जीवन चरित्र

जीवन चरित्र हे एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनाचे तपशीलवार वर्णन असते. त्यात शिक्षण, कार्य, नातेसंबंध आणि मृत्यू यासारख्या मूलभूत गोष्टींपेक्षाही जास्त माहती असते; यात एखाद्या व्यक्तीच्या वा जीवनातील घटनांचा अनुभव चित्रित केलाला असतो. एक चरित्र जीवन कथा सादर करते, ज्यात त्याच्या किंवा तिच्या जीवनातील विविध पैलूंवर प्रकाश टाकला जातो, ज्यात अनुभवाचे अंतरंग तपशील समाविष्ट केले जातात आणि या विषयाच्या व्यक्तिमत्त्वाचे विश्लेषण समाविष्ट केले जाऊ शकते.

चरित्रात्मक लेखन हे सहसा काल्पनिक असतात, परंतु काल्पनिक कथा एखाद्या व्यक्तीचे जीवन चित्रित करण्यासाठी देखील वापरली जाऊ शकते. चरित्रात्मक लेखनाच्या एका सखोल स्वरूपाला लिगेसी राइटिंग म्हणतात. साहित्यापासून ते चित्रपटापर्यंत वैविध्यपूर्ण माध्यमात काम करणारी चरित्र म्हणून ओळखली जाते.

परवानगी, सहकार्य आणि काही वेळा एखाद्या विषयाचा किंवा विषयाच्या वारसांच्या सहभागासह अधिकृत चरित्र लिहिले जाते. एखादे आत्मचरित्र त्या व्यक्तीने स्वतः लिहिलेले असते वा कधीकधी सहयोगी किंवा भूतलेखकाच्या मदतीने पूर्ण केले जाते.

इतिहास 
सुरुवातीला, चरित्रात्मक लिखाण हे केवळ ऐतिहासिक महत्त्व असलेल्या एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीवर लक्ष केंद्रित करून केवळ इतिहासाचे उपखंड मानले जात असे. सामान्य इतिहास लेखनापेक्षा स्वतंत्र चरित्राची स्वतंत्र शैली १८ व्या शतकात उदयास येऊ लागली आणि २० व्या शतकाच्या शेवटी त्याच्या समकालीन स्वरूपात पोहोचली.

कर्नेलियस नेपोस हे सर्वात पहिले चरित्रकार  होते ज्यांचे पुस्तक 'लाइव्हज ऑफ ओउटस्टेन्डेन्ग जनरल्स' इ.स.पूर्व 44 मध्ये प्रकाशित झाले. प्लॅटार्क यांनी ग्रीकमध्ये दीर्घ आणि अधिक विस्तृत चरित्रे लिहिली होती. या चार्टर लेखनाचा कामात प्रख्यात ग्रीक लोक प्रसिद्ध रोम्स बरोबर जोडले गेले आहेत, उदाहरणार्थ  अलेक्झांडर द ग्रेट आणि ज्युलियस सीझर; या कामातील पन्नास चरित्रे अजूनही आहेत. प्राचीन चरित्राचा आणखी एक सुप्रसिद्ध संग्रह म्हणजे इ.स. १२१ च्या सुमारास लिहिलेले "ऑन द लाइव्ह्स ऑफ द सीझर".

मध्ययुगाच्या सुरुवातीच्या काळात (इ.स. ४०० ते १४५०), युरोपमधील शास्त्रीय संस्कृतीविषयी जागरूकता कमी झाली. या काळात, ज्ञान आणि युरोपमधील प्रारंभिक इतिहासाच्या नोंदींचे एकमेव भांडार रोमन कॅथोलिक चर्चचे होते. भिक्षु आणि पुजारी याने ऐतिहासिक काळाचा उपयोग चरित्र लिहण्यासाठी केलेला अढळतो. त्यांचे विषय सहसा चर्चचे वडील, शहीद, पोप आणि संत यांच्यापुरते मर्यादित होते. त्यांचे कार्य ख्रिस्ती धर्मात रूपांतर करण्यासाठी लोक आणि वाहने यांना प्रेरणा देणारे होते.

शैलीचा उदय 
पहिले आधुनिक चरित्र, आणि एक शैली ज्याने चरित्र लेखनावर विपुल प्रभाव पाडला ते जेम्स बॉसवेलचे "द लाइफ ऑफ सॅम्युअल" हे होते. बॉसवेलचे कार्य त्याच्या संशोधनाच्या स्तरावर अनन्य होते, ज्यात अभिलेखासंबंधी अभ्यास, नेत्रदीपक साक्षीदारांची खाती आणि मुलाखती, आकर्षक कथा आणि जॉनसनचे जीवन आणि चारित्र्य याबद्दलचे प्रामाणिकपणे चित्रण - जे जीवनचरित्राचा आधार म्हणून काम करते असे. 

आत्मचरित्र अधिक लोकप्रिय झाले कारण शिक्षण आणि स्वस्त छपाईच्या उदयाबरोबरच प्रसिद्धी आणि प्रसिद्ध व्यक्तींच्या आधुनिक संकल्पना विकसित होऊ लागल्या. चार्ल्स डिकन्स (ज्यांनी त्यांच्या कादंबरी मध्ये आत्मकथात्मक घटकांचा समावेश केला आहे) आणि यान्थोनी ट्रॉलोप, जॉन स्टुअर्ट मिल, चर्चमन अशा तत्त्वज्ञानीपण आत्मकथा लेखन केले आहेत.

अलिकडच्या काळात 
अलिकडच्या काळात, मल्टीमीडिया चरित्र पारंपारिक साहित्यिक स्वरूपांपेक्षा अधिक लोकप्रिय झाले आहे. डॉक्युमेंटरी बायोग्राफिकल फिल्मंबरोबरच हॉलीवूडने प्रसिद्ध लोकांच्या जीवनावर आधारित असंख्य व्यावसायिक चित्रपटांची निर्मिती केली. या चरित्रांच्या लोकप्रियतेमुळे ए आणि ई, द बायोग्राफी चॅनेल आणि द हिस्ट्री चॅनेल यासह चरित्राला समर्पित टीव्ही चॅनेल प्रसारित झाली आहेत.

आता सीडी-रॉम आणि ऑनलाइन चरित्रे देखील आढळत आहेत. पुस्तके आणि चित्रपटांप्रमाणेच, ते अनेकदा कालक्रमानुसार सांगत नाहीत: त्याऐवजी ते व्हिडिओ क्लिप्स, छायाचित्रे आणि मजकूर लेखांसह, एखाद्या व्यक्तीशी संबंधित अनेक स्वतंत्र मीडिया घटकांचे संग्रहण असतात. बायोग्राफी-पोर्ट्रेट २००१ मध्ये जर्मन कलाकार रॅल्फ येल्टझोफर यांनी तयार केले होते. माध्यम अभ्यासक लेव मानोविच म्हणतात की अशा अभिलेखाने डेटाबेस फॉर्मची उदाहरणे दिली आहेत, जे वापरकर्त्यांना बऱ्याच प्रकारे सामग्रीवर नेव्हिगेट करण्यास परवानगी देते. 

अलिकडच्या वर्षांत, सर्व चरित्रे काल्पनिक आहेत का याबद्दल वादविवाद उपस्थित झाले आहेत, विशेषतः जेव्हा लेखक भूतकाळातील आकडेवारीबद्दल लिहित असतात. ऑक्सफोर्ड युनिव्हर्सिटीच्या वुल्फसन कॉलेजचे अध्यक्ष, हर्मिओन ली असा दावा करतात की सर्व इतिहासाला आपल्या समकालीन समाजाचे उत्पादक दृष्टीकोनातून पाहिले जाते आणि परिणामी चरित्रात्मक सत्ये सतत बदलत असतात.