Իվանդե Կայա

Իվանդե Կայա (, , Անտոնիա Լուկինայի գրական անունը (ծննդյան անունը՝ Անտոնիա Մելդեր-Միլեր)), լատվիացի գրող և ֆեմինիստ, որ պայքարել է Լատվիայի անկախության համար։ Հասարակական աշխատանքների և ստեղծագործությունների միջոցով Կայան սատարել է լատվիացիներին իրենց ակտիվները նվիրաբերել «Ոսկե հիմնադրամին», որը 1920 թվականին դարձել է երկրի ոսկու պահուստը։ 1926 թվականին Կայան արժանացել է Երեք աստեղերի շքանշանի։ Թեև խորհրդային շրջանում Կայայի աշխատանքների մեծ մասը կորել է, հետագայում դրանք հանրաճանաչ են դարձել։

Կենսագրություն 
Անտոնիա Մելդեր-Միլերը ծնվել է 1876 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ռուսական կայսրության Լիֆլանդական գուբերնիայի Յումպրավմույա բնակավայրում, Միքեյիս և Մաթիլդ (ծննդյան անունը՝ Ֆլինթման) Միլեր-Մելդերի ընտանիքում։ Նրա հայրը դարձել է հաջողակ գործարար և հողատեր և ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Տորնյակալնս, որտեղ Անտոնիան 1881 թվականին հաճախել է դպրոց։ Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Ռիգայի Լոմոնոսովի անվան կանանց գիմնազիայում։ Ուսումնառության տարիներին մտերմացել է Ֆելիքս Լուկինսի հետ. հետագայում ամուսնացել են ։ 1892 թվականին տպագրել է իր առաջին վեպը՝ Trīs jaungada naktis («Նոր տարվա երեք գիշերները»)։ 1895 թվականին ավարտել է ավագ դպրոցը և ուսումը շարունակել Բեռնի (Շվեյցարիա) և Լայպցիգի համալսարանների (Գերմանիա) փիլիսոփայության և արվեստի պատմության ֆակուլտետում։ Տեղի թանգարաններն ու պատկերասրահները նպաստել են նրա գիտելիքների ընդլայմանը, ինչպես նաև սովորել է անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, լատիներեն և ռուսերեն։ 1901 թվականին թողել է ուսումը և ամուսնացել Լուկինսի հետ, որը դարձել է ակնաբույժ և հիմնադրել Լատվիացի բժիշկների ընկերակցությունը։ հետագա մի քանի տարիների ընթացքում Լուկինան աշխատել է որպես լրագրող։ Ունեցել են երեք երեխա։ 1910 թվականին Կայան մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ  Յան Ռայնիսը և Ասպազիյան աքսորվել էին, իր գրվածքների վերաբերյալ նրանց օժանդակությունը ստանալու համար։ Այցելության ժամանակ Լուգանոյի գերեզմանատանը տեսել է մի հուշարձան, որի ազդեցության ներքո ընտրել է «Կայա» գրական անունը, որը նշանակում է ծովարոր։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

Լատիշ կին գրողներ
Ֆեմինիստ գրողներ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ