Ayranaşı

Ayranaşı, Mastuva veya Mastava bir çeşit yemektir.Evliya Celebi Seyahatnamesinde mastaba aşı veya mastaba çorbası olarak adı geçmiştir.

Yörelere Göre Çeşitleri

Diyarbakır Mastava Aşı 
Diyarbakır Mastava Aşı malzemeleri; yoğurt, pirinç, bulgur, yumurta, buğday unu, su, tuz, tereyağı ve üzüm pekmezidir. Ayrıca bu yemek halk arasında Ayran Aşı olarak da bilinir. Diyarbakır Mastava Aşı 11.10.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Ağrı Ayranaşı 
Ağrı'da Ayran Aşı çorbasına Gırar da denir.

Bingöl Mastuva 
Ayran, pirinç ve tereyağı kullanılır. Mastuva, pirince ayran ilave edilerek yapılır. Bir tencerede ayran ve pirinç karıştırılarak ateşe oturtulur. Ayranın bozulmaması için kaynayıncaya kadar tahta kaşıkla sürekli karıştırılır. Kaynadıktan sonra karıştırma işlemi bırakılarak katı hâle gelinceye kadar pişirilir.

Iğdır Ayranaşı 
Tencereye su konularak bulgur kaynatılır. Buna ince ince doğranmış bütün otlar (yarpuz, ebegümeci, evelik, pancar yaprağı) ilave edilip iyice pişirilir. 4 kaşık un suda ezilerek karışıma ilave edilir. Diğer tarafta ayran hazırlanır sarımsaklar ezilerek ayrana katılır. Pişirilen karışıma sonra ayran eklenir. Bir iki taşım kaynatılıp ateşten alınır.

Van Mastaba Aşı
Evliya Celebi Seyahatnamesinde Van'ın Mastaba Aşının meşhur olduğunu yazmıştır. Van Ayran Aşı 11.05.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Erzurum Ayran Aşı Çorbası 
Erzurum Ayran Aşı Çorbası 13.04.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Malatya Ayranlı Soğuk Çorba 
Malatya Ayranlı Soğuk Çorba 29.05.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Kaynakça 

Erzurum mutfağı
Iğdır mutfağı
Van mutfağı
Bingöl mutfağı
Diyarbakır mutfağı
Ağrı mutfağı