Ուլե Բուլ

Ուլե Բուլ (, ), նորվեգացի ջութակահար և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն 

Հոր ցանկությանը հակառակ, ով որդուն ցանկանում էր տեսնել եկեղեցում, Բուլին ձգում էր երաժշտությունը դեռ փոքրուց։ Արդեն 4-5 տարեկան հասակում ինքնուրույն նվագում էր իր մոր երգած երգի նոտաները ջութակով։ 9 տարեկանում նա ջութակով նվագեց Բերգենյան թատրոնի նվագախմբի կազմում և հանդես եկավ թատրոնի սալիստի հետ։ Նվագախմբի ղեկավարն էր Լունդհոլմ Մատիասը։

18 տարեկանում համալսարան ընդունվելու համար Բուլը մեկնեց Օսլո, սակայան չընդունվեց; Այնուհետև որոշ ժամանակ նա ապրել է Գերմանիայում, ուսումնասիրել իրավագիտություն։ 1831թ.-ին մեկնեց Փարիզ, որտեղ էլ սկսեց համերգներ տալ ու շատ արագ դառնալ հայտնի։ 1830-1840-ական թվականներին նա համերգներով հանդես եկավ Եվրոպայում։ 1836-1837 թվականներին Անգլիայում և Իռլանդիայում ունեցավ 274 համերգ։ 1840թ.-ին Ֆերենց Լիստի հետ նվագեց Բեթհովենի երաժշտություններից։ Բուլի կարյերան կտրուկ վերելք արձանագրեց այն բանից հետո, երբ Ռոբերտ Շումանը նրան դասեց Նիկոլո Պագանինիի հետ նույն շարքում։

Բուլը նորվեգական ազգային ինքնորոշման կողմնակից էր և ցանկանում էր Նորվեգիան տեսնել Շվեդիայից առանձնացած՝ որպես անկախ պետություն։ Նա նաև ցանկանում էր Նորվեգիայի մշակույթը առանձնացնել Դանիայից։ 1850 թվականից նա կանգնած է Բերգենի ազգային թատրոնի ակունքներում, որտեղ ներկայացումները կատարվում էին նորվեգերենով։ Բուլի ազգային զգացմունքները անդրադարձել են նաև նրա ստեղծագործություններում։

Բուլը բացառիկ հեղինակություն էր վայելում ԱՄՆ-ում, որտեղ 1843 թվականին կայացավ իր առաջին շրջագայությունը։ 1853թ.-ին Բուլը փորձեց ԱՄՆ-ում ստեղծել համայնք, որի իրևագործման համար Փենսիլվանիայում գնեց մոտ 13000 հա հողատարածք։ Գնված հողատարածքում նա հիմնեց 4 բնակավայր։ Փորձը հաջողություն չունեցավ, քանի որ հողը և կլիման բարենպաստ չէին։ Նա վերադարձավ իր երաժշտական գործունեությանը։ Հենրիկ Իբսենը իր ստեղծագործություններից մեկում ծաղրանքով անդրադառցել է Բուլի սոցիակալան զգացմունքներին՝ ասելով, որ նա ցանկանում է ստեղծել Գուանտանամո անունով իր սեփական պետությունը։ Ներկայումս Բուլի հողակտորի տեղում գործում է Փենսիլվանիայի ազգային պարկը։ 2002թ.-ին նորվեգացիների ֆինանսական միջոցներով պարկում կանգնեցվեց Բուլի հիշատակին նվիրված հուշարձան։ Նրա կիսատ կառուցած ամրոցը ներկայումս հանդիսանում է զբոսաշրջային տեսարժան վայր։

Բուլի կյանքի հատուկ էջերից է համարվում այն, որ նա մեծ դեր է խաղացել նորվեգացի նշանավոր երգահան Էդվարդ Գրիգի կյանքում։ 1858թ.-ին նա համոզել է 15-ամյա Գրիգի ծնողներին ուղարկել պատանուն երաժշտական կրթության Լայպցիգի համալսարան։ 

Ուլե Բուլը մահացել է Լյուսեյում գտնվող իր տանը (Բերգենից ոչ հեռու) 1880թ.-ի օգոստոսի 17-ին։ Բյուլի թաղումը վերածվեց ազգային հոգու և երախտագիտության դրսևորման։ Նրա դաղաղը տեղափոխող նավին ուղեկցում էին 17 լաստանավ և մի քանի հարյուր նավակ։

Ուլե Բուլը ունեցել է եղբայր՝ Կնուդ Բուլ, եղել է գեղանկարիչ և դրամակեղծարար։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

Նորվեգացի ջութակահարներ
Նորվեգացի կոմպոզիտորներ
Նորվեգիայի ակադեմիական երաժիշտներ