Francesco Della Suda

Francesco Della Suda ya da Faik Paşa (d. 1814, Syra, Yunanistan- ö. 19 Kasım 1866, İstanbul), İtalyan asıllı Osmanlı dönemi eczacısıdır. Eczacılığın Türkiye’deki öncülerindendir.

Hakkında 
Syra adasında yoksul bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelmiştir. 1826 yılında On iki yaşlarında geldiği İstanbul’da bir yetimhaneye yerleştirilir ve eczanede çırak olarak çalışır. Bir süre sonra Maltepe Askeri Hastanesi’nde eczacı yardımcısı olarak çalışıp Mekteb-i Tıbbiye'nin eczacı sınıfına girerek 1844'te asker eczacı olarak mezun olmuştur. Kırım Savaşı'nda ordu sağlık kuruluşlarının ilaç ve tıbbi malzeme gereksinimlerini karşılamak için büyük bir gayret sarf etmiş,  Osmanlı ordusunun Merkez Eczanesi müdürlüğüne getirilmiştir. 1859’da mirlivalığa (tümgeneralliğe) yükselmiştir. 1862 Londra, 1855 1. Paris ve 1863 İstanbul Dünya sergilerine katılarak ilaç ve morfin koleksiyonları ile madalyalar kazanmıştır. 1849'da Beyoğlu Pera Caddesi (İstiklal Caddesi) üzerinde açtığı Büyük Eczane (Grand Pharmacie Della suda) İstanbul'un ilk eczanelerindendir. Cemiyet-i Eczacıyan der Asitane-i Aliyye (Sociéte de Pharmacie de Constantinople) ve Cemiyet-i Tıbbiye-i Şahane (Sociéte Impériale de Médicine de Constnatinople) derneklerinin kurucularından olan Faik Paşa Sociéte de Pharmacie de Paris'in (bugünkü Académie Nationale de Pharmacie) ilk Osmanlı üyesi olmuştur.

Faik Paşa unvanı 
1800'lü yıllarda İstanbul'da yaşamış olan Francesco della Suda'nın İstiklal Caddesi üstünde adı “Grand Pharmacie della Suda” adlı bir eczanesi vardır. Osmanlı devletine yaptığı hizmetlerden dolayı 'Paşa' unvanı alır ve adı da Della Suda yerine Faik Paşa olarak değiştirilmiştir. Avrupa’da en iyi afyon olarak bilinen yüksek kalitede morfin içeren Türk afyonu, Avrupa sergilerinde Francesco della Sudda ve oğlu Giorgio della Sudda (1835-1913) tarafından sergilenmiş ve ödüllendirilmiştir. Döneme ait, günümüze kadar dayanan taş binaların yer aldığı Çukurcuma Faik Paşa Caddesi ve Turnacıbaşı'ndan Galatasaray'a uzanan “Faik Paşa Yokuşu” adını Francesco della Suda'dan almıştır. Abdülaziz döneminin ünlü eczacısının, Saint-Esprit Mezarlığı'nda mermer bir katafalkın üzerinde bir büstü bulunmaktadır.

Kaynakça 

 AnaBritanica Genel Kültür Ansiklopedisi, Ana Yayincilik, Istanbul, 1993.
 Tarih ve toplum: aylık ansiklopedik dergi, 223-229. sayılar İletişim Yayınları, 2002 syf.23 Musemma Sabancıoğlu “Francesco Della Sudda’nın Mezarı”

1814 doğumlular
1866 yılında ölenler
Osmanlı eczacıları
Levantenler