Jakobenler

Anayasa Dostları Derneği () veya sonraki adıyla Jakobenler Derneği, Özgürlük ve Eşitliğin Dostları () veya 1792'den sonra yaygın olarak bilinen adıyla Jakoben Kulübü () veya kısaca Jakobenler, Fransız Devrimi sırasındaki en etkili siyasi dernektir. Fransız Devrimi ertesinde Fransa'ya yaklaşık bir yıl süreyle egemen olan ve devrimden çok daha fazla kanın, çoğu politik sebeplerden olmak üzere, döküldüğü Terör Dönemi'ne neden olmuş Fransız politik oluşumudur.

Gücünün zirvesinde iken 420.000 civarında üyesi olan kulübün siyasî yöntemi Jakobenizm olarak anılır.

İlk olarak 1789'da Bretonya'da kraliyet karşıtı milletvekilleri tarafından kurulan kulüp sonraları ülke çapında cumhuriyetçi bir harekete dönüştü ve üye sayısı yıllar içinde tahminî yarım milyona erişti. Jakoben Kulübü heterojendi ve 1790'ların başındaki önde gelen parlamenter gruplar olan mecliste yüksekte oturan Tepedekiler ve Girondin gruplarını da içinde barındırıyordu. 1792-1793'te yönetimde baskın olan grup Girondinlerdi -Avusturya'ya ve Prusya'ya savaş ilan ettikleri ve Kral XVI Louis'in tahttan indiği dönem-. Mayıs 1793'te Maximilien Robespierre liderliğindeki Tepedekiler fraksiyonunun öncüleri, Girondin cenahını saf dışı bırakmayı başardılar ve hükûmeti Temmuz 1794'e kadar kontrol ettiler. Hükûmette geçirdikleri süre yüksek düzeyde siyasî şiddet içerdiğinden dolayı Jakoben/Tepedekiler hükûmeti dönemi Terör Dönemi olarak tanımlandı.

Ekim 1793'te, önde gelen 21 Girondin üst düzey yöneticisi giyotinle idam edildi. Jakoben/Tepedekiler hâkimiyetindeki hükûmet, Vendée İsyanı'nı ve Federalist isyanları bastırmanın ve tekrarlarını caydırmanın bir yolu olarak ülke çapında 17.000 muhalifi idam etti.

Temmuz 1794'te Ulusal Konvansiyon, Robespierre ve müttefiklerinin yönetimini iktidardan uzaklaştırdı, Robespierre ve 21 arkadaşı idam edildi. Önderleri Maximillien Robespierre'in düşüşü ve idamıyla birlikte kulüp de etkisini ve gücünü yitirmiş ve sonunda Kasım 1794'te kapatılmıştır.

Grup dünyada Fransız Devrimi'ndeki Terör Dönemi'nin uygulayıcısı ve öncüsü olarak tanınmıştır. Ayrıca günümüzde "jakoben" dayatmacı siyasî görüşler ve kişiler için de kullanılmaktadır.

En tanınan üyeleri Maximilien Robespierre, Marat ve Mirabeau'dur.

Kaynakça