Yavuz Özkan

Yavuz Özkan, (d. 21 Temmuz 1942, Yozgat - ö. 21 Mayıs 2019, İstanbul) Türk sinema yönetmeni, senarist ve yapımcı. Yavuz Özkan, Türkiye'de "auteur sineması"nın en önemli temsilcilerinden biridir.

Sinema hayatı 
Yavuz Özkan, 1962 - 1965 arasında Kütahya'daki bir madende işçi olarak çalıştıktan sonra 1966'da dergi yayıncılığına başladı. Bu dönemde hikâye yazmaya başlayan Özkan, Kocaeli Tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı.

Özkan, 1970’li yıllarda kısa filmler çekerek ve film senaryoları yazarak sinemaya adım attı. 1978 ve 1979’da Türkiye işçi sınıfının mücadelesini Maden ve Demiryol başlıklı filmleriyle beyaz perdeye taşıdı. Başrollerinde Cüneyt Arkın, Tarık Akan ve Hale Soygazi'nin yer aldığı Maden, 1978 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi film ödülünü aldı.

1980’de Paris’e giden usta sanatçı, burada da bir Fransız kanalı için, Sevgiliye Mektuplar ve Son Savaşçı başlıklı iki televizyon filmi yazdı ve yönetti. Philippe Nuil'in yönettiği Suyun Altındaki Ağaç başlıklı filmde de oyuncu olarak kamera karşısına geçti.

1987'de Türkiye'ye dönen Yavuz Özkan, 1991 yılında iki arkadaşıyla birlikte Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı'nı kurdu. Vefatına kadar buradaki disiplin kurulu üyeliğine devam etti.

1995'te Z-1 Film Atölyesi'ni kuran Yavuz Özkan, sinemacılar, akademisyenler, felsefeciler, edebiyatçılar ve iletişimcilerden oluşan 33 kişilik bir kadroyla parasız sinema eğitimi vermeye başladı.

Özkan, yaşamı boyunca aralarında Filim Bitti, Yengeç Sepeti, Bir Kadının Anatomisi ve Hayal Kurma Oyunları gibi filmlerin da bulunduğu toplam 44 sinema filmi yönetti. Son filmi 2010'da senaryosunu da yazdığı İstanbul'da Aşk oldu.

Yavuz Özkan, 21 Mayıs 2019 tarihinde tedavi gördüğü hastanede organ yetmezliğine bağlı olarak öldü. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığı’ndadır.

Sansürle mücadelesi 
Yavuz Özkan’ın sansürle mücadelesi 1977 yılında başladı. O yıl hükümet tarafından kurulan sansür kurulunun getirdiği yasaklara karşı Ankara’ya kadar yürüyerek yasakları protesto etme önerisini dile getirdi. 5 Kasım 1977 tarihinde İstanbul’da başlayıp, 7 Kasım tarihinde Ankara’da sona ermesi planlanan yürüyüşün düzenleme komitesi Cüneyt Arkın, Tarık Akan, Hakan Balamir ve Semra Özdamar’dan oluşuyordu. Yaklaşık 400 sinemacının katılımıyla başlayan yürüyüş Ankara'da Tandoğan Meydanı’nda bir mitingle son buldu.

1978 yılında Maden filminin sansürlenmek istemesi üzerine Antalya Altın Portakal Film Festivali'nden çekilmeye karar verdi. Tartışmalar sonrası film festivalde sansürsüz gösterildi ve en iyi film ödülünü aldı.

1979 yılında, sansür kurulu tarafından yasaklanan Maden için, Emek Sineması’nda filmin sansürsüz kopyasıyla bir gösterim gerçekleştiren Özkan, para ve hapis cezasına çarptırıldı. Yönetmen, bunun üzerine Danıştay’a başvurarak yürütmeyi durdurma kararı aldırdı ve filmini sansürsüz olarak gösterime sokmayı başardı.

1979’da gerçekleşen 16. Altın Portakal Film Festivali ise Antalya Belediyesi tarafından iptal edildi. İptalin sebebi, sansür kurulunun, festivale katılan Demiryol filmi ile birlikte, Ömer Kavur’un Yusuf ile Kenan ve Yavuz Pağda’nın Yolcular başlıklı filmlerini yasaklamasıydı. 1979 festivalinin ödülleri, 32 yıl sonra 2011 Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri başlığı altında sahiplerine teslim edildi. Demiryol ve Yusuf ile Kenan en iyi film ödülüne layık görüldü ve ödülü paylaştı.

Hayatı boyunca sansürle mücadele eden Özkan’ın, 2015 yılında düzenlenen 34. Uluslararası İstanbul Film Festivali’nde Bakur filminin yasaklanması üzerine başlatılan protesto kampanyasında da imzası vardı.

Filmografisi

Yönetmen olarak 

 1974: 2x2=5
 1975: Yarış
 1976: Vardiya (Belgesel)
 1978: Maden
 1979: Demiryol
 1982: Sevgiliye Mektuplar (TV filmi)
 1985: Son Savaşçı (TV filmi)
 1987: Yağmur Kaçakları
 1988: Umut Yarına Kaldı
 1989: Filim Bitti
 1990: Büyük Yalnızlık
 1991: Ateş Üstünde Yürümek
 1992: İki Kadın
 1994: Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: Yengeç Sepeti
 1995: Bir Kadının Anatomisi
 1997: Bir Erkeğin Anatomisi
 1999: Hayal Kurma Oyunları
 2011: İlkbahar - Sonbahar

Senarist olarak 

 1974: 2x2=5
 1975: Yarış
 1976: Bekleyiş
 1976: Vardiya
 1978: Maden
 1979: Demiryol
 1982: Sevgiliye Mektuplar
 1985: Son Savaşçı (dizi)
 1987: Yağmur Kaçakları
 1988: Umut Yarına Kaldı
 1989: Filim Bitti
 1990: Büyük Yalnızlık
 1991: Ateş Üstünde Yürümek
 1992: İki Kadın
 1994: Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: Yengeç Sepeti
 1995: Bir Kadının Anatomisi
 1997: Bir Erkeğin Anatomisi
 1999: Hayal Kurma Oyunları

Yapımcı olarak 
 1978: Maden
 1979: Demiryol
 1987: Yağmur Kaçakları
 1988: Umut Yarına Kaldı
 1989: Filim Bitti
 1990: Büyük Yalnızlık
 1991: Ateş Üstünde Yürümek
 1995: Bir Kadının Anatomisi
 1997: Bir Erkeğin Anatomisi

Oyuncu olarak 
 1971: Kara Gün
 1972: Aşka Susayanlar: Seks ve Cinayet
 1972: Bir Garip Adam
 1972: Cehennemin Beş Delisi
 1974: 2x2=5
 1977: Yıkılmayan Adam
 1985: L'arbre sous la mer
 1988: Umut Yarına Kaldı

Ödülleri 
 1978: 15. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Maden
 1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
 1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - Altın Portakal En İyi Yönetmen Ödülü - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
 1990: 3. Ankara Film Festivali - En İyi 3. Film - Filim Bitti
 1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film - Ateş Üstünde Yürümek
 1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 2. Film - Ateş Üstünde Yürümek
 1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Ateş Üstünde Yürümek
 1992: 29. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - İki Kadın
 1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
 1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
 1993: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
 1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - Seçiciler Kurulu Özel Ödülü - İki Kadın
 1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
 1993: 7. Altın Koza Film Festivali - En İyi 2. Film - İki Kadın
 1993: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - İki Kadın
 1994: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Yengeç Sepeti
 1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Yengeç Sepeti
 1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Film - Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: 8. Altın Koza Film Festivali - En İyi Film Ödülü - Bir Sonbahar Hikayesi
 1994: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikayesi
 1995: 14. Uluslararası İstanbul Film Festivali - Fibresci Mansiyon Ödülü - Yengeç Sepeti
 1995: 28. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En Başarılı 2. Film - Yengeç Sepeti
 1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 3. Film - Yengeç Sepeti
 1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - Belgin Doruk Özel Ödülü - Bir Kadının Anatomisi
 2004: 41. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film Ödülü - Hayal Kurma Oyunları
 2005: 12. Altın Koza Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - Hayal Kurma Oyunları

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 IMDb'de Yavuz Özkan 
 SinemaTürk'te Yavuz Özkan 
 TSA'de Yavuz Özkan 
 Z1 Film Atölyesi internet adresi 

 

1942 doğumlular
Yozgat doğumlu oyuncular
2019 yılında ölenler
İstanbul ilinde hastalıktan ölenler
Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
20. yüzyıl Türk senaristleri
21. yüzyıl Türk senaristleri
Türk film yönetmenleri
Türk film yapımcıları
Türk erkek sinema oyuncuları
Ankara Uluslararası Film Festivali Ödülü sahibi yönetmenler
Ankara Uluslararası Film Festivali Ödülü sahibi senaristler
Sansür