शूद्रः

पद्भ्यां शूद्रोऽजायत  इत्यनेन ‘ अत्यद्भुताकारस्य  विराट्पुरुषस्य ब्रह्मणः पदभ्यां शूद्रवर्णोत्पन्नः इति मन्यते ।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ।
इति भगवद्वचनेन परिचर्यात्मककर्मणा जीविका निर्वहणमेव शूद्रवर्णस्य प्रमुखं कर्म । अपि च शुश्रूषा च द्विजातीनाअं शूद्राणां धर्मः इत्युच्चते । 
भैक्ष्यहोमव्रतैर्हिनास्तथैव  गुरुवासिताः ॥ [वनपर्व १५०/३६]
इति 
शुचिरुत्कृष्टशुश्रुषुर्मुदुवागनहंकृतः ।
ब्राह्मणाद्याश्रयो नित्यमुत्कृष्टां जातिमश्नुते ॥ [मनुस्मृति ९/३३५]
इत्येताभ्यां मनुस्मृति-महाभारतकथिताभ्यां श्लोकाभ्यां शूद्रवर्णस्य धर्मः स्पष्टो भवति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
"Who were the Shudras", B. R. Ambedkar
Shudras in Ancient India, R. Chandra and K.L. Chanchreek. New Delhi, Shree Pub., 2004, ISBN 81-88658-65-0.

वर्णाश्रमव्यवस्था
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
सर्वे अपूर्णलेखाः