Մերի Գարդեն

Մերի Գարդեն (անգլ. Mary Garden, ), Շոտլանդացի օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ Կենդանության օրոք ստացել է «օպերայի Սառա Բեռնար» տիտղոսը։

Կյանք և ստեղծագործություն 

Մերի Գարդենը ծնվել է Շոտլանդիայի հյուսիսում, մեծացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Չիկագոյում։ Դեռևս երիտասարդ տարիքում երգեցողություն է սովորել Չիկագոյի կոնսերվատորիայում, այնուհետև երաժշտական կրթությունը շարունակել է Փարիզում։

Նրա ստեղծագործական կյանքի դեբյուտը օպերային բեմում տեղի ունեցավ 1900 թվականի ապրիլին՝ փարիզյան Կոմեդի-օպերայում, երբ նա կատարեց Լուիզայի դերը  Գյուստավ Շարպանտյեի համանուն օպերայի առաջին բեմադրության մեջ։ 1902 թվականին նա երգում է արիաներ Կլոդ Դեբյուսիի «Պելեաս և Մելիսանդա» օպերայի պրեմիերայի ժամանակ։
Այս պարագայում կոնֆլիկտ առաջացավ պրիմա-կատարողուհիների  միջև, որը վերածվեց այսպես կոչված «պրիմադոննաների պատերազմի» Մ․ Գարդենի և Ժորժետա Լեբլանի միջև։ Դրա էությունը այն էր, որ բելգիացի դրամատուրգ Մորիս Մետերլինկը՝ «Պելեաս և Մելիսանդա» պիեսի հեղինակը, կապի մեջ էր Ժ․ Լեբլանի հետ և խոստացել էր նրան առաջատար դեր տալ նոր օպերայի մեջ։ 1902 թվականի հուլիսի 8-ին Դեբյուսին իր միակ օպերայի դիրիժոր Անդրե Մեսսաժեին երգչուհու մասին գրել է․ « Ինչ վերաբերում է ինձ, ապա ես չեմ կարող պատկերացնել ավելի նուրբ, մեղմաձայն տեմբր։ Դա նման է նույնիսկ բռնակալության, որքան անհնար է այն մոռանալը»։ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա» օպերայում երգչուհու գլխավոր դերի կերպարի մասին 1903 թվականին Դեբյուսին գրել է․

1907 թվականին ԱՄՆ-ի Ժյուլ Մասնեի անվան Թայիս օպերայում և Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայում տեղի ունեցավ երգչուհու առաջին ելույթը։ Մերի Գարդենի կատարմամբ Թայիսի դերը մինչև այժմ էլ համարվում է անգերազանցելի այս օպերայի բեմադրությունների մեջ։ 1910-1931 թվականներին երգչուհին հանդիսանում էր «Չիկագոյի լիրիկական օպերա» (Lyric Opera of Chicago) խմբի անդամ և որոշ ժամանակ գլխավորում էր այն։ 1935 թվականին Գարդենը թողնում է մեծ բեմը, հանդես է գալիս համերգներով, իսկ ավելի ուշ աշխատում է որպես ուսուցիչ։ 1903-1929 թվականներին Մերիի կատարմամբ երաժշտական դերերգերը բազմաթիվ անգամ ձայնագրվել են այնպիսի հայտնի ձայնագրման ընկերություններում, ինչպիսիք են «Columbia Records»-ը և «Victor Talking Machine Company»-ն։ Երգչուհուն հրավիրում էին նորաձև հագուստների, կոսմետիկայի և ծխախոտային արտադրանքի գովազդներում նկարահանվելու համար։ Նա հանդես է եկել նաև որպես կինոդերասանուհի (1917-1918 թվականներին)։

Ֆիլմագրություն (համր կինո) 
 1917 Thaïs
 1918 The Splendid Sinner

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 1951 Mary Garden’s Story
 J.B. Fletcher: Mary Garden in 'The New Grove Dictionary of Opera', London (1992) ISBN 0-333-73432-7
 Michael Turnbull: Mary Garden, Portland, Oregon (1997)

Սոպրանոներ
20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Շոտլանդացի երգչուհիներ