सुमती मोरारजी

सुमती मोरारजी (१३ मार्च १९०९ - २७ जून १९९८) भारतीय जहाजवाहतूक क्षेत्रातील पहिली भारतीय महिला म्हणूनही ओळखल्या जातात.  त्यांना  नागरी सेवांसाठी १९७१ मध्ये भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान पद्मविभूषणने सन्मानित करण्यात आले. 

त्यांचा जन्म मुंबईतील मथुरादास गोकुलदास आणि त्यांची पत्नी प्रेमाबाई यांच्या श्रीमंत कुटुंबात झाला.  भारतातील तत्कालीन रीतिरिवाजानुसार, तरुण असतानाच त्यांचा विवाह सिंधिया स्टीम नेव्हिगेशन कंपनीचे संस्थापक नरोत्तम मोरारजी यांचा एकुलता एक मुलगा शांती कुमार  यांच्याशी झाला. सिंधिया स्टीम नेव्हिगेशन कंपनी ही नंतर भारतातील सर्वात मोठी शिपिंग कंपनी बनली. 

१९२३ मध्ये वयाच्या १४ व्या वर्षी कंपनीच्या मॅनेजिंग एजन्सीमध्ये त्यांचा समावेश झाला.  १९४६ पर्यंत त्यांनी कंपनीचा संपूर्ण कार्यभार स्वीकारला आणि सहा हजारांहून अधिक लोकांचे व्यवस्थापन केले. त्यांच्या देखरेखीखाली कंपनीने एकूण ५५२,००० टन वजनाच्या ४३ शिपिंग जहाजांच्या ताफ्यात वाढ केली. 

१९७९ ते १९८७ पर्यंत, सरकारने कर्जबाजारी सिंधिया स्टीम नेव्हिगेशनचा ताबा घेईपर्यंत त्या कंपनीच्या अध्यक्षा होत्या. नंतर १९९२ पर्यंत त्या कंपनीच्या चेअरपर्सन एमेरिटस म्हणून नियुक्त झाल्या.

सुमती महात्मा गांधींच्या नियमित संपर्कात राहिल्या आणि दोघेही अनेक प्रसंगी भेटले. त्यांच्या भेटी वर्तमानपत्रातील बातम्यांमध्ये नोंदवल्या गेल्या. १९४२ ते १९४६ या काळात त्या त्यांच्यासोबत स्वातंत्र्याच्या भूमिगत चळवळीत सहभागी झाल्या होत्या. 

२७ जून १९९८ रोजी वयाच्या ८९ व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचा मृत्यू झाला.

संदर्भ 

गांधीवादी
गुजराती व्यक्ती
महाराष्ट्रातील भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्ते
महाराष्ट्रातील व्यवसायिक महिला
इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
इ.स. १९०९ मधील जन्म