İlkin ağızlılar

İlkin ağızlılar ya da birincil ağızlılar (Protostomia), Bilateria grubundan hayvanların ayrıldığı iki alt gruptan biri.

İlkin ağızlılarda embriyonik gelişim sırasında blastopor (= ilkin ağız) bütün yaşam boyunca ağız olarak kalırken, diğer grup olan ikincil ağızlılarda (Deuterostomia) anüse dönüşür; ağız başka yerde oluşur.

İlkin ağızlılarda anüs, ağzın tam karşısında, arka bölgedeki ektodermin çökmesiyle gelişir. Yumurtaları spiral bölünme yapar ve mozaik gelişim görülür. Embriyo blastomerlerinin hangi dokuyu ya da organı oluşturacağı, gelişimin erken evrelerinde belirlenir. Bu yüzden blastomerler ayrıldığında, tam bir birey olarak gelişemez. Larvaları trocophor tipindedir. Sölom boşluklarının özelliğine göre, sölomsuzlar, yalancı sölomlular ve gerçek sölomlular olmak üzere 3 gruba ayrılır.

Sınıflandırma 
 Acoelomata (Sölomsuzlar) : Sölom boşluğu yoktur.
 Platyhelminthes - Yassısolucanlar
 Mesozoa - 
 Gnathostomulida - Çeneli solucanlar
 Nemertea - Hortumlusolucanlar
 Pseudocoelomata (Yalancı sölomlular) : Gerçek anlamda bir sölom boşluğu yoktur. Embriyonik gelişim sırasındaki blastosölün devamı şeklinde bir vücut boşluğu görülür. 
 Gastrotricha - Karnı kıllı solucanlar
 Nematoda - Yuvarlak solucanlar
 Nematomorpha - Kılımsısolucanlar 
 Rotifera - Tekerlekli hayvanlar
 Acanthocephala - Başı dikenli solucanlar
 Kinorhyncha - Derisi dikenli solucanlar 
 Loricifera - Zırhlı solucanlar
 Priapulida - Yırtıcı deniz solucanları
 Entoprocta - Kadehimsi solucanlar
 Eucoelomata (Gerçek sölomlular) : Gerçek anlamda bir sölom boşluğu vardır. Sölom, periton adı verilen mezoderm yapıdaki zar ile astarlanmış olan ikinci vücut boşluğudur ve embriyonik gelişim sırasında oluşum şekline göre şizosöl veya enterosöl tipte olabilir. 
 Sipuncula - Fıstığımsı solucanlar
 Mollusca - Yumuşakçalar 
 Echiura - Kaşığımsı solucanlar
 Annelida - Halkalı solucanlar 
 Tardigrada - Su ayıları
 Onychophora - Kütük ayaklılar 
 Pentastomida - Dil solucanları
 Arthropoda - Eklem bacaklılar

Kaynakça 
 TÜBİTAK Bilim ve Teknik

 
Bilateria