Operation Sonderaktion Krakau

Operation Sonderaktion Krakau var kodenavnet for nazistenes aksjon mot professorer og lærere ved Det jagellonske universitet i det av Tyskland okkuperte og så annekterte Kraków.

Hendelsen
Den 6. november 1939 gjennomførte SS-Obersturmbannführer Bruno Müller og en innsatskommando fra SS aksjonen. Man forespeilet at Müller skulle holde en forelesning om den tyske okkupasjonsmaktens planer for Polens undervisnings- og utdannelsesvesen, og innkalte 183 professorer og medarbeidere ved Det jagellonske universitetet og to andre læresteder til Collegium Novum. Samtlige ble arrestert og deportert til konsentrasjonsleirene Sachsenhausen og Dachau.

Noen prominent arresterte under Sonderaktion Krakau 
Nedenfor noen av de utvalgte akademikere som ble arrestert6. november 1939. Toget med 173 av dem ankom Breslau 10. november 1939. Etter to og en halv uke i lokale fengsler ble de transportertt videre vestover. 

 Tadeusz Banachiewicz
 Aleksander Birkenmajer
 Ignacy Chrzanowski
 Stanisław Estreicher
 Tadeusz Estreicher
 Stanisław Gołąb 
 Zdzisław Jachimecki
 Stanisław Klimecki
 Aleksander Kocwa
 Władysław Konopczyński
 Kazimierz Kostanecki
 Tadeusz Jan Kowalski
 Stanisław Kutrzeba
 Tadeusz Lehr-Spławiński
 Bogusław Leśnodorski
 Mieczysław Małecki
 Wiktor Ormicki
 Kazimierz Piwarski
 Jan Stanisławski 
 Leon Tochowicz
 Tadeusz Ważewski

Litteratur
 Henryk Pierzchała: Wyrwani ze szponów Państwa-SS. Kraków: Poligrafia Kurii Prowincjalnej Zakonu Pijarów, 1998.
 Henryk Pierzchała: Den Fängen des SS-Staates entrissen. Die „Sonderaktion Krakau“. Vorwort Roman M. Zawadzki. Übersetzung. Kraków: H. Pierzchała, 1998.
 Henryk Pierzchała: Mechanizmy eksterminacji krakowskich uczonych w "Akcji Specjalnej Kraków" – "Sonderaktion Krakau" : 1939 - 1945. Kraków: Wydawn. i Poligrafia Kurii Prowincjonalnej Zakonu Pijarów, 2007, ISBN 978-83-7269-264-1.
 Irena Paczyńska: Aktion gegen Universitäts-Professoren (Kraków, 6 listopada 1939 roku) i okupacyjne losy aresztowanych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2019, ISBN 978-83-233-9973-5.
 Maria Wardzyńska: Był rok 1939 : operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce Intelligenzaktion. Warszawa: Inst. Pamie̜ci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 2009, ISBN 978-83-7629-063-8.
 Jan Gwiazdomorski: Wspomnienia z Sachsenhausen. Dzieje uwięzienia profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, 6 XI 1939 – 9 II 1940. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975.
 Günter Morsch, Agnes Ohm (utg.): Vergessene Vernichtung? : polnische und tschechische Angehörige der Intelligenz im Konzentrationslager Sachsenhausen zu Beginn des Zweiten Weltkrieges. Ausstellung. Berlin : Metropol, 2013 ISBN 9783863310936
 Jan Zaborowski, Stanisław Poznański: Sonderaktion Krakau : w dwudziestą piątą rocznicę 6 listopada 1939. Warszawa: Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, 1964
 Stanisław Pigoń: Erinnerungen an Sachsenhausen (1939-1940). Übersetzung Gisela Kowol. Wien: Werk Janineum, 1988²

Referanser 

Generalguvernementet
Kraków
Krigsforbrytelser
1939 i Polen