Հենզել Գեղամյան

Հենզել Վրթանեսի Գեղամյան (), հայ գիտնական, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 28-ին, Արտաշատի շրջանի Ազատավան գյուղում, Սայաթ-Նովայի անվան հայկական գուսանական երգի անսամբլի մեներգիչ Վրթանես Գեղամի Հովսեփյանի ընտանիքում։

1944-1954 թթ. սովորել է Երևանի թ. 29 արական միջնակարգ դպրոցում։ 1957-1962 թթ. ուսանել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետում։ 1966-69 թթ. Օբնինսկ քաղաքի բժշկական ռադիոլոգիայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում «Ռադիոիզոտոպների վարքը շրջակա միջավայրում» թեմայով պաշտպանել է ատենախոսություն ՝ ղեկավարությամբ նշանավոր կենսաբան, պրոֆեսոր Նիկոլայ Տիմոֆեև-Ռեսովսկու։ 19670-1975 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Ագրոքիմիական պրոբլեմների և հիդրոպոնիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտում։

1975 թ. ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ Աշխատել է «Փարիզ-7» համալսարանի անտառի էկոլոգիայով զբաղվող լաբորատորիայում, որը գտնվում էր Ֆոնտենբլո քաղաքում։ 1983 թ. աշխատանքի է անցել ֆրանկո-գերմանական քիմիական-դեղագործական ընկերությունում։ Նախկին խորհրդային միության տարածքում իրականացրել է փորձարկումներ և ներդրել ընկերության արտադրած բույսերի ու կենդանիների պաշտպանության համար նախատեսված դեղանյութեր։ Գիտական գործունեությանը զուգահեռ երկար տարիներ թղթակցել է Փարիզի «Յառաջ» օրաթերթին, հանդես է եկել բազմաթիվ գիտական և հրապարակախոսական հոդվածներով։

1980 թ. ՍՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի «Ընդհանուր կենսաբանություն» հանդեսում տպագրել է մի ընդարձակ հոդված Վ. Ի. Վերնադսկու  «Բիոսֆերային» և «կենդանի նյութին» նվիրված ուսմունքի վերաբերյալ՝ առաջարկելով անվանել գիտության ճյուղ դարձած այդ ուսմունքը ՝ «Բիոսֆերոլոգիա»։ Տերմինն ընդունվեց գիտական հասարակայնության կողմից և այսօր այն ավելի ու ավելի լայնօրեն է օգտագործվում։ Նշանակալի դերակատարություն է ունեցել 1988 թ. Վերնադսկու անվան միջազգային ֆոնդի ստեղծման և զարգացման գործում։ Գիտաժողովներով հանդես է եկել Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Փարիզում, Պրահայում, Բեռլինում։

Կոչումներ 

 Ռուսական էկոլոգիական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, 1995
 ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի Վ. Ի. Վերնադսկու անվան արծաթյա մեդալ և դիպլոմ, 2004
Ուկրաինայի տեխնոլոգիական ակադեմիայի իսկական անդամ, 2018

Գրականություն 

 Гензель Вртанесович Гегамян "о биосферологии", Ереван, 2018.
Հենզել Գեղամյան-80, Համայնապատկեր 76-2018, Լոս Անջելես, էջ 42-43։
Հենզել Գեղամյան - Գիրք ճանապարհի

Հոդվածներ 

 Гегамян Г. .В. О биосферологии В.И.Вернадского / Журн. Общ. биологии. - 1980. - Т.41. - N 4. - С.581-594.
 Гегамян Г. В. Ламарк, Вернадский и биосферология / Природа. - 1981. - N 9. - С.78-81.
Guegamian, G., 1982. L'effet du pietinement sur la microflore edaphique dans une foret periurbaine.Rev. Ecol. Biol. Sol, 19: 345-359.
Guegamian, G., Fonseca, J.P.C. Da, Massot, C. Sur le rapport entre Steganacarus magnus et Sporocytophaga myxococcoides dans la decomposition de la litiere. Pedobiologia, v.27, p. 279-291, 1984.
Гегамян Г. О концепции "Поле живого вещества" в биосферологии В.И. Вернадского // Бюл. Комис. по разраб. науч. наследия акад. В. И.Вернадского. – 1993. – № 10. – С. 36-49 .
Гегамян Г. В. Еще раз о биосферологии В. И. Вернадского // Бюл. Комис. по разраб. науч. наследия акад. В. И. Вернадского. – М. : Наука, 2001. – № 16. – С. 43-47.
Guegamian G. V. (2006) Living Matter and Biospherology, In: Cigna A.A., Durante M. (eds) Radiation Risk Estimates in Normal and Emergency Situations. NATO Security through Science Series. Springer, Dordrecht.
Գեղամեան Հ., Ինչ է՞ էկոլոժին, գիտությու՞ն թե քաղաքական շարժում, Յառաջ, Փարիզ, 21.09. 1977:
Գեղամեան Հ., Մենք, Իննուիտները, Կարենները և ուրիշներ, Յառաջ, Փարիզ,  23.04. 1987:
Գեղամեան Հ., Արևմտահայերեն, թե՞ Արևելահայերեն, Հայաստանի Հանրապետություն, Երևան, 15.07. 1997 ևն։

Ծանոթագրություններ 

Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Հայ գիտնականներ