मन्वन्तरम्

मन्वन्तरम्  , मनुः , भारतीयपरम्परानुसारं मनुकुलस्य प्रजनः मनुः । अस्य आयुः समयमापनस्य खगूलीयः अवधिः भवति । मन्वन्तरस्य विभाः भवति = मनु+अन्तरम् मनोः आयुः इति अस्य अर्थः । मिलता है. इसका अर्थ है मनु की आयु.

ब्रह्मणा सृष्टे जगति प्रत्येकं मन्वन्तरं केनचित् एकेन मनुना रचितं प्रशासितं च भवति यः मनुः ब्रह्मणा एव सृष्टः । एकस्य मनोः मृत्योः अनन्तरं ब्रह्मा पुनः नूतनं मनुं सृजति । पुनः सृष्टिकार्यम् अनुवर्तने ब्रह्मा । विष्णुः अपि आवश्यकतानुगुणम् अवतारान् स्वीकृत्य लोकपालनकार्यं करोति । अनेन नूतनमनुना सह इन्द्रस्य सप्तर्षीनां नियुक्तिः भवति । चतुर्दश मनवः पुनस्तेषां मन्वन्तरं मेलयित्वा एकः कल्पः भवति । एतत् ब्रह्मणः एकं दिनम् इति परिगण्यते । प्रत्येकं कल्पस्य अन्त्यः प्रलयेन भवति । यस्मिन् ब्रह्माण्डस्य संहारः भवति । विरामस्य स्थितिः आगच्छति । यस्य कालस्य ब्रह्मणः रात्रिः इति कथ्यते । अनन्तरं पुनः युगकालः प्रवर्तते । शिवः लयकर्ता जगतः अन्त्यं करोति । पुनः ब्रह्ना सृजति । एवमेव इयं प्रक्रिया अनन्ता भवति ।  .

मन्वन्तरस्य अवधिः
विष्णुपुराणानुसारं मन्वन्तरस्य अवधिः चतुर्युगस्य समानः भवति । एकं मन्वन्तरं = ७९ चतुर्युगी = ८५२००० दिव्यवर्षाणि = ३०६७२०००० मानववर्षाणि ref>समयमापनम् विष्णुपुराणम्, translated by Horace Hayman Wilson, 1840, Book I: Chapter III. p. 26-28. Hear the division of time which they measure, Seven Rishis, certain (secondary) divinities, Indra, Manu, and the kings his sons, are created and perish at one period 5; and the interval, called a Manwantara, is equal to seventy-one times the number of years contained in the four Yugas, with some additional years: this is the duration of the Manu, the (attendant) divinities, and the rest, which is equal to 852.000 divine years, or to 306.720.000 years of mortals, independent of the additional period. Fourteen times this period constitutes a Bráhma day, that is, a day of Brahmá; the term(Bráhma) being the derivative form.The Brahma life span is 100 brahma varshas. The following table will illustrate clearly the link to our years and Brahma years. One year for Human being -  one ahoratra for God ( one day and one night)
360 Ahoratras of gods    -  one Deva Vatsara
12,000 Deva Vatsaras     -  1 Caturyuga ( 36 lakh years of human beings) ( 4,800 Divya Vatsaras of Kritayuga,3,600 Divya Vatsaras of Tretayuga,2,400 divya Vatsaras of dvapara yuga, 1,200 Divya Vatsaras of Kali Yuga)
71 Caturyugas            -  one Manvantaram ( one manu's life span)
14 Manvantaras           - 1 kalpa ( one day of Brahma)
2 Kalpas                 -  One day and night of brahma ( Ahoratra)
360 days of Brahma       -  1 Brahma varsha
100 brahma varsha        - one Brahma's life span.

श्वेतवर्राहकल्पस्य मनुः

उल्लेखाः

बाह्यानुबन्धाः

सनातनधर्मः
समयमानकानि
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये