Լիլիան Տրեշեր

Լիլիան Տրեշեր (, ), եգիպտացի հիսունական միսիոներուհի, այդ երկրում առաջին որբանոցի հիմնադիր։ Լիլիան Տրեշերը 20-րդ դարի ամենահայտնի միսիոներներից մեկն է։ Նրա անունը ներառված է Եպիսկոպոսյան եկեղեցու սրբերի օրացույցում։

Կենսագրություն

Ծառայության սկիզբ 
Լիլիան Հանտ Տրեշերը ծնվել է 1887 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կաթոլիկ ընտանիքում։ Լիլիանի մանկությունն անցել է Բրանսուիկ քաղաքում (Ջորջիա)։ Դեռահասության տարիքում՝ Աստվածաշունչը կարդալուց և աստվածաշնչյան ընտանեկան հանդիպումներին ներկա գտնվելուց հետո, նա ավետարանական քրիստոնյա։ 18 տարեկանում Տրեշերն ընդունվել է Ցինցինատիի Սրբազան շարժման «Աստծո աստվածաշնչային դպրոցը, սակայն այնտեղ սովորել է միայն մեկ կիսամյակ։

Ավելի ուշ՝ առաջիկա 3 տարիներին (1908-1910 թվականներին), նա աշխատել է Մարիոն քաղաքի (Հյուսիսային Կարոլինա) որբանոցում։ Ալտամոնտ քաղաքի (Հարավային Կարոլինա) Աստվածաշնչյան դպրոցում Տրեշերը ծանոթացել է հիսունականների շարժմանը։ Որոշ ժամանակ նա Դահլոնեգի (Ջորջիա) Աստծո եկեղեցում եղել է հիսունականների համայնքի քահանա և որպես ավետարանչական ճանապարհորդել Կենտուկիի նահանգում։
Ավելի ուշ Տրեշերը ծառայության է վերադարձել Մարիոնեի որբանոց։

Միևնույն ժամանակ պատրաստվում էր ձեռնադրված ծառայող Թոմ Ջորդանի հետ հարսանիքին։ Սակայն 1910 թվականին նա ծանոթացել է Հնդկաստանից եկած միսիոների հետ, որի պատմություններից հետո խոստանում է միսիոներ դառնալ։ Քանի որ նրա ապագա ամուսինը չէր կիսում նման պլանները, Լիլիանը հարսանիքից 10 օր առաջ նշանադրությունը չեղյալ է հայտարարել։

1910 թվականին Տրեշերը հանդիպել է հիսունական քահանա Ջ. Ս. Բրելսֆորդին, որը Եգիպտոսի Ասյութ քաղաքից էր։ Տպավորված նրա վկայություններից, ինչպես նաև օգեշնչված Աստվածաշնչի պատահաբար բացված հատվածից (Գործ 7:34), որ պարունակում էր «գնա, Ես ուղարկում եմ քեզ Եգիպտոս» տեքստը, Տրեշերը որոշում է ընդունել որպես միսիոներ գնալ այդ երկիր։ 1910 թվականի հոկտեմբերի 8-ին քրոջ՝ Ջեննիի հետ նավարկել է դեպի Եգիպտոս՝ ճանապարհի համար ունենալով ընդամենը 100 դոլար։

Որբանոց 

Տրեշեր քույրերը Եգիպտոս են ժամանել հոկտեմբերի վերջին։ Ասյուտ հասնելուց երեք ամիս անց Լիլիանն արձագանքել է գնալու և մահացող եգիպտացի կնոջ համար աղոթելու խնդրանքին։ 16-ամյա դժբախտ կինը մահացել է նույն օրը՝ թողնելով վաղաժամ ծնված նորածին աղջկան։ Տրեշերն աղջկան իր հետ տարել է միսիա և անվանել Ֆարիդա։ Սակայն երեխայի մշտական լացը խանգարել է միսիայի անդամներին, և Տրեշերն ստիպված է եղել առանձին բնակարան վարձել, որտեղ տեղափոխվել է 1911 թվականի փետրվարի 10-ին. այդ օրը համարվում է Լիլիան Տրեշերի որբանոցի սկիզբը։ Ֆարիդան ապագա որբանոցի առաջին որբն էր։ Սկզբում, չունենալով մշտական հովանավորություն, որբանոցը դժվար ժամանակներ է ապրել, հաճախ սննդամթերքը բավարարել է միայն ընթացիկ օրվան։ Միջոցներ որոնելիս Տրեշերը հաճախ էշով գնացել է ունևոր եգիպտացիների տները։ Այդ ժամանակահատվածում նրան ծաղրաբար անվանել են «Էշով լեդի» (հետագայում այդ մականունը դարձել է նրա մասին գրքի վերնագիրը, որի հեղինակը Բետ Հաուելն է)։

1915 թվականին Տրեշերը որբանոցի համար կառուցել է առանձին շենք։ 1918 թվականին այնտեղ արդեն բնակվել են 50 երեխա և 8 այրի։ 1918 թվականին Տրեշերն ստիպված է եղել լքել Եգիպտոսը և վերադառնալ ԱՄՆ. քաղաքացիական անկարգությունների պատճառով բրիտանական վարչակազմը երկրից դուրս էր արել բոլոր օտարերկրացիներին։ Մի որոշ ժամանակ որբանոցի տղաները տեղափոխվել են ամերիկյան պրեսբիտերականների դպրոց, աղջիկները՝ ամերիկյան պրեսբիտերականների հիվանդանոց։ ԱՄՆ-ում Տրեշերը միացել է Աստծո ասամբլեային։ 1920 թվականի փետրվարին վերադառնալով Եգիպտոս՝ նա ընդլայնել է իր առաքելությունը՝ իր ծառայության ոլորտում ընդգրկելով այրիներին ու կույրերին։

Աստծո ասամբլեայի ֆինանսական աջակցությունն ու սուլթան (հետագայում՝ թագավոր) Ահմեդ Ֆուադ I-ի նվիրաբերած 1,5 հազար դոլարը հնարավորություն են տվել որբանոցն ընդլայնել։ 1921 թվականին այնտեղ ապաստան էր գտել 150 երեխա, 1924 թվականին՝ 300 երեխա, 1939 թվականին՝ արդեն 700 երեխա։

1929 թվականին Տրեշերը նորից այցելել է Միացյալ Նահանգներ։ Հաջորդ ուղևորությունն ԱՄՆ հաջողվել է կատարել 25 տարի անց՝ 1954-1955 թվականներին։ Տրեշերը վերջին անգամ ԱՄՆ-ում եղել է 1960 թվականին։

Ընդհանուր առմամբ Լիլիան Տրեշերը որբանոցին նվիրել է իր կյանքի 50 տարիները։ Որբանոցը չի դադարեցրել իր գործունեությունը նույնիսկ եգիպտական հակամիսիոներական ելույթների (1930-ական թվականներ), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին գերմանական օկուպացիայի տարիներին, 1952 թվականի հեղափոխության, Սուեզի ճգնաժամի ժամանակ։ Տրեշերի ծառայության բարձրակետին որբանոցում ապրել են 1400 որբ ու այրի։ Որբանոցի տարածքում կար 13 շինություն, ներառյալ հանրակացարանը, դպրոցները, պահեստները, եկեղեցին, հիվանդանոցը, հացի փուռը, կաթի ֆերման, սեղանատունը և լողավազանը։ Լիլիան Տրեշերն ապրում էր «փոքրիկ, վատ կահավորված սենյակում, որ գտնվում էր որբանոցի շենքերից մեկում»։

Տրեշերի ակտիվ գործունեության շնորհիվ Ասյուտի որբանոցը հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում, այնտեղ այցելել են Եվրոպայի թագավորական ընտանիքների անդամներ, Բելգիայի թագուհին, շոտլանդացի բարոն Ջ. Մաքլեյը, Եգիպտոսի վարչապետ Մոհամմեդ Նագիբը կառավարական պատվիրակության և եգիպտացի  այլ անձանց հետ։

Լիլիան Տրեշերի ծառայության տարիներին որբանոցում ապաստան են գտել մոտավորապես 8 հազար երեխա և 2 հազար այրի։ Որբանոցի բոլոր սաները Տրեշերին անվանել են «մայրիկ Լիլիան», արտասահմանյան հրապարակումներում նրան հաճախ անվանել են «Նիլի մայրիկ» (Nile Mother):

Մահ 
Չնայած ԱՄՆ վերադառնալու առաջարկությանը՝ Լիլիան Տրեշերը Եգիպտոսում մնացել է մինչև մահ՝ 1961 թվականի դեկտեմբերի 17-ը։ Վերջին շաբաթները նա անցկացրել է հիվանդանոցում։ «Մայրիկ Լիլիանը» թաղված է իր որբանոցի մանկական գերեզմանոցում։ Համաձայն հուղարկավորության արաբական սովորությունների՝ թաղումը կատարվել է մահվան օրը։ Հուղարկավորությանը մասնակցել են որբանոցի հարյուրավոր նախկին սաներ, որոնք եկել էին ողջ Եգիպտոսից, հեռագրով իր ցավակցությունն է հայտնել Եգիպտոսի նախագահ Նասերը։

Տրեշերի հիմնած որբանոցը շարունակում է գործել մինչ օրս՝ լինելով աշխարհի ամենամեծ որբանոցներից մեկը։ Հարյուր տարվա ընթացքում (1911-2011) այն ունեցել է 25000 սան։ Որբանոցի բազմաթիվ շրջանավարտներ հետագայում դարձել են հիսունական առաջնորդներ ու քարոզիչներ։

Լիլիան Տրեշերի անունը ներառված է Եպիսկոպոսյան եկեղեցու սրբերի օրացույցում, նրա հիշատակի օրը նշանակված է դեկտեմբերի 19-ին։

Արձագանքներ Լիլիան Տրեշերի մասին 
Լեստեր Սամրալը 1950 թվականին Տրեշերի հետ ունեցած հանդիպումը նկարագրել է այսպես.
 ... ես տեսա ուրախ ամերիկուհու՝ բարձրահասակ, լայն ժպիտով։ Նա տառացիորեն ուրախություն և երջանկություն էր ճառագում։ Բացի այդ, ինչպես պարզվեց, նա խիստ նուրբ հումորի տեր էր։ Նրա արտաքին տեսքում լրջության կամ մտահոգության ոչ մի ակնարկ չկար։ Լիլիանն այնպիսի տեսք ուներ, կարծես հազարավոր երեխաների ամենօրյա խնամքը նրա համար սովորական գործ էր, ընդամենը սովորություն։ ... Նա անհավանական հավատի տեր կին էր։ Նրա ուրախ ոգին անընդհատ ծիծաղ ու արևի լույս էր սփռում ամբողջ որբանոցում:

... Լիլիան Տրեշերն անօրինակ քաջությամբ կին էր։ Երբ նրան երեխաների համար փող էր պետք լինում, նա կարող էր գլուխ պատռել, բայց ստանալ անհրաժեշտ ֆինանսավորում։ Երբ Լիլիանը ներս էր մտնում վճռական տեսքով, շուրջ բոլորը՝ թագավորից մինչև սպասավոր, գիտեին, որ քսակները հանելու ժամանակն է:

Գրքեր և հրատարակություններ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Beatty, Jerome. "Nile Mother."  American Magazine (June 1939): 55-56, 180.
 Brock, Raymond T. "Mama Lillian and Her Children," Pentecostal Evangel, 11 Feb. 1962, 16
 Christian History Institute (2002). "March 27, 1919 • British Compelled "Mother of the Nile" to Leave Egypt" . Retrieved Apr. 10, 2005.
 Conn, Charles W. Like A Mighty Army:  A History of the Church of God, 1886-1976.  Cleveland, TN:  Pathway Press, 1977. pp. 146,181, 268, 285, 322.
 Crouch, Philip. "Why They Called Her the Greatest Woman in Egypt."  Assemblies of God Heritage 4:4 (Winter 1984-85): 7-8.
 Hassan, Fayza (2000). "Liberty Blues". Retrieved Apr. 10, 2005.
 Howell, Beth Prim. Lady on a Donkey.  New York:  E. P. Dutton, 1960.
 McGee, Gary B. "Trasher, Lillian Hunt."  In Biographical Dictionary of Christian Missions.  Gerald H. Anderson, ed. Grand Rapids, MI:  William B. Eerdmans, 1998. pp. 677–678.
 Shemeth, S. "Trasher, Lillian Hunt."  In Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements, ed. by Stanley M. Burgess, Gary B. McGee, and Patrick H. Alexander. Grand Rapids, MI:  Zondervan, 1988. pp. 852–853.
 Shemeth, S. "Trasher, Lillian Hunt."  In The New International Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements. Stanley M. Burgess and Eduard M. van der Maas, eds. Rev. and expanded ed. Grand Rapids, MI:  Zondervan, 2002. p. 1153.
 Sumrall, Lester F. Lillian Trasher, the Nile Mother.  Springfield, MO:  Gospel Publishing House, 1951.
 Trasher, Lillian Hunt. Letters from Lillian.  Springfield, MO:  Division of Foreign Missions, 1983.

Արտաքին հղումներ 
 Ասյուտեում Լիլիան Տրեշերի անվան որբանոցի կայք  
 Վավերագրական ֆիլմ «Нильская мама»  (Springfield, MO: Division of Foreign Missions, 1955)
 Լիլիան Տրեշերի հետ հարցազրույցի տեսանյութ  (1955 թվական)

Հիսունականներ
Կրոնական գործիչներ
Ամերիկացի միսիոներներ
Եգիպտացի հասարակական գործիչներ