शारदा अय्यंगार

शारदा राजन अय्यंगार (२५ ऑक्टोबर, १९३७ - १४ जून, २०२३), निव्वळ शारदा म्हणून व्यावसायिकपणे ओळखल्या जाणाऱ्या, १९६० आणि १९७० च्या दशकात सर्वाधिक सक्रिय असलेल्या भारतीय पार्श्वगायिका होत्या. जहाँ प्यार मिले (१९७०) मधील "बात जरा है आपस की" या कॅबरेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता. त्यांचे सूरज (१९६६) चित्रपटातील  "तितली उडी" हे गाणे सर्वात जास्त गाजले होते. २००७ मध्ये, त्यांनी मिर्झा गालिबच्या गझलांवर आधारित स्वतःच्या रचनांचा समावेश असलेला अंदाज-ए-बयान और अल्बम रिलीज केला.

प्रारंभिक जीवन 
शारदा तामिळनाडू, भारतातील अय्यंगार कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला होता. लहानपणापासूनच संगीताकडे त्यांचा कल होता.  त्यांनी कला शाखेतील पदवी प्राप्त केली होती. 

शारदा यांना अभिनेते आणि निर्माते राज कपूर यांनी तेहरानमधील श्रीचंद आहुजा यांच्या निवासस्थानी गाताना पहिल्यांदा ऐकले. त्यावेळेस त्यांनी शारदा यांना व्हॉइस टेस्टची ऑफर दिली होती. सुरज (1966) मधील "तितली उडी" या गाण्याने शारदा यांना बॉलिवूडमध्ये पहिला मोठा ब्रेक मिळाला.  शंकर जयकिशन जोडीतील शंकर यांनी त्यांच्याकडून अनेक गाण  गाऊन घेतले. 

१९६६ मध्ये "तितली उडी" हे सूरज चित्रपटातील त्यांचे पहिले गाणे टॉप चार्टबस्टर ठरले. १९६६ पर्यंत सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायकाचा प्रतिष्ठित फिल्मफेर पुरस्कार फक्त एका व्यक्तीला (पुरुष किंवा महिला) दिला जात होता. "तितली उडी" गाण्याने मोहम्मद रफीच्या "बहारो फूल बरसाओ" या गाण्यासोबत सर्वोत्कृष्ट गाणे म्हणून टक्कर दिली. शारदाने हा पुरस्कार जिंकला नाही पण तेव्हापासून फिल्मफेरने सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायकाचे दोन पुरस्कार देण्यास सुरुवात केली: एक पुरुष गायकासाठी आणि दुसरा महिला गायकासाठी. अशा प्रकारे शारदा यांनी इतिहास घडवला. त्यानंतर शारदा यांना सलग चार वर्षे (१९६८-१९७१) सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेसाठी नामांकित करण्यात आले आणि त्यांना आणखी एक फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. मंगेशकर भगिनिंचे भारतीय चित्रपट सृष्टीत वर्चस्व असताना अल्पावधीत शारदाने दोन फिल्मफेर पुरस्कार जिंकले. त्यानंतर त्यांनी शंकरच्या मृत्यूपर्यंत त्याच्या जवळपास सर्वच चित्रपटांमध्ये गाणे गायली. त्यांचे शेवटचे गाणे कांच की दीवार (१९८६) मध्ये रेकॉर्ड केल्या गेले होते.

मोहम्मद रफी, आशा भोसले, किशोर कुमार, येसुदास, मुकेश, आणि सुमन कल्याणपूर या गायकांसोबत तिने गाणी गायली . वैजयंती माला, साधना, सायरा बानो, हेमा मालिनी, शर्मिला टागोर, मुमताज, रेखा आणि हेलन यांसारख्या तत्कालीन आघाडीच्या महिला अभिनेत्रींना शारदा यांनी आपला आवाज दिला होता. यासह त्यांनी उषा खन्ना, रविशंकर शर्मा, दत्ताराम, इक्बाल कुरेशी आणि इतरांसोबत गाणी रेकॉर्ड केली होती. भारतामध्ये स्वतःचा पॉप अल्बम रेकॉर्ड करणारी ती पहिली भारतीय महिला गायिका होती  Sizzlers सह, 1971 मध्ये HMV ने प्रसिद्ध केले.

मृत्यू 
शारदा यांचे वयाच्या ८६  वर्षी १४ जून २०२३ रोजी कर्करोगाने निधन झाले.

काही लोकप्रिय गाणी 

 "तितली उडी" ( सूरज )
 "देखो मेरा दिल मचल गया" ( सूरज )
 "बात जरा है आपस की" ( जहाँ प्यार मिली, 1970, फिल्मवेअर पुरस्कार विजेता )
 "आ आएगा कौन यहाँ" ( गुमनाम )
 "जान ए चमन शोला बदन" ( गुमनाम ) - मोहम्मद रफीसोबत
 "मस्ती और जवानी हो उमर बडी मस्तानी हो" (दिल दौलत दुनिया) - किशोर कुमार आणि आशा भोसले यांच्यासोबत
 "जिगर का दर्द बदला जा रहा है" ( स्ट्रीट सिंगर ) - मोहम्मद रफीसोबत
 "बक्कम्मा-2 बक्कम्मा-2 एक्काडा पोटाओ रा" ( शतरंज ) - मोहम्मद रफी आणि मेहमूदसह
 "लेजा लेजा मेरा दिल" ( पॅरिसमधील एक संध्याकाळ )
 "चले जाना जरा थाहरो" ( जगभरात ) – मुकेशसोबत
 "तुम प्यार से देखो" ( सपनो का सौदागर ) – मुकेशसोबत
 "दुनिया की सायर कर लो" ( अराउंड द वर्ल्ड ) - मुकेशसोबत
 "वो परी कहां से लॉन्" ( पहचान ) – मुकेश आणि सुमन कल्याणपूरसोबत
 "किसीके दिल को सनम" (  )
 "जब भी ये दिल उदास होता है" ( सीमा ) - मोहम्मद रफीसोबत
 "आप की राय मेरे बारे में क्या है कहिये" ( इलान ) - मोहम्मद रफीसोबत
 "जाने अंजने यहाँ सबी हैं दिवाने" ( जाने अंजने )
 "जाने भी दे सनम मुझे, अभी जाना. . ." ( जगभर )
 "मन के पंछी काहीं दूर चल, दूर चल" ("नैना")
 "वही प्यार के खुदा हम जिन पे फिदा" ("पापी पेट का सवाल है" 1984)
 तेरा अंग का रंग है अंगुरी (चंदा और बिजली)
 मुबारक बेगमसोबत ये मुह और मसूर की ढल (जगभरात).
 हमको तू बरबाद किया है और किसी बरबाद करोगे (गुनाहों का देवता 1967) - मोहम्मद सोबत. रफी
 सुन सुन रे बलम, दिल तुझको पुकारे (प्यार मोहब्बत १९६८)- मोहम्मदसोबत. रफी

 "कांती छूपू चेपुतोंडी" ( जीवित चक्रम )(तेलुगू)
 "मधुरथी मधुरम" ( जीवित चक्रम) (तेलुगू ) - घंटाशाला सह

संदर्भ

बाह्य दुवे 

 शारदा वेबसाइट
   
 Sharda डिस्कोग्राफी
फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते
२०व्या शतकातील भारतीय गायक
२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका
तमिळनाडूतील महिला संगीतकार
बॉलिवूड पार्श्वगायक
इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
इ.स. १९३७ मधील जन्म
स्त्री चरित्रलेख