They Don’t Care About Us

«They Don’t Care About Us» (), ամերիկացի հեղինակ-կատարող Մայքլ Ջեքսոնի երգը, նրա HIStory: Past, Present and Future, Book I իններորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլը։ Թողարկվել է Epic Records լեյբլում 1996 թվականի մարտի 31-ին։ Այդ երգ-բողոքը ներառում է ռիթմ ընդ բլյուզի, հիփ հոփի ու հարդ ռոքի տարրեր։ Տեքստում երաժիշտը ներկայացնում է, որ ռասիզմն ու ռասայական անհավասարությունը շարունակում են իրենց գոյությունը, ինչպես նաև քննադատում է ամերիկյան արժեքներն ու գաղափարախոսությունը։

Ջեքսոնի նոր ալբոմի թողարկումից առաջ քննադատները սխալ մեկնաբանություն են տվել նրա երգի մի քանի տողերի, ինչի արդյունքում երգիչը մեղադրվել է հակասեմականության համար։ «They Don’t Care About Us» երգի շուրջը բարձրացված աղմուկը խոչընդոտել է նրա հաջողությանը ԱՄՆ-ում. ռադիոկայանները դժկամությամբ էին ընդունում այն, հեռուստաալիքները գրաքննության էին ենթարկում կամ ընդհանրապես հրաժարվում էին ցուցադրել տեսահոլովակները։ Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում երգն զբաղեցրել է 30-րդ հորիզոնականը։ Սակայն եվրոպական հիթ-շքերթներում երգն ընդգրկվել է լավագույն տասնյակներում։ Այն ստացել է արծաթե հավաստագրեր Մեծ Բրիտանիայում ու Ֆրանսիայում, ինչպես նաև երեք ոսկե հավաստագիր Գերմանիայում։

Երգի հիման վրա Մայքլ Ջեքսոնը ռեժիսոր Սփայկ Լիի հետ նկարահանել է երկու տեսահոլովակ։ Առաջին հոլովակի նկարահանումներն անցկացվել են Բրազիլիայում, իսկ պրեմիերան կայացել է 1996 թվականի մարտին, ընդ որում՝ MTV և VH1 հեռուստաալիքներն այն ենթարկել են գրաքննության։ Քանի որ երգիչը դժգոհ է եղել առաջին տեսահոլովակից, որոշվել է մոնտաժել ևս մեկ հոլովակ Նյու Յորքի բանտերից մեկում նկարահանված կադրերից և այն արխիվային նյութերից, որոնք ներկայացնում էին ոստիկանների կողմից ձերբակալված մարդկանց ծեծելը, եղեռնն ու սովը։ Տեսահոլովակի երկրորդ տարբերակը ամերիկյան հեռուստաալիքները կտրականապես հրաժարվել են ցուցադրել՝ այն համարելով չափազանց պրովոկացիոն. ԱՄՆ-ում տեսահոլովակի պրեմիերան այդպես էլ չի կայացել։

«They Don’t Care About Us» երգը հետագայում պահպանել է իր արդիականությունը որպես բողոքի երգ, այն հաճախ կատարում են ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում սևամորթների իրավունքների համար պայքարող ցուցարարները։

Ստեղծման պատմություն և առանձնահատկություններ 
Երգի վրա Մայքլ Ջեքսոնն սկսել է աշխատել դեռևս Dangerous ալբոմի ձայնագրման ժամանակ։ «Սա եղել է առաջին երգերից մեկը, որը ես լսել եմ՝ միանալով Մայքլի թիմին։ Սակայն ձայնապնակի համար այն դեռ նախատեսված չէր»,– հիշում է Բրայան Լորենը։ Երգի վրա աշխատելու վաղ փուլերում նրա հիմքում ընկած էր ամանակաչափի թակոցը, սակայն աստիճանաբար Ջեքսոնը հնչյունային ռեժիսորների հետ միասին ավելացրել է պերկուսիոն տարբեր ձայներ։ Արդյունքում երգի միայն բրիջը բաղկացած է ավելի քան երեք հարյուր շերտերից՝ ձայնագրված հարվածայիններով։ «They Don’t Care About Us» երգը չափավոր-դանդաղ տեմպով ստեղծագործություն է՝ ձայնագրված ռե մինոր տոնայնությամբ։

Երգի տեքստը ներկայացնում է, որ ռասիզմն ու ռասայական խտրականությունը դեռևս կան ժամանակակից աշխարհում։ Ջեքսոբը երգում է այն մասին, թե իրեն ատում են, ինքը ծեծված է ու ստրկացված։ Երաժիշտը նկարագրում է իրադրությունն ԱՄՆ-ում ու աշխարհում, որտեղ աղքատ ու քիչ իրավունքներից օգտվող մարդիկ լուրջ չեն ընդունվում և ասոցացվում են բացառապես հանցագործության ու բանտի հետ։ Նա պատմում է այդ մարդկանց հետ ոստիկանների դաժան վերաբերմունքի մասին, ինչպես եղել է ԱՄՆ-ում սևամորթների իրավունքների համար պայքարի ժամանակ։ «Երգիչը մեղադրում է Նահանգների կառավարությանը «գլուխն ավազի մեջ թաղելու» համար, երբ գործը վերաբերում է ռասայական խնդիրներին, ինչպես նաև կատարյալ պետության կեղծ իմիջի ստեղծման համար, որում բոլոր մարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ»,— գրում է գրախոսը։

Թողարկում

Սինգլի թողարկում 
«They Don’t Care About Us» երգը թողարկվել է որպես Մայքլ Ջեքսոնի HIStory: Past, Present and Future, Book I ալբոմի չորրորդ սինգլ 1996 թվականի մարտի 31-ին։ Երգը բարձր հորիզոնականներ է գրավել եվրոպական հիթ-շքերթներում, գլխավորել է Հունգարիայի, Հերմանիայի, Իտալիայի ու Չեխիայի հիթ-շքերթները, իսկ Մեծ Բրիտանիայում զբաղեցրել է չորրորդ հորիզոնականը։ Ամերիկյան հիթ-շքերթներում երգը մեծ հաջողություն չի ունեցել և Billboard Hot 100-ում զբաղեցրել է միայն 30-րդ հորիզոնականը։

Քննադատների ու հասարակության արձագանքը 
Երգի տեքստի շուրջը բարձրացած աղմուկն ազդել է նրա ժողովրդականության վրա. թողարկումից հետո ռադիոկայանները դժկամությամբ էին այն վերցնում ռոտացիայի, իսկ հեռուստաալիքները գրաքննության էին ենթարկում տեսահոլովակները կամ ընդհանրապես հրաժարվում էին ցուցադրել այն։

Դեռ ալբոմի թողարկումից առաջ քննադատները Ջեքսոնին մեղադրել են հակասեմականության մեջ «They Don’t Care About Us» երգում հնչող «Jew me» () և «Kike me» () արտահայտությունների համար։ Դրանից բացի երգիչն արժանացել է ԶԼՄ-ների զայրույթին այն պատճառով, որ երգում քննադատել է ամերիկյան արժեքներն ու գաղափարախոսությունը։ New York Times-ի լրագրող հետագայում եզրակացրել է, թե Ջեքսոնի՝ սոցիալական ուղղվածություն ունեցող բոլոր երգերը կեղծավոր են, և այդ կարծիքն արագ տարածվել է քննադատների շրջանում։ Ալբոմի թողարկումից հետո երգչի դեմ ուղղված ելույթներին սատարել է նաև հրեական համայնքը։ Հարցազրույցներից մեկում Ջեքսոնը երգի մասին հարցին պատասխանել է. «Երգի տեքստը կապ չունի հակասեմականության հետ, ես ռասիստ չեմ»։ Ջեքսոնը նաև նշել է, թե ինքը շատ ունի հրեա ընկերներ, ինչպիսիք են Դևիդ Գեֆենն ու Սթիվեն Սփիլբերգը։ Պաշտոնական հայտարարության մեջ երաժիշտը բացատրել է. «Այս երգը անարդարությունից առաջացած ցավի մասին է, ուշադրությունը սոցիալական ու քաղաքական խնդիրների վրա հրավիրելու միջոց։ Սա հարձակման ենթարկված ու կեղեքված մարդկանց ձայնն է»։ Արդյունքում երգիչը վերաձևակերպել է վիճելի տողերը՝ դրանք դարձնելով ավելի չեզոք, և հենց այդ չեզոք տարբերակն է ներառվել ալբոմի ու սինգլի հետագա թողարկումներում։ Ըստ քննադատ Արմոնդ Ուայթի՝ սա HIStory ալբոմի ամենաուժեղ երգերից մեկն է։ «Եթե լրագրողներին դուր չի գալիս Ջեքսոնի որակով վոկալն ու ստեղծագործական գործիքավորումը «They Don’t Care About Us» երգում, ապա նրանք պարզապես միտումնավոր կերպով դիմադրում են,– գրել է Ուայթը:– Նրանում առկա կիթառային սոլոն լավագույն հարդ ռոքն է երգչի կարիերայում»։ «Ջեքսոնի այս երգի տեքստից ակնհայտ է. սա նրա հիթերից մեկն է, որ վերացնում է ռասայական ու դասային պատնեշները»,– գրել է մի ուրիշ գրախոս։

Տեսահոլովակներ

Բրազիլական տարբերակ 
Մայքլ Ջեքսոնը զանգահարել է ռեժիսոր Սփայկ Լիին, որպեսզի պայմանավորվեն HIStory: Past, Present and Future, Book I ալբոմի երգերից մեկի հիման վրա տեսահոլովակ նկարահանելու վերաբերյալ և Լիին առաջարկել է ընտրել երգը։ Ռեժիսորը հիշում է, որ ալբոմը լսելուց հետո ինքն ընտրել է «Stranger in Moscow» երգը, սակայն երգիչը պատասխանել է. «Ոչ, դու չես ուզում դրա հիման վրա տեսահոլովակ նկարահանել, դու ուզում ես նկարահանել „They Don’t Care About Us“»: Որոշվել է հոլովակը նկարահանել Բրազիլիայում։ Նկարահանումներն անցկացվել են Ռիո դե Ժանեյրոյի ֆավելաներից մեկում՝ Դոնա Մարտայում, ինչպես նաև Սալվադորի հայտնի թաղամասում՝ Պելոուրինյոյում։ Բրազիլիան հայտնի է իր բազմաթիվ ֆավելներով, սակայն հենց Դոնա Մարտայի աղքատ հետնախորշերն են կից շքեղությանը. հենց նրանց կողքին են տեղակայված Բոտաֆոգո պատմական շրջանն ու Կոպակաբանա հայտնի լողափը։ Ռիո դե Ժանեյրոյի նահանգապետը չի ցանկացել թույլատրել նկարահանումները՝ մտածելով, թե հետնախորշերում նկարահանված տեսահոլովակը կարող է վնասել քաղաքի իմիջին։ Բրազիլիայի իշխանությունները երկար ժամանակ չեն ցանկացել երգչին մուտքի արտոնագիր տալ։ Տեսահոլովակի նկարահանմանը մասնակցել է աֆրոամերիկացի թմբկահարների Olodum խումբը. երգի գործիքավորումը հոլովակի համար փոխվել է այնպես, որպեսզի ավելացվի նրանց գործիքների կենդանի հնչողությունը։ Տեսահոլովակի սկզբում կադրից դուրս հնչում է կնոջ ձայն. «Michael, eles não ligam pra gente!» (պորտ., ): Տեսահոլովակում Մայքլ Ջեքսոնը կատարում է երգը՝ զբոսնելով հետնախորշերով, զրուցելով տեղի բնակիչների հետ և պարելով թմբուկների նվագի ներքո։

1996 թվականի մարտի 22-ին կայացել է տեսահոլովակի պրեմիերան հեռուստատեսությամբ։ MTV և VH1 հեռուստաալիքները սկսել են ցուցադրել այն միայն գրաքննության ենթարկելուց հետո։ Հոլովակը ներառվել է երգչի տեսահոլովակների HIStory on Film, Volume II և Michael Jackson’s Vision հավաքածուներում։

Բանտային տարբերակ 
Երաժիշտը դժգոհ է մնացել առաջին տեսահոլովակից. տեսանյութը ամբողջությամբ չի փոխանցում երգի ոգին։ Ռեժիսորի հետ միասին Մայքլ Ջեքսոնը որոշել է ստեղծել երկրորդ տեսահոլովակը՝ օգտագործելով Նյու Յորքի բանտերից մեկում նկարահանված կադրերը։ Ըստ սյուժեի՝ բանտում ազատազրկված երգիչը խռովության է բարձրացնում մյուս կալանավորների հետ միասին և պահանջում արդարություն։ Տեսահոլովակում ցուցադրվում են արխիվային նյութեր, որոնցում ցուցադրվում է ոստիկանության կողմից ձերբակալված մարդկանց ծեծելը, եղեռնն ու սովը։

Տեսահոլովակի հեռուստատեսային պրեմիերան ԱՄՆ-ում այդպես էլ չի կայացել. ամերիկյան հեռուստաալիքներն այն համարել են չափազանց պրովոկացիոն և կտրականապես հրաժարվել են ցուցադրել այն։ Տեսահոլովակի այս տարբերակը ներառվել է Մայքլ Ջեքսոնի տեսահոլովակների Michael Jackson’s Vision բոնուս սկավառակում։

Ազդեցություն 
Տեսահոլովակի բրազիլական տարբերակի նկարահանումից հետո տեղի իշխանություններն ուշադրություն են դարձրել Դոնա Մարտա ֆավելայի վիճակի վրա. այդ հետնախորշերը հայտնի են եղել մեծաթիվ թմրավաճառներով։ «Ամեն ինչ սկսել է փոխվել Մայքլ Ջեքսոնի գալուց հետո։ Հիմա սա անվտանգ ֆավելա է, այստեղ սկսել են զարգանալ սոցիալական նախագծերը, այլևս ոչ մի թմրանյութ։ Բայց ամեն ինչ սկսվել է հենց Մայքլ Ջեքսոնի շնորհիվ»,– պատմել է Ռիո դե Ժանեյրոյում զբոսաշրջության գծով մամուլի քարտուղարը։ 2010 թվականին հոլովակի նկարահանման վայրում տեղադրվել է երգչի հուշարձանը։

2010-ական թվականների կեսերին ԱՄՆ-ում ռասայական խնդիրների սրման պատճառով երգն ու նրա տեսահոլովակի բանտային տարբերակը արժանացել են մեծ ուշադրության, և թողարկումից քսան տարի անց «They Don’t Care About Us» երգը պահպանել է իր արդիականությունը որպես բողոքի երգ։ Այն հաճախ կատարում են սևամորթ բնակչության իրավունքների համար պայքարող ցուցարարները, իսկ սոցիալական կայքերում տարածում է գտել #TheyDontCareAboutUs հեշթեգը։

2015 թվականին Ֆարել Վիլյամսը նկարահանել է իր «Freedom» երգի տեսահոլովակը, որ կրում է Մայքլ Ջեքսոնի տեսահոլովակի բանտային տարբերակի ակնհայտ ազդեցությունը։

Երգացանկ 
  7" (համարը Epic Records կատալոգում – 34 78264)

  CD (համարը Epic Records կատալոգում – 662950 1)

Ձայնագրության մասնակիցներ 
 Մայքլ Ջեքսոն – տեքստ, երաժշտություն, վոկալ, բեք-վոկալ, լարայինների գործիքավորում
 Բրեդ Բաքսեր, Չակ Ուայլդ, Ջեֆ Բովա, Ջեյսոն Մայլս – ստեղնայիններ, ծրագրավորում
 Թրևոր Ռաբին, Ռոբ Հոֆման – կիթառ
 Անետ Սանդերս – Լոս Անջելեսի մանկական երգչախմբի դիրիժոր

Հիթ-շքերթներ

Հավաստագրեր

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Մայքլ Ջեքսոնի երգեր