Selenge Irmağı

Selenge (ya da Selenga) (Eski Türkçe: 𐰾𐰠𐰭𐰀 Seleñğe, Rusça: Селенга, Selenga; Moğolca: Сэлэнгэ гол, Selenge gol, Сэлэнгэ мөрөн, Selenge mörön, Buryatça: Сэлэнгэ гол , Selenge gol) ırmağı Moğolistan'da doğarak Rusya'da Baykal Gölü'ne dökülür. Uzunluğu 1024 km, havzası ise 447.000 km2'dir. Moğolistan'ın 21 idari bölgesinden birine adını verir. Moğolcada gökkuşağı anlamına gelir.

Doğal yapısı 
Kış aylarında buzla kaplıdır, Mayıs ve Eylül aylarında Selenge Irmağının ortalama 270 kilometrelik bölümü gemi ile geçilebilir ama az trafik vardır.

Balık türleri 
Selenge Irmağında, Turna balığı (Esox lucius, Esox reichertii), Sazan balığı (Cyprinus carpio carpio, Cyprinus carpio haematopterus, Cyprinus rubrofuscus),  Tatlısu levreği (Perca fluviatilis, Perca schrenkii), Salmonidae familyasından Hucho taimen, ve Amur yayın balığı (Silurus asotus) gibi tatlı su balıkları yaşarlar.

Selenge Irmağı 
546 km2 büyüklükte, Selenge Nehrinin Baykal Gölü'ne kavuştuğu yerde milyonlarca yıldan beri ortalama 15 km gölün içine doğru bir ova oluşmuştur. Çökelttiği tortul kütlesi ile gölün tabanı burada 870 metre yükselmiştir. Çatalağız ilkbahar ve sonbahar'da sayıları 4 ile 5 milyonu bulan göçebe su kuşlarına dinlenme, avlanma ve üremeleri için ev sahipliği yapar. Ayrıca Selenge çatalağızında sayıları çok az olan Baykal ayıbalığı (fok) ve yalnız Baykal Gölünde yaşayan Baykal Omul (Coregonus autumnalis migratorius (Georgii) balığı bulunur.

Etimoloji
Buryatça'da sel-enge, suyun döküldüğü gölcük ve sel, selin dökülmesi anlamına gelir. Moğolcada sele-, yüzen su, yüzmek gibi manaları ifade eder.
Türkiye ağızlarında seleŋ, selenk olarak da geçer. Adana ve Osmaniye İlleri Ağızları'nda dağ eteği anlamına gelirken Trabzon Maçka dolayında ise sel yatağı anlamına gelmektedir.
Kazak Türkçesi'nde  sel; su baskını,sel; selde, sağnak yağış; selebe, şiddetli yağan yağmur; aŋgar ise nehir yatağı anlamındadır.

Tarih
Burasına 6–8-yüzyılda Göktürk Kağanlığı ve yine İkinci Göktürk Kağanlığı, 744–840- yıllarında Uygur Kağanlığı, 9-yüzyılın 40-lı yıllarından 10-yüzyılın ilk on yıllarına kadar Yenisey Kırgızları sahip olmuştur.  11-yüzyıldan beri bu akarsu boyları Moğol dilinde konuşan ulusların eline geçmiştir. Günümüzde Selenge akarsuyu dolayında pek Türk nüfusu kalmamış sayılır.
Bilge Kağan Yazıtında "Seleñe" şeklinde geçer. Yazıtta "Selenge aşağısına yürüyüp Karagan geçidinde ( SeLeÑE: KODI: YORıPaN: KaRGaN: KISıLTA  𐰾𐰠𐰭𐰀: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰯𐰣: 𐰴𐰺𐰍𐰣: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐱃𐰀)" diye geçer.

Ayrıca bakınız
Dünyanın en uzun nehirleri

Notlar

Dış bağlantılar 
 List of Freshwater Fishes for Mongolia  
 

Rusya'daki nehirler
Moğolistan'daki nehirler
Buryatya'daki yeryüzü şekilleri
Baykal Gölü