प्रवीण तांबे

प्रवीण विजय तांबे (जन्म: ८ ऑक्टोबर १९७१) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे.  तांबेने वयाच्या 41 व्या वर्षी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले आणि आयपीएल पदार्पण करणारा तो सर्वात वयस्कर खेळाडू बनला.  ज्या काळात त्याची आयपीएलसाठी निवड झाली, त्या काळात तो कधीही व्यावसायिक क्रिकेट खेळला नव्हता.

करिअरची सुरुवात 
प्रवीण तरुण असताना त्याला वेगवान गोलंदाज व्हायचे होते पण ओरिएंट शिपिंगचा कर्णधार अजय कदम यांनी त्याला लेगस्पिन गोलंदाजी करण्यास सांगितले. तो शिवाजी पार्क जिमखाना संघाचा भाग होता जिथे त्याच्या लेग-स्पिनने संदीप पाटीललाही प्रभावित केले. "संदीप पाटील यांनी प्रवीणच्या फ्लिपरला उच्च दर्जा दिला," असे प्रवीणचे वडील विजय यांनी क्रिकेटकंट्रीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले.  

त्याने मुंबईत क्लब स्तरावरील क्रिकेट खेळाडू म्हणून अनेक वर्षे मेहनत केली होती, ज्याचा पाठपुरावा त्याने एक दिवसाची नोकरी धरून ठेवला होता.  त्याने 1995-96च्या हंगामात मुंबईच्या स्थानिक लीगच्या डी विभागातील पारसी सायकलिस्ट संघासह क्लब क्रिकेट खेळण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर तो शिवाजी पार्क जिमखान्यात सामील झाल्यावर अव्वल लीगमध्ये खेळण्यासाठी उडी मारण्यापूर्वी मुंबईच्या स्थानिक लीगच्या बी विभागातील पारसी जिमखान्यात गेला.  त्याला 2000 ते 2002 दरम्यान मुंबई रणजी संभाव्य संघात स्थान देण्यात आले होते परंतु अंतिम संघात त्याला स्थान देण्यात आले नव्हते.

इंडियन प्रीमियर लीग 
प्रवीणच्या आयुष्यात एक मनोरंजक ट्विस्ट होता. तो कधीही त्याच्या शहरासाठी खेळला नव्हता पण आश्चर्यकारकपणे त्याची इंडियन प्रीमियर लीगसाठी निवड झाली होती. "ज्याला प्रथम-श्रेणी क्रिकेट खेळण्याची संधी देखील मिळाली नाही आणि डॉ. एचडी कांगा मेमोरियल क्रिकेट लीगमध्ये एवढी वर्षे कठोर परिश्रम घेतले आहेत, त्यांच्यासाठी ही एक अद्भुत गोष्ट आहे," राहुल द्रविड, राजस्थान रॉयल्सचे त्याचे मुख्य मार्गदर्शक म्हणतात.   आयपीएलच्या सुरुवातीच्या हंगामात (2008 ते 2012 या पहिल्या पाच हंगामात), त्यांनी सुमारे पाच वर्षे संपर्क अधिकारी म्हणून काम केले, विशेषतः जेव्हा जेव्हा नवी मुंबईतील डी.वाय. पाटील स्टेडियमवर सामने आयोजित केले गेले.  

निमंत्रणात्मक T20 स्पर्धेदरम्यान स्काउट्सद्वारे पाहिल्यानंतर त्याला राजस्थान रॉयल्ससोबत आयपीएल करार प्राप्त झाला, जिथे त्याच्या प्रतिभेला विशेषतः लेग स्पिनच्या उत्कृष्ट भिन्नता बॉलिंग करण्याच्या क्षमतेमुळे लक्षात आले जे विरोधी फलंदाजांना धक्का देऊ शकते.  जानेवारी २०१३ मध्ये झालेल्या डीवाय पाटील स्पोर्ट्स अकादमीच्या निमंत्रित टी-२० स्पर्धेत तांबे हे ब संघाचे प्रशिक्षक असल्याचे सुरुवातीला उघड झाले. तथापि, दुखापतग्रस्त राहुल शर्माच्या जागी त्याला मुख्य प्रथम पसंतीचा गोलंदाज म्हणून उतरावे लागले आणि तांबे यांनी 12 विकेट्स घेतल्या ज्यामुळे त्याच्या संघाला निमंत्रित स्पर्धा जिंकण्यात मदत झाली आणि निमंत्रण स्पर्धेतील त्याच्या कामगिरीने लक्ष वेधून घेतले आणि यामुळे लगेचच मदत झाली. राजस्थान रॉयल्ससोबत आयपीएल करार करा.  त्याने वयाच्या 41 व्या वर्षी 2013 इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये राजस्थान रॉयल्स विरुद्ध दिल्ली डेअरडेव्हिल्स विरुद्ध खेळताना आपले व्यावसायिक शीर्ष-उड्डाण क्रिकेट पदार्पण तसेच T20 पदार्पण केले.  

माजी क्लब-मेट आणि मुंबईचे निवडक अॅबे कुरुविला यांनी देखील खुलासा केला आहे की प्रवीणने गेल्या 8 वर्षात केवळ मध्यमगती गोलंदाजीतून लेग स्पिनकडे वळले आहे.  2014 इंडियन प्रीमियर लीग दरम्यान, प्रवीणने 5 मे 2014 रोजी अहमदाबाद येथे कोलकाता नाईट रायडर्स विरुद्ध मनीष पांडे, युसूफ पठाण आणि रायन टेन डोशेटे यांना बाद करून हॅटट्रिक घेतली ज्यामुळे त्याला सामनावीराचा पुरस्कार मिळण्यास मदत झाली.  आयपीएल 2014 मध्ये स्पर्धेच्या 25 व्या सामन्यापर्यंत त्याच्याकडे जांभळी कॅप होती.   त्याने 2014च्या आयपीएल हंगामाचा शेवट 15 विकेट्स घेऊन उच्च पातळीवर केला (2014 हंगामात राजस्थान रॉयल्ससाठी तो आघाडीचा बळीही होता) जरी राजस्थान रॉयल्सला मुंबई इंडियन्सकडून झालेल्या विनाशकारी पराभवानंतर प्लेऑफमध्ये प्रगती करता आली नाही. 

2016 मध्ये, 2016च्या इंडियन प्रीमियर लीग सीझनसाठी गुजरात लायन्स फ्रँचायझीने त्याला विकत घेतले. फेब्रुवारी 2017 मध्ये, प्रवीणला 2017 इंडियन प्रीमियर लीगसाठी सनरायझर्स हैदराबाद संघाने 10 लाखांना विकत घेतले.  2020च्या आयपीएल लिलावात, 2020 इंडियन प्रीमियर लीगच्या आधी कोलकाता नाइट रायडर्सने त्याला विकत घेतले.  2019च्या लिलावात KKR ने 20 लाखांना विकत घेतल्यानंतर 2020 मध्ये IPL मध्ये परत येण्यासाठी त्याने 2018 मध्ये घेतलेला प्रारंभिक निवृत्तीचा निर्णय त्याने मागे घेतला. तथापि, संबंधित अधिकाऱ्यांकडून योग्य परवानगी न घेता आणि BCCIच्या धोरणांचे उल्लंघन केल्याबद्दल T10 लीगमध्ये खेळल्यानंतर 2020 IPL मध्ये भाग घेण्यासाठी IPL प्रशासकीय समितीने त्याला अपात्र ठरवले होते.

T10 क्रिकेट लीग 
अबू धाबी T10 लीग सीझन 2 मध्ये, प्रवीण सिंधी संघाकडून खेळला. T10 लीग खेळण्यासाठी त्याने सुरुवातीला 2018 मध्ये निवृत्तीची घोषणा केली कारण BCCIच्या नियमानुसार सक्रिय भारतीय क्रिकेट खेळाडू परदेशी लीगमध्ये खेळू शकत नाही. केरळ नाईट्स विरुद्ध 2018 T10 लीगच्या चौथ्या गटातील सामन्यात, त्याने ख्रिस गेल, इऑन मॉर्गन, किरॉन पोलार्ड, फॅबियन ऍलन यांना बाद करून T10 फॉरमॅटच्या इतिहासात 5 बळी घेणारा पहिला खेळाडू बनून विक्रम केला. आणि उपुल थरंगा .   याच सामन्यात त्याने योगायोगाने मॉर्गन, पोलार्ड आणि अॅलन यांना लागोपाठच्या चेंडूंवर बाद करून हॅट्ट्रिक पूर्ण केली.  टी10 लीगमध्ये हॅट्ट्रिक घेणारा शाहिद आफ्रिदीनंतरचा तो दुसरा खेळाडू ठरला आहे.

देशांतर्गत आणि T20 फ्रँचायझी कारकीर्द 
2013 चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी20 मध्ये त्याला गोल्डन विकेट पुरस्कार (टूर्नामेंटमध्ये सर्वाधिक विकेट घेतल्याबद्दल) मिळाला.  त्याने पाच सामन्यांमध्ये 6.50च्या प्रभावी सरासरीने 12 विकेट्स घेतल्या, जे रविचंद्रन अश्विन आणि सुनील नरेन यांच्यापेक्षा कितीतरी चांगले होते.   मुंबई इंडियन्स विरुद्ध 2013 CLT20 फायनलमध्ये तो रॉयल्ससाठी सर्वात किफायतशीर गोलंदाज देखील होता जिथे त्याने 4 षटकात 2/19 असा महत्त्वपूर्ण स्पेल दिला.  

प्रवीणला 2013-14 रणजी करंडक स्पर्धेत मुंबई क्रिकेट संघासाठी पहिला कॉल मिळाला आणि त्याने ओरिसा क्रिकेट संघाविरुद्ध पुढील फेरीत पदार्पण केले.   त्याने 25 फेब्रुवारी 2017 रोजी 2016-17 विजय हजारे करंडक स्पर्धेत मुंबईसाठी लिस्ट ए मध्ये पदार्पण केले.   

जुलै 2020 मध्ये, प्रवीणला 2020 कॅरिबियन प्रीमियर लीग (CPL) साठी त्रिनबागो नाइट रायडर्स संघात स्थान देण्यात आले.   सीपीएलमध्ये करार मिळवणारा तो पहिला भारतीय क्रिकेट खेळाडू ठरला.  26 ऑगस्ट 2020 रोजी, तो त्रिनबागो नाइट रायडर्स आणि सेंट लुसिया झौक्स यांच्यातील सामन्यात खेळला, तो CPL मध्ये खेळणारा पहिला भारतीय क्रिकेट खेळाडू बनला.   2020च्या आयपीएलमध्ये खेळण्याचा इरादा असताना त्याने सुरुवातीला आपली निवृत्ती मागे घेतल्यानंतर 2020 CPL मध्ये भाग घेण्यासाठी त्याला पुन्हा भारतीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घ्यावी लागली.

लोकप्रिय संस्कृती 
'कौन प्रवीण तांबे' या त्यांच्या जीवनावर आधारित बायोपिक? श्रेयस तळपदे अभिनीत डिस्ने + हॉटस्टारवर 1 एप्रिल 2022 रोजी प्रदर्शित झाला.

संदर्भ 

राजस्थान रॉयल्स क्रिकेट खेळाडू
सनरायझर्स हैदराबाद क्रिकेट खेळाडू
भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू
हयात व्यक्ती
इ.स. १९७१ मधील जन्म