Գալիասկար Քամալ

Գալիասկար Քամալ (իսկական անունը՝ Գալիասկար Գալիաքբարովիչ Քամալեթդինով, , ), խորհրդային շրջանի թաթար գրող, թաթարական դրամատուրգիայի դասականներից, հասարակական գործիչ։

Որպես թաթարական դրամատուրգիայի և թաթարական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը՝ Գալիասկար Քամալին (Քամալեթդինովին) 1923 թվականի հունիսին շնորհվել է «Աշխատանքային հերոսի» կոչում, իսկ որոշ ժամանակ անց տրվել է Թաթարական ԻԽՍՀ ժողովրդական դրամատուրգի կոչում։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Կազանում, արհեստավորի ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Նիժնի Մասրում՝ մոր հայրենի գյուղում (այժմ՝ Արսկի շրջան)։

Սովորել է Կազանի «Գոսմանիա» մեդրեսեում, 1889-1897 թվականներին՝ «Մուհամմադիա» մեդրեսեում։

1901 թվականին թողարկել է «Тәраккый» («Առաջադիմություն») թերթը, հիմնել է «Мәгариф» («Լուսավորում») հրատարակչությունը։ 1906 թվականից աշխատել է  «Азат» («Ազատություն») թերթում, հետո՝ «Азат халык» («Ազատ ժողովուրդ») թերթում, որտեղ հրատարակվել են մարքսիզմի գաղափարները հռչակող հոդվածներ։

Եղել է «Яшен» («Կայծակ», 1908-1909) սատիրիկ ամսագրի հրատարակիչը և խմբագիրը, աշխատել է «Йолдыз» («Աստղ», 1907-1917) թերթում։

Տպագրվել է 1900 թվականից։ Նշանակալի ստեղծագործություններից են՝ «Դժբախտ պատանին» դրաման (1907, 2-րդ տարբերակ), «Նվերի պատճառով» կատակերգություն (1908), «Սիրուհին» (1911), «Մեր քաղաքի գաղտնիքը» (1911), «Սնանկացում» (1912, ռուսերեն վերահրատարակումը՝ 1944)։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Քամալը գրել է երգիծական բանաստեղծություններ, համագործակցել է «Эш» («Աշխատանք»), «Кызыл байрак» («Կարմիր դրոշակ») թերթերի հետ։

Թաթարերեն է թարգմանել Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Ալեքսանդր Օստրովսկու «Որոտ», Մաքսիմ Գորկու «Վերջերս» ստեղծագործությունները։

Հիշատակ 
 1978 թվականին թողարկվել է գրողին նվիրված գեղարվեստական նշանագրված ծրար։ 
 Գ. Քամալի անունով են կոչվել փողոցներ Կազանում, Ելաբուրգում և Նաբերեժնիե Չելնիում։
 Կազանում պահպանվել է Գալիասկար Քամալի տունը, որը կառուցվել է 1902 թվականին, ճանաչվել է պատմական հուշարձան և վերանորոգվել է 2012 թվականին։
 Կազանում գրողի պատվին է անվանակոչվել Թաթարստանի Գ. Քամալի անվան պետական ակադեմիական թատրոնը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Татарский энциклопедический словарь. — Казань : Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998։

Արտաքին հղումներ 
 Галиаскар Камал в татарской электронной библиотеке 
 Галиаскар Камал в Официальном портале мэрии Казани

Թաթար գրողներ
Խորհրդային դրամատուրգներ
Խորհրդային գրողներ
Թաթար դրամատուրգներ
Թաթար հասարակական գործիչներ
Ռուս գրողներ
Խորհրդային լրագրողներ
Խորհրդային թարգմանիչներ
20-րդ դարի գրողներ
Ռուս լրագրողներ
Ռուս թարգմանիչներ
20-րդ դարի ռուս գրողներ
Ռուս դրամատուրգներ
Թատրոնի դերասաններ
Հրատարակիչներ