துத்தநாக இருபாசுபைடு

துத்தநாக இருபாசுபைடு (Zinc diphosphide) என்பது ZnP2 என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். 2.1 எலக்ட்ரான் வோல்ட்டு ஆற்றல் இடைவெளியைக் கொண்ட ஒரு சிவப்பு நிற குறைக்கடத்தி திண்மப் பொருளாகும்.  துத்தநாக-பாசுபரசு பிணைப்பு அமைப்பில் உள்ள இரண்டு சேர்மங்களில் இதுவும் ஒன்றாகும். இதே அமைப்பிலுள்ள மற்றொரு சேர்மம் Zn3P2 என்ற வாய்ப்பாட்டைக் கொண்ட  துத்தநாக பாசுபைடு சேர்மமாகும்.

தயாரிப்பு
துத்தநாகத்துடன் பாசுபரசு சேர்ந்து வினைபுரிவதால் துத்தநாக இருபாசுபைடு உருவாகும். 

2 Zn  +  P4   →  2 ZnP2

கட்டமைப்பு 
ZnP2 அறை-வெப்பநிலை நாற்கோண வடிவத்தைக் கொண்டுள்ளது. சுமார் 990 °செல்சியசு வெப்பநிலையில் இது ஒற்றைச்சரிவச்சு படிக  வடிவமாக மாறுகிறது. இந்த இரண்டு வடிவங்களிலும், பாசுபரசு அணுக்களின் சங்கிலிகள் உள்ளன. நற்கோணக வடிவத்தில் திருகு சுழல் சங்கிலியும் ஒற்றை சரிவச்சு வடிவத்தில் அரை சுழல் சங்கிலியும் காணப்படுகின்றன.

இந்த சேர்மம் Zn-Cd-P-As நான்கிணைதிற  அமைப்பின் ஒரு பகுதியாகும். இவ்வமைப்பின் மற்ற இருபடி சேர்மங்களுடன் பகுதி திண்ம கரைசலை இது வெளிப்படுத்துகிறது.

பாதுகாப்பு
துத்தநாக பாசுபைடைப் போலவே துத்தநாக இருபாசுபைடும் நச்சுத்தன்மை கொண்டதாகும். ஏனெனில் இச்சேர்மம் இரைப்பை அமிலத்துடன்  வினைபுரியும் போது பாசுபீன் வாயுவை வெளியிடுகிறது.

மேற்கோள்கள்

துத்தநாக சேர்மங்கள்
பாசுபைடுகள்