Սերաֆիմա Լյուլյակինա

Սերաֆիմա Մարկովնա Լյուլյակինա (), էրզիացի հեքիաթասաց, գրող։ Մորդովական ԻԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990), Մորդովական ԻԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1992):

Կենսագրություն 
Սերաֆիմա Մարկովնան ծնվել է ՌԽՖՍՀ Սամարայի նահանգի Նիժնեյագոդնոե (այժմ` Պոխվիստնևսկի շրջան) գյուղում, գյուղացու բազմանդամ ընտանիքում, որտեղ  գնահատվել է ժողովրդական խոսքը, հեքիաթներն ու երգերը։ Սերաֆիման ուներ երեք եղբայր։ Սերաֆիման եղել է հետաքրքրասեր, հնարամիտ մանուկ։ Իր հասակակիցներից տարբերվել է արտասովոր զգայունության և խիստ տպավորություն գործելու հատկությամբ, հեշտությամբ ընդօրինակել է ժողովրդական խոսքը, սուր կատակները, մտերմիկ մեղեդիները։ Ամենից շատ Սերաֆիման սիրել է երգեր, որոնք հնչել են ամենուր։

Սամարայի անդրվոլգյան տարածաշրջանը վաղուց համարվել է Էրզյան ժողովրդական բանահյուսության յուրօրինակ «շտեմարան»։ Այս տարածաշրջանում պահպանվել են հեքիաթներ, լեգենդներ, երգեր, ծիսական երգեր։ Այստեղ Էրզյան հնագույն բանավոր-բանաստեղծական մշակույթի հարուստ հողի վրա ձևավորվել է հայտնի գրողների մի ամբողջ ընտրանի, ինչպիսիք են Վասիլի Ռադաևը, Արթուր Մորոն, Քսենյա Պետրովան, Միխայիլ Վտուլկինը, Չիսլավ Ժուրավլևը և այլք։

Վաղ տարիքից Լյուլյակինան դրսևորել է տաղանդը Երգելու և բանաստեղծական իմպրովիզացիայի բնագավառում։ Դեռևս մանուկ հասակից ունեցել է լավ ձևավորված ձայն և լսողություն, հոյակապ հիշողություն և արագորեն տիրապետել է ընկերների և գյուղացիների երգերի ռեպերտուարին։ Հեշտությամբ հիշել է յուրաքանչյուր երգ՝ ոչ միայն խոսքերը, այլև մեղեդին։

Այս տարիների ընթացքում Սերաֆիմայի վրա մեծ ստեղծագործական ազդեցություն է թողել նրա տատիկը՝ Անիսյա Եֆիմովնան, որն ապրել է 105 տարի և Սամարայի շրջանում հայտնի է դարձել իր երգով և պատմողական հմտություններով։ Լյուլյակինան սերտել է նրա ամբողջ ռեպերտուարը։ Տատիկից է նրան փոխանցվել մայրենի լեզվի հանդեպ սերը, երգելու ունակությունը։ Նման բարենպաստ ստեղծագործական միջավայրում Լյուլյակինան վաղ հասակում հանդես է եկել ակումբի բեմում, մասնակցել մանկական մրցույթներին և արվեստի շոուներին։ Գիտեր շատ երգեր, փորձում էր նաև ինքնուրույն ստեղծել դրանք։ Երգերի մի մասը տպագրվել է շրջանային թերթերում։ Նկատելով Լյուլակինայի տաղանդը՝ նրան խորհուրդ են տվել կրթություն ստանալ երաժշտության և պոեզիայի բնագավառում, ինչն իրականացնել չի հաջողվել նյութական դժվարությունների պատճառով։ Նույն պատճառով հինգերորդ դասարանում թողել է դպրոցը, քանի որ անհրաժեշտ էր աշխատել և հոգ տանել կրտսեր եղբայրների և քույրերի, ապա նաև՝ իր երեխաների համար։ Սերաֆիմա Մարկովնան մեծացրել է յոթ երեխա։ Լյուլյակինայի ստեղծագործությունների հիման վրա ստեղծվել են Էրզյան ժողովրդական բանահյուսության և մշակույթի մասին բազմաթիվ գրքեր։

1992 թվականին Սերաֆիմա Մարկովնայի մոտ քաղցկեղ է ախտորոշվել։ Մահացել է 1993 թվականի հունվարի 17-ին։ Թաղված է Յագոդնոե գյուղում։

Ստեղծագործություններ 
Տպագրվել է հանրապետական պարբերականներում և կոլկտիվ հավաքածուներում։ Առաջին գիրքը՝ «Моронь гайть» («Երգի ղողանջ») լույս է տեսել 1982 թվականին։ Մեկ տարի անց գրքի միջազգային ցուցահանդեսի ժամանակ գիրքն արժանացել է 1-ին կարգի դիպլոմի։ 
 «Քեզ կպատմեմ» (1986)
 «Минек оянок» («Մեր ընկերները») 1988
 «Тонеть, Мордовиям» («Քեզ համար, իմ Մորդովա» 1991)
 «Հեքիաթներ, բանաստեղծություններ, առակներ» (1993)

Պարգևներ, մրցանակներ 
 Ինքնուս արվեստի տարածաշրջանային, համառուսական և համամիութենական փառատոների դափնեկիր 
 Մորդովական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990)
 Մորդովական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1992)
 Մորդովիայի «Կոմսոմոլի» մրցանակի դափնեկիր (1992)

Հիշատակ 
Պոխվիստնևսկի շրջանի Յագոդնոե գյուղում կա Սերաֆիմա Լյուլյակինայի անվան թանգարան։

Ծանոթագրություններ 

Մորդովական ԻԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Մորդովական ԻԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Էրզիացի գրողներ
Քաղցկեղից մահացածներ
Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Ռուս գրողներ