Լոձի ռազմագործողություն

Լոձի ռազմագործողություն, Առաջին համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի խոշոր ճակատամարտ։

Կողմերի ուժեր 
Գերմանացիներ՝
 9-րդ գերմանական բանակ։ 11-րդ, 17-րդ և  20-րդ բանակային կորպուսներ, 1-ին և 25-րդ  պահեստային կորպուսներ, 1-ին և 3-րդ հեծելազորային կորպուսներ, 3-րդ գվարդիական պահեստային դիվիզիա։  155 000 սուր և սվին, 450 գնդացիր, 960 թնդանոթ։
 Ցաստրովի և Հոլենի կորպուսներ ՝ 58 000 սուր և սվին, 100 գնդացիր, 120 թնդանոթ։
 «Պոզնան» կորպուս՝  23 000 սուր և սվին, 50 գնդացիր, 95 թնդանոթ։
 «Բրեսլավլ» կորպուս՝ 22 000 սուր և սվին, 50 գնդացիր, 170 թնդանոթ։
 «Թորուն»  կորպուս՝ 21 000 սուր և սվին, 50 գնդացիր, 95 թնդանոթ։
Ընդհանուր՝  280 000 սուր և սվին, 700 գնդացիր, 1450 թնդանոթ։

Ավստրիացիներ՝
 2-րդ ավստրո-հունգարական բանակ (նոյեմբերի 18-ից)։
Ընդհանուր՝ 100 000 սուր և սվին, 600 թնդանոթ։

Ռուսներ՝ 
 1-ին բանակ։ 4 կորպուսներ՝ 1-ին բանակային, 5-րդ և 6-րդ սիբիրյան կորպուսներ, 1-ին թուրքեստանյան կորպուս, 3½ հեծելազորային դիվիզիաներ. 123 500 սուր և սվին, 200 գնդացիր, 440 թնդանոթ. Հրամանատար՝ Պ. Կ. Ռենենկամպֆ։ 
 2-րդ բանակ։  2-րդ, 4-րդ, 23-րդ բանակային կորպուսներ , 2-րդ սիբիրյան կորպուս։ 4 հեծելազորային դիվիզիաներ։ 158 500 սուր և սվին, 350 գնդացիր, 540 թնդանոթ. Հրամանատար՝ Ս. Մ. Շեյդեման։  
 5-րդ բանակ։ 1-ին, 5-րդ, 19-րդ բանակային կորպուսներ, 1 սիբիրյան կորպուս, 1½ հեծելազորային դիվիզիաներ. 85 000 սուր և սվին, 190 գնդացիր, 320 թնդանոթ։ Հրամանատար՝ Պ. Ա. Պլևե։  
Ընդամենը՝ մոտ 367 000 սուր և սվին, 740 գնդացիր, 1300 թնդանոթ։

Իրադրությունը ճակատամարտից առաջ 
Նախազգուշացված լինելով նոյեմբերի 14-ի առավոտյան ռուսական բանակի կողմից՝ դեպի Գերմանիայի խորքերը նախատեսված ընդհանուր հարձակման մասին և ցանկանալով Արևելյան ռազմաճակատում բեկում մտցնել ի օգուտ իրենց՝ գերմանական հրամանատարությունը՝ Գինդերբուրգը (Արևելյան ռազմաճակատի հրամանատար էր նշանակվել նոյեմբերի 1-ին) և շտաբի պետ Լյուդենդորֆը , որոշեցին իրենք նախահարձակ լինեն։ Գեներալ Ավգուստ Մակենզենի գերմանական 9-րդ բանակը Չեստեխովայի և Կալիշի շրջանից առաջ նետվեցին դեպի հյուսիս՝ Թորուն շրջան, այնպես, որ այստեղից հանկարծակի հարված հասցնեն 1-ին և 2-րդ ռուսական բանակների միջև եղած սահմանագծին, պատռեն ճակատը, դուրս գան ռուսական դիրքեր և շրջապատեն սկզբում ռուսական 2-րդ, ապա՝ 5-րդ բանակները։

Գերմանական 3-րդ հեծելազորային, «Բրեսլավլ» և «Պոզնան» կորպուսները, գեներալ Վոյրշի զորախումբը (գվարդիական պահեստային կորպուսը և 2 հետևակային դիվիզիաներ) և 2-րդ ավստրո-հունգարական բանակը պետք է կասեցնեին ռուսական զորքերի հարձակումը ռազմաճակատից և կաշկանդեին նրանց ուժերը։

Ճակատամարտի ընթացքը 

Նոյեմբերի 11-ին 9-րդ գերմանական բանակի հարվածային զորախումբը անցավ հարձակման՝ Թորուն շրջանից  հավածելով  ռուսական 1-ին և 2-րդ բանակների սահմանագծին՝ Կուտնոյին։ Երեկոյան գերմանացիները դուրս եկան 5-րդ սիբիրյան կորպուսի դիրքեր (50-րդ և 79-րդ հետևակային դիվիզիաներ, կորպուսի հրամանատար գեներալ Սիդորին) և գիշերը կանգ առան ռուսական ռազմաճակատի դիմաց՝ Ուստրոն-Պետրոկով-Սլեսին-Գոդին գծի երկայնքով։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Корольков Г. К. Лодзинская операция 2 ноября — 19 декабря 1914 г. М. 1934
 Рыбин Д. Лодзинская операция на русском фронте мировой войны в 1914 году. М. 1938
 Б. М. Шапошников. Воспоминания. Лодзинское сражение.
 lodz1914.pl — польский сайт о сражении 

Գերմանիայի ճակատամարտեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ռուսաստանի ճակատամարտեր