Մայիսի 1-ի անվան զբոսայգի (Դոնի Ռոստով)

Մայիսի 1-ի անվան զբոսայգի (), մշակույթի և հանգստի զբոսայգի Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Կիրովյան շրջանում։ Այն ունի պատմության և մշակույթի դաշնային նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ։ Գտնվում է Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու նախկին ամրոցի տարածքում։ Մայիսի 1-ի անվան զբոսայգին պահպանել է իր պատմական հատակագծումը և որոշ չափով կանաչապատումը, ինչպես դա կազմակերպվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Զբոսայգու տարածքում ստորերկրյա կառույցների տեղակայման պատճառով, այն նաև հնագիտական հուշարձան է։

Պատմություն 
Այն տարածքը, որի վրա նախկինում եղել է Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցը, 1855 թվականին դարձել է Ամառային առևտրային ակումբի սեփականությունը։ Սեփականատերերի պատվերով, սանկտպետերբուրգցի ճարտարապետ Պետերսը մշակել է պարտեզը բարեկարգելու նախագիծ։ Աշխատանքներն իրականացնելու ընթացքում շինարարները հայտնաբերել են պաշտպանախցեր և ստորգետնյա թունելներ։ Հատակագիծը մշակելիս ճարտարապետ Պետերսը սա հաշվի է առել. զանգվածեղ բոլոր շինությունները նա տեղադրել է ստորգետնյա կառույցներից ազատ տարածքներում։ Այսպիսով, ստորգետնյա թունելների վերևում տեղակայվել են ծառուղիներ, իսկ երկհարկանի ստորգետնյա տարածքի վրա կառուցվել է շատրվան։ Այգու գլխավոր ծառուղին անկյունագծով անցել է ժամանակակից ռոտոնդայից դեպի ծաղկանոց։ Նոր զբոսայգու տարածքում կազմակերպվել են մարզահրապարակներ։ Ստեղծվել է ջերմոց և տնկվել լորենու ծառուղի։

1901 թվականին այստեղ կառուցվել է 6-սյունանի ռոտոնդա նեոդեսականության ոճով` օգտագործելով հինավուրց ամրոցի աղյուսները։ Ճարտարապետն էր Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Դորոշենկոն։ Ռոտոնդայի հիմքի տակ եղել է ստորգետնյա սենյակ։ 1912-1913 թվականներին զբոսայգու արևմտյան մասում հայտնվել է մոդեռն ոճով երեքհարկանի աղյուսե շենք՝ կառուցված ճարտարապետ Գ. Գելատի նախագծով։ Դա Ամառային առևտրային ակումբի շենքն էր, իսկ նրա պատուհաններից երևում էր շատրվանով ռոտոնդան։

20-րդ դարի սկզբին այս զբոսայգին, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Մայիսի 1-ի անվան զբոսայգի, Դոնի Ռոստովի և Նոր Նախիջևանի բնակիչների սիրված ժամադրավայրն էր։ Ամռանն այստեղ նվագում էր նվագախումբը, կազմակերպվում էին ներկայացումներ և համերգներ, հրավիրվում ճանաչված կատարողներ։ Ջերմոցներում աճում էին արմավենիներ, իսկ լուսավորությունը ստեղծվում էր սեփական ենթակայանի օգնությամբ։ Այցելուների թվում էին քաղաքի ազդեցիկ մարդիկ, առևտրականներ, տեղի վերնախավը։

Նախկինում զբոսայգին ցանկապատված էր, այժմ ցանկապատը վերականգնելու կարիք ունի։ 1920-ական թվականներին զբոսայգում դեռևս պահպանվում էին երկրաչափական նախշերով այգեպուրակային հորինվածքները։ Զբոսայգում կար ծաղկային օրացույց, որը պարբերաբար թարմացվում էր։ 1970-ական թվականներին անցկացվում էին ծաղկային ցուցահանդեսներ։ 1986 թվականին հրդեհից վնասվել էր ջերմոցը, և նրա տեղում հետագայում ստեղծվել է ավտոկայանատեղ։

Զբոսայգու տարածքում կա լորենու ծառուղի, որն ավելի քան 120 տարեկան է։ 2000 թվականին տնկվել է լորենու 55 տնկիների նոր ծառուղի։ 2005 թվականի մայիսին ավելացել է ևս 5 ծառ։

2015 թվականի հոկտեմբերին տեղեկություն է հայտնվել այն մասին, որ զբոսայգին հիմնանորոգվելու է ներգրավված ներդրողների օգնությամբ։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Դոնի Ռոստովի զբոսայգիներ
Զբոսայգիներ այբբենական կարգով
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն