Մարիա Շիմանովսկայա

Մարիա Շիմանովսկայա (, ), լեհ վիրտուոզ դաշնակահար և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն 
Մարիաննա Ագաթա Վոլովսկայան ծնվել է 1789 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ֆրանկիստա-լեհական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Ֆրանցիշեկ Լուկաշա Վոլովսկին (1758-1839), տնատեր էր և գարեջրագործ։ Նրա նախապապը հայտնի մագիդ և ռաբբի ֆրանկիստ Էլիշա Շորն էր։ Մարիաննան  դաշնամուր նվագել սովորել է Յոզեֆ Էլսների մոտ։ 1810 թվականին իր առաջին համերգներով հանդես է եկել Վարշավայում և Փարիզում։ Նույն տարում ամուսնացել է կալվածատեր-ֆրանկիստ Յոզեֆ Շիմանովսկու հետ (1785-1832)։ Զույգն ունեցել է երեք երեխա՝ երկվորյակներ Ելենան (1811-1861)ու Ռոմուալդը (1811-1839) և դուստրը՝ Ցելինան (1812-1855)։ Սակայն Մարիան երջանիկ չէր, քանի որ ամուսինը հավանություն չէր տալիս նրա երաժշտական գործունեությանը։ 1820 թվականին նրանք բաժանվեցին, և Մարիան իրեն նվիրեց դաշնամուրային ստեղծագործություններին և կամերային երաժշտությանը։ Նա համերգներ է տալիս միայն ընկերների և հյուրերի համար։ Կյանքի այս շրջանին է վերագրվում նրա հայտնի «Vingt Exercises and Preludes» ստեղծագործությունները՝ դաշնամուրի համար և նրա կողմից գրված բազմաթիվ երգեր։

1822 թվականին Վարշավայում ունեցած առաջին համերգներից հետո նա սկսում է շրջագայություններ, որտեղ նրան ուղեկցում են երեք զավակները։ 1823-1827 թվականներին նա շրջում է ողջ Եվրոպայում և համերգներ տալիս Գերմանիայում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Ռուսաստանում։ Հավանաբար Մարիա Շիմանովսկայան առաջին դաշնակահարն էր, որն իր ստեղծագործությունները կատարում էր հիշողությամբ։ Բեռլինում և Լոնդոնում նա ելույթ էր ունենում պալատականների համար, իսկ Վայմարում նրա տաղանդը հիացնում է Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեին։ 1828 թվականին նրան հրավիրում են Սանկտ Պետերբուրգ՝ որպես դաշնակահար և ուսուցիչ։ Նրա պետերբուրգյան երաժշտական սրահն են այցելել բազմաթիվ լեհ և ռուս արվեստագետներ և արիստոկրատներ։ Նրա դուստր Ցելինան ամուսնացել է լեհ բանաստեղծ Ադամ Միցկևիչի հետ։ Ավագ դուստրը՝ Ելենան, ամուսնացել է իրավաբան Ֆրանտիշեկ Մալևսկու հետ։ Մարիան մահացել է խոլերայից, 1831 թվականի հուլիսի 25-ին, 41 տարեկան հասակում։

Նա խորը հետք է թողել շատ երկրների մշակույթում։ Գյոթեն նրան անվանել է «երաժշտության դյութիչ աստվածուհի», իսկ Միցկևիչը՝ «հնչյունների թագուհի»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Шимановская, Мария: ноты произведений на International Music Score Library Project
 Maria Szymanowska Society 
 Conference papers from the 2014 Maria Szymanowska Symposium in Annales / Académie Polonaise des Sciences 16. (Centres Scientifique à Paris: Varsovie-Paris, 2014).

Լեհ դաշնակահարներ
Լեհ կոմպոզիտորներ
Կին դասական կոմպոզիտորներ
Խոլերայից մահացածներ