Distopya

Distopya (anti-ütopya Yunanca dystopia), çoğunlukla ütopik bir toplum anlayışının anti-tezini tanımlamak için kullanılır.

Distopik bir toplum otoriter-totaliter bir devlet modeli ya da benzer bir başka baskıcı sistem altında karakterize edilir.

Kelime ilk defa John Stuart Mill tarafından kullanılmıştır. Filozofun Yunanca bilgisi göz önüne alınırsa, kelimeyi "ütopyanın tersi" olarak değil, "kötü bir yer" anlamında kullandığı anlaşılır.

Yunanca bir ön-takı olan dys/dis, "kötü", "hastalıklı" ya da "anormal" anlamını taşır. ou takısı ise "yok", "değil" anlamını taşır ki, ütopya (outopia) Yunanca'da "olmayan yer" demektir. Aslında ütopya, "güzel yer" anlamına gelen Eutopia 'ya bir gönderme yapar (eu öntakısı "iyi, güzel" anlamı katar). Yani distopya ile ütopya, dysphoria ile euphoria 'nın birbiriyle karşıt olduğu gibi karşıt değildir.

Distopik toplumlar özellikle konusu gelecek zamanlarda geçen hikâyelerde yer alır. Bunlardan en ünlü olanları George Orwell'ın Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ve Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya adlı romanlarıdır. Distopik toplumlar edebiyatın birçok alt türünde görülmektedir ve genellikle toplumdaki politik, ekonomik, teknolojik ve dini problemlere dikkat çekmek için kullanılır.

Bazı distopik romanlar 

Labirent - James Dashner
 Efendi Uyanıyor − H.G.Wells
 Biz − Yevgeniy İvanoviç Zamyatin
 Bin Dokuz Yüz Seksen Dört − George Orwell
 Ben − Ayn Rand
 Cesur Yeni Dünya − Aldous Huxley
 Fahrenheit 451 − Ray Bradbury
 Damızlık Kızın Öyküsü − Margaret Atwood
 Demir Ökçe − Jack London
 Açlık Oyunları − Suzanne Collins
 Uyandığında − Hillary Jordan
 Uyumsuz − Veronica Roth
 Swastika Geceleri − Katharine Burdekin
 Hayvan Çiftliği − George Orwell
 Karanlık Zihinler − Alexandra Bracken
 Son Ada − Zülfü Livaneli
 Lanark — Alasdair Gray

Bazı distopik filmler 

 Metropolis − Fritz Lang'ın çektiği sessiz bilimkurgu filmi.
 Son Umut − Alfonso Cuarón'un çektiği futuristik film
 FAQ: Frequently Asked Questions − Carlos Atanes'un çektiği futuristik film
 Bıçak Sırtı − Ridley Scott
 İsyan − Kurt Wimmer
 Brazil − Terry Gilliam'ın 1985 tarihli filmi
 Vampir İmparatorluğu −  Spierig kardeşler tarafından 2009 yapımı Amerikan vampir bilimkurgu filmi
 V for Vendetta − Wachowski kardeşler tarafından 2005 yapımı Amerikan bilimkurgu filmi
 Ergo Proxy − Şukou Murase tarafından 2006 yapımı Japon animesi.
 The Lobster − Yorgos Lanthimos tarafından 2015 yapımı - Colin Farrell'in başrolde oynadığı film.
 Squid Game - 2021 yapımı Hwang Dong-Hyuk tarafından yönetilen film.

Bazı distopik diziler 
 The Handmaid's Tale (dizi)
 Snowpiercer (dizi)

Kaynakça 

 
Edebiyat kavramları