Henryk Sienkiewicz

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz, (Mahlas: Litwos; 5 Mayıs 1846, Wola Okrzejska, Polonya - 15 Kasım 1916 Vevey, İsviçre), Polonyalı yazar. 1905 yılında Nobel Ödülü'ne layık görülmüştür. Sonradan yoksul düşmüş soylu bir aileye mensup olan Henryk Sienkiewicz'in baba tarafı, Litvanya Büyük Dükalığı döneminde bölgeye yerleşen Tatarlardandır. Oszyk armasını kullanma hakları vardı.

Roma İmparatorluğu'nda Hristiyanların karşılaştıkları baskıları tasvir ettiği "Quo Vadis" isimli kitabıyla tanınır. Ateş ve Kılıç isimli eserinde ise 17'nci yüzyılda Kırım Tatarları ile Zaporojya Kazaklarının Polonyalılarla giriştiği savaşı bir Polonyalı subayın etrafındaki olaylar çerçevesinde aktarır.

Hayatı

İlk yılları 
Sienkiewicz, 5 Mayıs 1846'da Rusya İmparatorluğu'nun bir parçası olan Wola Okrzejska'da (günümüzde Polonya'nın doğu Lubelskie bölgesinin orta kesiminde) doğdu. Babası Litvanya Büyük Dükalığı'na yerleşmiş soyu Tatarlara dayanan yoksullaşmış Leh soyluydu. Annesi, köklü ve varlıklı Podlachian ailesinden geliyordu. Beş kardeşi vardı: bir ağabeyi Kazimierz (Ocak Ayaklanması sırasında öldü) ve dört kız kardeşi, Aniela, Helena, Zofia ve Maria. Ailesi, soyluluklarını ifade eden Oszyk armasını kullanma hakkına sahipti.

Ailesi birkaç kez taşındı, Henryk çocukluk ve gençlik yıllarını Grabowce Górne, Wężyczyn ve Burzec'de bulunan aile mülklerinde geçirdi. Eylül 1858'de, ailesinin 1861'de yerleşeceği Varşova'da eğitimine başladı. Burada kiraladığı bir evde yaşadı. Beşeri bilimler, özellikle Polonya dili ve tarihi dışında nispeten düşük notlar aldı. Ekonomik bunalımlar nedeniyle, 19 yaşında, Płońsk'da öğretmen olarak işe girdi. Muhtemelen bu dönemde ilk romanı "Ofiara"yı (Kurban) yazdı; hiç yayımlanmamış romanın el yazmasının yok edildiği düşünülüyor. Yine bu dönemlerde yayımlanacak ilk romanı Na marne (Boşuna) üzerinde çalıştı. Üniversite eğitiminin dışında eksik olan ortaokul derslerini tamamladı ve 1866'da ortaokul diplomasını aldı. Önceleri Varşova İmparatorluk Üniversitesi'nde tıp, sonra hukuk okumaya çalıştı, ancak kısa süre sonra üniversitenin Filoloji ve Tarih Enstitüsü'ne geçiş yaptı. Burada kapsamlı bir edebiyat bilgisi ve Eski Lehçe üzerine eğitim aldı. Yaşamının bu dönemi hakkında, ailesinin evinden ayrılması, yarı zamanlı öğretmenlik yapması ve yoksulluk içinde yaşaması dışında çok az şey biliniyor. Ekonomik açıdan durumu 1868'de, Woroniecki ailesine öğretmenlik yaptığı sıralarda biraz iyileşti.

Eserleri 
 Szkice węglem (1877)
 Listy z podróży do Ameryki (1878)
 Janko Muzykant (1879)
 Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela (1879)
 Nowele amerykańskie 
 Za chlebem (1880)
 Latarnik (1882)
 Bartek Zwycięzca (1882)
 Ogniem i mieczem (1884)
 Potop (1886)
 Pan Wołodyjowski (1888)
 Bez dogmatu (1891)
 Rodzina Połanieckich (1894)
 Quo Vadis (1896)
 Krzyżacy ('1900)
 W pustyni i w puszczy (1912)

Anısına 
Polonya'nın Włocławek ve Łódź kentlerinde birer park Sienkiewicz'in adını taşımaktadır.

Kaynakça 

1846 doğumlular
1916 yılında ölenler
Polonyalı yazarlar
Polonyalı Nobel Ödülü sahipleri
Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri
St Petersburg Bilimler Akademisi'nin şeref üyeleri
St Petersburg Bilimler Akademisi'nin muhabir üyeleri
Polonya doğumlular
19. yüzyıl Polonyalı yazarları
20. yüzyıl Polonyalı yazarları
Hristiyan yazarlar
Roma Katolik yazarlar