मुंगूस

मुंगूस (कुळनाम : हर्पेस्टिडे) हे दक्षिण युरेशिया व मुख्य आफ्रिका खंडात आढळणाऱ्या मांसभक्षक, सस्तन प्राण्यांच्या ३३ प्रजातींचे कूळ आहे. मुंगसांच्या विविध प्रजातींमधील पूर्ण वाढ झालेल्या प्राण्यांची लांबी प्रजातीगणिक १ ते ४ फूट (०.३० मी. ते १.२ मी.) आढळते. वजनाच्या दृष्टीने खारीएवढ्या दिसणाऱ्या व २९० ग्रॅमांएवढे वजन असलेल्या छोट्या मुंगसांपासून मांजरीएवढ्या आकारमान असलेल्या व ४ किलोग्रॅम वजनाच्या पांढऱ्या शेपटीच्या मुंगसापर्यंत प्रजातीगणिक वैविध्य आढळते. किडे,सरडे,पक्षी व अंडी,कृंतक,साप,मृत प्राणी हे मुंगसाचे प्रमुख भक्ष आहे. 

सापांप्रमाणेच त्यांच्या संवेदी चेतातंतूंच्या टोकामधे फेरफार असतो, त्यामुळे त्यांना सापाच्या विषाविरुद्ध प्रतिकारक्षमता असते. शिवाय जाड कातडे व चपळता देखील त्यांना विषाविरुद्ध मदत करते. त्यामुळेच भारतात अनेक ठिकाणी नाग व इतर विषारी सापांविरुद्ध संरक्षणासाठी मुंगसं पाळली जातात.

वर्गीकरण 
नकुलाद्य कुळ
 जातकुळी Atilax
दलदल मुंगूस
 जातकुळी Bdeogale
काळ्या पायाचं मुंगूस
 जातकुळी Cynictis
पिवळे मुंगूस
 जातकुळी Galerella
सोमाली बारीक मुंगूस
काळे मुंगूस
 जातकुळी Helogale
इथियोपियाई खुजे मुंगूस
सामान्य खुजे मुंगूस
 जातकुळी Herpestes
छोट्या शेपटिचे मुंगूस
भारतीय करडे मुंगूस
भारतीय तपकिरी मुंगूस
आशियाई छोटे मुंगूस
इजिप्ति मुंगूस
खेकडा खाऊ मुंगूस
 जातकुळी Ichneumia
पांढऱ्या शेपटीचे मुंगूस
 जातकुळी Mungos
पट्टेदार मुंगूस
 जातकुळी Suricata
मीरकॅट

संदर्भ 

प्राणी
सस्तन प्राणी