Yeşildemet, Şenkaya

Yeşildemet, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe

Yeşildemet köyünün eski adı Ağnaki veya İğnaki'dir. Nitekim bu yerleşimin adının 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki yazılış biçimi Ağnaki / İğnaki (اغناكی) biçiminde okunmaya uygundur.

Ağnaki köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlıların eline geçmesinden yaklaşık 45 yıl sonra, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ağnaki büyükçe bir yerleşimdi ve nüfusu 40 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin önemli bir kısmı Pavle, Elia, Maksime, Bagrat, Tabuk, İordane gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

İğnaki veya Ağnaki, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre bu tarihte köyü oluşturan 6 hanede 18 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ağnaki köyünün Müslüman nüfusunun yaklaşık 36 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Ağnaki köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Egnaki (Эгнаки) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 33'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere 63 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Egnaki köyünün nüfusu 1896 yılında 92 kişi, 1906 yılında ise 135 kişi olarak tespit edilmiştir.

Egnaki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İğnaki" (ایغناكی) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 278 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve İğnaki köyü bu ilçeye bağlandı. Ağnaki veya İğnaki Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yeşildemet olarak değiştirilmiştir. Yeşildemet köyünde 1965 yılında 455 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 164 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya 

Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Şenkaya'nın mahalleleri