Կարբօքսիսոմներ

Կարբօքսիսոմներ (պոլիէդրալ մարմնիկներ)՝ բակտերիաների բջջում միկրոբաղադրիչներ՝ պարունակող  ածխածինը ֆիքսող ֆերմենտներ։ Դրանք բազմանկյուն միաշերտ սպիտակուցային մարմնիկներ են , ունեն 80-ից 140 նանոմետր տամագիծ։ Նրանք  CO2-ի կուտակման մեխանիզմի հիմնական մասն են, և դա օգնում է հաղթահարել ռիբուլոզոբիֆոսֆատկարբօքսիլազի (Ռուբիսկո) անարդյունավետությունը։ Ռուբիսկոն գլխավոր ֆերմենտն է, որը սահմանափակում է ածխածնի ֆիքսացիայի արագությունը Կալվինի ցիկլում։ Քլորոսոմները հայտնաբերվել են բոլոր ցիանաբակտերիաներում և շատ հեմատոտրոֆ բակտերիաներում, որոնք ֆիքսում են  CO2 :

Կարբօքսիսոմները միկրոկոմպարտմենտների մեծ խմբի օրինակ են, ունեն տարբեր ֆունկցիաներ, սակայն նմանատիպ կառուցվածք, որը հիմնված է մեմբրանային սպիտակուցների երկու ընտանիքների հոմոլոգիայի վրա։

Բացահայտման պատմություն 
Առաջին անգամ կարբօքսիսոմները հայտնաբերվել են էլեկտրոնային մանրադիտակի օգնությամբ  1956 թվականին  Phormidium uncinatum ցիանաբակտերիայի մոտ , իսկ ավելի ուշ 1960-ականներին նմանատիպ բազմանկյուն օբյեկտներ հայտնաբերվել են նաև այլ ցիանաբակտերիաների մոտ։1961 թվականին (օրնակ, Halothiobacillus[en], Acidithiobacillus[en], Nitrobacter[en] և Nitrococcus)։  Կարբօքսիսոմները նման էին ֆագային մասնիկներին, և գիտնականները երկար ժամանակ  թերհավատորեն  էին վերաբերբում այն մտքին, որ դրանք կարող էին լինել բակտերիալ բջջի գործառական օրգանելներ։ Սակայն, այս թերահավատությունը արագորեն վերացավ, երվ 1973 թվականին Ջեսապ Շիվլին (Jessup Shively) և նրա գործընկերները առանձնացրեցին կարբօքսիսոմները  Thiobacillus neapolitanus-ից, որից հետո ցույց տրվեց նրանցում Ռուբիսկոյի առկայությունը և ԴՆԹի բացակայությունը։ Հեղինակները առաջարկեցին այդ օրգանոիդները անվանել կարբօքսիսոմներ, քանի որ նոր օրգանոիդները ներգրավված էին ածխածնի ֆիքսման գործընթացում ։

Ծանոթագրություններ 

Ֆոտոսինթեզ