మానేపల్లి (పి.గన్నవరం మండలం)

మానేపల్లి, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కోనసీమ జిల్లా, పి.గన్నవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.... తాలూకా పరంగా అయితే రాజోలు తాలూకా. పిన్ కోడ్ 533 551.

ఇది మండల కేంద్రమైన పి.గన్నవరం నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అమలాపురం నుండి 26 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.

గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 11,304. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 5,592, మహిళల సంఖ్య 5,712, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 2,767 ఉన్నాయి.

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 3069 ఇళ్లతో, 11069 జనాభాతో 1075 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 5537, ఆడవారి సంఖ్య 5532. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4401 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 93. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587796. పిన్ కోడ్: 533249.

గ్రామ విశేషాలు 
చిన్న ఊరు. రెండు ఉన్నత పాఠశాలలు (సుబ్బరాయ పరిషత్ బాయ్స్ ఉన్నత పాఠశాల, సుబ్బరాయ పరిషత్ గర్ల్స్ హై స్కూల్ ), రెండు చెరువులు, రెండు శివాలయాలు ... ఓ మంచి పల్లెటూరుకి ఉదాహరణలా ఉంటుంది. ఈ స్కూళ్లకి చాలా మంచి పేరుంది. ఈ స్కూళ్లు ఆదర్శపాఠశాలలుగా పేరు తెచ్చుకున్నాయి. ఊళ్లోకి అడుగుపెడుతూనే గ్రామదేవత కపటాలమ్మ ఆలయం కనిపిస్తుంది. ఎలిమెంటరీ స్కూలు ... ఆ తరువాత వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం కనిపిస్తుంది. ఈ ఊరి శివుడు ఉమా ఆనందేశ్వరస్వామి. తెల్లని సన్నని నిలువెత్తు లింగరూపంలో ఉంటాడు. ఊరికి మరో వైపు కనకదుర్గ గుడి ఉంది. ఊరి మధ్యలో ఓ గుడి ఉంటుంది. దాన్ని మధ్య గుడి అని పిలుస్తారు. ఊళ్లో జరిగే ముఖ్య కార్యక్రమాలకి ఈ గుడిని వేదికగా చేసుకుంటూ ఉంటారు.
మీడియా పవర్ ఇంతగా లేని 80 లలోనే ఈ స్కూళ్లలో ఎన్నో అద్భుతమైన కార్యక్రమాలు జరిగాయి. ఎన్నో వినూత్నమైన విజ్ఞాన విషయాలకి ఈ పాఠశాలలు వేదికలుగా నిలిచాయి. అప్పట్లో ఈ స్కూళ్లలో పనిచేసిన టీచర్లని ఇప్పటికీ ఆదర్శంగా చెప్పుకునేవారున్నారు.
70 - 80 లలో ఇక్కడ పనిచేసిన నూకల మహదేవనారాయణ (హెడ్మాస్టర్) భమిడిపాటి శ్రీరామచంద్రుడు (హెడ్మాస్టర్) ఎం.వి. సుబ్బారావు (మంత్రిప్రగడ వెంకట సుబ్బారావు), వక్కలంక రామారావు (వి.విజయభాస్కర రామారావు) గుబ్బల మాధవమూర్తి ఎల్ఎల్ఎన్ మూర్తి (లంక లక్ష్మీ నరసింహ మూర్తి), రాంపల్లి సుబ్బావధానులు, ఆకెళ్ల రామకృష్ణశాస్త్రి, పారుపూడి కృష్ణశాస్త్రి, వజ్రపు కృష్ణారావు, గద్దే లక్ష్మీనారాయణ, కోళ్లపర్తి రామకృష్ణ, లాంటి టీచర్లు ఎంతో పేరు తెచ్చుకున్నారు. ఇంకా ఎందరో ఉన్నారు.

ఊరు చిన్నదైనా మంచి చరిత్ర ఉంది. ఊళ్లో కళావంతులూ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించారు. మద్దుల లక్ష్మీనారాయణ అనే కళాకారిణి చేసే భామాకలాపం గురించి ఇంటర్నేషనల్ మాగజైన్లలో కూడా ఆర్టికల్స్ వచ్చాయి.

మన ఊరికథ (కృష్ణ), లేడీస్ టైలర్, కనకమాలక్ష్మీ రికార్డింగ్ డాన్స్ ట్రూప్, కబడ్డీ కబడ్డీ లాంటి ఎన్నో గోదావరి బేస్డ్ సినిమాలు ఇక్కడ తీశారు. దగ్గరలో ఉన్న పెదపట్నం, పెదపట్న అగ్రహారం మానేపల్లి జీవితంతో బాగా లింక్ అయి ఉన్నాయి. మరో పక్క వాడ్రేవుపల్లి నాగుల్లంక కూడా మానేపల్లి జీవితంలో అనుబంధం కలిగి ఉన్నాయి. దగ్గరలో ఉన్న టౌన్ తాటిపాక (జగ్గన్నపేట).
ఈ గ్రామస్తుల్లో చాలామంది చాలా రంగాల్లో మంచి పొజిషన్లలో సెటిలయ్యారు. రచయితలు, ఆర్టిస్టులు ఎందరో ఉన్నారు. ఆంధ్రభూమి ఎడిటర్ సికరాజు (సి. కనకాంబర రాజు) గారి సోదరుడు సి.అన్నంరాజు అద్భుతమైన ఆయిల్ పెయింటర్. ఆయనది ఈ ఊరే! అలాగే చెల్లూరి సీతారాజేశ్వరరావు, వక్కలంక రామారావు లాంటి రైటర్లెందరో ఇక్కడ 80 లలో నివసించారు. ఇప్పుడు వేరే ఊళ్లకి వెళ్లిపోయినా ఊరిమీద అభిమానం అందరికీ ఉంది. ప్రతి ఏటా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని హైదరాబాద్ లో ఈ ఊరి వాళ్లంతా ఎక్కడెక్కడ ఉన్నవాళ్లూ... కార్తీక మాసంలో వన భోజనాల పేరుతో కలుస్తూ ఉంటారు. ఈ ఊరిమీద అభిమానం ఉన్నవాళ్లు ఎందరో ఉన్నారు.
సుసర్ల కామేశ్వరరావు అనే ఒకాయన ఊరి మీద అభిమానంతో ఈ మీట్ ల్ని నిర్వహిస్తున్నారు. మానేపల్లికి చెందిన ఎందరో యువకులకి హైదరాబాద్ లో ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించారు.

విద్యా సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 11, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పి.గన్నవరంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బతిలపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల అమలాపురంలోను, పాలీటెక్నిక్ ముక్తేశ్వరంలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పి.గన్నవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మామిడికుదురులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల అమలాపురం లోనూ ఉన్నాయి.

వైద్య సౌకర్యం

ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం 
మానేపల్లిలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం 
గ్రామంలో8 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు,

ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు ఉన్నారు. ఐదు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.

తాగు నీరు 
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.

పారిశుధ్యం 
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.

చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు 
మానేపల్లిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు 
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

విద్యుత్తు 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

భూమి వినియోగం 
మానేపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
 వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 251 హెక్టార్లు
 నికరంగా విత్తిన భూమి: 823 హెక్టార్లు
 వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 823 హెక్టార్లు

నీటిపారుదల సౌకర్యాలు 
మానేపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
 కాలువలు: 193 హెక్టార్లు
 బావులు/బోరు బావులు: 630 హెక్టార్లు

ఉత్పత్తి 
మానేపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

ప్రధాన పంటలు 
వరి, చెరకు, కొబ్బరి

పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు 
బియ్యం

మూలాలు