दमणगंगा नदी

दमणगंगा नदी ही भारताच्या पश्चिम भागातून वाहणारी नदी आहे. ही 'पश्चिमवाहिनी' नदी भारताच्या महाराष्ट्र व गुजरात या राज्यांमधून वाहते.

दमणगंगा नदीला दावण नदी देखील म्हणतात ही पश्चिम भारतातील एक नदी आहे. नदीचे हेडवेटर्स पश्चिम घाटांच्या रेंजच्या पश्चिम उतारावर आहेत आणि ते पश्चिमेकडून अरबी समुद्राकडे जाते. ही नदी महाराष्ट्र आणि गुजरात राज्यांत तसेच दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव केंद्रशासित प्रदेशातून वाहते. [१] नदीच्या उत्तर किना-यावर वापी, दादरा आणि सिल्वासा ही औद्योगिक शहरे नदीच्या काठावर वसली आहेत [२] आणि दमण शहर नदीच्या काठाच्या दोन्ही काठावर व्यापून आहे. नदीवरील मुख्य विकास प्रकल्प म्हणजे दमण गंगा बहुउद्देशीय प्रकल्प पूर्ण झाला ज्याचा फायदा गुजरात आणि केंद्र शासित प्रदेश दादरा नगर हवेली आणि दमण व दीव यांना मिळतो. 2015 मध्ये दमण गंगाच्या अतिरिक्त-पाण्याचे अंतर-बेसिन हस्तांतरणासह मुख्य नदी जोडणी प्रकल्प अंमलबजावणीसाठी मंजूर करण्यात आले. दक्षिणेकडील किनाऱ्यावर मोती दमण ('मोती' म्हणजे "मोठा") आणि उत्तर काठावरील नानी दमण ('नानी' म्हणजे "छोटा") म्हणजे दमण येथे नदीच्या दोन्ही बाजूला दोन ऐतिहासिक किल्ले आहेत.

भूगोल 
दमण नदी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दमणगंगा नदीचा उगम महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील आंबेगाव गावाजवळ असलेल्या सह्याद्रीच्या टेकड्यांमध्ये होतो. हे 950 मीटर उंचीवर वाढते. दमण आणि वाघच्या प्रमुख उपनद्या माटुंजी येथे दाखल होण्यापूर्वी अनुक्रमे ७९ किलोमीटर (४९ मैल) आणि ६१ किलोमीटर (38 मैल) वाहतात. नदीचा मुख्य भाग महाराष्ट्रात आहे. अरबी समुद्रापर्यंतच्या स्त्रोतापासून त्याची एकूण लांबी 131.30 किलोमीटर (81.59 मैल) आहे. महाराष्ट्र, गुजरात आणि केंद्रशासित प्रदेश दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव या राज्यांमधील डोंगर, श्रीमंत, वाल, रयते, लेंडी, वाघ, सकरतोंड, रोशनी, दुधनी अशा तिच्या काही मुख्य उपनद्या आहेत,आणि पिपरिया. दमण येथे नदी समुद्रात सामील झाल्यामुळे त्याचे नाव दमण गंगा असे आहे. মোহाना येथे जबरदस्त गाळाचा भाग आहे आणि म्हणूनच पाण्याची खोली उथळ आहे. दमण नदीच्या दोन्ही काठावर आहे (पोर्तुगीज नाव: रिओ सँडल्कोलो). नदीच्या तोंडावर बार कठिण वाळूने बनलेला पातळ बेड आहे, ज्यामध्ये उत्तर समुद्रात नदी प्रवेश करते त्या उत्तरेकडील भाग वगळता. नदीपात्र (तापी ते ताद्री पर्यंत पश्चिम वाहणाऱ्या नद्यांचा भाग), जे पश्चिम घाटावर पूर्णपणे आहे, एकूण पाणलोट क्षेत्र २,3१ square चौरस किलोमीटर (5 5 q चौरस मैल) आहे. पाणलोट क्षेत्र वितरण आहे: महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यात 1,408 चौरस किलोमीटर (544 चौरस मैल) (60.74%); गुजरातमधील वलसाड जिल्ह्यात 495 चौरस किलोमीटर (191 चौरस मैल) (21.36%); आणि दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव केंद्रशासित प्रदेशात हे 5१5 चौरस किलोमीटर (१ s० चौरस मैल) (१..90 ०%) आहे. [२] पाणलोट पासून सरासरी वार्षिक धाव बंद 3,771 एमसीएम (दशलक्ष घनमीटर) आहे. [११] नदीचे अपस्ट्रीम क्षेत्र डोंगराळ असून forest,, २२२ हेक्टर (२77,770० एकर) जंगलाने व्यापलेले आहे. जून ते सप्टेंबर दरम्यान पावसाळ्याच्या महिन्यात पावसाचा वर्षाव होतो आणि वार्षिक सरासरीच्या सुमारे २,२०० मिलिमीटर (in 87 इंच) पावसाची नोंद होते (कमाल नोंद 3,,780० मिलीमीटर (१ 14 in इंच) आहे. []] The. खोऱ्यातील जमिनीची परिस्थिती "लालसर तपकिरी माती, खडबडीत उथळ माती, खोल काळी माती आणि किनाऱ्यावरील जलोदर माती" म्हणून वर्गीकृत आहेत. सिल्वासा, वापी आणि दमण नदीच्या काठावरील प्रमुख शहरे आहेत. [२]

दादरा आणि नगर हवेली येथील दमण गंगा नदीवरील पर्यटकांच्या दृष्टीने वान गंगा आणि वंधारा गार्डन आहे. [१२] दक्षिणेकडील किनाऱ्यावर मोती दमण म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दमण येथे नदीच्या दोन्ही बाजूला दोन ऐतिहासिक किल्ले आहेत, त्यापैकी दोन मोठे आणि नानी दमण, उत्तर काठावर छोटे आहेत. [7 ] 

गुजरातमधील नद्या
गुजरातची भौगोलिक रचना
महाराष्ट्रातील नद्या