Sazlıçayır, Hanak

Sazlıçayır, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Sazlıçayır köyünün eski adı Ahalşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Ahalşeni (ახალშენი) "yeni köy" anlamına gelir. Bu yer adındaki "l" harfi zaman içinde düşmüş ve köyün adı Ahaşen'e (آخاشین) dönüşmüştür. 

Ahalşeni, Gürcü Hristiyanlığının erken dönem merkezlerinden biri olan tarihsel Eruşeti bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında  Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit kalıntılar buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Gürcistan'ın Kutaisi kentinde korunan bir İncil'e düşülmüş notta Artani'nin Beberani (ბებერანი) ve Ahalşenni (ახალშენნი) köylerinin, 1492 yılında, Aynaroz'daki Gürcü İviron Manastırı'nın keşişlerinin Samtshe hükümdarı II. Kvarkvare, onun oğulları ve Mzeçabuki'den talep etmeleri üzerine bu manastıra bağışlandığı belirtilmiştir. Bu köylerin bugünkü Sazlıçayır ile Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Çetinsu köyleri olduğu tahmin edilmektedir.

Ahalşeni köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Ahalşen (اخالشین) olarak kaydedilmiş olan yerleşim o tarihte büyük bir köydü ve nüfusu 46 haneden oluşuyordu. Defterde kayıtlı hane reisi adları buranın Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir. O tarihte köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Ahalşeni uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince “Ahaşen" (Ахашен) şeklinde kaydedilmiş olan köy, 1886 tarihli nüfus tespiti sırasında Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Maçueti nahiyesinin beş köyünden biriydi. Köydeki 12 hanede, 56'sı erkek ve 55'i kadın olan 111 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.

Rusların Birinci Dünya Savaşı sonlarında bölgeden çekilmesinin ardından Ahalşeni bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 yılında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Ahalşeni köyünü de kapsayan Ardahan sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgaliyle Sovyet Rusya Ankara Hükümeti'yle işbirliği yaptı ve 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması'yla da köy Türkiye'ye bırakıldı.

Ahalşeni adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Ahaşen (آخاشین) olarak geçer. Bu sırada köy Kars vilayetinin Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Ahalşeni’de 249 kişi yaşıyordu. Ahalşeni / Ahaşeni Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sazlıçayır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sazlıçayır köyünün nüfusu 793 kişiden oluşuyor ve nüfus içinde 188 kişi okuma yazma biliyordu.

Sazlıçayır köyünde, büyük bir olasılıkla eski bir kale-kente ait olan megalit kalıntıların dışında köyün eski kilisesi bulunuyordu. Ahalşeni Kilisesi tamamen yıkılmış, yerinde cami inşa edilmiştir.

Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 46 km, Hanak ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 
 

Hanak belde ve köyleri
Tao-Klarceti