Էռնստ Շտադլեր

Էռնեստ Շտադլեր (, ), գերմանա-ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող, բանասեր և թարգմանիչ։ Վաղ էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչներից մեկը։

Կենսագրություն 

Էռնստ Շտադլերը ծնվել է 1883 թվականի օգոստոսի 11-ին Էլզասում, որը այդ ժամանակ Գերմանիայի կայսրության մի մասն էր (այժմ այն Ֆրանսիայի շրջաններից է)։ Նրա հայրենի քաղաքը գտնվում է երկու երկրների սահմանի վրա՝ այն տարածքում, որը դարեր շարունակ Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև վեճի առարկա է եղել։ Սա մեծապես կանխորոշել է գրող Շտադլերի ապագա ճակատագիրը, նրա գեղարվեստական ու գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Հատկանշական է, որ Ֆրանսիայում նրան կոչում են գերմանացի բանաստեղծ, իսկ Գերմանիայում` էլզասցի։

Էռնստ Շտադլերը ծնվել է դատախազի ընտանիքում, հաճախել գիմնազիա Ստրասբուրգում։ Այնտեղ նա ծանոթացել է իր ապագա ընկերների՝ գրական գործիչներ Ռենե Շիկելի և Օտտո Ֆլակեի հետ։ 1902 թվականին նրանք միասին հրատարակել են ամսագիր (, ավելի ուշ վերանվանվել է «Der Merker»): Ստրասբուրգում, ապա Մյունխենում Շտադլերը սովորել է գերմանագիտություն, ռոմանագիտություն և համեմատական լեզվաբանություն։ Արդյունքում, «Պարցիֆիլ» հեթանոսական վեպի մասին իր գիտական աշխատանքի համար նրան շնորհվել է դոկտորի աստիճան։ 1906-1908 թվականներին նա Օքսֆորդի համալսարանում աշխատել է որպես դոցենտ, ապա Ստրասբուրգում ստացել է դոցենտուրա Շեքսպիրից Վիլանդի կատարած թարգմանությունների ուսումնասիրության համար։ 1910-1914 թվականներին Շտադլերը՝ որպես պրոֆեսոր,  դասավանդել է գերմանական բանասիրություն Բրյուսելում։ Նա ստիպված է եղել հրաժարվել Տորոտոյում դասախոսություններ կարդալուց, քանի որ սկսվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմը, և նա նշանակվել է հրետանու սպա։

Նույն տարում նա զոհվել է Զանդվոորդ գյուղի մոտ (Իպրոմի մոտ) նռնակի պայթյունից։

Ստեղծագործություններ 
«Պոռթկում» (1914) բանաստեղծությունների ժողովածուի հրապարակումից հետո Շտադլերը դարձել է գրական վաղ էքսպրեսիոնիզմի ամենակարևոր գործիչներից մեկը։ Ի տարբերություն իր ժամանակակից Գեորգ Հեյմի, նա չի վախեցրել ընթերցողներին ապագա դժբախտությունների կանխատեսումներով։ Նա կոչ է արել անցում կատարել դեպի լավ աշխարհը, փորձել է հաղթահարել իրեն ժամանակակից արվեստի դեպրեսիվ միտումները։ Նա և իր ընկեր Ռենե Շիկելեն՝ որպես Էլզասցիներ, իրենց աշխատանքներում ձգտում էին փոխհամաձայնություն ու ընկալում մտցնել գերմանական և ֆրանսիական մշակույթների միջև։ Շտադլերը նույն նպատակն է հետապնդել իր թարգմանական և գիտական աշխատանքներում։ Նա փորձել է գտնել երկու ժողովուրդների փոխադարձ ազդեցության և միասնության կետեր։ Արդյունքում նա դարձել է ամենաազդեցիկ կերպարներից մեկը էքսպրեսիոնիստների շրջանում։ Նրա տասը բանաստեղծություններ ընդգրկվել են «Մարդկության մթնշաղը» (1919, հրատարակիչ Քուրթ Փինտուս)։

Հիմնական աշխատանքներ 

 Präludien (Gedichte, Straßburg 1904)
 Der Aufbruch (Gedichte, Leipzig 1914)

Ծանոթագրություններ 

Գերմանացի գրողներ
Գերմանացի բանաստեղծներ
Գերմանացի թարգմանիչներ
Գրաքննադատներ
Գերմանացի բանասերներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով