माचिस (हिंदी चित्रपट)

माचीस  हा गुलजार दिग्दर्शित आणि आरव्ही पंडित निर्मित १९९६ चा राजकीय थ्रिलर चित्रपट आहे. यात चंद्रचूर सिंग, ओम पुरी, तब्बू आणि जिमी शेरगिल यांच्या भूमिका आहेत. १९८० च्या दशकात पंजाबमध्ये शीख बंडखोरीच्या उदयाभोवतीच्या परिस्थितीचे चित्रण या चित्रपटात आहे.  चित्रपटाचे संगीत विशाल भारद्वाज यांनी दिले होते, ज्याचे बोल गुलजार यांनी लिहिले होते. पार्श्वगायक म्हणून केकेचे हिंदी चित्रपटात पदार्पण होते.

माचीस चित्रपटाचे शीर्षक हे एक रूपक आहे की कोणत्याही देशाचे तरुण माचिसच्या (काडीपेटीच्या) काड्यांसारखे असतात, ज्याचा उपयोग दिवा लावण्यासाठी किंवा डायनामाइट उडवणारा फ्यूज करण्यासाठी देखील केला जाऊ शकतो. भ्रष्ट राजकीय आणि पोलीस यंत्रणा धार्मिक भेदभावावर आधारित लोकांना लक्ष्य करण्यासाठी आणि वश करण्यासाठी जाणूनबुजून धोरणे आणि डावपेच कशी राबवतात हे या चित्रपटात दाखवण्यात आले आहे. चित्रपटातील नायक अशा अत्याचाराचा बळी ठरतो ज्यामुळे त्याच्या व्यक्तिरेखेत परिवर्तन घडून येते. तो एका सामान्य मुलापासून शेजारच्या एका रागावलेल्या, सूडबुद्धीच्या व्यक्तीकडे जातो जो त्याच्या न्यायाच्या आवृत्तीचा पाठपुरावा करतो, कारण त्याला जबाबदार असलेली यंत्रणा त्याच्यासाठी अपयशी ठरली आहे. 

४४ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये, माचीसने २ पुरस्कार जिंकले - सर्वोत्कृष्ट मनोरंजन प्रदान करणारा सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (तब्बू). ४२व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (गुलजार), सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (तब्बू) आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता (पुरी) यासह १० नामांकने मिळाली आणि सर्वोत्कृष्ट पुरुष पदार्पण (भारद्वाज) आणि आरडी बर्मन यांच्यासह ४ पुरस्कार मिळाले. पुरस्कार (भारद्वाज).

संदर्भ 

इ.स. १९९६ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट