Զանգվածի պակասորդ

Զանգվածի պակասորդ, ֆիզիկական մեծություն է, որ ցույց է տալիս ներքին փոխազդեցության ազդեցությունը միջուկը կազմող մասնիկների զանգվածի վրա և բնութագրում է ատոմի միջուկի կայունությունը։ Սովորաբար նշանակվում է ։

Գրականության մեջ հանդիպում են «զանգվածի պակասորդ» եզրույթի տարբեր սահմանումներ.

 ածխածին-12-ի միջուկի նկատմամբ,
Կապի էներգիայի միջոցով։

Որպես կանոն զանգվածի պակասորդը հաշվում են կէՎ-երով։

Զանգվածի պակասորդը ածխածին-12-ի միջուկի նկատմամբ 
Ատոմի դեպքում զանգվածի պակասորդը կամ զանգվածի ավելցուկը (), տրված իզոտոպի ատոմային զանգվածով արտահայտած հանգստի զանգվածի  և տրված իզոտոպի զանգվածային թվի տարբերությունը։

որտեղ  —  լիցքով և  զանգվծային թվով միջուկի զանգվածն է.

Համաձայն այս սահմանման 12C միջուկի զանգվածի պակասորդը հավասար է 0-ի։

Զանգվածի պակասորդ և կապի էներգիա 
Ընդհանուր դեպքում, զանգվածի պակասորդը կապված մասնիկների համակարգի զանգվածի և նույն մասնիկների ազատ վիճակի գումարային զանգվածների տարբերությունն է։

 

որտեղ   — պրոտոնների թիվն է,  —նեյտրոնների թիվն է,  —պրոտոնի զանգվածն է,  — նեյտրոնի զանգվածն է,  — միջուկի զանգվածն է։

Ըստ Էյնշտեյնի հարաբերականության, կապի էներգիան համեմատական է զանգվածի պակասորդին։

 

որտեղ  -ը զանգվածի պակասորդն է, և с -ը լույսի արագությունն է վակուումում։

Օրինակ 
Հաշվենք զանգվածի պակասորդը, երբ236U-ի միջուկը տրոհվում է 92Kr-ի,141Ba-ի, և երեք նեյտրոնների։

236U → 92Kr + 141Ba + 3 n

236U-ի զանգվածային թիվը հավասար է 236։ Քանի որ իրական ատոմային զանգվածը  զամ է, ապա զանգվածի պակասորդը կլինի զամ։ Համանման ձևով հաշվենք 92Kr, 141Ba, և նեյտրոնի զամ-երը համապատասխանաբար կստանանքզամ, զամ և  զամ։ Ռեակցիային մասնակցող տարրերից յուրաքանչյուրի զանգվածի պակասորդըզամ, իսկ տրոհման արդյունքում ստացված տարրերի համար։ 

Նախնական տարրերի և տրոհման հետևանք տարրերի զանգվածների միջև տարբերությունը. զամ։

Եվ ամեն մի 1 զամ = 931,494 ՄէՎ է։

Տես նաև 
 Զանգվածի և էներգիայի համարժեքությունը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Сивухин Д. В. Общий курс физики, т. 5, ч. 2.

Արտաքին հղումներ 
 Астронет. Масса и энергия связи ядра

Միջուկային ֆիզիկա