Բնական լեզվի գիտակցում

Բնական լեզվի գիտակցում (ԲԼԳ, ), կամ Բնական լեզվի ընկալում (ԲԼԸ, ), մեքենայական ընկալմամբ զբաղվող արհեստական բանականության ոլորտ հանդիսացող բնական լեզվի մշակման ենթաճյուղ։ Բնական լեզվի ընկալումը համարվում է արհեստական բանականության հիմնախնդիրներից մեկը։

Այս ոլորտի նկատմամբ հետաքրքրությունը վերջին շրջանում բավականին մեծացել է։ Այս ոլորտի կիրառական խնդիրներից են ավտոմատ մտածողությունը, մեքենական թարգմանությունը, հարց ու պատասխանը, նորությունների հավաքագրումը, տեքստերի դասակարգումը, ձայնային ակտիվացումը, արխիվացումը և մեծածավալ բովադակության վերլուծությունը։

Բնական լեզվի ընկալումը (այսուհետ՝ ԲԼԸ) տեքստի հետ-մշակումն է, որը օգտագործելով բնական լեզվի մշակման (այսուհետ՝ ԲԼՄ) ալգորիթմները (խոսքի մասերի ճանաչում և այլն) մշակում է համատեքստը բոլոր հնարավոր ճանաչման գործիքների շնորհիվ (ձայնային ավտոմատ  ճանաչում, տեսողական ճանաչում, վերջին զրույց, ձայնային ավտոմատ ճանաչման սխալ ըմբռնված բառեր, անհատականացված էջեր)։

[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">մեջբերման կարիք</span> ]

1964 թ. Դանիել Բոբրոնի կողմից MIT- ում իր թեկնածուական ատենախոսության համար գրված « ՈՒՍԱՆՈՂ» ծրագիրը համակարգչի կողմից բնական լեզվի ընկալման ամենատարածված փորձերից մեկն է։  Ջոն Մաքքարթիի կողմից ներկայացված արհեստական բանականության տերմինի հրապարակումից 8 տարի անց  Բոբրուի ատենախոսությունը ( վերնագրված «Բնական լեզուն որպես համակարգչի օգնությամբ խնդիրների լուծման ներդրում» ), ցույց տվեց, թե ինչպես համակարգիչը կարող է հասկանալ պարզ բնական լեզուն լուծելու բառային խնդիրներ։

«Բնական լեզվի ընկալում» ընդհանուր տերմինը կարող է կիրառվել բազում համակարգչային առաջադրանքների համար, ինչպես ամենապարզ, համեմատաբար ավելի հեշտ առաջադրանքներից, ինչպիսիք են ռոբոտներին տրված կարճ հրամանները, այնպես էլ  բավականին բարդ խնդիրներ, ինչպես օրինակ թերթերի հոդվածների կամ բանաստեղծական հատվածների ամբողջական ընկալում։  Շատ արդիական ծրագրային կիրառումներ գտնվում են երկու ծայրահեղությունների միջև, օրինակ, նամակների ավտոմատ վերլուծության համար տեքստի դասակարգումը և համապատասխան բաժին ուղղորդելը չի պահանջում տեքստի խորը ըմբռնում, մինչդեռ որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է բառապաշարի և շարադասության խորը վերլուծություն։

Անկախ օգտագործվող մեթոդից բնական լեզվի ընկալման համակարգերը հիմնականում ունեն ընդհանուր բաղադրիչներ։ Յուրաքանչյուր համակարգի համար անհրաժեշտ է լեզվի բառապաշար, վերլուծական գործիք (parser), ինչպես նաև քերականական կանոններ՝ նախադասությունը մասերի բաժանելու և դրա բովանդակությունը հասկանալու համար։ Հարուստ բառապաշարի կառուցման հարմար անհրաժեշտ են զգալի ջանքեր, օրինակ, Wordnet- ի բառապաշարի ձևավորման հիմքում ընկած են հարյուրավոր մարդկանց տարիների աշխատանքը։

Ծանոթագրություններ 

Արհեստական բանականություն
Բնական լեզվի մշակում