TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, dünyada ve Türkiye'de insan haklarına saygı ve bu konudaki gelişmeleri izlemek suretiyle uygulamaların bu gelişmelere uyumunu sağlamak ve başvuruları incelemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kurulan komisyondur. Komisyonunun kuruluş, görev, yetki, çalışma usul ve esaslarını düzenleyen 3686 sayılı Komisyon Kanunu 5 Aralık 1990 tarihinde kabul edilmiştir.

Görevleri 
3686 sayılı Komisyon Kanunu'nun 4. maddesine göre Komisyon'un görevleri şunlardır:

 Uluslararası alanda genel kabul gören insan hakları konusundaki gelişmeleri izlemek.
 Türkiye'nin insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla T.C. Anayasası ve diğer milli mevzuat ve uygulamalar arasında uyum sağlamak amacıyla yapılması gereken değişiklikleri tespit etmek ve bu amaçla yasal düzenlemeler önermek.
 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale edilen kanun tasarı ve teklifleriyle, kanun hükmünde kararnameleri görüşmek, Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarının gündemindeki konular hakkında, istem üzerine görüş ve öneri bildirmek,
 Türkiye'nin insan hakları uygulamalarının, taraf olduğu uluslararası anlaşmalara, anayasa ve kanunlara uygunluğunu incelemek ve bu amaçla, araştırmalar yapmak, bu konularda iyileştirmeler, çözümler önermek.
 İnsan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek ve gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek.
 Gerektiğinde dış ülkelerdeki insan hakları ihlallerini incelemek ve bu ihlalleri o ülke parlamenterlerinin dikkatlerine doğrudan veya mevcut parlamenter forumlar aracılığıyla sunmak.
 Her yıl yapılan çalışmaları, elde edilen sonuçları, yurt içi ve dışında insan haklarına saygı ve uygulamaları kapsayan bir rapor hazırlamak

Başvuru Esasları 
Temel hak ve özgürlüklerinden birisinin ihlal edildiğine inanan her birey komisyona başvuru yapabilir. Başvurulardan dikkat edilmesi gereken husus ulusal ve uluslararası insan hakları belgelerinde yer alan temel hak ve özgürlüklerden birisine yönelik bir ihlalin var olması iddiasıdır. Başvurularda esas alınacak temel haklar ve hürriyetler başlıca şunlardır:

 İnsan onuruna saygı
 Eşitlik
 Ayrımcılık yasağı
 Yaşama hakkı
 Bedensel ve ruhsal dokunulmazlık hakkı
 İşkence ve insanlık dışı muamele yasağı
 Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
 Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı
 Etkin hukuki bir yola başvurma hakkı
 Masumiyet karinesi ve savunma hakkı
 Adil yargılanma hakkı
 Ceza hukukunun geriye dönük işletilmemesi hakkı
 Özel hayat ve aileye saygı
 Haberleşmenin gizliliği
 Din ve vicdan özgürlüğü
 Düşünce ve ifade özgürlüğü
 İletişim ve basın özgürlüğü
 Dernekleşme özgürlüğü
 Örgütlenme özgürlüğü
 Evlenme ve aile kurma hakkı
 Seyahat özgürlüğü
 Serbest seçimlere katılma hakkı
 Kanun önünde kişi olarak tanınma hakkı
 Adli hata sonucu tazminat hakkı
 Çocuk hakları
 Yaşlıların hakları
 Engellilerin hakları
 Yasa önünde eşitlik
 Mülkiyet hakkı
 Eğitim hakkı
 Savaş propagandası ve düşmanlığı savunma yasağı
 Gözaltında ölüm ve kaybolma
 Faili meçhul cinayetler ve yargısız infaz yasağı
 Sığınma hakkı
 İhraç, sınır dışı veya iade etme yasağı
 Dilekçe hakkı

Komisyon üyeleri

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

 
Türkiye merkezli insan hakları kuruluşları
Türkiye Büyük Millet Meclisi