Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ

Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ (), գիտահետազոտական ինստիտուտ ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոն քաղաքում։

Ոչ անգլերեն աղբյուրներում հանդիպում է նաև անվանման  թարգմանության այլ տարբերակներ` Հիմնարար ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Բարձրագույն ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Առաջատար հետազոտությունների ինստիտուտ։

Պատմություն
Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1930 թվականին Լուիս Բամբերգերի և իր քրոջ Կարոլինա Բամբերգեր Ֆուլդի կողմից, որոնք նվիրաբերել են 5 միլիոն դոլար։ Նոր ինստիտուտն աշխատանքի է վերցրել նացիզմի վտանգից Եվրոպայից փախած բազմաթիվ գիտնականների։ Այստեղ են աշխատել ԱՄՆ արտագաղթած այնպիսի նշանավոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Ալբերտ Էյնշտեյնը, Ջոն ֆոն Նեյմանը և Կուրտ Գյոդելը։ Չնայած մոտակա տեղակայմանը, ինստիտուտը հիմնադրման օրից ձևական կապեր չի ունեցել Պրիստոնի համալսարանի, կամ որևէ այլ ուսումնական հաստատության հետ։ Սակայն ինստիտուտը և Փրինսթոնի համալսարանը սերտ համագործակցություն են ունեցել բազմաթիվ համատեղ նախագծերում։ Ամբողջ գիտական գործունեությունը ինստիտուտում ֆինանսավորվում է դրամաշնորհների և նվիրատվությունների հաշվին։ Հետազոտությունները երբեք պատվերով չեն կատարվում, կամ ուղղորդվում դրսից, յուրաքանչյուր հետազոտող աշխատում է այն բանի վրա ինչը իրեն հետաքրքիր է։ Ինստիտուտը բաժանված է չորս հետազոտական «Դպրոցների»։
 Իրավաբանական
 Մաթեմատիկական
 Բնական գիտություններ
 Սոցիալական գիտություններ

Յուրաքանչյուր տարի հավաքագրում են 29 մշտական անդամներ, և 190 հրավիրվածներ ավելի քան 100 համալսարաններից և գիտահետազոտական ինստիտուտներից։ Յուրաքանչյուր դպրոցի համար ընտրությունը կատարվում է 1.500–ի կարգի թեկնածուներից, որոնց մեջ լինում են ինչպես երիտասարդ  հետազոտողներ, այնպես էլ փորձառու գիտնականներ։ Ինստիտուտ կարելի է ընդունվել ինչպես մեկ քննաշրջանի, այնպես էլ մի քանի տարվա արդյունքների հիման վրա, բայց մեծամասնությունն անցնում է մեկ տարում։

Ինստիտուտի նշանավոր աշխատակիցներ  

 Մայքլ Ատիա 
 Էնրիկո Բոմբիերի 
 Անդրե Վեյլ 
 Հերման Վեյլ 
 Էդվարդ Վիտտեն
 Կուրտ Գյոդել
 Կլիֆորդ Գիրց
 Ֆրիմեն Դայսոն  
 Կարլ Լյուդվիգ Զիգել  
 Էռնստ Կանտսրովիչ  
 Օտտո Նեյգեբաուեր 
 Ջոն ֆոն Նոյման  
 Էմմի Նյոթեր  
 Ռոբերտ Օպենհեյմեր  
 Աբրահամ Պայս  
 Էրվին Պանոֆսկի 
 Դավիդ Ռյուել
 Ջորջ Յուջին Ուլենբեկ 
 Յանգ Չժեննին  
 Ալբերտ Այնշտայն
 Պաուլ Էրդոշ

Գրականություն 
 Монастырский М. И. IAS и IHES — история двух институтов. // Историко-математические исследования. — М.: Янус-К, 2001. — № 41 (6). — С. 73-83.

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք

1930 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում