Չերեպանովների հուշարձան

Չերեպանովների հուշարձան (), Եֆիմ Ալեքսեևիչ և Միրոն Եֆիմովիչ Չերեպանովներին նվիրված հուշարձան Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Նիժնի Տագիլ քաղաքում։

Պատմություն
Ռուս գյուտարարներ և արդյունաբերական ինժեներներ հայր ու որդի Չերեպանովների հուշարձանը տեղադրելու մասին որոշումը ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիտեն  ընդունվել է  1949 թվականի օգոստոսի 22-ին։ Քանդակագործ Անդրեյ Սեմյոնովիչ Կոնդրատևը (1913-1978) հաստատման համար Նիժնի Տագիլի գլխավոր ճարտարապետի գրասենյակ է տարել հուշարձանի նախագծի էսքիզը, որը նա մշակել էր որոշման ընդունումից երկու տարի հետո։ 1950 թվականի հունվարի 17-ին կոմիտեն Կոնդրատևին հաստատել է որպես հուշարձանի քանդակագործ, իսկ նախագծի ճարտարապետ՝ Ա. Վ. Սոտնիկովին։

Հուշարձանի ստեղծման աշխատանքները տևել են մի քանի տարի։ 1953 թվականի հուլիսի 7-ին Նիժնի Տագիլ քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեն հուշարձանի կառուցման համար բանկում հաշվեհամար է բացել, իսկ 1955 թվականի նոյեմբերի 2-ին Սվերդլովսկի մարզի գործադիր կոմիտեն 251 հազար ռուբլի է հատկացրել հուշարձանի տեղադրման համար,  ինչն այդ ժամանակաշրջանի համար մեծ գումար էր, քանի որ երկրի բոլոր ուժերն ու միջոցներն օգտագործում էին Հայրենական մեծ պատերազմից հետո վերականգնման համար։

Հուշարձանը ստեղծվել է բրոնզից, ձուլվել է Լենինգրադում։ Տեղադրված է կարմիր գրանիտից պատրաստված պատվանդանի վրա։ Ընդհանուր բարձրությունը 7,5 մետր է, քաշը՝ գրեթե 9 տոննա։ Պատվանդանի հետևի տեքստում գրված է.
ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ՌՈՒՍ
ՄԵՔԵՆԱՇԻՆԱՐԱՐՆԵՐ
ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ԱՌԱՋԻՆ
ՇՈԳԵՔԱՐՇԻ ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՏՈՐՆԵՐԻՆ
1833-1834 թթ.

ներքևում` պարզ գրություն
ԿԱՌՈՒՑՎԵԼ Է 1956 ԹՎԱԿԱՆԻՆ

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1956 թվականի նոյեմբերի 4-ին, ժամը 12.00-ին։ Բացմանը ներկա են գտնվել հազարավոր քաղաքացիներ, բացման խոսքով հանդես է եկել քաղաքային կուսակցության կոմիտեի առաջին քարտուղար Վիտալի Իվանովիչ Դովգոպոլը, որը հետագայում դարձել է Նիժնի Տագիլ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (Դովգոպոլն ակտիվորեն նպաստել է հուշարձանի ստեղծման աշխատանքին)։

Ա. Ս. Կոնդրատևը իր գաղափարը բացատրել է որպես ռուսական ուժի իլյուստրացիա հոր` Եֆիմ Չերեպանովի կերպարով, որին քանդակել է նստած. վերջինս որդուն՝ Միրոնին, ցույց է տալիս գծագրերը և նրան տեխնիկական հանձնարարություն տալիս։ Միրոն Չերեպանովը պետք է պատկերված լիներ մատիտով, սակայն հանձնաժողովի դժգոհության պատճառով մատիտը փոխարինվել է կարկինով, քանի որ մատիտը հարմար չէր ինժեների կերպարին։ Միրոն Չերեպանովի կանգնած կերպարը խորհրդանշում է վստահություն և հանգստություն։ Հուշարձանի էսքիզը մշակելիս Անդրեյ Կոնդրատևն ուսումնասիրել է Չերեպանովների կյանքը, ինչպես նաև այդ դարաշրջանի հագուստը։ Ճարտարապետ Սոտնիկովն առաջարկել է հուշարձանը տեղադրել Նիժնի Տագիլի երկաթուղային կայարանում, սակայն քաղաքային վարչակազմը որոշել է այն տեղադրել Թատերական հրապարակում։ Սկզբում ժողովուրդը հուշարձանն անվանել է  «Երկու հրեաներ», քանի որ տեղացած առաջին ձյունը ծածկել է Չերեպանովների գլուխները սպիտակ թասակներով, սակայն այս ոչ պաշտոնական անունը չի պահպանվել։ Օգտագործել են նաև «Չերեպանովները» կամ երբեմն «Չերեպ» կարճ ձևերը։

2007 թվականին Նիժնի Տագիլ քաղաքի հիմնադրման 285-ամյակի նախաշեմին հուշարձանը վերականգնվել է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

1956 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Սվերդլովսկի մարզի հուշարձաններ
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն