Պրոմեթևս (ֆիլմ, 2012)

«Պրոմեթևս» (), գիտաֆանտաստիկ ֆիլմի ռեժիսորը Ռիդլի Սքոթն է։ Ի սկզբանե ֆիլմի հիմքը պետք է հանդիսանար 1979 թվականին գրված «Օտարը» ստեղծագործությունը, սակայն հետո ֆիլմը բովանդակային փոփոխություններ է կրել, ուստի «Օտարը» չէր կարող համարվել հիմք, չնայած ֆիլմի իրադարձությունները ծավալվում են բոլոր նույն աստղային համակարգում` ζ ցանց։ Ֆիլմի սկզբնական սցենարը գրել է Ջոն Սփեյթսը, նրա գրած պատմությունը պահանջում էր ահռելի բյուջե՝ 250 միլիոն դոլլար, իսկ ստուդիան նման ռիսկի չէր գնա չէր՝ իր բյուջեից առանձնացնել այդչափ գումար R վարկանշով ֆիլմի համար, այդ իսկ պատճառով Ռիդլի Սքոթը որոշեց հեռանալ «Օտարի» թեմատիկայից և շուտով սցենարը փոխանցեց «Ողջ մնալ» ֆիլմի սցենարիստ Դեյմոն Լինդելոֆին, ով արմատապես փոխելով սցենարը, գրեց ավելի համեստ բյուջեով սցենար (այդ թվում նաև մաքրելով մի շարք մասշտաբային դրվագներ Սփեյսի «Օտարից») և ավելացրեց կրոնական մոտիվներ։

Դեկորացիաների ստեղծմանը իր անմիջական մասնակցությունն է ունեցել Հանց Ռուդոլֆ Գիգերը։ Բնօրինակ սաունդթրեք «Judge and Jury» ձայնագրել է ամերիկյան Audiomachine նվագախումբը՝ կոմպոզիտոր Մաքս Ռիխտեր ղեկավարությամբ։ Նկարահանումները սկսվել են Տորոնտոյում 2011 թվականի մարտ ամսին, քիչ ուշ Սքոթը նկարահանող խմբին տեղափոխեց Լոնդոն։ Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել նաև Մարոկկոյում, Շոտլանդիայում, և Իսլանդիայում։ Ֆիլմի պրեմիերան 2012 թվականի մարտի 30-ին տեղի է ունեցել Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Շվեյցարիայում և Ռուսաստանում, ՄԵծ Բրիտանիայում պրեմիերան եղավ հունիսի 1-ին, ԱՄՆ-ում՝ հունիսի 8-ին, իսկ Գերմանիայում՝ հաջորդ օրը՝ օգոստոսի 9-ին։

Սյուժե 
Ֆիլմի սկզբում որևէ մոլորակում Ստեղծողներ անվանում ունեցող այլմոլորակային ռասայի ներկայացուցիչներից մեկը, կանգնած լինելով ջրվեժի ամենավերևում, խմում է անհայտ ծագման սև գույնի հեղուկ, որը հասնում է նրա մարմնի բոլոր հատվածներ, ընդհուպ մինչև ԴՆԹի մոլեկուլներ։ Ծիսականորեն իրեն զոհաբերելով և նախքան վերջնականապես մեռնել Ստեղծողը նետվում է ջուրը, որտեղ մոլեկուլները վերստեղծում են նոր ԴՆԹ, կազմում են առաջին կենդանի բջիջները և դրանով իսկ տալով սկիզբը նոր կյանքի մոլորակի վրա։ 2089 թվականին հնէաբանները Էլիզաբեթ Շոուն և Չարլի Հոլլոուեյը հետազոտելով շոտլանդական Սկայ կղզին քարանձավում գտնում են ավելի քան 35 հազար տարեկան ժայռապատկերներ։ Պիկտոգրամաներում պատկերված են մարդիկ, ովքեր երկրպագում են բարձրահասակ մարդակերպ էակների։ 4 տարի հետո՝ 2093 թվականի դեկտեմբերին «Պրոմեթևս» գիտահետազոտական անձնակազմը երկամյա թռիչքից հետո Էլիզաբեթ Շոուի և Չարլի Հոլլոուեյի հետ մոտենում է մոլորակի բնական արբանյակներից մեկին ՝ LV-223-ին։ Գտնվելով նավի վրա Դեյվիդը ուսումնասիրում է հնագույն լեզուները, դիտում է իր սիրելի ֆիլմը՝ միևնույն ժամանակ հետևելով իր գործընկերների քնին։ Երբ ողջ անձնակազմը արթնանում է, արշավախմբի ղեկավար Մերիդիտ Վիկկերս ցույց է տալսի այն ձայնագրությունը, որում «Վեյլանդ Ինդասթրի» ընկերության արդեն մահացած ղեկավար Պիտեր Վեյլանդը բացահայտում է արշավախմբի նպատակը՝ ամբողջ երկրագնդում գտել են նման այլ պատկերներ, որոնք ապացուցում է, որ այլմոլորակայինները այցելել են երկրային հին քաղաքակրթությանը և Վեյլանդը որոշեց ուղարկել տիեզերական արշավախումբ, որպեսզի հանդիպեն նախնիներին։ Շոուն և Հոլլուեյը ելույթ ունենալով հետո, ցույց տվեցին, որ այս բոլոր հին պատկերներում պատկերված է միանման համաստեղություն, որը նրանք հստակեցրել են ինչպես «Ձետա Ռետիկուլին»։ «Պրոմեթևս» նստում է LV-223-ի վրա, որտեղ անձնակազմը հայտնաբերում է մի շարք հին կառույցների արհեստական ծագումը։Նրանցից մեկն է ուղարկվում գիտնականների մի խումբ, որը ներսում հայտնաբերում է տարբեր տեխնիկական սարքեր և մարդակերպ էակների մնացորդներ։ Երկրաբան Ֆայֆիլդը բաց է թողնում ռոբոտ-սկաներին, որպեսզի կազմի տարածքի եռաչափ քարտեզը։ Դեյվիդը հայտնաբերում է ակտիվ հոլոգրամա, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մարդակերպ այլմոլորակայինները փախուստի դիմելով փրկվում են ինչ որ վտանգից։ Ֆայֆիլդը և երկրաբան Միլբյորնը վախենում են հանդիպել նրան, ինչը ստիպել է այլմոլորակայիններին փախչել և հեռանում են հետ «Պրոմեթևս»։ Այն գիտնականներնը, որոնք մնացել էին գտնում են այլմոլորակայինի գլխատված մարմին։ Փորձաքննությունը ցույց է տալիս, որ էակը մահացել է մոտ 2000 տարի առաջ։ Հետագա հետազոտություններից ելնելով գիտնականները հայտնաբերում են գլանաձև առարկաներով լի տարածք։ Դեյվիդը հայտնաբերում է, որ առարակները առանձնացրել են օրգանական ծագման սև հեղուկ։ Անսպասելիորեն սկսվում է փոշոտ փոթորիկ և գիտնականները անհապաղ վերադառնում են «Պրոմեթևս»՝ իրենց հետ տանելով այլմոլորակայինի գլուխը։ Դեյվիդը բոլորից գաղտնի վերցնում է տարաներից մեկը։Նավի վրա պարզվում է, որ Ֆայֆիլդն ու Միլբյորնը մոլորվել և մնացել են հին շինության մեջ, և որոշում են նրանց վերցնել այն ժամանակ, երբ կվերջանա փոթորիկը (նրանց հետ կապվել չէր լինում փոթորկի պատճառով)։ Շուն և բժիկ Ֆորդը սկսում են հետազոտել իրենց հետ բերված մնացորդները և պարզվում է, որ ոչ թե գանգ է, այլ գլխարկ, որը թաքցնում է գլուխը, որը նման է մարդկային գլխի։ Բացի դրանից արարածի ԴՆԹ-ն նույնպես նման է մարդկայինի։ Գլուխը հետազոտելուց հետո, գիտնականները բացահայտում են, որ Ստեղծողի մաշկը պատված է բշտիկներով, որոնք նման են նոր բջիջների գործընթացի վերափոխման։ Որպեսզի իմանան, թե ինչ է դա իրականում, նրանք էլեկտրաշոկի են տալիս գլխին՝ նրան վերակենդանացնելու համար, որից հետո գլխում սկսում են առաջանալ անհայտ կենսաբանական գործընթացները և նա պայթում է։ Դեյվիդը գաղտնի բացում է սև հեղուկով լի անոթը և մի կաթիլ լցնում է Հոլլոուեյի խմիչքի մեջ, որից հետո գնում է Շոուի մոտ։ Նրանք խոսում են Ստեղծողների մասին, որից հետո սեքսով են զբաղվում։ Դրան զուգահեռ Ֆայֆիլդը և Միլբյորնը գտնում են Ստեղծողների մումացված մարմիններով լի միջանցք, նրանք բոլորը նույնպես մահացել են գլխի պայթյունից։ Ֆայֆիլդի կողմից բաց թողած շարժական սկաներները աստիճանաբար սկսեցին վերարտադրել շենքերի կառուցվածքը, որի մի մասը պարզվում է այլմոլորակային տիեզերանավ է։ Հետազոտելով նրա հոլոգրաֆիկ պատճեն, կապիտան Ջեքը նկատեց, որ մոտակայքում գտնվող շինություններից ազդանշաններ է գալիս, ապահովելով ինչ որ օրգանական նյութի ներկայություն։ Նրան հաջողվում է կապվել Ֆայֆիլդի և Միլբյորնի հետ, վերջիններս այս ամենից հետո հետ գնում են հակառակ ուղղությամբ և հայտնվում են անոթներով լի մի սրահում։ Անոթներից հեղուկն արդեն արտահոսել էր և դրանց մեջ սարդեր էին ընկել՝ մուտացվելով ինչ որ արարածների։ Դրանցից մեկը հարձակվում է Միլբյորնի վրա և կոտրում է նրա ձեռքը։ Փորձելով ազատել կոլեգային՝ Ֆայֆիլդը կտրում է այդ արարածի գլուխը, որից հետո կտրված հատվածից սկսում է հեղուկ ցայտել։ Հեղուկը լցվում է Ֆայֆիլդի գլխարկի վրա և քայքայում է այն, նա ընկնում է մութ հեղուկով փոսի մեջ, իսկ արարածի մոտ աճում է նոր գլուխխ և այն ներթափանցում է Միլբյորնի օրգանիզմ։ Հոլլուեյը առավոտյան նայելով հայելու մեջ՝ նկատում է «անհայտ վարակի» ախտանիշներ։

Երբ փոթորիկը հանդարտվում է, արշավախումբը ուղևորվում է անհետացած կոլեգաների հետևից։ Դեյվիդը առանձնանում է խմբից և գտնում է այլմոլորակայինների տիեզերանավի կառավարման կետը, որտեղ հոլոգրաման բացահայտում է, որ այլմոլորակայինները պատրաստվում էին ուղևորվել Երկիր մոլորակ, որտեղ էլ ուզում էին հասցնել այն անոթները։ Նույն ժամանակում, արշավախումբը գտնում է Միլբյորնի դիակը։ Հանկարծ Հոլլուեյը իրեն վատ է զգում և արշավախումբը որոշում է վերադառնալ տիեզերանավ, բայց Վիկկերսին թվում է, որ Հոլլուեյը վտանգ է ներկայացնում շրջապատի համար և արգելում է նրան նավ բարձրացնել։ Հոլլուեյը ինքը հասկանում է, որ վտանգ է հանդիսանում մնացածի համար և հորդորում է Վիկկերսին, որ նռնակաձիգով այրի իրեն։
Ցավից խելագարված Շոուին տեղափոխում են բուժական բաժին, որտեղ Դեյվիդը հետազոտում է նրան և հայտնում է, որ Շոուն Հոլլուեյից հղի է (չնայած այն բանի, որ Շոուն անպտուղ է) և պտուղը շատ արագ զարգանում է։ Դեյվիդը ցանականում է հեռացնել պտուղը, որպեսզի Երկիր հասցնի՝ հետազոտության։ Շոուն սարքավորման մեջ ծրագրավորում է օտարածին մարմնի հեռացում վիրահատությունը։ Պարզվում է պտուղը կաղամարանման արարած է։
Այնուհետև Շոուն տիեզերանավում գտնում է արթնացած Պիտեր Վեյլանդին, որը ամեն դեպքում չի մահացել, չնայած այն բանին, որ շատ ծեր է, որին գաղտնի տարել են պարկուճով։ Զսպելով մահվան վախը, նա սպասում է Ստեղծողների հետ հանդիպմանը, հույս ունենալով, որ նրանք կբուժեն և կպարգևեն անմահություն։ Նույն ժամանակահատվածում վարակված Ֆայֆիլդը հարձակվում է տիեզերանավի վրա և մինչև նրան ոչնչացնելը նա հասցնում է սպանել անձնակազմի մի քանի անդամների։ Կապիտան Ջեքը Շոուի հետ խոսակցության ժամանակ առաջ բերեց վարկած, որ այս մոլորակի վրա եղել է Ստեղծողների ռազմական բազա, որտեղ նրանք ստեղծում էին կենսաբանական զենք, սակայն, կորցրին վերահսկողությունը նրա վրա։ Վեյլանդը, նրա մարդիկ, Դեյվիդը և Շոուն ուղևորվում են այլմոլորակայինների տիեզերանավ, որտեղ Դեյվիդը պատմում է, որ Ստեղծողները իրենց բեռով ուղևորվել են Երկիր, բայց աղետը խանգարել է նրանց։ Մարդիկ արթնանում են մնացած Ստեղծողներից և Դեյվիդը փորձում է շփվել նրանց հետ հնդեվրոպական լեզվով, սակայն Ստեղծողները կտրում են Դեյվիդի գլուխը, սպանում են Վեյլանդին և նրա մարդկանց։ Շոուին հաջողվում է փախչել, երբ այլմոլորակայինները միացնում են տիեզերանավի թռիչքի մեխանիզմը։ Այդ ժամանակ Շոուն դուրս է պրծնում տիեզերանավից և հասցնում «Պրոմոթևս»-ի անձնակազմին զգուշացնել այլմոլորակայինների նպատակի մասին։ Վիկկերսը հրամայում է կապիտան Ջեքին, օդաչուներին վերադառնալ Երկիր, բայց նրանք որոշում են իրենց զոհելով միացնել իոնային շարժիչը և հրաձակվել այլմոլորակայինների թռչող նավի վրա։ Բախվելուց առաջ կապիտան Վիկկերսը հասցնում է լքել «Պրոմեթևս» նավը վթարային պարկուճի մեջ։ Բախման արդյունքում «Պրոմոթևս» տիեզերանավը ոչնչանում է, իսկ այլմոլորայաինների նավը ընկնում է՝ սպանելով Վիկկերսին։ Շոուն փրկվում է և հասնում է վթարային-փրկարարական մոդուլին, որտեղ նա հայտնաբերում է, որ իր հեռացրած պտուղը մեծացել է ահռելի չափերի։ 
Այնուհետև նրա հետ կապվում է դեռևս գործող Դեյվիդը և հայտնում վտանգի մասին․ Ստեղծողների ողջ մնացած մի մեծ խումբ ուղևորվել է նրա ուղղությամբ։ Որից հետո Դեյվիդը հայտնում է, որ մոլորակի վրա կա Ստեղծողների նավ, որ եթե Շոուին հաջողվի գործի գցել այն, նա կարող է վերադառնալ Երկիր։ Սակայն Շոուն որոշում է թռչել Ստեղծողների ծննդավայր և պարզել, թե ինչու են նրանք որոշել ստեղծել մարդկությանը և ինչու վերջիվերջո որոշեցին ոչնչացնել։ 
Վերջին կադրերում ցուցադրվում է թե ինչպես է Ստեղծողի կրծքից դուրս է գալիս մի արարած՝ «Օտարին» նման։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

2012 ֆիլմեր
Անգլերեն ֆիլմեր
«Օտարը» ֆիլմաշարի ֆիլմեր
Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Գիտաֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Դիցաբանությունն արվեստում
Բրիտանական ֆիլմեր
IMAX ֆիլմեր
Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
20th Century Fox ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆիլմեր
Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Ֆիլմեր մահվան մասին
Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին
Ռիդլի Սքոթի ֆիլմեր
Ֆիլմեր կրոնի մասին
Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Ֆանտաստիկ ֆիլմեր տիեզերքի մասին
Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Բրիտանական սարսափ ֆիլմեր
Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
2010-ականների ֆիլմեր
Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Ֆիլմեր հրեշների մասին
Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Բրիտանական մարտաֆիլմեր
Ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր