Փիթեր Ֆալք

Փիթեր Մայքլ Ֆալք (, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ։ Առավել հայտնի է լեյտենանտ Կոլոմբոյի դերով, որը խաղացել է համանուն դետեկտիվ սերիալում։

Դերասանը երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկար» կինոմրցանակի, 12 անգամ՝ «Էմմի» մրցանակի (ստացել է հինգը) և 10 անգամ` «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի (ստացել է մեկը)։ Իր ամբողջ կարիերայի ընթացքում դերասանը ընդհանուր առմամբ խաղացել է 109 գեղարվեստական ֆիլմերում և հեռուստաֆիլմերում։

Կենսագրություն 

Ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում՝ հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Մայքլ Փիթեր Ֆալքը, եղել է արդուզարդի խանութի սեփականատեր։ Մայրը՝ Մեդելին Ֆալքը, հաշվապահ է եղել։ Ապագա դերասանի ընտանիքը ունեցել է ռուսական, հունգարական, չեխական (մայրական կողմից) և լեհական (հայրական կողմից) արմատներ։ Նրա հոր ծնողները՝ Լուիս և Իդա Ֆալքերը, Ռուսական կայսրությունից ԱՄՆ են ներգաղթել 1890-ական թվականներին։

Երեք տարեկան հասակում Ֆալքի աջ աչքը վիրահատական ճանապարհով հեռացվել է, քանի որ նրա մոտ հայտնաբերվել էր չարորակ նորագոյացություն՝ ռետինոբլաստոմ։ Կյանքի մնացած մասը նա կրել է աչքի ապակե պրոթեզ։ Չնայած այս հանգամանքին, մանուկ ժամանակ նա հաճախ է մասնակցություն ունեցել այնպիսի թիմային մարզաձևերի, ինչպիսիք են բեյսբոլը և բասկետբոլը։ 1997 թվականին «Cigar Aficionado» ամսագրի հետ ունեցած հարցազրույցի ժամանակ Ֆալքը պատմել է.

«Հիշում եմ, որ դպրոցում` 10-րդ դասարանում, մրցավարն ինձ ուղարկեց դուրս 3-րդ բազայում, այնինչ ես հավատացած էի, որ ինձ հաջողվել է հասնել նրան։ Ես այնքան բարկացած էի, որ հանեցի իմ ապակե աչքը, մեկնեցի նրան ու ասացի՝ Փորձեք սա։ Ես այնքան ծիծաղեցի, որ դուք չեք հավատա»։

Ֆալքն առաջին անգամ բեմ է բարձրացել 12 տարեկան հասակում` Սալիվանի և Գիլբերտի «Պենզանսի ծովահենները» օպերետում, որը բեմադրվել է Նյու Յորքի Օլստեր շրջանում կազմակերպված «Camp High Point» ճամբարում ։ Ճամբարում Ֆալքի ուսուցիչներից մեկը եղել է Ռոս Մարթինը (հետագայում նրանք միասին խաղում են «Մեծ մրցավազք» ֆիլմում և «Կոլոմբո» սերիալի էպիզոդներից մեկում)։

Սովորել է Օսսինգի ավագ դպրոցում, որը գտնվում է Նյու Յորքի Վեստչեսթեր շրջանում, նա այնտեղ բարձր դասարաններից մեկում եղել է դասարանի ավագը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո, 1945 թվականին Ֆալքն ընդունվել է Նյու Յորքի Համիլտոն քոլեջ, որից հետո փորձ է կատարել ընդգրկվել ԱՄՆ-ի զինված ուժերի կազմում, սակայն աչքի բացակայության պատճառով մերժում է ստացել։ Այնուհետև նա ծառայության է անցել ԱՄՆ-ի ծովային զինված ուժերում և եղել է նավի խոհարարը։ 1997 թվականին Ֆալքն ասել է․

«Այնտեղ ոչ ոքի չի հետաքրքրում դու կույր ես, թե՞ ոչ։ Նավի վրա միակ մարդը, ով պարտավոր է տեսնել` նավապետն է, իսկ «Տիտանիկի» դեպքում, անգամ նա չէր լավ տեսնում։
Նավի վրա կես տարի ծառայելուց հետո, Ֆալքը Նյու Յորք է վերադառնում, որտեղ նրան քոլեջից տեղափոխում են The New School համալսարան։ Ֆալքը համալսարանն ավարտել է 1951 թվականին և գրականության ու քաղաքական գիտության բնագավառում ստացել բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև Ֆալքն ուղևորվում է Հարավսլավիա, որտեղ վեց ամիս աշխատում է երկաթուղու վրա։

Հարավսլավիայից վերադառնալուց հետո Սիրաքյուսի համալսարանում տնտեսագիտություն է ուսումնասիրել, որտեղ 1953 թվականին պետական կառավարման բնագավառում ստացել է հումանիտար գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։ Սիրողական ներկայացումներում մասնակցություն ունենալու հետ մեկտեղ` Էստպորտում և Նյու Յորքում դերասանական դասընթացների է հաճախել։

1956 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել Մոլիերի «Դոն Ժուան»-ում՝ Սգանարելի դերը տանելով։ Բրոդվեյի թատրոնում առաջին դերը ստացել է Ջորջ Բեռնարդ Շոուի «Սուրբ Հովհաննես» պիեսում։

Անձնական կյանք 
Փիթեր Ֆալքի առաջին կինը Էլիս Մեյոն է, ում հետ նա ծանոթացել է Սիրաքյուսի համալսարանում։ Հարսանիքը կայացել է 1960 թվականի ապրիլի 17-ին։ Ամուսնության ժամանակ նրանք երկու երեխա են որդեգրել՝ Կետրինին (ով այժմ մասնավոր խուզարկու է աշխատում) և Ջեկին։ Ֆալքը և Մեյոն բաժանվել են 1976 թվականին։

1977 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ֆալքն ամուսնացել է դերասանուհի Դենիզ Շիրայի հետ , ով հետագայում խաղացել է «Կոլոմբո» սերիալի մի քանի էպիզոդներում։

Փիթեր Ֆալքը նաև նկարել է և նրա աշխատանքների ցուցադրումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի հոկտեմբերին` Ամերիկյան Մշակույթի Բատլերյան համալսարանում։

Դերասանը հետաքրքրվել է նաև շախմատով և ներկա է գտնվել շախմատի Համաամերիկյան չեմպիոնատի բացմանը (1972 թվականի նոյեմբերին և 1983 թվականի օգոստոսին)։

Առողջական վիճակը
2005 թվականին Փիթեր Ֆալքը որոշեց, որ իր կինը՝ Շիրա Դենիզը, պիտի լինի իր խնամակալը, վարի իր գործերը և հետևի տան վիճակին։

Սակայն Փիթեր Ֆալքը միանգամից չհրաժարվեց իր գործերից։ 2008 թվականի փետրվարին 2008 Winter Hollywood Collector’s Show-ում իր վերջին պաշտոնական հրապարակային ելույթի ժամանակ դերասանը լավ տեսք է ունեցել, ստորագրություններ է բաժանել, շփվող և ուրախ է եղել։

2008 թվականի ապրիլին մի ինչ-որ լուսանկարչի հաջողվել է ֆիքսել Փիթեր Ֆալքին, ով ընկճված էր, հագնված անփույթ կերպով, գրգռված էր և թափառում էր Բևերլի Հիլզի փողոցներով, կարծես աչքի առջև ոչինչ չէր տեսնում։ Ավելի ուշ դերասանը իր անփույթ տեսքը և տարօրինակ պահելաձևը բացատրում է այն բանով, որ մոռացել էր, թե որտեղ է կայանել մեքենան։ Այդուհանդերձ, լուսանկարիչների կողմից արված լուսանկարները տպագրվել են, ինչն էլ ավելի է ուժգնացրել Ֆալքի ծերունական թուլամտության մասին լուրերի տարածումը։ Այդ դեպքից հետո դերասանը սկսել էր ավելի քիչ հայտնվել հանրության մեջ։

2008 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Ֆալքի մոտ Ալցհայմերի հիվանդություն է հայտնաբերվել։

Շիրա Ֆալքը դատարանում ասել է, որ ամուսինն իր որդեգրած աղջկան՝ Կետրինին, շատ բարդ բնավորությամբ երեխա է համարել, և նրանք երբեք մտերիմ չեն եղել։ Շիրայի փաստաբանն օգտագործել է դերասանի անձնական օրագիրը, որպեսզի ապացուցի նրանց հարաբերությունների մասին տեղեկությունները վերջին տասը տարվա ընթացքում։

Կետրին Ֆալքը, ով այդ ժամանակ 38 տարեկան էր, գործի քննման ժամանակ ասել է, որ մեղադրանքը, որը նա առաջադրել էր հոր դեմ, իրենց միմյանցից հեռացրել է, սակայն նրանք վերջ ի վերջո հաշտվել են։ Մեղադրանք ներկայացնելով` նա փորձել է հորը ստիպել վճարել Սիրաքյուսի համալսարանի իր ուսման վարձը։ Նրա փաստաբանը դատարանին ներկայացրել է փոստային քարտերն ու նամակները, որոնք Ֆալքը ուղարկել էր Կետրինին, երբ նա երեխա էր։ Այս ապացույցները պետք է արտացոլեին հոր և դստեր առավել մտերիմ հարաբերությունները, քան փորձում էր ներկայացնել դերասանի կինը։

Դատարանի որոշման արդյունքում Շիրա Դենիզը դառնում է իր ամուսնու խնամակալը։ Դատարանի որոշմամաբ Կետրին Ֆալքը հորը կարող էր ամսվա մեջ տեսնել երկու անգամ` 30 րոպեով, չեզոք գոտում։ Ֆալքի բժշկի խոսքերով՝ գրեթե կասկած չկա, որ դերասանը այդ հանդիպումները չէր հիշի։ Նրա հիվանդությունը խորանում է և այնքան բարդանում, որ նա անգամ չէր հիշում «Կոլոմբոյում» իր ունեցած դերի մասին։

Մահ 
Փիթեր Ֆալքը մահացել է 2011 թվականի հունիսի 23-ի գիշերը Բևերլի Հիլզում գտնվող իր տանը՝ Ռոկսբերի Դրայվում։

Հուլիսի 10-ին պաշտոնապես հայտնի դարձավ Փիթեր Ֆալքի մահվան պատճառը։ Մահվան վերաբերյալ հայտնաբերված ապացույցներից պարզ դարձավ, որ թոքաբորբի և Ալցհայմերի հիվանդության սրման հետևանքով դերասանի սիրտը դադարել է աշխատել։

Ֆալքը թաղված է Վեստվուդյան գերեզմանատանը։

Բազմաթիվ հանրաճանաչ մարդիկ մեծագույն հարգանքով են արտահայտվել Ֆալքի մասին։ Սթիվեն Սփիլբերգն ասել է․ ․

«Դեռևս երբ երիտասարդ ժամանակ աշխատում էի թատրոնում, դերասանական արվեստի շատ  հմտություններ նրանից եմ սովորել»

Սթիվեն Ֆրայը Ֆալքին անվանել է «հեռուստատեսային մեծագույն հետախույզ»
։

Ֆիլմագրություն

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Ամերիկացի դերասաններ
Ամերիկացի սցենարիստներ
Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Ամերիկացի ռեժիսորներ
«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Հնչյունավորողներ
Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Սիրաքյուսի համալսարանի շրջանավարտներ