Söğütlükaya, Posof

Söğütlükaya, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Söğütlükaya'nın eski adı Hunamisi'dir. Gürcü tarihçi Aleksandre Proneli, 1914 yılında Hunamisi (ხუნამისი) adını Honamisi (ხონამისი) biçiminde yazmış ve bu yer adının Gürcüce olduğunu belirtmiştir. Bu yer adı Türkçeye Hunamis (خونامیس) şeklinde girmiş, sonra Hunemis'e (خونەمیس) dönüşmüştür.

Hunamisi köyü, tarihsel Gürcistan'ın bölgelerinden biri olan Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Hunamisi Kalesi ve Hunamisi Kilisesi bu dönemden kalmıştır. Kiliseye ait ve 10. yüzyıla tarihlenen Gürcüce bir yazıt da buranın eski Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Hunamisi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 11 haneden oluşuyordu. Osmanlı Devleti'ne vergi vermekle yükümlü erkekler Gabriel, Papuna, Maharebel, Grigol, Gogina, Saba gibi Gürcü adları taşıyordu. Hunamisi'de buğday, arpa, çavdar, darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde iki adet değirmen bulunuyordu.

Hunamisi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Hunamis (Хунамыс) olarak kaydettiği yerleşim Ardahan sancağı'nın Poshov kazasına bağlı Tzurtzkabi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Hunamisi'nin nüfusu, 79'u erkek ve 71'i kadın olmak üzere, 26 hanede yaşayan 150 kişi oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896’da 203 kişiye, 1906’da da 252 kişiye ulaşmıştır. 

Hunamisi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Hunamisi köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Hunamisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hunemis (خونەمیس) adıyla Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 308 kişiye yükselmişti. Hunamisi veya Hımenis "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla köyün adı Söğütlükaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Söğütlükaya'nın nüfusu 477 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 186 kişi okuma yazma biliyordu.

Söğütlükaya köyündeki en önemli tarihsel yapılar Hunamisi Kalesi ve Hunamisi Kilisesidir.

Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 92 km, Posof ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Köy, ilçe merkezinin güneybatısında Ilgar Dağı'nın Kuzey eteklerinin Kol Çayı ile birleştiği yamaçta kurulmuştur. Köyün kuzey ve güney yamaçları fundalıklarla kaplıdır. Yaylası Ilgar Dağı'nın kuzey yamacındadır. Köy, Kırköy, Arılı ve Aşıküzeyir köyleri ile sınırdır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Posof belde ve köyleri