Beykaynak, Şenkaya

Beykaynak, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe 

Beykaynak köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Pertevan, Pertvan ve Pertuvan (پرتوان) olarak geçer. Bu yer adı Türkçeye Gürcüce Pertevani'den (ფერთევანი) girmiş olmalıdır. Gürcücede "vani" (ვანი) ev, barınak gibi anlamlara gelir.  

Pertevan köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan kale ile yıkılmış kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.  

Pertevan köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Kamhis nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyün nüfusu 29 haneden oluşuyordu. Köydeki  8 hane Müslüman olmuştu ve 21 hane ise Hristiyan olarak kaldığı için ispenç vergisi ödüyordu. Pertevan köyünde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor ve domuz besleniyordu. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan mufassal defterde ise köyde 25 Hristiyan hane kaydedilmiştir. 

Osmanlı idaresinin 1835 yılında vergi belirleme ve askere alma amacıyla gerçekleştirdiği nüfus tespitinde köyde 11 hanede 32 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Pertevan köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 64 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 

Pertevan köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresince Pertevan (Пертеванъ) biçiminde kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 11 hanede, 68'i erkek ve 52'si kadın olmak üzere 120 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. 

Pertevan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre ise, Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfusu sayımında "Pertuvan" olarak kaydedilmiş,ş olan köy, aynı kazanın Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 338 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca Kömürlü nahiyesi ve Pertevan köyü bu kazaya bağlandı. Pertevan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Beykaynak olarak değiştirilmiştir. Beykaynak köyünde 1965 yılında 463 kişi yaşıyor ve sadece 155 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya 

Köy dağlık bir alanda kurulmuş olup Erzurum'a 195 km, ilçeye 40 km uzaklıktadır.

Mahallenin kuzeyinde Olur ilçesinin, köyleri Yukarıkaracasu mahallesi (Penesgert) ve Asağıkaracasu mahallesi (Penesgert) ile sınır komşusudur. Doğuda ise (Ardahan ilinin Göle ilçesi) İnceçay (Pancurot) mahallesi ve yaylası, Yaymese (Tecirek) köyleri ile komşudur. Güneyde Uğurlu (Hanimkom) ve Balkaya köyleri; batıda ise Olur ilçesinin Kaban mahallesi ile komşudur.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Yerelnet

Şenkaya'nın mahalleleri