Güngör Dilmen

Güngör Dilmen Kalyoncu (d. 27 Mayıs 1930, Tekirdağ; ö. 8 Temmuz 2012, İzmir), Türk oyun yazarı, dramaturg.

Tarih ve mitolojiden esinlenerek çağın eleştirişini yapan eserler vermiş bir yazardır. Midas'ın kulakları, Ben Anadolu, Deli Dumrul, Canlı Maymun Lokantası en önemli eserlerindendir.

Yaşamı 

Tekirdağ’da dünyaya geldi. Orta öğrenimini İstanbul’da İngiliz Ortaokulu’nda, liseyi Çapa Lisesi’nde tamamladı. Bir süre kimya öğrenimi aldıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Filoloji bölümüne geçti; 1960 yılında mezun oldu.

İlk şiiri 1956’da Yücel dergisinde yayımlandı. 1959'da Sinema - Tiyatro Dergisinin açtığı yarışmada, tek perdelik Midas'ın kulakları adlı oyunu ile birincilik ödülünü kazanınca sesini duyurdu. Midas Üçlemesi adlı üçlemesinin ilki olan eser, aynı yıl Gençlik Tiyatrosu'nda, ertesi yıl da Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sahnelendi.

Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra 1961’de Fulbright bursu alarak ABD'ye gitti; Yale Tiyatro Okulu’nda rejisörlük, sahne ışığı, dekor gibi dallarla ilgilendi. Aynı yıl Tel Aviv'deki Habima Tiyatrosu’nun misafiri olarak bir süre için İsrail’e gitti, sonra Yunan hükümetinin yardımıyla Atina’da bir müddet kaldı ve Kraliyet Tiyatrosu'nda (bugün Ulusal Tiyatro) araştırmalar yaptı. ABD iken yazdığı Canlı Maymun Lokantası adlı oyunu, Halkevleri Genel Merkezi’nin Şinasi Efendi Tiyatro Ödülü’nü kazandı.

1964-1966 arasında İstanbul Belediye Şehir Tiyatrosu'nun ışıklandırma bölümünde çalıştı.1966'da İstanbul Radyosu'nda dramaturgluğa başladı.

1967 yılında bir Anadolu kadınının dramını anlatan Kurban adlı oyununu yazdı. Oyun, ilk kez Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu tarafından sahnelendi. Midas Üçlemesinin ikinci oyunu “Midas'ın Altınları” (1969) Devlet Tiyatrosu sahnelerinde oynandı. 1970’te “Anzavur” adlı eseri ile katıldığı Yunus Nadi Senaryo Yarışması’nda birincilik ödülünü Oktay Arpacı ile paylaştı.

1971'de İngiltere'de Durham Üniversitesi'nde ders verdi.  Midas Üçlemesinin üçüncü oyunu “Midas'ın Kördüğümü” 1975 devlet tiyatrosu tarafından sahnelendi.

1976-1980 arasında İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları'nda dramaturgluk ve Araştırma-İnceleme Bölümü başkanlığı yaptı. 1982-83'te Anadolu Üniversitesi'nde ders verdi. Bunu Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde verdiği dersler izledi 1984 yılında oyuncu Yıldız Kenter'in önerisiyle kaleme aldığı Ben Anadolu adlı tek kişilik oyun, İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca'ya da çevrilerek, yurt dışında ve yurt içinde çeşitli topluluklar tarafından sahnelendi.

Sinema filmi (İttihat ve Terakki) ve dizi (Bağdat Hatun) senaryosu çalışmaları bulunmaktadır.

Dilmen, İzmir’de geçirdiği bir bağırsak ameliyatından sonra iki ay yoğun bakımda kaldıktan sonra 8 Temmuz 2012’de hayatını kaybetti.  İzmir’de Doğançay Mezarlığı’na defnedildi.

Yazdığı Tiyatro Oyunları 
 Galile'nin Günahları
 Osmanlı Dram Kumpanyası (oyun)
 Hakimiyeti Milliye Aş Evi
 Kurban
 Aşkımız Aksarayın En Büyük Yangını
 Ben Anadolu
 Bağdat Hatun
 Canlı Maymun Lokantası
 Deli Dumrul
 Midas'ın Altınları
 Midas'ın Kulakları
 Midas'ın Kör Düğümü
 Akad'ın Yayı
 Troya İçinde Vurdular Beni

Ödülleri 

 Sinema - Tiyatro Dergisi, 1959, Birincilik ödülü, Midas'ın Kulakları
 Halkevleri Genel Merkezi, 1963, Şinasi Efendi Tiyatro Ödülü, Canlı Maymun Lokantası
 İlhan İskender Armağanı, 1967, Kurban
 Yunus Nadi Armağanı, 1970, Anzavur
 Sanat Sevenler Derneği, 1974, Övgüye Değer Görülenler, Bağdat Hatun
 Türk Dil Kurumu Ödülü, 1975, Ak Tanrılar
 Muhsin Ertuğrul Oyun Ödülü, 1979, Deli Dumrul
 Enka Sanat Ödülleri, 1984, Devlet ve İnsan
 Uluslararası Endüstri ve Ticaret Bankası Tiyatro Oyunu Yarışması, 1984, Birincilik, Ben Anadolu: Söylenceden Gerçeğe
 Ulvi Uraz Tiyatro Ödülü, 1986, Ben Anadolu: Söylenceden Gerçeğe
 Edebiyat alanı Tiyatro dalında Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, 1988, Aşkımız Aksaray’ın En Büyük Yangını
 İsmet Küntay Ödülü, 1990, Aşkımız Aksaray’ın En Büyük Yangını
 Kültür Bakanlığı Ödülü, 1990, Troya İçinde Vurdular Beni

Basılı eserleri 
 Ayak Parmakları (1960)
 Avcı Karkap (1960)
 Canlı Maymun Lokantası (1964)
 Midas’ın Kulakları (1965)
 Kurban (1967)
 Bağdat Hatun (1982)
 Deli Dumrul (1982, Akad’ın Yayı ile birlikte)
 Ak Tanrılar (1983)
 Hasan Sabbah (1983)

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 IMDb'de Güngör Dilmen 
 Sinema Türk'te Güngör Dilmen 
 Fatma Keçeli, '''Güngör Dilmen'in Oyunlarında "Mitolojik, Tarihsel, Fantastik Olan"ın Kullanımı 

 
1930 doğumlular
Tekirdağ doğumlu sanatçılar
İstanbul Şehir Tiyatroları sanatçıları
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenim görenler
Türk oyun yazarları
Türk dramaturglar
2012 yılında ölenler
İzmir'de ölenler
Doğançay Mezarlığı'na defnedilenler