హనుమతోడి రాగము

హనుమతోడి రాగమ  అనునది తోడి  రాగంగా ప్రసిద్ధి పొందినది, ఇది కర్ణాటక సంగీతంలో 72 జనక రాగాలలో 8వ మేళకర్త రాగము. .యిది సంగీత కచేరీలలో తరచుగా పాడే రాగము.ఈ రాగంలో దాదాపు అందరు వాగ్గేయకారులు రచనలు చేశారు. యిది ముత్తుస్వామి దీక్షితుల సంగీత పాఠశాలలో జనతోడి  రాగంగా పిలువబడుతుంది..

రాగం కర్ణాటక సంగీతంలో తోడి  రాగం  హిందుస్థానీ సంగీతంలో తోడి (థాట్) రాగానికి భిన్నమైనది. తోడి  రాగానికి సమానమైన రాగం కర్ణాటక సంగీతంలో శుభపంతువరాళి రాగం ( 45 వ మేళకర్త రాగం). The equivalent of Carnatic Todi in Hindustani is Bhairavi thaat.

రాగ లక్షణాలు

 ఆరోహణ : స రిగా మ ప ధని స
 (S R1 G2 M1 P D1 N2 S)
 అవరోహణ : సని ధ ప మగా రి స
 (S N2 D1 P M1 G2 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు శుద్ధ ఋషభము, సాధారణ గాంధారము, శుద్ధ మధ్యమము, శుద్ధ ధైవతము, కైశికి నిషాధము. ఇది 44 మేళకర్త భావప్రియ రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

ఉదాహరణలు
కాదను వారికి, దాసు కావలెనా, గతి నీవని - త్యాగరాజు కీర్తనలు
రామ దైవశిఖామణి సురరాజ మహోజ్వల భూమణి - రామదాసు కీర్తన.

హనుమతోడి జన్యరాగాలు
హనుమతోడి రాగంలోని కొన్ని జన్య రాగాలు: అసావేరి, భూపాళం, ధన్యాసి, పున్నాగవరాళి, శుద్ధ సీమంధిని.

ధన్యాసి రాగము
ఉదాహరణలు 
తారకమంత్రము కోరిన దొరికెను - రామదాసు కీర్తన.
హరి హరి రామ నన్నరమర జూడకు - రామదాసు కీర్తన.
కోదండరాములు మముగన్న వారు - రామదాసు కీర్తన.
రామా దయ జూడవే భద్రాచల - రామదాసు కీర్తన.

అసావేరి రాగము
ఉదాహరణలు
రామచంద్రులు నాపై చలము చేసారు - రామదాసు కీర్తన.
ఉన్నాడో లేడో భద్రాద్రియందు - రామదాసు కీర్తన.
నా తప్పులన్ని క్షమియించుమీ - రామదాసు కీర్తన.
రామా నామనవిని చేకొనుమా - రామదాసు కీర్తన.

పున్నాగవరాళి రాగము
ఉదాహరణలు
గంధము పుయ్యరుగా - త్యాగరాజ స్వామి కీర్తన
రక్షించు దీనుని రామ రామ - రామదాసు కీర్తన.
ఏల దయ రాదో రామయ్య - రామదాసు కీర్తన.

మూలాలు

మేళకర్త రాగాలు