Հիրիկ գայլականջ

Հիրիկ գայլականջ (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
10-35 սմ բարձրությամբ ցողունով կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Տերևները ցողունագիրկ են, մանգաղաձև կորացած։ Ծաղիկները մեծ են, ծաղկապատի արտաքին և ներքին մասերը դարչնագույն ծիրանագույն են, 4,5-6 սմ լայնությամբ արտաքին ծաղկապատը կենտրոնում մեծ թավշյասև պուտով է, ներքինները՝ 5-8 սմ տրամագծով։

Տարածվածություն 
Հայաստանում տարածված է Երևանի (Երանոսի և Ուրծի լեռնաշղթաներ, Տիգրանաշեն և Էլփին գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի (Արփա և Մարտիրոս գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հարավարևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսարևելյան Իրաքում և Արևմտյան Իրանում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի` ծովի մակարդակից 1000-2600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կավային լանջերին, կիսաանապատում, լեռնային տափաստանում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հուլիսին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Հիրիկազգիներ
Ծածկասերմեր
Դեկորատիվ բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր