Veni, vidi, vici

«Veni, vidi, vici» (ˈvɛni ˈvidi ˈvitʃi; «Եկա, տեսա, հաղթեցի»), Հուլիոս Կեսարից ժառանգված լատիներեն արտահայտություն, որը, համաձայն Ապպիանոսի, Կեսարը զեկուցել է հռոմեական սենատին մոտավոր մ.թ.ա. 47 թվականին, երբ Զելայի ճակատամարտում արագորեն հաղթեց Պոնտոսի արքա, Միհրդատ VI Եվպատորի որդուն՝ Փառնակ II-ին։ Այս արտահայտությունը օգտագործվում է արագ, վերջնական հաղթանակը նշելու իմաստով։

Արտահայտությունը Պլուտարքոսի «Կեսարի կյանքը» և Սվետոնիոսի «Տասներկու կեսարների կյանքը» գրքերում վերագրվում է Հուլիոսին։ Պլուտարքոսը գրում է, որ Կեսարն այսպես զեկուցել է իր Հռոմում գտնվող ընկերոջը՝ Ամանտիուսին։ Ըստ Սվետոնիոսի` Կեսարի պոնտական արշավանքի ժամանակ տախտակի վրա գրված այս արտահայտությունը տանում էին նրա առջևից։

Ակնարկ 

«Veni, vidi, vici» նախադասության տարբերակները հաճախ մեջբերվում են և օգտագործվում են նաև երաժշտության, արվեստի, գրականության և զվարճանքի մեջ։

Դեռևս Կեսարի ժամանակից արտահայտությունը օգտագործվել է հիմնականում ռազմական առումով։ 17-րդ դարի Վիեննայի ճակատամարտից հետո Լեհաստանի արքա Յան Սոբեսկին մեջբերել է այս խոսքերը, ասելով Venimus, Vidimus, Deus vicit («եկանք, տեսանք, Աստված հաղթեց»)։ 2011 թվականին Հիլարի Քլինթոնի պետքարտուղարը, անդրադառնալով Մուամար Քադաֆիի մահվանը, նմանատիպ արտահայտություն է արել, ասելով՝ «եկանք, տեսանք, նա մահացավ»։

Արտահայտությունը նաև օգտագործվել է երաժշտությունում, ներառյալ որոշ հայտնի ստեղծագործություններում։ Գեորգ Հենդելի 1724 թվականի «Հուլիոս Կեսար» օպերայի բացումը ներառում էր Curio, Cesare venne, e vide e vinse («Curious, Կեսարը եկավ, տեսավ և հաղթեց») տողերը։ Mame մյուզիքլի երաժշտական երգը ներառում է այս տողերը. «Եկար, տեսար, հաղթեցիր»։ Ավելի վերջերս. ռեփեր Jay-Z-ը ուղղակիորեն օգտագործել է արտահայտության անգլերեն տարբերակը իր «Encore» երգում։ Շվեդական The Hives խումբն այս արտահայտությունը հղել է իր Veni Vidi Vicious ալբոմին։ Կորեկան Block B խմբի ռեփեր Ու Ջի Հոյի երգն ունի Veni, vidi, vici անունը։

Այս արտահայտությունը լայնորեն տարածված է գրականության և ֆիլմարտադրության ոլորտներում։ Ֆրանսիացի գրող Վիկտոր Հյուգոյի Veni, vidi, vixi («Եկա, տեսա, ապրեցի») գիրքը, որը գրել է 1843 թվականին՝ 19 տարեկան իր դստեր՝ Լեոպոլդինայի մահվանից հետո, իր առաջին բանաստեղծության մեջ գրել է. J'ai Bien assez vécu ... («Ես բավականին երկար եմ ապրել ...»): Փիթեր Վենկմանը, ով 1984 թվականին նկարահանած «Ghostbusters» ֆիլմի գլխավոր հերոսներից մեկն էր, արտահայտությանը տալիս է ավելի հումորային վարիացիա. «We came. We saw. We kicked its ass!»։

Լատիներեն քերականություն 
Veni, vidi, և vici բայերը լատիներենի venire, videre և vincere բայերի առաջին կատարյալ ձևերն են, որոնք նշանակում են «գալ», «տեսնել» և «նվաճել»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Sobre esta frase de Julio César, con testimonios de los autores antiguos y su correspondiente traducción 

Հուլիոս Կեսարի արտահայտություններ
Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Հաղթանակ