इंद्रायणी एक्सप्रेस

|}
२२१०५ डाऊन व २२१०६ अप क्रमांकाची इंद्रायणी एक्सप्रेस ही भारतीय मध्य रेल्वेची मुंबई छत्रपती शिवाजी टर्मिनस आणि पुणे दरम्यान धावणारी एक वेगवान आगगाडी आहे.
दररोज धावणाऱ्या या गाडीला पुण्याजवळून वाहणाऱ्या ‘इंद्रायणी’ नदीचे नाव दिले आहे.

सुरुवातीस हीच गाडी मुंबई - पुणे दरम्यान १०२१ क्रमांकाची गाडी व पुणे - मुंबई दरम्यान १०२२ क्रमांकाची गाडी म्हणून धावत असे.  तीच गाडी आता नव्या क्रमांकाने धावते.

डबे
सध्या इंद्रायणी एक्सप्रेसला वातानुकूलित खुर्ची यानाचे २, सर्वसाधारण द्वितीय वर्गाचे ८, पासधारकांसाठी आरक्षित असलेले सर्वसाधारण द्वितीय वर्गाचे २ व अनारक्षित असलेले सर्वसाधारण वर्गाचे ५ डबे जोडलेले आहेत. प्रवाशांच्या मागणीनुसार भारतीय रेल्वेला डब्यांची संख्या कमी / जास्त करण्याचे अधिकार आहेत.

सेवा
२७ एप्रिल १९८८ रोजी प्रथम इंद्रायणी एक्स्रपेस सुरू करण्यात आली आणि मुंबई – पुणे दरम्यान धावणाऱ्या सहा गाड्यांपैकी ही एक गाडी आहे.  इतर पाच गाड्या – १२१२७/२८ मुंबई-पुणे इंटरसिटी एक्सप्रेस, ११००७/०८ डेक्कन एक्सप्रेस, ११००९/१० सिंहगड एक्सप्रेस, १२१२५/२६ प्रगती एक्सप्रेस आणि १२१२३/२४ डेक्कन क्वीन.

२२१०५ व २२१०६ क्रमांकांची इंद्रायणी एक्सप्रेस मुंबई – पुणे व पुणे-मुंबई हे १९२ किलोमीटरचे अंतर ३ तास २५ मिनिटांत (वेग - ५५.६० किमी/तास) पार करते.

शक्तीचा वापर
या मार्गावरील सर्व गाड्या विजेवर चालत असला तरीही इंद्रायणीला डब्लयूडीएम थ्रीडी (3D) हे डिझेल इंजिन जोडलेले असते. कर्जत ते लोणावळा या घाटमार्गाच्या चढावावर गाडीला २ डब्ल्यू.सी.जी.-२  हे अधिकचे इंजिन लावतात.

वेळापत्रक
मुंबई-पुणे दरम्यान धावणारी इंद्रायणी एक्सप्रेस ही दिवसातली पहिली आणि परतीसाठीची शेवटची गाडी आहे. २२१०५ ही गाडी दररोज भारतीय प्रमाणवेळेनुसार मुंबई मधून ५.४० वाजता निघून पुण्याला ९.०५ला पोहोचते. परतताना २२१०६ ही गाडी पुण्यावरून १८.३५ला निघून मुंबईला २२.००ला पोहोचते.

धावत्या गाडीतील दुर्घटना
१ डिसेंबर १९९४ च्या रात्री कर्जत आणि लोणावळालोणावळयाच्या दरम्यान भोर घाट उतरताना ठाकूरवाडी केबीनजवळ आग लागल्यामुळे इंद्रायणी एक्सप्रेसचे ब्रेक निकामी झाले. अशा परिस्थितीत घाटामधून ही गाडी १०० कि.मी/तासापेक्षा जास्त वेगाने धावत धावत शेवटी सपाट जागी थांबली होती.  या दुर्घटनेमागचे निश्चित कारण अद्यापपर्यंत समजू शकलेले नाही.

संदर्भ व नोंदी 

भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या
मध्य रेल्वे