Betimsel istatistik

Betimsel istatistik veya betimsel sayımlama istatistik bilim alanında üç temel kısmından biridir. Sayısal verilerinin derlenmesi, toplanması, özetlenmesi ve analiz edinilmesi ile ilgili istatistiktir.

Betimsel istatistiğin çıkarımsal istatistikten veya daha uygun terimle endüktif istatistikten ana farkı betimsel istatistiğin hedefinin kantitatif sayı değerleri veya sayım veya sıralama değerleri halinde olan bir veri setini kantitatif veya grafik şekilde ifade edip özetlemek olması ve çıkarımsal istatistik gibi bu verilerin temsil ettiği kabul edilen istatistiksel anakütle karakteri hakkında kestirim veya hipotez sınaması için analitik ifadeleri elde etme hedefi olmamasıdır.

Kantitatif verilerin analizi esas sonuçlarını endüktif istatistik analizleri kullanarak elde etmeye hedefli bir çalışma olsa bile, bunun yanında formel analize destek sağlamak için mutlaka betimsel istatistik araçlarının kullanılması gerekmektedir. Örneğin konuları insan davranışları olan bir formel istatistiksel analiz kapsayan bir çalışma tipik olarak tüm kapsamlı örneklem büyüklüğü, önemli alt grupların örneklem büyüklüğü, (ortalama yaş, veri konusu olarak ele alınan kişilerin erkek/kadın oranları gibi) değişik demografik, sosyal veya kliniksel karakterleri de kapsayan tablolarla birlikte verilir.

Betimsel istatistik için örnekler 

Birçok istatistiksel araç hem bir betimsel istatistik hem de endüktif analiz aracı olarak kullanılabilmektedir. Örneğin, her ilköğretim okulunda yapılabilen okuma yaşını tespit etmek için verilen test sonuçları tek bir öğrenci veya tek bir sınıf hatta tek bir okulun öğrencileri için tipik test notu olarak ele alınabilir ve bu sonuçların orta konum notası ve yayılmaları hakkında bilgi temin etmek için betimsel istatistikler hazırlanıp kullanılır. Ama bu sonuçları değişik sınıfları karşılaştırmak veya değişik zamanlarda yapılan benzer testlere göre gelişmeyi incelemek istersek o zaman yaptığımız istatistiksel uğraşımız betimsel istatistik değil endüktif çıkarımsal istatistik analiz olur.

Betimsel istatistik araçlarının basit örnekleri şöyle verilebilir:

 Tablolar
 Sıklık sayımı tablosu
 Sıklık dağılımı tablosu
 Çok sayılı özetleme tabloları
 İki-yönlü sınıflandırma tablosu
 Çoklu-yönlü sınıflandırma tabloları
 Grafiksel betimsel istatistik araçları
 Çubuk grafiği
 Kutu grafiği
 Gövde-yaprak gösterimi
 Histogram
 Serpme grafiği
 Q-Q tablosu

İstatistiksel göstergeler 
Rassal değişkeni tanımlamanın iki ana biçimi vardır: Birikimli dağılım fonksiyonu ve Olasılık yoğunluk fonksiyonu (biri diferansiyel, diğeri integraldir). İstatistiksel göstergeler, bazı popülasyon parametrelerinin bir tahmini olan bir gözlem örneğinden hesaplanan özet değerlerdir.

Genel olarak, İstatistiksel göstergeler üç kategoriye ayrılır:
 Merkezsel Konum göstergeler
 Ortalama
 Beklenen değer
 Medyan, aykırı değerler den kurtulmak için bir araç
 Mod

 İstatistiksel yayılma ve sapma (şekil göstergeler)
 Açıklık
 Standart sapma, varyans ve varyasyon katsayısı
 Varyasyon katsayısı
 Çeyrekler açıklığı
 Kesirlilikler (kantil): Ondabirlik, Dörttebirlik, Yüzdebirlik.

Dağılım şekli
 Çarpıklık ölçüsü
 Basıklık
 Moment (matematik)
 Varyans

İkili veya çokluklu bağımlılık ilişkileri Korelasyon ve Regresyon analizi'nde öğrenilir.

Ayrıca bakınız 

 İstatistik
 Ortalama
 Açıklayıcı veri analizi
 Çıkarımsal istatistik
 Veri madenciliği

Kaynakça 

 Spiegel, Murray R, ve Stephens, Larry J. (Tr.Çev.: Çelebioğlu, Salih) (2013) İstatistik , İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık ISBN 9786051337043

Dış bağlantılar
 Pitsburgh Üniversitesi "Betimsel İstatistik" ders notları:   (Erişme:24.4.2010)
 Sosyal araştırma metotları için "betimsel istatistik" notları:   (Erişme: 24.4.2010)