Սոլոմոն Աշ

Սոլոմոն Էլիոտ Աշ (, ), լեհական ծագմամբ ամերիկացի հոգեբան, կոնֆորմիզմին նվիրված հայտնի գիտափորձերի հեղինակ։

Կենսագրություն 

Սոլոմոն Աշը ծնվել է Վարշավայում և 1920 թվականին արտագաղթել ԱՄՆ, որտեղ 1928 թվականին Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան։ Ստացել է Կոլումբիայի համալսարանի մագիստրոսի և դոկտորի աստիճան` Գեշտալտ հոգեբանության հիմնադիր Մաքս Վերտհայմերի ղեկավարությամբ։ Դասախոսական գործունեության մեծ մասն (19 տարի) անցկացրել է Սուորթմոր քոլեջում, Վոլֆգանգ Կյոլերի հետ նույն թիմում։

1943 թվականին Աշը փոխարինել է Մաքս Վերտհայմերին՝ Սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցի հոգեբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։

Հերման Վիթքինի հետ համագործակցել է կոգնիտիվ ոճերի տեսության մշակման հարցում։

1951 թվականի մայիսի 14-ին Հարոլդ Գյուցքովի «Խմբեր, առաջնորդություն և մարդիկ» () հավաքածուի մեջ ընդգրկվել է Սոլոմոն Աշի կողմից գրված «Խմբակային ճնշումների ազդեցությունը դատողությունների այլակերպման և աղավաղման վրա» () գլուխը։ Այդ գիտափորձի համար սենյակ են հրավիրվում փորձին մասնակցող ութ հոգի։ Բոլոր մասնակիցները, բացի մեկից, դերասաններ էին և գիտափորձի դիտակետում մնացած մասնակցի արձագանքն էր առ դերասանների վարքը։ Դերասանները տեղյակ էին, թե որն է գիտափորձի նպատակը, բայց գիտափորձի արդյունքում դա որևէ կերպ չէր արտահայտվում։ Գիտափորձի ընթացքում ուսումնասիրվող ուսանողներին ցուցադրվում էր քարտ, որի վրա պատկերված էր ուղղահայաց գիծ։ Դրանից հետո ուսումնասիրվողին ցուցադրվում էր մեկ այլ քարտ, որի վրա պատկերված էին երեք ուղղահայաց գծեր, որոնցից մեկը հավասար էր առաջին քարտի գծին, մյուս երկուսը` դրանից արտահայտված կարճ և երկար էին։ Աշի գիտափորձի բոլոր մասնակիցները առաջին երկու հարցերին տալիս էին միանման և ճիշտ պատասխաններ։ Սակայն երրորդ փուլում դերասանները տալիս էին միանման և սխալ պատասխաններ, ինչից ուսումնասիրվողը շփոթվում էր։ Գիտափորձի արդյունքները ցույց են տվել, որ ուսումնասիրվողների 75 %-ը համաձայնվել է մեծամասնության արտահայտած սխալ կարծիքի հետ։

1966 թվականին Աշը հիմնել է Ռաթգերսի համալսարանի Կոգնիտիվ ուսումնասիրությունների ինստիտուտը։

Աշի աշակերտներից առավել հայտնի է Սթենլի Միլգրեմը, որը նրա ղեկավարությամբ Հարվարդի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ Նա նաև հայտնի է իր վարքաբանական գիտափորձով։

Մրցանակներ 

 1941, 1943 - Գուգենհայմի կրթաթոշակ
 1967 - Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի մրցանակ` հոգեբանության մեջ գիտական նշանակալի ներդրման համար
 1989 - Ուիլյամ Ջեյմսի կրթաթոշակ

Տե՛ս նաև 
 Աշի գիտափորձ
 Միլգրեմի գիտափորձ
 Սթենլի Միլգրեմ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Solomon Asch: Forming Impressions of Personality Full text of the classic journal article that introduced the concept of central versus peripheral traits and the "halo effect".

Ամերիկացի հոգեբաններ
Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ