सौभद्र

संगीत सौभद्र या नाटकाचा पहिला प्रयोग १८ नोव्हेंबर, इ.स. १८८२ या दिवशी पुण्याच्या पूर्णानंद थिएटरात झाला.

नाटकः संगीत सौभद्र

लेखक : बलवंत पांडुरंग तथा बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर
साल: इ.स. १८८२
पात्रे :  
 अर्जुन
 कुसुमावती
 गर्गमुनी
 नटी
 नारद
 बलराम
 रुक्मिणी
 विदूषक
 श्रीकृष्ण
 सारंगनयना
 सुभद्रा
 सूत्रधार

या नाटकातली गाजलेली पदे

 पात्र: नारद  

राधाधरमधुमिलिंद जयजय । रमारमण हरि गोविंद ॥ धृ ॥ 
कालिंदी तट पुलिंद लांच्छित सुरनुतपादारविंद । जयजय ॥ 1 ॥
उद्‌धृतनग मध्वरिंदमानघ सत्यपांडपटकुविंद । जयजय ॥ 2 ॥ 
गोपसदनगुर्वलिंदखेलन बलवत्स्तुतिते न निंद । जयजय ॥ 3 ॥

 पात्र: नारद  

पार्था, तुज देउन वचनें । 
फसविले पहा मुकुंदानें ॥ ध्रु ॥
सार्वभौम दुर्योधननृपती ।
लक्ष्मी त्याची आणुनी चित्तीं ।
त्यजिले तुज अवमानें ॥ 1 ॥

 पात्र: नारद  

पावना वामना या मना ।
दे तव भजनीं निरंतर वासना ॥ ध्रु ॥
श्रीवत्सांकित कौस्तुभधारिण ।
योगिजनांतररंजना ॥ 1 ॥
भो प्रल्हादपरा हरिरूपा ।
मत्तनिशाचरकंदना ॥ 2 ॥
नवतुलसीदलमालाभूषा ।
बलवद भवभयभंजना ॥ 3 ॥

 पात्र: सुभद्रा

बलसागर तुम्ही वीरशिरोमणी कोठेंतरी रमलां ।
आश्वासन जिस दिले तिला कां विसरुनियां गेलां ॥ धृ ॥
पेरियलें जें प्रीतितरुचें बीज ह्रुदयिं त्याला ।
अंकुर येउनि सुदृढ तयाचा वृक्ष असे झाला ।
सुंदर तुम्ही मूर्तिमान तच्छायेला बसलां ।
चित्र असे हृदयांत कोंदतां ठाव न अन्याला ॥

अन्य पदे

 अर्जुन तर संन्यासि हो‍उनी
 अति कोपयुक्‍त होय परि
 अरसिक किती हा शेला
 किती सांगुं तुला मज
 कोण तुजसम सांग
 कांते फार तुला मजसाठीं
 गर्गगुरूतें घेतलें वश
 जेव्हां जेव्हां वाढायातें
 ज्यावरिं मीं विश्‍वास ठेविला
 तस्कराहातीं द्विजगोधन
 दिसलि पुनरपी गुप्त जाहली
 नच सुंदरि करूं कोपा
 नभ मेघांनीं आक्रमिलें
 नमुनि ईशचरणा
 नाहीं झाले षण्मास मला
 नीरक्षीरालिंगनरूपी स्‍नान
 नेमियलें मज शत्रुजयाला
 परम सुवासिक पुष्पें
 पुष्पपरागसुगंधित शीतल
 पांडुकुमारा पार्थ नरवरा
 पांडुनृपति जनक जया
 प्रिया सुभद्रा घोर वनीं
 प्रिये पहा
 बघुनि सुभद्रेला
 बहुत छळियलें नाथा
 बहुत दिन नच भेटलों
 भूमि जल तेज पवमान
 मन्नेत्र गुंतले लुब्ध
 माझी मातुलकन्यका
 माझ्या मनिचे हितगुज सारे
 माझ्यासाठीं तीनें अन्न
 मी कुमार तीहि कुमारी
 मोडुनि दंडा फेंकुन देइन
 लग्नाला जातों मी
 लाल शालजोडी जरतारी
 वद जाउं कुणाला शरण 
 वदनीं घर्मजलाला
 वसंतीं बघुनि मेनकेला
 वाटे सर्वथा मुक्‍त झालों
 व्यर्थ मीं जन्मलें थोर
 शशिकुलभूषण सदया
 होतों द्वारकाभुवनीं

संदर्भ आणि नोंदी

बाह्य दुवे 

मराठी नाटक नामसूची
सौभद्र