Eskibeyrehatun, Çıldır

Eskibeyrehatun, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Eskibeyrehatun köyünün eski adı Begrehatun'dur. Nitekim Osmanlılar, 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdiği köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterinde Begrehatun / Begrahatun (بكرەخاتون) olarak kaydetmiştir. Bu tarihte Begrahatun köyü Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Büyükçe bir köy olan Begrehatun'un nüfusu 33 Hristiyan haneden (165 kişi) oluşuyordu. Vergi yükümlüsü erkeklerin çoğunluğu İvane, Maharebel, Gogiça, Basila, İason, İordane, Batata, Giorgi, Tevdore gibi Gürcü adları taşıyordu. 

Begrehatun köyü uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra 1878 yılında Berlin Antlaşması'yla Ruslara bırakılan yerler arasında bulunuyordu. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyün adı Bagratun / Begrahatun (Багратун / Беграхатун) biçiminde kaydedilmiştir. Ardahan sancağının (okrug) Ardahan kazasına (uçastok) bağlı olan köyde 122 yaşıyordu.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli Begrahatun köyü üzerine şunları yazmıştır: "Zarabuki’den Begra-hatun köyüne geldim. Bu köy büyük bir derenin kenarında, Ahalkalaki yolu yakınında bulunuyor. Bu köyün yakınlarında hiç su yok ve burada yaşayanlar, ki 23 hane ya da 279 Müslüman Gürcüden oluşuyor, susuzluktan dolayı çok zor durumdalar. Bu köyde küçük bir kilisenin yıkıntıları duruyor ve kilise tamamen yağmalanmış. Bu derenin kıyısında Parkau (Kars Vilayetinin Harbi Valisi Pyotr-Emmanuil Fridrihoviç fon Parkau onuruna) ya da Yeni Begra-hatun köyü var.  Burada 90 hane Süryani yaşıyor. Bunlar da Begra-hatun köylüleri gibi zor durumdalar. Buradan geriye Meirami köyüne yöneldik."

Begrahatun köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan sınırları içinde kaldı. Bu durum 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Eskibeyrehatun köyü Aşağı Begre Hatun / Begre Hatun Aşağı (بكرە خاتون آشاغی) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Bugünkü  Yenibeyrehatun köyünün adı ise bu listede Begre Hatun Yukarı  (بكرە خاتون یوقاری) biçiminde yazılmıştır. 1935 gelen nüfus sayımında "Eski Beyri hatun" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 473 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde Eskibeyrehatun köyünde 898 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde sadece 142 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 20 km, Çıldır ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Çıldır belde ve köyleri