Մարիա և Յուրգիս Շլապյալիսների տուն-թանգարան

Մարիա և Յուրգիս Շլյապյալիսների տուն-թանգարան (), հուշահամալիր թանգարան Վիլնյուսի Պիլես 40 հասցեում ()՝ նվիրված լիտվական մշակույթի գործիչներ, ամուսիններ Մարիա Շլապյալենեին և Յուրգիս Շլապյալիսին։

Պատմություն 
Թանգարանը պատկանում է քաղաքային ինքնավարությանը և տեղակայված է 17-րդ դարի ճարտարապետական հուշարձան համարվող շենքում։ Տունը 1926 թվականին ձեռք են բերել հասարակական գործիչներ Շլյապյալիս ամուսինները, որոնք պրոպագանդում էին Վիլնոյում լիտվական լեզուն և լիտվական գրականությունը և Դոմինիկոնու փողոցի վրա ունեին գրախանութ։ Շենքի վրա տեղադրված է լիտվերեն լեզվով մակագրությմբ հուշատախտակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո շենքն ազգայնացվել և վերակառուցվել է որպես բազմաբնակարան շենք։ Մարիա Շլապյալենեին պատկանող բնակարանում և նկուղում պահվում էր շուրջ 5—6 հազար գիրք և այլ հրատարակություններ։ Բնակարանի սեփականատիրոջ հետ մինչև իր մահը՝ 1977 թվականը, հաղորդակցվում և նրա հավաքածուից օգտվում էին մատենագետները, պատմաբանները և թատերագետները։

Լիտվայի անկախության վերականգնումից հետո ԱՄՆ-ում բնակվող Շլյապյալիսների դուստրը՝ Գրաժուտե Շլապյալիտե-Սիրուտենեն 1996 թվականին վերականգնեց ծնողների տան նկատմամբ սեփականության իրավունքը։ Կատարելով մոր կամքը, նա նվիրաբերեց բնակարանը Վիլնյուսի քաղաքապետարանին, պայմանով, որ այնտեղ կազմակերպվի Մարիա և Յորգիս Շլապյալիսների տուն-թանգարան։ Թանգարանը բացվեց նույն տարում տան վերանորոգումից հետո։ Թանգարանի ստեղծման համար հիմք հանդիսացան  Գրաժուտե Շլապյալիտե – Սիրուտենի ընտանեկան իրերը, գրքերը, փաստաթղթերը և պատկերագրական նյութերը։

Տուն-թանգարանը հիմնադրվել է 1991 թվականին։ 1994 թվականին բացվել է ցուցահանդես, որտեղ ներկայացված էր ամուսինների կյանքն ու գործունեությունը, Վիլենյան մարզի 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 1940 թվականը ընկած ժամանակաշրջանի կյանքը։

Ցուցադրություններ 
Թանգարանի հավաքածուում ընդգրկված են գրադարանը, արխիվը, դրամագիտական և դրոշմանիշերի հավաքածուները և Շլյապյալիսների անձնական իրերը։ Ցուցասրահում և Շլյապյալիսների հյուրասենյակում (15-րդ դարի նկուղում), ցուցահանդեսներից բացի  անցկացվում են երեկոներ, համերգներ, դասախոսություններ, գրքերի շնորհանդեսներ և նմանատիպ այլ միջոցառումներ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Tomas Venclova. Wilno. Przewodnik. Wydanie czwarte. Vilnius: R. Paknio leidykla, 2006. ISBN 9986-830-47-8. S. 94.

Տես նաև 
 Дом-музей Марии Шлапелене и Юргиса Шлапялиса 
 Marija and Jurgis Slapelis House and Museum

Լիտվայի թանգարաններ
1991 հիմնադրված թանգարաններ
1991 հիմնադրումներ Լիտվայում