Mehmet Akan

Mehmet Akan, (5 Aralık 1939, Şanlıurfa - 9 Temmuz 2006, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema dizi oyuncusu, yönetmen, koreograf, folklorcu ve yazar.

Yaşamı 

Profesyonel oyunculuğa Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda adım atmıştır. “Bizimkiler” dizisindeki apartman yöneticisi Sabri Bey rolü, ona ulusal çapta ün getirmiştir.

Ortaokulu Birecik'te, liseyi Haydarpaşa Lisesinde, üniversiteyi İstanbul Teknik Üniversitesinde Makine Mühendisliği Bölümünde son sınıfa kadar okumuştur. Burada, çalışmalarını takdirle yakından takip ettiği Genç Oyuncular topluluğuna (1959) katılmıştır. Kiraz Çiçek Açıyor Aykırı Dal Üstüne (1961) ve Akçagüller ile Karagülmez (1962) adlı 2 oyunu bu toplulukta sahneledi. İlk yazarlık denemelerini burada gerçekleştirmiştir. Türk Devrim Ocakları'nda halk dansları çalıştı. Madam Helenar'dan bale dersi aldı.

Profesyonel oyunculuğa (1962) Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu'nda başlayan Akan, ilk yönetmenliğini de bu toplulukta yapmıştır. Yönettiği ilk oyun Haldun Taner'in Zilli Zarife'sidir. Bu tiyatro topluluğunda profesyonel olarak 4 yıl boyunca Aklın Oyunu, Othello, Midasın Kulakları, Ferhat ile Şirin, Keşanlı Ali Destanı gibi oyunlarda rol almıştır.

Akan daha sonra Ulvi Uraz Tiyatrosu'na geçmiş, burada rol aldığı oyunların yanı sıra kendi yazdığı Ham Hum Şaralop (1968) oyununu sahnelemiştir. Daha sonra 1969'dan başlayarak Dostlar Tiyatrosu'nun kuruluş aşamasında yer almış, daha sonra bu tiyatronun çeşitli oyunlarında oyunculuk, yönetmenlik ve koreograflık yapmıştır. Burada oynadığı Abdülcanbaz, Düşmanlar, Gün Dönerken, Rosenbergler Ölmemeli, Şili'de Av, Yaz isimli oyunlarda başarılı kompozisyonlar çizdi.

Bu tiyatroya bağlı olarak HASADı kurmuş, bu topluluk ile birlikte halk danslarımızdan yola çıkarak çağdaş bir dans yaratma yolunda önemli adımlar atmıştır. Bu toplulukta tanıştığı dansçı Alev Akçin ile evlenmiştir. Çiftin 1981 yılında Saliha Şirvan adında bir kızı olmuştur. 1974'te Çekoslovakya'da Keşanlı Ali Destanı'nın koreografisini gerçekleştirdi.

Yazdığı en önemli oyunlardan olan Hikâye-i Mahmud Bedreddin (1982), önce Ankara Sanat Tiyatrosu'nda, daha sonra İstanbul Devlet Tiyatroları'nda sahnelenmiştir. Bu oyunla Ulvi Uraz ve Ankara Sanatsevenler Derneği'nin en iyi yönetmen, İsmet Küntay en iyi yazar ödüllerini almıştır. Geleneksel Türk tiyatrosu özelliklerinin günümüz tiyatrosunda kullanılması için önemli çabalarda bulunmuştur.

Dostlar Tiyatrosu'nda Oyun Sonu adlı oyunun provalarındayken, midesindeki bir kitlenin alınması amacıyla ameliyat olmak üzere hastaneye yatmıştır. Ameliyattan sonra kanama geçirerek 66 yaşında ölmüştür. Mezarı, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.

Sanatçının adı, doğum yeri olan Birecik'te bir caddeye ve kültür merkezine verilmiştir. Mehmet Akan Kültür Merkezi, Birecik'te her yıl çeşitli kültürel organizasyonlara ev sahipliği yapmaktadır.

Tiyatro oyunları 
 Histeri
 Buruk Ezgi
 Yaz
 Galileo Galilei
 Kafkas Tebeşir Dairesi
 Bitmeyen Kavga
 Ezenler Ezilenler Başkaldıranlar
 Düşmanlar
 Alpagut Olayı
 Azizname
 Keşanlı Ali Destanı
 Soruşturma
 Havana Duruşması
 Rosenbergler Ölmemeli

Filmografisi

Sinema 
  Gönderilmemiş Mektuplar - 2003 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)         
  Duruşma - 1999 (yönetmen: Yalçın Yelence)          
  Kurt Kanunu - 1992 (yönetmen: Ersin Pertan)      
  Melodram - 1988 (yönetmen: İrfan Tözüm)   
  Yansıma - 1988   
  Bez Bebek - 1987   
  Gramofon Avrat - 1987 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)   
  Kadının Adı Yok - 1987 (yönetmen: Atıf Yılmaz)      
  Aaahhh Belinda - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)   
  Asiye Nasıl Kurtulur - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)   
  Teyzem - 1986 (yönetmen: Halit Refiğ)

Diziler 
 Aşk Oyunu - 2005
 Kurşun Yarası - 2004
 Büyük Umutlar - 2004
 Bir İstanbul Masalı - 2003
 Tatlı Hayat - Gazete bayi sahibi İsmail bey rolünde - Konuk oyuncu 
 Yıldızların Altında - 2002
 Yeter Anne - 2002
 Oğlum Adam Olacak - 1996
 Yazlıkçılar - 1993
 Bizimkiler - 1989
 Keşanlı Ali Destanı - 1988
 Elif Ana-Ayşe Kız - 1987

Ödülleri 

 1981: Sanat Kurumu - En İyi Yönetmen, "Hikâye-i Mahmut Bedrettin" adlı çalışmasıyla

Kaynakça 
Özel

Genel

Dış bağlantılar 
 IMDb'de Mehmet Akan
 Sinema Türk'te Mehmet Akan
 Mehmet Akan  - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı

Türk erkek tiyatro oyuncuları
Türk erkek sinema oyuncuları
Türk erkek dizi oyuncuları
1939 doğumlular
2006 yılında ölenler
Birecik doğumlular
Türk koreograflar
Türk oyun yazarları
Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler