Ելլուսթոն (գետ)

Ելլուսթոն (), գետ ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում, Միսսուրի գետի առաջին վտակը (համարվում է վերին Միսսուրիի հիմնական վտակը)։ Երկարությունը կազմում է 1114 կմ։ Գետը սկիզբ է առնում և հոսում (վերին հոսք) Ժայռոտ լեռներում։ Նաև անցնում է Մոնտանա, Վայոմինգ, Հյուսիսային Դակոտա նահանգների և Ելոուսթոուն ազգային պարկի տարածքով։ Սա միակ գետն է, որ այս շրջանում չունի ամբարտակ։ Վերին հոսքում ունի ջրվեժներ։ Միջին և ներքին հոսքերում հանգիստ և հարթավայրային գետ է։ Սարերում սնուցվում է անձրևների և ձյան միջոցով։ Մոնտանա նահանգում գետը օգտագործվում է ոռոգման համար, ավազանի մակերեսը 181 299 կմ², իսկ ջրի միջին ծախսը կազմում է 390 մ³/վ։

Անվան ստուգաբանությունը 

Ժամանակակից անգլերեն անունն է «Ելլոուսթոն» (), «դեղնաքար» (անգլ, «yellow», «դեղին», stone «քար») փոխարկվել է ավելի հին ֆրանսերեն Ռոշ Ժոն անունից (), «դեղնաժայռ» (ֆրանս։ «roche», «ժայռ», «jaune» — «դեղին»), իսկ այն իր հերթին փոխարկվել է հնդկերենից «nissi-a-dazi», «դեղին քարերի գետ»։ Գետի անունով է կոչվել Ելոուսթոուն ազգային պարկը։ Կրոու ցեղը գետը անվանել է Վապիտի։

Ավազան 
Գետի ավազանը և նրա վտակները ընդգրկում են մեծ տարածք, ձգվելով Ելլուսթոն ազգային պարկից մինչև Մոնտանայի և հյուսիսային Վայոմինգի լեռները և հարթավայրերը։ Կարևոր վտակներն են Բիգհորնը, Ռոզբադ-Կրիկ, Տոնգ, Պաուդեր, գետերը։

Նավթի հեղեղում

2011 թվական 
2011 թվականի հուլիսի 1-ին մոտավորապես 22:40 սահմաններում Բիլլինգսից 16 կիլոմետր (10 միլ) դեպի արևմուտք (Մոնտանա), տեղի ունեցավ «ExxonMobil» ընկերությանը պատկանող խողովակաշարի պայթյուն, որի արդյունքում 56 րոպեի ընթացքում, գետը լցվեց 1500 բարել նավթ, որոշ ժամանակ անց հնարավոր եղավ նավթի արտահոսքը դադարեցնել։ Սրա հետ մեկտեղ քաղաքի ղեկավարությունը տեսնելով պայթյունի վտանգը կեսգիշերի սահմաններում տարահանեց քաղաքի ավելի քան 140 մարդու, թողնելով նրանց վերադառնալ տուն միայն առավոտյան 4-ին։ Քաղաքապետ Բռայան Շվեյցերը հայտարարեց, որ «պատասխանատու մարմիննրը կվերականգնեն գետը»։ Ընկերությանը դաշնային կառավարության կողմից տուգանվեց $3,4 մլն-ով։ Ընկերությունը հայտարարեց, որ նավթի տարածումը կանգնեցնելու համար ծախսել են $ 135մլն։

2015 թվական 
2015 թվականի հունվարի 17-ին առավոտյան ժամը 10-ին Գլենդայվից 235 մղոն հեռավորության վրա տեղի ունեցավ «Bridger Pipeline Co.» ընկերությանը պատկանող խողովակաշարի պայթյուն, առավոտյան ժամը 11-ին վտանգը մեկուսացնելու փորձ արվեց։ Ընկերությունում հայտարարեցին, որ գետում հայտնվել է 300 մինչև 1200 բարել նավթ, իսկ պետական չինովնիկները ասացին, որ մոտավորապես 50 հազար ամերիկական գալլոն։ Փորձերի ընթացքում օդի մեջ հայտնաբերվել են թունավոր նյութեր, որոնք կարող են առաջացնել քաղցկեղ։

Ծանոթագրություններ 

ԱՄՆ-ի գետեր