Հին եգիպտական նվիրաբերման դասակարգում

Հին եգիպտական նվիրաբերման դասակարգում, այս դասակարգումը որոշակի հիերոգլիֆների հավաքածու է, որը հանդիսանում է  զոհաբերություն մահացածի կողմից։  Նվիրաբերության բանաձևը, հանգուցյալին  հնարավորություն է տալիս մասնակցել աստվածներին արված զոհաբերությանը թագովորի անունից։ Այդ նվիրաբերությունները տեղի են ունենեցել մահացածի ընտանիքի անդամների ներկայությոամբ։ Եգիպտական բոլոր նվիրաբերման դասակարգումը ձևավորվել են մեկ ընդհանուր հիմքի վրա։ Նրանք ընդամնեը տարբերվում են անուններով և աստվածների տիտղոսներով, որոնց նվիրված է եղել այդ նվիրաբերությունը։ Ստորև ներկայացաված է այդ նվիրաբերությունների բանաձևի  ստանդարտ օրինակ՝ 

 M23 t:R4 X8 Q1 D4 nb R11 w O49:t Z1 nTr aA nb U23 b N26:O49
 D37:f O3 F1:H1 V6 S27 x: t nb: t nfr: t wab: t S34:t nTr i m
  n:D28:n i F39:x i i F12 s r: t:z: n A1 Aa11:P8 

 ḥtp dỉ nsw wsỉr nb ḏdw, nṯr ˁȝ, nb ȝbḏw
 dỉ=f prt-ḫrw t ḥnqt, kȝw ȝpdw, šs mnḥt ḫt nbt nfrt wˁbt ˁnḫt nṯr ỉm
 n kȝ n ỉmȝḫy s-n-wsrt, mȝˁ-ḫrw

«Փարավոն, նվիրաբերություն է մատուցում Օսիրիսին, Բուսիրիսի  պարոնին (Բուսիրիսը Եգիպտոսի կրոնական կենտրոնի հունական անվանումն է), մեծ Աստծուն, պարոն Աբիդոսին»։ 

«Նրան եմ տալիս նվիրաբերություն հացի, գարեջրի, կնդանիների, թռչունների, գիպսի, հագուստի (կտորի) տեսքով  և ամեն լավն ու մաքուրը, քանի որ դրանով է Աստված ապրում»։

«Կա աստծո համար, հարգելի Սենուսերտաի, ճշմարիտ ձայնով»։

Հաճախ նվիրաբերության դասակարգումը փորագրված կամ էլ նկարված են ստելաաների, կեղծ դռների, սարկոֆագների և որոշ թաղումային առարկաների վրա։ Յուրաքանչյուր մահացածի նվիրաբերության դասակարգման մեջ  գրված է նրա անունն ու տիտղոսը։ Նվիրաբերության բանաձևը ճոխություն չի հանդիսանում հասու միայն արքայական ընտանիքների անդամներին։ Ի տարբերություն այլ հավատքի տեքստերի,  ինչպիսին են  Լիտանյան Ռան է, սրանք կարող է օգտագործել ցնակացած մարդ, ովքեր հնարավորություն ուներ գնելու գոնե մեկ օրինակ։

Նվիրաբերության դասակարգման կառուցվածքը 

Նվիրաբերության  բանաձևը միշտ սկսվում է հետևյալ արտահայտությամբ՝ 
M23 t:R4 X8 
ḥtp dỉ nsw 

Այս արտահայտությունը եկել է հին եգիպտական լեզվից, և հավանաբար նշանակում է  «Փարավոն, նվիրաբերություն ընծայող»։ Նվիրաբերությունը կատարվում էր փարավոնի միջոցով, քանի որ նա միջնորդ էր հանդիսանում Եգիպտոսի սովորական բնակչության և Աստծո միջև։
Հաջորդ շարքում գրվում էր մահացածների աստծների  անունները և նրա մի քանի մականուններ։ Որպես մահացածների աստված հաճախ հիշատակվում են Օսիրսը և Անուբիսը, հազվադեպ Գեբ աստվածը կամ էլ այլ աստվածություն։ Այս արտահայտության մեջ ներկայացվում  է աստվածության անունը՝
Q1 D4 nb R11 w O49:t Z1 nTr aA nb U23 b N26:O49
wsỉr nb ḏdw, nṯr ˁȝ, nb ȝbḏw 

Թարգմանաբար նշանակում է՝  «Օսիրիս, Բուսիրիսի պարոն, մեծ Աստված, Աբիդոսի պարոն»։ Մի խումբ մականուններ «Բուսիրիսի պարոն», «մեծ Աստված» և «Աբիդոսի պարոն» ամենատարածվածներն էին։ Ինչպես նաև հաճախ հանդիպում էին հետևյալ մականունները՝ 

nb H6 nb G21 H H N5
nb ỉmnt nb nḥḥ 

որը թարգմանվում է ինչպես «Արևմուտքի պարոն, Հավերժության պարոն»։ Անուբիս անունով գրառումներն ավելի քիչ են հանդիպում, քան Օսիրիս անունով, նրանք ունեին հետևյալ տեսքը՝
E15:R4 W17 t nTr O21 D1 N26:f
ỉnpw, ḫnty sḥ nṯr tpy ḏw=f 

որը նշանակում է «Անուբիս, նա ով աստծո տարճարի գլխավորն է, նա ով լեռն է»։

Աստվածների անունների ցուցակից հետո, թվարկվում էր այն ցանկը, ինչը զոհաբերվում էր, որը այսպես կոչված «հրավիրելու նվիրաբերություն» (ḫrt-prw), որոնց միշտ հաջորդում են հիերոգլիֆների հետևյալ խումբը՝ 

D37:f O3    or    X8 s:n O3
dỉ=f prt-ḫrw        or      dỉ=sn prt-ḫrw 

որը նշանակում է «նա տալիս է (կամ «տալիս են» երկրորդ օրինակով) սղերսում (բանավոր) նվիրաբերելով հացի և գինու տեսքով»։ Մյուս նվիրաբերությունները արտահայտվում էին հետևյալ տեսքով՝ 

D37:f O3 F1:H1 V6 S27 x:t nb:t nfr:t wab:t S34:t nTr i m
dỉ=f prt-ḫrw t ḥnqt, kȝw ȝpdw, šs mnḥt ḫt nbt nfrt wˁbt ˁnḫt nṯr ỉm 

որը նշանակում է «Աղերսելով նվիրաբերում է հացի, գարեջրի, կենդանիների, գիպսի, հագուստի (կտորի) տեսքով, և ամեն լավն ու մաքուրը, քանի որ դրանով է Աստված ապրում»։ Երբեմն ցուցակի վերջում տեքստը փոխարինվում է հետևյալ  արտահայտությամբ.
x:t nb:t nfr:t wab:t D37:t:D37 p*t:N1 T14 G1 N16:N21*Z1 W25 n:n:t V28 D36:p:N36 S34:t nTr i m
ḫt nbt nfrt wˁbt ddt pt qmȝ(t) tȝ ỉnnt ḥˁp(ỉ) ˁnḫt nṯr ỉm

որը նշանակում էր «ամեն երկնային լավն ու մաքուրը, որը ստեղծվել է երկրի կողմից, բերված Նեղոսի ջրերից, քանի որ դրանով է Աստված ապրում»։

Դասակարգման վերջի մասում գրվում է նվիրաբերողի անունը, տիտղոսը՝
 n:D28:n i F39:x i i F12 s r:t:z:n A1 Aa11:P8 
n kȝ n ỉmȝḫy s-n-wsrt, mȝˁ-ḫrw 

որը նշանակում է  «(Կա)ի հոգու համար, հարգելի Սենուսետրա, ճշմարիտ ձայն»։

Տես նաև 

 Հին Եգիպտոսի հուղարկավորության արարողություններ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Օ Բրիեն, Ալեքսանդրա Ա․ "Մահը Հին Եգիպտոսում"  
 Թելֆորդ, Մարկ Պատրիկ "Մահը և անդրշիրիմյան կայնքը"

Գրականություն 

Արարողություններ
Հուղարկավորության սովորույթներ
Եգիպտական հիերոգլիֆներ
Հին Եգիպտոսի հուղարկավորության տեքստեր