Özbaşı, Posof

Özbaşı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Özbaşı köyünün eski adı Ğvinia'dır. Gürcüce bir yer adı olan Ğvinia (ღვინია), 1595 tarihli Osmanlıca mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, "Ğina" (غینا) eksik veya yanlış biçimde yazılmıştır. Nitekim 1886 yılında Rus idaresi köyün adını Gvinia (Гвиниа) olarak yazmış, 1940 genel nüfus sayımında da köy "Ginya" adıyla kaydedilmiştir. Ğvinia, Gürcüce şarap anlamındaki "ğvino" (ღვინ0) kelimesinden türemiştir ve şarap rengi anlama gelir.

Ğvinia, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Samtshe'de yer alıyodur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında bu bölgeyi Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 16 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü hane reisleri Maharabel, Varsima, Giorgi, Nadira, Goça, Gogiça, Anania, Badura gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar ile yonca tarımı yapılıyor ve domuz besleniyordu.

Osmanlı Devleti, Doksanüç Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Ğvnia köyü de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Bu yerleşim Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde köy Ardahan sancağının Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı ve nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiş olan 185 kişiden oluşuyordu.

Ğvinia veya Gvinia, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Ğvinia Türkiye'ye bırakıldı.

Ğvinia, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Ginya" olarak yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 409 kişiden oluşuyordu. Ğvinia veya Ginya Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Özbaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Özbaşı köyünün nüfusu 447 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 184 kişi okuma yazma biliyordu.

Özbaşı köyünde, köyün Hristiyan döneminden kalma bir kilise ile bir kalenin kalıntıları bulunmaktadır.

Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 88 km, Posof ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Posof belde ve köyleri