Շվեդական պատ

Շվեդական պատ, մարզագույք, որն օգտագործվում է մարզասրահներում մարզվելու համար, բուժական ֆիզկուլտուրայի կաբինետներում բուժական և վերականգնողական նպատակներով, ինչպես նաև տնային պայմաններում։ Այն սանդուղք է, որ կազմված է ուղղահայաց տեղադրված առնվազն երկու հենակներից և բազմաթիվ զուգափայտերից։

Մարզական պատից կարելի է կախել մարզական բազմաթիվ լրացուցիչ սարքավորումներ՝ զուգափայտ, թեք նստարան, երեխաների համար կարող են լինել ճոպանը, պարանե սանդուղքը, ճոճը, օղակը, ճոճաձողը և այլն։

Պատմություն 

Մարմնամարզական նման պատի օգտագործումը նկարագրվել է դեռևս 1793 թվականին գերմանացի մանկավարժ Յոհան Գութս-Մութսի կողմից «Մարմնամարզություն երիատասարդների համար» աշխատության մեջ ():

19-րդ դարի սկզբին շվեդ բժիշկ և ուսուցիչ Պեր Հենրիկ Լինգը (1776-1839), հիմնվելով հին և միջնադարյան Չինաստանի ֆիզիկական մշակույթի վրա, մշակել է մարմնամարզության համակարգ։ Հայտնի է, որ նա ծանոթ էր «Մարմնամարզություն երիտասարդների համար» գրքի շվեդական հրատարակությանը, իսկ Գութս-Մութսի և Պեստալոցցու փորձերը Պեր Լինգին դրդել են ֆիզիկական վարժությունները դասակարգելու կենսաբանական գիտելիքների հիման վրա։ Նրա որդի Յալմար Լինգը (1820-1886) հոր աշակերտների հետ մշակել և մարմնամարզության մեջ ներդրել է մարմնամարզական տարբեր առարկաների օգտագործումը՝ մարմնամարզական պատ, զուգափայտ, ցատկահարթակ։ Մոտավորապես 19-րդ դարի երկրորդ կեսից Լինգի մարմնամարզությունն ու նրանում օգտագործվող գույքը տարածվել են Սկանդինավիայում և մյուս բոլոր երկրներում, որտեղ ներդրվել է ֆիզիկական դաստիարակություն։

Շվեդիայում պատն անվանում են  (ռիբսթուլ), ինչը նշանակում է «շրջանակ զուգափայտերով»։

Կառուցվածք 

Կախված նպատակից և տեղադրման վայրից՝ շվեդական պատի հենակների բարձրությունը տատանվում է 1800-3200 մմ սահմաններում։ Մարմնամարզական պատի պատրաստման դասական նյութը փայտն է։ Զուգափայտերը պատրաստվում են ամուր տեսակի փայտից (կեչու, հաճարի, թխկիի, կաղնու) և նրբատախտակից։ Կախերի հարմարության համար ամենավերևի զուգափայտը կարող է տեղադրվել պատից մի փոքր առաջ։

Շվեդական պատի կառուցվածքային մոտավոր և պարտադիր չափերը՝ համաձայն ԳՈՍՏ Ռ 56435-2015 անվտանգության պահանջների։
 Հենակների բարձրությունը՝ 2600 մմ
 Հենակների չափերը՝ լայնությունը 140 մմ, հաստությունը 33 միլիմետրից ոչ պակաս։
 Երկու հարևան հենակների միջև հեռավորությունը՝ ոչ պակաս 800 մմ։
 Ամենավերևի զուգափայտի բարձրությունը՝ հատակից 3000 միլիմետրից ոչ ավելի։
 Զուգափայտերի առանցքների միջև եղած հեռավորությունը՝ 140 մմ։
 Զուգափայտի լայնական հատույթի չափերը՝ շրջանաձև կտրվածքը 28-41 մմ, օվալաձև կտրվածքը 51 միլիմետրից ոչ ավելի։
 Զուգափայտերը պետք է ամրացված լինեն, չպտտվեն իրենց առանցքի շուրջը։
 Պատի կառուցվածքում չպետք է օգտագործել մեխ և պտուտակ (սուր առարկաներ՝ վնասվածքի վտանգ)։
 Զուգափայտերը կարելի է տեղադրել ինչպես ուղիղ (հենակներում զուգափայտերի ամրացման կենտրոնները պետք է լինեն ուղիղ գծի վրա), այնպես էլ աղեղով։ Դա նպաստում է մեջքի «կախերի» միջոցով ողնաշարի լավ ձգմանը։ Աղեղի շառավիղը կախված է հենակների պատրաստման համար օգտագործված կոճղի լայնությունից։

Տեղադրում 
Մարզական պատը պետք է ամուր ամրացվի պատին, հատակին կամ առաստաղին։ Զուգափայտերի առանցքները հենակետային պատից պետք է լինեն առնվազն 105 մմ հեռավորության վրա։

Միասեկցիոն փայտե շվեդական պատը հենակետային պատին ամրացվում է մինչև 2,6 մետր բարձրության վրա մետաղյա 4 անկյունակներով, որոնք հենակներին միացվում են նրանց վերևի ու ներքևի եզրերից մոտավորապես 30 սմ հեռավորության վրա։ 2,6 մետրից ավելի բարձր պատի համար անհրաժեշտ են ևս 2 անկյունակներ, որոնք տեղադրվում հենակների մեջտեղում։ Անկյունակները տեղադրվում են պատի արտաքին կողմնային մասում, որպեսզի նվազագույնի հասցվեն ամրացման տարրերից ստացվող վնասվածքները։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 ГОСТ Р 56435-2015 Оборудование гимнастическое. Шведские стенки, решётчатые лестницы, каркасные конструкции для лазания. Требования безопасности и методы испытаний.

Արտաքին հղումներ 
 Exercises on the wall bars

19-րդ դարի հայտնություններ
Մարզագույքեր