Bertone

Gruppo Bertone, kısaca Bertone ', karoseri yapımı ve imalat işleriyle uğraşan araba tasarım konusunda uzmanlaşmış bir İtalyan otomobil şirketiydi. Bertone stili, farklı üreticiler tarafından etiketlenmiş olsalar bile çoğu otomobilin güçlü bir "aile benzerliğine" sahip olmasıyla ayırt edicidir. Bertone, Abarth, Alfa Romeo, Aston Martin, Citroën, Ferrari, FIAT, Iso, Lancia, Lamborghini, Mercedes-Benz, Opel ve Volvo ve diğerleri arasında stilini yaptıkları markalardır. Ek olarak, Bertone stüdyosu Lambretta motorscooter'ın sonraki iki tasarımından sorumluydu. 1980'lerin sonunda Bertone, İsviçreli bisiklet ve motosiklet kaskı üreticisi Kiwi için K20 motosiklet kaskını tasarladı.

Şirketin merkezi kuzey İtalya'da Grugliasco idi. Gruppo Bertone, 1912 yılında Giovanni Bertone tarafından "Carrozzeria Bertone" olarak kuruldu. Tasarımcı Nuccio Bertone, 2. Dünya Savaşı 'ndan sonra şirketin başına geçti ve şirket iki birime bölündü: üretim için "Carrozzeria" ve stil için "Stile Bertone". Şirket, 2014'teki iflasına kadar Nuccio Bertone 'nun dul eşi Lilli Bertone tarafından yönetiliyordu.

İflasından sonra Bertone adı, Milano merkezli bir tasarım şirketi olan Bertone Design olarak devam eden eski çalışanlarından bazıları tarafından korundu.

Tarihi 
Giovanni Bertone, 28 yaşında Torino 'de at arabası imalatına başladı. Üç işçiyle birlikte atlı araçlar yaptı.

20. yüzyılın ilk on yılında arabalar yaygın değildi. Karayolu trafiğine at arabaları hakim oldu ve genç Bertone tarafından inşa edilen otobüslere doğruluk, kalite ve sağlamlık açısından özellikle saygı duyuldu. 1914'te Bertone'un "Nuccio" lakaplı ikinci oğlu Guiseppe doğdu. Birinci dünya savaşının patlak vermesi, genç İtalyan sanayi sektöründe büyük bir krizi tetikledi ve şirketini kapatmak zorunda kalan Giovanni Bertone'u ağır bir şekilde etkiledi.

1920'ler 
Birinci Dünya Savaşı sonunda Bertone'un işi yeniden başladı ve faaliyetlerini genişletti ve otomotiv sektörüne odaklanmaya başladı. 1920'de Torino'da Monginevro 119 yakınlarında yeni bir fabrika açıldı.
Bordro üzerinde yirmi kişi vardı. Bir yıl sonra şirket ile ilk önemli sözleşme imzalandı. Bu, SPA 23S şasisine dayanan torpido stilinde bir gövdeydi. Ardından gelecek yıllarda markayı karakterize edecek model ailesinin ilki olan FIAT "501 Sport Siluro Corsa" tasarlandı. Bununla birlikte, yüksek performanslı spor otomobil doğdu.

1920'lerde Torino, otomobil endüstrisinin dünya çapındaki mükemmeliyet merkezlerinden biri olarak temsil edildi. Bertone bunun merkezinde oturuyordu ve günün neredeyse tüm üreticileriyle ortaklıklar kurdu. Giovanni Bertone, Fast, Chiribiri, Aurea, SCAT ve Diatto şasisinde üstyapı yapmaya başladı. En önemli ve uzun süreli ilişkiler, en büyük iki Torino üreticisi ile olan ilişkilerdi: FIAT ve Lancia.

Vincenzo Lancia, Giovanni Bertone'un önünde büyük bir geleceği olan olağanüstü yetenekli bir zanaatkar olduğunu hemen fark etti. Ona sevgiyle "Bertunot" adını takarak, Bertone'yi her şeyden önce o günün şirketlerinin her zaman üretmek için donanımlı olmadığı sınırlı seriler için eksiksiz araba gövdeleri yapması için görevlendirdi. Bu, Bertone'un standart mekanik temellerde sınırlı özel otomobil üretimi gerçekleştirme fırsatıydı ve büyük bir endüstriyel deneyimin başlangıcıydı.

Bunlar Bertone için ve ayrıca endüstriyel tarzın ve tasarımın evrimi için çok heyecan verici yıllardı. Araba gövde şekilleri yavaş ama sürekli değişiyor, köşeli şekiller yuvarlaklaşmaya, kanatlar birbirine bağlanmaya başlıyordu.
Giovanni Bertone, FIAT ve Lancia için ve ayrıca Itala, Diatto ve SPA için torpido ve sedan gövdeleri üretti. Ayrıcalık isteyen özel müşteriler için komisyonlar üzerinde çalıştı. Giovanni Bertone, 1928 Ansaldo 6BS gibi spor modellerin yanı sıra, her ikisi de 1924'te Fiat 505 limuzin ve Itala 51S gibi lüks otomobiller tasarladı. Daha sonra 1928'de Lancia Lambda VIII Series 'i tasarladı.

1930'lar 
1929 krizinin birçok Torino otomobil üreticisini diz çöktürmüş olmasına rağmen, Giovanni Bertone'un kurnaz yönetimi, şirketin büyük çekiciliğe sahip otomobiller yaratmaya devam etmesine izin verdi. 1932'de Giovanni, 1936'ya kadar üretilen etkileyici zarif Lancia Artena 'yı tasarladı. 1933'te; Ertesi yıl, Carrozzeria Bertone için bir köşe taşı olayı meydana geldi. İşte o sırada on dokuz yaşında olan Nuccio Bertone resmen babasının şirketinde çalışmaya başladı. Aynı dönemde Bertone ticari araçlar üzerinde çalışmaya başladı ve iş büyüdükçe yeni tesislere ihtiyaç duyuldu. Şirket, Corso Peschiera 225'e taşındı. Gruppo Bertone'un o zaman elli çalışanı vardı.

1934'te Bertone, kaput boyunca kaporta ile çarpıcı ön farlar gibi bazı inanılmaz yeni ayrıntılarla otomobil tasarımında bir dönüm noktası olan Fiat 527S Ardita 2500 'ü yaptı. Ardita ile, FIAT ve Lancia modelleri günlerini hayrete düşüren, on yılın sonuna doğru yükselecek yeni bir tarz yaratıldı. Örnekler, 'altı pencere' FIAT 1500 Aerodinamica, zengin Lancia Aprilia Cabriolet ve daha önce hiç görülmemiş tamamen arabanın içinde saklanan uzak kaput gibi yapısal özelliklere sahip roman Fiat 1500 Torpedo idi. Giovanni'nin cesur yenilikleri ve zarif tasarımları otomobil uzmanları ve hayranları tarafından büyük beğeni topladı.

1940'lar 
İkinci Dünya Savaşı nın patlak vermesiyle otomobil pazarı ani ve şiddetli bir gerileme yaşadı. Bertone dahil olmak üzere neredeyse tüm üstyapı üreticileri krize çeşitli türlerde askeri araçlara yönelerek tepki verdiler. Şirket, Lancia Artena üssünde Bertone ambulansı gibi araçlar yaptı. Zor bir zamandı. Talep azdı. Hammadde ve işçilik eksikti. Yerine getirmenin zor olduğu askeri emirler vardı. Ancak Corso Peschiera fabrikasında üretim durmadı, bazı lüks Lancia Aprilia ve türünün tek örneği olan son derece zarif uzun şasi Fiat 2800 cabriolet, yarış pilotu ve otomobil gazetecisi Giovanni Lurani Cernuschi için komisyonla yapıldı.

Savaştan sonra, Avrupa'da uzun ve yavaş yeniden yapılanma süreci başladığında, büyük sanayi şirketleri üretim seviyelerini kademeli olarak artırdılar ve üstyapı işlerine geri döndüler. Bu zor yıllarda, Nuccio Bertone, sonraki on yıldaki bazı tasarım trendlerinin habercisi olan Lancia Aprilia Cabriolet ve Fiat 1100 Stanguellini yarış arabası gibi otomobiller yarattı.

1940'ların sonunda Nuccio Bertone, aralarında Nuccio'nun kendisi için ürettiği bir Fiat 500 Barchetta da dahil olmak üzere bir dizi farklı arabanın direksiyonunda yarışmaya başladı. On yılın sonunda, Vittorio Stanguellini ile yapılan görüşme halkın beğenisini kazanan Fiat 1100 şasili bir coupé'nin yapımına yol açtı.

1950'ler 
1950'ler, İtalya dışındaki ülkelerden, özellikle 1952'de MG ve Bristol Cars Limited 'den ilk siparişleri getirdi. Ertesi yıl Franco Scaglione 1954 Turin Motor Show'da sunulan Alfa Romeo Giulietta Sprint için prototipi tasarladı. Başlangıçta 1000 adetlik bir üretim planlanmıştı ancak sonunda 1954 ile 1965 arasında yaklaşık 40,000 araç üretildi. 1965'te otomobilin üretimi durduruldu.

Bertone ve Alfa Romeo arasındaki ilişki, otomobil tasarımının ve aerodinamiğin sınırlarını zorlayan Berlinetta Aerodinamica Tecnica (BAT) konsept otomobilleriyle yaratıcı zirvesine ulaştı: BAT 5 1953'te, 1954'te BAT 7 ve 1955'in BAT 9. Abarth 750 Record 1956'da Fiat 600 şasisi üzerine yapıldı ve Monza'daki yüksek hızlı pistte denendi. Bu Abarth, ortalama 156,36 km/saat hızla  yapmak ve 72 saatte 10,125,26 km yol kat etmek de dahil olmak üzere etkileyici on dünya rekoru kırdı.

1957'de şirket NSU Sport Prinz üretimine başlamak için genişledi. Corso Peschiera'daki fabrika, öngörülen üretim hacimleriyle baş edemedi. 1959'da 550 kişilik bir işgücüyle faaliyete geçen yeni bir fabrika için Torino'nun eteklerinde Grugliasco 'da inşaat çalışmaları başladı. 1950'lerin sonunda Bertone, tarih yazacak bazı sporlar Berlinetta ile geldi. Giulietta Sprint Speciale, Aston Martin DB2/4 ve Maserati 3500 GT gibi.

1960'lar 
1960'lar, İtalyan tarzı GT'nin yıllarıydı. Giorgetto Giugiaro, son derece özlü beş GT modeli şeklinde, her zaman kalbinin seveceği temanın beş varyasyonunu ortaya çıkardı: Alfa Romeo 2600 Sprint, coupé ve cabriolet versiyonları, iki Ferrari 250 GT, biri devreye alma istemcisinden sonra 'Wax' olarak adlandırılır ve diğeri kişisel kullanımı için Aston Martin DB4 GT 'Jet' ve Maserati 5000 GT.

Aynı zamanda, önemli ama talihsiz ASA 1000 GT ise daha çok "Ferrarina" veya "küçük Ferrari" olarak bilinen (proje Enzo Ferrari ile başladığı şekliyle) halkın yüksek beklentilerine rağmen yapımı ticari başarısızlıktı.

Iso Rivolta GT 300, Iso Rivolta GT 340 ve Iso Grifo da 1960'larda yapıldı. Giorgetto Giugiaro ikincisinin bir prototip cabriolet'i ve A3C olarak bilinen bir yarış versiyonunu tasarladı. Grifo yılları aynı zamanda kişisel olarak Nuccio Bertone tarafından 1963 yılında Cenevre Otomobil Fuarı'na giden Chevrolet Testudo' nun yıllarıydı. Ertesi yıl Alfa Romeo Canguro 'yu ve ardından 1965 Alfa Romeo Giulietta Sprint 'in gerçek varisi Alfa Romeo Giulia GT gördü.

1965 yılında Carrozzeria Bertone, Fiat 850 Spider'ın piyasaya sürülmesiyle büyük bir dönüm noktası yaşadı. Bu modelin ticari başarısı, Nuccio Bertone'un şirketin üretim kapasitesini günde 120 adede çıkarmasına yol açtı (1965 ile 1972 yılları arasında büyük çoğunluğu Amerika Birleşik Devletleri'nde satılan yaklaşık 140,000 adet üretildi).

Fiat 850 ile şirket, 1966'da üretilen 13,000 kaportadan 1968'de yaklaşık 30,000'e, yüzde 40'lık bir artışla üretim hacimleri açısından dev bir adım attı.

1960'ların sonu, otomobil dünyasında tarih yazacak olan Ferruccio Lamborghini ile ortaklığın başlangıcına tanık oldu. Bundan çıkan ilk araç, yüksek performanslı coupé tasarım konseptini yeniden icat eden 1966 Cenevre Otomobil Fuarı'nda sunulan Lamborghini Miura idi. Miura'yı 1967'de Marzal ve 1968'de Espada izledi. Aynı dönemde diğer iki coupé Alfa Romeo Montreal ve Fiat Dino Coupé olan her ikisi de 1967'de çıktı. Şaşırtıcı, çığır açan otomobiller, geleceğin tasarımı için kendi dillerini icat ettiler: bunlar Marcello Gandini 'nin ticari markalarıdır.

1968 Paris Motor Show 'da Bertone, bir Alfa 33 şasisine dayanan Carabo konsept otomobilini sundu.

1970'ler 
1970 yılına gelindiğinde, Bertone 1,500 çalışana sahipti ve Grugliasco fabrikası  'lik bir alanı kapsıyordu.

Lamborghini ile ortaklık, 1973'te dünyanın en hızlı dört koltuklu aracı olarak bilinen Lamborghini Espada 'nın geliştirilmesine yol açtı. Tasarım, daha önceki bir konsept olan Jaguar Pirana 'dan esinlenmiştir. Espada'daki ilk başarısından sonra, Lamborghini Jarama ve Lamborghini Urraco tasarımlarına devam etti.

Lancia Fulvia 1.6 HF temel üzerine inşa edilen Stratos Zero prototipi ile Bertone, modern sanatta ve uluslararası otomobil tasarım sahnesinde yeni bir referans noktasını temsil etmeye başladı. 1970 Turin Motor Show'da sunulan Stratos Zero, mimari, heykel ve endüstriyel tasarımın zamansız bir karışımını çağrıştırdı.

Ertesi yıl, Zero'nun bazı stil ipuçlarını bir başlangıç ​​noktası olarak alarak Bertone, esas olarak yarış pistine yönelik küçük bir coupé olan ve dünya ralli şampiyonalarında sayısız zafer kazanan Lancia Stratos Stradale'yi yarattı.

Giovanni Bertone, 1972'de 88 yaşında öldü.
O yıl, şirketin kurucusuna zımni bir hediye olarak Maserati Khamsin ve Fiat X1/9 piyasaya sürüldü. Autobianchi A112 Runabout konsept otomobilinin habercisi olan ikincisi, 850 Spider 'ın varisiydi ve aynı ticari başarının tadını çıkarmaya devam etti. Fiat 128 şasisini temel alan ancak orta arka motor düzenine sahip olan X1/9, 1972'den 1988'e kadar üretildi ve 160,000 adet üretildi.

Bu arada Marcello Gandini 'nin üretken çizim tahtasında bir dizi süper otomobil, runabouts ve kışkırtıcı stil konseptleri görüldü. Bunlar, gösterge paneli yapılandırmasını yeniden tasarlayan Lamborghini Espada 'nın 1973 Series 3 versiyonunu, Lamborghini Countach ve 1973'ün Ferrari 308 GT4, Audi 50 ve 1974‘de Innocenti Mini 90, 1975'te Fiat 131 Abarth Rally ve 1976'da prototip Alfa Romeo Navajo ‘ yu içeriyordu.

Aynı yıl, şirket 264 TE üzerinde Volvo için çalışmaya başladı.

1977 Cenevre Otomobil Fuarı 'nda sunulan Volvo 262C, temel gövdenin montajından mekanik bileşenlerin montajına ve yol denemelerine kadar tamamen Bertone tarafından üretildi. Bu yöntemsel dönüm noktası, artık kendi başına bir otomobil üreticisi olmaya hazırlanan şirketin dönüştürülmesinde büyük rol oynadı.

1980'ler 
1980'lerin başından itibaren  Fiat Ritmo Cabrio ve Fiat X1/9 doğrudan Bertone markası altında üretildi ve satıldı, yani şirket artık sadece üretimden değil, aynı zamanda ayrıca iki model için satış ağı ve satış sonrası destek içinde sorumluydu.

1982'de Marcello Gandini bir başka önemli tasarım, Citroën BX üretti. 1985 yılında Volvo ile bir ortak girişime girdikten sonra şirket, modelin resmi tasarımından tam üretim döngüsüne kadar tamamen Bertone tarafından yaratılan iki kapılı bir sedan olan Volvo 780 'nin üretimine başladı. 
Aynı yıl, şirket 264 TE üzerinde Volvo için çalışmaya başladı. 1977 Cenevre Otomobil Fuarı 'nda sunulan Volvo 262C temel gövdenin montajından, mekanik bileşenlerin montajına ve yol denemelerine kadar tamamen Bertone tarafından yapıldı.
Bu yöntemsel dönüm noktası, artık kendi başına bir otomobil üreticisi olmaya hazırlanan şirketin dönüştürülmesinde büyük rol oynadı.

1980'ler 
1980'lerin başından itibaren Fiat Ritmo Cabrio ve Fiat X1/9 doğrudan Bertone markası altında üretildi ve satıldı, yani şirket artık sadece üretimden değil aynı zamanda ayrıca iki model için satış ağı ve satış sonrası destek için de sorumluydu.

1982'de Marcello Gandini bir başka önemli tasarım, Citroën BX ‘i üretti. 1985 yılında Volvo ile bir ortak girişime girdikten sonra şirket, modelin resmi tasarımından tam üretim döngüsüne kadar tamamen Bertone tarafından yaratılan iki kapılı bir sedan olan Volvo 780 'nin üretimine başladı.

1986'da General Motors Europe ile yapılan yeni bir ticari anlaşma, Kadett Cabrio'nun Bertone'a teslim edildiğini gördü. Yeni Pontiac Fiero GT gövde tasarımı, şirketin stile Bertone departmanı ile olan bu ilişkiden de kaynaklanıyordu. Opel ile ortaklık ilkiyle devam etti Opel Astra Cabrio ve Astra Coupé'nin nesli.
1980'lerin sonunda Citroën XM ve Daihatsu ve BMW motorlarının mekanik bileşenlerine sahip Freeclimber arazi aracını gördü.

1990'lar 
Bertone, otomobil tasarımının yeni dillerini keşfetme konusundaki kararlılığından vazgeçmeden, teknolojik yeniliklere odaklanarak 1990'lara girdi.
1992 Turin Motor Show'da hem halkın hem de uzmanların dikkatini çeken, agresif bir şekilde fütüristik Blitz barchetta, bir elektrikli motor ve avangart yapı çözümlerine sahip bir gösteri arabasıydı. Barchetta, sandviç yapılı cam elyaf paneller, kompozit malzemelerden yapılmış gövde ve karbon iç mekanlarla bütünleşik özel çelikten boru şeklinde bir şasiye sahipti.

1993 yılında Opel Astra Cabrio ve Fiat Punto Cabrio, Grugliasco fabrikasında her iki otomobilin tüm üretim döngüsü ile üretime başladı; üstyapı montajı, mekanik bileşenlerin entegrasyonu, boya ve bağlantı parçaları. Devreye alma şirketlerinin prosedürlerine ve standartlarına göre gerçekleştirilen son test süreci ile biten eksiksiz bir üretim döngüsü yapıldı.

1994 yılında, şirketin düşük çevresel etkiye sahip araçlar konusundaki araştırmalarına devam eden Bertone, Abarth 750 Record'un fütüristik bir yeniden yorumlaması olan Sıfır Emisyon Kaydı ​​'nı (ZER) sundu. Elektrikli otomobil sektöründe en yüksek performans seviyelerini sağlamak için açıkça tasarlanmış ve yaratılmış olan ZER (0.11'lik bir Cx'e sahiptir) dünya rekorunu (199.822 km) kırdı ve 300 km/saat bariyeri, (303.977 km/saat azami hız ile) elektrikli otomobiller için yeni dünya hız rekorunu belirliyordu.

Gruppo Bertone 1994 yılında İtalya'da ISO 9001 kalite sertifikası ile ödüllendirilen ilk üretici oldu. Bu arada Bertone, üstyapıya adanmış bir geçmişe sırtını dönmedi ve çalışan prototipler tasarlamaya devam etti; 1994'te Karisma, Porsche üssünde dört koltuklu bir berlinetta, 1995'te Kayak, Lancia K üssünde bir coupé, Opel Astra Coupe/Cabrio üssünde Slalom 'coupé de chasse' ve Fiat Enduro 4x4, Fiat Brava zemin paneline dayalı bir SUV.

Bertone'dan sonra Bertone 
26 Şubat 1997 Cenevre Otomobil Fuarı akşamı, Nuccio Bertone, otomobil gazetecisi ve araba tarihçisi Fulvio Cinti'nin sözleriyle "yüzyılın en büyük karoser yapımcılarından biri ve İtalyan tarzı uluslararası şefi" olarak öldü. Dul eşi Lilli Bertone şirketin yönetimini devraldı.

2000'ler 
Geçmişte otomobil üreticileri, otomobilin tasarımından çok mühendisliğine önem vermişlerdi. 1990'larda, markalarının başarısı için tasarımın öneminin farkına vardılar ve giderek daha fazla yaratıcı çalışmayı şirkete getirdiler. Bu, geçmişte süper otomobil üreticileri için bile geçerliydi. İtalyan tasarım danışmanlarının (carrozzeria) önemli bir müşterisi olan Çinli ve Hint üreticiler bir miktar iş sağlarken, güven kazandıklarında ve kendi kurum içi tasarım stüdyolarını kurduklarında bu da azaldı. Bu zorluklara rağmen Bertone, bazı uzman üretim projeleri elde etti ve tasarım danışmanlığı ile devam etti.

Ancak, 2009 yılına gelindiğinde kötüleşen mali durum Bertone'un Grugliasco tesisini üretim faaliyetleriyle birlikte FIAT'a satmasına neden oldu. Bertone, büyük bir yeniden yapılanma sürecinden geçti ve otomotiv, ulaşım ve endüstriyel tasarım sektörlerinde tam entegre bir hizmet şirketi haline geldi. O zamanlar, yılda 300,000 mühendislik saati kapasiteli başlıca mühendisler ve tasarımcılardan oluşan Bertone işgücü yaklaşık 300 kişiye düştü, bu da ilk stil taslaklarından prototip üretimine kadar yılda dört prototip projeyi yönetmesine izin verdi.

2010'lar 
Ancak finansal kargaşa devam etti ve 2011'de şirket yönetimi değerli konsept otomobil koleksiyonunun bir kısmını satmaya başladı.

Bertone iflas işlemlerine girdi 
Finansal zorluklar nedeniyle ticareti durdurduktan sonra, 18 Mart 2014 tarihinde Bertone, Nisan ayı sonuna kadar uygun bir alıcı bulunmazsa iflas ilan edeceğini doğruladı.

Bertone Design’ nın  Oluşturulması 
Mayıs 2013'te markanın lisans hakları Bertone Cento tarafından mimar Aldo Cingolani liderliğindeki Milano'da kurulan bir şirket olan  Bertone Design'a markayı mimari, endüstriyel tasarım ve moda gibi çeşitli alanlarda canlandırmak amacıyla verildi. Bertone Design aynı zamanda demiryolu sektöründe de faaliyet gösterir. En son projeleri Frecciarossa 1000  Trenitalia ve Alstom tarafından üretilen bölgesel "Jazz"  treni; ikisi de 2015 yılında hizmete girecektir.

Bertone Design, asıl şirket ile sürekliliğinin devam ettiğini iddia etmektedir.

Tasarım ve üretim etkinliği

Binek araç tasarımları

Motosiklet tasarımları 

 Lambretta Luna Range: Lui/Vega/Cometa (1968)
 Lambretta GP/DL (1969)

Önemli tasarımcıları 
 Mario Revelli di Beaumont
 Nuccio Bertone
 Franco Scaglione
 Giovanni Michelotti
 Giorgetto Giugiaro
 Marcello Gandini
 Marc Deschamps
 Michael Vernon Robinson
 Jason Castriota
 Giuliano Biasio

Notlar

Bertone tarafından üretilmiş ancak Bertone tasarımı olmayan araçlar 
 BMW C1 (2000-2003)
 Fiat Punto Cabrio (1995-1999)
 Mini Cooper GP (2006)
 Volvo 262C (1977-1981)

Kaynakça 
AutoCar (UK) November 26, 2007 Bertone's on the brink
Automotive World November 27, 2007 Carrozzeria Bertone files for bankruptcy protection 
AutoWeek January 2, 2008 'New white knight emerges for Bertone'

Kaynakça

Dış bağlantılar 
The Bertone Collection  by Gautam Sen & Michael Robinson
Carrozzeria Bertone - the official web site
Bertone Design - the official web site
Coachbuild.com Encyclopedia: Bertone 
Posters for 100 years anniversary of Bertone 
http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/26119180.asp 

 
İtalya'nın mühendislik şirketleri
İtalya'nın karoser yapımcıları
İtalyan otomobil tasarımcıları
Dönüştürülebilir en iyi tedarikçiler
1912'de kurulan araç üretim şirketleri
Torino motor şirketleri
1912'de kurulan İtalyan şirketleri
İtalya'nın motosiklet üreticileri
1912'de kurulan tasarım şirketleri
İtalya'nın tasarım şirketleri
İtalya'nın otomobil üreticileri
İtalya merkezli otomotiv şirketleri
Otomotiv tasarım şirketleri
1912'de kurulan şirketler