Մարմարե պալատ

Մարմարե  պալատ  (), վաղ  կլասիցիզմի  ոճով  կառուցված  պալատը  գտնվում  է Պոտսդամի  Նոր  այգում`  Սուրբ  լճի  ափին։  Պալատը  կառուցել  է  ճարտարապետ  Կարլ  Ֆոն  Գոնտարդը  1787 - 1792  թվականներին,  Պրուսիայի  Ֆրիդրիխ  Վիլհելմ  երկրորդ  թագավորի  հրամանով։ 1789 թվականից  պալատի  շինարարությանը  մասնակցել  է  նաև  Բեռլինում  «Բրանդենբուրգսկի  դարպասներ» - ի  հեղինակ  Կարլ  Գոտտգարդ  Լանգգանսը։  Գեղարվեստական  շնորհով  օժտված  թագավորը  մտածել  էր  պալատը  կառուցել,  որպես  նոր  նստավայր։  Անզավակ  Ֆրիդրիխ  երկրորդի  եղբորորդին  և  ժառանգորդը,  հաստատվելով  այս շենքում  ձգտում  է  հեռանալ  իր  ոչ  շատ  սիրելի  հորեղբորից  ոչ  միայն  հեռավորությամբ,  այլ  նաև  ճարտարապետությամբ,  նախընտրելով  Բարոկկո  և  Ռոկոկո։

Ճարտարապետություն 
Կարմիր  աղյուսից  կառուցված  մարմարե  պալատը  իրենից  ներկայացնում  է  երկհարկանի  շինություն`  քառակուսու  տեսքով։  Պալատի  տանիքը  պսակված  է  ռոտոնդայով,  որտեղից  բացվում  է  հրաշալի  տեսարան  դեպի  մերձակայքը,  այդ  թվում  Պֆաուենինզել  կղզին,  որը  զարդարում  է  հատուկ  կառուցված  պալատը։ Պալատը  իր  անունը   ստացել  է  Գորշ  և  սպիտակ  մարմարներից,  որոնք  զարդարում  են  շենքի  ճակատը։  Շենքի  պատշգամբից,  որը  գտնվում  է  լճի  կողմում,  աստիճաններ  են  իջնում  դեպի  նավահանգիստը։  Թագավորը  նավակով  այստեղ  հաճույքով  թիավարում  էր։  Այստեղից  ջրային  ճանապարհով  կարելի  էր  հասնել  մինչև  Բեռլինի`  Շառլոտենբուրգ  պալատը։  Ափին  էր  գտնվում  նաև  պալատական  խոհանոցի  շենքը,  կառուցված  Լանգգանսի  կողմից  1788 - 1790  թվականներին։  Խոհանոցը  գետնանցումով  կապվում  էր  առաջին  հարկի  դահլիճի  հետ,  որը  ամռան  ամիսներին  ծառայում  էր  որպես  ճաշասենյակ։  Որոշ  ժամանակ  անց  պալատը  արդեն  փոքր  էր  երևում։  1797  թվականին,  երբ  մահացավ  Ֆրիդրիխ  Վիլհելմ  երկրորդը,  Միքայել  Ֆիլիպ  Բաումանի  նախագծով  սկսվեց  Պալատի  կողմնակի  թևերի  շինարարությունը։  Մեկ  հարկանի  ուղղանկյուն  շինությունը  ճարտարապետը  աջից  և  ձախից  սյուներով  միացրեց  պալատի  պատկերասրահներին։  Սյուները  պատրաստվում  էին  մարմարից  Սան - Սուսի  այգում։  Ֆրիդրիխ  Վիլհելմ  երրորդ  թագավորի  որդու  և  իրավահաջորդի  օրոք  շինարարությունը  դադարեցվել  է։  Այս  կարգավիճակով  պալատը  տեսել  է  նաև  իշխան  Վիլհելմը`  ապագա  Կայսր  Վիլհելմ  առաջինը,  երբ  ստիպված  էր  որոշ  ժամանակով  հանգրվանել  այստեղ,  սպասելով  Բաբելսբերգ  պալատի  շինարարության  ավարտին։  1881 - 1888  թվականներին  իր  ընտանիքի  հետ  մարմարե  պալատում  ապրել  է  իշխան  Վիլհելմը`  ապագա  Վիլհելմ  երկրորդ  կայսրը։  Մարմարե  պալատի  վերջին  բնակիչները  եղել  են  թագավորական  տնից  թագաժառանգ  Վիլհելմը`  Կայսր  Վիլհելմ  երկրորդի  ավագ  որդին,  իր  կնոջ  Սեսիլիայի  հետ։  1917  թվականին  նրանք  տեղափոխվել  են  մոտակայքում  գտնվող  և  հատուկ  իրենց  համար  կառուցված  Ցեցիլիենհոֆ  պալատը։

Պատերազմի  տարիներին 
Առաջին  համաշխարհային պատերազմից  հետո  միապետության  տապալումով,  Պրուսական  պետության  և  Գոգենցոլերնով  տան  միջև  եղած  վիճաբանության  արդյունքում,   1926  թվականին  Մարմարե  պալատը  հանձնվել  է  Պրուսական  պալատների  կառավարմանը։  1932  թվականին  Մարմարե  պալատում  բացվել  է  թանգարան։  Երկրորդ  համաշխարհային  պատերազմի  ավարտին  պալատը  մեծապես  վնասվել  է,  հյուսիսային  թևի  վրա  ռումբ  է  ընկել,  իսկ  գլխավոր  մասնաշենքում  նռնակներ  են  պայթեցվել։  1946  թվականին  Խորհրդային  վարչակազմը  պալատում  բացել  է  սպաների  տուն։

Թանգարան 
1961  թվականին  շենքում  բացվեց  Գերմանական  բանակի  թանգարան ,  որտեղ  ցուցադրվել  են  ռազմական  տեխնիկա,  ռազմական  համազգեստ  և  պատմական  փաստաթղթեր։  Բակում  մինչև  1989  թվականը  տեղադրված  են  եղել`  հրացաններ,  տանկ  T -34,  ականանավ,  ՄԻԳ  և  հրթիռներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Wilma Otte: Das Marmorpalais, ein Refugium am Heiligen See. Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg. Prestel, München-Berlin-London-New York 2003. ISBN 3-7913-2896-4
 Das Marmorpalais. Amtlicher Führer der Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg. Potsdam 1998.
 Das Marmorpalais. in: Bauten und Bildwerke im Park Sanssouci, amtlicher Führer der Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg. Potsdam 2000, 2002 (2. Aufl.).
 Gert Streidt, Klaus Frahm: Potsdam. Die Schlösser und Gärten der Hohenzollern. Könemann, Köln 1996. ISBN 3-89508-238-4
 Hermann Schmitz: Das Marmorpalais bei Potsdam und das Schlösschen auf der Pfaueninsel. Verlag für Kunstwissenschaft, Berlin 1921.

Հղումներ 
 http://www.spsg.de/index_127_en.html 
 Максим Нелюбин. Мраморный дворец - резиденция прусских королей (фоторепортаж) // Deutsche Welle

Պոտսդամի պալատներ
Կլասիցիզմի ճարտարապետություն
Բրենդենբուրգի ամրոցներ
Համաշխարհային ժառանգություն Գերմանիայում