Հաբիմա թատրոն

Հաբիմա թատրոն (, Te'atron HaBima, lit. «Բեմական թատրոն»), ազգային թատրոն Իսրայելում, եբրայերենով բեմադրող առաջին թատրոններից մեկը։ Տեղակայված է Թել Ավիվի Հաբիմա հրապարակում։

Պատմություն
 

Հաբիմա թատրոնը հիմնադրվել է 1912 թվականին Նահում Զեմախի կողմից, Բելոստոկում (այն ժամանակ՝ Գրոդնո գուբերնյա, Ռուսական կայսրություն)։ Մենահեմ Գնեսինը թատրոնի հիմնադիրներից և վաղ դերասաններից էր։ Քանի որ ներկայացումները եբրայերեն էին՝ պարուրված հրեական ժողովրդական ավանդույթով և առնչվում էին հրեա ժողովրդի հարցերին, ցարական կառավարությունը հետապնդումներ սկսեց։ Սկսած 1918 թվականից այն գործում էր Մոսկվայի արվեստի թատրոնի հովանու ներքո, և ոմանք այդ տարեթիվն են համարում սկիզբ։ Թատրոնը դժվարություններ է ունեցել ինչպես խորհրդային կառավարության ներքո, այնպես էլ ռուսական հեղափոխությունից հետո։  Հրեա-լեհ դերասանների համար Կոնստանտին Ստանիսլավսկին ուսուցում կազմակերպեց Եվգենի Վախթանգովի միջոցով։ Իոսիֆ Ստալինը նույնպես լիազորեց թատրոնի ստեղծումը։ Այնուամենայնիվ, Եվսեկցիան փորձել է օգտագործել իր ազդեցությունը Հաբիմայի պետական միջոցների կրճատման համար՝ բրենդելով այն հակահեղափոխական։

Միջազգային շրջայց 
1926 թվականին թատրոնը հեռացել է Խորհրդային Միությունից՝ շրջագայելու արտերկրում, այդ թվում՝ Լատվիայում, Լիտվայում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Նիդերլանդներում և ԱՄՆ-ում։ Նրանց ներկայացումները մեծ հաջողություն են ունեցել։ 1927 թվականին ընկերությունը բաժանվել է Զեմախի և որոշ դերասանների միջև, որոնք նախընտրել են մնալ ԱՄՆ-ում։

Լոձի ազդեցություն 
Թատրոնի աշխատակիցները այցելել են Լոձ քաղաք, և նախապատերազմյան լուսանկարիչ և արվեստագետ Մենդել Գրոսմանը նկարել է դերասաններին։

Հիմնադրում Պաղեստինում 

Թատրոնի մյուս անդամները 1928 թվականին ընկերությունը բերեցին Մանդատային Պաղեստինին։ 1928-1929 թթ. թատերաշրջանում Հաբիմայի դերասանները ներկայացրել են երկու պիես Ալեքսեյ Դիկիի գլխավորությամբ։ Առաջին դեմադրությունը՝ Ha-Otsar (Գանձը), Շոլոմ-Ալեյխեմի իդիշերեն Der Oytser պիեսի թարգմանության պրեմիերան տեղի է ունեցել 1928 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Երկրորդ պիեսը՝ Keter David («Դավիդի թագադրումը»), բեմադրվել է 1929 թվականի մայիսի 23-ին Թել Ավիվում։

1930 թվականին ընկերությունն ուղևորվել է Բեռլին, Գերմանիա, որտեղ բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը»՝ Ալեքսանդր Գրանովսկու ղեկավարությամբ։

1931 թվականին, ի վերջո, թատրոնը հիմնվել է Պաղեստինում։ 1945 թվականին թատրոն է կառուցվել Թել Ավիվում։

Իսրայելի ազգային թատրոն 
Հաբիման պաշտոնապես համարվել է Իսրայելի ազգային թատրոնը 1958 թվականից, նույն տարում, երբ ստացել է Իսրայելի մրցանակ թատերական գործունեության համար։ Սա առաջին տարին էր, երբ մրցանակը հանձնվել է կազմակերպության։ 21-րդ դարում Հաբիման ունեցել է 80 դերասան և ևս 120 աշխատակից անձնակազմում։

Վերականգնում  
2012 թվականի հունվարին չորս և կես տարվա վերանորոգումից հետո թատրոնը վերաբացվել է։ Պատմական շենքը վերանախագծել է ճարտարապետ Ռամ Քարմին։ Ավելացվեց 500 քմ տարածք և երեք նոր փորձասրահներ։ Ամբողջությամբ վերակառուցվել են շենքի չորս դահլիճները, որոնցից յուրաքանչյուրը տարբեր չափի և գույն է. Ռովինան կապույտ է և 930 նստատեղ, Մեսկինը՝ լաջվարդ է, 320 նստատեղով, Բերտոնովը (նաև հայտնի է որպես Բամարտև) կանաչ, ունի 220 նստատեղ և Հաբիմա 4 (նախկինում հայտնի էր որպես Հեյնկեն) փայտե վահանակներով և տեղավորում է 170 մարդ։

Այլ թատրոններ 
 Ռումինիայի Տրանսիլվանիա շրջանի Կլուժ-Նապոկա քաղաքի Սողոմոն Ստրամերի Հրեական թատրոնի թատերախումբը նույնպես կոչվում էր Հաբիմա։

Գրականություն 
 Levy, Emanuel. The Habima, 1917-1977: A Study of Cultural Nationalism.  Columbia University Press, 1979.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Պաշտոնական կայք
The tale of habima 

Թել Ավիվի թատրոններ
Իսրայելի թատերական ընկերություններ
Հրեական թատրոններ
Ազգային թատրոններ
Թել Ավիվի շենքեր և կառույցներ
Թել Ավիվի տեսարժան վայրեր
Թել Ավիվի մշակույթ