Dağdibi, Oltu

Dağdibi, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Dağdibi köyünün eski adı Avçala'dır. Gürcüce bir yer adı olan Avçala (ავჭალა), "avi" (ავი) ve "çala" (ჭალა) kelimelerinden oluşur. Gürcü coğrafyasında yaygın bir yer adı olan Avçala, Türkçeye Havcala (هاوجلا) şeklinde girmiştir.

Avçala köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki Avçala Kalesi bu dönemden kalmış olmalıdır.

Avçala köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Avçala (Авчала) olarak kaydettiği yerleşim, 1886 nüfus tespiti sırasında, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Kaşkanlı Kürt aşiretine bağlı köylerden biriydi. Köyün nüfusu, 52'si erkek ve 61'i kadın olmak üzere, 17 hanede yaşayan 113 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında nüfusu artmış olan köyde, 1896’da 134 kişi, 1906’da da 131 kişi tespit edilmiştir.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında Oltu bölgeside araştırma gezisi yapmış, Bana Deresi'nin Oltu Çayı'na katıldığı noktada Avçala köyünün ve burada tuz üretimi yapılan bir tuzlanın bulunduğunu yazmıştır. Oltu Çayı'nın iki yakasında birer kale bulunduğunu belirtmiştir. Takaişvili'nin sözünü ettiği kaleler Parnaki Kalesi ile Avçala Kalesi'dir.

Alçala köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havcala (هاوجلا) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Havcalı" şeklinde yazılmış olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve 118 kişi yaşıyordu. Avçala veya Havcala Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağdibi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dağdibi köyünün nüfusu 242 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 23 kişi okuma yazma biliyordu.

Dağdibi köyündeki başlıca tarihsel yapı Avçala Kalesi'dir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 132 km, Oltu ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Göle-Oltu ve  numaralı Olur-Oltu devlet yollarının kavşağındadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Oltu'nun mahalleleri