Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ (նկար)

«Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ», հայ ազգային պատմանկարչության հիմնադիր Վարդգես Սուրենյանցի 1899 թվականին ստեղծած կտավ, որը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Պատմություն

Առասպել 
«Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ» առասպելը Հայոց թագավոր Արա Գեղեցիկի և Ասորեստանի թագուհի Շամիրամի փոխհարաբերությունների շուրջ ստեղծված ավանդազրույց է, որը պահպանվել է Մովսես Խորենացու մշակմամբ և այլ պատմագիրների ընդօրինակումներով։

Ասորեստանի թագուհի Շամիրամը, լսելով Արայի գեղեցկության մասին, նվերներով պատվիրակներ է ուղարկել նրա մոտ, խնդրել ամուսնանալ իր հետ և դառնալ Ասորեստանի թագավորը։ Արան մերժել է Շամիրամին։ Շամիրամը մեծ զորքով եկել է Հայաստան՝ Արային գերելու։ Արան զոհվել է ճակատամարտում։ Շամիրամը գտել է Արայի դին և ցանկացել արալեզների օգնությամբ վերակենդանացնել նրան, ինչը չի հաջողվել։

Նկարագրություն 
19-20-րդ դարերի վերջում արվեստում գերիշխում է մոդեռն ոճն ու սիմվոլիզմը։ Նկարիչները վրձնել են կնոջ զգացմունքների, ապրումների և տենչանքների աշխարհը՝ մի կողմից «մութ», «սև», «խավար», «ստվեր», «մռայլ», «դև», մյուս կողմից՝ «լույս», «կրակ», «փայլ»։

Սուրենյանցի «Շամիրամն Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ» կտավի հերոսուհու հայացքում կա դեմոնիզմ, որը հիշեցնում է մյունխենյան սեցեսսիոնի հիմնադիրներից մեկի` Ֆրանց ֆոն Շտուկի «Մեղք» նկարի հերոսուհուն։ «Շամիրամն Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ» պատկերը նման է թատերական տեսարանի, որտեղ հերոսուհին օպերային դերասանուհու և վհուկ կնոջ կերպարանք ունի՝ իր մեջ միավորելով և՛ տղամարդու, և՛ կնոջ նկարագիր։ Հերոսուհին իր ալեկոծվող կրքերի համար հանդարտություն է փնտրում ներքին պայքարում։

Միխայիլ Վրուբելի «Դևը նստած» կտավին բնորոշ դիվայնությունը սիմվոլ է, փիլիսոփայական աշխարհընկալման գեղարվեստական արտահայտման ձև, Սուրենյանցի մոտ չար ոգին հպարտ է, միայնակ, փափագում է սիրո, անկախության, ուստի և դժբախտ է։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ 

Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ
1899 նկարներ
Հայկական կերպարվեստ
Կանայք կտավներում