Ալժիրի Կասբահ

Կասբահ (, նշանակում է ամրոց), Ալժիրի Ալժիր մայրաքաղաքի միջնաբերդն է, որը շրջափակում է այն։ Ընդհանուր առմամբ, Կասբահը պարսպապատ միջնաբերդն է Հյուսիսային Աֆրիկայի բազմաթիվ քաղաքներում։

1992 թվականին Կասբահը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն 
Ալժիրի Կասբա նահանգը հիմնադրվել է հին Իկոսիումի ավերակների վրա։ Այն միջին չափի քաղաք էր, որը կառուցված էր բլրի վրա և տարածվում էր դեպի ծով, բաժանված է երկու մասերի` Բարձր քաղաք և ցածր քաղաք։ Այստեղ հայտնաբերվել է 17-րդ դարի մզկիթներ և քանդակներ որոնցից են՝ Կետչաուա մզկիթը (կառուցվել է 1794 թվականի Դեյ Բաբա Հասսանի կողմից), երկու մինարեներով, Ջեդիդ ալ մզկիթը (կառուցվել է 1660 թվականին, Թուրքական տիրապետության ժամանակ)։ Վերջինս ունի հսկայական ավարտուն ձվաձև գմբեթ և չորս փոքրիկ գմբեթներ։ Մզկիթներից ամենահինը Էլ Քեբիրն է, որը կառուցվել է Ալ-Մորավիների պետության կառավարիչ Յուսուֆ իբն Տաշֆինի կողմից և վերակառուցվել է ավելի ուշ՝ 1794 թվականին)։ Ալի Բեթչնին մզկիթը կառուցվել է 1623 թվականին։ Տեղի Պալատը կառուցվել է 1791 թվականին Փաշայի համար, որն այնտեղ ապրել է ութ տարի։

1839 թվականին ֆրանսիացի կառավարիչը տեղափոխվեց պալատ։ 1860 թվականին այցելում են Նապոլեոն III և Եվգենյա կայսրուհին։ Կասբահը կենտրոնական դեր է խաղացել Ալժիրի անկախության համար մղվող պայքարում (1954-1962)։ Կասբահը եղել է ազգային ազատագրական ճակատի (National Liberation Front) ապստամբության պլանավորման էպիկենտրոնը և ապահով ապաստան է համարվել Ալժիրում ֆրանսիական քաղաքացիների և իրավապահ մարմինների դեմ հարձակումների համար։ Որպեսզի նրանց ջանքերին հակադրվեին, ֆրանսիացիները պետք է կենտրոնանային հատկապես Կասբահի վրա։

Ընթացիկ վիճակ 
Ինչպես հաղորդում է Ռոյթերսը 2008 թվականի օգոստոսին անկախությունից ի վեր կառավարության բացակայության և կոռուպցիայի առկայությունը նշանակում են, որ Կասբահը մատնված է անուշադրության և նրա որոշ տարածքներին սպառնում է փլուզում։

Ալժիրյան իշխանությունները այս պատմական շրջանի դեգրադացման հիմնական պատճառ են համարում տարիքը, անփութությունը և գերբնակեցումը։ Վերջինս հատկապես դժվար է լուծել, որովհետև մեծ ջանքեր կպահանջվի այնտեղ ապրող բոլոր բնակիչներին տեղափոխելու համար։ Հաշվարկները կազմում են 40,000-70,000 մարդ, թեև դժվար է հետևել թափուր շինություններում տեղահանվածների թվին։

Պատճառներից մեկը, որ կառավարությունը ցանկանում է բարելավել Կասբահի վիճակը, որ այն հանդիսանում է հանցագործների և ահաբեկիչների թաքստոց։ 1950-ականների վերջերին եւ քաղաքացիական անհանդուրժողականության և ֆրանսիական գաղութային իշխանության դեմ պայքարի ժամանակ այն Ազգային ազատագրման բանակի թաղամասն էր։

Պահպանողական Բելկասեմ Բաբաջին իրավիճակը որակել է որպես դժվար, բայց ոչ անհաղթահարելի, ասելով՝ «Ես դեռ հավատում եմ, որ հնարավոր է պահպանել այն, բայց դուք պետք է դատարկեք այն, և ձեզ անհրաժեշտ է որակյալ մարդկանց գտնել, ովքեր հարգում են ոճը, նյութերը։ Դա մեծ մարտահրավեր է»։

Պատկերասրահ

Տես նաև 
 Ալժիր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 

Արաբական մշակույթ
Մաղրիբ