दक्षा शेठ

दक्षा शेठ ह्या कथक नृत्यांगना, नृत्य दिग्दर्शिका, मार्शल आर्ट्सचा प्रभाव असलेल्या पूर्व भारतातील प्राचीन छऊ नृत्य मधील त्या पहिल्या भारतीय महिला नृत्यांगना तसेच नृत्यात हवाई तंत्राची ओळख करून देणारी पहिली नृत्य दिग्दर्शिका आहे. त्यांच्या योगदानाबद्दल २०१० मध्ये दक्षा यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.

ओळख
श्रीमती दक्षा शेठ यांचा जन्म २६ मार्च १९५२ रोजी  गुजरात मधील अहमदाबाद येथे झाला. दक्षा शेठ यांच्या पतीचे नाव देव इस्सारो आहे त्यांना दोन मुलं आहेत मुलगी ईशा शरवानी आणि मुलगा ताओ. श्रीमती दक्षा शेठ यांनी सुरुवातीला श्रीमती कुमुदिनी लाखिया, पंडित बिरजू महाराज आणि मोहन राव कल्याणपूरकर यांच्याकडे कथक नृत्याचे प्रशिक्षण घेतले नंतर कृष्णचंद्र नायक, श्रीकांत सेन आणि लाल मोहन फत्रा यांच्याकडून मयूरभंज छऊ नृत्य शिकले. तिने गोविंदन कुट्टी नायर आणि सत्यनारायण नायर यांच्या हाताखाली कलरीपायट्टु प्रशिक्षण घेतले. तिने वंदावन येथे कल्याण प्रसाद शर्मा यांच्याकडे ब्रज कलाचा अभ्यास केला.

कारकीर्द
श्रीमती दक्षा शेठ यांनी १९८० च्या दशकात कथक नृत्यांगना म्हणून नाव कमावले. नंतर, तिने कथकच्या बाहेर विविध हालचालींचा शोध घेण्यास सुरुवात केली आणि अनेक शैलींमध्ये उत्कृष्ट कामगिरी केली. तिचे कोरिओग्राफिक कार्य कथक, छऊ आणि कलरीपायट्टु यांच्यापासून प्रेरणा घेत, ज्यामध्ये पारंपारिक आणि समकालीन नृत्याचा सौंदर्याचा मेळ आहे. तिच्या समूह कार्याला भारत आणि परदेशात समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली आहे. १९९३ मध्ये, श्रीमती शेठ यांनी तिरुअनंतपुरममध्ये दक्षा शेठ डान्स कंपनीची स्थापना केली जिथे त्या कलाकारांना प्रशिक्षण देतात आणि त्यांची कौशल्ये सादर करण्यासाठी त्यांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देतात.

पुरस्कार
तिला संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारासह अनेक सन्मान बहाल करण्यात आले आहेत. २००२ अंतरा काक आणि सिद्धार्थ काक यांनी निर्मित केलेल्या दक्षा शेठवरील माहितीपटाला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे. २०१० मध्ये सर्जनशील आणि प्रायोगिक नृत्यातील योगदानासाठी श्रीमती दक्षा शेठ यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.२०१५ मध्ये DACA (Dancers and Choreographers Association) द्वारा "नृत्य परमाचार्य" पुरस्कार मिळाला आहे.

संदर्भ

स्त्री चरित्रलेख
संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
भारतीय नर्तक
कथक नर्तक
इ.स. १९५२ मधील जन्म