Airyanem Vaejah

Airyanem Vaejah, yaklaşık olarak "Aryanlar'ın" (İranlı’ların) geniş toprakları" anlamına gelen Airyanəm Vaējah Zerdüştlüğün kutsal kitabı Avesta'da (Vendidad, Farg. 1) Ahura Mazda'nın "on altı mükemmel toprak" hakkındaki ifadelerinden birine yapılan atıftır. En güzel yerlerden biri olduğu düşünülmektedir ancak diğer taraftan Vendidad 1 orada iki ay yaz on ay kış sürdüğünü söylemektedir. Kışın sonunda meydana gelen su taşkınlarından yakınmaktadır.

Etimoloji ve ilgili kelimeler 
Eski İranî terim airyanem vaējah (Avesta dilinde), airya ve vaējah sözcüklerinin çoğul ilgi hali (genitif) ile oluşmuştur. Vaējahın anlamı belli değildir. Eski Hintçe hızlı akan nehir bölgesi anlamına gelen vej/vij (Veda dilinde) ile ilişkili olabilir. Ayrıca, kimilerince "tohum" ya da "mikrop" olarak yorumlanmıştır. Avesta dilindeki airya, eski Farsça ariya ile etimolojik olarak ilişkilidir.

Yine, eski İranî terim *aryānām xšaθra-, Orta İranî etkiler- örneğin orta Farsça terim Ērān-shahr (İran-şahlık) ve nihayetinde Sasani İmparatorluğu döneminde Ērān (İran)- yoluyla "İran" ismine evrilmiştir.

Tarihsel kavramlar 
Airyanem Vaejah' ın tarihsel konumu halen belirsizdir. Vendidad' ın ilk bölümünde on altı ülkeden bahsedilmiştir ve bazı bilimciler Airyanem Vaejah' ın diğer tümünün kuzeyinde yer aldığını düşünür. Ancak, Harvard Üniversitesi'nden Michael Witzel' e göre Airyanem Vaejah bu ülkelerin tam merkezinde, merkezî Afgan dağlık bölgesinde yer alır. Bahram Farahvashi and Nasser Takmil Homayoun ise Airyanem Vaejah' ın muhtemelen Harezm civarında yer aldığını öne sürer. Aynı şekilde, Hawaii Üniversitesi'nden tarihçi Elton L. Daniel, Harezm' in Avesta insanlarının ana yurduna karşılık gelen en olası yer olduğuna inanır, ve ünlü İranlı dilbilimci Ali-Akbar Dehkhoda Harezm' i "Aryan boylarının beşiği" olarak nitelemiştir. Talageri, "The Rigveda: A Historical Analysis" kitabında, Airyam Vaejah' ın Keşmir' de bulunduğunu öne sürer.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Avesta terminology: Eranvej
 E4M7 :Blog adresi
 E4M7: Bandcamp hesabı

Zerdüştçülük
Pers mitolojisi
İran tarihi
Afganistan tarihi
Din tarihi
Hindoloji
Avestaca