Ֆուրոսեմիդ

Ֆուրոսիմիդ, վաճառվում է «Լազիքս» բրենդային անվան տակ, դեղամիջոց է,որն այլ դեղերի հետ մեկտեղ օգտագործվում է սրտային անբավարարության,լյարդային և երիկամային հիվանդությունների հետևանաքով օրգանիզմում հեղուկի կուտակման բուժման նպատակով։ Այն կարող է օգտագործվել նաև զարկերակային բարձր ճնշման բուժման մեջ։ Այն կարող է կիրառվել ներերակային կամ օրալ։ Օրալ կիրառման դեպքում ֆուրոսեմիդը սկսում է ազդել մեկ ժամից,մինչդեռ ներերակային ներմուծման դեպքում՝ 5 րոպեից։

Ընդհանուր կողմնակի էֆեկտները ներառում են ցածր զարկերակային ճնշումը՝ կանգնելիս, ականջներում աղմուկը և ֆոտոսենսիբիլիզացիան։ Պոտենցիալ վտանգավոր կողմնակի էֆեկտներն են էլեկտրոլիտային խանգարումները, ցածր զարկերակային ճնշումը, խլությունը։ Բուժում ստացող հիվանդներին խորհուրդ է տրվում կանոնավոր կերպով արյան քննության հանձնում։ Ֆուրոսեմիդը հանդիսանում է կանթային միզամուղ,որն ազդում է երիկամներում Na-ի ռեաբսորբցիան նվազեցնելով։

Ֆուրոսեմիդը հայտնաբերվել է 1962թ․-ին և բժշկական օգտագործումը ԱՄՆ-ում հաստատվել է 1966թ-ին ։ Այն ընդգրկված է ԱՀԿ-ի կարևոր դեղամիջոցների ցուցակում որպես ավելի էֆեկտիվ և անվտանգ դեղամիջոց։ Աշխարհում մեծածախ վաճառքային գինը սահմանվել է 0,004-0,02 ԱՄՆ դոլար։ ԱՄՆ-ում այն առկա է ջեներիկ դեղամիջոցի տեսքով և արժե 0,15 ԱՄՆ դոլար։ Ֆուրոսեմիդն ընդգրկված է Աշխարհի հակադոպինգային կազմակերպության արգելված դեղերի ցուցակում,այն մտահոգության պատճառով,որ այն կարող է քողարկել այլ դեղամիջոցներին։ Այն օգտագործվում է նաև մրցութային նժույգների մոտ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ դրդված թոքային արյունահոսության կանանարգելման և բուժման համար։

Բժշկական կիրառում 

Ֆուրոսեմիդը հիմնականում կիրառում են այտուցների բուժման համար,երբեմն նաև հիպերտենզիայի որոշ դեպքերում (երբ առկա է սրտային կամ երիկամային անբավարարություն)։ Այն հանդիսանում է առաջին գծի դեղամիջոց հիմնականում այն հիվանդների համար,ովքեր ունեն կանգային սրտային անբավարարաությամբ պայմանավորված այտուց։ Ֆուրոսեմիդն օգտագործվում է նաև լյարդի ցիռոզի,երիկամային անբավարարության,նեֆրոտիկ համախտանիշի, գլխուղեղի և թոքերի այտուցի երկրորդային թերապիայի մեջ,երբ պահանջվում է արագ դիուրեզ (ներերակային ներարկում) և որոշ հիպերկալցեմիաների ժամանակ կոմբինացված ադեկվատ հիդրատացիայի հետ։

Երիկամային հիվանդություններ 

Հիպոալբումինեմիայով ուղեկցվող քրոնիկ երիկամային անբավարարաության ժամանակ օգտագործվում է ալբումինի հետ միաժամանակ դիուրեզը մեծացնելու համար։ Ֆուրոսեմիդն օգտագործվում է նաև ալբումինի հետ միաժամանակ նեֆրոտիկ համախտանիշի դեպքում այտուցները քչացնելու համար
:

Այլ ինֆորմացիա 

Ֆուրոսեմիդը հիմնականում դուրս է բերվում երիկամներով խողովակային սեկրեցիայով։ Երիկամային անբավարարության ժամանակ իջնում է կլիրենսը,բարձրանում է կողմնակի էֆեկտների ռիսկը : Մեծահասակ հիվանդներին խորհուրդ է տրվում ցածր նախնական դոզաներ (կողմնակի էֆեկտները նվազեցնելու համար),բարձր դոզաները կարող են անհրաժե՛տ լինել երիկամային անբավարարության ժամանակ։ Այն կարող է նաև երիկամների վնասման պատճառ լինել․հիմանականում պայմանավորված հեղուկի կորստով (այսինք դեհիդրատացիա),որը սովորաբար դարձելի է։
Ֆուրոսեմիդը սկսում է իր ազդեցությունը մեկ ժամից օրալ ընդունման ժամանակ (ներերակային ներմուծման ժամանակ էֆեկտի պիկը հասունանում է 30 րոպեից)։ Ազդեցությունը օրալ ընդունման ժամանակ սովորաբար տևում է 6-8 ժամ,բայց կան էական տարբերություններ հիվանդների միջև։

Այլ էֆեկտներ 
Ֆուրոսեմիդը կարող է առաջացնել պոդագրա պայմանավորված հիպերուրիկեմիայով:Հիպերգլիկեմիան հիմանական կողմանակի էֆեկտներից է։

Ինչպես բոլոր կանթային միզամուզները, ֆուրոսեմիդ զուգակցում են կալիումի կամ կալիում պահող միզամուզ ամիլորդի պրեպարատների (Co-aminofruse) հետ, շիճուկային կալիումի կոնցենտրացիան նվազեցնելու (հիպոկալեմիա) հատկության պատճառով։ Ֆուրոսեմիդի կիրառումից առաջացած այլ էլեկտրոլիտային շեղումներն են՝ հիպոնատրեմիան, հիպոքլորեմիան, հիպոմագնեմիան և հիպոկալցեմիան։

Շատ հետազոտություններ ցույց են տվել,որ սրտային անբավարարության ֆուրոսեմիդով երկարատև բուժման ժամանակ կարող է առաջանալ տարբեր աստիճանի թիմինային դեֆիցիտ։ Այսպիսով խորհուրդ է տրվում թիամինի լրացում։

Չնայած քննարկումներին, այն համարվում է օտոտոքսիկ սովորաբար մեծ ներերակային դոզաների ու արագ ներմուծման և երիկամային անբավարարության ժամանակ։

Այլ նախազգուշացումները ներառում են նեֆրոտոքսիկությունը, ալերգիան սուլֆոնամիդների հանդեպ և մեծ դոզաների դեպքում մեծանում է ազատ թիրեոիդ հորմոնային էֆեկտները։

Փոխազդեցություններ 
Ֆուրոսեմիդն ունի պոտենցիալ փոխազդեցություն հետևյալ դեղամիջոցների հետ՝

Ասպիրին և այլ սալիցիլատներ
 Այլ միզամուղներ (էտակրինաթթու,հիդրոքլորթիազիդ)
 Սիներգիստ էֆեկտ այլ հակահիպերտենզիվների հետ (օր՝ դոքսազոզին)
Սուկրալֆատ

Պոտենցիալ վտանգավոր փոխազդեցություն հետևյալ դեղերի հետ՝

Ցավազրկողներ—բարձրացնում են երիկամների վնասման ռիսկը (նեֆրոտոքսիկություն) ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների հետ` համարվելով անտագոնիստներ 
Հակաառիթմիկներ—գոյություն ունի կարդիոտոքսիկության ռիսկ հիպոկալեմիայի ժամանակ,լիդոկաինի և մեքսիլետինի էֆեկտի անտագոնիզմ
Հահաբակտերիալ—բարձրացնում է օտոտոքսիկության ռիսկը ամինոգլիկոզիդների, պոլիմիքսինների և վանկոմիցինի հետ։ Պետք է խուսափել լիմեցիկլինի հետ համատեղ կիրառումից
Հակադեպրեսանտներ—բարձրանում է հիպոկալեմիայի ռիսկը ռեբոքսիտինի հետ, բարձրանում է հիպոտենզիվ էֆեկտը ՄԱՕ ինհիբիտորների հետ կիրառելիս, բարձրանում է պոստուրալ հիպոտենզիայի ռիսկը եռցիկլիկ հակադեպրեսանտների հետ կիրառելիս
Հակաէպիլեպտիկներ—բարձրացնում է հիպոնատրեմիայի ռիսկը կարբամազեպինի հետ կիրառելիս
Հակասնկայիններ—բարձրացնում է հիպոկալեմիայի ռիսկը ամֆոտերիցինի հետ կիրառելիս
Հակագերճնշումայիններ—մեծացնում է հիպոտենզիվ էֆեկտը,բարձրացնում է «առաջին դոզա» հիպոտենզիվ էֆեկտի ռիսկը ալֆա ադրենոբլոկատորների հետ կիրառելիս,բարձրացնում է վենտրիկուլյար առիթմիաների ռիսկը՝ սոտալոլի հետ հիպոկալեմիայի ժամանակ
Հակափսիխոտիկներ—բարձրացնում են փորոքային առիթմիաների ռիսկը ամիսուլպիրիդի,սերտինդոլի կամ պիմոզիդի հետ կիրառելիսէ՝ հիպոկալեմիայի ժամանակ,բարձրանում է հիպոտենզիվ էֆեկտը ֆենոթիազինների հետ կիրառելիս
Ատոմոքսետին—բարձրանում է փորոքային առիթմիաների ռիսկը հիպոկալեմիայի ժամանակ
Սրտային գլիկոզիդներ— մեծանում է տոքսիկոիթյունը հիպոկալեմիայի ժամանակ
Ցիկլոսպորին—ըստ տարբեր զեկույցների բարձրացնում է նեֆրո-,օտո- և հեպատոտոքսիկոթյունը
Լիթիում—բարձրացնում է տոքսիկության ռիսկը

Ազդեցության մեխանիզմ
Ֆուրոսեմիդը, ինչպես և մյուս կանթային միզամուղները, Հենլեյի կանթի վերել հատվածում արգելակում է Na-k-Cl անցուղին՝ խոչընդոտելով նատրիումի և քլորի հետներծծումը ։

Այն նաև վերացնում է կորտիկոմեդիալ օսմոտիկ գրադիենտը և արգելակում ինչպես դրական, այնպես էլ ազատ ջրի քլիրենսը։ Հեռադիր խողովակների վրա ազդեցությունը անկախ է ալդոստերոնի և կարբոանհիդրազի վրա ունեցած արգելակող ազդեցությունից, բացի այդ այն նվազեցնում է կորտիկոմեդուլյար օսմոտիկ գրադիենտը և արգելակում է ազատ ջրի ինչպես բացասական, այնպես էլ դրական քլիրենսը։ Հենլեյի կանթի NaCl աբսորբցիայի մեծ հնարավորության շնորհիվ, այս դեպքում ացիդոզ չի զարգանում, ի տարբերություն կարբոանհիդրազի ինհիբիտորների։

Ֆուրոսեմիդը, նաև, GABA-A ընկալիչների ոչ մրցակցային արգելակիչ է։

Ֆարմակոկինետիկա 

Մոլեկուլյար քաշ (դալտոն)       330.7
% Կենսամատչելիություն  47-70%
Կենսամատչելիությունը երկամային հիվանդության տերմինալ փուլում 43 - 46%
% Պրոտեին կապելու ունակություն           91–99
Բաշխման ծավալ (Լ/կգ)     0.07 – 0.2
Բաշխման ծավալը կարող է լինել բարձր ցիռոզով կամ նեֆրոտիկ համախտանիշով հիվանդների մոտ
Արտազատում
% Արտազատում մեզով (% ամբողջ դեղաչափի)  60 - 90
% Անփոփոխ ձևի արտազատում մեզով(% ամբողջ դեղաչափի )     53.1 - 58.8 
% Արտազատումը կզանքով (% ամբողջ դեղաչափի)  7 - 9
% Արտազատումը լյարդով (%ամբողջ դեղաչափի) 6 - 9
Մոտ 10% -ը մետաբոլիզմի է ենթարկվում լյարդի կողմից առողջ անձանց մոտ, սակայն այդ տոկոսը կարող է մեծ լինել ծանր երիկամային անբավարարություն ունեցող մարդկանց մոտ 
 Երիկամային քլիրենս (մլ/ր/կգ) 2.0
Կիսատրոհման պարբերություն (ժամ) 2
Տևողությունը սրտային անբավարարության դեպքում ( 3.4 ժամ)
Տևողությունը սուր երիկամային անբավարարության դեպքում (4 - 6 ժամ) և երիկամային ֆունկցիայի բացակայության դեպքում (1.5-9 ժամ)
Առավելագույն կոնցենտրացիային հասնելու ժամանակ (ժամ)   
ներերակային ներմուծում  0.3
Օրալ լուծույթ  0.83
Օրալ հաբ  1.45

Ֆուրոսեմիդի ֆարմակոկինետիկան կախված չէ սննդի ընդունումից.

Գոյություն ունի անուղղակի կապ արյան պլազմայում ֆուրոսեմիդի կոնցենտրացիայի և ազդեցության էֆեկտիվության միջև։. Էֆեկտիվությունը կախված է մեզում ֆուրոսեմիդի կոնցենտրացիայից

Անվանումներ
Ֆուրոսեմիդի անվանումները ըստ INN-ի and BAN-ի. BAN-ում հայտնի է որպես ֆուրոսեմիդ։

Շուկայում որոշ բրենդային անվանումներ․որոնք պարունակում են ֆուրոսեմիդ․ Aisemide, Apo-Furosemide, Beronald, Desdemin, Discoid, Diural, Diurapid, Dryptal, Durafurid, Edemid, Errolon, Eutensin, Flusapex, Frudix, Frusetic, Frusid, Fulsix, Fuluvamide, Furesis, Furix, Furo-Puren, Furon, Furosedon, Fusid.frusone, Hydro-rapid, Impugan, Katlex, Lasilix, Lasix, Lodix, Lowpston, Macasirool, Mirfat, Nicorol, Odemase, Oedemex, Profemin, Rosemide, Rusyde, Salix, Seguril, Teva-Furosemide, Trofurit, Uremide, and Urex.

Անասնաբուժության մեջ կիրառում
Դիուրետիկ էֆեկտը ամենաից հաճախ օգտագործվում էր ձիերի մոտ՝ արյունահոսությունը կանխարգելելու համար վազքի ժամանակ։ Ձիերի մոտ վազքի ժամանակ արյունահոսությունը(թոքային արյունահոսություն՝ պայմանավոված ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ ) կանխարգելող կամ հաճախականությունը նվազեցնող հատկությունը հաըտնաբերվել է 1970ական թվականներին պատահականորեն։ ԱՄՆ-ում,վազքի կանոնների համաձայն, եթե ձին քթանցքից արյունահոսում էր երեք անգամ արգելվում էր մասնակցել մրցավազքին։ Կատարվեցին կլինիկական փորձարկումներ և տասնամյակի վերջերին, ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներում մրցավազքի հանձնաժողովները սկսեցին օրինականացնել ֆուրոսեմիդի օգտագործումը ձիերի մրցավազքում։ 1995 թ. Սեպտեմբերի 1-ին Նյու Յորքը դարձավ ԱՄՆ վերջին նահանգը, որը երկար տարիներ չընդունեց հետո ընդունեց նրա օգտագործելումը:Մի քանի նահանգներ թույլատրեցին ֆուրոսեմիդն օգտագործել մրցավազքին մասնակցող բոլոր ձիերի համար, բայց որոշները թույլատրեցին միայն հաստատված արյունահոսողների համար։ Ֆուրոսեմիդի օգտագործումը այս նպատակով դեռև առգելված է շատ երկրներում։

Ֆուրոսեմիդը նաև օգտագործվում է ձիերի թոքի այտուցի, սրտային անբավարարության (այլ դեղամիջոցների հետ զուգակցում) և ալերգիկ ռեակցիաների դեպքում։ Չնայած, այն երիկամներում մեծացնում է շրջանառությունը, սակայն չի օգնում երիկամների ֆունկցիային և խորհուրդ չի տրվում օգտագործել երիկամային հիվանդությունների համար։

Ֆուրոսեմիդը նաև օգտագործվում է կատուների և շների սրտային անբավարարության (թոքի այտուց, պլևրալ էքսուդատ և / կամ ասցիտ) բուժման համար ։ Այն կարող է օգտագործվել նաև սուր երիկամային անբավարարության ժամանակ,երբ առկա է օլիգուրիա կամ անուրիա՝  մեզի արտազատման խթանման նպատակով։

Ձիեր
Ֆուրոսեմիդը ներմուծվում է միջմաշկային կամ միջմկանային, սովորաբար 0,5-1,0 մգ/կգ դոզայով օրը երկու անգամ, նախքան մրցավազքը։ ԻՆչպես և շատ այլ միզամուղներ, սա նույնպես կարող է առաջացնել ջրազրկում և էլեկտրոլիտային դիսբալանս, այդ թվում ` կալիումի, կալցիումի, նատրիումի եւ մագնեզիումի կորստի։ Ֆուրոսեմիդի չափաբաժնի չարաշահումը, ամենայն հավանականությամբ, կհանգեցնի մետաբոլիկ ալկալոզի `հիպոքլորեմիայի և հիպոկալեմիայի պատճառով։ Հետևաբար, դեղորայքը խորհուրդ չի տրվում օգտագործել, երբ ձիերի մոտ առկա է ջրազրկում կամ երիկամային անբավարարություն։ Զգուշությամբ է կիրառվում, եթե ձիերի մոտ առկա է լյարդի ախտահարում կամ էլեկտրոլիտային խանգաում։ Գերդոզավորումը կարող է հանգեցնել օրգանիզմի ջրազրկման, ընդունվող հեղուկների և մեզի քանակի փոփոխության, ցնցումների, գաստրոինտերստինալ խնդիրների, երիկամների վնասման, լեթարգիայի, կոլապսի և կոմայի։

Ֆուրոսեմիդը պետք է զգուշությամբ կիրառել հետևյալ դեղորայքների՝ կորտիկոստերոիդների (քանի որ մեծանում է էլեկտրոլիտային դիսբալանսի առաջացման ռիսկը), ամինոգիկոզիդային հակաբիոտիկների (մեծանում է երիկամի կամ ականջի վնասների ռիսկը) և տրիմետոպրիմ սուլֆայի (առաջանում է թրոմբոցիտների քանակի նվազում) հետ։ Այն կարող է փոխներգործել անզգայացնող դեղորայքների հետ, այդ պատճառով, եթե ձին պատրաստվում է վիրահատության, ֆուրոսեմիդի օգտագործումը հսկվում է անասնաբույժի կողմից, նաև նվազեցնում է ասպիրինի դուրս բերումը երիկամներով, հետևաբար, ասպիրինի դոզան կորելացվում է վերոնշյալ դեղորայքների զուգակցված կիրառման ժամանակ։

Ֆուրոսեմիդը կարող է մեծացնել դիգոքսինի տոքսիկության ռիսկը հիպոկալեմիայի հետևանաքով։

Ֆուրոսեդիդը խորհուրդ չի տրվում օգտագործել հղիության և լակտացիայի ժամանակ,քանի որ թափանցում է պլացենտար պատնեշով և կաթով։ Չի կիրառվում հիպոֆիզի ֆունկցիայի խանգարման դեպքում (Քուշինգ)։

Ֆուրոսեմիդը օրգանիզմից էքսկրեցիայի է ենթարկվում ներարկումից 36-72 ժամ հետո։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 Aventis Pharma (1998). Lasix Approved Product Information. Lane Cove: Aventis Pharma Pty Ltd.

Արտաքին հղումներ
 Ֆուրոսեմիդ - Մեդեքս
 Lasix and horse bleeding
 Furosemide in the Horse (Wind Publications) 
 Furosemide-A Practical Manual of Renal Medicine

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Ֆուրաններ
Սուլֆանիլամիդներ
Քլորօրգանական միացություններ