Sarıkız, Ayışığı, Yakamoz ve Eldiven darbe teşebbüsü iddiaları

Sarıkız, Ayışığı, Yakamoz ve Eldiven, Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki hükûmeti devirmek için 2004 yılında planlandığı iddia edilen darbe girişimleridir. Bu planlardan ilk üçü 2007 Mart ayında Nokta dergisinin eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek'e ait olduğu iddia ettiği günlükleri yayınlamasıyla diğeri de 7 Temmuz 2008 tarihinde Taraf gazetesinin manşetten verdiği haberde 1 Temmuz'da gözaltına alınan Atatürkçü Düşünce Derneği başkanı emekli orgeneral Şener Eruygur'a ait bazı belgeleri kamuoyuyla paylaşması sonucu ortaya çıkmıştı. Oramiral Özden Örnek'e ait olduğu iddia edilen günlüklere göre 2003 ve 2004 yıllarında dönemin Jandarma Genel Komutanı Şener Eruygur, Kara Kuvvetleri Komutanı Aytaç Yalman, Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek ve Hava Kuvvetleri Komutanı İbrahim Fırtına tarafından darbe planları hazırlanmış fakat Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün engellemesiyle bu girişimler sonuçsuz kalmıştır. 2008 yılında Şener Eruygur'un Ergenekon soruşturması kapsamında tutuklanması sonrasında hazırlanan iddianamede bu darbe planlarının Ergenekon örgütünün faaliyeti olduğu savunulmuştur.

Ortaya çıkışı

Denizcilersitesi 
3 Mart 2007 tarihinde denizcilersitesi.com adlı web sitesi emekli oramiral Özden Örnek'e ait olduğunu iddia ettiği günlükten bazı notlar yayınladı. Bu notlar 13 Mart 2007'de medya organlarında yer aldı. 14 Mart 2007'de Star gazetesinden Şamil Tayyar'a konuşan Özden Örnek yayınlanan günlüklerin kendisine ait olmadığını söyledi.

 
İlgili sitedeki "Örnek Paşamızın Günlüğünden" adlı yayın, İstanbul 3. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından durduruldu.

Nokta 
29 Mart 2007'de denizcilersitesi.com'da bir kısmı yayınlanan günlükler Nokta dergisi tarafından daha geniş kapsamlı olarak yayınlandı. Dergi, dönemin kuvvet komutanlarının AKP hükûmetinin izlediği politikalardan rahatsız olduğunu ve  2003-2004 yıllarında Sarıkız, Ayışığı ve Yakamoz kod adlı darbe planları hazırladıklarını ancak dönemin Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün muhalefeti ile darbenin gerçekleşmediği iddia ediyordu. Örnek, Nokta'nın haberi üzerine bir yalanlama daha yaptı:

Örnek'in 2004 Mart ayında genç Bahriyelilerin çıkardığı Pusula dergisine verdiği bir röportajda askeri öğrencilere mutlaka günlük tutmalarını tavsiye ettiği de ortaya çıkmıştır.

Haber üzerine 13 Nisan 2007’de Nokta dergisinin binası askeri mahkeme kararıyla basıldı. Baskında derginin bilgisayarlarına el konuldu ve dergi hakkında çeşitli soruşturmalar açıldı. Bu olaylardan sonra Nokta dergisi, imtiyaz sahibi tarafından kapatıldı.

Özden Örnek, günlükleri, günlükleri yayınlayan Nokta dergisi genel yayın yönetmeni Alper Görmüş aleyhine iftira ve hakaret davası açtı. Alper Görmüş, Örnek'in açtığı davadan beraat etti ancak mahkeme, Alper Görmüş'ün teklifine rağmen, soruşturmanın darbe iddialarının araştırılması yönünde genişlemesini reddetti.

Ergenekon soruşturması 
Günlüklerde adı geçen Şener Eruygur ve Hurşit Tolon 1 Temmuz 2008'de Ergenekon Operasyonu kapsamında gözaltına alındı. 7 Temmuz 2008 tarihinde Taraf gazetesi manşetten verdiği haberde Atatürkçü Düşünce Derneği başkanı emekli orgeneral Şener Eruygur'da darbe günlüklerinde bahsedilmeyen Eldiven adlı bir darbe planına dair belgeler bulunduğunu duyurdu. Powerpoint dosyası şeklindeki sunumun en dikkat çeken yanı Nokta dergisinin yayınladığı Sarıkız ve Ayışığı planları için hazırlanan şemaların aksine hiçbir şifre ve kod kullanılmaması ve kişi isimlerinin açıkça yazılmasıydı.

Eruygur ve Tolon ile aynı gün göz altına alınan Cumhuriyet gazetesi Ankara temsilcisi Mustafa Balbay'ın bilgisayarından sildiği ama kayıtları hard-disk' kurtarıldığı söylenen notların da "darbe günlükleri"ni teyit ettiği yorumları yapılmıştır. Balbay ise bu notların kendisine ait olduğunu reddetti ve "Birbirinden farklı notlar montaj yapılarak birileri tarafından işlenmiş, yorumlar eklenmiş ve tahrif edilmiştir" dedi.

Darbe günlüklerinin gerçekliği 
Alper Görmüş, söz konusu günlüklerin Örnek'in öğrenci olduğu dönemden, 1957 yılından, başladığını ve 1500-2000 sayfa tuttuğunu ancak  kişilerin özel hayatlarıyla ilgili bilgilerin olduğu için yalnızca 2003-2004 dönemini yayınladığını belirtmiştir.

Chronicle dergisi 2009 Mart ayında Özden Örnek'e ait olduğu iddia edilen günlüklerin öğrencilik dönemiyle ilgili bir bölümünü ve Örnek'in öğrencilik yıllarındaki bazı fotoğraflarını yayınlamıştır.

Emniyetin yaptığı teknik araştırmaya ve Ergenekon iddianamesinin eklerine giren bilirkişi raporuna göre günlüklerin kaynağı; "Donanma Komutanının Bilgisayarı", yazarı; "Amiral Özden Örnek", son kaydedenini de; "Dz.K.K." (Deniz Kuvvetleri Komutanı) olarak görünmektedir.

Hilmi Özkök'ün açıklamaları 

Dönemin Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök, Eruygur ve Tolon'un tutuklanmasından sonra verdiği bir demeçte darbe teşebbüsleri hakkında “Ne var ne de yok derim” açıklamasını yapmıştır. Yaklaşık bir yıl sonra Ergenekon soruşturması kapsamında tanık sıfatıyla bilgisine başvurulan Özkök, Ayışığı ve Yakamoz planlarından haberdar olduğunu Eldiven'i ve Cumhuriyet Çalışma Grubu'nu duymadığı belirtti. Özkök ifadesinde Ayışığı ve Yakamoz duyumunu aldığı dönemde Şener Eruygur'a bu yönde plan ve çalışma olup olmadığını sorduğunu, "Yok" cevabını alınca da buna rağmen sık sık rektörlerin, gazetecilerin Jandarma Genel Komutanlığı'na çağrılarak görüşülmesinin yanlış anlaşılacağını söyleyerek kendisini uyardığını söylemiştir.

Bunun yanı sıra Chronicle dergisi, darbe planlarının yapıldığı günlerde Genelkurmay başkanı Hilmi Özkök'e yönelik suikast planlandığı iddia etti. Dergiye göre, 3 Şubat 2004'te gerçekleştirilmesi planlanan suikast Ankara Merkez Garnizon Komutanı Tümg. Fehmi Büyükbayram'ın Özkök'ün kullandığı yol güzergâhını değiştirmesi ve alınan yoğun güvenlik önlemleriyle sonuçsuz kalmıştı. Özkök ise bu iddialar için "Benim konumumdaki kişilere karşı böyle girişimler olabilir. Güvenlikten sorumlu arkadaşlar önlemlerini alırlar. Çoğunlukla da komutana söylemezler bile. Tedirginlik yaratmamak için. O tarihlerde benim güzergâhım zaman zaman bir önlem olarak değiştirilirdi.'''" dedi. Özkök'ün bu günlerde zehirlenmekten korktuğu için Genelkurmay yemekhanesinde yemek yemediği ve yemeklerini evden getirdiği ileri sürülmüştü. Özkök, yemeklerinin evden getirdiğini doğruladı, fakat karargâhtaki yağlı yemeklerin biraz ağır olacağı düşüncesiyle evde hazırlanan hafif gıdaları tükettiğini söyledi.

 Yargılama 
25 Mart 2009'da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin kabul ettiği iddianamede Eruygur ve Tolon için üçer kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istendi. İddianamede Sarıkız kod adlı planın; Eruygur, Yalman, Örnek ve Fırtına tarafından yapıldığı savunulmuş ancak Eruygur dışındaki üç kuvvet komutanın "Ergenekon örgütü ile irtibatı tespit edilemediği için Ergenekon sanıkları ile birlikte iştirak ettikleri eylemler ile ilgili evrakın tefrik edildiği" belirtilmişti.

Hakkında dava açılmayan 2004 yılında görevli olan Kara Kuvvetleri Komutanı Aytaç Yalman, Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek ve Hava Kuvvetleri Komutanı İbrahim Fırtına, 5 Aralık 2009'da Ergenekon soruşturması kapsamında darbe teşebbüsü iddiaları ile ilgili "şüpheli" olarak ifade verdi.

Haklarında Ergenekon üyeliği suçlaması bulunmayan Yalman, Örnek ve Fırtına'nın tefrik edilen dosyaları "olay yerinin Ankara olduğu" gerekçesiyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderildi.

 Plan 

Darbe planlarının, Kara Kuvvetleri Komutanı Aytaç Yalman ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek'in darbe girişimi konusunda kararsız kalması ile 1. Ordu Komutanlığı'nı yürüten Org. Yaşar Büyükanıt ve Genelkurmay 2. Başkanı İlker Başbuğ da darbeye soğuk durmakla bakması nedeniyle sonuçsuz kaldığı iddia ediliyor. Günlükte, dönemin Genelkurmay Başkanı Org. Hilmi Özkök'ün de darbe yapılmasına karşı olması nedeniyle bu darbenin başarısızlığa uğradığı belirtiliyor. Hazırlık aşaması bir yılı bulan “Sarıkız” isimli darbe planı, 24 Nisan 2004'teki Annan Planı referandumundan sonra tamamen rafa kaldırıldığı iddia edilmektedir. Bu olaylar günlüklerde şöyle geçiyor:

 Ayrıca bakınız 
 Balyoz darbe planı iddiası

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Darbe Günlükleri (PDF) (1 - 2) Taraf''
 Mustafa Balbay'ın bilgisayarından çıkan notlar: (Microsoft Word) (PDF formatında: 1 - 2 - 3 - 4)
 2. Ergenekon iddianamesi/Bölüm III. Örgütün işlediği suçlar, VikiKaynak

2003'te Türkiye
2004'te Türkiye
Ergenekon davası
Türkiye'de askerî müdahaleler
2000'lerde darbeler ve darbe teşebbüsleri