Նիկողայոս II (Հռոմի պապ)

Նիկողայոս II (, աշխարհիկ անունը՝ Ժերար դե Շևրոն  , ), Հռոմի Պապ 1059 թվականի հունվարի 24-ից մինչև 1061 թվականի հուլիսի 27-ը։ Ֆլորենցիայում եպիսկոպոս էր։ Պապ է ընտրվել գերմանական և ֆրանսիական արիստոկրատների խորհրդով։ Ճանաչել է նորմանդական տիրապետությունը Իտալիայում։ Հռոմեական եկեղեցուն է ենթարկեցրել Միլանյան ամբիոնը։ Օրինականացրել է պապի ընտրությունը կարդինալների կողմից՝ հրատարակելով In nomine Domini (լատ.՝ «Հանուն Աստծու») բուլլան։

Պայքար Բենեդիկտոս X հակապապի հետ 
Ստեֆան IX պապի մահից հետո 1058 թվականին հռոմեական նշանավոր Տուսկոլո տոհմի անդամները առաջ բերեցին պապի իրենց թեկնածուին՝ Բենեդիկտոս X-ին։ Մինչդեռ, մի քանի կարդինալներ պնդում էին, որ ընտրությունները ապօրինի են եղել, քվեները՝ գնված։ Այս կարդինալները ստիպված եղան փախչել Հռոմից։ Հիլդեբրանդը, հետագայում՝ Գրիգորիոս VII պապ, իմանալով Բենեդիկտոս X-ի ընտրության մասին՝ հրաժարվեց ճանաչել նրան և պապի թեկնածու առաջադրեց Ժերար Բուրգունդացուն։ 1058 թվականի դեկտեմբերին կարդինալները, հանդես գալով Բենեդիկտոս X-ի ընտրության դեմ, հանդիպեցին Սիենայում և Ժերարին ընտրեցին պապ՝ Նիկողայոս II անունով։

Նիկողայոս II-ը մեկնեց Հռոմ՝ ճանապարհին ժողով հրավիրելով Սուտրիում, որտեղ նա նզովեց և բանադրեց Բենեդիկտոս X-ին։ Նիկողայոս II-ի համախոհները վերահսկողություն սահմանեցին Հռոմի վրա և հարկադրեցին Բենեդիկտոս X-ին փախչել Գալերիա։ Հասնելով Հռոմ՝ Նիկողայոս II-ը նորմանների օգնությամբ պայքար ծավալեց Բենեդիկտոս X-ի և նրա կողմնակիցների դեմ։ Առաջին մարտը Կամպանիում 1059 թվականին որևէ լուրջ հաջողություն չբերեց Նիկողայոս II-ին, բայց նույն թվականին նրա ջոկատները նվաճեցին Պրենեստեն, Տուսկուլումը և Նումենտանումը, իսկ հետո հարձակվեցին Գալերիայի վրա՝ Բենեդիկտոս X-ին ստիպելով անձնատուր լինել և հրաժարվել պապությունից։

Հարաբերությունները նորմանդացիների հետ 

Իր դիրքերն ապահովելու համար Նիկողայոս II-ը հարաբերություններ հաստատեց նորմանդացիների հետ։ Պապն ուզում էր Սիցիլիան վերանվաճել մուսուլմաններից, և ի դեմս նորմանդացիների նա իդեալական ուժ էր տեսնում այդ նպատակին հասնելու համար։ Այդ ժամանակ նորմանդացիները  հիմնավորապես հաստատվել էին Իտալիայի հարավում. 1059 թվականի վերջին  դաշինք կնքվեց Մելֆիում, ուր Հիլդեբրանդի, կարդինալ Հումբերտի և վանահայր Մոնտե-Կասսինո Դեզիդերի ուղեկցությամբ պապը հանդիսավորությամբ Ռոբերտ Գվիսկարին շնորհեց Ապուլիայի, Կալաբրիայի և Սիցիլիայի դքսի, իսկ Ռիչարդ Ավերսացուն՝ Կապույայի իշխանի տիտղոսներ՝ փոխարենը  հավատարմության երդում և Եկեղեցու իրավունքները պաշտպանելու խոստում ստանալով։

Այս դաշինքի առաջին պտուղները երևացին աշնանը, երբ նորմանդացինեը օգնեցին արգելափակել Գալերիան, որտեղ փակվել էր Բենեդիկտոս X-ը։ Հետագայում նորմանդացիների աջակցությունը հնարավորություն տվեց պապին դուրս գալ հռոմեական վերնախավի վերահսկողությունից և նպաստեց պապության դիրքերի ամրապնդմանը։

Միլանի հպատակեցումը 
Այդ ընթացքում Պյոտր Դամիանին և եպիսկոպոս Անսելմ Լուկսկին Նիկողայոս II-ի կողմից ուղարկվեցին Միլան, որպեսզի վերջ դնեն Միլանյան եպիսկոպոսության՝ Հռոմից անկախանալու և ինքնավար դառնալու հավակնություններին։ Արքեպիսկոպոս Վիդոնը հարկադրված եղավ ենթարկվել լեգատների առաջադրած պայմաններին և ենթարկվել Հռոմին։ Այս հպատակության խորհրդանիշը դարձավ միլանյան եպիսկոպոսների մասնակցությունը 1059 թվականի Լաթերիանի եկեղեցական ժողովին։

Ընտրությունների ռեֆորմը 
Ավելի վաղ պապական ընտրությունները փաստացի վերահսկվում էին հռոմեական արիստոկրատիայի կողմից, եթե կայսրը բավական ուժեղ չէր լինում, որպեսզի կարողանար միջամտել և իր կամքը թելադրեր։ Բենեդիկտոս X-ի հետ առճակատման արդյունքում Նիկողայոս II-ը եկավ եզրակացության, որ անհրաժեշտ է բարեփոխել պապական ընտրությունների գործընթացը։ 1059 թվականի ժողովի ժամանակ պապը հավաքեց 113 եպիսկոպոսների՝ քննարկելու համար եկեղեցու՝ կայսերական իշխանությունից կախյալ լինելու, սիմոնիայի, կուսակրոնության, ինչպես նաև ընտրական կարգի փոփոխության անհրաժեշտության հարցերը։ Ընտրական ռեֆորմը, որն ընդունվեց այս ժողովի ժամանակ, եկեղեցու անկախության հիմք դրեց։ Այդուհետ պապերը պետք է ընտրվեին Հռոմում, կարդինալների կոլեգիայի կողմից։

Հղումներ 
 
 
 Coulombe, Charles A., Vicars of Christ: A History of the Popes, (Citadel Press, 2003).

Ֆլորենցիայի արքեպիսկոպոսներ