Միզապարկի քաղցկեղ

Միզապարկի քաղցկեղ, հիվանդություն, որի ժամանակ լորձաթաղանթում կամ միզապարկի պատի մեջ առաջանում են նորագոյացություններ։

Ընդհանուր նշաններ 
Միզապարկի քաղցկեղը կազմում է ընդհանուր ուռուցների՝ 3 %: Ռիսկի խմբի մեջ են մտնում այն մարդիկ, որոնց մարմինը ենթարկվում է արոմատիկ ամինների ազդեցությանը և որոնք տառապում են քրոնիկ ցիստիտով։

Միզապարկի ուռուցքի դեպքում միջինում առավել շատ տղամարդկանց մոտ կապված է ծխելու հետ (կանաց մոտ 1/3): Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ծխախոտի և ռիսկի միջև անմիջական կապ կա, իսկ ծխելը թողնելով նվազեցնում է ռիսկը։

Ամենատարածված ձևը միզապարկի քաղցկեղի հանդիսանում է անցումաբջջային քաղցկեղը, ավելի հազվադեպ հանդիպում է հարթբջջային քաղցկեղը և ադենոկարցինոման։ Հիվանդությունը կարող է արտահայտվել պապիլյար աճով մալիգնիցազիայով կամ սոլիդ, ինվազիվ ուռուցք։ Տարբերակում են միզապարկի in situ, մակերեսային քաղցկեղ (Т1-2) և ինվազիվ քաղցկեղ մկանային շերտի շրջապատված մկանաթելերով (ТЗ-4):

Հիմնական օջախը միզապարկի ուռուցքի պապիլյար ձևի դեպքում տալիս է բազմաթիվ մետաստազներ։ Միզապարկի մակերեսային քաղցկեղի դեպքում մետաստազները համեմատաբար քիչ են նկարագրվում։ Հիվանդության պրոգրեսիվ ընթացքի դեպքում նկարագրվում է կոնքային (N1-2), հետորովայնային (N3-4) լիմֆատիկ հանգույցների, ինչպես նաև նկատվում է մետաստազներ դեպի լյարդ, թոքեր, ոսկրեր։

Ախտանիշները 
Առաջնային նշաններից է - հեմատուրիան (մեզում արյան առկայություն), թեև դա կարող ե լինել այլ պատճառներից։ Սա կարող է հանգեցնել մեզի սուր կանգի։
Այլ ախտանիշներից է հանդիսանում ցավոտ միզարձակումը։ Հնարավոր է ցավ արգանդի տակ։ Ուռուցքով միզացորանի ճնշումը հանգեցնում է երկամներից մեզի արտահոսքի խանգարման, ինչի արդյունքում առաջանում է պիելոնեֆրիտ կամ քրոնիկ երիկամային անբավարարություն։
Հայտնի դեպքերից է պրիապիզմը (երկարատև, ցավոտ էրեկցիա, որը կապված չէ սեռական ակտի հետ), որը հետագայում դարձավ հիվանդության ախտանշաններից մեկը։

Ախտորոշում 
Հիմնական մեթոդը ախտորոշման հանդիսանում է ցիստոսկոպիան բիոպսիայի հետ համատեղ։

Լրացուցիչ հետազոտության մեթոդներ- էքսկրետոր ուրոգրաֆիա, կոմպյուտերային տոմոգրաֆիա, ուլտրաձայնային հետազոտություն և այլն...

Միշտ անհրաժեշտ է երկմատնյա պալպացիան( շոշափում ), սակայն ներաճելով միզապարկի մեջ ոչ մեծ ուռուցքները չեն շոշոփվում։
Շոշափվող նորագոյացությունը միզապարկի տարածված ախտահարման նախանշան է։
Ինֆիլտրացիայի և շրջակա հյուսվածքների տարածվածության հստակ աստիճանի մասին երբեմն կարելի է տեղեկանալ կրկնակի կոնտրաստանյութով ռենտգեն հետազոտությամբ, որի դեպքում միզապարկում և շրջակա հյուսվածքներում ներարկում են թթվածին։ Օդի ֆոնի վրա էլ կարելի է տեսնել միզապարկի պատի հաստացում և ուռուցքի աճ սահմաններից դուրս։

Մետաստազների հայտնաբերման կամ ժխտման համար կատարում են կրծքավանդաի ռենտգեն հետազաոտություն։

Գենետիկական մարկերներ 
Մարդու մարմնի բջիջների գենետիկական ապարատը ունի բարդ համակարգ՝ բջիջների բաժանման,աճի և տարբերակման։
Ներկայումս հայտնաբերվել են մի շարք ազդանշանային ուղիները, որոնք ներգրավված են բջիջների ցիկլի կարգավորման մեջ և առաջացնում են քաղցկեղի օնկոգենեզի խանգարում կամ միզապարկի ուռուցքի պրոգրեսիվ աճ, ինչպես նաև մոլեկուլյար-գենետիկական մարկերների խանգարումներ։ Գենետիկական-մարկերներից պետք է առանձնացնե լ.

•գեն-սուպրեսորներ ТР53, տեղակայված р13.1 լեկուսում 17 -րդ քրոմոսոմներ և p53 կոդավորման ֆակտոր,

•գեն CDKN1A, տեղակայված р21.1 լոկուսում 6-րդ քրոմոսոմում և կոդավորման ֆակտորի ինհիբիտոր р21

•գեն MDM2,տեղակայված q14.3-q15 լոկուսում 12-րդ քրոմոսոմում կոդավորող սպիտակուց MDM2-ի ինհիբիտոր p53

•գեն INK4a, տեղակայված p21 9-րդ քրոմոսոմում և կոդավում է միարժամանակ երկու ոչ հոմոգեն միջուկային սպիտակուց P16INK4a и P14ARF

Դասակարգում TNM  ( tumor, nodus и metastasis) 

Հետևյալ դասակարգումը (Ուրոլոգների եվրոպական ասոցացիա,2009թ.) օգտագործվում է տարբեր կատեգորիաների ուռուցքների տեղակայումների նկարագրման համար, ինչպես նաև տեղային և տարածված մետաստազների։

T —  ‘ուռուցք’. Նկարագրում է ուռուցքի հիմնական տեղակայումը

Та — անհայտ պապիլյար կարցինոմա

Tis — կարցինոմա in situ

Т1 — ենթաէպիթելյալ շարակցական հյուսվածքի տեղակայման ուռուցք

Т2 — ուռուցքի ինվազիա դեպի մկանային շերտ

Т2а — ուռուցքի ինվազիա մկանայաին շերտի մակերես 
Т2b — ուռուցքի ինվազիա խորը մկանայաին շերտ

Т3 — ուռուցքի տեղակայում պարավեզիկալ բջջանք

Т3а — միկրոսկոպիկ

Т3b — մակրոսկոպիկ (էքստևավեզիկալ կոնգլոմերատ ուռուցքային)

Т4 — ինվազիա հետևյալ օրգաններից՝ շագանակագեղձը, արգանդը, վագինա, որովայնի պատը

Т4а —ուռուցքի տարածված տեղակայում շագանակագեղձը, արգանդը

T4b —ուռուցքի ինվազիա որովայնի պատ և կոնք

N —  ‘հանգույց’.նկարագրում է ռեգիոնար մետաստազները
Nx —ռեգիոնար մետաստատիկ հանգույցներ չեն կարող հայտնաբերվել 
N0 — ռեգիոնար լիմֆատիկ հանգույցներում բացակայում է մետաստազը
N1 —մետաստազ մեկ լիմֆատիկ հանգույցում

N2 — բազմաթիվ մետաստազներ ռեգիոնար լիմֆատիկ հանգուցներում

N3 — մետաստազ լիմֆատիկ հանգույցներում

M — ‘մետաստազ’. բնորոշվում է հեռակա մետաստազնեով
Мx — հեռակա մետաստազներ չեն նկարագրվում
М0 — հեռակա մետաստազները բացակայում են 
М1 — հեռակա մետաստազներ отдалённые метастазы

P, G

Որոշ օրգանների և համակարգերի համար կիրառվում են լրացուցիչ պարամետրեր (P կամ G, կախված օրգան համակարգերից),բնութագրելով իր բջիջների տարբերակման աստիճանը։

Բուժում 
Բուժումը ներառում էվիրահատական միջամտության տարբեր տեսակներ, ճառագայթային և դեղորայքային թերապիա։ Միզապարկի in situ ուռուցքի և մակերեսային քաղցկեղի Т1 աստիճանի դեպքումկատարում են տրանսուրետրալ վիրահատական միջամտություն, իսկ Т2 աստիճանի դեպքում միզապարկի մասնակի ռեզեկցիա։
Ինվազիվ ուռուցքի զգալի չափերի դեպքում (ТЗ) խորհուրդ է տրվում ցիստէկտոմիա (միզապարկի հեռացում) կոնքի լիմֆադենէկտոմիայի կամ առանց դրա։
Երբեմն ցանկալի է քիմիա-և ճառագայթային թերապիա, նոր հետո պահանջի դեպքում կատարում են վիրահատական միջամտություն:Միզապարկի քաղցկեղի դեպքում Т4 աստիճանի և հեռակա մետաստազների դեպքում կատարում են քիմիաթերապիա։

Ռոբոտ  daVinciՍա թույլ է տալիս կատարել վիրահատություն հեռացնել միզապարկը հետագայում վերականգնում հիվանդի սեփական հյուսվածքով:Այս մեխանիզմը օգտագործվել է Նովոսիբիրսկում Մեշալկինի անվան մասնավոր հիվանդանոցում։

Բնական պեպտիդ Polybia-MP1 պոտենցիալ հակաուռուցքային ազդեցությամբ է օժտված, որը ստացվում է բրազիլիական իշամեզվի թույնից Polybia paulista:

Կանխատեսում 
Կանխատեսումը կախված է պրոցեսի աստիճանից և բուժման բնույթից։ Արմատական վիրահատությունից հետո ապրելիությունը մինչև 5 տարի կազմում է 50%։ Ամենալավ արդյունքը նկարագրվում է համախմբված բուժման արդյունքում (ռեզեկցիա ճառագայթային թերապիայի հետ զուգակցված)։

Պրոֆիլակտիկ 
Տաս տարվա հետազոտության արդյունքում ներգավվել է գրեթե 49 000 մարդ,այն մարդկանց մոտ ովքեր խմել են մինիմում կես լիտր ջուր (6-8 բաժակ) օրը,նկարագրվել է ավելի քիչ ուռուցքի առաջացում քան նրանց մոտ ովքեր ավելի քիչ են խմել։

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Միզապարկի քաղցկեղ 

Ուռուցքաբանություն