Balalan, Yusufeli

Balalan, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Balaban köyünün eski adı Arcevani'dir. Bu yer adı Gürcüceden (არჯევანი) Türkçeye Arcivan (ارجوان) biçiminde girmiştir. Günümüzde Gürcistan'da Arcevani adını taşıyan zirve, bu yer adnının tarihsel Gürcü coğrafyasına özgü olduğunu da göstermektedir.

Arcevani, erken ve geç orta çağda Gürcü devletlerinin hüküm sürdüğü Tao bölgesinin bir köyüdür. Osmanlılar burayı 16. yüzyılın ilk yarısında bu devletlerden biri olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. Aynı yüzyılda köy önce Livane sancağına, bir süre sonra da Çıldır Eyaleti'ne bağlandı. Osmanlı idaresinin 1835 tarihinde gerçekleştirdiği nüfus tespitinde Livane-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesine bağlı bir köydü. Arcevani'nin nüfusu 78 hane ve 250 erkek olarak kaydedilmiştir. Osmanlı Devleti geleneksel olarak sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyde 500 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 6,4 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

Arcevani, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Lazistan sancağının Livana kazasına bağlıydı. Nüfusu 26 hanede yaşayan 85 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu eklenince, Arcevani'de 170 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 6,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Hem 1835 tarihli nüfus tespitinde hem de 1876 yılı verilerinde köydeki ailelerin kalabalık bir yapıya sahip olmadığı görülmektedir. 93 Harbi'nin bir sonucu olarak 1878’de Livana kazası Rusya İmparatorluğu'na geçince, Arcevani köyü de Kiskim kazasına bağlandı.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ârcivân" (آرجوان) olarak yazılmış olan Arcevani, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olmakla birlikte, bu tarihte Yusufeli kazası Erzurum vilayetine bağlıydı. Bu tarihte köyde 317 kişi yaşıyordu. Türkçe kaynaklarda Arcivan, Arcıvan, Arçivan ve Arcıvın olarak yazılmış olan Arcevani adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Balalan olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte, "Balalan (Arcıvın)", "Balalan (Arçivan)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Arcevani'de, biri Konalar mahallesinde, diğeri "Kilise Sırtı" adlı mevkide olmak üzere, iki kilisenin varlığı bilinmektedir. Tamamen yıkılmış olan bu yapılardan geriye küçük harçlı duvar parçaları ile birkaç adet kesme taş kalmıştır.

Coğrafya 
Balaln, Artvin il merkezine 150 km, Yusufeli ilçe merkezine 45 uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Yusufeli belde ve köyleri