वास्त्रः

वस्त्रेण परिवृतो रथः = वास्त्रो रथः ।

वस्त्र                     अर्थवदधातुरप्रत्यः प्रातिपदिकम् । पा. 1.2 इति सूत्रेण वस्त्र                   
                                                       शब्दस्य प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञायाः 
                                                       फलम् – ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट्...। इति सूत्रेण 
                                                       विवक्षानुसारम् तृतीया-एकवचनस्य टा प्रत्ययो भवति । तेन
वस्त्र  +  टा                                  इति स्थितम् । अत्र विवक्षानुसारम् - परिवृतो रथः । 4.2.101 सूत्रेण 
                                                     वस्त्र + टा इति तृतीयान्तात्प्रातिपदिकात् अण् प्रत्ययो भवति।
वस्त्र + टा + अण्                      हलन्त्यम्। इति ण् वर्णस्य इत्संज्ञा, तस्य लोपः। इति लोपे, अदर्शनम् 
                                                        लोपः। इत्यदर्शने च कृते 
वस्त्र + टा + अ           इति स्थितम् । अत्र अण् प्रत्ययस्य तद्धितसंज्ञा अस्ति। ( तद्धिताः। पा. 4 
                        इत्यस्य अधिकारे अण् प्रत्ययस्य विधायकम् सूत्रमस्ति, अतः) तत्फलम् – 
                        कृत्तद्धितसमासाश्च। पा. 1.2. इति सूत्रेण वस्त्र + टा + अ इति तद्धित-
                        प्रत्ययान्तस्य समुदायस्य प्रातिपदिकसंज्ञा। प्रातिपदिकत्वात् – सुपो धातु-
                          प्रातिपदिकयोः। पा. 2.4. इत्यनेन सुपः अर्थात् टा प्रत्ययस्य लुक् = अदर्शनम् 
                        भवति। ततः -
वस्त्र + अ               इति स्थितम् । तदन्तरम् अत्र यस्मात्प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्यये∫ङ्गम् । इति 
                       सूत्रेण अ प्रत्यये परे वस्त्र इत्यस्य तदादिभागस्य अङ्गसंज्ञा। तत्फलम् –     
                       अङ्गस्य । पा. 6.4.1 इत्यधिकारे तद्धितेष्वचामादेः। (સૂત્રાર્થ - णित्, ञित् 
                       तद्धित પ્રત્યયોના પરમાં રહેતાં अंग ના આદિ अच् ને વૃદ્ધિ થાય છે.) इत्यनेन 
                       अ इति तद्धिते प्रत्ये परे अचामादेः अचः अर्थात् वकारस्थस्य अकारस्य वृद्धिः 
                       अर्थात् आ भवति ।
वास्त्र + अ	अत्र यचि भम् । पा. 1.4. इति सूत्रेण अप्रत्यये परे वास्त्र इत्यस्य भसंज्ञा । 
                       भसंज्ञायाः फलम् यस्येति च। पा. 6.4. इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य लोपो भवति।
वास्त्र् + अ = वास्त्र	तदनन्तरम् प्रातिपदिकसंज्ञायाः द्वितीयमपि फलम् प्राप्यते । तच्च 
                       ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट... । इत्यनेन सूत्रेण विवक्षानुसारम् 
                       प्रथमैकवचनस्य सु प्रत्ययो भवति।
वास्त्र + सु	अत्र पूर्ववत् सु > स् , ततः रुत्वे , विसर्गे च कृते - 
वास्त्रः                   इति रूपम् सिद्ध्यति ।।

परिशीलनीयानि
व्याकरणस्य लेखाः
न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्