கார்பன் இருசெலீனைடு

கார்பன் இருசெலீனைடு (Carbon diselenide) CSe2  என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் ஒரு வேதிச் சேர்மமாகும். கார்பன் இருசல்பைடை ஒத்த வரிசைச் சேர்மமாகக் கருதப்படும் இச்சேர்மம் மஞ்சள் ஆரஞ்சு நிறத்தில் எண்ணெய் பசை கொண்ட நீர்மமாகக் காணப்படுகிறது. ஒளி உணரியான இச்சேர்மம் நீரில் கரையாது ஆனால் கரிமக் கரைப்பான்களில் கரையும்.

தயாரிப்பு 
கார்பன் இரு செலீனைடு D∞h என்ற சீரொழுங்குடன் ஒரு நேரியல் மூலக்கூற்று கட்டமைப்பைக் கொண்டுள்ளது. செலீனியம் தூளுடன் இருகுளோரோமெத்தேன் ஆவியை 550 பாகை செல்சியசு வெப்பநிலையில் வினைபுரியச் செய்து கார்பன் இருசெலீனைடு  தயாரிக்கப்படுகிறது.  

2 Se + CH2Cl2 → CSe2 + 2 HCl

கிரிம் மற்றும் மெட்சுகெர் இருவரும் ஐதரசன் செலீனைடுடன் கார்பன் டெட்ரா குளோரைடை சூடான குழாயில் வைத்து  சூடுபடுத்தி கார்பன் இருசெலீனைடை தயாரித்தார்கள்.  
கார்பன் இருசல்பைடைப் போலவே கார்பன் இரு செலீனைட்டும் உயர் அழுத்தத்தில் பலபடியாகிறது. இப்பலபடியின் கட்டமைப்பு –[Se–C(=Se)–C(=Se)–Se]– என்ற முதுகெலும்பு வடிவத்தில் இருக்கலாம் என்று நம்பப்படுகிறது. உருவாகும் பலபடி ஓர் குறைகடத்தியாகும்.  அறை வெப்பநிலையில் இந்த பலபடியின் மின்கடத்துத்திறன் மீட்டருக்கு 50 சிமென்சு அளவாகும். 
கார்பன் இருசெலீனைடானது  டெட்ராசெலீனாபல்வேலீன்கள் தயாரிப்பதற்கான ஒரு முன்னோடிச் சேர்மமாகும். டெட்ராதயாபல்வேலீன் சேர்மத்தை ஒத்த செலீனியம் வரிசைச் சேர்மம் டெட்ராசெலீனாபல்வேலீனாகும்.  மேலும், கரிமக் கடத்திகளையும், கரிம மீக்கடத்திகளையும் தயாரிக்கவும் இச்சேர்ம்ம் பயன்படுகிறது.  

இரண்டாம்நிலை அமீன்களுடன் கார்பன் இருசெலீனைடு வினைபுரிந்து ஈரால்கையிருசெலீனோகார்பமேட்டுகளைக் கொடுக்கிறது. : 

2 Et2NH + CSe2 → (Et2NH2+)(Et2NCSe2−)

முன்பாதுகாப்பு

கார்பன் இருசெலீனைடின் ஆவியழுத்தம் அதிகமாகும். இதன் நச்சுத்தன்மையும் மிதமான நச்சுத்தன்மையாகும். உள்ளிழுக்க நேர்ந்தால் அபாயத்தை அளிக்கிறது.  எளிதான சவ்வு போக்குவரத்து காரணமாக இது ஆபத்தை உருவாக்கலாம். சேமித்து வைக்கும் போது 30 பாகை செல்சியசு வெப்பநிலையில் மாதத்திற்கு சுமார் 1% மெதுவாக சிதைகிறது. வணிக ரீதியாக தயாரிக்க முற்பட்டால் தயாரிப்பு செலவு மிகவும்  அதிகமாகும். 
 
தூய்மையான வடிகட்டிய கார்பன் இருசெலீனைடு கார்பன் டைசல்பைடை ஒத்த ஒரு மணத்தைக் கொண்டுள்ளது. ஆனால் காற்றோடு கலந்தால் மிகவும் ஆபத்தான நெடியை உருவாக்குகிறது.    1936 ஆம் ஆண்டில் முதன்முதலில் தயாரிக்கப்பட்டபோது  உருவான நெடி அருகிலுள்ள கிராம மக்களை வெளியேற்ற கட்டாயப்படுத்தியது. எனவே  இத்துர்நாற்றம் காரணமாக கார்பன் இருசெலீனைடின் பயன்பாட்டைத் தவிர்க்க செயற்கை தயாரிப்புப் பாதைகள் உருவாக்கப்பட்டுள்ளன.  Because of the odor, synthetic pathways have been developed to avoid its use.

மேற்கோள்கள்

செலீனைடுகள்
கனிம கரிமச் சேர்மங்கள்