Կատյուշա (երգ)

«Կատյուշա» ()  խորհրդային հայտնի երգ։ Երաժշտության հեղինակ՝ Մատվեյ Բլանտեր, խոսքերի հեղինակ՝  Միխայիլ Իսակովսկի։ 
Երգն առաջին անգամ կատարել են Վերա Կրասովիցկայան, Գեորգի Վինոգրադովը և Վսեվոլոդ   Տյուտյուննիկը՝ 1938 թվականի նոյեմբերի  28-ին՝ Կնուշևիցկու ղեկավարած նվագախմբի հետ։ Վալենտին Բատիշևի կատարմամբ երգի առաջին ձայնագրությունը կատարվել է 1939 թվականին։ Ավելի ուշ  երգը կատարել են  Լիդիա Ռուսլանովան, Գեորգի Վինոգրադովը,  Էդուարդ Հիլը, Աննա Գերմանը, Դմիտրի Խվորոստովսկին և այլ երգիչներ։

2015 թվականին  «Ռուսսկի ռեպարտյոր»  ամսագրի կողմից անցկացված սոցիոլոգիական հարցումների արդյունքներով «Կատյուշայի»  տեքստը զբաղեցրել է  13-րդ տեղը  ռուսական հայտնի բանաստեղծական տողերի թոփ տասնյակում։

Ուգրանսկի շրջանի  Վսխոդի գյուղի (Գլոտովկա գյուղից ոչ հեռու՝ Միխայիլ Իսակովսկու հայրենիքում)  մշակույթի տանն է  գտնվում է «Կատյուշա»  երգի թանգարանը։

Կարծիք կա, որ հենց այս երգի շնորհիվ է, որ  Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ խորհրդային զինվորները  «Կատյուշա», Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգին  տվել են  «Կատյուշա»  անվանումը։

Երգի սյուժե և բառեր
Երգը նվիրված է իր սիրած տղայից՝ «հեռվում գտնվող սահմանապահ զինվորից»  բաժանված աղջկա հույզերին։
 
«Կատյուշա»  երգի առաջին քառյակը ։

Վարիացիա 
 Երգի   թարգմանությունները կան տարբեր լեզուներով։ Հունաստանում այս երգը Հունաստանի ազգային ազատագրական ճակատի հիմնն է, Իտալիայում դա  «Կատարինան» է և  «Fischia il vento» («Սուլում է քամին»), Իսրայելում՝ «Կատյուշկան» (որը հետո հրեա երգչուհի Զարայի կողմից   թարգմանվել է նաև ֆրանսերեն և ստացել «Կազաչոկ» (Casatschok) անվանումը, հետագայում երգչուհի Դալիդան երգը  երգել է գերմաներեն և իտալերեն)։
 Իսակովսկին գրել է նաև վերջին քառյակը, որը հազվադեպ է հնչում.
 Ծաղկաթափվել են խնձորենիներն ու տանձենիները,
 Գետի վրայով սահել են ամպերը։
 Կատյուշան հեռացել է ափից,
 Երգն իր հետ տարել է տուն։
 1943—1945 թվականներին հայտնի էր հետևյալ քառյակը.
 Թող գերմանացին հիշի ռուսական  «կատյուշային»,
 Թող լսի՝ ինչպես է նա երգում.
 Թշնամիներից հանում է հոգին,
 Իսկ յուրայիններին հզորություն է տալիս։
 Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ հայտնի է եղել երգի ճակատային տարբերակը, որի առաջին քառյակն այսպիսին էր.
 Թռչում են գլուխներ և մարմիններ
 Դողը հալածում է գետից այն կողմ գտնվող գերմանացուն
 Դա մեր ռուսական Կատյուշան է
 Գերմանացիների համար մահերգ է երգում։
 Գոյություն ունի  այս երգի ժողովրդական բանահյուսության  մի ամբողջ շարք։

Կիրառումը մշակույթում 
 Որպես ռուսական ժողովրդական երգ՝ «Կատյուշան»  կատարվել է «Եղնիկների որսորդը» ֆիլմում՝ հարսանիքի  ընթացքում
 Երգի երաժշտության մի մասը օգտագործվել է Կապույտ դիվիզիայի  «Primavera»  քայլերգում։
 Երգի մեղեդին հնչում է  Էդի Խանտինգտոնի երգի սկզբում և վերջում «USSR»:
 Երգի մեղեդին հնչում է «A Little Moment Of Desperation» շվեյցարական խմբի  «Lunatica»  կրկներգում։
 Գերմանական «Tanzwut»  խումբը  ռուսերենով կատարել է երգը՝ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում կայացած համերգի ժամանակ՝ 2012 թվականին։
 Երգը կատարել է իտալական  «Talco»  պանկ խումբը։
 «Կատյուշան» ռուսերենով երգվում է   «Աղջիկները և տանկերը» անիմացիոն  ֆիլմի ութերորդ դրվագում, որը ցուցադրվել է 2012 թվականի 
դեկտեմբերի  3-ին։
 «Կատյուշան» ռուսերենով հնչում  է  «Ջովանիի կղզի»  անիմացիոն  ֆիլմում։
 «Կատյուշա»  երգի հիման վրա է գրվել իտալական  «Skylark»  խմբի «Mystery of the Night» երգը։
 Ամերիկյան  Abney Park  խմբի 2013 թվականի  «The Circus at the End of the World»  ալբոմում կա երգի անգլալեզու տարբերակը «Katyusha»:
 «Բանակ-2015» զինվորական տեխնիկայի փառատոնի ընթացքում երգը հնչել է վեց լեզուներով, առաջինը՝ չինարեն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 История песни «Катюша»  на сайте 9Мая.ру.
 Фронтовая переделка песни «Катюша»  — видео на Rutube.
 Текст песни «Катюша»
  — гимн Национально-освободительного фронта Греции (ЭАМ) с расшифровкой текста.
 .

Ռուսերեն երգեր
Խորհրդային երգեր