Ժանյակ

Ժանյակ, գեղազարդ ձևավորմամբ (ծակոտկեն նախշով) մանածագործական  գործվածք, որը ձևավորված միահյուսվածքի շնորհիվ դեկորատիվ նշանակություն ունի։ Ժանյակը օգտագործվում է հագուստի ձևավորման մեջ (օձիքներ, թևքածալեր, կանանց ներքնազգեստ), գործվածքը կարող  է ամբողջությամբ պատրաստված լինել ժանյակից. զգեստ, վերնաշապիկ, շալ,  ձեռնոցներ, թիկնոց։ Ժանյակը լայնորեն օգտագործվում է ինտերիերի ձևավորման մեջ` դեկորատիվ պաննոների, սփռոցների, վարագույրների (շղարշների), անկողնու սպիտակեղենի (բարձեր, ծածկոցներ), անձեռոցիկների և բաժակակալների տեսքով։ Ժանյակահյուսքը հանդիսանում է դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և ժողովրդական գեղարվեստական մտքի (արհեստի) տեսակներից մեկը։

Ձեռագործ ժանյակ 
Ձեռագործ ժանյակը տարբերակում են ըստ կատարման տեխնիկայի (հյուսված, ասեղնագործած և այլն) և արտադրության վայրի  :

Կատարողական տեխնիկա 
Կատարման մեթոդի համաձայն,  ժանյակը  լինում  է  հյուսված , ասեղնագործած , հանգույցավոր  կամ գործած, ինչպես նաև  մեկ ժանյակային ուրվանկարը մյուսի վրա  դնելու ձևի կիրառմամբ։

Հյուսված.
 Փայտե կոճերի  վրա

Ասեղնագործած 
 ասեղային

Հանգուցավոր 
 Մաքրամե 
 Ֆրիվոլիտե  -  (մաքոքով հյուսած)

Գործված 
 Ճաղերով  
 Հելյունով

Հելյունով գործված ժանյակ

Կարճ հելյուն 
 սովորական կամ գերմանական  
 բրյուգգեական 
 իռլանդական 
 գիպյուր       venice lace (Վենետիկյան ժանյակ  ուռուցիկ նախշավոր  պատկերեվ) 
 Ռետիչելլա 
 պատառաքաղի վրա 
 թղթի և ապակու վրա

Երկար հելյուն 
 թունիսյան 
 աֆղանական 
 վիկտորիական

Մեքենայական ժանյակ 
Ժանյակը ստեղծվում է այդ թվում մեքենայական եղանակով։

Ժանյակներ՝ ըստ արտադրության վայրի 

Ժանյակի արտադրությունը զարգացել է այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են՝ Բելգիան , Մալթան, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ֆրանսիան և Իտալիան ։

Բելգիա 
Բելգիայի ֆլամանդական նահանգներում տարածված է ժանյակահյուսման երկու հիմնական տեխնիկա։ Ասեղով հյուսված ժանյակ (տեխնիկաներից մեկը) արտադրվում է Աալստում։ Այս ժանյակը կոչում են «բրյուսելյան», քանի որ այն վաճառվում է հիմնականում Բրյուսելում։ Երկրորդ տեսակի ժանյակը՝ կոճային ժանյակը (հյուսվում է «կոճերի» վրա, Ռուսաստանում՝ փայտե կոճերի), արտադրվում է Բրյուգգեում (այսպես կոչված «Բրյուգգեյան ժանյակ»)։  Բրյուգգեյան ժանյակի արտադրությունը չափազանց թանկ է, հետևաբար բրյուգգեյան ժանյակն այլևս չեն  արտադրում առևտրային նպատակներով և միայն գործում են պատվերով :

Ռուսաստան 
Ավանդական ռուսական ժանյակը տարբերվում է ֆլամանդականից ոչ միայն տեսքով, այլ նաև պատրաստման տեխնոլոգիայով։ Ռուսաստանում ժանյակը ստեղծվում էր փայտե կոճերի վրա երեք տարբեր միջոցներով, մասնավորապես՝ թվային, զուգակից և կցորդական։ Ժապավենի պատրաստման համար  անհրաժեշտ են սարքավորումներ. կոճեր, որոնց վրա փաթաթվում է թելը, գլանիկ («բարձ», «դափ») և տակդիր՝ կցորդական ժապավեն հյուսելու համար, բացի ավանդական գնդասեղներից, անհրաժեշտ է  ճարմանդ։  Շատ հաճախ ժանյակը հյուսվում է նախօրոք նկարված օրինակով՝ քորոցանախշով։

ՌԴ-ում գործում են ժանյակի մի քանի ակտիվ կենտրոններ, որոնցից առավել հայտնի են՝ Վոլոգդան, Ելեցկինը, Վյատկան, Միխայլովսկը Բելյովը, Կադոմսկի վենիզը։ Ժանյակի արտադրությունը պահպանվել է նաև նախկին արհեստագործական կենտրոններում` Բալախնայում և Կիրիշիում։ Յուրաքանչյուր բնակավայրի ժանյակները տարբերվում են միմյանցից նկարների ոճով և տարրերի՝ հյուսվածեղենի, նուրբ ցանցերի և տարբեր տեսակի քաթանների համադրությամբ։

Ժամանակակից մոդելագործներն իրենց հավաքածուներում օգտագործում են ռուսական ժանյակահյուսվածքի ավանդույթները։

Պատկերասրահ

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  
 Ցանցը  Ru 
 Ցանցային հոդվածներ  
 Lace Needlework - Lace հանրագիտարան 
 Լաունջ ռեսուրսները Powerhouse թանգարանի Lace ուսումնասիրության կենտրոնից    ) 

Տեքստիլ արդյունաբերություն
Կտորներ
Գործվածքներ