Masat, Bayburt

Masat, Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür. Dede Korkut Kümbeti ile ünlüdür. Köyde Masat 18 Nolu Aile Sağlığı Merkezi, Dede Korkut İlkokulu, Dede Korkut İmam Hatip Ortaokulu  ve iki cami bulunmaktadır.

Tarihçe 
1530 yılı Osmanlı tahririnde, "Mastad" adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. 1591 yılı tahririnde sadece erkek nüfus kaydedilmiş olup söz konusu kayıtta da "Masbad" adıyla yer alan yerleşimde tamamı Müslüman 16 nefer (erkek) yaşamaktadır. 1642 yılı avarız defterinde "Masdad" adıyla yer alan köyde, 6 Müslüman ve 3 Hristiyan avarız hanesi ile 1 askeri görevli kaydedilmiştir.

1592 tarihli tapu tahrir defterinde köy Masbad adıyla kaydedilmiş olup 16 Müslüman kaydedilmiştir.

1835 yılında erkek nüfusun tespitinin yapıldığı nüfus yoklama defterinde Masad adıyla yer alan ve tamamı Müslümanlardan oluşan köyde, 20 hanede 65 erkek yaşamaktadır. Köyün bu tarihe ait mufassal defter verilerinin bir kısmına henüz ulaşılamamış olup bazı erkek nüfusa ait bilgiler bulunmaktadır. Köydeki mescidin yetersiz olması nedeniyle1864 yılında camiye çevrilmiştir. Bu yüzyılda köyde bir medrese ile 1897 yılında inşa edilmiş bir de iptidai (ilkokul) mektebi bulunmaktadır. Yerleşim 1881 yılından 1898’e kadar kendi adıyla kurulan ve 10 köyün bağlı olduğu nahiyenin merkez köyü olmuştur.

15 Ekim 1920'de (Hicrî 1 Safer 1339) Ermenilerin Bayburt'un 99 köyünde gerçekleştirdiği, 7412 hanenin harap olup 1387 Müslümanın öldürüldüğü Bayburt katliamında Masat köyünün 110 hanesi tahrip edilerek tamamen harap olmuştur. 

Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Masat (مصاد) olarak görülen köyün adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Yıldırım olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren bu adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Köy, Yıldırım olan adının 1990'ların ortasında değiştirilmesinden sonra yeniden Masat adını almıştır.

Coğrafya 
Köy, Bayburt il merkezine 32 km uzaklıktadır. Resmî statüsü ayrı olmamakla birlikte Aşağı Masat ve Yukarı Masat olarak iki ayrı yerleşim hâlindedir.

Nüfus

Turizm

Dede Korkut Kümbeti 
Âli Kümbet (Ulu Kümbet) olarak da bilinir. 9. yüzyılda inşa edildiği düşünülen yapı 1994 yılında restore edilmiştir, fakat orijinal görünümünden oldukça uzaklaşmıştır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Yerelnet

Dede Korkut Kümbeti (restorasyon öncesi fotoğraf)

Bayburt merkez belde ve köyleri