कामेरी

कामेरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे. या गावाची लोकसंख्या सुमारे २०,००० इतकी आहे. हे गाव शिराळा विधानसभा मतदार संघात मोडते.

गावाचे ग्रामदैवत श्री भैरवनाथ मंदिर आहे. हे गाव कोल्हापूर पासून पश्चिमेला 40 किलोमीटर व कराड पासून 35 किलोमीटर इतक्या अंतरावर आहे. गावात बारा बलुतेदार व आठरा अलुतदार यांच्या बरोबर अनेक वस्ती आहेत. गावाच्या दक्षिणेला वारणा ही नदी 24 किलोमीटर व उत्तर बाजूस कृष्णा नदी 22 किलोमीटर आहे. उरुण इस्लामपूर पासून 4 किलोमीटर वर गाव वसले आहे. गावामध्ये विविध दैवताचे धार्मिक स्थळे आहेत. मुख्य भाषा मराठी असून कन्नड, हिंदी आणि इंग्रजी भाषाही येथे बोलल्या जातात.

कामेरी स्वातंत्र्य काळापासून आमदार रामचंद्र पाटील (कारभारी) स्वातंत्र्य नंतर आमदार के.डी.पाटील यांनी विधानसभा व विधानपरिषद प्रतिनिधित्व केले आहे.

कामेरी मध्ये कृषी क्षेत्रातील व्यक्तिमत्त्व कृषिभूषण जगदीश शामराव पाटील व सिनेस्टार विलास यशवंत रकटे यांचे गाव असल्यामुळे कामेरी गावाला एक वेगळीच ओळख निर्माण झाली आहे. "नाट्यपंढरी, "कृषीपंढरी" ह्या नावानेही संबोधलं जातं.

कबड्डीपट्टू गाव अशीही कामेरीची ओळख आहे. 
कामेरी गाव हे कबड्डी पट्टूसाठी प्रसिद्ध आहे.

मुख्य पिके 
ऊस, सोयाबीन, गहु, भाजीपाला ही सुद्धा प्रमुख पिकं म्हणून मोठ्या प्रमाणात उत्पादित केली जातात. कृषिभूषण जगदीश शामराव पाटील यांनी ऊस पिकावरील पहीला प्रयोग पुलअॅटोमायझेन ठिबक सिंचन भारतात प्रथम क्रमांकावर गणला आहे.

सैन्य भरती 
गावातील बहुसंख्य युवक भारतीय लष्करामध्ये भरती झालेले आहेत. काश्मीर, पंजाब, राजस्ठान तसेच पूर्वेकडील अनेक राज्यामध्ये गावातील युवक सीमेवर पहारा देत आहेत. मिलिटरी कामेरी म्हणून या भागात ओळख निर्माण होत आहे.

चौक/मळा/पेठ भाग
बाजार पेठ
गौराई चौक 
हजरत टिपू सुलतान चौक 
जय हिंद चौक 
मोरे गल्ली
सावंत गल्ली
पवार गल्ली
दत्त चौक
नरसोबा चौक
भैरवनाथ चौक
उत्तम चौक
राजारामबापू चौक
डाॅक्टर बाबासाहेब आंबेडकर नगर
कुभांर वाडा
घाटाई चौक
लोहार व गायकवाड गल्ली
डंके - शेळके गल्ली
संजीवनी काॅलनी
शाहू चौक
माने गल्ली
पाटील गल्ली
संत रोहिदास चौक
बारपटे गल्ली
शिवाजी पेठ
अहिल्याबाई होळकर चौक
जुनी चावडी चौक
बदाम कट्टा चौक
धनगर गल्ली
संभाजी पेठ
कामेश्वरी चौक
तानाजी लखमोजी गल्ली
रामदास पेठ
बाळगीरी मठ
राणीलक्ष्मीबाई पेठ
स्वामी विवेकानंद चौक, हायस्कूल जवळच 
आण्णा भाऊ साठे नगर, गणेश मंदिर जवळच
बारपटे गल्ली, गणेश मंदिर जवळ
पोलादनगर, दत्त टेकडी रोड इस्लामपूर
छगनबापू नगर, नॅशनल हायवे जवळ, पश्चिम बाजू
मल्हारराव होळकर चौक, बिरोबा मंदिर जवळच
झेंडा चौक, शिवपुरी रोड
उमाजी नाईक चौक,  शिवपुरी रोड
फडतरे मळा, नॅशनल हायवे जवळ, पुर्वे बाजूस,
करवडे मळा, शिवपुरी रोड
रघुनाथ पाटील मळा, शिवपुरी रोड
बच्चे मळा, शिवपुरी रोड
तानेखान मळा, शिवपुरी रोड
चौगुले मळा, रघुनाथ मंदिर रोड
गोपाळ पाटील मळा, रघुनाथ मंदिर रोड
केशव पाटील मळा, नॅशनल हायवे जवळ, पुर्व बाजूस
पोलीस पाटील मळा, 
पाडुरंग पाटील मळा, नॅशनल हायवे जवळ
शिवचा मळा, नॅशनल हायवे जवळ
माळी मळा, खंडोबा मंदीर जवळ
निंबाळकर पाटील मळा, कृषिभूषण जगदीश आप्पा कामेरी येडेनिपाणी रोड
बारपटे मळा,

हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.

इतिहास
इ.स. ९०० मध्ये विस्तार पावले ते गाव कामेरी गाव होय. इतिहासकारांच्या मतानुसार कोल्हापूर जिल्हा परिसरावर आंध्रभ्रुत्य, कदंब, चालुक्य, राष्ट्रकूट, शिलाहार, देवगिरीचे यादव व बहामनी अशा अनेक राजवटींचा अंमल होता. कामेरीच्या आसपास केलेल्या उत्खननात, तेथील पुरातन अवशेषांवर सातवाहनकालीन व बौद्ध धर्माच्या खुणादेखील आढळल्या आहेत. कामेरी परिसरावर विजापूरच्या आदिलशहाची अनेक वर्षे सत्ता होती. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मार्च, १६७३ मध्ये पन्हाळा जिंकून स्वराज्यात आणला, तसेच १६७५ मध्ये कामेरी परिसर खऱ्या अर्थाने जिंकून आपल्या अखत्यारीत आणला.
इ.स. १६८० मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी देह ठेवला त्या वेळी छत्रपती संभाजी महाराज पन्हाळ्यावर होते. महाराजांच्या मृत्यूनंतर संभाजी राजांनी पन्हाळ्यावरून राज्य चालवण्याचा प्रथम प्रयत्न केला. परंतु नंतर त्यांनी रायगडाकडे कूच केले. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे दुसरे पुत्र राजाराम(ताराबाईने राजारामाच्या नंतर संभाजीपुत्र शाहू महाराज व ताराबाई यांच्या सत्ता संघर्षाची परिणती म्हणून ही गादी निर्माण झाली ) यांनी इ़ स.१६९८ मध्ये साताऱ्याला छत्रपतींच्या गादीची स्थापना केली. पण राजारामांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या पत्नी ताराबाईंनी राज्याची सूत्रे हाती घेऊन स्वतंत्र गादीची स्थापना कोल्हापुरात केली. राणी ताराबाईंनी पन्हाळ्यावर १७१० मध्ये स्वतंत्र राज्य स्थापनेची घोषणा केली.
करवीर गादीची स्थापना करणाऱ्या सरदार राणी ताराबाईंची कारकीर्द १७०० ते १७६१ अशी प्रदीर्घ होती. या कालावधीत मराठी राज्यात दुही माजली होती. ताराबाई व संभाजी महाराजांचे पुत्र शाहू यांच्यामध्ये अनेक वर्षे संघर्ष चालू होता. त्याचे केंद्र करवीरची गादी व कोल्हापूरचा परिसरच होता. राजारामांच्या दुसऱ्या पत्‍नीचा मुलगा दुसरा संभाजी तसेच, छत्रपती शाहू यांच्यामध्येही संघर्ष चालू होता. १७३१ मध्ये याच परिसरात वारणा नदीच्या काठी शाहू व दुसरा संभाजी यांच्यामध्ये तह झाला व महाराष्ट्रातील दुर्दैवी कलहाची सांगता झाली. कामेरी परीसर सातारा संस्थान मध्ये सामील झाले.
१८१८ च्या दरम्यान बहुतांश महाराष्ट्र ब्रिटिशांच्या ताब्यात गेला होता. पण ब्रिटिशांनी कोल्हापूर संस्थान खालसा केले नाही, त्याचे अस्तित्व कायम ठेवले. पुढे १९४९ मध्ये संस्थान भारतीय संघराज्यात विलीन होईपर्यंत कोल्हापूर स्वतंत्र होते.

प्रेक्षणीय स्थळे
पुतळा
छत्रपती शिवाजी महाराज पुतळा (शिवाजी पेठ)

स्थानिक संस्था इमारत 
कामेरी ग्रामपंचायत नवीन इमारत (बाजारपेठ)
कामेरी येडेनिपाणी पाणी पुरवठा सह. संस्था (जुनी चावडी इमारत)

स्मारक 
हुतात्मा स्मारक - विष्णू भाऊ बारपटे (नॅशनल हायवे जवळ, इस्लामपूर दत्त टेकडी रोड)
सखाराम खंडू बारपटे (बारपटे मळा)
ब्रिटिश अधिकारी यांचे थडगे (जूनी चावडीच्या मागील बाजूस)

धार्मिक स्थळ -
श्री मारुती मंदिर (बाजारपेठ)
श्री कामेश्वरी मंदिर (बाबर वाडा)
श्री भैरवनाथ व जोगेश्वरी मंदिर (भवानी पेठ)
श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदीर (भवानी पेठ)
श्री नरसिंह मंदिर (भवानी पेठ)
श्री थडाआई आणि यल्लामादेवी (पाटील गल्ली)
श्री गणेश मंदिर (बारपटे गल्ली)
श्री बिरोबा देवमाळी (जुनी चावडी जवळ)
श्री घाटाई देवी (घाटाई चौक)
श्री नरसोबा मंदिर (नरसोबा चौक)
श्री महादेव मंदिर (देसाई वाडा,नरसोबा चौक)
श्री दत्त मंदिर (नॅशनल हायवे जवळ)
श्री लक्ष्मी मंदिर (नॅशनल हायवे जवळ)
श्री राम मंदिर (पांडूरंग पाटील मळा)
श्री बिरोबा मंदिर (छगनबापू नगर)
श्री अंबाबाई मंदिर (छगनबापू नगर)
श्री गौचार आप्पा मंदिर (क्रॅशर जवळ)
श्री मरीआई मंदिर (कृषिभूषण जगदीशआप्पा रोड)
श्री ऐताळबा मंदिर (कृषिभूषण जगदीशआप्पा रोड)
श्री सटवाई मंदिर (तुजारपूर रोड)
श्री रघुनाथ मंदिर (चौगुले मळा रोड)
श्री पिलाई देवी (चौगुले मळा परीसर)
श्री भवानी देवी मंदिर (चौगुले मळा)
श्री मारुती मंदिर (कदम मळा)
श्री खंडोबा मंदिर (पाटील-माळी मळा)
श्री नागोबा मंदिर (गौराई विहीर जवळ)
बाळगीरी मठ (राणीलक्ष्मीबाई पेठ)
स्वामी मठ (जिल्हा बँक शेजारी)
श्री महालक्ष्मी देवी मंदिर (पवार मळा,येडेनिपाणी-इस्लामपूर रोड)
जैन मंदिर (गौराई चौक)
पीर बुवाजी दर्गा (गौराई विहीर जवळ)
पीर माशुमशहा दर्गा (टिपू सुलतान चौक)
पीर शमशुद्दीन हुसेनी दर्गा (पिरजादे वाडा, टिपू सुलतान चौक)
मुस्लीम मस्जिद (बाजारपेठ)
चर्च (डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर नगर)
चर्च (लोकशाहीर आण्णा भाऊ साठे नगर)

पवित्र स्थान
गौराई विहीर (गौराई चौक)
अंबाबाई पाण्याचे टाके (अंबाबाई मंदिर जवळच)
पिलाई देवी तलाव (पिलाई देवी मंदिर जवळच)

स्थानिक संस्था
शासकीय संस्था :-
ग्रामपंचायत,कामेरी (नवीन इमारत बाजारपेठ जवळ)
भारतीय संचार निगम विभाग, (BSNL) कामेरी (स्वामी विवेकानंद चौक, हायस्कूल जवळ)
सेतू कार्यालयात - कामेरी ग्रामपंचायत सेतू कार्यालय,कामेरी (कामेरी ग्रामपंचायत नवीन इमारत, बाजारपेठ जवळ)
महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी मर्यादित किंवा महावितरण विभाग (हायस्कूल जवळ)
गावकामगार तलाठी कार्यालय, कामेरी (कामेरी ग्रामपंचायत नवीन इमारत,बाजारपेठ जवळ)
मंडल अधिकारी कार्यालय, कामेरी (कामेरी ग्रामपंचायत नवीन इमारत,बाजारपेठ जवळ)
गाव कामगार पोलीस पाटील कार्यालय (पोलीस पाटील मळा)

शासकीय आरोग्य केंद्र-
कामेरी प्राथमिक आरोग्य केंद्र, कामेरी (इस्लामपूर दत्त टेकडी रोड)
कामेरी प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, कामेरी (युवक क्रांती चौक)
कामेरी प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, कामेरी (टिपू सुलतान चौक)

सहकारी संस्था:-

पाणी पुरवठा संस्था-
 कामेरी येडेनिपाणी सह. पाणी पुरवठा संस्था मर्या; कामेरी (जुनी चावडी इमारत)

सोसायटी-
भीमराव पाटील (आण्णा) वि.का.स. सोसायटी मर्या; कामेरी (श्री भैरवनाथ मंदिर जवळ)
जय भवानी वि.का.स. सोसायटी मर्या; कामेरी (श्री मारुती मंदिर जवळ)
राजारामबापू पाटील वि.का.स. सेवा सोसायटी मर्या; कामेरी (श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदीर जवळ)

पतसंस्था
छगनबापू पाटील ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (श्री मारुती मंदिर जवळ)
भैरवदेव ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (श्री भैरवनाथ मंदिर जवळ)
सोनहिरा ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (बाजारपेठ जवळ,लोहार बिल्डिंग)
लोकमान्य महिला ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (नवीन ग्रामपंचायत इमारत जवळ)
लोकमान्य ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (जुनी चावडी जवळ)
जनसेवा महिला ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (श्री कामेश्वरी चौक)
उदयोन्मुखी महिला ग्रामीण बिगर शेती सह. पतसंस्था मर्या;कामेरी (कर्मवीर शिक्षण समुह)

सेवाभावी किंवा समाज सेवा देणा-या संस्था-
राजारामबापू पाटील मल्टीपर्पज डेव्हलपमेंट सोसायटी,कामेरी (जुनी चावडी इमारत)
कर्मवीर व्यायाम मंडळ,कामेरी (जिल्हा परीषद शाळा जवळ)
जयंत दारिद्र्य निर्मूलन अभियान केंद्र,कामेरी (हजरत नवाब टिपू सुलतान चौक)

क्रीडा क्षेत्र -
कर्मवीर व्यायाम मंडळ (कर्मवीर शिक्षण समुह)
विश्वशांती कबड्डी मंडळ (गौराई विहीर जवळ)
विश्वाशांती व्यायाम मंडळ (हायस्कूल परीसर)
छगनबापू पाटील स्टेडियम (राणीलक्ष्मीबाई पेठ)

शिक्षण संस्था-
जिल्हा परीषद मुलाची शाळा (नॅशनल हायवे जवळ)
जिल्हा परीषद मुलीची शाळा (नॅशनल हायवे जवळ)
कर्मवीर शिक्षण संस्था,कामेरी (जिल्हा परिषद शाळा जवळ)
एस.बी.दादा बालवाडी,(श्री भैरवनाथ मंदिर जवळ)
आदर्श प्राथमिक विद्यालय,(भीमराव पाटील आण्णा सोसायटी जवळ)
कन्या शाळा,(श्री रघुनाथ मंदिर जवळ)
सुनंदा जाधव ज्युनियर कॉलेज,(शिवपुरी रोड)
यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ केंद्र,विभागीय कार्यालय कामेरी
शिक्षण महर्षी बापूजी साळुंखे विद्यालय,(नॅशनल हायवे जवळ)
छगनबापू गर्ल्स हायस्कूल, (हुतात्मा स्मारक समोर)
सिद्धीविनायक शिक्षण समुह, (नॅशनल हायवे जवळ)
कामेरी गावात अंगणवाडी शाळा संख्या 11 आहेत

बॅक-
युनियन बॅक ऑफ इंडिया शाखा कामेरी (बाजारपेठ)
सर्जेराव दादा नाईक शिराळा सह. बॅक लि; शिराळा शाखा कामेरी (बाजारपेठ जवळ)
सांगली जिल्हा मध्यवर्ती सह. बॅक लि;सांगली शाखा - कामेरी (दत्त चौक)
कामेरी निधी मिनी बॅक लि;कामेरी (शिवाजी पेठ)
बिलाल (बॅक मित्र) जन सेवा केंद्र (मस्जिद जवळ)

बझार/माॅल-
तुलसी बाजार,नॅशनल हायवे जवळ
श्री राम बाजार,गौराई चौक
वारणा बझार,श्री कामेश्वरी चौक
विठाई बाजार,जुनी चावडी जवळ
एम.के.टेड्रर्स,श्री गणेश मंदिर जवळ

साखर कारखाना शेती सब गट कार्यालय
राजारामबापू पाटील सह. साखर कारखाना लि; राजारामनगर (शेती गट कार्यालय- नॅशनल हायवे उड्डाण पुलाव जवळच)
यशवंतराव मोहिते कृष्णा सह. साखर कारखाना लि;शिवनगर पो.रेठरे बुद्रुक (शेती गट कार्यालय- नॅशनल हायवे शेतकरी दुध संस्था जवळच)

जवळपासची गावे
येडेनिपाणी, तुजारपूर, शिवपुरी, उरुण इस्लामपूर, वाळवा, वाघवाडी, इटकरे, विठ्ठलवाडी, इत्यादी

संदर्भ
https://rajarambapusociety.com/
http://www.mykameri.com 
https://villageinfo.in/
https://www.census2011.co.in/
http://tourism.gov.in/
https://www.incredibleindia.org/
https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
https://www.mapsofindia.com/ 
https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
https://www.weather-atlas.com/en/india-climate

वाळवा तालुक्यातील गावे
सांगली जिल्ह्यातील गावे