Լիլիանա Կավանի

Լիլիանա Կավանի (, ), իտալացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ, Լուկինո Վիսկոնտիի աշակերտուհին, Բեռնարդո Բերտոլուչիի ստեղծագործական համախոհն ու մի շարք նախագծերի գործընկերը, համաշխարհային կինեմատոգրաֆիայի ճանաչված առաջատարներից մեկը։
Բացի գեղարվեստական ու վավերագրական ֆիլմերից իրականացնում է նաև դասական օպերաների թատերական բեմադրություններ և հանդես է գալիս որպես դրանց կինեմատոգրաֆիական տարբերակների ռեժիսորը։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 12-ին, Կարպի քաղաքում (Մոդենա, Իտալիա)։

Լիլիանայի դաստիարակությամբ հիմնականում զբաղվել է մայրական կողմի տատիկը։ Հայրը ճարտարապետ էր և ժամանակի հիմնական մասն անց էր կացնոմ Իտալիայից դուրս։ Մայրն աշխատում էր և նույնպես հաճախ բացակայում էր։

Մայրը շատ էր սիրում ֆիլմեր։ Երբ Լիլիանան երեք տարեկան էր, կիրակի օրերը օրվա երկրորդ կեսը նրանք անց էին կացնում կինոթատրոնում։ Մեծանալով` ինքն է մորն ուղղորդել դեպի ավելի լուրջ դիտումներ (վերջինս սիրում էր զգացմունքային դրամաներ դիտել)։ Ինքը, Լիլիանան, չի առանձնացրել որևէ ֆիլմ, որը հատուկ ազդեցություն է ունեցել իր վրա։

Լիցեյում սովորելու տարիներին նա մասնակցել է կինոակումբի ստեղծմանը։ Դրա շնորհիվ ակումբի անդամները հնարավորություն են ունեցել դիտելու, օրինակ, Վիտտորիո դե Սիկայի բոլոր ֆիլմերը, ում Լիլիանան համարում էր լավագույն ռեժիսոր։

Ցանկացել է հնէաբան դառնալ, դրա համար Բոլոնիայի համալսարանում ուսումնասիրել է լատիներեն և հունարեն, սակայն չի իմացել գերմաներեն (առանց գերմաներենի իմացության հնարավոր չէ զբաղվել հնէաբանությամբ, քանի որ 19-րդ դարի բոլոր խոշոր հնէաբանները գերմանացիներ են)։

Սովորելով Բոլոնյան համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում` սկսել է հաճախել համալսարանի կինոակումբ, եղել է դրա ակտիվ մասնակիցը։ Բառացիորեն սիրահարվալ է այնտեղ ցուցադրվող ֆիլմերին։

Հատկապես տպավորվել է ռեժիսոր Վիտտորիո դե Սիկայով («Նեապոլի ոսկին» ֆիլմով)։

Նեոռեալիզմը կինեմատոգրաֆիայում շատ հարազատ է դարձել Լիլիանին, փոխել է նրա կյանքի ուղին։

Լիլիանան ենթադրում էր, որ 20-րդ դարի իտալական գրականությունը չի արտահայտել ու ասել որևէ բան, որ պետք էր ասել այդ դարաշրջանի մարդկանց կյանքի մասին։ Այդ պատճառով ուսումն ավարտելուց հետո նա որոշում է մեկնել Հռոմ ու այդ մասին պատմել կինոյի միջոցով (հաղթահարում է մեծ մրցակցությունն ու ընդունվում Հռոմի փորձարարական կինոակադեմիան)։

Ուսումնառության ընթացքում Կավանին երկու կարճամետրաժ ֆիլմ է նկարահանում. «Il contro notturno», սենեգալցու և սպիտակամորթի ընկերության մասին և «L’evento», որը պատմում էր զվարճանքի համար իտալացի սպանած զբոսաշրջիկների մասին։ 1961 թվականին Կավանին ստանում է իտալական RAI հեռուստաալիքի կողմից խաղարկվող երեք մրցանակներից մեկը. մրցույթին մասնակցում էր մոտավորապես 10.000 մարդ։

1962-1965 թվականներին Կավանին աշխատում է RAI հեռուստաալիքում և նկարահանում մի քանի վավերագրական ֆիլմեր։ Նրա «Philippe Petain — Processo a Vichy» ֆիլմը 1965 թվականի Վենետիկի կինոփառատոնին մրցանակի է արժանանում լավագույն հեռուստաֆիլմ անվանակարգում։

1966 թվականին Լիլիանա Կավանին անցնում է գեղարվեստական ֆիլմի ժանրին և իր նորամուտն է նշում կենսագրական «Francesco d’Assisi» ֆիլմով, որը պատմում էր Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու մասին։ Գլխավոր դերում էր Լու Կաստելը։ Նրա հաջորդ կենսագրական ֆիլմը Գալիլեո Գալիլեյի մասին էր։

Համաշխարհային ճանաչում է ստացել Կավանիի «Գիշերային պահակ» ֆիլմը, որը պատմում էր համակենտրոնացման ճամբարի տաժանակրուհու և իր վերակացուի սեռական կապի մասին։ Դատական գործընթացներից հետո ֆիլմն ի վերջո արվեստի գործ է ճանաչվում և դուրս է հանվում վարձույթի։

Լիլիանայի ֆիլմերի սյուժեները հաճախ նման չեն «Գիշերային» պահակ ֆիլմի սյուժեին։ Կինեմատոգրաֆիայում նրա ճակատագիրը նման է իր ժամակակակից երկու ռեժիսորներին` Բեռնարդո Բերտոլուչիին (ում հետ միասին են սկսել աշխատել) և Մարկո Բելլոկկոյին։ Նրանց երեքի համար էլ կարևոր էր ասել այն, ինչն իրենք էին ուզում ասել և այնպես, ինչպես հանդիսատեսն ուզում էր լսել։ Բերտոլուչին նկարահանում է «Վերջին տանգոն Փարիզում», Լիլիանան` «Գիշերային պահակը»։ Լիլիանայի համար «Գիշերային պահակը» իր տեսակի մեջ էսսե է։ Նա այն իր համար է նկարահանել և զարմացել է դրա հաջողությունից։

Իր հաջորդ` «Չարից ու բարուց անդին» (1977) ֆիլմում Կավանին ուշադրության կենտրոնում է պահել Ֆրիդրիխ Նիցշեին ու նրա կյանքը։

Ըստ «Մաշկը» վեպի 1981 թվականին նկարահանում է համանուն ֆիլմը։

«Բեռլինյան սիրավեպ» ֆիլմի (1985) գործողությունները կրկին տեղի են ունենում Երրորդ Ռեյխի պատմական ֆոնին ու պատմում են լեսբի հարաբերությունների մասին։

1898 թվականին թողարկվում է «Ֆրանցիսկ» ֆիլմը, որտեղ Կավանին կրկին անդրադառնում է սրբի կյանքին։

Ռեժիսորը սիրում է ծով, Կապրիում ունի փոքրիկ տնակ, 2008 թվականին այնտեղ անցկացրել է մեկ ամիս։ Սիրում է լողալ, թիավարել նավակով։

Օպերաներ 

Օպերաները բեմադրում է այն մարդկանց հետ, ում հետ անբաժան աշխատում է արդեն տասնյակ տարիներ։

Նոր օպերաներ բեմադրելիս Լիլիանան օգտագործում է լուսանկարներ (լուսանկարներն ու կինեմատոգրաֆիան նրա տարերքն են, իսկ գեղանկարչության հանդեպ ռեժիսորն անտարբեր է)։

Կավանին ենթադրում է, որ օպերան ու կինեմատոգրաֆիան իրարից միանգամայն տարբեր աշխարհներ են, որ օպերայում մարդը կախված է երաժշտությունից և որ օպերայի ռեժիսորը չպետք է մոռանա, որ նրա փոխարեն արդեն ամեն ինչ որոշել է կոմպոզիտորը։

Երբ Կավանին պետք է ձևավորեր բեմը Քրիստոֆ Գլյուկի «Իփիգենիան Տավրիդում» օպերայի համար, նա ոչինչ չի կարողանում պատկերացնել և այդ ժամանակ որոշում է գնալ Հռոմի Պանթեոն, որտեղ տեսնում է գեղեցիկ գմբեթ։ Մուտքի մոտ բացիկ գնելով` նա այն տանում է բեմանկարչի մոտ և ասում, որ բեմը լինի այդ գմբեթով։ Ավելի ուշ այդ նույն գմբեթը շրջված դիրքով հայտնում է «Բեռլինյան սիրավեպ» ֆիլմում։

Կավանիի սիրելի կոմպոզիտորը Ջուզեպպե Վերդին է։ Ռեժիսորը նրան համարում է 19-րդ դարի մեծագույն երաժշտական պատմիչներից մեկը, ում «յուրաքանչյուր նոտան կարևոր է բառից»։

Նրա թատերական բեմադրություններում տեղ չունի պատերազմի թեման, որը հաճախ է հանդիպում նրա ֆիլմերում։

Պատերազմը բեմի վրա ցուցադրելն ուղղակի անհնար է։ Եվ հետո, ես հոգնել եմ պատերազմից։ Ես ավելի շատ սիրում եմ անձնական պատմություններ.

Ֆիլմագրություն

Պարգևներ 
 Վենետիկ-1965 (առաջադրում) Լավագույն վավերագրական ֆիլմ` հեռուստատեսության համար («Գործընթաց Վիշիում»)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Իտալացի ռեժիսորներ
Իտալացի սցենարիստներ
Կին կինոռեժիսորներ