Դուբրովնիկի արխիվ

Դուբրովնիկի պետական արխիվ (), Դուբրովնիկում գտնվող Խորվաթիայի պետական արխիվ։ Հիմնադրվել է 1278 թվականին։ Ներառում է Դուբրովնիկյան Հանրապետության և հարևան երկրների հարուստ արխիվային փաստաթղթերի ֆոնդեր։ Հիմնական արխիվը տեղակայված է Դուբրովնիկի Սպոնցա պալատում։ 2002 թվականից արխիվի ստորաբաժանումներ են գործում Դուբրովնիկի շրջակայքում, Մետկովիչ քաղաքում, Ժրնովո գյուղում և Կորչուլա կղզում։

Պատմություն 
Արխիվի պատմությունը սկսվում է 1278 թվականից, երբ Դուբրովնիկի իշխանությունները որոշում կայացրեցին քաղաքային նոտարական գրասենյակ ստեղծելու և իրավաբանական փաստաթղթեր պահելու վերաբերյալ։ Նույն տարում գրասենյակի առաջին ղեկավար նշանակվեց իտալացի Թոմասինո դե Սավերեն։ Այդ ժամանակի փաստաթղթերի թվում էին պարտավորությունների վերաբերյալ փաստաթղթեր, առք ու վաճառքի պայմանագրեր, ամուսնության պայմանագրեր, կտակներ։ 15-րդ դարից մինչև 1808 թվականն անկախ Դուբրովնիկյան հանրապետության գոյության ժամանակաշրջանում արխիվացվել են նաև պետական ակտեր։ Իր գոյության ընթացքում արխիվը կուտակել է մեծ քանակությամբ պատվոգրեր և այլ դիվանագիտական փաստաթղթեր, այդ թվում Արևմտյան Եվրոպայի երկրներից, Ռուսաստանից և ԱՄՆ-ից։ Պատմական փաստաթղթերի մեծ մասը գրվել են լատիներեն, ինչպես նաև իտալերեն, խորվաթերեն և թուրքերեն։

15-րդ դարի կեսերից արխիվը տեղակայվել է Իշխանական պալատում։ Պետական կարևոր նշանակության փաստաթղթերը պահվել են Դուբրովնիկի տաճարի սրբազան կենտրոնում։ Բացի այս երկու արխիվներից Դուբրովնիկում գոյություն է ունեցել արքեպիսկոպոսական արխիվ, որը այրվել է 1667 թվականի հրդեհի հետևանքով։  «Արխիվ» տերմինը Դուբրովնիկի արխիվի հանդեպ առաջին անգամ հիշատակվել է 1599 թվականին։ 1760 թվականից բոլոր արխիվային փաստաթղթերը հավաքվեցին մեկ վայրում՝ Իշխանական պալատում։ Դուբրովնիկի պետական արխիվարիուսը առաջին անգամ հիշատակվել է 1783 թվականին։ Նույն տարում ամենակարևոր փաստաթղթերը բաժանվեցին 14 սերիայի, իսկ մնացածը 10 բանկերի Ա տառից մինչև Կ։

19-րդ դարի վերջին արխիվը վերակառուցվեց ժամանակակից հիմունքներով, փաստաթղթերը համադրվեցին «Կտակներ», «Գրասենյակային տարբեր փաստաթղթեր», «Խորհուրդների որոշումներ» և այլ սերիաներով։ 1920 թվականին արխիվը վերակազմավորվեց ինքնուրույն հաստատության։ 1952 թվականին արխիվը տեղակայվեց Սպոնզայի պալատում։ 1991 թվականին Խորվաթիայի պատերազմի ընթացքում արխիվի շենքը խիստ վնասվեց։

Ֆոնդեր 
Արխիվի ամենահին փաստաթուղթը Բենեդիկտոս VIII պապի կոնդակն է Դուբրովնիկի արքեպիսկոպոս Վիտալիին 1022 թվականին։ Արխիվը բաղկացած է ավելի քան  400 ֆոնդերից և հավաքածուներից։ Դուբրովնիկի հանրապետությանը վերաբերվող փաստաթղթերը հաշվվում են ավելի քան 100 հազար միավոր և 7000 գրքից ավելի, որոնք ընդգրկում են հայտնի գիտնականների և բանաստեղծների տպագիր գրքերն ու ձեռագրերը, այդ թվում Իվան Գունդուլիչի և Մարին Գետալդիչի։ Հնագույն քարտեզների, պլանների, էսքիզների, բացիկների, լուսանկարների, թերթերի և ամսագրերի հավաքածու։

Ծանոթագրություններ 

Խորվաթիայի արխիվներ