Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı

Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL), merkezi İstanbul'da bulunan bir sivil toplum kuruluşudur.

1975 yılı, dünyanın pek çok yerinde koruma ve yaşatma bilincinin ilk defa kuramsal düzeyde ortaya atıldığı, “ortak miras” kavramının ilk kez dillendirildiği, Türkiye’de de Metin Sözen ve arkadaşlarının Safranbolu’da bu kavramı gündeme getirdiği bir milat olmuştu. 1975’lerde Safranbolu’da başlatılan koruma-yaşatma çalışmaları, kentin UNESCO Dünya Mirası Listesine girmesiyle hedeflerinden birine ulaşmıştı.

Öğrencilik yıllarından bu yana Anadolunun doğal ve kültürel zenginliğin ardına düşen Metin Sözen, yarım yüzyıl boyunca, sürdüreceği koruma serüveninin ilk somut sonuçlarını Batı Karadeniz’in Safranbolu kasabasında almıştı. Bu süreç, Prof. Dr. Metin Sözen ve çalışma arkadaşlarının 1990 yılında ÇEKÜL Vakfı’nı kurmalarının yolunu açtı. ÇEKÜL Vakfı çatısı altında devam eden koruma-yaşatma hareketi, Bursa’ya, Kütahya’ya, Milas’a, Muğla’ya, Amasya’ya, Kastamonu’ya ve daha pek çok farklı ölçekte kente yayılmaya başladı.

Amacı 
ÇEKÜL, Türkiye'nin doğal ve kültürel mirasını korumak amacıyla 1990 yılında vakıf statüsünde kurulmuş sivil toplum kuruluşudur.

Doğal kaynakları, kültürel mirası ve insanı bir bütün olarak ele alan ÇEKÜL, doğal ve kültürel çevreyi korumak için "kent-havza-bölge-ülke" ölçeğinde projeler geliştirmektedir.

Bu anlamda; "Doğa varlığını yitirirse, insanı kimlikli kılan kültürel birikim yok edilirse, boyutlandırmaya çalıştığımız "baş döndürücü teknolojik gelişmeler" oturacak sağlıklı zemin bulamaz. Bu nedenle, yaşamı anlamlı kılan temel öğeleri tüketmeden, onlarla birlikte yaşayacağımız günler amaçlanmaktadır.

ÇEKÜL vakfı'nın "koruma-değerlendirme-yaşatma" amaçlı projelerinin hayata geçirilebilmesi ve sonuç alınabilmesi için benimsenen strateji "kamu-yerel-sivil-özel birlikteliği" ne öncelik verilmesidir. Toplumun kendini diri tutan tüm kesimlerinin ortak amaca yönelmesi, böylece sağlanır. ÇEKÜL'ün amacı çevreyi ve doğal mirasları koruma altına almaktır.

Projeler 
Vakfın,

ÇEKÜL Evleri 
 ÇEKÜL Evi Beyoğlu: 140 yıllık bir yapı olan Çekül Evi, 1995 yılında Beyoğlu’nun arka sokaklarından birinde keşfedildi. 2000 yılında yapılan özenli bir restorasyonla özgün kimliğine yeniden kavuştu. 19. yüzyılın renkli kozmopolit Pera kent dokusunun ve geleneksel sivil mimarisinin bir anısı olarak varlığını sürdürüyor.
 ÇEKÜL Birgi Çevre ve Kültür Evi: Havzada doğal ve kültürel varlıkların korunması çalışmaları yapılan bir merkez oldu. Sürekli gelişen kütüphanesi, etkinlikleri ve eğitim çalışmaları ile Türkiye'de ilk kez tapu kaydına ‘Kültür Evi’ olarak yazdırıldı.
 ÇEKÜL Evi Gaziantep: 2012’de açılan Metin Sözen Eğitim ve Kültür Merkezi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından satın alınıp restoresinin ardından vakfa tahsis edildi. Kentsel ve kültürel mirasın korunması sürecinde kurulan ve sürdürülen işbirliğinin ve ortak çalışma anlayışının somut bir yansıması olarak hizmet vermekte.

Yayınları 
 İstanbul, Tan Oral, 1996
 Çevre Seminerleri, 1998 
 Özür Dileriz Poseydon, Sönmez Yanardağ, 1998
 Sorularla Çevre, Prof. Dr. İlhan Talınlı, 1998
 İnci Kefali Bilgiler ve Mevzuat, Yard. Doç. Dr. Mustafa Sarı, 2000
 Eskişehir Odunpazarı Evleri, B.Yelda Olcay Uçkan - Erkan Uçkan, 2002
 Bahçesaray Adında Bir Gezegen, Mustafa Masatlı, 2003
 Van-Bitlis Yöresinin Geofitleri (Soğanlı, yumrulu, rizomlu bitkileri), 2003
 Güneşin Doğduğu Yer: Doğubayazıt Sempozyumu, Prof. Dr. Oktay Belli, 2004
 Çevre Sorunları ve Sivil Toplum:Dünya ve Türkiye’de Çevreye Bakış, Prof. Dr. Melih Boydak
 Van Gölü İnci Kefali, Doç. Dr. Mustafa Sarı, 2001
 Çevresel Etki Değerlendirmesi, Doç. Dr. Firuz Yaşamış, 2003
 Ağlayan Gelin ve Adıyaman Lalesi Üretici Rehberi, 2004

Dış bağlantılar 
 ÇEKÜL vakfı web sitesi*

İstanbul merkezli vakıflar
Türkiye merkezli çevre kuruluşları
1990'da kurulan dernekler ve vakıflar
Türkiye merkezli kültürel kuruluşlar