नेपाळचे पंतप्रधान

नेपाळचे पंतप्रधान  हे नेपाळ देशाचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या मंत्रिमंडळासह, पंतप्रधान हे देशात कार्यकारी अधिकार वापरतात.

राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त होण्यापूर्वी पंतप्रधानांनी प्रतिनिधी सभेचा विश्वास दाखवला पाहिजे आणि जर ते सभागृहात बहुमत टिकवून ठेवू शकले नाहीत तर त्यांनी राजीनामा द्यावा.

नेपाळच्या पंतप्रधानांचे निवासस्थान बालुवाटार, काठमांडू येथे आहे.

इतिहास 
नेपाळमध्ये शाह घराण्याच्या काळात पंतप्रधानपद अस्तित्वात नव्हते. शाह घराणे नेपाळचे शासक/राजा म्हणून राहिले. तथापि, १८०६ ते १८४६ या काळात मुल्काजी किंवा मुख्तियार यांना पंतप्रधानाप्रमाणेच पद आणि शक्ती बहाल करण्यात आल्या होत्या.

१८४६ पासून, राणा घराण्याने सत्ता ताब्यात घेतली आणि शाह घराणे नावाचे प्रमुख म्हणून राहिले. राणा घराण्याने पंतप्रधानपद स्वीकारले आणि ते वंशपरंपरागत स्थान बनले.

१९५१ च्या क्रांतीनंतर, मातृका प्रसाद कोईराला सारख्या गैर-कुलीन नागरिकांनी नेपाळच्या राजाच्या अधिकाराखाली पंतप्रधानपद भूषवले. १९५९ मध्ये पहिली सार्वत्रिक निवडणूक झाली आणि विश्वेश्वर प्रसाद कोईराला नेपाळचे पहिले निवडून आलेले पंतप्रधान बनले. 

तथापि, राजा महेंद्र यांनी १९६० च्या सत्तापालटात त्यांना पदच्युत केले आणि तुरुंगात टाकले, ज्यांनी पंचायत प्रणालीची स्थापना केली आणि नेपाळमध्ये १९९० पर्यंत लोकशाही सरकार नव्हते. १९९० मध्ये जनआंदोलनानंतर, देश घटनात्मक राजेशाही बनला. तथापि, राजा ज्ञानेंद्र यांच्या २००५ च्या सत्तापालटामुळे यात व्यत्यय आला. २००६ मधील लोकतांत्रिक आंदोलनानंतर, २८ मे २००८ रोजी पहिल्या संविधान सभेने राजेशाही संपुष्टात आणली आणि देशाला संघीय संसदीय प्रजासत्ताक घोषित करण्यात आले. सध्याची राज्यघटना २० सप्टेंबर २०१५ रोजी स्वीकारण्यात आली होती आणि या नवीन संविधानाअंतर्गत पहिले पंतप्रधान केपी शर्मा ओली होते.

यादी

मुल्काजी किंवा मुख्तियार

राणा काळातील पंतप्रधान (१८४६-१९५१)

संक्रमण काळात पंतप्रधान (१९५१-१९६०)

पंचायत काळात पंतप्रधान (१९६०-१९९०)

घटनात्मक राजेशाहीतील पंतप्रधान (१९९०-२००८)

फेडरल डेमोक्रॅटिक रिपब्लिकचे पंतप्रधान (२००८ पासून)

संदर्भ 

देशानुसार पंतप्रधान
नेपाळचे पंतप्रधान