Գործազուրկը (նկար)

Գործազուրկը կամ Անգործը, նկարիչ Էդգար Շահինի ստեղծագործություններից է (1903 թ․), որում, ի տարբերություն նկարչի մինչ այդ ստեղծած գործերի, գործազուրկի կերպարը գերազանցում է գաղափարական նպատակասլացությամբ, հոգեբանական խորությամբ, կերպարի արտահայտչականությամբ, ներգործող տպավորությամբ։

Նկարագրություն 
Ներկայացված է սովամահության դատապարտված, անելանելի կացության մեջ գտնվող գործազուրկ մարդու ծանր հոգեվիճակը։ Նա տուն է վերադառնում աշխատանք գտնելուց լիովին հույսը կտրած, հուսահատ, խռովահույզ հոգով։ Գործազուրկը քայլում է տարերային մղումով, ձեռքերը՝ գրպանում, գլուխը` բարձր, աչքերը՝ չռած, այլայլված և այնպիսի բուռն զայրույթով համակված, որ կարծես պատրաստ է մեկն ումեկին առճակատելու։ Նրա կրքոտ ցասումը հասնում է ապստամբ հոգու ընդվզումի գագաթնակետին, պատրաստ է պոռթկալու։ Դա ալեկոծ հոգու բուռն մակընթացություն է՝ ընդունակ սոցիալական հեղաշրջում կատարելու։ Շահինը ստեղծել է զորեղ բնավորությամբ, անսասան կամքի տեր անձնավորության կերպար՝ օժտելով նրան այնպիսի համընդհանուր մարդկային բարեմասնություններով և դասին համապատասխան տվյալներով, որ այն կարելի է համարել որպես ընչազուրկ դասի ներկայացուցչի կերպար։

Մտահղացում 
Գործազուրկը դիմանկարային կոնկրետ անձնավորություն է, որը նպաստել է ստեղծելու անհատականությամբ կոնկրետ կերպար։ Գործազուրկի հոգեխռով տրամադրությունը, անելանելի ողբերգական կացությունը կանխազգացող մարդու անզոր կսկիծով համակված հոգեկան ապրումները, չարիքի պատճառը գիտակցող մարդու սթափվածությունը լիովին իմաստավորում է մտահղացումը։

Կերպարի մշակման ոճ
Շահինը գործազուրկի կերպարին համապատասխան մշակման ձև է ընտրել՝ աշխատելով չոր ասեղով, խորը փորագրության եղանակով, մուգ բծերով՝ ընդգծելու համար նրա հուզական ներաշխարհը, դրամատիկական անհանգիստ հոգեվիճակը։ Առանց մանրամասների, մեծ ընդհանրացումներով մշակումը ֆիգուրին հաղորդում է միաձույլ ամբողջականություն։ Գերազանցորեն է տրված նրա պլաստիկական կառուցվածքը։ Խորապես տրամաբանված է կոմպոզիցիան։ Նրա տրամադրությանը համապատասխան՝ առաջ թեքված կեցվածք կա, որը ֆիգուրին տալիս է սրընթաց շարժում, նպատակամղում ունեցող մարդու տպավորություն։ Այդ ամենը գործազուրկի կերպարին տալիս են թափ, ուժ։

Ծանոթագրություններ 

1903 նկարներ
Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Էդգար Շահինի նկարներ