Stay-behind

Stay-behind, NATO bünyesindeki ülkelerde sol örgütlenmeye karşı oluşturulan yasa dışı silahlı kuvvetler. Soğuk Savaş sırasında Sovyetler Birliği'nin işgal ihtimali öne sürülerek oluşturulan gizli örgütlenmeler kuruldukları ülkelerde siyasi hayatı şekillendirmek için kullanılmıştır.

Genel bakış 
Stay-behind operasyonunda, bir ülke başka bir ülke tarafından işgal edilme tehlikesine karşı kendi topraklarında gizli örgütlenmeler ve planlar gerçekleştirir. Eğer işgal gerçekleşirse, yapılan hazırlıklar yerel direnişin başlangıcı için kullanılacak, düşman cephe gerisinde casuslar faaliyet gösterebilecektir. Küçük çaplı operasyonlar olduğu gibi bütün ülkeyi içeren operasyonlar da planlanmıştır. II. Dünya Savaşı sırasında birçok ülke buna göre planlama yapmış, İngiltere'de Auxiliary Units ve Nazi Almanyası'nda Werwolf bu planları yürürlüğe koymuştur.

Soğuk Savaş yılları 
Soğuk Savaş sırasında NATO ve CIA birçok Avrupa ülkesinde stay-behind kuvvetleri oluşturmuştur. Bu kuvvetlerin olası bir Varşova Paktı ülkesinin işgali durumunda veya ülkedeki komünist partilerin demokratik şekilde seçilmesi durumunda aktif olacağı planlanmıştır. Bu gizli orduların kullanması için saklanmış şekilde gizli silah depoları İtalya, Avusturya, Almanya, Hollanda ve diğer ülkelerde ortaya çıkartılmıştır. Bu tip NATO operasyonlarından en bilineni Gladio Operasyonudur ve 24 Ekim 1991 tarihinde İtalyan Başbakanı Giulio Andreotti tarafından açıklanmıştır. Çoğu örnekte stay-behind kuvvetleri gerçek amacının dışına çıkmış, işgali önlemek yerine iç siyasette aktif yer almışlardır. Ülkenin yarı-işgal altında öne süren bu güçler özellikle sol siyasete karşı tavır alarak silahlı eylemlerde bulunmuş hatta darbelerde yer almışlardır. İtalya örneğinde olduğu gibi bazı ülkelerde terör ortamı yaratıldığı, Yunanistan örneğinde olduğu gibi aşırı-sağ askerî cunta yönetimleri kurulduğu veya Türkiye’deki 12 Eylül 1980 örneğinde olduğu gibi askerî darbeler yapıldığı iddia edilmektedir.

Soğuk Savaş yıllarında Türkiye'deki uzantıları

Stay-behind planları 
  Auxiliary Units (İngiltere)
  Gladio (İtalya ve diğer birçok ülke)
  Aginter Press (Portekiz)
  Özel Harp Dairesi (Türkiye)
  GAL (İspanya)
  I&O (Hollanda)
  Lochos Oreinon Katadromon, LOK (Yunanistan)
  OWSGV (Avusturya)
  Plan Bleu, La Rose des Vents, Arc-en-ciel (Fransa)
  ROC (Norveç)
  SDRA8, STC/Mob (Belçika)
  Bund Deutscher Jugend - Technischer Dienst, TD BJD (Almanya)
  Nihtilä-Haahti plan (Finlandiya)
  Projekt-26, P-26 (İsviçre)
  Werwolf (Nazi Almanyası)
  Regional Force Surveillance Units (Avustralya)
  Informationsbyrån (İsveç)

Ayrıca bakınız 
 Kontrgerilla
 Gladio
 Özel Harp Dairesi
 JİTEM

Notlar

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Kontrgerilla hakkında bakanlardan açıklamalar
 Kontrgerilla'nın tarihçesi
 ATIA 
 NATO'nun Gizli Orduları (kitap)

Stay-Behind Resmi Web Sitesi 
 Stay-Behind 

Gladio