धलाइमण्डलम्

धलाइमण्डलं ( ) त्रिपुराराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् आमबाशा(Ambassa) इत्येतन्नगरम् ।

भौगोलिकम् 

धलाइमण्डलस्य विस्तारः २,५२३ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि उत्तरत्रिपुरामण्डलं, पश्चिमदिशि खोवइमण्डलम्, उत्तरदिशि उनाकोट्टीमण्डल, दक्षिणदिशि बाङ्गलादेशः अस्ति ।

जनसङ्ख्या

धलाइमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ३,७८,२३० अस्ति । अस्मिन् १,९४,५४४ पुरुषा:, १,८३,६८६ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे १५८ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १५८ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २२.८५% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४४ अस्ति । अत्र साक्षरता ८५.७२ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८९% जना: ग्रामेषु निवसन्ति ।

ऐतिहासिकं किञ्चित् 

मण्डलमिदं १९९५ तमे वर्षे संस्थापितमस्ति ।

उपमण्डलानि

अस्मिन् मण्डले पञ्च-उपमण्डलानि सन्ति । तानि-

 आमबाशा
 सलेमा
 मनु
 छामनु
 डम्बरनगरम्

लोकजीवनम् 

मण्डलेऽस्मिन् लेमङ्ग बुमानी, धमेल, हजागिरी इत्येतानि विशिष्टानि नृत्यानि प्रचलन्ति ।

वीक्षणीयस्थलानि

अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -

 ब्रह्मकुन्द, सिन्हा
 खोवल
 बिशालनगरम्
 नीरमहाल
 त्रिषा
 लोङ्गथलाइ मन्दिरम्
 कमलेश्वरी मन्दिरम्
 रास मेला

बाह्यानुबन्धाः
 धलाइमण्डलस्य सर्वकारसङ्केतस्थलम्
  धलाइमण्डलस्य जनसङ्ख्याविषये

त्रिपुराराज्यस्य मण्डलानि
त्रिपुराराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः