Abdullah bin Ümmü Mektum

Abdullah bin Ümmü Mektum (? - 636), İslam peygamberi Muhammed'in gözleri görmeyen sahabesidir.

Yaşamı 
İslam'dan önce adının Husayn olduğu, Muhammed’in kendisine "Abdullah" ismini verdiği söylenmektedir. Medineli âlimler adını Abdullah, Iraklılar ise Amr şeklinde kaydeder. Soyu konusunda farklı görüşler ileri sürülmüş olup babası Kays, Kureyş kabilesinin Âmir b. Lüey oğulları kolundandır ve Hatice bint Hüveylid’in dayısının oğludur. Mekke’de İslamiyet’i ilk kabul edenlerden biri olan İbn Ümmü Mektum, burada İslam peygamberi Muhammed'e müezzinlik yaptı. İbn Ümmü Mektum, Hicret'ten sonra Medine’de halka Kur’an öğretmekle meşgul oldu. Peygamber Muhammed, çeşitli nedenlerle Medine dışına çıktığı zaman İbn Ümmü Mektum ona vekalet etti ve geride kalanlara namaz kıldırdı. Bu görevin kendisine on üç defa verildiği kaydedilmektedir. 636 yılında meydana gelen Kadisiye Muharebesi'ne katıldığı, savaştan sonra Medine’ye dönünce muhtemelen savaşta aldığı yaralar yüzünden öldüğü veya Kadisiye’de şehit düştüğü rivayet edilmiştir.

İslamiyet’te engellilerle ilgili çeşitli hükümlerin belirlenmesi İbn Ümmü Mektum vesilesiyle mümkün olmuş, onların vekil bırakılmaları, imamlık yapmaları, savaşa iştirak etmeleri, farz namazlara katılmaları, korunma amacıyla köpek beslemeleri gibi konular açıklık kazanmıştır. Kör oluşu yanında evinin camiye uzaklığını da ileri sürerek Muhammed’den cemaate gelmemek için izin istemişse de, bulunduğu yerden ezanı duyduğu için bu isteği uygun görülmemiş, ancak mazereti sebebiyle köpek beslemesine izin verilmiştir. İbn Ümmü Mektum, Medine döneminde de Bilal Habeşi ile birlikte Peygamber’in müezzinliğini yapmıştır.

Peygamber Muhammed ile olan münasebeti 
İslam peygamberi Muhammed, Mekke’de bazı paganlara Müslümanlığı anlattığı bir sırada, İbn Ümmü Mektum yanına gelerek Allah’ın ona öğrettiği meseleleri ve Kur'an'ı kendisine anlatmasını istemiş, Muhammed de böyle hassas bir zamanda rahatsız edilmekten ötürü onun bu davranışına hoşnutsuzluk göstermiş ve bu durum üzerine Allah'ın kendisini uyardığı ayetler (Abese Suresi) bildirilmiştir. Daha sonra Peygamber’in İbn Ümmü Mektum’u gördüğü zaman ona iltifat edip ikramda bulunduğu ve, “Ey kendisinden dolayı Rabbimin beni azarladığı zat, merhaba!” diye muzip bir şekilde hitap ettiği bilinmektedir.

Kaynakça 

Sahabe
Körler
Doğum tarihi bilinmeyenler
Mekke doğumlular
636 yılında ölenler
Kufe'de ölenler
Mekkeli sahabe
Kureyş kabilesi mensubu sahabe
Kasidiye Muharebesi'ne katılan sahabe
Kasidiye Muharebesi'nde ölen sahabe