Yukarımaden

Yukarımaden, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Eski adı Yukarı Hod'dur. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve Muvahhid Zeki'nin 1927 yılında yayımlanan Osmanlıca kitabında Hod-i Ulya (خود علیا) biçiminde yazılmıştır. Yukarı Hod anlamına gelen Hod-i Ulya, Gürcüce kaynaklarda Zemo Hodi (ზემო ხოდი) olarak geçer.

Yukarı Hod, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Osmanlı Devleti köyü 16. yüzyılın ortalarında, birleşik Gürcistan Krallığı'ndan sonra bu bölgeye hakim olan ve Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağında, Livana kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu 185 hanede yaşayan 646 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresi vergi tahsil etmek amacıyla köyde hayvan varlığı olarak 120 öküz, 100 inek, 50 at, 800 keçi ve 325 koyun tespit etmiştir.

Yukarı Hod, üç yüz yılı aşkın bir süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda Çarlık Rusya'sının eline geçti. Rus idaresinin Hod-Ulya (Ход-Улиа) olarak kaydettiği köy, Artvin Okrugu'nun Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Hod-i Süfla köyüyle birlikte Hod nahiyesini (сельское общество: kırsal topluluk) oluşturuyordu. 1886 yılında yapılan tespite göre köyün nüfusu 71 hanede yaşayan 695 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı "Gürcü" olarak kaydedilmiştir. Nitekim Vereneti (ვერენეთი), Canieti (ჯათიეთი), Ahaleti (ახალეთი), Vani (ვანი), Şenieti (შენიეთი), Nakanevi (ნაყანევი), Didivake (დიდვაკე), Tselikana (წელიყანა), Zemovake (ზემოვაკე) gibi Gürcüce mevki adları buranın eski bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.

Yukarı Hod, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus egemenliğinin sona ermesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü hükûmeti Artvin bölgesinden çekilince, Yukarı Hod fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı. Ertesi yıl Artvin livasında yapılan nüfus tespitine göre 103 hanede 491 kişinin yaşadığı Hod-i Ulya, Merkez livaya bağı Sirya nahiyesinin bir köyüydü. Bu tespitte köyün nüfusu "Türk" olarak yazılmıştır. Hod-i Ulya, Türkçe olmadığı için 1925 yılında Yukarı Maden olarak değiştirildi. 1926 yılındaki tespite göre köyde 143 hanede 676 kişi yaşıyordu.

Yukarımaden köyünde üç adet yapı kalıntısı bulunmaktadır. Büyük ölçüde yıkılmış olan bu yapıların üçü de kale olarak tanımlanmıştır.

Coğrafya 

Yukarımdan köyü, Artvin il merkezine 74 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Artvin merkez belde ve köyleri