Գայ Ֆոքսի գիշերը

Գայ Ֆոքսի գիշերը (), նաև հայտնի է որպես Խարույկների գիշեր () և Հրավառության գիշեր (), ամենամյա ավանդական տոնակատարություն (սակայն ոչ պաշտոնական) Մեծ Բրիտանիայում նոյեմբերի 5-ի գիշերը։

Պատմական համատեքստ 
Այդ գիշերը՝ Հելոուինից հինգ օր հետո, նշվում է Վառոդի դավադրության ձախողումը, երբ 1605 թվականի նոյեմբերի 5-ին մի խումբ կաթոլիկ դավադիրներ փորձել են պայթեցնել Մեծ Բրիտանիայի պառլամենտի շենքը Լոնդոնում բողոքական Հակոբ Ա թագավորի գահակալական խոսքի ժամանակ, երբ նրանից բացի Լորդերի պալատի շենքում ներկա կլինեին խորհրդարանի երկու պալատների անդամներն ու երկրի դատական իշխանության վերադասի ներկայացուցիչները։

Գայ Ֆոսքը փորձել է պայթեցնել Վեստմինստերյան պալատի նկուղում գտնվող վառոդով տակառներ։ Սակայն մասնակիցներից մեկը թագավորական լորդ Ուիլյամ Փարքերին՝ Մոնթիգլայի չորրորդ բարոնին, զգուշացրել է սպասվող պայթյունի մասին և ասել, որ նա հաջորդ օրը չգնա պալատի շենքը։ Իսկ բարոնը որոշել է փրկել ոչ միայն իր, այլ նաև թագավորական ընտանիքի անդամերի կյանքը։ Նա զգուշացրել է թագավորին, և հաջորդ օրը Գայ Ֆոքսը ձերբակալվել է ու տեղափեխվել Թաուեր։

Ավանդույթ 

Միացյալ Թագավորությունում Գայ Ֆոքսի գիշերը հրավառություն են անում և վառում խարույկներ, որոնց վրա այրում են Գայ Ֆոքսի խրտվիլակը։ Իսկ երեխանները նախօրոք հավաքում են կոպեկներ «լավ տղա Գայի համար», որպեսզի պայթուցիկ գնեն։

Մեծ Բրիտանիայից բացի Գայ Ֆոքսի գիշերը նշվում է նաև նրա մի քանի նախկին գաղութներում՝ Նոր Զելադիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Կանադայի Նյուֆաունդլենդ և Լաբրադոր նահանգում, Բրիտանական Կարիբյան կղզիների մի մասում և Ավստրալիայում

Գայ Ֆոքսի գիշերվա հետ կապված է «V նշանակվում է Վենդետտա» կոմիքսը, ինչպես նաև դրա էկրանավորումը։

Ծանոթագրություններ 

Տոներ
Տոներ այբբենական կարգով
Միացյալ Թագավորության տոներ
Ոչ պաշտոնական տոներ
Ավստրալիայի տոներ