7,62 cm PaK 36(r)

PaK 36(r) (7,62 cm Panzerabwehrkanone 36(russisch)) Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan bir tanksavar silahıydı. Silah aslında Sovyet yapımı 76-mm tümen topu M1936 (F-22)'nin değiştirilmiş modeliydi.

Tanımı 
F-22 de olduğu gibi, PaK 36(r) da süspansiyonlu çatal ayaklara sahip sehpası ve lastik geçirilmiş çelik tekerlekleri bulunuyordu. Topun yarı otomatik ateşleme sistemi ve hidrolikli geri tepme sistemi vardı. Ancak topun atlar tarafından çekilebilmesi için ön koşum takımı bulunmuyordu.

Üretim tarihi 

1941 yılında Wehrmacht Barbarossa Harekatı sırasında yeni Sovyet yapımı orta sınıf T-34 ve ağır sınıf KV tankları ile karşılaştı. Kalın eğimli zırha sahip bu tanklar Alman tanksavar silahlarına karşı dayanıklıydı. Bu sebepte sözü geçen tanklara karşı uzun menzilli ve daha etkili tanksavar silahlarına ihtiyaç duyuldu. Aslında Almanların elinde tam bu işe uygun 7.5 cm PaK 40 topu vardı ve Kasım 1941 de servise girmişti. Ancak bu silah yeterli kadar üretilemiyordu ve acilen kullanıma girecek bir çözüm gerekiyordu.

Harekâtın ilk zamanlarında Almanlar çok sayıda (1,300 adete yakın) Sovyet 76-mm 1936 (F-22) model topu ele geçirmişti. Uçaksavar silahı olarak üretilen bu silahın balistik yapısı çok iyiydi ve çok güçlü mermileri atmak içinde uygundu. Ancak silahın dizaynı tanksavar topu olması için pek de elverişli değildi. 1941 yılında Alman mühendisler silahın üzerinde bazı değişikliklere gitti:
 İlk olarak çapı büyütüldü. Almanların kullandığı top mermileri Sovyet mermilerinin neredeyse iki katı büyüklükteydi. (Alman yapımı mermi boyu 715 mm, Sovyet yapımı 385.3 mm) (Alman mermi eni 100 mm, Sovyet yapımı 90 mm) Bu işlem ile 2.4 daha büyük mermiler atması sağlandı.
 Topun yükselme kontrolü sağ tarafa yani nişangah tarafına alındı.
 Geri tepme sistemi geliştirildi.
 Yükselme açısı 18 derece oldu.
 Topa daha alçak bir zırh takıldı.
 Çoğunun namlusuna alev gizler takıldı. Bu sayede namludan çıkan gazların namluyu hareket ettirmesi azaldı ve geri tepme gücü de düşürüldü.

Üretimi 
İlk silah Nisan 1942'de servise girdi. Almanlar 1942 yılında 358 adet, 1943'te 169 ve 1944'te ise 33 tane silahı dönüştürdü. 894 adet namlu ise kundağı motorlu silaha çevrildi. 300 adete yakın PaK 39(r) ise 76-mm M1939 modeline benzer şekilde dönüştürüldü.

Görevleri 
PaK 36(r) Doğu Avrupa ve Kuzey Afrika harekâtları sırasında kullanıldı. Top hem tanksavar hem de sahra topu olarak savaşın sonuna kadar kullanıldı. Mart 1945 tarihinde Wehrmacht 165 PaK 36(r) ve PaK 39(r) dönüştürüyordu. Silahın harcadığı mühimmat miktarı ise şöyleydi: 1942 yılında 49,000 AP ve 8,170 küçük kalibreli AP mermisi, ve 1943'te 151,390 adet. Kıyaslamak gerekirse, 1942 de PaK 40 topu 42,430 AP ve 13,380 HEAT mermisi; 1943'te büyük bir artışla 401,100 AP ve 374,000 HEAT mermisi harcandı.

Modernize edilip üzerinde kullanıldığı kundağı motorlu araçlar:
 7,62 cm Pak 36(r) auf Pz.IID Marder II (Sd.Kfz.132) - Panzer II hafif tank şaseli hafif zırhlı tank imha edici
 7,62 cm Pak 36(r) auf Pz.38(t) Marder III (Sd.Kfz.139) - Panzer 38(t) hafif tank şaseli hafif zırhlı tank imha edici

PaK 36(r) silahları bir kısmı Kızıl Ordu tarafından ganimet alınıp (Stalingrad Savaşı sırasında), daha sonra Almanlara karşı tanksavar silahı olarak kullanıldı.

Sonuç 
PaK 36(r) savaş alanlarında her tür tankı etkili menzili içerisinde rahatlıkla etkisiz hale getirebiliyordu. Bununla beraber top ağırdı ve PaK 40 silahına göre zırh delme etkisi azdı. Bu olumsuz taraflarına rağmen F-22 topundan dönüştürülen bu top Wehrmacht için ufak bir çalışma ile elde edilebilecek çok büyük bir başarı idi.

Mühimmatı 

  

HEAT mermisi 90° açı ile 100–115 mm'lik zırhı geçebilir.

Kaynakça 

 Shirokorad A. B. - The God of War of the Third Reich - M. AST, 2002 (Широкорад А. Б. - Бог войны Третьего рейха. — М.,ООО Издательство АСТ, 2002., ISBN 5-17-015302-3)
 Ivanov A. - Artillery of Germany in Second World War - SPb Neva, 2003 (Иванов А. - Артиллерия Германии во Второй Мировой войне. — СПб., Издательский дом «Нева», 2003., ISBN 5-7654-2634-4)
 Klyuev A. etc. - German Artillery Ammunition Reference Book - M., 1943 (А.Клюев и др - Справочник по комплектации боеприпасов германской артиллерии. — М., 1943)

Ayrıca bakınız 
 II. Dünya Savaşı Alman silah üretim adetleri

SSCB'nin topları
Almanya'nın tanksavar topları