अग्निपर्वतः

यस्मात् पर्वतत् अग्निः बहिः निस्सरति सः एव अग्निपर्व‌तः(ज्वालामुखीति वा)। भूमौ विविधा: अग्निपर्व‌ता: वर्तन्ते ।
तेषु बृहत्तम: ननु मौना लोवा(MaunaLoa) हवयीदेशे अस्ति । भारतस्य प्रधानभागे न दृश्यते एकोपि अग्निपर्वत:। सौर्ययूथस्य सर्वोत्तर
अग्निपर्वतस्तु मङलग्रहे स्थितः ओलिम्पस् मोमन्स्(Olympus Mons25 km (82,000 ft))

उद्गारौ 

द्विविधौ लावा माग्मा च ।

लावा 
अधिकमुन्नतं न निस्सारति परं परित: प्रवहति।

माग्मा 
विस्फ़ोटनात् अत्युन्नतं यावत् उद्गच्छति यम् उत्सः (fountain) इति कथयति।

वर्गीकरणम् 
 हवयियन्(Hawaiian)
केवलं लावाप्रवाहं यत् नदीं जनयति । वतकम् अतिन्यूनम्।

 स्त्रोम्बोलियन् [Strombolian]
लावा अचलम्।अत: स्फ़ोतनमावश्यकम्।

 वळ्कानैयन्[Vulcanian]

स्फ़ोतनात् माग्मा उद्गमति।

 पीलियन्[Pelean]

महाविस्फ़ोटनं विविधविधनष्टान् जनयति।
 वेसूवियन्[Vesuvian]
फेनसम्पुष्टं माग्मा धूळीमेघश्च उद्भवति।

प्रवृत्तिमधिकृत्य विभगा: 
 सजीव-अग्निपर्वता:(active volcanoes)
 लुप्त-अग्निपर्वता:(Extinct volcanoes)
 निर्वाण-अग्निपर्वता:(dormant volcanoes)

चित्रणि

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 
 अग्निपर्वतः एफ् ई एम् ए
 अग्निपर्वतस्य जगत्
 अग्निपर्वताः वर्सली शाला

शिखराणि
स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
सारमञ्जूषा योजनीया
सर्वे अपूर्णलेखाः