जेटसन पेमा

जेटसन पेमा (तिबेटी : རྗེ་བཙུན་པདྨ་; जन्म:७ जुलै, १९४०) ह्या एक तिबेटी नागरिक असून १४वे दलाई लामा यांची त्या बहीण आहेत. ४२ वर्षे त्या तिबेटी निर्वासित विद्यार्थ्यांसाठीची तिबेटी चिल्ड्रेन्स व्हिलेज (TCV) शाळा प्रणालीच्या अध्यक्षा होत्या.

प्रारंभिक जीवन 
जेटसन पेमा यांचा जन्म ल्हासा येथे ७ जुलै १९४० रोजी झाला. त्या १९५० मध्ये भारतात आल्या आणि प्रथम कालिम्पॉंगमधील सेंट जोसेफ कॉन्व्हेंटमध्ये आणि नंतर दार्जिलिंगमधील लोरेटो कॉन्व्हेंटमध्ये येथून त्यांनी आपले शालेय शिक्षण घेतले. नंतर त्यांनी १९६० साली आपले शिक्षण वरिष्ठ केंब्रिज पूर्ण केले. १९६२ मध्ये त्या पुढील शिक्षणासाठी स्वित्झर्लंड आणि नंतर इंग्लंड येथे गेल्या. एप्रिल १९६४ मध्ये त्या आपले शिक्षण पूर्ण करून भारतात परतल्या.

त्यांचा मोठा भाऊ, १४ वे दलाई लामा यांच्या]] आदेशानुसार, त्या तिबेटीयन चिल्ड्रन्स व्हिलेज (TCV) च्या अध्यक्षा बनल्या. ऑगस्ट २००६ पर्यंत या पदावर काम करून त्या सेवानिवृत्त झाल्या. त्यांनी तब्बल ४२ वर्षांहून अधिक काळ हे पद भूषवले.

त्यांच्या प्रयत्नांमुळे, आज टीसीव्ही प्रकल्पांमध्ये, ७ निवासी शाळा, ७ शाळा, १० संगोपन केंद्रे, ४ व्यावसायिक प्रशिक्षण केंद्रे, ४ युवा वसतिगृहे, वृद्धांसाठी ४ घरे आणि १ निर्वासित २,००० हून अधिक मुलांसाठी कार्यक्रम संलग्न असलेली पाच मुलांची गावे आहेत. एकूणच, TCV १५,००० पेक्षा जास्त मुले आणि तरुणांच्या आरोग्याची काळजी करते. १९७० मध्ये, तिबेटी युवक काँग्रेसच्या पहिल्या सर्वसाधारण सभेत, जेटसन पेमा यांची उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाली आणि तिबेटी महिला संघटनेच्या १९८४ च्या पहिल्या सर्वसाधारण सभेत त्यांची सल्लागार म्हणून निवड झाली. १९८० मध्ये, त्यांना दलाई लामा यांनी तिबेटला भेट देण्यासाठी तिसऱ्या तथ्य शोध प्रतिनिधी मंडळाच्या नेत्याच्या रूपात पाठवले होते आणि तीन महिन्यांसाठी त्यांनी संपूर्ण देशभर प्रवास केला होता. जेटसन पेमा ह्या नवी दिल्लीतील तिबेट हाऊस आणि परमपूज्य दलाई लामा चॅरिटेबल ट्रस्टचे नियामक मंडळ सदस्य आहेत.

मे १९९० मध्ये, दलाई लामा यांनी मध्य तिबेटी प्रशासनाच्या कालोन्स (मंत्र्यांची) निवड करण्यासाठी धर्मशाला येथे तिबेटी लोक-इन-एक्झाइलची विशेष काँग्रेस बोलावली. त्यात जेटसन पेमा निवडून आलेल्या तीन मंत्र्यांपैकी एक होत्या आणि त्या पहिल्या तिबेटी महिला मंत्री झाल्या. १९९१ मध्ये, तिबेटियन पीपल्स डेप्युटीज (तिबेटी संसद) च्या असेंब्लीद्वारे त्या पुन्हा मंत्र्यांपैकी एक म्हणून निवडली गेल्या आणि तिबेटी शिक्षण विभागाचे प्रभारी मंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली. जुलै १९९३ मध्ये, त्यांनी कशग (मंत्रिमंडळ) चा राजीनामा दिला आणि आज तिबेटी मुलांच्या गावांच्या त्या अध्यक्षा आहेत. १९९५ मध्ये, तिबेटियन पीपल्स डेप्युटीजने तिबेटी मुलांसाठी केलेल्या समर्पण आणि सेवेबद्दल त्यांना "मदर ऑफ तिबेट" ही पदवी दिली. जेटसन पेमा यांनी तिबेटी लोकांबद्दल आणि तिबेटी मुलांच्या गावांमध्ये केलेल्या कामाबद्दल बोलण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर प्रवास केला आहे.

पुरस्कार 

 २०१८: महिला सशक्तीकरणामध्ये उत्कृष्ट योगदानासाठी भारत सरकारच्या महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाकडून नारी शक्ती पुरस्कार (२०१७).
 २०१४: जर्मनीतील सार्वजनिक समारंभात मिचकाइन पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. सामाजिक बांधिलकी, कला आणि तंत्रांच्या जगात अनुकरणीय कार्य करणाऱ्या प्राप्तकर्त्यांना सन्मानित करण्यासाठी हा विशेष पुरस्कार आहे.
 २०१४: BETI फाउंडेशन, हैदराबाद, भारत द्वारा 13व्या Gr8 महिलांमध्ये गोल्डन स्क्रोल ऑफ ऑनर पुरस्कार
 २०१३ : युरोपमधील तिबेटी शाळा आणि स्वित्झर्लंडमधील तिबेटी समुदायाद्वारे शिक्षणाचा प्रकाश
 २०१२: मानद डॉक्टरेट, स्कूल ऑफ एज्युकेशन आणि स्कूल ऑफ नर्सिंग अँड हेल्थ प्रोफेशन, युनिव्हर्सिटी ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को यूएसए
 २०११: दयावती मोदी स्त्री शक्ती पुरस्कार, स्त्री शक्ती – द पॅरलल फोर्स, भारत
 २०१०: "Associazione per i Diritti Umani e la Tolleranza" (असोसिएशन फॉर ह्युमन राइट्स अँड टॉलरन्स), इटली द्वारे मानवाधिकार नायक पुरस्कार
 २००८: भारत ज्योती पुरस्कार, द इंडिया इंटरनॅशनल फ्रेंडशिप सोसायटी, इंडिया
 २००८: मानद नागरिकत्व, इटली
 २००६: मदर्स ऑफ अर्थ अवॉर्ड, गोरवाचोव्ह फाउंडेशन, इटली
 २००६: मेलविन जोन्स फेलोशिप अवॉर्ड, लायन्स क्लब इंटरनॅशनल फाउंडेशन, इटली
 २००६: वर्ल्ड्स चिल्ड्रन्स ऑनररी अवॉर्ड वर्ल्ड्स चिल्ड्रन्स प्राइज फाउंडेशन]] मेरीफ्रेड, स्वीडन
 २००२: वुमन ऑफ करेज अवॉर्ड, नॅशनल असोसिएशन ऑफ वुमन व्होटर्स ऑफ इटली (हा पुरस्कार मिळविणारी पहिली आशियाई)
 २०००: जागतिक बाल सन्मान पुरस्कार, जागतिक बाल पुरस्कार, मेरीफ्रेड, स्वीडन
 २०००: मारिया मॉन्टेसरी पुरस्कार, ल'अमिनिस्ट्रॅझिओन कम्युनाले, चियारावले, इटली
 १९९९: गरजू मुलांच्या कारणासाठी निःस्वार्थ समर्थन आणि समर्पणाची पावती म्हणून युनेस्कोचे पदक
 १९९५: मदर ऑफ तिबेट अवॉर्ड, असेंब्ली ऑफ तिबेट पीपल्स डेप्युटीज (संसद) इन एक्साइल.
 १९९१: डॉ. हर्मन गेमेर पदक
 १९८४: कम्युनिटी सर्व्हिस अवॉर्ड, असेंब्ली ऑफ तिबेटी पीपल्स डेप्युटीज (संसद) इन निर्वासित.

स्रोत:

सांस्कृतिक संदर्भ 
१९९७ साली त्यांनी तिबेट: माय स्टोरी नावाचे आत्मचरित्र लिहिले. हेनरिक हॅरर यांच्या पुस्तकावर आधारित ब्रॅड पिट आणि डेव्हिड थेवलीस अभिनीत १९९७ च्या सेव्हन इयर्स इन तिबेट या चित्रपटात, जेटसन पेमा यांनी चित्रपटात आपली वास्तविक जीवनातील आई -१४ व्या दलाई लामा यांच्या आईची भूमिका साकारली होती. 

निकेलोडियन दूरचित्रवाणी मालिका अवतार: द लीजेंड ऑफ कोरामध्ये, कोराच्या एअरबेंडिंग मास्टर तेन्झिनच्या पत्नीचे नाव जेटसन पेमा यांच्या सन्मानार्थ "पेमा" ठेवण्यात आले आहे. तेन्झिनचे नाव दलाई लामांचे १४ वे अवतार तेन्झिन ग्यात्सो यांच्या सन्मानार्थ ठेवण्यात आले आहे.

संदर्भ 

नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
राजकारणातील तिबेटी महिला
हयात व्यक्ती
इ.स. १९४० मधील जन्म