Esendurak, Tortum

Esendurak, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe 

Esendurak köyünü eski adı Sağir'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sağir (صاغر) olarak geçer.  Köyün adı daha sonra Sağer ve Sağır şeklinde yazılmıştır. Sağira ve Sağiraşvili (საღირა / საღირაშვილი) Gürcü toplumunda kişi ve aile adıdır.

Sağir veya Sağira köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Sağir" şeklinde kaydedilmiştir. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 32 hanede 100 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sağir köyünün nüfusunun yaklaşık 200 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu defterde Rabat (bugün Kemerkaya) köyü, Rabat adını taşıyan diğer köylerden ayırt etmek için "Rabat-i Sağir" şeklinde yazılmıştır.

Bu yer adı F.R. Maunsell’in 1902 tarihli İngilizce "Oltu-Tortum" haritasında “Saghir” (Sağir) şeklinde kaydedilmiştir. Bu haritaya göre köy, “Tortum Kale”nin batısında, Rabat köyünün kuzeyinde yer alıyordu. 

Sağir köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 486 kişiden oluşuyordu. Sağir veya Sağer Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esendurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esendurak köyünün nüfusu 595 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 214 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya 

Erzurum il merkezine 67 km, Tortum ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 

Tao-Klarceti
Tortum'un mahalleleri