मुदनूरुग्रामस्य जलस्रोतसी

मुदनूरुग्रामस्य जलस्रोतसी (Mudanuru Wells) कर्णाटकस्य गुल्बर्गामण्डले विद्यते ।  देवरदासिमय्यः अत्रत्यजलस्य स्रोतसं  तवनिधि इति निर्दिष्टवान् अस्ति ।  अत्र बृहत् कूपद्वयम् अस्ति । पश्चिमदिशि यः कूपः अस्ति तं लक्ष्मेश्वरतीर्थम् इति आह्वयन्ति ।  अन्यः कूपः रामनाथस्य मन्दिरस्य पार्श्वे अस्ति । तं रामेश्वरतीर्थम् इति निर्दिशन्ति ।  कूपद्वयेऽपि जलं कदापि न्यूनं न अभवत्  ।  तावदेव न, कूपद्वयतः सामान्यतः २०० हेक्टेर्मितभूमये जलदानं भवति । अतः देवरदासिमय्यस्य 'तवनिधि' इति आह्वाने आश्चर्यं किमपि नास्ति ।

एतस्य अन्तर्जलस्य स्रोतः कथं रूपितम् इत्येव आसक्तिदायकः अंशः ।  उत्तरकर्णाटके विशेषतया बिजापुर-गुल्बर्गामण्डलयोः आर्षेयकल्पस्य शिलाः सन्ति ।  तासाम् उपरि प्रि-केम्ब्रियन् कालस्य अल्पवयस्काः शिलाः आगताः ।  एताः सामान्यतः ३,२०० च.कि.मी. प्रदेशेषु प्रसृताः सन्ति ।  भीमानद्याः पात्रे एवम् आधिक्येन रूपितम् इति कारणेन  एतत् स्थानं भीमाश्रेणी इति वदन्ति ।

एतस्याः  भीमाश्रेण्याः भागद्वयं कर्तुं शक्यते । अधोस्तरे सिकताः जेडुशिलाः च सन्ति  । उपरितनस्तरे सुधाशिलाः एव प्रधानतया सन्ति । एताः शहबाद् हासुगल्लु इति वदन्ति ।

उन्नतस्तरे यत्र सुधाशिलाः भवन्ति,  तस्य अधोभागे जेडुशिलायाः स्तरः भवति,  तादृशेषु स्थानेषु अन्तर्जलम् अधिकं भवति ।  सुधाशिलाः स्वनेमिद्वारा जलस्य शुष्कतां कारयन्ति ।  जेडुशिलायां जलसंवहनाय प्रतिकूला रचना अस्ति इति कारणेन तस्य उपरि अन्तर्जलस्य सङ्ग्रहणाय अधिकम् आनुकूल्यं भवति ।

मुदनूरुग्रामस्य कूपद्वयमपि भीमाश्रेण्याम् अस्ति । भीमाश्रेण्याः शिलाः भूसमतले वक्ररूपेण अधः गताः सन्ति । भूमेः अन्तः जलस्य स्रोतसः रूपणार्थम् अन्तः परस्परं सम्पृक्ताः तथा नेमियुक्ताः च भवन्ति । अतः एतेषु भागेषु अन्तर्जलस्य सङ्ग्रहणम् अधिकम् अस्ति ।

कर्णाटकस्य भूविस्मयाः
कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
चित्रं योजनीयम्
बाह्यानुबन्धः योजनीयः
सर्वे अपूर्णलेखाः
कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः