Yağlı, Şavşat

Yağlı, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Yağlı köyünün eski adı Zakieti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Zakieti (ზაქიეთი) özel ad olan Zakia'dan türemiş olup "Zakia'nın yurdu" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Zakiyet biçiminde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca bir kaynakta Zakiyet (زاكیەت) olarak geçer.

Zakieti, orta çağda Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim Belteti (ბელტეთი), Didgorti (დიდგორთი), Cvari (ჯვარი), Tskalşua (წყალთაშუა), კორტოხათი, სამსაკეთი, Napudzari (ნაფუძარი), Aho (ახო), Vakia (ვაკია), Kotaneti (კოტანეთი) gibi Gürcüce yer adları da buranın bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Zakieti, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusu tespit ettiği 1835 yılında "Zakiyet" adıyla Maçahel sancağına bağlı bir köydü. Köyde sonradan eklenen kişilerle birlikte 96 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 192 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Mirliva Hüseyin Bey ile Mirliva Osman Bey hissesine kayıtlı köyde muhtar ve molla olmasına karşın, imam bulunmuyordu.

Zakieti, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Zakieti (Закиети) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına  bağlıydı. Bu kazada Daba nahiyesinin (сельское общество: kırsal topluluk) altı köyünden biriydi. 1886 nüfus tespitinde, 161'i erkek ve 171'i kadın olmak üzere, 36 hanede 332 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Köye bağlı Carbidze mahallesinde 4 hane, "Kagveci-ogulari" mahallesinde 17 hane, Çikiridze mahallesinde 3 hane ve "Çir-ogulari" mahallesinde 11 hane bulunuyordu.

Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze 1893'te Zakieti köyünü İmerhevi'de Gürcücenin konuşulduğu köyler arasında saymıştır. 93 Harbi'nin ardından Rus idaresindeki köyden 15 hanenin Osmanlı ülkesine göç ettiğini belirtmiştir. Tarihçi ve dilbilimce Nikolay Marr da 1904 yılında Klarceti ve Şavşeti bölgelerini gezmiş, gezi günlüklerinde Zakieti köyünden de söz etmiştir. Bu köyde fotoğrafını da çektiği ahşap evi İmerhevi tarzı evlere örnek olarak tanımlamıştır. Marr'ın verdiği bilgiye göre Köyün Vaketi (ვაკეთი: düzlük) denilen mevkiinde kışlalar bulunuyordu. Vaketi mezrasından sonra tepedeki yaylaya çıkılıyordu.

Birinci Dünya Savaşı sonlarında Ruslar bölgeden çekilince, Zakieti köyünün de yer aldığı  Artvin sancağı bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya da Gürcistan'ı Artvin bölgesini de kapsayacak biçimde tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Zakieti köyü yeniden Türkiye'ye katıldı.

Zakieti, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının İmerhevi nahiyesine bağlıydı. Köyde 44 hanede 276 kişi yaşıyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı Gürcü olarak kaydedilmişti. Zakieti veya Zakiyet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Yağlı olarak değiştirilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında Yağlı, Çoruh vilayetinin Şavşat kazasına bağlı Meydancık nahiyesinin köylerinden biriydi. 1965 genel nüfus sayımında Yağlı köyünün nüfusu 383 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 161 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya 
Köy; Artvin il merkezine 100 km, Şavşat ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.

Mahalleler 
Yağlı köyüne bağlı 6 mahalle bulunmaktadır. Bu mahallelerin isimleri: Şobela, Çakvriyet, Cami Mahallesi, Mikazeler, Dere Mahallesi, Micruat (Unyallar). Cami mahallesinin ismi köyde bulunan tek caminin orada olmasından gelmektedir, Unyallar mahallesinin ismi ise Ünye Gürcülerinin oraya göç edip yerleşmesinden dolayı koyulmuştur.

Nüfus

Galeri

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 
 Köy tanıtım sitesi

Şavşat belde ve köyleri