Guguk

Guguklar, Cuculiformes takımının tek familyası olan Cuculidae içinde yer alan kuşlardır. Cuculiformes takımı Otidimorphae kladının iç üyesinden biridir.

Guguklar, genellikle orta boyda ince uzun kuşlardır. Türlerin çoğu ağaçlarda yaşar ama önemli sayılabilecek sayıda türü de yerde yaşar. Familya kozmopolit dağılım gösterir ancak türlerin çoğu tropikaldir. Bazı türleri göçmendir. Böcekler, böcek larvaları ve diğer hayvanların yanı sıra meyve ile de beslenirler. Bazı türleri kuluçka parazitidir ve başka kuşların yuvalarına yumurtlarlar ancak türlerin çoğu, kendi yavrularını kendileri yetiştirir.

Yunan mitolojisinde tanrıça Hera'nın kutsal kuşu olarak görülen guguk, binlerce yıl boyunca insan kültüründe rol oynamıştır. Avrupa'da guguk, ilkbahar ile ilişkilendirilir. Hindistan'da arzu ve hasret tanrısı Kamadeva'nın kutsal kuşudur. Japonya'da ise karşılıksız âşkın sembolüdür.

Özellikler 

Renkleri yaşadığı ortama uygun olduğundan kendilerini iyi gizlerlerse de, bıktırıcı seslerinden yerlerini belli ederler. Çoğu kahverenkli olup, beyazımtrak göğüsleri çizgilidir. Atmacaya benzer olanları da vardır. Tırmanıcı ve döner parmaklı ayaklarının iki parmağı önde, ikisi geridedir.

Beslenme 

Çoğu böcek ve tırtılla beslendiğinden, faydalı sayılırlar. Yerde yaşayan iri türleri ise kertenkele, yılan, kuş ve küçük kemiricilerle beslenirler. Guguklu saatlerde, sesleri taklit edilmektedir.

Davranış 

Türler kuluçka asalağı olup, yumurtalarını yabancı kuşların yuvalarına bırakır, böylece yavru gugukların bakımını üvey ana baba üstlenir.

Asalak gugukların dişisi konak yuvanın sahibi olan dişi kuşun yumurtlamaya başlamasını bekleyip, kuluçkaya yatmasından önceki zamanı kollayarak, değişik yuvalara genellikle birer yumurta bırakır. Yuvalarında yabancı yumurta bulan kuşlar çoğu kez yeni bir yuva yaptıkları ya da yabancı yumurtaları yuvadan attıkları için bazı guguklarda yumurta taklitçiliği gelişmiştir. Örneğin, belirli bir türü konak olarak kullanan asalak gugukların konağınkilere benzeyen yumurtalar yumurtlaması, asalak yumurtaların yuvada kalma şansını artırır.

Guguk yavrusu 12 gün sonra genellikle üvey kardeşlerinden önce doğar. İlk dört gün içinde henüz kör ve tüysüzken, üvey ana babanın getirdiği yiyecekleri yuvanın gerçek sahibi olan yavrularla bölüşmemek için, konağın yuvasındaki yumurtaları ve yavruları akrobatik hareketlerle tek tek yuvadan atar. Üç hafta sonra üvey annesinden daha iri olur. Altı hafta beslendikten sonra, genellikle yuvayı da dağıtarak eş aramaya çıkar.

Göçmen olanları içgüdü ile yüzlerce kilometrelik yolu katederek erginlerin yanına ulaşır. Her kuş türü guguğun yumurtasını kabul etmez. Yumurtayı yuvadan atan, örten veya yuvayı terk edenleri vardır. Tavus guguğu yumurtasını saksağan, alakarga ve sis kargasının yuvasına, Hindistan'da yaşayan koel, yumurtasını kendi gibi siyah bir karganın yuvasına bırakır. Altın guguk, çoğunlukla ispinoz yuvalarını tercih eder.

Bütün guguk kuşları kuluçka asalağı değildir. Asalak olanlar çoğunlukla Eski dünya'da yaşarlar. Guguk kuşu, iri vücutlu olmasına rağmen, yumurtası küçüktür. Gerektiğinde guguk onu boğazında da taşıyabilir. Yumurtasının rengi ve büyüklüğü, yuva sahibi kuşunki gibidir. Ev sahibi kuş, çoğu zaman bunu kendi yumurtası zanneder. Guguk, zaman zaman yuvayı kontrol eder. Eğer yuva sahibi kuş, bir yırtıcı kuş tarafından avlanırsa veya şiddetli bir fırtına ile yuvası bozulursa, yumurtasını hemen oradan alarak başka bir yuvaya bırakır. Yeni dünya'da yaşayanların çoğu yuva yapar ve yavrularına bakarlar.

Sınıflandırma 

 Alt familya Cuculinae. Yavrularını başka kuşların yuvasına bırakan guguklar.
 Cins Clamator
 Tepeli guguk, Clamator glandarius
 Benekli guguk, Clamator jacobinus
 Levaillant guguğu, Clamator levaillantii
 Kestane kanatlı guguk, Clamator coromandus
 Cins Pachycoccyx
 Kalın gagalı guguk, Pachycoccyx audeberti
 Cins Cuculus. Tipik guguklar
 Bayağı guguk, Cuculus canorus
 Sulawesi atmaca guguğu, Cuculus crassirostris
 Büyük atmaca guguğu, Cuculus sparverioides
 Bayağı atmaca guguğu, Cuculus varius
 Bıyıklı atmaca guguğu, Cuculus vagans
 Hodgson atmaca guguğu, Cuculus fugax
 Filipin atmaca guguğu, Cuculus pectoralis
 Kızıl göğüslü guguk, Cuculus solitarius
 Kara guguk, Cuculus clamosus
 Hint guguğu, Cuculus micropterus
 Afrika guguğu, Cuculus gularis
 Doğu guguğu, Cuculus saturatus
 Horsfield guguğu, Cuculus horsfieldi
 Küçük guguk, Cuculus poliocephalus
 Madagaskar guguğu, Cuculus rochii
 Solgun guguk, Cuculus pallidus
 Cins Cercococcyx. Uzun kuyruklu guguklar
 Koyu uzun kuyruklu guguk, Cercococcyx mechowi
 Zeytuni uzun kuyruklu guguk, Cercococcyx olivinus
 Çizgili uzun kuyruklu guguk, Cercococcyx montanus
 Cins Cacomantis
 Çizgili defne guguğu, Cacomantis sonneratii
 Ağlayan guguk, Cacomantis merulinus
 Çalı guguğu, Cacomantis variolosus
 Moluccan guguğu, Cacomantis heinrichi
 Kestane göğüslü guguk, Cacomantis castaneiventris
 Yelpaze kuyruklu guguk, Cacomantis flabelliformis
 Cins Chrysococcyx
 Kara kulaklı guguk, Chrysococcyx osculans
 Horsfield bronz guguğu, Chrysococcyx basalis
 Parıltılı bronz guguğu, Chrysococcyx lucidus
 Pasgerdan bronz guguğu, Chrysococcyx ruficollis
 Ak kulaklı bronz guguğu, Chrysococcyx meyeri
 Küçük bronz guguğu, Chrysococcyx minutillus
 Asya zümrüt guguğu, Chrysococcyx maculatus
 Mor guguk, Chrysococcyx xanthorhynchus
 Sarı gerdan guguk, Chrysococcyx flavigularis
 Klaas guguğu, Chrysococcyx klaas
 Afrika zümrüt guguğu, Chrysococcyx cupreus
 Dideric guguğu, Chrysococcyx caprius
 Cins Rhamphomantis
 Uzun gagalı guguk, Rhamphomantis megarhynchus
 Cins Surniculus drongo gugukları
 Asya drongo guguğu, Surniculus lugubris
 Filipin drongo guguğu, Surniculus velutinus
 Cins Caliechthrus
 Ak taçlı koel, Caliechthrus leucolophus
 Cins Microdynamis
 Cüce koel, Microdynamis parva
 Cins Eudynamys
 Kara gagalı koel, Eudynamys melanorhyncha
 Asya koeli, Eudynamys scolopacea
 Avustralya koeli, Eudynamys cyanocephala
 Uzun kuyruklu koel, Eudynamys taitensis
 Cins Scythrops
 Oluk gagalı guguk, Scythrops novaehollandiae
 Alt familya Phaenicophaeinae. Malkoha ve coualar.
 Cins Ceuthmochares
 Sarı gaga, Ceuthmochares aereus
 Cins Phaenicophaeus. malkohalar
 Kara karınlı malkoha, Phaenicophaeus diardi
 Kestane karınlı malkoha, Phaenicophaeus sumatranus
 Mavi yüzlü malkoha, Phaenicophaeus viridirostris
 Yeşil gagalı malkoha, Phaenicophaeus tristis
 Sirkeer malkohası, Phaenicophaeus leschenaultii
 Raffles malkohası, Phaenicophaeus chlorophaeus
 Kızıl gagalı malkoha, Phaenicophaeus javanicus
 Sarı gagalı malkoha, Phaenicophaeus calyorhynchus
 Kestane göğüslü malkoha, Phaenicophaeus curvirostris
 Kızıl yüzlü malkoha, Phaenicophaeus pyrrhocephalus
 Kızıl taçlı malkoha, Phaenicophaeus superciliosus
 Pullu tüylü malkoha, Phaenicophaeus cumingi
 Cins Carpococcyx. Yer gugukları
 Sumatra yer guguğu, Carpococcyx viridis
 Bornean yer guguğu, Carpococcyx radiatus
 Mercan gagalı yer guguğu, Carpococcyx renauldi
 Cins Coua. Coualar
 Koşar coua, Coua cursor
 İri coua, Coua gigas
 Coquerel couası, Coua coquereli
 Kızıl göğüslü coua, Coua serriana
 Kızıl başlı coua, Coua reynaudii
 Kırmızı kepli coua, Coua ruficeps
 Tepeli coua, Coua cristata
 Verreaux couası, Coua verreauxi
 Mavi coua, Coua caerulea
 Alt familya Centropodinae.
 Cins Centropus. Kukallar
 Senegal kukalı, Centropus senegalensis
 Defne kukalı, Centropus celebensis
 Paslı kukal, Centropus unirufus
 Kara gözlü kukal, Centropus melanops
 Sunda kukalı, Centropus nigrorufus
 Sarı göğüslü kukal, Centropus milo
 Goliath kukalı, Centropus goliath
 Mor kukal, Centropus violaceus
 Büyük kara kukal, Centropus menbeki
 Benekli kukal, Centropus ateralbus
 Sülün kukalı, Centropus phasianinus
 İskele kukalı, Centropus spilopterus
 Küçük kara kukall, Centropus bernsteini
 Biak kukalı, Centropus chalybeus
 Kısa parmaklı kukal, Centropus rectunguis
 Kara tepeli kukal, Centropus steerii
 İri kukal, Centropus sinensis
 Andaman kukalı, Centropus andamanensis
 Filipin kukalı, Centropus viridis
 Madagaskar kukalı, Centropus toulou
 Kara kukal, Centropus grillii
 Yeşil gagalı kukal, Centropus chlororhynchus
 Küçük kukal, Centropus bengalensis
 Kara gerdanlı kukal, Centropus leucogaster
 Gabon kukalı, Centropus anselli
 Mavi göğüslü kukal, Centropus monachus
 Bakır kuyruklu kukal, Centropus cupreicaudus
 Ak tepeli kukal, Centropus superciliosus
 Alt familya Coccyzinae. Amerikan gugukları.
 Cins Coccyzus
 Cüce guguk, Coccyzus pumilus
 Dişbudak renkli guguk, Coccyzus cinereus
 Kara gagalı guguk, Coccyzus erythropthalmus
 Sarı gagalı guguk, Coccyzus americanus
 Pearly-breasted Cuckoo, Coccyzus euleri
 Mangrov guguğu Coccyzus minor
 Cocos Adası guguğu, Coccyzus ferrugineus
 Koyu gagalı guguk, Coccyzus melacoryphus
 Gri kepli guguk, Coccyzus lansbergi
 Cins Saurothera Kertenkele gugukları
 Büyük kertenkele guguğu, Saurothera merlini
 Porto Riko kertenkele guguğu, Saurothera vieilloti
 Jamaika kertenkele guguğu, Saurothera vetula
 İspanya kertenkele guguğu, Saurothera longirostris
 Cins Hyetornis
 Kestane göbekli guguk, Hyetornis pluvialis
 Defne göğüslü guguk, Hyetornis rufigularis
 Cins Piaya
 Sincap guguğu, Piaya cayana
 Kara karınlı guguk, Piaya melanogaster
 Küçük guguk, Piaya minuta
 Alt familya Crotophaginae. Aniler.
 Cins Crotophaga. Anis
 Büyük ani, Crotophaga major
 Yassı gagalı ani, Crotophaga ani
 Oluk gagalı ani, Crotophaga sulcirostris
 Cins Guira
 Guira guguğu, Guira guira
 Alt familya Neomorphinae.
 Cins Tapera
 Çizgili guguk, Tapera naevia
 Cins Dromococcyx
 Sülün guguğu, Dromococcyx phasianellus
 Tavus guguğu, Dromococcyx pavoninus
 Cins Morococcyx
 Küçük yer guguğu, Morococcyx erythropygus
 Cins Geococcyx. Koşar guguklar
 Büyük koşar guguk, Geococcyx californiana
 Küçük koşar guguk, Geococcyx velox
 Cins Neomorphus
 Pullu yer guguğu, Neomorphus squamiger
 Pas kıçlı yer guguğu, Neomorphus geoffroyi
 Çizgili yer guguğu, Neomorphus radiolosus
 Pas kanatlı yer guguğu, Neomorphus rufipennis
 Kızıl gagalı yer guguğu, Neomorphus pucheranii

Dış bağlantılar 
 Guguğun ötüşü
 Cuckoo videos on the Internet Bird Collection

Kaynakça

Kitap