Derekapı, Tortum

Derekapı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.  Erzurum büyükşehir belediyesi il sınırlarına genişlemeden önce köy statüsüne sahipti.

Tarihçe 

Derekapı'nın eski adı Kartshis Kari'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kartshis Kari (ქარცხის კარი), "Kartsha Kapısı" anlamına gelir. Nitekim Kartsha köyüne açılan vadi üzerinde yer alması nedeniyle bu şekilde adlandırılmıştır. Kartshis Kari sonradan Türkçede Kisha Kapusu'na (كسخە قپوسی) dönüşmüştür.

Kartshis Kari, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kartshis Kari köyünde 35 hanede 140 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 280 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Kartsha adı Ermenicenin etkisiyle Türkçede Kisha'ya dönüşmüştür. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yazım hatası olmakla birlikte Köyün adı "Kisha Kapusu" (كسخە قپوسی) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kishakapu" biçiminde yazılmış olan köyün nüfusu 422 kişiden oluşuyordu. Bu sırada Kishakapu Tortum kazasının Kisha nahiyesinin 15 köyünden biriydi. Kartshis Kari veya Kishakapı Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Derekapı olarak değiştirilmiştir. Köyün Gürcüce adındaki "kapı" (kari) kelimesi yeni adında da korunmuştur. Derekapı nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 585 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.

Derekapı köyünde ne zaman inşa edildiği bilinmeyen tek nefli köy kilisesinden geriye bir şey kalmamıştır.küçük kalıntı şeklindeki kilisenin ilerisinde dağda mağara görünmekte taş duvarı olan mağaranın geçmişte şarap mahseni olarak kullanıldığı düşünülüyor

Coğrafya

Derekapı, Uzundere İlçesine 14 km Artvin Yusufeli ilçesine 43 km Oltu İlçesine 56 km Erzurum kentine 73 km, Tortum kasabasına 18 km uzaklıktadır.

Nüfus 

GSM operatör bulunmaktadır

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Tortum Kültür Tanıtım ve Haber Portalı

Tortum'un mahalleleri