Litvanya Büyük Dükalığı

Litvanya Büyük Düklüğü, Avrupa'da 13. yüzyıl ile 1795 arasında varlığını sürdürmüş bir devlettir. Aukštaitija bölgesindeki çok tanrılı Baltık kabilelerinden biri olan Litvanlar tarafından kuruldu. Daha sonra Kiev Knezliği'nin büyük bir kısmını ve diğer Slav topraklarını ele geçirdi. Böylece bugünkü Belarus, Letonya, Litvanya'nın tamamı ile Moldova, Polonya, Rusya ve Ukrayna'nın bir kısmını kapsar hâle gelmişti. 15. yüzyılda en geniş sınırlara ulaştığında Avrupa'daki en geniş sınırlara sahip ülke konumundaydı. Etnisite ve din açısından çeşitliliğin var olduğu ülkede, kültür unsurları oldukça geniş bir yelpaze oluşturuyordu.

Litvan topraklarının birleşmesi 12. yüzyılın sonlarına doğru başlamıştı. Büyük Düklüğün ilk hükümdarı Mindaugas, Litvanya Kralı olarak taç giydi. Aynı zamanda Katolik olarak vaftiz olup putperest olan halkına Töton Şövalyeleri ve Livonya Tarikatının saldırmasını engellemeye çalıştı; fakat bu fayda vermedi. Gediminas'ın hükümdarlığının son dönemlerinde ülke karışık etnik yapılı ve çok dinli bir hâl aldı ve oğlu Algirdas döneminde bu durum ilerleme kaydetti. Algirdas'ın ardılı Jogaila, 1386'da Krewo Birliği'ni imzalayarak Litvanya'nın Hristiyanlığa girişi ve Lehistan Krallığı ile Litvanya Büyük Düklüğü arasında hanedan birliği kurulması gibi iki büyük değişikliği gerçekleştirdi.

Vytautas döneminde ülkenin sınırları çokça genişledi ve 1410'da Grunwald Savaşı'nda Töton Şövalyeleri bozguna uğratıldı. Yine bu dönemde Litvanya soylu sınıfı güçlendi. Vytautas'nın ölümünden sonra Lehistan ile olan ilişkiler oldukça kötü bir hâl aldı. Radziwiłł ailesinin de bulunduğu Litvan soyluları, Lehistan ile olan birliğe son verme girişiminde bulundu; lakin Moskova Knezliği ile yapılan savaşlar birliğin korunmasını sağladı.

1569 tarihli Lublin Birliği'nin sonucu olarak Lehistan-Litvanya Birliği kuruldu. Bu federasyon içinde Litvanya Büyük Düklüğü, ayrı bir siyasi yapıya ve kendine ait ordu, hazine, hükûmet ve yasalara sahipti. Tek hükümdar ve tek parlamentoyu öngören 3 Mayıs 1791 Anayasası'nın kabulüyle federatif yapı sona erdi. 1792'de birlik Rusya tarafından işgal edildi ve komşuları arasında paylaşıldı. Birliğe ait Kraków, Varşova ve Vilnius gibi şehir devletleri ise hukuki açıdan bağımsızlığını korudu. Kościuszko İsyanı'ndan sonra 1795'te birlik; Rusya, Prusya ve Avusturya arasında resmen paylaşıldı.

Ayrıca bakınız 

 Litvanya Krallığı
 Prusya Krallığı
 Rus İmparatorluğu
 Polonya-Litvanya Birliği
 Litvanya

Kaynakça 

 
Avrupa'daki eski imparatorluklar
Belarus tarihi
Büyük Dükalığı
Ukrayna tarihi
Eski büyük dukalıklar
12. yüzyılda kurulan bölgeler ve ülkeler