बाळंभट देवधर

मल्लखांब या खेळाचे संशोधक व आद्यगुरू म्हणून बाळंभट देवधर (इ.स. १७८०-१८५२) ओळखले जातात. बाळंभट देवधर हे जाणकार कुस्तीगीर आणि कसरतपटू होते. ते बाजीराव पेशवे यांच्या दरबारात होते. मल्लविद्येत अधिक प्रभुत्व मिळावे म्हणून मल्लखांब हा वेगळा कसरतप्रकार या बाळंभटांनी शोधून काढला. एकाग्रता, चपळता, तोल सांभाळण्याचे कौशल्य, काटकपणा आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या या मल्लखांब विद्येचे युद्धशास्त्रात खूप महत्त्व आहे. राणी लक्ष्मीबाई यांनीही या विद्येत प्रावीण्य मिळविले होते.

संदर्भ

क्रीडा
व्यायाम
भारतीय खेळ
मराठी कुस्तीगीर