ரானா லியாகத் அலி கான்

பேகம் ரானா லியாகத் அலி கான் ( Ra'ana Liaquat Ali Khan)  பிறப்பு: 1905 பிப்ரவரி - இறப்பு: 1990 சூன் 13), ஷீலா ஐரீன் பந்த் ; என்றப் பெயரில் பிறந்த இவர் பாக்கித்தானின் முதல் பெண்மணியாக 1947 முதல் 1951 வரை பாக்கித்தானின் முதல் பிரதமராக பணியாற்றிய லியாகத் அலிகானின் மனைவியாவார். இவர் தனது கணவருடன் பாக்கித்தான் இயக்கத்தின் முன்னணி பெண் நபர்களில் ஒருவராகவும், தொழில் பொருளாதார நிபுணராகவும், பனிப்போரின் தொடக்கத்திலிருந்து பனிப்போர் முடிவு மற்றும் பனிப்போரின் இறுதி வரை முக்கிய அரசியல்வாதியாகவும் இருந்தார்.  

1940களில் தனது வாழ்க்கையைத் தொடங்கிய ரானா பாக்கித்தானில் முக்கிய நிகழ்வுகளைக் கண்ட முன்னணி பெண் அரசியல்வாதிகளில் ஒருவராகவும் மற்றும் நாடு தழுவிய மரியாதைக்குரிய பெண் ஆளுமைகளில் ஒருவராகவும் ஆனார். இவர் பாக்கித்தான் இயக்கத்தின் முன்னணி மற்றும் முன்னோடி பெண் நபர்களில் ஒருவராக இருந்தார். மேலும், முகம்மது அலி ஜின்னாவின் கீழ் பணிபுரியும் பாக்கித்தான் இயக்கக் குழுவின் நிர்வாக உறுப்பினராகவும் பணியாற்றினார்.  ஜின்னாவின் பாக்கித்தான்  இயக்கக் குழுவின் பொருளாதார ஆலோசகராகவும் பணியாற்றினார். பின்னர் தனது கணவர் லியாகத் கான் அலி பாக்கித்தானின் முதல் பிரதமரானபோது பாக்கித்தானின் முதல் பெண்மணி ஆனார்.  பாக்கித்தானின் முதல் பெண்மணியாக, புதிதாக நிறுவப்பட்ட நாட்டில் பெண்ணின் வளர்ச்சிக்கான திட்டங்களைத் தொடங்கினார். பின்னர், இவர் ஒரு தசாப்த காலம் நீடித்த ஒரு மாநிலப் பெண்ணாக தனது வாழ்க்கையைத் தொடங்கினார்.  

1970களில், இவர் சுல்பிகர் அலி பூட்டோவின் அரசியல் இயக்கத்துடன் கைகோர்த்து, அந்த நேரத்தில் பிரதமராக தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட சுல்பிகர் அலி பூட்டோவின் சோசலிச அரசாங்கத்தில் சேர்ந்தார். பூட்டோ மற்றும் அவரது அரசாங்கத்தின் மிகவும் நம்பகமான மற்றும் நெருக்கமான அரசாங்க மற்றும் பொருளாதார ஆலோசகர்களில் ஒருவராக இருந்த இவர், செல்வாக்குமிக்க பங்கைக் கொண்டிருந்தார். மேலும், சுல்பிகர் அலி பூட்டோ எடுத்த பல முக்கிய பொருளாதார முடிவுகளில் ஈடுபட்டார்.   சுல்பிகர் அலி பூட்டோ சிந்து மாகாண ஆளுநராக ரானாவை நியமித்தார். இவர் 1973 பிப்ரவரி 15 அன்று பதவியேற்றார். ரானா சிந்துவின் முதல் பெண் ஆளுநராகவும், கராச்சி பல்கலைக்கழகத்தின் முதல் வேந்தராகவும் இருந்தார்.  1977ஆம் ஆண்டில், பூட்டோ மற்றும் அவரது கட்சியுடன் ரானாவும், 1977ஆம் ஆண்டு நாடாளுமன்றத் தேர்தலில் வெற்றி பெற்றார். ஆனால் பாக்கித்தான் இராணுவத்தின் இராணுவத் தளபதி ஜெனரல் ஜியா-உல்-ஹக் விதித்த இராணுவச் சட்டத்தின் காரணமாக ஆட்சிக்குரிய பதவியை ஏற்கவில்லை.  1990ஆம் ஆண்டில் இறக்கும் வரை பாக்கித்தானின் பெண்களின் சமூக மற்றும் பொருளாதார நலனுக்காக ராணா தனது வாழ்க்கையை அர்ப்பணித்தார்.  இவர் இதயத் தடுப்பு காரணமாக 1990இல் இறந்து கராச்சியில் அடக்கம் செய்யப்பட்டார். இவரது இறுதி சடங்கில் இவருக்கு முழு மாநில மற்றும் இராணுவ மரியாதை வழங்கப்பட்டது.  இவரது சேவைகள் மற்றும் மருத்துவ மற்றும் பெண் மேம்பாடு மற்றும் பெண் அதிகாரம் ஆகியவற்றிற்கான முயற்சிகள் காரணமாக, ராணா பொதுவாக " மதர்-இ-பாக்கிஸ்தான் " (ஆங்கில மொழிபெயர்ப்பு: பாக்கிஸ்தானின் தாய் ) என்று அழைக்கப்படுகிறார்.

சுயசரிதை

ஆரம்பகால வாழ்க்கை மற்றும் கல்வி 
ஷீலா ஐரீன் பந்த், இப்போது இந்தியாவின் உத்தரகண்ட் மாநிலத்தில் உள்ள அல்மோராவில் ஒரு குமாவோனி கிறிஸ்தவ குடும்பத்தில் பிறந்தார். இவர் "அல்மோரா கி பேட்டி" என்றும் அழைக்கப்பட்டார். இவரது தந்தை டேனியல் பந்த் ஐக்கிய மாகாண செயலகத்தில் பணியாற்றினார். குமாவோனி பிராமணப் (இந்துக்களின் உயர் சாதி) பாரம்பரியத்திலிருந்து, பந்த்தின் குடும்பம் 1871ஆம் ஆண்டில் கிறிஸ்தவத்திற்கு மாறியது.    ஷீலா ஐரீன் பந்த் லக்னோ பல்கலைக்கழகத்தில் பயின்றார். அங்கு இவர் 1927இல் பொருளாதாரத்தில் இரட்டை முதல் வகுப்பு கௌரவ இளங்கலை பட்டம் மற்றும் மத ஆய்வுகளில் கல்வியியல் பட்டம் பெற்றார்.  பின்னர், இவர் 1929இல் பொருளாதாரம் மற்றும் சமூகவியலில் ஹானர்ஸ் உடன் இரட்டை முதுகலைப் பட்டம் பெற்றார்.  கொல்கத்தா மறைமாவட்ட கல்லூரியில் ஆசிரியர் சான்றிதழ் பாடநெறியை முடித்த பின்னர் கோகலே நினைவு பள்ளியில் ஆசிரியராக தனது வாழ்க்கையைத் தொடங்கினார். முதுகலைப் பட்டத்திற்குப் பிறகு, பந்த் 1931இல் தில்லியின் இந்திரபிரஸ்தா கல்லூரியில் பொருளாதார பேராசிரியராக நியமிக்கப்பட்டார்.  1931ஆம் ஆண்டில் இந்திரப்பிரஸ்தா கல்லூரியில் சட்டம் மற்றும் நீதி குறித்த சொற்பொழிவு நிகழ்த்த அங்கு வந்தபோது பந்த் லியாகத் அலி கானை சந்தித்தார்.  1932 திசம்பரில், இவர் இஸ்லாமிற்கு மாறி லியாகத் அலிகானை மணந்தார். திருமணத்தின் பின்னர் இவர் தனது பெயரை ஷீலா ஐரீன் பந்த் என்பதிலிருந்து பேகம் ரானா லியாகத் அலிகான் என்று மாற்றிக் கொண்டார். முஸ்லீம் லீக்கின் மறுசீரமைப்பின் பின்னர், பேகம் ரானா பிரித்தானிய இந்தியப் பேரரசின் முஸ்லீம் பெண்கள் சமுதாயத்தில் அரசியல் நனவை உருவாக்கும் பணியில் தன்னை ஈடுபடுத்திக் கொண்டார்.  இந்த நேரத்தில், ரானா ஜின்னாவின் செயற்குழுவின் நிர்வாக உறுப்பினராகி, அதில் பொருளாதார ஆலோசகராக பணியாற்றினார். 1947ஆம் ஆண்டில் இந்திய முஸ்லிம்களுக்காக பாக்கித்தான் உருவாகும் வரை பாக்கித்தானுக்கு விடுதலை மற்றும் ஆதரவிற்கான இவரது போராட்டம் தொடர்ந்தது.

பாக்கித்தான் இயக்கம் 
தனது கணவருடன், ரானா சைமன் குழுவை கடுமையாக எதிர்த்தார்.  பொருளியல் பேராசிரியராக இருந்தபோது, ரானா தனது கல்லூரியில் இருந்து மாணவர்களை தீவிரமாக அணிதிரட்டி, சட்டமன்றத்திற்குச் சென்று தனது கணவரின் விவாதத்தின்போது " சைமன் கோ ஹோம் " என்ற பலகைகளைக் கொண்டு சென்றார். லியாகத் அலிகான் விவாதத்தில் வெற்றி பெற்றதால், இவர் தனது நண்பர்களுடன் உடனடி நாயகி ஆனார். பின்னர் இவர் பீகாரில் வெள்ள நிவாரணத்திற்காக நிதி திரட்டுவதற்காக ஒரு மேடை நிகழ்ச்சிக்கு அனுமதிச் சீட்டினை விற்றார்.  தான் ரியானா லியாகத் அலிகானின் நிலையான கூட்டாளர் மற்றும் தோழர் என்பதை நிரூபித்தார். இவர் தனது கணவருடன் அரசியல் ரீதியாக தொடர்பு கொண்டார் .மேலும் பாக்கித்தான் இயக்கத்தில் முக்கிய பங்கு வகித்தார்.   மே 1933இல் தனது கணவருடன் ஐக்கிய இராச்சியத்தின் லண்டனுக்குச் சென்றபோது இவர் பாக்கித்தானின் வரலாற்றில் ஒரு முக்கியமான தருணம் ஆனார். அங்கு, இவரும் கானும் ஜின்னாவை ஹாம்ஸ்டெட் ஹீத் இல்லத்தில் சந்தித்தனர். மேலும் அகில இந்திய முஸ்லீம் லீக்கின் தலைமையை மீண்டும் தொடங்க பிரித்தானிய இந்திய இராச்சியத்திற்கு திரும்புமாறு ஜின்னாவை வெற்றிகரமாக சமாதானப்படுத்தினர்.  ஜின்னா இந்தியா திரும்பினார். ரானா முஸ்லீம் லீக்கின் நிர்வாக உறுப்பினராகவும் கட்சியின் பொருளாதார பிரிவின் தலைவராகவும் நியமிக்கப்பட்டார்.  

1942ஆம் ஆண்டில்,  சப்பான் இந்தியாவைத் தாக்க நெருங்கிவிட்டது என்பது தெளிவாகத் தெரிந்தபோது, ஜின்னா ராணாவை வரவழைத்து, "பெண்களைப் பயிற்றுவிக்கத் தயாராக இருங்கள் .  பெண்கள் வாயை மூடிக்கொள்வதை இஸ்லாம் விரும்பவில்லை, புதிய காற்றை ஒருபோதும் பார்க்கக்கூடாது " என்றார்.  இந்த பணியை மேற்கொள்வதற்காக, அதே ஆண்டில் ரானா முஸ்லீம் பெண்களை ஏற்பாடு செய்தார். தில்லியில் செவிலியம் மற்றும் முதலுதவிக்காக ஒரு சிறிய தன்னார்வ மருத்துவப் படைகளை உருவாக்கினார்.  பெண்கள் மத்தியில் அரசியல் விழிப்புணர்வை ஏற்படுத்துவதில் பேகம் ரானா முக்கிய பங்கு வகித்தார். தெற்காசியாவில் ஆர்வமுள்ள பெண்களில் ரானாவும் இருந்தார். மேலும் ஆண்களுடன் பாக்கித்தானுக்கு தோளோடு தோள் போராடுவதற்கு நூற்றுக்கணக்கான பெண்களை ஊக்குவித்தார்.

முதல் பெண்மணி 

பாக்கித்தானின் முதல் முதல் பெண்மணியாக ரானா ஆவார்.  முதல் பெண்மணியாக, இவர் பெண் மற்றும் குழந்தை மேம்பாடு மற்றும் பெண்களின் சமூக முன்னேற்றத்திற்கான சீர்திருத்தங்களைத் தொடங்கினார். மேலும் பாக்கித்தானின் அரசியலில் பெண்கள் பங்கிற்கு முக்கிய பங்கு வகித்தார்.  1951இல் இவரது கணவர் லியாகத் அலிகான் படுகொலை செய்யப்பட்ட பின்னர், பேகம் ரானா 1990இல் இறக்கும் வரை பாக்கித்தான் பெண்களின் சமூக மற்றும் பொருளாதார நலனுக்காக தனது சேவைகளைத் தொடர்ந்தார்.  இந்தியாவில் இருந்து பாக்கித்தானுக்கு குடிபெயரும் பெண்கள் மற்றும் குழந்தைகளுக்கான சுகாதார சேவைகளை ஏற்பாடு செய்வது இவருக்கு ஒரு கடினமான சவாலாக இருந்தது.  

1947ஆம் ஆண்டில், எல்லையைத் தாண்டி வந்த அகதிகளால், காலரா, வயிற்றுப்போக்கு மற்றும் பெரியம்மை போன்ற நோய்கள் எல்லா இடங்களிலும் பொதுவான காட்சிகளாக இருந்த நிலையில், பெண்கள் முன் வந்து அரசு அலுவலகங்களிலிருந்து உணவு மற்றும் மருத்துவப் பொருட்களை சேகரிக்குமாறு அழைப்பு விடுத்தனர்.  பெண்கள் தங்கள் " நான்கு சுவர்களில் " இருந்து வெளியே வர விரும்பாத கூறுகளால் மிகவும் கொடூரமான முறையில் தாக்கப்பட்ட சில செய்தித்தாள்கள் உட்பட சமூகத்தின் சில பிரிவுகளிலிருந்து அவர்கள் எதிர்கொண்ட எதிர்ப்பையும் மீறி பெண்கள் முன் வந்தனர்.  ஒரு சமூகம் தனக்கு நீதியைச் செய்ய வேண்டுமென்றால், ஆண்களுடன் சேர்ந்து சமுதாயத்தை சீர்திருத்துவதில் பெண்கள் தங்களது சரியான பங்கைக் கொண்டிருந்தார்கள் என்பது பொருத்தமானது என்று இவர் உறுதியாக நம்பினார்.  

பாக்கித்தானின் வரலாற்றில் இந்த கட்டத்தில் கராச்சியில் அதிகமான செவிலியர்கள் இல்லை. எனவே பேகம் லியாகத் பெண்களுக்கு ஊசி மற்றும் முதலுதவி அளிக்க பயிற்சி அளிக்குமாறு இராணுவத்திடம் கேட்டுக்கொண்டார். மூன்று முதல் ஆறு மாத படிப்புகளில் பெண்களுக்கு இவ்வாறு பயிற்சி அளிக்கப்பட்டது. மேலும் இது போன்ற பெண்களுக்கான துணை இராணுவ படைகள் உருவாக்கப்பட்டன.  பாக்கித்தான் இராணுவம் விரைவாக இராணுவ மருத்துவப் படைகளை நிறுவி ஏராளமான பெண் செவிலியர்களை இராணுவ செவிலியர்களாக நியமித்தது.  இந்த காலகட்டத்தில், பெண்கள் செவிலியத்தை ஒரு தொழிலாக எடுத்துக் கொள்ள பேகம் லியாகத் தனிப்பட்ட முறையில் ஊக்குவித்தார். 1947ஆம் ஆண்டு அகதிகள் நெருக்கடி போன்ற தேசிய நெருக்கடியின் காலங்களில் அவை பயனுள்ளதாக இருக்கும் வகையில் சைஃபர்கள், தட்டச்சு மற்றும் பல கடமைகளை டிகோட் செய்வதற்கும் அவர்களுக்கு துப்பாக்கி பயிற்சியும் கற்பிக்கப்பட்டது.

பெண்களுக்கான முயற்சிகள் 
ரானா பாக்கித்தான் மகளிர் தேசிய காவலர்களை நிறுவினார். மேலும் கடற்படையில் பாக்கித்தான் பெண் கடற்படை இருப்புக்களை நிறுவ உதவினார். மேலும் அதன் தலைமை கட்டுப்பாட்டாளராகவும் நியமிக்கப்பட்டார்.  ஒரு குடிமகனாக இராணுவத்திற்கு இவர் செய்த மகத்தான சேவைகளுக்காக, பாக்கித்தான்இராணுவம் இவரை முதல் பெண் படைப்பகுதித் தலைவராக நியமித்தது. குறிப்பாக இவருக்கு ஒரு கெளரவ சீருடை வழங்கப்பட்டது.  பாக்கித்தான் பெண் தேசியக் குழு பெண்கள் உரிமைகளுக்காகப் போராடுவதை நோக்கமாகக் கொண்டது மற்றும் பெண்களின் கொடூரமான நடத்தைகளைத் தடுப்பதை நோக்கமாகக் கொண்டது. இது அவர்களின் வாழ்க்கைத் துணைகளிடமிருந்து பெறப்பட்டது அல்லது வீட்டு வன்முறையால் ஏற்பட்டது. முதலில், இந்த அமைப்பு வெற்றிகரமாக இருந்தது மற்றும் மேற்கு-பாக்கித்தானில் பெண்களுக்கு எதிரான வன்முறை விகிதத்தை குறைக்க வலுவான முயற்சிகளை எடுத்தது, ஏனெனில் இவர் அந்த நிறுவனத்தின் தலைவராக இருந்தார்.  ஆனால் இவரது கணவர் இறந்த பிறகு, நெதர்லாந்துக்கான பாக்கித்தான் தூதராக நியமிக்கப்பட்டதால் ரானா பாக்கித்தானை விட்டு வெளியேறினார். இவர் வெளியேறியதைத் தொடர்ந்து, நிதி நெருக்கடி மற்றும் அரசாங்கத்தின் அக்கறையின்மை காரணமாக பாக்கித்தான் பெண்கள் தேசியக் குழு விரைவில் கலைக்கப்பட்டது. எவ்வாறாயினும், இந்த திட்டத்தின் மூலம் பல பெண்கள் கடற்படையில் சேர்ந்த பாக்கித்தான் பெண் கடற்படை இருப்பு இன்றும் தொடர்கிறது.  இந்த திட்டம் பாக்கித்தானின் ஆயுதப்படைகளில் நீடித்த விளைவுகளை ஏற்படுத்துகிறது, மேலும் இராணுவமும் விமானப்படையும் பின்னர் இவரது பார்வையின் ஒரு பகுதியாக ஒரு பெண் இருப்பு திட்டத்தை நிறுவின.

அனைத்து பாக்கிஸ்தான் மகளிர் சங்கம் நிறுவுதல் 
1949 ம் ஆண்டில், பேகம் ரானா பாக்கித்தான் முழுவதிலும் இருந்து 100க்கும் மேற்பட்ட செயலில் உள்ள பெண்கள் மாநாட்டை ஏற்பாடு செய்தார். அனைத்து பாக்கிஸ்தான் மகளிர் சங்கம்  என பெயரிடப்பட்ட பெண்களின் சமூக, கல்வி மற்றும் கலாச்சார மேம்பாட்டிற்காக ஒரு தன்னார்வ மற்றும் அரசியல் சாரா அமைப்பை உருவாக்குவதாக மாநாடு அறிவித்தது.  இவர் அதன் முதல் தலைவராக பரிந்துரைக்கப்பட்டார் . பாக்கித்தான் பெண்கள் தேசிய குழுவைப் போலன்றி, பாக்கித்தானில் பெண்கள் உரிமைகளுக்காக தொடர்ந்து போராடியதால் அனைத்து பாக்கிஸ்தான் மகளிர் சங்கம் தொடர்ந்து வளர்ந்து வந்தது.  அதன் சேவைகளுக்காக, பாக்கித்தான் அரசு தனது போராட்டத்தின் ஒரு பகுதியாக லாகூரில் அனைத்து பாக்கித்தான் மகளிர் சங்கக் கல்லூரியை நிறுவியது.

அரசியல்வாதியாக தொழில் 

அவரது கணவரின் மரணத்திற்குப் பிறகு, ராணா 2 தசாப்தங்களுக்கும் மேலாக நீடித்த அரசியல்ப் பெண்ணாக தனது வாழ்க்கையைத் தொடங்கினார்.  1952ஆம் ஆண்டில், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் முதல் முஸ்லீம் பெண் பிரதிநிதி ராணா ஆவார். 1954ஆம் ஆண்டில், பாக்கித்தான் அரசு இவரை நெதர்லாந்திற்கான பாக்கித்தான் தூதராக நியமித்தது, மேலும் பாக்கித்தானின் முதல் பெண் தூதராகவும் இருந்தார்.  இவர் 1961 வரை நெதர்லாந்தில் பாக்கித்தானைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்தினார். மேலும் இராஜதந்திரப் படையின் முக்கிய நபராகவும் இருந்தார்.  சூன் 1966 இல், இவர் இத்தாலிக்கான பாக்கித்தானின் தூதராக நியமிக்கப்பட்டு 1965 வரை அங்கேயே இருந்தார். பின்னர், இவர் துனிசியாவிற்கான பாக்கித்தானின் தூதராக துனிசியாவிற்கு அனுப்பப்பட்டு  மார்ச் 1966 வரை இந்த பதவியில் இருந்தார்.  பாக்கித்தானுக்குத் திரும்பியதைத் தொடர்ந்து, ரானா லியாகத் அலிகான் அரசு வீட்டு பொருளாதாரக் கல்லூரியில் பொருளாதாரப் பேராசிரியராகச் சேர்ந்தார். 1973 வரை அங்கேயே இருந்தார். அரசு கல்லூரி பல்கலைக்கழகம் இவருக்கு பொருளாதாரத்தில் கௌரவ டாக்டர் பட்டம் வழங்கியது. 1967 ஆம் ஆண்டில் பொருளாதாரத்தில் தத்துவவியல் டாக்டர் விருதையும் வழங்கியது.

பூட்டோவின் துணை 
1972ஆம் ஆண்டில், பாக்கித்தான் பிரிக்கப்பட்டு, கடுமையான நெருக்கடியை சந்தித்தபோது, ரானா அப்போதைய அதிபர் சுல்பிகர் அலி பூட்டோ மற்றும் அவரது அரசியல் இயக்கத்துடன் கைகோர்த்து, சுல்பிகர் அலி பூட்டோவின் சோசலிச அரசாங்கத்தில் சேர்ந்தார்.  ரானா பூட்டோவின் நிதி மற்றும் பொருளாதார அமைச்சகத்தின் ஒரு பகுதியாக இருந்தார். மேலும் பொருளாதாரம் தொடர்பான முடிவுகளில் முக்கிய மற்றும் செல்வாக்குமிக்க பங்கைக் கொண்டிருந்தார்.  பூட்டோ வரவிருக்கும் தேர்தல்களில் பங்கேற்க ஊக்குவித்தார். மேலும் 1973 தேர்தல்களில் வெற்றி பெற்றார்.  சிந்து மாகாண ஆளுநராக ரானாவை நியமிக்க பூட்டோ நேரத்தை வீணாக்கவில்லை.  ரானா சிந்து மாகாணத்தின் முதல் பெண் ஆளுநராகவும், சிந்து பல்கலைக்கழகம் மற்றும் கராச்சி பல்கலைக்கழகத்தின் முதல் வேந்தராகவும் இருந்தார். புதிய தேர்தல்கள் நடைபெறும் 1976 வரை இவர் தனது பதவிக் காலத்தைத் தொடர்ந்தார்.  1977ஆம் ஆண்டு நாடாளுமன்றத் தேர்தலில் ரானா மீண்டும் போட்டியிட்டார். ஆனால் பாக்கித்தான் இராணுவத்தின் இராணுவத் தளபதி ஜெனரல் ஜியா-உல்-ஹக் விதித்த இராணுவச் சட்டத்தின் காரணமாக இவர் பதவியில் அமரவில்லை.  இராணுவச் சட்டத்திற்கு எதிராகவும், பூட்டோவின் மரணதண்டனைக்கு எதிராகவும் வாதிட்ட ஆளுமைகளில் இவரும் ஒருவர்.  பூட்டோ தூக்கிலிடப்பட்ட நாளில், ரானா மனம் வருந்தியதாகவும், உணர்ச்சிவசப்பட்டதாகவும், பூட்டோவின் மரணம் குறித்து தொடர்ந்து மூன்று நாட்களுக்கு மேலாக அழுததாகவும் கூறப்பட்டது.  ரானா ஜியா எதிர்ப்பு பிரச்சாரத்தைத் தொடங்கி ஜெனரல் ஜியா-உல்-ஹக்கின் இராணுவ அரசாங்கத்திற்கு எதிராகப் போராடினார்.  அந்த நேரத்தில் பாக்கித்தானின் மிக சக்திவாய்ந்த மனிதரான ஜெனரல் ஜியா-உல்-ஹக்கை இவர் ஒற்றைக் கையால் தாங்கிப் பிடித்தார்.  1980களில், இவர் உடல்நிலை சரியில்லாமல் இருந்தபோதிலும், இஸ்லாமிய போதனைகளுக்கு முரணான மற்றும் தெளிவாக பெண்களுக்கு எதிரான இஸ்லாமிய சட்டங்களை இயற்றியதற்காக அதிபரை பகிரங்கமாக விமர்சனம் செய்தார். அதிபர், சமுதாயத்தில் இவரது நிலைப்பாட்டையும் சாதனைகளையும் மதிக்காமல், இவரது  கருத்துகளை புறந்தள்ளினார்.

இறப்பு 
பேகம் லியாகத் 1990 சூன் 13 அன்று இறந்தார். காயித்-இ-ஆசாமின் சமாதியின் வளாகத்தில் இவரது கணவருக்கு அடுத்ததாக அடக்கம் செய்யப்பட்டார்.  பாக்கித்தானின் பெண்கள் மற்றும் இளைஞர்களுக்கான ஒரு வரலாற்று காலத்தை அவருடன் முடித்துவிட்டார்கள், வருங்கால சந்ததியினரில், பேகம் லியாகத்தின் வாழ்க்கையிலிருந்தும், பெண்களின் விடுதலைக்கான பங்களிப்புகளிலிருந்தும் உத்வேகம் தேடுவார்கள் என்பதில் சந்தேகமில்லை.  .

மரியாதை  
பாக்கித்தான் உருவாக்கிய மிகச் சிறந்த பெண் தலைவர்களில் ஒருவராக ரானா கருதப்படுகிறார். பாக்கித்தானில், இவருக்கு " பாகிஸ்தானின் தாய் " என்ற தலைப்பு வழங்கப்படுகிறது. இது 1950இல் வழங்கப்பட்டது.  மனிதநேயம் மற்றும் பெண்களின் முன்னேற்றத்திற்கான தன்னலமற்ற சேவையின் அடையாளமாக ரானா தொடர்ந்து காணப்படுகிறார்.  பெண்கள் உரிமைகளுக்கான இவரது வாழ்நாள் போராட்டத்தை அங்கீகரிக்கும் வகையில், இவருக்கு 1978இல் ஐக்கிய நாடுகளின் மனித உரிமைகள் விருது வழங்கப்பட்டது.  1950ஆம் ஆண்டில் ஜேன் ஆடம் பதக்கம், சாதனையாளர் பதக்கம் 1950, 1950இல் பாக்கித்தானின் தாய், 1959இல் நிஷான்-இ-இம்தியாஸ், 1961இல் ஆரஞ்சு நாசாவின் கிராண்ட் கிராஸ் (நெதர்லாந்து), சர்வதேச கிம்பல் விருது 1962, 1965ஆம் ஆண்டில் துருக்கி பெண்கள் சங்கம், அங்காரா மற்றும் 1966இல் (இத்தாலி) வவலீரா டி கிரான் க்ரோஸ் ஆகியவற்றால் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட உலகப் பெண் ஆனார்.

குறிப்புகள்

வெளி இணைப்புகள் 
Pictures of Begum Ra'ana Liaquat Ali Khan's Visit to the USA 
A Short Biography
Profile of Begum Ra'na Liaquat Ali Khan
பாக்கித்தானியப் பெண்ணியவாதிகள்
1990 இறப்புகள்
1905 பிறப்புகள்