«Պանցերֆաուստ» ռազմագործողություն

«Պանցերֆաուստ» ռազմագործողություն (), Նացիստական Գերմանիայի վերմախտի կողմից 1944 թվականին իրականացված ռազմական գործողություն, որի նպատակը պատերազմական գործողություններում ի դեմս Հունգարիայի նոր դաշնակից ձեռք բերելն ու այդ երկրում սեփական օկուպացիոն, տոտալիտարիստական և ավտորիտար վարչակարգը հաստատելն էր։

Գերմանիայի ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերը իմանալով այն մասին, որ Հունգարիայի ղեկավար, ծովակալ Միլոս Հորթը գաղտնի բանակցություններ է վարում Խորհրդային Միության հետ և պատրաստվում է երկիրը հանձնել կարմիր բանակին, նոր ուժեր է ուղարկում Հունգարիա՝ կորուսյալ իշխանությունը վերականգնելու համար։

Հոկտեմբերի 15-16-ն ընկած ժամանակահատվածում Էդմոնդ Վոեզենմայերի և Օտտո Սկորցենի գլխավորած նացիստական բանակը՝ «Խաչված նետերի» կուսակցության եվրոպական գրասենյակի ղեկավար Ֆերենց Սալաշի օժանդակությամբ, Հունգարիայում իրականացնում է «Պանցերֆաուստ» ռազմագործողությունը։

Պատմություն 
1944 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Միկլոշ Հորթին հայտարարում է դաշնակիցների հետ համաձայնագրի ստորագրման մասին։ Նա այս որոշումը պատճառաբանում է նրանով, որ գերմանացիներն առևանգել են իր որդուն՝ Միկլոշ Հորթին կրտսերին, և վերջինս կյանքը փրկելու համար նա պարտավոր է համաձայնության եզրեր գտնել։ Հաջորդիվ՝ Հորթին հրապարակում է իր հրաժարականի մասին որոշում և ինքնակամ հեռանում իշխանությունից։ Մինչ հրաժարականը՝ Հորթին «Խաչված նետեր» կուսակցության եվրոպական գրասենյակի առաջնորդ Ֆերենց Սալաշին նշանակում է «երկրի առաջնորդ»։

Այս ամենից հետո Միկլոշը լքում է երկիրը և հաստատվում Գերմանիայում։ Այսպիսով, այս իրադարձությամբ նշանավորվում է Հունգարիայի «Խաչված նետեր» կուսակցության հեղաշրջման հաղթանակը։ Հարկ է նշել, որ հընթացս գերմանացի նացիստներն իրականացնում են «Պանցերֆաուստ» ռազմագործողությունը և մեկ օրվա ընթացքում գրավում քաղաքամայր Բուդապեշտը։ Հոկտեմբերի 17-ին Հունգարիայի օրենսդիրը արտահերթ խորհրդարանական նիստի ընթացքում հավանություն է տալիս նոր իշխանություններին։ Նոյեմբերի 4-ին մեծ հանդիսությամբ Սալաշին հռչակվում է Հունգարիայի առաջնորդ։

1944 թվականի դեկտեմբերի 21-ին խորհրդային ուժերի վերահսկողության ներքո անցած Դեբրեցենում ԽՍՀՄ իշխանությունները երկրի վարչապետ են հռչակում հունգարական կայազորների հրամանատար Բելա Միկլոշին։ Նրա ղեկավարած տարածքը հռչակվում է «Հունգարիայի ժամանակավոր կառավարություն»։

1944 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ կարմիր բանակը շարժվում է Հունգարիայի մայրաքաղաքին ընդառաջ։ Նույն ամսում էլ տեղի է ունենում Բուդապեշտի ճակատամարտը, որտեղ գերմանա-հունգարական միացյալ ուժերը չեն կարողանում դիմագրավել խորհրդային ինտերվիստներին։ Ապրիլի 4-ին նացիստների օկուպացիոն վարչակարգը Հունգարիայում անկում է ապրում։ Այս կապակցությամբ հունգարական կառավարությունը հանդես է գալիս ժողովրդին ուղղված հորդորակով։

Տես նաև 
 Հունգարիայի ազգային միասնության կառավարություն

Ծանոթագրություններ 

Հունգարիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Հունգարիայի ճակատամարտեր
Գերմանիայի ճակատամարտեր