İriağaç, Oltu

İriağaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

İriağaç köyünün eski adı Parnaki'dir. Bu yer adı Gürcüceden Türkçeye Pernek şeklinde girmiştir.

Parnaki köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele içirmiştir. Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi bu dönemden günümüze kalmıştır.

Parnaki köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde "Pernek-i Süfla" (Aşağı Pernek) ve "Pernek-i Ulya" (Yukarı Pernek) adıyla Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 19 Hristiyan haneden oluşuyordu.

Parnaki köyü, 1835 Osmanlı Müslim nüfus defterinde tek yerlim olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte Pernek köyünde 18 hanede 59 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Parnaki köyü, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti arafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Pernyak (Пернякъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Parnaki'nin nüfusu, 34'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere, 36 hanede yaşayan 64 kişiden oluşuyordu. Halkın tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında nüfusu artmış olan köyde 1896’da 82 kişi, 1906’da da 100 kişi tespit edilmiştir.

Parnaki köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 98 kişiden oluşuyordu. Parnaki veya Pernek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İriağaç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İriağaç köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu.

İriağaç köyündeki başlıca tarihsel yapılar Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi'dir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 145 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu devlet yolunun kenarındadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Oltu'nun mahalleleri