Zaho

Zaho (Asurca: ܙܵܟܼܘ Zağo, Arapça: زاخو Zakhu, Kürtçe: Zaxo; زاخۆ), Irak'ın kuzey bölgesinde yer alan Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlı bir şehirdir.

Zaho şehrin nüfusu yaklaşık 350,000'dir. Nüfusun çoğunluğunu Kürtler oluşturmaktadır. Zaho, Türkiye sınırına en yakın Irak şehiri'dir. Habur Sınır Kapısı ve Musul yolunun üstünde ve bütün ticaret trafiği Zaho'dan geçmektedir. Habur Çayı şehri ikiye ayırır. Bölgenin konumu çok stratejik olup bir tarafı Suriye bir tarafı Türkiye ile çevrilidir. Zaho ticaret ve ekonomi şehri olmasına karşın gelişememiştir.

2010 Temmuz ayında Zaho Üniversitesi açıldı. Üniversite, Kürt Bölgesinin sahip olduğu 11 kamu üniversitelerinden biridir.

2007 yılında, Irak savaşının bir sonucu olarak Zaho bölgesinde 10.000 kişinin yerinden olmuş olduğunu bildirildi.

1991 yılında Zaho, Saddam Hüseyin tarafından katledilen Iraklı Kürtleri korumak için yapılan Huzur Harekatı'nda, İngiliz ve Amerikalılar tarafından kurulan güvenli bölge merkezi oldu. Şehrin sakinlerinin çoğu dağlara kaçmış, Amerikan kuvvetleri bölgeye geldiğinde Zaho'yu bir hayalet şehir olarak nitelendirdiler. Amerikan ordusu, 1996 yılında Zaho askeri üssünü kapattı. 2008 yılında Türk ordusunun 1990'lı yıllarda Irak hükûmeti ile yapılan bir anlaşma çerçevesinde, Zaho ilçesindeki dört üssü koruduğu bildirildi.

Etimoloji 
Asurcada (Neo-Aramice) zafer anlamına gelen "ܙܵܟܼܘܼܬܼܵܐ " (Zağuta) sözcüğünden türemiştir.

İklim 
Zaho'un kuzey bölümlerinde karasal iklimin soğuk ve kar yağışlı kışları, güneyinde ise sıcak ve kurak yazları görülebilir. Zaho'un kuzeyi dağlık olduğu için Karasal iklim hakimdir, güneyi ise genellikle düzlüklerden oluştuğu için sıcak iklim hakimdir.

Bitki örtüsü 
Zaho'nun iklim şartları, topoğrafik ve dağlık yapısı nedeniyle, ilde bitki örtüsü olarak bozkır ve orman bulunur. Şehrin kuzeyindeki dağlık bölgede kavak, Söğüt ve Meşe ağaçları bulunur.

Ekonomi 
Zaho'nun ekonomisini tarım, turizm, alışveriş ve petrol ihracatı oluşturmaktadır.

Kültür 
Zaho, İslam dini ve geleneksel Kürt kültürü etrafında biçimlenmiştir. Buna karşın, Zaho şehri çeşitlilikler içinde yüksek bir kozmopolit toplum ve canlı bir kültüre sahiptir. İslam etkisi Kürt ve Arap kültürünün mimari, müzik, giyim, mutfak ve yaşam tarzında görülebilmektedir.

Zaho mutfağı 

Kürt ve Arap mutfağı oldukça tutulmakta olup kentin her yerinde döner lokantalarından Zaho otellerinin lüks lokantalarına kadar her yerde bulunabilmektedir. Hızlı yiyecekler, Arap, Kürt ve Batı mutfakları da oldukça popüler olup geniş miktarda bulunabilmektedir. Kürt mutfağı Araplarla binlerce yıllık etkileşimle günümüze gelmiş gayet zengin ve farklı bir mutfaktır. Mutfağın temel malzemeleri kuzu eti, yöresel baharatlar, pirinç ve bulgurdur. Bu nedenle Kürt mutfağı ağır yemeklerden oluşur. Mutfağın temel bileşenleri Kebaplar, lahmacunlar, etli yemekler ve hamurlu tatlılar olup dünyanın her yerinde tanınmakta ve tercih edilmektedir. Fast-Food tarzı Batı kültürünün de arttığı bu devirlerde, fast-food'la yarışabilir hızlı hazırlanabilen bir mutfaktır.

Giyim ve kurallar 
Zaho'da insanların birçoğu yöresel Kürt kıyafeti ve Arap elbisesi olan kandura giyerler. Bu giyim biçimleri, Zaho'nun çok sıcak ve nemli veya çok soğuk olan iklimine göre değişmektedir.

Spor
Zakho Football Club (Zaho FC) 1987 yılında kurulan, Kürt Bölgesel Yönetimi'nde bir spor kulübüdür. Spor kulübü, sadece en iyi 16 Irak futbol kulübünün oynadığı Irak Premier Lig'de oynamaktadır. Zakho FC'nin 23000 koltuk kapasitesi olan kendi stadyumu bulunmaktadır.

Zakho Basketbol Kulübü (Zaho SC), Kürt Bölgesel Yönetimi'nin Zaho merkezli bir takımıdır. 2011 yılında Zaho SC, Erbil'de Duhok SC takımını yenerek Kürdistan Basketbol Süper Kupasını kazandı.

Kültür

Delal Köprüsü 
Delal Köprüsü, Zaho'nun en ünlü yerlerinden biri  ve aynı zamanda şehrin simgelerinden biridir.

Eğitim

Üniversiteler 
Zaho Üniversitesi, Zaho şehrinde bulunan Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin üniversitelerinden biridir

Görüntüler

Kaynakça

Irak'taki şehirler