Քսիլոմետազոլին

Քսիլոմետազոլին, քթի խցանման, ալերգիկ ռինիտի և սինուսիտի ախտանշանները թեթևացնող դեղամիջոց։ Խորհուրդ չի տրվում այն կիրառել 7 օրից ավել։ Չի թույլատրվում քսիլոմետազոլին կիրառել մինչ 3 տարեկան, իսկ ըստ որոշ տվյալների մինչև 6 տարեկան երեխաներին։ Այն կիրառվում է ներքթային, հեղուկացիրի (սփրեյի) կամ կաթիլների տեսքով։

Դրսևորվող կողմնակի ազդեցություններից են՝ քնի խանգարումը, քթի գրգռումը, սրտխառնոցը և գլխացավը։ Երկարատև կիրառումը խորհուրդ չի տրվում՝ ռինիտի դեղորայքային բուժման դադարեցման պատճառով։ Հղիության ժամանակ դրա կիրառումը արգելված է։ Քսիլոմետազոլինը պատկանում է հակաայտուցային և ալֆա-ադրեներգիկ ագոնիստների դեղերի դասին։

Քսիլոմետազոլինը արտոնագրվել է 1956 թ․ և կիրառման համար հաստատվել՝ 1959 թ․։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցուցակում, որպես առողջապահության համակարգին անհրաժեշտ առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոց։ Քսիլոմետազոլինը հանդիսանում է ջեներիկ (վերարտադրված) դեղ։ Զարգացող երկրներում մեծածախ արժեքը կազմել է մոտ 0,75 ԱՄՆ$ 10մլ ծավալով սրվակի համար։ Միացյալ Թագավորությունում այդ դեղաչափի արժեքը ըստ Առողջապահության ազգային ծառայության կազմում է մոտավորապես 2,10 ֆունտ։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Դեղը ազդում է քթի արյունատար անոթների թաղանթի ադրեներգիկ ընկալիչների խթանման միջոցով։ Հակաայտուցային ազդեցությունը պայմանավորված է քթում խոշոր երակների կծկումով, որոնք լայնանում են որոշ ինֆեկցիաների հետևանքով դրսևորված բորբոքումների կամ քթի ալերգիայի պատճառով։ Փոքր զարկերակները նույնպես նեղացած են, և դա բերում է նրան, որ դեղաչափման հետևանքով քթի էպիթելը ստանում է ավելի բաց երանգ։

Քսիլոմետազոլինը իմիդազոլի ածանցյալն է, որը նախատեսված է ադրենալինի մոլեկուլային կառուցվածքի նմանակման համար։ Այն քթի լորձաթաղանթում կապնվում է  Alpha-1 adrenergic receptor|α1 և Alpha-2 adrenergic receptor|α2 ադրենաըկալիչների հետ։ Նրա սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունների պատճառով այն չի թույլատրվում կիրառել արյան բարձր ճնշում ունեցող և սրտի ախտահարումներով մարդկանց։

Քսիլոմետազոլինի երկարատև կիրառումը կարող է բերել դրա արդյունավետության նվազման կամ դեղի հանդեպ կայունության զարգացմանը։ Ընկալիչների քանակը նվազում է, երբ դեղի կիրառումը դադարեցվում է՝ կարող է զարգանալ քրոնիկ խցանում, որը կոչվում է դեղորայքային ռինիտ, դարձելի խցանում։ Բացի դրանից, դեղի երկարատև կիրառումը կարող է բերել քթի լորձաթաղանթի դեգեներատիվ փոփոխությունների , որոնք արդեն այլ վտանգ են ներկայացնում առողջության համար։

Հասարակություն և մշակույթ

Առևտրային անվանումներ 
Քսիլոմետազոլինը ամբողջ աշխարհում վաճառվում է մի քանի առևտրային անվանումներով, այդ թվում՝ Անտազոլ (Բանգլադեշում), Քսիլոմետ (Օփսոնին, Բանգլադեշ), Ցիրովին, Կլարիգեն (Դանիա), Նազոլին, Նեո-Ռինոլեինա, Նովորին, Օլինտ, Օտրինոզ, Օտրիվեն (Գերմանիա), Օտրիվին (Կանադա, Շվեդիա, Նոր Զելանդիա, Նորվեգիա, Նիդերլանդներ, Հունաստան, Հունգարիա, Ռուսաստան,  Հարավային Աֆրիկա, Վիետնամ), Օտրիվին (Մեծ Բրիտանիա, Թուրքիա), Նասոմիստ-X, Օտրիվին (Հնդկաստանում), Օտրիքս, Ռինոսետ, Զենֆրեշ, Նաֆտիզին, Քսիմելին (Լատվիայում), Սինուտաբ Նազալ Սփրեյ, Սնուպ ակուտ, Սուդաֆեդ, Քսիլո-Կոմոդ, Քսիլոլին   (ԱՄԷ-ում), Քսիլովիտ, Օլինտ (Սերբիայում), Քսինոզին (Պակիստանում, Աֆղանստանում, Ղրղզստանում, Ղազախստանում), Քսիմելին, Զիմելին, Քսիլոսթար, Քսիլորին (Լեհաստան), Նազոբոլ, Քսիլո Մեֆա և այլն (Շվեյցարիա), Օտրիվին և Դեկոզալ (Հորդանան), Նազիք (Ռումինիա), Նարհիմեդ (Իտալիա)։

Դեղագրություն 
Մեծահասակների համար լուծույթի ստանդարտ կոնցենտրացիան կազմում է Քսիլոմետազոլինի  0,1% զ/ծ (կամ 1մգ 1մլ լուծույթին), իսկ 12 տարեկանից ցածր տարիքի երեխաների բուժման դեղաչափն է՝ 0,05% (0,5 մգ/մլ)։

Ծանոթագրություններ 

Իմիդազոլիններ