चंदेश्वर प्रसाद नारायण सिंह

सर चंदेश्वर प्रसाद नारायण सिंह (१८ एप्रिल १९०१ - १९९४)  एक भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, मुत्सद्दी आणि प्रशासक होते.

सिंह यांचा जन्म बिहारमधील सारण जिल्ह्यातील परसागढ राज्यातील भूमिहार जमीनदार कुटुंबात झाला.  १९२५ मध्ये त्यांनी कलकत्ता विद्यापीठातून सुवर्णपदका सोबत एमए मिळवले.  बिहारमध्ये परतल्यानंतर, ते राष्ट्रीय चळवळीत सामील झाले आणि १९२७ मध्ये तत्कालीन बिहार विधान परिषदेवर निवडून आले. ते मुझफ्फरपूरच्या जिल्हा मंडळाचे अध्यक्ष म्हणूनही निवडले गेले, जिथे त्यांनी १९३४ च्या नेपाळ-बिहार भूकंपातील भूकंपग्रस्तांसाठी मदत कार्य आयोजित केले. 

१९३५ मध्ये ब्रिटीश सरकारने त्यांना कमांडर ऑफ द ऑर्डर ऑफ द इंडियन एम्पायर (CIE) ही पदवी प्रदान केली.  १९४५ मध्ये त्यांची पाटणा विद्यापीठाचे कुलगुरू म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. विद्यापीठातील पदव्युत्तर अभ्यासक्रमाच्या विकासात त्यांचे योगदान सर्वांनी वाखाणले. नव्याने उघडलेल्या विभागांचा कारभार पाहण्यासाठी त्यांनी देशभरातून नामवंत शिक्षक आणले.   १९४५ मध्ये त्यांनी पाटणा युनिव्हर्सिटी इन्स्टिट्यूट ऑफ सायकोलॉजिकल रिसर्च अँड सर्व्हिस, हे पूर्व भारतातील सर्वात जुन्या मानसशास्त्रीय सेवा केंद्रांपैकी एक स्थापन केले. १९४६ मध्ये त्यांना नाइटहुड बहाल करण्यात आला. 

स्वातंत्र्यानंतर, १९४९ मध्ये, त्यांना भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी नेपाळमध्ये भारताचे राजदूत होण्यासाठी आमंत्रित केले होते. १९५३ मध्ये त्यांची अविभक्त पंजाबचे राज्यपाल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.  उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल म्हणूनही त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.   १९५८ मध्ये ते जपानमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून गेले.  

१९७७ मध्ये त्यांना देशासाठी केलेल्या उत्कृष्ट सेवांसाठी पद्मविभूषणने सन्मानित करण्यात आले.

संदर्भ 

इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल
पंजाबचे राज्यपाल
कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
इ.स. १९०१ मधील जन्म
पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
पुरुष चरित्रलेख