रोबोट शालू

रोबोट शालू’ हा कृत्रिम बुद्धिमत्ता किंवा ए.आई. असलेला भारतीय बहुभाषिक यंत्रमानव आहे. ‘शालू’ हा केंद्रीय विद्यालय, मुंबई, येथे संगणक विज्ञान शिक्षक, दिनेश पटेल यांनी विकसित केला आहे. ‘शालू’ रोबोट ९ भारतीय भाषांमध्ये (हिंदी, मराठी, बंगाली,भोजपुरी इत्यादी ) आणि ३८ परदेशी भाषा (इंग्रजी, जपानी, जर्मन इत्यादी) मध्ये बोलू शकतो. दिनेश पटेल यांनी सांगितले की हा रोबोट अ‍ॅल्युमिनियम, प्लास्टिक व इतर साहित्याचा बनलेला आहे आणि खर्च कमी ठेवण्यासाठी कोणतीही उपकरणे अथवा थ्रीडी-प्रिंट केलेली नाहीत. हा रोबो तयार करण्यासाठी तीन वर्षांचा कालावधी लागला असून पन्नास हजार (५०,०००) रुपयांचा खर्च आला आहे. बऱ्याच रास्पबेरी पाई आणि आरडुइनो मायक्रोकंट्रोलरचा उपयोग रोबोटमध्ये मोजण्यासाठी केले गेले आहेत, आणि फिथन, टेन्सरफ्लो, नॅचरल लँग्वेज टूलकिट (एनएलटीके) इत्यादी मुक्त स्रोत फक्त सॉफ्टवेअर प्रोग्रामिंगसाठी वापरले गेले आहेत. तसेच रोबोटच्या पुढील आवृत्तीच्या विकासाचे काम लवकरच सुरू करण्यात येणार आहे.

इतिहास 
रोबोटचे निर्माता श्री दिनेश पटेल यांचे म्हणणे आहे की, श्री एस. शंकर दिग्दर्शित भारतीय चित्रपट रोबोट (एंथिरान) आणि हॅन्सन रोबोटिक्समधील सोशल ह्युमेनोइड रोबोट सोफिया हे त्यांच्या प्रेरणेचा मुख्य स्रोत होते. हा रोबोट तयार करण्यास त्यांना 3 वर्षे लागली. रोबोटची पहिली आवृत्ती २३ नोव्हेंबर २०२० रोजी डीडी न्यूझवर टेलिकास्टद्वारे जगासमोर आली.

वैशिष्ट्ये 
विशेष उल्लेखनीय म्हणजे हा रोबोट ​​४७ भाषांमध्ये बोलण्यास सक्षम आहे. रोबोट लोकांना ओळखू शकतो आणि लक्षातही ठेवू शकतो, वास्तविक प्रश्नांची उत्तरे देऊ शकतो आणि सामान्य संभाषण करण्यास देखील सक्षम आहे. मानवांप्रमाणेच हा रोबोट वागतो, हात हलवतो, हास्य, आनंद आणि राग दाखवतो तसेच विनोद सांगून हसवतो सुद्धा. हा रोबोट एका स्क्रिप्टवर आधारित असल्याचा श्री दिनेश दावा करतात संवाद साधण्यास सक्षम असून, गणिताचे साधे प्रश्न ही सोडवू शकतो, सामान्य ज्ञान तसेच विज्ञान विषयांविषयी ज्ञान देतो, तोंडी प्रश्नमंजुषा आयोजित करतो. याव्यतिरिक्त, रोबोट हवामान माहिती. एखाद्या व्यक्तीची दैनिक पत्रिका, पाककृती, पुस्तक पुनरावलोकन, चित्रपट पुनरावलोकन आणि उत्पादनांचे वर्णन देखील अचूकपणे सांगू शकतो. तसेच हा रोबोट इतिहास आणि भूगोल संबंधित प्रश्नांची उत्तरे देखील देऊ शकतो.

उपयोग 
रोबोट ‘शालू’ विद्यार्थ्यांना शिकवण्यासाठी "रोबोट शिक्षक" म्हणून शाळांमध्ये उपयोजित केले जाऊ शकतात. डीडी न्यूझच्या (दूरदर्शन) वृत्तानुसार, हा रोबोट ज्येष्ठ आणि लहान मुलांसाठी एक साथीदार म्हणून वापरला जाऊ शकतो. तसेच, हा रोबोट विविध कार्यालयांमध्ये रिसेप्शनिस्ट म्हणून देखील वापरला जाऊ शकते, आणि  ऑफिसशी संबंधित प्रश्नांना केवळ तोंडीच नव्हे तर ईमेलद्वारे सुद्धा उत्तर देऊ शकतो.

सन्दर्भ 

भारतीय मानवी रोबोट