Başkale, Narman

Başkale, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe 

Baş Kala veya Başkale, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Baş Kala (باش قلعە) olarak geçer.

Baş Kala, Orta Çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köydeki iki kale buranın eski ve önemli bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Köyün bugünkü adı da bu kalelerden geliyor olmalıdır. Baş Kala'da bir derenin “Kilisedere” olarak adlandırılması, burada eskiden bir kilisenin varlığına işaret etmektedir.

Baş Kala, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 37 hanede 110 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 220 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Baş Kala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Başkale" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 534 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımına göre Başkale köyünün nüfusu 710 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde  sadece 71 kişi okuma yazma biliyordu.

Başkale'de iki adet kale bulunmaktadır. Köyün 1,2 km doğusunda bulunan kale kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Bu kalenin iki burcu yıkık durumda günümüze ulaşmıştır. İkinci kale ise, köyün 2 km doğusunda derenin sol kıyısında, bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin giriş kapısı görece sağlam kalmıştır. Giriş kapısının iki yanında burçların olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 130 km, Narman ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Yukarıyayla, Aşağıyayla ve Sülüklü  Mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Narman'ın mahalleleri