जशोदाबेन मोदी

जशोदाबेन मोदी (जशोदाबेन चिमणलाल मोदी; जन्म १९५१) या निवृत्त भारतीय शाळा शिक्षिका आहेत. त्या भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या पत्नी आहेत. या जोडप्याचा विवाह १९६८ मध्ये झाला होता जेव्हा ती १७ वर्षांची होती आणि मोदी १८ वर्षांचे होते. लग्नाच्या काही काळातच तिच्या पतीने तिला सोडून दिले. २०१४ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकांपूर्वी कायदेशीररित्या असे करणे आवश्यक होईपर्यंत मोदी यांनी सार्वजनिकरित्या या लग्नाची कबुली दिली नाही. अध्यापनातून निवृत्त झाल्यानंतर, जशोदाबेन प्रार्थनापूर्वक साधे जीवन जगतात असे म्हटले जाते.

सुरुवातीचे आयुष्य, लग्न आणि कारकीर्द  
जशोदाबेन यांचा जन्म १९५१ मध्ये जशोदाबेन चिमणलाल मोदी म्हणून झाला होता. ती दोन वर्षांची असताना तिची आई वारली.

नरेंद्र मोदी आणि जशोदाबेन यांनी वडनगरच्या जातीच्या रितीरिवाजाप्रमाणे लग्न केले होते, ज्याची सुरुवात त्यांच्या लहानपणापासूनच कौटुंबिक पद्धतीने लग्न करून झाली होती. नरेंद्र मोदींच्या भावाच्या मते, या जोडप्याने विवाह केला होता, नरेंद्र मोदी १८ वर्षांचे होते आणि जशोदाबेन सुमारे १७ वर्षांचे होते तेव्हा विवाहाचा धार्मिक सोहळा पार पडला  .

जेव्हा ती १७ वर्षांची होती आणि तो १८ वर्षांचा होता तेव्हा त्यांचे विवाहित जीवन एकत्र सुरू करण्यासाठी विवाह सोहळा आयोजित करण्यात आला होता. मोदींनी लग्नानंतर लगेचच जशोदाबेनचा त्याग केला.    

जवळपास दोन वर्षे त्यांना ओळखणाऱ्या सर्वांशी संपर्क नसल्यानंतर मोदी वडनगरला परतले आणि त्यांच्या कुटुंबीयांशी संपर्क साधला. त्याने अहमदाबादला त्याच्या काकांच्या कॅन्टीनमध्ये काम करण्यासाठी जाण्याची योजना आखली होती. त्यांच्या आईच्या आग्रहास्तव, जशोदाबेन त्यांचे लग्न टिकवून ठेवण्यासाठी कुटुंबात आल्या, परंतु त्यांच्या पतीने या व्यवस्थेवर आक्षेप घेतला, स्वतःच्या अटींवर जीवन चालू ठेवण्याचा आग्रह धरला आणि तिला तिच्या अभ्यासात पुढे जाण्यास प्रोत्साहित केले.   

जशोदाबेन म्हणाल्या की, शेवटच्या विभक्त होण्यापूर्वी तीन वर्षांच्या कालावधीत तिने तिच्या पतीसोबत एकूण तीन महिने घालवले. 

१९७२   किंवा १९७४ मध्ये माध्यमिक शाळेचे प्रमाणपत्र प्राप्त करून जशोदाबेन यांनी त्यांचे व्यावसायिक जीवन चालू ठेवले,   १९७६ मध्ये शिक्षकाचे प्रशिक्षण पूर्ण केले   आणि १९७८ मध्ये शिक्षिका झाल्या.    1978 ते १९९० पर्यंत तिने बनासकांठा जिल्ह्यात शिकवले.  1991 मध्ये ती राजोसना गावात गेली आणि तिथेच राहिली.  ती निवृत्त झाली आहे आणि तिची पेन्शन ₹ १४,००० आहे.  एका समालोचकाने सांगितले की तिच्या कमी पगारामुळे तिच्यासाठी बरेच जीवन कठीण झाले असते.  मोदींसोबतच्या तिच्या नात्याबद्दल बोलताना जशोदाबेन एका मुलाखतीत म्हणाल्या, “आम्ही कधीही संपर्कात नव्हतो. त्याच्या शेवटापासून आजपर्यंत कोणताही संवाद झालेला नाही."  नंतरच्या एका मुलाखतीत जशोदाबेन म्हणाल्या की 1987 पर्यंत त्या आणि मोदी "सामान्यपणे" बोलत होते.  जशोदाबेन तिचा भाऊ अशोक आणि त्याच्या पत्नीसोबत उंझा येथे राहतात.

विवाह सार्वजनिक दृश्यात प्रवेश 
मोदींचे लग्न झाल्याची अफवा फार पूर्वीपासून पसरत होती. 1992 मध्ये जशोदाबेन यांनी अभियान या वृत्तपत्राने मुलाखत घेण्यास नकार दिला जेव्हा त्या प्रकाशनाने त्यांच्या आणि मोदींच्या लग्नाची कथा सादर केली.  द इंडियन एक्स्प्रेसचे रिपोर्टर दर्शन देसाई यांनी मे २००२ मध्ये जशोदाबेनचा शोध घेतला, परंतु तिने आणि तिच्या गावातील इतरांनी त्याच्याशी बोलण्यास नकार दिला आणि त्याला शहर सोडण्यास सांगण्यात आले.  २००९ मध्ये, अशी बातमी आली होती की मोदींच्या राजकीय शत्रूंनी ती एका शाळेत शिकवली होती आणि एका खोलीच्या सदनिकेत राहत होती. खुद्द मोदींनी ती आपली पत्नी असल्याचे स्पष्टपणे नाकारले नाही, जरी त्यांनी ते स्पष्टपणे कबूल केले नाही.  मोदींशी तिचा विवाह तिच्या गावातील सर्वसामान्यांना माहीत होता.  ती मेहनती होती आणि शिक्षिका म्हणून तिला आवडली होती, विशेषतः तिच्या विद्यार्थ्यांमध्ये.  जेव्हा एका रिपोर्टरला सापडले तेव्हा ती काळजीत आणि घाबरली आणि फक्त म्हणाली, "मी माझ्या पतीविरुद्ध काहीही बोलणार नाही. तो खूप शक्तिशाली आहे. हे काम मला जगण्यासाठी आहे. मला परिणामांची भीती वाटते." 

जेव्हा फॉर्म भरणे आवश्यक होते ज्यावर त्याच्या जोडीदाराची ओळख पटवण्याची विनंती केली गेली होती, तेव्हा मोदी वारंवार पती-पत्नी माहिती विभाग रिक्त ठेवत होते किंवा फक्त डॅशने चिन्हांकित करत होते.2001, 2002, 2007 आणि 2012 मधील राज्य विधानसभा निवडणुकांचा समावेश आहे.  राजकीय मेळाव्यात त्यांनी आपण अविवाहित असल्याचे सांगितले होते.   

2014 च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत, मोदींनी लोकसभेत वडोदरा जागा लढवली, भारताच्या संसदेचे कनिष्ठ सभागृह .  लोकप्रतिनिधी कायद्यांतर्गत आणि संपूर्ण प्रतिसाद अनिवार्य असल्याचे सांगून अलीकडील निर्णयांनुसार, मोदींना पूर्वीचे कोणतेही लग्न घोषित करणे आवश्यक होते.  या मुद्द्याबद्दल "स्वच्छ होण्यासाठी" कायदेशीर सल्ल्यानंतर, सार्वजनिक आणि प्रसारमाध्यमांमध्ये प्रथमच, मोदींनी कबूल केले की त्यांना पत्नी आहे. 

नरेंद्र मोदी यांचे बंधू सोमभाई मोदी यांनी एक निवेदन जारी करून म्हटले आहे की, त्यांच्या कुटुंबाने मोदींवर बळजबरी विवाह लावला होता.  ते म्हणाले की लग्न कधीच पूर्ण झाले नाही आणि मोदींनी ते समारंभानंतर लगेचच सोडले, अशा प्रकारे लग्न प्रत्यक्षात कधीच झाले नाही याची पुष्टी केली.  त्यांचे भाऊ पुढे म्हणाले की, मोदींना स्वामी विवेकानंदांच्या शिकवणीने राष्ट्र आणि समाजासाठी काम करण्याची प्रेरणा मिळाली होती. 

मोदींनी अधिकृतपणे त्यांच्या लग्नाची कबुली देण्यापूर्वी, कार्यकर्त्यांचा एक गट आणि सुरक्षा व्यावसायिकांनी जशोदाबेन यांना त्यांच्या घरी भेट दिली.  त्यांनी तिला चार धाम यात्रेला घेऊन जाण्याची ऑफर दिली, ही एक यात्रा होती जी तिला खूप दिवसांपासून जायची होती.  प्रवासादरम्यान ते तिला उत्तराखंडमधील ऋषिकेश येथील स्वामी रामदेव यांच्या आश्रमात घेऊन गेले.  या लग्नाच्या बातमीवर पत्रकारांनी जशोदाबेन यांची प्रतिक्रिया मागितली, पण त्या लवकरच घरी परतणार असल्याचे त्यांच्या कुटुंबीयांनी सांगितले. 

निवडणूक लढवण्यासाठी, मोदींच्या राजकीय विरोधकांनी अधिकृत कागदपत्रांवरील त्यांच्या लग्नाबद्दल तथ्ये चुकवल्याबद्दल टीका केली. अहमदाबादचे नागरिक निशांत वर्मा यांनी लोकप्रतिनिधी कायद्याच्या विहित नियमांनुसार आपल्या कायदेशीर पत्नीची कबुली देण्यास आणि पूर्वीच्या निवडणुकीची कागदपत्रे खोटी केल्याबद्दल मोदींविरुद्ध फौजदारी आरोपांची मागणी केली. हे प्रकरण भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात पुनरावृत्तीच्या अधीन आहे. कनिष्ठ न्यायालयाने मोदींना या कायद्यांतर्गत कोणत्याही गुन्हेगारी गुन्ह्यासाठी दोषी ठरवले नाही.

राजकीय कृती आणि वर्तमान जीवन 

जून २०१४ मध्ये, "तिचा पहिला सार्वजनिक कार्यक्रम" म्हणून वर्णन केलेल्या, जशोदाबेन राजकारणी गोपीनाथ मुंडे यांच्या सार्वजनिक अंत्यविधीला उपस्थित होत्या. 

जशोदाबेन म्हणाल्या की , नरेंद्र मोदींच्या शपथविधी सोहळ्याला मला निमंत्रित करण्यात आले नव्हते, पण जर त्यांना निमंत्रित केले असते तर त्या गेल्या असत्या.  "मला त्याच्यासोबत राहायचे आहे. जर त्याने मला फोन केला तर मी त्याच्यासोबत नवीन आयुष्य सुरू करण्यास उत्सुक आहे. पण कॉल करणारा तोच असला पाहिजे," ती २०१४ मध्ये म्हणाली. 

नोव्हेंबर २०१४ मध्ये, तिने मुंबईची पहिली सहल केली, जिथे तिने महालक्ष्मी मंदिर आणि सिद्धिविनायक मंदिरात आपल्या पतीसाठी प्रार्थना केली. 

फेब्रुवारी २०१५ मध्ये, जशोदाबेनने काही ख्रिश्चन मिशनऱ्यांचे आयोजन केले होते ज्यांनी त्यांना गीता आणि रामायण शिकवून अनेक निराधार आणि असहाय हिंदूंना मदत करण्यासाठी त्यांच्या मिशनमध्ये सामील होण्यासाठी आमंत्रित केले होते.   जून २०१५ मध्ये, जशोदाबेन मोदी समर्थकांनी आयोजित केलेल्या राजकारणावरील परिषदेत बोलणार होत्या.  भाजप नेते अमित शहा आणि इतरांच्या सूचनेवरून आठवडाभर चालणाऱ्या कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या दिवशी ही परिषद बंद करण्यात आल्याचे कार्यक्रम आयोजकांनी सांगितले.  परिषद रद्द करण्यामागे कोणतेही कारण देण्यात आले नाही, परंतु उपस्थित लोकांनी जशोदाबेन यांची उपस्थिती कारणीभूत असल्याचा दावा केला. 

नोव्हेंबर २०१५ मध्ये जशोदाबेन यांनी नातेवाईक आणि मित्रांना परदेशात जाण्यासाठी पासपोर्टसाठी अर्ज केला. तिला तिच्या पतीकडून विवाह प्रमाणपत्र किंवा संयुक्त प्रतिज्ञापत्र सादर करता येत नसल्याने, प्रादेशिक पासपोर्ट कार्यालयाने अर्ज "अपूर्ण" म्हणून नाकारला. कायदेशीर पर्यायाचा विचार केला जात असल्याचे तिचे भाऊ अशोक यांनी सांगितले. 

जशोदाबेन आणि मोदी यांच्या विभक्त होण्याची चर्चा भारतातील एका व्यापक प्रवृत्तीच्या संदर्भात केली गेली आहे की राजकारणी जोडीदाराशी संबंध नसल्यामुळे त्यांना अधिक यश मिळू शकते.  मोदींना राजकीय पाठबळ देणारे आरएसएस, त्यांच्या वरिष्ठ नेतृत्वात ब्रह्मचर्याला महत्त्व देते  परंतु विरोधाभासी सूर नोंदवले गेले आहेत.

सुरक्षेच्या तपशिलाबाबत माहितीसाठी विनंती 
मे 2014 पासून, मेहसाणा जिल्ह्यातील पोलिसांनी जशोदाबेन यांना सतत पोलिस संरक्षण देण्यास सुरुवात केली.  भारताच्या पंतप्रधानांच्या जोडीदाराला पोलिस संरक्षण मिळावे असे सांगणाऱ्या विशेष संरक्षण गट कायद्याला प्रतिसाद म्हणून तिच्या पाठोपाठ सुरक्षा दलाची नियुक्ती करण्यात आली होती.  मंत्र्यांचे वेतन आणि भत्ते कायद्यात इतर फायदे वर्णन केले आहेत जे सामान्यत: पंतप्रधानांच्या जोडीदारांना दिले जातात. 

नोव्हेंबर 2014 मध्ये, जशोदाबेन यांनी माहिती अधिकार कायदा (आरटीआय) याचिका दाखल करून पंतप्रधानांची पत्नी या नात्याने तिच्या सुरक्षिततेबद्दल आणि अधिकारांबद्दल तपशील मागितला.   जशोदाबेनची भीती, तिच्या तक्रारीचे आर्थिक परिणाम, पाहुण्यांप्रमाणे वागण्याची सुरक्षारक्षकांची मागणी किंवा स्त्री स्वातंत्र्याचे उदाहरण म्हणून भारतातील विविध माध्यम संस्थांनी आरटीआय वेगवेगळ्या प्रकारे नोंदवले.  जशोदाबेन यांनी म्हटले आहे की तिच्या सुरक्षा रक्षकांनी कोणतीही ओळख दाखवण्यास किंवा कोणाच्या आदेशानुसार त्यांना नियुक्त करण्यात आले आहे हे सांगण्यास नकार दिला आहे आणि त्यांनी मीडियाशी बोलणे टाळण्याचे सुचवले आहे.   गल्फ न्यूजने वृत्त दिले आहे की तिच्यावर पाळत ठेवण्यासाठी तिचे सुरक्षा रक्षक प्रामुख्याने तिच्यासोबत आहेत.  जशोदाबेन यांच्या कुटुंबीयांनी तक्रार केली आहे की त्यांचे रक्षक कोणतेही ओळखपत्र घेऊन जात नाहीत, स्वतःची ओळख पटवण्यास नकार देतात आणि त्यांच्यावर देखरेख करणाऱ्या व्यक्तीचे किंवा कार्यालयाचे नाव सांगण्यास नकार देतात. 

डिसेंबरमध्ये, इंटेलिजन्स ब्युरोने आदेशांबद्दल माहिती देण्याची तिची विनंती नाकारली, कारण या प्रकरणात कायद्याला सूट आहे.  जशोदाबेन "जशोदाबेन नरेंद्रभाई मोदी" हे नाव वापरतात, जे त्यांचे विवाहित नाव आहे.  हे पत्र "जशोदाबेन, चिमणलाल मोदींची मुलगी" (तिच्या वडिलांचे नाव) यांना उद्देशून होते.  डिसेंबर 2014 च्या अखेरीस, जशोदाबेन यांनी नकारासाठी अपील दाखल केले.  अपील व्यतिरिक्त, जशोदाबेन यांनी तक्रार केली की सरकारी अधिकाऱ्यांनी तिचे नाव "जशोदाबेन नरेंद्रभाई मोदी" वरून बदलून तिचे पहिले नाव "जशोदाबेन चिमणलाल मोदी" केले.  दूरदर्शन, भारताचे सार्वजनिक दूरदर्शन प्रसारक, 1 जानेवारी 2015 रोजी दूरदर्शनवर जशोदाबेनच्या या विषयावरील टिप्पण्या ऐकण्यासाठी सादर केल्या.   या प्रसारणाचा परिणाम म्हणून , माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने दूरदर्शनच्या कर्मचाऱ्यांना शिक्षा केली आणि प्रसारण संचालकांची अहमदाबादहून पोर्ट ब्लेअरला 2,500 मध्ये बदली केली. किमी दूर.   6 फेब्रुवारी रोजी जशोदाबेनची विनंती पुन्हा फेटाळण्यात आली आणि पुन्हा "जशोदाबेन, चिमणलाल मोदी यांची मुलगी" यांना संबोधित केले. 

मे 2015 मध्ये, जशोदाबेन यांनी सुरक्षा तपशील आणि त्यांच्या आदेशांबद्दल माहितीसाठी तिसरी विनंती दाखल केली.  तिने तक्रार केली की तिने तिचे कायदेशीर नाव "जशोदाबेन नरेंद्रभाई मोदी" वापरून फॉर्म भरले होते, परंतु सरकारी कार्यालयाने तिला तिचे पहिले नाव वापरून उत्तर दिले.  फाइलिंगला उत्तर देताना, एका सरकारी प्रतिनिधीने सांगितले, "जर ते अद्याप पहिल्या अपील प्राधिकरणाने दिलेल्या माहितीवर समाधानी नसतील तर ते गुजरात माहिती आयोगाकडे दुसरे अपील दाखल करू शकतात."  आरटीआय विनंतीला उत्तर देताना, महिलांच्या समस्यांवरील भाष्यकार शोभा डे यांनी जशोदाबेन यांना "सुपरहिरो" आणि "प्लकी" असे संबोधले आणि त्यांच्या कृती "धाडसी, बोथट आणि मुद्देसूद" असल्याचे सांगितले.

संदर्भ 

२०व्या शतकातील महिला शिक्षिका
भारतीय शालेय शिक्षक
२०व्या शतकातील भारतीय महिला
२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
भारतीय हिंदू
हयात व्यक्ती
इ.स. १९५१ मधील जन्म
नरेंद्र मोदी
Pages with unreviewed translations