ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա

ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա (),  Խորհրդային Միության կերպարվեստի գործիչներին միավորող բարձրագույն գիտական հաստատություն։

Պատմություն 

ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի 1947 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ լուծարված Համառուսաստանյան գեղարվեստի ակադեմիայի հիման վրա Մոսկվայում ստեղծվում է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիան։ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իրավահաջորդը հանդիսանում է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիան։

Գործունեություն 
Ակադեմիան համարվում է Գեղարվեստի կայսերական  ակադեմիայի դասական տրադիցիաների շարունակողն ու իրավահաջորդը, միաժամանակ գոյության խորհրդային ժամանակահատվածում կոչված է եղել  «աջակցություն ցուցաբերելու սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքների ստեղծագործական զարգացմանը»։ Դասական և կուսակցական ավանդույթների միջև հակասությունը լուծվել է այն փաստով, որ սոցիալիստական ռեալիզմի հիմքում ընկած  ռեալիզմը ներդրվել է Կայսերական Ակադեմիայի վարպետների կողմից, որոնք խորհրդային ժամանակաշրջանում մեծարում էին որպես դասականներ։

Գեղարվեստի ակադեմիայի խնդիրների մեջ են մտնում ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական կրթության մեթոդական կառավարումը, երիտասարդ նկարիչների հետ աշխատանքը, ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական ցուցահանդեսների կազմակերպումը։  Գեղարվեստի Ակադեմիայի հրատարակչությունը հրապարակում է դասագրքեր և ուսումնական ձեռնարկներ։  Ակադեմիան ընդգրկված է նաև զբոսայգիների և հրապարակների գեղարվեստական ձևավորման համակարգի ստեղծման աշխատանքներում։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի Սուրիկովյան և Ռեպինյան ինստիտուտները հանդիսանում են գեղարվեստական ուսուցման բարձրագույն աստիճանի հետևողական դրսևորումներից (Պիոներական պալատների գեղարվեստական խմբակներ, երեկոյան մանկական գեղարվեստական դպրոց,  միջնակարգ գեղարվեստական ուսումնարան)։

Կարևոր հարցեր է լուծում Ակադեմիայի իսկական անդամների և թղթակից անդամների ընդհանուր ժողովը, որը հանդիսանում է կառավարման բարձրագույն օրգանը։ Սովորաբար կառավարումն իրականացնում է Ակադեմիայի նախագահությունը, նախագահի գլխավորությամբ։ 1976 թվականին Ակադեմիային կից  ստեղծվեց երիտասարդական հանձնաժողովը Եվգենի Կիբրիկի գլխավորությամբ։

Նախագահներ 
 1947-1957 թթ. - Ալեքսանդր Գերասիմով
 1957-1962 թթ. - Բորիս Իոգանսոն
 1962-1968 թթ. - Վլադիմիր Սերով
 1968-1982 թթ. - Նիկոլայ Տոմսկի
 1983-1991 թթ. - Բորիս Ուգարով
 1991-1992 թթ. - Նիկոլայ Պոնոմարյով

Կազմ 
Ակադեմիայում ընտրվում են խորհրդային արվեստի գործիչները։ Արտասահմանցի արվեստի   գործիչները կարող էին ընտրվել ակադեմիայի պատվավոր անդամներ։ 1969 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ ակադեմիայում հաշվառված էին 39 իսկական անդամներ, 61 թղթակից-անդամներ, 10 պատվավոր անդամներ, հետագայում դրանց թիվը աճեց։  1970-ականների վերջերին Ակադեմիայում հաշվառված էին 61  իսկական անդամներ և 95 թղթակից-անդամներ։

Ակադեմիայի կազմի մեջ էին մտնում գեղարվեստի, ճարտարապետության և մոնումենտալ արվեստի, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ- կիրառական արվեստի բաժինները։

Ակադեմիայի համակարգի մեջ են մտնում`
 Կերպարվեստի տեսության և պատմության գիտահետազոտական ինստիտուտը Մոսկվայում
 Մոսկվայի Վ. Ի. Սուրիկովի անվան պետական ակադեմիական գեղարվեստական ինստիտուտը՝  միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով
 Լենինգրադի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղարվեստի, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը, միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով  
 Կրասնոյարսկ քաղաքում գտնվող Սիբիրյան-Հեռավորարևելյան բաժանմունքը, ներկայումս «Ուրալ, Սիբիր, Հեռավոր Արևելք» բաժանմունք 
 Գիտահետազոտական թանգարան Լենինգրադում՝ իր մասնաճյուղերով՝ 
 Ի. Ի. Բրոդսկու տուն- թանգարան Լենինգրադում
 Ի. Ե. Ռեպինի «Պենտի»  դաստակերտ-թանգարանը Լենինգրադի մարզի Ռեպինո ավանում  
 Ս. Տ. Կոնյոնկովի արվեստանոց-թանգարան Մոսկվայում 
 Գիտական գրադարան, Գիտա-մատենագիտական արխիվ Լենինգրադում  
 Ստեղծագործական արվեստանոցներ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Թբիլիսիում, Բաքվում, Մինսկում, Կազանում, Ռիգայում, Ֆրունզեում, Տաշքենդում
 Արտադրական արվեստանոցներ և լաբորատորիաներ Լենինգրադում

Պարգևներ 
 Լենինի շքանշան (1975) - «Խորհրդային կերպարվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի և բարձր որակավորման կադրերի ու նկարիչների պատրաստման համար»։

Ծանոթագրություններ 

Լենինի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
1947 հիմնադրումներ
Արվեստի դպրոցներ
ԽՍՀՄ մշակույթ
1991 կազմալուծված կազմակերպություններ
ԽՍՀՄ ակադեմիաներ