Համաշխարհային տառապանքի հուշարձան

Համաշխարհային  տառապանքի հուշարձան (),  չիրակացված հուշարձանի  նախագիծ, կատարված 1916 թվականին։ Քանդակագործն է Իվան Շադրը։

Պատմություն 
1916 թվականի մարտի 30-ին գերմանական U-33 սուզանավը ջրասույզ արեց Սև ծովում ֆրանսիական   «Պորտուգյալ» նավ-հիվանդանոցը, որի  արդյունքում զոհվեցին 115 մարդ։ Մոսկվայի քաղաքային  դուման որոշում ընդունեց Մոսկվայի Եղբայրական գերեզմանատանը կանգնեցնել զոհվածների հուշարձան։ Հուշարձանի շինարարության համար դուման առանձնացրեց 25000 ռուբլի և հայտարարեց համառուսաստանյան նվիրատվություն։ Հուշարձանների մրցույթում առաջին տեղը զբաղեցրեց   «Համաշխարհային տառապանքի  հուշարձանը», որի հեղինակը Իվան Շադրն էր։

Քանդակագործ Իվան Շադրը Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ստաժավորվել է Փարիզում  և Հռոմում։ Այդ շրջանում նրա մոտ ծագեց նման հուշարձանի գաղափար։ 1916 թվականին քանդակագործը Մաքսիմ Գորկու նյութական օժանդակությամբ ստեղծեց նախագիծը և հուշարձանի մոդելը։ Այդ նախագիծը բազմիցս ցուցադրվել է դասախոսություններին և ներկացվել է Շադրին։ Սակայն, հուշարձանի համար միջոցները չբավականացրեց։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո «Համաշխարհային տառապանքի  հուշարձանի» գաղափարից  միանգամից չհրաժարվեցին։ Հաշվի առնելով նոր իրական ժամանակները քննադատները վերաիմաստավորեցին  հուշարձանի ըմբռնումը․  «ինչպես մարդկության փառաբանում, անցնելով շահագործման և բռնության  սարսափի և արյան ծովի միջով, բարձրացնելով նոր ապստամբություն, բրգաձև՝ հավասարություն, եղբայրություն և ազատություն ․․․  հենց այդպիսի վեհակերտ հուշարձաններ, համակված այնպիսի ոգով, կոմունիստական հասարակության արվեստը կգտնի իր արտահայտության ճշմարտությունը»։ Մոնումենտալ պրոպագանդայի ծրագրի, շրջանակներում առաջարկ է եղել Մոսկվայում  կառուցել հուշարձան, բայց և այդ նախագիծը չիրկանացավ։

Նկարագրում 
Իվան Շադրը այսպես նկարագրեց  հուշարձանը․

Ճարտարապետական հուշարձանում մտածված էին եգիպտական մոտիվներ։ Հեղինակը դիմում է նախաքրիստոնեական սիմվոլիկային, բայց միևնույն ժամանակ օգտագործում է աստվածաշնչյան տեքստեր։ Քանդակագործը բուրգը նմանեցնում է Գողգոթային և խանգարում է խաչի արտացոլումը իր պատի վրա։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Չիրականացված ճարտարապետական նախագծեր