రఘువంశము

ఈ వ్యాసం రఘువంశ కాళిదాసు కావ్యం గురించినది. సంబంధిత మరొక వ్యాసం ఇక్ష్వాకు వంశము చూడండి.

రఘువంశం - రఘుకుల () ఇతిహాస-పురాణంలోని ఒక పురాణ భారతీయ క్షత్రియ రాజవంశం, ఇది సూర్యవంశం లేదా ఇక్ష్వాకు వంశపు రాజుల వంశానికి చెందిన ఒక శాఖగా పరిగణించబడుతుంది. రఘువంశానికి చెందిన ఏ రాజు అయినా, రఘువంశీ అని పిలుస్తారు, ఫలితంగా కూడా సూర్యవంశానికి చెందినవాడు. ఇంద్రుడి నుండి అశ్వమేధ యొక్క బలి అశ్వాన్ని రక్షించిన పురాణ రాజు రఘు పేరు మీద ఈ రాజవంశం పేరు వచ్చింది. రఘువంశీ రాజులలో మాంధాత, హరిశ్చంద్ర, సాగర, భగీరథ, దిలీప, రఘు, అజ, దశరథ మరియు రాముడు ఉన్నారు. 

మహాకవి కాళిదాసు రాసిన సంస్కృత మహాకావ్యం. ఈ గ్రంథ కూర్పుకు  ఖచ్చితమైన తేదీ తెలియకపోయినా, కవి కాలాదుల ఆధారంగా 5 వ శతాబ్దంలో వ్రాసినట్లు భావించబడుతుంది. ఈ గ్రంథంలో  19 సర్గలలో  రఘు రాజవంశానికి సంబంధించిన కథలు, దిలీపుని కుటుంబం,  అగ్నివర్ణుని వరకు అతని వారసుల గూర్చి వివరించబడినది.  వీరిలో రఘుమహరాజు, దశరథ మహారాజు, రాముడు  ఉన్నారు. ఈ రచనపై 10 వ శతాబ్దపు కాశ్మీరీ పండితుడు వల్లభదేవుడు తొలి వ్యాఖ్యానం వ్రాసాడు.  మల్లినాథుడు (ca.1350-1450) రాసిన సంజీవని అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, విస్తృతంగా లభించే వ్యాఖ్యానం.

ఇవి కూడా చూడండి 
 ఇక్ష్వాకు వంశము

మూలాలు

బయటి లింకులు 
రఘు మహారాజు కథ
 రఘువంశము 1-9 సర్గలు వ్యాఖ్యానంతో 

 రఘువంశము 1౦-౧9 సర్గలు వ్యాఖ్యానంతో 

 Transliterated Sanskrit text at GRETIL
 Complete translation and commentary along with word meanings by Desiraju Hanumanta Rao
 Summary and partial translation by Arthur W. Ryder: 113 verses are translated, the rest are summarised in prose