Բաշկորտոստանի արգելոց

Բաշկորտոստանի պետական բնական արգելոց գտնվում է Հարավային Ուրալի լեռնաճյուղավորումներում։

Պատմություն 
Արգելոցը կազմակերպվել է 1930 թվականի հուլիսի 11-ին։ Մակերեսը կազմում է 49 609 հեկտար։

Բաշկորտոստանի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության նախարարության խորհրդի 1951 թվականի որոշմամբ արգելոցը լուծարվել է, վերջինիս տարածքում ձևավորվել է անտառային տնտեսություն և անտառը ինտենսիվ շահագործվել է։

1958 թվականի նոյեմբերին Բաշկորտոստանի առաջին արգելոցը վերականգնվեց։ Մինչև 1986 թվականը արգելոցը բաղկացած էր երեք տարածքներից՝ Ուրալ Տաու, Հարավային Կրակ և Պրիբելսկի։ Վերջինս 1986 թվականին վերածվել է անկախ արգելոցի՝ Շուլգան Տաշ։

2006 թվականին Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոնի և Մոսկվայի պետական համալսարանի (աշխարհագրության ֆակուլտետի) աշխատակիցների և ուսանողների ջանքերով մշակվել է արգելոցի տարածքային համալիրների քարտեզը։

Աշխարհագրություն 

Արգելոցը գտնվում է Բաշկորտոստանի (Հարավային) Ուրալի կենտրոնական մասում, Բաշկորտոստանի՝ Բուրզյանսկի, Աբզելիլովսկի, Բելորեցկի շրջանների տարածքում։ Հսկվող տարածքի բնական սահման են՝ Կագա գետը հյուսիսից, Ուրալտաու լեռնաշղթայի արևմուտյան լանջերը արևելքից, հարավից Ուզյան գետը և Կրակ լեռնաշղթայի  հարավային հատվածի արևելյան լանջերը հարավից։

Արգելոցի ռելիեֆը լեռնային է։ Լեռնաշղթաներից շատերի գագաթները հարթ են և ծածկված են անտառներով։ Խիտ անտառային ծածկույթներին հաջորդում են հարավային լեռնաշղթայի տափաստանները, տարբեր բուսատեսկաներով հարուստ մեծ և փոքր մարգագետիններով։ Երկու տարածքներում էլ ռելիեֆն ունի իր առանձանահատկությունները։

Արգելոցի տարբեր տարածքներում կիման տարբեր է, բայց հիմնականում խիստ է, ջերմաստիճանն հասնում է մինչև -45 աստիճան։ Լեռներում ցրտահարություններ լինում են նույնիսկ ամռան ամիսներին։ Սառցահոսանք կարող է նկատվել ապրիլի առաջին կեսերին, իսկ ամսվա վերջին ձյունը հալվում է, պահպանվելով միայն լեռների հյուսիսային լանջերին։ Տեղումները ավելի քանի 500 մմ են, որոնց մեծ մասը տեղում է ամռան և աշնան ընթացքում։

Բուսական և կենդանական աշխարհ 
Արգելոցում աճում են ավելի քան 700 տեսակ խոտային, թփային և ծառային բույսեր, բնակվում են կաթնասունների 51, թռչունների 155, ձկների 27, երկկենցաղների 4 և սողունների 6 տեսակներ։ Արգելոցի տարածքում հանդիպում են նաև բաշկորտոստյան վայրի մեղրատու մեղուներ։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Позднякова Э. П., Лоскутов А. В., Скокова Н. Н. Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.
 Салихова Галина. Билет за границу «Седьмого климата».// Статья в ж.«Ватандаш». 2013, № 11. 
 Кучеров Е. В., Мулдашев А. А., Галеева А. Х. Охрана редких видов растений на Южном Урале. М., 1987.
 Мартыненко В. Б., Соломещ А. И., Жирнова Т. В. Леса Башкирского государственного заповедника. Уфа, 2003.

Արտաքին հղումներ 
 Башкирский заповедник на сайте ООПТ России
 МГУ и Центр «СканЭкс» разработали карту Башкирского заповедника
 Кучеров Е. В., Нигматуллин А. Ф., Япаров И. М. Башкирский заповедник. // Статья в Башкирской энциклопедии

1930 հիմնադրումներ
Ռուսաստանի արգելոցներ