Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi veya Fransızca adı olan Conseil Européen pour la Recherche Nucléairein kısaltmasıyla CERN, İsviçre ve Fransa sınırında yer alan, dünyanın en büyük parçacık fiziği laboratuvarını yöneten araştırma kuruluşudur. 1954 yılında 12 ülkenin katılımıyla kurulmuş olan CERN'in 23 tam üyesi vardır. İsrail, Avrupa dışında yer alan tek tam üyedir. Türkiye, ortak üye statüsündedir.

Personel
CERN'de yüzlerce bina ve 30000 personel (fizikçiler ve destek personeli) vardır. Bu personelden 100 kadarı kuramsal fizikçilerdir. Diğerleri ise, çeşitli kuramların araştırıldığı deney düzeneklerinin projelerini hazırlayan, yapımını sağlayan ve deneyleri yürüten deneysel fizikçiler ve mühendislerdir. CERN'in kendi personeline ek olarak dünyanın yüzden fazla ülkesinden yaklaşık 10000 kadar fizikçi ve mühendis de CERN'de yer almaktadır.

Bilimsel başarılar
1973: Gargamelle'de nötr akım bulundu.
1983: W ve Z bozonları UA1 ve UA2 deneylerinde bulundu.
1995: PS210 deneyinde ilk anti hidrojen atomları üretildi.
1999: NA48 deneyinde CP simetrisi bulundu.
2010:38 Antihidrojen atomu saniyenin 6'da 1'i boyunca kapana kıstırıldı.
2011: Antihidrojen atomları 15 dakika (~1000 sn) boyunca tutuldu.
2012: Higgs bozonuna benzeyen 125 GeV/c2 kütlesinde bir bozon tespit edildi.

CERN'de en önemli yer, yeraltındaki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) denilen parçacık hızlandırıcılarının, olduğu bölgedir. Tarım arazisinin altında kilometrelerce uzanan dev makinelerde proton denilen atom parçacıkları yahut atom çekirdekleri birbirleriyle çok yüksek hızlarda çarpıştırılırlar. Örneğin özel görelilik kuramına göre LHC'deki protonlar ışık hızının %99,999998'sine kadar hızlanınca protonun kütlesi de 7000 katına (7 TeV) çıkacaktır. 1956'da kurulan 28 GeV'lik eşzamanlı proton hızlandırıcısından sonra 1976'da da 450 GeV'lik bir başka hızlandırıcı daha kullanıma girdi. 1981'de geliştirilerek çarpışma halkası olarak kullanılabilecek duruma getirilen bu cihazdan bugün, dönüşümlü olarak parçacık hızlandırıcısı ve çarpıştırıcı olarak faydalanılmaktadır. Çarpışmalar ile bazı kısa ömürlü yeni madde biçimleri bu arada parçacık fizikçilerinin ilgilendiği W ve Z parçacıkları ortaya çıkarılmıştır. CERN, Avrupa'nın fizik alanında Amerika ve Rusya ile yarışa girmesini sağlamıştır.

Üye olan ülkeler
Kurucu ülkeler: (1954'ten) 
  
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  (1961 yılına kadar)

Sonradan katılan ülkeler:
  1959
  1961 
  1985
  1991
  1991
  1992
  1992
  1993
  1999
  2014
 2016
  2019

Ortak (asosiye) üyeler:
  2015
 2015
 2016
 2017
 2018
 2019

Gözlemci üyeler ve uluslararası kurumlar: Avrupa Komisyonu, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Rusya, UNESCO.

Kaynakça

İlgili bağlantılar 
 ATLAS deneyi

Dış bağlantılar 

 Resmi sitesi (İngilizce)
 CERNTR - Türk CERN Kullanıcıları 
 Türk Hızlandırıcı Merkezi (THM) Projesi 

 
Nükleer Araştırma Merkezi
Uluslararası araştırma enstitüleri
İsviçre'deki araştırma enstitüleri
Cenevre (kanton)
Nükleer araştırma merkezleri
Parçacık hızlandırıcılar
Nükleer Araştırma Merkezi
İsviçre merkezli bilimsel kuruluşlar
Fizik laboratuvarları
1954'te kurulan bilimsel kuruluşlar