Մահվան հաղթարշավ (նկար)

Մահվան հաղթարշավ (), Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներից։ Ստեղծվել է 1562 թվականին։

Նկարագրություն 
Կտավը ներկայացնում է ամայացած, անպտուղ հող, ուր կմախքների բանակը ցանում է սարսափ, քաոս և մահ` հնարավոր ամեն տանջանքի ենթարկելով խաղաղ բնակիչներին։ Նրանք սարսափահար այս ու այն կողմ են փախչում. որոշ մարդիկ փորձում են հակահարված տալ, մյուսներն ուղղակի լյուտնյա են նվագում` գերադասելով չնկատելու տալ կարարվող իրադարձությունները։ Նկարի կենտրոնում գտնվող ձի հեծած կմախքը մեծ մանգաղով կատաղաբար հնձում է մարդկանց, ովքեր խառնիխուռն բազմությամբ փախչում են ապաստարան` չգիտակցելով, որ այն հսկա ծուղակ է` դագաղի տեսքով։ Բոլորն առանց բացառության` գյուղացիներից մինչև թագավոր, մահվան հաղթարշավի զոհերն են։ Աշխարհը կործանվում է զանգերի տագնապալի հնչյունների ներքո, որ հնչեցնում են վերին ձախ անկյունի կմախքները։

Կտավում առանձին տարրերի առատությունը ներկայացնում է 16-րդ դարի առօրյա կյանքի բազմաթիվ կողմերը` հագուստից մինչև ժամանցի տարբեր ձևեր` թղթախաղ, նարդի։ Բրելգելը պատկերել է երաժշտական տարբեր գործիքներ, մեխանիկական հին ժամացույցներ, որսորդության դրվագներ, թաղման արարողություն, ինչպես նաև մահապատժի տարատեսակներ` գլխատում, կախաղան և նույնիսկ պարանոցին ջարաղացքարեր կապելով խեղդամահ անելը։

«Մահվան հաղթարշավ» կտավում Բրեյգելը միավորել է պատկերավորման երկու տարբեր ավանդույթներ` Հյուսիսային վերածննդի` իր համար սովորական փորագրությունը` «մահվան պար» թեմայով, և մահվան հաղթարշավի իտալական տեսակետը, որ նա կարող էր տեսած լինել Պալերմոյի Պալացո Սկլաֆանիի ֆրեսկոներում և Պիզայի Կամպո Սանտո գերեզմանոցում։

Արվեստագետների մեծ մասը համակարծիք է այն տեսակետին, որ «Մահվան հաղթարշավում», ինչպես նկարչի նույն թեմայով այլ գործերում` «Անմիտ Գրետան», «Խռովահույզ հրեշտակների անկումը», նկարիչն արտահայտել է հասարակության տագնապալից և անորոշ տրամադրությունները, որոնք իշխում էին Իսպանական Նիդերլանդներում Նիդերլանդական հեղափոխության (1568) նախընթաց ժամանակաշրջանում։

Կտավի պատմությունը ստույգ է ինչև 1614 թվականը, երբ այն հիշատակվել է Անտվերպենի բնակիչ Ֆիլիպս վան Վալկենիսեի ունեցվածքում։ 1745 թվականին, փոխելով մի քանի տերերի, կտավը դառնում է Իսպանիայի արքա Ֆիլիպ V-ի կնոջ` Իզաբել Ֆարնեզեի սեփականությունը։ Մինչև 1827 թվականը նկարը մնացել է Լա Գրանխա պալատում, որից հետո փոխանցվել է Պրադո թանգարանին, որտեղ էլ պահվում է մինչ օրս։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Friedländer, M.J., Early Netherlandish Painting. Volume XIV: Pieter Bruegel, (Engl. transl.) Leyden (1976).

Արտաքին հղումներ 
 Պիտեր Բրեյգել Ավագի աշխատանքները

1562 նկարներ
Պրադո թանգարանի նկարներ
Նիդերլանդների արվեստ