Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ

Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
Միամյա բույս է, որն ունի 10-25 սմ բարձրություն։ Հովանոցի ներքին ծաղիկները երկսեռ են, համարյա նստադիր, արտաքին ծաղիկները արական են, երկար ծաղկակոթերով։ Ծածկոցի թերթերը խոշոր և փշատամնավոր եզրերով են։ Պտուղների մերիկարպները մեջքի կողմից սանրաձև ատամնավոր են։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթա, Ողջաբերդի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Սիրիական անապատում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ կավային լանջերին, ցանքերում, կիսաանապատում և չոր տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Կովկասում հանդիպում է միայն Հայաստանում երկու պոպուլյացիաներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին տնտեսական գործունեության (գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնում, տնտեսական կառույցների ստեղծում), ինչպես նաև անասունների կողմից տրորման հետևանքով սպառնում է աճելավայրերի խախտման սպառնալիքը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիաներից մեկը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Միամյա բույսեր
Ծածկասերմեր
Հովանոցավորներ
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր