मेमू

मेमू म्हणजे "मुख्य मार्ग विद्युत बहू एकक". शहरी व उपनगरी भागांना जोडणाऱ्या सामान्य ईएमयू गाड्यांच्या तुलनेत भारतीय रेल्वेवर, एमईएमयू ही विद्युत बहू एकक (ईएमयू) गाड्या आहेत ज्या भारतात लघु आणि मध्यम-अंतरांच्या मार्गावरचालविल्या जातात.

इतिहास 
१९९ ० च्या दशकात भारतीय रेल्वेने  रुंदीचे मेमू यान बांधले. १५ जुलै १९९५ रोजी आसनसोल - आद्रा विभाग आणि २२ जुलै १९९५ रोजी खडगपूर - टाटा विभागात यांची सेवा सुरू झाली. १७ ऑक्टोबर १९९५ रोजी रायपूर - दुर्ग – भाटापारा - रायपूर - बिलासपूर मार्गावर मेमू सेवेचे प्रारंभ झाला. २०१७ मध्ये प्रथम २० डब्ब्यांची मेमू सूरत ते विरार दरम्यान धावले. २०१८ मध्ये, इंटिग्रल कोच फॅक्टरीने  गतीवर धावण्यास सक्षम नवीन मेमूची सुरुवात केली 

भारतीय रेल्वे हळूहळू सर्व लोहायंत्राने ओढलेल्या मंद आणि वेगवान प्रवासी आणि अंतर शहरी ट्रेनच्या जागी ईएमयू सेवा सुरू करत आहे. श्रेणीसुधारित केलेल्या गाड्यांना पुन्हा मेमू म्हणून चालविल्या केले जाते.

वापर 

रेल्वे प्रणाली बहू विद्युत एकक  उपरि तारांमधून ओढलेल्या २५  किलोव्होल्ट प्रत्यावर्ती धारा वापरतात. ट्रेलरच्या डब्यात प्रवाश्यांसाठी दोन आणि चालक दलसाठी एक स्वच्छतागृहे आहेत.

या गाड्या पूर्व घाट व पश्चिम घाट दरम्यान  पर्यंत गतीवर धावू शकतात.  रेकची जास्तीत जास्त अनुमत गती रुंदमापी रुळांवर  आहे. मोटरकोच डीसी कर्षण मोटर वापरतात. २०१७ मध्ये, आयसीएफने १६०० एचपी मेधा डेमू वास्तुकलावर आधारित एलएचबी हायब्रीड एसी-एसी मेमू रेक रवाना केले. हे रेक असंकालिक कर्षण मोटर वापरतात आणि त्यांची कमाल  संकल्पित गती ११०किमी / ता आहे. हे निष्कलंक स्टीलचे डब्बे असतात. त्यापैकी दोन दक्षिण मध्य रेल्वेवर कार्यरत आहेत .

इंटिग्रल कोच फॅक्टरीने ११०-१३० किमी / ता वर धावण्यास सक्षम नवीन मेमू सुरू केले. प्रति युनिट निर्माणाची किंमत २६ कोटी रुपये असून ते २,६१८ प्रवासी वाहवून नेऊ शकतात. या ट्रेनमध्ये तीन फेज कर्षण मोटर आहे आणि २५ किलोवोल्ट करंटवर चालते जी ३५% उर्जा वाचवते. यात जीपीएस- आधारित प्रवासी माहिती प्रणाली आणि कोचमध्ये घोषणा प्रणाली उपलब्ध आहे. यात डबल लीफ स्लाइडिंग दरवाजे, गँगवे, सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि अ‍ॅल्युमिनियम सामान रॅक आहेत.चालकाच्या केबिनमध्ये एसी असून प्रशिक्षकामध्ये आपत्कालीन संप्रेषणाची सुविधा आहे. या गाड्या  उत्तर प्रदेशात  अंतर असेलेल्या शहरांमध्ये चालण्यासाठी संकल्पित केलेल्या आह. ही सेवा फेब्रुवारी २०१९ मध्ये सुरू होऊ शकेल.

उत्पादन 

कपुरथला मधील रेल कोच फॅक्टरी आणि चेन्नई मधील इंटिग्रल कोच फॅक्टरी येथे मेमू उत्पादित केले जातात. टिटलागड कोच देखभाल आगारात हे रेक ठेवल्या जातात.

हे सुद्धा पहा 

 भारतातील द्रुतगती रेल्वे
 भारतात एक्सप्रेस गाड्या
 भारतात संथ व वेगवान प्रवासी गाड्या
 उपनगरी गाड्या

संदर्भ

बाह्य दुवे 

 
 भारतीय रेल्वेने चालवलेल्या मेमू गाड्यांची यादी 
 मेमू / डेमू इलेक्ट्रिक / डिझेल मल्टिपल युनिट शटल गाड्या - रेल्वे चौकशी
 भारतीय रेल्वे फॅन क्लब फोटो गॅलरी: मेमू