Çakırkoç, Posof

Çakırkoç, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Çakırkoç köyünün eski adı Mere'dir. Gürcüce bir yer adı olan Mere (მერე), Türkçeye Mere / Mire olarak girmiştir. Nitekim Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Mire (میرە) olarak kaydedilmiştir. Gürcüce "mere" kelimesi, akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır. Nitekim Mere köyü, Posof Çayı'nın kıyısında bir düzlükte konumlanmıştır. Bu yerleşme, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mere (مەرە) biçiminde yazılmıştır. 93 Harbi'nde Ardahan bölgesini ele geçiren Ruslar da köyü Mere (Мере) adıyla kaydetmiştir.

Mere, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu defterde "Kale-i Rabat-ı Mire" (رباط قلغۀ میرە) adıyla kaydedilmişti. Kale yanındaki bir yerleşme olduğu için bu şekilde adlandırılmış olan Mere köyünde, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümülü 11 hane yaşıyordu. Hane reisleri Davit, Vasil, İakop, Sargis, Muhtar, Zakara gibi adlar taşıyordu. Mere'de buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde iki adet değirmen vardı.

Mere, üç yüzyılı aşkın bir süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda Rusya İmparatorluğu'nun eline geçti. Rus idareside Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasında (uçastok) yer alıyordu. 1886 yılındaki nüfus tespitine göre bu kazanın Digur nahiyesine (маркяз: merkez) bağlı olan köyün nüfusu 82 kişiden oluşuyordu. Bu sayı 1896’da 106 kişiye, 1906’da da 143 kişiye yükselmişti. Eski Gürcü yerleşmesi olan Mere'nin nüfusu bu üç tespitte de "Türk" olarak kaydedilmiştir.

Mere, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Mere köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Mere, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıdan "Mere" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 224 kişiden oluluyırdu. Vahla adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Baykent olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Çakırkoç (Mere)" biçiminde resmî kayıtlarda bir süre daha kullanılmıştır.

Çakırkoç köyünde, günümüze iki tarihsel yapı ulaşmıştır. Bunlardan biri Mere Kalesi, diğeri ise, bu kalenin 10. yüzyıla tarihlenen kilisesidir. İki yapıda büyük ölçüde yıkılmıştır.

Coğrafya 
Çakırkoç köyü, Ardahan il merkezine 84 km, Posof ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Posof belde ve köyleri