Պետրե Իսպիրեսկու

Պետրե Իսպիրեսկու (, ), ռումինիացի խմբագիր, բանահավաք, հրապարակախոս։ Առավել հայտնի է որպես Ռումինական ժողովրդական հեքիաթներ հավաքող։

Կենսագրություն 
Պետրե Իսպիրեսկուն ծնվել է Բուխարեստում՝  սափրիչ Գեորգե Իսպիրեսկուի և հեքիաթասաց Ելենա Իսպիրեսկուի ընտանիքում։ Պետրեն մեծացել է ծնողներից, հոր հաճախորդներից ու աշակերտներից լսելով անհամար ժողովրդական հեքիաթներ։ Ծնողները ցանկացել են, որ Պետրեն քահանա դառնա,  և նրան ուղարկել են սովորելու Մետրոպոլիտենի եկեղեցու մի վանականի մոտ, այնուհետև նա սովորել է Դոմնիցայի Բալասայի եկեղեցու քահանայի մոտ։

1844 թվականին՝ 14 տարեկան հասակում թողել է եկեղեցին և Զահարիա Կարկալեքիի գլխավորությամբ գործող տպագրատանը դարձել աշակերտ՝ հուսալով շարունակել կրթությունը այնտեղ տպագրված գրքերը կարդալով։ 14 ժամյա աշխատանքի շնորհիվ 1848 թվականին դառնում է որակյալ տպագրիչ։ 1854 թվականին նա աշխատել է Copainie տպագրությունում։ 1858 թվականին ռումինական պրինցիպատի միավորման բանակցությունների համատեքստում տպարանը հրապարակում է Նիկոլայ Վոգորիդեի գաղտնի նամակագրությունը առանց գրաքննության համաձայնության։ Ոստիկանությունը ձերբակալում է բոլոր նրանց, ովքեր ներգրավված էին այդ գործում, և Պետրե Իսպիրեսկուն բանտարկվում է մեկ ամսով՝ կորցնելով իր աշխատանքը։

Տարվա վերջում Վասիլե Բոերեսկուն առաջարկում է նրան ժամանակակից գրատպության մենեջերի պաշտոն, որտեղ աշխատելով Իսպիրեսկուն ծանոթանում է ժամանակակից քաղաքական գործիչների և գրողների հետ, ինչպիսիք են Իոն Իոնեսկու դե լա Բրադը, Նիկոլաե Ֆիլիմոնը, Իոն Գիկան, Դիմիտրիե Բոլինտինյանուն։ 1863 թվականին Վասիլե Բոերեսկուն վաճառում է տպագրությունը և Պետրե Իսպիրեսկուն դառնում է Լիբերալ կուսակցության Romanul թերթի  հրատարակչության կառավարիչը։ Այն ժամանակ լիբերալ կուսակցությունը եղել է հիմնական ընդդիմադիր կուսակցությունը։ Թերթի գործունեությունը դադարեցվում է 1864 թվականին։ Իսպիրեսկուն Վալտեր Սկարլատի և Ֆրեդերիկ Գոբլի հետ միասին հիմնադրել է Միավորված աշխատանքային գրատպությունը։ Մեկ տարի անց Իսպիրեսկուն հրապարակում է Ռումինիայի տպագրական բրոշյուրը։ 
1866 թվականին Պետրե Իսպիրեսկուն դառնում է պետական տպարանի տնօրեն, սակայն երկու տարի անց հրաժարական է տալիս։

Ստեղծագործական գործունեություն 
Պետրե Իսպիրեսկուն սկսել է հրատարակել Ռումինական ժողովրդական պատմություններ 1862 թվականից։ Նրա վեց ժողովրդական հեքիաթներից բաղկացած առաջին ժողովածուն հայտնվել է Taranul-ում, այնուհետև լույս է տեսել առանձին գրքույկով։ Հետագայում այդ հեքիաթներն ավելացվել են նրա հայտնի Ռումինական ժողովրդական հեքիաթների հավաքածուին։ Իսպիրեսկուն վերսկսել է հրատարակչական աշխատանքը 1872 թվականին Ռումինական ժողովրդական հեքիաթների հավաքածուով, որին հաջորդել են «Հանելուկներ և առակներ» Բ. Պ. Հասդեուի առաջաբանով, այնուհետև լույս է  տեսել «Միխայիլ Խիզախի կյանքն ու սխրանքները», 1879 թվականին հրապարակել է «Ծեր իմաստունի հեքիաթները»։

Նրա հիմնական ստեղծագործությունը՝ «Ռումինական հեքիաթները», տպագրվել է 1882 թվականին Վասիլ Ալեսանդրի առաջաբանով։

Մահ 
1880 թվականին Իսպիրեսկուն առաջին անգամ հեռացել է Բուխարեստից և կարճ ճանապարհորդություն ունեցել դեպի Ռոսիորի դե Վեդե Համար փոքրիկ քաղաք։ 1883 նա ստացել է առաջին կաթվածը, երկրորդ կաթվածից հետո մահացել է 1887 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Թաղված է Բուխարեստի Բելլու գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ 
 Colectie de sase basme in Taranul Roman (1862,  վեց ժողովրդական հեքիաթների հավաքածու, լույս է տեսել Taranul Roman-ում)
 Legendele si basmele romanilor. Ghicitori si Proverburi (1872, «Ռումինական Լեգենդներ և ժողովրդական հեքիաթներ։ Հանելուկներ ու առածներ»)
 Snoave şi Poveşti populare (1874, «Ժողովրդական անեկդոտներ և հեքիաթներ»)
 Isprăvile şi viaţa lui Mihai Viteazu (1876, «Միխայիլ Խիզախի կյանքն ու սխրանքները»)
 Poveştele unchiaşului sfătos (1879, «Ծեր իմաստունի հեքիաթները»)
 Pilde şi ghicitori (1880, «Առակներ և հանելուկներ»)
 Legendele sau basmele Romanilor (1882, «Ռումինական հեքիաթներ»)
 Basme, snoave şi glume (1883, «Հեքիաթներ, անեկդոտներ և կատակներ»)
 Jucării şi jocuri de copil (1885, «Մանկական խաղալիքներ և խաղեր»)
 Poveşti morale. Despre pomul Crăciunului (1886, «Բարոյական խրատներ. տոնածառի մասին»)

Գրականություն 
 Dimitrie R Rosetti (1897) Dicţionarul contimporanilor, Editura Lito-Tipografiei "Populara".

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  Works by or about Petre Ispirescu at Internet Archive
 Works by Petre Ispirescu at LibriVox 

Ռումինացի խմբագիրներ
Ռումինացի հրապարակախոսներ
Ռումինացի բանահավաքներ
Ռումինացի գրողներ
Ռումինացի բանաստեղծներ
Մանկագիրներ
Ռումինացի լրագրողներ