Խմբաքանդակ՝ ցուլով և այծերով

Խմբաքանդակ՝ ցուլով և այծերով (), մ. թ. ա. 15-14-րդ դարերի կենդանիների պատկերներով մանրաքանդակ, անիմալիստական քանդակ։ Հայտնաբերվել է Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղում։ Պահպանվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում 2007-65 համարի ներքո։

Նկարագրություն 
Խմբաքանդակի պատվանդանի բարձր հատվածում՝ կենտրոնում, կանգնած է ցուլը, պատվանդանի ներքևի հատվածում՝ ցուլի կողքերին, կանգնած են երկու այծ։ Քանդակի պատկերագրության սիմվոլիկան երկնային է. ցուլը խորհրդանշում է գարնանային արևը, բնության զարթոնքը և նորացումը։ Այծերը մեկնաբանվում են որպես ամպրոպ-կայծակ, նաև անձրև և պտղաբերություն։ Ցուլը, այծը պատկանում էին միջին՝ արևային և աստեղային ոլորտներին, հանդես գալով իբրև միջնորդ վերի և վարի միջև։

Պաշտամունքային նշանակությամբ այս քանդակն օգտագործվել է որպես կառքի հմայական զարդ և շտանդարտ։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Հասմիկ Իսրայելյան, Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Ե. 1973 թ.
 Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010 թ.

Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Հնագիտական գտածոներ