देवनागरी

देवनागरी (ब्राह्मी: 𑀤𑁂𑀯𑀦𑀸𑀕𑀭𑀻) लिपिः भारतीयभाषाणां कासाञ्चन विदेशीयभाषाणाम् अपि प्रमुखा लिपिः वर्तते । संस्कृत-पालि- हिन्दी-मराठी-कोङ्कणी-सिन्धी-काश्मीरी-डोगरी-नेपाली-तामाङ-गढवळि-बोडो-अङ्गिका-मगही-भोजपुरी-मैथिली-सान्ताली इत्यादयः भाषाः देवनागरीलिपेः एव उपयोगं कुर्वन्ति | एतत् अतिरिच्य गुजराती-पञ्जाबी-बिष्णुप्रिया मणिपुरी-उर्दूभाषासु च एषा एव लिbपिः प्रयुक्ता अस्ति ।

अस्यां लिप्यां ५२ वर्णाः सन्ति । तेषु १४ स्वराः ३८ व्यञ्जनानि च । अक्षराणां क्रमव्यवस्थायां (विन्यासे) वैज्ञानिकपद्धतिः अनुसृता अस्ति | स्वर-व्यञ्जन-कोमल-कठोर-अल्पप्राण-महाप्राण-अनुनासिक्य-अन्तस्थ-उष्म इत्यादि वर्गीकरणञ्च वैज्ञानिकं वर्तते । केनचित् मतानुसारेण देवनगरे (काश्यां) उपयुज्यमाना आसीत् इति कारणेन देवनागरी सञ्जाता ।

लिपिः 
देवनागरी लिप्यां १२ स्वराः ३४ व्यञ्जनानि च सन्ति ।

स्वरः

संस्कृतभाषायां ऐ द्वि अक्षरयोः युग्म तथा "अ-इ" वा "आ-इ" प्रकारेण उच्चारितो भवति। तथैव औ "अ-उ" वा "आ-उ" प्रकारेण उच्चारितो भवति।

व्यञ्जनम्

देवनागरीलिप्या सङ्ख्याः
देवनागरीसङ्ख्याः अधः लिखिताः सन्ति –

देवनागरी-यूनिकोड्

सम्बद्धाः लेखाः 
 ब्राह्मीलिपिः
 भारतीयलिपयः
 हिन्द-आर्यभाषासु श्वा-विलोपनम्
 भारतस्य भाषाः
 हिन्द-आर्यभाषाः
 संस्कृतम्

सन्दर्भाः 

 

 ब्राह्मी-लिपि व्युत्पन्न लिपि - ।
 ब्राह्मी-लिपि परिवारस्य वृक्ष - 
 पहलवी-ब्राह्मी लिपि उत्पन्न दक्षिण-पूर्व एशियाया लिपीनां समय-रेखा
 , देवनागरी लिप्या विकासस्य इतिहास ६००० वर्ष पुरातनः
 देवनागरी लिपि की महिमा (कविता)
   (प्रभासाक्षी)
 Unicode Entity Codes for the Devanāgarī Script 
 http://www.avashy.com/hindiscripttutor.htm 
 http://www.ancientscripts.com/devanagari.html
 http://www.anu.edu.au/asianstudies/hindi/alphabet/ 
 http://www.unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf
 Extended English Alphabet with Devanagari Orthography 
 Language Independent Speech Compression using Devanagari Phonetics
  (गूगल पुस्तक ; लेखक - भोलानाथ तिवारी)
 देवनागरी लिप्यां संपादित संकेतस्थल
 आंग्ल भाषायां देवनागरी लिखतु
 Extended English Alphabet with Hindi Orthography 

लिपयः

संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः