कारंज वृक्ष

कारंज वृक्ष  मूळचा पश्चिम आफ्रिकेतील असून उष्णकटिबंधात सर्वत्र, शोभेसाठी व सावलीकरिता रस्त्यांच्या दुतर्फा व उद्यानांतून लावलेला आढळतो.

वर्णन 
याची पाने संयुक्त, पिसासारखी, विषमदली दले ९—१९, संमुख (समोरासमोर), इंडाकृती व टोकदार असतात तर फुले नारिंगी शेंदरी, मोठी, अग्रस्थ (शेंडयावरील) मंजऱ्यांवर डिसेंबर–मार्चमध्ये येतात. संवर्त हिरवट तपकिरी, सच्छद, नावेसारखा व कलिकावस्थेत इतर भागांस पूर्णपणे झाकतो पुष्पमुकुट घंटेसारखा केसरदले पिवळी, चार, बहिरागत व लोंबते परागकोश बिंब वाटीसारखे, किंजपुटात अनेक बीजके [→फूल] फळे (बोंडे) पिंगट, भाल्यासारखी, कठीण व अनेकबीजी बीजे सपक्ष व लंबगोल. कळी दाबली असता पाणी पिचकारीप्रमाणे बाहेर येते म्हणून त्या अर्थाचे इंग्रजी आणि मराठी नाव पडले आहे. शास्त्रीय नाव संवर्त वा पुष्पमुकुट यांच्या स्वरूपावरून दिले आहे.

उपयोग 
यांचे लाकूड पांढरे, नरम व सुतारकामास चांगले असते नवीन लागवड बी किंवा मुळापासून येणाऱ्या अधश्चरांनी (जोरदार वाढणाऱ्या कोंबांनी) करतात.

संदर्भ