Թուրմուդ Հաուգեն

Թուրմուդ Հաուգեն (, ), նորվեգացի գրող, մանկագիր, լեզվաբան և թարգմանիչ։

Կենսագրություն և կարիերա 
Թուրմուդ Հաուգենը ծնվել է 1945 թվականի մայիսի 12-ին Նորվեգիայի Հեդմարկ շրջանի Տրյուսիլ փոքր գյուղում։ Կրքություն է ստացել Օսլոյի համալսարանում։ Այստեղ սովորել է համեմատական գրականագիտություն և արվեստի պատմություն։ Դրանից հետո Թուրմուդ Հաուգենը 1971-ից 1973 թվականներին աշխատել է Մունկի թանգարանում։ Որպես գրող իր դեբյուտը կայացել է 1973 թվականին։ Թուրմուդ Հաուգենը հրատարակեց Ikke som i fjor («Ոչ այնպես, ինչպես անցած տարի») գիրքը։ Այդ գրքից հետո մանկագիրը սկսեց պարբերաբար գրքեր լույս ընծայել։ Արդյունքում գրողը դարձավ ամենահայտնի ու սիրված մանկագիրներից մեկը ոչ միայն Նորվեգիայում, այլև ամբողջ Սկանդինավիայում։

Թուրմուդ Հաուգենի ստեղծագործությունների գլխավոր թեման երեխայի հոգեբանությունն է։ Նրա գրքերում գլխավոր երևույթը երեխաների ներքնաշխարհն ու էմոցիաներն են։ Թուրմուդը գրում է երեխաների ու մեծերի մասին, ովքեր երազում են մի այնպիսի ընդհանրության մասին, որտեղ կկարողանան բոլորը վստահեն միմյանց և ցուցադրեն իրենց բոլոր ունակությունները։ Որպես կանոն նրա գրքերի հերոսները ընկնում են բարդ կենսական պայմանների մեջ։ Մանուկները հիմնականում զգում են վախ, տագնապ, անվստահություն, մերժվածություն և լքվածություն։ Թուրմուդն իր գրքերում այնպես է անում, որ հերաս երեխաները զգում են անտեսանելին, զգում են կեղծիքը, բայց միշտ չէ, որ կռահում են դրանց պատճառները։

Թուրմուդ Հաուգենի գրքերը գրված են պարզ ու բոլորին ընկալելի լեզվով, դրանք շատ սահուն ու թեթև են կարդացվում։ Գրողի գրքերում կան լիքը հանելուկներ, առեղծվածներ ու գաղտնիքներ՝ ինչպես բոլոր երեխաների կյանքում։

Մանկագիր Թուրմուդի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 24 լեզուներով։ Այդ գրքերը հրատարակվել են աշխարհի 26 երկրներում։ Թուրմուդ Հաուգենը նաև տաղանդավոր թարգմանիչ էր։ Նորվեգերենով հրապարակել է Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի «Նարնիայի ժամանակագրություններ» գիրքը։

Թուրմուդ Հաուգենն արժանացել է մեծ թվով պարգևների ու մրցանակների։ Այդ թվում՝ Հյուսիսի դպրոցական գրադարանների ասոցիացիայի մրցանակ (1986 թվական), «փոքր նոբելյան»՝ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ (1990 թվական։ 2005 թվականին նրան շնորհվում է Աստրիդ Լինդգրենի հիշատակին նվիրված մրցանակը։ Մնացածները ներկայացվում են ստորև։

Թուրմուդ Հաուգենն իր մահկանացուն կնքել է վաթսուներեք տարեկան հասակում՝ 2008 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։

Պարգևներ և մրցանակներ 
 1975 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «Գիշերային թռչուններ» () գրքի համար։
 1976 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար»  գրքի համար։
 1979 — Նորվեգիայի քննադատների ասոցիացիայի գրական մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար»  գրքի համար։
 1979 —Գերմանական գրական մրցանակ մանկական գրականության համար
 1979 —  Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «թարգմանության համար»։ Նա անգլերենից թարգմանեց Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի «Առյուծը, կախարդը և պահարանը» (, ) գիրքը։
 1987 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «թարգմանության համար»   () գիրքը։
 1988 — Բաստի մրցանակ
 1989 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «գրականության համար»   գրքի համար։
 1990 — Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ

Ընտիր ստեղծագործություններ 
 1973 — Ikke som i fjor
 1974 — Til sommeren — kanskje
 1975 — Nattfuglene
 1976 — Zeppelin
 1977 — Synnadrøm
 1979 — Joakim
 1980 — Slottet Det Hvite
 1983 — Dagen som forsvant
 1984 — Vinterstedet
 1986 — Romanen om Merkel Hansen og Donna Winter og den store flukten
 1988 — Farlig ferd
 1989 — Skriket fra jungelen
 1991 — Øglene kommer
 1992 — Tsarens juveler
 1993 — På sporet av frøken Detektiv
 1996 — Georg og Gloria (og Edvard)
 1997 — Hjerte og smerte (og Taj Mahal)
 1998 — Hellou og guddbai (og høstens regn)
 1999 — Luftvandreren
 2001 — I lyset fra fullmånen
 2002 — Prinsusse Klura og dragen
 2005 — Doris Day og tordnvær

Գրականություն 
 Årboka Litteratur for barn og unge 2002, som har tre artikler om Tormod Haugen; 
 Tormod Haugen: en artikkelsamling (Gyldendal, 1995).

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Турмуд Хауген на сайте Всероссийской государственной библиотеки иностранной литературы им. М. И. Рудомино 
 Gyldendal forlag: Tormod Haugen 
 Ferdig utfylt søk i databasen Littforsk
 Tormod Haugen i NRK Forfatter
 Tormod Haugen i Aftenposten Alex

Նորվեգացի գրողներ
Նորվեգացի լեզվաբաններ
Նորվեգացի մանկագիրներ
Նորվեգացի թարգմանիչներ
Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ