இட்டைட்டு பேரரசு

இட்டைட்டு பேரரசு  (Hittites) ()  வடமத்திய அனதோலியாவில், தற்கால துருக்கி, சிரியா மற்றும் லெபனான்  பகுதிகளை, அட்டுசா எனும் நகரத்தை தலைமையிடமாகக் கொண்டு,  கிமு 1,600 முதல் கிமு 1,178 முடிய இந்திய-ஐரோப்பிய மொழிகளில் ஒன்றான இட்டைட்டு மொழி பேசிய இட்டைட்டு மக்கள் ஆட்சி செய்தனர்.

கிமு 14ம் நூற்றாண்டின் நடுவில், இட்டையிட்டுப் பேரரசர் முதலாம் சுப்பிலுலியுமா காலத்தில், அனதோலியா மட்டுமின்றி, வடக்கு லெவண்ட்  மற்றும் மேல் மெசொப்பொத்தேமியாவைக் கைப்பற்றி ஆட்சி அதிகாரத்தில் உச்சத்தில் இருந்தது.

கிமு 15 முதல் 13ம் நூற்றாண்டு வரை, இட்டையிட்டுபேரரசு, அண்மைக் கிழக்குப் பகுதிகளில் ஆதிக்கம் செலுத்துவதற்காக, 
பண்டைய எகிப்து, இடைக்கால அசிரியா பேரரசு மற்றும் மிட்டன்னி (Mitanni) பேரரசுகளுடன் பிணக்குகள் கொண்டிருந்தது.

இறுதியில் அசிரியர்கள் இட்டைட்டுப் பேரரசின் பல பகுதிகளை தங்கள் இராச்சியத்துடன் இணைத்துக் கொண்டனர். இட்டைட்டு  பேரரசின் எஞ்சிய பகுதிகளை, மேற்கு மத்திய அனதோலியாவின் பிரிகியா இராச்சியம் ஆக்கிரமித்துக் கொண்டது.

கிமு 1180க்குப் பின்னர் வெண்கலக் காலத்தில், இட்டைட்டுப் பேரரசு உருக்குலைந்து, புதிய தன்னாட்சியுடன் கூடிய இட்டைட்டு குறுநில நகர அரசுகளாக சிதறுண்டது. இந்த குறுநில நகர இட்டைட்டு இராச்சியங்கள், கிமு 8ம் நூற்றாண்டில், புதிய அசிரியப் பேரரசால் உள்வாங்கப்படும் வரை ஆட்சி செலுத்தின.

இட்டைட்டு மொழி, இந்திய-ஐரோப்பிய மொழிகளில் ஒன்றான, அனதோலியா மொழிகளில் ஒன்றாகும்.

யூதர்களின் பழைய ஏற்பாடு நூல்களில், இட்டையிட்டுகள் குறித்த செய்திகள் உள்ளது.

இட்டையிட்டு ஆட்சியாளர்கள்
 பம்பா கிமு 22ம் நூற்றாண்டு
 பிதானா
 பியுஸ்தி  
அனிட்டா 
 துதாலியா 
 சர்ருமா

பழைய இட்டைட்டு மன்னர்கள்

மத்தியகால இட்டைட்டு  இராச்சியம்

இட்டைட்டு பேரரசின் மன்னர்கள்

இட்டைட்டு பேரரசின் தொல்பொருட்கள்
இட்டையிட் பேரரசின் தொல்பொருட்கள் துருக்கியின் தலைநகர் அங்காராவில் உள்ள அனதோலியா நாகரீகங்களின் அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது.

இதனையும் காண்க
 இட்டைட்டு மொழி
 இட்டைட்டு மக்கள்
 சுமேரியா
 அக்காடியப் பேரரசு
 பண்டைய அசிரியா
 மத்திய அசிரியப் பேரரசு
 புது அசிரியப் பேரரசு
 மித்தானி இராச்சியம்
 எப்லா இராச்சியம்
 பாபிலோனியா

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள்

 Video lecture at Oriental Institute – Tracking the Frontiers of the Hittite Empire 
 Hattusas/Bogazköy 
 Arzawa, to the west, throws light on Hittites
 Pictures of Boğazköy, one of a group of important sites
 Pictures of Yazılıkaya, one of a group of important sites
 Der Anitta Text (at TITUS)
 Tahsin Ozguc
 Hittites.info
 Hittite Period in Anatolia
 Hethitologieportal Mainz, by the Akademie der Wissenschaften, Mainz, corpus of texts and extensive bibliographies on all things Hittite
 hittites area in cappadocia  
 Uşaklı Höyük

இலக்கியங்களில்

 Akurgal, Ekrem (2001) The Hattian and Hittite Civilizations, Publications of the Republic of Turkey, Ministry of Culture, 
 
  (Also: 2005 hard and softcover editions with much new material)
 Bryce, Trevor R. (2002) Life and Society in the Hittite World, Oxford.
 Ceram, C. W. (2001) The Secret of the Hittites: The Discovery of an Ancient Empire. Phoenix Press, .
 
 Gurney, O.R. (1952) The Hittites, Penguin, 
 Güterbock, Hans Gustav (1983) "Hittite Historiography: A Survey," in H. Tadmor and M. Weinfeld eds. History, Historiography and Interpretation: Studies in Biblical and Cuneiform Literatures, Magnes Press, Hebrew University pp. 21–35.
 Hoffner, Jr., H.A (1973) "The Hittites and Hurrians," in D. J. Wiseman Peoples of the Old Testament Times, Clarendon Press, Oxford.
 
 Kloekhorst, Alwin (2007), Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon, 
 Macqueen, J. G. (1986) The Hittites, and Their Contemporaries in Asia Minor, revised and enlarged, Ancient Peoples and Places series (ed. G. Daniel), Thames and Hudson, .
 
 
 Mendenhall, George E. (1973) The Tenth Generation: The Origins of the Biblical Tradition, The Johns Hopkins University Press, .
 Neu, Erich (1974) Der Anitta Text, (StBoT 18), Otto Harrassowitz, Wiesbaden.
 Orlin, Louis L. (1970) Assyrian Colonies in Cappadocia, Mouton, The Hague.
 
 Patri, Sylvain (2007), L'alignement syntaxique dans les langues indo-européennes d'Anatolie, (StBoT 49), Otto Harrassowitz, Wiesbaden,

மேலும் படிக்க
 Jacques Freu et Michel Mazoyer, Des origines à la fin de l'ancien royaume hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 1, Collection Kubaba, L'Harmattan, Paris, 2007 ;
 Jacques Freu et Michel Mazoyer, Les débuts du nouvel empire hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 2, Collection Kubaba, L'Harmattan, Paris, 2007 ;
 Jacques Freu et Michel Mazoyer, L'apogée du nouvel empire hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 3, Collection Kubaba, L'Harmattan, Paris, 2008.
 Jacques Freu et Michel Mazoyer, Le déclin et la chute de l'empire Hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 4, Collection Kubaba, L'Harmattan, Paris 2010.
 Jacques Freu et Michel Mazoyer, Les royaumes Néo-Hittites, Les Hittites et leur histoire Tome 5, Collection Kubaba, L'Harmattan, Paris 2012.

முன்னாள் பேரரசுகள்
ஆசியாவின் வரலாறு

துருக்கியின் வரலாறு
சிரியாவின் வரலாறு
லெபனானின் வரலாறு

மெசொப்பொத்தேமியாவின் வரலாறு
மெசொப்பொத்தேமியா