घनानंद पांडे

घनानंद पांडे (१ जानेवारी १९०२ – १९९५ पूर्वी)  हे भारतीय शास्त्रज्ञ होते. त्यांनी केवळ भारत सरकारमधील महत्त्वाच्या पदांवर काम केले नाही तर तरुण प्रतिभांचे पालनपोषण आणि शिक्षणासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. १९६९ मध्ये त्यांना भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मविभूषणने सन्मानित करण्यात आले 

आजच्या उत्तराखंड राज्यातील अल्मोडा जिल्ह्यातील एका छोट्या गावात जन्मलेल्या पांडे यांनी त्यांचे प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षण तेथेच पूर्ण केले. त्यानंतर ते अलाहाबादला गेले जेथे त्यांनी अलाहाबाद विद्यापीठातून १९२२ च्या प्रथम विभागात पदवी परीक्षा उत्तीर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी १९२५ मध्ये थॉमसन कॉलेज ऑफ सिव्हिल इंजिनिअरिंग, रुरकी (आता IIT रुरकी ) येथून सिव्हिल इंजिनिअरिंगमध्ये पदवी पूर्ण केली. त्यानंतर ते भारतीय रेल्वेत अभियंता म्हणून रुजू झाले. 

१९५७ मध्ये तीन वर्षे या पदावर काम केल्यानंतर ते रेल्वे बोर्डाचे अध्यक्ष आणि भारत सरकारमधील रेल्वे मंत्रालयाचे सचिव म्हणून निवृत्त झाले. १९५८ ते १९६० पर्यंत ते स्टील बोर्डाचे अध्यक्ष आणि १९६१ ते १९६६ पर्यंत रुरकी विद्यापीठाचे कुलगुरू होते. १९६६ ते १९७३ दरम्यान त्यांनी भारत सरकारमध्ये विविध वरिष्ठ पदांवर काम केले. 

इच्छुक विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानाबद्दल त्यांना रुरकी विद्यापीठाने डॉक्टर ऑफ इंजिनीअरिंग आणि कुमाऊं विद्यापीठाने डॉक्टर ऑफ सायन्स ही मानद पदवी प्रदान केली.  त्यांच्या नागरी सेवेबद्दल त्यांना १९६९ मध्ये पद्मविभूषण पुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले होते.

संदर्भ 

२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते
पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १९०२ मधील जन्म
पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते