Բարսեղ Աղբակեցի

Բարսեղ Աղբակեցի, Բաղիշեցի, Գավառեցի (), հայ փիլիսոփա, մանկավարժ, եկեղեցական գործիչ։ Բաղեշի Ամրդոլու վանքի առաջնորդը։

Կենսագրություն 
Բարսեղ Աղբակեցու ծննդյան տարեթիվն անհայտ է։ Ծնվել է Վասպուրականի նահանգի Աղբակ գավառակում, Ներսեսի և նրա կնոջ՝ Մհերշահի ընտանիքում։ Ունեցել է չորս եղբայր՝ Հայրապետ, Սրապիոն, Մուրատ, Մովսես և մեկ քույր՝ Ալամ։ Վաղ տարիքից լքել է հայրենիքը իր կամքով, մուսուլմանական իշխանավորներից վախենալու պատճառով։ Կրթություն ստացել է վարդապետ Հովհաննես Բրգուտենցի մոտ Վարդ Պատրիկ վանքում։ Ուսումնառությունից հետո տեղափոխվել է Բիթլիս (հայերեն՝ Բաղեշ) Ամիրդոլու վանք։ Վերականգնել է վանքը, հարստացրել մատենադարանը, բարեփոխել վանքի դպրոցի ուսումնական ծրագիրը։

Ընդօրինակել է Դավիթ Անհաղթի, Պորփյուրի, Վահրամ Րաբունու, Անանուն Մեկնիչի երկերը, մեծ դեր է կատարել հայ փիլիսոփայական մտքի ընդհատված ավանդույթների վերականգնման, փիլիսոփայական գիտելիքների տարածման գործում։
Ընդօրինակությունների հիշատակարաններում տեղեկություն է հաղորդել ժամանակի պատմական անցուդարձի մասին։
1599 թվականին եղել է Սիսում, Կիլիկիայի կաթողիկոս Ազարիի մոտ, 1602 թվականին եղել է Ջուլֆայում, որտեղ հանդիպել է Գրիգոր Դարանաղցուն։ 1608 թվականին մեկնել է Երուսաղեմ, մեկ տարի հետո վերադարձել Ամիրդոլ վանք։

Մահ 
Բարսեղ Աղբակեցին մահացել է 1615 թվականի հունվարի 17-ին։ Թաղվել է Բաղեշի Ամիրդոլ վանքի բակում, որտեղ նրա հիշատակը հավերժացնող խաչքար է կանգնեցվել։

Գրականություն 
 Անասյան Հ. Ս., Հայկական մատենագիտություն, հ. 2, Երևան, 1976, էջ 1336-1338։
 Միրզոյան Հ. Ղ., XVIII դարի հայ փիլիսոփայական մտքի քննական վերլուծություն, Երևան, 1983, էջ 127-130։
 Н. Акинян. Школа Багеша / Բաղէշի դպրոցը. - Вена: изд-во Мхитаристов, 1952, С. 70-92.

Ծանոթագրություններ 

Հայ փիլիսոփաներ
Հայ մանկավարժներ
Հայ եկեղեցական գործիչներ
Հայ գիտնականներ