Նկարազարդ պատմություններ

«Նկարազարդ պատմություններ», խորհրդային նկարիչ Նիկոլայ Ռադլովի մանկական նկարազարդ գիրք (գիրք-ալբոմ)։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1937 թվականին։ Հետագայում բազմիցս վերահրատարակվել է առանձին տարբերակներով (նկարներին վերաբերող գրառումներով կամ առանց գրառումների, նկարների տարբեր հավաքածուով)։

Պատմություն 

Գիրքը հրատարակվել է 1937 թվականին «Մանկհրատի» կողմից («Детиздат»): Գրքի յուրաքանչյուր էջ իրենից ներկայացրել է կոմիքսի նմանվող նկարազարդ պատմություն։ Նկարներին կցված էին սյուժեն մեկնաբանող փոքրիկ բանաստեղծական տողեր։ Այսպես, օրինակ՝ «Պատահար ոզնու հետ» պատմությունը բաղկացած է երեք նկարից. առաջին նկարում ոզնին՝ կապոցը ձեռքին, մոտենում է ծառին, որի մոտ աճում է փոքրիկ սունկ, երկրորդում ոզնին հանգստանում է ծառի տակ, իսկ կապոցը դրված է սունկի գլխին և այդ պահին անձրև է գալիս, երրորդում ոզնին արթնանում է և չի կարողանում գտնել կապոցը, որը հիմա ավելի բարձր է գտնվում՝ անձրևից հետո մեծացած ճանճասպանի վրա («Գուցե քամին ուժգին փչեց / Եվ իմ կապոցը քշե՞ց։ / Մտածում եմ, մտածում եմ, / Պատասխանը չեմ գտնում»)։ «Տանյայի հովանոցի արկածները» նկարազարդ պատմություն է առանց մեկնաբանության՝ բաղկացած չորս մասից. 1) աղջիկը հովանոցը բռնած քայլում է, 2) քամին նրա ձեռքից թռցնում և տանում է հովանոցը, 3) ագռավը օդում ճանկում է հովանոցը և թռչում նրա հետ 4) ծառի վրա՝ շրջված հովանոցում, ագռավները բույն են դրել, որտեղ նստել են ագռավաճտերը, և ագռավը, որդը կտուցին, թռչում է նրանց մոտ։ Առաջին հրատարակության տվյալներում նշված է. «4, 7, 9, 13, 15, 27, 30, 31, 40-րդ էջերի թեմաները փոխառություններ են Ռաբյեի «Գազանները զվարճանում են» գրքից»։

Նկարների մեկնաբանությունները հեղինակել են Դանիիլ Խարմսը, Նինա Գարնետը և Նատալյա Դիլակտորսկայան։ Հետաքրքրական է, որ գրքի 2-րդ հրատարակության մեջ (1940 թիվ) տեքստերի հեղինակները չեն հիշատակվել, քանի որ Ն. Դիլակտորսկայան այդ ժամանակ ճամբարներում է եղել։

1938 թվականին «Նկարազարդ պատմությունները» Նյու-Յորքում հրատարակվել է անգլերեն «Զգուշավոր կարպը և այլ նկարազարդ առակներ» () վերնագրով և ԱՄՆ-ի մանկական գրքի միջազգային մրցույթում արժանացել է երկրորդ մրցանակի։ Ըստ մանկական The Horn Book Magazine ամսագրի՝ գիրքն ընդգրկվել է տարվա հինգ լավագույն մանկական գրքերի ցանկում։

Հետագա տարիներին գիրքը մեծ տպաքանակներով հրատարակվել է ԽՍՀՄ-ում՝ ալբոմային ձևաչափով և գրքույկների տեսքով։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ժողովածուի առանձին նկարներներ տպագրվել են թռուցիկների վրա։

1980-ական թվականներին «Պրոգրես» («Прогресс») և «Ռադուգա» («Радуга») հրատարակչությունները իրականացրել են գրքի թարգմանությունը եվրոպական և ասիական մի շարք լեզուներով. այն հրատարակվել է անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, հոլանդերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, ռումիներեն, չեխերեն, սլովակերեն, արաբերեն, պարսկերեն, մոնղոլերեն, լաոսերեն, բենգալերեն, մարթխիերեն, դարիերեն, ուրդուերեն , հուջարաթերեն, նեպալերեն, օրիաերեն, կաննադա, մալայալամ, կխմերական և հինդի լեզուներով։

2010 թվականին գիրքը վերահրատարակվել է «Մելիք-Փաշաև» հրատարակչության կողմից, ընդ որում հրատարակությունը ներառում է «Նկարազարդ պատմությունների» համար Ռադլովի ստեղծած բոլոր նկարները։ Նկարագրական տեքստերը դիտավորությամբ հանվել են այս հրատարակությունից։

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ 
Ինչպես նկատել է Մ. Իոֆֆեն, Ռադլովի նկարներում, այդ թվում կենդանիների նկարներում, միշտ դրսևորել են «նկարչի հումանիզմը, նրա սերը և ուշադրությունը մարդկանց նկատմամբ։ Ռադլովյան կենդանիների միջոցով երեխաները միշտ կարողացել են զգալ, ճանաչել մարդկային բնավորությունները, ապրումները, տրամադրությունները»:

Մուլտիպլիկացիայի մեջ 
 Գրքի նկարների վրա է հիմնված 1960 թվականի «Սվետլյաչոկ № 1» («Светлячок № 1») մուլտիպլիկացիոն կինոամսագրի առաջին թողարկումը (բաղկացած է համառոտ սյուժեներից. «Գնում էր հավը ճուտիկների հետ», «Ճարպիկ շնիկը», «Արջը և կրիաները», «Զբոսանք», «Խիզախ գորտիկը» և «Մկնիկի մասին»)։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 

 «Նկարազարդ պատմություններ» «Մելիք-Փաշաև» հրատարակչության էջում
Նիկոլայ Ռադլովի «Նկարազարդ պատմությունների» տեքստերը

Ռուսերեն գրքեր