Menûçihr Camii

Ebu'l Menûçihr Camii, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na siyasî olarak bağlı Şeddadi emirlerinden Ebû Şücâ‘ Menûçihr tarafından inşa ettirdiği söylenen ve Türkiye sınırları içerisindeki ilk Türk camisi olduğu iddia edilen yapıdır. İçinde bulunduğu Ani antik kentiyle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır.

Tarihçe
Kars ilinin Arpaçay ilçesindeki Ani antik şehri içinde bulunan caminin, asıl işlevi ve yapım tarihi tartışmalıdır. Türk kaynaklarında, Şeddadi hanedanının Ani'deki ilk emirlerinden Ebû'l Menûçihr tarafından 1072-1086 yılları arasında yaptırıldığı kabul görmektedir. Diğer kaynaklar yapının aslında bir saray, gümrük binası, katolikosluk binası veya yıkılmış bir kiliseye ait bir ek bina (jamatun) olduğu konusunda çeşitli iddialar içerir.

Mimari özellikleri
Caminin tavanlarında renkli taşlardan yapılmış geometrik süslemeler bulunmaktadır. Minaresi sekizgen olup Orta Asya'da Karahanlıların kullandığı mimari üsluba benzetilmektedir. Minarenin mevcut yapıdan eski olduğu düşünülmektedir.

Yazıt 

Caminin batı duvarında Farsça, Gürcüce ve Ermenice dillerini içeren 1238 yılına tarihlenen bir yazıt bulunmaktaydı. Marie Felicité Brosset'nin 1860'larda kaydettiği yazıtı Gürcü araştırmacı N. Marr, 1909 yılında bulmuştur. Yazıt günümüzde kayıptır. 

 Farsça: Hicrî 635 [= 1237/1238] yılında, günahkar, merhumun oğlu Zikéria...
 Gürcüce [üst iki satır]: Konikon 458 tarihinde [= 1238] ben Atabeg Zakaria, bunu onayladım.
 Ermenice [en alt satır]: Bunu gözetenlerden Rab razı olsun

Fotoğraflar

Kaynakça

Dış bağlantılar
 

 Görseller 

Kars'taki camiler
Anadolu Selçuklu yapıları
Selçuklu camileri
Türkiye'deki Dünya Mirasları