İstanbul Üniversitesi

İstanbul Üniversitesi (İÜ), ana yerleşkesi İstanbul'un Fatih ilçesinde bulunan, Türkiye'nin en eski devlet üniversitesidir.

Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ilk Avrupa tarzı üniversite olarak kabul edilen Darülfünun'un doğrudan devamı olan İstanbul Üniversitesinin bazı birimlerinin temelleri İstanbul'un fethinin ertesi günü olan 30 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmet'in emriyle kurulan Sahn-ı Seman medreselerine kadar dayandığından okulun kuruluşu bu tarihe dayandırılır. 1933 yılına kadar Darülfünun-ı Şahane, Darülfünun-ı Osmani ve İstanbul Darülfünunu adıyla eğitim veren kurum, 1 Ağustos 1933'te İstanbul Üniversitesi adını alır ve aynı yıl 18 Kasım'da Türkiye'deki ilk ve tek üniversite olarak eğitim hayatına başlar.

2019 yılında, Dünyanın en iyi 500 üniversitesi sıralamasına Türkiye'den giren tek üniversitedir. İstanbul Üniversitesi dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasında 2006'dan beri yer almaktadır. Üniversite, aynı zamanda Asya Pasifik bölgesinin en iyi 100 üniversitesi arasındadır.

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi, tüm dünyadaki işletme okullarını akredite eden, en önemli kuruluş olan The Association to Advance Collegiate Schools of Business (AACSB) tarafından, 2012 yılında akredite edilmiştir. Böylece İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi, Türkiye’deki devlet üniversiteleri arasında ilk ve tek AACSB akreditasyonu alan işletme fakültesi olmuştur.

Üniversitede yaklaşık 73.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 12.000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir.

Tarihçe

Osmanlı dönemi 

İstanbul Üniversitesinin kuruluşuna ilişkin tezler 1321 yılına kadar gidebilmektedir. Alman tarihçi Richard Honig, bugün Beyazıt Yerleşkesi'ndeki merkez binanın bulunduğu yerde Roma üniversiteleriyle eşdeğer nitelikte tıp, hukuk, felsefe ve edebiyat eğitimi veren bir kurumdan söz eder ve bu kurumun kurulduğu 1 Mart 1321 tarihinin bir bakıma İstanbul'da eğitimin başlangıç tarihi olduğunu belirtir.

Türk tarihçiler ise İstanbul Üniversitesinin kuruluşunu 1453 olarak kabul ederler. İstanbul'un Fethi'nin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te kentte yapılan toplantılarda kentte bir eğitim kurumunun kurulmasının kararlaştırılır. Bu karar üzerine 1470 yılında Fatih Camii çevresinde sekiz bölüm halinde açılan ve sekiz avlulu anlamına gelen Sahn-ı Seman Medreseleri günümüzde İstanbul Üniversitesinin kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple İstanbul Üniversitesinin logosunda kuruluş tarihi 1453 olarak yazmaktadır. Bir dönem İstanbul Üniversitesi rektörlüğünü de üstlenen hukukçu Cemil Bilsel ise üniversitenin kuruluş yılının Sahn-ı Seman Medreseleri'nin açıldığı yıl olan 1470 olduğunu belirtir.

Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzında modern bir üniversite kurma girişimleri 1846'da başlamıştır. 1863, 1870 ve 1874'teki başarısız denemelerden sonra nihayet II. Abdülhamid'in fermanıyla 31 Ağustos 1900'de Darülfünûn-ı Şahane adı verilen ilk üniversite açılmıştır. İstanbul Üniversitesi, işte bu kurumun doğrudan devamıdır. Ayrıca Atatürk, Yahya Kemal Beyatlı'nın önerisiyle Darülfünun'a "fahrî müderris" seçilmiştir.

Cumhuriyet'in İlk Yılları 

Türkiye Cumhuriyeti 21 Nisan 1924 tarihli ve 493 sayılı Kanun'la İstanbul Darülfünunu'nun tüzel kişiliğini tanıdı.

Lağvedilen Fatih ve Süleymaniye Medreseleri, 7 Ekim 1925'te Darülfünun'a bağlı İlahiyat Fakültesi olarak "reorganize" edildi. (1925-26 ders yılında 284 talebesi olan bu fakülte, 1933 Üniversite Reformu sonucunda Yüksek İslam Enstitüsüne çevrildi, ertesi yıl sadece 20 öğrencisi kaldığından kapatıldı.)

4 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla ilk ve orta öğretimi devletleştiren Cumhuriyet yönetimi, Darülfünun'un özerk statüsüne kuşku ile yaklaşmıştır.

Yönetim ile üniversiteyi karşı karşıya getiren ilk olay, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı üzerine bir kutlama mesajı gönderilmesi teklifine, Darülfünun Talebe Birliği genel kurulunun, "üniversitenin siyasi akımların dışında kalması kanaatiyle" karşı çıkması oldu.

İkinci bir olay, harf devrimi konusunda bazı Darülfünun hocalarının çekinceler ifade etmeleri idi. Ancak bardağı taşıran damla, Atatürk'ün 1930'dan itibaren benimsediği Türk tarih ve dil tezlerine Darülfünun'un ilgi göstermemesidir. 1930 Aralığındaki Darülfünun ziyareti sırasında, "Ankara, Ege, Aka, Eti, ata, arkeos, amiral, kaptan" kelimelerinin kökeni hakkında sınadığı bazı profesörlerin kuşkucu yaklaşımları, Atatürk'ü kızdırmıştır.

1932 Türk Tarih Kongresinde, bazı profesörlerin (Mehmet Ali Ayni ve Zeki Velidi Togan gibi) açıkça, bazılarının tevil ve yumuşatma yoluyla Gazi'nin tezlerine karşı çıkmaları, Darülfünun'un sonunu getirdi. İlhan Başgöz'ün deyimiyle:

Kongreden iki ay sonra sonra, Türk tarih tezinin ateşli savunucusu, eski İstiklal Mahkemesi hakimi Dr. Reşit Galip Maarif Vekili tayin edilerek, üniversiteye çeki düzen vermekle görevlendirildi. Bu kapsamda, İsviçreli eğitimci Albert Malche ülkeye çağrılarak, Darülfünun'un üzerine bir rapor yazması sağlandı. Profesör Malche'nin yazdığı olumsuz rapor üzerine 1933 Temmuzunda çıkarılan 2252 sayılı yasa ile Darülfünun ve ona bağlı bütün kurumlar, kadro ve örgütüyle lağvedildi. Yerine İstanbul'da Maarif Vekâletine bağlı yeni bir üniversite kurulması öngörüldü. İstanbul Üniversitesi 1 Ağustos 1933'te yeni bir kadro ve yapıyla açıldı. 18 Kasım 1933'te Türkiye'nin "ilk ve tek" üniversitesi olarak eğitime başladı.

Saat kuleleri 
Üniversitenin Beyazıt Meydanı'na açılan anıtsal giriş kapısının iki tarafında yer alan Mustafa Şem'i Pek imzalı eklektik saat kuleleri 1865 yılında yaptırılmıştır.

Amblem 

İstanbul Üniversitesinin simgesi olan "yılanlı amblem", 1243 tarihli Selçuklu Şifa Yurdu motiflerinden ilham alınarak Prof. Süheyl Ünver tarafından tasarlanmıştır.

Yerleşkeler 

İstanbul'un çeşitli semtlerinde bulunan yerleşkelerde eğitim faaliyetleri göstermektedir.

Beyazıt Yerleşkesi 
 Eczacılık Fakültesi
 Hukuk Fakültesi
 İktisat Fakültesi
 İletişim Fakültesi
 Siyasal Bilgiler Fakültesi
 Mimarlık Fakültesi
 Bilgisayar ve Bilişim Teknolojileri Fakültesi

Vezneciler Yerleşkesi 

 Fen Fakültesi
 Adalet Meslek Yüksekokulu
Diş Hekimliği Fakültesi

Laleli Yerleşkesi 
 Su Bilimleri Fakültesi
 Edebiyat Fakültesi

Çapa Yerleşkesi 
 İstanbul Tıp Fakültesi

Süleymaniye Yerleşkesi 
 Mimarlık Fakültesi
 Yabancı Diller Yüksekokulu

Horhor Yerleşkesi 
 İlahiyat Fakültesi

Kadıköy Yerleşkesi 
 Devlet Konservatuvarı

Avcılar Yerleşkesi 
 İşletme Fakültesi
 Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi

Maslak Yerleşkesi 
 Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi

Akademik birimler 

İstanbul Üniversitesinin akademik birimleri fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokulu ve bölümler olarak beş başlık altında toplanmaktadır. Bu beş farklı başlık altında farklı eğitim sürelerine sahip toplamda 33 akademik birim bulunmaktadır.

Fakülteler 
İstanbul Üniversitesine bağlı 17 fakülte bulunmaktadır. Ayrıca üniversiteye bağlı bir hemşirelik fakültesinin kurulması için çalışmalar sürmektedir. Üniversitenin eğitim verdiği fakülteler şunlardır:

 Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi
 Bilgisayar ve Bilişim Teknolojileri Fakültesi
 Diş Hekimliği Fakültesi
 Eczacılık Fakültesi
 Edebiyat Fakültesi
 Fen Fakültesi
 Hemşirelik Fakültesi
 Hukuk Fakültesi
 İşletme Fakültesi
 İktisat Fakültesi
 İlahiyat Fakültesi 
 İletişim Fakültesi
 İstanbul Tıp Fakültesi
 Mimarlık Fakültesi
 Orman Fakültesi
 Siyasal Bilgiler Fakültesi
 Su Bilimleri Fakültesi
 Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi

Enstitüler 
İstanbul Üniversitesine bağlı 12 enstitü bulunmaktadır. Üniversitenin eğitim verdiği enstitüler şunlardır:

 Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
 Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü
 Çocuk Sağlığı Enstitüsü 
 Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü 
 Fen Bilimleri Enstitüsü
 Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü
 İşletme İktisadı Enstitüsü
 Muhasebe Enstitüsü
 Onkoloji Enstitüsü 
 Sağlık Bilimleri Enstitüsü 
 Sosyal Bilimler Enstitüsü
 Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Yüksekokullar 
İstanbul Üniversitesine bağlı 2 yüksekokul bulunmaktadır. Üniversitenin eğitim verdiği yüksekokullar şunlardır:

 Devlet Konservatuvarı
 Yabancı Diller Yüksekokulu

Meslek Yüksekokulları 
İstanbul Üniversitesine bağlı 2 meslek yüksekokulu bulunmaktadır. Üniversitenin eğitim verdiği meslek yüksekokulları şunlardır:

 Adalet Meslek Yüksekokulu
 Güvenlik ve Koruma Bilimleri Meslek Yüksekokulu

Bölümler 
İstanbul Üniversitesine bağlı 2 bölüm bulunmaktadır. Üniversitenin eğitim verdiği bölümler şunlardır:

 Enformatik Bölümü 
 Güzel Sanatlar Bölümü

Araştırma merkezleri 
 Bankacılık Araştırma Merkezi
 Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi 
 Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Araştırma ve Uygulama Merkezi 
 Gözlemevi Araştırma ve Uygulama Merkezi 
 İleri Analizler Laboratuvarı 
 İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi 
 İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi 
 Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi 
 Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Münasebetler Araştırma ve Uygulama Merkezi
 Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi
Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

Kayda değer mezunlar 
 :Kategori:İstanbul Üniversitesinde öğrenim görenler

Ayrıca bakınız 

 İstanbul Üniversitesi SBK

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 
 İstanbul Üniversitesi Girişi Panoramik Görüntü

 
Avcılar'daki üniversiteler
Avrupa Üniversiteler Birliği
Fatih'teki üniversiteler
İstanbul'daki devlet üniversiteleri
Türk lirası üstünde görünen yapılar
1453'te Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan oluşumlar
1453'te kurulan oluşumlar