Իսպանիայի երաժշտություն

Իսպանիայի երաժշտություն, սկիզբ է առել երկրի հնագույն բնակիչների` իբերների երաժշտական արվեստի բարձր զարգացած և կայուն ավանդույթներից։ Հետագայում միախառնված Ժողովուրդները ներդրել են իրենց մշակույթը։ Իսպանիայի բազմազան երաժշտական մշակույթում առանձնանում են հինգ հիմնականները` բասկերի (հին իբերների ժառանգորդների), Գալիսիայի, Կատալոնիայի, Կաստիլիայի և Անդալուզիայի տեղային երաժշտաոճերն իրենց լադային, ռիթմական առանձնահատկություններով, երաժշտական տարբեր ձևերով, նվագարաններով, պարերով։
Իսպանիայի պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեզ հասած գլխավոր նմուշները (նեմերով ձայնագրված հիմներ) վերաբերում են 5-8-րդ դարերին Իսիդոր Սևիլյացին (560-636) հիմների նշանավոր հեղինակ և գիտական տեսաբան էր։ Իսպանական ազգային երաժշտության արագ ձևավորմանը նպաստել է Ռեկոնկիստան։ Հերոսական - վիպական երգերը, որոնք ազգային երաժշտական մշակույթի առաջին դրսևորումներից էին, որոշ ժամանակ անց փոխակերպվում են ռոմանսների (երաժշտա-բանաստեղծական ձև, ուր միավորվել են տրուբադուրների պրոֆեսիոնալ արվեստը և ժողովրդական ստեղծագործությունը)։ Ռոմանսների թեման իսպանական ժողովրդի կյանքի և կենցաղի տարբեր կողմերն էին ընդգրկում։ Դրանք երգվում էին իսպանական ժողովրդական (ռոմանական) լեզվով, վիուելայի (կիթառի նախօրինակը) նվագակցությամբ։
Տրուբադուրները, որոնց արվեստը ծաղկման է հասել 14-րդ դարում, մշակել են կանտիգաների, ալբադաների, պաստորալների,ռետրոենսների ժանրերը։ Հատկապես տարածված էին վիլյանսիկո (գեղջկական ծագում ունեցող երգեր) և կանտարսիլյոս (ձևով առավել պարզ երգեր) ժանրերը։

Ժանրեր և ստեղծագործություններ 
15-րդ դարի երկրորդ կեսի և 16-րդ դարի կոմպոզիտորներ Խ. դե Անչիետան,
Ֆ. Պենյալոսան և Խ. դել էնսինան (դրամատուրգ, իսպանական երաժշտական թատրոնի նախահայրը), Լ.
Ֆեոնադեսը («ֆարսեր և էկլոգներ»-ով նախապատրաստել է «քնարական դրամայի» ստեղծումը) և ուրիշներ։ 16-րդ դարում զարգացել է գործիքային երաժշտությունը` պրելյուդներ
տիենտոս (ռիչերկարյի
տիպի պոլիֆոնիկ զարգացումով պիեսներ), դիֆերանսիաս,
(վարիացիաներ), ֆանտազիաներ, պարային բնույթի պիեսներ)
։

17-րդ դարի վերջին Իսպանիայի «դասական» երաժշտական մշակույթն անկում ապրեց և պետք է մնար այդպես մինչեւ 19-րդ դարը։ Կլասիսիզմը Իսպանիայում ներշնչված էր իտալական մոդելներով այնպես, ինչպես Անտոնիո Սոլեր ստեղծագործություններում։ Իտալական մի շարք հայտնի կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Դոմենիկո Սարալտին և Լուիջի Բոխչինին, Մադրիդի թագավորական դատարանի պաշտոնյաներ են եղել։
Թեև սիմֆոնիկ երաժշտությունը Իսպանիայում երբեք չափազանց կարևոր չի եղել, կամերայինը, մենահամերգը (հիմնականում կիթառի և դաշնամուրի) վոկալը և օպերան (ինչպես ավանդական օպերա, այնպես էլ իսպաներենի տարբերակները) գրվել են տեղական կոմպոզիտորների կողմից։ Սարսուելան Zarzuela ներառում է խոսակցական երկխոսություն։ Այն աշխարհիկ երաժշտական ​​ժանր է, որը մշակվել է 17-րդ դարի կեսերին և ծաղկել է 1850-ից հետո։ Դարասկզբին Ֆրանսիսկո Ասենյո Բարբիերին (Francisco Asenjo Barbieri) ռոմանտիկ՝ zarzuela- ի զարգացման բնագավառի հիմնական գործիչն էր. Մինչդեռ հետագայում կոմպոզիտորներ Ռուբերտո Չապին (Ruperto Chapí), Ֆեդերիկո Չուեսան (Federico Chueca) և Թոմաս Բրետոնը (Tomás Bretón) ժանրը բերեցին XIX դարի վերջ։ 20-րդ դարի զարզուելայի առաջատար կոմպոզիտորների թվում էին Պաբլո Սորոզաբալ և Ֆեդերիկո Մորենո Տրոբուբան։

Ռենեսանս և բարրոկո 

16-րդ դարում գերակշռում էր բազմաձայն երգչախմբային ոճը, որը նման էր ֆրանսա-ֆլամանդական երաժշտական դպրոցի ոճին։ Այդ ժամանակի ժողովրդայնություն վայելող կոմպոզիտորներից էին Մատեո Ֆլեխա էլ վյեխոն, կաստիլիական դրամատուրգ Խուան դե Անխետան, Ֆրանսիսկո դե Սալինասը և Անտոնիոն Կաբեսոնայից։ Երաժշտական ստեղծագործությունների մեծ մասը գրվում էին երաժշտական գրքերում։

Սպագնոլա երաժշտություն 
Նկար «Անտիֆոնարիո դե Լեոնից», որտեղ կան Իսպանական երգեր։
Թեև իսպանական երաժշտությունը հաճախ կապված է երաժշտության հետ, ինչպիսիք են ֆլամենկոն և դասական կիթառը, այն տարբերվում է տարածաշրջանից տարածաշրջան։ Ամենակարևոր երաժշտական ​​ոճերը մեծ են Արագոն գավառի, Կատալոնիայի, Վալենսիայի, Կաստիլիայի, Լեոնի Աստուրիայի շրջաններում։ Կարևոր
ւարվեստագետները, ինչպիսիք են Թոմաս Լուիս դե Վիկտորիան, Մանուել դը Ֆալլան, Իսահակ Ալբենիզը և Պեպե Ռոմերոն, իսպանական երաժշտության պատմություն են ստեղծել։

Երաժշտությունը տարածաշրջաններում 
Իսպանիայի մարզերը յուրահատուկ երաժշտական ​​ավանդույթներ ունեն։ Քաղաքական ակտիվ ակտիվ բառերով [երգիչ-երգահան] շարժումը կա Լատինական Ամերիկայում և Պորտուգալիյում։ Երգիչ և կոմպոզիտոր Էլիզո Պարարան (1949 թ.) գրել է ավանդական ժողովրդական երաժշտությունը բասկյան երկրից և Կաստիլիայից, ինչպես նաև իր ստեղծագործությունները՝ ներշնչված Իսպանիայի երաժշտական ​​ոճերից և արտասահմանյանից։
Ոճերի միավորումը տեղի է ունեցել Կառլոս I-ի թագավորության ժամանակաշրջանում, քանի որ հյուսիսի երաժիշտները այցելել են Իսպանիա, իսկ իսպանական երաժիշտները գնացել են կայսրության այլ շրջաններ՝ Գերմանիա և Իտալիա։ Ռենեսանսի ժամանակաշրջանի մեծ կոմպոզիտորներից են Ֆրանսիսկո Կորեո դե Արայոն և Կրիստոբալ դե Մորալեսը։ Հավանաբար ամենից հայտնին եղել է Թոմաս Լուիսը Վիկտորիայից, որը նույնպես երկար ժամանակ անցկացրել է Հռոմում։ Նրա պոլիֆոնիկ կատարելությունը և արտահայտիչ ինտենսիվությունը կարող է համեմատվել Ջիովաննի Պիերլուիջի դա Պալեստրինայի և Օրլանդո Լասուսի հետ։ Շատ երաժիշտներ իրենց վազքի ավարտին վերադարձել են հարազատ երկիր՝ երաժշտական գիտելիքներն այնտեղ ընդլայնելու համար։

Անդալուզիա 

Թեև Անդալուզիան լավագույնն է և հայտնի ֆլամինգո երաժշտությամբ, նաև ավանդական է gaita rociera երաժշտությունը Արևմտյան Անդալուզիայում։

Արագոն 
Ջոտան ժողովրդական է ամբողջ Իսպանիայում, հնարավոր է ունի պատմական արմատները Արագոնի հյուսիսային մասում։ Ջոտա գործիքները ներառում են կաստանենտները, կիթառը, բանդուրը և երբեմն էլ ֆլեյտան։ Արագոնական երաժշտությունը բնութագրվում է խիտ հարվածային տարրով, որը բնութագրական է աֆրիկյան բերբերների համար։ Մյուրիսկայում հայտնված փոքրիկ կիթառը իր տեսքով արագոնյան է։ Բացի կիթառից Արագոնը հայտնի է գիդա դե բոտոյով և չիֆլոյով։

Հետագա զարգացումներ 
Իբերական թերակղզու երաժշտական արվեստը կրել է միջերկրածովյան և եվրոպական երաժշտության ազդեցությունը։ Մեր թվարկությունից երկու դար առաջ հռոմեական տիրապետության ժամանակաշրջանը իր հետ բերել էր Հին հունական երաժշտությունը և գաղափարները։ Հռոմեական կայսրության բարձրացման ժամանակ եղել են վաղ քրիստոնյաներ, ովքեր ունեցել են քրիստոնեական երաժշտության իրենց տարբերակները։ Այսպիսով, եղել են երկու հազար տարվա ներքին և արտաքին ազդեցություններ, որոնք առաջ են բերել բազմաթիվ երաժշտական ավանդույթներ։
1960 թվականի ընթացքում և 1970-ական թվականների սկզբին զբոսաշրջությունն աշխուժանում է` երաժշտական նոր ոճեր բերելով մայրցամաքից և արտեկրից։ Քանի որ և' Իսպանիայում, և' Լատինական Ամերիկայում խոսում էին իսպաներենով, երաժշտությունը մի վայրից փոխանցվում էր մյուսը
։ Իսպանիան հանդիսացել է աշխարհի խոշորագույն լատինաամերիկյան շուկան։

Տե'ս նաև 

 Պորտուգալական երաժշտություն
 Ամերիկահայ երաժշտություն
 Սարսուելա թատրոն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  Audio clips: Traditional music of Spain. Musée d'ethnographie de Genève. Accessed November 25, 2010.
 MIDI samples of traditional music from the Iberian peninsula  and Extended version
 AlejandroSanz4EnglishSpeakers  A collection of translated songs from one of Spain's most famous singers.
 Bloomingdale School of Music Piano Project: Sonidos de Espana/Music of Spain  - extensive monthly features on the history of Spanish music.
 Spanish language music Traditional and contemporary Spanish-language music, with genre descriptions, representative artists, CDs & audio samples.
 Learn Spanish with songs Morkol will help you to learn Spanish with songs. Listen to the songs while you read the lyrics.
 Spainmusictv.com  Spanish music videos
 Spanish Folk Music in Havana (Photo Album)
 Encyclopedia of Spanish Music (16th to 19th centuries)

Իսպանական երաժշտություն
Ռոմանսներ
Ռեկոնկիստա
Տրուբադուրներ
Իսպանական բանահյուսական արվեստ
Իսպանական պարեր