Nefes (edebiyat)

Nefes, Türk Edebiyatı'nda, Âşık Halk Edebiyatı nazım şekillerinden Alevi-Bektaşi aşıklarınca yazılanlarına denir. Konusu genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücud, Alevi-Bektaşi ilkeleri, Yol ilkeleri üzerine kuruludur. Dili sade bir Türkçe olan nefesler biçim olarak koşmaya benzer. Dörtlükler halinde hece ölçüsünün 7, 8, 11'li kalıpları ile ya da az da olsa aruz ölçüsü ile de yazılanlara rastlanılmaktadır. Dörtlük sayısı 3-7 arasında değişir. Fazla da olabilir.

Nefes türüne örnekler

Pir Sultan Abdal'dan
DEMEDİM Mİ? 
Güzel âşık cevrimizi, 
Çekemezsin demedim mi? 
Bu bir rıza lokmasıdır, 
Yiyemezsin demedim mi?

Yemeyenler kalır naçar, 
Gözlerinden kanlar saçar. 
Bu bir demdir, gelir geçer, 
Duyamazsın demedim mi?

Bak şu aşıkın haline, 
Ne gelse söyler diline. 
Can ü başı Hakk yoluna, 
Koyamazsın demedim mi?

Aşıklar harabat olur, 
Hakk yanında hürmet bulur. 
Muhabbet baldan tatlı olur, 
Doyamazsın demedim mi?

Girelim Ali serine, 
Çıkalım meydan yerine. 
Küfrümüz iman yerine, 
Sayamazsın demedim mi?

Dervişlik ulu dernektir, 
Görene büyük örnektir. 
Yensiz yakasız gömlektir, 
Giyemezsin demedim mi?

Pir Sultan, Ali şahımız, 
Hakk'a ulaşır ahımız. 
On iki imam katarımız, 
Uyamazsın demedim mi? 
(Pir Sultan Abdal)

Balım Sultan'dan
URUM ABDALLARIYIZ 
Biz Urum Abdallarıyız 
Maksadımız yârdır bizim 
Geçtik ziynet kabâsından 
Gencinemiz erdir bizim

Dâim kılarız biz zârı 
Harceyleriz elden var, 
Dost yoluna verdik seri 
Mürkirimiz hârdır bizim

Aşk bülbülüyüz öteriz 
Râh-i Hakka yüz tutarız 
Mânâ gevherin satarız 
Mürşidimiz vardır bizim

İstivâyı gözler gözüm 
Seb’almesanidir yüzüm 
Ene’l Hakk’ı söyler sözüm 
Mi’râcımız dârdır bizim

Haber aldık mahkemâttan 
Geçmeyiz zâttan sıfattan 
Balım nihan söyler Haktan 
İrşâdımız sırdır bizim 
(Balım Sultan)

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 https://web.archive.org/web/20180415154228/http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/index.php/TKHBVD/article/download/1181/1170
 https://web.archive.org/web/20141203015202/http://hbvdergisi.gazi.edu.tr/index.php/TKHBVD/article/viewFile/209/202
 http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/necdet_yasar_bayatli_bektasi_ritueller.pdf 

Tekke edebiyatı
Halk edebiyatı
Tasavvuf edebiyatı