II. Tomanbay

II. Tomanbay (tam ismiyle: Melikü'l-Eşref Tumanbay) (Arapça: طومان باي) (d. 1473, Halep - ö. 1517, Kahire). Mısır Memlukluları'nın son hükümdarı (1516-1517). Sultan Kansu Gavri'nin yeğeni.

1516-1517 Osmanlı-Memlük Savaşı başlayınca Osmanlılar'la çarpışmak için ordusunun başında Suriye'ye giden amcasının yerine Kahire'de saltanat vekili olarak kaldı. Kansu Gavri'nin Mercidabık Muharebesi'nda ölmesi (1516) üzerine Malik ül-eşref unvanıyla Memluk hükümdarı ilan edildi.

Mısır'ı savunmak için gerekli önlemleri almaya başlayan Tomanbay, 10.000 kişilik bir kuvveti Canberdi Gazâlî komutasında Gazze üzerine gönderdi. Ancak, Memluk ordusunu Han Yunus'ta karşılayan Osmanlı Vezir-i azamı Hadım Sinan Paşa Memlüklüleri büyük bir bozguna uğrattı (1517).

Daha sonra Sina Çölü'nü geçen Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı Ordusu'nun üzerine giden Tomanbay, yapılan Ridaniye Muharebesi'ni kaybetti ve kaçtı (22 Ocak 1517).

Ancak bir süre sonra çevresine topladığı 10.000 kişiyle Osmanlı egemenliğine giren Kahire'yi bir gece baskını sonucu ele geçirmeyi başardıysa da bunun üzerine yapılan şiddetli sokak savaşlarıyla kent yeniden Osmanlı tarafından geri alındı.

Kaçan Tomanbay yakalandı ve 15 Nisan 1517'de Kahire kale kapısında asılarak idam edildi. Böylece 267 yıllık Memlük Sultanlığı yıkıldı. Suriye ve Mısır topraklarına Osmanlılar egemen oldu.

Dipnotlar

Dış bağlantılar 
 Clot, André 
 (çev. Turhan Ilgaz) (2005), Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır'ı, İstanbul: Epsilon Yayınları ISBN 9753317727.
 (2009) L'Égypte des Mamelouks 1250-1517. L'empire des esclaves,  Paris:Perrin ISBN 978-2-262-03045-2 
 Muir, William (2007) The Mameluke or slave dynasty of Egypt, 1260-1517 Piscataway, NJ: Gorgias Press. ISBN 978-1-59333-697-4. (Birinci basım: Smith, Elder 1896) 

1473 doğumlular
1517 yılında ölenler
Burcî Hanedanı sultanları
Çerkes asıllı kişiler
Asılarak idam edilmiş kişiler