అడూర్ గోపాలక్రిష్ణన్

మౌతట్టు "అడూర్" గోపాలక్రిష్ణన్ ఉన్నిథాన్ (జననం 1941 జూలై 3) జాతీయ అవార్డు పొందిన  భారతీయ చలన చిత్ర దర్శకుడు, స్క్రిప్ట్ రచయిత, నిర్మాత. మలయాళం సినిమా పరిశ్రమలోని విప్లవాత్మక మార్పులలో అతని పాత్ర ఉంది. అతని మొదటి సినిమా స్వయంవరం (1972) కేరళ సినిమా ఉద్యమంలో కొత్త ఒరవడికి శ్రీకారం చుట్టింది. ఇతని సినిమాలలో ఎక్కువ భాగం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చిత్రోత్సవాలకి వెళుతూ వుంటాయి. స్వయంవరం నుండి ఓరు పెన్నుం రాన్డానుం వరకు అతను దర్శకత్వం వహించిన పదకొండు సినిమాలూ అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవాలలో ప్రదర్శింపబడ్డాయి.  అతనికి అనేక జాతీయ, అంతర్జాతీయ పురస్కారాలను సంపాదించిపెట్టాయి. అతను పదిహేనుసార్లు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు, పదిహేడుసార్లు కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు,  అనేక అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు గెలుచుకున్నాడు. ఎలిప్పట్టయానికి గాను అతను ప్రసిద్ధ బ్రిటిష్ ఫిలిం ఇనిస్టిట్యూట్ అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. అడూర్ 1984లో పద్మశ్రీ ,  2006లో పద్మ విభూషణ్ పురస్కారాలను స్వీకరించాడు. అతను భారతీయ సినిమాకు చేసిన విలువైన సేవలకు గాను 2004 సంవత్సరంలో అతనికి భారత అత్యున్నత సినిమా పురస్కారము దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డును ఇచ్చి దేశం  అతనిని  గౌరవించింది. అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర సమాజములో పేరుగల అతి కొద్దిమంది భారతీయ సినిమా నిర్మాతలలో ఇతను కూడా ఒకడు.

జీవిత చరిత్ర
గోపాలక్రిష్ణన్ 1941 జూలై  3 న ప్రస్తుతం భారతదేశములోని కేరళలో అడూర్ కి సమీపములో గల పల్లిక్కల్ (మేడయిల్ బంగళా) లో మాధవన్ ఉన్నిథాన్,  మౌత్తతు గౌరీ కుంజమ్మలకు జన్మించాడు. అతను 8 సంవత్సరాల వయసులో ఔత్సాహిక ప్రదర్శనలతో నటునిగా తన కళా జీవితాన్ని ఆరంభించాడు. తర్వాత అతను తన వ్యాసంగాన్ని రచన,  దర్శకత్వం వైపు మళ్ళించి కొన్ని నాటికలు రచించి దర్శకత్వం వహించాడు. గాంధిగ్రామ్ రూరల్ ఇన్స్టిట్యూట్ నుండి అర్ధ శాస్త్రము, రాజనీతి శాస్త్రము,  ప్రభుత్వ పాలనా శాస్త్రములలో 1961లో పట్టా పుచ్చుకున్న తర్వాత అతను తమిళనాడులోని దిండిగల్ దగ్గర ప్రభుత్వ అధికారిగా పనిచేసాడు. పూణే ఫిలిం ఇనిస్టిట్యూట్ లో  స్క్రీన్ రైటింగ్,  దర్శకత్వాలలో శిక్షణ పొందడానికి, అతను 1962లో ఉద్యోగాన్ని వదిలిపెట్టాడు. అక్కడ అతను భారత ప్రభుత్వ ఉపకార వేతనంతో తన శిక్షణను పూర్తి చేశాడు. తన సహచరులు,  స్నేహితులతో, అడూర్ చిత్రలేఖ ఫిలిం సొసైటీ, చలచిత్ర సహకారణ సంఘంను స్థాపించాడు; ఈ సంఘం కేరళలో చలనచిత్రాలకు సంబంధించి మొదటిది. ఇది సహకారరంగంలో చలనచిత్రాల నిర్మాణం, పంపిణీ,  ప్రదర్శనలపై దృష్టి సారించింది.

అడూర్ పదకొండు చలనచిత్రాలకు దాదాపు ముప్పై లఘు చిత్రాలకు,  డాక్యుమెంటరీలకు దర్శకత్వం వహించడమే కాక  స్క్రిప్ట్ ను సమకూర్చాడు. అతని నాన్-ఫీచర్ ఫిల్మ్స్ లో ముఖ్యమైనవి కేరళ రాష్ట్ర  ప్రదర్శక కళలు.

అడూర్ యొక్క మొదటి సినిమా, జాతీయ అవార్డు పొందిన స్వయంవరం (1972) మలయాళం చలనచిత్ర చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా మాస్కో, మెల్ బోర్న్, లండన్, పారిస్ లాంటి నగరాలలో నిర్వహించబడిన వివిధ అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవాలలో విరివిగా ప్రదర్శించబడింది. దీని తర్వాత వచ్చిన చిత్రాలైన కొడియెట్టం, ఎలిప్పట్టాయం, ముఖాముఖం, అనంతరం, మతిలుకల్, విధేయన్ ,  కథాపురుషన్లు మొదటి చిత్రం స్థాయిని నిలబెట్టుకుంటూ వివిధ చలనచిత్రోత్సవాలలో విమర్శకులచేత ప్రశంశలు పొంది అతనికి అనేక పురస్కారాలు సాధించి పెట్టాయి. అయినప్పటికీ, ముఖాముఖం కేరళలో విమర్శలకు గురి అయినది అదేవిధంగా విధేయన్ చిత్ర రచయిత సాఖారియ,  అడూర్ల మధ్య గల అభిప్రాయ భేదాల వలన చర్చలకు కేంద్రబిందువైంది.

అడూర్  తరువాతి చిత్రం నిజహళ్ కుత్తు, నిరపరాధిని ఉరి తీసానని తెలిసిన ఒక తలారి (ఉరితీసేవాడు) యొక్క అనుభవాల క్రోడీకరణ,, నాలు పెన్నుంగాల్, తకజ్హి శివశంకర పిళ్ళై యొక్క 4 లఘు కథల సంగ్రహం.

అతని అన్ని చిత్రాలు జాతీయ,  అంతర్జాతీయ పురస్కారాలను గెలుచుకున్నాయి (జాతీయ అవార్డు ఉత్తమ చిత్రానికి గాను రెండుసార్లు, ఉత్తమ దర్శకునికి ఐదుసార్లు,  ఉత్తమ స్క్రిప్ట్ కి రెండుసార్లు. అతని చిత్రాలలోని నటులు , సాంకేతిక నిపుణులు కూడా అనేక జాతీయ అవార్డులు పొందారు). అడూర్ మూడవ చిత్రం, ఎలిప్పట్టాయం ది కోవేటేడ్ బ్రిటిష్ ఫిలిం ఇన్స్టిట్యూట్ అవార్డును 'ది మోస్ట్ ఒరిజినల్, ఇమాజినేటివ్ ఫిలిం' 1982 గాను గెలుచుకుంది. ముఖాముఖం, అనంతరం, మతిలుకల్, విధేయన్, కథాపురుషన్.  నిజాల్కుతూలకు ది ఇంటర్ నేషనల్ ఫిలిం క్రిటిక్స్ ప్రైజ్ (FIPRESCI) వరుసగా ఆరుసార్లు అతను పొందాడు. ది UNICEF ఫిలిం ప్రైజ్ (వెనిసు), OCIC ఫిలిం ప్రైజ్ (అమ్నిఎన్స్), ఇంటర్ ఫిలిం ప్రైజ్ (మనహెం) మొదలగు అంతర్జాతీయ అవార్డుల విజేత, అతని చిత్రాలు కాన్న్స్, వెనిసు, బెర్లిన్, టొరోంటో, లండన్, రొట్టేర్డం, ప్రపంచంలోని ముఖ్యమైన ప్రతి చిత్రోత్సవాలలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. భారతీయ సినిమాలకు అతను చేసిన సేవలకు గాను, దేశము అతనిని పద్మశ్రీ బిరుదుతో 1984లో సత్కరించింది.

అడూర్  కుమార్తె అస్వతి దోర్జ్ IPS (అస్సాం కాడర్ లో భాగము, 2000 బ్యాచ్) జూన్ 2010న ముంబైలో డిప్యుటీ కమిషనర్ ఆఫ్ పోలీసుగా బాధ్యతలు స్వీకరించింది.

డాక్యుమెంటరీలు,  'కొత్త సినిమా' ఉద్యమము 
తొమ్మిది చలనచిత్రాలతో పాటు 30 లఘుచిత్రాలు,  డాక్యుమెంటరీలు అతని ఖాతాలో జమయై ఉన్నాయి. హెల్సింకి చిత్రోత్సవము అతని చిత్రాలకు సంబంధించిన తొలి చిత్రోత్సవము. జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు, అనేక అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవాలలో అతను జ్యూరీలో ముఖ్యుడు.

అతని చిత్రాలతో పాటు, కేరళలో కొత్త సినీ సంస్కృతిని ప్రవేశపెట్టడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన కేరళలోని మొదటి ఫిలిం సొసైటీ "చిత్రలేఖ ఫిలిం సొసైటీ" నిర్వహణలో అడూర్ పాలుపంచుకున్నాడు. చిత్ర నిర్మాణానికి సంబంధించిన కేరళ  తొలి ఫిలిం కో-ఆపరేటివ్ సొసైటీ "చిత్రలేఖ" నిర్వహణలో అతను చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఈ ఉద్యమాలు చిత్రాలను కొత్త దారికి మళ్ళించాయి, ఇవి జి. అరవిందన్, పి.ఎ. బెకెర్, కె.జి. జార్జి, పవిత్రన్,  రవీంద్రన్ వంటి దర్శకులచే "కళాత్మక సినిమాలు"గా పిలవబడ్డాయి. ఈ ఉద్యమం బలంగా ఉన్న ఆ సమయంలో జనరంజక చిత్రాలు కూడా కళాత్మక సినిమాలతో మేళవించి ఒక కొత్త చిత్రకళా శైలి రూపుదిద్దుకుంది.

అవార్డులు,  మైలురాళ్ళు 
గోపాలక్రిష్ణన్ తన చిత్రాలకు సాధించిన అవార్డులలో కొన్ని: 
 2010 -యునివర్సిటీ అఫ్ కేరళ నుండి గౌరవ డాక్టరేటు [డి.లిట్ ]
 2006 - పద్మ విభూషణ్ — భారత ప్రభుత్వం యొక్క రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారము
 2004 -భారత ప్రభుత్వం నుండి జీవిత సాఫల్య చిత్ర పురస్కారమైన దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు
 1984 -పద్మశ్రీ —భారత ప్రభుత్వం యొక్క నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారము
 1984 - లెజియన్ ఆఫ్ ఆనర్ — ఫ్రెంచ్ ఆర్డర్, ఫ్రాన్సులోని అత్యున్నత అలంకరణ
జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు — వివిధ విభాగాలకు చెందిన స్వయంవరం, కొడియెట్టం, ఎలిప్పట్టాయం, ముఖాముఖం, అనంతరం, మథిలుకల్, విధేయన్, కథాపురుషన్, నిజాల్క్కుతూ, నాలు పెన్నుంగాల్ 
 కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారాలు: — వివిధ కేటగిరీలకు చెందిన కొడియెట్టం, ఎలిప్పట్టాయం, ముఖాముఖం, అనంతరం, విధేయన్, ఓరు పెన్నుం రాన్డానుం 
ఇంటర్ నేషనల్ ఫిలిం క్రిటిక్స్ ప్రైజ్ (FIPRESCI) — గెలుపొందిన ఆరు చలనచిత్రాలు వరుసగా (ముఖాముఖం, అనంతరం, మథిలుకల్, విధేయన్, కథాపురుషన్, నిజాల్కుతు )
లండన్ ఫిలిం ఫెస్టివల్ — సుతెర్లాండ్ ట్రోఫి — 1982లో ఎలిప్పట్టాయం గాను
బ్రిటిష్ ఫిలిం ఇన్స్టిట్యూట్ అవార్డు — మోస్ట్ ఒరిజినల్ ఇమాజినేటివ్ ఫిలిం ఆఫ్ 1982 — ఎలిప్పట్టాయం 
ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వము (2003) చే కమాండర్ ఆఫ్ ది ఆర్డే డేస్ ఆర్ట్స్ ఎట్ డేస్ లేట్ట్రేస్
కైరో అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవాలలో లైఫ్ టైం ఎచివ్మేంట్ అవార్డు.

జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు (సవివరముగా) :

 1973 - ఉత్తమ చిత్రం - స్వయంవరం 
 1995 - ఉత్తమ చిత్రం - కథాపురుషన్
 1973 - ఉత్తమ దర్శకుడు - స్వయంవరం 
 1985 - ఉత్తమ దర్శకుడు - ముఖాముఖం 
 1988 - ఉత్తమ దర్శకుడు - అనంతరం 
 1990 - ఉత్తమ దర్శకుడు - మతిలుకల్ 
 2008 - ఉత్తమ దర్శకుడు - నాలు పెన్నుంగాల్
 1978 - ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం - కొడియెట్టం 
 1982 - ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం - ఎలిప్పట్టాయం 
 1990 - ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం - మథిలుకల్ 
 1994 - ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం - విధేయన్ 
 2003 - ఉత్తమ మలయాళ చలన చిత్రం - నిజాల్క్కుతూ
 1985 - ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే - ముఖాముఖం 
 1988 - ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే - అనంతరం
 1984 - ఉత్తమ పుస్తకం పై సినిమా - సినిమాయుదే లోకం

కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు (సవివరంగా) :

 1977 - ఉత్తమ చిత్రం - కొడియెట్టం 
 1981 - ఉత్తమ చిత్రం - ఎలిప్పట్టాయం 
 1984 - ఉత్తమ చిత్రం - ముఖాముఖం 
 1993 - ఉత్తమ చిత్రం - విధేయన్ 
 2008 - ఉత్తమ చిత్రం - ఓరు పెన్నుం రాన్డానుం
 1977 - ఉత్తమ దర్శకుడు - కొడియెట్టం 
 1984 - ఉత్తమ దర్శకుడు - ముఖాముఖం 
 1987 - ఉత్తమ దర్శకుడు - అనంతరం 
 1993 - ఉత్తమ దర్శకుడు - విధేయన్ 
 2008 - ఉత్తమ దర్శకుడు - ఓరు పెన్నుం రాన్డానుం
 1977 - ఉత్తమ కథ - కొడియెట్టం 
 1993 - ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే - విధేయన్ 
 2008 - ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే - ఓరు పెన్నుం రాన్డానుం
 1982 - ఉత్తమ డాక్యుమెంటరి చిత్రం - క్రిష్ణనట్టం
 1999 - ఉత్తమ డాక్యుమెంటరి చిత్రం - కాలమండలం గోపి
 2005 - ఉత్తమ డాక్యుమెంటరి - కాలమండలం రామన్కుట్టి నైర్
 2004 - చలనచిత్రాలపై ఉత్తమ గ్రంథం - సినిమానుభవం

అతని చిత్రాల పునరావలోకన ప్రదర్శనలు నిర్వహింపబడిన ప్రదేశాలు

కోల్ కత్తా, బై సీగుల్ ఫౌండేషన్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్, నందన్, 2009.
 ది స్లోవేనియన్ ఇంటర్ నేషనల్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, 2009.
 ది మునిచ్ ఫిలిం మ్యూజియం, 2009.
 ది ఫ్రెంచ్ సినిమాతేక్వే, పారిస్, 1999.

పదవుల నిర్వహణ
అడూర్ చిత్ర పరిశ్రమలో కూడా అనేక గౌరవప్రథమైన పదవులలో పనిచేసాడు. భారత ప్రభుత్వం చే ఒక జాతీయ చిత్ర విధానము కొరకు ఏర్పాటు చేయబడిన శివరామకారత్ కమిటీలో అతను ఒక సభ్యుడు. 1974లో ఇతను జాతీయ చిత్ర అవార్డు కమిటీలో ఒక సభ్యుడు. అతడు వెనిసు, సింగపూర్, హవాయి,  ఢిల్లీ అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవాలలో జూరీ సభ్యుడు. అతను 1999లో కేరళలో జరిగిన అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవాలకి ఛైర్మన్. 1980–1983 సంవత్సరాలలో నేషనల్ ఫిలిం డెవలప్మెంట్ కార్పోరేషన్ కి ఇతను అధికారి. పూణే ఫిలిం, టెలివిజన్ ఇన్స్టిట్యూట్ లకు ఇతను దర్శకుడు. ఇతను 1975–1977 సంవత్సరాలలో ది అడ్వైజరీ బోర్డు ఫర్ నేషనల్ ఫిలిం ఆర్చివ్స్, పూణేలో ఒక సభ్యుడు.

ఫిల్మోగ్రఫీ

మూలాలు

వనరులు
 
 అడూర్'s oeuvre
 అడూర్ ఇన్ యాక్షన్  అడూర్ యొక్క ఫోటోల సంగ్రహం
 వెబ్ లోకం ప్రొఫైల్ 
 వెబ్ లోకం ప్రొఫైల్ మెయిన్ పేజి 
 అధికారిక సైట్: ప్రొఫైల్
 కేరళ యొక్క సమాచార, ప్రజా సంబంధాల విభాగము యొక్క అధికారిక వెబ్ సైట్

బాహ్య లింకులు

 'సినిమా ఆఫ్ మలయాళం' ప్రొఫైల్ 
 'కాలమండలం గోపి- అడూర్ గోపాలక్రిష్ణన్ యొక్క డాక్యుమెంటరీ' 
 'కాలమండలం రామన్ కుట్టి నాయర్ - అడూర్ గోపాలక్రిష్ణన్ యొక్క డాక్యుమెంటరీ' 
 'ది రోడ్ టు మోడరన్ టైమ్స్', నాలు పెన్నుంగాల్, సినిమా ఆఫ్ అడూర్ గోపాలక్రిష్ణన్, మింట్ లౌంజ్ 8 సెప్టెంబర్ 2007, అర్జున్ రాజదన్ 
 కేరళ యొక్క సమాచార, ప్రజా సంబంధాల విభాగము యొక్క అధికారిక వెబ్ సైట్ 

మలయాళీ వ్యక్తులు
1941 జననాలు
జీవిస్తున్న ప్రజలు
భారతీయ హిందువులు
కేరళ సినిమా దర్శకులు
మలయాళ సినిమా దర్శకులు
కేరళ స్టేట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్ విజేతలు
పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కేరళ వ్యక్తులు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
దాదాసాహెబ్‌ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు
పద్మవిభూషణ పురస్కారం పొందిన కేరళ వ్యక్తులు