Մատնունի քարանձավային

Մատնունի քարանձավային (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
10 սմ բարձրությամբ, գլխավոր հաստ առանցքային արմատով, բազմամյա գեղազարդային մետաքսանման առսեղմ թավոտությամբ, սպիտակավուն բույս է։ Երկար կոթերով արմատամերձ տերևները փոքր են, մատնաձև և կազմված են 5 հաստավուն հակաձվաձև տերևիկներից։ Ցողունային տերևները եռմասնյա են։ Սակավածաղիկ ծաղկաբույլը նոսր է։ Պտուղը բազմաընկույզիկ է։ Ծաղիկները 3-5–ն են, պսակաթերթերը և բաժակաթերթերը 5–ական են, սպիտակավուն, մուգ ծիրանագույն ջղերով։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (լեռնագագաթ՝ Սպիտակ սար), Դարեղեգիսի (լեռնագագաթ՝ Գոգի) և Զանգեզուրի (Դարաբաս գյուղից վերև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Թալիշում և Իրանում (Էլբուրս)։

Էկոլոգիա  
Բույսը աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2800-3400 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ խճաքարոտ զառիթափ լանջերին, քարաթափվածքների և հրաբխային ապարների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս–սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանների մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանների մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Վարդազգիներ
Ծածկասերմեր
Բազմամյա բույսեր
Դեկորատիվ բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր