Մրգահաց

Մրգահաց (գերմ․ Früchtebrot), Ավստրիայի և Բավարիայի խոհանոցների ավանդական ուտեստը, որը քաղցր հաց է՝ խմորի մեջ չորացրած մրգերի մեծ բաժինով։ Սովորաբար մրգային հացը թխվում է փոքր հացերի տեսքով, ունի հյութեղ և ամուր խմոր, խմորի վրա կան տեսանելի չոր մրգեր և ընկույզներ, որոնք հաճախ պատված են նուշով և բալով։

Պատմություն 
Հարավային Գերմանիայի, Ավստրիայի և Հարավային Տիրոլի տարածքում Սուրբ Ծնունդի ժամանակ ավանդույթ է եղել թխած հացի մեջ չորացրած տանձ ավելացնելը։ Կախված բարբառներից նման խմորեղենները կոչվեցին Հյուզելն, Հյուցեն (Ալեմանական բարբառ) կամ Կլետցեն (Բավարա-Ավստրիական բարբառ)։ Բարգավաճման և հարավային մրգերի ներմուծման արդյունքում մրգային հացի բաղադրության մեջ ներառվել են սալորաչիր, չամիչ, արմավ, թուզ և այլ չորացրած պտուղներ։ Սկզբում ոչ մի քաղցրացուցիչներ չի ավելացվել հացի խմորի բաղադրության մեջ, հետո խմորի բաղադրության մեջ սկսեցին օգտագործել նաև մեղր կամ շաքար։ Երբեմն մրգային խմորի սովորական խմորիչը փչացնում էր հացի արտաքին տեսքը, սակայն այն թույլ էր տալիս պահելու չորացած մրգերը։

Ծեսեր 

Մրգային հացը թխվել է Անդրեևի օրը (նոյեմբերի 30-ին)։ Գիշերը՝ Անդրեևի օրվա նախաշեմին, դիմակավորված երիտասարդները գնում են բնակիչների տները և նրանցից խնդրում են նվերներ, այդ թվում `մրգային հաց։ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին կամ Ստեփանովի օրը տան սեփականատերը կտրում է մի մրգային հաց, մի կտոր տալիս է երեխաներին և աշխատողներին, այդ հացից իրենց բաժինն են ստանում նաև կենդանիները։ Այս ծեսը տանն ու ախոռներին հաջողություն է բերում և կոչվում է Maulgabe (բերանի նվեր)։

Մրգային հացն առանձնահատուկ արարողության կարևոր մասն է։ Մի աղջկա, ով հասել է ամուսնության տարիքին, իր սիրելին տալիս է մի կտոր մրգային հաց։ Եթե հացի կտրված ծայրը հարթ է, սա նշանակում է աղջկա համաձայնությունը ամուսնության առաջարկի հետ կապված, իսկ եթե հացի եզրը չընկնի, ապա դա նշանակում է ամուսնության առաջարկի մերժում։

Գրականության մեջ 
Շատ երեխաներ հայտնի մրգային հացի մասին տեղեկանում են մանկական «Շատ քաղցած թրթուր» գրքից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Рецепт фруктового хлеба  на русском языке.

Կարկանդակներ
Ավստրիական աղանդեր