मल्लस्तम्भक्रीडा

मल्लस्तम्भक्रीडा(Mallakhamb) भारतदेशस्य साम्प्रदायिकक्रीडासु अन्यतमा । 

एषा क्रीडा महाराष्ट्रराज्ये आरब्धा । मराठी भाषायाम् अस्याः क्रीडायाः नाम मल्लखांब अथवा मलखांब इति वर्तते । हिन्दीभाषायां मल्खम्ब अथवा मल्लखम्भ इति प्रसिद्धं वर्तते । 
शरीरस्य सर्वस्मिन् भागे न्यूनसमये अधिकप्रभावकारी व्यायामस्य क्रीडा वर्तते ।

इतिहासः
अस्याः क्रीडायाः इतिहासः अतीव प्राचीनः वर्तते इति मन्यते । परन्तु, लिखितरूपेण आधारः न लभ्यते । रामायणकाले हनुमान् अस्याः क्रीडायाः शोधः कृतवान् इति श्रूयते । ११३५ तमे वर्षे सोमेश्वर चालुक्यवर्येण लिखितः मानसोल्लासः इति ग्रन्थे मल्लस्तम्भक्रीडायाः वर्णनं कृतं वर्तते । महाराष्ट्रराज्ये पेश्वशासनकाले एनां क्रीडां बहु क्रीडन्ति स्म । पेश्वशासनकाले मल्लस्तम्भक्रीडायाः व्यायामागारः सम्पूर्णभारतदेशे आरम्भं कृतवन्तः । गुराखी जातीय जनानाम् अस्याः क्रीडायां महत्त्वं वर्तते ।

क्रीडा स्वरूपम्

दारु स्तम्भः
मल्लस्तम्भः दारुणा निर्मितः स्तम्भः भवति । एषः स्तम्भः ८ फीट् भवति । एषः स्तम्भः भूमेः अन्तः दृढतया स्थापितः भवति ।  भूमेः उपरितन भागः गोलरूपेण भवति ।

रज्जुः
मल्लस्तम्भक्रीडा रज्जोः उपयोगं कृत्वाऽपि क्रीडन्ति । एषः रज्जुः २० फीट् भवति ।

संस्थाः
 मुम्बई उपनगरजिल्ला मलखाम्ब सङ्घटना
 साने गुरुजी आरोग्यमन्दिरम् 
 हौशी मलखाम्ब सङ्घटना
 अकोला जिल्ला मलखाम्ब सङ्घटना
 नाशिक जिल्ला मलखाम्ब सङ्घटना

स्पर्धाः
 जिल्ला निवड स्पर्धा
 जिल्ला अजिङ्क्यपद स्पर्धा
 भाऊसाहेब रानडे नवोदित मलखाम्बस्पर्धा
 प्रबोधन मल्लखाम्बस्पर्धा
 आन्तरशालेय मलखाम्बस्पर्धा
 मुम्बई महापौरचषकम्
 अखिलभारतीय निमंत्रित मलखाम्बस्पर्धा
 राज्यस्तरीय मिनी स्पर्धा
 सबज्युनिअर मलखाम्बस्पर्धा
 मारिषस् विश्व मलखाम्बस्पर्धा

क्रीडाः
क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

सारमञ्जूषा योजनीया‎