चीन-भारत संबंध

हजारो वर्षांच्या नोंदी केलेल्या इतिहासात चीन आणि भारत यांच्यातील संबंध एतिहासिकदृष्ट्या शांततापूर्ण राखले आहेत. परंतु १९४९ मधील चीनी गृहयुद्धात चिनी कम्युनिस्ट पक्षाच्या विजयानंतर आधुनिक काळात त्यांच्या नात्यातील सुसंवाद बदलला आहे; विशेषतः तिबेटच्या सामीलीकरणानंतर. दोन्ही राष्ट्रांनी एकमेकांशी आर्थिक सहकार्याची मागणी केली आहे, तर वारंवार सीमा विवाद आणि दोन्ही देशांमध्ये आर्थिक राष्ट्रवाद हे वादाचे प्रमुख मुद्दे आहेत.

चीन आणि भारत यांच्यातील सांस्कृतिक आणि आर्थिक संबंध प्राचीन काळापासूनचे आहेत. रेशीम मार्गाने केवळ भारत आणि चीनमधील प्रमुख व्यापारी मार्ग म्हणून काम केले नाही, तर भारतापासून पूर्व आशियापर्यंत बौद्ध धर्माचा प्रसार सुलभ करण्याचे कार्य केले. १९ व्या शतकात, भारतामध्ये पिकवलेल्या अफूची निर्यात करणाऱ्या ईस्ट इंडिया कंपनीसोबत चीन पण व्यापारात सहभागी होता.  दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, इंपीरियल जपानची प्रगती थांबवण्यात ब्रिटिश भारत आणि रिपब्लिक ऑफ चायना  या दोन्ही देशांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.  

चीन आणि भारत हे आशियातील दोन प्रमुख प्रादेशिक शक्ती आहेत आणि सर्वात जास्त लोकसंख्या असलेले आणि जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपैकी दोन आहेत. राजनैतिक आणि आर्थिक प्रभावातील वाढीमुळे त्यांच्या द्विपक्षीय संबंधांचे महत्त्व वाढले आहे. २००८ ते २०२१ दरम्यान, चीन हा भारताचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे आणि दोन्ही देशांनी त्यांचे सामरिक आणि लष्करी संबंधही वाढवले आहेत.    तथापि, हितसंबंधांच्या संघर्षामुळे शत्रुत्व निर्माण होते. दोन्ही देश त्यांच्या सीमा विवादाचे निराकरण करण्यात अयशस्वी ठरले आहेत आणि भारतीय प्रसारमाध्यमांनी वारंवार भारतीय हद्दीत चिनी लष्करी घुसखोरीचे वृत्त दिले आहे.   चीन आणि भारतमध्ये तीन लष्करी संघर्ष झाले आहेत -  चीन-भारत युद्ध (१९६२), नाथू ला आणि चो ला मधील सीमा संघर्ष (१९६७) आणि सुमदोरोंग चू संघर्ष (१९८७).    2020 च्या चीन-भारत चकमकींसह दोन्ही देशांनी सीमावर्ती भागात सातत्याने लष्करी पायाभूत सुविधांची स्थापना केली आहे.   चीनच्या पाकिस्तानशी मजबूत धोरणात्मक द्विपक्षीय संबंधांबद्दल भारत सावध आहे,  आणि ईशान्य भारतातील फुटीरतावादी गटांना चीनकडून निधी पुरवला जातो असे आरोप भारताने केले आहे.  चीनने विवादित दक्षिण चीन समुद्रातील भारतीय लष्करी आणि आर्थिक हालचालींबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे

संदर्भ 

भारताचे द्विपक्षीय संबंध
चीनचे द्विपक्षीय संबंध