Kafadanbacaklılar

Kafadan bacaklılar (Cephalopoda), çok hücreli omurgasız hayvanların yumuşakçalar (Mollusca) şubesinin en gelişmiş sınıfı. Başları büyük olup gözleri ve sinir sistemleri iyi gelişmiştir. Başlarının ön kısmından çekmenli veya çengelli kollar uzanır. Bunlarla avlarını yakalar ve sürünebilirler.

Açık denizlerde sürüler halinde veya diplerde yaşayan deniz yumuşakçalarıdır. Mürekkepbalığı, kalamar, ahtapot, notilus (sedefli deniz helezonu) en çok bilinen kafadan bacaklılardır. Notilusta, helezon şekilli kalkerli bir dış kabuk bulunur. Mürekkep balıklarında derinin salgısı olan boynuzumsu ince ve küçük kabuk, gövdenin içine gömülmüştür. Ahtapotlarda ise hiç kabuk bulunmaz. Çok çeşitli renkte olanları olduğu gibi, renk değiştirebilme özelliğine sahip olanları da vardır. Ahtapotlara bu özelliklerinden dolayı "deniz bukalemunları" denir. Manto boşluğuna alınan suyun huni şeklindeki sifondan dışarı atılmasıyla bir su akımı meydana gelir. Hayvan, su akışının tersine olarak geri geri gider (Newton'un üçüncü yasası). Sifonu çevirerek öne veya arkaya doğru giderek avlarını rahatça takip eder ve düşmanlarından kaçabilirler. Kol ve dokunaçlarını kürek şeklinde kullanarak hızlarını arttırırlar. Yüzgeçlerinin yardımıyla yön değiştirir, öne ve arkaya doğru ağır ağır yüzebilirler.

Notilus dışında hepsinde mürekkep kesesi vardır. Deniz hayvanlarına yem olmamak için tehlike anında mürekkep salarak etrafı bulandırır ve oradan uzaklaşırlar. Mürekkep kesesi hareketi sağlayan sifona açılır. Avlarını kollarıyla yakalar, papağan gagası biçimindeki çeneleriyle ve törpülü dilleriyle parçalar. Ağızlarındaki bir çift zehirli tükürük bezleriyle felce uğratır.

Ahtapot ısırığı tehlikelidir. Yengeç, ıstakoz, balık, midye ve diğer yumuşakçalarla beslenirler. Ahtapot, Octopoda (sekiz kollular) grubunun tipik bir çeşididir. Mağara ve kayalar arasında gizlenerek avlanır. Bir çift solungacı, 2–3 cm'den 9 metreye kadar değişik boyda 50'den fazla türü vardır.

Mürekkepbalığı, Decapodiformes (on kollular) grubunun tanınan en gelişmiş grubudur. Sekiz kolu ve iki adet dokunacı bulunur. Bir çift solungaca sahiptir. Boyları 20 cm ile 18 metre arasında değişen türleri vardır. Mürekkep balığı genellikle balıkçılar tarafından balık avlamak için yem olarak kullanılır.

Ayrıntılı sınıflandırma 
Kafadan bacaklılar (Cephalopoda) sınıfının alt sınıf ve takımlarına ilişkin ayrıntılı sınıflandırma aşağıda sunulmuştur ( st soyu tükenmiş):

 Sınıf : Cephalopoda

 Alt sınıf : Ammonoidea st
 Takım : Ammonitida
 Takım : Ceratitida
 Takım : Goniatitida

 Alt sınıf : Coleoidea
 Belemnoidea st (üst grup)
 Takım : Aulacocerida
 Takım : Belemnitida
 Takım : Belemnoteuthina
 Takım : Diplobelida
 Takım : Phragmoteuthida
 Neocoleoidea (üst grup) - varlığını sürdüren kafadan bacaklıların çoğu
 Takım : Octopoda - Ahtapotlar
 Takım : Sepiida - Mürekkep balıkları
 Takım : Sepiolida
 Takım : Spirulida
 Takım : Teuthida - Kalamarlar
 Takım : Vampyromorphida

 Alt sınıf : Nautiloidea
 Takım : Nautilida - Nautiluslar
 Takım : Actinocerida st
 Takım : Ascocerida st
 Takım : Bactritida st
 Takım : Discosorida st
 Takım : Ellesmerocerida st
 Takım : Endocerida st
 Takım : Oncocerida st
 Takım : Plectronocerida st
 Takım : Pseudorthocerida st
 Takım : Tarphycerida st
 Takım : Orthocerida st

Kaynakça

Dış bağlantılar
 
 

 
Renk değiştirebilen hayvanlar