रिधिमा पांडे

रिद्धिमा पांडे (जन्म २००८)  ही भारतातील एक भारतीय पर्यावरण कार्यकर्ती आहे जी हवामान बदलाविरुद्ध कारवाईसाठी समर्थन करते. तिची तुलना ग्रेटा थनबर्गशी केली जाते.  जेव्हा ती नऊ वर्षांची होती, तेव्हा तिने हवामान बदलाचा सामना करण्यासाठी पुरेशी पावले न उचलल्याबद्दल भारत सरकारविरुद्ध दावा दाखल केला.  हवामानाच्या संकटाविरुद्ध कारवाई करण्यात अनेक राष्ट्रांच्या अपयशाविरुद्ध, इतर अनेक तरुण हवामान कार्यकर्त्यांसह ती संयुक्त राष्ट्रांकडे तक्रार करणाऱ्यांपैकी एक होती.

पार्श्वभूमी 
रिधिमा पांडे हरिद्वार ,  उत्तराखंड येथे राहतात, जे एक भारताच्या उत्तरेकडील राज्य आहे . ती दिनेश पांडे यांची मुलगी आहे, जी वाइल्डलाइफ ट्रस्ट इंडियामध्ये काम करते , जी एक हवामान कार्यकर्ता देखील आहे आणि तिने उत्तराखंडमध्ये या क्षमतेत 16 वर्षे काम केले आहे आणि तिची आई विनिता पांडे आहे, जी उत्तराखंडसाठी वन विभागासाठी काम करते.  

पांडे यांच्या उत्तराखंडमधील घराला गेल्या तीन वर्षांत तीव्र हवामानाचा फटका बसला आणि २०१३  मध्ये पूर आणि भूस्खलनामुळे १०००  हून अधिक लोक मरण पावले तेव्हा हवामान बदलाबद्दल तिची आवड निर्माण झाली.  जवळपास १००,०००  लोकांना या प्रदेशातून बाहेर काढावे लागले.  जागतिक बँकेच्या मते, हवामान बदलामुळे भारतातील पाणीपुरवठ्यावर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे.

हवामान सक्रियता

भारत सरकारवर कायदेशीर कारवाई 
वयाच्या नवव्या वर्षी, पांडे यांनी पॅरिस करारात मान्य केलेल्या हवामान बदलाविरूद्ध महत्त्वपूर्ण पावले उचलली नसल्याच्या आधारावर भारत सरकारच्या विरोधात खटला दाखल केला. हे न्यायालयीन प्रकरण राष्ट्रीय हरित न्यायाधीकरण (NGT) मध्ये सादर करण्यात आले होते, हे न्यायालय २०१०  मध्ये स्थापन करण्यात आले होते जे केवळ पर्यावरणीय प्रकरणांशी संबंधित होते. पांडे यांनी सरकारला कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी एक योजना तयार करण्यास आणि भारतातील जीवाश्म इंधनाचा वापर कमी करण्यासह हवामान बदलाचा प्रभाव रोखण्यासाठी देशव्यापी योजना तयार करण्यास सांगितले. 

इंडिपेंडंटला दिलेल्या मुलाखतीत. पांडे सांगतात:“माझे सरकार हरितगृह वायू उत्सर्जनाचे नियमन आणि कमी करण्यासाठी पावले उचलण्यात अयशस्वी ठरले आहे, ज्यामुळे अत्यंत हवामान परिस्थिती निर्माण होत आहे. याचा माझ्यावर आणि भावी पिढ्यांवर परिणाम होईल. माझ्या देशात जीवाश्म इंधनाचा वापर कमी करण्याची प्रचंड क्षमता आहे आणि सरकारच्या निष्क्रियतेमुळे मी राष्ट्रीय हरित न्यायाधीकरणाकडे संपर्क साधला.”

संयुक्त राष्ट्रांकडे तक्रार 
ओस्लोला जाण्यासाठी नॉर्वेजियन व्हिसाच्या अर्जादरम्यान, तिने तरुण हवामान कार्यकर्त्यांच्या संस्थेबद्दल ऐकले. तिने संस्थेशी संपर्क साधला आणि २०१९  च्या युनायटेड नेशन्स क्लायमेट अॅक्शन समिटसाठी न्यू यॉर्कला जाण्यासाठी तिची निवड झाली.  शिखर परिषदेदरम्यान, २३  सप्टेंबर२०१९  रोजी. ग्रेटा थनबर्ग, अयाखा मेलिथाफा आणि अलेक्झांड्रिया व्हिलासेनोर यांच्यासह इतर १५ मुलांसह पांडे यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या बालहक्क समितीकडे तक्रार दाखल केली असून अर्जेंटिना, ब्राझील, जर्मनी, फ्रान्स आणि तुर्की यांनी बालहक्कावरील कराराचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला आहे. ही राष्ट्रे  हवामानाच्या संकटाचा पुरेसा सामना करण्यात अयशस्वी ठरल्याचा  तिने आरोप केला. 

२०२१  ला जागतिक स्तरावरील 3 आणीबाणी म्हणून हवामान संकट घोषित करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रसंघाचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांना कायदेशीर याचिका पाठवताना ती थनबर्गसोबत पुन्हा सामील झाली. 

सप्टेंबर २०१९  रोजी, पांडेने डेहराडूनमध्ये फ्रायडेज फॉरफ्यूचर अंतर्गत हवामान संपाचे नेतृत्व केले आणि त्याच महिन्यात नॉर्वेमध्ये एला मेरी हेट्टा इसाक्सेन यांच्यासोबत झिंटीओ एक्सचेंजचे स्पीकर देखील बनले.  मेट्रो कारशेड प्रकल्प बांधण्यासाठी आरेचे जंगल तोडण्याची योजना थांबवण्याचे आवाहन तिने नरेंद्र मोदींना केल्यावर पांडे भारत सरकारशी व्यवहार करत परत आली. 

पांडे यांनी प्लॅस्टिकवर संपूर्ण बंदी घालण्याची मागणी केली आहे, असा युक्तिवाद करून की त्याचे सतत उत्पादन ग्राहकांच्या मागणीचा परिणाम आहे. तिने भारत सरकार आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांना गंगा नदीच्या स्वच्छतेसाठी अधिक प्रयत्न करण्याचे आवाहनही केले आहे.  त्या म्हणाल्या की, सरकार नदीची स्वच्छता करत असल्याचा दावा करत असले तरी नदीच्या स्थितीत फारसा बदल झालेला नाही. 

पांडेने " चिल्ड्रेन वर्सेस  क्लायमेट चेंज" या विषयावरील तिच्या चरित्रात तिचा उद्देश उद्धृत केला आहे:“मला आमचे भविष्य वाचवायचे आहे. मला सर्व मुलांचे आणि भावी पिढीतील सर्व लोकांचे भविष्य वाचवायचे आहे”

संदर्भ 

जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
बीबीसी १०० महिला
हयात व्यक्ती