గుణింతం

గుణింతం అంటే తెలుగు హల్లుకి అచ్చు కూడటంవలన వచ్చే శబ్దాల అమరిక. తెలుగు పెద్ద బాలశిక్షలో దీని వివరణ విస్తారంగా ఉంటుంది.

గుణింతపు గుర్తులు

 అ – ‌ర ‌- తలకట్టు
 ఆ – ా – దీర్ఘం
 ఇ. – ి – గుడి
 ఈ – ీ – గుడి దీర్ఘం
 ఉ – ు – కొమ్ము
 ఊ – ూ – కొమ్ము ధీర్ఘం
 ఋ – ృ – ఋత్వం
 ౠ – ౄ – ఋత్వం ధీర్ఘం
 ఎ. – ‌‌ ె – ఎత్వం
 ఏ. – ే ‌- ఏత్వం
 ఐ – ై – ఐత్వం
 ఒ. – ొ – ‌ ఒత్వం
 ఓ. – ో – ఓత్వం (ఒత్వా పొల్లు)
 ఔ – ౌ – ఔత్వం
 అం – ం – సున్నా
 అః – ః – విసర్గ

గుణింతపు గుర్తులు 

అచ్చులు హల్లుల పై చేరేటప్పుడు ఇంతకు ముందు పేర్కొన్న రూపాలలో గాక భిన్నమైన రూపంలో ఉంటాయి. ఆ రూపాలను అచ్చుల "ద్వితీయ రూపాలు” (Secondary Forms) అని అంటారు. కొన్ని అచ్చుల గుర్తులను తలకట్టు తీసి హల్లు పైన రాయాలి.

ఉదాహరణ: క, కా, కి, కీ, కె, కే, కొ, కో, కౌ. ఇవి  అ, ఆ, ఇ, ఈ, ఎ, ఏ, ఒ, ఓ, ఔ - కారాలు

కొన్ని అచ్చుల గుర్తులను హల్లు పక్కన చేర్చి రాయాలి. పక్క చేర్చినపుడు తలకట్టు ఇచ్చి రాయాలి. 
ఉదాహరణ:  కు, కూ, కృ, కౄ, కం, కః. ఇవి ఉ, ఊ, ఋ, ౠ - కారాలు, సున్న- అం, విసర్గ- అః. కారాలు 
 "ఐ" - కారానికి మాత్రం హల్లు పైన కింద కూడా రాయాలి.  ఉదాహరణ: కై, గై, పై, బై, లై
ఈ క్రింది పట్టికలో తెలుగు అక్షరాలు వాటి గుణింతాలు ఇవ్వబడ్డాయి.

మూలాలు

తెలుగు భాష
తెలుగు వ్యాకరణం