Kaşkaylar

Kaşkaylar (Farsça: قشقائی Qashqāī), Güneydoğu İran'ın Fars Eyaleti'nde özellikle Şiraz çevresinde yaşayan ve hâlâ ağırlıklı olarak göçebe bir Türk halkıdır. Azerbaycanlılardan sonra İran'daki en kalabalık Türk grubudur.

Göç rotaları, yazın Şiraz'ın yaylaları (yaylak) ile kışın Basra Körfezi'nin ovaları (kışlak) arasındaki 480-1.000 km'lik bir alandır.

Başlıca Kaşkay tayfaları 
 Amele (5.397 aile, 450 yerleşik)
 Derre Şuri (Tuzlu Vadi, 5.265 aile)
 Seş Beyli (6 bey) (4.350 aile) 
 Farsimadan (1.505 aile)
 Keşkölli (5.512 aile): Büyük ve Küçük Keşkölli olarak ikiye ayrılır:
 Büyük Keşkölli (Keşkuli Bozorg) (4.862 aile, çoğu yerleşik)
 Küçük Keşkölli (Keşkuli Kuchik) (650 aile)

Daha az sayıdaki kabileler:
 Qaracha (430 aile) 
 Rahimli (370 aile) 
 Safi Khanli (335 aile)

Din 
Kaşkaylar, Şiilerin 12 İmam inancını benimsemiştir .

Dil 
Konuştukları dil Kaşkay Türkçesidir. Konargöçer yaşadıkları için dilleri İran'daki diğer Türkler kadar Farsçadan etkilenmemiştir. Kendi aralarında hem hemen heekes Kaşkayca konuşur fakat Farsça eğitim dili olduğu için Farsça da bilmektedirler.

Yerleşim Bölgeleri 
Zagros Dağları'nın etekleri boyunca uzanan bölgede yaşarlar. Yerleşik olanlar; Şiraz, Firuzabad, Feraşbend, Kazerun, Abade ve Semirom gibi şehirlerdedir.

Hayat Tarzı 

Kaşkay erkekleri, ata binme ve çobanlık yetenekleriyle bilinirler. Tipik bir şapkaları vardır. Kaşkay kadınları kat kat renkli etekler (üç etek) parlak tunikler ve eşarplar giyerler. Halı dokumadaki ustalıklarıyla bilinirler. Göç yolları üzerindeki doğal bitkilerden ve böceklerden elde ettikleri doğal boyaları ve koyunlarının yününü kullanarak çok renkli ve özgün halılar dokurlar. İran'daki diğer kadınların aksine konakladıkları yerlerde geleneksel çador giymezler. 1979 Devrimi'nden bu yana şehirlere geldiklerinde çador giymek durumundadırlar.

Tanınmış Kaşkay Türkleri 
 İsmail HGan Kaşkay - Kaşkay elinin elhanı
 Emanallah kara Beygi - Farsimdan tayfasından olan şair
 Efsane Cahangiri - Hanende
 Teymür Gördani - Büyük Keşkölli tayfasından olan şair
 Habiballah Gerginpur
 Hüsrev Han Kaşkay
 Davud Hüseyin Ağayi Keşkölli - Büyük Keşkölli tayfasından olan şair
 Furud Gərginpur
 Mezun Kaşkayi - Şair
 Mirza Cahangir Han Kaşkay
 Nasir Kaşkayi 
 Yusif Kaşkayi - Kaşkayların tanınmış el şairi
 Mirali Kaşkay Akademik

Kültürel etkiler 

Nissan Motors, 2006'da çıkardığı modeline Kaşkay kabilesine atfen Qashqai adını verdi. Tasarımcılar, alıcıların da göçebe ruhlu olacağına inanıyorlar.

Kaynakça 

 The Qashqais of Iran, Çalışma Notları, Prof. Iraj Bashiri, 2002

Dış bağlantılar 
 www.qashqai.net  Kaşkaylarla ilgili detaylı bilgilerin olduğu İngilizce site 
 "Qashqai" on the Encyclopedia Iranica İran Ansiklopedisi'nin Kaşkay maddesi
 Guide to Qashqai rugs  Kaşkay kilimleri ve dokumalar için kaynak site
 İran'daki Türkler - Video