दुसरी एलिझाबेथ

एलिझाबेथ द्वितीय (एलिझाबेथ अलेक्झांड्रा मेरी ; २१ एप्रिल १९२६ - ८ सप्टेंबर २०२२) या युनायटेड किंग्डम आणि इतर १४ राष्ट्रकुल क्षेत्रांच्या महाराणी होत्या. ६ फेब्रुवारी १९५२ रोजी सुरू झालेली त्यांची ७० वर्षे आणि सात महिन्यांची राजवट इतिहासातील कोणत्याही ब्रिटीश सम्राटापेक्षा सर्वात मोठी होती.

एलिझाबेथ यांचा जन्म मेफेअर, लंडन येथे ड्यूक आणि डचेस ऑफ यॉर्क (नंतरचा राजा जॉर्ज सहावा आणि राणी एलिझाबेथ) यांचे पहिले अपत्य म्हणून झाला. त्यांच्या वडिलांनी १९३६ मध्ये आपला भाऊ राजा एडवर्ड आठवा याने पदत्याग केल्यावर सिंहासनावर प्रवेश केला आणि एलिझाबेथला वारसदार बनवले. एलिझाबेथ यांचे खाजगी शिक्षण घरीच झाले आणि दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात त्यांनी सहाय्यक प्रादेशिक सेवेत काम करून सार्वजनिक कर्तव्ये पार पाडण्यास सुरुवात केली. नोव्हेंबर १९४७ मध्ये, त्यांनी ग्रीस आणि डेन्मार्कचे माजी राजपुत्र फिलिप माउंटबॅटन यांच्याशी लग्न केले. एप्रिल २०२१ मध्ये फिलिप यांचा मृत्यू होईपर्यंत त्यांचे लग्न ७३ वर्षे टिकले. त्यांना चार मुले आहेत: चार्ल्स तिसरा; ऍनी, प्रिन्सेस रॉयल; प्रिन्स अँड्र्यू, ड्यूक ऑफ यॉर्क; आणि प्रिन्स एडवर्ड, अर्ल ऑफ वेसेक्स.

फेब्रुवारी १९५२ मध्ये जेव्हा त्यांच्या वडिलांचा मृत्यू झाला, तेव्हा एलिझाबेथ त्यावेळी २५ वर्षांच्या होत्या; त्या सात स्वतंत्र राष्ट्रकुल देशांची राणी बनल्या : युनायटेड किंग्डम, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड, दक्षिण आफ्रिका, पाकिस्तान आणि सिलोन (आज श्रीलंका म्हणून ओळखले जाते), तसेच राष्ट्रकुल प्रमुख.

उत्तर आयर्लंडमधील संकटे, युनायटेड किंग्डममधील डिव्होल्युशन, आफ्रिकेचे उपनिवेशीकरण आणि युनायटेड किंग्डमचा युरोपियन समुदायांमध्ये प्रवेश आणि युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडणे यांसारख्या अनेक मोठ्या राजकीय बदलांमध्ये एलिझाबेथ यांनी घटनात्मक सम्राज्ञी म्हणून राज्य केले. त्यांच्या क्षेत्रांची संख्या कालांतराने बदलत गेली कारण अनेक प्रदेशांना स्वातंत्र्य मिळाले आणि काही क्षेत्रे प्रजासत्ताक बनली. एलिझाबेथ यांच्या ऐतिहासिक भेटी आणि दौऱ्यांममध्ये १९८६ मध्ये चीन, १९९४ मध्ये रशिया आणि २०११ मध्ये आयर्लंड प्रजासत्ताक आणि पाच पोपच्या भेटींचा समावेश आहे.

एलिझाबेथ यांच्या आयुष्यातील लक्षणीय घटनांमध्ये १९५३ मध्ये राज्याभिषेक आणि अनुक्रमे १९७७, २००२, २०१२ आणि २०२२ मध्ये त्यांच्या सिल्व्हर, गोल्डन, डायमंड आणि प्लॅटिनम जन्मदिवस उत्सवांचा समावेश होतो. एलिझाबेथ या सर्वात जास्त काळ जगलेल्या ब्रिटीश सम्राट होत्या आणि जगाच्या इतिहासात दुसऱ्या क्रमांकावर राज्य करणाऱ्या त्या सार्वभौम होत्या. त्यांच्या आधी फक्त फ्रान्सच्या लुई चौदाव्याचा समावेश होतो.

एलिझाबेथ यांना अधूनमधून प्रजासत्ताक भावना आणि त्यांच्या शाही परिवारासाठी विशेषत: त्यांच्या मुलांचे लग्न मोडल्यानंतर, त्यांची १९९२ मध्ये annus horribilis प्रकरण आणि १९९७ मध्ये त्यांची सून डायना, प्रिन्सेस ऑफ वेल्सचा मृत्यू झाल्यानंतर मीडिया टीकेचा सामना करावा लागला. तथापि, युनायटेड किंग्डममधील लोकांचा राजेशाहीला पाठिंबा सातत्याने उच्च राहिला. तसेच एलिझाबेथ यांची वैयक्तिक लोकप्रियता देखील प्रचंड प्रमाणात होती. एलिझाबेथचे वयाच्या ९६ व्या वर्षी बालमोरल कॅसल, अॅबर्डीनशायर येथे निधन झाले. त्यांच्यानंतर त्यांचा मोठा मुलगा चार्ल्स तिसरा हा गादीवर आला

प्रारंभिक जीवन 

महाराणी एलिझाबेथ यांचा जन्म २१ एप्रिल १९२६ रोजी 02:40 (जागतिक प्रमाणवेळेनुसार) वाजता त्यांचे आजोबा किंग जॉर्ज पंचम यांच्या कारकिर्दीत झाला होता.  त्यांचे वडील प्रिन्स अल्बर्ट, ड्यूक ऑफ यॉर्क (नंतरचा राजा जॉर्ज सहावा), हे राजाचे दुसरे पुत्र होते; आणि आई एलिझाबेथ, डचेस ऑफ यॉर्क (नंतरची राणी एलिझाबेथ द क्वीन मदर), स्कॉटिश कुलीन क्लॉड बोवेस-ल्योन, स्ट्रॅथमोर आणि किंगहॉर्नचे १४वे अर्ल यांची सर्वात लहान मुलगी होती, ज्यांच्या लंडनच्या घरी (१७ ब्रुटन स्ट्रीट, मेफेअर) त्यांची सिझेरियन विभागाद्वारे प्रसूती झाली होती.  

एलिझाबेथ यांनी २९ मे रोजी बकिंगहॅम पॅलेसच्या खाजगी चॅपलमध्ये यॉर्कचे अँग्लिकन आर्चबिशप कॉस्मो गॉर्डन लँग यांनी बाप्तिस्मा घेतला.   त्यांच्या आईच्या नावावर एलिझाबेथ हे नाव ठेवले; अलेक्झांड्रा हे नाव त्यांच्या पणजीनंतर, ज्यांचा सहा महिन्यांपूर्वी मृत्यू झाला होता; आणि मेरी हे नाव त्यांच्या आजीच्या नंतर ठेवले गेले.  

त्यांना त्यांच्या जवळच्या कुटुंबाकडून "लिलिबेट" असे संबोधले जायचे,  कारण हेच नाव सुरुवातीला त्यांनी स्वतःला म्हटले होते.  त्यांचे आजोबा जॉर्ज यांनी एलिझाबेथचे पालन केले होते, ज्यांना त्या प्रेमाने "ग्रँडपा इंग्लंड" म्हणत.   १९२९ मध्ये आजोबांच्या गंभीर आजाराच्या वेळी त्यांच्या नियमित भेटींची बातमी लोकप्रिय प्रेसमध्ये आणि नंतरच्या चरित्रकारांनी दिली आहे. त्यांचे मनोबल वाढवण्यासाठी आणि त्यांना आजारपणातून बरे होण्यासाठी या भेटींची मदत झाली, असे मानले जाते.   

एलिझाबेथ यांची एकुलती एक बहीण, राजकुमारी मार्गारेट, यांचा जन्म १९३० मध्ये झाला. दोन्ही राजकन्यांचे शिक्षण त्यांच्या आई आणि त्यांच्या गव्हर्नस मॅरियन क्रॉफर्ड यांच्या देखरेखीखाली घरीच झाले.  इतिहास, भाषा, साहित्य आणि संगीत यावर लक्ष केंद्रित केलेले धडे या शिक्षणात होते.  क्रॉफर्डने १९५० मध्ये एलिझाबेथ आणि मार्गारेट यांच्या बालपणीच्या वर्षांचे द लिटिल प्रिन्सेसेस नावाचे चरित्र प्रकाशित केले, ज्यामुळे पुढे राजघराण्याला खूप त्रास झाला.  पुस्तकात एलिझाबेथ यांचे घोडे आणि कुत्र्यांवरचे प्रेम, त्यांची सुव्यवस्थितता आणि जबाबदारीची वृत्ती याचे वर्णन केले आहे.  इतरांनी अशी निरीक्षणे प्रतिध्वनी केली : विन्स्टन चर्चिलने एलिझाबेथचे वर्णन केले जेव्हा त्या दोन वर्षांच्या होत्या. तो म्हणतो, "तिच्याकडे अधिकार आणि चिंतनशीलता आहे, जी लहान वयाच्या मानाने आश्चर्यकारक आहे."  त्यांची चुलत बहीण मार्गारेट रोड्सने एलिझाबेथ यांचे वर्णन "एक आनंदी लहान मुलगी, परंतु मूलभूतपणे समजूतदार आणि चांगली वागणूक असलेली" असे केले.

संपत्ती 

एलिझाबेथ यांची वैयक्तिक संपत्ती हा अनेक वर्षांपासून अटकळींचा विषय होता. १९७१ मध्ये, जॉक कोल्विल, त्यांचे माजी खाजगी सचिव आणि त्यांच्या कौट्स या बँकेचे संचालक, यांनी एलिझाबेथ यांची संपत्ती £२ दशलक्ष एवढी असल्याचे सांगितले होते. (२०२१मध्ये सुमारे £३० दशलक्षच्या समतुल्य)   १९९३ मध्ये, बकिंगहॅम पॅलेसने £१०० दशलक्षांचा अंदाज हा "grossly overstated" असल्याचे सांगितले.  २००२ मध्ये, त्यांना अंदाजे £७० किमतीची संपत्ती आईकडून वारशाने मिळाली.  द संडे टाइम्स रिच लिस्ट २०२० मध्ये एलिझाबेथ यांची वैयक्तिक संपत्ती £३५० दशलक्ष इतकी असल्याचा अंदाज केला. यानुसार त्या यूके मधील ३७२ व्या सर्वात श्रीमंत व्यक्ती बनल्या.  संडे टाईम्स रिच लिस्ट १९८९ मध्ये सुरू झाली तेव्हा त्या या यादीमध्ये पहिल्या क्रमांकावर होत्या. तेव्हा त्यांच्याकडे £५.२ बिलियन एवढी संपत्ती होती, ज्यामध्ये राज्य मालमत्ता देखील समाविष्ट आहे; जी वैयक्तिकरित्या त्यांची नव्हती,  (आजच्या मूल्यात अंदाजे  £१३.८ बिलियन ). 

रॉयल कलेक्शन, ज्यामध्ये हजारो ऐतिहासिक कलाकृती आणि क्राउन ज्वेल्सचा समावेश आहे, वैयक्तिकरित्या हे त्यांच्या मालकीचे नव्हते परंतु एलिझाबेथ यांनी ते त्यांच्या उत्तराधिकारी आणि राष्ट्रासाठी ट्रस्ट च्या रूपात ठेवल्याचे सांगितले जाते; यामध्ये बकिंगहॅमपॅलेस आणि विंडसर कॅसल सारखी तिची अधिकृत निवासस्थाने होती,   डची ऑफ लँकेस्टर, एक मालमत्ता पोर्टफोलिओ ज्याची किंमत २०१५ मध्ये £४७२ दशलक्ष होती.  २०१७ मध्ये लीक झालेल्या पॅराडाईज पेपर्समध्ये असे दिसून आले, की डची ऑफ लँकेस्टरने केमन आयलंड आणि बर्म्युडा येथील ब्रिटिश टॅक्स हेव्हन्समध्ये गुंतवणूक केली होती.  नॉरफोकमधील सँडरिंगहॅम हाऊस आणि अॅबर्डीनशायरमधील बालमोरल कॅसल वैयक्तिकरित्या एलिझाबेथ यांच्या मालकीचे होते.  क्राउन इस्टेट - २०१९ मध्ये £१४.३ अब्ज इतक्या होल्डिंगसह   — ट्रस्ट मध्ये ठेवलेली आहे आणि ती वैयक्तिक क्षमतेत विकली जाऊ शकत नाही किंवा त्यांच्या मालकीची देखील नाही.

हे सुद्धा पहा 
 दुसऱ्या एलिझाबेथचा मृत्यू

संदर्भ

बाह्य दुवे 

अधिकृत ब्रिटिश संकेतस्थळ

युनायटेड किंग्डमच्या राण्या
इ.स. १९२६ मधील जन्म