दिल तो पागल है

दिल तो पागल है हा १९९७ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. यश चोप्राने निर्माण व दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरूख खान, माधुरी दीक्षित व करिश्मा कपूर ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.

कथानक
राहुल आणि निशा भव्य नृत्य मंडळाचे सदस्य होते जे नृत्य-आधारित संगीत नाटक सादर करायचे. निशा राहुलच्या प्रेमात पडली असली तरी ते सर्वात चांगले मित्र होते. राहुलने माया नावाच्या संगीत दिग्दर्शनाची आपली इच्छा जाहीर केली. निशा यांच्यासमवेत या मंडळाच्या सदस्यांना "माया" या शीर्षकाविषयी शंका आहे ज्याने राहुलने प्रेमावर विश्वास ठेवणारी मुलगी आणि तिच्या राजकुमारीची वाट पाहिली आहे जी नक्कीच परत येईल व तिला घेऊन जाईल. दरम्यान, पूजाची ओळख करून दिली गेली, एक आश्चर्यकारक नर्तक, शास्त्रीयदृष्ट्या देखील प्रशिक्षित आणि नृत्य करण्याची उत्साही. लहान वयातच ती अनाथ झाली आहे. तिचे पालनपोषण तिच्या पालकांच्या जवळच्या मित्रांनी केले आहे.

पूजा आणि राहुल यांच्यात वारंवार चुकल्याची चाहूल लागली आहे. या प्रत्येक उदाहरणास बॅकग्राउंडमध्ये सूर वाजविण्याद्वारे चिन्हांकित केले जाते, ते पूजासह नोंदणी करते. नाटकाच्या तालीम दरम्यान, निशाने तिच्या पायाला दुखापत केली आणि डॉक्टर म्हणतात की ती काही महिने नृत्य करू शकत नाही. नाटकातील मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी राहुलला नवीन स्त्रीची गरज आहे. तो एक दिवस पूजा नाचताना आला आणि तिला विश्वास आहे की ती या भूमिकेसाठी परिपूर्ण आहे. तो तिला त्यांच्या तालीमवर येण्यास विनंति करतो आणि ती सहमत आहे. राहुल आणि पूजा यांचे जवळचे मित्र झाले आहेत. तिच्या पालकांच्या कुटूंबियांनी पूजा केल्यामुळे पूजाला तिचा पालकांचा मुलगा अजय लवकरच तिच्या मुलाचा लंडनमध्ये बाल्यावस्थेत राहणारा बालपणीचा सर्वात चांगला मित्र असलेल्या जर्मनीत घेऊन गेला. जसे अजय लंडनला जाण्यासाठी निघाला, तसाच त्याने पूजाला प्रपोज केला. एक कोंडी मध्ये, ती ते स्वीकारत संपेल.
निशा लवकरच दवाखान्यातून परत आली आणि तिची बदली झाली म्हणून नाराज आहे. राहुल पूजाला आवडतो हे कळताच तिला तिच्याबद्दल खूपच हेवा वाटतो. राहुल तिच्या प्रेमाची भरपाई करीत नाही हे जाणून तिने लंडनला जाण्याचा निर्णय घेतला. संपूर्ण तालीम दरम्यान राहुल आणि पूजा एकमेकांना घसरणारा दिसतो. जेव्हा राहुल एके दिवशी पूजाला घरी घुसवतो तेव्हा तो आपला आवाज शिट्टी वाजवू लागतो, ज्यामुळे तिने पुष्कळदा ऐकलेल्या सूरात ती त्या माणसासाठी पडली हे तिला पटवून देते. दुसऱ्या दिवशी दोघे पूजाच्या जुन्या नृत्य शिक्षकांना भेटायला जातात, जो पूजा ताई म्हणून संबोधतो, आणि दोघेही प्रेमळपणे प्रेम करतात असे म्हणतात. नृत्य मंडळाच्या दोन सदस्यांच्या लग्नात राहुल आणि पूजा एक जिव्हाळ्याचा क्षण सामायिक करतात परंतु त्यांचे प्रेम पूर्णपणे कसे व्यक्त करावे याबद्दल खात्री नसते.

प्रीमिअरच्या काही दिवस आधी अजय पूर्वाभ्यास हॉलमध्ये पूजाला आश्चर्यचकित करण्यासाठी पोहोचला आणि सर्वांना सांगितले की तो तिची मंगेतर आहे. राहुल हृदयविकाराचा आहे पण ते दाखवण्याचा प्रयत्न करीत नाही. परत आलेल्या निशाने राहुलच्या विध्वंसची दखल घेतली आणि त्या बदल्यात तिच्यावर प्रेम नसतानाही ती कशी उधळली गेली हे सांगते. नेहमीच्या आनंदी समाप्तीच्या त्याच्या नेहमीच्या शैलीच्या उलट राहुलने नाटकाचा शेवट त्याच्या हृदयविकाराला प्रतिबिंबित करण्यासाठी संपादित केला. प्रीमिअरच्या रात्री, राहुल आणि पूजाची पात्रे स्टेजवर ब्रेक होणार असल्याने अजय एक रेकॉर्ड केलेली टेप वाजवत पूजाने त्याला आपल्या प्रस्तावाच्या आधी पाठवणार होती, तिथे राहुलबद्दल तिला कसे वाटते याबद्दल तिने वर्णन केले होते. अजय अप्रत्यक्षपणे पूजाला सांगत आहे की ती आणि राहुल एकत्र आहेत. पूजाला आता कळले आहे की तिला राहुलवर खरोखर प्रेम आहे आणि प्रेक्षकांनी त्यांचे कौतुक केले म्हणून दोघांनीही त्यांच्या प्रेमाची कबुली दिली आणि या नाटकाला पुन्हा एकदा आनंददायक समाप्ती दिली. तसेच, बॅकस्टेज, अजय निशाला विचारते की तिचे आधीपासूनच लग्न झाले आहे की नाही (तिला तिच्यात रस असल्याचे सूचित होते).

कलाकार
माधुरी दीक्षित - पूजा
शाहरुख खान - राहुल
करिश्मा कपूर - निशा
अक्षय कुमार - अजय
फरीदा जलाल - शांती (अजयची आई) 
देवेन वर्मा - श्रीकांत (अजयचे वडील)
अरुणा इराणी - अनामिका (पूजाची शिक्षक) 
सुरेश मेनन - राहुलचा मित्र

पुरस्कार
फिल्मफेअर पुरस्कार
सर्वोत्तम चित्रपट
सर्वोत्तम अभिनेता - शाहरूख खान
सर्वोत्तम अभिनेत्री - माधुरी दीक्षित
सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - करिश्मा कपूर
सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक - उत्तम सिंग
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री - करिश्मा कपूर

बाह्य दुवे
 

इ.स. १९९७ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट