Yaşar Miraç

Yaşar Miraç (d. 1953, Trabzon), Türk şair, yazar, çevirmen, yayıncı, öğretmen.

1970'li yıllarda Karadeniz yöresinin halk kültürünü şiire dönüştüren eserler verdi. Şiirleri Rusça, Yunanca, Almanca gibi dillere çevrilmiş; yüze yakın şiiri, isim babası olduğu Yeni Türkü grubu başta olmak üzere çeşitli müzisyenlerce bestelenmiştir.

Yaşamı 
1953 yılında Trabzon'da doğdu. Asıl adı Miraç Çolak'tır. Annesi Behice Çolak, babası kamyon şoförü Dursun Çolak'tır. İlk, orta ve lise öğrenimini Trabzon'da tamamladı. İlk şiir denemelerini ilkokul yıllarında yaptı. Ortaokul öğrencisi iken şiirleri Trabzon'un yerel gazetelerinden Bayraktar, Hizmet ve Son Haber'de yayımlandı. Yayımlanan ilk şiiri  8 Ağustos 1968’de  Bayraktar gazetesinde çıkan "Trabzonspor” adlı şiirdir.

Lise yıllarında kendi yaşantısını, Trabzon'un türkülerini, şarkılarını masallarını yansıtan, Karadeniz deyişlerine, söyleyiş tekniklerine yer veren şiirler yazdı. 1971'de Trabzon Lisesi'nden mezun oldu; çalışmak ve öğrenim görmek  için Almanya’ya gitti.

1972-1973 yıllarında on beş ay Almanya'da kaldıktan sonra yurda döndü ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne girdi. 1981 yılında üniversiteden mezun oldu.  Öğrenciliği sırasında şiirleri Militan, Türk Dili gibi dergilerde yayımlandı.  “Kemençenin Türküsü” adlı senaryosu ile 1978 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yarı Belgesel Kısa Film Senaryosu Ödülü'ne değer bulundu.

1978 yılının Nisan-Mayıs-Haziran aylarında aylık Yeni Türkü Sanat Gazetesini çıkardı. Sendikalar yoluyla işçilere dağıtılan derginin yayımını üçüncü sayıdan sonra durdurdu.  "Yeni Türkü" adını, arkadaşları Selim Atakan, Zerrin Atakan ve Derya Köroğlu'nun kurduğu müzik grubuna veren sanatçı, Yeni Türkü müzik grubunun isim babası kabul edilir. Grup, ilk albümlerindeki Bekçi Kâzım Türküsü, Özgürlük Türküsü ve Bir Ölü Daha Geçti adlı şarkıları Yaşar Miraç'ın şiirlerinden oluşturmuştur.

Yaşar Miraç'ın ilk şiir kitabı olan Trabzonlu Delikanlı, 1979'da yayımlandı.  Bu kitap  ile Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü'ne değer görüldü. Hemen ardından Şili ile Söyleşi (1979), Gül Ekmek (1980) ve Taliplerin Ağıdı (1980) adlı kitapları yayımladı. Türkiye'de 12 Eylül 1980'de gerçekleşen askeri darbeden sonra şairin Gül Ekmek ve Taliplerin Ağıdı ve Trabzonlu Delikanlı kitapları Aralık 1980’de toplanan Sıkıyönetim Koordinasyon Kurulu tarafından yasaklandı. Taliplerin Ağıdı, Kasım 1979'da öğretmenlik yaptığı okulun çıkışında uğradığı saldırıda öldürülen Türkiye Komünitst Partili öğretmen Talip Öztürk ve başkaları için yakılmış ağtıları içeriyordu. Şair, bu kitapta yer alan Sinan Cemgil için yazılmış şiiri nedeniyle suçlandı. Kimi basın organları ve  12 Eylül Darbesi'ni gerçekleştiren general Kenan Evren tarafından  Türk Dil Kurumu da “teröristi öven şaire ödül vermekle" suçlandı. Miraç, açılan davada aklandı ancak kitapların yasağı sürdü; üç kitabının yasağı yedi yıl sürdü.

Şair, 1981'de üç şiir kitabı (Trabzon'dan Çıktım Yola, İçli Şarkılar, Can Deresi Türküleri) daha yayımladı. Aynı yıl,  şairlerin ilk şiir kitaplarını basmak üzere Yeni Türkü Şiir Yayınevi'ni kurdu. Yayınevinin "İlk Yapıtlar" dizisinde Adnan Azar, Adnan Özer, Adnan Satıcı, Ahmet Erhan, Barış Pirhasan, Behçet Aysan, Haydar Ergülen, Hüseyin Ferhad,  Kemal Erdoğan, Mehmet Yaşin, Muzaffer Özdemir, Oktay Akıncı, Ozan Telli,  Turgay Fişekçi, Suat Vardal’ın ilk şiir kitaplarını yayımladı.

1981'de davetli olduğu Balkan Ülkeleri Şiir Şenliği nedeniyle Selanik'e gitti ve dönüşte yayımladığı "Barış Güllerinin Gümüş Denizi" adlı kitabındaki "Dilsiz Sevdalar" başlıklı bölümle Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü'ne layık görüldü.

Şair, 1982-2001 arasında Almanya'nın madenci kenti Gelsenkirchen’de yaşadı. Bu kentte evlendi ve iki çocuk sahibi oldu.. 1988-2001 arasında Türkçe öğretmenliği yaptı. Madencilerin yaşamına dair gözlemlerini içeren şiirleri ile Soma Faciası ile ilgili şiirlerini 2015'te yayımladığı Kömürkirchen (2015) adlı kitabında yayımladı.

Miraç, 1999 yılında Türkiye'ye döndü. Trabzon Gazeteciler Cemiyeti tarafından 1999 Yılın Sanatçısı Ödülü'ne değer bulundu.  1999'dan itibaren Lazcaz, Deli Dumrul Sarı Yıldız, Pembe Aşk, Trabzonaşk, Sevgili Mutsuzluğum adlı şiir kitaplarını yayımladı. İlk şiirlerinden dergilerde kalmış şiirlerine dek pek çok şiirini 2002 yılında yayımlanan 1001 Şiir adlı kitapta bir araya getirdi.

Yaşar Miraç'ın şiirleri Rusça, Yunanca, Almanca ve daha birçok dile çevrilmiş; yüze yakın şiiri Yeni Türkü grubu başta olmak üzere çeşitli müzisyenlerce bestelenmiştir. Çeşitli dünya yazarlarından Türkçe'ye çocuk kitapları çeviren yazar, Türkçe'ye çevirdiği yapıtlarında Lacivert Ozan adını kullanmıştır.Muşmula, Kemençecik gibi yayımlanmamış çocuk oyunları ve masalları ile Horoncu, İçi Kalaylı Kazan (Evde Kalmış Kız) adlı senaryoları vardır.

Ödülleri 
 1980, Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü, Trabzonlu Delikanlı
 1982, Abdi İpekçi Dostluk ve Barış Ödülü, Dilsiz Sevdalılar
 1999, Trabzon Gazeteciler Cemiyeti 1999 Yılın Sanatçısı Ödülü

Eserleri

Şiir kitapları 
 Trabzonlu Delikanlı - 1979
 Şili ile Söyleşi - 1979
 Gül Ekmek -1980
 Taliplerin Ağıdı - 1980
 Çan Deresi Türküleri - 1981
 İçli Şarkılar - 1981
 Trabzon’dan Çıktım Yola - 1981
 İstanbul Bir Kırmızı Gül - 1985
 Yurdumun İşçileri - 1985
 Barış Günlerinin Gümüş Denizi - 1986
 Güleriz Ağlanacak - 1988
 Karadeniz Hırçın Kız - 1988
 Lazcaz - 1999
 1001 Şiir - 2002

Şiir dışındaki kitapları 

 Nasıl Bir Trabzonspor, 2000.
 O Güzel İnsanlar, 2019.

Çocuk kitapları 

 Bir Anadolu Masalı Bir Varmış ile Bir Yokmuş, 2009
 Çaykolik Kedi (çeviri), 2011
 Küçük Beyaz Kağıt Kayık, 2017
 Tırtıl Nereye Gidiyordu, 2017
 Kuyrukllu Yıldız'ın Evi, 2022.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Yeni Türkü için yazdığı şarkı sözleri 
 Trabzon'dan Konuştuk 1. Bölüm.  (Bölüm konuğu: Yaşar Miraç)
 Trabzon'dan Konuştuk 2. Bölüm. 

1953 doğumlular
Yaşayan insanlar
Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü sahipleri
20. yüzyıl Türk şairleri
21. yüzyıl Türk şairleri
Trabzon doğumlu yazarlar
Türk çevirmenler
Türkçeye çeviri yapanlar
Trabzon doğumlu çevirmenler