దండకం

దండకము ఒక విధమైన సాహిత్య ప్రక్రియ. ఇది సామాన్యంగా దేవతల స్తోత్రంగా ప్రస్తుతి చేయబడుతుంది. దండకం ప్రక్రియ సంస్కృతం నుండి వచ్చింది. పాశుపతాస్త్రం కోసం అర్జునుడు చేసిన శివస్తోత్రంగా దండకాన్ని మొట్టమొదటిగా ఆదికవి నన్నయ్య అరణ్యపర్వంలో రచించారు. అన్నింటిలోకి ప్రసిద్ధిచెందినది ఆంజనేయ దండకం.lll

ప్రముఖ దండకాలు

ప్రాచీన దండకాలు
 మౌని దండకం - మల్లికార్జున పండితారాధ్యులు
 భోగినీ దండకం - బమ్మెర పోతన
 అష్టభాషా దండకం - తాళ్ళపాక చినతిరుమలాచార్యుడు
 త్రిస్థలీ దండకం - నంది తిమ్మన
 శృంగార దండకం - తాళ్ళపాక పెదతిరుమలయ్య
 కృష్ణ దండకం - టేకుమళ్ళ రంగశాయి
 రాజగోపాల దండకం - కావటూరి రాఘవయ్య
 రామ దండకం - కంచర్ల గోపన్న
 విద్యావతీ దండకం - గణపవరపు వెంకటకవి
 కృష్ణ దండకం - కూచిమంచి తిమ్మయ్య
 త్రిపురారి దండకం - నెల్లూరి వీరరాఘవయ్య
 నృసింహ దండకం - ఏనుగు లక్ష్మన్న
 భద్రాద్రిరామ దండకం - రాయజగపతి రాజు
 తిట్ల దండకం - పోలిపెద్ది వెంకటరాయకవి

ఆధునిక దండకాలు
 హనుమ దండకం - శ్రీ కొండూరు రవి భూషణ్ శర్మ, శ్రీమతి ఇందు కిరణ్ కొండూరు
 నృసింహ దండకం - ముంగర అప్పన్న
 వేంకటేశదండకం - పైడిపాటి వేంకటాచలపతి
 తారావళీ దండకం - నైషధం కమలాపతి
 లక్ష్మీ దండకం - కామేశ్వర కవి
 పోలేశ్వరమ్మ దండకం - ముడుంబై కృష్ణమాచార్యులు
 హనుమద్దండకం - శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి
 దేశమ్మవారి దండకం - కోదండరామయ్య
 సౌదలీదేవి దండకం - మేడేపల్లి గోవిందయ్య
 పద్మావతీ దండకం - చంద్రకవి
 చంద్రాననా దండకం - నుదురుపాటి చిదానందం
 వీరభద్రవిజయ దండకం - శంఖుల చోడయ్య
 కాళహస్తీశ్వర దండకం - విశ్వనాథంగారి ధూర్జటి
 కనకదుర్గ దండకం - నరసింహం
 భాషీయ దండకం - గుడ్లూరి నరసింహశాస్త్రి
 నిమిషాంబ దండకం - కామర్పి నాగలింగయ్య
 రంగనాయక దండకం - ఉయ్యాలవాడ నారాయణ
 గండ నరసమ్మ దండకం - చేజర్ల నారాయణ
 ఈశ్వర దండకం - లక్కోజి నీలయ్య
 హనుమద్దండకం - పచ్చమెట్ట పాపయ్య
 పోలమ్మ దండకం - బొగడ మల్లన్న
 జాతీయపతాక వందనం - వడ్డూరి అచ్యుతరామ కవి

మూలాలు
 దండకాలు, సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం, ఆరుద్ర, మూడవ సంపుటి, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు, పేజీలు 516-30. 

తెలుగు సాహిత్యం
దండకాలు