विक्रम गोखले

विक्रम गोखले (३० ऑक्टोबर, १९४७ - २६ नोव्हेंबर, २०२२) हे एक भारतीय चित्रपट, दूरदर्शन आणि रंगमंच अभिनेते होते. ते मराठी रंगभूमी, हिंदी चित्रपट आणि दूरदर्शनमधील त्यांच्या भूमिकांसाठी प्रसिद्ध होते. गोखले हे ज्येष्ठ मराठी रंगभूमी आणि चित्रपट अभिनेते चंद्रकांत गोखले यांचे पुत्र होते. 

गोखले यांनी २०१० मध्ये मराठी चित्रपट आघातद्वारे दिग्दर्शनात पदार्पण केले. २०१३ मध्ये स्प्रिंट आर्ट्स क्रिएशन द्वारे निर्मित, त्यांना त्यांच्या अनुमती या मराठी चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याच्या श्रेणीसाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.  

फेब्रुवारी २०१६ मध्ये, घशाच्या आजारामुळे गोखले यांनी रंगमंचावरून निवृत्ती घेतली, तरीही त्यांनी चित्रपटाचे काम चालू ठेवले. त्यांना ५ नोव्हेंबर २०२२ रोजी पुण्यातील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, जिथे २६ नोव्हेंबर २०२२ रोजी वयाच्या ७७ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

प्रारंभिक जीवन 
गोखले यांचा जन्म १४ नोव्हेंबर १९४५  पुणे, बॉम्बे प्रेसिडेन्सी येथे झाला. त्यांच्या पणजी, दुर्गाबाई कामत या भारतीय पडद्यावरच्या पहिल्या महिला अभिनेत्री होत्या, तर त्यांची आजी कमलाबाई गोखले (त्या वेळी कमलाबाई कामत) या भारतीय चित्रपटसृष्टीतील पहिल्या महिला बालकलाकार होत्या.  त्यांचे वडील चंद्रकांत गोखले हे ज्येष्ठ मराठी चित्रपट आणि रंगमंच कलाकार होते आणि त्यांनी ७० हून अधिक मराठी आणि हिंदी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. 

गोखले हे पुण्यात सुजाता फार्म्स नावाची रिअल इस्टेट फर्म चालवत होते.  ते सामाजिक कार्यकर्तेही होते. त्यांच्या कुटुंबाचे चॅरिटेबल फाउंडेशन अपंग सैनिक, कुष्ठरोग्यांची मुले आणि अनाथ मुलांचे शिक्षण यासाठी आर्थिक मदत करते.

फेब्रुवारी २०१६ मध्ये, घशाच्या आजारामुळे गोखले यांनी रंगमंचावरून निवृत्ती घेतली, तरीही त्यांनी चित्रपटाचे काम चालू ठेवले. त्यांना ५ नोव्हेंबर २०२२ रोजी पुण्यातील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, जिथे २६ नोव्हेंबर २०२२ रोजी वयाच्या ७७ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

कौटुंबिक माहिती
विक्रम गोखले यांच्या पणजी दुर्गाबाई कामत या भारतीय चित्रपट सृष्टीतल्या पहिल्या स्त्री अभिनेत्या, तर आजी कमलाबाई गोखले (तेव्हाच्या कमलाबाई कामत) या पहिल्या बाल-अभिनेत्री होत्या.  इ.स. १९१३ साली दुर्गाबाईंनी दादासाहेब फाळके यांची निर्मिती आणि दिग्दर्शन असलेल्या 'मोहिनी भस्मासुर' नावाच्या चित्रपटात पार्वतीची आणि कमलाबाईंनी मोहिनीची भूमिका केली होती. विक्रम गोखले यांच्या पत्‍नीचे नाव वृषाली.

विक्रम गोखले यांचे वडील चंद्रकांत गोखले यांनी ७०हून अधिक हिंदी-मराठी चित्रपटांतून भूमिका केल्या आहेत.

कारकीर्द

नाटके 
 एखादी तरी स्मितरेषा
 कथा
 कमला
 कल्पवृक्ष कन्येसाठी
 के दिल अभी भरा नही 
 खरं सांगायचं तर
 छुपे रुस्तम
 जावई माझा भला
 दुसरा सामना 
 नकळत सारे घडले
 पुत्र मानवाचा
 बॅरिस्टर 
 मकरंद राजाध्यक्ष
 महासागर 
 मी माझ्या मुलांचा
 संकेत मीलनाचा
 समोरच्या घरात
 सरगम 
 स्वामी

मराठी चित्रपट 
 मॅरेथॉन जिंदगी (२०१७)
 आघात (२०१० दिग्दर्शन केलेला पहिला चित्रपट)
 आधारस्तंभ
 आम्ही बोलतो मराठी
 कळत नकळत (१९९१)
 ज्योतिबाचा नवस
 दरोडेखोर (१९८०)
 दुसरी गोष्ट (२०१४)
 दे दणादण
 नटसम्राट (२०१५)
 भिंगरी (१९७७)
 महानंदा (१९८५)
 माहेरची साडी (१९९१)
 लपंडाव (१९९३)
 वजीर
 वऱ्हाडी आणि वाजंत्री (१९७३)
 वासुदेव बळवंत फडके
 सिद्धान्त

हिंदी चित्रपट 
 अकेला (१९९१)
 अग्निपथ (१९९०)
 अधर्म (१९९२)
 आंदोलन (१९९५)
 इन्साफ (१९८७)
 ईश्वर (१९८९)
 कैद में है बुलबुल (१९९२)
 क्रोध (१९९०)
 खुदा गवाह (१९९२)
 घर आया मेरा परदेसी (१९९३)
 चँपियन (२०००)
 जख़मों का हिसाब (१९९३)
 जज़बात (१९९४)
 जय बाबा अमरनाथ (१९८१)
 तडीपार (१९९५)
 तुम  बिन  (२००१)
 थोडासा रूमानी हो जाय (१९९०)
 धरम संकट (१९९१)
 परवाना (१९७१)
 प्रेमबंधन (१९७९)
 फलक द स्काय (१९८८)
 बदमाश (१९९८)
 बलवान (१९९२)
 मुक्ता (१९९४)
 यही है जिंदगी (१९७७)
 याद रखेगी दुनिया (१९९२)
 लाईफ पार्टनर (२००९)
 लाड़ला (१९९४)
 वजीर (१९९४)
 श्याम घनश्याम (१९९८)
 सती नाग कन्या (१९८३)
 सलीम लंगडे पे मत रो (१९८९)
 स्वर्ग नरक (१९७८)
 हम दिल दे चुके सनम (१९९९)
 हसते हसते (१९९८)
 हे राम (२०००)

दूरचित्रवाणी मालिका 
 अकबर बिरबल (दूरदर्शन-१९९०)
 अग्निहोत्र (स्टार प्रवाह)
 अल्पविराम 
 उडान (दूरदर्शन-१९९०-९१)    
 कुछ खोया कुछ पाया (दूरदर्शन)
 जीवनसाथी
 द्विधाता
 मेरा नाम करेगा रोशन
 या सुखांनो या (झी मराठी)
 विरुद्ध
 संजीवनी (२००२)
 सिंहासन (२०१३)

पुरस्कार 
 ’अनुमती’ या चित्रपटातील भूमिकेसाठी २०१३सालचा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार (इरफान खान यांच्याबरोबर विभागून)
 विष्णूदास भावे जीवनगौरव पुरस्कार (२०१५)
 ‘बलराज साहनी-साहिर लुधियानवी फाउंडेशन’तर्फे बलराज साहनी पुरस्कार
 हरिभाऊ साने जीवनौरव पुरस्कार (४-८-२०१७)
 पुलोत्सव सन्मान (डिसेंबर २०१८)
चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कार

संदर्भ 

पुरुष चरित्रलेख
चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारविजेते
मराठी नाट्यअभिनेते
मराठी चित्रपट अभिनेते
मराठी अभिनेते
इ.स. १९४७ मधील जन्म
इ.स. २०२२ मधील मृत्यू