Nişantaşı, Şenkaya

Nişantaşı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı mahalledir.

Tarihçe

Nişantaşı köyünün eski adı yaygın olarak Kevank olarak bilinir. Oysa 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Keyğvank (كیغوانك) olarak geçer. 1886 nüfus sayımında ise Keyvank (Кейванкъ) ve Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında da Keyvank (كیوانق) olarak geçer. Bu yerleşimin adı halk arasında "Kevenk" olarak bilinir.

Keyğvank köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı ve kilise kalıntısı da buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Keyğvank köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu defterde köy boşalmış olarak kaydedilmiştir. Oysa Keyğvank'ta 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine 67 Hristiyan hane yaşıyordu. Köyün bu iki tarih arasında bir nedenle boşalmış olduğu anlaşılmaktadır.

Keyğvank köyünün yeniden meskun hale geldiği 1835 tarihli nüfus defteriden anlaşılmaktadır. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla bu tarihte yaptığı nüfus tespitinde bu yerleşim Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 25 hanede 87 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Keyğvank köyünün nüfusunun yaklaşık 202 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Keyğvank köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresince  Keyvank (Кейванкъ) adıyla kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 45 hanede, 203'ü erkek ve 149'u kadın olmak üzere 352 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Keyvank köyünün nüfusu 1896 yılında 470 kişiye, 1906 yılında ise 548 kişiye yükselmiştir.

Keyvank köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Keyvank" (كیوانك) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kevank" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 914 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Kevank köyü bu kazaya bağlandı. Keyğvank veya Kevank Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Nişantaşı olarak değiştirilmiştir. Nişantaşı köyünün 1965 yılındaki nüfusu 1.237 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.

Nişantaşı sınırları içinde bulunan megalit yapı tamamen yıkılmış ve günümüzde taş yığınına dönüşmüştür. Köyün Hristiyan nüfusundan kalan Kevank Kilisesi, bugünkü yerleşimin 2 kilometre güneybatısında bulunmaktadır. Bugüne ulaşan duvarların yüksekliği 1 metreyi bulur. Kilisenin duvarlarının kırmızı taşlarla kaplı olduğu bugüne kalan kalıntılardan anlaşılmaktadır.

Coğrafya 

Nişantaşı köyü Erzurum il merkezine 165 km, Şenkaya ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 YerelNET

Şenkaya'nın mahalleleri