क्रिकेट विश्वचषक, २००३

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (आयसीसी) आयोजित केलेली आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक, २००३ ही क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेची आठवी आवृत्ती होती. ९ फेब्रुवारी ते २३ मार्च २००३ दरम्यान पार पडलेल्या सदर स्पर्धेचे यजमान पद दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे आणि केन्या ह्या देशांकडे संयुक्तरित्या सोपवण्यात आले होते. आफ्रिकेमध्ये खेळविण्यात आलेला ही पहिलीच विश्वचषक स्पर्धा होती.

सदर स्पर्धेत १४ संघांचा सहभाग होता, विश्वचषक स्पर्धेच्या इतिहासातील ही आजवरची सर्वात मोठी संख्या होती, ज्यामध्ये एकूण ५४ सामने खेळविले गेले. ह्या स्पर्धेचे स्वरूप क्रिकेट विश्वचषक, १९९९ प्रमाणेच होते, ज्यामध्ये संघांची दोन समान गटांमध्ये विभागणी केली गेली होती आणि प्रत्येक गटातील तीन अव्वल संघ सुपर सिक्स फेरी साठी पात्र ठरले.

स्पर्धेमध्ये अनेक धक्कादायक निकाल पहायला मिळाले, ज्यात दक्षिण आफ्रिका, पाकिस्तान, वेस्ट इंडीज आणि इंग्लंड ह्या संघांवर गट फेरीतच बाद होण्याची नामुष्की ओढवली  (दक्षिण आफ्रिकेला डकवर्थ-लुईस नियमाचा फटका बसला आणि त्यांची सुपर सिक्स फेरी अवघ्या १ धावेने हुकली). देशातील राजकिय अशांततेमुळे इंग्लंडने त्यांचा झिम्बाब्वेविरुद्धचा सामना सोडून दिला, ज्यामुळे झिम्बाब्वेचा सुपर सिक्स फेरीमध्ये समावेश होऊ शकला. त्याचप्रमाणे, सुरक्षिततेच्या कारणांमुळे न्यू झीलंडने त्यांचा केन्याविरुद्धचा सामना सोडून दिला, ज्यामुळे केन्याचा संघ कसोटी दर्जा नसताना उपांत्य सामन्यात पोहोचणारा पहिला संघ ठरला. त्याशिवाय आणखीएक धक्का देणारी बातमी स्पर्धा सुरू झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी आली, ती म्हणजे ऑस्ट्रेलियाचा अव्वल फिरकी गोलंदाज शेन वॉर्नला, प्रतिबंधित पदार्थाच्या सेवनामुळे स्पर्धेबाहेर पडावे लागले.

आपले सर्व ११ सामने जिंकणाऱ्या ऑस्ट्रेलियन संघाने जोहान्सबर्ग येथील वॉन्डरर्स स्टेडियम झालेल्या अंतिम सामन्यात भारताला पराभूत करून स्पर्धेचे विजेतेपद मिळविले. विश्वचषक स्पर्धा तीन वेळा जिंकणारा ऑस्ट्रेलिया हा एकमेव संघ ठरला.

संघ

क्रिकेट विश्वचषक, २००३ स्पर्धेत आतापर्यंत सर्वाधिक १४ संघांचा समावेश होता. कसोटी क्रिकेट खेळणारे १० संघ स्पर्धेसाठी आपोआप प्राप्त ठरले, ज्यामध्ये नुकतेच सभासदत्व मिळवलेला बांगलादेश आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय संघाचा पूर्ण दर्जा मिळवलेल्या केन्याचा समावेश होता. इतर तीन स्थानांवर कॅनडा येथे झालेल्या २००१ आय.सी.सी. चषक स्पर्धेतील अव्वल तीन संघांचा समावेश करण्यात आला, ज्यामध्ये अनुक्रमे विजेते नेदरलँड्स आणि कॅनडा तसेच नामिबिया हे संघ होते. नामिबियाची ही पहिलीच विश्वचषक स्पर्धा, तर दुसऱ्यांदा सहभागी होणारे नेदरलँड्स आणि कॅनडा ह्यापुर्वी अनुक्रमे १९९६ आणि १९७९ मध्ये सहभागी झाले होते.

विश्वचषक १९९९ मधील स्पर्धेचे स्वरूप ह्यावेळी सुद्धा तसेच ठेवण्यात आले, ज्यामध्ये १४ संघांची दोन समान गटांमध्ये विभागणी करण्यात आली. प्रत्येक गटातील अव्वल तीन संघ सुपर सिक्स फेरीसाठी पात्र ठरले, ज्यामध्ये एकमेकांविरुद्ध मिळवलेले गुण विचारात घेतले गेले. सुपर सिक्स फेरीतील अव्वल चार संघांनी उपांत्य फेरीमध्ये लढत दिली आणि उपांत्य फेरीतील दोन विजेत्या संघांमध्ये अंतिम सामना खेळवला गेला.

यजमान शहरे आणि मैदाने

गट फेरी

प्रत्येक गटातील तीन अव्वल संघ पुढील फेरीसाठी पात्र ठरले. त्यांनी एकमेकांविरुद्ध गट फेरी मध्ये मिळवलेले गुण पुढील फेरीसाठी मोजले गेले, तसेच जे संघ पुढील फेरीमध्ये जाण्यास अपयशी ठरले त्यांच्या विरुद्ध मिळविलेल्या गुणांपैकी एक चतुर्थांश गुण मोजले गेले.

अ गट

गट ब

सुपर ६ प्रदर्शन
अग्रेषित केले गेलेले गुण खालीलप्रमाणे मोजले गेले:

इतर पात्र संघाविरुद्ध विजयः ४ गुण
अपात्र संघाविरुद्ध विजयः १ गुण
पात्र संघाविरुद्ध बरोबरी किंवा अनिर्णित सामना: २ गुण
अपात्र संघाविरुद्ध बरोबरी किंवा अनिर्णित सामना: ०.५ गुण

उपांत्य फेरीसाठी पात्र ठरलेले संघ निळ्या रंगात दाखवले आहेत.

उपांत्य फेरी

पोर्ट एलिझाबेथच्या अवघड, मंद खेळपट्टीवर ऑस्ट्रेलियाने श्रीलंकेच्या अचूक माऱ्याला लढा देत २१२ धावा (७ गडी, ५० षटके) उभारल्या. त्यात कर्णधार रिकी पॉंटिंगचा विश्वास पुन्हा एकदा सार्थ ठरवत, अँड्रू सायमंड्सच्या ११८ चेंडूंतील नाबाद ९१ धावांचा महत्त्वाचा वाटा होता. चमिंडा वासने त्याचे स्पर्धेतील उत्कृष्ट प्रदर्शन कायम ठेवत ३ गडी बाद केले. ह्यानंतर ऑस्ट्रेलियाच्या तेजगती गोलंदाजांनी श्रीलंकेच्या वरच्या फळीची दाणादाण उडवली. ब्रेट लीने (८ षटकांमध्ये ३/३५) सुरुवातीलाच ३ गडी बाद केले आणि ग्लेन मॅकग्राने (७ षटकांमध्ये १/२०) एक. ३९व्या षटकामध्ये पावसाला सुरुवात होण्याआधी अचूक गोलंदाजीपुढे श्रीलंकेचा संघ १२३ धावांपर्यंतच (७ गडी, ३८.१ षटके) मजल मारु शकला, ज्या डकवर्थ-लुईस नियमानुसार फारच कमी होत्या. ह्या सामन्यामध्ये पंचांनी नाबाद दिल्यानंतरही अॅडम गिलख्रिस्टने खिलाडूपणे मैदान सोडले.

कसोटी दर्जा प्राप्त नसलेल्या आणि विश्वचषक उपांत्य सामन्यात पोहोचणारा पहिलाच संघ असलेल्या केन्याची घोडदौड थांबली. सचिन तेंडुलकर (१०१ चेंडूंत ८३ धावा, ५ चौकार, १ षट्कार) आणि सौरव गांगुली (११४ चेंडूंत १११ धावा, ५ चौकार, ५ षट्कार), यांच्या तडाखेबंद फलंदाजीमुळे भारतीय संघाने केन्यासमोर २७० धावांचे अवघड आव्हान ठेवले. दरबानमध्ये प्रकाशझोतात भारताच्या  झहीर खान (९.३ षटकांमध्ये ३/१२), अनुभवी जवागल श्रीनाथ (७ षटकांमध्ये १/११) आणि आशिष नेहरा (५ षटकांमध्ये २/११) ह्या जलदगती त्रिकूटापुढे केन्याच्या फलंदाजांचा निभाव लागु शकला नाही. केन्याचा संघ ४६.२ षटकांमध्ये १७९ धावांपर्यंतच मजल मारू शकला, ज्यामध्ये स्टीव्ह टिकोलो (८३ चेंडूंत ५६ धावा) हा एकमेव फलंदाज थोडाफार प्रतिकार करू शकला.

अंतिम सामना

आकडेवारी

फलंदाजी
सर्वात जास्त धावा
 सचिन तेंडुलकर (भारत) - ६७३
 सौरभ गांगुली (भारत) - ४६५
 रिकी पॉन्टींग (ऑस्ट्रेलिया) - ४१५

गोलंदाजी 
सर्वात जास्त बळी
 चामिंडा वास (श्रीलंका) - २३
 ब्रेट ली (ऑस्ट्रेलिया) - २२
 ग्लेन मॅक्ग्राथ (ऑस्ट्रेलिया)- २१

अधिक माहिती ..

संदर्भ आणि नोंदी

बाह्य दुवे 
  Worldcup on cricinfo

२००३ क्रिकेट विश्वचषक
इ.स. २००३ मधील खेळ
क्रिकेट विश्वचषक