चेंदमंगलम साडी

चेंदमंगलम साडी ही केरळमधील एर्नाकुलम जिल्ह्यातील चेंदमंगलम येथील हाताने विणलेली पारंपारिक सुती साडी आहे. ही साडी केरळच्या चेंदमंगलम हँडलूम परंपरेचा एक भाग आहे.

इतिहास 
ही विणण्याची परंपरा देवांगा चेट्टियार समुदायाने सुरू केली होती. जी १६ व्या शतकात चेंदमंगलम येथे स्थायिक झालेल्या पलियाथ अचन कुटुंबासाठी कोचीन राज्याचे वंशपरंपरागत पंतप्रधान होते. रिंगटेस्टमध्ये उत्तीर्ण होऊ शकतील असे बारीक मलमलचे धोतर विणून त्यांनी सुरुवात केली. हातमागाची परंपरा कोचीनच्या सरदारांच्या काळात साड्या आणि इतर कापडांमध्ये वाढली. संरक्षण कमी झाल्यामुळे २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला विणकाम कमी झाले. तथापि, १९५४ मध्ये स्थापन झालेल्या चेंदमंगलम हातमाग सहकारी संस्था आणि १९६९ च्या केरळ को-ऑपरेटिव्ह सोसायटी कायद्याद्वारे हातमागाचे पुनरुज्जीवन झाले. यामुळे याची परत वाढ झाली.

२०१८ मध्ये केरळमध्ये आलेल्या पुरामुळे या विणकरांचे मोठे नुकसान झाले होते. केअर ४ चेंदमंगलम सारख्या सहयोगी प्रयत्न आणि सामाजिक सहभागातून हातमागाने पुन्हा वैभव प्राप्त केले. चेकुट्टी बाहुल्या नावाचा एक अनोखा उपक्रम देखील होता जो सामाजिक उद्योजक लक्ष्मी मेनन आणि गोपीनाथ परायल यांनी सुरू केला होता. ज्याने पुनरुज्जीवनासाठी निधी गोळा करण्यासाठी पुरामुळे नष्ट झालेल्या मातीच्या कपड्यांपासून बाहुल्या बनवल्या होत्या. मे २०२१ मध्ये भारताच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश अण्णा चंडी यांच्या जयंती स्मरणार्थ कायद्यातील महिलांसाठी एक नवीन संग्रह तयार करण्यात आला होता.

वैशिष्ट्ये 
केरळमध्ये आज अस्तित्वात असलेल्या चार प्रसिद्ध विणकाम परंपरांपैकी ही एक आहे. साडीला तिच्या पुलीलकारा (चिंचेच्या पानांची किनार) नक्षीमुळे ओळखले जाते. ही एक पातळ काळी रेषा आहे जी साडीच्या शेंड्याबरोबर असते. यात अतिरिक्त-वेफ्ट चुटिकारा आणि पट्टे आणि वेगवेगळ्या रुंदीचे चेक देखील आहेत. साडी ही एक सामान्य केरळी साडी आहे आणि त्यात कासव वापरला आहे. ही साडी ८० - १२० च्या श्रेणीतील उच्च धाग्यांसह बनविली जाते आणि त्यासाठी दोन ते चार दिवसांच्या शारीरिक श्रमाची आवश्यकता असते.

जीआय टॅग 
२०१० मध्ये, केरळ सरकारने चेंदमंगलम धोती, साड्या/सेट मुंडूसाठी भौगोलिक संकेतासाठी अर्ज केला. भारत सरकारने २०११ पासून अधिकृतपणे भौगोलिक संकेत म्हणून मान्यता दिली आहे.

हे देखील पहा 

 कुथमपुल्ली साडी
 कासरगोड साडी

संदर्भ

बाह्य दुवे 

 जातीय पोशाख वेबसाइट
एर्नाकुलम जिल्हा
भारतीय ब्रँड
साड्या