లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల జాబితా

లోక్‌సభ, భారత పార్లమెంటు దిగువ సభ, పార్లమెంటు సభ్యులతో (ఎంపీలు) రూపొందించబడింది. ప్రతి ఎంపీ, ఒకే భౌగోళిక నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. ప్రస్తుతం 543 నియోజకవర్గాలు ఉండగా, గరిష్టంగా 550 స్థానాలు వరకు ఉంటాయి. (ఆర్టికల్ 331- 2 స్థానాలు ఆంగ్లో ఇండియన్‌కు కేటాయింపు చేయబడిన తర్వాత). కానీ 104వ రాజ్యాంగ సవరణ ప్రకారం ఆర్టికల్ 331 పార్లమెంటు ద్వారా ఏమి స్థానాలు పెరగలేదు. ఈ సవరణకు ముందు గరిష్ట సీట్లు 552 ఉండేవి). భారత రాజ్యాంగంలో వివరించినవిధంగా లోక్‌సభ సభ్యుల గరిష్టపరిమితి  552 మంది సభ్యులు. అయితే వారిలో 28 రాష్ట్రాల ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యంవహించే 524 మంది సభ్యులు, 8 కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల జనాభా ప్రాతిపదికన ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న 19 మంది సభ్యులు ఉంటారు.

నియోజకవర్గాల డీలిమిటేషన్ 
2002 నాటి డీలిమిటేషన్ చట్టంప్రకారం, భారత డీలిమిటేషన్ కమిషన్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాల జాబితా, వాటి రాజ్యాంగ శాసనసభ  విభాగాలు, కేటాయింపు స్థితి (షెడ్యూల్డ్ కులాల (ఎస్.సి) అభ్యర్థులకు లేదా షెడ్యూల్డ్ తెగల (ఎస్.టి) అభ్యర్థులకు లేదా కేటాయింపు చేసినా, చేయకపోయినా) పునర్నిర్వచించబడింది. 2008 మే లో జరిగిన కర్ణాటక శాసనసభ ఎన్నికలు, కొత్తగా గుర్తించబడిన శాసనసభనియోజకవర్గాలను ప్రకారం ఏన్నికలు జరిగిన మొదటి రాష్ట్రంగా గుర్తింపుపొందింది. పర్యవసానంగా 2008లో షెడ్యూల్ చేయబడిన అన్ని శాసనసభఎన్నికలు, అనగా ఛత్తీస్‌గఢ్, మధ్యప్రదేశ్, ఢిల్లీ, మిజోరాం, రాజస్థాన్‌ రాష్టాలు కొత్తగా నిర్వచించిన శాసనసభ నియోజకవర్గాలపై ఆధారపడి ఎన్నికలు జరిగాయి. 

పార్లమెంటరీ, శాసనసభ నియోజకవర్గాల పరిధి, ఆకృతి, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 లోని సెక్షన్ 4 ప్రకారం, స్వతంత్ర డీలిమిటేషన్ కమిషన్ ద్వారా నిర్ణయించబడింది. 1976 రాజ్యాంగసవరణ ప్రకారం,  2001 భారత జనాభా లెక్కల తర్వాత డీలిమిటేషన్ నిలిపివేయబడింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, 2001,  2003లో రాజ్యాంగానికి చేసిన కొన్ని సవరణలు, 1971 భారత జనాభా లెక్కల ఆధారంగా హౌస్ ఆఫ్ పీపుల్, రాష్ట్ర శాసనసభలలో వివిధ రాష్ట్రాలకు కేటాయించిన మొత్తం స్థానాల సంఖ్యను 2026 సంవత్సరం తర్వాత తీసుకోవలసిన జనాభా గణన వరకు స్తంభింపజేసారు.  2001 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా ప్రతిరాష్ట్రం ప్రాదేశిక పార్లమెంటరీ, శాసనసభ నియోజకవర్గాలుగా విభజించాలి. ఆ తర్వాత చేపట్టే మొదటి జనాభా గణన వరకు ఆ నియోజకవర్గాల పరిధి స్తంభింపజేయబడుతుంది.  2001 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా 2026 సంవత్సరం ఎన్నికలకు షెడ్యూల్డ్ కులాల (ఎస్.సి) , షెడ్యూల్డ్ తెగల (ఎస్.టి) అభ్యర్థులకు కేటాయుంపు చేయాల్సిన స్థానాల సంఖ్యను తిరిగి సవరించాలి. ఒక రాష్ట్రంలోని ప్రతిపార్లమెంటరీ, శాసనసభ  నియోజకవర్గాలు జనాభా ప్రాతిపదికన సాధ్యమైనంత వరకు ఆచరణలో  రాష్ట్రం అంతటా ఒకే విధంగా ఉండేటట్లు నియోజకవర్గాన్ని విభజించాలి.

సారాంశం 
డీలిమిటేషన్ చట్టం, 2002 ప్రకారం ఏర్పాటైన డీలిమిటేషన్ కమిషన్‌కు 2001 జనాభా లెక్కలు ప్రకారం జమ్మూ కాశ్మీర్ మినహా భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల్లోని అన్ని పార్లమెంటరీ, శాసనసభ నియోజకవర్గాలను జనాభా ఆధారంగా సరిదిద్దే పనిని అప్పగించారు. భారత ప్రభుత్వం డీలిమిటేషన్ చట్టం, 2002ను సవరిస్తూ ఆర్డినెన్స్‌ను విడుదల చేసింది. జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి డీలిమిటేషన్ కమిషన్ తుది ఉత్తర్వును రద్దు చేసింది. తర్వాత, నాలుగు ఈశాన్య రాష్ట్రాలైన అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, నాగాలాండ్‌లలో డీలిమిటేషన్ కసరత్తును వాయిదా వేస్తూ, డీలిమిటేషన్ చట్టం, 2002లోని సెక్షన్ 10 ఎ కింద ప్రభుత్వం నాలుగు వేర్వేరు ఉత్తర్వులను జారీచేసింది..1952, 2020 మధ్య, ఆంగ్లో-ఇండియన్ సమాజ సభ్యుల కోసం లోక్‌సభలో రెండు స్థానాలు కేటాయించబడ్డాయి. భారత ప్రభుత్వ సలహా మేరకు వారిని భారత రాష్ట్రపతి నామినేట్ చేస్తాడు.2020లో ఇది 104వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2019 ప్రకారం రద్దుచేసారు.  

కింది పట్టికలు మొత్తం రాష్ట్రాల వారీగా సీట్ల సంఖ్యను, షెడ్యూల్డ్ కులాల (ఎస్.సి) , షెడ్యూల్డ్ తెగల (ఎస్.టి) అభ్యర్థులకు కేటాయింపు చేయబడిన స్థానాల సంఖ్యను సూచిస్తుంది.

రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారిగా స్థానాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్

అరుణాచల్ ప్రదేశ్

అస్సాం

బీహార్

ఛత్తీస్‌గఢ్

గోవా

గుజరాత్

హర్యానా

హిమాచల్ ప్రదేశ్

జార్ఖండ్

కర్ణాటక

కేరళ

మధ్యప్రదేశ్

మహారాష్ట్ర

మణిపూర్

మేఘాలయ

మిజోరం

నాగాలాండ్

ఒడిశా

పంజాబ్

రాజస్థాన్

సిక్కిం

తమిళనాడు (39)

తెలంగాణ

త్రిపుర

ఉత్తర ప్రదేశ్

కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

అండమాన్, నికోబార్ దీవులు

చండీగఢ్

దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ

ఢిల్లీ

జమ్మూ కాశ్మీర్

లడఖ్

లక్షద్వీప్

పుదుచ్చేరి

ఇవి కూడా చూడండి
లోక్‌సభ పూర్వ నియోజకవర్గాల జాబితా
భారత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు 

భారతదేశ నియోజకవర్గాలు
లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
జాబితాలు
భారతదేశ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు