Erikli, Şavşat

Erikli, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Erikli köyünün eski adı Tzetileti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tzetileti (წეთილეთი) adının Tziteleti’den (წითელეთი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Kırmızı, kızıl anlamındaki Gürcüce “tziteli” (წითელი) kelimesinden türemiş olan Tziteleti, “kızıl köy” gibi bir anlama gelir. Bu yer adı 1835 tarihli nüfus defterinde ve Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca kaynakta Zetilet (زەتیلەت) olarak olarak geçer. Tzetileti köyünün bir mahallesi olan Agara (აგარა),  bazı kaynaklarda Erikli köyünün eski adı olarak verilmiştir. Bununla birlikte 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Agara Tzetileti köyünün bir mahallesi olarak kaydedilmiştir.

Tzetileti, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'nin köylerinden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Erikli köyünde tespit edilmiş olan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Tzetileti köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Agara köyüyle birlikte "Zetlit Agara" adıyla birlikte kaydedilmiştir. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte Çıldır Eyaleti içinde İmerhev sancağına bağlı olan Tzetileti-Agara'da 38 hanede 125 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, bu iki yerleşimin toplam nüfusunun yaklaşık 250 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tzetileti-Agara Mirliva Hüseyin Bey ile Mirliva Osman Bey hisselerine bölünmüştü. Bundan dolayı bu yerleşimde bu iki kişiyi temsilen birer muhtar bulunuyordu.

Tzetileti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Tzetilet (Цетилетъ) adıyla kaydettiği köy, Artvin sancağı içinde Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Tzkalsimeri nahiyesinin dört köyünden biriydi. Köyde, 255'i erkek ve 257'si kadın olmak üzere, 60 hanede yaşayan 512 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu nüfus tespitinde Tzetileti köyü, Agara, Maçatidze ve Hohlauri mahallelerini kapsıyordu. Agara mahallesi 23 haneden oluşuyordu.

Rus idaresi sırasında, 1890'ların başında Şavşeti bölgesini gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze köyün adını Tzitloeti (წითლოეთი) biçiminde yazmıştır. Çiçinadze'nin 1893 yılında verdiği bilgiye göre bu tarihte Tzetileti'de 35 hane yaşıyordu. Rus nüfus sayımından önce Tzetileti'den 10 hane, Agara'dan 20 hane Osmanlı ülkesine göç etmişti. Çiçinadze bu iki yerleşimi de İmerhevi vadisinde Gürcü dilinin konuşulduğu köyler arasında saymıştır.

Tzetileti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da kabul edildi. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Tzetileti Türkiye'ye bırakıldı.

Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde "Zetilit-Ağara" adıyla kaydedilmiş olan köy, Artvin livasının Şavşat kazasında, İmerhevi nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Tsetileti ve Agara köylerinin birlikte kaydedilmişti ve bu iki yerleşimde 96 hanede,  333'ü kadın ve 342'si erkek olmak üzere 675 kişi yaşıyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Nitekim günümüze kadar ulaşmış olan Ahalti (ახალთი), Ahalçala (ახალჭალა), Vakeklditavi (ვაკეკლდითავი), Narevitke (ნარევიტყე), Namkudrevi (ნამყუდრევი) ve Gaçriliklde (გაჭრილიკლდე) gibi mevki adları da buranın bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Tzetilet veya Zetilet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Erikli olarak değiştirildi. Erikli köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasına bağlı Meydancık nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 936 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 1.037 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 443 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köyün eski adı "Zetilet" olarak kaydedilmiştir.

Erikli köyünde bir kilisenin varlığı bilinmektedir. Agara Kilisesi olarak bilinen bu yapıdan geriye bir duvar parçası kalmıştır. Günümüzde bu duvarın üzerine, bir köylünün evinin balkonu yükselmektedir. Kilisenin taşları da bu evin yapımında kullanılmıştır.

Coğrafya 
Erikli köyü, Artvin il merkezine 100 km, Şavşat ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Şavşat belde ve köyleri