सैराट

सैराट हा नागराज मंजुळे दिग्दर्शित मराठी चित्रपट आहे. नागराज मंजुळे, नितिन केणी आणि निखिल साने यांनी आटपाट प्रोडक्शन, एस्सेल व्हिजन प्रोडक्शन्स आणि झी स्टुडिओ या बॅनर अंतर्गत या चित्रपटाची निर्मिती केली.  या चित्रपटाला अजय - अतुल यांनी संगीत दिले असून यामध्ये रिंकू राजगुरू आणि आकाश ठोसर या नवोदित कलाकारांची प्रमुख भूमिका आहे. २९ एप्रिल २०१६ रोजी हा चित्रपट भारतात प्रदर्शित झाला.

विशेष
सैराट हा शब्द मराठीत पहिल्यांदा रा.ग. जाधव यांनी दादा कोंडके यांचा संदर्भात वापरला.  सैराट ह्या शब्दाच़ा उगम अर्थातच "स्वैर" म्हणजे स्वच्छंदी असा होतो. "मोकळा" ह्या शब्दापासून ज़सा "मोकाट" हा शब्द तयार झ़ाला आहे, त्याच़प्रमाणे, स्वैर शब्दापासून सैराट हा गावठी शब्द तयार झ़ाला असला पाहिजे. उच्चभ्रू समाजात हा शब्द विशेष वापरला ज़ात नसल्याच़े दिसून येते.

कथानक 
एका दलित ज़ातीत जन्मलेला नायक, प्रशांत काळे (उर्फ परश्या) हा गावचा धनाढय आणि राजकारणात अतिशय सक्रिय असलेल्या पाटलाचा मुलीचा प्रेमात पडतो. त्यांच़े प्रेम फुलविण्यामध्ये परश्याच़े दोन मित्र, लंगड्या आणि सलिम शेख उर्फ सल्या, हे त्याला वेळोवेळी मदत करत असतात. घरचांच़ा विरोध पत्करून दोघेजण हैदराबादला पळून जाऊन लग्न करतात परंतु शेवटी सुडाने जळफळत असलेला आर्चीच़ा भाऊ त्यांना शोधून त्यांना ठार मारतो.

कलाकार  

 रिंकू राजगुरू ... (अर्चना पाटील उर्फ 'आर्ची')
 आकाश ठोसर ... (प्रशांत काळे उर्फ 'परश्या')
 तानाजी गळगुंडे ... (प्रदीप बनसोडे उर्फ 'लंगड्या')
 अरबाज शेख ... (सलीम शेख उर्फ 'सल्या')
 अनुजा मुळे ... (ॲनी)
 धनंजय ननावरे... (मंगया)
 सुरेश विश्वकर्मा... (तात्या)
 भक्ती चव्हाण
 सूरज पवार ... (प्रिन्स)
 संभाजी तांगडे
 वैभव परदेशी
 नागराज मंजुळे ... (सातपुते सर)
 छाया कदम 
 भूषण मंजुळे
 ज्योती सुभाष ... (संगुना आत्या)
संजय साठे (शिक्षक)

ह्या सिनेमातील प्रमुख स्त्री भूमिका रिंकु राजगुरूने केली असून, तिची ही आर्चीची  भूमिका चांगलीच गाजली. तर आकाश ठोसर यांनी परशा ची भूमिका निभावली आहे.

संगीत 
सैराट चित्रपटाचे संगीत दिग्दर्शन अजय-अतुल यांचे आहे. चित्रपटातील बहुतेक सर्व गाणी अजय-अतुल यांनीच लिहिली असून पार्श्वसंगीतही त्यांनीच दिले आहे. ज्याच्या पार्श्वसंगीताचे ध्वनिमुद्रण हॉलीवूड, कॅलिफोर्निया मधील 'सोनी स्कोरिंग स्टेज' या स्टुडिओत 'सिंफनी ऑर्केस्ट्रा'मध्ये झाले असा सैराट हा भारतातील पहिलाच चित्रपट आहे. या स्टुडिओमध्ये त्यांनी ४५ जणांच्या वाद्यवृंदासोबत या चित्रपटाच्या संगीताचे ध्वनिमुद्रण केले आहे. संगीतात सेलो, व्हायोलीन, हार्प, हॉर्न, ब्रास या वाद्यांचा वापर केला आहे.

निर्मिती 
नागराज मंजुळे यांनी या चित्रपटाची कहाणी सौम्य प्रेमकथा म्हणून लिहिली होती. त्यांचा उद्देश असाच़ होता की ह्या चित्रपटाने मागच्या काही चित्रपटांपेक्षा जास्त व्यवसाय करावा. चित्रपटाची कथाही त्यांचा स्वतःचा आयुष्याशी संबंधित आहे. त्यामुळेच़ चित्रीकरणासाठी सोलापूर जिल्ह्यातील जेऊर ह्या त्यांचा स्वतःचा मूळ गावाची निवड करण्यात आली.

प्रदर्शन 
हा चित्रपट महाराष्ट्र, गुजरात, गोवा, मध्य प्रदेश, कोलकाता, भिलाई, रायपूर, कर्नाटक, तेलंगण या ठिकाणी इंग्रजी उपशीर्षकांसहित प्रदर्शित करण्यात आला.

बॉक्स ऑफिस 
सैराट मराठी चित्रपट सृष्टीत सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट ठरला आहे. या चित्रपटाने आजपर्यंतच़े सर्व विक्रम मोडीत काढत आत्तापर्यंत ११० कोटींची कमाई केली आहे.

पुरस्कार 
या चित्रपटाची ६६व्या बर्लिन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात निवड झ़ाली. रिंकू राजगुरू हिला "एका चैतन्यशील मुलीच़े प्रभावी चित्र रंगवण्यासाठी" २०१५ मध्ये ६३व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात स्पेशल जुरी पुरस्कार / विशेष उल्लेख पुरस्काराने (चित्रपट) गौरवण्यात आले. 'महाराष्टाचा फेव्हरेट कोण ' यातील वेगवेगळ्या  पंधरा पुरस्कारापैकी चौदा पुरस्कार मिळाले.

सैराट चित्रपटावरून हिंदीत 'धडक' निघाला आहे. श्रीदेवीची मुलगी जान्हवी कपूर 'धडक'ची नायिका आहे.

संदर्भ 

मराठी चित्रपट