Biyoliç



Genel tanım
Biyoliç, geleneksel liç yöntemlerine göre daha az yatırım maliyetine sahip olan, çevreye karşı daya duyarlı bir prosestir. Bugüne kadar doğada kendiliğinden gerçekleşmiş de olsa, bilimsel açıdan ilk defa 1940'larda keşfedilmiştir. Kısaca biyoliç; geleneksel liç yöntemleri ile çözünmeyen metal sülfürlerin, bakteriler yardımıyla çözeltiye alınma işlemidir. Bu işlemin doğada kontrolsüz şekilde oluşması, çevre açısından çok büyük risk oluşturmasına karşın, özellikle madencilik sektöründe kontrollü uygulamaları ile çok verimli ve ekonomik bir proses olabilmektedir.

Biyoliç mekanizmaları 
Biyoliç prosesinde bakteriler, çözünmeyen metalleri belli biyolojik ve kimyasal reaksiyonlar sonucu, metal sülfatlara dönüştürmektedirler. Bu işlem doğrudan veya dolaylı olarak iki şekilde gerçekleşebilir.

Doğrudan (direkt) biyoliç 
Doğrudan biyoliç mekanizmasında, bakteriler mineral yüzeyine yapışır ve hiçbir ara işlem olmadan minerali doğrudan oksitler.

ZnS + 2O2 → ZnSO4

Metallerin sülfatları genelde sulu liç çözeltisinde çözünür olmalarına karşın, sülfür formları suda çözünmezler.

CuS + 2O2 → CuSO4

Dolaylı (indirekt) biyoliç 
İndirekt biyoliçte; doğrudan bakteriler yerine, bu bakterilerin ürettiği kimyasallar reaksiyona girerek işlemi gerçekleştirir.

Biyoliçi etkileyen faktörler 
 Besi maddeleri
 Oksijen ve karbondioksit
 pH
 Sıcaklık
 Mineral madde (substrat)
 Ağır metaller

Biyoliçin avantaj ve dezavantajları

Avantajları 
 İşletme kolaylığı
 Proseste düşük basınç ve sıcaklık
 Toz ve SO2 oluşmaması
 Çevre dostu teknoloji olması
 Hidrometalurjik ve pirometalurjik proseslere nazaran daha az yatırım masrafı
 Düşük tenörlü sülfürlü cevherlerin liç edilebilmesi
 Pirometalurjik proseslerden çok daha az enerji harcaması
 Kullanılan sistemin boyutundan bağımsız olması
 Basit kimyasal işlemlerle elde edilemeyecek reaksiyonların oluşumu

Dezavantajları 
 Hidrometalurjik ve pirometalurjik proseslere göre çok daha yavaş olması
 Kontrolünün zor olması

Daha fazla bilgi 
 Bioleaching, BioMineWiki 
 BHP Billiton - 
 Bactech - 
 T. A. Fowler and F. K. Crundwell - 'Leaching of zinc sulfide with Thiobacillus ferrooxidans'
 BioHeap - Bioleaching process developed by Pacific Ore Ltd
 Brandl H. (2001) Microbial leaching of metals. In: Rehm H.J. (ed.) Biotechnology, Vol. 10. Wiley-VCH, Weinheim, pp. 191–224
 Bioleaching microbes (bacteria, archea, fungi, lichens), BioMinewiki 
 Bioleaching reactions, BioMineWiki 

Madencilik
Biyoteknoloji
Ekonomik jeoloji
Metalürji süreçleri