Doğan Kardeş

Doğan Kardeş, Türkiye'de 1945-1993 arasında  aralıklar ile yayınlanmış popüler çocuk dergisidir. 2008-2011 arasında çizgi roman ve manga dergisi olarak yayınlamıştır.

Türkiye'de çocuk dergiciliğinde önemli yeri olan, dört-beş kuşak boyunca çocukların anılarında derin izler bırakmış bir dergidir. 23 Nisan 1945 tarihinde Yapı ve Kredi Bankası’nın desteğinde Şevket Rado ve Vedat Nedim Tör tarafından çıkartılmaya başlamıştır.

Dergi özellikle  Vedat Nedim Tör idaresinde çıktığı ilk 20 yıllık süre içerisinde ülkedeki çocuk gündemini oluşturmada etkili oldu; açtığı çocuk romanı yazma yarışmaları ve düzenlediği etkinliklerle Türkiye’deki çocuk edebiyatı çalışmalarının gelişmesine katkıda bulundu.

Tarihçe

1945-1965 
Dergi, Yapı Kredi Bankası'nın kurucusu Kazım Taşkent’in oğlu Doğan'ın adını taşır.  İsviçre'nin Flims kasabasındaki bir yatılı okulda okuyan oğlu Doğan'ın 10 Nisan 1939 tarihinde Alpler’de meydana gelen bir heyelan sonucunda on yaşında iken ölümü üzerine Kazım Taşkent, onun anısını yaşamak için bir çocuk dergisi kurmuştur

Yapı ve Kredi Bankası’nın desteği ile çıkarılan dergi,  bankanın Eylül 1944'te faaliyete geçmesinden yedi ay sonra, Bankanın Kültür ve Sanat müşaviri  Vedat Nedim Tör'ün idaresinde aylık bir dergi olarak yayınlanmaya başladı. İlk sayısı Doğan’ın ölüm yıldönümü olan Nisan 1945'te çıktı.  Derginin ilk sayısında itibaren "Doğan Kardeş", okurlara gerçek bir kişilik olarak yansıtıldı; adını Kazım Taşkent’in ölen oğlunun adından aldığı on yıl sonra Vedat Nedim Tör imzalı bir yazıda anlatıldı.

Doğan Kardeş, 1945-1965 arasında, kısa bir dönem hariç, Vedat Nedim Tör yönetiminde çıkarıldı. 26,5x20 boyutlu, 20 sayfalık bir dergi idi. 2 Ekim 1947 itibarıyla Perşembe günleri çıkan haftalık bir dergiye dönüştü. 1960'ta 17,5x 25 boyutlu, 32 sayfa bir dergi olarak çıkarıldı.

1966-1978 
Aralık 1965’te yenileneceğini duyurarak okurlarından bir süre izin isteyen dergi, dokuz ay sonra 31 Ekim 1966 tarihinde Ayşe Taşkent yönetiminde çıkarılmaya başladı. 1978 yılına kadar yayını kesintisiz devam etti.

1988-1993 
Dergi, on yıllık bir ara verdikten sonra 1988'de yeniden aylık olarak basılmaya başladı; 63 sayıdan sonra 1993 yılında sonlandı.

2008-2011 (Çizgi roman dergisi) 
2008 yılında Yapı Kredi Yayınları dergiyi  aynı kapak logosunu kullanarak  aylık bir çizgi roman dergisi olarak çıkarmaya başlamıştır. İlk sayı  1 Şubat 2008'de çıkan dergi; Mart 2011'de çıkan 38. sayıda sona erdi. Bu dönemde bir çocuk dergisiyle gençlik dergisi arasında olan Doğan Kardeş'te çok dinlenen kasetlerin tanıtımı, yabancı rock şarkıcılarıyla ilgili yazılar, Türk popunun starlarıyla röportajlar da yayımlandı.

Doğan Kardeş"te yayımlanmış çizgi roman maceraları, dergi kapandıktan sonra aynı yayınevi tarafından bağımsız albümler halinde yayımlanmaya devam etti.

Kadrosu 
Derginin basım ve yayımında önemli sorumluluklar üstlenen isimler arasında Onat Kutlar, Neriman Hızır (Ayşe Abla), Münevver Alper, Cemal Nadir, Nebahat Karaorman, Fahrünnisa Seden, Selma Emiroğlu, Şevki Akören yer alır.

Ayrıca yazı ve öyküleriyle Semra Özin, Nezihe Araz, Gülten Dayıoğlu, Aziz Nesin, Erhan Bener, Nezihe Meriç, Muzaffer İzgü, Nuriye Ege, Abbas Cılga, Nihal Yalaza Taluy;Çevirileriyle İpek Erdem, Akşit Göktürk, Azize Bergin ve Tomris Uyar; şiirleriyle Ümit Yaşar, İlhan Geçer, Mualla Uzmay, Hasan Latif Sarıyüce, Sabih Şendil, Tarık Orhan, Nermin Ünsel, A. Kutsi Tecer, Serpil Kenber Başak, İdil Özerdem;  karikatürleri, desen ve çizgi roman çalışmalarıyla Cemal Nadir, Dinçer Erimer, Mıstık, Feridun Oral, İsmail Güleç, Kemal Aydabol, Ahmet Güven, Enis Temizel, Ateş Sunay, Ertan Dinçer, Tuncay Batıbeki, Nazan Erkmen, Behice Balta, Şakir Gökçebağ, Kemal Gökhan, Emine Bora, Şahin Erkoçak  dergide yer almıştır.

Doğan Kardeş, çocuk okuyucuların eserlerine de yer vermiştir. Çocukken Doğan Kardeş'e yazdıkları mektupları yayımlanan ünlü isimler arasında   Altan Erbulak, Müjdat Gezen İdil Biret, Suna Kan, Sevin Okyay, Oya Baydar, Pınar Kür, Halit Refiğ bulunur.

Doğan Kardeş Marşı 

Dergide, gelecekte ünlü müzisyenler olacak Suna Kan ve İdil Biret 'in yurt dışında eğitim gören birer harika çocukken gönderdikleri mektuplar yayınlanmıştır. İdil Biret, 1948 yılında dergi için bir marş besteledi. Bu haber dergide duyurulduktan sonra marşın sözlerinin Doğan Kardeş okurlarınca yazılması beklendi ve açılan yarışmada 10 yaşındaki Tomris Sunter’in şiiri birinciliği kazandı.

Dergide marşın notaları da yayımlanmış; Ayşe Abla (Neriman Hızır), Ankara Radyosu'nda Radyo Çocuk Kulübü’nün korosunun bu marşı söylemesini sağlamıştır.

Yarışmalar 
Yayın hayatı boyunca Doğan Kardeş dergisinde çok çeşitli nedenlerle yarışmalar açılmıştır. Şiir, karikatür, resim, "güleryüzlü fotoğraf", rozet tasarımı gibi yarışmalar büyük ilgi gördü.

İlkokullar arası ilk kompozisyon yarışması 1957 yılında Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak gerçekleştirildi. İlk çocuk romanı yarışması ise 1964 yılında Yapı Kredi'nin 20. kuruluş yıldönümü nedeniyle “Doğan Kardeş Çocuk Romanı Armağanı” adı ile  yapıldı. Mehmet Seyda’nın “Bir Gün Büyüyeceksin” adlı romanı birinci oldu.

Doğan Kardeş Kitapları 
Doğan Kardeş bir çocuk dergisi olarak doğmuş ama gösterilen yoğun ilgi Vedat Nedim Tör’ü aynı adlı bir kitap serisi hazırlamaya yönlendirmiştir. Dünya çocuk edebiyatından birçok ünlü yazarın eserleri bu seri ile Türkçeye çevrildi. Çevrilen ilk kitap, Tolstoy’un küçükler için yazdığı, çevirileri Rusça aslından Vâlâ Nurettin tarafından yapılan 17 öyküden oluşur.

Uzun süre öykü ve roman basan yayınevi, 1949 yılında Amerika’da Chicago Üniversitesi profesörleri tarafından çocuklar için hazırlanmış bilgi kitaplarının çevirilerini de yapmaya başladı. 1950 yılında e “Dünya Çocuk Romanları” serisini başlattı. Doğan Kardeş Kitapları, derginin 1988'de kapanmasından sonra da varlığını sürdürdü.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 ykykultur.com.tr'de Mine Söğüt'ün 2003 tarihli "Sevgili Doğan Kardeş" adlı anı-inceleme kitabının tanıtımı

Türkçe dergiler
1945'te kurulan dergiler
Türk çocuk dergileri
Gençlik dergileri
Çizgi roman dergileri
Türkiye'de yayımlanan haftalık dergiler
2011'de Türkiye'de feshedilmiş oluşumlar
1945'te Türkiye'de kurulan oluşumlar