२०२२ राष्ट्रकुल खेळात भारत

२८ जुलै ते ८ ऑगस्ट २०२२ दरम्यान इंग्लंडच्या बर्मिंगहॅम शहरात पार पडलेल्या २०२२ राष्ट्रकुल खेळ स्पर्धेत भारत सहभागी देश होता. जुलै २०२२ मध्ये राष्ट्रकुल खेळासाठी भारताकडून १०६ पुरुष आणि १०४ महिला अश्या एकूण २१० सदस्य संघाची घोषणा करण्यात आली. भारताने राष्ट्रकुल स्पर्धेत पदार्पण करणाऱ्या महिला क्रिकेट प्रकारासाठी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ पाठवला. 

हॉकी संघाचा सदस्य मनप्रीत सिंग आणि बॅडमिंटनपटू पी.व्ही. सिंधू हे दोघे उद्घाटन समारंभामध्ये भारताचे ध्वजधारक होते.

स्क्वॅशपटू अनाहत सिंग वयाच्या अवघ्या १४ व्या वर्षी राष्ट्रकुल खेळांमध्ये भाग घेणारा सर्वात तरुण भारतीय खेळाडू ठरला. ४५ वर्षीय लॉन बॉल्स खेळाडू सुनील बहादूर हे दलातील सर्वात वयस्कर खेळाडू होते. भारताचे पहिले पदक संकेत सरगरने वेटलिफ्टिंगमध्ये रौप्यपदकासह जिंकले.

साईखोम मीराबाई चानूने २०२२ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत देशासाठी पहिले सुवर्णपदक जिंकले.

शरत कमलने २०२२ च्या राष्ट्रकुल खेळांमध्ये टेबल टेनिस खेळात देशासाठी चार (३ सुवर्ण आणि १ रौप्य) पदके जिंकली. बहु-राष्ट्रीय बहु-विषय क्रीडा स्पर्धेत ४ किंवा अधिक पदके (३ सुवर्ण आणि १ रौप्य) जिंकणारा शरत कमल हा केवळ दुसरा आणि पहिला भारतीय पुरुष खेळाडू आहे. १९८६ मध्ये आशियाई क्रीडा स्पर्धेत पी.टी. उषाने ५ पदके (४ सुवर्ण आणि १ रौप्य) जिंकली. शरथने २०२२ च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत ही कामगिरी केली.

महिला चौकडी संघाने जिकंलेले सुवर्णपदक हे भारताने लॉन बॉल्समध्ये जिकंलेले पहिलेच पदक होते आणि त्यानंतर पुरुषांच्या चौकडीनेसुद्धा रौप्य पदक जिंकले.

बॅडमिंटन, टेबल टेनिस, कुस्ती आणि वेटलिफ्टिंग ह्या ४ खेळांमध्ये भारत सर्वोत्कृष्ट ठरला आणि बॉक्सिंगमध्ये भारताला दुसरे स्थान मिळाले.

माघार घेण्याची भीती 
२०२२ च्या क्रीडा कार्यक्रमात तिरंदाजी आणि नेमबाजीचा समावेश करू नये, या २०२२ राष्ट्रकुल खेळ बर्मिंगहॅम आयोजन समितीच्या प्रस्तावाला राष्ट्रकुल क्रीडा महासंघाच्या कार्यकारी मंडळाने जून २०१९ मध्ये पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर, भारतीय ऑलिंपिक संघाचे अध्यक्ष नरेंद्र बत्रा यांनी राष्ट्रकुल क्रीडा महासंघाचे नेतृत्व हे "भारताला फटकारण्याची मानसिकता" आणि "विशिष्ट मानसिकतेचे लोक" असे असून भारताच्या क्रीडा पराक्रमाला सहन करू शकत नाहीत (ज्यातील नेमबाजीचा खेळ हा महत्त्वाचा भाग आहे) असा दावा करून भारताने २०२२ च्या खेळांवर बहिष्कार टाकावा असा प्रस्ताव दिला.

तथापि, भारतीय ऑलिंपिक संघाने नंतर बहिष्काराची धमकी मागे घेतली आणि जानेवारी २०२२ मध्ये चंदीगढ येथे एकत्रित तिरंदाजी आणि नेमबाजी चॅम्पियनशिपचे आयोजन करण्याचा प्रस्ताव ठेवला. या प्रस्तावाला संबंधित भागधारकांचा पाठिंबा होता आणि त्यानंतर त्याला अधिकृत मान्यता मिळाली. कार्यक्रमाच्या यजमानपदाचा खर्च भारताने उचलावा अशी तरतूद करण्यात आली; चंदीगढमध्ये प्रदान करण्यात आलेल्या पदकांचा समारोप समारंभानंतर एका आठवड्यानंतर २०२२ राष्ट्रकुल खेळांच्या एकूण पदक सारणीमध्ये समावेश केला जाईल असे ठरवले गेले. परंतु जुलै २०२१ मध्ये, कोविड-१९ महामारीमुळे कार्यक्रम रद्द करण्यात आला. 

ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, हॉकी इंडियाने युनायटेड किंग्डममधील महामारी आणि बर्मिंगहॅम २०२२ ची २०२२ आशियाई खेळांच्या (नंतरच्या काळात पॅरिस २०२४ ऑलिम्पिक पात्रता धोक्यात असताना) समीपतेचा दाखला देत, दोन्ही हॉकी संघांची खेळांमधून माघार घेतली; यूकेने भारतीय कोविड-१९ लसीकरण प्रमाणपत्रांना मान्यता न दिल्याने आणि इंग्लंड हॉकीने भुवनेश्वर येथे २०२१ च्या पुरुषांच्या FIH हॉकी ज्युनियर विश्वचषकातून माघार घेतल्याच्या प्रतिसादात हा निर्णय घेण्यात आला. भारतीय ऑलिंपिक संघ आणि क्रीडा मंत्री अनुराग ठाकूर यांच्याशी झालेल्या चर्चेनंतर, महासंघाने ठरवले की भारत पात्रतेच्या अधीन राहून राष्ट्रकुल हॉकी स्पर्धांमध्ये भाग घेईल.

स्पर्धक 
प्रत्येक खेळ/प्रकारासाठी खेळांमध्ये सहभागी होणाऱ्या स्पर्धकांची संख्या खालीलप्रमाणे आहे.

पदक विजेते

सुवर्ण पदक 

| style="text-align:left; vertical-align:top;"|

|  style="text-align:left; vertical-align:top;"|

|

रजत पदक

कांस्य पदक

ॲथलेटिक्स 

चेन्नई येथे झालेल्या राष्ट्रीय आंतर-राज्य ऍथलेटिक्स चॅम्पियनशिपनंतर, १६ जून २०२२ रोजी ३७ ऍथलीट्सच्या संघाची निवड करण्यात आली.
पुरुष
 ट्रॅक आणि रोड क्रीडाप्रकार

मैदानी क्रीडाप्रकार

महिला
 ट्रॅक आणि रोड क्रीडाप्रकार

मैदानी क्रीडाप्रकार

कुस्ती 

१६ मे २०२२ रोजी महिलांच्या निवड चाचणीनंतर, स्पर्धेसाठी सहा कुस्तीपटू निवडले गेले.  १७ मे २०२२ रोजी पुरुषांच्या चाचण्या घेण्यात आल्या आणि आणखी सहा कुस्तीपटूंची निवड झाली.

पुरुष

महिला

गट फेरी स्वरूप  

नॉर्डिक स्वरूप 

रिपेचेज स्वरूप

क्रिकेट

आयसीसी महिलांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारीतील (१ एप्रिल २०२१ पर्यंत) त्याच्या स्थानामुळे, भारततीय महिला संघ स्पर्धेसाठी पात्र ठरला. 

स्पर्धेचे वेळापत्रक नोव्हेंबर २०२१ मध्ये जाहीर करण्यात आले.

सारांश

रोस्टर
११ जुलै २०२२ रोजी अधिकृतपणे पंधरा खेळाडूंची निवड करण्यात आली.

 हरमनप्रीत कौर ( क)
 स्मृती मानधना (उक)
 तानिया भाटिया (य)
 यस्तिका भाटिया (य)
 हर्लीन देओल
 राजेश्वरी गायकवाड
 सभ्भीनेणी मेघना
 स्नेह राणा
 जेमिमाह रॉड्रिगेस
 दीप्ती शर्मा
 मेघना सिंग
 रेणुका सिंग
 पूजा वस्त्रकार
 शफाली वर्मा
 राधा यादव
आरक्षित: सिमरन बहादूर, रिचा घोष, पूनम यादव

*स्रोत: इएसपीएन क्रिकइन्फो
(पा) दर्शविलेल्या टप्प्यासाठी पात्र

उपांत्य सामना

अंतिम सामना

जलतरण

भारताने २५ जून २०२२ रोजी आपला चार सदस्यीय जलतरण संघ घोषित केला.

पुरूष

जिम्नॅस्टिक्स

कलात्मक
पुरूष 
सांघिक अंतिम आणि वैयक्तिक पात्रता

वैयक्तिक अंतिम फेरी

महिला
सांघिक अंतिम आणि  वैयक्तिक पात्रता

वैयक्तिक प्रकार

तालबद्ध
वैयक्तिक पात्रता

जुडो

२३ मे ते २६ मे दरम्यान झालेल्या निवड चाचणीनंतर भारताने सहा सदस्यीय ज्युडो संघाची घोषणा केली.

पुरूष

महिला

टेबल टेनिस

ITTF (आंतरराष्ट्रीय टेबल टेनिस महासंघ)२ जानेवारी २०२० पर्यंतच्या जागतिक संघ क्रमवारीद्वारे भारताचे पुरूष आणि महिला हे दोन्ही संघ, सांघिक स्पर्धांसाठी पात्र ठरले. ३१ मे २०२२ रोजी सात खेळाडूंची निवड करण्यात आली; महिलांच्या निवडी तात्पुरत्या होत्या आणि त्या भारतीय क्रीडा प्राधिकरणाच्या मान्यतेवर अवलंबून होत्या, कारण अर्चना कामथ यांनी निवड निकष पूर्ण केले नसतानाही त्यांची निवड करण्यात आली होती.

SAI ने निर्णयाची जबाबदारी प्रशासकीय समितीकडे परत सोपविली; दीया चितळे, जिने तिची निवड न झाल्याच्या निषेधार्थ दिल्ली उच्च न्यायालयात रिट याचिका दाखल केली होती, तिला कामथच्या जागी सुधारित पथकात स्थान दिले गेले. पुरुषांच्या संघात आणखी एका खेळाडूचाही समावेश करण्यात आला.

एकेरी

पॅरा एकेरी

दुहेरी

सांघिक

ट्रायथलॉन
स्पर्धेसाठी चार ट्रायथलीट्सचे एक पथक (प्रत्येकी दोन पुरूष आणि महिला) निवडले गेले.

वैयक्तिक

मिश्र रिले

पॅरा पॉवरलिफ्टिंग

बॅडमिंटन

संयुक्त BWF जागतिक क्रमवारीनुसार (१ फेब्रुवारी २०२२ पर्यंत), भारत मिश्र सांघिक स्पर्धेसाठी पात्र ठरला.  वरिष्ठ निवड चाचण्यांनंतर, २० एप्रिल २०२२ रोजी दहा खेळाडूंचा पूर्ण संघ निवडण्यात आला.

एकेरी

दुहेरी

मिश्र संघ

सारांश

संघ

श्रीकांत किदम्बी
सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी
बी. सुमित रेड्डी
लक्ष्य सेन
चिराग शेट्टी
गायत्री गोपीचंद
त्रिशा जॉली
आकर्षी कश्यप
अश्विनी पोनप्पा
पी.व्ही. सिंधू

गट फेरी

उपांत्यपूर्व फेरी

उपांत्य फेरी

अंतिम फेरी

भारोत्तोलन

१३ एप्रिल २०२२ रोजी १५ वेटलिफ्टर्सचे पथक जाहीर करण्यात आली.

जेरेमी लालरिनुंगा, अचिंता शेउली, अजय सिंग आणि पूर्णिमा पांडे हे ताश्कंद, उझबेकिस्तान येथे २०२१ राष्ट्रकुल वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्ण पदक जिंकून स्पर्धेसाठी पात्र ठरले. इतर ११ जण ९ मार्च २०२२ रोजी अंतिम स्वरूप देण्यात आलेल्या आयडब्ल्यूएफ राष्ट्रकुल क्रमवारीनुसार पात्र ठरले.

पुरूष

महिला

मुष्टियुद्ध

२ जून २०२२ रोजी झालेल्या पुरुषांच्या निवड चाचण्यांनंतर आठ मुष्टियोध्ये स्पर्धेसाठी निवडले गेले. ११ जून २०२२ रोजी चार महिला मुष्टियोद्धयांच्याकरिता चाचण्या आणि निवडी झाल्या.

पुरुष

महिला

लॉन बोल्स

पुरूष

महिला

सायकलिंग

राष्ट्रकुल खेळ २०२२ मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी तेरा सायकलपटूंची (९ पुरुष आणि ४ महिला) अधिकृतपणे निवड करण्यात आली.

ट्रॅक
स्प्रिंट

केइरिन

टाईम ट्रायल

परस्यूट

पॉईंट्स रेस

स्क्रॅच रेस

स्क्वॅश

१२ जुलै २०२२ पर्यंत, खेळांमध्ये स्क्वॉश स्पर्धेत ९ खेळाडूंच्या संघाने भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

एकेरी

दुहेरी

हॉकी
पुरुष आणि महिलांच्या (१ फेब्रुवारी २०२२ पर्यंत) आंतरराष्ट्रीय हॉकी महामंडळाच्या  जागतिक क्रमवारीनुसार, भारत या दोन्ही स्पर्धांसाठी पात्र ठरला. तपशीलवार वेळापत्रक ९ मार्च २०२२ रोजी प्रसिद्ध झाले.

हॉकी इंडियाने मूळतः राष्ट्रकुल खेळांसाठी राखीव पथके पाठवण्याचा प्रयत्न केला होता; यामुळे प्राथमिक संघ आशियाई खेळांच्या स्पर्धांवर लक्ष केंद्रित करू शकतील आणि २०२४ उन्हाळी ऑलिंपिकसाठी पहिल्या संधीवर पात्र होण्याचा प्रयत्न करू शकतील. २०२२ आशियाई क्रीडा स्पर्धा पुढे ढकलण्यात आल्याने, २० जून २०२२ रोजी राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेसाठी पूर्ण ताकदीचा पुरुष संघ निश्चित करण्यात आला; अनुभवी महिला संघाची देखील २३ जून २०२२ रोजी घोषणा करण्यात आली.

 सारांश

पुरुष स्पर्धा

संघ

पी. आर. श्रीजेश (गोकी)
क्रिशन पाठक (गोकी)
वरुण कुमार
सुरेंद्र कुमार
हरमनप्रीत सिंग (उक)
अमित रोहिदास
जुगराज सिंग
जर्मनप्रीत सिंग
मनप्रीत सिंग (क)
हार्दिक सिंग
विवेक प्रसाद
शमशेर सिंग
आकाशदीप सिंग
नीलकांत शर्मा
मनदीप सिंग
गुरजंत सिंग
ललित उपाध्याय
अभिषेक नैन

गट फेरी 

उपांत्य फेरी

सुवर्ण पदक सामना

महिला स्पर्धा

संघ

सविता पुनिया (क, गोकी)
रजनी एतिमार्पु (गोकी)
दीप ग्रेस एक्का (उक)
गुरजीत कौर
निक्की प्रधान
उदिता दुहान
निशा वारसी
सुशीला चानू
मोनिका मलिक
नेहा गोयल
ज्योती रुमावत
सोनिका तांडी
सलीमा टेटे
वंदना कटारिया
लालरेमसियामी
नवनीत कौर
शर्मिला देवी
संगीता कुमारी

गट फेरी

उपांत्य फेरी

कांस्य पदक सामना

संदर्भ

बाह्यदुवे
भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशन अधिकृत साइट

भारत