Ֆլորզ ամրոց

Ֆլորզ ամրոց, Ռոքսբուրգի դքսի նստավայրը Ռոքսբուրգշայրում, հարավ-արևելյան Շոտլանդիայում։ Չնայած անվանը, այն ավելի շուտ առանձնատուն է, քան ամրոց։ Կառուցվել է 1720-ական թվականներին ճարտարապետ Ուիլյամ Ադամի կողմից դուքս Ջոնի համար, հավանաբար ներառելով ավելի վաղ կառուցված մի աշտարակաձև կառույց։ 19-րդ դարում դուքս Ջոնի համար Ուիլյամ Փլեյֆեյրը ավելացրել  է փոքրիկ աշտարակներ ու  ատամնավոր պարիսպներ։  Ֆլորզն ունի 18-րդ դարում ընդունված կառուցվածք՝ գլխավոր մասնաշենք երկու սիմետրիկ ծառայական թևերով։ Ֆլորզ ամրոցը գտնվում է Թվիդ գետի վրա և այնտեղից տեսարան է բացվում դեպի հարավում գտնվող Չեվիոթ Հիլզը։

Այժմ Ֆլորզ ամրոցը առաջին կատեգորիայի կառույց է համարվում և նրա այգիներն ընդգրկված են «Այգիների ու նախագծված բնապատկերների գույքացուցակում», որը հանդիսանում է Շոտլանդիայի կարևոր այգիների ազգային ցուցակը։ Բաց է հանրության առջև։ Ամրոցում է 1984 թվականին նկարահանվել «Գրեյստոք․ Տարզանի՝ կապիկների արքայի լեգենդը» ֆիլմը։

Պատմություն

Նախապատմություն
Քեռ ընտանիքը՝ Ռոքսբուրգի կոմսերն ու դքսերը Ռոքսբուրգշայրում տարածքներ են ունեցել սկսած 12-րդ դարից։ Նրանց ծագումը հայտնի չէ, բայց հավանաբար ունեցել են նորմանական արմատներ։ 1812 թվականին սըր Ջեյմս Իննզի կողմից դքսության ընդունումից հետո կրում են «Իննզ-Քեռ» կրկնակի անունը։

Ֆլորզ ամրոցի անունն առաջացել է կա՛մ «ծաղիկներ» բառից (ֆրանսերեն՝ fleurs), կա՛մ սանդղափուլերից, որոնց վրա կառուցված է ամրոցը։

Վաղ պատմություն
Չնայած ներկայիս ամրոցը չունի բոլոր պաշտպանական կառույցները և կառուցվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ մասնավոր ամրոցները հազվագյուտ  էին հարթվայրային Շոտլանդիայում, հնարավոր է, որ տարածքում նաև աշտարակ եղած լինի: Աշտարակաձև  տները կամ պելե աշտարակները բնորոշ էին Շոտլանդիայի սահմաններին: Մինչև վաղ  տասնյոթերորդ դարը անգլո-շոտլանդական սահմանի հողերը կամ «Մարչերը» օրենքից դուրս վայրեր էին, որտեղ ռեպրեսիոն հարձակումները տարածված էին և հաճախ ստանում էին  անասունների թալանի ու սպանությունների տեսք, որոնք իրականացվում էին ռեյդերների խմբավորումների կողմից: Ֆլորզը գտնվում է Ռոքսբուրգ ամրոցի դեմ դիմաց,  որը կարևոր միջնադարյան ամրոց է, որտեղ 1460 թվականին  պաշարման ժամանակ սպանվել է թագավոր Ջեյմս II-ը։

Մինչև Ռեֆորմացիան Ֆլորզի հողերին տիրում էին Քեսլո վանքի վանականները, հետո դրանք թագավոր Ջեյմս VI-ի կողնից հանձնվել են Քեսսֆորդի Ռոբերտ Քեռին (1570–1650 թվականներ, հետագայում Ռոքսբուրգի առաջին կոմս)։

Առանձնատուն
1707 թվականին Անգլիան ու Շոտլանդիան միավորելու հարցում Ռոքսբուրգի կոմս Ջոնը  (1680–1741) մեծ դեր է խաղացել և արժանացել Ռոքսբուրգի դքսի կոչմանը։  Նա հանձնարարել է շոտլանդացի ճարտարապետ Ուիլյամ Ադամին (1689–1748)՝ Ռոբերտ Ադամի հորը, նախագծել նոր առանձնատուն, որն իր մեջ կներառեր ավելի շուտ կառուցված աշտարակավոր շինությունը։ Կառուցվել է 1721 -1726 թվականներին, և իրենից ներկայացնում էր մի սովորական մասնաշենք, որը  երկու ծայրում աշտարակներ ուներ։ Երկու կողմերի տաղավարներում գտնվում էին խոհանոցներն ու ախոռները։

Մոտավորապես 1837 թվականին դուքս Ջեյմսը (1816–1879) հանձնարարել է նորարար ճարտարապետ Ուիլյամ Փլեյֆեյրին վերաձևավորել ու վերակառուցել իր ժառանգած անշուք ջորջյան առանձնատունը։ Ամրոցի ներկայիս տեսքը Փլեյֆեյրի աշխատանքի արդյունքն է և ոճով նման է Էդինբուրգում գտնվող Դոնալդսոնի քոլեջի շենքերին։ 1903 թվականին դուքս Հենրին ամուսնացել է ամերիկացի ժառանգորդուհի Մերի Գոուլեթի հետ։ Նա իր հետ իր Լոնգ Այլենդի տնից բերել է մի խումբ ֆրանսիական արտադրության  պատկերազարդ գոբելեններ, որոնք 1930-ական թվականներին տեղադրվել են  պարասրահում և հավաքածուին ի թիվս այլոց, ավելացրել է Վալտեր Սիքերթի ու Հենրի Մետիսի մի քանի ժամանակակից նկար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
Ֆլորզ ամրոց կայքէջ

Ամրոցներ