Կիստիբի

Կիստիբի (, кыстыбый, qıstıbıy, նաև кыстымбый, якмыш, yaqmış), խմորից պատրաստված և խճողակով լցոնած թաթարական և բաշկիրական ավանդական ուտեստ։ 

Ներկայացնում է տապակած անթթխմոր հացի շերտ, որը լցոնած է կամ շիլայով (ավելի հաճախ կորեկից), կամ ռագուով, իսկ վերջերս, նաև կարտոֆիլի պյուրեով։ Արտաքինից հիշեցնում է չփակված կարկանդակ, խճողակը լցնում են խմորի շերտի մի կեսի վրա և վերևից ծածկվում է երկրորդ կեսով։ Կարելի է հալած յուղ քսել։ Լցոնը կարող է փոփոխվել կախված նախասիրություններից, անփոփոխ է մնում խմորի պատրաստման և բաղադրատոմսի սկզբունքը։

Ուտեստը կարելի է ուտել պահքի ժամանակ, մի քիչ փոփոխելով բաղադրատոմսի լցոնը։

Աշխարհում ամենամեծ կիստիբի պատրաստվել է 2011 թվականին Բաշկորտոստանում, որի տրամագիծը 2 մետր 10 սմ էր և ընդգրկվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում։

Ստուգաբանություն 
Համարվում է, որ բխում է , кыстыру - «կսմթել» բառից։

Բաշկիրերեն, թաթարերեն և չուվաշերեն լեզուների հետազոտող Ռիֆկատ Ահմեդովիչը ուտեստի անվանմանն է նվիրել «Татар теленең кыскача тарихи-этимологик сүзлеге» (Թաթարերենի համառոտ պատմա-ստուգաբանական բառարան) հոդվածը։ Նա  բարբառային ձևը բերել է  բառին,  «կիստիբիյ» նախաձևը վերակառուցելով кыс արմատից և мбый/-мбы վերջածանցից։

Ռաուշինա Նուրմուհամեդովան իր աշխատությունում, որը նվիրված էր кыстыбый, җәймә, дучмак  թաթարական ազգային ուտեստների անվանումների լեզվամշակութաբանական նկարագրությանը, Ռ. Գ. Ախմեդյանովայի ստուգաբանությունը և Ֆլերա Բայազիտովայի գրքի տվյալները բերել է , չուվաշերեն բարբառային` кастампи, մարիերեն` кыстывий, ուդմուրերեն` кыстыбый այլ ձևեր։

Հետաքրքիր փաստեր 
Աշխարհի ամենամեծ կիստիբին ունեցել է 2 մ 10 սմ տրամագիծ, որը պատրաստվել է 2011 թվականին Բաշկորտոստանում և գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Баязитова Ф. С. Аш-су һҽм халык традициялҽре лексикасы. -Казан: Дом печати, 2007. — 480 б. С.
 Әхметьянов Р. Г. Татар теленең кыскача тарихи этимологик сүзлеге. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2001. — 272 б. С. 136
 Нурмөхәммәтова Р. С., Казан, КФУ, филол. фән. канд., доцент. Кайбер татар ризык атамаларына лингвомәдәни күзәтү // Язык — культура — этнос: сборник научных трудов, посвященный 10-летию со дня основания кафедры общей лингвистики и лингвокультурологии КФУ / Под общей редакцией доктора филологических наук, профессора Р. Р. Замалетдинова. — Казань: Отечество, 2013. — 312 с. — С.192-198.

Հղումներ 
 КЫСТЫБЫЙ . Բաշկիրական հանրապետության պաշտոնական կայք

Բաշկիրական խոհանոց
Թաթարական խոհանոց