Մոն Ռուայալի խաչ

Մոն Ռուայալի խաչ (), հուշարձան Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքում՝ Մոն Ռուայալ լեռան հյուսիսարևելյան գագաթին։

Պատմությունբ 
Մոնրեալի հիմնադիր Պոլ Շոմեդի դե Մեզոնյովը 1643 թվականին լեռան վրա տեղադրել է առաջին խաչը՝ այդպիսով կատարելով իր խոստումը Մարիամ Աստվածածնին, որպեսզի վերջ տա աղետալի ջրհեղեղին։

Լուսավորված ժամանակակից պողպատե 31,4 մետր բարձրությամբ և 26 տոննա քաշով խաչը տեղադրվել է 1924 թվականին Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ ընկերության կողմից և քաղաքին է հանձնվել 1929 թվականին։ Չնայած քաղաքային իշխանությունները խաչի պահպանման և շահագործման պարտավորությունը ստանձնել են այդ ժամանակից ի վեր, մինչև 2004 թվականին գործարքին աջակցող փաստաթղթեր չկային։

Կատարված աշխատանքների ընթացքում բարելավվել է վայրի հասանելիությունը, այգում տեղադրվել են նոր հարմարություններ։ Վերանորոգման ծախսերը կազմել են 2 միլիոն դոլար, որը վճարել է Քաղաքային խորհուրդը և Մշակույթի, հեռահաղորդակցության և կանանց կարգավիճակի նախարարությունը։

Խաչը պատրաստված է պողպատից և բաղկացած է 1830 կտորից, որոնք միացվում է 26 տոննա կշռող 6000 դուրգամերով։ Խաչն ունի 31,4 մետր բարձրություն, թևքային հատվածի բացվածքը 11 մետր է և գտնվում է Սուրբ Լավրենտիոս գետի բարձրությունից 252 մ բարձրության վրա։ Վերջին վերանորոգման արդյունքում այն լուսավորվել է 158 18-լուսադիոդային լամպերով։

Խաչը սովորաբար լուսավորվում է սպիտակ, իսկ նոր լուսադիոդային համակարգը թույլ է տալիս այն լինել ցանկացած գույնի, այդ թվում ավանդաբար օգտագործվող մանուշակագույնը` նոր Պապի մահվան և ընտրության ընթացքում։ Մոնրեալի հռոմեական կաթոլիկ արքեպիսկոպոսարանն այն մարմինն է, որը պատասխանատու է տեղեկացնելու Պապի մահվան մասին։ Նախքան օպտիկամանրաթելային լուսավորության տեղադրումը, մանուշակագույն լուսավորությունը կատարվեց` բոլոր լամպերը փոխելու միջոցով։ Այն այժմ վերահսկվում է համակարգչի կողմից։ Տարբեր առիթներով խաչը կարմիր է դարձել ՁԻԱՀ-ի իրազեկման և կապույտ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի օրվա համար։ Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս XVI-ի հրաժարականը երկընտրանքի առջև կանգնեցրեց՝ ինչպես լուսավորել խաչը։ Այնուհետև հայտարարվեց, որ 2013 թվականի մարտի 13-ին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի ընտրությանը նախորդող ժամանակահատվածում խաչը կդառնա սպիտակ։

2009 թվականի մարտի 28-ին խաչի լուսավորությունը մեկ ժամով անջատվել է «Երկրագնդի ժամը» նշելու համար։

Ժամանակի պարկուճ 
Խաչի կողքին տեղադրված հուշատախտակը նշվում է 1992 թվականին Մոնրեալի 350-ամյակի տոնակատարության ժամանակ թաղված ժամանակի պարկուճի մասին։ Այն պարունակում է 12000 երեխաների ուղերձներն ու նկարները, որոնք ներկայացնում են քաղաքի տեսլականը 2142 թվականին՝ պարկուճի բացման տարում։

Ծանոթագրություններ 

Կանադայի հուշարձաններ
Մոնրեալի պատմություն