वेदांता लिमिटेड

वेदांता लिमिटेड ही एक भारतीय बहुराष्ट्रीय खाण कंपनी आहे ज्याचे मुख्यालय मुंबई, भारत येथे आहे, तिचे मुख्य कार्य गोवा, कर्नाटक, राजस्थान आणि ओडिशा येथे लोहखनिज, सोने आणि अॅल्युमिनियमच्या खाणींमध्ये आहे .

इतिहास

स्टरलाइट इंडस्ट्रीज 
वेदांत (त्यावेळी स्टरलाइट इंडस्ट्रीज असे म्हटले जाते)ची सुरुवात १९८० च्या दशकात झाली, कारण संस्थापक डीपीएगरवाल यांनी मुंबईत स्टरलाइट इंडस्ट्रीज (इंडिया) लिमिटेडची स्थापना केली आणि भारतातील विविध राज्यांमध्ये खाण सवलती खरेदी करण्यास सुरुवात केली. लवकरच ते त्यांचे दोन मुलगे, नवीन अग्रवाल आणि सुनील अग्रवाल यांनी सामील झाले, जे दोघेही सध्या कंपनी चालवतात. १९९२ मध्ये, त्यांनी त्यांच्या खाणींसाठी मुख्य होल्डिंग कंपनी म्हणून नासाऊ ( बहामास ) मध्ये व्होल्कन गुंतवणूकीची स्थापना केली.  डी.पी.गरवाल यांचा पाटण्यात एक छोटासा अॅल्युमिनियम कंडक्टरचा व्यवसाय होता. त्यांचा मुलगा अनिल अग्रवाल हा व्यवसाय वाढवण्यासाठी मुंबईत आला होता. 

१९९० च्या दशकात, भारत सरकारने आजारी (नॉन-परफॉर्मिंग) कंपन्यांची विक्री करण्यास सुरुवात केली तेव्हा, स्टरलाइटने त्यांच्यासाठी बोली लावण्यास सुरुवात केली. ते BALCO आणि हिंदुस्तान झिंक लिमिटेड या दोन्ही दिवाळखोर कंपन्यांसाठी यशस्वीपणे बोली लावू शकले, ज्या ४ वर्षांपासून बंद होत्या. दरम्यान, जानेवारी १९९३ मध्ये, डीपी अग्रवाल यांनी मॉरिशसमध्ये ट्विनस्टार होल्डिंग्स लिमिटेडची स्थापना केली, ज्याची मालकी बहुतेक व्होल्कन गुंतवणुकीची होती. २६ मे २००२ रोजी, अंमलबजावणी संचालनालयाने १९९३ ते १९९९ या सहा वर्षांच्या कालावधीशी संबंधित स्टरलाइटला कारणे दाखवा नोटीस दाखल केली, जेव्हा ट्विनस्टारने स्टरलाइट आणि द्वारका प्रसाद अनिल कुमार इन्व्हेस्टमेंट्स प्रायव्हेट लिमिटेड, प्रवीण यांसारख्या विविध गुंतवणूक कंपन्यांचे शेअर्स विकत घेतले. नवीन इन्व्हेस्टमेंट अँड ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड आणि स्टरलाइट कॉपर रोलिंग मिल्स प्रायव्हेट लिमिटेड - ज्याने रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) कडून परवानगी मिळवल्यानंतर स्टरलाइट आणि मद्रास अॅल्युमिनियम कंपनी लिमिटेड (MALCO) या आणखी एका समूह कंपनीमध्ये लक्षणीय गुंतवणूक केली होती. २९ एप्रिल १९९९ रोजी, यापैकी अनेक गुंतवणूक कंपन्या संपुष्टात आल्या आणि स्टरलाइटचे सर्व समभाग पुन्हा ट्विनस्टारच्या ताब्यात आले. ट्विनस्टार या गुंतवणूक कंपन्यांमधील समभागांची १००% मालक बनली आणि तिला RBI तसेच विदेशी गुंतवणूक प्रोत्साहन मंडळ (FIPB) कडून सरकारी मंजुरी मिळाली. 

८ डिसेंबर १९९९ रोजी आयकर विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी स्टरलाइटच्या धनराज महल, अपोलो बंदर आणि तुलसियानी चेंबर्स, मुंबई येथील कार्यालयांवर छापे टाकले आणि अनेक कागदपत्रे जप्त केली. देशाच्या परकीय चलन कायद्याचे उल्लंघन केले जाऊ शकते असे दिसून आल्याने आयटी विभागाने त्यानंतर ईडी अधिकाऱ्यांच्या सेवा गुंतवण्याचा निर्णय घेतला. या दस्तऐवजांचे विश्लेषण केल्यानंतर, ईडीने असा निष्कर्ष काढला की ट्विनस्टारचा समावेश केवळ स्टरलाइटमध्ये स्वारस्य संपादन करण्याच्या उद्देशाने करण्यात आला होता. अग्रवालांनी नमूद केलेल्या गुंतवणूक कंपन्यांचे शेअर्स लिक्विडेट करण्यापूर्वी त्यांनी २३० किमतीची कर्जे राइट ऑफ केल्याचा आरोप संचालनालयाने केला आहे. दशलक्ष आणि त्यांची परदेशी कॉर्पोरेट संस्था, ट्विनस्टार,  338ची रक्कम भेट देण्याचा करार केला.  72 किमतीच्या स्टरलाइटच्या शेअर्ससह दशलक्ष दशलक्ष १९९३ ते १९९९ दरम्यान, स्टरलाइट आणि तिच्या गुंतवणूक कंपन्यांनी कथितपणे  2.08 आणले स्टरलाइटच्या शेअर्सची सदस्यता घेण्यासाठी आणि कंपनीमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी ट्विनस्टारद्वारे भारताला अब्जावधी रुपये.

संदर्भ 

मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या