இருபீனைல் இருசல்பைடு

இருபீனைல் இருசல்பைடு (Diphenyl disulfide) (C6H5S)2 என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் கரிம வேதியியல் சேர்மமாகும். நிறமற்ற இப்படிகச் சேர்மம் பெரும்பாலும் Ph2S2 என்ற சுருக்கக் குறியீட்டால் அடையாளப்படுத்தப்படுகிறது. கரிமத்தொகுப்பு வினைகளில் பொதுவாகத் தோன்றும் பல கரிம இருசல்பைடுகளில் இதுவும் ஒன்றாகும். தயோபீனாலின் சிறிய மாசுபாடு இந்த சேர்மத்துடன் தொடர்புடைய உடன்படாத வாசனையை ஏற்படுத்துகிறது.

தயாரிப்பு 
தயோபீனாலை ஆக்சிசனேற்றம் செய்து பொதுவாக இருபீனைல் இருசல்பைடு தயாரிக்கப்படுகிறது. 
 2 PhSH  +  I2  →  Ph2S2  +  2 HI
ஐதரசன் பெராக்சைடையும் ஆக்சிசனேற்றம் செய்யப் பயன்படுத்தி இச்சேர்மம் தயாரிக்கப்படுகிறது.  ஆய்வகங்களிலும் Ph2S2 அரிதாக தயாரிக்கப்படுகிறது. ஏனெனில் தயாரிக்கப்படும் முன்னோடிச் சேர்மம் விரும்பத்தகாத மணத்தைப் பெற்றுள்ளது.

கட்டமைப்பு 
பெரும்பாலான கரிம இருசல்பைடுகளைப் போலவே இருபீனைல் இருசல்பைடும்  சமதளமல்லாத இருமுக  கோணத்துடன் 85 பாகையை  நெருங்குகிறது. இருபீனைல் இருசல்பைடு விரைவாக   இடைமாற்றமடையும் ஆடியெதிர் உரு சுழல்வடிவமைப்பு கலவையாகக் காணப்படுகிறது.

வினைகள் 
கரிமத் தொகுப்பு வினைகளில் இருபீனைல் இருசல்பைடு PhS  மூலமாகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது.  ஒரு பொதுவான ஈனோலேட்டு வினை வழியாக PhS பதிலீடு செய்யப்பட்ட கார்போனைல் சேர்மங்களை உருவாக்குவதைக் இது குறிக்கிறது. 
RC(O)CHLiR’  +  Ph2S2  →  RC(O)CH(SPh)R’  +  LiSPh

ஒடுக்கம் 
இருசல்பைடுகளுக்கான அடையாள வினையாகக் கருதப்படும் ஒடுக்க வினையை Ph2S2 சேர்மமும் ஈடுபடுகிறது. 
Ph2S2  +  2 M  →  2 MSPh (M = Li, Na, K)
சோடியம் போரோ ஐதரைடு, சோடியம் மூவெத்தில்போரோ ஐதரைடு போன்ற ஐதரைடு வினையாக்கிகளும் ஒடுக்கிகளாகப் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.

குளோரினேற்றம்
இருபீனைல் இருசல்பைடு குளோரினுடன் வினைபுரிந்து பீனைல்சல்பீனைல் குளோரைடு உருவாகிறது. தனித்துப் பிரிப்பது கடினம் என்பதால் இது தளத்திலேயே தயாரித்துக் கொள்ளப்படுகிறது.

வினையூக்கி 
புற ஊதா ஒளியில் நிகழும் ஆல்கீன்களின் ஒருபக்க-மறுபக்க மாற்றிய வினையை வினையூக்கம் செய்கிறது.

ஆக்சிசனேற்றம்
மெத்தனாலில் உள்ள ஈய டெட்ரா அசிட்டேட்டுடன் இருபீனைல் இரு அசிட்டேட்டு ஆக்சிசனேற்றம் அடைந்து சல்பினைட்டு எசுத்தர் உருவாகிறது.

மேற்கோள்கள் 

பீனைல் சேர்மங்கள்
கரிம இருசல்பைடுகள்