Ballıbaba

Ballıbaba, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından Lamium cinsini oluşturan bitki türlerine verilen ad.

Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yayılış gösteren türlerin hepsi otsu bitkidir. Bugün birkaç türü anavatanı dışındaki ılıman bölgelerde çok çabuk yayılarak natüralize olmuştur. Bir yıllık ve iki yıllık olan bu otsu bitkiler tohum ve gövdeden gelişen kökler vasıtasıyla hızlıca yayılır. Çiçeklenme, türüne göre Mart-Nisan-Mayıs-Haziran aylarında gerçekleşir.

Morfolojik özellikleri 
Gövde yaprakları dairesel veya böbreksi yumurtamsı-mızrak biçimde olup yaprak kenarı kaba dişli veya testere dişilidir.

Halka yapısında 4-14 çiçek görülür. Çiçek yaprakları benzerdir. Brahteler ince uzun erken dökülür. Kaliks tüpsü-çan ya da çan biçiminde 5-10 damarlı dış yanı tüylüdür. Boyun hafif eğik veya düzgün, beş dişli biz biçimindedir. Korolla eflatun-kırmızı ya da kırmızımsı, sarımsı, kirli beyaz, iki dudaklı, dış yüzeyi tüylüdür.

Dört erkek organı (stamen) tüylü olup öndeki ikisi uzuncadır. Başçık iki gözlüdür ve birbirinden ayrılmıştır. Yumurtalık loplu ucu kesiklidir, tüysüz veya tümsekcikli, bazen de kenarı zarsıdır. Boyuncuk hemen hemen eşit iki yarıklıdır.

Yetişme 
Ballıbabalar verimli topraklarda yetişir ve soğuğa oldukça dayanıklıdır. Çiçek renginde düşük ışık şiddeti ve ekim dönemi belirleyici rol oynar. Örneğin eflatun ve beyaz renkli çiçekler ilkbaharda dikilmeli ve ışık isteği yüksek tutulmalıdır. Sarı çiçekli türler sonbaharda tercihen gölgeli yerlere dikilmelidir. Üretimi tohumla veya erken baharda bölümlere ayırarak yapılır.

Türler 

 Beyaz ballıbaba (Lamium album)
 Lamium aleppicum  
 Büyük ballıbaba (Lamium amplexicaule) 
 Lamium ambiguum
 Lamium armenum 
 Lamium barbatum
 Lamium cariense 
 Bahçe balıbabası (Lamium confertum)
 Lamium cymbalariifolium
 Lamium demirizii
 Lamium ehrenbergii 
 Lamium eriocephalum 
 Lamium galactophyllum
 Lamium garganicum
 Lamium gundelsheimeri 
 Kesik yapraklı ballıbaba (Lamium x hybridum) 
 Lamium leucolophum
 Lamium lycium  
 Lamium macrodon  

 Lekeli ballıbaba (Lamium maculatum)
 Lamium microphyllum 
 Kuzey ballıbabası (Lamium moluccellifolium) 
 Lamium moschatum 
 Lamium orvala
 Lamium pisidicum 
 Lamium ponticum 
 Eflatun çiçekli ballıbaba (Lamium purpureum) 
 Lamium sandrasicum 
 Lamium sempervirens  
 Lamium sulfureum 
 Lamium tenuiflorum   
 Lamium tomentosum  
 Lamium truncatum  
 Lamium tschorochense  
 Lamium veronicifolium 
 Lamium violaceo-velutinum 
 Lamium vreemanii 

Sarı ballıbaba türünün sınıflandırmadaki yeri tartışmalıdır. Bazı botanikçiler bu cinse (Lamium) dahil ederken bazılarıda Lamiastrum galeobdolon olarak adlandırır.

Dış bağlantılar 

Lamium