केंद्रीय उत्पाद व सीमा शुल्क मंडळ

केंद्रीय उत्पाद व सीमा शुल्क मंडळ ही भारतातील सीमाशुल्क, केंद्रीय अबकारी शुल्क व सेवा कर यावर नियंत्रण ठेवणारी मध्यवर्ती यंत्रणा आहे. भारतातील सीमा शुल्क संबंधित कायद्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तसेच महसूल गोळा करण्यासाठी इ.स. १८८५मध्ये तेव्हाच्या इंग्रज गव्हर्नरने सीमा शुल्क व केंद्रीय अबकारी विभागाची स्थापना केली. हा विभाग भारताच्या सर्वात जुन्या सरकारी विभागांपैकी एक आहे. 

सध्या हा विभाग अर्थ मंत्रालयातील राजस्व (महसूल) विभागाच्या अखत्यारीत येतो.

प्रभाग 

 केंद्रीय अबकारी शुल्क 
 सीमा शुल्क 
 सेवा कर

पोट प्रभाग 

 महसूल गुप्तवार्ता संचालनालय 
 केंद्रीय उत्पादन गुप्तवार्ता संचालनालय 
 आर्थिक गुप्तवार्ता एकक 
 सीमाशुल्क आणि केंद्रीय उत्पादन परीक्षण संचालनालय 
 राष्ट्रीय सीमाशुल्क, उत्पाद आणि नार्कोटिक्स अकादमी
 केंद्रीय आर्थिक गुप्तवार्ता केंद्र 
 लेखापरीक्षण संचालनालय 
 निर्यात विकास संचालनालय 
 सीमा शुल्क, अबकारी शुल्क व सेवा कर अपील न्यायाधीकरण 
 सेवा कर संचालनालय 
 आर्थिक गुप्तवार्ता परिषद 
 अंमलबजावणी संचालनालय
 केंद्रीय नार्कोटिक्स ब्युरो

अधिकार श्रेणी 

 अध्यक्ष 
 मुख्य आयुक्त 
 आयुक्त 
 अतिरिक्त आयुक्त 
 उपायुक्त 
 सहाय्यक आयुक्त 
 अधीक्षक 
 निरीक्षक 
 उप निरीक्षक 
 कर सहाय्यक 
 हवालदार 

भारताची अर्थव्यवस्था अर्थ मंत्रालय (भारत)