Արևելյան Մարկա

Արևելյան Մարկա (, , հայտնի է նաև որպես Բավարական Արևելյան Մարկա), վաղ ֆեոդալական պետություն (Մարկա), որը գոյություն է ունեցել 9-ից 12-րդ դարերում Գերմանիայի հարավ-արևելքում։ Հանդիսանում է Ավստրիայի դքսության նախորդը։ 10-րդ դարից սկսած որպես պետության անվանում օգտագործվել է Արևելյան Մարկան կամ Ավստրիայի մարկգրաֆությունը, որոնք հանդիսանում են իրավահավասար անվանումներ։

Պատմություն 
Սլավոնների հողերի սահմանին բուֆերային պետություն ստեղծելու առաջին փորձը կատարվել է 9-րդ դարի սկզբին։ Ավարների դեմ Կառլոս Մեծի պատերազմներից հետո ֆրանկյան հողերը ընդարձակվեցին դեպի արևելք։ Դանուբ գետից մինչև Վիեննական անտառ տարածվող տարածքը, որը Ժողովուրդների մեծ գաղթի հետևանքով բնակեցվել էր հիմնականում սլավոններով, մտավ Բավարիայի դքսության կազմ։ Այդ տարածքներում ձևավորվեց այսպես կոչված Բավարական Արևելյան Մարկան, որի հիմնական խնդիրը գերմանական ազդեցության տարածումն էր, քրիստոնեացումն ու սլավոնական հարձակումներից սահմանի պաշտպանությունը։ Արևելյան Մարկայից դեպի հարավ նույնպես ձևավորվեցին մարկայի կազմավորումներ և իշխանություններ (Շտիրիա, Կարինթիա, Կրաինա, Իստրիա դքսություններ), որոնք ծառայում էին որպես բուֆերային (չեզոք) գոտի Գերմանիայի և հարավային սլավոնների միջև։ 870-ական թվականներինԲավարական և այլ մարկաները միավորվեցին Առնուլֆ Կարինտացու իշխանության ներքո, ով 896 թվականին դարձավ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր։

892 թվականին Դանուբի միջին հոսանքներ տեղափոխվեցին հունգարները, որոնք սկսեցին իրենցից ներկայացնել առավել լուրջ վտանգ կայսրության համար, քան սլավոնները։ 907 թվականին Պրեսբուրգի ճակատամարտում (ներկայում՝ Բրատիսլավա) գերմանական զորքերը հիմնովին ջախջախվեցին հունգարական բանակի կողմից, ինչը հանգեցրեց հունգարների կողմից մինչև Էնս գետը հասնող տարածքների նվաճմանը և Բավարական մարկայի անկմանը։ Հունգարական արշավանքների դեպի Գերմանիա շարունակվեցին մինչև 10-րդ դարի կեսեր։ Միայն 955 թվականին Լեխ գետի ափին տեղի ունեցած ճակատամարտում գերմանական կայսր Օտտոն I Մեծը վճռորոշ հաղթանակ տարավ և ազատագրեց Ավստրիայի տարածքը։

Մոտավորապես 960 թվականին Բավարիայի կազմից կրկին առանձնացավ Արևելյան Մարկան։ Այն ժամանակ Մարկայի տարածքն ընդգրկում էր ժամանակակից Ստորին Ավստրիա նահանգն և Վերին Ավստրիայի արևելյան հատվածը։ Այդ տարածքներում իշխանության ստեղծման նպատակն էր Գերմանիայի սահմանները հունգարական հողերից առավել արդյունավետ պաշտպանելը։

976 թվականին Արևելյան Մարկայի մարկգրաֆ է դառնում Լեոպոլդ I-ինը, ով հանդիսանում է Բաբենբերգների դինաստիայի հիմնադիրը։ Լեոպոլդ I-ը կառավարում է Ավստրիան մինչև 1246 թվականը։ Նրա հետնորդների օրոք մարկայի տարածքն ընդարձակվում է։ Արևելյան ուղղությամբ մարկայի տարածքը հունգարներից նվաճած հողերի հաշվին տարածվում է մինչև Լայտա գետ։ 996 թվականին առաջին անգամ հիշատակվում է մարկայի հին գերմանական անվանումը՝ «Օուստրիխ» («Ostarrîchi»), որից էլ առաջացել է ժամանակակից Ավստրիա () անվանումը։

Արևելյան Մարկան կամ Ավստրիայի մակգրաֆությունը մնաց Բավարիայի սյուզերենության ներքո մինչև 1156 թվականը, երբ կայսր Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսը պետությանը շնորհեց դքսության կարգավիճակ և Բավարիայից անկախություն։ Այդ ժամանակվանից սկսած Ավստրիայի տարածքն այլևս չկոչվեց Արևելյան Մարկա անվանումով։

«Արևելյան մարկա» կամ «Օստմարկ» տերմինները օգտագործվել է միայն Երրորդ Ռեյխի կողմից Ավստրիայի նկատմամբ 1938 թվականին տեղի ունեցած անշլյուսից հետո։ Ավելի ուշ այն փոխարինվել է «ալպյան և դանուբյան ռեյսխգաու» անվանումով։

Տես նաև 
 Ավստրիայի պատմություն
 Բաբենբերգներ

Ծանոթագրություններ 

Միջնադարի պատմական երկրներ
Ավստրիայի պատմություն
Գերմանիայի պատմություն
Գերմանիայի պատմական տարածքներ
Պատմական մարզեր