Pergel

Pergel, birbirine üstten eklenmiş iki koldan meydana gelen, çember çizmeye ve küçük mesafeleri ölçmeye yarayan alet. Pergel, geometri şekillerinin çiziminde kullanıldığı gibi çeşitli meslek dallarında da ölçü aleti olarak kullanılmaktadır. Küçük doğru parçaları ve açılar arasındaki mesafeler de pergellerle ölçülür.

Kullanım alanları 

Açıların ikiye bölünmesi, bir eşkenar üçgen, düzgün beşgen, on ve on beş kenarlı vb. çokgenlerin çizilmesi cetvel ve pergelle çözülebilen problemlere, herhangi bir açının üçe bölünmesi, çemberin herhangi bir sayıda eşit parçaya bölünmesi, cetvel ve pergelle çözülemeyen geometrik problemlere misaldir.

Matematikte çember veya çember yayları çizmek vasıtasıyla çözülen problemler vardır. Böyle problemlere cetvel ve pergelle çözülebilir problemler denir. Cetvele lüzum kalmadan yalnız pergel yardımıyla çizilen düzlem geometriye de pergel geometrisi denmektedir.

Pergel çeşitleri ve kullanıldığı yerler 

Ölçek pergeli Bu pergeller bir kolludur. Genellikle harita çalışmalarında kullanılır.

Elips pergeli Bu pergeller elips çiziminde kullanılır.

Yaylı pergel Buna nokta pergeli de denir. Uçları yay üzerine yerleştirilmiştir.

Şapkacı pergeli Buna eskiden Fes Pergeli denilirdi. Daha sonra şapka pergeli ismini aldı.

Sabit pergel Uçları sabit ve iki kolu vardır. Tomrukların çaplarını ölçmede kullanılır.

Taşçı pergeli Birer uçlarının birbirine eklendiği, diğer uçları ise sivri demirlerle bittiği, iki cetvelden ibarettir. Taş ustaları bu pergeli dik çıkmada ve ayrıntıları çizmede kullanırlar.

Uzunluk pergeli İki basit koldan meydana gelen, daire çiziminde kullanılan pergellerdir.

Nokta pergeli Çok küçük çemberleri çizmede kullanılır. Şehadet ve başparmak arasında tutularak döndürülen bir üst sap yardımıyla kullanılır ve çizimler yapılır.

Oran pergeli Diğer pergellere benzeyen, fakat kollar yerine taksimatlı cetvelleri bulunan ölçü aleti.

Üç kollu pergel Heykeltraşçılıkla uğraşan sanatkarlar, yapmak istedikleri resimlerin ölçüsünü ve uzunluklarını aktarmada kullanır.

Galeri

Kelime Kökeni 
Farsça pargār پرگار  "daire çizme aygıtı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde pairi-kāra- "çevre-eden" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Kaynakça 
2. Kelime Kökeni Kaynak : https://www.etimolojiturkce.com/kelime/pergel 

Ölçü aletleri
Teknik resim aletleri
Farsçadan Türkçeye geçen sözcükler
Kırtasiye aletleri
Matematik araç ve gereçleri
Seyir ekipmanları