క్షారమృత్తిక లోహము

విస్తృత ఆవర్తన పట్టికలో రెండవ గ్రూపులో అమర్చిన బెరీలియం (Be), మెగ్నీషియం (Mg), కాల్షియం (Ca), స్ట్రాన్షియం (Sr), బేరియం (Ba), రేడియం (Ra) మూలకాలను 'క్షార మృత్తిక లోహాలు'  అంటారు.  ఈ మూలకాలన్నీ మెరుపు గుణం కలిగి, సిల్వర్ రంగు గల తెలుపుతో ఒకే రకమైన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి. ఇవి సాధారణ ఉష్ణోగ్రతా పీడనాల వద్ద ఎక్కువ చర్యాశీలత గల లోహాలు.

నిర్మాణత్మకంగా ఈ మూలకాల పరమాణువులోని బాహ్య కక్ష్యలో s-ఆర్బిటాల్ పూర్తిగా రెండు ఎలక్ట్రాన్లతో నిండి ఉంటుంది.   అందువలన క్షారమృత్తికా లోహాలు సులువుగా రెండు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి కాటయాన్లను ఏర్పరుస్తాయి. వీటి ఆవేశం +2, ఆక్సీకరణ స్థితి +2, ఉంటుంది. 

అన్ని క్షారమృత్తికా లోహాలు ప్రకృతిలో లభ్యమవుతాయి. రేడియం మాత్రం యురేనియం, ధోరియం వంటి భార లోహాల రేడియోధార్మిక విఘటనం చెందినపుడు ఆ విఘటన గొలుసులో లభ్యమవుతుంది.   ఈ మూలకాల గ్రూపులో స్ట్రాన్షియం  తరువాత రావలసిన 120 పరమాణు సంఖ్య గల మూలకాన్ని ప్రయోగం ద్వారా తయారుచేయుటకు చేసిన ప్రయోగాలు సఫలం కాలేదు.

ధర్మాలు

రసాయన 
ఈ మూలకాలు ఆవర్తన పట్టికలో రెండవ గ్రూపుకు చెందుతాయి. ఈ మూలకాల బాహ్య కక్ష్యలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఒకేలా ఉంటుంది. అందువలన ఇవి ఒకే విధమైన రసాయన ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి. 

రసాయన శాస్త్రంలో పై మూలకాలలో పై ఐదింటి ధర్మాలను పరిశీలించడం జరిగింది. కానీ రేడియం మూలకానికి ఉన్న రేడియోధార్మిక ధర్మం మూలంగా పూర్తిగా దాని రసాయన ధర్మాలను పరిశీలించలేదు.

క్షార మృత్తికలోహాలు సిల్వర్ రంగులో మెత్తగా ఉంటాయి. అవి సాపేక్షంగా తక్కువ సాంద్రతను, ద్రవీభవన స్థానాన్ని, భాష్పీభవన స్థానాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఈ మూలకాలు హేజోజన్లతో రసాయన చర్య జరిపి వాటి లోహ హాలైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి. అవి అయానిక స్పటిక సమ్మేళనాలు. బెరెలియం తప్ప అన్ని క్షార మృత్తిక లోహాలు నీటితో చర్య జరిపి క్షార హైడ్రాక్సైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి. భారయుత క్షార మృత్తికలోహము తేలికపాటి లోహం కన్నా ఎక్కువ చర్యాశీలత కల్గి ఉంటాయి.  క్షార మృత్తిక లోహాలు ఆవర్తన పట్టిలలో వాటి పీరియడ్లలో రెండవ అతి తక్కువ మొదటి అయనీకరణ శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. క్షారమృత్తిక లోహాల రెండవ అయనీకరణ శక్తి కూడా తక్కువగా ఉంటుంది.

బెరిలియం ఒక మినహాయింపు: ఇది నీరు లేదా ఆవిరితో చర్య జరపదు.  దాని హాలైడ్లు సమయోజనీయమైనవి.  బెరీలియం కలిగి ఉన్న అన్ని సమ్మేళనాలు సమయోజనీయ బంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి.  బెరెలియం సమ్మేళనాలలో బెరెలియం ఫ్లోరైడ్ ఎక్కువ అయానిక సమ్మేళనము. ఇది తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం, గలన స్థితిలో తక్కువ విద్యుద్వాహకత కలిగి ఉంటుంది.

అన్ని క్షార మృత్తిక లోహాల భాహ్య కర్పరంలో రెండు ఎలక్త్రాన్లు ఉన్నాయి. సంయోజకత 2 ఉన్నందున అష్టకం పొందడానికి రెండు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి ధనాత్మక అయాన్లను ఏర్పరుస్తాయి. అన్నీ ద్వసంయోజక అయాన్లనిస్తాయి.

భౌతిక ధర్మాలు 
ఈ క్రింది పట్టికలో క్షారమృత్తిక లోహాల భౌతిక ధర్మాలను సుచించడం జరిగినది.

గ్రంథావళి

ఇతర పఠనాలు 

 Group 2 – Alkaline Earth Metals, Royal Chemistry Society.
 Hogan, C.Michael. 2010. Calcium. eds. A.Jorgensen, C. Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment.
 Maguire, Michael E. "Alkaline Earth Metals." Chemistry: Foundations and Applications. Ed. J. J. Lagowski. Vol. 1. New York: Macmillan Reference USA, 2004. 33–34. 4 vols. Gale Virtual Reference Library. Thomson Gale.
 Silberberg, M.S., Chemistry: The molecular nature of Matter and Change (3e édition, McGraw-Hill 2009)
 Petrucci R.H., Harwood W.S. et Herring F.G., General Chemistry (8e édition, Prentice-Hall 2002)<div style="float: left; margin: 1px; font-size:85%;">

నోట్సు

మూలాలు 

రసాయన శాస్త్రము
ఆవర్తన పట్టిక గ్రూపులు