Այլաբանություն Վեներայի և Ամուրի հետ

«Այլաբանություն Վեներայի և Ամուրի հետ» (հայտնի է նաև որպես «Վեներայի հաղթանակը» և «Վեներա, Կուպիդոն, Խենթություն և Ժամանակ»), իտալացի մաներիստ Անոլո Բրոնզինոյի այլաբանական կտավը, որն ընդգրկված է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։

Պատմություն 
1546 թվականին Բրոնզինոյին հանձնարարվեց ստեղծել նկար, որը հայտնի դարձավ «Վեներա, Կուպիդոն, Խենթություն և Ժամանակ» անվանումով։ Կտավում պատկերված է ամբիվալենտականություն, էրոտիզմ, ոչ համարժեք կերպարներ, որոնք բնորոշ են մաներիզմի դարաշրջանին և Բրոնզինոյի ուսուցիչ Պոնտորմոյին։ Կտավը, հնարավոր է, պատվիրված լինի Կոզիմո I Մեդիչիի կամ Ֆրանչեսկո Սալվիատիի կողմից՝ որպես նվեր Ֆրանցիսկ I-ին։ Վազարին գրել է, որ այն ուղարկվել է Ֆրանցիսկոս արքային, բայց չի նշել, թե ում կողմից։ Գեղանկարչության մեջ էրոտիկ կերպարների օգտագործումը բավարարում էր ինչպես Մեդիչի ընտանիքի, այնպես էլ ֆրանսիական արքունիքի նախասիրությունները։ Կազմվածքի և շքեղ տարրերի վրա ուշադրություն դարձնելը նույնպես Բրոնզինոն համաձայնեցրել էր արիստոկրատական հովանավորչությամբ։ Կտավը Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից Փարիզից տեղափոխվել էր Վիեննա, որտեղ 1813 թվականին այն կոմս Ֆրանց Վենցել Կաունիցից գնվել էր Յոհան Կեգլևիցի հավաքածուի համար։ 1860 թվականից կտավը գտնվում է Լոնդոնում։

Այս խոշոր, չափազանց սառը կոմպոզիցիան գիտակցաբար կառուցվել է հակադարձ շարժումների կոնտրապունկտերի վրա, առավել մեծ ուշադրություն է դարձվել դեմքի և միմիկայի մշակմանը։ Նկարի առաջին պլանը լցված է պատկերներով, որոնց նույնականացումը դարձել է լայն գիտական քննարկման առարկա։ Որպես նկարի թեմաներ՝ ներկայացված են վավաշությունը, սուտն ու նախանձը։ Երբեմն կտավի իմաստը մեկնաբանվում է որպես Վեներայի հաղթանակ, սակայն օրիգինալ նշանակությունը մնում է անհայտ։

Նկարագրություն 
Ամուրի պատկերը մոր հետ (Վեներայի) և մերկ Պոտտոն աջից, կազմում են մաներիզմին բնորոշ figura serpentinata: Երկու կենտրոնական դեմքերը համարվում են Վեներան և Ամուրը, որոնց հեշտությամբ կարելի է որոշել իրենց հատկանիշներով։ Վեներան ձեռքին բռնել է ոսկե խնձոր, որը նա շահել է Պարիսի դատավարությունում, իսկ Ամուրը կրում է իրեն բնորոշ թևեր և կապարճ։ Երկու կերպարներն էլ պատկերված են մերկ՝ լուսավորված սպիտակ լույսով։ Ամուրը շոյում է մոր մերկ կուրծքը և համբուրում նրա շուրթերը, իսկ Վեներան այդ պահին նրա կապարճից հանում է նետը։ Կտավի վերին աջ անկյունում պատկերված է մորուքավոր ճաղատ ծերունի, որին ընդունված է համարել Քրոնոս, քանի որ նրա ետևում պատկերված է ավազի ժամացույց։ Նա ուժով ձեռքը շրջում է դեպի աջ։ Հավանաբար այս ժեստով նա դիմադրություն է ցույց տալիս՝ պաշտպանելով Վեներային և Ամուրին չարագործներից։ Այս գործողության հնարավոր մկնաբանություններից մեկը կարելի է համարել «Ժամանակն արագ անցնում է, և դուք չեք կարող ասել, թե այն երբ կավարտվի»։ Քրոնոսին դիմադրություն ցույց տվող մյուս կերպարին ընդունված է համարել Մոռացկոտ նրա դեմքի պատճառով, որը նման է դիմակի և աչքեր չունի։ Մոռացկոտի դեմքը, որ նման է դիմակի, արձագանքում է ներքևի աջ անկյունում՝ Վեներայի ոտքերի տակ ընկած երկու դիմակներին։

Մյուս կերպարների անձինք ավելի անհամարժեք են։ Մազերը գլխից պոկող կինը հանդես է գալիս որպես Խանդի այլաբանական մարմնավորող, բայց ոմանք նրան համարում են սիֆիլիսի կործանարար հետևանքի արդյունք (անխելամիտ սեռական հարաբերության արդյունք)։ Կտավի աջ կողմում աղջկա դեմքով, քիմեռի այլանդակ մամնով Պուտոյի ետևում գտնվող և դեպի Վեներայի կողմը ձգվող արարածը Հաճույքի և կեղծիքի մարմնավորումն է։ Այս պատկերի նույնականացման վերաբերյալ ներկայումս միանշանակ կարծիք գոյություն չունի։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 THE MIRROR OF MANNERISM AGNOLO BRONZINO, AN ALLEGORY WITH VENUS AND CUPID, 1540-50 (National Gallery, London) 

1545 նկարներ
Անոլո Բրոնզինոյի նկարներ
Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Այլաբանություն