Ազգային կինոմրցանակ (Հնդկաստան)

Ազգային կինոմրցանակ (, , ավելի ուշ՝ National Film Awards), Հնդկաստանի ամենահայտնի համապետական կինոմրցանակներից մեկը և կարգավիճակով ամենաբարձրը։ Հիմնադրվել է 1954 թվականին։

Ամեն տարի կառավարության կողմից նշանակված ժյուրին ընտրում է հաղթողների յուրաքանչյուր կատեգորիայում։ Մրցանակների հանձնման արարողությունը տեղի է ունենում Նյու Դելիում, որտեղ Հնդկաստանի նախագահը մրցանակները հանձնում է հաղթողներին։ Ի տարբերություն Filmfare Awards-ի՝ Ազգային կինոմրցանակը շնորհվում է ոչ միայն հինդիով, այլև Հնդկաստանի մյուս լեզուներով (օրինակ՝ մարաթհի, բենգալի, մալայալամ, կաննադա, թելեգու, թամիլերեն) ֆիլմերի համար։ Filmfare-ի հետ միասին Ազգային կինոմրցանակը ամենահին կինոմրցանակն է Հնդկաստանում և իր նշանակությամբ համեմատելի է Կինեմատոգրաֆիական արվեստների ու գիտությունների ակադեմիայի (ԱՄՆ) մրցանակի հետ։

Պատմություն 
Մրցանակներն առաջին անգամ հանձնվել են 1954 թվականին։ Մրցանակաբաշխության արարողությունը կազմակերպել է Հնդկաստանի կառավարությունը՝ նպատակ ունենալով խրախուսել հնդկական կինոարվեստի ու մշակույթի զարգացումը։

Անվանակարգեր 
Հնդկաստանի ազգայի կինոմրցանակը շնորհվում է բազմաթիվ անվանակարգերում, որոնք բաժանվում են մի քանի խոշոր կատեգորաների։

Հատուկ մրցանակներ
Դադասահեբ Փհալկեի անվան մրցանակ - շնորհվում է հնդկական կինոյի զարգացման գործում ունեցած ակնառու ներդրման համար։

Գեղարվեստական կինոյի մրցանակներ

Ոսկե ջրաշուշան 

 Լավագույն գեղարվեստական ֆիլմ
 Լավագույն ռեժիսորական աշխատանք
 Լավագույն ժամանցային ֆիլմ
 Լավագույն մանկական ֆիլմ
 Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ
 Ռեժիսորի լավագույն նորամուտ

Արծաթե ջրաշուշան

 Տղամարդու լավագույն դեր
 Կնոջ լավագույն դեր
 Մանկական լավագույն դեր
 Երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր
 Երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր
 Կադրից դուրս տղամարդու լավագույն վոկալ
 Կադրից դուրս կնոջ լավագույն վոկալ
 Լավագույն երաժշտություն
 Երգերի լավագույն տեքստ
 Բեմադրող նկարչի լավագույն աշխատանք
 Հնչյունային ռեժիսորի լավագույն աշխատանք
 Լավագույն խորեոգրաֆիա
 Օպերատորի լավագույն աշխատանք
 Հագուստի լավագույն դիզայն
 Լավագույն մոնտաժ
 Լավագույն գրիմ
 Լավագույն սցենար
 Լավագույն հատուկ էֆեկտներ

Մրցանակներ Հնդկաստանի լեզուներով լավագույն ֆիլմերի համար 
Հնդկաստանի սահմանադրության ութերորդ հավելվածում թվարկված ազգային լեզուներով ֆիլմերի համար.

 Լավագույն ֆիլմ ասսամյան լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ բենգալի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ բոդո լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ հուջարաթի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ դոգրի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ կաննադա լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ քաշմիրի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ կոնկանի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ մալայալամ լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ մանիպուրի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ մարաթհի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ օրիա լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ փանջաբի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ թամիլերեն լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ թելուգու լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ ուրդու լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ հինդի լեզվով

Լավագույն ֆիլմեր այլ տարածված լեզուներով.

 Լավագույն ֆիլմ անգլերեն լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ մոնպա լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ կհասի լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ կոդագու լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ կոկբորոկ լեզվով
 Լավագույն ֆիլմ թուլու լեզվով

Ոչ գեղարվեստական կինոյի մրցանակներ

Ոսկե ջրաշուշան

Արծաթե ջրաշուշան

Կանխակալության մեղադրանքներ 
 2000 թվականին բենգալցի դերասանուհի Ռիտա Կայրալը () հայտարարել է, որ կնոջ լավագույն դերակատարման համար մրցանակը Կիրոն Կխերին տալը անհիմն է, քանի որ նրա հերոսուհուն ամբողջությամբ կրկնօրինակել է Կայրալը, որովհետև դերակատարը չի կարող խոսել բենգալերեն։ Կինոմրցանակի ժյուրիի որոշ անդամներ ընդունել են, որ դա Կիրոնի սեփական ձայնը չէ, սակայն ստեղծողների կողմից ներկայացված հայտում նշված է, որ կրկնօրինակում չի եղել։ Կիրոնն ինքը հաստատել է, որ վեց ամիս է ծախսել նկարահանումների սկսվելուց առաջ բենգալերեն սովորելու վրա, և ավելացրել է, որ պատմության մեջ արդեն եղել են նախադեպեր, երբ մրցանակն ստացել է այլ դերասանուհու կողմից հնչյունավորված դերը մարմնավորողը։
 2001 թվականին ժյուրիի մի քանի անդամներ հրաժարվել են իրենց ստանձնած պարտականություններից՝ պնդելով, որ մրցանակակիրները նախապես որոշված են եղել։ Հայտարարվել է, որ Ռավինա Թանդոնի քեռին՝ Մակ Մոհանը, որը եղել է ժյուրիի նախկին անդամ, անմիջական կապ է ունեցել նրա՝ որպես լավագույն դերասանուհի ընտրվելու հետ։ Մոհանը, սակայն, պնդել է, որ ինքը զերծ է մնացել այդ կոնկրետ քվերակությունը կատարելուց։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ գլխավոր մրցակաները Ռավինային ու Անիլ Կապուրի տալը եղել է Բհարատա Ջանատա կուսակցության նախաձեռնությունը որպես պարգևատրում իրենց ագիտացիային մասնակցելու և ֆիլմում Կարգիլի պատերազմի մասին տեսարաններ ավելացնելու համար, որոնք առաջացնում են հայրենասիրական զգացմունքներ։ Որպես ընտրության ժամանակ տեղի ունեցած անհամապատասխանությունների դեմ բողոքի նշան՝ ռեժիսոր Գաուտամ Գհոշն ու դերասան Սաումիտրա Չատերջին հրաժարվել են ընդունել իրենց շնորհվող մրցանակները։
 2003 թվականին Ադուր Գոպալակրիշնանը քննադատել է ռեժիսոր Պրակաշ Ջհային նրա համար, որ վերջինս մնացել է որպես մրցանակի ժյուրիի ղեկավար այն բանից հետո, երբ որոշվել է տղամարդու լավագույն դերակատարման համար տրվող մրցանակը շնորհել Աջայ Դևգանին, որին Ջհան այդ ժամանակ նկարահանում էր իր «Գանգեսի ջրերը» ֆիլմում։
 2005 թվականին քննարկումների տեղիք է տվել որոշումը մրցանակ շնորհել Սաիֆ Ալի Խանին «Դու և ես» ֆիլմում կատարած դերի համար, որը շատերը չեն համարել ինչ-որ տեսանկյունից աչքի ընկնող։ Ենթադրվել է, որ ժյուրիի որոշման վրա ազդել է դերասանի մայրը՝ Շարմիլա Թագորը, որն այդ ժամանակ գլխավորում էր Կինոցենզուրայի հնդկական կենտրոնական հանձնաժողովը։
 2006 թվականին կինոքննադատ և ժյուրիի անդամ Շյամալի Բաներջին դիմում է ներկայացրել Դելիի գերագույն դատարան՝ պնդելով, որ մրցանակները կեղծվել են կառավարական պաշտոնյաների կողմից, ինչպես նաև հայտարարել է, որ Սանջայ Լիլա Բհանսալիի «Վերջին հույսը» դրաման պետք է զրկվի Ազգային կինոմրցանակից, քանի որ այն 1962 թվականի ամերիկյան «Իրականացած հրաշք» ֆիլմի ադապտացիան է, ինչը հակասում է կանոններին։ Մրցանակի հանձնումը, որը պետք է տեղի ունենար 2006 թվականի մայիսի 12-ին, հետաձգվել է մինչև 2007 թվականի օգոստոս, երբ դատարանը մերժել է դիմումը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Official Page for Directorate of Film Festivals, India
 National Film Awards Archives
 National Film Awards на IMDB

Կինոմրցանակներ
Հնդկաստանի կինոմրցանակներ