Zerdeçal

Zerdeçal (Curcuma longa); zencefilgiller (Zingiberaceae) familyasından sarı çiçekli, büyük yapraklı, çok yıllık otsu bir bitki cinsidir. Hint safranı olarak da bilinir. Ana vatanı Güney Asya'dır.

Diğer isimleri; zerdeçöp, safran kökü, sarıkök, zerdeçav, hint safranıdır. Başta Pakistan, Hindistan, Çin ve Bangladeş olmak üzere Asya’nın tropik bölgelerinde yetişir. Bitkinin toprak altındaki ana kökleri yumurta veya armut seklindedir. Yan kökleri ise parmak şeklindedir. Rizomların üst yüzü sarımsı, iç yüzü ise sarı renklidir. Acımsı bir tadı vardır.

Zerdeçal bitkisinin ürettiği kurkumin adlı sarı renkli kimyasal maddenin gıda katkısı olarak kullanımı Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Parlamentosu ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi tarafından onaylanmıştır.

Ayurveda'da haridra adıyla uzun zamandır kullanılmasına rağmen zerdeçal veya kurkumin tüketmenin herhangi bir hastalığın tedavisinde etkili olduğuna dair hiçbir kaliteli klinik bulgu yoktur.

Etimoloji 
Farsça "zerd" (sarı) ve "çub" (çöp, odun) sözcüklerinin birleşmesiyle meydana gelen "zerdeçub" adı Türkçeye geçerken önce "zerdeçöp", sonra "zerdeçal" hâlini almıştır.

Kullanımı 
Zerdeçal, ipek kumaşlar ve ince derilerin boyanmasında ve kına yakmada da renklendirici olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda eskiden turnusol kâğıdı yerine zerdeçal kâğıdı kullanılmaktaydı. Baharat olarak kullanılması için, zerdeçal bitkisinin temizlendikten sonra suda kaynatılıp kurutulmuş, koyu sarı renkli kök saplarının öğütülmesi gerekir. Elde edilen baharat safran yerine de kullanılır. Balık çorbası, pilav, söğüş ve çeşitli sebze yemeklerine çeşni olarak katılır. İspanyolların deniz ürünlerinden yapılan ünlü "paella" adlı yemeğinde ve Hintlerin "köri" sosunda kullanılır.

Tıbbi araştırmalar
Zerdeçal ve kurkumin, çeşitli insan hastalıkları ve rahatsızlıklarıyla ilgili pek çok klinik araştırmaya konu olmalarına rağmen hastalıkları tedavi edici veya sağlığa faydalı olduklarını gösteren hiçbir kaliteli bulguya rastlanmamıştır. Kurkuminin inflamasyonu azalttığını gösteren herhangi bir bulgu yoktur . Zerdeçal ekstraktının diz kireçlenmesi semptomlarını hafifletebildiğine ve fiziksel egzersizin ardından ağrıyı ve kas hasarını azaltabildiğine dair bulgular zayıftır. Zerdeçalın alerjen olduğuna dair sağlam bulgular mevcuttur.

Resim galerisi

Kaynakça 

Zencefilgiller
Baharat bitkileri
Hint baharatları
Gıda boyaları
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar