Ֆերենց Ֆալուդի

Ֆերենց Ֆալուդի (հունգարերեն՝ Faludi Ferenc, ), հունգարացի բանաստեղծ, ում համարում են «հունգարական նոր քնարերգության հայր»: Եղել է ճիզվիտական միաբանության անդամ: Ճիզվիտական կազմակերպությունների արգելման ու փակման պատճառով աշխատանքի է անցել աղքատախնամ հաստատությունում: Մինչ այդ համբավվել էր իբրև ճիզվիտ մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ: Վարժ տիրապետել է գերմաներենին, անգլերենին, հունգարերեն է թարգմանել Վիլյամ Շեքսպիրի «Փոթորիկ» թատերգությունը: Ի հավելումն դրա՝ հավաքել ու հրատարակել է հունգարական ժողովրդական չափածո բանահյուսության ստեղծագործություններ:

Կենսագրություն 
Գյունսում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո անդամագրվել է ճիզվիտական միաբանությանը, որպես համալսարանական պրոֆեսոր դասախոսել Գրացում, Լինցում, Վիեննայում: 1741 թվականից 1746 թվականներին նա հունգար կրոնավոր էր Հռոմում, 1753 թվականից 1773 թվականներին՝ դպրոցի տնօրեն Բրատիսլավայում, որոշ ժամանակ՝ նաև ճիզվիտական քոլեջի գրադարանավար: Այն բանից հետո, երբ ժիզվիտական կազմակերպություններն արգելվեցին, 1773 թվականին Ֆերենց Ֆալուդին մեկնեց Ռեխնից, որտեղ էլ 1779 թվականին կնքեց իր մահկանացուն:

Նա հունգարական բարոկկոյի դարաշրջանի վերջին ներկայացուցիչն է և ռոկոկոյին անցման փուլի մասնակիցը: Նրա ոճին բնորոշ է ժողովրդախոսակցական բառապաշարի և բանահյուսական արտահայտչաձևերի գործածությունը: Գրել է երգեր, էկլոգներ, «Կոնստանտին Ծիրանածին» ճիզվիտական ողբերգությունը: Ֆալուդիի կատարած թարգմանություններից կարելի է առանձնացնել բարոկկոյի դարաշրջանի իսպանացի անվանի գրող, փիլիսոփա, տեսաբան, ճիզվիտ  Բալտասար Գրասիանի «Գրպանի պատգամախոս կամ՝ Ողջամտության գիտությունը» աշխատությունը:

Մեծարանք 
Ֆերենց Ֆալուդիի պատվին է անվանակոչվել՝ 
Ռեխնիցի մերձակա Geschriebenstein-Irottkö բնապահպանական պարկի հովիտը
ծառուղի Ռեխնիցում
փողոց Գյուսինգում (այստեղ նաև հուշատախտակ է փակցվել)

Գրականություն 
 Ferenc Faludis literarische Bedeutung. In: Burgenländische Heimatblätter. Nr. 41/4, Festausgabe Ferenc Faludi 1704–1779. Amt der Burgenländischen Landesregierung, Landesarchiv-Landesbibliothek und Landesmuseum, Eisenstadt.
 Franz Probst: Franz Faludi, Dichter zwischen Barock und Aufklärung, Mittler zwischen Europa und Ungarn. In: Franz Faludi, Gedichte. (ungarisch/deutsch). Edition Roetzer, Eisenstadt 1979.
 Paul Wimmer: Faludis Gedichte, Literatur und Kritik. 1981.

Ծանոթագրություններ 

Հունգարացի բանաստեղծներ
Հունգարացի թարգմանիչներ
Հունգարացի գրողներ