కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)

కమ్యూనిజం భావజాలంతో భారతదేశంలో తొలిగా ఏర్పడ్డ రాజకీయ పార్టీ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ. దీని ఆంగ్ల పేరు (Communist Party of India (CPI)) లోని ప్రథమాక్షరాలతో సిపిఐగా లేక భా.క.పా గా పేరుపొందింది.ఈ పార్టీ డిసెంబరు 26 1925 స్థాపించబడింది. 1964 లో దీనిలోని అతివాద వర్గం కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)గా విడిపోయింది.

కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) పార్టీ 1925 చివరలో కాన్పూర్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో  లో స్థాపించబడింది, భారతదేశం లోపల, బయట  చాలా మంది ప్రజలు ఉపఖండంలో కమ్యూనిస్ట్ ఉనికిని నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నించారు. 1920 లో తాష్కెంట్‌లో (ఇప్పుడు ఉజ్బెకిస్తాన్‌లో) మనబేంద్ర నాథ్ రాయ్ , అబాని ముఖర్జీ,రాయ్ భార్య ఎవెలిన్ భారతదేశంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీని ఏర్పాటు చేయాలని పిలుపునిచ్చిన  వారు.  కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా  తమ లక్ష్యాలలో  మిలిటెంట్ సామ్రాజ్యవాద దేశభక్తిని అంతర్జాతీయవాదంతో కలిపి మోహన్‌దాస్ కె. గాంధీ , ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ) నేతృత్వంలోని అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన (సత్యాగ్రహ) ప్రచారాలకు ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాయి . అయితే, ఆ సమయంలో, బ్రిటీష్ పరిపాలన కమ్యూనిస్ట్ కార్యకలాపాలపై సాధారణ నిషేధాన్ని విధించింది, పార్టీకి వ్యతిరేకంగా అనేక చర్యలు తీసుకుంది, పార్టీ  నాయకులను 1929 లో   జైళ్ళలో వేయడం   తో సహా సిపిఐ సంస్థాగతంగా బలహీనంగా ఉండి, పార్టీ అయ్యే వరకు రహస్యంగా పనిచేయడానికి  ఆంక్షలు విధించారు . తర్వాత  1942 లో  రద్దు  చేయబడింది. 1947 లో భారతదేశం  వచ్చిన తరువాత  కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా(  సిపిఐ)  బలపడింది .  కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ( సి.పి .ఐ )  మహిళలకు సామాజిక సమానత్వం, పెద్దలందరికీ ఓటు హక్కు, ప్రైవేటు యాజమాన్యంలోని సంస్థల జాతీయం, భూ సంస్కరణలు, అట్టడుగు కులాలకు సామాజిక న్యాయం ( అంటరానివారితో సహా) ,   సమ్మెల ద్వారా నిరసన తెలపడం, వంటివి  పార్టీ యొక్క ప్రజాదరణను పెంచాయి. 1951 లో పార్టీ "జాతీయ ప్రజాస్వామ్యం" అని  ప్రజలకు పిలుపునిచ్చింది.  పార్టీ 1950   నుంచి దేశములో జరిగిన ఎన్నికలలో ( లోక్ సభ , రాజ్య సభ ) 1951, 1957,  1962   కాంగ్రెస్ పార్టీతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ సీట్లను పొంది,   ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీ గా దేశములో అవతరించింది.  1957 లో సిపిఐ  కేరళలో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్‌ను ఓడించింది, ఇ.ఎం.ఎస్. నంబూద్రిపాద్మొ ముఖ్యమంత్రి  గా   భారతదేశంలో మొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. కేరళలలో నంబూద్రిపాద్  ప్రభుత్వం అనేక సంస్కరణలను ( భూ సంస్కరణ , విద్యా విధానములో )  ప్రవేశపెట్టింది. ఈ సంస్కరణ లతో వ్యతిరేకం గా ఉద్యమాలు కూడా జరిగినవి  

భారత దేశములో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా స్థాపించిన వ్యక్తులు :  ఎం. ఎన్. రాయ్, ఎవెలిన్ రాయ్-ట్రెంట్, అబాని ముఖర్జీ, రోసా ఫిటింగోవ్, మహ్మద్ అలీ, మొహమ్మద్ షఫీక్,  . సి .పి.ఐ  పార్టీ యొక్క  కార్యక్రమాన్ని భారతదేశ పరిస్థితులకు తగినట్లుగా రూపొందించాలని నిర్ణయించింనారు   ఎస్ . వి . ఘటే మొదటి జనరల్ సెక్రటరీ , కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా  ( 1925-1933) వరకు

సంస్థాగతరూపం 

భా.క.పా. భారత ఎన్నికల కమీషను చే జాతీయ పార్టీగా గుర్తింపబడింది.  భా.క.పా. ప్రస్తుత ప్రధాన కార్యదర్శి డి. రాజా. కె. నారాయణ తెలంగాణ  రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా, కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.  

సి.పి.ఐ.కి చెందిన అనుబంధ సంస్థలు:
అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్
 అఖిల భారత యువజన సమాఖ్య (AIYF)
 అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య (AISF)
 జాతీయ భారత నారీ సమాఖ్య
 అఖిల భారత కిసాన్ సభ (రైతు సంఘం)
 భారతీయ ఖేత్ మజ్దూర్ యూనియన్ (వ్యవసాయ కూలీలు)
 అఖిల భారత ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల సమాఖ్య (ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు)

లోక్‌సభ ఎన్నికలలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ స్థితి

ప్రధాన కార్యదర్శులు, చైర్మన్లు

రాష్ట్రాల వారిగా భా.క.పా. ఫలితాలు 
2006 వరకు రాష్ట్రాల శాసనసభలలో భాకపా స్థితి క్రింద ఇవ్వబడింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు జరిగిన 2009ఎన్నికలలో నాలుగు సీట్లు గెలుచుకుంది.

ఇవీ చూడండి 
 భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీలు

మూలాలు

బయటి లింకులు 

 భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ అధికారిక వెబ్‌సైటు
 Leftism in India, 1917-1947  by Satyabrata Rai Chowdhuri, Palgrave, U.K.,2007.
 Assorted CPI-related images

1920 స్థాపితాలు
భారత రాజకీయాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ పార్టీలు