Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին

«Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» (), նորվեգացի նկարիչ, էքսպրեսիոնիզմի ու սիմվոլիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Էդվարդ Մունկի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1899 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 126 × 161 սմ։ «Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Բերգենի գեղարվեստի թանգարանում (Բերգեն, Նորվեգիա)։

Ստեղծման պատմություն 
1889 թվականի ամռանը Էդվարդ Մունկը փոքր տուն է վարձում Օսգորսդսթրանդում՝ Օսլո ֆյորդի ափին։ Հանգստի սեզոնի բացման ժամանակ այս վայրը Քրիստիանիայի բնակիչների սիրված վայրն էր։ Հանգստացողների թվում էին Մունկի ընկեր նկարիչներ Քրիստիան Քրոհգն ու Ֆրից Թաուլովը։

Օսգորսդսթրանդը մեծ դեր է խաղացել Էդվարդ Մունկի կենսագրությունում։ Մի քանի անգամ նկարիչը ամառներն անցկացրել է հենց այստեղ։ «Կյանքի ֆրիզ» շարքի շատ ստեղծագործություններ Մունկը վրձնել է հենց այստեղ։ 1899 թվականին, երբ առաջին անգամ էր եկել այստեղ, նկարում է «Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» ստեղծագործությունը։ Նկարի համար որպես բնորդուհի կեցվածք է ընդունել կրտսեր քույրը՝ Ինգեր Մունկը, որը շատ անգամներ է կեցվածք ընդունել Մունկի կտավների համար։ Ամեն օր երեկոյան ժամը 9-ից մինչև 11-ը հեղինակն ուսումնասիրում էր ծովափը, դրա լուսավորությունը։

Առաջին անգամ կտավը հասարակության համար ցուցադրության է ներկայացվել «Երեկո» () անվանումով 1889 թվականին՝ Քրիստիանիայում. ի դեպ, այդ ժամանակ Մունկը գտնվում էր Փարիզում, որտեղ գնացել էր արվեստի նոր տենդենցներն ուսումնասիրելու։ Այդ այցելության արդյունքը եղավ հեղինակի կտավներում սիմվոլիզմի ու էքսպրեսիոնիզմի տարրերի հայտնվելը։ «Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» ստեղծագործությունը հակասական տպավորություն թողեց քննադատների շրջանում։ Որպեսզի խրախուսի երիտասարդ ընկերոջը՝ անմիջապես ցուցահանդեսից Էրիկ Թեոդոր Վերենշյոլը գնեց կտավը։ 1909 թվականին կտավը գնում է կոլեկցիոներ Ռասմուս Մեյերը։ 1924 թվականից ցայսօր «Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» նկարը գտնվում է Բերգենի գեղարվեստի թանգարանում։

Նկարագիր 
«Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» ստեղծագործության աջ կողմի դիմացի պլանին պատկերված է երիտասարդ կին։ Վերջինս նստած է գրանիտե ժայռին՝ ծովափնյա գլաքարերի հարևանությամբ։ Աղջկա ձեռքերը դրված են ծնկներին։ Գլուխը նկարված է կիսադեմով։ Ձեռքերին բռնել է ծղոտե գլխարկը։ Վառ ճերմակ հանդերձանքը հակադրության մեջ է գտնվում գլաքարերի մամռակալած մակերեսի և թեթև ալիքավորված ծովի կապտակարմրավուն երանգով մակերևույթի հետ։ Նկարում սպիտակ գիշեր է, Հյուսիսային Եվրոպայի ամռանը բնորոշ երևույթ։ Հետին պլանում, աղջկա հետևում երևում են ձկնորսական փայտերը ցանցերով ու ձկնորսների ֆիգուրներ՝ նավակի մեջ։

Արվեստաբան Ուլրիխ Բիշոֆն ասում է, որ Մունկի ավելի վաղ՝ 1884 թվականին ստեղծած «Ինգերը սևերով» նկարում հեղինակի տասնչորսամյա քույրը պատկերված է սևազգեստ, ինչև վկայում է 19-րդ դարի դիմանկարային արվեստի ավանդույթներին Մունկի հավատարիմ լինելը։ Մունկն այս կտավում ցուցադրել է մենություն, մելանխոլիա և կարոտ։

Քննադատություններ 
1899 թվականի աշնանը Քրիստիանիայում առաջին անգամ ցուցադրության ներկայացվեց «Ամառային երեկո. Ինգերը ծովափին» ստեղծագործությունը։ Եղան հակասական կարծիքներ, որոնցում գերակշռում էր բացասականը։ Նորվեգական «Morgenbladet» («Առավոտյան ամսագիր») շաբաթաթերթը Մունկի ստեղծագործությունը բնորոշեց որպես «ցնդաբանություն»՝ անվանելով այն հասարակությանը դեպի մոլորության տանող կտավ։ «Aftenposten» («Երեկոյան փաստ») պարբերականը նստած կնոջ կերպարը բնութագրեց որպես անկյանք, առանց էմոցիաների։

Տես նաև 
 Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ
 Կյանքի ֆրիզ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Anni Carlsson: Edvard Munch. Leben und Werk. Belser, Stuttgart 1989, , S. 33–34.
 Reinhold Heller: Edvard Munch. Leben und Werk. Prestel, München 1993, , S. 38.
 
 Tone Skedsmo: "Sommernacht (Inger am Strand)", 1889. In: Edvard Munch. Museum Folkwang, Essen 1988, ohne ISBN, Kat. 17.
 Nic. Stang: Edvard Munch. Ebeling, Wiesbaden 1981, , S. 33.

Արտաքին հղումներ 
  
  

1889 նկարներ
Էդվարդ Մունկի նկարներ
Նորվեգիայի արվեստ
Էքսպրեսիոնիզմ
Բերգենի գեղարվեստի թանգարանի նկարներ
Կանանց դիմապատկերներ