स्त्री अभ्यास

स्त्री अभ्यास ही एक नव्याने घडत असलेली, आंतरशाखीय स्वरूपाचा आशय विकसित करू पाहणारी अशी ज्ञान शाखा आहे. स्त्री अभ्यास हे आंतर विद्याशाखीय विद्यापीठीय क्षेत्र आहे ज्यात स्त्री-वादी दृष्टीकोनातून समाजाचा राजकीय, आर्थिक, सामाजिक इतिहासाचा बहुसांस्कृतिक अभ्यास केला जातो' आणि ज्यात लिंगभाव, वर्ण, वर्ग, जात, लैंगिकता आणि इतर सामाजिक विषमतांची स्त्रीवादी चिकित्सा केली जाते.

विद्यापिठ अनुदान आयोग अनुदानीत स्त्री अभ्यास केन्द्रे, विविध ज्ञानशाखांमधील लिंगभाव परिप्रेक्ष्यातून संशोधन आणि अध्यापन करणारे अभ्यासक तसेच स्त्री चळवळींतील कार्यकर्ते हे सर्व स्त्री अभ्यास ज्ञान क्षेत्रात योगदान करणारे घटक मानले जातात.

भारतातील स्त्री अभ्यास: उगम आणि विकास 
भारतातील स्त्री अभ्यासाचा प्रारंभ हा १९७० च्या मध्यावर झाला असे मानले जाते.  १९७१ साली शिक्षणमंत्रालय आणि समाजकल्याण यांच्या कायद्याप्रमाणे भारतीय स्त्रियांचा दर्जा यावर समिती स्थापन करण्यात आली. ह्या समितीचा 'समानतेच्या दिशेने' हा अहवाल भारतातील स्त्री अभ्यासाच्या प्रवासातील महत्त्वाचा दस्तऐवज मानला जातो. भारतातील पहिले स्त्री अभ्यास केंद्र हे एस. एन. डी. टी विद्यापीठात १९७४ साली सुरू झाले. त्याचा उद्देश स्त्रियांच्या स्थितीचा अभ्यास व विश्लेषण करणे हा होता.  भारतात स्त्री अभ्यास स्त्री चळवळीचे अंग म्हणून पुढे येऊन उच्च शिक्षणाच्या अवकाशामध्ये स्थिरावला.

संदर्भ

हेसुद्धा पहा 
स्त्री अभ्यास केंद्र
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले स्त्री अभ्यास केंद्र
मूक्ता साळवे
स्त्रीवादी लेखिका
लिंगभाव अभ्यास

स्त्री अभ्यास
स्त्रीवाद