Էդնա Ֆրբեր

Էդնա Ֆրբեր (, ), 20-րդ դարի ամերիկացի գրող, սցենարիստ, թատերագիր։ 1924 թվականին նրա «So Big» վեպը Պուլիտցերյան մրցանակ է շահել «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում։ Ֆրբերը լայնորեն համբավվել է նաև որպես «Սիմառոն» վեպի հեղինակ, որի հիման վրա նրա իսկ գրած սցենարով նկարահանված կինոնկարը ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակ է ստացել երեք տարբեր անվանակարգերում՝ դառնալով օսկարակիր առաջին վեստերնը։ Էկրանավորվել են նաև նրա «Հսկան» և «Սառցե պալատ» վեպերը, իսկ «Ցուցադրությունների նավը» վեպի հիման վրա տպավորիչ մյուզիքլ է ստեղծվել։

Կենսագրություն 
Ծնվել է հրեա խանութպանի ընտանիքում։ Հոր վաղաժամ կուրանալու, առևտրական գործերում նրա կրած անհաջողությունների է անժամանակ մահվան պատճառով ընտանիքը հաճախ է բնակության վայրը փոխել։ Որոշ ժամանակ Չիկագոյում ապրելուց հետո տեղափոխվել են Այովայի նահանգի Օթումվա քաղաքը, որտեղ դեռահաս աղջիկն ստիպված էր բախվել բռի հակասեմիտիզմի բազմաթիվ դրսևորումների՝ հայհոյանքներ, ծաղրանք, մինչև անգամ երեսին թքել...: Օթումվայից նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Վիսկոնսին նահանգի Էփլտոն քաղաքը, որտեղ Էդնան ավարտել է ավագ դպրոցը և ոչ տևական մի ժամանակահատված դասախոսություններ ունկնդրել Լոուրենս համալսարանում, որից հետո աշխատակցել է  Appleton Daily Crescent լրագրին, Milwaukee Journal ամսագրին, իսկ 1920 թվականին United Press International գործակալության համար ռեպորտաժներ է պատրաստել հանրապետական ու ժողովրդավարական (դեմոկրատական) կուսակցությունների՝ համապետական նախագահական ընտրություններին նախորդած համագումարների ընթացքի մասին։

Ֆրբերն անդամակցել է այսպես կոչված՝ «Ալգոնքինյան կլոր սեղան»-ին՝ մի խումբ մտավորականների ամենօրյա այն հավաքներին, որ տեղի էին ունենում նյույորքյան Algonquin Hotel հյուրանոցի ռեստորանում՝ ճաշասեղանի շուրջ։

Նա իր ողջ կյանքը միայնակ է անցկացրել. ընտանիք չի կազմել, երեխաներ չի ունեցել։ Մահացել է Նյու Յորքում, 81 տարեկան հասակում, ստամոքսի քաղցկեղից։

Ստեղծագործություններ 
Էդնա Ֆրբերը հեղինակել է բազմաթիվ վեպեր, նորավեպեր, պատմվածքներ, մի շարք կինոնկարների սցենարներ, թատերախաղեր, որոնք բեմադրվել են Բրոդվեյի թատրոններում։

1994 թվականին էկրան է բարձրացել կինոռեժիսոր Ալան Ռուդոլֆի նկարահանած «Միսիս Փարքերն ու արատավոր շրջանը» ֆիլմը, որտեղ Էդնա Ֆրբերի դերի հիանալի կատարմամբ հանդես է եկել կինոդերասանուհի Լիլի Թեյլորը։

Մատենագրության ընտրանի 
 1911 Dawn O’Hara
 1913 Roast Beef, Medium
 1914 Personality Plus
 1915 Emma Mc Chesney and Co.
 1917 Fanny Herself
 1918 Cheerful — By Request
 1919 Half Portions
 1921 The Girls
 1922 Gigolo
 1924 So Big
 1926 Show Boat
 1927 The Royal Family
 1929 Սիմառոն (էկրանավորվել է 1931 թ.)
 1931 American Beauty
 1932 Dinner at Eight
 1933 They Brought Their Women
 1935 Եկ և նվաճի՛ր (էկրանավորվել է 1936 թ.)
 1926 Stage Door
 1938 Nobody’s in Town
 1939 A Peculiar Treasure
 1941 Saratoga Trunk
 1941 No Room at the Inn
 1941 The Land Is Bright
 1945 Great Son
 1945 Saratoga Trunk
 1949 Bravo
 1952 Հսկան (էկրանավորվել է 1956 թ.)
 1952 Olbrzym
 1958 Ice Palace
 1963 A Kind of Magic

Կինոսցենարներ 
 1925: So Big
 1930: Բրոդվեյի արքայական ընտանիքը
 1931: Cimarron
 1932: So Big
 1933: Dinner at Eight
 1936: Show Boat
 1937: Stage Door
 1945: Saratoga Trunk
 1951: Show Boat
 1953: So Big (ռեմեյք)
 1955: Giants
 1959: Ice Palace
 1960: Cimarron (ռեմեյք)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ

Առցանց հրատարակություններ
 
 Edna Ferber Papers, 1910—1977

Ամերիկացի կին վիպասաններ
Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ
20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
20-րդ դարի կին գրողներ
Ամերիկացի դրամատուրգներ
Ամերիկացի սցենարիստներ
Ամերիկացի լրագրողներ
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Ամերիկացի կին դրամատուրգներ
20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ