Իրավաբան (նկար)

Իրավաբան (), իտալացի գեղանկարիչ, գեղազարդիչ, մաներիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1566 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 64 × 51 սմ։ Այսօր «Իրավաբան» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Շվեդիայի ազգային թանգարանում (Ստոկհոլմ, Շվեդիա)։

Ընդհանուր ակնարկ 
Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի կյանքի վաղ շրջանի մասին տեղեկությունները շատ աղքատիկ են։ Ինչպես շատ իտալացի նկարիչներ, նա նույնպես իր գործունեությունը սկսել է՝ զանազան պատվերներ ընդունելով երկրի տարբեր վայրերում։ Ստեղծել է վիտրաժներ, ֆրեսկոներ և պաստառագորգեր Միլանում, Կոմոյում և Մոնցայում։ 1562 թվականին Արչիմբոլդոն դարձել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության Մաքսիմիլիան II կայսեր արքունի դիմանկարիչը։ «Իրավաբան» ստեղծագործությունը կայսեր շրջապատի մարդկանց դիմանկարների շարքի կտավներից մեկն է։ Այդ շարքի նկարներից են նաև «Գրադարանավարը» և «Խոհարարը»։ «Իրավաբան» նկարը հեղինակը վրձնել է 1566 թվականին։ Այդ ընթացքում Արչիմբոլդոն ստեղծել է մարդանման կերպարների դիմանկարներ՝ օգտագործելով տվյալ բնագավառում աշխատող անձանց վերաբերող առարկաներ՝ նկարելով դեմքի փոխարեն մրգեր, բանջարեղեն, ծաղիկներ, գրքեր և այլն։

Երկար ժամանակ համարվում էր, որ կտավում նկարված է Կաթոլիկ եկեղեցու ռեֆորմացիայի շարժման գործիչ, կալվինիզմի հիմնադիր Ժան Կալվինը, սակայն ավելի ուշ այդ վարկածը հերքվեց։ Հետագայում հաստատվեց, որ նկարում պատկերված է գերմանացի իրավաբան Ուլրիխ Ցեզիուսը՝ Մաքսիմիլիան II կայսեր դատավորը։ Նկարն արժանացավ մեծ ընդունելության և հաջողության։ Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի ընկերը՝ Գրեգորիո Կոմանինին, մի անգամ այսպես է արտահայտվել. «Նկարը կայսրին մեծ հաճույք պատճառեց և հանգեցրեց վերջինիս ծիծաղին մի դատի ժամանակ, որի մասին ես չեմ կարող պատմել»։

Նկարագիր 
«Իրավաբան» ստեղծագործությունում պատկերված իրավաբանը՝ Ցեզիուսը, նկարված է հետևյալ կերպ։ Նրա մարմինը կառուցված է գրքերի դարսվածքից, որոնց վրա շագանակագույն բրդյա վերարկու է՝ աղվեսի մորթով երիզված։ Գրքերի էջերը վերին հատվածում ներկայացված են որպես վերնաշապիկի օձիք։ Իրավաբանի դեմքը նկարիչը ձևավորել է՝ նկարելով շոգեխաշած հավ, որպես քիթ ու աչքեր նկարել է հենց նոր ձվից դուրս եկած ճուտիկ։ Ձկան բերանը ծառայում է որպես բերան, իսկ ձկան պոչը՝ կզակ։

Ճանաչում 
1593 թվականին՝ վաթսունվեց տարեկան հասակում, Ջուզեպպե Արչիմբոլդոն կնքել է իր մահկանացուն և երկար ժամանակ մոռացության մատնվել։ Նրա հանդեպ հետաքրքրությունն աճել է 20-րդ դարում։ Այդ ժամանակ նրան սկսել են անվանել «Սյուրռեալիզմի պապիկ»։ «Իրավաբան» ստեղծագործությունը նվիրված է իրավաբանի կասկածելի և «լպրծուն» գործունեությանն ու որկրամոլությանը։ Ցեզիուսն ի ծնե ուներ ուռուցիկ այտեր, իսկ ձիուց ներքև ընկնելու հետևանքով խեղվել էր քիթը։ Ցեզիուսին այսպես այպանելն ու ծաղրանքով ներկայացնելու պատճառն ըստ երևույթին այն էր, որ վերջինս դադարեցրել էր կաթոլիկ կայսրի հրամանով բողոքական գրականության ձեռքբերումը։

Պատմություն 
Գոյություն ունի «Իրավաբան» կտավի երկու տարբերակ։ Դրանցից մեկը թվագրվում է 1566 թվականով և պահվում է Շվեդիայի ազգային թանգարանում, իսկ ավելի ուշ ստեղծածը իտալական Միլան քաղաքում է՝ անհատական հավաքածուում։ Երկրորդ դիմանկարը, հնարավոր է, որ չի հանդիսանում Արչիմբոլդոյի աշխատանքը։

Տես նաև 
 Գրադարանավար (նկար)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 «Իրավաբան» . Շվեդիայի ազգային թանգարան

1566 նկարներ
Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի նկարներ
Իտալիայի արվեստ
Աբստրակցիոնիզմ
Շվեդիայի ազգային թանգարանի նկարներ