Ալֆրեդ Ռիդ

Ալֆրեդ Ռիդ (, ), ամերիկացի կոմպոզիտոր, նոր-դասական երաժշտական ուղղության ներկայացուցիչ, երաժշտական խմբերի, նվագախմբերի, երգչախմբերի և կամերային նվագախմբերի համար գրված ավելի քան երկու հարյուր հրատարակված ստեղծագործության հեղինակ։ Նաև հրավիրվել է որպես դիրիժոր մի քանի նվագախմբերի կողմից՝ տարբեր համերգային շրջագայությունների ընթացքում՝ հանդես գալով Հյուսիսային Ամերիկայում, Լատինական Ամերիկայում, Եվրոպայում և Ասիայում։

Կյանքը 
Ալֆրեդ Ռիդը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 25-ին Նյու Յորքում, իսկ երաժշտությամբ լրջորեն սկսել է զբաղվել տասը տարեկանից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ծառայել է 529-րդ բանակի օդուժի նվագախմբում։ Ելնելով ծառայողական պահանջներից, Ռիդը հաճախում է Նյու Յորքի Ջուլիարդյան երաժշտական դպրոց՝ ուսանելով Վիտտորիո Ջիանինիին, որից հետո նա դառնում է նախ NBC-ի (Ազգային հեռարձակող ընկերության), ապա ABC-ի (Ամերիկյան հեռարձարկող ընկերության) կոմպոզիտորն ու գործիքավորողը։ 1953 թվականին Ալֆրեդ Ռիդը դառնում է Բեյլորի համալսարանի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժորը։ Այստեղ նա ստացավ բակալավրի (1955 թ.) ապա մագիստրոսի (1956 թ.) աստիճան։ Իր մագիստրոսական թեզը՝ Ռապսոդիա ալտի և նվագախմբի համար, արժանացավ Լուրիա մրցանակի 1959 թվականին։

1955 թվականից 1966 թվականներին Ալֆրեդ Ռիդը եղել է Հանսեն երաժշտական հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը։ Նաև եղել է Մայամիի համալսարանի երաժշտագիտության պրոֆեսոր, որտեղ աշխատել է կոմպոզիտոր Քլիֆթոն Վիլիամսի հետ 1966 թվականից մինչև վերջինիս մահը՝ 1976 թվականը։ Մայամիի համալսարանի երաժշտական դպրոցում Վիլիամսի և Ռիդի աշխատասենյակները մոտ էին միմյանց, և Ռիդը Երաժշտության մեդիայի ամբիոնի վարիչն էր։ 1966 թվականին Ռիդը հիմնադրեց երաժշտական շոու-բիզնեսի ուսումնական ծրագրով առաջնորդվող առաջին քոլեջը Մայամիի համալսարանում, որի օրինակին հետևեցին ուրիշ քոլեջներ ու ինստիտուտներ։

«Հայկական պարեր» ստեղծագործությունը 

Ոգեշնչվելով Կոմիտասի գրառած հայ գեղջկական երգերից, Ալֆրեդ Ռիդը գրել է նաև երկու մասից բաղկացած «Հայկական պարեր» ("Armenian dances") շարքը՝ նվագախմբի համար՝ հիմնված հայ գեղջկական երգերի վրա։
Առաջին մասն ավարտել է 1972 թվականի ամռանը։ Այն առաջին անգամ կատարել է Իլինոյզի համալսարանի սիմֆոնիկ նվագախումբը 1973 թվականի հունվարի 10-ին։ Կոմպոզիտորն այն նվիրել է Ցեղասպանությունից փախած հայ գաղթականների զավակ, ամերիկյան դիրիժոր Հարրի Բեգյանին, որն այդ ժամանակ ղեկավարում էր այդ նվագախումբը։ «Հայկական պարեր» ստեղծագործության առաջին մասն ունի հինգ առանձին բաժին՝ որոնցից ամեն մեկում ներկայացված են «Ծիրանի ծառ», «Կաքավիկ», «Հոյ Նազան», «Ալագյազ սարն ամպել է» և «Գնա, գնա» ժողովրդական երգերը։

 Ծիրանի ծառ. սա պիեսի առաջին մեղեդին է, որ սկսվում է կարճ փողային մուտքով։ Այս զգայական և նուրբ երգը բաղկացած է երեք միահյուսվող մեղեդիներից։
 Կաքավի երգը (Con moto). այս երգի ժողովրդական խոսքերը մշակել է Հովհաննես Թումանյանը, որի հիման վրա երգը գրել է Կոմիտաս վարդապետը։ Ունի պարզ մեղեդի, որը սկսվում է հոբոյով, ապա մեղեդին զարգացնում են շեփորներն ու այլ փողային նվագարանները։
 Հոյ Նազան (Allegretto non troppo). սա աշխույժ պարերգ է, որի մեղեդին Ռիդի ստեղծագործության մեջ հանդես է գալիս հիմնականում 5/8 տեմպով։ Սա սիրահար երիտասարդի գովքն է՝ ուղղված իր սիրած աղջկան՝ Նազանին։
 Ալագյազ սարն ամպել է. այս ընդգրկուն և գեղեցիկ երգը, որ ունի 3/4 տեմպ, ծառայում է որպես հակադրություն իրեն նախորդած և հաջորդող աշխույժ երգերի։
 Գնա, գնա (Allegro vivo con fuoco). սա խիստ արագ ուրախ կատակերգ է՝ 2/4 տեմպով, որը, մինչ պիեսի ավարտը, հաղորդում է ընդարձակվելու և արագության տպավորություն։

«Հայկական պարեր»-ի Երկրորդ մասը նույնպես նվիրված է Հարրի Բեգյանին։ Սրա պրեմիերան կայացել է 1976 թվականի ապրիլի 4-ին՝ դարձյալ Իլինոյզի համալսարանի սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ և Հարրի Բեգյանի ղեկավարմամբ։ Երկրորդ մասը բաղկացած է երեք առանձին բաժնից, որոնցից յուրաքանչյուրը հրիմնված է մեկ հայկական ազգային երգի վրա. «Հով արեք, սարեր ջան», «Խումար պառկե» և «Լոռվա հորովել»։

 Հով արեք, սարեր ջան. այս քնարական երգում կյանքի դառնությունները ճաշակած մարդն իր հարազատ ծննդավայրի սարերին է խնդրում հովացնել անարդարություններից այրվող իր սիրտը։ Սա խոր և ընդգրկուն երգ է, որի նուրբ մեղեդային գիծը սահմանափակում է արտահայտվելու շրջանակը։ Եվ Ալֆրեդ Ռիդն էլ վերնագրի կողքին անգլերենով նշել է "The Peasant's Plea", որ նշանակում է «Գեղջուկի պահանջը» ։
 Խումար պառկե. «Խումար» բառը նաև հայկական իգական անձնանուն է։ Կոմիտասն այս երգը մշակել է սոպրանոյի և երգչախմբի համար։ Ավյունով լեցուն, զվարթ այս պարերգում պատկերված է հայկական գյուղական մի ուրախ տեսարան, երբ երկու երիտասարդներ հանդիպում են իրար և ամուսնանում։ Այս երգը բնութագրվում է կենսական ռիթմիկ նախշերով։ Ալֆրեդ Ռիդն այս երգի վերնագրի կողքին անգլերենով նշել է՝ «Հարսանեկան պար» ("Wedding dance"):
 Լոռվա հորովել. այս երգի ազգագրական տարբերակն ունի երաժշտական իմպրովիզացիոն բարդ կառուցվածք, որը խորությամբ ուսումնասիրել է Կոմիտասը։ Նրա հարուստ ռիթմական ու մեղեդային կառուցվածքում ի հայտ են գալիս դեռևս նախաքրիստոնեական մեղեդային տարրեր։ Երգն առնչվում է աշխատանքի պահին հողագործի հոգեկան ու ֆիզիկական վիճակներին։ Հորովելը նրա աշխատանքի ընթացքում ծնված երգ է, որով խնդրանքներ է հղում իր եզներին ու բացականչություններով գովերգում հայրենի բնությունը, աշխատանքն ու նրա արգասիքը գութանով աշխատելու ընթացքում։ Այդ բոլոր արտահայտությունները մշակվել են որպես ազատորեն հոսող մեղեդի։ Սա «Լոռվա հորովել»-ն է և Ալֆրեդ Ռիդն անգլերենով այդպես էլ նշել է՝ «Երգ Լոռիից» ("Songs from Lori"): Ի դեպ, այս մեղեդու մեջ կա մի հատված, երբ պարզորոշ առանձնանում է Գաբրիել Երանյանի «Կիլիկիա» երգի (խոսք՝ Նահապետ Ռուսինյանի) թեման։
Այս և Ռիդի՝ փողային նվագախմբի համար գրած ստեղծագործություններից շատերը թողարկվել են սկավառակով՝ ճապոնական Tokyo Kosei փողային նվագախմբի կատարմամբ։

Ստեղծագործությունները և մշակումները 
Ստեղծագործություններ նվագախմբի համար
 1962 Greensleeves - "What Child is This?"
 American Sketches - No. 1 "Strings 'n Things"
 American Sketches - No. 2 "Fashion Show"
 American Sketches - No. 3 "Country Night"
 American Sketches - No. 4 "By the Lagoon"
 American Sketches - No. 5 "The Mechanical Doll"
 Serenade
 Suite Concertante for strings and harp

Ստեղծագործություններ անսամբլների համար
 1944 «Ռուսական Սուրբ Ծննդյան երաժշտություն» (Russian Christmas Music)
 «Ռուս մանուկների տաղը» ("Carol of the Little Russian Children")
 Antiphonal Chant
 «Գեղջկական երգ» ("Village Song")
 Cathedral Chorus
 1955 Lumberjack Overture
 1956 Ballade for Solo Eb Alto Saxophone & Band
 1958 Might and Majesty, a Biblical Suite
 1959 Music Man
 The Wells Fargo Wagon
 Till There Was You
 Seventy-Six Trombones
 1962 A Festival Prelude
 1962 A Sacred Suite
 1962 rev. 1986 Greensleeves Fantasy for Concert Band
 1963 A Festive Overture
 1966 Rahoon for Solo Clarinet and Band
 1967 The Music-Makers
 1967 Passacaglia
 1968 Intrada Drammatica
 1968 Wapawekka - White Sands
 1970 A Jubilant Overture
 1970 The Pledge of Allegiance for Concert Band
 1971 A Ceremonial Fanfare
 1972 A Northern Legend
 1972 «Հայկական պարեր» (Armenian Dances") Մաս Ա, Կոմիտաս վարդապետի (1869–1935թթ.) գրառած ազգային երգերի հիման վրա
 Ծիրանի ծառ - The Apricot Tree
 Կաքավիկ - The Partridge's Song
 Հոյ Նազան - Hoy, My Nazan
 Ալագյազ սարն ամպել է - Alagyaz
 Գնա, գնա - Go, Go!
 1972 Imperatrix
 1972 In Memoriam, an Elegy for the Fallen
 1973 Punchinello, Overture
 1973 Alleluia! Laudamus Te
 1976 First Suite for Band
 March
 Melody
 Rag
 Gallop
 1977 «Հայկական պարեր» (Armenian Dances") Մաս Բ
 Հով արեք, սարեր ջան
 Խումար պառկե
 Լոռվա հորովել
 1977 Othello A Symphonic Portrait for Symphonic Band in Five Scenes (ըստ Ուիլյամ Շեքսպիրի համանուն պիեսի)
 Prelude (Venice) - The tyrant custom hath made the flinty and steel couch of war my thrice-driven bed. Aubade (Cyprus) - Good Morning, General Othello and Desdemona - She loved me for the dangers I had passed, and I loved her that she did pity them. Entrance of the Court - Behold, the Lion of Venice! The Death of Desdemona; Epilogue - I kissed thee ere I killed thee: no way but this…. 1978 Prelude and Capriccio 1978 Second Suite for Band (Latino Mexicana) Son Montuno
 Tango ("Sargasso Serenade")
 Guaracha
 Paso Double ("A la Corrida!")
 1979 Second Symphony for Band Lento (ma ritmico)
 Allegro con fuoco
 Molto moderato e sostenuto
 1980 A Christmas Intrada 1981 Acalarado for Marching Band
 1981 The Hounds of Spring, A Concert Overture 1981 Rushmore 1982 Queenston Overture 1982 The Garden of Proserpine Symphonic Pastorale
 1982 Viva Musica 1983 Three Revelations from the Lotus Sutra Awakening: To awaken in the Light of the Universe
 To contemplate the Depths of the Soul
 To rejoice in the Beauty of Peace
 1984 Pro Texana Concert-March
 1985 El Camino Real 1985 Ramparts of Courage 1986 Second Century 1988 Praise Jerusalem! 1988 Third Symphony for Band Pesante e molto sostenuto Allegro agitado
 Variations on the "Porazzi"՝ Վագներյան թեմայով
 Allegro deciso
 1990 Mr. Music 1991 A Springtime Celebration 1992 Fourth Symphony for Band Elegy
 Intermezzo
 Tarantella
 1992 Hymn Variants 1992–1993 Fourth Suite for Band - City of Music Intrada
 Arie
 Marsch
 1993 Concertino for Marimba and Winds 1993 Greensleeves 1994 Fifth Symphony for Band Moderately and sustained
 Sakura (Cherry Blossoms)
 Allegro molto, con fuoco
 1995 Fifth Suite for Band (International Dances) Hoe Down (America)
 Sarabande (France)
 Yamabushi Kagura (Japan)
 Hora (Israel and Rumania)
 1995 The King of Love My Shepherd Is 1997 Sixth Suite for Band March Miniature
 Summer Stroll
 Halloween Hobgoblin
 Awa Odori (Japanese Dance)
 1998 Prism 1999 Millennium III Concert Overture
 2000 Children's Suite for Solo Alto-Saxophone and Band or Wind Ensemble
 Kiyoko's Lullaby
 Kiyoko's Playtime
 2000 Giligia (A Song of Remembrance)
 2002 Exhortation and Praise 2004 Ebo Signation A Christmas Celebration Angels We Have Heard On High
 It Came Upon The Midnight Clear
 A O Comell Ye Faithful (Adeste Fideles)
 Silent Night
 A little Concert-Suite Intrada
 Siciliana
 Scherzo
 Gigue
 Acclamation! A Global Greeting for Winds'
 Canto E Camdombe Choral Prelude In E Minor Concertino for Marimbaphon and Winds Nocturne
 Scherzetto
 Toccata
 Concerto for Trumpet and Winds Curtain Up! (A Theater Overture for Winds) Danza Caribe Evolutions East And West - The Kohoku New Town March Golden Jubilee Jidai - Year Of Years! Millennium Music in the Air! O Little Town based on "O Little Town of Bethlehem" - for Choral Ensemble and Concert Band
 O Most Wonderful for Choral Ensemble and Concert Band
 Ode for Trumpet for Trumpet and Band
 Poetry and Power Rosalind in the Forest of Arden Seascape for Euphonium solo and Band
 Serenade Serenade for Clarinet and Band Seventh Suite for Band A Century of Flight
 prologue: Look to the Skies!
 Intermezzo: The Winds and Waves of Wajima
 March: To Fly With the Wings of Eagles
 Siciliana Notturno for Alto-Saxophone and Concert Band
 Silver Shadow (Concert March) Slavonic Folk Suite for SATB Chorus (optional) and Band
 Children's Carol
 Cathedral Chorus
 Symphonic Prelude The Big East March The Crowning Glory The Enchanted Island The Golden Years Third Suite for Band (Scenes De Ballet) Fanfare and Intrada
 Pas de deux
 Polka excentrique
 Danse generale
 «Տասներկուերորդ գիշեր» (Twelfth Night) Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործության հիման վրա
 Prelude: Illyria
 Viola and Orsino
 The Merry Conspirators
 Malvolio's Lament in “Prison”
 V A Double Wedding, and All's Well!
 Two Bagatelles Victory! (Concert March for Winds) With Trumpets and Drums for drums, trumpet, voice, and band

 Ստեղծագործություններ երգչախմբի և նվագախմբի համար 
 All Hall to the Days, Christian Madrigal for harp, piano or guitar in score, strings, mixed choir
 The Pledge of Allegiance for mixed choir and orchestra

 Կամերային երաժշտություն 
 1954 Organ Meditations for solo organ
 1983 Two Bagatelles for trombone quartet
 Double Wind Quintet Havana Moon for Clarinet Choir (3 bb, Alto, Bass, CBass), Percussion, Strings Bass
 Pastorale for Clarinet and Piano
 Scherzo Fantastique for Bass, Contrabass Clarinet, Contrabass, Piano, Woodwinds
 Siciliana Notturno for Solo Alto-Saxophone, Piano, Saxophone, Voice, Woodwinds
 Trilogue, Scherzo'' for Double Bass, Vibraphone, Marimba

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Alfred Reed Collection - Special Collections in Performing Arts at the University of Maryland
 Alfred Reed interview by Bruce Duffie
 Program Note by Alfred Reed, from the scores to Armenian Dances (Part I) and Part II

20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ