Fuat Uzkınay

Fuat Uzkınay tam adı ile Ali Fuat Uzkınay (1888, Üsküdar - 29 Mart 1956 - İstanbul), Türk yönetmen ve yapımcı. Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışını filme alarak Türk sinema tarihinde film çeken ilk kişi oldu.

Hayatı 
Ali Fuat Bey 1888 yılında Üsküdar'da doğdu. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul'da tamamladı. İstanbul Sultanisi'ni bitirdikten sonra İstanbul Dâr-ül Fünûn'un fizik-kimya bölümüne girdi. Türkiye'de sinemaya olan ilginin artmasıyla birlikte Uzkınay'ın da dikkatini çeken sinema sanatı, onun dahiliye müdürlüğü yaptığı okulda öğrencilere sinemayı tanıtan ve öğreten dersler vermesini sağladı. Şehzadebaşı'nda Millî Sinema adı verilen ve daha sonra "Ali Efendi Sineması" adını alan ilk Türk sinemasının 19 Mart 1914 tarihinde açılmasında Uzkınay'ın büyük emeği geçmiştir. Türkiye'de sinemayı halka ilk tanıtan Sigmund Weinberg'den sinema oynatıcısının kullanılmasını öğrendi.

Askerliğini yaparken 14 Kasım 1914 Cumartesi günü Ayastefanos'taki Rus Abidesi'nin yıkılışını 150 metrelik filme çekerek, Türk sinemasında ilk kez film çeken kişi oldu. Bir yıl sonra (1915) Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle Merkez Ordu Sinema Dairesi (MOSD) kurulunca, kurumun başına Sigmund Weinberg getirilirken, yardımcısı Fuat Uzkınay oldu. Uzkınay, 1916'da MOSD'un başına getirildi. Almanya'da filmcilik konusunda eğitim gördü. İlk konulu film olan Himmet Ağa'nın İzdivacını büyük zorluklarla bitirebildi. Ordudan 1954'te emekli olan Fuat Uzkınay, 1956'da öldü.

Ankara'da bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri Foto Film Merkezi Komutanlığı'nın bir stüdyosuna hizmetlerinden dolayı Uzkınay'ın adı verildi. Ali Fuat Uzkınay 29 Mart 1956 tarihinde 68 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.

Filmografi

Yönetmen 
 İzmir Zaferi / İstiklal - 1942 
 Zafer Yollarında - 1923 
 Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918 
 Leblebici Horhor Ağa - 1916
 Meclis-i Mebusan-ı Osmani'nin 1330 senesi devre-i içtimaiyyesi resm-i küşadı - 1914
 Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı - 1914

Yapımcı 
 Bican Efendi Mektep Hocası - 1921 
 Bican Efendi'nin Rüyası - 1921 
 Binnaz - 1919 
 Mürebbiye - 1919 
 Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918 
 Bican Efendi Vekilharç - 1917

Görüntü yönetmeni 
 Boğaziçi Esrarı / Nur Baba - 1922 
 Bican Efendi Mektep Hocası - 1921 
 Bican Efendi'nin Rüyası - 1921 
 Binnaz - 1919 
 Mürebbiye - 1919 
 Tombul Aşığın Dört Sevgilisi - 1919 
 Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918 
 Bican Efendi Vekilharç - 1917 
 Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı - 1914

Eser 
 Zafer Yollarında - 1923

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Fuat Uzkınay hakkında arşiv (Mustafa Çetin)
 IMDb'de Fuat Uzkinay 
 Sinema Türk'te Fuat Uzkinay 

1888 doğumlular
Üsküdar doğumlular
İstanbul doğumlu film yönetmenleri
Türk film yönetmenleri
Türk film yapımcıları
Türk görüntü yönetmenleri
1956 yılında ölenler
İstanbul'da ölenler
Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler
İstanbul Üniversitesinde öğrenim görenler