Ստալինյան բռնաճնշումները Ադրբեջանում

Ստալինյան բռնաճնշումները Ադրբեջանում (), 1920-1950-ականներին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում տեղի ունեցած քաղաքական զանգվածային բռնաճնշումներ, որոնք ընդգրկել են Ադրբեջանական ԽՍՀ ողջ բնակչությունը, այդ թվում հանրապետության ղեկավարներին, հոգևորությանը, մտավորականությանը և ունևոր գյուղացիներին։ Բռնաճնշումները ընդգրկում էին հակահեղափոխական գործունեության, լրտեսության, հակախորհրդային քարոզչության կասկածանքով մարդկանց հետապնդումները, ինչպես նաև գույքի պետականացմանը, բնակչության բռնի տեղահանմանը խոչընդոտող կուլակների հետապնդումները։

Բռնաճնշումները, որոնք գագաթնակետին էին հասել 1937-1938 թվականներին (Մեծ տեռոր, կամ եժովշչինա), իրականացվում էին ՆԳԺԿ մարմինների մասնակցությամբ համաձայն վերադաս մարմինների հրահանգների։ Դրանք իրականացվել են Միր Ջաֆար Բաղիրովի օրոք, ով քսա տարի ղեկավարել է Ադրբեջանը։ Իր անունը խորհրդային գրականության մեջ ասոցացվում էր սովորաբար 1930-ականների զանգվածային բռնաճնշումների հետ և ան, որպես կանոն, նման աշխատություններում հանդես էր գալիս որպես Ադրբեջանում 1937-1938 թվականների բռնաճնշումների առաջատար նախաձեռնող։ Տեղի ունեցածի համար Բաղիրովի պատասխանատվության աստիճանի գնահատականը վերակառուցման և դրան հաջորդող ժամանակաշրջանի գրականությունը այդպես էլ չի մտցրել։ Շվեդ քաղաքագետ Սվանտե Քորնելն անվանել է Բաղիրովին «ադրբեջանցի Ստալին», իսկ խորհրդային և ռուս փիլիսոփա և պատմաբան Դմիտրի Ֆուրմանը անվանել է Բաղիրովին «ադրբեջանցի Բերիա»։

Տես նաև 
 Ստալինյան բռնաճնշումները Հայաստանում

Ծանոթագրություններ 

Ադրբեջանական ԽՍՀ
1920-ականները Ադրբեջանում
1930-ականները Ադրբեջանում
1940-ականները Ադրբեջանում
1950-ականները Ադրբեջանում
Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում
Ստալինյան բռնաճնշումները Ադրբեջանում