Տեխնոլոգիայի հիմքերը

Տեխնոլոգիայի հիմքերը (լատիներեն՝ Summa Technologiae), լեհ գրող Ստանիսլավ Լեմի փիլիսոփայական-ապագայաբանական աշխատությունը (1963, առաջին անգամ լույս է տեսել 1964 թվականին, երկրորդ վերամշակված հրապարակումը՝ 1967 թվականին։ Գրքի վերնագիրը վերցրված է Թովմա Աքվինացու և Ալբերտ Մեծի աշխատությունների՝ «Աստվածաբանության հիմքերը» () նմանողությամբ։ Գրքի բովանդակությունը որոշակի առնչակցություններ ունի Արթուր Կլարկի «Ապագայի առանձնահատկությունները» պատմվածքի և խորհրդային աստղաֆիզիկոս Իոսիֆ Շկոլովսկու «Տիեզերք, կյանք, բանականություն» մենագրության հետ (երկուսն էլ առաջին անգամ հրատարակվել են 1962 թվականին)։

Խնդիրներ 

Գրքի հիմնական նպատակը՝ փորձել գիտատեխնիկական, բարոյա-էթիկական և փիլիսոփայական խնդիրների կանխատեսական վերլուծություն իրականացնել՝ կապված քաղաքակրթության փոխազդեցության հետ, տեխնոլոգիական և նյութական սահմանափակումներից ազատ պայմաններում (հեղինակի պատկերավոր ներկայացմամբ՝ «դեռևս գոյություն չունեցող վարդերի փշերի ուսումնասիրություն»)։

Չնայած զգալի ժամանակին, որ անցել էր գործը գրելուց հետո, նաև մի շարք անճշտություններ, որոնք բաց թողեց Լեմը պատճառաբանություններում, որոնք կապված են մաթեմատիկայի, կենսաբանության, հասարակագիտության և գիտության մյուս ճյուղերի հետ, «Summa Technologiae» ընդհանրապես ոչ միայն չի հնացել, այլ ընդհակառակը՝ ձեռք է բերել 20-րդ դարի վերջ և 21-րդ դարի սկզբի ինտելեկտուալ կոնտեքստով հատուկ ակտուալություն։ Լեմի քննարկած հարցերից շատերը 1960-ականներին կազմում էին գիտական ֆանտաստիկայի բարձրագույն մակարդակը՝ վիրտուալ իրականություն, նանոտեխնոլոգիաներ, արհեստական ինտելեկտ, տեխնոլոգիական առանձնահատկություն՝ «Summa Technologiae»-ի առաջին հրատարակումից 30-40 տարի հետո, մտան ակտիվ մշակվող գիտական պրոբլեմների շարքը։

Բովանդակություն 
Գրքի կազմված է ութ գլխից՝

 «Ապագայի կանխատեսումների» պրոբլեմատիկայում ներածության երկընտրանքներ։ Այստեղ Լեմը դասակարգում է տեխնոլոգիաները, որպես «նպատակներին հասնելու միջոցներ», որոնք բնության կերպարանափոխությունն են։ Նա նշում է տեխնոլոգիաների պատահականությունը և երկսայրությունը, որոնք դեպի աստվածաբանություն ձգտելու արտահայտություն են։
 Երկու էվոլյուցիաներ՝ տեխնոէվոլյուցիա և բիոէվոլյուցիա։ Լեմը նշում է երկու էվոլյուցիաների զուգահեռականությունը։ Նոր էվոլյուցիոն ճյուղերի ներկայացուցիչները սովորաբար հասարակ են և մանր, այն դեպքում, երբ գիգանտիզմը բնորոշվում էր էվոլյուցիոն մեռնող ճյուղերով։ Ի տարբերություն տեխնոէվոլյուցիայի, որն առաջ է ընթանում կառուցվածքն ստեղծողի տեխնիկական պատկերացմամբ, կենսաբանական էվոլյուցիան կույր է և ենթարկվում է՝ հարմարվելու անհրաժեշտությանը։ Այնուամենայնիվ տեխնիկական պատկերացումը սպառողական է և հիմնականում ենթարկվում է պարզագույն պահանջներին՝ հագնել, ուտել, տաքանալ և պաշտպանել։ Դիտարկելով տեխնոէվոլյուցիայի էթիկական տեսանկյունները՝ Լեմը նկատում է, որ այն հաճախ չարիք է բերում, քանի որ խթանում է բարիքների անարդար բաշխմանը և արժեզրկում է մշակույթը։
 Տիեզերական քաղաքակրթությունը՝ տեխնոլոգիական քաղաքակրթությունները և տրամաբանող կյանք տիեզերքում և Երկրում։ Լեմը նշում է, որ  Տիեզերքում կյանք գտնելու հնարավորությունը շատ մեծ է, սակայն գործնականում տիեզերքի ռադիոազդանշանները համոզում են մեզ ուղիղ հակառակը։ Դրա հիման վրա Լեմը խոստովանում է տիեզերական քաղաքակրթությունների հնարավոր կարճակեցությունը։

Ծանոթագրություններ 

Ստանիսլավ Լեմի ստեղծագործություններ
Տեխնիկայի փիլիսոփայություն
1963 գրքեր