Ariusçuluk

Ariusçuluk ya da Arianizm,  (, ) ilk olarak İskenderiye, Mısır'dan bir Hristiyan papaz olan Arius (), atfedilen kristolojik bir doktrindir. Arian teolojisi, İsa Mesih'in Tanrı'nın Oğlu olduğunu, Tanrı'nın Oğlu'nun her zaman var olmayıp içinde doğmuş olması farkıyla Baba Tanrı tarafından doğurulduğunu savunur. Baba Tanrı tarafından zaman, dolayısıyla İsa, Baba Tanrı ile birlikte ebedi değildi.

Arius'un daha sonra Aetius ve öğrencisi Eunomius tarafından aşırı bir biçim verilen ve anomoean ("farklı") olarak adlandırılan teslis teolojisi, Oğul ile Baba arasında tam bir benzemezlik olduğunu ileri sürer. Arianizm, Oğul'un Baba'dan farklı olduğunu ve bu nedenle ona tabi olduğunu savunur. Arian terimi, Arius adından türetilmiştir; bu, Arius'un öğretilerinin takipçilerinin kendilerine verdiği isim değildi, daha çok yabancılar tarafından kullanılan bir terimdi. Arius'un öğretilerinin ve destekçilerinin doğası, Homoousian Hristiyanların Teslis'in doğası ve Mesih'in doğası ile ilgili teolojik doktrinlerine karşıydı.

Zamanın teolojik ortodoksluğuna dayanan İsa'nın tanrısallığının iki yorumu (Homoousianism ve Arianism) arasında bir tartışma vardı, biri teslis inancına dayalı, diğeri de teslis ortodoksisinin bir türevi ve her ikisi de kendi teolojik ikilemlerini çözmeye çalıştı. Homoousianism, ilk iki ekümenik konsil tarafından resmen onaylandı; o zamandan beri, Arianizm her zaman "Arius'un sapkınlığı veya mezhebi" olarak kınandı. Bu nedenle, Hristiyanlığın tüm ana akım dalları artık Arianizmi heterodoks ve sapkın olarak görüyordu. Teslis (Homoousian) doktrinleri, İsa'nın (Oğul Tanrı) Baba Tanrı ile "varlık bakımından aynı" veya "özünde aynı" olduğunda ısrar eden İskenderiye Patriği Athanasius tarafından şiddetle desteklendi. Arius şunları söyledi: "Eğer Baba Oğul'un babası olduysa, o zaman doğmuş olanın varoluşu bir başlangıca sahipti ve bundan, Oğul'un olmadığı bir zaman olduğu sonucu çıkar." Kilise birliğini sağlamak için İmparator Konstantin tarafından toplanan 325 tarihli Birinci İznik Konsili, Arianizmin bir sapkınlık olduğunu ilan etti. Everett Ferguson'a göre, "Hıristiyanların büyük çoğunluğunun Teslis'in doğası hakkında net görüşleri yoktu ve onu çevreleyen meselelerde neyin tehlikede olduğunu anlamadılar."

Arianizm ayrıca, İsa Mesih'i Baba'nınkine benzer veya farklı bir maddeden doğmuş bir yaratık olarak kabul eden, ancak özdeş olmayan (Homoousian ve Anomoeanism) veya ne yaratılmamış ne de yaratılmış olarak (Yarı-Arianizm) kabul eden 4. yüzyılın diğer Teslis olmayan teolojik sistemlerine atıfta bulunmak için kullanılır.

Notlar

Kaynakça 
Özel

Genel