वसुबहेन

वसुबहेन (२३ मार्च १९२४ - १३ डिसेंबर २०२०) या भारतातील गुजराती भाषेतील कथा लेखक आणि कादंबरीकार होत्या. त्यांचा जन्म रामप्रसाद भट्ट यांच्या घरी गुजरात येथे झाला. त्या गुजरातमधील विविध ऑल इंडिया रेडिओ स्टेशनच्या संचालक तसेच गुजरात राज्य समाज कल्याण मंडळाच्या अध्यक्षा होत्या.

चरित्र 
वसुबहेन यांचा जन्म २३ मार्च १९२४ रोजी बडोदा (आता वडोदरा) येथे रामप्रसाद बाळकृष्ण शास्त्री आणि सरस्वतीबेन यांच्या पोटी झाला. त्यांचे वडील बडोदा राज्यातील सयाजीराव गायकवाड तिसरे यांचे राजकीय सचिव होते. सात भावंडांमध्ये ती पाचवी होती. तिचे कुटुंब मूळचे अहमदाबादचे रहिवासी होते. तिचे माहेरचे कुटुंब भरूचजवळील आमोद गावतील होते. त्यांनी आपले शालेय शिक्षण बडोद्यातून पूर्ण केले. त्यांनी एसएनडीटी कॉलेज (आता एसएनडीटी महिला विद्यापीठ ) मधून गुजराती, मानसशास्त्र आणि समाजशास्त्र या विषयात गृहिता गामा ( बॅचलर ऑफ आर्ट्सच्या) पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांनी बॅचलर ऑफ एज्युकेशनसाठी शिक्षण घेतले.

त्यांनी १९४९ मध्ये ऑल इंडिया रेडिओ (आता आकाशवाणी) मध्ये प्रवेश केला. नंतर अहमदाबाद, राजकोट आणि वडोदरा येथे संचालक म्हणून काम केले. १९८२ मध्ये त्या सेवानिवृत्त झाल्या. त्या अहमदाबादच्या किशोर कल्याण मंडळाच्या अध्यक्षा आणि गुजरात राज्य समाज कल्याण मंडळाच्या अध्यक्षा होत्या. त्यांनी गुजरात स्त्री केळवणी मंडळ आणि चिल्ड्रन अकादमीच्या अध्यक्षा म्हणूनही काम केले होते. त्यांनी आनंदमचे अध्यक्षपदही भूषवले. त्या एक अभिनेत्रीही होत्या.

प्रदीर्घ आजाराने १३ डिसेंबर २०२० रोजी अहमदाबादमध्ये त्यांचे निधन झाले.

कार्य 
त्या कथा लेखिका होत्या. विद्यार्थीदशेतच त्यांनी लेखनाला सुरुवात केली. परिक्षा के कर्कशा? ही त्यांची पहिली कथा होती. पंदाडे पंदाडे मोती हा त्यांचा पहिला कथासंग्रह. त्यानंतर सरसीज (१९९६), दिवस तारा रते वादळ (१९६८), मनराज (१९७३), घदिक आषाढ घडिक फागन (१९८०) आणि बी आँखी शरम (१९९६) हे इतर कथासंग्रह आले. जकल्पिछोडी (१९५९) ही स्त्री जीवनावरील कादंबरी आहे. त्यांच्या कथा हिंदी, इंग्रजी, कन्नड आणि मल्याळममध्ये अनुवादित केल्या आहेत.

पुरस्कार 
त्यांना १९७८ मध्ये आकाशवाणीवरील कलात्मक कार्यक्रमांसाठी दिल्ली पुरस्कार मिळाला होता. त्यांचा लघुकथा संग्रह पंदाडे पंदाडे मोती (१९६३) आणि चरित्र योगनुयोग (२००२) यांना गुजराती साहित्य परिषदेने पुरस्कार दिला.

हे देखील पहा 
 गुजराती भाषेतील लेखकांची यादी

संदर्भ 

२०व्या शतकातील भारतीय महिला
भारतीय लेखिका
गुजराती लेखक
इ.स. १९२४ मधील जन्म
इ.स. २०२० मधील मृत्यू
गुजरातमधील लेखक
वडोदरामधील लोक
२०व्या शतकातील भारतीय लघुकथा लेखक
एसएनडीटी महिला विद्यापीठाच्या माजी विद्यार्थिनी
भारतीय कादंबरीकार
ऑल इंडिया रेडिओ महिला
स्त्री चरित्रलेख