Գագիկ Դավթյան (գրող)

Գագիկ Տիգրանի Դավթյան (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1982)։

Կենսագրություն 
Գագիկ Դավթյանը ծնվել է 1947 թվականին Կապանի Դավիթ Բեկ գյուղում։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը, այնուհետև ծննդավայրում զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով։ 1972 թվականին ընտրվել է ՀԼԿԵՄ Ղափանի շրջկոմի երկրորդ քարտուղար։ 1974-1976 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում որպես սպա։ 1976-1988 թվականներին ՀԿԿ շրջկոմում եղել է հրահանգիչ, բաժնի վարիչ, 1988 թվականից՝ «Սովետական Հայաստան» թերթի, 1989 թվականից` «Հայաստանի Հանրապետություն» թերթի Զանգեզուրի գոտու սեփական թղթակիցը։ 1996 թվականին հիմնադրել է Սյունիքի մարզպետարանի «Սյունիք» պաշտոնաթերթը և մինչև 2000 թվականին թերթի լուծարումը եղել գլխավոր խմբագիր։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1967 թվականին «Ավանգարդ» թերթում։ Գագիկ Դավթյանի բանաստեղծությունները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, պարսկերեն, սլովակերեն, սերբերեն, բուլղարերեն, ռումիներեն, լեհերեն, ուկրաիներեն, ղազախերեն, առանձին գրքերով հրատարակվել ռուսերեն, վրացերեն, լեհերեն, բուլղարերեն և ֆրանսերեն։
1982 թվականից ԽՍՀՄ (Հայաստանի) գրողների միության անդամ է։ 
Հեղինակել է սեփական և թարգմանական ավելի քան 40 գիրք։ 
Ստեղծագործությունները տպագրվել են հայ և օտարալեզու բազմաթիվ ժողովածուներում։
Մասնակցել է պոեզիայի միջազգային փառատոների` Քութայիսի, Վլադիվոստոկ, Թբիլիսի, Ստեփանակերտ, Բելգրադ և Ալեքսանդրովաց, Բիդգոշչ և Պոզնան, Հանչժոու, Սիչան, Չենդու և Սինին, Աստանա, Խալկիդա և Աթենք քաղաքներում։

Երկեր 
 «Մենախոսություն»։ Բանաստեղծություններ․- Երևան։ Սովետական գրող, 1980.- 72 էջ։
 «Երազների երկինք».- Երևան։ Սովետական գրող, 1983.- 80 էջ։
 «Վերադարձ»։ Բանաստեղծություններ և պոեմներ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1987.- 142 էջ։
 «Արևն ու մենք»։ Բանաստեղծություններ (վրացերեն)․- Թբիլիսի, 1988։
 «Ժամանակների ժամադրություն» (բանաստեղծություններ, (ռուսերեն)․- Մոսկվա, 1989։
 «Անվերջ սկիզբ»։ Բանաստեղծություններ և պոեմներ.- Երևան։ ՀԳՄ, 2007.- 413 էջ։
 «Բաց նամակ» (բանաստեղծություններ, (վրացերեն)․- Թբիլիսի, 2013։
 «Աստանդական սիրտը» (բանաստեղծություններ, (լեհերեն)․- Վարշավա, 2015։
 «Վարք Բաբիկի՝ որդվո Սյունյաց իշխան Անդովկի»։ Պոեմ․- Երևան։ Արմավ, 2015․- 110 էջ։
 «Անհնարին զրույց» (բանաստեղծություններ, երկլեզու՝ հայերեն, ֆրանսերեն)․- Փարիզ, 2015։
 «Հոգու շավիղներով» (բանաստեղծություններ, (բուլղարերեն)․- Պլեվեն, 2017։
 «Որպես լույս ու խիղճ» (բանաստեղծություններ և պոեմներ)․- Երևան։ Արմավ, 2017․- 496 էջ։
 «Վեճ Հոբի հետ» (բանաստեղծություններ, (սերբերեն․- Բելգրադ, 2020։
 «Բազմաձայնություն» (75 բանաստեղծություն 17 լեզուներով․- Երևան, 2022։

Թարգմանություններ 

 Տասոս Լիվադիտիս։ Կանտատ երեք միլիարդ ձայնի համար․- Երևան։ Հայաստան, 1971․- 100 էջ։
 Ռաբինդրանաթ Թագոր։ Հավերժական ճամփորդը (բանաստեղծություններ)․- Երևան։ Սովետական գրող, 1982․- 116 էջ։
 էլմեր Դիկտոնիուս։ Երկրային քնքշություն (բանաստեղծություններ)․- Երևան։ Սովետական գրող, 1984․- 80 էջ։ (Տե՛ս նաև՝ 2007)։
 Սիրո ժառանգորդներ։ (Վրացական երիտասարդական պոեզիա)․- Երևան։ Սովետական գրող, 1988․- 359 էջ։
 Ռոբերտ Բյոռնս։ Ոտաբոբիկ աղջիկը։ (բանաստեղծություններ, էպիգրամներ) /Կազմել և «Էպիգրամներ» բաժինը թարգմանել է Գագիկ Դավթյանը.- Երևան, 2007.- («Համաշխարհային պոեզիա» մատենաշար, հատորյակ 6)։
 Ռաբինդրանաթ Թագոր։ «Փշրանքներ», «Գրեր», «Կայծեր»։ (Բանաստեղծություններ).- Երևան, 2007.- («Համաշխարհային պոեզիա» մատենաշար, հատորյակ 8)։
 Ալեքսանդր Պուշկին։ Անձեռակերտ հուշակոթող։ (Բանաստեղծություններ) /Կազմել, խմբագրել և գրքի մի մասը թարգմանել է Գագիկ Դավթյանը.- Երևան, 2007.- («Համաշխարհային պոեզիա» մատենաշար, հատորյակ 12)։
 Վրաստան, 21-րդ դար։ Վրացական ժամանակակից պոեզիայի անթոլոգիա /Կազմեցին՝ Մաղվալա Գոնաշվիլին, Գագիկ Դավթյանը; Գրքի մեծ մասը թարգմանել է Գագիկ Դավթյանը․- Երևան, 2007․- («Համաշխարհային պոեզիայի մատենաշար»)։
 Մաղվալա Գոնաշվիլի։ Արևի արցունքը (բանաստեղծություններ, պոեմներ).- Երևան։ ՀԳՄ, 2009․- 160 էջ։
 Անդրեյ Բիտով։ Ծառը (բանաստեղծություններ երկլեզու՝ ռուսերեն, հայերեն) /Գրքի մի մասը թարգմանել է Գագիկ Դավթյանը․- Երևան, 2010։
 Ռաբինդրանաթ Թագոր։ Սահմանների սահմանից անդին.- Երևան։ Ոսկան Երևանցի, 2011․- 207 էջ։
 Գագիկ Դավթյան։ Ուղեկիցներս Քարթլոսի տնից։ (Էջեր վրացական պոեզիայից)․- Երևան, 2012.- («Համաշխարհային պոեզիա» մատենաշար, հատորյակ 41)։
 Լյուբիցա Միլետիչ։ Ներիր, հրեշտակ (բանաստեղծություններ).- Ստեփանակերտ։ Վաչագան Բարեպաշտ, 2013․- 80 էջ։
 Լյուբիցա Միլետիչ։ Արարատի հողմերը (բանաստեղծություններ երկլեզու՝ սերբերեն, հայերեն)․- Երևան։ Ապոլոն, 2013․- 115 էջ։
 Ռոման Կիսյով։ Համբարձում (բանաստեղծություններ)․- Ստեփանակերտ։ Վաչագան Բարեպաշտ, 2014․- 146 էջ։
 Միխայիլ Լերմոնտով։ Անլվա Ռուսիա, մնաս բարով (բանաստեղծություններ)․- Երևան, 2014։
 Դարիուշ Տոմաշ Լեբյոդա։ Հավատով նայիր Արարատին։ «Արդի լեհական պոեզիա»․- Երևան։ Ծիծեռնակ, 2015․- 69 էջ։
 Կալինա Իզաբելա Զիոլա։ Սառույցի պես փխրուն։ «Արդի լեհական պոեզիա»․- Երևան։ Ծիծիեռնակ, 2015․- 68 էջ։
 Աթանաս Վանչեվ Դը Թրասի։ Արևային երգեր (բանաստեղծություններ)․- Փարիզ, 2015։
 Որպես ձեռքսեղմում։ Լեհական պոեզիայի անթոլոգիա, հատոր IX երկլեզու․- Երևան։ Արմավ, 2016․- 155 էջ։
 Գուրամ Օդիշարիա։ Չուղարկված նամակներից։ Արդի վրացական պոեզիա․- Երևան։ ՀԳՄ, 2016․- 159 էջ։
 Վրացական պոեզիա Գագիկ Դավթյանի թարգմանությամբ․- Երևան, 2017 (Գիրքը ընդգրկում է նմուշներ ժամանակակից 34 վրացի բանաստեղծների ստեղծագործություններից)։
 Համաշխարհային պոեզիա Գագիկ Դավթյանի թարգմանությամբ․- Երևան, 2017 (Գիրքը ընդգրկում է նմուշներ 19 երկրների ժամանակակից և դասական 58 բանաստեղծների ստեղծագործություններից)։
 Ջիդի Մաջիա։ Իմ ձայնը (բանաստեղծություններ)․- Երևան։ Արմավ, 2017․- 202 էջ։
 Բախիտժան Կանապյանով։ Թուխ լուսնի լացը (բանաստեղծություններ)․- Երևան։ Արմավ, 2018․- 47, 47 էջ։
 Երկխոսություն. Հայաստան-Լեհաստան (բանաստեղծություններ, հոդվածներ)․- Երևան, 2018։
 Բաղաթեր Արաբուլի։ Ուրիշ երկինք (բանաստեղծություններ) /Գրքի մեծ մասը թարգմանել է Գագիկ Դավթյանը․- Երևան։ Վան Արյան, 2019․- 42 էջ։
 Ցիպրիան Կամիլ Նորվիդ։ Եղիցի կամքը քո (բանաստեղծություններ)․- Երևան։ Արմավ, 2021․- 88 էջ։
 Ալեքսանդր Բլոկ։ Բալագանչիկ Արքան հրապարակում (Քնարական դրամաներ)․- Երևան։ Արմավ, 2022․- 80 էջ։
 «101 բանաստեղծ Գագիկ Դավթյանի թարգմանությամբ»․- Երևան։ Արմավ, 2022․- 375 էջ։

Մրցանակներ, պարգևներ, կոչումներ 
 Վրաստանի կառավարության Վ.Մայակովսկու անվան միջազգային մրցանակ, 1985
 ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2007 
 Վրաստանի ԳՄ Իվանե Մաչաբելու անվան մրցանակ, 2007 
 Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի և ՀԳՄ «Կանթեղ» մրցանակ, 2012 
 Համավրացական «Ռուսթավելի» ընկերության Դավիթ Գուրամիշվիլու անվան մրցանակ, 2013
 Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալ, 2014 
 Ռուսաստանի գրողների միության Միխայիլ Լերմոնտովի անվան մեդալ, 2014
 Պոեզիայի Արցախյան միջազգային 2-րդ փառատոնի մրցանակ, 2014 
 Լեհ ԳՄ Կլեմենս Յանիցկու անվան «Յանիցիուս» մրցանակ, 2015 
 ԱՄՆ «Հրանտ և Մանուշակ Սիմոնյաններ» գրական հիմնադրամի մրցանակ, 2015 
 Պոեզիայի և արվեստի Եվրոպական «Հոմեր» մեդալ, 2016 
 ՀԳՄ Ծաղկաձորի ստեղծագործական Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակ, 2016 
 Բուլղարիայի Անկախ գրողների միության Պատվո մեդալ, 2017 
 Հայաստանի Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան հիմնադրամի «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» Ոսկյա հուշամեդալ, 2017 
 ՀԳՄ հատուկ մրցանակ, 2017
 Վրաստանի ԳՄ Գալակտիոն Տաբիձեի անվան մրցանակ, 2017 
 Վրաստանի ԳՄ վրացական մշակույթի դեսպանորդի կոչում, 2017
 Ղազախստանի Եվրասիական հիմնադրամի «Պոեզիայի խնձոր» մրցանակ, 2018
 Ղազախստանի Հանրապետության մշակույթի և սպորտի նախարարության «Բանաստեղծական թարգմանության հեծյալ» մրցանակ, 2018
 Լեհ ԳՄ Տադեուշ Միչինսկու անվան ՖԵՆԻՔՍ էքսպրեսիոնիստական մրցանակ, 2018
 Լեհ ԳՄ Ալֆրեդ Կովալկովսկու անվան մեդալ, 2020
 Լեհաստանի հանրապետության մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարության Պատվո շքանշան, 2022
 Վրաստանի ԳՄ Սայաթ-Նովայի անվան թարգմանական մրցանակ, 2022
 ՀԳՄ Հովհաննես Մասեհյանի անվան ամենամյա թարգմանական մրցանակ, 2022
 Կապան քաղաքի Պատվավոր քաղաքացի

Անդամակցություն 
 Հայաստանի գրողների միության անդամ, 1982
 Աշխարհի բանաստեղծների շարժման (Movimiento poetas del mundo) անդամ, 2012
 Պոեզիայի և արվեստի եվրոպական «Հոմեր» մեդալի շնորհման միջազգային կազմկոմիտեի անդամ, 2016
 Բուլղարիայի Անկախ գրողների միության անդամ, 2016
 Վրաստանի գրողների ստեղծագործական միության պատվավոր անդամ, 2017

Ծանոթագրություններ 

Դավիթ Բեկ գյուղում ծնվածներ
Հայ բանաստեղծներ
Հայ թարգմանիչներ
Հայաստանի գրողների միության անդամներ
ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ