इरफान खान

इरफान खान उर्फ साहबजादे इरफान खान (७ जानेवारी, १९६७:जयपूर, राजस्थान, भारत - २९ एप्रिल, २०२०:मुंबई, महाराष्ट्र) हे एक भारतीय अभिनेते होते ज्यांनी हिंदी चित्रपट, तसेच ब्रिटिश आणि अमेरिकन चित्रपटांमध्ये काम केले. त्यांना भारतीय चित्रपटसृष्टीतील उत्कृष्ट अभिनेत्यांपैकी एक म्हणून मीडियामध्ये म्हटले जाते. त्यांना फक्त इरफान म्हणूनही ओळखले जाते. 

खान यांची कारकीर्द ३० वर्षांपेक्षा जास्त काळ चालली आणि त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, एक आशियाई चित्रपट पुरस्कार आणि सहा फिल्मफेर पुरस्कारांसह अनेक पुरस्कार मिळाले. २०११ मध्ये, त्यांना पद्मश्री हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान करण्यात आला. 2021 मध्ये, त्यांना मरणोत्तर फिल्मफेर जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.  

नेमसेक, स्लमडॉग मिलियोनेर या इंग्रजी व  पानसिंग तोमर, मकबूल या चित्रपटांतील कामामुळे ते  प्रकाशझोतात आले.

२०१७ पर्यंत, त्यांच्या चित्रपटांनी जगभरातील बॉक्स ऑफिसवर $3.643 अब्ज (₹२३७ अब्ज) कमाई केली होती. 2018 मध्ये, खान यांना न्यूरोएंडोक्राइन ट्यूमर असल्याचे निदान झाले. 29 एप्रिल 2020 रोजी कोलन संसर्गामुळे वयाच्या 53 व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. द गार्डियन या प्रतिष्ठित दैनिकाच्या पीटर ब्रॅडशॉ यांनी इरफान खानचे वर्णन करताना लिहिले,  "ते हिंदी आणि इंग्रजी भाषेतील चित्रपटांमधील एक प्रतिष्ठित आणि करिश्माई स्टार होते, ज्यांची मेहनती कारकीर्द दक्षिण आशियाई आणि हॉलीवूड चित्रपटांमधील एक अत्यंत मौल्यवान पूल होती".

इरफान खानचे प्रमुख हिंदी/इंग्रजी चित्रपट
 ॲसिड फॅक्टरी (इंग्रजी) 
 एक डॉक्टर की मौत
 ज्युरासिक वर्ल्ड (इंग्रजी) 
 द अमेझिंग स्पायडरमॅन (इंग्रजी) 
 द वॉंरियर (इंग्रजी) 
 नेमसेक (इंग्रजी) 
 पानसिंग तोमर
 मकबूल
 रोग
 रोड टु लडाख (लघुपट)
 लाईफ ऑफ पाय (इंग्रजी) 
 लाईफ इन मेट्रो (इंग्रजी) 
 सच अ लॉंग जर्नी (इंग्रजी) 
 सलाम बॉंबे
 स्लमडॉग मिलेनियर (इंग्रजी) 
 हासिल

दूरचित्रवाणी मालिका
 चंद्रकांता
 चाणक्य
 डर
 भारत एक खोज
 द ग्रेट मराठा (रोहिला सरदार नजीब-उद-दौलाच्या भूमिकेत)

निधन
इरफानला २८ एप्रिल २०२०ला संध्याकाळी मुंबईच्या कोकिलाबेन रुग्णालयाच्या अतिदक्षता विभागात दाखल केले होते. २९ एप्रिलला सकाळी त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनाने भारतीय सिनेमासृष्टीने एक मोलाचा हिरा गमावला अशी हळहळ बॉलीवूड मधल्या अनेक दिग्गज अभिनेत्यांनी व्यक्त केली. भारत सरकार आणि राजकीय नेते यांनी इरफानच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त केले.

पुरस्कार
 पद्मश्री - २०११
 फिल्मफेर सर्वोत्तम खलनायक पुरस्कार - २००३ (हासिल चित्रपटातील भूमिकेसाठी) 
 फिल्मफेअर सर्वोत्तम साहाय्यक अभिनेता पुरस्कार - २००७ (लाईफ इन मेट्रो चित्रपटासाठी)
 राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेता- २०१२ पानसिंग तोमर चित्रपटाकरिता

संदर्भ

हिंदी चित्रपट अभिनेते
पद्मश्री पुरस्कारविजेते
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेता
इ.स. १९६७ मधील जन्म
इ.स. २०२० मधील मृत्यू