Öğdem, Yusufeli

Öğdem, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Öğdem köyünün eski adı Okdem veya Ögdem'dir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Ögdem / Okdem (اوكدم) olarak geçer. Bununla birlikte eski Kuşnara köyünü de kapsadığı için bugünkü Öğdem sınırları içinde kaldığı için bazı kaynaklarda bu yerleşimin adını Kuşnara (کوشنارە) olarak verilmiştir. Okdem veya Ögdem Gürcüce kaynaklarda Okdemi (ოკდემი) olarak geçer. 

Okdem, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki yıkık kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır. Okdem köyünün bulunduğu bölge Osmanlı Devleti tarafından Livana sancağına bağlandı.

Bugün Okdem'in bir mahallesi olan Kuşnara köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti içinde, Livana-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesine bağlıydı. Ancak söz konusu nüfus defterinde Okdem yer almamıştır. Bu tarihte Okdem'in Kuşnara köyünün bir mahallesi olduğu tahmin edilmektedir. Kuşnara köyünün bu deftere göre nüfusu 63 haneden oluşuyordu.

Okdem köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin dört sancağından biri olan Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Okdem / Ogdem (اوكدم) köyünün nüfusu Ahalt (اخالت) adlı yerleşimle birlikte 10 hane ve 27 kişi olarak kaydedilmiştir. Salnamede belirtilmemiş olmasına karşı, Osmanlı idaresinin bu dönemde de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Bu durumdan hareketle erkek sayısı kadar kadın eklenince, Okdem ve Ahalt adlı yerleşilerin toplam nüfusunun 52 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Okdem ve Ahalt'ın 1835 tarihli nüfus defterinde çok küçük yerleşimler olduğu için yer almamış olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır. Bu iki yerleşimde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 30 öküz, 40 inek ve 3 at kaydedilmişti. Alaht, Gürcücede "yeni tepe" anlamındaki Ahalta / Ahalmta (ახალთა / ახალმთა) adından gelir.

Livana kazası 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca, Okdem köyü de Kiskim kazasına bağlanmıştır.

Okdem, 1928 tarihli köy listesinde "Okdem Ahalt" (اوكدم اخالت) adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. Bu tarihten bir süre sonra Kuşnara köyü de "Okdem Ahalt"a bağlandı. 1926 yılında Yusufeli kazasının merkezi haline getirdiği için 1950 yılına kadar genel nüfus sayımlarında Okdem veya Öğdem adı geçmemektedir. Ahalt ise ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. Çoruh vilayetine bağlı olan Yusufeli kazasının merkezinin (Öğdem) nüfus ise, 1940 yılında 666 kişi, 1945 yılında 686 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında bir köy olarak geçen Öğdem'in nüfusu 512 kişiye gerilemişti. 1965 genel nüfus sayımında Öğdem'in nüfusu 626 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 257 kişi okuma yazma biliyordu. Bu sırada Öğdem köyü Öğden bucağının idari merkeziydi. Altı köyü kapsayan Öğdem bucağının nüfusu 3.530 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 1.200 kişi okuryazardı.

Coğrafya 
Öğdem köyü; Artvin il merkezine 128 km, Yusufeli ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Yusufeli belde ve köyleri
Tao-Klarceti