Բժշկական սպիրտ

Սպիրտներ, տարբեր ձևերով օգտագործվում են բժշկության մեջ, որպես հակասեպտիկներ, ախտահանիչներ և հակաթույներ։ Սպիրտները կիրառվում են մաշկի վրա ախտահանելու նպատակով՝ ներարկումից և վիրահատությունից առաջ։ Այն կարող է օգտագործվել և՛ մաշկի ախտահանման համար, և՛ բուժանձնակազիմի ձեռքերի ախտահանման համար։ Այն կարող օգտագործվել նաև այլ տեղեր մաքրելու, և բերանի ողողումների համար։ Բերանով ընդունած կամ ներերակային ճանապարհով ներմուծված էթանոլը օգտագործվում է մեթանոլային կամ էթիլեն գլիկոլային թունավորման ժամանակ, երբ ֆոմեպիզոլը հասանելի չէ։

Սպիրտիների կողմնակի ազդեցությունն է մաշկի գրգռումը։ Պետք է պահպանել էթանոլը էլեկտրականությունից, քանի որ այն դյուրավառ է։ Սպիրտների տեսակների օգտագործումը ներառում է էթանոլ, բնազրկված էթանոլ, 1-պրոպանոլ, իզոպրոպիլ ալկոհոլ։ Այն արդյունավետ է մի շարք միկրոօրգանիզմների դեմ, չնայած անօգուտ է սպորների դեմ։ Ամենալավը աշխատում են 60-90%-անոց կոնցենտրացիաները։

Սպրիտը օգտագործվել է որպես հակասեպտիկ դեռ 1363 թվականին, բայց օգտագործման արդյունավետությունը ապացուցվել և հասանելի է դարձել հեռավոր 1800-ականներին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում՝ շատ արդյունավետ և ապահով դեղամիջոցներ, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահության համակարգում։ 70%-անոց բնազրկված էթանոլի 1 լիտրը մեծածախ գներով զարգացող երկրներում արժե մոտ 1,8-9,5 ԱՄՆ դոլար։ Միացիալ Թագավորության Ազգային առողջապահական ծառայությունում 1 լիտր 99%-անոց բնազրկված սպիրտը արժե 3,90 ֆունտ։ Սպրիտի վաճառքային ձևեր կիրառվում են ձեռքերի սպիրտային քսուքների կամ քլորհեքսիդինի ձևով։

Բժշկական կիրառում 
Կիրառվում է մինչ ներարկումը կամ վիրահատությունը մաշկը ախտահանելու համար։ Այն կարող է օգտագործվել և՛ մաշկի ախտահանման համար, և՛ բուժանձնակազիմի ձեռքերի ախտահանման համար։ Այն կարող օգտագործվել նաև այլ տեղեր մաքրելու, ինչպես նաև բերանի ողողումների համար։ Խմելով կամ ներերակային ճանապարհով ներմուծված էթանոլը օգտագործվում է մեթանոլային կամ էթիլեն գլիկոլային թունավորման ժամանակ, երբ ֆոմեպիզոլ օգտագործելը այդ պահին անհնար է։

Բացի սրանցից էթանոլը չունի այլ ճանաչված բժշկական կիրառություններ։ Սա ամբողջական չէ, քանի որ էթանոլի թերապևտիկ ինդեքսը 10։1 է։

Մեխանիզմ 
Երբ էթանոլը օգտագործվում է թունավոումների ժամանակ, մրցակցում է այլ սպիրտների հետ ալկոհոլ դեհիդրոգոնազա ֆերմենտի ակտիվ կենտրոնի համար, նվազեցնելով փոխակերպումը թունավոր ալդեհիդի և քացախաթթվի, և կանխում է ավելի լուրջ թունավոր ազդեցություններ, ինչպիսին է գլիկոլների կրիստալիզացիան երիկամներում։

Պատմություն 
Սպիրտը օգտագործվել է որպես ախտահանիչ դեռ 1363 թվականին և հեռավոր 1800-ականներին նրա բերած օգուտը փաստացի ապացուցվել է։ Հին ժամանակներում՝ նախորդելով ժամանակակից նյութերին, սպրիտը օգտագործվել է որպես ընդհանուր անզգայացնող։

Ծանոթագրություններ 

Սպիրտներ
Հակաթույներ