लक्ष्मी अग्रवाल

लक्ष्मी अग्रवाल (जन्म १ जून १९९०) एक भारतीय ऍसिड हल्ला पीडित आहे, ऍसिड हल्ला पीडितांच्या हक्कांसाठी एक प्रचारक आणि एक टीव्ही होस्ट आहे. लक्ष्मी अग्रवालवर २००५ मध्ये नवी दिल्ली येथे वयाच्या १५व्या वर्षी नईम खान नामक ह्या मुस्लिम लव जिहादीने हा हल्ला केला होता.

२०१९ मध्ये, तिला स्टॉप ऍसिड सेलच्या मोहिमेसाठी महिला आणि बाल विकास मंत्रालय, पेयजल आणि स्वच्छता मंत्रालय आणि युनिसेफ यांच्याकडून आंतरराष्ट्रीय महिला सक्षमीकरण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. २०१४ मध्ये तिला फर्स्ट लेडी मिशेल ओबामा यांच्या हस्ते इंटरनॅशनल वुमन ऑफ करेज पुरस्कार मिळाला.

छपाक हा चित्रपट तिच्या जीवनावर आधारित असून दीपिका पदुकोण तिच्या भूमिकेत आहे.

जीवन व ऍसिड हल्ला 
लक्ष्मीचा जन्म नवी दिल्ली येथे एका गरीब कुटुंबात झाला.

२००५ मध्ये, जेव्हा लक्ष्मी १५ वर्षांची होती आणि ७ वी इयत्तेची विद्यार्थिनी होती, तेव्हा तिच्या शेजारी काम करणाऱ्या एका व्यक्तीने तिच्याशी संपर्क साधला, नईम खान, जो ३२ वर्षांचा होता. त्याने लक्ष्मीला प्रपोज केले पण तिने त्याला नकार दिला. तिने याबद्दल कोणालाही माहिती दिली नाही कारण तिच्या कुटुंबाने तिला दोष दिला असता आणि तिचा अभ्यास थांबवला असता .१० महिन्यांनंतर, लक्ष्मी सकाळी १०:४५ वाजता खान बाजारातून चालत होती, जेव्हा तिला नईमकडून एक संदेश आला की तो तिच्यावर प्रेम करतो आणि तिच्याशी लग्न करायचे आहे. तिने प्रतिसाद दिला नाही. काही वेळातच कामरान (नईमचा मोठा भाऊ) आणि त्याची मैत्रीण राखीने तिच्यावर ऍसिड हल्ला केला. कामरानने मोटरसायकल चालवताना मागून लक्ष्मीचे नाव पुकारले. लक्ष्मीने तिच्या नावाचा प्रतिसाद म्हणून मागे पाहिले तेव्हा राखीने मागच्या सीटवरून थेट तिच्या चेहऱ्यावर ऍसिड फेकले. लक्ष्मी थोडीशी बेशुद्ध झाली आणि शुद्धीवर आल्यानंतर तिने वर जाण्याचा आणि मदत मागण्याचा प्रयत्न केला पण अनेक रस्ते अपघात झाले. अरुण सिंग नावाच्या एका व्यक्तीने पीसीआरला फोन केला, पण त्याने तिची त्वचा ऍसिडने वितळताना पाहिली, त्याला समजले की कदाचित पोलिसांची वाट पाहण्यास उशीर होईल. जळजळ कमी होण्याच्या आशेने दुसऱ्या कोणीतरी तिच्या चेहऱ्यावर पाणी फेकले, यामुळे ऍसिड खाली सरकले आणि तिची मान जळाली. अरुण, मग कसा तरी तिला तिच्या कारच्या मागच्या सीटवर बसवलं. यामुळे नंतर सीट कव्हर्समध्ये बर्न होल झाले. त्याने तिला राम मनोहर लोहिया रुग्णालयात दाखल केले. पोलीस थेट रुग्णालयात पोहोचले. अरुणने मग लक्ष्मीला तिच्या कुटुंबाबद्दल आणि ती कुठे राहत होती याबद्दल विचारले. तो तिच्या घरी पोहोचला, तिच्या कुटुंबाला माहिती दिली आणि त्यांना त्यांच्या घरातून रुग्णालयात नेले. डोळ्याच्या शस्त्रक्रियेसह तिने अनेक ऑपरेशन केले. हल्ल्यानंतर ४ दिवसांनी, नईम खानला अटक करण्यात आली, परंतु एका महिन्यानंतर त्याला जामीन मिळाला. त्याने लगेच लग्न केले. तथापि, व्यापक विरोध आणि माध्यमांचे लक्ष वेधल्यानंतर त्याला जन्मठेपेची शिक्षा झाली.

वैयक्तिक जीवन 
लक्ष्मी अग्रवाल हे सामाजिक कार्यकर्ते आलोक दीक्षित यांच्याशी रिलेशनशिपमध्ये होते. तथापि, २०१५ पासून ती तिच्या जोडीदारापासून विभक्त आहे, जेव्हा ते एकत्र होते, तेव्हा लक्ष्मीने लग्न न करण्याचा निर्णय घेतला आणि त्याऐवजी लिव्ह-इन रिलेशनशिपमध्ये राहण्याचा निर्णय घेतला. "आम्ही मरेपर्यंत एकत्र राहण्याचा निर्णय घेतला आहे. पण आपण लग्न न करता समाजाला आव्हान देत आहोत. आमच्या लग्नात लोकांनी यावे आणि माझ्या लूकवर टिप्पणी द्यावी अशी आमची इच्छा नाही. लोकांसाठी वधूचे रूप सर्वात महत्त्वाचे आहे. म्हणून आम्ही कोणताही समारंभ न करण्याचा निर्णय घेतला आहे” लक्ष्मी म्हणाली. त्यांच्या कुटुंबियांनी हे नातेसंबंध स्वीकारले आहेत आणि विवाहित विवाह न करण्याचा त्यांचा निर्णय देखील आहे.

संदर्भ 

हयात व्यक्ती
 ॲसिड हल्ल्यातील बळी
 भारतीय गुन्हेगारीचे बळी
 भारतातील महिलांवरील हिंसा
स्त्री चरित्रलेख
पत्रकार