देवकी

देवकी ही महाराज वसुदेव यांची पत्नी तथा बलराम आणि भगवान श्रीकृष्णाची जन्मदात्री माता होती. देवकी ही माता अदितीचा अवतार होती असे मानले जाते.

हिंदू परंपरेतील एक पात्र आहे, जे कृष्णाची माता म्हणून प्रसिद्ध आहे.ती यदु वंशाचा राजा देवपा किंवा देवकाच्या सात मुलींपैकी एक असून तिला चार भाऊ होते. ती वसुदेवाच्या पत्नींपैकी एक आहे.तिचा चुलत भाऊ कंस होता, जो मथुरेचा राजा होता, जो एक क्रूर जुलमी होता, ज्याला नारदांनी सांगितले होते की तो त्याच्या मागील जन्मात विष्णूने मारलेला राक्षस होता, त्याने त्याच्या दुष्टपणाला अधिकच वाढवले. प्रचलित परंपरेनुसार, देवकी ही अदितीचा अवतार मानला जातो, जो दक्षाची कन्या आणि कश्यपाची पत्नी होती.

महाभारतानुसार देवकी आणि वसुदेव यांच्या विवाह प्रसंगी एक आकाशवाणी झाली. त्या आकाशवाणी नुसार वसुदेव-देवकीचा आठवा मुलगा हा कंसाच्या मृत्यूस कारणीभूत ठरणार होता. यामुळे रागाच्या भरात कंसाने नवविवाहित वसुदेव-देवकी यांना कैदेत टाकले. आणि त्यांच्या एक एक मुलाची जन्मतःच हत्या केली.

तुरुंगवास 
देवकी आणि वसुदेव यांना जुलमीच्या मनात रुजलेल्या विडंबनामुळे कंसाने कैद केले होते. तिची सहा मुले मारली गेली, तर सातवा बलराम दैवी इच्छेने वसुदेवाच्या इतर पत्नींपैकी एक असलेल्या रोहिणीच्या गर्भाशयात हस्तांतरित झाल्यानंतर जिवंत राहिला.

संदर्भ

महाभारतातील व्यक्तिरेखा
यादव कुळ
स्त्री चरित्रलेख