Ռոզա Ալբախ-Ռետի

Ռոզա Ալբախ-Ռետի (, ծնված՝ Ռոզա Ռետի, ), թատրոնի և կինոյի ավստրիացի դերասանուհի։ 

Գերմանաֆրանսիական դերասանուհի Ռոմի Շնայդերի տատիկը։

Կենսագրություն և կարիերա 
Ռոզա Ռետին ծնվել է 1874 թվականին դերասաններ Ռուդոլֆ և Քեթի Ռետիների ընտանիքում։ Վերջիններս սերում էին հին իտալական դերասանական դինաստիայից։ Ռոզայի առաջին ուսուցիչը դառնում է հայրը՝ Ռուդոլֆ Ռետին։ 1890 թվականից սկսած դերասանուհին խաղացել է բեռլինյան թատրոնների բեմերում։ Նրա առաջին հաջողությունը թատերական ասպարեզում դարձավ դերը «Միննա ֆոն Բարնհելմ» ներկայացման մեջ Բեռլինի Լեսինգի անվան թատրոնում։ 1895 թվականից 1903 թվականներին Ռետին բեմական գործունեություն է ծավալել վիեննական թատրոններում, ըստ մասնավորի՝ Ֆոլկսթեատրոյում և Բուրգթեատրոյում։

1905 թվականին Ռոզա Ռետիին շնորհվում է արքունի դերասանուհու տիտղոս։ 1928 թվականին դերասանուհին արժանանում է Բուրգթեատրոյի պատվավոր անդամի կոչմանը։

Ռոզայի հրաժեշտի բեմելը տեղի ունեցավ 1958 թվականին, երբ նա 84 տարեկան էր։

1930 թվականից սկսվում է Ռոզա Ալբախ-Ռետիի կինոկարիերան։ Նույն թվականին նրա դեբյուտային դերը եղավ «Գումարներ փողոցում» ֆիլմը։

Ռետիի սերունդները նույնպես հայտնի անձինք դարձան։ Որդին՝ Վոլֆ Ալբախ-Ռետին, ում հայրը Ավստրիական բանակի սպա Կառլ Ալբախն էր, նույնպես դերասան դարձավ։ Ռոզայի թոռնուհին Ռոմի Շնայդերն է՝ գերմանաֆրանսիական հայտնի դերասանուհի։

100 տարեկան հասակում Ռոզա Ռետին հրապարակեց իր հիշողությունների գիրքը՝ «Ինչքան կարճ են այս հարյուր տարիները» վերնագրով։

Ռոզա Ալբախ-Ռետին իր մահկանացուն կնքեց 1980 թվականի օգոստոսի 26-ին՝ 105 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատանը։

Ֆիլմագրություն 
 1930՝ Geld auf der Straße
 1935՝ Episode
 1939՝ Hotel Sacher
 1942՝ Wien 1910
 1942՝ Die heimliche Gräfin
 1942՝ Wen die Götter lieben
 1951՝ Maria Theresia
 1955՝ Der Kongreß tanzt

Ստեղծագործություններ 
 Albach-Retty, Rosa. So kurz sind hundert Jahre. Erinnerungen. Verlag: Herbig, München Berlin, 1979. ISBN 9783776608649

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Rosa Albach-Retty: So kurz sind hundert Jahre. Erinnerungen. Aufgezeichnet von Gertrud Svoboda-Srncik. Herbig, München Berlin 1978, ISBN 3-7766-0864-1
 Robert Kittler: Rosa Albach-Retty. Ein Leben für das Theater. Diss. Univ. Wien, Wien 1958
 Oliver Rathkolb: Führertreu und gottbegnadet. Künstlereliten im Dritten Reich. Österreichischer Bundesverlag, Wien 1991, ISBN 3-215-07490-7
 Robert Teichl: Österreicher der Gegenwart. Lexikon schöpferischer und schaffender Zeitgenossen. Verlag der Österreichischen Staatsdruckerei, Wien 1951
 Jürgen Trimborn: Romy und ihre Familie. Droemer, München 2008, ISBN 3-426-27451-5

Արտաքին հղումներ 
 Կենսագրությունը austria-forum.org կայքում 
 Rosa Albach-Retty (Kurzbiographie im Geschichte-Wiki der Stadt Wien)  
 Archivaufnahmen mit Rosa Albach-Retty im Onlinearchiv der Österreichische Mediathek

Ավստրիացի դերասաններ
Ավստրիացի կինոդերասանուհիներ
Թատրոնի դերասանուհիներ
Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Ավստրիացի դերասանուհիներ
20-րդ դարի դերասանուհիներ