षोडशोपचार पूजा

भारतीय संस्कृतीमध्ये पूजा विधीत सोळा उपचार प्रचलित आहेत. अश्या पूजेला षोडशोपचार पूजा असे म्हणतात.
 सोळा उपचार 
 आवाहन - देवदेवतांना पूजेसाठी आमंत्रण करणे.
 आसन - त्यांना स्थानापन्न होण्यासाठी आसन देणे.
 पाद्य - त्यांचे पाय धुणे.
 अर्घ्य  - फूल, गंथ, अक्षता आणि पाणी आचमन पळीत एकत्र करून सन्मानपूर्वक अर्पण करणे.
 आचमनीय - देवाला पिण्यासाठी पाणी देणे.
 स्नान - देवदेवतांना अंघोळ घालणे.
 वस्त्र - त्यांना वस्त्र नेसवणे.
 यज्ञोपवीत - देवांना जानवे घालणे.
 अनुलेपन - त्यांच्या कपाळावर गंध लावणे.
 पुष्प - त्यांना फुले वाहणे.
 धूप - त्यांना उदबत्ती ओवाळणे.
 दीप - त्यांना निरांजन ओवाळणे.
 नैवेद्य - त्यांना नैवेद्य दाखविणे.
 नमस्कार - त्यांना वंदन करणे.
 प्रदक्षिणा - देवदेवतांना भोवती फेरी मारणे.
 विसर्जन - मंत्रपुष्पांजली म्हणून पूजाविधी समाप्त करणे.

हे सुद्धा पहा
 पूजा
 पंचायतन पूजा
 मूर्तिपूजा
 अभिषेक

संदर्भ

अध्यात्म
हिंदू धर्म
हिंदू परंपरा
पूजा पद्धती