चञ्चलं हि मनः कृष्ण...



श्लोकः

श्लोकः 

चञ्चलं  हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ३४ ॥

अयं भगवद्गीतायाः षष्ठोध्यायस्य आत्मसंयमयोगस्य चतुस्त्रिंशत्तमः(३४) श्लोकः ।

पदच्छेदः
चञ्चलं  हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवत् दृढम् 	तस्य अहं निग्रहं मन्ये वायोः इव सुदुष्करम् ॥

अन्वयः
कृष्ण ! मनः हि चञ्चलं बलवत् दृढं प्रमाथि । अहं तस्य निग्रहं वायोः इव सुदुष्करं मन्ये ।

शब्दार्थः 
कृष्ण = हे कृष्ण !
मनः हि = चित्तं तावत्
चञ्चलम् = अस्थिरम्
बलवत् = प्रबलम्
दृढम् = दृढम्
प्रमाथि = प्रमथनशीलम्
अहम् = अहम्
तस्य = मनसः
निग्रहम् = निरोधम्
वायोः इव =वातस्य निरोधम् इव
सुदुष्करम् = असाध्यम्
मन्ये = भावयामि ।

अर्थः 
हे कृष्ण ! मनः अत्यन्तं चञ्चलं, प्रमथनशीलं च । तद् नितरां बलवत् । केनापि नियन्तुम् अशक्यम् । अच्छेद्यमपि तत् । एवम्भूतस्य मनसः निग्रहः वायोः निग्रहः इव अत्यन्तं दुष्करः इति अहं मन्ये ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 http://sa.wikisource.org/wiki/भगवद्गीता
 Mahabharata 6.23–6.40 (sacred-texts.com)
 GRETIL etext of MBh 6  (text begins at 06,023)
 1890 translation by William Quan Judge
 1900 translation by Sir Edwin Arnold
 The Gita According to Gandhi by Mahadev Desai of Mahatma Gandhi's 1929 Gujrati translation and commentary
 1942 translation by Swami Sivananda
 1971 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled Bhagavad Gita As It Is with Sanskrit text and English commentary.
 1983 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled Bhagavad Gita As It Is with Sanskrit text and English commentary.
 1988 translation  by Ramananda Prasad
 1992 translation and commentary  by Swami Chinmayananda
 1993 translation by Jagannatha Prakasa (John of AllFaith)
 2001 translation by Sanderson Beck
 Six commentaries : by Adi Sankara, Ramanuja, Sridhara Swami, Madhusudana Sarasvati, Visvanatha Chakravarti and Baladeva Vidyabhusana (all in sanskrit)
 Essays on Gita  by Sri Aurobindo
 Gita Supersite Original text, with several accompanying translations or commentaries in Sanskrit, English, or Hindi
 Srimad Bhagavad Gita
Bhagavad-Gita Trust translation in multiple languages with audio and translation of commentary from the four authorized Vaishnava sampradayas
 Multiple English Translations 
Maharishi Mahesh Yogi on the Bhagavad-Gita, A New Translation and Commentary, Chapters 1–6 
 Recitation of verses in Sanskrit (MP3 format)
 Bhagavad Gita (As It Is) Complete produced by The International Society for Krishna Consciousness
 Bhagavad Gita in 6 Languages 

 34
श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 संस्कृतम्
 श्रीमद्भगवद्गीता
 शङ्कराचार्यः
 रामानुजाचार्यः