Իլ-18 օդանավի ավիավթար Լենինգրադում (1970)

Իլ-18 օդանավի ավիավթար Լենինգրադում,  ավիավթար է, որ տեղի է ունեցել 1970 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Լենինգրադում, Պուլկովո միջազգային օդանավակայանի մոտ։ Լենինգրադ - Երևան երթուղիով SU-3012 չվերթի «Աերոֆլոտ» ընկերության Իլ-18 օդանավը թռիչքից մի քանի վայրկյան հետո ընկել է։ Մահացել են 6, վիրավորվել՝ 26 մարդ։

Օդանավ 
Իլ-18Բ ինքնաթիռը (գրանցման համարը՝ ՍՍՀՄ- 75773, գործարանային համարը՝ 181003603, սերիական համարը՝ 036-03) շահագործման է հանվել 1961 թվականին, առաջին թռիչքը կայացել է օգոստոսի 24-ին։ Սեպտեմբերի 3-ին հանձնվել է «Աերոֆլոտ» ընկերության Հայաստանի Քաղաքացիական ավիացիայի վարչությանը (Երևանյան բաժանմունք)։ Ավիավթարի պահին օդանավը ուներ 13760 ժամ թռիչք և կատարել էր 6733 թռիչք-վայրէջք։

Անձնակազմ 
SU-3012 չվերթի անձնակազմում եղել են ( «Աերոֆլոտի» 279 թռիչքային ջոկատ) ՝

 օդանավի հրամանատար՝ Լևոն Քրիստափորի Բարիկյան
 երկրորդ օդաչու՝ Սուրեն Տիգրանի Խուդավերդյան
 շտուրման՝ Իվան Վասիլիի Ֆատեև
 բորտմեխանիկ՝  Հենրիխ Արտաշեսի Թարվերդյան
 ռադիստ՝ Հովհաննես Թաթևոսի Հունանյան

Ինքնաթիռի սրահում երեք ուղեկցող են աշխատել՝

 Լյուսյա Ցոլակի Վարդանյան
 Սողոմոն Համբարձումի Պետրոսյան
 Վալերի Գրիգորի Պրեդին

Օդանավում 86 մարդ են եղել, որոնցից 78-ը ուղևոր էին, իսկ 8-ը անձնակազմի անդամ։

Աղետ
Ժամը 16:33-ին երկինքը ամպել էր (120 մ բարձրություն) և ձյուն էր գալիս։

Ժամը 16:33:05-ին  SU-3012 չվերթին թույլատրվել է թռիչքային ուղի դուրս գալ։ Ժամը 16:34:15-ին անձնակազմը օդ բարձրանալու թույլտվություն է խնդրել։ Ժամը 16:35-ին ինքնաթիռը 250 կմ/ժ արագությամբ թռիչքային գոտուց օդ է բարձրացել 99° մագնիսային անկյան տակ։ Ըստ ականատեսների ինքնաթիռը օդ է բարձրացել տանգաժի անսովոր մեծ անկյան տակ, այսինքն վեր ցցած քթամասով և տատանվելով կողմից-կողմ։ 30-50 մետր բարձրություն հավաքելով և թռնելով 1,5 կմ օդանավը արգությունը գցել է մինչև 200կմ/ժ, որից հետո նույն՝ քթամասը վեր ցցած և աջ թեքված սկսել է բարձրությունը կորցնել։ 5300 մ թռնելով, թռիչքային ուղուց 2190 մ հեռավորության վրա ինքնաթիռի պոչը խրվել է գետին։ Հարվածից ինքնաթիռի կմախքային մասը (ֆուզյոլաժ) երկու մասի է բաժանվել, որից հետո օդաչուների խցիկը խրվել է գետնի մեջ, իսկ ինքնաթիռի ետևի մասը դեռ 210 մետր շարունակել է ընթացքը գետնի վրա սղալով։ Հարվածից պոկվել է ձախ թևը և աջ թևի երկու շարժիչները։

Ավիավթարի ժամանակ զոհվել են օդաչուների խցիկում գտնվող բոլոր 6 անձինք՝ երկու օդաչուները, շտուրմանը, բորտմեխանիկը, ռադիստը և ուղեկցող միլիցիոները՝ Հայկական ԽՍՀ Ներքին գործերի մայոր Տ. Նիկողոսյանը։ Վիրավորվել են 23 ուղևոր և 3 ուղեկցողները

Աղետի պատճառներ 
Համաձայն ավիավթարը քննող հանձնաժողովի տվյալների՝ կատարողական ստարտի և թռիչքի թույլտվության միջև 70 վայրկյան է եղել, ինչը հերիք չի վերահսկողության քարտեզը լրացնելու և թռիչքից առաջ պարտադիր ստուգումների կատարելու։ Նոր տարուց առաջ տուն հասնելու համար շտապելով անձնակազմը  թռիչքի գործողությունների ձեռնարկը և վերահսկողության քարտեզը խախտելով, մի շարք սխալներ է թույլ տվել։

Չեն միացրել բարձրության ռադիոչափիչը, ավտոմատ թռիչքային տվյալների մագնիսական տեսաձայնագրիչը (МСРП-12) և հակասառցակալման համակարգը։ Մոռացել են նաև անջատել ղեկի արգելակման ավտոմատ մեխանիզմը և շարժիչի գործարկման գլխավոր անջատիչը։ Այս բոլորից առավել կարևոր սխալը այն է եղել, որ անձնակազմը ինքնաթիռի բացովի փեշերը () չի բացել, ինչի արդյունքում թռիչքի պահին վեր ձգող ուժը բավարար չի եղել և ինքնաթիռի քիթը վեր է ցցվել։ Սրա հետ մեկտեղ պտուտակները սառած են եղել և քարշի ուժն ընկել է և արագությունը ընկել է։ Այս բոլորը օդանավի անկման առիթ են հանդիսացել։

Ծանոթագրություններ 

1970 իրադարձություններ