Վալաամ կղզում

«Վալաամ կղզում» (), ռուս նկարիչ Արխիպ Կուինջիի (1841/1842-1910) նկարը, որ ստեղծվել է 1873 թվականին։ Ներկայում պահվում է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուում ( 873)։ Նկարի չափերը՝ 76 × 130 սմ։

Պատմություն և նկարագրություն 
Նկարն ստեղծվել է Կուինջիի՝ Լադոգա լճում գտնվող Վալաամ կղզի կատարած ուղևորություններից մեկի ժամանակ։ 1873 թվականին «Վալաամ կղզում» նկարը ներկայացվել է ակադեմիական ցուցահանդեսում։ Չնայած այն թվագրված է 1873 թվականով, ենթադրվում է, որ նրա հիմնական մասն ստեղծվել է 1872 թվականին՝ Կուինջիի՝ դեպի Վալաամ կղզի երկրորդ ամառային ուղևորության ընթացքում։ «Վալաամ կղզում» նկարն ընդգրկված է նկարչի՝ հյուսիսային բնությունը պատկերող երեք նկարների շարքում  «Լադոգա լիճ» (1873) և «Հյուսիս» (1879) նկարների հետ միասին։

Նկարիչ Իլյա Ռեպինը Կուինջիի նոր աշխատանքի մասին ասել է․ «Բոլորին այն ահավոր դուր է գալիս, և այսօր ինձ մոտ էր եկել Կրամսկոյը․ նա դրանով հիացած է»։ Արդյունքում «Վալաամ կղզում» նկարը դարձել է Կուինջիի առաջին աշխատանքը, որ գնվել է Պավել Տրետյակովի կողմից, որն այն ձեռք է բերել հենց 1873 թվականի ցուցահանդեսից։ 1878 թվականին «Վալաամ կղզում», «Чумацкий тракт в Мариуполе]]» (1875, Տրետյակովյան պատկերասրահ), «Ուկրաինական գիշեր» (1876, Տրետյակովյան պատկերասրահ) և «Տափաստան» (, 1875, Յարոսլավլի պատկերասրահ) նկարների համար Կուինջին ստացել է առաջին աստիճանի դասային նկարչի կոչում։

Նկարում պատկերված է կղզու վայրի ափը արծաթավուն նախաամպրոպային լուսավորմամբ։ Առաջին պլանում երկու ծառեր են՝ սոճի և կեչի, որ աճել են ճաքած գրանիտի միջից ու կանգնած են լիճը թափվող առվակի ափին, որ պատված է կնյունով։ Հետին պլանում մութ անտառն է ու լճափը։

Արձագանքներ 
Արխիպ Կուինջիի արվեստին նվիրված հոդվածում արվեստագետ Վիտալի Մանինը նշել է․

«Վալաամ կղզում» նկարը Կուինջիի վերջին ստեղծագործությունն է, որտեղ բնության անմիջական ընկալումը, որ աչքի է ընկնում սուր հոգեբանական լարվածությամբ, տոգորված չէ սոցիալական անկարգավորվածության դեռ աչք ծակող զգացումով։ «Վալաամ կղզում» նկարը ցույց է տվել, որ Կուինջիի վարպետությունը համեմատվել է իր ժամանակի առաջատար բնանկարիչների գեղանկարչական ունակության հետ։ Կուինջին դարձել է հայտնի նկարիչ։

Արվեստագետ Վլադիմիր Պետրովը Կուինջիի 150-ամյակին նվիրված հոդվածում գրել է․

Վալաամի բնությունը եղել է համապատասխան Կուինջիի հզոր, տարերային էությանը, և նա ստեղծել է այնտեղ մի շարք բնանկարներ, որ արդեն լիովին բացահայտել են նրա շնորհի ինքնակայությունը։ Դա առաջին հերթին «Լադոգայի լիճ» (1871, Ռուսական պետական թանգարան) և «Վալաամ կղզում» (1873, Տրետյակովյան պատկերասրահ) նկարներն են։ Թերևս հատկապես արտահայտիչ է վերջին նկարը, որտեղ նկարիչը գեղեցիկ արծաթավուն երանգով պատկերել է նախաամպրոպային անհանգիստ լույսով լուսավորված կղզու վայրի ափը, որի վրա կուտակվում են ամպերը։ Ճաքած գրանիտը, սոճին ու կեչին առաջին պլանում, մռայլ փշատերև անտառը հեռվում, մութ թափանցիկ ջրում տարուբերվող կնյունը և թռչող միայնակ թռչունը․ ամեն ինչ այստեղ Կուինջիի կողմից պատկերվել է կյանքի զգացողության հատուկ «թանձրությամբ» և արժանացել է բարձր գնահատականի ժամանակակիցների, այդ թվում նաև Դոստոևսկու կողմից, որը գրել է․ «Մթություն․․․ խոնավությունն ասես թափանցում է ձեր մեջ․․․ Ի՞նչ կա այստեղ առանձնահատուկ․․․ Բայց այնուամենայնիվ ինչքան լավն է այն»։

Ծանոթագրություններ 

Արխիպ Կուինջիի նկարներ
1873 նկարներ
Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Բնանկարներ