Խեղճ մարդիկ (վեպ)

«Խեղճ  մարդիկ» (), Ֆեոդոր Դոստոևսկու առաջին վեպը, որը սկսել է գրել 1844 թվականից և բազմաթիվ փոփոխություններից հետո ավարտել է 1845 թվականին։ Գրված է նամակաձև վեպի տեսքով։

Ստեղծման պատմությունը 
Վեպի աշխատանքը սկսվել է 1844 թվականի հունվարից, Օնորե դը Բալզակի «Եվգենի Գրանդ» վեպի թարգմանությունից հետո։ Աշխատանքը շարունակվեց 1844 թվականի ամբողջ գարնանը և ամռանը։
Այդ ամբողջ ընթացքում հեղինակը իր մտահղացումների մասին ոչ ոքի չէր պատմում։ Վերջապես, եղբորը ուղղված նամակում, Դոստոևսկին որոշում է պատմել իր աշխատանքի մասին, ներկայացնում է առաջիկա մտադրության մասին, որ ցանկանում էք ավարտել մաքուր տարբերակը և, դեկտեմբերի 14-ին ստանալով պատասխանը, այն հանձնել «Հայրենական տեղեկագիր» ամսագրին։
Առաջին սևագիր խմբագրումը նոյեմբերին պատրաստ էր, բայց արդեն դեկտեմբերին արմատապես վերամշակվել էր։ 1845 թվականի փետրվարին գրողը կրկին փոփոխություններ է կատարում, արտագրում է այդ տարբերակը և կրկին որոշում է ուղղել խմբագրությունը։ Վերջապես միայն 1845 թվականի մայիսի 4-ին վեպը արդեն պատրաստ էր։
Դմիտրի Գրիգորովիչը, որը 1844 թվականի սեպտեմբերի վերջին ապրում էր Դոստոևսկու հետ միասին միևնույն բնակարանում, այսպես է հիշում նրա աշխատանքի մասին «Խեղճ մարդիկ» վեպի վրա։

Մայիսի վերջին ավարտելով վեպի վերջաբանի վերամշակումը Դոստոևսկին «մի անգամ նստելով և առանց կանգ առնելու» կարդում է Գրիգորովիչին։ Վերջինս շոկի մեջ, անմիջապես վերցնում է ձեռագիրը և ոըղևորվում է Նիկոլայ Նեկրասովի մոտ։ Թեև Նեկրասովը զայրացած էր ուշ այցելության համար, սակայն համաձայնվում է կարդալ թեկուզ մի տաս էջ։ Ամբողջ գիշեր չշեղվելով, նրանք կարդում են ամբողջ վեպը և առավոտյան ժամը 4-ին վերադառնում են Դոստոևսկու մոտ, որպեսզի կարդացածից թարմ տպավորություններով հիացմունքով կիսվեն նրա հետ։ Նույն օրը առավոտյան Նեկրասովը ձեռագիրը տանում է Լոպատինի տուն (Գրական տուն), որտեղ հանձնում է Վիսարիոն Գրիգորևիչին ասելով.

Քննադատը անվստահությամբ ընդունեց այս հայտարարությունը, սակայն այդ նույն օրը երեկոյան հանդիպում խնդրեց Նեկրասովից հեղինակի հետ։ Հաջորդ օրը հանդիպելով Դոստոևսկու հետ, Բելինսկին անձամբ է ջերմորեն ընդունում նրան և բարձր է գնահատում ստեղծագործությունը։ Դոտոևսկին ամբողջ կյանքում համարում էր, որ այդ հանդիպումը նրա համար շրջադարձային էր, գրողը ամրապնդվեց հավատքով իր տաղանդի ու կարողությունների վրա։
Առավոտյան Պավել Անենկովին մոտ այսպես է բնութագրում սկսնակ հեղինակի «Աղքատ մարդիկ» վեպը աշխատանքը.

Սյուժե 
Վեպը ներկայացնում է Մակար Դեվուշկինի և Վարվարա Դոբրոսլյովայի նամակագրությունը։ Վեպի նամակներով ձևը թույլ է տվել հեղինակին փոխանցել ինքնաբացահայտող հերոսների հոգեբանության նուրբ երանգները։

Կերպարներ 
 Մակար Ալեքսեևիչ Դեվուշկին
 Վարվարա Ալեքսեևնա Դոբրոսյոլովա
 Վարվարա Ալեքսեևնա Դոբրոսյոլովայի ծնողները
 Աննա Ֆյոդերովնա
 Ծառա Թերեզան
 Ծառա Ֆալդոնին
 Ուսանող Պակրովսկին
 Ուսանող Պակրովսկու հայրը
 Գորշկովը ընտանիքի հետ
 Ռատազյաև
 Բիկով
 Ֆեդորա

Մակար Ալեքսեևիչ Դեվուշկինի և Վարվարա Ալեքսեևնա Դոբրոսյոլովայի ծաղրանկարը

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

Դոստոևսկու վեպեր
Նամակագրական վեպեր
1845 վեպեր
Ռուսերեն գրքեր
Ռուսական գրականություն