Alabalık, Narman

Alabalık, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe 

Alabalık, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ala Balık (آلا بالق) olarak geçer.

Alabalık köyü, Orta Çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün 3 km kuzeybatısında kalıntıları bulunan manastır ile kale o dönemde inşa edilmiş olmalıdır.

Alabalık, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 9 hanede 41 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 82 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Alabalık, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Alabalık köyü Oltu kazının Pitkir nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 210 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımına göre Alabalık köyünün nüfusu 312 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde sadece 8 kişi okuma yazma biliyordu.

Alabalık çevresinde inşa edilen ve günümüze kalıntıları ulaşan tarihsel yapılardan biri Oktay Özgül'e göre Alabalık Kalesi'dir. Köyün batısında, 1.976 metre yüksekte bulunan kale büyük ölçüde yıkıktır. Geriye kalan ve bir kuleyi andıran kalenin altında da başka kalıntılar vardır.

Bu kalıntılar, Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Katalogu adlı çalışmada söz edilen manastırın kalıntıları olmalıdır. Nitekim bu çalışmada manastır kalıntılarının yukarısında bir kuleden söz edilmekte ve bu kulenin manastırın bir parçası olduğu belirtilmektedir. Kulenin altında, günümüze yıkıntıları ulaşan bu manastırın içinde bir büyük kilise, üç küçük kilise vardı. Bu kalıntıların tarihi hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte, mimari özelliklerine bakılarak 9-10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Bu yapıların Gürcüce Davit ile Tiriçani'nin Şehadeti ("დავით და ტირიჭანის წამება") adlı hagiografide adları geçen kiliseler olduğu sanılmaktadır. Ayrıca köyün 2 km kuzeybatısında, 1670 metre yüksekte, geniş bir vadideki derenin sağ kıyısında, bir tepenin yamacında kilise kalıntıları yer alır. Bu kalıntıların eski kaynaklarda adı geçen Tadzarani Kilisesi olduğu sanılmaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 114 km, Narman ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna 4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Narman'ın mahalleleri