Դոսիտեյ Օբրադովիչ

Դոսիտեյ Օբրամովիչ (, կյանքում՝ Դիմիտրի Օբրադովիչ, , ), սերբ լուսավորիչ և բարեփոխիչ Առաջին սերբական ապստամբության ժամանակաշրջանում։ Սերբիայի Լուսավորության առաջին նախարար։ Փիլիսոփայական և բարոյախոսական ստեղծագործությունների և երգերի հեղինակ, առակների թարգմանիչ։ Ժողովրդական լեզվով գրողներից առաջինն է եղել։ Սերբ ժողովրդի ազատագրական պայքարի մասին հայրենասիրական բանաստեղծությունների հեղինակ։

Կենսագրություն 
Դիմիտրի Օբրամովիչը ծնվել է  1742 թվականին Բանատի Չակովո գյուղում Ավստրիական միապետության (այժմ ՝ Ռումինիա, Տիմիշ կոմսություն) տարածքում, արհեստավորի ընտանիքում,։

Սովորելով հիմնական դպրոցում, հետաքրքրվել է կրոնի հարցերով, և հոր մահից հետո գնացել է Ֆրուշկա լեռան Խոպովո վանական համալիր, բայց երբ Դոսիտեյը մոտիկից ծանոթացել է վանական կյանքին և վանական եղբայրությանը, ապա հասկացել է, որ նա և իր գաղափարները չեն համապատասխանում նրանց։ Երեք տարի վանական կյանքից հետո նա լքել է վանքը և սկսել է Եվրոպայով ճանապարհորդել։

Դոսիտեյ Օբրադովիչը շրջագայել է գրեթե ամբողջ Բալկաններով և Փոքր Ասիայով, իսկ այնուհետև այցելել է Իտալիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Անգլիա, Ավստրիա և Ռուսաստան։ Երեք տարի նա անցկացրել է Զմյուռնիայում, որտեղ սովորել է հունական աստվածաբանական դպրոցներից մեկում, որտեղ, ինչպես նաև Քորֆուում, լավ սովորել է հունարեն լեզու, գրականություն և փիլիսոփայություն։ 1787 թվականին սկսած ռուս-թուրքական պատերազմի պատճառով, ստիպված է եղել թողնել այդ դպրոցը։ Ապա նա ապրել է Դալմաթիայում, որտեղ դասավանդել է Կնինի դպրոցներից մեկում, իսկ հետո՝ Զադարում և Տրիեստում։ Դոսիտեյ Օբրադովիչը Տիեստից տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ անց է կացրել վեց տարի և ուսումնասիրել է գերմաներեն լեզուն և մշակույթը։ Որպես լեզվի ուսուցիչ՝ Վիենայից մեկնել Կարլովցի և Մոլդովա։ Հալլեում, ինչպես նաև ավելի ուշ՝ Լայպցիգում, ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն։ 1783 թվականին հրատարակել է «Կյանքն ու արկածները»  իր առաջին աշխատությունը։

Առաջին սերբ ապստամբության սկզբում նա Տրիեստիում է եղել։ Օբրադովիչն ապստամբների համար դրամահավաք կազմակերպողներից առաջինն է եղել, ապա ապստամբների և Ռուսաստանի միջև տարբեր գաղտնի առաքելություններ է իրականացրել, և վերջապես տեղափոխվել է Սերբիա։ Որպես իր ժամանակի առավել լուսավորյալ սերբ՝ նա դարձել է առաջին սերբ կրթության նախարարը, դպրոցներ է ստեղծել, դարձել է Կարագեորգիի անձնական քարտուղարը և խորհրդականը։

1810 թվականին հիմնադրել է Սերբիայում առաջին  հոգևոր ճեմարանը։

Մահացել է 1811 թվականին, Բելգրադում, որտեղ և թաղվել է Տաճարի եկեղեցու դիմաց։ Նրա մարմինը երկու անգամ տեղաշարժել են. 1837 թվականին Տաճարային հին եկեղեցին քանդվելու և տեղում նոր եկեղեցի կառուցելու պատճառով, և 1897 թվականին, երբ նրա գերեզմանը տեղադրել են Վուկ Կարաջիչի  շիրիմի մոտ, վերջինիս մարմինն այդ տարի Վիեննայից էին տեղափոխվել։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Обрадович Доситей — статья из Большой советской энциклопедии.
 ДОСИФЕЙ.  Православная энциклопедия. Т. XVI. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2007. — С. 65-66. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 978-5-89572-028-8.
 Fischer, Wladimir, "The Role of Dositej Obradovic in the Construction of Serbian Identities During the 19th Century," Spaces of Identity (1.3, 2001), 67–87.

Անձինք այբբենական կարգով
1742 ծնունդներ
Հունվարի 11 մահեր
1811 մահեր
Բելգրադ քաղաքում մահացածներ
Սերբ բանաստեղծներ
Սերբ գրողներ
Սերբիայի քաղաքական գործիչներ
18-րդ դարի գրողներ
19-րդ դարի գրողներ
Սերբ դրամատուրգներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Սլավոնագետներ