Արքայազնը և աղքատը

«Արքայազնը և աղքատը» (), Մարկ Տվենի առաջին և ամենահայտնի պատմական վեպը։ Հեղինակն այն գրել է Կոննեկտիկուտի իր տանը, առաջին անգամ հրատարակվել է 1881 թվականին, Կանադայում։ Վեպում հեգնանքով են նկարագրված անգլիական պետականության և 16-րդ դարի դատական համակարգի անկատարությունները և թերությունները։

Սյուժե 
1547 թվականին Լոնդոնում Թոմ Քենթին՝ հոր կողմից ծեծի ենթարկվող աղքատ տղան, ընկնում է թագավորական պալատ և հագուստներով փոխվում է իրեն զարմանալիորեն նման Էդուարդ 6-րդ արքայազնի հետ։ Պալատից դուրս գալով՝ վերջինս իմանում է անգլիական հասարակության ստորին խավի իրավազրկության մասին։ Նա տեսնում է կանանաց խիստ մահապատիժները, ընկնում է բանտ և ավազակների կողմից զվարճալի թագադրության է ենթարկվում։ Էդուարդ 6-րդը երդվում է, որ թագավոր դառնալով՝ կփոխի ամեն ինչ և իր ենթականերին գթասրտորեն և արդար կկառավարի։

Մինչդեռ պալատում մնացած Թոմը փորձում է յուրացնել արքայական նիստ ու կացը։ Նրա էթիկայի կանոններին չտիրապետելը բացատրում են նրանով, որ վերջինիս մոտ հիշողության կորուստ է եղել։ Երբ Թոմը պետք է ժառանգեր գահը Հենրիխի 8-րդի մահից հետո, պալատում հայտնվում է Էդուրադ 6-րդը և որպես գահը ժառանգելու իրավահաջորդ լինելու ապացույց՝ ցույց է տալիս թագավորական կորսված Մեծ գրության տեղը։ Նա թագավոր է դառնում, իսկ Թոմը պաշտոն է ստանում նրա արքունիքում։

Բեմադրություններ և էկրանավորում 
«Արքայազնը և աղքատը» հիմք են հանդիսացել բազում կոմիքսների, մուլտսերիալների, ֆիլմերի համար։ Բոլոր բեմադրությունների և էկրանավորումների շարքում հարկ է նշել.

 «Արքայազնը և աղքատը» 1915 - ԱՄՆ
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1937) - ԱՄՆ
 Թոմ Քենթի - Սերգեյ Միխալկովի կատակերգություն, 1938
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1942) - ԽՍՀՄ
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1971) - Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1972) - ԽՍՀՄ
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1977) - Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1985) - ֆիլմ-բալետ, ԽՍՀՄ
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 1996) - մինիսերիալ, Մեծ Բրիտանիա
 «Արքայազնը և աղքատը» (ֆիլմ, 2000) - Հունգարիա, Մեծ Բրիտանիա
 «Արքայազնը և աղքատը» (մուլտֆիլմ) - 1990, Walt Disney Pictures ստուդիայի արտադրություն

Գրքեր ըստ երկրի
Պատմական վեպեր
Մարկ Տվենի ստեղծագործություններ
Անգլերեն վեպեր
Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր
Հայերեն թարգմանված գրքեր