Էքզիստենցիալ ճգնաժամ

Էքզիստենցիալ ճգնաժամ ( – գոյություն;  – որոշում, շրջադարձային կետ), տագնապային վիճակ, հոգեբանական խոր անհարմարավետության զգացում գոյության իմաստի մասին մտածելիս։ Առավել տարածված է այն շրջաններում, որտեղ գոյատևելու համար հիմնական կարիքները բավարարված են։

Նկարագրություն 
Այս վիճակը բավականին նման է սոցիոլոգիական անոմիա հասկացությանը։ Այն երբեմն կապում են նաև անցումային տարիքի (14-16 տարեկան), միջին տարիքի (40 տարեկան) ճգնաժամի հետ։

Հիմնականում, էքզիստենցիալ ճգնաժամն առաջանում է, երբ մարդը հանկարծակի գիտակցում է, որ չգիտի, թե իր ինչին է պետք կյանքը, կամ զգում է իր մահվան անխուսափելիությունը։

Մարդը բախվում է պարադոքսի հետ, երբ հավատում է իր կյանքի կարևորությանը, բայց միաժամանակ հասկանում է, որ գոյությունը ինքնին նշանակություն և իմաստ չունի։ Այդ ժամանակ առաջանում է կոգնիտիվ դիսոնանս։

Երբեմն էքզիստենցիալ ճգնաժամը կարող է առաջ գալ մարդու կյանքում որևէ նշանակալի իրադարձության կամ փոփոխության պատճառով։ Նման իրադարձությունների տիպիկ օրինակ են կյանքին սպառնացող իրական վտանգի առաջացումը, սիրելի մարդու կորուստը, հոգեներգործող նյութերի օգտագործումը (օրինակ՝ LSD), մեկուսի բանտարկությունը, և այլն։

Էքզիստենցիալ ճգնաժամը կարող է առաջանալ հետևյալ խնդիրների պատճառով.
 խոշոր դեպրեսիվ խանգարումներ;
 անքնություն;
 երկարատև մեկուսացում;
 դժգոհություն կյանքից;
 հոգեբանական տրավմա։

Այսպիսի ճգնաժամի ժամանակ մարդը կարող է ունենալ.
 մեկուսացվածության և միայնության զգացում;
 իր՝ մահկանացու լինելու գիտակցում, կամ վստահություն, որ հանդերձյալ կյանք գոյություն չունի; 
 գիտակցում, որ իր կյանքը չունի որևէ իմաստ և նպատակ; 
 իրականության զգացման և աշխարհայացքի կորուստ։

Ճգնաժամի հաղթահարումը 
Նորվեգացի փիլիսոփա Պետեր Զապֆեն «Վերջին Մեսսիա» էսսէ-ում առաջարկում է էքզիստենցիալ ճգնաժամի հաղթահարման քառաստիճան տարբերակ. մեկուսացում, ֆիքսում, շեղում և սուբլիմացիա։

Կարճաժամկետ և ոչ կլինիկական հետազոտությունը պարզել է, որ Acetaminophen-ի մի դոզան կարող է նվազեցնել էքզիստենցիալ անհանգստության որոշ ասպեկտներ։

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Էքզիստենցիալիզմ
 Նիհիլիզմ

Հոգեկան վիճակներ
Էքզիստենցիալիզմ