Օլգերտ Կրոդերս

Օլգերտ Կրոդերս ( (9 օգոստոս 1921 թվական, Ռիգա, Լատվիա - 10 հոկտեմբեր 2012 թվական, Վալմիերա, Լատվիա), թատրոնի լատվիացի դերասան, ռեժիսոր և ուսուցիչ։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1921 թվականի օգոստոսի 9-ին Ռիգայում, հայտնի լրագրող, թատերական քննադատ և թարգմանիչ Ռոբերտ Կրոդերսի և դերասանուհի Գերտի Վուլֆի ընտանիքում։ Նրա հորեղբայրն է  լրագրող Արտուրս Կրոդերսը, եղբայրը՝ լրագրող և գեղարվեստական քննադատ Գունարս Կրոդերսը։ 
Ավարտել է Ռիգայի երկրորդ գիմնազիան (1940 թվականին)։ Սովորել է Լատվիայի համալսարանի հոգեբանական և փիլիսոփայական ֆակուլտետներում։ Պատժվել է և աքսորվել Սիբիր։ 1956 թվականին Լատվիա վերադառնալուց հետո նա տարվում է բեմական արվեստով, մասնակցում է Տպագրական արդյունաբերության բանվորների կենտրոնական ակումբի թատերախմբի սիրողական ներկայացումներին։ Աշխատել է Դալիեսի թատրոնի ռեժիսորի օգնական, հրապարակել է իր դիտողությունները թատրոնի առօրյայի վերաբերյալ։
Թատրոնի ռեժիսորի ինքնուրույն պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Լիեպաում։ Եղել է ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1959-1963 թվականներին)։ Ավարտել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական բարձրագույն դասընթացները (1964 թվականին)։ Եղել է ռեժիսոր Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոնում (1964-1974 թվականներին), գլխավոր ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1974-1990 թվականներին)։ 1990 թվականից եղել է ռեժիսոր Ազգային թատրոնում, 1990-1995 թվականներին եղել է նրա գեղարվեստական ղեկավարը։

Մասնակցել է լատվիական թատրոնների բեմադրմանը որպես հրավիրված ռեժիսոր։ Խաղացել է Նոր Ռիգայի թատրոնի բեմում։ Նկարահանվել է մի քանի կինոստուդիաների ֆիլմերում։ Ռիգայի կինոստուդիայում իր առաջնելույթը կատարել է ռեժիսոր Ռոլանդ Կալնինշի «Խորը շնչեք» (1967 թվական) ֆիլմում, որտեղ խաղացել է փոքր դեր։

«Կփորձեմ լինել բաց» (Mēģinu būt atklāts, 1993) կենսագրական հիշողությունների գրքի հեղինակն է։ Բազմիցս ներկայացվել և արժանացել է «Spēlmaņu nakts» թատերական մրցանակների։ Ազգային թատերական արվեստում ունեցած նշանակալի ներդրման համար արժանացել է Լատվիայի բարձրագույն մրցանակի՝ Երեք աստղերի շքանշանի։ Առաջին անգամ ամուսնացել է կինոքննադատ Մայա Աուգստկալնի հետ, երկրորդ անգամ՝ ռեժիսոր Ռիտա Կրոդերի հետ։ Մահացել է Վալմիերեում 2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։

Ճանաչում և մրցանակներ 

 1988 — Լատվիայի ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ
 2001 — Երեք աստղի շքանշանի կավալեր
 2007 — Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

Ստեղծագործություն

Դերերը թատրոնում

Ռիգայի նոր թատրոն 
 1995 — «Այրվող մթում», Անտոնիո Բուերո Վալեխո — Դոն Պաբլո
 1996 — «Ճայը», Անտոն Չեխով — Սորին

Ռեժիսորական աշխատանքներ

Լիեպայայի պետական թատրոն 
 1959 — «Կրակի մեջ», Յա. Կալնինշի օպերան ըստ Ռուդոլֆ Բլաումանիս ստեղծագործության
 1962 — «Ծիտիկների վաճառողը», Կարլ Ցելլեր
 1962 — «Աղվեսուկները», Լիլիան Հելման
 1963 — «Այդպիսի սեր», Պավել Կոգոուտ
 1976 — «Մարիա Ստյուարտ», Ֆրիդրիխ Շիլլեր
 1977 — «Կրակ և գիշեր», Ռայսնիսի
 1977 — «Ոճիր և պատիժ», ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկի
 1977 — «Վասա Ժելեզնովա», Մաքսիմ Գորկի
 1978 — «Բերնարդ Ալբայի տունը», Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա
 1979 — «Կաստիլյան պատիվ», Վիկտոր Հյուգո
 1979 — «Կարմիր գլխարկը և գայլը» Կ Բրյուկներկա
 1980 — «Ձմեռային հեքիաթ», Վիլյամ Շեքսպիր
 1980 — «Դաջված վարդ», Թենեսի Ուիլյամս
 1981 — «Աննա Կարենինա», ըստ Լև Տոլստոյի վեպի 
 1982 — «Անօժիտըը», Ալեքսանդր Օստրովսկի
 1983 — «Ինչքան էլ ժխտես…» Յանիսա Լուսիսա
 1983 — «Ասք Իոստե Բերլինգի մասին», Սելմի Լագերլյով
 1984 — «Զիտարների ընտանիքը», ըստ Վիլիս Լացիսայի վեպի
 1985 — «Այա» Յանիսա Յաունսուդրաբինյա
 1987 — «Ճայը», Անտոն Պավլովիչ Չեխով
 1987 — «Քամուց քշվածները», ըստ Մարգարետ Միտչելի վեպի
 1997 — «Պեր Գյունտ», Հենրիկ Իբսեն
 2000 — «Հաճելի ստախոս», Ջերոմ Կիլտի
 2001 — «Երեք քույրեր», Անտոն Չեխով

Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոն 
 1964 — «104 թերթ սիրո մասին» Էդվարդ Ռազդինկի
 1966 — «Տուն, որտեղ մենք ծնվել ենք» Պավել Կոգոուտ
 1967 — «Հիանալի պատմություն», Վիկտոր Ռոզով, ըստ Իվան Գոնչարովի վեպի
 1968 — «Զիկովները», Մաքսիմ Գորկի
 1970 — «Մոլորված տղան» Ռուդոլֆ Բլաումանիս
 1970 — «Քայլք տառապանքով», ըստ Ալեքսեյ Տոլստոյի
 1972 — «Համլետ», Վիլյամ Շեքսպիր
 1995 — «Վեց կերպարներ՝ հեղինակին որոնելիս», Լուիջի Պիրանդելո
 1996 — «Ընտանի թշնամի», Յա. Զեյբոլտա
 1998 — «Յուն Գաբրիել Բորկման», Հենրիկ Իբսեն

Ազգային թատրոն 
 1990 — «Լոլիտա» Էդվարդ Օլբի, ըստ Վլադիմիր Նաբոկովի վեպի
 1991 — «Խաղա, պարիր», Ռայսնի
 1994 — «Ոճիր և պատիժ», ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկու վեպի 
 1994 — «Վայրի Дикая բադ», Հենրիկ Իբսեն
 1995 — «Սալեմյան վհուկներ», Արթուր Միլլեր
 1995 — «Բերնարդ Ալբայի տունը», Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա

Կաբատա թատրոն
 1990 — «Ռիչարդ III» Վիլիամ Շեքսպիր

Ռիգայի նոր թատրոն 
 1996 — «Դուստրերը և որդիները», Սերգեյ Նայդյոնով
 1997 — «Կարմիր գլխարկը և գայլը», Կ. Բրյուկներ

Դայլես թատրոն 
 1998 — «Փչիր հովիկ», Ռայնիս
 1999 — «Օթելլո», Վիլյամ Շեքսպիր
 2001 — «Մերձություն», Պատրիկ Մարբեր

Ռիգայի Միխաիլ Չեխովի անվան ռուսական թատրոն 
 2000 — «Անառակ որդին», Ռուդոլֆ Բլաումանիս

Ֆիլմագրություն 
 1967 — Խորը շնչեք — ռեժիսոր
 1968 — 24-25 չի վերադառնում — Գունար Յանսոնս
 1970 — Համարձակություն  — մայոր 
 1973 — Ճանաչում — բարոն ֆոն Օստեր
 1973 — Ցեպլիսի խարդախությունը — պատգամավոր Կլյավինշ
 1973 — Բժիշկ Իվենսի լռությունը — Գրասս
 1975 — Նավակայան
 1977 — Նվերներ հեռախոսով — խորհրդատու
 1978 — Եզակի նշանակության ջոկատ — վրացական գեներալ
 1978 — Քո որդին — քննադատ
 1979 — Սպասեք «Ջոն Գրաֆտոնին» — Լուկշին
 1982 — Ամենաերկար ծղոտիկը — Էդվարդ Վիլկս
 1982 — Նիկոլո Պագանինի — Մետերնիխ
 1983 — Թռիչք Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով — շեֆը «Լոկխիդ»ից
 1984 — Պրոֆեսոր Դոուելի կտակը — պրոֆեսոր Դոուել
 1985 — Դարի պայմանագիրը — Շտիլիկե
 1986 — Վերջին ճանապարհը — Նեսելրոդե
 1986 — Վերջին ռեպորտաժը — Շրաուդենբախ
 1991 — Կանտի գերեզմանը — Էմանուել Կանտ
 1992 — Դե Գրանշան ընտանիքի գաղտնիքները — գրաֆ դե Գրանշանг
 1992— Սարդ
 1996 — Աննա — Բլանկեֆելդ
 2001 — Պահմտոցի — Անդերսոն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ

Գրականություն 
 Oļģerts Kroders. Mēģinu būt atklāts. Rīga: Māksla, 1993. 84., 85. lpp.

Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
20-րդ դարի դերասաններ
Լատիշ դերասաններ
Լատիշ ռեժիսորներ