Kanatsız Kuşlar

Kanatsız Kuşlar, İngiliz yazar Louis de Bernières'nin romanı.

I. Dünya Savaşı'nın son yılları ve Türk Kurtuluş Savaşı yıllarında Fethiye'nin Eskibahçe isimli şirin bir köyünde yaşayan Philothei isimli Rum kızı ile İbrahim isimli Türk genci arasındaki aşk ekseninde yazılan kitap, Türk Kurtuluş Savaşı'nı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını bir belgesel hassasiyetiyle irdeler. Köy halkının gözünden savaşın etkilerini, Müslüman ve Hristiyan halkın ilişkilerini irdeler.

Aşk ve dostluk 
Köyün en güzel kızı olan Philothei ile köyün çobanı İbrahim, çocukluklarından beri birbirlerine aşıktır. Bu durumu herkes gibi bilen aileleri de evlenmelerine sıcak bakmaktadır. Din, dil ve milliyet ayrımı nedir bilmemektedir kimse. Herkes Osmanlıdır ve "Padişahımız Efendimiz"in kuludur.

Köyün ağası Rüstem Bey, karısının kendisini aldattığını fark edince, aşığını öldürüp, karısını önce taşlattırıp, sonra köyün genelevine bağışlar. İstanbul'dan kendisine Çerkes olduğu söylenen bir metres getirir. Bu kadın aslında bir Yunan kızıdır ve söylendiği şekilde bakire değildir ancak ağayı kandırır. Philothei, yardımcı olarak ağanın metresi Leyla Hanım'ın yanında çalışır ve onun tek arkadaşı olur. Bu arada gizli saklı İbrahim'le buluşur.

Karatavuk ve en iyi arkadaşı Mehmetçik, Karatavuğun babası Çömlekçi İskender'in yaptığı düdüklerle kuş taklidi yaparak haberleşirler. Mehmetçik Hristiyandır ve ironik olarak mehmetçik lakabını almıştır. Gün gelecek, çok istediği halde, Hristiyan olduğu için cepheye gönderilmeyecek, onun yerine istihkam taburlarında köle gibi çalıştırılıp aşağılanacak ve bunu hazmedemeyerek azılı bir eşkiya olacaktır. Bir gün kader yaşı küçük olduğu halde babasının yerine savaşa gönüllü giden, cepheden sağ salim dönen can dostu Karatavuk'la yollarını tekrar birleştirecektir.

Halk İtalyan işgalini Yunan işgaline tercih edecek, İtalyan subayı ile Rüstem Bey sıkı bir dostluk kuracaklardır. Zira, Ağa hayatında ilk defa kendine hem eğitim, hem de rütbece denk bir insanla samimi olma fırsatı elde edecektir.

Mübadeleler 
İbrahim savaşta akli dengesini kısmen yitirecektir. Mübadeleler esnasında köyünü terketmesi istenen Philothei, İbrahim'le tartışırken uçurumdan düşecek, İbrahim aklını tamamen yitirecektir.

Leyla Hanım, ağadan habersiz yıllardır hasretini çektiği anavatanına dönecektir.

Savaştan sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır. Hristiyanların hepsi evinden, yurdundan veya canından olacak, yerlerine aynı durumdaki Türkçe bilmeyen Türkler getirilecektir. Emperyalist güçlerin oyunları, Anadolu'yu paylaşma hayalleri ve Yunanların "Büyük İdeal"i (Megalo İdea) ülkeye felaket getirecek, yüzyıllardır dost yaşayan, birbirlerinin azizlerine adaklar adayan, farklı dinden, farklı milliyetten insanlar birbirlerine düşman olacaklar ve dost kalanlar birbirlerini bir daha göremeyeceklerdir.

Ermeni Kırımı 
Kitapta işlenen konuya göre, Fransızların ve Rusların desteğini alan, Osmanlı ordusuna arkadan saldıran Ermenilerin bir kısmı müslüman halkı katletmiş, Ermenilerin göçünden sorumlu olan Kürtler de ölüm yürüyüşleri esnasında Ermenilere akla gelmeyecek zulümler yapmışlardır.

Yunan kralının kuduz olması 
Yunan kralının bir maymun tarafından ısırılıp, kuduz olması ve ölmesi, Yunanistan'da yönetimi değiştirecek, Yunanistan'ın aldığı dış desteği azaltacak, dolaylı yoldan Türk tarihini etkileyecektir. Ayrıca bunun Yunan başbakanı Venizelos tarafından planlanmış bir komplo olduğu iddiaları gündeme gelecektir.

Kitap, köyde yaşananlara paralel olarak kurtuluş mücadelesini ve Atatürk'ün subaylıktan devlet başkanlığına uzanan macerasını da işler.

Louis de Bernières romanları
2004 kitapları
İngilizce romanlar
İngiliz romanları
Tarihî romanlar
Konusu Osmanlı İmparatorluğu'nda geçen romanlar
Türkiye ile ilgili kitaplar