Şerif Gören

Şerif Gören, ya da tam adıyla Şerif Adak Gören, ( Seríf Gkiorén, d. 14 Ekim 1944; İskeçe, Yunanistan -), Türk film yönetmenidir.

Hayatı 
Çocukluğunun ilk yılları İskeçe’de geçti. 1956 yılında dönemin cumhurbaşkanı Celal Bayar adına verilen bir bursu kazanarak Türkiye'ye geldi ve İstanbul Erkek Lisesi'nde okula başladı. Daha sonra bir tanıdık vasıtasıyla Hürrem Erman'ın sahibi olduğu Erman film stüdyosunda kurgucu olarak iş buldu. Sinemayla ilişkisi on sekiz yaşında, 1962 yılındaki bu tesadüfle başladı.

1966'dan itibaren Yılmaz Güney ile çalışmaya başladı. Bu dönemden itibaren Güney ile birlikte senaryo denemelerine başladı. 1970 yılında Yılmaz Güney’in çevirdiği Canlı Hedef filminde yardımcı yönetmenlik yaptı. Gören'in, yönetmen olarak imza attığı ilk film, 1974 yılında senaryosunu Yılmaz Güney ile birlikte yazdığı Endişe filmidir. Bu film kendisine 12. Antalya Film Festivali'nde en iyi yönetmen, Yılmaz Güney'e ise en iyi senaryo ödülü getirdi.

Gören Deprem ve Köprü gibi filmler çekti. 1982 yılında senaryosunu Yılmaz Güney'in yazdığı ve Gören'in yönettiği Yol filmi, aynı yıl düzenlenen Cannes film festivalinde en iyi film ödülünü aldı. Tarık Akan, Şerif Sezer, Halil Ergün gibi önemli oyuncularla çalıştığı bu film anlatımı ve konusuyla hâlen Türk sinemasının en önemli filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Gören Yol filminden sonra yeni çalışmalar yaptı. Sinema hayatının son döneminde Tomruk, Sen Türkülerini Söyle, Kurbağalar, Yılanların Öcü gibi önemli filmler çekti. 1993 yılında çektiği Amerikalı filminden sonra bir daha film çekmeyeceğini açıkladı. Neden olarak da bu filmin yeterince ilgi görmemesi olarak gösteren Gören, sinema dilinin toplumla uyuşmadığını belirtmiştir.

Amerikalı filminden sonra sinemadan uzak kalsa da son dönemlerde Serseri Aşıklar, Kırık Ayna ve Ah İstanbul adlı dizileri yönetti. Son olarak babasına ithaf ettiği İskeçe 1955 adlı kısa filmi çekti; filmin tamamlanmasından kısa bir süre önce babasının vefat etmesiyle bu filmi babasına izletemedi.

Şerif Gören'in yaşamı ve sineması, Ali Karadoğan'ın 2005 yılında Phoenix Yayınları'ndan çıkan Film Çeviriyorum Abi: Şerif Gören Sinemasında Öykü Söylem ve Tematik Yapı adlı kitabında incelendi.

Bir dönem Antalya Film Festivali jüri başkanlığı yapan Gören, festivalin git gide film şirketleri egemenliğine girdiği ve özgünlüğünü yitirdiği gerekçesiyle 2007 yılında bu görevinden istifa etti.

Sanat hayatı 
Şerif Gören, 1980 öncesi Türk sinemasına damgasını vuran, Metin Erksan ve Ömer Lütfü Akad'ın başlattığı, Yılmaz Güney'in ise altın çağını yaşattığı toplumsal gerçekçilik akımının ikinci kuşağını oluşturan başlıca yönetmenlerdendir. Kendisinin de her fırsatta dile getirdiği gibi Yılmaz Güney ile olan dostlukları ve işbirlikleri sayesinde deneyimlerinden ve yaratıcılığından daha etkin bir şekilde yararlanma ve bunları çalışmalarında daha iyi bir şekilde kullanma fırsatı bulmuştur.

Gören sinema sektöründe pek çok farklı işte çalışmıştır. Yönetmenlik çalışmalarının dışında senaryo, kurgu, post-prodüksiyon, müzik direktörlüğü ve oyunculuk deneyimleri de yaşamıştır.

Filmlerindeki karakterlerin genelde sistem tarafından yok edilmeye çalışılan ya da sisteme uyum sağlayamayan güçlü karakterler olması, Şerif Gören sinemasının en temel ve ayırıcı özelliklerinden biridir. Gören, sinemasında işlediği konuları kendi zamanındaki güncel sorunlardan alır. Kişinin yaşadığı dünya ile olan psikolojik savaşı, toplumdaki düzensizlikten kaynaklanan ağır yaşam koşulları, göçlerin sebep olduğu kimlik bunlarımları ve kentleşmeden kaynaklanan yabancılık duygusu Şerif Gören'in sıklıkla işlediği konular arasındadır. Gören, sinemanın sanatsal gücünü kullanarak alt tabakanın kendi içinde yaşadığı hayata eğilmiş ve pek çok yer altı hikâyesini sinemayı kullanarak gün yüzüne çıkartmıştır. Kent, göç, kimlik, var oluş ve gelenekler gibi ana temeller üzerinden eserler vermiştir.

Dönemin önde gelen oyuncuları ile çalışan Gören genelde ara rollerde bulunan ve izleyicinin dikkat etmediği pek çok oyuncuya alışmışın dışında roller vererek izleyicinin dikkatini çekmiş bu yönüyle de sinemasına oyuncu ve karakter zenginliği katmıştır.
 
Gören, dönemin teknik imkânsızlıklarına rağmen filmlerinde kullandığı efektler ile Türk sinemasına pek çok yenilik katmıştır. Ayrıca İstasyon ve Yol filmlerinde en az iki köpeğin ve bir atın gerçekten canlarına kıyılmıştır.

Filmografi

Filmler

Yönetmen olarak 

 1970: Canlı Hedef
 1970: Piyade Osman
 1971: İbret
 1971: Kaçaklar
 1974: Endişe
 1975: Köprü
 1976: Darbe
 1976: Deprem
 1976: İstasyon
 1976: Nehir
 1976: Taksi Şoförü
 1978: Derdim Dünyadan Büyük
 1978: Derviş Bey
 1978: Evlidir Ne Yapsa Yeridir
 1978: Gelincik
 1979: Almanya Acı Vatan
 1979: Aşkı Ben mi Yarattım
 1980: Kır Gönlünün Zincirini
 1981: Feryada Gücüm Yok
 1981: Herhangi Bir Kadın
 1982: Alişan
 1982: Tomruk
 1982: Yol
 1983: Derman
 1983: Güneşin Tutulduğu Gün
 1984: Firar
 1984: Gizli Duygular
 1984: Güneş Doğarken
 1985: Kurbağalar
 1985: Yılanların Öcü
 1986: Adem ile Havva
 1986: Beyoğlu'nun Arka Yakası
 1986: Kan
 1986: Sen Türkülerini Söyle
 1986: Umut Sokağı
 1987: Katırcılar
 1987: On Kadın
 1987: Sen de Yüreğinde Sevgiye Yer Aç
 1988: Polizei
 1990: Abuk Sabuk 1 Film
 1993: Amerikalı
 2011: Ay Büyürken Uyuyamam

TV dizisi 
 1999: Fanatik
 2000: Bana Babamı Anlat
 2003: Kırık Ayna
 2003: Serseri Aşıklar
 2006: Ahh İstanbul

Belgeseller 
 1988: Kırmızı Yeşil (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
 1988: Patates Soğan (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
 1994: Kimlik (Fransa 5. Kanalının talebi ile çekilmiş Strazburg belgeseli)

Ödüller 
 1975: 12. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen Ödülü - Endişe
 1982: Cannes Film Festivali - Altın Palmiye - Yol
 1999: 36. Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
 2018: 25. Uluslararası Adana Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü

Kaynakça 
 Kayalı, K., (1994), "Geleneksel Türk Sinemasını Sürdürerek Aşma Eylemi": Şerif Gören, "Yönetmenler Çerçevesinde Türk Sineması", Ankara, Ayyıldız Yay, 187-201.
 Karadoğan, Ali (2005), "Film Çeviriyorum Abi: Şerif Gören Sinemasında Öykü Söylem ve Tematik Yapı", Ankara, Phoenix Yayınları.

Dış bağlantılar 
 
 
 
 
 TSA´de Şerif Gören 

1944 doğumlular
 
İskeçe doğumlular
Türk film yönetmenleri
Türk sinemacılar
Batı Trakya Türkleri
Yaşayan insanlar