Ambalaj

Ambalaj, ürünlerin, tüketiciye ulaştırılması aşamasında, taşınması, korunması, saklanması ve satışa sunulması için kullanılan herhangi bir malzemeden yapılmış ürünlerdir. Paketleme aynı zamanda paket tasarlama, değerlendirme ve üretme sürecini de ifade eder.  Paketleme, malları nakliye, depolama, lojistik, satış ve son kullanım için hazırlamanın koordineli bir sistemi olarak tanımlanabilir.  Ambalaj ürünü içerir, korur, muhafaza eder, taşır, bilgilendirir ve satar.

Ambalajın tarihi

Antik çağ

İlk paketler o sırada mevcut olan doğal malzemelerle yapıldı: saz sepetler, şarap tulumları (bota çantalar), ahşap sandıklar, çanak çömlek vazolar, seramik amforalar, ahşap fıçılar, dokuma çantalar vb. işlenmiş malzemeler geliştirildikçe ambalajların yapımında kullanıldı: ilki cam ve bronz kaplardı. Eski ambalajların incelenmesi arkeolojinin önemli bir konusudur.

Kağıdın ambalajda ilk kullanımı, Çinliler tarafından MÖ birinci veya ikinci yüzyılda gıda sarmak için kullanılan işlenmiş dut kabuğu yapraklarıydı.

Avrupa'da kağıt benzeri malzemelerin kullanımı, Romalılar'ın tütsü paketlemede kötü kalite ve geri dönüştürülmüş papirüs kullandığı zamandı.

Kağıdın ambalajda en eski kayıtlı kullanımı ise Kahire’de Arap Mısır pazarlarını gezen Fars gezgininin müşterilere sebze, baharat ve donanım satıldıktan sonra kağıda sarıldığını not ettiği notlarıydı.

Modern çağ

Teneke
Teneke'nin ambalajda kullanımı 18. yüzyıla kadar uzanır. Teneke imalatı uzun süre Bohemya'nın tekel'indeydi; 1667'de Andrew Yarranton, bir İngiliz mühendis ve Ambrose Crowley, yöntemi İngiltere'ye getirdiler ve burada Philip Foley dahil olmak üzere demir ustalarınca geliştirildi.

1697'de John Hanbury, "Pontypoole Plakaları" yapmak için Pontypool'da haddehanesi vardı.
Orada silindirler aracılığıyla haddeleme demir plakalarına öncülük eden yöntem, önceki çekiçleme uygulamasıyla mümkün olandan daha düzgün siyah plakaların yapılmasını sağladı.

Teneke kutular ilk olarak 1725'te Bristol Kanalı'ndaki limanlardan satılmaya başlandı. Teneke Newport, Galler'dan sevk edildi. 1805'te 80,000 kutu yapıldı ve 50,000'i ihraç edildi. Londra'daki Tütün uzmanları 1760'lardan itibaren enfiyeyi metal kaplı kutularda paketlemeye başladılar.

Konserve

Fransız mucit Nicolas Appert tarafından gıda muhafazası için hava geçirmez kapların öneminin keşfedilmesiyle, teneke kutulama işleminin patenti İngiliz tüccar Peter Durand tarafından 1810'da alındı.

Patenti aldıktan sonra Durand, konserve gıda ile ilgilenmedi. 1812'de patentini, süreci ve ürünü geliştiren ve Londra'daki Southwark Park Road'da dünyanın ilk ticari konserve fabrikasını kuran diğer iki İngiliz Bryan Donkin ve John Hall'a sattı. 1813'te Kraliyet Donanması için ilk konserve ürünleri üretiyorlardı.

Kağıt esaslı ambalaj
Kurulum kutuları ilk olarak 16. yüzyılda kullanıldı ve modern katlanır kartonların geçmişi 1839'a kadar uzanır. İlk oluklu kutu 1817'de İngiltere'de ticari olarak üretildi. Oluklu kağıt da denir 1856'da bir İngiliz patenti aldı ve uzun şapkalar için astar olarak kullanıldı. İskoç doğumlu Robert Gair, 1890'da önceden kesilmiş karton kutuyu yani kutular biçiminde katlanıp toplu üretilen düz parçaları icat etti. Gair'in icadı bir kaza sonucu ortaya çıktı: 1870'lerde Brooklynli bir yazıcı ve kese kağıdı üreticisi olarak tohum torba siparişi basıyordu ve torbaları katlamak için yaygın kullanılan ve torba katlamak için kullanılan metal cetvel, yerine kaydırıldı ve onları kesti. Gair, tek bir işlemde kesip katlayarak önceden yapılmış karton kutular yapabileceğini keşfetti.

Ticari kağıt poşetler ilk olarak 1844'te Bristol, İngiltere'de üretildi ve Amerikan Francis Wolle 1852'de otomatik torba yapımı için bir makine patentini aldı.

Malzeme cinslerine göre ambalaj malzemeleri 
Malzeme cinslerine göre ambalaj malzemelerini 5 ana sınıfta toplamak mümkündür.

Ahşap kökenli ambalaj malzemeleri 

 Paletler
 Sandıklar
 Köşe koruyucular

Cam kökenli ambalaj malzemeleri 
 Şişeler
 Kavanozlar
 Bidonlar

Kağıt kökenli ambalaj malzemeleri 
 Karton kutular
 Oluklu mukavva kutular
 Köşe koruyucular

Plastik kökenli ambalaj malzemeleri 
 Torbalar
 Shrink naylonları
 Çemberler
 Strech filmler
 Bidonlar
 Valizler
Metal kökenli ambalaj malzemeleri
 Teneke kutular
 Çemberler
 Çember tokaları
 Variller

Ambalaj ve paketlemede kullanılan semboller 
Ambalaj ve paketleme ürünlerinde çeşitli semboller kullanılmaktadır. Bazı sembollerin uluslararası geçerliliği bulunmaktadır.

Barkod 
Çizgi kod ya da barkod olarak bilinen ürünü tanıtıcı etiketler.

Paketleme makineleri

Paketleme makinesi seçimi, teknik yetenekler, işgücü gereksinimi, işçi güvenliği, sürdürülebilirlik, servis verilebilirlik, güvenilirlik, paketleme hattıyla birleştirilebilme özelliği, sermaye maliyeti, taban alanı, esneklik (değişim- fazla, malzeme, çoklu ürün vb.), enerji gereksinimleri, giden paketlerin kalite kontrolu, nitelikler (gıda, ilaç vb. için), iş hacmi, verimlilik, üretkenlik, ergonomi, yatırım getirisi vb. kapsar.

Paketleme makinesi şunlardan birisi olabilir:
 standart, kullanıma hazır ekipman olarak satın alınan
 özel yapım veya özel operasyonlara göre özel olarak satın alınan
 şirket içi mühendisler ve bakım personeli tarafından üretilen veya değiştirilen

Paketleme hattındaki otomasyon çalışmalarında giderek daha çok programlanabilir mantık denetleyicisi ve robotik kullanılmaktadır.

Paketleme makineleri aşağıdaki genel tiplerden olabilir:
 Biriktirme ve harmanlama makineleri
 blister paketleme ve vakumlu paketleme makineleri
 Şişe kapak ekipmanları, üst kapak kapatma, kapatma, yapıştırma ve mühürleme makineleri
 Kutu, kasa, tepsi ve taşıyıcı şekillendirme, paketleme, ambalaj açma, kapama ve mühürleme makineleri
 Kartonlama makineleri
 Temizleme, sterilizasyon, soğutma ve kurutma makineleri
 Kodlama, baskı, markalama, damgalama ve baskı makineleri
 Dönüştürme makineleri
 Konveyör bantları, biriktirme ve ilgili makineler
 Besleme, yönlendirme, yerleştirme ve ilgili makineler
 Dolum makineleri: kuru, toz, katı, sıvı, gaz veya viskoz ürünlerin işlenmesi
 Muayene: görsel, ses, metal algılama vb.
 Etiket dağıtıcı
 Yönlendirme, şifre çözme makineleri
 Paket doldurma ve kapatma makineleri
 Palet (ambalaj)leme, paletten çıkarma, birim yük montaj
 Ürün tanımlaması: etiketleme, işaretleme vb.
 Sızdırmazlık makineleri: ısıyla yapıştırma veya tutkallama üniteleri
 Dilme makineleri
 Tartı makineleri: ağırlık kontrol, çok kafalı terazi
 Sarma makineleri: streç sarma, shrink ambalaj, bantlama
 Dikey Form, doldurma ve kapatma makineleri
 Diğer özel makineler: dilmeler, delikli, lazer kesiciler, parça ekleri, vb.

Kaynakça 

 
Endüstri mühendisliği
Perakende satış
Endüstriyel tasarım
Fransızcadan Türkçeye geçen sözcükler
Arap icatları
Ürün yönetimi
Mısırlı icatları