Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթու

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթու, հայտնի է նաև որպես կո-ամոքսիկլավ, հակաբիոտիկ, որը կիրառվում է մի շարք բակտերիալ վարակների բուժման ժամանակ։ Այս համակցությունը բաղկացած է ամոքսիցիլինից (β-լակտամային հակաբիոտիկ) և կալիումի կլավուլանատից (β-լակտամազի արգելակիչ)։ Օգտագործվում է ականջաբորբի, ֆարինգիտի, թոքաբորբի, ցելյուլիտի, միզուղիների վարակների, կենդանիների կծածի և տուբերկուլյոզի բուժման ժամանակ։ Կան ներքին ընդունման և ներերակային ներարկման տարբերակներ։

Տարածված կողմնակի ազդեցություններից են լուծը, փսխումը և ալերգիկ ռեակցիաները։ Մեծացնում է կանդիդոզի, գլխացավի և կոագուլոպաթիայի (արյան մակարդման խանգարում) առաջացման վտանգը։ Խորհուրդ չի տրվում մարդկանց պենիցիլինային ալերգիայի պատմությամբ։ Համեմատաբար անվտանգ է հղիության ընթացքում օգտագործման համար։

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն դասվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների թվին, որոնք իրենցից ներկայացնում են առողջապահական համակարգի համար անհրաժեշտ առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղորայքը։ Հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ Մեծածախ արժեքը զարգացող երկրներում կազմում է օրական մոտ 0.18-1.14 ԱՄՆ դոլար։ ԱՄՆ-ում բուժման կուրսը կազմում է 50-100$:

Բժշկական կիրառում 
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն լայնորեն կիրառվում է բազմաթիվ վարակների բուժման և կանխարգելման ժամանակ, որոնք պայմանավորված են այդ հակաբիոտիկի նկատմամբ զգայուն մանրէներով, ինչպես օրինակ.

միզուղիների վարակ
շնչառական ուղիների վարակ
 մաշկի և փափուկ հյուսվածքների վարակ
 հարքթային ծոցերի վարակ
 կատվի քերծվածքից առաջացած վարակ
բերանի խոռոչի՝ մանրէներով պայմնավորված վարակներ, ինչպիսիք են.
 ստոմատոլոգիական վարակներ
 վարակված կենդանու կծում
 վարակված անձի կծում (այդ թվում՝ չբարդացած «ջղաձգված բռունցք» կամ «հակադարձ ատամների» վնասվածքներ)։

Նման համակցությունը հանգեցնում է հակաբիոտիկի ազդեցության սպեկտրի ավելացման ու արդյունավետության պահպանման ամոքսիցիլին-կայուն մանրէների դեմ, որոնք արտադրում են β-լակտամազ։

Կողմնակի ազդեցություններ 
Հնարավոր կողմնակի ազդեցություններն են՝ փորլուծություն, փսխում, սրտխառնոց, կանդիդոզ և մաշկի ցան, որոնք սովորաբար չեն պահանջում բժշկական հոգածություն։ Ինչպես բոլոր հակաբիոտիկներով բուժման ընթացքում կամ դրանից հետո, կարող է առաջանալ Clostridium difficile մանրէով պայմանավորված հակաբիոտիկ-ասոցացված փորլուծություն, որն էլ երբեմն հանգեցնում է կեղծթաղանթային կոլիտի։

Հազվադեպ, խոլեստատիկ դեղնուկը (նաև կոչվում խոլեստատիկ հեպատիտ, լյարդային թունավորության տեսակ) կապված է ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթվի հետ։ Ռեակցիան կարող է ի հայտ գալ հակաբիոտիկի ընդունումը դադարացնելուց մի քանի շաբաթ անց, և դրա բուժումը սովորաբար տևում է շաբաթներ։ Ավելի հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց, տարեցների և երկարատև բուժման կուրս ընդունած հիվանդների մոտ։ Այս կողմնակի երևույթի մոտավոր հաճախականությունը կազմում է 1/100.000: Միացյալ Թագավորությունում Դեղամիջոցների անվտանգության հանձնաժողովը նախազգուշացնում է կո-ամոքսիկլավի այս կողմնակի ազդեցության մասին։

Ինչպես բոլոր ամինոպենիցիլինները, ամոքսիցիլինը առնչվում է Սթիվենսի-Ջոնսոնի համախտանիշ/տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզի հետ, սակայն այս ռեակցիաները շատ հազվադեպ են։

Պատմություն 
Բիչամ (Beecham) բրիտանական դեղագործական ընկերությունը (այժմ ԳլաքսոՍմիթԿլայն՝ GlaxoSmithKline, ընկերության մի մասը) ԱՄՆ-ում դիմել է այս դեղորայքային համակցությունն արտոնագրելու նպատակով 1979 թվականին։ Այն թողարկվել է Աուգմենտին առևտրային անվան տակ։ Արտոնագիրը տրվել է 1985 թվականին։

Դեղամիջոցներ 
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն միջազգային չարտոնագրված անվանումն է (ՄՉԱ, INN), իսկ կո-ամոքսիկլավը՝ Բրիտանական հաստատված անվանումը (ԲՀԱ, BAN):

Կո-ամոքսիկլավի շատ բրենդային դեղամիջոցներ ամոքսիցիլինի քանակը նշում են որպես դեղաչափ։ Օրինակ, Աուգմենտին 250-ը պարունակում է 250 մգ ամոքսիցիլին և 125 մգ կլավուլանաթթու։

Ներերակային պատրաստուկը հասանելի է դարձել Մեծ Բրիտանիայում 1985 թվականից, իսկ ԱՄՆ-ում ներարկման տարբերակը դեռևս գրանցված չէ և մոտակա համարժեք (անալոգ) համակցությունն ամպիցիլին/սուլբակտամն է։

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթվի կախույթը մատչելի է օգտագործման համար երեխաների շրջանում։ Դրա արդյունավետությունը պահպանելու համար պետք է պահել սառնարանային պայմաններում։

Անասնաբուժական կիրառում 
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն կիրառվում է բազմաթիվ կենդանիների մոտ մի շարք իրավիճակների դեպքում.

 Շներ՝ պարոդոնտիտ, բուծարանային հազ
 Կատուներ՝ միզուղիների վարակ, մաշկի և փափուկ հյուսվածքների վարակներ
 Հորթեր՝ էնտերիտ, պորտացավ
 Խոշոր եղջերավոր անասուններ՝ շնչուղիների վարակներ, փափուկ հյուսվածքների վարակներ, արգանդի բորբոքում (մետրիտ), կրծքագեղձի բորբոքում (մաստիտ)
 Խոզեր՝ շնչուղիների վարակներ, կոլիբակտերիտ, մաստիտ, մետրիտ, ագալակտիա։

Համակցելով պրեդնիզոլոնի հետ՝ այն օգտագործվում է ներկրծքային ներարկման ձևով կաթնատու կովերի մոտ մաստիտի բուժման ժամանակ։ Առևտրային անվանումներն են՝ Կլավասեպտին, Կլավամոքս և Սինուլոքս:

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն արգելված է օգտագործել ընտանի-սննդային կենդանիների (խոշոր եղջերավոր անասուններ, խոզեր և այլն) մոտ ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ Եվրոպայում։ Մեծ Բրիտանիայում Սինուլոքս դեղամիջոցը կարող է օգտագործվել ընտանի-սննդային կենդանիների մոտ այնքան ժամանակ, քանի դեռ նշված հեռացման ժամանակահատվածը պահպանվում է։

Բակտերիալ կայունություն 
Հակաբիոտիկների նկատմամբ բակտերիալ կայունությունը աճող խնդիր է անասնաբուժության մեջ։ Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն արդյունավետ է կլեբսիելային վարակի դեմ, բայց արդյունավետ չէ կապտաթարախային վարակի դեպքում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 http://www.merckmanuals.com/professional/print/lexicomp/amoxicillin%20and%20clavulanate%20potassium.html 
 Augmentin website GlaxoSmithKline
 http://www.laboratorioslife.com/index.php?option=com_producto&Itemid=87&task=listaProductosHumana&lang=en 

Հակաբիոտիկներ