अरविंद गोखले

अरविंद  विष्णू गोखले (जन्म : इस्लामपूर, १९ फेब्रुवारी  १९१९;   - २४ ऑक्टोबर १९९२) हे एक मराठी लघुकथा लेखक होते. त्यांचे. शिक्षण पुणे व मुंबई येथे बी.एस्‌सी. पर्यंत (१९४०) झाल्यावर १९४१ मध्ये त्यांना ‘दक्षिणा फेलो’ होण्याचा बहुमान प्राप्त झाला. पुढे त्यांनी दिल्लीच्या ‘इंपीरिअल  ॲग्रिकल्चर रिसर्च इन्स्टिट्यूट’मधून सायटोजेनिटिक्सचा अभ्यासक्रम पुरा केला. अमेरिकेतील व्हिस्कॉन्सिन विद्यापीठात तांत्रिक वृत्तपत्रविद्येचा अभ्यास करून त्यांनी एम.एस. ही पदवी मिळविली. १९४३पासून त्यांनी पुण्याच्या शासकीय कृषी महाविद्यालयात संशोधन आणि अध्यापन केले. १९६३नंतर ते मुंबईच्या धरमसी कंपनीत नोकरी करीत होते.

लेखन
‘हेअर कटिंग सलून’ ही त्यांची पहिली कथा पुण्याच्या सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयाच्या नियतकालिकात इ.स. १९३५मध्ये प्रसिद्ध झाली. त्यानंतर त्यांनी साडेतीनशेहून अधिक कथा लिहिल्या. त्यांच्या बऱ्याच कथा, नजराणा (१९४४) ते दागिना (१९७२) पर्यंत प्रसिद्ध झालेल्या पंचवीस कथासंग्रहांत समाविष्ट करण्यात आलेल्या आहेत. ‘कातरवेळ ’, ‘मंजुळा’, ‘रिक्ता’, ‘कॅक्टस’, ‘विघ्नहर्ती’ ह्या त्यांच्या काही विशेष उल्लेखनीय कथा होत. 

अरविंद गोखले यांच्या अनेक कथांचे युरोपीय व भारतीय भाषांतून अनुवाद झाले आहेत. स्वतंत्र कथालेखनाखेरीज काही वेचक अमेरिकन कथांचे अनुवाद त्यांनी केले आहेत; तसेच ना.सी. फडके, वामन चोरघडे, व्यंकटेश माडगूळकर ह्यांच्या निवडक कथांचे संपादन केले आहे. त्यांनी मराठीतील १९५९ ते १९६३मधील निवडक कथांची वार्षिके प्रसिद्ध केली आहेत. ’अमेरिकेस पहावे जाऊन’  हे अरविंद गोखले यांचे प्रवासवर्णनपर पुस्तक आहे.

प्रकाशित साहित्य

अरविंद गोखले यांच्याविषयी अन्य लेखकांनी लिहिलेली पुस्तके
अरविंद गोखले यांच्या लघुकथांचे ’अरविंद गोखले यांची कथा’ या नावाने संकलन करून ते भालचंद्र फडके यांनी संपादित करून प्रकाशित केले आहे.
 अरविंद गोखले यांच्यावर नीला वसंत उपाध्ये यांनी 'कथाव्रती अरविंद गोखले' नावाचे व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक लिहिले आहे.
 त्यांनीच 'अनवट निवडक गोखले' या कथासंग्रहाचे संपादन केले आहे.
 'पाच कथाकार' या पुस्तकात वि.स. खांडेकर यांनी अरविंद गोखलें आणि स्वतःसहित अन्य तीन लेखकांच्या कथा संपादित करून प्रकाशित केल्या आहेत.

पुरस्कार
 अरविंद गोखले यांच्या अनामिका, मिथिला आणि शुभा या तीन कथासंग्रहांना महाराष्ट्र शासनाची पारितोषिके मिळाली आहेत.
 त्यांच्या ’गंधवार्ता’ ह्या कथेस एन्‌काउंटर ह्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या इंग्रजी मासिकाचे आशियाई-अरबी-आफ्रिका कथास्पर्धेचे पारितोषिक मिळाले होते.

संदर्भ 

मराठी लेखक
इ.स. १९१९ मधील जन्म
इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
 पुरुष चरित्रलेख