Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)

Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի, հայ ուղղափառ տաճար Նոր Նախիջևան քաղաքում (այժմ` Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ Գտնվել է 1-ին գծի և Պրոլետարական 1-ին փողոցի անկյունում։ Եկեղեցին քանդվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից 1930-ական թվականներին։

Պատմություն 
Սուրբ Նիկողայոս փայտե եկեղեցու հիմքը գցվել է 1781 թվականին և օծվել 1783 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ Դա Նոր Նախիջևանի առաջին եկեղեցիներից էր։ Այն փողոցը, որտեղ գտնվում էր եկեղեցին, ստացել է նրա անունը` Նիկոլսկայա (այժմ դա Լիստոպադովի փողոցն է)։ Որոշ ժամանակ անց փայտե եկեղեցու փոխարեն կառուցեցին քարե տաճար, որը գտնվում էր փոքր-ինչ դեպի հյուսիս` 1-ին գծի և Ուսպենսկայա 1-ին փողոցի (այժմ` Պրոլետարական) անկյունում։

Տաճարն ուներ քառասյուն նախասրահներով երեք մուտք։ Գլխավոր (արևմտյան) մուտքի վրա խոյանում էր զանգակատունը։ Տաճարի գլխավոր ծավալը և զանգակատունը ավարտում էին դասական գմբեթները։ 1862 թվականին տաճարում տեղի ունեցավ հիմնանորոգում։ XIX դարի վերջում տաճարի գմբեթները փոխարինվեցին ավանդական հայկական ութանիստ վրանածածկերով։ 1902 թվականի ապրիլի 28-ին եկեղեցու զանգակատանը տեղադրվեց ամենամեծ զանգը` 41 փութ 30 ֆունտ քաշով (մոտ 650 կգ)։

Տաճարին կից գործել է հայկական գերեզմանատուն, որտեղ թաղված են եղել քաղաքի բազմաթիվ հայտնի բնակիչներ. պատգամավոր Հովհաննես Աբրահամյանը, որը մեկնել էր Սանկտ Պետերբուրգ Եկատերինա II-ի հրամանագիրը բերելու, քաղաքագլուխ Հարություն Խալիբյանը, վաճառական Մակար Հայրապետյանը` Միքայել Նալբանդյանի մտերիմ ընկերը։ 1873 թվականին տաճարում կնքել են ապագա բանաստեղծ Օնոպրիոս Անոպյանին։

1883 թվականին հանդիսավորությամբ նշվել է տաճարի հարյուրամյակը։

Տաճարին կից գործել է ծխական տարրական դպրոց։ Տաճարում եղել է գրադարան, որտեղ պահվել են եկեղեցական ձեռագիր մագաղաթյա գրքեր։

Տաճարը փակվել է 1930-ական թվականների սկզբին։ Շենքը սկսեցին աստիճանաբար քանդել։ Տաճարի ավերակները վերջնականապես քանդվեցին Հայրենական մեծ պատերազմից հետո։ Նրա տեղում կառուցվել է հինգհարկանի բնակելի շենք (1-ին գիծ, № 56)։

Ծանոթագրություններ 

եկեղեցիներ այբբենական կարգով
18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ավերված եկեղեցիներ