Վիտալի Զակրուտկին

Վիտալի Ալեքսանդրովիչ Զակրուտկին (, ), ռուս գրող, գրականագետ։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի (1982) և Ստալինյան երրորդ աստիճանի մրցանակի (1951) դափնեկիր։

Կենսագրություն 
Վիտալի Զակրուտկինը ծնվել է 1908 թվականին Թեոդոսիայում` ժողովրդական ուսուցչի ընտանիքում։ Տաս տարեկանից աշխատել է դաշտում։ 1929 թվականին հայրն ընտանիքին տեղափոխել է Հեռավոր Արևելք` Զավիտայա կայարան։

1932 թվականին էքստեռն ավարտել է Բլագովեշչենսկի Կալինինի անվան պետական մանկավարժական համալսարանը։ Գրական գործունեությամբ զբաղվել է 1933 թվականից։ 1936 թվականին ավարտել է Գերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարանի ասպիրանտուրան։ Նույն թվականին պաշտպանել է  ատենախոսություն և Ռոստովի պետական մանկավարժական համալսարանում ստանձնել ռուս գրականության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը, որտեղ աշխատել է մինչև   1941 թվականը։ Պատերազմի ժամանակ ծառայել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում, եղել ռազմական թղթակից, մայոր։ 1946-1950 թվականներին եղել է Ռոստովի պետական և Ռոստովի պետական մանկավարժական համալսարանների դոցենտ։

Զակրուտինը մահացել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կոչետովսկայա կայարանում։ Թաղված է Դոն Կոչետովսկայա կայարանի այն տան բակում, որտեղ ապրել է (այժմ` Զակրուտկինի տուն-թանգարան)։

Ստեղծագործություններ 
 «Академик Плющев» (1940)
 «Коричневая чума» (1941)
 «Сила» (1942)
 «Человек со шрамом» (1943)
 «Повесть о слободе Крепкой» (1944)
 «У моря Азовского» (1945)
 «Кавказские записки» (1946)
 «За высоким плетнём» (1948)
 «Млечный путь»
 «Плавучая станица» (1950) (կոլտնտեսականների և ձկնորսների ամենօրյա կյանքի մասին)
 «Без вести пропавший» (1956) (экранизирована в 1957 году)
 «Цвет лазоревый. Страницы о М. Шолохове» (1965)
 «Матерь человеческая» (1969) (էկրանավորվել է 1975 թվականին)
 «Мать сыра Земля» (1970)
 «Дорогами большой войны» (1971)
 «Подсолнух»
 «Сотворение мира» - большое эпическое полотно о гибели буржуазного мира и возникновении мировой державы - СССР с 1921 до 1945
 т. 1, 1956
 т. 2, 1968
 т. 3, 1979
 «Верность» (1982)
 «На золотых песках» (1984, անավարտ)
«Աշխարհի արարումը» վեպը և «Մայր մարդկային» պատմվածքը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։

Պարգևներ, մրցանակներ

Պարգևներ 
 Լենինի շքանշան (27.03.1978)
 Կարմիր աստղի շքանշան (18.05.1945)
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3 շքանշան (15.04.1958, 29.10.1967, 02.07.1971)
 Կարմիր աստղի շքանշան (24.04.1943)[3]
 «Կովկասի պաշտպանության» մեդալ
 «Բեռլինի գրավման» մեդալ
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի» մեդալ

Մրցանակներ  
 Ստալինի 3-րդ աստիճանի մրցանակ (1951) «Լողացող կայան»  (1950) վեպի համար
 Մ. Գորկու անվան ՌՍՖՍՀ պետական մրցանակ (1971) «Մայր մարդկային» (1969) վեպի համար 
 ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1982) «Աշխարհի արարում» (1951-1979) վեպի համար

Ընատնիք 
Զակրուտկինի ընտանիքը բաղկացած էր 6 անձից։ Ծնողները եղել են ուսուցիչներ և վարել են իրենց տնտեսության գործերը։

Հիշատակ 
 Վիտալի Զակրուտկինի կիսանդրին տեղադրվել է  Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Սեմիկարակորսկ քաղաքում (հեղինակ`  Իվան Մասլիչենկո)։
 Սեմիկարակորսկի պատմագավառագիտական թանգարանի կառուցվածքային միավոր հանդիսացող Զակրուտկինի տուն-թանգարանն անվանվել է գրողի պատվին։
 Զակրուտկինին նվիրված հուշատախտակը գտնվում է Դոնի Ռոստովի այն շենքի պատին, որտեղ գրողն աշխատել է 1936-1949 թվականներին

Գրականություն 
 Писатели Советского Дона: Био-библиогр. справочник. Вып. 1 и 2 / [Сост.: Д. И. Руманова, Д. К. Жак и др.]. - Ростов н/Д: Тип. изд-ва «Молот», 1948. - С. 45-47. - 112 с. - (Рост. гос. науч. б-ка им. К. Маркса). - 2500 экз.
 Руманова Д. И. Писатели Советского Дона: Био-библиогр. справочник / [Под ред. Л. П. Громова]. - Ростов н/Д, 1958. - С. 45-52. - 160 с. - (Рост. гос. науч. б-ка им. К. Маркса).
 Писатели Дона: Биобиблиогр. сб / [Сост. Г. Г. Тягленко]. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1976. - С. 95-103. - 288 с. - 10 000 экз.
 Писатели Дона: Биобиблиогр. указ / [О. И. Кузина и др.]. - изд. 2-е, испр. и доп. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1986. - С. 131-144. - 416 с. - 20 000 экз.
 Котовсков В. Я. Закруткин Виталий Александрович // Культура Дона в лицах: Экскл. досье / Редкол.: Ф. Ф. Баев и др.. - Ростов н/Д: Ростиздат, 1997. - С. 47-48. - 431 с. - ISBN 5-7509-0818-6.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Կենսագրությունը
 Сайт Донского края
 К 100-летию со дня рождения 
 ММОО «Ассоциация Почётных граждан, наставников и талантливой молодёжи»

Ռուս գրողներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ռուս գրականագետներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Խորհրդային գրողներ