Ayvalı, Oltu

Ayvalı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe 
Ayvalı köyünün eski adı Hosor'dur. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında ve 
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hosor (Хосоръ / خوصور) olarak geçer. 

Hosor köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen iki kilise bu dönemden kalmış olmalıdır.

Hosor köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Parakez-Hosor (Паракезъ-Хосоръ) adıyla kaydedilmiş olan köy, Oltu sancağına bağlı Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 20 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde, 58'i erkek ve 58'i kadın olmak üzere, 30 hanede 116 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu. 

Rus idaresi sırasında, 20. yüzyılın başlarında Hosor köyünü gezmiş olan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre burada Rus sınır karakolu bulunuyordu. Bu karakolun yakınında, Oltu Çayı kıyısında terk edilmiş bir köyde iki kilisenin yıkıntıları vardı.

Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Hosor (خوصور) olarak geçer. Bu tarihte Hosor, Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Hosor'da 278 kişi  yaşıyordu. Hosor "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla  Ayvalı olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Ayvalı köyünde 400 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 90 kişi okuma yazma biliyordu.

Hosori köyünde iki kilisenin varlığı bilinmektedir. Biri köyün doğu kesiminde bulunuyordu. Yol geçirilerek kilise tamamen yıkılmıştır. İkinci kilisenin yeri ise bilinmemektedir. İki kilise de tek nefli köy kilisesiydi. Ayvalı'da görece sağlam kalmış bir yapı daha bulunmaktadır. Cami mahallesindeki bu yapının kilise olma ihtimali vardır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 65 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yolu üzerindedir. Oltu Çayı kenarında ve Ayvalı Barajı yakınındadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Oltu'nun mahalleleri