प्रीती पाटकर

प्रिती पाटकर एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्या आहेत. त्या प्रेरणा या संस्थेच्या सह-संस्थापक आणि संचालिका आहे. त्यांनी व्यावसायिक लैंगिक शोषण आणि तस्करी कारणांमुळे असुरक्षित मुलांचे संरक्षण करण्यासाठी मुंबई, भारतातील रेड-लाइट जिल्ह्यांमध्ये अग्रगण्य कार्य केले आहे.

वैयक्तिक जीवन 
प्रिती पाटकर यांचा जन्म मुंबईत झाला. त्यांचे वडील सरकारी नोकर होते आणि तिची आई डेकेर प्रोग्राम चालवते. त्या टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेस, मुंबई मधून सुवर्णपदक विजेती आहे जिथे त्यांनी सामाजिक कार्यात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. सामाजिक कार्यकर्ते प्रवीण पाटकर यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला आहे.

सक्रियता 
प्रिती पाटकर ३० वर्षांहून अधिक काळ मानवी तस्करी आणि व्यावसायिक लैंगिक शोषणाला बळी पडलेल्या मुलांचे आणि महिलांच्या संरक्षण आणि बचावासाठी काम करत आहेत. १९८६ मध्ये त्यांनी प्रेरणा या संस्थेची स्थापना केली. त्यांच्या सामाजिक कार्यातील पदव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी कामाठीपुरा रेड लाईट एरियाला संशोधन करण्यासाठी भेटी दिल्या. तिथे त्यांना एकाच रस्त्यावर ग्राहकांची मागणी पूर्ण करणाऱ्या तीन पिढ्यांतील महिला दिसल्या.

मानवी तस्करी आणि व्यावसायिक लैंगिक शोषणाला बळी पडलेल्या मुलांचे आणि महिलांच्या संरक्षणासाठी आणि सन्मानासाठी तिला अनेक मार्ग-ब्रेकिंग सामाजिक हस्तक्षेपांनी मान्यता दिली आहे.

लहान मुलांचे लैंगिक शोषण आणि तस्करीला बळी पडलेल्या बालक आणि महिलांच्या हक्कांचे आणि प्रतिष्ठेचे रक्षण करण्यासाठी भारतात सर्वात जास्त कायदेशीर हस्तक्षेप आणि रिट याचिकांचे श्रेय पाटकर यांना दिले जाते.

निवडलेले पुरस्कार 

 हिरकणी पुरस्कार, २०१३ (दूरदर्शन – सह्याद्री)
 महाराष्ट्र सरकारचा एक पुरस्कार जिथे तिचा मुख्यमंत्री - श्री पृथ्वीराज चव्हाण यांच्या हस्ते मार्च २०१३ मध्ये सत्कार करण्यात आला.
 २०१४ वायटल व्हॉइसेस ग्लोबल लीडरशिप अवॉर्ड्समध्ये मानवाधिकार पुरस्कार
 नारी शक्ती पुरस्कार, २०१५. हा पुरस्कार केंद्रीय महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाकडून अशा संस्था आणि व्यक्तींना दिला जातो ज्यांनी विशेषतः समाजातील असुरक्षित आणि उपेक्षित क्षेत्रातील महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी अपवादात्मक योगदान दिले आहे.
 सोफी इंडिया महिला पुरस्कार २०१६

संशोधन 
पाटकर यांच्या नावावर ७ पुस्तके आणि अनेक संशोधन अहवाल आहेत. त्यात राष्ट्रीय महिला आयोग, युनिसेफ, युएनडीपी, युएसएआयडी/एफएचाआय द्वारे प्रकाशित केलेली आहेत. इतरांना ग्रुप डेव्हलपमेंट (फ्रान्स), कन्सर्न इंडिया फाउंडेशन, यूएसएआयडी आणि बरेच काही यांनी प्रायोजित केले आहे. प्रेरणा द्वारे, त्या २०१० पासून कामाठीपुरा रेड लाईट एरियाच्या घसरणीचे पद्धतशीरपणे मॅपिंग करत आहे.

संदर्भ

बाह्य दुवे 
 http://www.theguardian.com/cities/2014/nov/26/how-priti-patkar-and-prerana-changed-the-lives-of-children-of-sex-workers
 http://www.preranaantitrafficking.org/
 http://www.thebetterindia.com/6473/prerana-lighting-the-lamp-of-self-esteem-for-the-children-of-sex-workers/
 http://india.ashoka.org/fellow/priti-patkar 
 https://web.archive.org/web/20130905065027/http://ibnlive.in.com/shows/Real-Heroes/379944.html

नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
२०व्या शतकातील महिला शिक्षिका
२०व्या शतकातील भारतीय महिला शास्त्रज्ञ
हयात व्यक्ती
भारतीय महिला कार्यकर्त्या
स्त्री चरित्रलेख