Յանիս Գրանտինշ

Յանիս Գրանտինշ (, ), սովետական և լատվիական դերասան։ Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան։

Կենսագրություն 
Յանիս Գրանտինշը ծնվել է Տալսենի գավառի Առլավի գյուղում, բանվորի՝ Մատիսա Գրանտինշի ընտանիքում։ Սովորում էր Ռիգայի աշխատանքային թատրոնում և ավարտել Ֆելդմանիսի թատերական կուրսը։

Իր բեմական գործունեությունը սկսել է Ռիգայի բանվորական թատրոնում (1932)։ Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոնի դերասան էր (1935-1937), Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոնի (1938-1940, 1945-1950), Դաուգավպիլսի թատրոնի (1940-1941), Ելգավայի թատրոնի (1941-1942), Լատվիական ԽՍՀ-ի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն (1950-1974)։

Նա պահանջված էր Խորհրդային Միության շատ կինոստուդիաներում։ Ռայնիսի դերի համար արժանացել է Ստալինյան մրցանակի (1950)։

Ամուսնացած էր Դաուգավպիլսի թատրոնի դերասանուհի՝ Ամմա Բեթերի հետ։

Կյանքից հեռացավ 1974 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, թաղվել է Ռիգայի Ռայնիսա գերեզմանոցում։

Ճանաչում և մրցանակներ 
 1949 - Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան
 1950 - Ստալինյան երկրորդ կարգի մրցանակի դափնեկիր

Ստեղծագործոություն

Դերերը թատրոնում

Ռիգայի Բանվորական թատրոն 
 1932 - «Չքավորի ճշմարտությունը» Ջ. Հոլսվեթի -Փրկության բանակի սպա

Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոն 
 1935 — «Ձկնորսի որդին» Վիլիս Լացիս — Սարթափունս
 1935 — «Մահից ուժեղ է սերը» Յան Ռայնիս — Հեյլս
 1936 — «Տոն Սկանգալեում» Ե. Վուլֆ Կոսա
 1937 — «Պատանի սրտերի կամուրջ» Վ. Զոնբերգ— Մարտինիշ
 1937 — «Կախարդակա բանալի» Յա. Պետերսոն— Լեոնիդ

Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոն 
 1938 — «Քաղցր շշից» Ռուդոլֆ Բլաումանիս — Մարտինշ
 1938 — «Արևամուտից առաջ» Գերհարդ Հաուպտման — Սթեյնից
 1939 — «Սրտի փուշ» Յա. Լեինշա— Պետերիս Պուփոլս
 1939 — «Պարտիզաններ» Մ. Զիվերթա— Տիլզիս
 1940 — «Երիտասարդությունը» Կ. Բանքիսա— Թիյունս
 1940 — «Կանացի ուժ» Աննա Բրիգադերե — Դավիս Քրասթս
Ընդմիջումից հետո:
 1946 — «Նա եկավ» Ջ. Բ. Պրիսթլի — Գուլ տեսուչ
 1947 — «Բարբարոսները» Մ. Գորկիյի — Մոնախով
 1949 — «Բոռ» նույնանուն վեպով Վոյնիչ — Արթուր
 1949 — «Եկամտային վայր» Ա. Հ. Օստրովսկի — Ժադով

Դաուգավպիլսի թատրոն 
 1940 — «Ջարդոտում» Բորիս Լավրենով — Գոդուն
 1940 — «Սեր և խարդավանք» Շիլլեր — Միլեր
 1940 — «Վերաքննիչ» Ն․ Գոգոլ — Խլոփով
 1941 — «Մայր» Կարել Չապեկ — Անդրե
 1941 — «Առանց մեղքի մեղավորները» Ա. Ն. Օստրովսկու — Միլովզորով

Ելգավայի թատրոն 
 1941— «Սալամեական ալկալդ» Պեդրո Կալդերոն — Պեդրո Կրեսպո
 1941 — «Սթրիդիտիս» Աննա Բրիգադերե — Թագավոր
 1942 — «Չինական վազա» Մ. Զիվերտա— Նոտարս

Լատվիական ԽՍՀ պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն 
 1953 — «Աղքատությունը առատ չէ» () Ա. Ն. Օստրովսկու — Լյուբիմ Տորցով
 1955 — «Գիմնազիստները» () Կոնստանտին Տրենյովի — Լագուշեվ
 1956 — «Ոսկե ձին» () Ռայնիսի — Սպիտակ հայրը
 1957 — «Խնդրանք» () Կազիս Բինքիսի — Տիյուն
 1985 — «Երբ թախծում է սիրտը» () Յանիսա Աներաուդա — Էթինգ
 1960 — «Հակասում» () Վիկտոր Հյուգո — Ժան Վալժան
 1962 — «Կոոլումբոսի թոռները» () Զիգմունդ Սկքուինյան — Կրուսպոքս
 1964 — «Կաղնե կամուրջ () Իլզե Ինդրանո — Սլսթերս
 1965 — «Ինդուլիսը ու Արիյան» () Յան Ռայնիսի — Пудитис
 1970 — «Կանաչ թռչնակ» () Կարլո Գոցի — Կալմոն

Ֆիլմագրություն 
 1949 — Ռայնիս— Ռայնիս
 1955 — Նոր ափի մոտ — Ուլուպս
 1957 — Ձկնորսի որդին — Բանդերս
 1957 — Ռիտա — Էրիխ
 1960 — Քո երջանկությունը
 1960 — Փոթորկի շեմին — Պավուլանս
 1961 — Խաբվածները
 1963 — Գեներալը և մարգարտածաղիկները — էպիզոդ
 1965 — «Տոբագոն» փոխում է ուղղությունը — Վիլսոնս
 1967 — Պատերազմ և խաղաղություն— Վոլցոգեն
 1967 — Գեներալ Ռախիմով — Յոախիմ Վերներ
 1967 — Պատերազմ տանիքների տակ — Շումախեր
 1968 — Ընդամենը մի կյանք — Ռոմանովսկու իշխան
 1969 — Նա մենակ չէր
 1969 — Ես, Ֆրանցիսկ Սկորինան… — Գլագովսկի
 1970 — Թագուհու ասպետը
 1970 — Կրակիր իմ փոխարեն — վանական
 1970 — Սատանայի ծառաները — Ռեբուս
 1971 — Աշխարհահռչակ տղան — Պարկեր
 1972 — Սատանայի ծառաները կախարդական ջրաղացի մոտ— Ռեբուս
 1972 — Վերջին նավահանգիստը
 1972 — Վաշինգտոնյան թղթակիցը — Երեկույթների վարպետը
 1972 — Ավերակները կրակում են — էպիզոդ
 1973 — Օլեգը ու Այնան — Պետերիս
 1973 — Կարմիր ագաթ — Ալյոնկայի պապը
 1973 — Դմիտրի Կանտեմիր — Կակավելա
 1974 — Կեռնեխը ու Քնարը — սուրբ հայրը

Ծանոթագրություններ 

Լատիշ դերասաններ
20-րդ դարի դերասաններ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կինոդերասաններ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ