రూబియేసి

రూబియేసి (లాటిన్ Rubiaceae) పుష్పించే మొక్కలలో ఒక కుటుంబము.

కుటుంబ లక్షణాలు 
 అభిముఖంగా అమరి ఉండే సరళపత్రాలు.
 వృంతంతర లేదా గ్రీవ పుచ్ఛాలు.
 డైఖేసియల్ సైమ్ పుష్పవిన్యాసము.
 పుష్పాలు ద్విలింగకము, చక్రీయము, అండకోశోపరిస్థితము, చతుర్బాగ లేదా పంచభాగయుతము.
 రక్షక పత్రాలు 4-5, సంయుక్తము.
 ఆకర్షణ పత్రాలు 4-5, సంయుక్తము, గరాట ఆకారము లేదా నాళికాకారము.
 కేసరము 4-5, మకుట దళోపరిస్థితము.
 ఫలదళాలు 2, సంయుక్తము, నిమ్న అండాశయము.
 స్తంభ అండాన్యాసము.
 విత్తనము అంకురచ్ఛదయుతము.

ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత 
 కాఫియా విత్తనాల నుండి కాఫీ పొడి లభిస్తుంది.
 సింకోనా బెరడులో క్వినైన్ అనే ఆల్కలాయిడ్ ఉంటుంది. దీనిని మలేరియా వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.
 ఇపికాక్ ఒక మందు మొక్క. దీని కొమ్ముల నుండి 'ఇపికాక్' మందు లభిస్తుంది. దీనిని దగ్గు, అతిసార వ్యాధుల వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.
 బండారు నుండి కలప లభిస్తుంది.
 మొరిండ, రాండియా వేళ్ళ నుండి ఎరుపు అద్దకపు రంగు లభిస్తుంది.
 అనేక మొక్కలను అందం కొరకు తోటలలో పెంచుతారు.

ముఖ్యమైన మొక్కలు 
 రూబియా (Rubia) : రూబియా కార్డిఫోలియా - మంజిష్ఠ
 కాఫియా (Coffea) : కాఫియా అరాబికా - కాఫీ
 సింకోనా (Cinchona) : సింకోనా అఫిసినాలిస్ - క్వినైన్
 ఆంథోసెఫాలస్ కదంబ - కదంబ
 హల్డినా - బండారు
 పావెట్ట కార్డిపోలియా - పాపిడి
 రాండియా - బలుసాకు
 ఇక్సోరా కాక్సీనియా - రామబాణం
 బొరీరియా హిస్పిడ - మదన
 సెఫీలిస్ ఇపికాచుయాన - ఇపికాక్
 మొరిండా టింక్టోరియా - తొగరు
 పన్నీరు పువ్వు

మూలాలు 
 బి.ఆర్.సి. మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

రూబియేసి
ద్విదళబీజాలు