Թշնամիներ (պատմվածք)

«Թշնամիներ» (), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1887 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1886 թվականի հունվարի  20-ին «Նոր ժամանակ» թերթի № 3913 համարում` Ան. Չեխով ստորագրությամբ։

Հրապարակումներ 
Ա. Պ. Չեխովի  «Թշնամիներ» պատմվածքը գրված  1887 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է «Նոր ժամանակ» թերթում,  № 3913, 1887 թվականի  հունվարի  20-ին,  Ան. Չեխով ստորագրությամբ, նույն տարում տպագրվել է «Աղջամուղջում» ժողովածուում, ընդգրկվել է Ադոլֆ Մարքսի հրատարակման մեջ։

Պատմվածքը գրվել է  Ն. Ի. Պիրոգովի հիշատակին նվիրված ռուս բժիշկների Երկրորդ համագումարի տպավորությունների ներքո, որն անցկացվել է Մոսկվայում 1887 թվականի հունվարի 4-ից 11-ը, որին մասնակցել է նաև գրողը։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է  անգլերեն, բուլղարերեն, գերմաներեն, սերբախորվաթերեն և ճապոներեն։

Քննադատություն 
Ժամանակակից քննադատությունը նշում է պատմվածքում բարձրացված  թեմայի արդիականությունը։ Կ. Կ. Արսենևը  գրում է.  «Թշնամիներում» գործող անձանցից մեկի համար տեղի է ունենում իրադրությունների անհավանական զուգադիպություն, մահանում է  նրա միակ որդին, մյուսին նույն ժամանակահատվածում լքում է կինը, իրենով ամբողջությամբ չի կարողանում  խափանել երկու հակամարտող կողմերի ներկայացուցիչների  միջև եղած հակամարտությունը, որոնց միջև առկա  թաքնված ատելությունը  մշտապես պատրաստ է բոցավառվել և դուրս ժայթքել»։ Քննադատ Գ. Պ. Զադյորը  նշում է, որ «Թշնամիներ» պատմվածքում նկարագրվում է  բժշկի և բուժվող հիվանդի միջև  եղած հակամարտությունը։  Սաստիկ ցավ պատճառող այս թեման ունի լուրջ հասարակական նշանակություն։ Հասարակությունը  բողոքում է բժիշկների ձևականություններից, նրանց մոտ մարդասիրության պակասից, իսկ բժիշկները  մեղադրում են հասարակությանը  իրենց աշխատանքի շահագործողական մտադրությունների,  ազատությունից զրկված լինելու և այլնի մեջ»։

Ֆ. Ե. Պակտովսկին «Թշնամիներ»  պատմվածքը դասում էր այն ստեղծագործությունների շարքին, որում հեղինակը բացահայտում է  «այն միջավայրը, պայմանները և անձանց, որոնք հերոսին դարձնում են անօգնական և մռայլված»։
Պատմվածքի գեղարվեստական կողմն արժանացել է  հավանություն չստացած գնահատականների։ «Աղջամուղջներում» ժողովածուում նշվում է «Թշնամիների» անհաջող կոմպոզիցիայի մասին, «ձգձգված և շինծու»։

Շատ ժամանակակիցներ էլ այս պատմվածքը դասում էին Չեխովի լավագույն ստեղծագործությունների շարքին։ Իվան Բունինը  «Թշնամիները»  համարում էր Չեխովի կատարյալ ստեղծագործություններից մեկը։

Սյուժե 
Աշնանային մի երեկո դիֆթերիայից մահանում է 44 տարեկան տեղացի բժիշկ Կիրիլովի միակ յոթնամյա որդին` Անդրեյը։ Այն ժամանակ, երբ նրա հիվանդ կինը նստած էր որդու անկողնու մոտ, զանգը հնչեց և ներս մտավ Աբոգինը, որի  «կինը վտանգավոր հիվանդ էր»։ Աբոգինը պատմեց, որ կնոջ մոտ սաստիկ նոպաներն առաջացել են այն ժամանակ, երբ իրենց մոտ է եկել Ալեքսանդր Սեմենովիչ Պապչինսկին։

Աբոգինը խնդրում է բժշկին գալ կնոջ մոտ և օգնություն ցուցաբերել նրան։  Բժիշկը երկար ժամանակ հրաժարվում էր գնալ, պատճառաբանելով, որ իր որդին նոր է մահացել և ինքն այս պահին ոչ մեկին չի կարող օգնել։ Բայց վերջապես համաձայնվում է, և երբ գալիս է Աբոգինի տուն, հիվանդն այնտեղ չի լինում։ Աբոգինն անմիջապես հասկանում է,  թե բանը ինչում է։  Նրա կինը ձևացրել էր, իբր հիվանդ է, որ փախչի իր սիրեկանի հետ։ Բժիշկը իրեն վիրավորված է զգում, նա զարմանում է և նույնիսկ այցելության համար գումար չի պահանջում։  Բժիշկն ատում է Աբոգինին, նրա կնոջը և Պապչինսկուն։ Իր նկատմամբ ցուցաբերած անարդարությունը, «մարդկային սրտին անարժան վերաբերմունքը» մինչև կյանքի վերջ չի մոռացվի։

Գրականություն 
 Чехов А. П. Враги // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
 Voir Dictionnaire Tchekhov, page 86, Françoise Darnal-Lesné, Édition L'Harmattan, 2010, ISBN 978 2 296 11343 5.
 Ennemis, trad. Édouard Parayre, édition Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1970, ISBN 2-07-010550-4.
 Степанов А. Д. Проблемы коммуникации у Чехова. М.: Языки славянской культуры, 2005.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Чехов А. П. Враги  Բնօրինակ ռուսերեն տեքստ

Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
1887 պատմվածքներ