Lütfi Kırdar

Mehmet Lütfi Kirdar (15 Mart 1889, Kerkük - 17 Şubat 1961, Yassıada), Türk hekim, devlet adamı, asker, Manisa ve İstanbul valisi, milletvekili ve sağlık bakanı.

Gençliği 
1889 yılında Kerkük'te doğdu. Abdüssamed Bey ve Ayşe Hanım'ın oğludur. 1925'te Hayrunnisa (1904-1960) Hanım'la evlendi. Erdem (1927) ve Üner'in (1933) babasıdır. İlk ve orta öğrenimini Kerkük'te, lise öğrenimini Bağdat'ta tamamlayarak, 1908'de İstanbul'a geldi ve Tıp Fakültesine girdi. Balkan Savaşı çıkınca gönüllü olarak savaşa katılan Kırdar, savaştan sonra Darülfünun Tıp Fakültesinden (1917) mezun oldu. Meslek hayatına Necef Belediyesi Tabibi olarak başlayan Lütfi Kırdar, I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla orduya katıldı.

Savaştan sonra Aşiretler ve Muhacirler Genel Sağlık Hizmetleri Müdürlüğü yaparak, Erzurum Kongresinin toplandığı günlerde Kızılay Sağlık Heyeti Reisi olarak Atatürk'ün emrinde Erzurum'da görev aldı. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Kızılay Sağlık ve Sıhhi İmdat Ekibi Başkanı olarak görev yaptı. Millî Mücadelenin her safhasına katıldı ve İstiklal Madalyası aldı.

Cumhuriyet dönemindeki hizmetleri 
Türk Kurtuluş Savaşından sonra 1923'te Viyana ve Münih'te göz hastalıkları ihtisası yaptı. 1924'te Türkiye'ye döndü ve İzmir Sıhhat Müdürlüğüne tayin edildi. Kendi isteğiyle 1933'te İzmir Memleket Hastanesi göz kliniğine atandı. 1935'te Kütahya'dan milletvekili oldu. 1935-1936 CHP Balıkesir İl başkanlığı yaptı.1936'da atandığı Manisa valiliğindeki görevi bittikten sonra Manisa Şehir Meclisi kararıyla fahri hemşehrilik unvanı verilerek ismi Turgutlu'daki bir caddeye konuldu. 1938'de İstanbul valiliğine ve belediye başkanlığına atandı. Bu son görevi 12 yıl sürdürdü. İstanbul Harbiye'deki Spor ve Sergi Sarayı, Açıkhava Tiyatrosu, Dolmabahçe'deki İnönü Stadyumu, Taksim Meydanı, Taksim Gezisi ve Atatürk Bulvarı onun döneminde yapıldı. 1940 yılında ise Taksim Kışlası yıktırıldı.

1949'da İstanbul valiliği ve belediye başkanlığından alındı. Aynı yılın Aralık ayında yapılan ara seçimlerde Cumhuriyet Halk Partisi'nden Manisa Milletvekili olarak Meclis'e girdi (1949-1950). 14 Mayıs 1950'deki milletvekili seçiminde kaybetti. 1954 seçimlerinde Demokrat Parti'den İstanbul bağımsız milletvekili oldu. 1957'de yeniden milletvekili oldu. Son Adnan Menderes hükûmetinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı (1957-1960) olarak görev yaptı. 27 Mayıs Darbesine kadar bu görevde kaldı.

27 Mayıs'ta tutuklandı. Yargılandığı Yassıada'da 17 Şubat 1961’de geçirdiği bir kalp krizi sonucu öldü. 19 Şubat 1961'deki olaylı bir cenaze töreninden sonra Zincirlikuyu Mezarlığı'na gömüldü. Erdem Kırdar ve Üner Kırdar isimli iki oğlu vardır.

Adının yaşatıldığı yerler
 Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı. Şişli, İstanbul.
 Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Kartal, İstanbul. 
 Lütfi Kırdar Caddesi. Başakşehir, İstanbul.
 Dr. Lütfü Kırdar İlkokulu. Güngören, İstanbul.

Kaynakça 

1889 doğumlular
Kerkük doğumlular
1961 yılında ölenler
Türk askerî hekimler
Türkiye'nin İsveç büyükelçileri
İstanbul valileri
Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası sahipleri
TBMM 5. dönem Kütahya milletvekilleri
TBMM 8. dönem Manisa milletvekilleri
TBMM 10. dönem İstanbul milletvekilleri
TBMM 11. dönem İstanbul milletvekilleri
TBMM Dışişleri Komisyonu
Kalp krizinden ölenler
Cezaevinde ölen Türkler
Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
Cumhuriyet Halk Partisi mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl Türk siyasetçileri
İstanbul Büyükşehir belediye başkanları
Türkiye tarafından tutuklanan kişiler
Darülfünun Tıp Fakültesinde öğrenim görenler
Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler
İstanbul milletvekilleri
Kütahya milletvekilleri
Manisa milletvekilleri
Türkiye'deki valiler
Türk asıllı Iraklılar
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinde öğrenim görenler
Balkan Savaşları'nda askerler
Türk bürokratlar