Կոզարնիկա

Կոզարնիկա կամ Կոզարնիկայի քարանձավ (, Այծի քարանձավ) , Բուլղարիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող բնական քարանձավ, որը օգտագործվել է որպես որսորդական կացարան Ստորին պալեոլիթի ժամանակ (1.6-1.4 միլիոն տարի առաջ)։  Սա Բալկաններով Աֆրիկայից Եվրոպա մարդկության մեծ գաղթի վկայությունն է ի տարբերություն, Ջիբրալթարով գաղթի վարկածի։ Քարանձավը Եվրոպայում վաղ պալեոլիթի մարդու քարանձավային բնակության օրինակ է։ Թարանձավի երկարությունը 210 մետր է։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականին։

Հնագիտական պեղումներ 
Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Հնագիտության ինստիտուտը և Բորդոյի երկրագիտական և չորրորդական նախապատմության ինստիտուտը՝ Նիկոլայ Սիրակովի և Ժան Լյուկ Գոադելիի գլխավորությամբ 1996 թվականից քարանձավում իրականացվում են հնագիտական պեղումներ։

Քարանձավը բնակեցված է եղել վաղ պալեոլիթից։ Առավել հետաքրքրություն են ներկայացնում  խորը շերտերը, որոնց տարիքը 1,4 մլն տարի է։ Այնտեղ հայտնաբերվել են մարդու ոսկորներ, որոնք հնարավոր է, որ պատկանել են հոմո էրեկտուսին (Homo erectus)։ Եթե թվագրությունը հավաստի է, ապա սա Եվրոպայում բանական մարդու ներկայության ամենավաղ ապացույցներից է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Маргарит Дамянов, „Балканският маршрут“, National Geographic България, бр. 3 (5), март 2006, ISSN 1312 – 6571
 „Голяма енциклопедия България“, БАН, т. 6 (ЗНА-КРУ), ИК „Труд“, София, 2012, ISBN 978-954-8104-28-9 / ISBN 978-954-398-141-0, с. 2357 – 2358.
 Paul Rincon, „Early human marks are 'symbols'“, BBC News, 16 март 2004

Բուլղարիայի քարանձավներ