Murathan Mungan

Murathan Mungan (d. 21 Nisan 1955, İstanbul), Türk yazar, oyun yazarı ve şairdir.

Yaşam öyküsü 
21 Nisan 1955 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Mardinli bir ailenin çocuğudur. Babası avukat İsmail Mungan, annesi Habibe Mungan'dır. İlk, orta ve lise yılları Mardin'de geçti. Mardin Lisesi'nden mezun oldu. Mardin, eserlerinde sıkça kullandığı mekanlardan birisi oldu. Bu çevrenin taşıdığı zengin kültürel yapıyı, insan olgusunu eserlerine başarılı bir şekilde yansıttı.

Yazar, 1972'de Ankara'ya yerleşti. Lisans ve yüksek lisansını Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü’nde tamamladıktan sonra başladığı doktora çalışmasını yarım bıraktı. Ankara Devlet Tiyatroları’nda altı yıl, İstanbul Şehir Tiyatroları’nda üç yıl dramaturg olarak çalıştı.

Gazete ve dergilerdeki ilk yazılarını 1975’te yayımlayan Mungan; yazı hayatı boyunca şiir, öykü, roman, deneme, tiyatro oyunu, sinema yazısı, senaryo, masal ve şarkı sözü gibi farklı türlere ait eserler verdi.

İlk kitabı, Mezopotamya Üçlemesi adlı oyun üçlemesinin ilki olan  Mahmut ile Yezida idi (1980). Bu oyun, Türkiye İş Bankası'nın açtığı yarışmada ikincilik ödülü aldı. Sahnelenen ilk oyunu Orhan Veli'nin şiirlerinden kurgulayarak oyunlaştırdığı Bir Garip Orhan Veli oldu. 1981'de ilk defa sahnelenen bu oyun, 1993'te kitap olarak da basıldı.

Sahtiyan adlı şiiri ile de "Gösteri" dergisinin  1981 Şiir Yarışması'nda birincilik ödülü alan Mungan, özellikle Metal (1994) adlı kitabındaki şiirleriyle 1980 kuşağının en çok okunan, tanınan şairleri arasında ilk sıralarda yer aldı.

Mezopotamya Üçlemesi'''nin ikinci kitabı olan Taziye adlı oyunun 1984'te sahnelemesi nedeniyle Ankara Sanat Kurumu'nca Mehmet Baydın ile birlikte en iyi oyun yazarı seçildi.

1987’de günlük gazete olarak yayımlanan Söz gazetesinde, “Kültür-Sanat Sayfası” editörlüğü yaptı. Aynı yıl, Hedda Golder Dile Bir Kadın öyküsü ile, Haldun Taner Öykü Ödülü'nü Nedim Gürsel ile birlikte aldı.

40. yaşı nedeniyle 1995 yılında Murathan’95 adlı kitapta çeşitli ürünlerinden bir derlemeyi yayımladı. 2000 öncesinde çıkardığı tüm şiir kitaplarını içeren 13+1 toplamından sonra 2002 yılında yedi öykünün yedi kitapçık olarak bir kutu içinde yer aldığı 7 Mühür'ü yayımladı. 2005 yılındaki 50. yaşı nedeniyle de 50 Parça adlı kitapta üzerinde çalıştığı kitaplardan hikâye, şiir, deneme, oyun gibi farklı edebi türden parçaları bir araya getirdi. Sadece 2005 yılı için yapılıp baskısı yenilenmeyecek bir kitap oluşturdu. Kürtçeye çevrilen şiirlerini bir araya getiren Li Rojhilatê Dilê Min / Kalbimin Doğusunda kitabı Türkçe-Kürtçe olarak çift dilde basıldı. Büyümenin Türkçe Tarihi, Bir Dersim Hikâyesi gibi çeşitli yazarların katkılarıyla biçimlenen bağlamsal seçkiler hazırladı.

Yazıları, şiirleri ve kimi kitapları bugüne değin İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İsveççe, Norveççe, Yunanca, Fince, Boşnakça, Bulgarca, Farsça, Kürtçe ve Flamancaya çevrilerek çeşitli dergi, gazete ve antolojilerde yayımlandı.

2012 Erdal Öz Edebiyat Ödülü'nü kazandı.

Türk edebiyatında eşcinsel söylemin önde gelenlerindendir.

Mungan, 1985'ten beri yaşadığı İstanbul’da 1988'den beri serbest yazar olarak çalışmaktadır.

 Eserleri 
 Şarkı sözleri hakkında 
Şarkı sözlerini, genellikle Yeni Türkü grubu besteleyerek seslendirdi. Yazarın şarkı sözlerinden, çeşitli dönemlerde çeşitli sanatçılar tarafından bestelenerek seslendirilmiş şarkılar, Söz Vermiş Şarkılar adlı albümde toplanarak, yeni düzenlemelerle Sezen Aksu, Ajda Pekkan, Nükhet Duru, Gülden Karaböcek, Müslüm Gürses, Mor ve Ötesi, Aylin Aslım, Hümeyra, Ayten Alpman, Cem Karaca, Teoman gibi farklı sanatçılarca yorumlanmıştır. Albümde ilk kez seslendirilen tek eser Gülden Karaböcek'in yorumladığı "Otel Odaları" adlı şarkıdır. Müslüm Gürses'te "Olmasa Mektubun" adlı şarkı ile katkıda bulunmuştur. Söz Vermiş Şarkılar adlı kitapta bestelenmiş ve bestelenmemiş tüm şarkı sözlerini bir araya getirdi. Şarkı sözlerinin çeşitli sanatçılarca seslendirilmesiyle oluşturulmuş ikinci albüm "2020 Model" Pasaj Müzik & Garaj Müzik etiketiyle 7 Şubat 2020 tarihinde raflardaki ve dijital platformlardaki yerini aldı.

 Senaryoları hakkında 
Bir tanesi filme alınan üç tane de film senaryosu yazdı. Dağınık Yatak adlı senaryosu, 1984’te Atıf Yılmaz tarafından filme alındı. Henüz filme alınmamış senaryoları, Dört Kişilik Bahçe ve Başkasının Hayatı adlarını taşıyor. Bu üç senaryosu 1997’de üç ayrı kitap olarak yayımlandı.

 Radyo Oyunları hakkında 
Mungan’ın şehir tiyatrolarında çalıştığı dönemde Ankara İl Radyosu’nca seslendirilen iki tane radyo oyunu vardır: Dört Kişilik Bahçe ve Ölümburnu.

 Seçkileri hakkında 
Yabancı yazarların öykülerinden ve yazılarından oluşan çeşitli seçkiler yayımlayan Mungan'ın ilk öykü seçkisi Ressamın Sözleşmesi (1996)'dir. Daha sonra Çocuklar ve Büyükleri (2001), Yazıhane (2003), Yabancı Hayvanlar, Erkeklerin Hikâyeleri (2004), Kadınlığın 21 Hikâyesi (2004), Büyümenin Türkçe Tarihi (2007), Doğu Sarayı (2012), Kadınlar Arasında (2014) ve Merhaba Asker (2014) adlı öykü ve yazı seçkileri hazırladı. Mungan 2016 yılında ise, 1991'den beri biriktirdiği şiirlerini Solak Defterler adıyla yayınladı.

 Eser listesi 

 1980: Mahmud ile Yezida
 1981: Osmanlıya dair Hikâyat
 1982: “Boyacıköy’de Kanlı Bir Aşk Cinayeti” (Öykü)
 1982: Taziye
 1984: Kum Saati
 1985: Son İstanbul
 1985: Sahtiyan, 1985
 1986: Cenk Hikâyeleri
 1987: Kırk Oda
 1989: Lal Masallar
 1989: Eski 45'likler
 1989: Yaz Sinemaları
 1990: Mırıldandıklarım
 1992: Yaz Geçer
 1992: Yaz Geçer - Özel Basım
 1992: Geyikler Lanetler
 1993: Bir Garip Orhan Veli
 1993: Oda, Poster ve Şeylerin Kederi
 1993: Omayra
 1994: Kaf Dağının Önü
 1994: Metal
 1996: Murathan’95
 1996: Li Rojhilatê Dilê Min
 1997: Paranın Cinleri
 1997: Başkasının Hayatı
 1997: Dağınık Yatak
 1997: Dört Kişilik Bahçe
 1997: Oyunlar İntiharlar Şarkılar
 1997: Mürekkep Balığı
 1997: Başkalarının Gecesi
 1998: Metinler Kitabı
 1999: Üç Aynalı Kırk Oda
 1999: Doğduğum Yüzyıla Veda
 2000: Meskalin
 2000: 13+1
 2001: Soğuk Büfe
 2001: Erkekler İçin Divan
 2002: Yüksek Topuklar
 2002: 7 Mühür
 2003: Timsah Sokak Şiirleri
 2003: Yabancı Hayvanlar
 2004: Çador
 2004: Bir Kutu Daha
 2004: Beşpeşe - (Elif Şafak, Pınar Kür, Faruk Ulay, Celil Oker ile birlikte)
 2004: Eteğimdeki Taşlar
 2005: Elli Parça
 2006: Söz Vermiş Şarkılar
 2007: Kâğıt Taş Kumaş
 2007: Kullanılmış Biletler
 2007: Yedi Kapılı Kırk Oda
 2007: Dağ
 2008: Kadından Kentler
 2009: Bazı Yazlar Uzaktan Geçer
 2009: Hayat Atölyesi
 2009: Eldivenler Hikâyeler
 2010: İkinci Hayvan
 2010: Gelecek
 2011: Kibrit Çöpleri
 2011: Şairin Romanı
 2012: Aşkın Cep Defteri
 2012: Bir Dersim Hikâyesi
 2012: Li Rojhilate Dile Min/Kalbimin Doğusunda
 2012: Tuğla
 2013: Mutfak
 2014: Kadınlar Arasında
 2014: Merhaba Asker
 2015: Harita Metot Defteri
 2016: Aşk İçin Ne Yazdıysam
 2016: Solak Defterler
 2017: Dokuz Anahtarlı Kırk Oda
 2019: Çağ Geçitleri
 2020: Hamamname
 2021: Aile Albümü
 2021: Erkekler Yalnizliklar: Murathan Munganin Sectikleriyle
 2022: Işığına Tavşan Olduğum Filmler
 2022: Evrak Çantası
 2023: 995 km

 Ödülleri 

 1981: Sanat Kurumu - Övgüye Değer Görülenler, "Bir Garip Orhan Veli" adlı yapıtıyla 1984: Sanat Kurumu - En İyi Oyun Yazarı, "Taziye" adlı yapıtıyla''

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 
 

 
1955 doğumlular
İstanbul doğumlu yazarlar
Türk LGBT yazarlar
Türk senaristler
Türk oyun yazarları
Türk söz yazarları
Arap asıllı Türkler
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde öğrenim görenler
Haldun Taner Öykü Ödülü sahipleri
LGBT şairler
Yaşayan insanlar
20. yüzyıl Türk şairleri
21. yüzyıl Türk şairleri
Erdal Öz Edebiyat Ödülü sahipleri
Türk gey yazarlar
Gey şairler