Քաղաքացիության ընտրություն

Քաղաքացիության ընտրություն կամ օպտացիա (լատ. optatio — ցանկություն, ընտրություն; ), միջազգային և սահմանադրկան իրավունքում քաղաքացիություն ունեցող անձանց ընտրություն,  ովքեր ունեն երկքաղաքացիություն, կամ  մի երկրի որոշակի տարածքը մյուսին փոխանցելու գործընթացի ժամանակ։

Տարածքային փոփոխությունների ժամանակ օպտացիայի իրավունք առաջանում է հետևյալ դեպքերում՝

 նոր պետության առաջացման դեպքում, երբ տվյալ նոր պետությունը բաժանվում է այլ պետությունից
 մեկ պետության փլուզման, և նոր պետությունների առաջացման դեպքում։

Անձինք, որոնց տրվել է  օպտացիոն իրավունք, պետք է որոշակի սահմանված  ժամանակահատվածում ընտրություն կատարեն կամ մնան այն պետության քաղաքացի, որում եղել են առաջ, կամ ստանան այն պետության քաղաքացիությունը, որին  փաստացի անցնում է տվյալ պետությունը։ Երեխաները, որպես կանոն, օպտացիայի դեպքում ստանում են  այն պետության քաղաքացիությունը, ինչ իրենց ծնողները։ Օպտացիայի ժամանակ պահպանվում է նրանց գույքային իրավունքը։

Օպտացիայի օրինակ է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, տարածքային փոփոխությունների հետ  կապված 1947 թվականի Իտալիայի Հաշտության պայմանագիրը, որի համաձայն՝ այն քաղաքացիները, որոնք ապրել են մինչև 1946 թվականը այն տարածքում, որը անցել է այլ պետության, տրամադրվել է օպտացիոն իրավունք մեկ տարվա ընթացքում։

Հետպատերազմյան  շրջանում օպտացիայի մասին մի շարք պայմանագրեր եզրափակվել են ԽՍՀՄ֊ում։  Օրինակ, նախկին ԽՍՀՄ֊ի և Ուկրաինայի միջև 1945 թվականի արձանագրությունը  նախատեսում էր, որ Ուկրաինայի կամ Ռուսաստանի քաղաքացիները, ովքեր ապրել են Չեխոսլովակիայի տարածքում, կարող են ընտրել կամ ԽՍՀՄ֊ի կամ Չեխոսլովակիայի քաղաքացիության իրավունք։ Նաև կնքվել է պայմանագիր ԽՍՀՄ֊ի և Լեհաստանի միջև բնակչության մասին։

Անձինք, ովքեր ունեին եվրոպական կամ լեհական քաղաքացիություն,  ստացել են իրավունք տեղափոխվել ԽՍՀՄ֊ից Լեհաստան, իսկ այն անձինք, ովքեր ունեին ռուսական, բելառուսական, ուկրաինական և լիտվիայի քաղաքացիություն, և բնակվում էին Լեհաստանի տարածքում, իրավունք ստացան տեղափոխվել ԽՍՀՄ։ Հարկ է նշել, որ  օրինակ, ԽՍՀՄ֊ից  դեպի Մերձբալթյան երկրներ տեղափոխված ռուսալեզու բնակիչներին այդ երկրներում  արգելված էր  ստանալ օպտացիոն իրավունք։

Տես նաև 
 Քաղաքացիություն

Ծանոթագրություններ 

Միգրացիոն իրավունք
Միջազգային իրավունք