Եվրոպա, Եվրոպա (ֆիլմ)

«Եվրոպա, Եվրոպա» (; )  ռեժիսոր Ագնեշկա Հոլանդի  զինվորական թեմայով լեհա-գերմանա-ֆրանսիական ֆիլմ է։

Ֆիլմի հիմքում Սողոմոն Պերելիայի ինքնակենսագրությունն է՝ հրապարակված՝ 1989 թվականին, որտեղ նկարագվում է հրեա անչափահասի ճակատագիրը, որը, որպեսզի խուսափի նացիստների  հետապնդումներից, իրեն գերմանացու տեղ է դնում։ Ֆիլմում երկխոսությունն ընթանում է գերմաներեն, չնայած առանձին տեսարաններում օգտագործվում է նաև իդիշերեն, լեհերեն և ռուսերեն։

Սյուժե 
1938 թվական․ հրեա անչափահաս Սողոմոնն  ընտանիքով ապրում է Գերմանիայում։ Նրա Բար Միցվայի նախօրյակին տեղի են ունենում  Բյուրեղապակյա գիշերվա իրադարձությունները, որի ժամանակ մահանում է նրա քույրը։ Ընտանիքը որոշում է փախչել Լեհաստան, սակայն  1939 թվականի սեպտեմբերին գերմանացիները հասնում են նաև այնտեղ։

Ծնողները որդուն փրկելու համար ուղարկում են ԽՍՀՄ։ Երկու տարի նա անց է կացնում Գրոդնոյի մանկատանը, ընդունելով կոմունիստական գաղափարախոսությունը՝ դառնում է կոմերիտական։ Սակայն 1941 թվականի հունիսի  22-ին Հայրենական Մեծ պատերազմը  հասնում է նրան։ Տարհանման ժամանակ Սողոմոնը հետ է մնում  յուրայիններից և  այլ փախստականների հետ գերի է ընկնում։ Նրա աչքի առաջ գերմանացիները տեսակավորում են գերիներին․ հրեաներին և քաղաքական աշխատակիցներին առանձին՝ արագ գնդակահարելու համար։ Փրկվելու համար Սողոմոնը, որը հիանալի խոսում էր գերմաներեն, թաքցնում է փաստաթղթերը և իրեն դնում Գրոդնոյի բնակիչ գերմանացու տեղ՝ Յոզեֆ Պետերս անունով, որի ծնողները սպանվել են  բոլշևիկների  կողմից։ Այսպես նա դառնում է գերմանական հատվածի գնդի որդին։

Լեզուներին տիրապետելու շնորհիվ (նա գիտեր նաև լեհերեն և ռուսերեն), Սողոմոնը զինվորական տեղամասի թարգմանիչն է դառնում։ Թարգմանել է գնդակահարման բանակցությունները, նույնիսկ հանդիպել է գերի Յակով Ջուգաշվիլիին։

Սողոմոնին ուղարկում են  հիտլերյուգենդի հեղինակավոր դպրոց։ Այնտեղ նա նույնպես թաքցնում է իր հրեա լինելը։ Նույնիսկ իր սիրած աղջկան՝ Լենիին չի համարձակվում  ասել այդ մասին, չնայած վերջինիս մայրն իմանում է ճշմարտությունը, բայց նրան չի մատնում։ Սողոմոնը դպրոցում մնում է մինչև պատերազմի ավարտը, մինչև Կարմիր Բանակի գալը։ Հետո նա հայրենադարձվում է Պաղեստին։

Դերերում 
 Մարկո Հոֆշնայդեր՝ երիտասարդ Սողոմոն Պերել, Սալի, Յոզեֆ Պետերս
 Ժյուլի Դելպի՝ Լենի
 Ռենե Հոֆշնայդեր՝ Իսահակ, Սալիի եղբայր
 Պյոտր Կոզլովսկի (դերասան)՝ Դավիդ, Սալիի եղբայր
 Անդրե Վիլմ՝ զինվոր Ռոբերտ Կելերման
 Էշլի Վարենգեր՝ Գերդ
 Գալինա Լաբոնարսկա՝ Լենիի մայր
 Կլաուս Աբրամովսկի՝ Սողոմոնի հայր
 Միշել Գլեյզեր՝ Սողոմոնի մայր
 Մարտա Սանդրովիչ՝ Բերտա, Սալիի քույր
 Նատալի Շմիթ՝ Բասյա, կինոթատրոնի գանձապահ
 Դելֆինե Ֆորեստ՝ Իննա Մոիսեևա
 Մարտին Մարիա Բլաու՝ Ուլմայեր
 Անջեյ Մաստալեժ՝ Զենեկ Դրաչ, կոմերիտական դպրոցի երիտասարդ լեհ
 Աննա Սենյուկ՝ նացիստուհի
 Հանց Ցիշլեր՝ կապիտան ֆոն Լերենաու
 Ռիշարդ Պետրուսկի՝ երազում Ադոլֆ Հիտլեր
 Ալյոշա Ավդեև՝ խորհրդային մայոր
 Արտուր Բարցիս՝ խորհրդային զինվոր, որին գերմանացիները գերի են վերցրել
 Թադեուշ Վոյտեխ՝ ատամնաբույժ
 Կամա Կովալևսկայա՝ Կատյա, պանդոկապանի աղջիկ
 Զբիգնև Բելսկի՝ կոմունիստական դպրոցի դաստիարակ
 Յարոսլավ Գրուդա՝ Խորհրդային զինվոր՝ կոմունիստական դպրոցում
 Բոգդան Էյմոնտ՝ Խորհրդային զինվոր
 Վլոդզիմեժ Մուսյալ՝ Գետտոյի դարպասների առաջ կանգնող գերմանացի ոստիկան
 Ալեքսանդեր Բեդնաժ՝ հանրակառքի մեջ եղած գերմանացի, որը գետտոյի մոտով գնում էր Լոդզի
 Վլոդզիմեժ Պրես՝ Յակով Ջուգաշվիլի
 Սողոմոն Պերել՝ ինքն իր դերում
 Ստանիսլավ Զատլուկա

Մրցանակներ և անվանակարգեր

Մրցանակներ 
 «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ՝ օտար լեզվով լավագույն ֆիլմի համար՝ 1991 թվական

Անվանակարգեր 
 BAFTA  օտար լեզվով լավագույն ֆիլմ անվանակարգում՝ 1993 թվական
 «Օսկար» մրցանակ՝ լավագույն հարմարեցված սցենար անվանակարգում՝ 1991 թվական

Ծանոթագրություններ 

Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր
Գերմաներեն ֆիլմեր
Ֆիլմեր Հոլոքոստի մասին
Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Գերմանական ֆիլմեր
Գերմանական կենսագրական ֆիլմեր
Գերմանական պատմական ֆիլմեր
Լեհական դրամա ֆիլմեր
Լեհական պատմական ֆիլմեր
Լեհական ռազմական ֆիլմեր
Լեհական կենսագրական ֆիլմեր
1990-ականների դրամա ֆիլմեր
Լեհերեն ֆիլմեր
Ֆրանսիական ֆիլմեր