Սոֆյա Տոլստայա-Եսենինա

Սոֆյա Անդրեևնա Տոլստայա-Եսենինա (), ), խորհրդային թանգարանային գործիչ։

Լև Տոլստոյի թոռնուհին, Սերգեյ Եսենինի վերջին կինը և այրին, Մոսկվայում Լև Տոլստոյի պետական թանգարանի տնօրեն։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1900 թվականին Անդրեյ Տոլստոյի և Օլգա Կոնստանտինովայի (ծնյալ՝ Դիտերիխ) ընտանիքում։ Անվանակոչվել է իր տատիկի՝ Սոֆյա Անդրեևնայի պատվին, որը դարձել է նրա կնքամայրը։

1904 թվականին հայրը թողել է ընտանիքը, 1907 թվականին Սոֆիայի ծնողները արդեն պաշտոնապես բաժանվել են։

Ամուսնալուծությունից հետո Օլգա Տոլստայան երկար ժամանակ ապրել է Անգլիայում՝ Չերտկովների ընտանիքում։

1921 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ամուսնացել է ընտանիքի բարեկամ Սերգեյ Սուխոտինի հետ և նրա հետ ապրել Մոսկվայում։ Սուխոտինը ամուսնությունից անմիջապես հետո ծանր հիվանդացել է, և Ֆելիքս Յուսուպովի աջակցությամբ նրանք տեղափոխվել են Փարիզ։

1925 թվականին Սոֆյա Անդրեևնան ավարտել է Կենդանի խոսքի պետական ինստիտուտի գրական բաժինը։

1925 թվականի մարտի 5-ին ծանոթացել է բանաստեղծ Սերգեյ Եսենինի հետ, 1925 թվականի սեպտեմբերի 18-ին տեղի է ունեցել ամուսնության գրանցումը։ Նրանց կարճաժամկետ կապը երջանիկ չեղավ, նույն տարվա վերջում Եսենինը մահացավ, սակայն հետագայում Սոֆյա Անդրեևնան շատ բան է արել, որ պահպաներ բանաստեղծի ժառանգությունը, և նաև շատ բան է արել բանաստեղծի հուշերի պահպանման գործում։

1928 թվականից աշխատել է Մոսկվայում՝  Լև Տոլստոյի պետական թանգարանում, նախ որպես գիտաշխատող, իսկ 1933 թվականից՝ որպես գիտական քարտուղար։

1941 թվականից դարձել է Լև Տոլստոյի միացյալ թանգարանների տնօրեն։

Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին ամիսներին, երբ Յասնայա Պոլյանային օկուպացիայի վտանգ էր սպառնում, Սոֆյա Անդրեևնան կազմակերպել է Տոլստոյի տան ցուցանմուշների տարհանումը, որն ավարտվել է գերմանական զորքերի ներխուժումից երկու շաբաթ առաջ։ Երեք ու կես տարի հետո ցուցանմուշները վերադարձան իրենց նախկին տեղը, իսկ 1945 թվականի մայիսի 24-ին, Սոֆյա Տոլստոյա-Եսենինան իր ապագա ամուսին՝ գրականագետ Ալեքսանդր Տիմրոտի հետ, թանգարանը կրկին հանդիսավոր կերպով բացել է։ Սոֆիա Անդրեևնայի վերջին ամուսնությունը տևել է 1947 թվականից մինչև 1954 թվականը։

Տոլստոյան մյուս թանգարաններից Յասնայա Պալյանայի առանձնացումից հետո Սոֆյա Սերգեևնան շարունակել է լինել Մոսկվայի Տոլստոյի պետական թանգարանի տնօրեն։

Մահացել է 1957 թվականի հունիսի 29-ին Մոսկվայի շրջանի Մոլոխովկա քաղաքում։ Հուղարկավորվել է Յասնայա Պոլյանային մոտիկ գտնվող Կոչակովսկի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Софья Андреевна Толстая-Есенина  на сайте Государственный мемориальный и природный заповедник "Музей-усадьба Л. Н. Толстого «Ясная Поляна»
 Сергей Есенин и Софья Толстая
 ПОСЛЕДНЯЯ ЖЕНА ЕСЕНИНА Письма С. А. Толстой-Есениной к М. М. Шкапской, Б. М. Эйхенбауму и Е. К. Николаевой. 1925—1944. Предисловие, публикация и примечания С. В. Шумихина