सुबन्तम्

सुबन्तं (Noun) नाम नामपदम् । संस्कृतव्याकरणाध्ययने सुबन्तानां बहु प्रमुखं स्थानमस्ति । सुबन्तानां मूलरूपं तु प्रातिपदिकम् इत्युच्यते । सामान्यतः सुबन्तानां लिङ्गत्रये निर्देशः भवति - पुल्लिङ्गं-स्त्रीलिङ्गं- नपुंसकलिङ्गमिति । एक-द्वि-बहुवचनेषु त्रिषु वचनेषु सुबन्ताः रूपाणि प्राप्नुवन्ति । सप्तविभक्तीनां योजनेन आहत्य प्रातिपदिकस्यैकस्य २१ रूपाणि भवन्ति ।

महर्षिणा पाणिनिना विरचिते 'अष्‍टाध्‍यायी'नामके ग्रन्थे शब्दरूपाणि, धातुरूपाणि, सन्धयः, समासाः, कारकाणि, कृत्प्रत्ययाः, तद्धितप्रत्ययाः इत्यादीनि भाषायाः अवयवाः निरूपिताः सन्ति । तत्र स मुनिः 
स्वौजसमौट् शस्टाभ्यां भिस्ङेभ्यां भ्यस् ङसिभ्यां भ्यस् ङसोसां ङ्योस्सुप् (अष्टाध्यायी 4.1.2 ) इति सुबन्तस्य लक्षणानि सूचयति ।
अधः परिचयार्थं कानिचन शब्दरूपाणि दत्तानि -

पुल्लिङ्गशब्दाः

*  पुल्लिङ्गः राम शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः हरि शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः करिन् शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः भूभृत् शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः भानु शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः कर्ता शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः चन्द्रमस् शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः तस्थिवस् शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः  भगवत्  शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः आत्मन् शब्दः ।

*  पुल्लिङ्गः राजन्  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः सर्व शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः  विश्व  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः नेम  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः निर्जर शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः हाहा  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः सखि शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः विश्वपा शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः पति शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः पपी  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः बहुश्रेयसी  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः प्रधी  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः ग्रामणी  शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः नी शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः सुश्री   शब्दः ।

*  पुंलिङ्गः   शब्दः ।

स्त्रीलिङ्गशब्दाः

*  स्त्रीलिङ्गः रमा  शब्दः ।

*  स्त्रील्लिङ्गः रुचि शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः नदी शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः  धेनु शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ: वाच्   शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः धी  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः सरित्  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः क्षुध्  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः प्रावृष्  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः शरद शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः अम्बा  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः जरा  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गःमति शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः भ्रू शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः स्वसृ शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः द्यो शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः नौ शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः तद्  शब्दः ।

*  स्त्रीलिङ्गः   शब्दः ।

नपुंसकलिङ्गशब्दाः

*   नपुंसकलिङ्गः ज्ञान शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः दधि शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः पयस् शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः वर्मन् शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गःश्रीपा शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः सुधी  शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः मधु  शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः सुनौ शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः प्ररै शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः वार्  शब्दः ।

*  नपुंसकलिङ्गः  शब्दः । 
 

संस्कृतव्याकरणम्
न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये