Sarıbudak, Artvin

Sarıbudak, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Sarıbudak köyünün eski adı, Melo'dur. Bu yer adı Gürcüce ve Türkçe kaynaklarda aynı şekilde, Melo olarak  geçer. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca bir kaynakta Melo (ملو/ مەلو) şeklinde yazılmıştır. 

Çoruh Nehri'nin sol kollarından biri olan Melo Deresi kıyısında yer alan Melo köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde 10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen Melo Kalesi, Artvin'den Parhali'ye giden en kısa yolun üzerinde bulunuyor ve Melo vadisini koruyordu. Melo adı Türkçeye Gürcü dilinden girmiş olmalıdır. Bugünkü köyün sınıları içinde Kurdadze (ქურდაძე), Dohçireti (დოხჭირეთი), İmlieti (იმლიეთი), Çimçimi (ჭიმჭიმი), Tsiskvili Hev (წისქვილი ხევ), Natadzrev (ნატაძრევ), Naomari (ნაომარი), Didube (დიდუბე), Tzotzolati (წოწოლათი), Çala (ჭალა) gibi Gürcüce yer adları bugün de bilinmektedir.

Melo köyü, 1835 tarihli nüfus defterinden "Melo" adıyla Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 102 hanede 272 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Melo köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 544 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Melo köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'ne bağlı Lazistan sancağının sınırları içinde yer alıyordu. Bu sancağa bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Mila (میلا) adıyla kaydedilmiş olan köyde 93 hanede 312 kişi kaydedilmiştir. Ancak bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Erkek kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 624 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Büyük bir köy olan Melo'da başlıca geçim kaynağı tarımdı. Köyde bu tarihte hayvan varlığı olarak 3 merkep, 250 öküz, 200 inek, 10 at, 112 keçi ve 500 koyun tespit edilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Livana kazasının büyük bölümü Rusya'ya bırakılınca, Melo köyü Erzurum Vilayeti'nin Kiskim kazasına bağlandı.

Artvin vilayetindeki 1925 yılından köylerin çoğunun adı değiştirildiği zaman, Melo Yusufeli kazası sınırları içinde Erzurum vilayetine bağlıydı ve bundan dolayı adı olduğu gibi kaldı. 1935 genel nüfus sayımında "Melo" olarak kaydedilmiş olan köy, Çoruh vilayeti'nin Artvin kazasında Sirya nahiyesine bağlıydı ve köyün nüfusu 902 kişiden oluşuyordu. Melo "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sarıbudak olarak değiştirilmiştir.  1965 genel nüfus sayımında Sarıbudak köyünde 623 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 250 kişi okuma yazma biliyordu.

Bugünkü Ballıüzüm köyü 1957 yılına değin Sarıbudak köyünün bir mahallesiydi.

Melo Kalesi, köyde tespit edilmiş olan tek tarihsel yapıdır. 9-10. yüzyıllarda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiş olan kale, daha geç tarihte elden geçirilermiştir.

Coğrafya 
Sarıbudak köyü, Artvin il merkezine 55 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Artvin merkez belde ve köyleri
Tao-Klarceti