Գլխավոր երգչախմբային սինագոգ (Դոնի Ռոստով)

Գլխավոր երգչախմբային սինագոգ (), նախկին սինագոգ Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։

Շենքը գտնվում է Բաումանի փողոց, 70 հասցեով։ Սինագոգը բացվել է 1868 թվականին։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո շենքն ազգայնացվել է և վերակառուցվել։ Ներկայում այնտեղ տեղակայված է մաշկավեներոլոգիական դիսպանսերը։ Գլխավոր երգչախմբային սինագոգի շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն 
Առաջին ժամանակավոր փայտե սինագոգը Դոնի Ռոստովում հայտնվել է 1855 թվականին։ Այն գտնվել է ժամանակակից Բաումանի և Ուլյանովի փողոցների միջև` Վորոշիլովի պողոտայից ոչ հեռու։ 1863 թվականին հարևանությամբ կառուցվել է աղյուսե աղոթատուն։ Սակայն շենքն ամուր չէր, և 1866 թվականին այն քանդեցին։ 1868 թվականին նրա տեղում կառուցվեց նոր երկհարկանի սինագոգ։

Սինագոգի նախագծի հեղինակ լինելը վերագրվում է կոլեգիալ ասեսոր և քաղաքի ավագ ճարտարապետ Սովիցկուն։ Սինագոգի շինարարներն էին Ա. Գ. Կապլունը, Ս. Ի. Ֆրեյ-շիստը, Ա. Ա. Դանցիգերը։ Սինագոգի կառուցման համար նվիրատվությունների հավաքագրումը կազմակերպել էր ռաբբի Ֆաբիան Օսիպովիչ Գնեսինը` կոմպոզիտոր Միխայիլ Գնեսինի հայրը։ Նրա ջանքերով հավաքվել էր 16342 ռուբլի 87 կոպեկ։

Գլխավոր երգչախմբային սինագոգը հանդիսավորությամբ բացվել է 1868 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Արարողությանը ներկա է եղել քաղաքագլուխ Ա. Մ. Բայկովը։ Իր ելույթում նա նշել է, որ «քաղաքում սոցիալական իրավիճակի հետ կապված այլ քաղաքացիների հետ հրեաների հավասարեցման» խնդիր է սահմանել։ Սինագոգի պաշտոնական հասցեն էր` Վորոնցովի փողոց, 78։

1881 թվականին սինագոգին արևմուտքից կցակառուցվել է 150 մարդ տեղավորող աղոթատուն։ 1903 թվականին սինագոգին կից բացվել է հրեական ընթերցասրահ։ Բացի այդ, այստեղ տեղակայված էր Թալմուդ-Թորա դպրոցը։ Դրանով Գլխավոր երգչախմբային սինագոգը դարձել էր պաշտամունքային և կրթական համալիր։ Հեղափոխությունից առաջ սինագոգի վերջին ռաբբին եղել է Մ. Զ. Գոլդենբերգը։

1924 թվականին սինագոգը պետականացվել է, բայց շենքը շարունակել է մնալ հրեական համայնքի իրավասության ներքո։ 1935 թվականի կեսերին սինագոգի շենքն ազգայնացվել է, և այնտեղ տեղակայվել է մաշկավեներոլոգիական հիվանդանոցը։ Շենքը զգալիորեն վերակառուցվել է, ինչի հետևանքով խեղաթյուրվել է ճարտարապետական ​​տեսքը։ Ներսույթը վերակառուցվել է, կորսվել է աղոթասրահը։ Սինագոգի ճակատը նույնպես լրջորեն խեղաթյուրվել է. հին լուսամուտատեղերը լայնացվել են և հայտնվել են նորերը, սվաղային դեկորի զգալի մասը ոչնչացվել է։ Ռոստովի մարզի վարչակազմի 1998 թվականի հոկտեմբերի 9-ին թիվ 411 հրամանով Գլխավոր երգչախմբային սինագոգի շենքն անցել է պետական ​​պաշտպանության տակ` որպես մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։

2016 թվականին Ռոստովի մարզի կառավարությունը նախատեսել է սինագոգի շենքը վերադարձնել Ռոստովի հրեական համայնքին։ Ըստ օրենքի` դիսպանսերն այս շենքից այլ շենք պետք է տեղափոխվեր մինչև 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ը։ Հրեական համայնքը նախատեսում էր շենքին վերադարձնել սկզբնական տեսքը։ Սակայն 2017 թվականին այս հարցը կարգավորող հանձնաժողովը չի հաստատել այդ որոշումը, և շենքը չի փոխանցվելու հրեական համայնքին։

Տես նաև 
 Արհեստավորների սինագոգ

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 

Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
1868 հիմնադրումներ
Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն