Ապագաղութայնացում

Ապագաղութայնացում (դեկոլոնիզացիա), անկախության և լիարժեք ինքնիշխանության տրամադրումը տիրապետություններին, մանդատված տարածքներին, գաղութներին, պրոտեկտորատներին։

1941 թվականին Ատլանտյան խարտիան հայտարարեց գաղութային կայսրությունների վերացման քաղաքականության մասին, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ն աջակցության դիմաց պահանջում էր բաց հասանելիություն գաղութային պետությունների շուկաներին։

Գաղութային համակարգի որոշիչ խզումը տեղի է ունեցել 1947 թվականին (Հնդկաստանի անկախություն) և 1960-ականներին (աֆրիկյան տիրապետության մեծ մասի անկախություն)։

Գաղութային կախվածության մեջ գտնվող երկրները կոչվում էին Երրորդ աշխարհի երկրներ։ Հետգաղութային ժամանակաշրջանում, զարգացած արևմտյան երկրները պահպանել և պահպանում են իրենց տնտեսական գերիշխանությունը Երրորդ աշխարհի շատ երկրներում, հիմնականում անհավասար առևտրային փոխանակման (նեո-գաղութացման) տեսքով։ Երրորդ աշխարհի երկրները հանդես են գալիս որպես էժան հումքի և էժան աշխատուժի աղբյուրներ, ինչը հնարավորություն է տալիս արևմտյան կորպորացիաներին նվազեցնել իրենց ծախսերը։ Հետգաղութային ստրկությանը նպաստում է այն, որ զարգացած երկրները վերահսկում են ապրանքային և ֆինանսական շուկաները և ապահովում նրանց համար շահավետ փոխարժեքներ։ Արևմտյան ապրանքները հաճախ մտնում են զարգացող շուկաներ մենաշնորհային բարձր գներով հատկապես բարձր տեխնոլոգիական, դեղագործական և ռազմական արտադրանքներում։

Երրորդ աշխարհի երկրների թույլ կոռուպացված ռեժիմները հաճախ զարգացած երկրների քաղաքական վերահսկողության ներքո են և չեն կարողանում հասնել արդարացի գների հարաբերակցությանը,  ապահովել արտարժութային եկամուտների վերադարձի վերահսկում և բարձրացնել հարկերի հավաքումը սեփական կրթական և գիտական ոլորտի զարգացման համար։ Շատ երկրների պարտքը շարունակաբար աճում էր։

Ծանոթագրություններ 

Ինքնիշխանություն
Գաղութատիրություն