Կալցիումի հավելումներ

Կալցիումի հավելումներ, կալցիումական աղեր, որոնք օգտագործվում են տարբեր ցուցումներով։ Հավելումները գերազանցապես տրվում են, երբ ռացիոնում կալցիումի քանակը անբավարար է։ Ներքին ընդունմամբ տրվում է թերկալցիումարյունության, օստեոպորոզի և ռախիտի բուժման համար։ Ներարկմամբ տրվում է թերկալցիումարյունության ժամանակ, որը բերում է մկանային կծկանքի և կալիումի և մագնեզիումի հավելյալ քանակների տոքսիկ ազդեցությունների ժամանակ։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններն են փորկապությունը և սրտխառնոցը։ Ներընդունման ժամանակ հիպերկալցիեմիան հազվադեպ է դիտվում։ Կալցիումի հավելումները ի տարբերություն սննդային կալցիումի ավելի հաճախ են բերում Երիկամաքարային հիվանդության։ Մեծահասակներին օրական անհրաժեշտ է 1 գրամ կալցիում։ Կալցիումը հատկապես անհրաժեշտ է ոսկրերի, մկանների և նյարդերի համար։

Կալցիումի հավելումների բժշկական կիրառումը սկսվել է 19-րդ դարից։ Այն ընդգրկված է ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցանկում ամենաէֆեկտիվ և անվտանգ դեղերի շարում։ Այն հասանելի ջեներիկ տարբերակով։ Զարգացող երկրներում նրա արժեքը կազմում է ամսական 0.92–4.76 ԱՄՆ դոլլար։ ԱՄՆ-ում այն կազմում է ամսական 25 դոլլար։ 2016թ կալցիումի հավելումները ԱՄՆ-ում 247-րդ ամենանշանակված դեղերն էին՝ միլիոնավոր դեղատոմսերով։ Երբեմն այն վաճառվում է վիտամին D-ի հետ միասին։

Բժշկական կիրառում

Ոսկրերի առողջություն
Առողջ մարդկանց մոտ ոսկրերի միներալային խտության ապահովման համար չկա կալցիումի հավելումների օգտագործման անհրաժեշտություն, իսկ ռիսկերը ավելի շատ են քան օգուտները։ Կալցիումի օգտագործումը կոնքի կոտրվածքների առաջացման մեջ ունի չնչին ազդեցություն։ The U.S. Preventive Service Task Force-ը խորհուրդ չի տալիս ամենօր օգտագործել կալցիումի հավելումներ կամ վիտամին D։ Չնայած նրան, որ ոսկրերի խտության աճ նկատվել է առողջ երեխաների մոտ, այնուամենայնիվ 2006թ հետազոտության համաձայն լրացուցիչ դիետիկ կալցիումի քանակները նպատակահարմար չէ օգտագործել։

Ազդեցությունը սիրտանոթային համակարգի վրա
Նորմալ զարկերակային ճնշումով երիտասարդ մարդկանց մոտ կալցիումի հավելյալ քանակները շատ քիչ (- 2 մմսս) նվազեցրեցին սիստոլիկ և դիաստոլիկ ճնշումները։ Ի տարբերություն վերջինիս Women's Health Initiative Calcium/Vitamin D Supplementation Study (WHI CaD Study), ի կողմից կատարված հետազոտության համաձայն կալցիում/վիտամին D միասին օգտագործումը բերում է մի շարք սիրտ-անոթային խնդիրների առաջացման, հատկապես պոստմենոպաուզալ շրջանի կանանց մոտ միոկարդի ինֆարկտի։ Այս ամենի պատճառով կալցիում/վիտամին D օգտագործումը խորհուրդ չի տրվում։ 2013թ լույս տեսած հոդվածի համաձայն ոսկրային համակարգի վրա ունեցած դրական ազդեցությունները գերազանցում են սիրտ-անոթային համարագի վրա վնաս առաջացնելու ռիսկին։

Քաղցկեղ
Չկան հստակ տվյալներ թե արդյոք կալցիումի հավելումները օգտակար են քաղցկեղի պրոֆիլակտիկայի համար։ Այդ պատճառով ուռուցքաբանական ազգային համալսարանը խորհուրդ չի տալիս օգտագործել կալցիումի հավելումները քաղցկեղի ժամանակ։

Կան քիչ ապացույցներ, որ կալցիումի հավելումները թողնում են պրոֆիլակտիկ ազդեցություն կոլոռեկտալ ադենոմատոզ պոլիպների վրա։

Կողմնակի ազդեցություններ
Անտացիդ կալցիումի կարբոնատի և սննդային հավելումների չափից ավել օգտագործումը բերում է կաթնահիմնային համախտանիշի առաջացման, որի ճամանակ կարող է դիտվել հիպերկալցիեմիայից մինչև մահաբեր երիկամային անբավարարության ախտանիշներ։ Իսկ թե որն է չափից ավել օգտագործումը հստակ պատկերացում չկա, այն մարդուց մարդ տատանվում է։ Մարդիկ ովքեր օրական օգտագործում են 10գ CaCO3 (=4գ Ca) ռիսկի խմբում են և նրանց մոտ կարող է առաջանալ կաթնահիմնային համախտանիշ, բայց այդ վիճակը արձանագրվել է մեկ հիվանդի մոտ, ով օրական օգտագործում էր 2.5գ CaCO3 (=1գ Ca), որը սովորաբար անվնաս քանակ է հանդիսանում։

Այնուամենայնիվ որոշ հետազոտություններ համաձայն ռացիոնում կալցիումի և կալցիումի հավելումների չափից ավել օգտագործումը կապված է սիրտ-անոթային մահացությունների ռիսկի հետ, իսկ որոշ հետազոտությունների համաձայն կապ չունի դրանում կալցիումի ավել քանակները։

Կալցիումի հավելումները կարող են նպաստել երիկամներում քարերի առաջացմանը։

Սուր կալցիումական թունավորում շատ հազվադեպ է լինում և դրան կարելի է հասնել միայն կալցիումի ներերակային ներմուծման ճանապարհով։ Օրինակ՝ պերօրալ միջին մահացու դոզան կալցիումի կարբոնատի և կալցիումի քլորիդի համար կազմում է 6․45 գ/կգ և 1․4 գ/կգ համապատասխանաբար։

Դեղորայքային փոխազդեցություններ
Պերօրալ կալցիումի հավելումները իջեցնում են թիրոքսինի ներծծումը 4-6 ժամով միաժամանակ օգտագործելու պարագայում։ Միաժամանակ այս երկուսի օգտագործումը բերում է հիպոթիրեոզի զարգացման։

Տեսակներ
Ներերակային պրեպարատներ են հանդիսանում կալցիումի քլորիդը և կալցիումի գլյուկոնատը։ Ներընդունման պրեպարատներ են կալցիումի ացետատը, կալցիումի կարբոնատը, կալցիումի ցիտրատը, կալցիումի գլյուկոնատը, կալցիումի լակտատը և կալցիումի ֆոսֆատը։

 Կալցիումի ներծծումը սննդամթերքներից և հավելումներից համանման է լինում ։ Սա հակասում է մի շարք հավելումներ արտադրող կազմակերպությունների գովազդներին։
 Կան նաև մի շարք հյութեր, որոնք հարուստ են կալցիումով
Կալցիումի կարբոնատը հանդիսանում է ամենատարածված և ամենաթանկ հավելումը։ Այն խորհուրդ է տրվում օգտագործել սննդի հետ, իսկ աղիներում լավ ներծծման համար անհրաժեշտ է թթվային միջավայր։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ կալցիումի կարբոնատից կալցիումի ներծծման աստիճանը համարժեք է կաթի կալցիումի ներծծմանը։
Անտացիդները սովորաբար պարունակում են կալցիումի կարբոնատ և հանդիսանում են հաճախ կիրառվող և էժան կալցիումի հավելում։
Կորալյան կալցիումը բրածո կորալյան խութերից ստացված աղ է։ Կորալյան կալցիումը պարունակում է կալցիոիումի կարբոնատ և հանքային տարրեր։ Նախկինում ընդունված այն կարծիքը, որ կորալյան կալցիումը առողջության վրա ունի դրական ազդեցություն ներկայումս մերժվում է։
Կալցիումի ցիտրատը կարելի է օգտագործել սննդից առանձին և ընտրության միջոց է հանդիսանում աքլորհիդրիայով հիվանդների, հիստամինային-2 ընկալիչների բլոկատորներ և պրոտոնային պոմպի արգելակիչներ օգտագործողների մոտ։ Կալցիումի կարբոնատի 21% կազմում է կալցիումը։ 1000մգ մեջ պարունակվում է 210մգ կալցիում։ Սա ավելի տանկ է քան կալցիումի կարբոնատը և նույն քանակի կալցիում ստանալու համար ավելի մեծ քանակ է անհրաժեշտ։
Կալցիումի ֆոսֆատը կալցիումի կարբոնատից էանկ է, սակայն կալցիումի ցիտրատից էժան։ Միկրոկրիստալային հիդրոքսիապատիտը կալցիումի ֆոսֆատի տարաձևերից է, որը օգտագործվում է որպես կալցիումի հավելում։ Հիդրոքսիապատիտը 40% պարունակում է կալցիում։
Կալցիումի լակտատը թեև ավելի տանկ արժե, բայց ունի նույն ներծծման աստիճանը ինչ և կալցիումի կարբոնատը։ Կալցիումի լակտատը և կալցիումի գլյուկոնատը քիչ կոնցենտրացված են և գործնականում չեն օգտագործվումորպես պերօրալ հավելումներ։

Վիտամին D-ն ավելացվում է որոշ հավելումների։ Վերջինս օրգանիզմում բերում է աղիների սպիտակուցների սինթեզի աճի, որոնք մասնակցում են կալցիումի ներծծմանը։

Պիտակավորում
ԱՄՆ-ումորպես հավելումների մեկ չափաբաժինը նշվում է միլիգրամներով և օրաբաժնի տոկոսներով։ Քաշը նշվում է միացության կալցիումական մասի հաշվարկով։ Կալցիումի օրական չափաբաժնի 100%-ը հաշվում էին 1000մգ, իսկ 2016թ մայիսից՝ 1300մգ։ Սննդի և հավելումների ընկերությունները մինչև 2018թ հուլիսը ենթարկվել են այդ պիտակային փոփոխությանը։

Ծանոթագրություններ 

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր