Çakıldere, Göle

Çakıldere, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Çakıldere köyünün eski adı Ori Kilisa veya Ora Kilisa'dır. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ori Kilisa / Ora Kilisa (اوری كلسا) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ora Kilisa (اورا كلیسا) şeklinde geçer. Gürcüceden değişime uğramış olan bu yer adı "İki Kilise" anlamına gelir. Bu yer adının köydeki iki kiliseye dayandığı anlaşılmaktadır.

Ori Kilisa köyünün bulunduğu Kola bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski kilisesi Ora Kilisa Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Ori Kilisa, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Ancak bu sırada köy tamamen boşalmış bulunuyordu. Bununla birlikte 1694-1732 dönemini kapsayan Çıldır Eyaleti cebe defterinde bu yerleşim Ora Kilisa (اوری كلیسا) adıyla Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesinin köyü olarak geçer. Ora Kilisa'nın yeniden meskun hale geldiği bu kayıttan anlaşılmaktadır.

Ori Kilisa veya Ora Kilisa köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatı olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında köyü Ora-Kilisa (Ора-Килиса) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Nüfusu, 30'u erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 6 hanede 58 kişi yaşıyordu. Köy halkının tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Ora Kilisa köyünün nüfusu 1896 yılında 102 kişi, 1906 yılında 130 kişi olarak tespit edilmiştir.

Ori Kilisa köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ora Kilisa" (اورا كلیسا) olarak geçer. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında da aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 305 kişiden oluşuyordu. Ori Kilisa, Ora Kilisa veya Orikilise "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çakıldere olarak değiştirildi. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında köyün adı "Çakıldere (Ortakilise)" biçiminde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Çakıldere köyünün nüfusu 757 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 51 kişi okuma yazma biliyordu.

Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalma tek nefli köy kilisesinden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli 1917 yılında köyün yakınında ikinci bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu yazmış, ancak bu kiliseden bugüne bir şey kalmamıştır.

Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 24 km, Göle ilçe merkezine ise 30 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Göle belde ve köyleri