Կոկորդիլոսը (պատմվածք)

«Կոկորդիլոս» (), Ֆեոդոր Դոստոևսկու պատմվածքը, գրված նրա համար ոչ բնութագրական երգիծաբանական ոճում։ Սատիրան ուղղված է լիբերալիզմի վրա, ստեղծված քաղաքական օղակի և հրատարակության վրա, որոնցով Դոստոևսկու ամսագրերի էջերի վրա նա հիմնականում բանավիճել է։ Գոյություն ունի կարծիք, որ Դոստոևսկու սատիրայի առարկան հանդիսանում է Չերնիշևսկին։

Ստեղծման պատմություն 
Պատմությունն առաջին անգամ հրապարակվել է 1865 թվականին «Դարաշրջան» ամսագրում։

Հիշողություններում Դոստևսկին բնութագրել է, որ 1864 թվականին «Պասսաժում ինչ-որ գերմանացի փողի դիմաց ցույց է տվել կոկորդիլոս», ինչը նրան դրդել է գրել սատիրաֆանտաստիկ պատմվածք, որը նմանեցվել է Գոգոլի «Քիթ» պատմվածքին։ Ամենասկզբից պատմվածքը կոչվել է՝ «Կոկորդիլոսի կողմից կերված տղամարդու մասին»։ Հետո ամսագրում հրապարակման ընթացքում, նա ստացել է «Կոկորդիլոս անունը։ Աննման պատմություն, կամ Պասսաճը պասսաժում»։

Սյուժե 
Քաղաքական գործչին, Իվան Մետվեիչին կուլ է տալիս կոկորդիլոսը։ Ի զարմանս շրջապատողների, Իվան Մատվեիչը ոչ միայն ողջ է մնում այլ նաև շատ գոհ է տվյալ իրավիճակից.
Հերիք է միայն ինչ-որ անկյուն գնալ կամ հայտնվել կոկորդիլոսի մեջ, փակել աչքերը, և նույն պահին կհայտնագործես մի ամբողջական դրախտ ամբողջ մարդկության համար։
Իվան Մատվեիչը պատրաստվում է ապրել 1000 տարի և միայն սրտնեղում է, որ նրա հագին ռուսական, այլ ոչ թե անգլիական կտորից հագուստ է, նա երկար չի դիմանա, և 1000 տարվա ընթացքում կմարսվի։ Իր և իր նախկին կնոջ հրաբերություններում քաղաքական գործիչը կառուցում է հսկայական ծրագրեր, մեկը մյուսից պատվամոլ։

Իրենց անհեթեթ են պահում նաև պատմության մնացած անդամները։ Գերմանացին, կոկորդիլոսի տերը, մտահոգված է կոկորդիլոսի առողջությամբ, իր միակ հարստությամբ։ Իվան Մատվեիչի կինը ավելի մտահոգված է իր այժմյան «այրու» կարգավիճակով։ Հիմնական ծանոթը Տիմոֆեյ Սեմենիչն է, որը չի ցանկանում պատասխան տալ իր գործընկերոջ համար և գրավել ղեկավարության ուշադրությունը։

Կերպարներ 
 Իվան Մատևիչ — քաղաքական գործիչ, որին կուլ էր տվել կոկորդիլոսը
 Ելենա Իվանովա — Իվան Մատևիչի կինը
 «գերմանացի» — կոկորդիլոսի տերը
 Տիմոֆեյ Սեմենիչ — Իվան Մատևիչի ծանոթը, հնաոճ և ոչ հեռու, բայց հիմնական մարդ
 Սեմեն Սեմենովիչ Ստրիժով — պատմող, պաշտոնակից անձ, հեռու բարեկամ և Իվան Մատեևիչի «տան ընկերը»
 Կալրհեն (կոկորդիլոս) — գերմանացու կենդանաբանական այգու գլխավոր տեսարժանությունը

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Крокодил. Необыкновенное событие или пассаж в Пассаже» в проекте «Федор Михайлович Достоевский. Антология жизни и творчества»
 Отдельное прижизненное издание 1866 г.  
 Полный текст рассказа

Ֆեոդոր Դոստոևսկու ստեղծագործություններ