Suphi Ethem

Suphi Ethem (1880'ler - 1920/1923?) (Subhi Edhem, İsmail Suphi), pozitivist ve materyalist bir Türk düşünürü ve yayıncı.

İkinci Meşrutiyet sonrası oluşan ortamda öne çıkan Osmanlı aydınlarındandır. Evrimci felsefeden etkilenmiş ve bu felsefeyi Osmanlı'da temsil etmiştir. Henri Bergson felsefesinin Türkiye’de tanınmasında rol oynamış bir düşünürdür.

Botanik tarihiyle ilgili bilinen ilk Türkçe eser olarak kabul edilen "İlm-i Nebâtât Târîhi"'ni ve Osmanlı Türkçesiyle yazılmış ilk ansiklopedik sözlük olan “Ulûm-ı Tabiyye Lügati”’ni yazmıştır.

Yaşamı 
1908 yılında Askerî Baytar Mektebi’nden mezun olduktan sonra, çeşitli askerî birliklerde görevler aldı ve doğa bilgini İsmail Hakkı Bey’in muavinliğine getirildiği yıllarda botanik dersleri verdi.

1910 yılı sonu ya da 1911 yılı başlarında İsmail Suphi olan adını değiştirdi. 1919’da veterinerlik eğitimine devam etmek için gittiği Almanya’da felsefe ile ilgili de çalışmalar yaptı.

Bilimin çeşitli alanlarında çok sayıda eser üreten Ekrem Suphi Bey,  botanik tarihiyle ilgili bilinen ilk Türkçe eser olan “İlm-i Nebâtât Târîhi”'ni kaleme aldı. 1917 yılında İstanbul’daki “Kütübhâne-i Sûdî Yayınevi”  tarafından basınla bu eser, 207 sayfalık hacimli bir çalışmadır.  Eserde bilimsel öğretim ve araştırma bakımından bilim tarihi ve bilimsel yöntem bilincinin önemini göstermiş ve kavratmaya çalışmıştır.

Suphi Ethem’in Avrupalı bilginlerin ve sanatçıların yaşamı üzerine  araştırmalarına dayanan “Fen Adamları” adlı kitabı ile , Askerî Baytar Mektebi’nin tarihini anlatan “Nevsâl-i Baytarî”, onun bilim tarihi alanındaki çalışmalarındandır.

Doğa bilimleri açısından en değerli eserlerinden birisi “Ulûm-ı Tabî‘iyye Lûgati” (Manastır 1911) adlı ansiklopedik eserdir.  Eserin genişletilmiş birinci cildi 1917’de İstanbul’da yeniden basıldı ancak çalışma, yazarın erken ölümü nedeniyle yarım kalmıştır.

Suphi Ethem'in Bergsonculuğun Türkiye'ye girişi ile beraber düşünce alanında ortaya çıkan canlılık ve çeşitliliğe katkısı olmuş bir düşünürdür. Fikirlerini tamamen benimsememekle birlikte “Bergson ve Felsefesi” adında bir kitap yazarak Bergson’u Türk okuyucusuna tanıtmıştır.

Genç Kalemler'in yazı kurulu üyesi olan Suphi Ethem’in  yazıları şu  yayınlarda çıkmıştır: İzmir, Neyyir-i Hakikat, Genç Kalemler, Muhit-i Mesai, Yeni Felsefe Mecmuası, Felsefe Mecmuası, Zekâ, Serbest Fikir, Yeni Dünya, Servet-i Fünûn, Büyük Duygu.

Suphi Ethem ayrıca; Hüsün ve Şiir, Tabiat, Beşer ve Tabiat adlı dergileri çıkarmıştır.

1923'te hayatını kaybettiği düşünülür.

Eserleri 
 1909: İdic, İstanbul
 1911: Ulum-i Tabiyye Lügatı, Manastır
 1911: Darwinizm, Manastır
 1911: Sosyoloji, Manastır
 1912: Tarih ve Müverrihler, Selanik
 1913: Hayat ve Mevt, İstanbul
 1914: Lamarkizm, İstanbul
 1917: İlmi Nebatat Tarihi, İstanbul
 1917: Fen Adamları, İstanbul
 1918: Nevsal-i Baytari, İstanbul
 1919: Bergson ve Felsefesi, İstanbul

Notlar

Kaynakça

Türk felsefeciler
Bilgi kutusu bulunmayan kişiler