Ammonius Sakkas

Ammonius Saccas (; ; MS 175-242), İskenderiye'den, genellikle Neoplatonizmin öncüsü ve/veya kurucularından biri olarak kabul edilen, Helenistik Platoncu, kendi kendini yetiştirmiş bir filozoftu. Esas olarak 232'den 242'ye kadar eğitim verdiği, Plotinus'un öğretmeni olarak bilinir. Kendi felsefi görüşleri hakkında çok az şey bilinmesine rağmen, Neoplatonizm'i geliştirmesinde Plotinus üzerinde şüphesiz en büyük etkiye sahipti. Daha sonra Hıristiyan yazarlar Ammonius'un bir Hristiyan olduğunu belirttiler, ancak şimdi genel olarak İncil metinlerini yazan farklı bir İskenderiyeli Ammonius olduğu varsayılmaktadır.

Yaşamı
Ammonius'un cognomeni "Sakkas"ın kökenleri ve anlamı tartışmalıdır. Birçok bilim insanı, bunun onun gençliğinde bir hamal olduğunu gösterdiği şeklinde yorumladı; bu, antik çağda Bizans piskoposu Theodoret tarafından desteklenen bir görüştü. Diğerleri bunun "sakkophoros" (hamal) için "Sakkas"ın yanlış okunmasından kaynaklı olduğunu iddia ettiler. Bazıları ise bu künyeyi Hindistan'ın eski bir yönetici klanı olan "Śākyas" ile ilişkilendirerek Ammonius Saccas'ın Hint kökenli olduğunu iddia etmiştir. Bu görüşe daha sonra hem itiraz edilmiş hem de daha yeni araştırmalar tarafından desteklenmiştir. Ammonius'un Hint kökenli olduğu görüşünü destekleyen bazı bilim insanları, bu soyun, onun önde gelen öğrencisi Plotinus'un Hindistan tutkusu ile tutarlı olduğunu ve birçok bilim insanının Hint etkisine atfettiği Vedanta ile neoplatonizm arasındaki felsefi benzerlikleri açıklamaya yardımcı olduğunu iddia etmişlerdir. Öte yandan, onun Hint kökenli olduğuna itiraz eden bilim insanları, Ammonius'un İskenderiye'nin Brucheion semtinden olduğuna ve çoğunlukla Yunanların yaşadığı şehrin kraliyet mahallesi olduğuna dikkat çekmekte, ve Ammonius için bir Yunan kökenini destekleyen bir dizi bilim insanı ve tarihçi ile "Ammonius" adının birçok Yunan için ortak olduğunu belirtmektedir.

Ammonius'un yaşamının çoğu ayrıntısı Porphyry'nin yazılarından kalan parçalardan gelir. Ammonius Saccas'ın en ünlü öğrencisi, Ammonius'un yanında on bir yıl okuyan Plotinus idi. Porphyry'ye göre, 232'de, 28 yaşında, Plotinus felsefe okumak için İskenderiye'ye gitti:

Porphyry'ye göre, Ammonius'un ebeveynleri Hıristiyandı, ancak Yunan felsefesi öğrendikten sonra, Ammonius ebeveynlerinin dinini paganizm için reddetti. Bu dönüşüme, Ammonius'un yaşamı boyunca bir Hristiyan olarak kaldığını belirten Hristiyan yazarlar Jerome ve Eusebius tarafından itiraz edilmektedir:

Bununla birlikte, Longinus bize Ammonius'un hiçbir şey yazmadığını  ve eğer Ammonius, Plotinus üzerinde ana etkiyse, o zaman Ammonius'un bir Hristiyan olmasının muhtemel olmadığını söylemektedir. Ammonius ile ilgili kafa karışıklığının çoğunu açıklamanın bir yolu, Ammonius adında iki kişinin olduğunu varsaymaktır: Plotinus'a eğitim veren Ammonius Saccas ve İncil metinleri yazan bir Hıristiyan Ammonius. Başka bir açıklama, yalnızca bir Ammonius olduğu, ancak öğretmeninin Neo-Platonist görüşlerini Hristiyanlığın temel doğası hakkındaki kendi inançları için gerekli bulan Origen'in, Ammonius'un Hristiyanlık üzerindeki Paganizm seçimini bastırmayı seçmesi olabilir. Hepsi de tanınan Hıristiyan Kilisesinin Babaları, Origen'in öğrencisi Eusebius ve Jerome'un, Ammonius Saccas'ın Hristiyan köklerini reddetmediği konusundaki ısrarı, Hristiyanlar için Kehanet iddiasından daha kolay olurdu. Ammonius'un Hristiyanlık yerine Paganizmi seçmiş olduğu bir Pagan idi.

Bu karışıklığa ilave olarak, Ammonius'un Origen adında iki öğrencisi olduğu anlaşılıyor: Hıristiyan Origen ve Pagan Origen. Ammonius Saccas'ın her iki Origen'e de eğitim vermiş olması oldukça olasıdır. Ve çağdaş olarak kabul edilen iki Origen olduğu için, sonraki Hristiyanlar için Ammonius adında biri Hristiyan ve biri Pagan olan iki kişinin olduğunu kabul etmek kolaydır. Ammonius'un diğer öğrencileri arasında Herennius ve Cassius Longinus vardı.

Felsefesi
Hierokles, 5. yüzyılda yazan, Ammonius'un temel doktrininin Platon ve Aristoteles'in birbirleriyle tam bir uyum içinde olduklarını belirtir:

Nemesius'a göre, bir piskopos ve Neoplatoncu , Ammonius ruh'un önemsiz olduğuna karar verdi.

Ammonius'un neoplatonizmin gelişimindeki rolü hakkında çok az şey biliniyor. Porphyry, Ammonius'un Plotinus'un felsefe hakkında yeni yollarla düşünmesine yardımcı olmada aracı olduğunu öne sürüyor gibi görünmektedir:

Ammonius'un öğrencilerinden ikisi - Pagan Origen ve Longinus - Orta Platonculuğa Neoplatonizmden daha yakın olan felsefi konumlara sahip görünüyorlar; (bkz. Enneadlar), ama Plotinus, ustasınınkinden önemli bir şekilde ayrıldığını düşünmemiş görünüyor.

Porphyry gibi (The Life of Plotinus, 3, 24-29), Nemesius da Ammonius Saccas'tan Plotinus'un öğretmeni veya ustası olarak bahseder (Nemesius, İnsanın Doğası, 2.103).

Notlar

Kaynakça
 Armstrong, A., (1967), The Cambridge History of Later Greek and Early Medieval Philosophy,  Cambridge University Press, pp. 196–200.
 Karamanolis, G., (2006), Plato and Aristotle in Agreement?: Platonists on Aristotle from Antiochus to Porphyry,  Oxford University Press, pp. 191–215.
 Reale, G., (1990), A History of Ancient Philosophy IV: The Schools of the Imperial Age,  SUNY Press, pp. 297–303.

Dış bağlantılar
 
 
 
 

175 doğumlular
242 yılında ölenler
2. yüzyılda Mısırlılar
2. yüzyılda Yunanlar
2. yüzyıl filozofları
2. yüzyıl Romalıları
2. yüzyıl yazarları
3. yüzyılda Yunanlar
3. yüzyıl filozofları
3. yüzyıl Romalıları
3. yüzyıl yazarları
Antik Yunan filozoflar
Hristiyanlık eleştirmenleri
Epistemologlar
Eskiden Hristiyan olanlar
Felsefi topluluk kurucuları
Felsefe tarihi
Düşünce tarihi
Metafizikçiler
Mistikler
Neoplatonizm
Yeni Platoncu filozoflar
Ontologlar
Eğitim filozofları
Din filozofları
Felsefe yazarları
Platoncu filozoflar
Roma dönemi filozofları