Ֆրանսերենի հոդերն ու որոշիչ բառերը

Ֆրանսերենում գրեթե բոլոր հասարակ գոյականները պահանջում են հոդի կամ որոշիչ բառի գործածություն: Հոդերը և որոշիչ բառերը սեռով (արական կամ իգական) և թվով (հոգնակի կամ եզակի) համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են, չնայած մեծ մասն ունի միայն մեկ հոգնակի ձև (արականի և իգականի համար): Շատերը նաև հաճախ փոխում են արտասանությունը, եթե դրանց հաջորդող բառը սկսվում է ձայնավոր հնչյունով:

Չնայած հոդերն ընդհանրապես իրենցից ներկայացնում են որոշիչ բառերի մի ենթատեսակ, դրանք հիմնականում դիտվում են առանձին, իսկ ֆրանսերենի որոշիչ բառերի մեծ մասը ածականների ենթատեսակ է համարվում:

Հոդեր 
Ֆրանսերենի հոդերը երեք տեսակի են՝ որոշիչ հոդ, անորոշ հոդ և մասնական հոդ:

Որոշիչ հոդ 
Ֆրանսերենի որոշիչ հոդը ծագել է լատիներեն ille ցուցական դերանունից, և համապատասխանում է հայերեն -ը կամ -ն որոշիչ հոդերին: Ֆրանսերենում որոշիչ հոդի ընտրությունը կախված է գոյականի սեռից, թվից, ինչպես նաև գոյականի առաջին տառից.
{| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;"
! align="center" colspan="2" | եզակի
! rowspan="2" valign="center" | հոգնակի
|-
! բաղաձայնից առաջ
!ձայնավորից կամ համր h[lower-alpha 1]-ից առաջ
|-
! արական
| le
| rowspan="2" valign="center" | l| rowspan="2" valign="center" | les
|-
! իգական
| la
|}
Ինչպես հայերենում ը-ն և ն-ն, այնպես էլ ֆրանսերենում որոշիչ հոդերը գործածվում են խոսողին և խոսակցին արդեն ծանոթ առարկա մատնանշելու համար: Որոշիչ հոդի գործածությունը պարտադիր է հետևյալ դեպքերում.

Ֆրանսերենում որոշիչ հոդերը գործածվում են նաև անհաշվելի գոյականների հետ, ընդհանրական իմաստ արտահայտող հոգնակի գոյականների հետ և վերացական գոյականների հետ: Օր.՝
 J'aime le lait.  (Ես սիրում եմ կաթ:)
 J'aime les romans.  (Ես սիրում եմ վեպեր:)
 Le capitalisme a transformé ce pays.  (Կապիտալիզմը վերափոխել է այս երկիրը:)Թավատառ տեքստ=== Անորոշ հոդ ===
Ֆրանսերենի անորոշ հոդը համապատասխանում է հայերեն մի անորոշ հոդին (թեև հայերենում անորոշ առումը հաճախ արտահայտվում է նաև  հոդի բացակայությամբ): Ինչպես հայերենում, այնպես էլ ֆրանսերենում անորոշ հոդը գործածվում է խոսողին կամ խոսակցին անծանոթ առարկա նշելու համար, օր.՝

J'ai cassé une chaise rouge. (Ես մի կարմիր աթոռ եմ ջարդել:)
Ֆրանսերեն անորոշ հոդը ունի նաև հոգնակի տարբերակ՝  des, որը կարելի է թարգմանել որպես մի քանի կամ էլ ուղղակի բաց թողնել: Օր.՝  Il y a des livres là-bas. (Այնտեղ (մի քանի) գրքեր կան:)

Անորոշ հոդն ունի հետևյալ ձևերը.

 Անորոշ հոդը դառնում է de (կամ d) ժխտական բայերից հետո, բացառությամբ être բայի.  Je n'ai pas de livre  (Ես գիրք չունեմ): 
 Հոգնակի des ձևը սովորաբար դառնում է de (կամ d' ձայնավորից առաջ) երբ այն վերաբերում է այնպիսի գոյականի, որին ածական է նախորդում.  de nombreux livres  (բազմաթիվ գրքեր),  d'autres livres  (այլ գրքեր), բայց des livres reliés  (կազմած գրքեր), քանի որ վերջին օրինակում ածականը հաջորդում է գոյականին:
 Ֆրանսերենում մասնագիտությունը նշելիս ընդհանրապես հոդ չի գործածվում. Ma soeur est avocat.  (Իմ քույրն իրավաբան է):

 Մասնական հոդ 
Ֆրանսերենի մասնական հոդը  ցույց է տալիս անհաշվելի գոյականների ընդհանուր ծավալի անորոշ մասը, կամ էլ հաշվելի գոյականների անորոշ քանակություն.  J'ai du''' café  (Ես սուրճ ունեմ)

Մասնական հոդն ունի հետևյալ ձևերը.
{| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;"
! align="center" colspan="2" | եզակի
! rowspan="2" valign="center" | հոգնակի
|-
! բաղաձայնից առաջ
! ձայնավորից կամ համր h-ից առաջ
|-
! արական
| du| rowspan="2" valign="center" | de l| rowspan="2" valign="center" | des
|-
! իգական
| de la
|}
 Ինչպես անորոշ հոդը, այպես էլ մասնական հոդը դառնում է de (կամ d' ձայնավորից առաջ) ժխտական բայերից հետո, բացառությամբ être բայի, և այն հոգնակի գոյականներից հետո, որոնց ածական է նախորդում. Il prend de' l'eau  (Նա ջուր է բերում):
Պետք է նկատել, որ (բացառությամբ ժխտական բային հաջորդելու դեպքի) մասնական հոդը կազմվում է de նախդրի և որոշյալ հոդի  ձևերից: Հարկ է ուշադրություն դարձնել նաև այն հանգամանքին, որ ժխտական բայից հետո անորոշ և մասնական հոդերն ունենում են հոգնակիի նույն ձևը. տվյալ դեպքում իմաստի մեջ հստակ տարբերություն չկա: (Որոշ քերականագետներ des-ն համարում են բաձարձակապես անորոշ  կամ բաձարձակապես մասնական հոդ՝ ասելով, որ մյուս հոդը հոգնակի ձև չունի:)

 Որոշիչ բառեր 
Որոշիչ բառերը, ինչպես մյուս ածականները, սեռով և թվով համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են:

 Ստացական որոշիչ բառեր 
Ստացական որոշիչ բառերը  (կամ ստացական ածականները) ցույց են տալիս պատկանելություն և սեռով ու թվով համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են՝ միաժամանակ նշելով այն անձի/առարկայի դեմքը և թիվը, ում պատկանում է տվյալ գոյականը, սակայն ոչ սեռը, օր.՝ le stylo(m) de Patricia(f)- son stylo:Ստացական ածականն ունի հետևյալ ձևերը.

 Ցուցական որոշիչ բառեր 

Ցուցական որոշիչ բառերը (կամ ցուցական ածականները) համապատասխանում են հայերեն այս, այդ ցուցական դերանուններին: Ավելի կոնկրետացնելու և անորոշությունից խուսափելու համար -ci կամ -là կարող է ավելացվել գոյականից առաջ:
 cet homme-ci - այս տղամարդը
 cet homme-là - այդ տղամարդը

 Հարցական որոշիչ բառեր 
 Quel հարցական որոշիչ բառը կարելի է թարգմանել որպես որ կամ ինչ: Quel-ը սեռով և թվով համաձայնում է այն գոյականի հետ, որին լրացնում է.

Օրինակ՝  quel train-որ գնացքը, quelle chaise-որ աթոռը, quels hommes-որ տղամարդիկ, quelles fleures-որ ծաղիկներըQuel-ը կարող է գործածվել որպես բացականչություն
 Quel film !  (Ի՜ նչ ֆիլմ/ինչպիսի՜ ֆիլմ)
 Quelle gentillesse !  (Ի՜նչ բարություն/ինչպիսի՜ բարություն)

 Չափորոշիչներ Չափորոշիչը որոշիչ բառ է, որը ցույց  է լրացյալի չափը կամ քանակը, ինչպես շատ և քիչ բառերը հայերենում:  Ֆրանսերենում  չափորոշիչների մեծ մասը կազմվում է քանակ ցույց տվող գոյականի կամ մակբայի և de (կամ d) նախդրի միջոցով:

Քանակ ցույց տվող գոյականների և de նախդրի միջոցով կազմված չափորոշիչների մեջ են մտնում հետևյալ արտահայտությունները.  
 des tas de (շատ)
 trois kilogrammes de (երեք կիլոգրամ)
 une bouchée de (մի բերան/պատառ)
 une douzaine de (մի դյուժին/տասներկու հատ)
Քանակ ցույց տվող մակբայի և de նախդրի միջոցով կազմված չափորոշիչների մեջ են մտնում հետևյալ արտահայտությունները.  
 beaucoup de (շատ)
 un peu de (մի փոքր/մի քիչ)
 peu de (քիչ)
 assez de, suffisamment de (բավական)
 pas de (ոչ մի)
Այլ չափորոշիչների մեջ մտնում են.
 bien + մասնական հոդ (շատ)
 quelque(s)'' (որոշ/մի քանի)
 քանակական թվականները (73, 4, 2, և այլն)

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ

Արտաքին հղումներ 
 L'Académie française (French)

Articles with French-language external links
Ֆրանսերեն
Քերականություն