Türkiye'nin coğrafi bölgeleri

Türkiye'nin coğrafi bölgeleri, 6 Haziran-21 Haziran 1941 tarihleri arasında Ankara'da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi tarafından belirlenmiştir. Kongre ilk, orta ve lise müfredat programları ile okul kitapları, coğrafya terimleri ve coğrafi isimlerin yazılması, Türkiye Coğrafyası'nın ana hatları ve yerlerin adlandırılması üzerinde çalışmalar yapmak amacıyla toplanmıştı. Bu çalışmanın sonucunda Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrilmiş olması, dağların Anadolu'nun iç kesimlerini kıyılardan ayırması, iklim, ulaşım ve bitki örtüsü gibi kriterler dikkate alınarak Türkiye'nin coğrafi bölgeleri belirlenmiştir. İdari sınırları baz alan Türkiye'nin İBBS'si ile karıştırılmamalıdır.

Coğrafi bölgeleri oluşturan etkenler 
Coğrafi bölgeler ve coğrafi bölgelerin sınırları belirlenirken şu etkenler dikkate alınmıştır:

Doğal etkenler
 Konum
 Yeryüzü şekilleri
 İklim
 Bitki örtüsü

Beşeri etkenler
 Nüfus
 Yerleşme

Ekonomik etkenler
 Tarım ve hayvancılık
 Sanayi ve madencilik
 Ticaret
 Turizm

Bölgeler ve bölümler 
Doğal, beşerî ve ekonomik özellikler yönünden sınırları içinde benzerlik gösteren geniş alanlara bölge denir. Sınırları içinde benzerlikleri olan ancak bölgenin diğer yerlerinden farklı olan küçük alanlara ise bölüm denir. Birinci Coğrafya Kongresinde Türkiye 7 coğrafi bölgeye ve 21 bölüme ayrılmıştır.

 Akdeniz Bölgesi:
Adana Bölümü
Çukurova - Toros Dağları Bölümü
Antakya - Kahramanmaraş Bölümü
Antalya Bölümü
Antalya Bölümü
Göller Bölümü
Taşeli - Mut Bölümü
Teke Bölümü

 Doğu Anadolu Bölgesi:
Yukarı Fırat Bölümü, 
Erzurum-Kars Bölümü, 
Yukarı Murat-Van Bölümü, 
Hakkâri Bölümü

 Ege Bölgesi:
Ege Bölümü, 
Edremit Bölümü
Bakırçay Bölümü
Gediz Bölümü
İzmir Bölümü
Küçük Menderes Bölümü
Büyük Menderes Bölümü
Menteşe, Muğla Bölümü
İç Batı Anadolu Bölümü

 Güneydoğu Anadolu Bölgesi:
Orta Fırat Bölümü 
Dicle Bölümü
Gaziantep Bölümü
Şanlıurfa Bölümü
 Dicle Bölgesi
Diyarbakır Bölümü
Mardin - Midyat Bölümü

 İç Anadolu Bölgesi:
Konya Bölümü 
  Yaylası
 Konya - Ereğli Çevresi
 Ankara Bölümü
 Porsuk Çayı
 Sündiken Dağ Zinciri Bölümü
Yukarı Sakarya Bölümü
 Konya - Ereğli Çevresi
 Orta Kızılırmak Bölümü
 Yukarı Kızılırmak Bölümü

 Marmara Bölgesi:
Yıldız Bölümü
Ergene Bölümü 
Çatalca-Kocaeli Bölümü
Adapazarı Bölümü
İstanbul Bölümü
Güney Marmara Bölümü
Biga - Gelibolu Bölümü
Bursa Bölümü
Karesi Bölümü
Samanlı Bölümü

 Karadeniz Bölgesi:
Batı Karadeniz Bölümü
Orta Karadeniz Bölümü
Canik Dağları Bölümü
Küre Dağları Bölümü
Doğu Karadeniz Bölümü
 Yukarı Kelkit - Çoruh Çayı

Bölgelerin isimlendirilmesi 
Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden dördüne komşu olduğu denizin adı verilmiştir (Akdeniz Bölgesi, Karadeniz Bölgesi, Ege Bölgesi, Marmara Bölgesi). Diğer üç bölge de Anadolu bütünü içindeki konumlarına göre adlandırılmışlardır (İç Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi). Türkiye'nin yön isimlendirilmesinde Doğu şark, Batı Garp, Güney Cenup, Kuzey Şimal olarak adlandırılır.

Bölgelerde nüfus 
Türkiye’deki coğrafi bölgeler arasında nüfus miktarı ve yoğunluğu yönünden önemli farklar bulunmaktadır. Bu farklarin oluşmasında fiziki faktörler (iklim özellikleri, yerşekilleri, toprak özellikleri) ve beşeri faktörler (sanayileşme, tarım, yer altı kaynakları, turizm, ulaşım) önemli rol oynarlar. Nüfusun en yoğun olduğu bölge Marmara Bölgesi en seyrek olduğu bölge de Doğu Anadolu Bölgesidir. Marmara'nın kalabalık bir nüfusa sahip olmasında İstanbul önemli bir rol oynar.

Bölgelerin özelliklerinden bazıları 
Türkiye'nin coğrafi bölgelerinin karakteristik özelliklerinden bazıları şöyle sıralanabilir:

 Alanı en büyük bölge: Doğu Anadolu Bölgesi (Türkiye'nin %21'ini kaplar.)
 Alanı en küçük bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi (Türkiye'nin %7.5'ini kaplar.)
 En yüksek bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
 En alçak bölge: Marmara Bölgesi
 En uzun kıyılara sahip bölge: Ege Bölgesi
 En fazla yağış alan bölge: Karadeniz Bölgesi
 Yazın en sıcak bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
 Kışın en ılık bölge: Akdeniz Bölgesi
 En soğuk bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
 Orman varlığı en zengin bölge: Karadeniz Bölgesi
 Orman varlığı en fakir bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
 Güneşlenme süresi en kısa bölge: Karadeniz Bölgesi
 Güneşlenme süresi en uzun bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
 Heyelanın en çok görüldüğü bölge: Karadeniz Bölgesi
 Volkanizmanın en etkin olduğu bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
 Seracılığıın en fazla geliştiği bölge: Akdeniz Bölgesi
 Nüfusu en kalabalık bölge: Marmara Bölgesi
 Nüfusu en az olan bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
 İklim çeşitliliği en fazla olan bölge: Marmara Bölgesi
 Enerji tüketimi en fazla olan bölge: Marmara Bölgesi
 Maden zenginlikleri en fazla olan bölge: Doğu Anadolu Bölgesi

Kaynakça 

 
1941'de Türkiye'de kurulan oluşumlar
Türkiye'nin idari bölümleri