Saztavuğu

Saztavuğu (Gallinula chloropus), yelvegiller (Rallidae) familyasından bir kuş türü.

Bataklık çevreleri ve göllerde üreyen bir kuştur. Kuyruk altındaki beyaz çizgiler, kırmızı gaga, sarı bacaklar ve koyu renk tüyüyle ayırt edilir. Gençken daha kahverengidir ve kırmızı yüz siperi yoktur. Bu tür, bitkisel mataryeller ve yaşadığı bölgedeki böceklerin büyük bir kısmı ile beslenir. Yuvası, yeşillikler arasında hazırladığı ve üstünü kapattığı sepet görünümlü bir yapıya sahiptir. Ege bölgesinde rikse kuşu, İç Anadolu'da su tavuğu ve saz kuşu, Akdeniz'de saz tavuğu ve kırmızı gagalı kumrucuk, Karadeniz ve Marmara'da kızıl dilli rikse kuşu ismiyle bilinmektedir.

Osmanlı'da saztavuğu 
Türkiye'nin bataklık ve sulak alanlarının neredeyse tamamında yaşadığı bilinen saz tavuklarına, Sultan II. Abdülhamid'in özel bir merakı vardı. Yıldız Sarayı Kuşluk-ı Humayun kayıtları içerisinde hem Limonluk kuşluğunda hem de Yıldız Sarayı havuzunda 50'nin üzerinde saz tavuğu yetiştirilmiştir.

Alt türler 

Yaklaşık bir düzine alt türü vardır, bunlar:

 G. c. chloropus (Linnaeus, 1758)
 G. c. galeata (Lichtenstein, 1818) :Kanatlar ve arka, zarifçe düzenli koyu kahverengimsi koyu maviye çalar kurşun rengi grisidir.
 G. c. orientalis (Horsfield, 1821) :Küçük, koyu maviye çalar kurşun rengi gri üst kanat örtü tüyleri ve büyük alın siperiyle.
 G. c. meridionalis (C. L. Brehm, 1831) :Alt Sahra Çölü Afrika ve Saint Helena'da bulunurlar. Görünüş orientalise benzerdir, ama alın siperi daha küçüktür.
 G. c. pyrrhorrhoa (A. Newton, 1861) :Madagaskar, Reunion, Mauritius  ve Komorlar'da bulunurlar. Kuyruk örtü tüyleri, kahverengimsi sarıdır.
 G. c. garmani (Allen, 1876) :Peru'dan kuzeybatı Arjantin'e And Dağlarında bulunurlar. Görünüş, galeataya benzerdir, ama daha büyüktürler.
 G. c. sandvicensis (Streets, 1877) :Alt tür, Hawaiian adalarına endemiktir. Büyük alın siperine sahiptir; tarsus (ayak bileği) önde kırmızımsı-portakal rengidir.
 G. c. cerceris (Bangs, 1910) :Uzun bir gaga ve büyük ayaklara sahiptir ve yukarısı daha az kahverengidir.
 G. c. cachinnans (Bangs, 1915) :Görünüş, cercerise benzerdir, ama üst parçaların renkliliği daha çok chloropus gibidir.
 G. c. pauxilla (Bangs, 1915) :Görünüş, cercerise benzerdir ama daha küçüktür.
 G. c. guami (Hartert, 1917) :Alt tür, kuzey Mariana adalarına endemiktir. Vücut kuş tüyü çok koyudur.
 G. c. barbadensis (Bond, 1954) :Alt tür, Barbados'a endemiktir. Görünüş, cercerise benzerdir, ama daha açık baş ve boynu vardırve genellikle daha az soluk gridir.

Kaynakça 

Yelvegiller
Avrupa kuşları
Türkiye'deki kuşlar
Polonya'daki kuşlar
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar