Turkų kalbos gramatika

Straipsnyje pateikiama turkų kalbos gramatika.

Turkų kalba stipriai agliutinacinė - jai būdinga priesagų ir galūnių įvairovė. Kiti kalbai būdingi bruožai - balsių darna, nekaitymas giminėmis.

Kalbos dalys 
Kalbai būdingos 9 kalbos dalys (sözcük türleri):
 daiktavardis (isim arba ad);
 įvardis (zamir arba adıl);
 būdvardis (sıfat arba önad);
 veiksmažodis (fiil arba eylem.
 prieveiksmis (zarf arba belirteç);
 polinksnis (ilgeç);
 jungtukas (bağlaç);
 dalelytė (edat);
 jaustukas (ünlem).

Daiktavardžiai

Įvardžiai 

! Lietuviškai
! Turkiškai
|-----
| Aš
| Ben
|-
| Tu
| Sen
|-----
| Jis
| O
|-
| Ji
| O
|-----
| Mes
| Biz
|-
| Jūs
| Siz
|-----
| Jie
| Onlar
|-
| Jos
| Onlar
|}

Būdvardžiai

Veiksmažodžiai 

Bitirmek : Baigti

Aš baigiu rašyti tekstą : Metni yazmayı bitiriyorum. 
Ar jau baigei žaidimą : Oyunu bitirmedin mi?
Kada mes baigsime skaityti šitą pasaką? : Bu hikâyeyi okumayı ne zaman bitireceğiz? 

Oy vermek : Balsuoti

Ar jūs balsuojate per rinkimus? : Seçimler sırasında oy veriyor musun? 
Jie balsavo už Grybauskaitę. : Grybauskaite'ye oy verdiler. 
Ar žinai, už ką jos balsuos? : Kime oy vereceklerini biliyor musun? 

Koşmak : Bėgti

Kur bėgi? : Nereye koşuyorsun? 
Mačiau, kaip vakar bėgai. : Dün nasıl koştuğunu gördüm 
Bėgsi greitai ar lėtai? : Hızlı mı, yavaş mı koşacaksın?

İletişim kurmak, aramak : Bendrauti

Kodėl jis nebendrauja su manimi? : Neden beni aramıyor? (O-dişil) 
Aš bendravau su ja. : Onu aradım. (O-dişil) 
Mes gražiai bendrausime su jumis. : Seninle kolayca iletişim kuracağız. 

Korkmak : Bijoti

Kodėl jo bijai? Neden ondan korkuyorsun? (O-eril) 
Vaikystėje aš bijojau kaimyno. : Çocukken komşumdan korkardım. 
Tikiuosi, manęs niekas nebijos. : Umarım kimse benden korkmayacaktır. 

Kötüleşmek : Blogėti

Viskas tik blogėja! : Her şey sadece daha kötü oluyor! 
Atsimeni, kaip blogėjo verslas? : İşin nasıl kötüleştiğini hatırlıyor musun? 
Tikiuosi, kad mano sveikata neblogės. : Umarım sağlığım kötüye gitmeyecektir.

Öpmek : Bučiuoti

Ate! Bučiuoju tave! : Hoşça kal! Seni öpüyorum! 
Mantas vakar mane bučiavo. : Mantas, dün beni öptü. 
Pabučiuosi mane? : Beni öpecek misin? 

Olmak : Būti

Jis yra mokytojas. : O bir öğretmen (Erkek) 
Mes jau buvome filme. : Zaten o filme gittik. (Zaten o filmde olduk, bulunduk) 
Kaip čia bus? : Nasıl burada olacak?

Şüphe etmek : Abejoti

Tėvas manimi abejoja. : Babam benden şüphe ediyor. 
Jūs abejojote, ar aš teisus. : Doğru yaptığım konusunda şüpheliydin. 
Mes abejosime viskuo. : Herşeyden şüpheleneceğiz. 

Üzgün olmak, üzülmek : Apgailestauti

Aš vis dar apgailestauju dėl avarijos. : Kaza için hâlâ üzgünüm. 
Tada aš apgailestavau, kad nėjau į parduotuvę. : Sonra, markete gitmediğim için üzüldüm. 
Visi vyrai apgailestaus dėl to. : Tüm erkekler buna üzülecek.

Aldatmak, kandırmak : Apgauti

Jis visuomet tave apgauna. : O (erkek) seni hep kandırıyor. 
Kodėl apgavai tą berniuką? : Şu çocuğu (erkek) neden kandırdın? 
Rytoj ji manęs neapgaus. : Yarın beni kandırmayacak. (O-dişil) 

Yaklaşmak : Artėti

Artėja Kalėdos. : Noel yaklaşıyor.
Kodėl jie artėjo prie namo? : Neden eve doğru yaklaşıyorlardı?
Mes artėsime lėtai. : Yavaşça yaklaşıyoruz

Hatırlamak : Atsiminti 

Aš atsimenu savo vaikystę. : Çocukluğumu hatırlıyorum.
Tu atsiminei, kad reikia eiti namo. : Eve gitmen gerektiğini hatırladın.
Rytoj jis tai atsimins. : Yarın hatırlayacak. (O-erkek)

Temsil etmek : Atstovauti

Aš atstovauju savo mokyklai. : Okulumu temsil ediyorum. 
Anglijoje jis atstovavo Lietuvai. : Litvanya'yı İngiltere'de temsil etti. 
Manau, kad mes sėkmingai atstovausime Afrikai. : Bence Afrika'yı başarıyla temsil edeceğiz.

Yetiştirmek, eğitmek : Auklėti

Aš griežtai auklėju savo vaikus! : Kesnlikle çocuklarımı yetiştiriyorum!
Mes auklėjome kaimynų vaiką. : Komşumuzun çocuğunu eğitiyorduk.
Kaip auklėsime šitą berniuką? : Bu erkek çocuğunu nasıl yetiştireceğiz?

Gitmek, ders görmek : Eiti

Kur eini, Vytautai? : Nereye gidiyorsun, Vytautas? 
Kodėl mes ėjome taip lėtai? : Neden yavaş gittik? 
Kitą semestrą studentai eis naują kursą. : Sonraki sömestrda öğrenciler yeni bir ders görecekler.

Endişeli, kızgın olmak : Jaudintis

Mes jaudinamės dėl egzaminų. : Sınavlar yüzünden sinirliyiz. 
Tu jaudinaisi, vos tik pamatei tą moterį. : Şu kadını görene kadar sinirliydin. 
Ateityje dar dažnai jaudinsitės dėl vaikų. : Gelecekte çocukların için endişeleniyor olacaksın.

Sürmek (araba), Binmek (at) : Joti

Štai jis grakščiai joja ant asilo. : Eşeğe harika biniyor. 
Mes dar nejojome ant arklio! : Henüz ata binmedik! 
Įsivaizduok! Mano tėvas jos kupranugariu! : Düşünsene! Babam bir deveye binecek!

Gülmek : Juoktis

Mama, kodėl iš manęs juokiesi? : Anne, neden bana gülüyorsun? 
Kvailiai, ar iš manęs juokėtės vakar? : Dün bana mı gülüyordunuz, şapşallar? 
Pažiūrėsime, ar juoksitės rytoj! : Yarın gülecek misin, göreceğiz! 

Şarkı söylemek : Dainuoti

Tu labai gražiai dainuoji, Vytautai. : Çok güzel şarkı söylüyorsun, Vytautas. 
Tau dainavo tik trys dainininkai? : Sadece üç şarkıcı mı sana şarkı söyledi? 
Visada tau dainuosiu. : Sana hep şarkı söyleyeceğim.

Çalışmak : Darbuotis

Dabar negaliu kalbėti - aš darbuojuosi. : Şimdi konuşamam - Yoğun olarak çalışıyorum. 
Jis čia sunkiai darbavosi. : Burada çok çalıştı (erkek). 
Šiandien darbuosiuosi namuose. : Bugün evde çalışacağım.

Yapmak : Daryti

Ką darai? : Ne yapıyorsun? 
Vakar jie darė skrybėles. : Dün şapka yapıyorlardı. 
Ar jūs darysite man valgyti? : Bana yiyecek birşeyler yapacak mısın? 

Boyamak : Dažyti

Agne, kodėl dažai sienas? : Agnė, neden duvarları boyuyorsun? 
Praeitą savaitę Agnė dažė savo kambario sieną? : Geçen hafa Agnė odasının duvarlarını boyuyordu. 
Kas Agnei dažys plaukus? Who will dye hair for Agnė?

Tehdit etmek, korkutmak : Gąsdinti

Amerika gąsdina karu. : Amerika savaşla tehdit ediyor. 
Visos šalys gąsdino Iraką. : Tüm ülkeler Irak'ı tehdit ediyordu. 
Vėl mane gąsdinsi. : Beni yine korkutacaksın.

İçmek : Gerti

Deja, jis daug geria. : Maalesef çok içiyor. (O-erkek) 
Ir vėl gėrei degtinę? : Yine mi votka içiyordun? 
Ką gersite? : Ne içeceksin? 

Düşmek, çökmek : Griūti

Kai jis girtas, jis visąlaik griūna ant grindų. : Sarhoşken hep yere düşer. 
Deja, pastatas sugriuvo. : Maalesef bina çöktü. 
Negi griūsi? : Gerçekten düşecek misin?

İkna Etmek : Įtikinti

Kaip tu taip lengvai įtikini savo žmoną? : Karını nasıl bu kadar kolay ikna ediyorsun? 
Galų gale jis mane įtikino. : Sonunda beni ikna etti. (O-erkek) 
Na, ar įtikinsi mus savo nekaltumu? : Eee, bizi suçsuz olduğuna ikna edecek misin?

Aramak, bulmaya çalışmak : Ieškoti

 Ko ieškai, berniuk? : Ne arıyorsun oğlum? 
Tie vyrai čia kažko ieškojo. : Şu adamlar burada bir şey arıyorlardı. 
Aš paslėpsiu piniginę, o tu jos ieškosi. : Ben cüzdanı saklayacağım, sen de arayacaksın.

Dinlenmek : Ilsėtis

Ša! Tėvas ilsisi! : Şşt! Babam uyuyor! 
Kol tu ramiai ilsėjaisi, kažkas apvogė mūsų butą. : Sen sessizce dinleniyorken biri dairemizi soydu.. 
Tu tiek daug dirbi! Kada ilsėsiesi? : Çok çalışıyorsun! Ne zaman dinleneceksin? 

(Hayvanlar için) Yemek : Ėsti

Ką tas gyvulys ėda? : Şu hayvan ne yiyor? 
Ėdei kaip kiaulė! : Bir domuz gibi yiyordun! 
Mes alkani - ėsime kaip kiaulės! : Açız - domuzlar gibi yiyeceğiz!

Katılmak : Dalyvauti

Vyrai dalyvauja rinkimuose. : Erkekler seçime katılıyorlar. 
Ar jūs dalyvavote vakarėlyje? : Partiye katıldın mı? 
Ar jūs dalyvausite mūsų pietuose? : Akşam yemeğimize katılacak mısın?

Emmek, çiğnemek : Čiulpti

Vaikas čiulpia saldainį. : Çocuk bir şeker çiğniyor.. 
Vampyras čiulpė kraują. : Dün, vampir kan emiyordu. 
Ar vampyrai mums čiulps kraują? : Vampirler kanımızı emecek mi?

Ötmek, cıvıldamak : Čiulbėti

Čiulba paukščiai. : Kuşlar ötüyor. 
Ką jūs mums čiulbėjote, paukščiai? : (Öterek) Bize ne anlatıyorsunuz kuşlar? 
Žiemą paukščiai nečiulbės. : Kışın kuşlar ötmeyecek. 

Denemek : Pabandyti

Devam etmek : Tęsti

Yemek : Valgyti

İçmek : Gerti

Uyumak : Miegoti, Užmigti

İzlemek : Sekti, Stebėti, Žiūrėti, Budėti, Tykoti, Laukti 

Yıkamak : Nusiprausti

Yürümek : Eiti pasivaikščioti (Yürüyüşe çıkmak)

Pişirmek : Virti, Kepti

Görmek : Matyti, Žiūrėti, Stebėti

Dinlemek : Klausyti

Nuorodos 
 Turkų kalbos gramatikos pagrindai 
 Turkų kalbos organizacija (turkų kalba)
 Turkų kalbos asociacija (turkų kalba)

Tiurkų kalbos