QV66

QV66 (),  Ռամզես II-ի (XIX դինաստիա) առաջին կնոջ՝ Նեֆերտարիի ժայռափոր դամբարը, Կայսրուհիների Հովտի առավել հայտնի դամբարանը։ Դամբարանը առաջին ամբողջությամբ ձևավորվածն է Կայսրուհիների Հովտում և կոչվում է Հին Եգիպտոսի Սիքստինյան կապելլա։ Որմնանկարները վարպետորեն նկարված են ցարական դամբարանների ոճով, ինչը QV66 - ը առանձացնում է այդ ժամանակների մեծատոհմիկների և արքայազների դամբարաններից։

Հայտնաբերում 
Դամբարանը առաջին անգամ հայտնաբերել է Էռնեստո Սկիապառելլին, ով 1903 — 1905 թվականներին առաջինը անցկացրեց պարբերական պեղումներ Կայսրուհիների Հովտում։ Ներս մտնելով նա հայտնաբերեց գողության հետքեր, դամբարանների գողերը քիչ արտեֆակտներ էին թողել, որոնք հիմա ցուցադրված են Թուրինի Եգիպտական թանգարանում։ Թանգարանի ղեկավարը Սկիապառելլին էր։

Հանգստի սենյակում ընկած էին ավազակներ կոտրված սարկոֆագի կտորները, որը հնարավոր եղավ հավաքել։ Չորս որմնախորշերից մեկում կանգնած էր դջեդը։ Այնտեղ հայտնաբերվել են նաև բազմաթիվ ուշբետիներ, մի զույգ արմավենու սանդալներ, երկու փորաքանդակներով արկղերի կափարիչներ և կապույտ հախճապակուց գրիչ XVIII դինաստիայի Այ փարավոնի զարդատախտակով։

Ճարտարապետություն 
Դամբարանը կազմված է երկու սենյակներից։ Դամբարանի միջանցքը տանում է հարավից հյուսիս, ինչը չի համապատասխանում եգիպտական ճարտարապետության ավանդույթին, ըստ որի հանգստի սենյակը սարկոֆագի հետ միասին գտնվում են արևմուտքում։ Ինչպես իր դամբարանի, այնպես էլ Նեֆերտարիի դամբարնի համար Ռամզես II-ը (KV7) ընտրել է զարդարանքի կոնցեպցիա, որը ընդունված էր մինչև Էխնաթոնի ժամանակները։ Դամբարանի մյուս առանձնահատկությունը սյուների առկայությունն է, դրանք բացակայում են Կայսրուհիների հովտի այլ դամբարաններում։

Գրություններ 
Պատերին պատկերված են Մեռյալների գիրքը և Դարպասների գիրքը, որի պատկերները և պատմությունները այդ ժամանակներում հաճախ կրկնօրինակում էին մեծատոհմիկները։ Միայն փարավոնների դամբարաններին բնորոշ որմնանկարները տեղ են գտել QV66 - ում՝ առաստաղը՝ աստղային երկնքի տեսքով, Վերին և Ստորին Եգիպտոսների խորհրդանիշ-բույսերի պատկերները (լոտոսը և պապիրուսը և աստվածուհի Մաատը)։

Դամբարանի պատերի որմնանկարները հետևում են որոշակի պատկերագրական կանոների։ Պատկերները ցուցադրում են մահացածի ճանապարհը միջանցքներով՝ արևմուտքից, որտեղ գտնվում է Օսիրիսի կայսրությունը, դեպի արևելք, որտեղ հոգին Ռա արևի աստծո հետ հարություն է առնում։

Վերականգնում 
Պատերի ծակոտկեն լինելը, շոշափումները, ջրի և նրա մեջ լուծված աղերի ազդեցությունը հանգեցրեցին որմնանկարների ոչնչացման վտանգի։

1985 թվականի սեպտեմբերից Եգիպտոսի հնությանների Գերագույն խորհուրդը և Գեթի կենտրոնը (GCI) ձեռնամուխ եղան որմնանկարների փրկությանը, որոնց 20 % - ը այդ պահին արդեն անվերադարձ ոչնչացել էին։ 7 տարվա ուսումնասիրություններից և 5 տարվա վերակնգնողական աշխատանքներից հետո 1992 թվականի գարնանը յուրահատուկ որմնանկարների փրկության ծրագիրը ավարտվեց։

Պատկերասրահ

Արտաքին հղումներ 
 The Tomb of Queen Nefertari.  В: Time Magazine. 1992 թվականի հունիսի 1։
 The Tomb of Nefertari (1986—1992). The Getty Conservation Institute
 Վերականգնողական աշխատանքների լուսանկարներ
 TOMB OF NEFERTARI (QV66 ВЕРТИКАЛЬ). (3D-մոդել)

Ծանոթագրություններ 

Հին Եգիպտոսի դամբարաններ