Gökdelen

Gökdelen, çok yüksek yapı anlamına gelmektedir, gemicilikte geminin uzun direğine verilen isimdir.

Bir gökdelen için en düşük yükseklik 305 metre (1000 fit) olarak kabul edilmektedir.

“Gökdelen” kelimesinin karşılığı olan İngilizce kelime skyscraper (gök kazıyan), 19. yüzyılın sonlarında, New York'taki halkın muazzam yapılara karşı olan korkusu sonucu ortaya çıkmıştır.
Amerika Birleşik Devletlerin’de, geleneksel olarak gökdelenlerin en düşük uzunluğu 153 metre (500 fit) olarak kabul edilmektedir.

Çelik, güçlendirilmiş betonlar, su pompaları ve asansörler gökdelenler için en önemli gelişmelere sebep olmuştur. 
     
Gökdelenlerin ağırlık taşıyan sistemleri diğer yapılara göre büyük farklılıklar göstermektedir. 4 kata kadar yapılar sadece duvarlardan destek alabilirler, ancak gökdelenler çelik iskeletlerden destek almak zorunda olan geniş yapılardır. Duvarlar bu çelik iskeletlere perde gibi asılırlar-hatta mimaride bu çelik iskeletler tarafından desteklenen cam kaplamalı yüksek yapılara "giydirme cepheli" denir. Rüzgâr için ise özel durumlar göz önüne alınmaktadır.

Adlandırma 
İngilizce ile Fransızcadaki adları «gök-kazıyan» anlamına gelir ve bu iki dilden diğer dillere büyük ölçüde olduğu gibi harfiyen çevrilmiştir.

 
 Afrikanca: wolkekrabber («bulut-kazıyan»)
 Almanca: Wolkenkratzer («bulut-kazıyan»)
 Beyaz Rusça: небаскроб [nebaskrob] («gök-kazıyan»)
 Boşnakça: neboder («gök-yırtan»)
 Bulgarca: небостъргач [nebostırgaç] («gök-kazıyan»)
 Çince (basitleştirilmiş): 摩天大楼 [mótiān dàlóu] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
 Çince (geleneksel): 摩天大樓 [mótiān dàlóu] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
 Çekçe ve Slovakça: mrakodrap («bulut-kazıyan»)
 Danca: skyskraber («bulut-kazıyan»)
 Endonezce ve Malayca: pencakar langit («gök-kazıyan»)
 Esperanto: nuboskrapulo  («gök-kazıyan»)
 Estonca: pilvelõhkuja («bulut-kıran»)
 Farsça: آسمانخراش [âsmânhrâş] («gök-kazıyan»)
 Felemenkçe: wolkenkrabber («bulut-kazıyan»)
 Fince: pilvenpiirtäjä («bulut-taslaklayan»)
 Fransızca: gratte-ciel («gök-kazıyan»)
 İbranice: גורד שחקים [gored sh'khakim] («gök-kazıyan»)
 İngilizce: skyscraper («gök-kazıyan»)
 İspanyolca: rascacielos («gök-kazıyan»)
 İsveççe: skyskrapa («gök-kazıyan»)

 İtalyanca: grattacielo («gök-kazıyan»)
 İzlandaca: skýjakljúfur («gök-yaran»)
 Japonca: 摩天楼 [matenrou] («gök-kazıyıcı kule»)
 Katalanca: gratacel («gök-kazıyan»)
 Kürtçe: balexane («endamlı bina»)
 Macarca: felhőkarcoló («bulut-kazıyan»)
 Makedonca: облакодер [oblakoder] («bulut-kazıyan»)
 Norveççe: skyskraper («bulut-kazıyan»)
 Lehçe: drapacz chmur («bulut-kazıyan»)
 Letonca: debesskrāpis («gök-kazıyan»)
 Litvanca: dangoraižis («gök-kazıyan»)
 Portekizce: arranha-céu («gök-kazıyan»)
 Rumence: zgârie-nori («gök-kazıyan»)
 Rusça: небоскрёб [neboskryob] («gök-kazıyan»)
 Sırpça: небодер [neboder] («gök-yırtan»)
 Slovence: nebotičnik («gök-ovan»)
 Türkçe: gökdelen («sky-piercer»)
 Ukraynaca: хмарочос [hmaroços] («gök-tırmalayan»)
 Vietnamca: nhà chọc trời («gök-dürtükleyen»)
 Yunanca: ουρανοξύστης [uranoksístis] («gök-kazıyan»)

Tarih 
İlk gökdelen olarak Chicago'da 1884-1885’te inşa edilen on katlı “Home Insurance” binası kabul edilmektedir. Günümüz koşullarıyla ilk gökdelen ise New York'taki “Woolworth Building” dir.
     
Gökdelenler 19. yüzyılın sonlarında New York, Şikago ve Londra da, 1930'ların başından itibaren Güney Amerika (Sao Paulo, Buenos Aires) ve Asya (Şanghay, Hong Kong, Singapur)’da inşa edilmeye başlandı.

Dünya'nın en yüksek gökdelenleri (İlk 50)

Ayrıca bakınız 
 Türkiye'nin Gökdelenleri
 İstanbul'un Gökdelenleri

Dış bağlantılar 

 https://web.archive.org/web/20180407111714/http://www.die-wolkenkratzer.de/
 http://www.emporis.com/
 http://www.skyscraperpage.com/
 http://www.skyscrapercity.com/
 http://www.skyscraperlife.com/