Տուղտավարդ Սոֆիայի

Տուղտավարդ Սոֆիայի (), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն   
30-100 սմ բարձրությամբ, ծածկված ցրված մանր աստղաձև մազիկներով բազմամյա, գեղազարդային խոտաբույս է։ Տերևները կլորավուն են, 5 թեթևակի հատված բլթակներով, երկու կողմից միագույն։ Ծաղիկները մեծ են, հնգատիպ սպիտակ պսակաթերթերով։ 7-10 մմ երկարությամբ, 2 անգամ բաժակից կարճ ենթաբաժակը եռանկյուն թերթերով է։ Պտուղը տրոհվող է, կազմված բազմաթիվ միասերմ մերկարպիումներից։ Սերմերը երիկամաձև են, եզրից թևավոր։

Տարածվածություն 
Հանդիպում է Շիրակի (Թալին, Պեմզաշեն, Բագրավան, Մաստարա, Մարալիկ, Քարակերտ, Թաթուլ, լեռնագագաթ՝ Արտենի) և Երևանի (Հրազդան գետի ափ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Հարավարևմտյան Անդրկովկասը, Հյուսիսարևելյան Անատոլիան (Սուրմալու, Կարակալա)։

Էկոլոգիա 
Աճում է միջին լեռնային գոտու` ծովի մակարդակից 1300-1800 մ բարձրությունների վրա, լեռնային տափաստաններում, չոր քարքարոտ տեղերում, ժայռերի միջև։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Փիփերթազգիներ
Ծածկասերմեր
Բազմամյա բույսեր
Դեկորատիվ բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր