बिनाका गीतमाला

बिनाका गीतमाला हा हिंदी चित्रपटातील टॉप फिल्मी गाण्यांचा एक साप्ताहिक काउंटडाउन शो होता. हा एक प्रदीर्घ काळ चाललेला लोकप्रिय कार्यक्रम होता ज्याचे लाखो श्रोते होते. बिनाका गीतमाला १९५२ ते १९८८ पर्यंत रेडिओ सिलोनवर प्रसारित करण्यात आला आणि नंतर १९८९ मध्ये ऑल इंडिया रेडिओ नेटवर्कच्या विविध भारती सेवेमध्ये स्थलांतरित झाली जिथे त्याचे प्रसारण १९९४ पर्यंत चालले होते. हा भारतीय चित्रपट गाण्यांचा पहिला रेडिओ काउंटडाउन शो होता,  आणि तो भारतातील सर्वात लोकप्रिय रेडिओ कार्यक्रम म्हणून ओळखला जातो.

या कार्यक्रमाचे हे नाव त्याचे प्रायोजकत्व असलेल्या बिनाका टूथ पेस्ट च्या कंपनी वरून पडले होते.   बिनाका गीतमाला, आणि त्याचे नंतरचे नामांतर सिबाका - सिबाका संगीतमाला, सिबाका गीतमाला, आणि कोलगेट सिबाका संगीतमाला - १९५४ ते १९९४ पर्यंत रेडिओ सिलोनवर आणि नंतर विविध भारतीवर चालले. ते १९५४ ते १९९३ पर्यंत वार्षिक वर्ष-अखेरीच्या याद्या देखील प्रसारित करतात.

गायकांची सर्वाधिक गाणी

अमीन सयानी आणि रेडिओ सिलोन 
या कार्यक्रमाचे संपूर्ण संचालन अमीन सयानी यांनी केले होते. ९,००,००० ते २०,००,००० पर्यंत अंदाजे श्रोत्यांची संख्या असलेला हा कार्यक्रम, भारतात खूप लोकप्रिय होता. यामुळे रेडिओ सिलोनची लोकप्रियता मोठ्या प्रमाणात वाढली, ज्यामुळे ते भारतीय उपखंडातील रेडिओवरील लोकप्रिय चित्रपट संगीताचे प्राथमिक स्त्रोत बनले.  १९९८ नंतर, हा कार्यक्रम विधान भारतीवर प्रसारित झाला आणि सोमवारी रात्री अर्धा तास चालू होता.

लोकप्रियता पडताळणी पद्धत 
इस १९५२ मध्ये सुरू झाल्यावर, सुरुवातीला कार्यक्रमात गाण्यांना क्रमांक दिले नाही, तर सात समकालीन गाणी कोणत्याही विशिष्ट क्रमाने वाजवली जात असत. नंतर कालांतराने या कार्यक्रमात सर्वाधिक लोकप्रिय हिंदी चित्रपट गाण्यांची क्रमवारी सुरू झाली. सुरुवातीला भारतात विकल्या गेलेल्या रेकॉर्डची संख्या आणि श्रोत्यांची मते यांच्या संयोगाने गाण्यांची क्रमवारी लावली गेली.  विक्रमी विक्री, रेकॉर्ड स्टोअर मालकांचे निर्णय आणि 'श्रोता संघ' किंवा 'श्रोता क्लब' मधील लोकप्रियता यावरून लोकप्रियता मोजली गेली. दर आठवड्याला श्रोता संघ त्यांच्या लोकप्रिय गाण्यांची यादी रेडिओ स्टेशनला पाठवत असत. क्लबची स्थापना केली गेली कारण स्टोअरमध्ये रेकॉर्ड विकले जाणे शक्य होते आणि अधिक खरेदी करण्यात रस असला तरी, विक्रमी विक्रीमध्ये स्वारस्य दिसून येणार नाही.

वर्षभरातील गाण्यांनी मिळवलेल्या गुणांच्या आधारे वर्षअखेरीच्या याद्या संकलित केल्या गेल्या. १९६६ आणि १९७० च्या दरम्यान काही वेळा साप्ताहिक प्रक्षेपणावर कोणतेही गुण नसायचे, परंतु वर्षाच्या शेवटीचा कार्यक्रम पॉइंट सिस्टमवर आधारित झाला.

प्रति वर्ष शीर्ष गाण्यांच्या याद्या

रौप्य महोत्सवी आणि एलपी रेकॉर्ड 
१३ डिसेंबर १९७७ रोजी बिनाका गीतमालाने बॉम्बे येथे आयोजित एका सामाजिक मेळाव्यात आपला २५ वर्षांचा वर्धापन दिन साजरा केला. अनेक सुप्रसिद्ध संगीतकार, कवी आणि गायक या कार्यक्रमाला उपस्थित होते. 

१९५३ ते १९७७ मधील शीर्ष गाणी दोन रेकॉर्ड व्हॉल्यूम सेटमध्ये संकलित आणि रिलीज करण्यात आली. खंड १ मध्ये १९५३ ते १९६४ पर्यंतची गाणी आहेत; खंड २ मध्ये १९६५ ते १९७७ पर्यंतची गाणी आहेत. व्हॉल्यूम सेटवरील गाण्यांमध्ये, अमीन सयानीचे निवेदन आहे.

हे देखील पहा 

 आमिन सयानी
 बॉलिवूड गाणी
 रेडिओ सिलोन

संदर्भ 

मनोरंजन उपक्रम
रेडिओ