Արաբական սուրճ

Արաբական սուրճ (), արաբիկա տեսակի սուրճի եփած տարբերակը։ Արաբիկա սուրճն աճեցվում է 1000-2000 մետր բարձրության վրա։ Վերջինիս բաժին է ընկնում աշխարհի սուրճի արտադրության 60-70 %-ը՝ բացառիկ ճաշակի և բարձր որակի համար։ Մերձավոր Արևելքի շատ արաբական երկրներ մշակում են սուրճի պատրաստման յուրահատուկ մեթոդներ։ Արաբական սուրճը արաբների սովորույթների և ավանդույթների մի մասն է, քանի որ սուրճի հայրենիքը հենց Մերձավոր Արևելքն է։ Սկզբնական շրջանում սուրճն աճեցվել է Եմենում, այնուհետև՝ Մեքքայում, Եգիպտոսում, Լևանտում և միայն 16-րդ դարի կեսերից՝ Թուրքիայիում։

Սուրճի այս տեսակը հանդիսանում է Արաբական թերակղզու, Պարսից ծոցի և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրների ամենատարածված սուրճի տեսակը։ Արաբական սուրճը մշտապես ծառայում է հարսանեկան տոնակատարությունների ժամանակ և Ռամադանի ամսվա ընթացքում։ Մարդկանց պահանջարկով պայմանավորված գոյություն ունեն արաբական սուրճի զանազան տեսակներ։ Արաբական սուրճը սովորաբար ըմպում են դառը՝ առանց շաքարավազի՝ փոքր բաժակի օգնությամբ։

Արաբական սուրճը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հաստատված է, որպես արաբական երկրների ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն։

Պատմություն 
Դեռևս անհիշելի ժամանակներից Արաբական թերակղզում սուրճն օգտագործվում էր, որպես ըմպելիք, որն արաբներն, իբրև սովորույթ, փոխառել էին եթովպացիներից։ Արաբական սուրճի մասին ամենավաղ հավաստի վկայությունը թվագրվում է 15-րդ դարին։ Ըստ արաբական աղբյուրների՝ սուրճի առաջին աճեցնողները եղել են Եմենի սուֆիստները, որոնք սուրճն օգտագործել են գիշերային երկրպագությունների ժամանակ զգոնությունը պահելու համար։ Ալ-Ջազիրիի ձեռագիրը ցույց է տալիս, որ արաբական Ֆելիքսից (ներկայիս Եմեն) բացի այդ շրջանում սուրճը լայն տարածում է գտել նաև Մեքքայում և Մեդինայում, իսկ ավելի ուշ նաև Կահիրեում, Դամասկոսում, Բաղդադում, Կոստանդնուպոլսում և այլ խոշոր քաղաքներում։

1511 թվականին Մեքքայի աստվածաբանական դատարանը ընդունեց որոշում, որն արգելեց ուղղափառ իմամներին սուրճ ըմպել։ Այդ արգելքը հետագայում վերացվեց Օսմանյան կայսրության սուլթան Սուլեյմանի հրամանով, որը
հանձնարարեց Մեհմեդ Ահարսուուդ ալ-Իբադին թողարկել սուրճի օգտագործման թույլտվություն։ Նույն դարում՝ 1532 թվականին, սուրճի օգտագործման արգելք է սահմանվել նաև Եգիպտոսում։ Այդ տարում վերացվել են երկրի բոլոր սրճարաններն ու սուրճի մշակման կետերը։

Պատրաստման առանձնահատկություններ 
Արաբների ազգային ըմպելիքը՝ սուրճը, պատրաստվում է 165-202 °C (329-410 °F) ջերմաստիճանային պայմաններում։ Ավանդաբար, այն եփվում է տնային պայմաններում՝ սեփական օգտագործման կամ հյուրերին հյուրասիրելու նպատակով։ Այն հաճախ մատուցվում է չորացած մրգերի, շաքարավազի և ընկույզի հետ միասին։ Արաբական սուրճը աշխարհի մյուս սուրճերից տարբերվում է իր պատրաստման առանձնահատկություններով, այլ ոչ թե կոֆեհատիկի աճեցման եղանակով։ Այն իրենից ներկայացնում է եփված սուրճ, որը չի զտվում, սև է և շաքարավազ ընդունում է միայն պատրաստման ժամանակ։ Առօրյայում այն մատուցվում է սկուտեղի վրա՝ փոքր նուրբ բաժակներով, իսկ ծիսակատարությունների և հատուկ տոնախմբությունների ժամանակ՝ հատուկ սափորներով կամ դալլահներով։

Ի տարբերություն գրեթե նույն եղանակով պատրաստվող թուրքական սուրճի՝ արաբական սուրճն ավելի անուշահոտ է և կարող է ընդունել որոշակի քանակությամբ շաքարավազ։ Դառը վիճակով խմել ցանկացողները սուրճն ըմպում են որևէ քաղցր աղանդերի ընկերակցությամբ։

Արաբական ծոցերի բնակիչները սուրճը պատրաստում են իրենց ուրույն եղանակով։ Առավել տարբերվող է Եգիպտոսի և Լևանտի բնակիչների սուրճի պատրաստման վերաբերյալ մոտեցումները։ Արաբական թերակղզու բնակիչների մի մասը սուրճին ավելացնում են կաթ, իսկ Նաջդում և Հիջազում՝ համեմունքներ և դարչին։ Արաբական թերակղզու բնակիչները սուրճը պատրաստում են դալլա անունը կրող տեսակի կոֆեհատիկներից։

Տես նաև 
 Թուրքական սուրճ
 Հայկական սուրճ

Ծանոթագրություններ 

Արաբական խոհանոց
Արաբական ըմպելիքներ
Արաբական մշակույթ