प्रशान्तात्मा विगतभीः...



श्लोकः 

प्रशान्तात्मा विगतभीः ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥६.१४॥

अयं भगवद्गीतायाः षष्ठोध्यायस्य आत्मसंयमयोगस्य चतुर्दशः(१४) श्लोकः ।

पदच्छेदः
प्रशान्तात्मा विगतभीः ब्रह्मचारिव्रते स्थितः मनः संयम्य मच्चित्तः युक्तः  आसीत मत्परः ॥

अन्वयः
कायशिरोग्रीवं समम् अचलं धारयन् स्थिरः भूत्वा स्वं नासिकाग्रं सम्प्रेक्ष्य दिशः च अनवलोकयन् प्रशान्तात्मा विगतभीः ब्रह्मचारिव्रते स्थितः सन् मनः संयम्य मच्चित्तः  मत्परः युक्तः आसीत ।

शब्दार्थः 
कायशिरोग्रीवम् = कटिशीर्षकण्ठम्
समम् = अवक्रम्
अचलम् = अकम्पम्
धारयन् = धरन्
स्थिरः = स्थिरः भूत्वा
स्वम् = स्वकीयम्
नासिकाग्रम् = नासिकायाः अग्रभागम्
सम्प्रेक्ष्य =अवलोक्य
दिशः च = दिशः च
अनवलोकयन् = अपश्यन्
प्रशान्तात्मा = शान्तचित्तः
विगतभीः =	अपगतभयः
ब्रह्मचारिव्रते = ब्रह्मचर्ये
स्थितः = वर्तमानः
मनः = चित्तम्
संयम्य = नियन्त्र्य
मच्चित्तः = मन्मनस्कः
मत्परः = आत्मपरायणः
युक्तः = समाहितः
आसीत = उपविशेत् ।

अर्थः 
कटिं शिरः ग्रीवां च समं धारयन् निश्चलम् उपविशेत् । दिशः अनवलोकयन् दृष्टिं नासिकाग्रे संस्थापयेत् । प्रशान्तात्मा, भयरहितः ब्रह्मचर्ये स्थितः मनः नियन्त्र्य मयि एव दत्तचित्तः समाहितः सन् उपविशेत् ।

शाङ्करभाष्यम्
किंच-प्रशान्तात्मा प्रकर्षेण शान्त आत्मान्तःकरणं यस्य सोऽयं प्रशान्तात्मा विगतभीर्विगतभ्यो ब्रह्मचारिव्रते स्थितो ब्रह्मचारिणो व्रतं ब्रह्मचर्यं गुरुशुश्रूषाभिक्षाभुक्तयादितस्मिन्स्थितस्तदनुष्ठाता भवेदित्यर्थः। किंच मनः संयम्य मनसो वृत्तीरुपसंहृत्येत्येतन्मच्चित्तो मयि परमेश्वरे चित्तं यस्य योऽयं मच्चित्तो युक्तः समाहितःसन् उपविशेत्, मत्परोऽहं परो यस्य सोऽयं मत्परः। भवति कश्चिद्रागी स्रीचित्तो नतु स्रीयमेव परत्वेन गृह्णाति, किं तर्हि राजानं महादेवं वा। अयं तु मच्चित्तोमत्परश्च ।।14।।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 http://sa.wikisource.org/wiki/भगवद्गीता
 Mahabharata 6.23–6.40 (sacred-texts.com)
 GRETIL etext of MBh 6  (text begins at 06,023)
 1890 translation by William Quan Judge
 1900 translation by Sir Edwin Arnold
 The Gita According to Gandhi by Mahadev Desai of Mahatma Gandhi's 1929 Gujrati translation and commentary
 1942 translation by Swami Sivananda
 1971 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled Bhagavad Gita As It Is with Sanskrit text and English commentary.
 1983 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled Bhagavad Gita As It Is with Sanskrit text and English commentary.
 1988 translation  by Ramananda Prasad
 1992 translation and commentary  by Swami Chinmayananda
 1993 translation by Jagannatha Prakasa (John of AllFaith)
 2001 translation by Sanderson Beck
 Six commentaries : by Adi Sankara, Ramanuja, Sridhara Swami, Madhusudana Sarasvati, Visvanatha Chakravarti and Baladeva Vidyabhusana (all in sanskrit)
 Essays on Gita  by Sri Aurobindo
 Gita Supersite Original text, with several accompanying translations or commentaries in Sanskrit, English, or Hindi
 Srimad Bhagavad Gita
Bhagavad-Gita Trust translation in multiple languages with audio and translation of commentary from the four authorized Vaishnava sampradayas
 Multiple English Translations 
Maharishi Mahesh Yogi on the Bhagavad-Gita, A New Translation and Commentary, Chapters 1–6 
 Recitation of verses in Sanskrit (MP3 format)
 Bhagavad Gita (As It Is) Complete produced by The International Society for Krishna Consciousness
 Bhagavad Gita in 6 Languages 

 14
श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 संस्कृतम्
 श्रीमद्भगवद्गीता
 शङ्कराचार्यः
 रामानुजाचार्यः