Charlottenburg-Wilmersdorf

Charlottenburg-Wilmersdorf (okunuşu Şarlottenburg-Vilmersdorf) Berlin'in dördüncü ilçesidir (Almanca Bezirk). 2001'de eski ilçeler Charlottenburg ve Wilmersdorf'un birleşmesi sonucu oluşan ilçenin yedi semti bulunmaktadır. Charlottenburg-Wilmersdorf Berlin Duvarı yıkılmadan önce Batı Berlin'in merkeziydi ve bu yüzden City-West  olarak da adlandırılır. Önemli fuarlar bu ilçedeki Internationales Congress Centrum Berlin'de gerçekleştirilir, ayrıca Kurfürstendamm (Kudamm), Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis kilisesi, Berliner Funkturm ve Charlottenburg Sarayı gibi önemli yerler ve yapılar da buradadır. İlçede kolay alışveriş imkânları da sunulmaktadır. Charlottenburg-Wilmersdorf bu nedenlerle Berlin'in en önemli ilçe ve merkezlerinden biri olarak gösterilebilir.

Tarih 
2001 Berlin İdarî Reformu sonucu eski Charlottenburg ve Wilmersdorf ilçeleri birleşip Charlottenburg-Wilmersdorf ilçesini oluşturdu. İlçenin nüfusu birleşme zamanında 315.000 dolayındaydı.

Charlottenburg ve Wilmersdorf ilçeleri tarihleri boyunca ilişki içinde olmuştur. 1293'te ilk defa adı kayıtlara geçen Wilmersdorf köyünün papazları 1708'e  kadar Lietzow köyünün de geçimini sağlamıştır. Bugünkü Brandernburgische Straße eski haritalarda Priesterweg (Papazyolu) olarak geçer. Brandernburgische Straße zamanında iki köyü birleştiren bir yoldu. Lietzow köyünün adı ilk kez 1239'da  Lucene olarak geçer. Yöre, Lietzenburg Sarayı'nın 1695 yılında inşa edilmesi ile önem kazandı. Prusya Kralı I. Friedrich karısı Sophie Charlotte'ye Lietzow Sarayı'nı ve personelini yaz ayları ikâmet etmesi için hediye etti. Sarayın güney tarafında, sarayda çalışanların yerleşim yerleri oluştu. Kraliçenin genç yaşta ölmesiyle 1705'te sarayın ve yörenin adı Charlottenburg olarak değiştirildi.

Kral 1705'te Charlottenburg'u şehir olarak ilan etti. 1720'de Lietzow köyü de Charlottenburg şehrine dâhil oldu.

19. yüzyılın sonunda Kurfürstendamm'ın inşa edilmesiyle  ilçe yeni ve modern bir görünüm kazandı. Böylece Charlottenburg-Wilmersdorf, daha eski ve tarihi olan şehir merkezi Unter den Linden ve Friedrichstraße'ye rakip oldu. Kültür, ticaret, lokantaları ve iskân olanakları ile de Kudamm kısa süre sonra bir çekim merkezi oldu . 1912'de ilçenin ve Berlin'in ilk opera sarayı açıldı.

1920'lerde ilçe City West Berlin olarak popülerliğinin en yüksek noktasına ulaştı. Sinemalar, tiyatrolar, kabare sahneleri, dans kahveleri ve dükkânlar turistleri ve Berlin'in yerlilerini City West'e çekti. Zamanında tarihi Berlin Alexanderplatz ile özdeşleştirilirken modern ve uluslararası Berlin de Charlottenburg-Wilmersdorf ile özdeşleşti. 1936'da Berlin Olimpiyat Stadyumu'nun Westend'de inşaat edilmesiyle, ilçe bir spor merkezi de oldu. Yahudilerin yoğun olarak yaşadığı bölgeler olan Charlottenburg ve Wilmersdorf ilçeleri Nazilerin iktidara gelmesiyle birlikte gerileme dönemine girdi.. İkinci Dünya savaşı sırasında ilçe büyük hasar gördü. 1961'de Berlin Duvarının inşası ile Charlottenburg ve Wilmersdorf Batı Berlin'in merkezi oldu.

Ekonomi 

Endüstriyel hizmetlerin yer almadığı Charlottenburg-Wilmersdorf'ta daha çok hizmet sektöründe iş imkânları mevcuttur. Önemli bazı Alman firmalarının ilçede ofisleri vardır. Berlin’in yeniden başkent olmasından sonra ulaşım olanakları ve ilçenin önemli bir merkez olarak görülmesi nedeniyle Charlottenburg-Wilmersdorf'da büyük sanayi şirketlerinin hizmet büroları açılmıştır. Bu bürolar arasında Audi, Dunkin' Donuts, Mercedes-Benz, Opel, Porsche ve Volkswagen Automobile Berlin GmbH gibi firmalar sayılabilir. Ayrıca Germania havayollarının da genel merkezi Charlottenburg-Nord'da yer almaktadır.

Nüfus 
2010'da Charlottenburg-Wilmersdorf'un nüfusu, 151.472 erkek ve 168.850 kadın olmak üzere, toplam 320.322'dır. İlçe nüfusu Berlin nüfusunun %9,3'üne karşılık gelir. Ayrıca şehirde Alman pasaportu taşıyan 60.392 yabancı kökenli insan yaşamaktadır. Yabancı vatandaşların sayısı 58.216'tır, bunların 22.249'u diğer Avrupa Birliği ülkelerinin vatandaşıdır. Etnik kökene bakıldığı zaman, 6.838 kişi ile Türkler bunların başında gelmektedir, Türkleri 5.665 nüfusla Polonyalılar takip eder. İlçede yaşayan yabancıların oranı %18,3'tür. İlçede okuyan yabancı öğrencilerin oranı %19,2'dir, bunların çoğu Türk kökenlidir. Nüfus yoğunluğu ise 4901 kişi/km²'dir.

Yaş dağılımı 
30 Kasım 2010'da yapılan nüfus sayımında Charlottenburg-Wilmersdorf'un nüfusu 320.322'di. 
İlçe'de yaşayanların çoğu 20 ila 45 yaşları arasındadır.

Geçmiş yıllar 
İlçe nüfusu 2002-2004 senelerinde gerilemiş ama 2005 senesinden sonra artış göstermiştir.

Coğrafya 

İlçenin yüzölçümü 6.472 hektar'dır. Komşuları Spandau, Reinickendorf, Mitte, Tempelhof-Schöneberg ve Steglitz-Zehlendorf ilçeleridir.

20 bin yıl önce Berlin'in ve ilçenin etrafı dev buzullarla çevriliydi, bunların 18 bin yıl önce erimesiyle bugünkü ilçenin bulunduğu bölge oluşmuştur. İlçeden Berlin'in en önemli nehri olan Spree Nehri geçmektedir. Nehrin Charlottenburg-Wilmersdorf içinde kalan kısmı Untere Spree olarak bilinir. Ayrıca ilçede Teufelsberg olarak bilinen küçük bir tepe bulunur. 115 metre yüksekliğinde olan Teufelsberg, II. Dünya Savaşından kalma atıklar ya da çöplerle oluşmuştur. İlçe sınırları içinde toplam 22 göl vardır. Bu göllerden en büyüğü Grunewald mahallesinde bulunan Grunewaldsee'dir (17,5 hektar). Charlottenburg-Wilmersdorf'un toplam 280 hektarı sularla kaplıdır. Bu alanın 1.622 hektarlık bölümü koruma altına alınmıştır. İlçenin 136,4 hektarı da ormanlık alandan oluşur.

Semtler 

Charlottenburg-Wilmersdorf'u oluşturan yedi mahalle vardır. İlçe meclisi tarafından 20 Eylül 2004'te alınan karara göre bu mahalleler Charlottenburg, Charlottenburg-Nord, Grunewald, Halensee, Schmargendorf, Westend ve Wilmersdorf'dur.

Eğitim 

İlçede 74 okul bulunmaktadır. Bu okullarda okuyan 29.446 öğrencinin 5.261'i yabancıdır. İlçede bulunan 38 ilköğretim okulunda  12.993 öğrenci öğrenim görmektedir. Ayrıca, ilçede 3 Hauptschule, 6 Realschule ve 14 Gymnasium mevcuttur. Gymansium'da okuyan öğrenci sayısı 9.617'dir.

İlçede ayrıca iki üniversite bulunur, bunlar Berlin Teknik Üniversitesi ve Berlin Sanat Üniversitesi'dir. Berlin Teknik üniversitesi 2011 senesinde QS Dünya Üniversite Sıralamasına göre mühendislik ve teknoloji'de dünya'nın en iyi 46'ncı üniversitesi. 
İlçe sınırları içinde 11 tane de kütüphane yer almaktadır.

Arması 

Charlottenburg-Wilmersdorf ilçesinin arması iki eski ilçe Wilmersdorf ve Charlottenburg'un özeliklerinin birleşmesi sonucu oluşmuştur. Arma ortadan ikiye ayrılmıştır, üstte eski Wilmersdorf, altta eski Charlottenburg ilçesinin armasından alıntılar bulunur. Altta açık kapılı mavi bir kale bulunur. Soldaki kartallı kule Prusya Krallığını simgeler. Kartal Prusya Krallığının simgesiydi, kalenin üstünde bulunan siyah-beyaz bayrak da Prusya Krallığı'na aitti. Sağdaki kulede ise şaha kalkmış at ve kırmızı beyaz bayrak ile Hannover Hanedanını simgelenir. Armanın üst kısmında Charlottenburg sarayını simgeleyen üç mavi-gümüş renkli zambak bulunur. Armanın üst kısmı eski Wilmersdorf ilçesinin armasından alıntıdır. Buradaki zambaklar Wilmersdorf'un kurucularını simgeler.

Bugünkü arma 4 Eylül 2001'de Berlin senatosu tarafından ilçenin resmî arması ilan edildi. Armanın üstündeki kale motifi tüm Berlin ilçelerinin armalarında bulunur.

Siyaset 

Berlin'de seçimler beş senede bir yapılır. Bu seçimlerde ilçe başkanına ek olarak her ilçenin parlamentosu da belirlenir. Charlottenburg-Wilmersdorf parlamentosunda (Bezirksverordnetenversammlung) 55 vekil (Bezirksverordnete) yer alır. 3 vekilli bulunan parti bir fraksiyon kurabilir. Parlamentonun görevi ilçeyi ilgilendiren konularda karar vermek ve ilçe yetkililerini seçmektir. Bunlar ilçe başkanı (Almanca Bezirksbürgermeisterin) ve şu bölümlerin başkanlarıdır: finans ve kültür; yapı işleri; vatandaş hizmeti; meslek ve işçi; gençlik, aile, okul ve spor; sosyal, sağlık, çevre ve trafik; ve ekonomi, hak ve bilgi geliştirme. İlçe parlamentosu ayrıca bu bölüm başkanlarını kontrol etmekle birlikte, onlara yeni görevler de verebilir. Başkanlar ilçe parlamentosu tarafından oy çoğunluğu ile seçilince memur statüsü alırlar. Başkanlıklarını gelecek seçimlere kadar sürdürebilirler ama memurlukları ömür boyu sürer.

En son ilçe parlamento seçimleri 

18 Eylül 2011 senesinde yapılan Charlottenburg-Wilmersdorf İlçe Meclisi seçimlerinden Hristiyan Demokrat Birliği en çok oy alan parti oldu. Toplam 241.908 seçmenden %60'ı (145.217 seçmen) oy kullandı, ( bunlardan 143.002 geçerli oy olarak sayıldı. Bu geçerli oylardan %30,1 CDU partisi aldı. Sosyal Demokratlar oyların %28,8'ini alarak ikinci sırada yer aldı. Birlik 90/Yeşiller oyların %23,9 alarak ilçe parlamentosuna en büyük üçüncü güç olarak girmeye hak kazandı. Hür Demokrat Parti oyların sadece % 2,7'ini alarak parlamentoya veda etti, bu parti için ilçede geçen seçimlere nazaran % -6,8 oy kaybı olarak gözlendi . Şaşırtıcı bir şekilde Almanya Korsan Partisi ilk defa ilçe ve Berlin seçimlere katılmasına rağmen oyların %7,1'ini alarak ilçe meclisine 4 vekil'le adım attı. Sol Parti (Almanya) ise oyların %3,4'ini alarak iki sandalyeyle mecliste temsil edilmeye hak kazandı. Bu seçimdede yaş sınırlaması aynı 2006 seçimlerindeki gibi 18 yaştan 16 yaşa indirildi.

Eski ilçe Başkanı Monika Thiemenin bu seçimde aday olmaması sonucu yeni ilçe başkanı SPD'den Reinhard Naumann oldu. Reinhard Naumann Birlik 90/Yeşiller'den aldığı destek sonucu ilçe başkanlık koltuğuna oturabildi.

Şu anda İlçe Meclisi'ndeki sandalye dağılımı

Ulaşım 

Berlin'in her yerinde olduğu gibi Charlottenburg-Wilmersdorf'da ulaşım kolayca sağlanır. Çeşitli metro ve otobüs hatları ilçeden Berlin'in her yerine ulaşımı sağlar. Ayrıca Berlin Zoologischer Garten Garı da Almanya içi ve dışına trenle ulaşım sağlar. Önemli metro hatları U1, U2, U7, U9 ve U15 ve ayrıca Berlin'de bulunan S-Bahn hatları da Charlottenburg-Wilmersdorf'un içinden geçmektedir. İlçede toplam 15 S-Bahn durağı ve 26 metro (U-Bahn) durağı vardır. Spree nehri'nin Charlottenburg-Wilmersdorf'dan akması ve yapılan birçok kanal yüzünden toplam ilçede 124 tane köprü bulunmaktadır. Toplam yolların uzunluğu 427,8 km'dir. 1956 senesinde Berlin çevre otoyolu A100 inşa edildi. Kurfürstendamm, Hohenzollerndamm, Detmolder Straße, Charlottenburg - Kaiserdamm Süd ve Jakob Kaiserplatz'dan A100'e giriş, ilçeden sağlanmaktadır. Ayrıca Tegel Havalimanı'na giden A111 otoyulu ve AVUS A115 otoyolu Charlottenburg-Wilmersdorf'ten geçer.

Kardeş kentler 
İlçenin 13 uluslararası ve 8 Almanya içi kardeş şehri vardır.

Uluslararası kardeş şehirler 

  Apeldoorn (Hollanda), 5 Ocak 1968'de eski Wilmersdorf ilçesi ile ilk ilişkiler kuruldu
  Budapeşte'nin beşinci semti (Macaristan), 9 Haziran 1998'de eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Gagny (Fransa), 1992'de eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Gladsaxe (Danimarka), 5 Ocak 1968'de eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Karmiel (Israil), 16 Ocak 1985'te eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Kiev-Pechersk (Ukrayna), 21 Şubat 1991'de eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Lewisham (Birleşik Krallık),19 Mart 1968'de eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Linz (Avusturya), 9 Haziran 1998'de eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Międzyrzecz (Polonya), 11 Haziran 1993'te eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Or Yehuda (İsrail), 1966'da eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Split (Hırvatistan), 5 Mayıs 1970'te eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Sutton (Birleşik Krallık), 18 Nisan 1968'de eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Trento (İtalya), 11 Mayıs 1966'da eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu

Almanya içi kardeş şehirler 

  Bad Iburg,10 Kasım 1980 eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Rheingau-Taunus-Kreis, 20 Haziran 1991 eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Landkreis Forchheim, 23. Ağustos 1972 eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Landkreis Kulmbach, 23 Ağustos 1991 eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Landkreis Marburg-Biedenkopf, 18 Nisan 1991 eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Landkreis Waldeck-Frankenberg, 26 Kasım 1988 eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Mannheim, 28 Mayıs 1962 eski Charlottenburg ilçesi ile ilişkiler kuruldu
  Minden, 5 Ocak 1968 eski Wilmersdorf ilçesi ile ilişkiler kuruldu

Turizm 
Batı Berlin'in merkezi olarak görülmesi, Charlottenburg ve Wilmersdorf için büyük bir turist akımı sağlamaktadır. Berlin'in merkezine kıyasla daha modern bir görüntü sunan bu ilçe dinamik Berlin'i görmek isteyenler için ideal bir yer sayılır.

Charlottenburg Sarayı 

Charlottenburg Sarayı Charlottenburg-Wilmersdorf'un Charlottenburg semtinde bulunur. Saray bugün Berlin'in en büyük sarayı ve pek çok turistin uğrak yeridir. Saray'ın güzel düzenlenmiş bir bahçesi ve küçük bir gölü vardır. Saray Kraliçe Sophie Charlotte von Hannover adına yapılmıştır. Kraliçe genç yaşta ölünce, Kral I. Friedrich sarayı ve topraklarına Charlottenburg adını vermişti. Saray II. Dünya Savaşı sırasında büyük bir hasar görmüş ve sonraki seneler yeniden yapılmıştır. Bugün saray bir müzedir.

Deutsche Oper 

Deutsche Oper, Berlin Charlottenburg-Wilmersdorf'da bulunan bir opera evidir. Opera Charlottenburg semtinde ve Bismarckstraße'de bulunur, 1865 kişilik oturma yeri ile Berlin'in en büyük ve en çekici operası sayılır. Almanya içinde opera büyüklük sıralamasında ikincidir ve Avrupa'nın en modern operaları arasında yer alır.

Opera ilk 1912'de kuruldu, İkinci Dünya Savaşı sırasında büyük hasar gördü ve ardından yeniden inşa edilip 1961'de açıldı. Opera bugün şehre modern bir görüntü sunmaktadır.

Funkturm 

Berliner Funkturm, 1924 ve 1926 seneleri arası yapılan bir televizyon ve radyo baz istasyonudur. Yapının mimarı Heinrich Straumer'dir. Funkturm bugün Almanya'da korunmaya alınmış yapılar arasında yer alır.

Berliner Funkturm bugün Berlin'in uluslararası fuar merkez alanının içinde yer alır ve Charlottenburg-Wilmersdorf'un sembolu olarak da görülebilir. Bu yapı "Langer Lulatsch" adıyla da bilinir. 146,78 m yüksekliğinde olan Funkturm'dan şehrin manzarası seyredilebilir, ayrıca içinde bir restoran da bulumaktadır.

Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis kilisesi 

Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche, Berlin'in Charlottenburg semtinde bulunan protestan kilisesidir. Kilise bugün Charlottenburg-Wilmersdorf'un simgesi haline gelmiş durumundadır. Gedächtniskirche 1895'te büyük bir törenle halka açıldı. Romanesk stilinde inşa edilmiş olan bu kilise, Almanya imparatoru I. Wilhelm adına bir anıt olarak yapılmıştır. 1943'te bir bombardıman sırasında büyük hasar gören kilise bu hali ile Batı Berlin'in simgesi oldu. Sonradan bu yapının yanına modern bir kilise yapıldı. 17 Aralık 1961 senesinde yeni Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche'de ilk ayin yapıldı. Günümüzde iki kilisenin de adı aynıdır.

Kudamm 

Kudamm veya diğer adıyla Kurfürstendamm, 3½ kilometre uzunluğunde bir caddedir. Cadde bugün City-West olarak adlandırılan Berlin Charlottenburg-Wilmersdorf 'un merkezi olarak görülebilir. Caddenin yöresinde özellikle konaklama ve alışveriş imkânları çok uygundur. Ayrıca cadde, Berlin Hayvanat Bahçesine, Gedächtniskirche, Theater des Westens ve Europa Center'ya çok yakındır.

Cadde ayrıca Berlin'de yaşayan Türkler içinde bir toplanma merkezidir. 2008 Avrupa Futbol Şampiyonasında 25.000 Türk caddede toplanıp Türkiye millî futbol takımının zaferlerini kutladı.

Internationales Congress Centrum Berlin 

Internationales Congress Centrum Berlin, Berlin'in fuar merkezidir. Burası modernliği ve büyüklüğü ile Dünya'nın en başarılı fuar merkezleri arasında yerini alır. Yapı 320 metre uzunluğunda, 80 metre genişliğinde ve 40 metre yüksekliğindedir. ICC Berlin'ın inşası dört sene sürmüş ve 1979'da hizmete girmiştir.

Internationales Congress Centrum Berlin bugün Almanya'nın en önemli savaş sonrası yapıları arasında yer alır. En çok turisti Grüne Woche (Yeşil hafta) fuarı çekmektedir.

Berlin Olimpiyat Stadı 

Berlin Olimpiyat Stadı Berlin'in en büyük stadyumudur. Charlottenburg-Wilmersdorf'in Westend semtinde bulunur.

Olimpiyat Stadı 1934'te inşa edilmeye başladı ve 1939'da bitti. Yapılış nedeni Berlin'deki 1936 Yaz Olimpiyatları'ydı. 2006 FIFA Dünya Kupası'nın final maçı Berlin Olimpiyat Stadında yapıldı.

Berggruen Müzesi 

Museum Bergruen, Charlottenburg-Wilmersdorf'un Charlottenburg semtinde bulunan ve dünyanın önemli modernizm resim kolleksiyonlarını bir araya getiren müzedir. Resimler, Heinz Berggruen tarafından değerinden düşük bir fiyata, Berlin'e satılmıştır. Pablo Picasso, Alberto Giacometti, Georges Braque, Paul Klee ve Henri Matisse gibi ünlü ressamların resimleri Berggruen müzesi çatısı altında bulunmaktadır. Berlin içinden ve dışından pek çok sanatsever müzeyi ziyaret eder.

Europa-Center-Berlin 

Europa-Center-Berlin, Charlottenburg-Wilmersdorf'un Charlottenburg semtinde bulunan alışveriş ve iş merkezi kompleksidir. Kompleks'den ayrıca üzerinde Mercedes amblemi bulunan küçük bir gökdelen yükseliyor. Kudamm'a ve Berliner Gedächtniskirche'nin yakınında bulunan yapılar korunmaya alınmıştır. Batı Berlin'in bir sembollü olarak görülen bu kompleks birçok turisti alışveriş mağazaları ve kafeleri ile çeker. İçinde bulunan su saati ve su havuzu pek çok kişi için bir ilgi odağıdır.

Grunewald kulesi 

Grunewaldturm, Karlsberg tepesi üzerinde bulunan manzaralı bir kuledir. Charlottenburg-Wilmersdorf'in Grunewald semtinde sınırları içinde yer alan kule, Berlin'in görülecek yapılarından biri sayılır. 36 metre yüksekliğinde olan kule Havel nehrine ve yöresine kuş bakışı görür.

Kule, 1899'da Prusya kralı ve Almanya'nın ilk imparatoru I. Wilhelm adına bir anıt olarak yapılmıştı. Gotik stilinde inşa edilen yapı ayrıca içinde I. Wilhelm'in heykelini bulundurmaktadır. Ayrıca, Albrecht von Roon, Friedrich von Moltke, Otto von Bismarck ve Prens Friedrich Karl'ın de portreleri kulenin dört köşesinde bulunur.

Messegelände (Berlin) 

Messegelände (Berlin) Charlottenburg-Wilmersdorf'un Westend semtinde bulunan bir fuar alanı ve yapıdır. 26 tane lobisi bulunan yapı 1914'te yapıldı. Messegelände'nin Berlin'in merkezinde olması sayesinde ona kolayca ulaşılır. Berlin'in en önemli fuarlarından Internationale Grüne Woche Berlin (Uluslararası Yeşil Hafta Berlin) burada gerçekleştirilir ve pek çok turistin şehre gelmesinin nedenidir.

Dış bağlantılar 
 Charlottenburg-Wilmersdorf'un resmi sayfası(Almanca)
 Charlottenburg-Wilmersdorf - Im Herzen Berlins... (Charlottenburg-Wilmersdorf Berlin'in kalbi)(Almanca)
 Berlin in Zahlen 2009(Almanca)
 Teil vom Bezirk Charlottenburg-Wilmersdorf (Almanca)

Kaynakça