తిరుమల వరదరాజ స్వామి ఆలయం

వరదరాజ స్వామి ఆలయం తిరుమల దేవస్థానంలో నెలకొని ఉంది. ఇది  వెండి వాకిలి దాటగానే ఎడమవైపునవున్న చిన్న అరలాంటి గుడి. విమాన వెంకటేశ్వరుని ప్రదక్షిణ మార్గంలో ఉన్న,  వెండి తలుపుకు దక్షిణాన తొమ్మిది అడుగుల దూరంలో వరదరాజస్వామి ఆలయం ఉంది.

విశేషాలు 
వేంకటేశ్వరుని  దర్శనానికి వెళ్ళేటప్పుడు భక్తులు ఈ ఆలయం చుట్టూ తిరగాలి.   ఇది వరదరాజ స్వామి ఒక చిన్న స్మారక చిహ్నం విమన ప్రదక్షిణం ఎడమ వైపున ఉంది. ఇది 6 మీటర్ల పొడవు, 4.5 మీ వెడల్పుతో ఆలయానికి తూర్పు వైపున ఉంది. ఇది లోపలి గోపురం నుండి 2 మీ,  తూర్పు ప్రాకారం గోడ నుండి 60 సెం.మీ. దూరంలో ఉంది. నాలుగు చేతులు కలిగి ఉన్న ఈ విగ్రహం పడమర ముఖంగా ఉంటుంది. ఇది  10 సెం.మీ ఎత్తైన వేదికపై నెలకొని సుమారు 25 సెం.మీ. ఎత్తు ఉంటుంది. విగ్రహం ఎగువ కుడి చేతిలో శంఖం, ఎడమ వైపున చక్రం పట్టుకొని కనిపిస్తుంది. దిగువ కుడి చేతిలో అభయహసం భంగిమ,  దిగువ ఎడమ చేతిలో కాత్యావలంబిత భంగిమ చూపిస్తుంది. వరదరాజు అనేది విష్ణువు యొక్క ఒక రూపం, అంటే ‘వరం ఇచ్చే రాజు’ అని అర్థం.

చరిత్ర 
ఈ ఆలయం పురాతన కాలానికి చెందినదని నమ్ముతారు.  దీనికి ఋజువుగా, ఆలయ గోడలు రంగనాథ యాదవరాయ పాలన యొక్క 16 వ సంవత్సరం (1354-1355) నుండి చెక్కబడినవి. ఈ ఆలయం బయటి గోడలు చోళ శిల్పకళను కలిగి ఉన్నాయి.

భారతదేశంలో మహ్మదీయుల  దాడి సమయంలో కంచి వరదరాజ స్వామి వారి ఉత్సవవిగ్రహం కొన్నిరోజులు ఇక్కడ దాచి పరిస్థితులు చక్కబడ్డాకా తిరిగి కంచి తీసుకొని వెళ్ళిపోయారు. తరువాత ఆ స్థానంలో రాతి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఈయన వేంకటేశ్వరుని ఆరుగురు అన్నగార్లలో ఒకరని జనపదులలో ఒక నానుడి.

మూలాలు 

తిరుమల