మాల్వేసి

మాల్వేసి (Malvaceae) కుటుంబంలో సుమారు 82 ప్రజాతులు, 1500 జాతులు ఉన్నాయి. ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్నాయి.

కుటుంబ లక్షణాలు 
 ఈ మొక్కలు అధికంగా గుల్మాలు లేదా పొదలు. కొన్ని వృక్షాలు. శాకీయ భాగాలమీద నక్షత్రాకారపు కేశాలుంటాయి. కణజాలాల్లో జిగురు కుహరాలు ఉంటాయి.
 తల్లివేరు వ్యవస్థ.
 కాండం సాధారణంగా నిటారుగా ఉండే వాయుగతం. కొన్ని ప్రజాతుల్లో కాండం ఉద్వక్రంగా సాగిలబడి మృదువుగా గాని, దృఢంగా గాని ఉంటుంది. శాఖాయుతం, వర్తులాకారం.
 పత్రం ప్రకాండ సంబంధం, ఏకాంతర పత్రవిన్యాసం, పుచ్ఛసహితం, వృంతసహితం, పృష్ఠోదరం. సాధారణంగా సరళపత్రాలు (హైబిస్కస్) లేదా హస్తాకారంగా చీలి ఉంటాయి లేదా బహుదళ హస్తాకార సంయుక్త పత్రాలు. జాలాకార ఈనెల వ్యాపనం.
 పుష్పవిన్యాసం: ఏకాంతపుష్పం, గ్రీవస్థం (హైబిస్కస్) లేదా శిఖరస్థం (గాసిపియమ్) అరుదుగా సామాన్య అనిశ్చితం.
 పుష్పాలు: సాధారణంగా పెద్దవిగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. వృంతసహితం, పుచ్ఛసహితం. లఘుపుచ్ఛాలు 3-10 వరకు ఉంది రక్షకపత్రవళి వెలుపల ఒక వలయంగా ఏర్పడతాయి. దీనిని పుటదళోపరిచక్రపుచ్ఛావళి (Epicalyx) అంటారు.
 రక్షకపత్రవళి - 5, సంయుక్తం, కవాటయుత పుష్పరచన.
 ఆకర్షణపత్రవళి - 5, అసంయుక్తం, మెలితిరిగిన పుష్పరచన. ఇవి కేసరదండాల కలయికవల్ల ఏర్పడ్డ నాళంతో పీఠభాగంలో సంయుక్తంగా ఉంటాయి.
 కేసరావళి అసంఖ్యాకం, మకుటాదళోపరిస్థితం, అనిశ్చితం, ఏకబంధకం (హైబిస్కస్), కేసరదండాలు సంయుక్తమై కీలం చుట్టూ కేసరనాళం ఏర్పడుతుంది.

ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత 
 హైబిస్కస్ వంటి మొక్కలను అలంకరణ కోసం పెంచుతారు.
 వివిధ గాసిపియమ్, బొంబాక్స్ జాతులనుంచి లభించే పత్తి బట్టలు, పరుపులు తయారీలో ఉపయోగపడుతుంది. పత్తి విత్తనాల నుంచి లబించే నూనె వంటలకు సబ్బుల తయారీకి పనికి వస్తుంది. నూనె తీయగా మిగిలిన పిందిని పశువులకు ఆహారంగా వాడతారు.
 హైబిస్కస్ కన్నాబినస్ ఆకుకూరగా ఉపయోగపడుతుంది. దీని నుంచి గోగునార లభిస్తుంది.
 బెండకాయలు కూరగాయలుగా వాడతారు.
 అబూటిలాన్, సైడా వంటి కొన్ని మొక్కలు మందుల క్రింద ఉపయోగపడతాయి.

ముఖ్యమైన మొక్కలు 
 హైబిస్కస్ (Hibiscus) :
 మందార (హైబిస్కస్ రోజా-సైనెన్సిస్)
 గోంగూర (హైబిస్కస్ కన్నబినస్)
 గాసిపియమ్ (Gossypium) : పత్తి (గాసిపియమ్ హెర్బేసియమ్)
 బొంబాక్స్ (Bombax) : బూరుగ (బొంబాక్స్ సీబా)
 బెండ (అబిల్ మాస్కస్ ఎస్కులెంటస్)
 థెస్పీసియా (Thespesia) : గంగరావి (థెస్పీసియా పాపుల్నియా)
 అబూటిలాన్ (Abutilon) : తుత్తురు బెండ (అబుటిలాన్ ఇండికమ్)
 సైడా (Sida) : అతిబల, గాయపాకు (సైడా కార్డిపోలియా)
 బోబాబ్ (Adansonia or Baobab) : బ్రహ్మ మల్లిక
 సీబా : తెల్లబూరుగ

మూలాలు 
 బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

మాల్వేసి
ద్విదళబీజాలు