UEFA katsayıları

UEFA katsayıları, Avrupa Futbol Federasyonları Birliği'nin (UEFA) üyesi olan ülke federasyonlarını, Millî Futbol Takımlarını ve Avrupa Kupalarına katılan takımlarını sıralamakta kullandığı sisteme verilen isimdir.

3 çeşit katsayı hesabı yapılmaktadır:
Millî takım katsayıları: Millî Futbol Takımlarının, Avrupa Futbol Şampiyonası eleme turları ve finalleri kura çekimindeki torba durumunu belirlemekte kullanılır.
Ülke katsayıları: Bir üye ülke federasyonundan UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi ve UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne katılacak takımların sayısı ve başlayacağı turların belirlenmesinde kullanılır.
Takım katsayıları: UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi ve UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne yerel liglerinden katılma hakkı kazanan kulüplerin eleme turlarına seribaşı olarak girip girmeyeceği ve grup aşamalarında torbaları belirlemekte kullanılır.

Katsayı hesaplama metodu

Millî takım katsayıları

Eski sistem
UEFA tarafından her 2 yılda bir Kasım veya Aralık aylarında eleme maçlarının tamamlanmasından sonra açıklanan Millî Futbol Takımlarının sıralamasında kullanılan katsayıdır. Yeni katsayı hesaplama metodu 20 Mayıs 2008 tarihinde ilan edilmiş ilk olarak Kasım 2009'da açıklanmıştır.

Sistem her 2 yıllık periyotlar şeklinde yürümektedir. Her periyot yılına göre, FIFA Dünya Kupası veya Avrupa Futbol Şampiyonası eleme maçlarını ve finallerini kapsamaktadır. Özel maçlar dikkate alınmamaktadır. Oynanan her millî maç için aşağıda belirtilen kurallara göre puanlar verilir ve maç başına puan hesaplanır.
 Oynanan her maç için 10,000 puan (sonuca bakılmadan)
 Galibiyete 30,000 puan
 Beraberliğe 10,000 puan
 Penaltı atışlarıyla kazanana 20,000 puan kaybedene 10,000 puan
 Atılan her gol için 501 puan
 Yenilen her gol için -500 puan
 Finaller öncesi play-off maçları 4,000 ekstra puan
 Finallerde grup maçları 8,000 ekstra puan; son 16 turu 12,000 ekstra puan; çeyrek final 18,000 ekstra puan; yarı final 28,000 ekstra puan; 3.lük maçı 18,000 ekstra puan; final maçı 38,000 ekstra puan
 Son 2 periyodun %40'ı en eski periyodun %20'si hesaba katılır.
 Eğer bir takım, herhangi bir periyodu oynamamışsa diğer periyotlar ağırlıklandırılmış şekilde dikkate alınır. (Örneğin 2015 Fransa katsayısı hesabında 2010-2012 periyodunun %33,3'ü 2012-2014 periyodunun %66,7'si dikkate alınacaktır.)
 Ev sahibi takımlar eleme turlarına katılmadığı için oynanmış olduğu en son eleme turu maçları dikkate alınır. (Örneğin Fransa 2016 Avrupa Şampiyonası ev sahibi olduğu için 2017 katsayıları hesaplanırken 2014 Dünya Kupası eleme maçları dikkate alınacaktır.)

Yeni sistem
Millî takımlar, 2018 Eylül ayında düzenlenmeye başlayan 2018-19 UEFA Uluslar Ligi sıralama kriterlerine göre sıralanacaktır.

Ülke katsayıları 

Bir ülkeden o sene UEFA Avrupa Ligi, Şampiyonlar Ligi ve Konferans Ligi'ne kaç takım katılmışsa, onların topladığı puanlar toplanır ve Avrupa kupalarına katılan takım sayısına bölünür. Bu puanlama ülke takımları için şu şekildedir:

Elemelerde;
 Galibiyet: 1 puan
 Beraberlik: 0,5 puan.

Gruplar ve sonrasında;
 Galibiyet: 2 puan
 Beraberlik: 1 puan.

Not: Penaltı atışlarıyla tur geçmek puanı etkilemez. (120 dakika sonucu dikkate alınır)

Bonuslar;
 Aşağıdaki tabloda takım katsayıları için verilen bonus puanlar ülke katsayısı için de geçerlidir. (Elenme puanları, Avrupa ligi ve konferans ligine katılım puanları hariç)

Ülke takımlarının yukarıdaki hesaplamaya göre aldığı tüm puanlar toplanır. Bu puanlar ülkeden o yıl Avrupa kupalarına katılan takım sayısına bölünerek ülke puanı hesaplanır.

Takım katsayıları 
Gruplar ve sonrasında (AL ve KL eleme aşaması play-off hariç);
 Galibiyet: 2 puan
 Beraberlik: 1 puan.

2021-22 ve sonraki sezonlar için bonus puanlar

2021-22 sezonu öncesi için bonus puanlar

2018-19 sezonundan itibaren ülke puanı eklenmesi uygulaması kaldırılmıştır. Eğer son 5 yıl içindeki kulüp katsayısı ülke katsayısının %20'sinden düşükse ülke katsayısının %20'si kulüp katsayısı olarak alınacaktır.

Millî takımlar sıralaması

Ülke sıralaması 

Açıklamalar

 Fransa ve İngiltere Lig Kupasını kazanan birer takım UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne katılmaktadır.
 Liechtenstein Futbol Federasyonu bir lig organize etmemiştir. Sadece Lihtenştayn takımlarının oynadığı Lihtenştayn Kupası'nı kazanan takım UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne katılır.
 Bir önceki sezonun UEFA Şampiyonlar Ligi ve UEFA Avrupa Ligi şampiyonları doğrudan Şampiyonlar Ligi lig aşamasına katılır. Eğer iki şampiyondan biri veya ikisi kendi ülkesinde doğrudan grup aşamasına katılma hakkı elde ederse eleme oynayan takımlardan en iyi takım katsayısına sahip 1 veya 2 takım de direkt lig aşamasına katılır.
 Bir önceki sezonun UEFA Avrupa Konferans Ligi şampiyonu UEFA Avrupa Ligi lig aşamasına katılır. Eğer şampiyon kendi lig sıralamasına göre UEFA Avrupa Ligi lig aşamasına veya UEFA Şampiyonlar Ligine katılmışsa yerine eleme oynayacak tüm takımlardan en yüksek kulüp katsayısı olan takım katılır.
 2021-22 sezonundan itibaren yapılan düzenlemeyle UEFA Şampiyonlar Ligi grup aşamasından önce elenen tüm takımlar yoluna UEFA Avrupa Ligi veya UEFA Avrupa Konferans Liginden ve UEFA Avrupa Ligi grup aşamasından önce elenen tüm takımlar yoluna UEFA Avrupa Konferans Liginden devam etmektedir. 
 2024-25 sezonundan başlamak üzere bir önceki sezonun en yüksek katsayısına sahip 2 ülkeden birer takım daha doğrudan Şampiyonlar Ligi grup aşamasına katılır.

Kulüpler sıralaması 
UEFA Kulüpler Sıralaması, Avrupa Kupalarındaki takımların eşleşmelerinde kullanılan ve son 5 yılda kulüplerin Avrupa Kupalarındaki başarıları göz önünde bulundurularak oluşturulan bir cetveldir. 2018-19 sezonundan itibaren ülke puanı eklenmesi uygulaması kaldırılmıştır. Eğer kulüp katsayısı ülke katsayısının %20'sinden düşükse ülke katsayısının %20'si kulüp katsayısı olarak alınmaktadır. Buna göre, ilk 25 takım sıralaması aşağıdaki gibidir.

Sıralama liderleri 
1960'tan beri 5 yıllık periyotlar olarak sıralamayı lider tamamlayan takımlar:

Dış bağlantılar 
 UEFA katsayılarının canlı güncellemesi 
 UEFA Resmi Sitesi
 UEFA katsayıları ve hesaplanması detaylı bilgi -Bert Kassies

Kaynakça 

Katsayı