Ֆրեդ Ալեն

Ֆրեդ Ալեն (Fred Allen), իսկական անունը՝ Ջոն Ֆլորենս Սալիվան  (John Florence Sullivan, ), 20-րդ դարի ամերիկացի անվանի կատակերգակ գրող և դերասան, ում The Fred Allen Show ռադիոծրագիրը (1932–1949) լայն ճանաչում է բերել այսպես ասած՝ ամերիկյան ռադիոյի ոսկեդարյան ժամանակաշրջանում

Հակիրճ տեղեկատվություն 
Ֆրեդ Ալենի ամենատպավորիչ սրամտությունների շարքը առնչվում է իր գործընկերոջ՝ նույնպես կատակերգակ Ջեք Բենիի հետ ծիծաղաշարժ ախոյանություն-թշնամանքին, բայց դա նրա ստեղծագործության ընդամենը մեկ դրվագն է։ Ռադիոյի պատմությունն ուսումնասիրող Ջոն Դանինգը (John Dunning) իր On the Air: The Encyclopedia of Old-Time Radio հանրագիտարանային գրքում գրել է, որ Ալենը ռադիոյի ամենապաշտելի կատակերգակ - կատակաբանն էր, ում ամենից հաճախ էր ղեկավարությունը գրաքննության ենթարկում։ Վարպետ սրախոս լինելով՝ նա բազմիցս բախումներ է ունեցել նաև ռադիոցանցի ղեկավարության հետ և ուղիղ եթերների ժամանակ տպավորիչ ջարդ տվել։ Սրամտելու նրա ոճը, սրախոսելու եղանակները յուրացրել, ընդօրինակել են տղանդավոր այլ կատակերգակներ ու կատակաբաններ, այդ թվում՝ Գրաուչո Մարքսը (Groucho Marx), Սթեն Ֆրիբերգը (Stan Freberg), Հենրի Մորգանը (Henry Morgan), Ջոնի Քարսոնը (Johnny Carson): Ֆրեդ Ալենի երգիծելու, կատակելու արվեստի բազմամիլիոն երկրպագուների շարքում էին այնպիսի ճանաչված անձինք, ինչպես՝ ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտը, երգիծաբան Ջեյմս Թրբերը, վիպասաններ Վիլյամ Ֆոլքները, Ջոն Սթայնբեքը, Հերման Վոուքը (ի դեպ, վերջինս իր գրական կարիերան հենց Ալենի հետ համագործակցելով է սկսել)։

Գնահատելով Ֆրեդ Ալենի վաստակը հեռուստատեսության և ռադիոյի կայացման ու զարգացման գործում՝ հոլիվուդյան Փառքի ծառուղում երկու աստղ են բացել նրա պատվին։ 1988 թվականին ԱՄՆ ազգային ռադիոյի փառքի սրահում բացվել է նրան նվիրված բաժին, իսկ Բոստոնի Թատերական թաղամասում՝ նրա պատվին անվանակոչված ծառուղի։

Կինոյում
Ալենը համեմատաբար քիչ է նկարահանվել կինոյում. նրա մասնակցությամբ ընդամենը յոթ լիամետրաժ և երեք կարճամետրաժ ֆիլմ է նկարահանվել 1929 - 1952 թվականների միջակայքում։ 1935 թվականին նա դերակատարմամբ հանդես է եկել կինոռեժիսոր Դիք Փաուելի «Միլիոն շնորհակալություն» երաժշտական կատակերգությունում։ 1940-ական թվականներին նկարահանված «Սիրի՛ր հարևանիդ» (Love Thy Neighbor) կատակերգությունում նրա խաղընկերը իր «ախոյանն» է՝ Ջեք Բենին։  Գլխավոր հերոսի կերպարի մարմնավորմամբ Ալենը հանդես է եկել Իլյա Իլֆի ու Եվգենի Պետրովի «Տասներկու աթոռ» երգիծավեպի հիման վրա նկարահանված «Դա պայուսակո՛ւմ է» («It's in the Bag!») ֆիլմում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Fred Allen  Fred Allen's Radio, television, and film appearances
 
 Fred Allen In-depth Fred Allen Biographical Interview with Martin Gostainian
 Laughterlog.com Biography with list of radio, television, film and record appearances
 
 Irving Wallace on Fred Allen

Աուդիոֆայլեր
Internet Archives: The Fred Allen Show (150 episodes in MP3 format)
OTR Network Library: The Fred Allen Show (84 episodes)
Biography in Sound: "A Portrait of Fred Allen" (May 29, and December 18, 1956)
Zoot Radio, free old time radio show downloads of the 'Fred Allen' radio program
 149 episodes.

Աղբյուրներ 
Jack Benny and Joan Benny, Sunday Nights at Seven: The Jack Benny Story. (New York: Warner Books, 1990).
Frank Buxton and Bill Owen, The Big Broadcast: 1920-1950 (New York: Flare Books/Avon, 1972).
John Crosby, Out of the Blue: A Book About Radio and Television (New York: Simon and Schuster, 1952).
Alan Havig, Fred Allen's Radio Comedy (Philadelphia: Temple University Press, 1989).
Ben Schwartz, "The Man Who Invented Jack Benny" ('Written By', Writer's Guild of America, 2002)
Robert Taylor, Fred Allen: His Life and Wit (Boston: Little, Brown, 1989).
John Dunning, On the Air: The Encyclopedia of Old-Time Radio. (New York: Oxford University Press, 1998).
Hilmes, M. (1997). Radio voices American broadcasting, 1922-1952. Minnesota Minneapolis: University of Minnesota Press. 

Ամերիկացի կատակերգուներ
Բոստոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի սցենարիստներ
Ամերիկացի լրագրողներ
Ամերիկացի դերասաններ
Ամերիկացի գրողներ