Քվեներեն լեզու

Քվենյան լեզու, Ֆինո-բալթյան ենթախումբ լեզու, որով խոսում են կվենները։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի պետական լեզուներից մեկը։ Նման է Ֆիններենին, երբեմն համարվում է որպես վերջինիս բարբառ։ Հայտնի է նաև որպես «ֆինո-կվենյան լեզու» և «Հյուսիսային ֆիննական լեզու» անվանումներով։

Տարածվածություն և լեզվակիրների թիվ 
Կվենյան լեզվակիրների գերակշիռ մասը բնակվում են Նորվեգիայի հյուսիս-արևելքում՝ Բուգհյոնես, Նեիդեն, Վեստրե-Յակոբսելֆ, Բյորսելֆ, Վադսյո բնակավայրերում, ինչպես նաև քիչ թվով՝ Նորդրեիսա և Ստորֆյորդ համայնքներում։

Տարբեր գնահատականների համաձայն՝ լեզվակիրների թիվը տատանվում է 2000-ից 8000-ի սահմաններում։ Համաձայն «Նորվեգական կվենների ֆեդերացիայի» տվյալների՝ 1998թ.-ին այդ թիվը եղել է 6500 մարդ։

Բարեկամ լեզուներ 
Կվենյան լեզուն իր կառուցվածքով իրենից ներկայացնում է ֆիններեն լեզվի բարբառ։ Ֆիններենից հիմնականում տարբերվում է իր բառապաշարով։ Ֆիններենի լեզվակիրները մեծ դժվարությամբ, բայց կարողանում են հասկանալ կվենյան լեզուն։

Կվենյան լեզվում առկա է մեծ թվով բառեր, որոնք փոխառվել են նորվեգերենից։  Օրինակ Կվեներենում տարածված է նորվեգերեն tyskäläinen () բառը ֆիններեն saksalainen -ի փոխարեն։ Այս լեզվում օգտագործվում է նաև այնպիսի բառեր, որոնք այլևս չեն օգտագործվում ֆիններենում։

Լեզվի ուսումնասիրություն 
Կվենյան լեզվի ուսումնասիրությամբ ամենաշատը զբաղվել է նորվեգացի լեզվաբան, բանահյուսության հետազոտող, քարտեզագիր Ջենս Ֆրիս Անդրեասը (1821—1896):

Լեզվի իրավական կարգավիճակ 
1860-ականներից Նորվեգիայի իշխանությունները սկսեցին կվենյան լեզվի արգելման գործընթացը։ Այդ նպատակով դպրոցներում և պետական հիմնարկներում կվենյան լեզուն արգելվեց։ Կվեներեն անվանումները փոխարինվեցին նորվեգերենով։ Սակայն սկսած 1970-ական թվականներից կվեներենը կվենների համար թույլատրվեց օգտագործել որպես մայրենի լեզու, ուսուցանել դպրոցներում։ Իսկ համաձայն Եվրոպական տեղական լեզուների մասին համաձայնագիրի՝ 2005թ.-ին Նորվեգիայում այն ճանաչվեց է որպես ազգային փոքրամասնության պաշտոնական լեզու։

2006 թվականից կվեներեն լեզվի ֆակուլտետ է գործում Տրոմսի համալսարանում, իսկ 2007 թ.-ից գործում է կվեներենի ազգային ինստիտուտը։ Ներկայումս այս լեզուն համարվում է Նորվեգիայի պաշտոնական լեզուներից մեկը։

2010թ.-ից Նորվեգիայի սահմանադրությամբ հստակ սահմանվում է կվեներեն լեզվի դերը նորվեգական հասարակության շրջանում։

Կվեներենը ներկայումս համարվում է ոչ կայուն լեզու, քանի որ երիտասարդների կողմից գրեթե չի օգտագործվում։

Կվեներենով ուսուցում 
Նորվեգիայի 1998 թ.-ի օգոստոսի 30-ին ընդունված կրթություն ստանալու մասին օրենքում նշված է, որ երկրում ֆիններեն լեզվով ուսուցումը թույլատրվում է, ինչպես նաև վերջինիս բարբառներով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
  (ռուսերեն)։
 Северное сотрудничество. Язык // Информационное бюро Совета Министров Северных Стран в Санкт-Петербурге, Россия (ռուսերեն)։
 на других языках
  (նորվեգերեն)։
  (նորվեգերեն)։
  (նորվեգերեն)։

Ուգրո-ֆիննական լեզուներ
Նորվեգիայի լեզուներ