Իշխանուհի Տարականովա (նկար)

«Իշխանուհի Տարականովա» (), ռուս նկարիչ, պատմական գեղանկարչության կարկառուն ներկայացուցիչ Կոնստանտին Ֆլավիցկու նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1864 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 245 × 187 սմ։ Այսօր «Իշխանուհի Տարականովա» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։

Այս կտավը վրձնելու համար հեղինակին շնորհել են պատմական գեղանկարչության պրոֆեսորի կոչում։

Սյուժե 
«Իշխանուհի Տարականովա» ստեղծագործության համար որպես հիմք է ծառայել Իշխանուհի Տարականովայի մահը։ Այն վրա է հասել 1777 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Սանկտ Պետերբուրգին պատուհասած ջրհեղեղի ժամանակ։ Կտավում պատկերված է Պետրոպավլովյան ամրոցի մենախցերից մեկը, որի պատերի ներքո երևում է բարձրացող ջրհեղեղի ջրերը։ Իշխանուհին։ կանգնել է մահճակալի վրա՝ փրկվելով մոտեցող ջրերից, որոնք ներս են թափվում պատուհանից։ Կոնստանտին Ֆլավիցկին կալանավորի ոտքերի մոտ նկարել է թրջված առնետների։

Չնայած Իշխանուհի Տարականովայի մահվան մասին լեգենդում չի խոսվում ջրհեղեղի մասին, Ֆլավիցկու շնորհիվ հենց այս տարբերակը տպավորվեց ժողովրդի հիշողության մեջ։

Ստեղծման պատմություն 
Նկարի ստեղծման համար հեղինակն օգտագործել է ինքնակոչ արկածախնդիր Իշխանուհի Տարականովայի կերպարը։ Վերջինս իրեն ներկայացրել է որպես կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի և Ալեքսեյ Ռազումովսկու դուստր։ 1774 թվականին հայտարարել է իր հավակնությունները գահի նկատմամբ և որոշ ժամանակ աջակցություն գտավ Բարյան կոնֆեդերացիայի կողմնակիցների մոտ։ Առևանգվել է Եկատերինա II-ի հրամանով Լիվոռնոյում Ալեքսեյ Օռլովի կողմից և բերվել Սանկտ Պետերբուրգ։ Նախաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր չի ճանաչել և չի բացահայտել իր ծագումը։ Մահացել է կալանավայրում՝ Պետրոպավլովյան ամրոցում։ Դատելով պահպանված նկարագրություններից՝ «իշխանուհին» նիհարակազմ էր, սլացիկ և սևահեր, իր տեսքով հիշեցնում էր իտալուհու։ Տարբերվելով բացառիկ գեղեցկությամբ (որը չէր փչացնում նույնիսկ ոչ շատ շլությունը) և խելքով, ինչպես նաև ձգտում դեպի անսահման շքեղություն՝ բախտախնդիր կինը միշտ ուներ բազմաթիվ երկրպագուներ, որոնց միջոցներից էլ օգտնվում էր՝ հասցնելով նրանց սնանկության, երբեմն էլ՝ բանտ։

Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1864 թվականին։  Հենց նույն տարում էլ անդրանիկ ցուցադրության է ներկայացվել Վլադիմիր Ստասովի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Վլադիմիր Ստասովը՝ ռուս արվեստաբան, երաժշտական քննադատ, հնագետ, դեմոկրատական մշակույթի խոշորագույն գործիչներից մեկը, «Իշխանուհի Տարականովա» ստեղծագործությունն անվանել է այսպես. «Հիասքանչ կտավ, մեր դպրոցի փառքը, ռուս գեղանկարչության փայլուն հորինվածքներից մեկը»։ Հեղինակի մահվանից հետո նկարը գնում է Պավել Տրետյակվը՝ անհատական հավաքածուի համար։

Այսօր նկարը ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 К. Д. Флавицкий — «Княжна Тараканова»
 «Княжна Тараканова» — предыстория и история создания 
  Лонгинов М. Заметка о княжне Таракановой. По поводу картины г. Флавицкого // Русский архив, 1865. – Изд. 2-е. – М., 1866. – Стб. 651-656. 

1864 նկարներ
Կոնստանտին Ֆլավիցկու նկարներ
Ռուսաստանի արվեստ
Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ