Kaplan

Kaplan (Panthera tigris), kedigiller (Felidae) familyasından etçil bir memeli hayvan türü ve büyük kediler ailesinin dört üyesinden biridir. Panthera cinsinin en büyük kedisidir. Turuncu-kahverengi renge sahip kürkünün üzerindeki, koyu dikey çizgileri ile kolayca tanınabilir. Genellikle geyik ve yaban domuzu gibi toynaklıları avlayan bir süper avcıdır. Bölgeseldir ve genellikle yalnız ama sosyal bir avcıdır, yavruların yetiştirilmesi ve avlanmayı öğrenebilmesi için geniş bitişik yaşam alanlarına ihtiyaç duyarlar. Kaplan yavruları, bağımsız bir birey olmadan ve kendi yaşam alanlarını kurmak için ayrılmadan önce, anneleriyle yaklaşık iki yıl kalırlar.

Kaplan bir zamanlar, batıdaki Doğu Anadolu Bölgesi'nden Amur Nehri havzasına ve güneyde Himalayaların eteklerinden Sunda Adaları'ndaki Bali'ye kadar geniş bir yelpazede mevcuttu. 20. yüzyılın başlarından bu yana, kaplan popülasyonları tarihi aralıklarının en az %93'ünü kaybetmiş ve Batı ve Orta Asya'da, Cava ve Bali adalarından ve Güneydoğu ile Güney Asya ve Çin'in geniş bölgelerinde yok olmuştur. Bugünün kaplan menzili, Sibirya ılıman ormanlarından Hint yarımadası ve Sumatra'daki subtropikal ve tropikal ormanlara kadar uzanır. Kaplan, 1986'dan beri IUCN Kırmızı Listesi'nde Nesli Tehlikedeki Türler arasında listelenmektedir. 2015 itibarıyla, küresel vahşi kaplan nüfusunun, 20. yüzyılın başında 100.000'den aşağı, 3.062 ve 3.948 olgun birey arasında sayılacağı tahmin edilmiş ve kalan nüfusun çoğunun birbirinden izole edilmiş küçük ceplerde meydana geldiği tahmin edilmiştir. Nüfusun azalmasının başlıca nedenleri arasında, yaşam alanlarının yok olması, yaşam alanlarının parçalanması ve kaçak avlanma yer alır. Bu, dünyadaki daha yoğun nüfuslu yerlerin bazılarında yaşadığı gerçeğiyle birleştiğinde, insanlarla önemli çatışmalara neden olmaktadır.

Kaplan, dünyadaki karizmatik megafaunanın en tanınmış ve popülerlerinden biridir. Antik mitoloji ve folklorda belirgin bir şekilde yer alan kaplan, modern filmlerde ve edebiyatta tasvir edilmeye devam etmektedir. Bazı spor takımları için maskot olarak kullanılırken, birçok bayrak ve armada da yer almaktadır. Kaplan Hindistan, Bangladeş, Malezya ve Güney Kore'nin ulusal hayvanıdır.

Etimoloji 
Kaplan sözcüğü Türkçe kapmak eyleminden -lan ekiyle türetildiği düşünülmektedir.

İngilizce Tiger ise Orta İngilizce tigre ve Eski İngilizce tigras (çoğul), Eski Fransızca tigre, Latince tigrisden türemiştir.

Genel isim Panthera, Eski Fransızca kelime 'pantère', Latince panthera ve Grekçe kelime πάνθηρ 'panter' ile izlenebilir. Sanskrit पाण्डर pând-ara kelimesi. 'soluk sarı, beyazımsı, beyaz' anlamına gelir.

Taksonomi ve genetik 
1758'de Carl Linnaeus, Systema Naturae adlı eserinde kaplanı tanımladı ve ona Felis tigris bilimsel adını verdi. 1929'da İngiliz taksonomisti  Reginald Innes Pocock, Panthera tigris bilimsel adını kullanarak Panthera cinsi altındaki türleri tabi kıldı.

Alt türler 

Linnaeus'un türlerle ilgili ilk açıklamalarını takiben, çeşitli kaplan örnekleri alt tür olarak tanımlandı ve önerildi. Birkaç kaplan alt türünün geçerliliği 1999'da sorgulandı. 19. ve 20. yüzyıllarda açıklanan çoğu varsayılan alt tür, kürk uzunluğu, renklendirme, çizgi desenleri ve vücut büyüklüğü, dolayısıyla popülasyonlar arasında geniş ölçüde değişen özellikler temelinde ayırt edildi. Morfolojik olarak, farklı bölgelerden gelen kaplanlar çok az farklılık gösterir ve bu bölgelerdeki popülasyonlar arasındaki gen akışının Pleistosen döneminde mümkün olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, sadece iki kaplan alt türünün geçerli olarak kabul edilmesi önerilmiştir, bunlar anakara Asya'da P. t. tigris ve Büyük Sunda Adaları'nda P. t. sondaica idi.

Güneydoğu Asya'dan gelen 111 kaplan kafatasının kranyolojik analizinin sonuçları Sumatra kaplan kafataslarının Çinhindi ve Cava kaplan kafataslarından farklı olduğunu, Bali kaplan kafatasları ise boyut olarak Cava kaplan kafataslarına benzediğini göstermektedir. Yazarlar Sumatra ve Cava kaplanını farklı türler olarak, P. sumatrae ve P. sondaicayı Bali kaplanı ile alt türler olarak P. sondaica balica olarak sınıflandırmayı önerdiler.

2015 yılında tüm varsayılan kaplan alt türlerinin morfolojik, ekolojik ve moleküler özellikleri kombine bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Sonuçlar kıtasal ve Sunda kaplanları arasındaki iki evrimsel grubun ayrımını destekler. Yazarlar, Bengal, Malezya, Çinhindi, Güney Çin, Sibirya ve Hazar kaplan popülasyonlarını içeren P. t. tigris ve Cava, Bali ve Sumatra kaplan popülasyonlarını içeren P. t. sondaica olmak üzere sadece iki alt türün tanınmasını önerdi. Yazarlar ayrıca bu yeniden sınıflandırmanın kaplan koruma yönetimini etkileyeceğini belirtmiştir. Aday alt türü P. t. tigris iki klad oluşturmaktadır:
Sibirya ve Hazar kaplanı popülasyonlarından oluşan bir kuzey kladı
Tüm diğer anakara nüfuslarından oluşan bir güney kladı.

Bir koruma uzmanı bu öneriyi, esir üreme programlarını ve hayvanat bahçesi doğumlu kaplanların gelecekte yeniden vahşi doğaya salınmasını kolaylaştıracağı için memnuniyetle karşıladı. Bir genetikçi bu çalışmaya şüpheyle yaklaşıyordu ve şu anda tanınan dokuz alt türün genetik olarak ayırt edilebileceğini iddia etti.

2017 yılında, IUCN Kedi Uzman Grubu'nun Kedi Sınıflandırma Görev Gücü felid taksonomisini revize etti ve kıta Asya'sındaki kaplan popülasyonlarını P. t. tigris ve Sunda Adaları'ndaki popülasyonu da P. t. sondaica olarak tanıdı. Aşağıdaki tablolar, Mammal Species of the Worldde sağlanan Panthera tigris türlerinin sınıflandırılmasına dayanmaktadır. Ayrıca 2017 yılında Kedi Sınıflandırma Görev Gücü tarafından kullanılan sınıflandırmayı da yansıtmaktadır:

2018 yılında yayınlanan bir çalışma, analiz için tam genom dizileme yaklaşımını kullanan 32 kaplan örneğine dayanıyordu. Sonuçlar, yaşayan alt türlere karşılık gelen altı monofiletik atletik kaplan kladını desteklemekte ve en son ortak ataların yaklaşık 110.000 yıl önce yaşadığını göstermektedir.

Gelişim 

Kaplanın en yakın yaşayan akrabalarının daha önce Panthera türü aslan, leopar ve jaguar olduğu düşünülüyordu. Genetik analiz sonuçları, yaklaşık 2.88 milyon yıl önce kaplan ve kar leoparı soylarının, diğer Panthera türlerinden ayrıldığını ve her ikisinin de aslan, leopar ve jaguardan daha yakından ilişkili olabileceğini göstermektedir. Pantheranın coğrafi kökeni büyük olasılıkla kuzey Orta Asya'dır. Kaplan-kar leopar soyu Miyosen sırasında Güneydoğu Asya'da dağılmıştır.

Panthera zdanskyi, modern kaplanın kardeş taksonu olarak kabul edilir. Yaklaşık iki milyon yıl önce Pleistosen başlangıcında yaşadı, fosil kalıntıları Çin'in kuzeybatısındaki Kansu eyaletinde yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarıldı. Daha "ilkel" olduğu, ancak işlevsel ve ekolojik olarak modern kaplana benzediği düşünülmektedir. Kuzeybatı Çin'in kaplan soyunun kökeni olduğu düşünülmektedir. Kaplanlar, muhtemelen Güneydoğu Asya'da Erken Pleistosen sırasında meydana gelmiş olabilecek geyik ve sığır gibi av türlerinin adaptif radyasyonlarına yanıt olarak büyüdü.

Panthera tigris trinilensis, yaklaşık 1.2 milyon yıl önce yaşamış ve Cava'daki Trinil yakınlarında yapılan arkeolojik kazılardaki fosillerden bilinmektedir. Wanhsien, Ngandong, Trinil ve Japon kaplanların soyu tarihöncesi çağlarda tükendi. Kaplanlar Geç Pleistosen'de Hindistan ve Kuzey Asya'ya ulaşarak, Doğu Beringia, Japonya ve Sahalin'e ulaştılar. Bazı fosil kafatasları, yaklaşık 100.000 yıl önce, Son Buzul Dönemi'nde Alaska'da kaplan varlığını gösterebilecek aslan kafataslarından morfolojik olarak farklıdır.

Filipinler'in Palawan Adası'nda, Yeni İbajay köyü yakınlarındaki Ille Mağarası'nda diğer hayvan kemikleri ve taş aletlerden oluşan bir topluluğun ortasında iki eklemli falanks kemiği bulundu. Muhtemelen ada cüceleşmesi nedeniyle anakara kaplan fosillerinden daha küçüktüler. Aksi takdirde, ilk insanların kemikleri biriktirmiş olabileceği ihtimali ortaya çıkmaktadır, bu yüzden kaplan parçaları başka bir yerden ithal edilmiş olabilir veya kaplan, iki adaya yakınlığı göz önünde bulundurularak, Holosen'den önce Borneo'dan Palawan'ı kolonize etmiş olabilir. Sri Lanka, Çin, Japonya ve Sarawak'ta (Malezya) yapılan arkeolojik kazılarda, geç Pliyosen, Pleistosen ve Erken Holosen'e tarihlenen kaplan fosil kalıntıları da bulunmuştur. Borneo kaplanı Geç Pleistosen ve Holosen arasında Borneo'da mevcuttu, ancak tarih öncesi veya son zamanlarda soyunun tükenip tükenmediği çözülemedi.

Geç Pleistosen ve Holosen sırasındaki potansiyel kaplan aralığı, biyoklimatik verilerle birleştirilen 500'den fazla kaplan yer kaydına dayanan ekolojik niş modelleme uygulanarak tahmin edilmiştir. Ortaya çıkan model, Son Buzul Maksimum'da güney Hindistan'dan Sibirya'ya bitişik bir kaplan aralığının olduğu gösterir ve bu, Geç Pleistosen ve Holosen boyunca Asya kıtasındaki kaplan popülasyonları arasında engelsiz bir gen akışını olduğunu ortaya koymaktadır. Sunda Adaları ve anakara Asya'daki kaplan popülasyonları, bölgeler arası dönemlerde muhtemelen ayrıldı. Bir filogeografik çalışmanın sonucu, tüm canlı kaplanların 72.000-108.000 yıl önce ortak bir ataya sahip olduklarını göstermiştir. Kaplanın tam genom dizisi 2013'te yayınlandı. Diğer kedi genomlarına benzer tekrar kompozisyonuna ve önemli ölçüde korunmuş bir sintenine sahip olduğu bulundu.

Melezler 

Esaret altındaki kaplanlar, liger ve tigon adı verilen melezler oluşturmak için aslanlarla birlikte yetiştirildi. Her iki ana türün fiziksel ve davranışsal özelliklerini paylaşırlar. Koruma vurgusu nedeniyle damızlık melezler artık önerilmemektedir.
Liger, bir erkek aslan ile bir dişi kaplanın çiftleşmesiyle meydana gelir. Ligerlar tipik olarak  uzunluğundadır ve  veya daha fazla ağırlığa sahiptir. Aslan büyümeyi teşvik eden bir gen iletir, ancak dişi kaplandan karşılık gelen büyümeyi inhibe eden gen olmadığı için, ligerler her iki ana türden çok daha büyük boyutlara ulaşır.

Daha az yaygın olan tigon, dişi aslan ve erkek kaplan arasındaki çiftleşmenin sonucunda meydana gelir. Erkek kaplanın büyümeyi teşvik eden bir geni olmadığı ve dişi aslanın büyümeyi önleyen bir gen ilettiğinden, tigonlar ebeveynleri ile aynı büyüklüktedir. Bazı dişiler doğurgandır ve erkek bir Asya aslanı ile çiftleştiklerinde zaman zaman litigonlara doğum yapmışlardır.

Özellikleri 

Kaplanın, güçlü ön ayakları, büyük bir kafası ve vücudunun yaklaşık yarısı uzunluğunda bir kuyruğa sahip olan kaslı bir vücudu vardır. Kürkü yoğun ve ağırdır ve rengi, her bireyde benzersiz olan beyaz ventral alanlar ve ayırt edici dikey siyah çizgilerle, turuncu ve kahverengi tonları arasında değişir. Kaplan sadece birkaç çizgili kedi türlerinden biridir; benekli desenlerin ve rosettelerin neden kedigiller arasında daha yaygın kamuflaj deseni olduğu bilinmemektedir. Kaplanın avının dikromat olması sebebiyle, turuncumsu rengi kamufle olmasına katkı sağlayabilir ve bu nedenle kedinin yeşil olarak algılanmasını sağlayarak bitki örtüsü ile harmanlanmasına yardımcı olabilir. Bir kaplanın kürk deseni tıraş edildiğinde de görülebilmektedir. Bu cilt pigmentasyonu nedeniyle değil, insan sakallarına benzer şekilde deriye gömülü anız ve kıl köklerinden kaynaklanmaktadır ve diğer büyük kedilerde ortaktır. Özellikle erkeklerde, boyun ve çene etrafında yele benzeri ağır bir kürk büyümesi ve uzun bıyıklar mevcuttur. Göz bebekleri, sarı renk irise sahip dairesel şeklindedir. Küçük, yuvarlak kulakların arkasında siyahla çevrili belirgin bir beyaz nokta vardır. Bu noktaların, türler arası iletişimde önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir.

Kaplanın kafatası bir aslanın kafatasına benzer. Frontal bölge genellikle daha az depresif veya düzdür ve postorbital bölgeden biraz daha uzundur. Aslanın kafatası, daha geniş burun açıklığına sahiptir. İki türün kafatası boyutlarındaki farklılık nedeniyle, alt çenenin yapısı tanımlamalar için güvenilir bir göstergedir. Kaplanın dişleri oldukça sağlamdır; biraz kavisli köpek dişleri, 'ye kadarki taç yüksekliği ile yaşayan kediler arasında en uzun ve en güçlü olanlardır.

Boyut 
Erkek ve dişi kaplanlar arasında kayda değer bir cinsel dimorfizm vardır ve ikincisi sürekli olarak daha küçüktür. Aralarındaki boyut farkı büyük kaplan alt türlerinde orantılı olarak daha fazladır ve erkekler dişilerden 1,7 kat daha ağırdır. Erkeklerde ayrıca, cinsiyetinin izlerden tanımlanmasını sağlayan daha geniş ön ayak pedleri bulunmaktadır. Farklı kaplan popülasyonlarının vücut büyüklüğünün iklimle ilişkili olabileceği ve termoregülasyon ve Bergmann kuralıyla ya da mevcut av türlerinin dağılımı ve boyutu ile açıklanabileceği varsayıldı.

Genel olarak erkeklerin toplam uzunlukları  arasında değişmekte olup,  arasında değişen kafatası uzunluğuna sahiptir ve ağırlıkları  arasındadır. Dişilerin toplam uzunluğu  arasında değişmekte olup, kafatası uzunluğu  arasındadır. Toplam ağırlıkları ise  arasında değişiklik göstermektedir. Bengal ve Sibirya kaplanları omuz yüksekliğine göre en uzun kediler arasındadır. Ayrıca, 'dan fazla ağırlıklara ulaşan, şimdiye kadar var olan en büyük kediler arasında yer alırlar. Sunda Adası kaplanı, Asya anakarasındaki kaplanlardan daha küçük ve daha hafiftir, ağırlıkları nadiren 'ı geçer.

Renk çeşitleri 

Vahşi kaplan popülasyonlarının azalması nedeniyle vahşi doğada nadiren görülen, ancak esir popülasyonlarda devam eden beyaz, altın ve çizgisiz kar beyazı olmak üzere üç renk çeşidi vardır. Beyaz kaplanın, beyaz kürkü ve sepya kahverengi çizgileri vardır. Altın kaplanın sarı tonlu ve kırmızımsı kahverengi çizgili soluk altın rengi bir kürkü vardır. Kar beyazı kaplan, son derece soluk çizgili ve soluk kırmızımsı kahverengi halkalı kuyruğu olan bir morftur. Hem kar beyazı hem de altın kaplanlar, CORIN gen mutasyonları için homozigottur. Siyah kaplan, sözde melanizm nedeniyle bir renk çeşididir. Kalın çizgiler birbirine yakındır, böylece gövdesinin rengi çizgiler arasında zar zor görünür.

Beyaz kaplan feomelaninden yoksundur (bu turuncu rengi verir) ve koyu sepya-kahverengi çizgilere ve mavi gözlere sahiptir. Bu değişmiş pigmentasyon, beyaz bir lokus tarafından belirlenen otozomal resesif bir özellik olarak kalıtsal bir mutant genden kaynaklanır. Siyah pigmentler neredeyse hiç etkilenmediği için albino değildir. Mutasyon, taşıyıcı protein SLC45A2'deki tek bir amino asidi değiştirir. Beyaz yavrulara sahip olmak için her iki ebeveynin de beyazlık aleline sahip olması gerekir. 20. yüzyılın başları ile ortaları arasında, Hindistan'ın Orissa, Bihar, Assam eyaletlerinde ve Rewa, Madhya Pradeş bölgesinde beyaz kaplanlar kaydedildi ve vuruldu. Yerel maharaja, 1950'lerin başında kaplan yetiştirmeye başladı ve beyaz bir erkek kaplanı normal renkli kızıyla birlikte tuttu ve bunların beyaz yavruları vardı. Bu resesif özelliği korumak için, esir üremede sadece birkaç beyaz birey kullanıldı ve bu da yüksek derecede soy içi üremeye yol açtı. Soy içi üreme depresyonu, tutsak beyaz kaplanların şaşılık, ölü doğum, şekil bozuklukları ve erken ölüm gibi birçok sağlık sorununun ana nedenidir. Diğer fiziksel kusurlar arasında damak yarığı ve skolyoz bulunur.

Kaplan Türleri Yaşam Planı, karışık bir kökene ve bilinmeyen bir soyacağına sahip olduklarını iddia ederek beyaz kaplanların üremesini kınadı. Beyaz renklenmeden sorumlu genler, popülasyonun % 0.001'i tarafından temsil edilmektedir. Beyaz kaplanların sayısındaki orantısız artış, homozigot resesif bireyler arasında akrabalığa işaret etmektedir. Bu, soy içi üreme depresyonuna ve genetik çeşitlilik kaybına yol açacaktır.

Dağılım ve yaşam alanı 

Kaplan tarihsel olarak Türkiye'nin doğusundan Güney Kafkasya'ya, Japon Denizi kıyılarına ve Güneydoğu Asya'dan Güney Asya'ya, Endonezya'nın Sumatra, Cava ve Bali adalarına kadar uzanıyordu. Son Buzul Dönemi'nin sona ermesinden bu yana, muhtemelen altı aydan uzun süren derin kar dönemleri ile sınırlıydı. Şu anda, Güneybatı ve Orta Asya'dan, Güneydoğu ve Doğu Asya'nın büyük bölümlerinde yok olduğu için, tarihsel aralığının %6'sından daha azında mevcudiyeti devam etmektedir. Günümüzde daha çok Hint Yarımadası, Hindiçin Yarımadası, Sumatra ve Uzak Doğu Rusyası'nda görülmektedir. Çin ve Myanmar'da üreyen popülasyonların komşu ülkelerden gelen göçlere dayandığı görülürken, Kore Yarımadası'ndaki durumu bilinmemektedir.

Kaplan, esasen orman habitatlarıyla ilişkilidir. Kaplan popülasyonları, yabani geyik, boynuzlugiller ve domuzgiller popülasyonlarının sabit olduğu yerlerde gelişir.
Orta Asya'daki kayıtlar, bunun en başta Etrak, Ceyhun, Seyhun, Hari, Çu ve İli Nehri ve kolları boyunca Tugay nehir ormanlarında meydana geldiğini göstermektedir. Kafkasya'da, engebeli ve alçak ormanlarda yaşar. İran'daki tarihi kayıtlar yalnızca Hazar Denizi'nin güney kıyısından ve bitişik Alborz Dağları'ndan bilinmektedir. Amur-Ussuri bölgesinde, Kore çamı ve ılıman geniş yapraklı ve karışık ormanlarda yaşar, burada kıyı ormanları yiyecek ve su sağlar. Aynı zamanda hem kaplanlar hem de toynaklılar için dağılma koridorları görevi görür.
Hindistan alt kıtasında, çoğunlukla tropikal ve subtropikal nemli geniş yapraklı ormanlarda, nemli her dem yeşil ormanlarda, tropikal kuru ormanlarda ve Sundarbanların bataklık ormanlarında yaşar. Doğu Himalayalar'da kaplanlar, Bhutan'da  yüksekliğe ve Mishmi Tepeleri'nde  yüksekliğe kadar ılıman ormanlarda yaşadığı belgelendi. Tayland'da yaprak döken ve yaprak dökmeyen ormanlarda yaşar. Laos'ta, 2013'ten 2017'ye kadar yapılan araştırmalar sırasında Nam Et-Phou Louey Ulusal Koruma Alanı'ndaki otlaklarla serpiştirilmiş yarı yaprak dökmeyen ve yaprak dökmeyen ormanlarda 14 kaplan belgelendi. Sumatra'da kaplan popülasyonları, ova turba bataklık ormanlarından engebeli dağ ormanlarına kadar çeşitlilik gösterir.

Davranış ve ekoloji

Sosyal ve günlük aktiviteler 

Kaplanlar insanlar tarafından rahatsız edilmedikleri sürece genellikle gündüzcüldür. Genellikle ağaçlara tırmanmaz, ancak yine de tersine vakalar kaydedilmiştir. Güçlü bir yüzücüdür ve genellikle göletlerde, göllerde ve nehirlerde yıkanır, böylece günün sıcağında serin kalır. Bireyler  genişlikteki nehirleri geçebilir ve günde 'ye kadar yüzebilirler. 1980'lerde, Ranthambore Millî Parkı'ndaki derin göl sularında sık sık avlanan bir kaplan gözlenmiştir.

Kaplan, uzun menzilli bir türdür ve bireyler, diğer bölgelerdeki kaplan popülasyonlarına ulaşmak için 'ye kadar mesafelere dağılırlar. Chitwan Millî Parkı'nda boyunlarına telemetri takılan kaplanlar, en erken 19 aylıkken doğum bölgelerinden dağılmaya başladılar. Dört dişi  arasında ve 10 erkek  arasında bir mesafeye dağıldı. Hiçbiri 'den daha geniş olan, ancak ormanlık habitattan geçen açık ekili alanları geçmedi.

Yetişkin kaplanlar büyük ölçüde yalnız yaşarlar. Bölgeler kurar ve savunurlar, ancak içinde dolaştıkları çok daha geniş dolaşım alanlarına sahiptirler. Her iki cinsiyetten de yerleşik yetişkinler, genellikle hareketlerini kendi ihtiyaçlarını ve büyüyen yavrularının ihtiyaçlarını karşıladıkları dolaşım alanlarıyla sınırlandırırlar. Aynı alanı paylaşan bireyler birbirlerinin hareketlerinden ve faaliyetlerinden haberdardır. Dolaşım alanının büyüklüğü temel olarak av bolluğuna, coğrafi bölgeye ve bireyin cinsiyetine bağlıdır. Hindistan'da, dolaşım alanları  iken, Mançurya'da  arasında değişmektedir. Nepal'de, savunulan bölgeler erkekler için  iken, dişiler için  olarak kaydedilmiştir.

Genç dişi kaplanlar ilk bölgelerini annelerine yakın yerlerde kurarlar. Dişi ile annesinin bölgesi arasındaki örtüşme zamanla azalır. Bununla birlikte erkekler, dişi akranlarından daha fazla göç ederler ve kendi bölgelerini belirlemek için daha genç yaşta yola çıkarlar. Genç bir erkek, ya diğer erkek kaplanlardan yoksun bir bölge arayarak ya da yeterince büyüyüp yerleşik erkeğe meydan okuyacak kadar güçlü olana kadar, başka bir erkeğin bölgesinde geçici olarak yaşayarak toprak edinir. Kendilerine bu şekilde bölge kurmak isteyen genç erkekler, yetişkin kaplanlar arasında en yüksek ölüm oranını (yılda %30-35) oluşturur.

Erkek, bölgesini belirlemek için, idrar ve anal bez salgıları püskürterek ağaçları işaretler, ayrıca izleri dağınık dışkı ile işaretler. Bunun yanında ağaçları veya zemini de pençeleriyle işaretler. Dişiler de "kazıyarak" ve bunun yanı sıra idrar ve dağınık dışkı işaretleri kullanarak bölgelerini işaretlerler. Östrustaki dişiler, kokuları daha sık işaretleyerek ve seslerini artırarak uygunluklarını belli ederler.

Her ne kadar çoğunlukla birbirlerinden kaçınsalar da, kaplanlar her zaman bölgesel değildir ve bireyler arasındaki ilişkiler karmaşık olabilir. Her iki cinsiyetten bir yetişkin, bazen avını başkalarıyla, hatta onlarla akraba olmayanlarla bile paylaşabilir. George Schaller, bir erkeğin iki dişi ve dört yavru ile bir avını paylaştığını gözlemledi. 
Erkek aslanların aksine, erkek kaplanlar dişilerin ve yavruların av ile işi bitmeden beslenmelerine izin verir; Aslan gururunun gösterdiği rekabetçi davranışların aksine, kaplan grubuna dahil olan bireyler genellikle dostane davranşlar sergiler. Stephen Mills, Ranthambore Millî Parkı'ndaki bir sosyal beslenme olayını şöyle anlattı:

Erkek kaplanlar ara sıra, kendi yavrularını büyütmeye katılırlar, ancak bu son derece nadirdir ve her zaman iyi anlaşılamaz. Mayıs 2015'te Amur kaplanları Sikhote-Alin Bioshpere Reserve'deki fotokapanlar tarafından fotoğraflandı. Fotoğraflar, bir erkek Amur kaplanının geçişinin ardından, yaklaşık iki dakika içinde bir dişi ve üç yavrunun onu izlediğini gösteriyordu. Ranthambore'da bir erkek Bengal kaplanı, anneleri hastalıktan ölen iki yetim dişi yavrusunu büyüttü ve korudu. Yavrular onun gözetimi altında kaldı, onlara yiyecek sağladı, onları rakibinden ve kız kardeşinden korudu ve görünüşe göre onları da eğitti.

Erkek kaplanlar genellikle kendi bölgelerindeki diğer erkeklere karşı diğer dişilerden daha hoşgörüsüzdür. Bölgesel anlaşmazlıklar genellikle doğrudan saldırganlıktan ziyade gözdağı gösterileriyle çözülür. Ast kaplanın sırt üstü yuvarlanarak ve göbeğini itaatkâr bir duruşla göstererek yenilgiye uğradığı bu tür birkaç olay gözlemlenmiştir. Hakimiyet kurduktan sonra, bir erkek, çok yakın bir yerde yaşamadığı sürece, kendi menzili içinde bir asta tahammül edebilir. En agresif kavgalar, bir dişi östrusta olduğunda iki erkek arasında ortaya çıkma eğilimindedir ve bazen erkeklerden birinin ölümüyle sonuçlanır.

Yüz ifadeleri arasında, bir bireyin dişlerini açığa çıkardığı, kulaklarını düzleştirdiği ve göz bebeklerini büyüttüğü "savunma tehdidi" yer alır. Hem erkekler hem de dişiler, idrar işaretlerini koklarken karakteristik bir yüz buruşturma olan flehmen tepkisi gösterir, ancak flehmen daha çok, östrustaki kaplanların yaptığı işaretleri tespit eden erkeklerle ilişkilidir. Diğer Panthera gibi kaplanlar da, özellikle agresif durumlarda, çiftleşme mevsimi sırasında veya avlanırken kükrer. Kaplanlar iki farklı şekilde kükrer. "Gerçek" kükreme, hyoid apparatus kullanılarak yapılır ve kademeli olarak kapanan açık bir ağızdan zorlanırken, "öksürük" kükremesi olarak bilinen diğer kükreme daha kısa, daha serttir, ağız ve dişler açıkken yapılır. "Gerçek" kükreme  mesafeye kadar duyulabilir ve bazen arka arkaya üç veya dört kez yayılır. Kaplanlar gergin olduğunda, kükremeye benzer şekilde inlerler ancak daha bastırılmış ve ağız kısmen veya tamamen kapalıyken çıkardıkları bir sestir. İnleme  uzaktan duyulabilir. Daha küçük kedilerde mırıldanmaya benzer yumuşak, düşük frekanslı burundan çıkan ve daha samimi durumlarda duyulan Prusten adı verilen bir ses çıkar. Diğer sesli iletişimler arasında homurdanmalar, ulumalar, hırıltılar, miyavlamalar ve tıslamalar bulunur.

Avlanma ve beslenme  
 
Vahşi doğada kaplanlar çoğunlukla büyük ve orta boy memelilerle, özellikle  ağırlığındaki toynaklı hayvanlarla beslenirler. Menzil genişliğinde sambar geyiği, manchurian wapiti, barasingha ve yaban domuzu önemli ölçüde tercih edilmektedir. Kaplanlar, yetişkin gaur gibi daha büyük avları yakalayabilirler, ancak aynı zamanda maymun, tavus kuşu ve farklı yerlerdeki kuş, tavşan, kirpi ve balık gibi çok daha küçük avları da fırsatçı bir şekilde avlarlar. Ayrıca köpek, leopar, piton, ayı ve timsah gibi diğer avcıları da avlarlar. Kaplanlar genellikle yetişkin Asya fillerini ve Hint gergedanlarını avlamazlar, ancak yine de tersine olaylar bildirilmiştir. Daha sık olarak, avlanan daha savunmasız küçük buzağılardır. İnsanlara yakın olduklarında kaplanlar bazen sığır, at ve eşek gibi evcil hayvanları da avlarlar. Neredeyse tamamen etobur olsalar da, kaplanlar ara sıra careya arborea ağacının meyveleri gibi diyet lifi için bitki örtüsü yerler.

Kaplanların çoğunlukla gececil yırtıcılar olduğu düşünülmektedir, ancak insanların bulunmadığı bölgelerde, uzaktan kumandalı gizli kamera tuzakları onları gün ışığında avlanırken kaydetmiştir. Genellikle diğer kedilerin yaptığı gibi tek başlarına avlanırlar ve avlarını pusuya düşürürler, her açıdan onları alt ederek, vücut boyutlarını ve güçlerini avın dengesini bozmak için kullanırlar. Avlanmanın başarılı olabilmesi için kaplanın hemen hemen eşzamanlı olarak avının üzerine atlaması, onu devirmesi ve boğazını veya ense kısmını dişleriyle tutması gerekmektedir. Büyük boyutlarına rağmen, kaplanlar yaklaşık  hıza ulaşabilirler, ancak bu hızı sadece kısa koşularda sürdürebilirler. Bu nedenle gizlendiği yerden çıkmadan önce avlarına yakın olmalıdırlar. Av, kaplanın varlığını bundan önce algılarsa, kaplan avını kovalamak veya onunla kafa kafaya mücadele etmek yerine genellikle avı terk eder. Kaplanların 'ye kadar yatay sıçrama yapabildikleri rapor edilmiştir, ancak bu mesafenin yaklaşık yarısı kadar sıçrama yapmaları daha tipiktir. Potansiyel bir avın yakınında takip de dahil olmak üzere, 2 ila 20 avdan biri başarılı bir avlanmayla sonuçlanır.

Kaplanlar, daha büyük hayvanları avlarken boğazını ısırmayı ve avlarını tutmak için güçlü ön ayaklarını kullanmayı tercih ederler, genellikle aynı anda onunla yere kadar güreşirler. Kaplan, hedefi boğularak ölene kadar boynuna tutunmaya devam eder. Bu yöntemle, bir tondan daha ağır olan gaurlar ve mandalar, yaklaşık altıda bir ağırlığındaki kaplanlar tarafından öldürülmektedir. Sağlıklı yetişkinleri öldürebilmelerine rağmen, kaplanlar genellikle çok büyük türlerin buzağılarını veya sakatlarını seçerler. Uzun, güçlü boynuzlar, bacaklar ve uzun dişler (fildişi gibi) kaplan için potansiyel olarak ölümcül olduğu için, bu türden sağlıklı yetişkin avlarla mücadeleye girmek tehlikelidir. Başka hiçbir mevcut kara yırtıcısı rutin olarak bu büyüklükteki avı kendi başına avlamaz.

Maymun ve tavşan gibi daha küçük avlarda kaplan avını enseden ısırır, genellikle omuriliğini kırar, soluk borusunu deler ya da şah damarı veya ortak karotis arterini keser. Nadiren gözlemlense de, bazı kaplanların, evcil sığırların kafataslarını parçalayacak ve tembel ayıların sırtını kıracak kadar güçlü olan pençeleri ile kuvvetli bir vuruş yaparak avlarını öldürdükleri kaydedilmiştir.

Kaplanlar avlarını öldürdükten sonra bazen onu bitki örtüsünün içinde saklamak için sürüklerler, genellikle öldürme ısırığının olduğu yerden ağızlarıyla kavrayarak çekerler. Bu da büyük bir fiziksel güç gerektirebilir. Bir vakada, yetişkin bir gauru öldürdükten sonra, bir kaplanın büyük leşi 'lik bir mesafeye sürüklediği gözlemlendi. Daha sonra 13 adam aynı anda aynı leşi sürüklemeye çalıştıklarında, onu hareket ettiremediler. Yetişkin bir kaplan yemek yemeden iki haftaya kadar yaşayabilir, daha sonra bir seferde  et yiyebilir. Esaret altında, yetişkin kaplanlar günde  etle beslenir.

Düşmanlar ve rakipler 
Kaplanlar genellikle kendi yakaladıkları avları yemeyi tercih ederler, ancak kıtlık zamanlarında leş yiyebilirler ve hatta diğer büyük etoburların avını bile yağmalayabilirler. Her ne kadar yırtıcılar genellikle birbirlerinden kaçınsalar da, bir av konusunda anlaşmazlık varsa veya ciddi bir rakiple karşılaşılırsa, saldırganlık belirtileri yaygındır. Bunlar yeterli değilse, çatışmalar şiddete dönüşebilir. Kaplanlar zaman zaman leopar, yaban köpeği, çizgili sırtlan, kurt, ayı, piton ve timsah gibi rakiplerini öldürebilir. Aynı zamanda bu rakiplere av da olabilir. Porsuk, vaşak ve tilki gibi daha küçük yırtıcı hayvanlara yapılan saldırılar neredeyse kesinlikle yırtıcıdır. Timsahlar, ayılar ve büyük yaban köpeği sürüleri kaplanlara karşı çatışmalar kazanabilir ve hatta timsahlar ve ayılar söz konusu olduğunda onları öldürebilir.

Önemli ölçüde küçük olan leopar, günün farklı saatlerinde avlanarak ve farklı avları avlayarak kaplanlarla rekabetten kaçınır. Hindistan'ın Nagarhole Millî Parkı'nda, leoparlar tarafından seçilen avların çoğu  ağırlığındayken, kaplanlar ise 'dan ağır olan avları tercih etmiştir. Hindistan'daki iki büyük kedinin ortalama av ağırlığı 'a karşı  idi. Nispeten bol miktarda avla kaplanlar ve leoparların, leoparın aslanla birlikte var olduğu Afrika savanasında daha yaygın olabilecek rekabetçi dışlama veya türler arası hakimiyet hiyerarşileri olmadan başarılı bir şekilde bir arada var oldukları görülmüştür. Altın çakal, kaplanın avladığı leşlerle beslenebilir. Kaplanlar, ormanın derin kısımlarında yaşarken, leopar ve yaban köpeği gibi daha küçük yırtıcı hayvanlar ise daha kenarlarda yaşarlar.

Üreme 

Kaplan tüm yıl boyunca çiftleşir, ancak çoğu yavru, Eylül ayında ikinci bir zirve ile Mart ve Haziran arasında doğar. Gebelik, ortalama 103 ile 105 gün olmak üzere 93 ile 114 gün arasında değişir. Bir dişi, yalnızca üç ila altı gün boyunca çiftleşmeye hazırdır. Bu süre zarfında çiftleşme sık ve gürültülüdür. Dişi uzun çimlerde, sık çalılıklarda, mağara veya kayalık yarık gibi korunaklı bir yerde doğum yapar. Baba, yavruların yetiştirilmesi konusunda genellikle yer almaz. Yavrular, nadiren altı ortalama iki veya üç bireyden oluşur. Yavrular doğumda  ağırlığındadır ve gözleri kapalı olarak doğarlar. Altı ila 14 günlük olduklarında gözleri açılır. Süt dişleri yaklaşık iki haftalıkken kırılır. Sekiz haftalıkken et yemeye başlarlar. Bu zamanlarda, dişiler genellikle onları yeni bir ine kaydırır. Anneleriyle kısa girişimler yapsalar da, yaşlanana kadar kendi topraklarında dolaşırken onunla seyahat etmezler. Dişiler beş ila altı ay boyunca emzirir. Sütten kesildikleri sırada, bölgesel yürüyüşlerde annelerine eşlik etmeye başlarlar ve nasıl avlanacakları öğretilir.

Çoğu yavru grubu içerisinde, genellikle erkek olmak üzere baskın bir yavru ortaya çıkar. Baskın yavru, kardeşlerinden daha aktiftir ve oyunlarda liderlik yapar, sonunda annesini terk eder ve daha erken bağımsız hale gelir. Yavrular en erken 11 aylıkken kendi başlarına avlanmaya başlar ve 18 ila 20 aylıkken bağımsız olurlar. Annelerinden iki ila iki buçuk yaşlarında ayrılsalar da, beş yaşına kadar büyümeye devam ederler. Genç dişiler üç ila dört yıl arasında, erkekler ise dört ila beş yıl arasında cinsel olgunluğa ulaşırlar. Akraba olmayan gezgin erkek kaplanlar, dişiyi çiftleşmeye uygun hale getirmek için genellikle yavruları öldürür, çünkü önceki yavruları kaybolursa kaplan beş ay içinde başka bir yavru doğurabilir. İlk iki yılda kaplan yavrularının ölüm oranı yaklaşık %50'dir. Annenin gayreti ve vahşeti nedeniyle çok az başka yırtıcı kaplan yavrularına saldırır. İnsanlar ve diğer kaplanlar dışında, yavru ölümlerinin yaygın nedenleri açlık, donma ve kazalardır. Kaplanın nesil uzunluğu yaklaşık sekiz yıldır.
Kaydedilen en yaşlı tutsak kaplan 26 yıl yaşadı.

Koruma 

1990'larda, kaplanların korunmasına yönelik yeni bir yaklaşım geliştirildi: Kaplan Koruma Birimleri (TCU), beş biyobölge içindeki 15 habitat türünde kaplan popülasyonlarına ev sahipliği yapma potansiyeline sahip habitat bloklarıdır. Habitatın büyüklüğü ve bütünlüğü, kaçak avlanma baskısı ve nüfus durumuna göre toplam 143 TCU belirlendi ve önceliklendirildi. Büyüklükleri  arasında değişmektedir.

2016 yılında, Kaplanların Korunmasına ilişkin Üçüncü Asya Bakanlar Konferansı sırasında, yaklaşık 3.890 bireylik  küresel bir vahşi kaplan popülasyonu tahmini sunuldu. Daha sonra Dünya Doğayı Koruma Vakfı, dünyadaki vahşi kaplan sayısının bir yüzyılda ilk kez arttığını ilan etti.

Kaplana yönelik başlıca tehditler arasında habitat tahribatı, habitat parçalanması ve vahşi doğada kaplan popülasyonunu büyük ölçüde azaltan kürk ve vücut parçaları elde etmek amacıyla yapılan kaçak avlanma yer almaktadır. Hindistan'da, habitat parçalanması nedeniyle günümüzde tarihsel kaplan yaşam alanının sadece %11'i kaldı. Geleneksel Çin tıbbında kullanılmak üzere kaplan parçalarına olan talep, kaplan popülasyonları için büyük bir tehdit olarak gösterildi. Bazı tahminler, 250'den fazla olgun üreyen birey içeren bir alt popülasyona sahip olmayan, 2.500'den daha az olgun üreyen bireyin olduğunu göstermektedir. Küresel vahşi kaplan nüfusu, Dünya Doğayı Koruma Vakfı tarafından 2011'de 3.200 ve 2015'te 3.890 olarak tahmin edilirken, Vox bunun bir yüzyıldaki ilk artış olduğunu bildirdi.

Hindistan, dünyanın en büyük vahşi kaplan popülasyonuna ev sahipliği yapmaktadır. 2014 nüfus sayımına göre, nüfusun 2011'den bu yana %30'luk bir artışla 2.226'ya ulaştığı tahmin edilmektedir. 2019 Uluslararası Kaplan Günü'nde, Başbakan Narendra Modi tarafından '2018 Kaplan Tahmin Raporu' yayınlandı. Rapor, 2014'ten bu yana %25 artışla, Hindistan'daki kaplan nüfusunun 2.967 olduğunu tahmin etmektedir. Modi, "Hindistan, 2011'de 1.411 olan kaplan nüfusunu ikiye katlama hedefine ulaşarak 2019'da 2.967'ye çıkarması nedeniyle, kaplanlar için en güvenli habitatlardan biri" dedi.

1973'te İndira Gandi tarafından başlatılan Hindistan'ın Kaplan Projesi, çok sayıda kaplan koruma alanı oluşturdu. Proje, 1973'te 1.200'den 1990'larda 3.500'ün üzerine çıkan vahşi Bengal kaplanı sayısının üç katına çıkarılmasını sağladı, ancak 2007 yılında yapılan bir nüfus sayımında kaçak avlanma nedeniyle bu rakamın yaklaşık 1.400 kaplana düştüğü ortaya kondu. Raporun ardından, Hindistan hükûmeti girişime $153 milyon taahhüt etti, kaçak avlanma ile mücadele için önlemler aldı, insan-kaplan etkileşimlerini azaltmak için 200.000 köylüyü yeniden başka bir yere yerleştirmek için fon sözü verdi ve sekiz yeni kaplan koruma alanı kurdu. Hindistan ayrıca kaplanları Sariska Kaplan Koruma Alanı'na yeniden dahil etti ve 2009'a kadar Ranthambore Millî Parkı'nda kaçak avlanmanın etkin bir şekilde önlendiği iddia edildi.

1940'larda, Sibirya kaplanı yok olmanın eşiğindeydi ve Rusya'da vahşi doğada sadece 40 hayvan mevcuttu. Sonuç olarak, Sovyetler Birliği tarafından kaçak avlanmaya karşı kontroller uygulamaya kondu ve bir korunan bölgeler ağı (Zapovednikler) oluşturularak nüfusun birkaç yüze çıkması sağlandı. Kaçak avcılık, Rusya ekonomisinin çöktüğü 1990'larda tekrar bir sorun haline geldi. Türleri korumanın önündeki en büyük engel, kaplanların ihtiyaç duyduğu büyük bölgedir (tek bir dişi için 450 km2'ye kadar ve tek bir erkek için daha fazlası). 
Mevcut koruma çabaları, yerel yönetimler ve STK'lar tarafından Dünya Doğayı Koruma Vakfı ve Yaban Hayatı Koruma Derneği gibi uluslararası kuruluşlarla birlikte yürütülmektedir. 
Kurtların kaplanlar tarafından rekabetçi bir şekilde dışlanması, Rus korumacılar tarafından avcıları büyük kedilere müsamaha etmeye ikna etmek için kullanıldı. Kaplanlar, toynaklı popülasyonlar üzerinde kurtlardan daha az etkiye sahiptir ve kurtların sayılarını kontrol etmede etkilidir. 2005 yılında, Rusya'da yaklaşık 360 hayvan olduğu düşünülüyordu, ancak bunlar çok az genetik çeşitlilik sergilemiştir. Ancak on yıl sonra, Sibirya kaplanı sayımı 480 ila 540 birey olarak tahmin edilmiştir.

Çin'de kaplanlar, ormansızlaşma ve kaplanları ve av türlerini avlayan insanların kırsal alanlara yeniden yerleştirilmesinden sonra, uygun habitatların parçalandığı 1950'lerin başlarında büyük ölçekli "zararlılarla mücadele" kampanyalarının hedefi haline geldi. Kaplan avcılığı 1977 yılında yasak olmasına rağmen, nüfus azalmaya devam etti ve 2001 yılından bu yana Güney Çin'de soyu tükenmiş olarak kabul edilmektedir. Daha önce Batı öncülüğündeki çevreci hareketi reddeden Çin, 1980'lerde tutumunu değiştirdi ve CITES anlaşmasının bir tarafı haline geldi. 1993 yılına gelindiğinde kaplan parçalarının ticaretini yasakladı ve bu sayede geleneksel Çin tıbbında kaplan kemiklerinin kullanımı azaldı. Tibet halkının kaplan derisi ticareti de kaplanlar için bir tehdit oluşturdu. Postları giyimde kullanılırken, kaplan derisi chuba giysisi için kullanıldı. 2006'da 14. Dalay Lama konuyu ele almaya ikna edildi. O zamandan sonra, bazı Tibetlilerin halka açık bir şekilde chuba giysilerini yakmasıyla bir tutum değişikliği yaşandı.

1994 yılında, Endonezya Sumatra Kaplanını Koruma Stratejisi, kaplanların Sumatra'da karşılaştıkları potansiyel krizi ele aldı. Sumatra Kaplanı Projesi (STP), vahşi Sumatra kaplanlarının uzun süreli yaşama kabiliyetini sağlamak ve vahşi popülasyonların yönetimi için hayati önem taşıyan, kaplanların yaşam öyküsü özellikleri hakkında veri toplamak amacıyla, Haziran 1995'te Way Kambas Millî Parkı içinde ve çevresinde başlatıldı. Ağustos 1999'a kadar STP ekipleri, Lampung Eyaletindeki 52 potansiyel kaplan habitatını değerlendirdi, bunlardan sadece 15'i kaplanların barınmasına yetecek kadar sağlamdı. STP çerçevesinde, koruma otoritelerinin kaplan-insan çatışmalarını anekdotlar ve görüşler yerine kapsamlı bir veri tabanına dayalı olarak çözmelerini sağlamak amacıyla, parkta kaplan-insan boyutunu belgelemek üzere topluluk temelli bir koruma programı başlatıldı.

Yaban Hayatı Koruma Derneği ve Panthera Corporation, dünyanın en büyük kaplan koruma alanı olan Myanmar'daki  büyüklüğündeki Hukaung Vadisi de dahil olmak üzere saha alanları ile Tigers Forever işbirliğini kurdu. Diğer rezervler Hindistan, Tayland, Laos, Kamboçya ve Rusya'nın Uzak Doğu'sunda toplam  alanı kapsayan Batı Gat'taydı.

Kaplanlar vahşi doğada çeşitli teknikler kullanılarak incelenmiştir. Kaplan popülasyonu, pugmarkların alçı dökümleri kullanılarak tahmin edildi, ancak bu yöntem yanlış olduğu için eleştirildi. Daha yeni teknikler arasında, kamera tuzaklarının kullanımı ve kaplanların dağılımından elde edilen DNA çalışmaları yer alırken, vahşi doğada kaplanları izlemek için radyo telemetri kullanılmaktadır. Kaplanın idrar püskürtmesinin, dışkıdan daha iyi bir DNA kaynağı olduğu bulunmuştur.

İnsanlarla ilişki

Kaplan avı 

Kaplan, Asya'nın en büyük beş av hayvanından biri oldu. Kaplan avı, 19.ve 20. yüzyılın başlarında, sömürge Hindistan'daki İngilizlerin yanı sıra bağımsızlık öncesi Hindistan'ın eski prens devletlerinin mihrace ve aristokrat sınıfı tarafından tanınan ve takdir edilen bir spor olarak yapılmaktaydı. Tek bir mihrace veya İngiliz avcı, avcılık kariyerinde yüzden fazla kaplanı öldürdüğünü iddia edebilir. Kaplan avı bazı avcılar tarafından yaya olarak yapılırken, bazıları bir keçi veya bufaloyu yem olarak bağlayıp, machanlar (gözetleme kulesi) kullandı. Bazıları da fil sırtında av yaptı.

Tarihsel olarak kaplanlar, büyük ölçekte ünlü çizgili derilerinin toplanabilmesi için avlanmışlardır. Kaplan derisi ticareti, uluslararası koruma çabalarının yürürlüğe girmesinden hemen önce 1960'larda zirveye ulaştı. 1977'ye gelindiğinde, İngiliz pazarındaki bir kaplan derisinin $4.250 değerinde olduğu düşünülüyordu.

Vücut uzuvlarının kullanımı 

Kaplan vücut parçaları, genellikle Güney ve Güneydoğu Asya'da muska olarak kullanılmaktadır. Filipinler'de, taş aletlerin yanı sıra Palawan'da fosiller bulundu. Bu, kemiklerdeki kesiklere ve ateş kullanımına ilişkin kanıtların yanı sıra, ilk insanların kemikleri biriktirdiğini ve yaklaşık 12.000 ila 9.000 yıl öncesine tarihlenen kaplan alt fosillerinin durumunun, Üst Paleolitik döneme tarihlenen topluluktaki diğer fosillerden farklı olduğunu göstermektedir. Kaplan alt fosilleri, hava koşullarına bağlı olarak kortikal kemiğin uzunlamasına kırıldığını gösterirken, bu da ölümden sonra ışığa ve havaya maruz kaldıklarına işaret etmektedir. Mindanao, Butuan'da 10 ila 12. yüzyıllardan kalma Ambangan sitelerinde kaplan köpekleri bulundu.

Çin'de ve Asya'nın diğer bölgelerinde yaşayan birçok insan, çeşitli kaplan parçalarının ağrı kesici ve afrodizyak gibi tıbbi özelliklere sahip olduğuna inanmaktadır. Bu inançları destekleyecek bilimsel bir kanıt yoktur. Çin'de farmasötik ilaçlarda kaplan parçalarının kullanımı halihazırda yasaklanmış durumdadır ve hükûmet, kaplanların kaçak avlanmasına ilişkin bazı suçları ölümle cezalandırılabilir hale getirmiştir. Bunun yanında, kaplan parçalarının ticareti, Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Ticaretine İlişkin Sözleşme kapsamında yasa dışıdır ve Çin'de 1993'ten beri bir iç ticaret yasağı uygulanmaktadır.

Bununla birlikte, Asya'da büyük bir karaborsa endüstrisi haline gelen kaplan parçalarının ticaretini durdurma konusunda, hükûmet ve koruma girişimleri bugüne kadar etkisiz kaldı. Ticaretle uğraşan neredeyse tüm kara borsacılar Çin merkezlidir ve ya kendi ülkelerinde ya da Tayvan, Güney Kore ya da Japonya'ya sevk edilmiş ve satılmıştır. Çin alt türü, 1950'lerden 1970'lere kadar hem çeşitli vücut parçası hem de deri ticareti nedeniyle, ticaret için öldürülerek neredeyse tamamen yok edildi. Yasadışı ticarete katkıda bulunan ülkede, kar amaçlı kedilerin yetiştirilmesinde uzmanlaşmış bir dizi kaplan çiftliği bulunmaktadır. Bugün bu çiftliklerde 5.000 ila 10.000 arasında esir yetiştirilen, yarı evcil hayvanın yaşadığı tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, geleneksel tıp karaborsası için birçok kaplan, kaçak avcılar tarafından vurulan veya tuzağa düşürülen vahşi kaplanlardır ve kaplanın geri kalan menzilinin herhangi bir yerinde (Sibirya'dan Hindistan'a, Malay Yarımadası'na ve Sumatra'ya) yakalanabilirler. Asya karaborsasında, bir kaplan penisi yaklaşık $300 değerinde olabilir. 1990'dan 1992'ye kadar, kaplan türevleri içeren 27 milyon ürün bulundu. Temmuz 2014'te, İsviçre'nin Cenevre kentinde nesli tükenmekte olan türlerle ilgili düzenlenen uluslararası bir kongrede, Çinli bir temsilci hükûmetinin Çin'de kaplan derisi ticaretinin yapıldığının farkında olduğunu ilk kez itiraf etti.

İnsan yiyen kaplanlar 

İnsanlarla önceden teması olmayan vahşi kaplanlar, insanlarla etkileşimlerden aktif olarak kaçınırlar. Bununla birlikte, kaplanlar doğrudan saldırı yoluyla diğer vahşi memelilerden daha fazla insan ölümüne neden olur. Kaplanlar, kendilerini avlanırken yaralandıktan sonra saldırganlaştıklarından, saldırılar ara sıra tetiklenir. Saldırılar, bir insanın bir kaplanı şaşırtması veya istemeden bir anne ile yavrusunun arasına girmesi gibi ya da Hindistan'ın kırsal kesiminde bir postacının onu yaya olarak görmeye alışkın bir kaplanı bisiklet sürerek ürküttüğü durumlarda olduğu gibi tesadüfi olarak tetiklenebilir. Bazen kaplanlar insanları av olarak görürler. Bu tür saldırılar en çok, nüfus artışı, ağaç kesimi ve çiftçiliğin kaplan yaşam alanlarına baskı uyguladığı ve vahşi avlarını azalttığı alanlarda yaygındır. İnsan yiyen kaplanların çoğu yaşlıdır, dişleri eksiktir ve tercih ettikleri avı yakalayamazlar. Örneğin, Nepal ve Hindistan'da bulunan Champawat Kaplanı'nın iki köpek dişi kırıktı. 1907'de Jim Corbett tarafından vurulduğunda, tahminen 430 insan ölümünden sorumluydu, tek bir vahşi hayvan tarafından gerçekleştirilen en fazla saldırı bu kaplana aitti. Corbett'e göre, insanlara karşı kaplan saldırıları normalde gündüz, insanlar dışarıda çalışırken ve nöbet tutmadıklarında gerçekleşmekteydi. İlk yazılar, insan yiyen kaplanları pusu taktikleri nedeniyle korkak olarak tanımlama eğilimindedir.

İnsan yiyiciler, son yıllarda Hindistan ve Bangladeş'te, özellikle bazı sağlıklı kaplanların insanları avladığı Bengal'in Kumaon, Garhwal ve Sundarban mangrov bataklıklarında özel bir sorun haline geldi. İklim değişikliğine atfedilen hızlı habitat kaybı nedeniyle, Sundarbanda kaplan saldırıları artış gösterdi. Sundarban bölgesinde 1969'dan 1971'e kadar kaplan saldırıları sonucunda da 129 insan öldü. O dönemden önceki 10 yıl içinde, Sundarban'da yılda yaklaşık 100 saldırı, 1960'ların bazı yıllarında ise 430 civarında bir saldırı gerçekleşti. Alışılmadık bir şekilde, Sundarban'da bazı yıllarda, kaplanlar tarafından daha fazla insan öldürüldü. 1972'de Hindistan'ın bal ve balmumu üretimi, bu malzemeleri toplayan en az 29 kişinin kaplanlarca yok edilmesiyle birlikte %50 oranında azaldı. 1986'da Sundarban'da, kaplanlar hemen hemen her zaman arkadan saldırdığı için, kaplanların genellikle avları tarafından görüldüklerinde saldırmadıkları teorisine göre, insanlar başlarının arkasına insan yüzlü maskeler taktılar. Bu önlem, saldırıların sayısını yalnızca geçici olarak azalttı. Daha fazla av temin etmek veya elektrikli insan mankenleri kullanmak gibi diğer çözüm yolları da, saldırılar karşısında işe yaramadı.

Esaret altında kaplanlar 

Antik Roma döneminde kaplanlar, sergilenmek, eğitilmek ve geçit töreninde kullanılmak üzere hayvanat bahçelerinde ve amfitiyatrolarda tutuldu ve genellikle insanlarla ve egzotik hayvanlarla savaşmaları için kışkırtıldı. 17. yüzyıldan beri, nadir ve vahşi olan kaplanlar, Avrupa kalelerinde sahiplerinin gücünün sembolleri olarak tutulmak amacıyla aranan bir hayvandı. Kaplanlar, 18. yüzyılda merkez hayvanat bahçesinde ve sirklerde sergilenen bir hayvan haline geldi. Bir kaplanın maliyeti Fransa'da 4.000 frank (karşılaştırma için, Lyon'daki bir Güzel Sanatlar profesörü yılda sadece 3.000 frank kazanmaktadır) veya bir aslanın 1.000 dolardan fazla olmadığı Amerika Birleşik Devletleri'nde 3.500 dolara kadar çıkabilir.

2007'de Çin'de yaşayan 4.000'den fazla tutsak kaplanın 3.000'i yaklaşık 20 büyük tesiste, geri kalanı ise yaklaşık 200 küçük tesiste tutulmaktaydı. 2011 yılında ABD'deki 468 tesiste 2.884 kaplan mevcuttu. On dokuz ABD eyaleti, kaplanların özel mülkiyetini yasaklarken, on beş eyalette lisans şartı mevcuttur ve on altı eyalette ise her hangi bir düzenleme yoktur. On dört ülke ve bölgeden 105 tutsak kaplanın genetik soyları, kırk dokuz hayvanın beş alt türe ait olduğunu, elli iki hayvanın kökenlerinin ise karışık alt türlere sahip olduğunu gösterdi. Bugün hayvanat bahçelerindeki birçok Sibirya kaplanı, aslında Bengal kaplanlarıyla yapılan çaprazlanmanın sonucudur.

Kültürel tasvirler 

Kaplanlar ve üstün nitelikleri, antik çağlardan beri insanlık için bir cazibe kaynağı olmuştur ve rutin olarak önemli kültürel ve medya motifleri olarak görülürler. Ayrıca karizmatik megafaunalardan biri olarak kabul edilirler ve dünya çapında koruma kampanyalarının yüzü olarak kullanılırlar. Kablolu televizyon kanalı Animal Planet tarafından 2004 yılında yapılan ve 73 ülkeden 50.000'den fazla izleyicinin katıldığı bir çevrimiçi ankette kaplan, %21 oyla köpeğin az farkla önünde dünyanın en sevilen hayvanı seçildi.

Mitoloji ve efsane 

Çin mitolojisi ve kültüründe kaplan, Çin zodyakının 12 hayvanından biridir. Çin sanatında kaplan, bir toprak sembolü ve Çin ejderhasının eşit rakibi olarak tasvir edilir, ikisi sırasıyla maddeyi ve ruhu temsil eder. Güney Çin savaş sanatı Hung Ga, kaplanın ve turnanın hareketlerine dayanır. İmparatorluk Çin'inde, bir kaplan savaşın kişileştirilmiş haliydi ve genellikle en yüksek ordu generalini (veya günümüzün savunma bakanını) temsil ederken, imparator ve imparatoriçe sırasıyla bir ejderha ve anka kuşu ile temsil edilmekteydi. Beyaz Kaplan (), Çin takımyıldızlarının Dört Simgesinden biridir. Bazen Batının Beyaz Kaplanı () olarak adlandırılır ve batıyı ve sonbahar mevsimini temsil eder.

Kaplan kuyruğu, Çin ve Kore gibi ülkelerden gelen hikâyelerde ortaya çıkmaktadır, genellikle bir kaplanı kuyruğundan yakalamak tavsiye edilmemektedir. Kore mitolojisi ve kültüründe kaplan cesaret ve mutlak gücün sembolüdür, ayrıca kötü ruhları uzaklaştıran bir koruyucu ve iyi şans getiren kutsal bir yaratık olarak kabul edilmektedir. Kore ormanlarında ve çevresinde yaşayan insanlar için kaplan, dağ ruhunun veya dağ hayvanlarının kralının sembolü olarak kabul edildi. Koreliler kaplanları Dağ Lordu anlamına gelen "San Gun" (산군) olarak adlandırmışlardır.

Budizm'de kaplan, açgözlülüğü ve geyik sevgisini temsil eden maymunla birlikte öfkeyi simgeleyen Üç Anlamsız Yaratık'tan biridir. Tunguzlar, Sibirya kaplanını tanrıya yakın bir varlık olarak gördüler ve sık sık "Büyükbaba" veya "Yaşlı adam" olarak adlandırdılar. Udegeyler ve Nanailer kaplana "Amba" adını verdiler. Mançular, Sibirya kaplanını kral "Hu Lin" olarak görmekteydi. Hinduizm'de tanrı Şiva, kaplan derisi giyer ve onun üzerine oturur. On kollu savaşçı tanrıça Durga, kaplan (veya dişi aslan) Damon'ı savaşa götürür. Güney Hindistan'da tanrı Ayyappan bir kaplanla ilişkilendirildi. Greko-Romen geleneğinde, kaplan Tanrı Dionysos tarafından sürülürken tasvir edilmiştir.

Kurt kedi, Asya'daki folkloru şekillendirmede kurt adamın yerini almaktadır. Hindistan'da onlar kötü büyücüler iken, Endonezya ve Malezya'da biraz daha iyi huyluydular. Hindu epik Mahabharatasında kaplan aslandan daha vahşi ve acımasızdır.

Edebiyat ve medya

William Blake'in Songs of Experience(1794) adlı eserinin "The Tyger" şiirinde kaplan, tehditkar ve korkulu bir hayvandır. Yann Martel'in 2001 Man Booker Ödülü'nü kazanan romanı Pi'nin Yaşamında, küçük bir teknede aylarca gemi enkazından kurtulan kahramanın, diğer kurtulan büyük bir Bengal kaplanı tarafından yenmekten kendini korumaya çalışmaktadır. Hikâye Ang Lee'nin 2012 yapımı aynı adlı uzun metrajlı filminde uyarlandı. Jim Corbett'in 1944 Man-Eaters of Kumaon kitabı, şu anda Hindistan'ın kuzey Uttarakhand bölgesinde kaplan avı istismarlarının on gerçek hikâyesini anlatmaktadır. Kitap dört milyondan fazla kopya sattı ve hem kurgusal hem de belgesel filmlerin temeli oldu. Rudyard Kipling'in 1894 yılında yayımlanan Orman Çocuğu Mogli adlı kitabında, kaplan Shere Khan, insan kahramanı Mowgli'nin ölümcül düşmanıdır. Daha iyi huylu kaplan karakterleri arasında A. A. Milne'nin Winnie-the-Poohundaki Tigger ve bir çizgi roman olan Calvin ve Hobbesun Hobbes'u yer almaktadır.

Kaplanlar aynı zamanda dünyadaki çeşitli spor takımlarının maskotlarıdır. Tony the Tiger, Kellogg's'un "They're Gr-r-reat!" sloganıyla tanınan, kahvaltılık gevrek markası Frosted Flakes'ın ünlü bir maskotudur. Petrol markası Esso (Exxon), 1959'dan itibaren 'tankınıza bir kaplan koyun' sloganı ve bir kaplan maskotu ile tanıtıldı. 2.5 milyondan fazla sentetik kaplan kuyruğu, onları araçlarının benzin deposunun kapağına bağlayan sürücülere satıldı.

Hanedanlık armaları ve amblemler 

Kaplan, İndus Vadisi Uygarlığı'nın Pashupati mühründe yer alan hayvanlardan biridir. Kaplan, Chola Hanedanlığı'nın amblemiydi ve madeni paralar, mühürler ve afişlerde tasvir edildi. Birkaç Chola bakır sikkesinin mühürleri, kaplanı, Pandyan amblem balıklarını ve Chera amblem yayını gösterir ve Cholas'ın son iki hanedan üzerinde siyasi üstünlük sağladığını gösterir. Andhra Pradeş'in Nellore bölgesindeki Kavilayadavalli'de bulunan altın sikkelerde kaplan motifleri, yay ve bazı belirsiz işaretler vardır. Chola İmparatorluğu'nun kaplan sembolü daha sonra Tamil İlam Kurtuluş Kaplanları tarafından kabul edildi ve kaplan tanınmayan Tamil İlam devletinin ve Tamil bağımsızlık hareketinin sembolü haline geldi. Bengal kaplanı, Hindistan ve Bangladeş'in ulusal hayvanıdır. Malezya kaplanı, Malezya'nın ulusal hayvanıdır. Sibirya kaplanı, Güney Kore'nin ulusal hayvanıdır.

Avrupalı sanatçılar tarafından anlaşıldığı şekliyle kaplanların bir tasviri olan tyger, Avrupa hanedanlık armalarında suçlama ve destekçilerde kullanılan yaratıklar arasındadır. Bu yaratığın gerçek kaplanlardan birkaç önemli farkı vardır; bunlar çizgisiz bir deriye sahip olması, aslanınkine benzer tutamlı kuyruğa sahip olması ve büyük, sivri bir çeneyle biten bir kafasının olmasıdır. Bengal kaplanı, hanedanlık armaları içinde çok yaygın bir yaratık değildir, ancak Mumbai'nin armasında bir destekçi olarak bulunur ve Madras Üniversitesi'nin kalkanına işlenmiştir.

Ayrıca bakınız 
 En büyük kediler listesi

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar 

 
Süper yırtıcılar
Doğu Asya faunası
Güneydoğu Asya memelileri
Kuzey Asya megafaunası
Avrasya megafaunası
Büyük kediler
Güney Asya faunası
Güneydoğu Asya faunası
Doğu Asya memelileri
Singapur'un ulusal sembolleri
Panthera
Hindistan'ın ulusal sembolleri
Malezya'nın ulusal sembolleri
1758'de tanımlanan omurgalılar
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Bangladeş'in ulusal sembolleri