Ջոկ

Ջոկ, շատ պետությունների զինված ուժերում այսպես կոչված սկզբնական, ամենափոքր, ամենաստորին մարտավարական ստորաբաժանումը, որը բաղկացած է 6-ից 12 զինվորից՝ երբեմն սերժանտի կամ կրտսեր սերժանտի, երբեմն կապրալի և դրանց համարժեք կոչումներն ունեցող զինծառայողների հրամանատարությամբ։ 2-4 ջոկը կարող են կազմել մեկ դասակ։ Ջոկերը լինում են հրաձգային, մոտոհրաձգային, պարաշյուտա-դեսանտային, ծովային հետևակի, ինժեներա-սակրավորական, կապի և այլն, և կազմում են համապատասխան զորատեսակների դասակների հիմնական կառուցվածքային միավորը։ Որոշ արևմտյան բանակներում ջոկերը կազմված են սեկցիաներից, այլ բանակներում, ընդհակառակը՝ 2 կամ ավելի սեկցիան կարող են կազմել 1 ջոկ։ Երբեմն ջոկերը կազմված են 2 կրակային խմբից, թիմից, կամ 1 կրակային և 1 մոբիլ խմբից (թիմից)։

Համապատասխանությունը որոշ զորատեսակների համար 

Մոտոհրաձգային, մոտոհետևակային և հետևակային ջոկերը նախատեսված են դասակի կազմում հարձակման և պաշտպանության մարտական խնդիրներ իրականացնելու համար։

-Ջոկի համարժեքը տանկային զորքերում և ռազմաօդային ուժերում համապատասխանաբար՝ տանկի կամ ինքնաթիռի, ուղղաթիռի անձնակազմն է (էկիպաժ)։ 
-Հրետանային զորքերում ջոկին համապատասխանում է հաշվարկը կամ հրանոթի հաշվարկը։ 
-Ռազմական նավի անձնակազմում ջոկն իր մեջ միավորում է միևնույն մասնագիտության 2-ից մինչև 10 մարդ և սովորաբար մտնում է թիմի կամ խմբի՝ կոմանդայի կազմի մեջ։

Ջոկը զանազան պետությունների հետևակային զորքերում 

ՆԱՏՕ-ի պետությունների բանակներում հետևակի և հեծելազորի դասակներում ջոկերը ստեղծվել են XX դարի 30-ական թվականներին՝ մարտական խմբերի փոխարեն։

ԱՄՆ-ի բանակում մոտոհետևակային (հետևակային) ջոկերը կազմված են 9 մարդուց.
 ջոկի հրամանատար՝ ջոկապետ,
 ջոկապետի օգնական՝ փոխջոկապետ,
 2 գնդացրորդ,
 դիպուկահար, 
 հակատանկային ռեակտիվ համալիրի՝ ՀՏՌՀ նշանառու,
 մեխանիկ-վարորդ,
 հրանոթի նշանառու,
 հրաձիգ։

Գերմանիայի Բունդեսվերում  մոտոհետևակային ջոկը համանման կերպով կազմված է 9 մարդուց։

Խորհրդային Ռուսաստանի Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակաշրջանի Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակում՝ ԲԳԿԲ-ում, հրաձգային ջոկը սկզբնապես կազմված էր 19 մարտիկից, որոնք զինված էին հրացաններով։ Հետագայում հրաձգային ջոկ անվանումը կրող ստորաբաժանման կազմը քանիցս փոխվեց։ 1942 թվականին ԽՍՀՄ Կարմիր Բանակի հրաձգային ջոկում հաշվվում էր 9 մարդ, որոնց սպառազինությունը կազմված էր 1—2 ձեռքի գնդացրից, 1 ատրճանակ-գնդացրից և մի քանի հրացանից։

Ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության մոտոհրաձգային ջոկը, որը սպառազինության մեջ ունի Հետևակի մարտական մեքենա՝ ՀՄՄ, կազմված է 9 մարդուց և ունի հետևյալ կառուցվածքը՝
 ՀՄՄ-ի անձնակազմ 
 ՀՄՄ-ի հրամանատար, նույն ինքը՝ ջոկի հրամանատար,
 ՀՄՄ-ի հրամանագարի տեղակալ, նույն ինքը՝ նշանառու-օպերատոր, 
 մեխանիկ-վարորդ,
 Դեսանտ
 ավագ հրաձիգ,
 հրաձիգ,
 2 գնդացրորդ, 
 նռնականետորդ
 նռնականետորդի օգնական։

Ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության մոտոհրաձգային ջոկը, որը սպառազինության մեջ ունի զրահափոխադրիչ՝ ԶՓ, կազմված է 9 մարդուց և ունի հետևյալ կառուցվածքը՝
 ջոկի հրամանատար,
 գնդացրորդ,
 ավագ հրաձիգ (ԶՓ-ի գնդացրի նշանառու),
 դիպուկահար,
 հրաձիգ-նռնականետորդ, 
 հրաձիգ-նռնականետորդի օգնական,
 2 հրաձիգ (ինքնաձիգներով),
 ԶՓ-ի վարորդ։

Հետևակային ջոկի կիրառում 

Հետախուզության, երթային և պահակային հսկողության իրականացման ժամանակ ջոկերը կարող են գործել ինքնուրույնաբար։

Ըստ իրադրության՝ ջոկը գործում է հետիոտն կարգով կամ հաստիքային զրահատեխնիկայի մեջ (ՀՄՄ, ԶՓ)։
Հետիոտն կարգով հարձակվելիս ջոկը բացազատվում է շղթայաձև։
Պաշտպանության ժամանակ հետևակի ջոկին տրվում է մինչև 100 մետր լայնությամբ ճակատային գիծ։
Հարձակվելիս ջոկին հանձնարարվում է մինչև 50 մետր լայնությամբ ճակատ։

Ջոկի հրամանատարներ տարբեր երկրների բանակներում 
Տարբեր երկրների բանակներում ջոկի հրամանատարներն ունեն հետևյալ կոչումները`

 Հայկական բանակ` Կրտսեր սերժանտ կամ Սերժանտ
 Ավստրալիական բանակ` Կապրալ
 Ավստրիական բանակ` Վախմիստր, Օբերվախմիստր
 Բրազիլական բանակ` Բրազիլական բանակում Grupo de Combate-ը ջոկին համարժեք ստորոբաժանում է, որի հրամանատարն է երրորդ դերժանտը ինչպես ԱՄՆ բանակում։
 Բրիտանական բանակ` Կապրալ
 Կանադական բանակ` Սերժանտ կամ Գլխավոր Կապրալ
 Խորվաթական բանակ` Սերժանտ (դեսանտնիկ) կամ Ստորաբաժանման սերժանտ (նարեդնիկ)
 Դանիական բանակ` Սերժանտ
 Էստոնական բանակ` Սիրժանտ (պահեստային) կամ Նուրեմվիբել (պրոֆեսիոնալ)
 Ֆիննական բանակ` Ալիկերսանտի կամ Կերսանտի (Կապրալ կամ Սերժանտ)
 Գերմանական բանակ` Ֆելդվեբել կամ Օբերֆելդվեբել
 Իսրայելի բանակ` Սերժանտ (Սամալ) կամ Ավագ Սերժանտ (Սամար)
 Նորվեգական բանակ` Սերժանտ
 Պորտուգալական բանակ`  Էսկուադրայի (ջոկ) հրամանատարն է կաբոն (Կապրալ) 
 Լեհական բանակ` Դրոժինայի (ջոկ) հրամանատարն է Սիերզանտը (Սերժանտ)
 Նիդերլանդների բանակ` Սերժանտ
 Նիդերլանդների նավատորմ` Կապրալ
 Ռուսական բանակ` Կրտսեր Սերժանտ կամ Սերժանտ
 Սլովակիայի բանակ` Ռոտնի
 Իսպանական բանակ` Սերժանտո
 Շվեդական բանակ` Սերժանտ կամ Առաջին Սերժանտ
 Շվեյցարական բանակ` Վախմիստր (մինչև 2004 թվականը՝ Կապրալ)
 Թուրքական բանակ` Չավուշ
 ԱՄՆ բանակ` Սերժանտ կամ Ավագ Սերժանտ
 ԱՄՆ նավատորմ` Սերժանտ կամ Կապրալ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Խորհրդային մեծ հանրագիտարան։ 3-րդ հրատարակություն, հրատարակված «Խորհրդային հանրագիտարան» հրատարակչության կողմից 1969-1978 թթ. 30 հատորով։ Ռուսերեն՝ Большая советская энциклопедия (БСЭ), Третье издание, выпущенной издательством «Советская энциклопедия» в 1969—1978 годах в 30 томах.
 Ռազմական հանրագիտական բառարան։ Մոսկվա, Ռազմական հրատարակչություն՝ Վոյենիզդատ, 1984, 863 էջ՝ նկարազարդումներով, 30 թերթ նկարազարդումներ։ Ռուսերեն՝ Военный энциклопедический словарь (ВЭС), , ВИ, 1984 г., 863 стр. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.);

Ռազմական միավորներ և կազմավորումներ ըստ չափսի