Երկու քույր (նկար, Գոգեն)

Երկու քույր (Գոգեն) («Piti Teina»), ֆրանսիացի պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ Պոլ Գոգենի նկարը, որը մտնում է նրա տաիտական շրջանի ստեղծագործությունների և Էրմիտաժի հավաքածուի մեջ։

Նկարում պատկերված են երկու աղջիկ՝ տասը տարեկան վարդագույն զգեստով ավագ քույրը, որը ձախ ձեռքը դրել է իր կրտսեր՝ հինգից-վեց տարեկան կարմիր զգեստով քրոջ ուսին։ Աղջիկների հայացքները ուղղված են տարբեր կողմեր։ Կտավի ձախ կողմում տաիտերեն նկարի անվանումն է (Piti Teina) և հեղինակի ստորագրությունը P Gauguin 92 ամսաթվով։

Կտավը նկարվել է 1892 թվականին՝ Գոգենի՝ Տաիտի կատարած առաջին ուղևորության ծամանակ։ Լուվրում պահպանվող տաիտական ալբոմում նկարների հետ կա  աղջիկների երկու մատիտային ուրվանկար, որոնցում դրսևորվում է ակնհայտ նմանություն դիմանկարի հերոսների հետ։ Հենց այնտեղ էլ գրված են երկու աղջիկների անունները։ Ավագ քրոջ անունն է Տետուա, իսկ կրտսեր քրոջը՝ Տեխապաի։ Չնայած նրան, որ այս նկարները ցուցադրվել են դեռևս 1954 թվականին, երկար ժամանակ համարվում էր, որ նրանք տարբեր ու ինքնուրույն նկարներ են, քանի որ նկարը ուսումնասիրողների համար անհայտ էր։ Գոգենի արվեստի կատալոգ-պատճառաբանության մեջ ևս բերված է Գոգենի մեկ այլ նկար՝ թվագրված 1891 թվականով, որտեղ պատկերված է ձեռքերը վեր պարզած Տետուան։ Այդ նկարը պատկանել է Ուիլիամ Պալեյին և այժմ գտնվում է Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (Նյու Յորք)։ Ավելի ուշ այս նկարի կոմպոզիցիան կրկնվել է «Վարդագույն պարեոյով տաիտական աղջիկը» ուրվանկարում, որը պահպանվում է Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտում։

Գրականության մեջ նկարի առաջին հիշատակումը արվել է 1895 թվականին (առանց վերարտադրման)։ Այն նշվել է Գոգենի՝ երկրորդ անգամ Տաիտի մեկնելու ֆինանսավորման համար կազմված նկարների վաճառքի կատալոգի մեջ։ 1949 թվականին գրականության մեջ նկարը հիշատակվել է երկրորդ անգամ։ Գոգենի՝ Փարիզի հետադարձ ցուցահանդեսի կատալոգում հրապարակվել է նրա՝ տաիտական վաճառված նկարների առաջին ցուցակը՝ նշումով, որ այն 430 ֆրանկով ձեռք է բերել Մ․ Սլևինսկին։ Այն վաճառքի ժամանակ նկարը գնել էր Գոգենի ընկերը և աշակերտը՝ լեհ նկարիչ Վլադիսլավ Սլևինսկին։ 1900-ական թվականներին Լեհաստան վերադառնալուց առաջ Սլևինսկին վերավաճառում է իր հավաքածուն և «Երկու քույր» կտավը վաճառքի է դրվում փարիզյան «Հյուրանոց Դրուո» աճուրդային տանը, ինչի արդյունքում նկարը ձեռք է բերում գերմանացի ձեռնարկատեր և կոլեկցիոներ Օտո Կրեբսը։ Դրանից հետո երկար ժամանակ նկարի մասին ոչինչ հայտնի չէր։ Այն նույնիսկ չէր ներառված Գոգենի գիտական կատալոգ-պատճառաբանության մեջ, իսկ լուվրյան և նյույորքյան նկարները համարվում էին ինքնուրույն ստեղծագործություններ։

Նկարը պահպանվում էր Վայմարի տակ գտնվող Կրեբսի հոլցդորֆյան կալվածքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կրեբսի հավաքածուն թաքցվում է կալվածքի տնտեսական շենքերից մեկի տակ գտնվող հատուկ սարքրվորված պահոց-թաքստոցում։ 1945 թվականի Հոլցդրոֆը զբաղեցվում  է սովետական զորքերի կողմից։ Կրեբսի կալվածքում տեղավորվում է Գերմանիայում խորհրդային ռազմական վարչակազմի ղեկավարությունը։ Հավաքածուն հայտնաբերվում է և տեղում նկարագրվում սովետական ռազմաավարային թիմիերի կողմից, որոնք զբաղվում էին արվեստի գործերի հավաքագրմամբ և դրանց ԽՍՀՄ տեղափոխմամբ։ Դրանից հետո նկարը ուղարկվում է Էրմիտաժ, որտեղ երկար ժամանակ պահպանվում էր պահոցում և հայտնի չէր լայն հասարակությանը և նույնիսկ ուսումնասիրողների մեծ մասին։ Արևմուտքում կարծում էին, որ Կրեբսի հավաքածուն ոչնչացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է հանրությանը միայն 1995 թվականին Էրմիտաժի ռազմաավարային արվեստի ցուցահանդեսի ժամանակ։ 2001 թվականից սկսած համարվում է Էրմիտաժի մշտական էքսպոզիցիա, իսկ 2014 թվականից սկսած ցուցադրվում է Սերգեյ Շուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակին նվիրված պատկերասրահում՝ Գլխավոր շտաբի շենքում՝ 411-րդ դահլիճում։

Ծանոթագրություններ 

Նկարներ այբբենական կարգով
1892 նկարներ
Էրմիտաժի նկարներ
Պոլ Գոգենի նկարներ