बेन्द्रतीर्थस्य उष्णजलस्य उत्सः

बेन्द्रतीर्थम् (Bendrateertham) कर्णाटकस्य दक्षिणकन्नडमण्डले विद्यमानः कश्चन उष्णजलस्य उत्सः । दक्षिणकन्नडमण्डले पुत्तूरुतः १२ कि.मी. दूरे ‘इर्दे’ नामकः ग्रामः अस्ति ।  तत्र १२ मी. दीर्घः, ६ मी. वैशाल्ययुतः, ३ मी. गभीरः कूपः कश्चित् अस्ति ।  अत्र उष्णजलं स्रवति इति विशेषः ।  जलस्य उष्णता ३९ डिग्रिसें. । एतं कूपं बेन्द्रतीर्थम् इति निर्दिशन्ति ।

दक्षिणभारते उष्णजलस्य उत्सः एतत् एकम् एव ।  गन्धकस्य खनिजाः जले विलीनाः सन्ति इति कारणेन जलात् गन्धकस्य गन्धः आगच्छति ।  क्रि.श. १८८२ तमे वर्षे भारतीय- भूवैज्ञानिकपरिवीक्षणसंस्थायाः प्रख्यातः भूविज्ञानी ओल्ढ्याम् एतस्य प्रदेशस्य समीक्षां कृतवान् ।  तदा सः एतत् उष्णजलस्य उत्सं दृष्टवान् ।

भारते त्रिशताधिकानि उष्णजलस्य उत्सांसि विविधेषु प्रदेशेषु दृश्यन्ते ।

हिमाचलप्रदेशस्य कुलूखाते बहूनि उष्णजलस्य उत्सांसि सन्ति ।  अत्रत्य जलस्य उष्णता ६४ डिग्रितः ९८ डि.से. पर्यन्तम् अस्ति इति ज्ञातम् अस्ति ।  कतिचन उष्णजलस्य उत्सांसि चर्मरोगः, सन्धिवातः इत्यादिरोगाणां निवारणे समर्थानि सन्ति इति वैद्यविज्ञानेन दृढीकृतम् अस्ति । एतेषाम् उत्ससां जले विकिरणपटुखनिजाः विलीनाः सन्ति ।

भूमेः अन्तराले अपरिमिता उष्णता अस्ति ।  सामान्यतः प्रति ३० मीटर् अधः गच्छति चेत् उष्णता ४ तः ५ डिग्रि से. पर्यन्तम् अधिका भवति ।  एवं भूमेः आन्तर्यस्य उष्णं विच्छेदैः  अन्तर्जलस्य द्वारा उपरि आगच्छति ।  तदा तत्रत्यम् अन्तर्जलम् उष्णं भवति ।  यदा उत्सरूपेण तत् बहिः आगच्छति तदा जलम् उष्णं भवति ।

हिमाचलप्रदेशं विहाय महाराष्ट्रे, मध्यप्रदेशे, पश्चिमबङ्गाले, बिहारे उष्णजलस्य उत्सांसि दृश्यन्ते ।

महाराष्ट्रस्य ठणानद्याः समीपे वज्रबावी नामकम् उष्णजलस्य उत्सः अस्ति ।  एतत् उत्सः देशे एव सुप्रसिद्धम् उष्णजलस्य उत्सः ।  
केषुचित् देशेषु एतादृशेषु उत्सभ्यः बाष्पम् अपि आगच्छति । तत् बाष्पं शक्तेः उत्पन्नमिव उपयोगं कुर्वन्तः देशाः अपि सन्ति ।

बेन्द्रतीर्थं नैस्शिलया निर्मितम् अस्ति ।  नैस् शिलायाः अधोभागे छेदाः सन्ति । छेदद्वारा भूमेः आन्तर्यस्य उष्णं यदा बहिः आगच्छति  तदा अन्तर्जलम् उष्णं भवति ।  तदर्थं एतेषु उत्सेषु उष्णजलम् आगच्छति इति भूविज्ञानिनः ऊहां कृतवन्तः सन्ति ।

कर्णाटकस्य भूविस्मयाः
कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
चित्रं योजनीयम्
भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
बाह्यानुबन्धः योजनीयः
न प्राप्तः भाषानुबन्धः
सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः