హబుల్ అంతరిక్ష టెలిస్కోపు

హబుల్ అంతరిక్ష దూరదర్శిని (ఆంగ్లం Hubble Space Telescope) భూ నిమ్న కక్ష్యలో తిరుగుతూ ఉన్నటెలిస్కోపు. 1990 లో నాసా ఈ టెలిస్కోపును ప్రయోగించింది. అమెరికాకు చెందిన ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు ఎడ్విన్ హబుల్ పేరున దీని నామకరణం జరిగింది. అంతరిక్షంలోకి పంపిన టెలిస్కోపుల్లో ఇది మొదటిదేమీ కానప్పటికీ, మిగతా వాటికంటే ఇది విస్తృతమైన కార్యకుశలత కలిగినది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం రోదశి లోతుల్లో ఉన్న నభోమూర్తుల అధ్యయనం. దీనిని డిస్కవరీ స్పేస్ షటిల్ ద్వారా ఏప్రిల్ 1990 లో భూ నిమ్న కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు.

2.4 మీ. దర్పణం కలిగిన ఈ టెలిస్కోపు లోని నాలుగు ప్రధాన పరికరాలు ఎలక్ట్రోమ్యాగ్నెటిక్ స్పెక్ట్రమ్ లోని అతినీలలోహిత (అల్ట్రా వయొలెట్), దృగ్గోచర (విసిబుల్), సమీప పరారుణ (నియర్ ఇన్ఫ్రారెడ్) శ్రేణుల్లో పరిశీలించగలవు.  భూ వాతావరణం బయట ఉండటాన హబుల్‌కు వాతావరణం వలన దృశ్యంలో కలిగే వక్రత ఉండదు. అంచేత అతి తక్కువ కాంతిని కూడా గ్రహించి భూస్థిత టెలిస్కోపుల కంటే మెరుగైన రిజొల్యూషన్‌లో బొమ్మలు తీయగలదు.

ప్రయోగం 
స్పేస్ షటిల్ చాలెంజరు దుర్ఘటన తరువాత షటిల్ కార్యక్రమాలు ఆగిపోవడంతో హబుల్ ప్రయోగం కొన్నేళ్ళ పాటు వాయిదా పడింది. 1988 లో షటిల్ కార్యక్రమాలి మళ్ళీ మొదలయ్యాయి. 1990 ఏప్రిల్ 24న డిస్కవరీ స్పేస్ షటిల్లో హబుల్‌ను అంతరిక్షంలోకి పంపించి భూ నిమ్న కక్ష్యలో ప్రతిక్షేపించారు.

తొలి అంచనాలలో హబుల్ కార్యక్రమం ఖర్చు 40 కోట్ల డాలర్లు అవుతుందని భావించారు. ప్రయోగించేనాటికి 470 కోట్ల డాలర్లైంది. ప్రయోగించిన ఇరవై ఏళ్ళలో - 2010  వరకూ పెట్టిన మొత్తం ఖర్చు 1000 కోట్ల డాలర్లుగా తేలింది.

ఆదిలో వైఫల్యం, అంతలోనే గెలుపు 

ప్రయోగించిన కొన్ని వారాల్లోనే హబుల్ పంపించిన బొమ్మల్లో నాణ్యతా లోపాలున్నట్లు గమనించారు. భూస్థిత టెలిస్కోపు బొమ్మల కంటే ఇవి మెరుగ్గా ఉన్నప్పటికీ హబుల్ నుండి ఆశించిన స్థాయి స్పష్టత వాటిలో లేదు. టెలిస్కోపు ఆప్టికల్ వ్యవస్థలో లోపం దీనికి కారణమని గుర్తించారు. ప్రాథమిక దర్పణాన్ని సరైన ఆకారానికి పాలిష్ చెయ్యకపోవడమే లోపమని నిర్ధారించారు.

మొదటి సర్వీసు యాత్ర 
సమస్యను సరిచేసేందుకు నాసా ఒక సర్వీసు యాత్రను తలపెట్టింది. హబుల్ ను రిపేరు చేసేందుకు, అందుకు అవసరమైన పరికరాలను ఉపయోగించడం లోను ఏడుగురు వ్యోమగాములకు లోతైన శిక్షణ నిచ్చింది. 1993 డిసెంబరులో ఎండీవర్ షటిల్ ద్వారా వారిని అంతరిక్షంలోకి పంపింది. వాళ్ళు 10 రోజుల పాటు అంతరిక్షంలో ఉండి హబుల్‌కు అవసరమైన అన్ని మరమ్మతులు పూర్తి చేసి తిరిగి వచ్చారు.

హబుల్‌కు అవసరమైన అన్ని రిపేర్లూ జయప్రదంగా పూర్తయ్యాయని, అది  స్పష్టమైన బొమ్మలౌ పంపిస్తోందనీ 1994 జనవరి 13 న నాసా ప్రకటించింది. 

అప్పటి నుండి 2009 మే వరకూ నాసా మరొక నాలుగు (మొత్తం ఐదు) సర్వీసు యాత్రలు చేపట్టి హబుల్‌కు అవసరమైన కొత్త హంగులను సమకూరుస్తూ వచ్చింది.

ఇవి కూడా చూడండి 

సైడింగ్ స్ప్రింగ్ తోకచుక్క
జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్
నక్షత్రాల పుట్టుక

మూలాలు

బయటి లింకులు

అధికారికమైన 
 HubbleSite, NASA's Hubble website for the public
 NASA Hubble pages 
 Spacetelescope, ESA's public Hubble pages
 Hubble Videos at ESA/Hubble
 Space Telescope Science Institute
 Hubble Space Telescope Mission Profile by NASA's Solar System Exploration
 "A Brief History of the Hubble Space Telescope"  from the NASA History Office
  (August 2003 report)
 Press release about amateur observations

చరిత్ర 
 Hubble data archive
 Hubble Heritage Project
 Space Telescope European Coordinating Facility
 STSDAS information
 Brief history of Hubble
 Amateur observations with Hubble, and a related press report
 Hubble data recording
 savethehubble.org 
 Save the Hubble.com
 Track Hubble with Google Maps
 Hubble's current position, also with Google Maps

వార్తలు 
 Hubble's main camera goes dark
 Some questions about Hubble's Future
 Hubble Images: Some Great Photos Taken by Hubble 
 Latest News about Hubble from the European Space Agency

భౌతిక శాస్త్రం
ఖగోళ శాస్త్రం
అంతరిక్ష కార్యక్రమాలు