İlhan Mimaroğlu

İlhan Kemâleddîn Mimaroğlu, (11 Mart 1926, İstanbul - 17 Temmuz 2012, New York), Türk elektronik müzik bestecisi ve müzik eleştirmeni.

Hayatı 
Cumhuriyet döneminin en önemli mimarlarından Mimar Kemaleddin Bey’in oğludur. Küçük yaşta babası ölen Mimaroğlu, mühendis olan üvey babasının evinde büyümüştür. 1945 yılında Galatasaray Lisesi’nden, 1949’da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Ankara’da kısa bir süre Hayrullah Duygu’dan klarnet dersleri aldı bu dönemden sonra bütünüyle müzik ve müzikoloji ile ilgilenmeye başladı. Aynı dönemde radyo programları hazırladı ve müzik eleştirileri yazdı. 

1955 yılında Rockfeller Vakfı'nın bursuyla iki yıl için New York’a giden Mimaroğlu, Columbia Üniversitesi’nde Paul Henry Lang’ın müzikoloji ve Douglas Moore’ın kompozisyon derslerini izledi. 1959 yılında yeniden ABD’ye giderek New York’daki The Record Hunter plak firmasında repertuvar uzmanlığı ve Amerika'nın Sesi radyosunda müzik eleştirmenliği yaptı.

1959 yılında New York'a yerleşen Mimaroğlu, Türkiye ile hep yakın ilişkiler içinde oldu. TRT İstanbul Radyosu ve Ankara Radyosu'nda başlattığı Çağımızın Bestecileri başlıklı programı, New York’tan sürdürmüş ve ayrıca caz programları hazırladı. 1961 yılında Türkiye’de ilk baskısı yapılan Müzik Tarihi kitabının baskıları yenilendi, bunu yeni kitapları izlemiştir. 1990’lı yıllardan başlayarak gazetelerde müzik yazıları ve denemeler de yazdı.

1963 yılından itibaren Columbia Üniversitesi’nde Vladimir Ussaçevski yönetiminde öğrenim gören besteci, elektronik müzikte sanat konusunda mastır derecesi aldı. Bu dönemde Edgar Varése ve Staphan Wolpe ile kompozisyon çalıştı. Daha sonra Columbia Üniversitesi’nde elektronik müzik hakkında ders veren Mimaroğlu, 1968 yılında Fransa radyosunun daveti üzerine çalışmalarını bir müddet Fransa'da sürdürdü.

İlhan Mimaroğlu, "öncü müzik" anlayışındadır. Atonalitenin "çağrışımlara uygun düştüğü" görüşündedir. Elektronik yapıtlarını conventional stüdyo ortamına göre yazmakta, elektronsal gereçlerle kısıtlanmaktan kaçınmakta ve tını renklerini öne çıkarmayı yeğlemektedir.

Yaratılarının yanı sıra, sayısı yüzleri bulan müzik yazılarıyla katkılar getiren sanatçı, Cumhuriyet ve Yeni Yüzyıl gazetelerinde köşe yazıları yazdı.

Besteci, ASCAP üyesidir.

Ödüller 
1971 yılında Guggenheim Vakfı tarafından ödüllendirildi. 2009 yılında İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen İstanbul Caz Festivali'nde yaşam boyu başarı ödülü'ne layık görüldü.

Başlıca yapıtları 

İlhan Mimaroğu’nun yapıtlarını "geleneksel çalgılar için" ve "elektronsal gereçler için" iki grupta ele almak olanaklıdır. Onun geleneksel çalgılar için yazdığı yapıtlar doğal olarak yine "öncü" niteliktedir.

Geleneksel çalgılar için 
 Monologlar, klarnet ve viyola için.
 Püç parça, 1952.
 Pices Sentimentales, piyano için.
 Anı ve Günce Sonatı, piyano için.
 Rosa, piyano için, 1978.
 Valses ignobles et sentencieuses, piyano için.
 Yaylı dördüller.
 Yaylı çalgılar için gece ezgileri.
 Sessions, piyano için, 1977.

Ses bantı ve çalgı ya da şarkı ortamı için 
 Music Plus One, keman için.
 Still Life, viyolonsel için, 1980.
 Sleepsong for Sleeper, klarnet, piyano ve elekronik teyp için.

Elektronik müzik 
 Görsel Çalışma, 1965.
 Immolation Scene, söz ve şarkı için, 1983.
 Prelüdler, manyetik teyp için, 1966-76.
 Jean Dubuffet’in Coucou Bazar’I için müzik.
 Le Tombeau d’Edgar A. Poe, 1964.
 Besteci ve Çalgıcı için piyano müziği, 1976.
 La Ruche, viyolonsel, klavsen, piyano ve elektrikli aygıtlar için.
 Intermezzo, 1964.
 Bowery Bum, 1964.
 Wings of the Delirious Demon 1969.
 Sing me a song of Songmy, 1971.
 Tract, ses ve elektronsal için, 1972-74.
 To Kill a Sunrise, 1974.
 The Ofering, ses ve teyp için, 1979.

Kitapları 
 New York Kapı Dışı Sanatı, 2017, ISBN 978-9750801280
Sinema Köşelerinde, 2017, ISBN 978-9756287835
Amerika’nın Sesi, Ankara, 1956.
 Caz Sanatı, İstanbul, 1958.
 11 Çağdaş Besteci, 1961, ISBN 978-6054518630
 Müzik Tarihi, 1961, ISBN 978-9754343687
 Günsüz Günce, İstanbul, 1989.
 Elektronik Müzik, 1991.
 Ertesi Günce, 1994, ISBN 978-9757652397
 Yokistan Tasarısı, 1997, ISBN 978-9757652625
 Geldim gördüm geçtim gittim, 1999, ISBN 978-9758434275

Film müziği 
 İlhan Mimaroğlu, Federico Fellini'nin 1969 tarihli filmi Satyricon'un müziklerini Nino Rota ile birlikte yapmıştır. Özellikle filmin 31. dakikasından sonraki Türkçe sözlerin de işitildiği atonal elektronik müzik bölümünün İlhan Mimaroğlu'na ait olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynakça 
Özel

Genel
 

1926 doğumlular
2012 yılında ölenler
20. yüzyıl Türk bestecileri
21. yüzyıl Türk bestecileri
Çağdaş Türk müziği bestecileri
Galatasaray Lisesinde öğrenim görenler
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görenler
Türk elektronik müzisyenleri