Փայլ

Փայլ,  արտաքին մակերեսի՝ լույսի անդրադարձման  բնութագրիչ, որը ցույց է տալիս մակերևույթից լույսի հայելային անդրադարձի ուժգնության և դիֆուզային լույսի միջև հարաբերակցությունը։

Ծագման բնույթ 
Փայլը պայմանավորված է մակերևույթից լույսի հայելային անդրադարձումով, մեծ մասամբ տեղի է ունենում ( դիֆուզ )  ցրվածության անդրադարձով։ Մարդու աչքը հայելանման անդրադարձը ընկալում է դիֆուզ անդրադարձման ֆոնի վրա և փայլի քանակական գնահատականը որոշվում է  լույսի հայելային և դիֆուզ անդրադարձման հարաբերակցության ուժգնությամբ։ Հաճախ փայլը բնորոշվում է որակական հատկանիշներով (հանքանյութերի փայլ)։

Սուբյեկտիվորեն փայլը կախված է թչ միայն մակերևույթի հարթությունից, այլ նաև անդրադարձման գործակցով։
Մակերևույթի հարթություն։ Եթե մակերևույթի անհարթության չափը փոքր է ալիքի երկարությունից, ապա հայելային անդրադարձման լույսի մասնաբաժինը հարաբերական է դիֆուզ մեծությանը։ Եթե մակերևույթի անհարթության չափը անհամեմատ մեծ է ալիքի երկարությունից (անհարթ մակերես), ապա դիֆուզ անդրադարձող լույսի մասնաբաժինը մեծ է։
 Անդրադարձման գործակից։ Անդրադարձման գործակիցը ընկնող լույսի մասնաբաժինն է, որն անդրադարձվում է մակերեսից։ Ինչքան շատ լույս է անդրադարձվում, այնքան շատ լույս է հայելանման անդրադարձվում։

Դասակարգում

Լաքապատ մակերեսների համար 
Լաքապատ մակերեսների փայլի չափումը կատարվում է ֆոտոէլեկտրական փայլաչափով ։ Որոշվում է անդրադարձվող ճառագայթների և չափանմուշ հանդիսացող կվարցային կամ սև հարթեցված ապակու տոկոսային համեմատությամբ, որի փայլ ընդունված է համարել 100% կամ 100 միավոր ։

Հանքանյութերի համար 
 Ապակե փայլ – բնորոշ է իրերի համար, որոնք վատ  էլեկտրահաղորդիչներ են։ Օրինակ, կվարց, կալցիտ, դաշտային սպաթ, ֆլյուրիտ և այլն։ Նման է ապակու փայլի։
 Մետաղական փայլ – սովորաբար բնորոշ  է մետաղներին, բայց մի շարք համեմատաբար ոչ բարձր էլեկտրահաղորդականություն ունեցող  իրեր, օրինակ ծծմբաքարը, սֆալերիտը, պղնձարջասպը, նույնպես մետաղական փայլ ունեն՝ մետաղի փայլի նման, որը պայմանավորված է բյուրեղների բյուրեղային ցանցում  համեմատաբար ազատ էլեկտրոնների առկայությամբ։
 Կիսամետաղական փայլ – աղոտ մետաղական տեսք է ունենում։ Օրինակ – գրաքար, յոդ։ 
 Ադամանդե փայլ – Վառ, ապակեփայլ տեսք է ունենում։ Օրինակ – ադամանդ, սֆալերիտ։
 Յուղայն փայլ – ոչ վառ, ոչ շատ տեսանելի։ Նման է ճարպի փայլի։ Օրինակ –  ծծումբ։

Փայլի հատուկ ձևեր 
 Սադափե։ Զանազան։ Վառ օրինակ – փայլար։
 Մետաքսանման։ Թելանման  փայլ։ Օրինակ – լուսնաքար, կտավաքար։
 Փայլատ – համարյա փայլ չկա։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Блеск минерала

Օպտիկա