ప్రపంచ వింతలు

ప్రపంచ వింతలు, మానవనిర్మిత వింతలు, చూపరులకు అబ్బుర పరిచేవి, 'ఇది వింతే' అని అందరిచే అనిపించేలా చేసేవి, ప్రపంచ వింతలు.యుగాల నుంచి ప్రపంచ అద్భుతాల  జాబితాలలో మానవుడు సృష్టించిన ఆకర్షణీయమైన కట్టడాలు, ప్రపంచంలోని సహజ వస్తువుల సంగ్రహణ జరుగుతోంది.

ఏడు పురాతన ప్రపంచపు అద్భుతాలు అనేవి అత్యంత గమనార్హమైన, మానవులచే సృష్టించబడిన, సాంప్రదాయక పురాతన యుగపు పట్టిక. ఈ పట్టిక హెల్లెనిక్ వినోదాత్మక సందర్శకులకు ప్రియమైన యాత్రా గ్రంథముల ఆధారంగా తయారు చేయబడింది. అందువలన అది మధ్యధరా సముద్రపు అంచుల చుట్టూ ఉన్న వాటినే కలిగి ఉంది. గ్రీకులు ఏడు సంఖ్యను పరిపూర్ణతకు, సమృద్దికి చిహ్నముగా భావించేవారు కావున ఆ సంఖ్య ఎన్నుకొనబడింది. అటువంటివే మరిన్ని జాబితాలు తయారుచేయబడినవి. వీటిలోనివే మధ్య యుగపు, నవ్య యుగపు అద్భుతాలు.

కాలానుగుణంగా విభజన
కాలానుగుణంగా ప్రపంచంలోని వింతలను మూడు కాలాలకు విభజించారు.
 ప్రాచీన ప్రపంచ ఏడువింతలు
 మధ్యయుగపు ప్రపంచ ఏడు వింతలు
 నవీన ప్రపంచ ఏడు వింతలు

ఈ వింతలు ఏడు అని ఎందుకు చెప్పబడ్డాయో ఇంతవరకు సరైన పరిచయంతో చెప్పబడలేదు. బహుశా వారానికి ఏడు దినాలు, చెప్పుకోవడానికి కూడా సులువైన సంఖ్య కావున 'ఏడు'ను స్థిరీకరించారేమో. ఈ కాలంలో 'టాప్ టెన్' గాలి వీస్తోంది. దీని వెనుక కారణం సులువైన సంఖ్య కావచ్చు.

ప్రాచీన ప్రపంచ ఏడువింతలు

చరిత్రకారుడు హెరొడోటస్ (484 BC–ca. 425 క్రీ.పూ.), పండితుడు సిరీన్కు చెందిన కల్లిమాకస్ (ca 305–240 క్రీ.పూ.) చే తయారు చేయబడిన ప్రాచీన ప్రపంచ ఏడు వింతల జాబితా అలెగ్జాండ్రియా లోని సంగ్రహాలయంలో కనిపిస్తుంది. ఇవి;
 మహా పిరమిడ్లు-గిజా
 వ్రేలాడే తోటలు-బాబిలోనియా
 జీయాస్ విగ్రహం-ఒలింపియా
 ఆర్మిటీస్ మందిరం-ఎఫిసస్
 మాస్సోల్లోస్ సమాధి-హేలికార్నసస్
 కొలోస్సస్ ఆఫ్ రోడ్స్
 లైట్ హౌస్-అలెగ్జాండ్రియా
మొదటి జాబితాలలో అలెగ్జాన్డ్రియ దీపపు స్తంభం స్థానంలో ఏడవ అద్భుతంగా ఇష్తర్ గేటు ఉండేది.

గ్రీకు వర్గంలో అద్భుతాలు లేవు కానీ "తౌమాతా "(గ్రీకు: Θαύματα ), దీనిని తర్జుమా చేస్తే "చూడవలసిన ప్రదేశాలు"అనే అర్ధంకు దగ్గరగా ఉంటుంది". మనకు నేడు తెలిసిన జాబితాను మధ్య యుగంలో తయారు చేసారు అప్పటికే దానిలోని ఎన్నో ప్రదేశాలు ఉనికిలో లేవు. నేటికీ ఉన్న పురాతన కాలపు ఒకే ఒక్క అద్భుతం గ్రేట్ పిరమిడ్ అఫ్ గిజా.

మధ్యయుగపు ప్రపంచ ఏడు వింతలు
మధ్య యుగంలో ప్రపంచపు అద్భుతాల గురించి ఎన్నో పట్టికలు ఉండేవని వినికిడి. కానీ అవి ఆ కాలంలో ఉద్భవించినవి కాకపోవచ్చును ఎందుకంటే మధ్య యుగపు అనే పదబంధము జ్ఞానోదయ కాలము వచ్చే వరకు కూడా కనిపెట్టబడలేదు, మధ్య యుగం అనే భావన 16వ శతాబ్దం వరకు సామాన్య వాడుకలోకి రాలేదు. బ్రెవేర్ యొక్క సూచనలు వీటిని "తర్వాత జాబితా [లు]" అని, ఈ జాబితాలు మధ్య యుగం తర్వాత సృష్టించబడినాయని సూచించాయి.

ఈ పట్టికలలోని ఎన్నో కట్టడాలు మధ్య యుగం కంటే చాలా ముందుగానే కట్టబడినవి, కాని బాగా ప్రసిద్దమైనవి.[3] మధ్య యుగపు అద్భుతాలు (ఏడింటికే పరిమితం కాదని చెప్పకనే చెప్పుతున్నది), మధ్య యుగపు ఏడు అద్భుతాలు, మధ్య యుగపు ఆలోచన, శిల్ప శాస్త్ర అద్భుతాలు వంటి పేర్లు గల జాబితాలు.

అత్యంత విలక్షణమైన చిహ్నములుగా మధ్య యుగంలోని ప్రపంచ ఏడు అద్భుతాలు :[4][5][6]
మధ్యయుగపు ప్రపంచ ఏడు వింతలు
 స్టోన్ హెంజ్
 కొలోస్సియం
 కెటాకోమ్స్ ఆఫ్ కొమ్ ఎల్ షొఖాఫా
 చైనా మహా కుడ్యము
 పోర్సిలిన్ స్థంబం-నాంజింగ్
 హాజియా సోఫియా
 ఒరుగుతున్న పిజా స్థంబం
మరికొన్ని;
 తాజ్ మహల్ 
 కైరో సిటాడెల్l
 ఎలీ కేథెడ్రల్
 క్లూనీ అబ్బీ

నవీన ప్రపంచ వింతలు
నవీన కాలంలోని ఏడు వింతల జాబితాలను తయారుచేయడానికి ఎందరో ప్రయత్నించారు. వీరిలో క్రిందివి కొన్ని.

ఓపెన్ వరల్డ్ కార్పొరేషన్ నవీన ప్రపంచ ఏడు వింతలు
2001 లో స్విస్ కార్పొరేషన్ 'న్యూ ఓపెన్ వరల్డ్ కార్పొరేషన్ (NOWC)' అనే సంస్థ ఏడు ప్రపంచ వింతలను ఎన్నుకోవడానికి నడుం బిగించింది. యునెస్కో వారి గుర్తింపు లేనప్పటికీ, ఒక స్వతంత్ర ప్రైవేట్ కార్పొరేషన్ గా హంగామాతో 7-7-2007 వతేదీ ఈ ఏడు ప్రపంచవింతలను ప్రకటించింది. బహుశా ఈ తేదీనే మూలంగా చేసుకొని, ఏడు ప్రపంచవింతల ఫీటును పూర్తిచేసింది.

అమెరికన్ సొసైటీ అఫ్ సివిల్ ఇంజనీర్స్ 
అమెరికన్ సొసైటీ అఫ్ సివిల్ ఇంజనీర్స్ ఆధునిక ప్రపంచ అద్భుతాల జాబితాను సంగ్రహించారు:

న్యూ7వండర్స్ ఫౌండేషన్ ఏడు ప్రపంచ అద్భుతాలు 

2001లో స్విస్ కార్పొరేషన్ న్యూ7వండర్స్ ప్రోత్సాహంతో అప్పటికే ఉన్న 200ల కట్టడాలలో ప్రపంచంలోని ఏడు కొత్త అద్భుతాలు ఎంచుకోబడినాయి. చరమాంకంలో ఇరవై ఒక్క మందిని జనవరి 1, 2006లో ప్రకటించారు. సహజమైన అద్భుతముతో స్టాట్యూ అఫ్ లిబెర్టీ, ది సిడ్నీ ఒపేరా హౌస్, మిగిలినవి పోటీపడటం పై ఈజిప్ట్ హర్షించలేదు;, ఈ యత్నాన్ని న్యాయవిరుద్దమైనదిగా పిలిచారు. దీనిని పరిష్కరించడానికి, గిజాకు గౌరవనీయమైన అభ్యర్థిత్వం ఇవ్వబడింది.[18] ఫలితాలను జూలై 7 2007న ప్రకటించారు:

ప్రపంచ సహజసిద్ధ ఏడు వింతలు
ఇదేవిధంగా, ప్రపంచ ఏడు సహజ సిద్ధ వింతల జాబితానూ తయారు చేశారు. దీనిని సి.ఎన్.ఎన్. వారు ప్రకటించారు.

 గ్రాండ్ కేనన్
 గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్
 రియో డీ జెనీరో నౌకాశ్రయం
 ఎవరెస్టు పర్వతం
 అరోరా
 పరిక్యూటిన్ అగ్నిపర్వతం
 విక్టోరియా జలపాతం

యుఎస్ఎ ప్రకారం ఈనాటి కొత్త ఏడు అద్భుతాలు 
2006 నవంబర్లో అమెరికా జాతీయ వార్తా పత్రిక USA టుడే  అమెరికా టెలివిజన్ షో గుడ్ మార్నింగ్ అమెరికా సంయోగంతో ఆరుగురు న్యాయాధిపతులచే కొత్తగా ఏడు అద్భుతాలను ఎంచుకొనిన జాబితాను వెల్లడిచేసింది.[21] గుడ్ మార్నింగ్ అమెరికాలో ప్రపంచయోక్క అద్భుతాలు రోజుకి ఒకటి చొప్పున వారమంతా ప్రకటించారు. నవంబర్ 24న ప్రేక్షకుల స్పందన ఆధారంగా ప్రపంచపు ఎనిమిదవ అద్భుతాన్ని ఎంచుకున్నారు.[22]

ప్రపంచపు ఏడు ప్రకృతి అద్భుతాలు 
మిగిలిన అద్భుతాల జాబితాలలాగానే, ప్రపంచంలోని ఏడు ప్రకృతి అద్భుతాలకు కూడా ఏకీభావం లేదు, ఎందుకంటే ఆ జాబితా యెంత పెద్దగా ఉండాలి అనే దానిమీద చర్చ ఉండటంవల్ల. చాలా జాబితాలలో ఒకదాన్ని CNN వారు సంగ్రహించారు:

గ్రాండ్ కాన్యన్
గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్
రియో డి జేనిరియో హార్బర్
మౌంట్ ఎవరెస్ట్
ఆరోరా
పరికుటిన్ వోల్కెనో
విక్టోరియా ఫాల్స్

న్యూ7వండర్స్ అఫ్ నేచర్ అనేది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా జరిగిన ఎన్నికలో ప్రజలచే ఎంచుకోబడిన ఏడు ప్రకృతి అద్భుతాల జాబితాను ఏర్పరచటానికి చేసిన ఏకకాల ప్రయత్నం, దీనిని నిర్వహించినవారు న్యూ ఓపెన్ వరల్డ్ కార్పొరేషన్ (NOWC), వీరే న్యూ సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది వరల్డ్ ప్రచారాన్ని నడిపారు.

నీటి లోపల ఏడు అద్భుతాలు 
ప్రపంచంలోని నీటిలోపల ఏడు అద్భుతాల జాబితాను CEDAM ఇంటర్నేషనల్ వారు రచించారు, అమెరికాకు చెందిన లాభాపేక్షలేని డైవర్లు సముద్ర రక్షణకు, పరిశోధనకు అంకితం చేశారు.

1989లో CEDAM గౌరవసభ్యులైన సముద్ర శాస్త్రవేత్తలను Dr. యుజేనీ క్లార్క్ తో సహా విభాగంగా చేసి, వారి అభిప్రాయం ప్రకారం రక్షణ చేయదగ్గ నీటిలోపల ప్రాంతాలను ఎంచుకున్నారు. ఫలితాలను వాషింగ్టన్ DC లోని ది నేషనల్ ఎక్వేరియంలో లాయడ్ బ్రిడ్జ్ ప్రకటించారు, ఇతను TV యొక్క సీ హంట్ నటుడు :[25][26]

 పలౌ
 బెలిజ్ బెరియేర్ రీఫ్
 గ్రేట్ బెరియేర్ రీఫ్
 డీప్ సీ వెంట్స్
 గలాపగోస్ ఐలాండ్
 బైకాల్ లేక్
 నార్తర్న్ రెడ్ సీ

పారిశ్రామిక ప్రపంచపు ఏడు అద్భుతాలు 
బ్రిటిష్ రచయిత డెబొరహ్ కాడ్బురీ రాసిన సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది ఇండస్ట్రియల్ వరల్డ్ పుస్తకంలో పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం, ఇరవయ్యో శతాబ్ద ఆరంభంలో ఏడు గొప్ప ఇంజనీరింగ్ అద్భుతాల కథలను చెప్పాడు. 2003లో BBC ఏడు భాగాల డాక్యుమెంటరీ క్రమమును ఆ పుస్తకం మీద చేసింది, ప్రతి భాగంలో అద్భుతాలలో ఒక కట్టడం గురించి నాటకరూపంగా ఇవ్వబడింది. పారిశ్రామిక ప్రపంచపు ఏడు వింతలు:

 SS గ్రేట్ ఈస్టర్న్
 బెల్ రాక్ లైట్ హౌస్
 బ్రూక్లిన్ బ్రిడ్జ్
 లండన్ స్యువరేజ్ సిస్టం
 ఫస్ట్ ట్రాన్స్ కాంటినెన్టల్ రేల్ రోడ్
 పనామా కెనాల్
 హూవెర్ డాం

ప్రపంచపు యాత్రా అద్భుతాలు 
యాత్రా రచయిత హోవార్డ్ హిల్ల్మన్ , మనిషిచే చేయబడిన వాటి జాబితాలు సంగ్రహం చేసిన చాలా మందిలో వారిలో ఒకరు , సహజమైనవి కూడా ఉన్నాయి

మానవుడు సృష్టించిన యాత్రా అద్భుతాలు 
 గీజా పిరమిడ్ కాంప్లెక్స్
 గ్రేట్ వాల్ అఫ్ చైనా
తాజ్ మహల్
 మచు పిచ్చు
 బాలి
 ఆంగ్కోర్ వాట్
ఫర్బిడెన్ సిటీ
 బగన్ టెంపుల్స్ అండ్ పగోడాస్
కర్నాక్ టెంపుల్
 టియూటిహకన్

సహజమైన యాత్ర అద్భుతాలు 
 సెరెంగేటి మైగ్రేషన్
 గలాపగోస్ దీవి
 గ్రాండ్ కాన్యన్
 ఇగుఅజు జలపాతం
 అమెజాన్ రైన్ఫారెస్ట్
న్గోరోన్గోరో అగ్నిపర్వత ముఖద్వారం 
 గ్రేట్ బెరియేర్ రీఫ్
 విక్టోరియా జలపాతం
 బోర బోర
 కప్పడోసియా

ఇవి కూడా చూడండి
ప్రపంచపు ఎనిమిదవ అద్భుతం
 వరల్డ్ హెరిటేజ్ లిస్ట్ – ఈ జాబితాలో విశ్వంలో అసాధారణ విలువ ఉన్న UNESCO క్రింద ఉన్న 800 సైట్ల జాబితాలు ఉన్నాయి 
 ఏడు అద్భుతాల యొక్క జాతీయ జాబితా 
 కెనడా ఏడు అద్భుతాలు
 పోలాండ్ ఏడు అద్భుతాలు
 పోర్చుగల్ ఏడు అద్భుతాలు
 ఉక్రెయిన్ ఏడు అద్భుతాలు
 వేల్స్ ఏడు అద్భుతాలు
 సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ఫోర్ (ఫోర్ అబ్బే, ఐర్లాండ్ )
 సెవెన్ బ్లన్డర్స్ అఫ్ ది వరల్డ్ —మహాత్మా గాంధీచే ఇవ్వబడిన జాబితా 
 ప్రాచీన ప్రపంచ వింతలు
 మధ్యయుగ ప్రపంచ వింతలు
 నవీన ప్రపంచ వింతలు

మూలాలు

మరింత చదవడానికి
 ఆష్, రుస్సేల్l, "గ్రేట్ వండర్స్ అఫ్ ది వరల్డ్  ". డార్లింగ్ కిందర్స్లె 2000) ISBN 978-0751328868
 కాక్స్, రెజ్, అండ్ నీల్ మొర్రిస్, "ది సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది మోడర్న్ వరల్డ్ ". చెల్సీ హౌస్ పబ్లికేషన్స్: లైబ్రరీ. 2000 అక్టోబరు ISBN 0-7910-6047-0
 కాక్స్, రెజ్, నీల్ మొర్రిస్, అండ్ జేమ్స్ ఫీల్డ్, "ది సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది మెడీవల్ వరల్డ్  ". ఛెల్సెఅ హౌస్ పబ్లికేషన్స్: లైబ్రరీ. ౨౦౦౦ అక్టోబరు ISBN 0-7910-6047-0
 డి'ఎపిరో, పీటర్, అండ్ మేరీ డెస్మొన్ద్ పింకోవిష్, "వాట్ ఆర్ ది సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది వరల్డ్ ?  అండ్ 100 అదర్ గ్రేట్ కల్చరల్ లిస్ట్స్  ". యాంకర్ డిసంబరు 1, 1998. ISBN 0-385-49062-3
 మొర్రిస్, నీల్, "ది సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది నాచురల్ వరల్డ్  ". ఖ్రిసలిస్ బుక్స్ డిసంబరు 30, 2002. ISBN 1-84138-495-X

ఇతర పఠనాలు
 Ash, Russell, "Great Wonders of the World". Dorling Kindersley. 2000. ISBN 978-0751328868
 Cox, Reg, and Neil Morris, "The Seven Wonders of the Modern World". Chelsea House Publications: Library. October 2000. ISBN 0-7910-6048-9
 Cox, Reg, Neil Morris, and James Field, "The Seven Wonders of the Medieval World". Chelsea House Publications: Library. October 2000. ISBN 0-7910-6047-0
 D'Epiro, Peter, and Mary Desmond Pinkowish, "What Are the Seven Wonders of the World? and 100 Other Great Cultural Lists". Anchor. December 1, 1998. ISBN 0-385-49062-3
 Morris, Neil, "The Seven Wonders of the Natural World". Chrysalis Books. December 30, 2002. ISBN 1-84138-495-X

బయటి లింకులు
 సెవెన్ వండర్స్ అఫ్ ది మోడరన్ వరల్డ్  – అమెరికన్ సొసైటీ అఫ్ సివిల్ ఇంజనీర్స్ చే సంగ్రహించబడిన నవీన అద్భుతాలు 
 WonderClub.com - a "list of lists", with information about most wonders.
 Seven Wonders of the Modern World  - a list of modern wonders compiled by the American Society of Civil Engineers
 Video about the Seven Wonders of the Modern World, a virtual satellite tour made with Google Earth [02:38]
Seven Wonders of Chicago - A list compiled by the Chicago Tribune and voted on by readers.
Europe's Greatest Wonders - a website searching for the greatest human construction achievements in Europe.
The New 7 Wonders of the World - A new list of seven wonders of the world.
7 Wonders of the World Collections - sets of seven abandoned, deserted, underwater and underground wonders of the world.

ఏన్షియంట్ హిస్టరీ
లిస్ట్స్ అఫ్ బిల్డింగ్స్ అండ్ స్ట్రక్చర్స్
కల్చరల్ లిస్ట్స్
ప్రపంచ వింతలు
ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
ప్రపంచ చరిత్ర
మహా నిర్మాణాలు

an:Siete Marabiellas de lo Mundo
ar:عجائب الدنيا السبع
az:Dünyanın Yeddi Möcüzəsi
bg:Седем чудеса на античния свят
bn:পৃথিবীর সপ্তাশ্চর্য
br:Seizh Marzh ar Bed
bs:Sedam svjetskih čuda
ca:Les set meravelles del món
cs:Sedm divů světa
cv:Тĕнчен çичĕ тĕлентермĕшĕ
cy:Saith Rhyfeddod yr Henfyd
da:Verdens syv underværker
el:Επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου
eo:Sep mirindaĵoj de la antikva mondo
es:Siete Maravillas del Mundo
et:Seitse maailmaimet
eu:Munduko Zazpi Mirariak
fa:عجایب هفتگانه جهان
fi:Maailman seitsemän ihmettä
fr:Sept merveilles du monde
hu:A világ hét csodája
is:Sjö undur veraldar
it:Sette meraviglie del mondo
ja:世界の七不思議
ka:მსოფლიოს შვიდი საოცრება
ko:세계 7대 불가사의
lb:Weltwonner
lo:7 ສິ່ງມະຫັດສະຈັນ
lt:Septyni pasaulio stebuklai
lv:Septiņi pasaules brīnumi
mk:Седум светски чуда
nds:Söven Weltwunners
nrm:Sept Mèrvelles du Monde
oc:Sèt Meravilhas deu Mond
pl:Siedem cudów świata
pt:Sete maravilhas do mundo
qu:Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla
ro:Cele şapte minuni ale lumii
ru:Семь чудес света
sh:Sedam svjetskih čuda
si:පුරාතන ලෝකයේ පුදුම හත
simple:Seven Wonders of the World
sk:Sedem divov sveta
sl:Sedem čudes starega veka
sr:Седам светских чуда старог света
sv:Världens sju underverk
ta:உலக அதிசயங்கள்
tr:Dünyanın Yedi Harikası
uk:Сім чудес світу
uz:Dunyoning yetti moʻjizasi
vi:Bảy kỳ quan thế giới cổ đại