Alköy, Posof

Alköy, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 
Eski adı Ali'dir. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Al (ال) biçiminde kaydedilmiştir. "Ali Kilisesi'nde ibadet etti" biçimindeki Gürcüce bir halk deyişinde de köyün adı Ali  olarak geçer. Gürcüce "ali" (ალი) "alev" anlamına gelir. Gürcistan'da Haşuri bölgesinde kalesi olan eski bir kent de Ali (ალი) adını taşımaktadır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Âl (آل) olarak geçer. Köyün adı daha geç tarihte Alköy'e dönüşmüştür.

Ali veya Al köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Mesheti bölgesinin köylerinden biridir. Osmanlılar köyü 16. yüzyılın ortasında, birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe-Saatabago'dan ele geçirdi. 1595 tarihli Osmanlı mufassal deftere göre Ali, Gürcülerden ele geçirildiği için Gürcistan Vilayeti olarak adlandırılmış olan eyaletin sınırları içindeki Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, Osmanlı Devleti'nin Müslüman olmayan köylülerden aldığı ispençe vergisi veren 29 haneden oluşuyordu. Hane reislerinin çoğunun İvane, Elia, Kakala, Levana, Laşkara, Vardzel, Bejan, Gogiça gibi adlar taşıması, Ali'nin bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir.

Ali köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonar, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Al (Ал) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazada yer alan Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılında yapılan tespite göre köyde tamamı Türklerden oluşan 352 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu 1896’da 441 kişiye, 1906’da da 543 kişiye yükselmişti.

Al köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında,Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler bölgeden çekildi. 16 Mart 1921'de, "Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Poshov bölgesinde yer alan Ali köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Ali veya Al köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 590 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında Alköy olarak kaydedilmiş olan yerleşmenin nüfusu 659 kişiye çıkmıştı.

Alköy'de eski bir manastırın varlığı bilinmektedir. Ali Manastırı olarak bilinen manastır 10. veya 11. yüzyılda kurulmuştur. 1870'lere kadar sağlam bir şekilde korunmuş olan manastırın 11-12. ve 13-14. yüzyıl yazılı kaynaklarında Aziz Giorgi adına inşa edildiği belirtilmiştir. Kubbeli bir yapı olan ana kilisesi, 1920'lerde ortadan kaldırılmıştır. Köyün sakinleri söz konusu kilisesin, köyün merkezinde düzlenmiş olan alanda bulunduğunu belirmiştir.

Coğrafya 
Alköy, Ardahan il merkezine 87 km, Posof ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Posof belde ve köyleri