२०१० फिफा विश्वचषक

२०१० फिफा विश्वचषक ही जून ११ ते जुलै ११, इ.स. २०१० दरम्यान खेळली गेलेली जगातील अग्रणीय फुटबॉल स्पर्धा होती. दक्षिण आफ्रिकेत खेळली गेलेली ही स्पर्धा फिफा विश्वचषक स्पर्धेची १९वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा प्रथमच आफ्रिकेत खेळली गेली. या स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी फिफाच्या २०८ सदस्य राष्ट्रांपैकी २०४ राष्ट्रांनी भाग घेतला. पात्रता फेरी ऑगस्ट २००७ पासून सुरू होती. ने अंतिम सामन्यात वर १-०ने मात करून विजेतेपद मिळवले.

यजमानपद निवड 

  सहयजमानपद नाकारल्याने मे ८, २००४ रोजी माघार घेतली.
  पात्रतानिकष नसल्याने तसेच सहयजमानपद मागितल्यामुळे नकार देण्यात आला.

पात्रता 

यजमान असल्यामुळे  मुख्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र झाला. मागील स्पर्धेप्रमाणे यावेळीही गतविजेता संघाला आपोआप प्रवेश देण्यात आला नव्हता, त्यामुळे नेही पात्रताफेरीतून प्रवेश मिळवला.

नोव्हेंबर २५, २००७ रोजी दर्बान येथे पात्रताफेरीच्या सामन्यांचे वेळापत्रक ठरले होते

पात्र संघ 
मुख्य स्पर्धेत भाग घेण्यास खालील ३२ देश पात्र ठरले.

एफसी (४)
 
 
 
 
कॅफ (५+१)
 
 
 
 
 
  (यजमान)

काँककॅफ (३)
 
 
 
कॉनमेबॉल (५)
 
 
 
 
 
ओफसी (१)
 

युएफा (१३)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

विश्वचषक स्पर्धेत पहिल्यांदाच भाग घेणारा एकही देश नसलेला हा प्रथमच विश्वचषक आहे.  आणि  हे देश पूर्वी इतर देशांचा भाग असताना खेळले होते.

पारितोषिक रक्कम आणि क्लबांचा मोबदला 
२०१० फिफा विश्वचषकात एकूण ४२ कोटी अमेरिकन डॉलरची पारितोषिके दिली गेली. २००६च्या स्पर्धेपेक्षा हा आकडा ६०%ने मोठा आहे. स्पर्धेतील प्रत्येक संघाला सामने सुरू होण्याआधीच १० लक्ष अमेरिकन डॉलर देण्यात आले. साखळी सामन्यांनंतर बाहेर पडलेल्या संघांना प्रत्येकी ८० लाख डॉलर मिळाले. इतर संघांची कमाई अशी होती:
 उप-उपांत्यपूर्व (सोळा संघांची फेरी) - ९० लाख डॉलर
 उपांत्यपूर्व फेरी - १ कोटी ८० लाख डॉलर
 उपांत्य फेरी - २ कोटी डॉलर
 तिसरा क्रमांक - २ कोटी ४० लाख डॉलर
 विश्वविजेता - ३ कोटी डॉलर

याशिवाय फिफाने आपल्या इतिहासात पहिल्यांदाच खाजगी क्लबांना त्यांच्या खेळाडूंना आपआपल्या राष्ट्रीय संघांकडून खेळू दिल्याबद्दल मोबदला दिला. २ कोटी ६० लाख युरोचा हा एकूण मोबदला दर खेळाडू दर दिवशी १,००० युरो दिल्यासारखा होता.

२००८मध्ये फिफा आणि युरोपीय फुटबॉल क्लबच्या प्रतिनिधींमधील समझोत्यांनंतर हा निर्णय घेण्यात आला. याच्या बदल्यात क्लबांनी जी-१४ ही आपली संघटना बरखास्त केली आणि २००५पासूनचे फिफा विरुद्ध आपल्या खेळाडूंना झालेल्या इजांच्या मोबदल्याचे दावे मागे घेतले. बेल्जियमच्या शार्लेरुआ एस.सी. या क्लबच्या अब्देलमजिद ऊल्मर्स या खेळाडूला २००४ मधिल सरावाच्या सामन्यातील दुखापत किंवा न्यूकॅसल युनायटेडच्या मायकेल ओवेनला २००६च्या स्पर्धेतील दुखापत ही याची उदाहरणे होत.

स्पर्धेचा प्रतिनिधी 

झाकुमी हा १५ वर्षे वयाचा मानवसदृश चित्ता २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेचा प्रतिनिधी आहे. याचा जन्मदिनांक हा मानला जातो. झाकुमी नावातील झा हा भाग दक्षिण आफ्रिकेच्या za या आंतरराष्ट्रीय लघुरुप तर कुमी हा भाग अनेक आफ्रिकन भाषांतील दहा अंकाच्या उच्चारातून घेण्यात आला आहे. झाकुमीचे पिवळे अंग व हिरवे केस यजमान देशाच्या गणवेशाला साजेसे आहेत.

जून १६ हा झाकुमीचा वाढदिवस दक्षिण आफ्रिकेतील युवा दिन आहे. याच दिवशी दक्षिण आफ्रिकेचा दुसरा साखळी सामना खेळला जाईल. १९९४ हे झाकुमीचे जन्म वर्ष दक्षिण आफ्रिकेतील वंशभेद नसलेल्या सर्वप्रथम निवडणुकांचे प्रतीक आहे.

झाकुमीचा खेळ खिलाडुपणाचा. हे झाकुमीचे ब्रीदवाक्य आहे. २००९ फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धेदरम्यान हे ब्रीदवाक्य दाखवण्यात आले होते.

स्पर्धेचा चेंडू 

आदिदास या कंपनीने तयार केलेला जबुलानी हा चेंडू स्पर्धेत वापरण्यात आला. इसिझुलू भाषेत जबुलानीचा अर्थ सगळ्यांना आनंदित करणारा असा होतो. तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत असलेल्या या चेंडूत अकरा या आकड्याचे महत्त्व विशेष होते. अदिदासने तयार केलेला हा अकरावा अधिकृत चेंडू आहे. यावर खेळातील अकरा खेळाडू व दक्षिण आफ्रिकेतील अकरा राजमान्य भाषांचे प्रतीक असलेले अकरा रंग आहेत. ही स्पर्धा जूनच्या अकरा तारखेस सुरू होउन जुलैच्या अकरा तारखेला संपली.

या चेंडूवर टीकाही झाली आहे. एफ.सी. बार्सेलोनाच्या गोलरक्षक व्हिक्टर वाल्देसचे म्हणणे आहे की मला या चेंडूची भिती वाटते, हा बेभरवशाचा आहे.

मैदाने 
२००५मध्ये आयोजकांनी तेरा मैदानांची प्राथमिक यादी जाहीर केली. यात ब्लूमफाँटेन, केप टाउन, दर्बान, जोहान्सबर्ग (दोन मैदाने), किंबर्ली, नेल्सप्रुइट, ओर्कनी, पोलोक्वाने, पोर्ट एलिझाबेथ, प्रिटोरिया आणि रुस्टेनबर्गचा समावेश होता. मार्च १७, २००६ रोजी यातील दहा मैदानांची निवड करण्यात आली.

मानांकन आणि गटविभागणी 

डिसेंबर ४, इ.स. २००९ रोजी संध्याकाळी ७ वाजता केपटाउन येथे संघांची गटांमध्ये विभागणी करण्यात आली. दक्षिण आफ्रिकेची अभिनेत्री चार्लीझ थेरॉन आणि फिफाच्या सचिव जेरोम व्हाल्के यांनी ही विभागणी जाहीर केली. गटांची विभागणी ठरवणारे गोल डेव्हिड बेकहॅम, हेल गेब्रेसिलासी, मखाया न्तिनी, मॅथ्यू बूथ आणि सिंफिवे ड्लुड्लु यांनी निवडले.

पंच 
फिफाने स्पर्धेसाठी नेमलेले पंच खालील प्रमाणे आहेत:

एफसी
 खलील अल घमदी
 रावशान इर्मातोव्ह
 सुबखिद्दीन मोहम्मद सल्लेह
 युइची निशिमुरा

कॅफ
 कोमान कूलिबाली
 जेरोम डेमन
 एडी मैलेट

कॉन्ककॅफ
 जोएल अग्विलार
 बेनितो अर्चुंदिया
 कार्लोस बत्रेस
 मार्को अँतोनियो रोद्रिगेझ

काँमेबॉल
 हेक्टर बाल्दासी
 होर्हे लारिओंदा
 पाब्लो पोझो
 ऑस्कर रुइझ
 कार्लोस युजेनियो सिमॉन
 मार्टिन वाझ्केझ

ओफसी
 मायकेल हेस्टर
 पीटर ओ'लियरी

युएफा
 ओलेगारियो बेन्क्वेरेंका
 मासिमो बुसाका
 फ्रँक डि ब्लीकेरे
 मार्टिन हॅन्सन
 व्हिक्टर कसाई
 स्टेफाने लॅनॉय
 रॉबेर्तो रॉसेटी
 वोल्फगांग श्टार्क
 आल्बेर्तो उंदियानो मॅयेंको
 हॉवर्ड वेब

सामने 

सर्व वेळा दक्षिण आफ्रिका प्रमाण वेळ (यूटीसी+२)

साखळी सामने 
 सा = सामने खेळले
 वि = विजय
 अण = समसमान सामने
 हा = हार
 गोके = गोले केले
 गोझा = गोल झाले
 गोफ = गोल फरक (गोके−गोझा)
 गुण = गुण

प्रथम आणि द्वितीय क्रमांकाचा संघ (हिरवा रंग) १६ संघांच्या फेरी साठी पात्र.

टाय-ब्रेकर 
विश्वचषक स्पर्धे साठी टाय ब्रेकर खालिल प्रमाणे ठरवण्यात येईल.

 साखळी सामन्यातील गुण;
 साखळी सामन्यातील गोल फरक;
 साखळी सामन्यात केलेले गोल.
 टाय संघात झालेल्या सामन्यातील गुण;
 टाय संघात झालेल्या सामन्यातील गोल फरक;
 टाय संघात झालेल्या सामन्यातील सर्वाधिक गोल;
 drawing of lots by the FIFA Organising Committee or play-off depending on time schedule.

गट अ

गट ब

गट क

गट ड

गट इ

गट फ

गट ग

गट ह

बाद फेरी

१६ संघांची फेरी 
सर्व वेळा दक्षिण आफ्रिका प्रमाण वेळ (यूटीसी+२)

उपांत्यपूर्व फेरी

उपांत्य फेरी

तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना

अंतिम सामना

सांख्यिकी

गोल करणारे खेळाडू 
संपूर्ण यादी पहाण्यासाठी, पहा २०१० फिफा विश्वचषक गोल करणारे खेळाडू

दक्षिण आफ्रिकेचा खेळाडू सिफिवे शबलल याने स्पर्धेतील पहिला गोल स्पर्धेच्या पहिल्या सामन्यात मेक्सिको (१-१) विरुद्ध केला. डॅनिश मिडफिल्डर डॅनियल एगरने स्पर्धेतील पहिला स्व गोल नेदरलँड्स (०-२) विरुद्धच्या सामन्यात केला. आर्जेंटिनाचा स्ट्रायकर गोंझालो हिगुएन याने स्पर्धेतील सर्वप्रथम हॅट्रीक दक्षिण कोरिया (४-१) विरुद्ध केली.

स्पर्धेत चार खेळाडूंनी सर्वात जास्त ५ गोल केले. गोल्डन बुटाचा पुरस्कार जिंकणाऱ्या जर्मनीच्या थॉमस मुलरने तीन असिस्ट केले. रजत बुट जिंकणारा स्पेनचा डेव्हिड व्हिया एकूण ६३५ मिनिटे तर कास्य बुट मिळवनारा नेदरलँड्सचा वेस्ली स्नायडर ६५२ मिनिटे खेळला. उरूग्वेच्या दिएगो फोर्लन ने ५ गोल, १ असिस्ट केला व तो ६५४ मिनिटे खेळला. एकूण तीन खेळाडूंनी ४ गोल केले..

शिस्तभंग 

संपूर्ण स्पर्धेत २८ खेळाडूंना निलंबित केले गेले. पैकी १३ खेळाडूंना एकामागोमाग दोन यलो कार्ड, ८ खेळाडूंना रेड कार्ड तर ७ खेळाडूंना यलो कार्डनंतर रेड कार्ड दाखवले गेले होते.

पुरस्कार

ऑल स्टार संघ 

 गोलरक्षक:  एकर कासियास ()
 बचावपटू:  सर्जियो रामोस व कार्लेस पूयोल (),  मैसोन (),  फिलिप लाह्म ()
 मिडफील्डर:  आंद्रेस इनिएस्ता व झावी (),  बास्टियान श्वाइनस्टायगर (),  वेस्ली स्नायडर ()
 फॉरवर्ड:  दिएगो फोर्लान (),  डेव्हिड व्हिया ()
 प्रशिक्षक:  विंसंट डेल बॉस्क ()

स्पर्धांती संघ मानांकन 

१. 
 
२. 

३. 

४. 

५. 

६. 

७. 

८. 

९. 

१०. 

११. 

१२. 

१३. 

१४. 

१५. 

१६. 

१७. 

१८. 

१९. 

२०. 

२१. 

२२. 

२३. 

२४. 

२५. 

२६. 

२७. 

२८. 

२९. 

३०. 

३१. 

३२.

संदर्भ व नोंदी

बाह्य दुवे 

 FIFA.com 2010 website 
 The official 2010 host country website

फिफा विश्वचषक
२०१० फिफा विश्वचषक
चित्र हवे