Ֆեոդոր Ելենև

Ֆեոդոր Պավլովիչ Ելենև (, ), ռուս հրապարակախոս, որ հայտնի է «Московские ведомости» պարբերականում տպագրված հոդվածներով և բրոշյուրներով՝ հրատարակված 1893-1898 թվականներին և ուղղված ընդդեմ ֆինլանդական սահմանադրության դեմ և ի պաշտպանություն Ֆինլանդիայում ռուսականացման։ Համագործակցել է «Отечественные Записки» ամսագրի հետ։ Եղել է Գրաքննության գլխավոր կոմիտեի, Տպագրության հարցերով գլխավոր վարչության և Ներքին գործերի նախարարի խորհրդի անդամ։

Կենսագրություն 
Ֆեոդոր Ելենևը ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում, որ 1834 թվականից ծառայել է որպես Սմոլենսկի գավառային ուսումնարանի վերակացու և 1839 թվականին ստացել ստացել տոհմական ազնվականություն։ 1839-1844 թվականներին Ֆեոդոր Ելենևը սովորել է Սմոլենսկի արական գիմնազիայում, ապա ավարտել Մոսկվայի կայսերական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ ստանալով թեկնածուի աստիճան (1848 թվական)։

Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ուսուցիչ Տուլայի, իսկ 1852 թվականից՝ Սմոլենսկի գիմնազիաներում։ 1857 թվականից դասավանդել է մաթեմատիկա Սանկտ Պետերբուրգում՝ Առաջին կադետական կորպուսում։ Միաժամանակ եղել է խմբագրական հանձնաժողովների նախագահ Յակով Ռոստովցևի քարտուղար և մասնակցել ճորտատիրական իրավունքի չեղարկման նախապատրաստմանը։ 1860 թվականին մահացած Ռոստովցևի խնդրագրով 1862 թվականին որպես գրաքննիչ ընդգրկվել է Սանկտ Պետերբուրգի գրաքննիչների կոմիտեում։ 1867 թվականի ապրիլի 16-ին Ելենևը դարձել է իսկական պետական խորհրդական։

Ճանաչման է արժանացել Ելենևի «Ծայրագավառում և մայրաքաղաքում» («В захолустье и в столице», 1867-1869) ակնարկների շարքը, որ հրատարակվել է Սկալդին (Скалдин) կեղծանունով «Հայրենական գրառումներում»։ Ֆրիդրիխ Էնգելսը դրա մասին ասել է. «Այդ վերջին աշխատանքը պատկանում է չափավոր պահպանողականի գրչին»։ Վլադիմիր Լենինը կարծում էր, որ Սկալդինը հանդես է գալիս որպես համայնքի թշնամի, դասային համակարգի հակառակորդ, բոլոր դասերի համար դատարանի միասնականության կողմնակից, ժողովրդական կրթության (հատկապես ընդհանուր) մոլի կողմնակից, ինքնավարության ու տեղական ինքնավարման հիմնարկների, հողային վարկերի (հատկապես մանր) կողմնակից և գրել է.
Սկալդինը եղել է գրեթե առաջին գրողը, որ սիստեմատիկ կերպով, լայնածավալ փաստերի և գյուղի ողջ կյանքի մանրամասն դիտարկման հիման վրա ցույց է տվել գյուղացիների աղքատ վիճակը բարեփոխումների անցկացումից հետո, նրանց կենցաղի վատթարացումը, նրանց տնտեսական, իրավաբանական և կենցաղային կախվածության նոր ձևերը, մի խոսքով, ցույց է տվել այն ամենը, ինչն այն ժամանակից ի վեր այնպես հանգամանորեն ու մանրամասն ցույց էր տրվել ու ապացուցվել բազմաթիվ ուսումնասիրություններով ու նկարագրություններով։ Այժմ այդ բոլոր ճմարտությունները նորություն չեն։ Այն ճամանակ նրանք ոչ միայն նոր չէին, այլև առաջացնում էին անվստահություն լիբերալ հասարակության շրջանում, որը վախենում էր, թե արդյոք թաքնված չէ «բարեփոխման թերությունների» այդ նշումների տակ իր ու թաքնված ճորտատիրության դատապարտում... Հետևաբար նրա հայեցակետերը հիմնված են և՛ այն ժամանակվա «մայրաքաղաքի, և՛ այն ժամանակվա «գյուղի» անմիջական դիտարկումների, այլ ոչ թե գրքային նյութի գրասենյակային ուսումնասիրության վրա։Գյուղացիական բարեփոխումների վերաբերյալ Սկլադինի հայեցակետերում այդ թեմայի վերաբերյալ նարոդնիկական քաղցր-մեղցր պատմությունների սովորած ժամանակից ընթերցողի ուշադրությունն ամենից առաջ գրավում է հեղինակի չափազանց զգաստությունը։

1868-1896 թվականներին Ֆեոդոր Ելենևը եղել է Տպագրության հարցերով գլխավոր վարչության անդամ, միաժամանակ 1889 թվականի մայիսից եղել է Ներքին գործերի նախարարի խորհրդի անդամ։ Եղել է գաղտնի խորհրդական 1880 թվականի հունվարի 1-ից։ 1896 թվականի սեպտեմբերին անցել է թոշակի հիվանդության պատճառով։

Պարգևներ 

 Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1861 թվական)
 Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1864 թվական)
 Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1869 թվական)
 Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան (1871 թվական)
 Սուրբ Աննայի 1-աստիճանի շքանշան (1873 թվական)
 Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1877 թվական)
 Սպիտակ արծվի շքանշան
 Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան (6 դեկտեմբերի, 1895 թվական)

Մատենագրություն 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  (В изд. 1900 г. подзаг.: «В разъяснение причин студенческих волнений 1899 г.»)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. Т. 2. Г—К. М., 1992. — С. 223—225. — ISBN 5-85270-011-8
 Пономарёв В. П., Шабанов В. М. Кавалеры Императорского ордена Святого Александра Невского. 1725—1917. Т. 3. — М., 2009. — С. 571. — ISBN 978-5-89577-145-7
 Список гражданским чинам четвёртого класса. Исправлен по 1 июня 1879 года. — СПб., 1879. — С. 169.
 Федор Павлович Еленев. К 175-летию со дня рождения (1827)

Ռուս հրապարակախոսներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս գրողներ