होयसला साहित्य

होयसला साहित्य हे कन्नड आणि संस्कृत भाषांमधील साहित्याचा एक मोठा भाग आहे जो होयसला साम्राज्याने (१०२५-१३४३) सध्याच्या दक्षिण भारतात तयार केला आहे.  साम्राज्याची स्थापना नृप काम II द्वारे करण्यात आली, राजा विष्णुवर्धन (११०८-११५२) च्या राजवटीत राजकीय प्रसिद्धी आली,  आणि १३११ मध्ये खलजी घराण्याच्या आक्रमणकर्त्यांकडून त्याचा पराभव झाल्यानंतर हळूहळू घट झाली. 

या काळातील कन्नड साहित्यात जैन आणि वीरशैव धर्माच्या सामाजिक-धार्मिक घडामोडी आणि काही प्रमाणात वैष्णव धर्माशी संबंधित लेखन होते. कन्नडमधील सर्वात जुने सुप्रसिद्ध ब्राह्मण लेखक होयसाळ दरबारातील होते.  बहुतेक दरबारी मजकूर निर्मिती कन्नड भाषेत असताना,  द्वैत (द्वैतवादी) तत्त्वज्ञानाशी संबंधित मठवासी वैष्णव साहित्याचा एक महत्त्वाचा कोश प्रसिद्ध तत्त्ववेत्ता मध्वाचार्य यांनी संस्कृतमध्ये लिहिला होता. 

स्थानिक मीटरमध्ये कन्नड साहित्य लिहिणे प्रथम दरबारी कवींनी लोकप्रिय केले. हे मीटर्स संगीत वाद्याच्या साथीने गायल्या जाणाऱ्या संगीत, रचना होत्या; शतपदी, सहा ओळींचे श्लोक; रागले, कोऱ्या श्लोकातील गीतात्मक रचना; आणि त्रिपदी, तीन ओळींचे श्लोक.  तथापि, जैन लेखकांनी गद्य आणि पद्य यांनी बनलेला पारंपरिक चंपू वापरणे चालू ठेवले.  कन्नड भाषेतील महत्त्वाचे साहित्यिक योगदान केवळ दरबारी कवींनीच नव्हे तर मठांशी संबंधित महापुरुष, सेनापती, मंत्री, तपस्वी आणि संत यांनीही दिले.

संदर्भ 

भारतीय साहित्य