Եղիշե Չարենցի դիմանկարը (Սարյան)

«Եղիշե Չարենցի դիմանկարը», հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1923 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։ 1924 թվականին կտավը ցուցադրվել է Վենետիկյան 14-րդ միջազգային ցուցահանդեսում (բիենալե)։

Նկարագրություն 
Սարյանը Եղիշե Չարենցի կտավը ստեղծել է գաղափարական շեշտադրմամբ։ Հետևի ֆոնի երկնագույն գլխաշորի վրա պատկերել է եգիպտական դիմակներից մեկը։ Սարյանի արխիվում գտնվել է այն մետաքսե ծաղկազարդ գլխաշորը, որի ֆոնի վրա արված է Չարենցի դիմանկարը։ Կտավի բնօրինակը իր տեղն է գտել Ե․ Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի մշտական (Երևան)|ցուցադրության մեջ։

Սարյանը կտավի մասին

Կտավը Ստալինյան բռնապետության տարիներին 
Երբ Սարյանին պահանջում են ստեղծել Իոսիֆ Ստալինին փառաբանող պատկերը, նա պատասխանում է, որ դիմանկար ստեղծելու իր սկզբունքն է աչքի առջև բնորդին ունենալը։ 1937 թվականին պատկերասրահի բակում այրում են Սարյանի վրձնած հայ առաջավոր պետական գործիչների և մտավորականների 12 դիմանկար, քանի որ դրանց բնորդները դատապարտված էին՝ որպես «ժողովրդի թշնամի»։ Այդ դիմանկարներից փրկվում է միայն «Եղիշե Չարենցի դիմանկարը» կտավը, որ թաքցրել էին թանգարանի աշխատակիցները։ Կտավը ոչնչացումից փրկել է գրականագետ, արվեստաբան Նշան Մուրադյանը, երբ աշխատել է գրականության թանգարանում։ Պարգևուհի Սիմոնյանի հետ նա կտավը թաքցրել է չերևացող մի անկյունում։ Ավելի ուշ, երբ հայտնի է դարձել այդ իրողությունը, զգացված ու հուզված Սարյանը փորձել է նրան նվիրել նկարը` որպես պարգև։ Բայց Նշան Մուրադյանը հրաժարվել է։

Տվյալներ 
 «Եղիշե Չարենցի դիմանկարը», 1923, կտավ, յուղաներկ, 46 х 59 սմ, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան, Երևան

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Բեքարյան, Ա. Ա. (2012) Նշան Մուրադյան. մարդը, գրականագետը, իմաստասերը, Ե., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2011, 411 էջ:. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 1 . pp. 354-357. ISSN 0320-8117
 Կյանքն ինքնանկարներում, Մ. Մ. Ղազարյան (Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ)

Աղբյուրներ 
 Վ. Մաթևոսյան «Մարտիրոս Սարյանի էսթետիկական հայացքները»։

Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
1923 նկարներ
Հայկական կերպարվեստ