Amadeus (oyun)

Amadeus, Peter Shaffer’in 1979'da yazdığı “Amadeus”u 1983-1984 sezonunda Türkiye'de ilk sahnelenişininden tam yirmi üç yıl sonra, gene bir İstanbul Devlet Tiyatrosu büyük projesi olarak 15. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nde 2007 yılında sahnelenmiştir. 2020 yılında tekrar Çolpan İlhan & Sadri Alışık Tiyatrosu ve Piu Entertainment ortaklığında Uniq Hall'de tekrar sahnelenmiştir. Oyun 2022 yılından itibaren Zorlu Performans Sanatları Merkezi'nde sahnelenmektedir.

'Amadeus', 1980'de Broadway'de oynandığında da en iyi oyun dalında Tony ödülü almış, Milos Forman'ın 1984'te yaptığı film de en iyi film dahil aday olduğu sekiz dalda Oscar'ın hepsini kazanmıştı.

Oyunun konusu 
Kimileri için yalnız 'Tanrı'nın sesi', kimileri için yalnız 'Uçkuru düşük bir velet', kimileri içinse 'Tanrı'nın sesi uçkuru düşük velet' olan Mozart, 5 Aralık 1791'de 36 yaşına varamadan gece yarısı evinde ölmüş ve hemen o gece kent dışında, kimsenin nerede olduğunu hatırlamadığı bir toplu mezara başka ölülerle birlikte atılmış ve mezar kireç doldurulmuştu. Babasının koyduğu adla Amadeus, yani 'Tanrı'yı kutsayan' bu dâhi, kimilerine göre frengiden eceliyle ölmüş, kimilerine göreyse Viyana sarayının müzik yöneticisi besteci Salieri tarafından kıskançlık nedeniyle zehirlenerek öldürülmüştür. Shaffer oyununu bu ikinci varsayım üzerine kurmuş ve bunu, ikisi görünmez dört baş kişisinden biri olan Mozart'ın adı geçince bile neredeyse ruhsal dengesini yitiren, kıskançlıktan Tanrı'ya bile kin bağlayan oyunun ikinci baş kişisi ve anlatıcısı Salieri'nin itirafları aracılığıyla vermiştir.
Savını desteklemek için de Beethoven'in günlüklerinden iki alıntı aktarıyor.
Baştan sona diyaloglar ve iç konuşmalarla gelişen, ruhsal gel-gitler üzerine yapılandırılmış, olan oyunda, doğadan gelen üstün yaratıcılık olgusu, bu alandaki yeteneğin bilincine varış, kıskançlık ateşinin tutuşması, ulaşamadığı güce karşı savaşım, hatta onu yok etme tutkusu gibi duyguların derinliğine irdelenmiştir.

2007 yılının kadrosu 
 Yazan: Peter Shaffer
 Rejisör: Can Gürzap
 Çeviren: Nüvit Özdoğru
 Dekor Tasarımı: Ethem İzzet Özbora
 Kostüm Tasarımı: Serpil Tezcan
 Işık Tasarımı: Önder Arık
 Müzik Danışmanı: Gaye Çağlayan
 Koreografi: Yeşim Alıç
 Oyuncular:
 Salieri: Celal Kadri Kınoğlu
 Mozart: Zafer Algöz
 Meral Bilginer
 Nışan Şirinyan
 Mahmut Gökgöz
 Payidar Tüfekçioğlu
 Ali Ersin Yenar
 Ali Düşenkalkar
 Levent Güner
 Erkan Horzum

2020 yılının kadrosu 
 Yapımcılar: Piu Entertainment ve Çolpan İlhan & Sadri Alışık Tiyatrosu
 Yazan: Peter Shaffer
 Rejisör: Işıl Kasapoğlu
 Çeviren: Nüvit Özdoğru
 Dekor Tasarımı: Hakan Dündar
 Kostüm Tasarımı: Nalan Alaylı
 Işık Tasarımı: Kerem Çetinel
 Müzik Danışmanı: Volkan Akkoç
 Koreografi: Senem Oluz
 Oyuncular:
 Salieri: Selçuk Yöntem
 Mozart: Okan Bayülgen
 Weber: Özlem Öçalmaz
 Kevork Türker
 Sabri Özmener
 Yiğit Pakmen
 Murat Yılmaz
 Cihan Ayhan
 Ceren Aydın Akkoç
 Ayşe Yakut Somer
 Dilay Yıldız

Kaynakça 

Peter Shaffer oyunları
Tony Ödülü kazanan oyunlar
Sinemaya uyarlanmış oyunlar