Boğazgören, Olur

Boğazgören, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe 

Boğazgören köyünün eski adı Ureki'dir. Gürcüce bir yer adı olan  Ureki (ურეკი), balta girmemiş orman anlamına gelir. Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bir tatil köyü de aynı adı taşımaktadır. Bu yer adı Türkçeye Urek / Ürek olarak girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Urek (اورك) olarak geçer.

Ureki, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'daki yerleşim yerlerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tamamen yıkılmış olan kiliseler bu dönemden kalmış olmalıdır. Ureki, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Urek (اورك) olarak kaydedilmiştir. Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlı köylerden biriydi ve 48 Hristiyan haneden oluşan büyük bir yerleşimdi.

Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit etti 1835 yılında Ureki köyünde 25 hanede 64 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1595 tarihli hane sayısıyla kıyaslandığında Ureki köyünün nüfusunun büyük ölçüde azalmış olduğu görülmektedir.

Ureki, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Oltu sancağının Tausker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında tek köy olarak Urek (Урекъ) adıyla kaydedilmiş olan köyde 79 hanede, 185'i erkek ve 185'i kadın olmak üzere 370 kişi yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir. Ureki köyünün nüfusu 1896 yılında 160 kişiye, 1906 yılında 156 kişi olarak tespit edilmiştir.

Ureki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Urek (اورەك) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Ürek" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 154 kişiden oluşuyordu. Ureki veya Ürek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Boğazgören olarak değiştirilmiştir. Boğazgören köyünün nüfusu 1965 yılında 316 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 80 kişi okuma yazma biliyordu.

Ureki köyünde dört kilise bulunmaktadır. İkisi köyün doğu kısmında yer alır. Bu kiliselerden geriye yıkıntılar kalmıştır. Diğer iki kiliseden biri köyün merkezinin 2 km güneydoğusunda yer alır ve tamamen yıkılmıştır. Köyün merkezinin 1,5 km kuzeyinde yer alan diğer kilisenin yıkıntıları günümüze ulaşmıştır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 182 km, Olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un doğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu il yoluna, 7,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Olur'un mahalleleri