Հոդեր ճտտացնել

Հոդեր ճտտացնել, գործողություն, որի ժամանակ մարդու հոդերի ոլորման կամ թեքման միջոցով առաջանում է որոշակի ձայն, ինչին հաճախ հաջորդում է բավարարվածության կամ հանգստության զգացողություն մարդու մոտ։ Հաճախ կիրառվում է խիրոպրակտիկայի մեջ։

Ժողովրդական կարծիքի համաձայն՝ հոդերի ճտտացնելը, առավելապես մատնոսկրերինը, հանգեցնում են հոդաբորբի կամ այլ հոդային խնդիրների։ Սակայն, բժշկական հետազոտությունները մինչև այժմ մատերի ճտտացնելու և երկարատև հոդային խնդիրների միջև կապ ցույց չեն տվել։ Չնայած ճտտացնելու մեխանիզմն ու առաջացած ձայնը դեռ ամբողջությամբ ուսումնասիրված չեն, այն հիմնականում վերագրվում է հոդերի արանքում ազոտի կամ ածխաթթու գազի փուչիկների առաջացմանը։

Պատճառներ 

Ճտտացնելու ընթացքում առաջացած ձայնի մեխանիզմը պարզ չէ։ Առաջարկվող տեսություններից են՝

 Կավիտացիա հոդերի արանքում (թանձր հոդահեղուկում փոքր կավիտացիոն բշտիկների առաջացման և նրանց արագ փայթյունի ընթացքում)։
 Կապանների արագ ձգում։
 Ներհոդային կպչումները կոտրվում են։

Հոդերի ճտտացնելը մեկնաբանող մի քանի տեսություններ կան։ Որոշակի փաստեր ապացուցում են թանձր հոդահեղուկում կավացիայի տեսությանը։ Ողնաշարի մանիպուլյացիայի ընթացքում կիրառված ուժը առանձնացնում է ամբողջությամբ պարկուճված սինովիալ հոդի հոդային մակերևույթները, որն իր հերթին հոդերի խոռոչներում իջեցնում է ճնշումը։ Այս ցածր ճնշման միջավայրում որոշ գազեր, որոնք լուծված են թանձր հոդահեղուկում, պոկվում են լուծույթից՝ ստեղծելով փուչիկներ կամ կավիտներ, որոնք արագորեն փլուզվում են՝ առաջացնելով ձայն։ Ծագող գազային փուչիկների հիմնական բաղադրությունը ածխաթթու գազ է։ Այս գործընթացի էֆեկտները որոշ ժամանակ մնում են, ինչը հայտնի է «համառ շրջան» անվամբ, որի ընթացքում հնարավոր չէ հոդերը կրկին ճտտացնել, սա տևում է մոտավորապես 20 րոպե։ Ըստ որոշ փաստերի՝ կապանների թուլությունը կարող է կապ ունենալ կավիտացիայի աճման միտման հետ։

Սակայն, վերջին փաստերը ցույց են տալիս, որ ճտտացնելու ձայնը առաջանում է, երբ հոդերի արանքում փուչիկներն առաջանում են, ոչ թե երբ նրանք պայթում են։

Ազդեցություն 

Ընդունված կարծիքը, թե հոդերի ճտտացնելն առաջացնում է հոդաբորբ, չի հաստատվել։ 2011 թվականի հրատարակված մի հետազոտության մեջ ուսումնասիրվել է 215 մարդու (50-ից 89 տարեկան) ձեռքերի ռենտգենային լուսանկարները և համեմատվել են կանոնավոր ճտտացնողների և չճտտացնողների ձեռքերը։ Ըստ հետազոտության՝ մատերի ճտտացնելը չի առաջացնում ոսկրահոդաբորբ (օստեոարթրիտ)՝ անկախ նրանից, թե քանի տարի կամ որքան հաճախ են ճտտացրել մատերը։ Ըստ ավելի վաղ կատարված եզրակացության՝ քրոնիկ մատեր ճտտացնողների մոտ արթրիտի աճ չկա, սակայն, ձեռքերի այտուցների և ավելի թույլ բռնվելու ուժի հավանակնությունն ավելի մեծ է։ Մոլի մատեր ճտտացնելն ասոցացվում էր եղունգներ կրծելու, ծխելու, ալկոհոլ օգտագործելու հետ և ենթադրվում էր, որ հանգեցնում է ձեռքերի ֆունկցիոնալ անբավարարության։ Այս վաղ հետազոտությունը քննադատվել է՝ այլ գործոնների հավանականությունը հաշվի չառնելու համար, ինչպես օրինակ այն, որ մատեր ճտտացնելու ունակությունը կապված է ձեռքի անբավարար ֆունկցիայով, ոչ թե պատճառն է։

Բժիշկ Դոնալդ Ուգերը 60 տարի շարունակ ամեն օր ճտտացրել է իր ձախ ձեռքի մատերը, բայց չի ճտտացրել աջ ձեռքի մատերը։ Սակայն, ձեռքերից ոչ մեկի վրա արթրիտ կամ ուրիշ հիվանդություն չի ձևավորվել։ Փորձի համար նա 2009 թվականին արժանացել է բժշկության բնագավառում Իգնոբելյան մրցանակի, որը Նոբելյան մրցանակի պարոդիան է։

Ծանոթագրություններ 

Հոդեր
Սովորություններ