Այաթ Բեն Հադդու

Այաթ Բեն Հադդու (արաբերեն `آيت بن حدو), քսար (ամրացված քաղաք), Մարոկկոյի հարավում, Օարազազատից 29 կմ հյուսիս-արևմուտք։ 1987 թվականից ի վեր հսկվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից, որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Պատմություն 
Այաթ Բեն Հադդուն գտնվում է Վերսազատ գետի ձախ ափին, բլրի վրա։ Գետի հովիտն անցնում է անապատով։ Գետը սկսվում է Բարձր Ատլասի հարավային լանջերից և հետագայում կորչում է Սահարայի ավազանում։ Այդ երկայնքով ձգվում է մի քարավանային երթուղի Մարաքեշից `Զագորուից դեպի Տիմբուկտ։ Քսարը հայտնվել է հավանաբար 11-րդ դարում, քարավանի ճանապարհը պաշտպանելու համար։ Անդրկովկասյան առևտրի կարևորության նվազումից հետո, բնակչությունն աստիճանաբար տեղափոխվեց նոր գյուղ՝ գետի հակառակ (աջ) ափ։ 1990-ական թվականներին քսարը գտնվում էր ավերված վիճակում, ընդամենը տասը ընտանիք էր ապրում այնտեղ։ Վերջին տարիներին վերականգնումը շարունակվում է, նախատեսվում է քսարը դարձնել զբոսաշրջային կենտրոն և այնտեղ արվեստի պատկերասրահներ տեղադրել:
Քսար Այաթ Բեն Հադուն հանդիսանում է ավանդական Մարոկկոյի կավե ճարտարապետության ամենատարածված օրինակներից մեկը, որը տարածված է նախասահարային տարածաշրջանում, Բարձր Ատլասի հարավում։ Քսարի բոլոր բնակավայրերը կառուցված են կարմիր շագանակագույն կավից։ Հարթ առաստաղե տանիքներ ունեցող տները տեղադրված են լեռների վրա, փողոցները հորիզոնական են և կապված են թիակներով և նեղ միջանցքներով։ Քսարում կա չորս մուտքեր, երկու անվճար (ծայրահեղ ձախ և աջ) և երկու վճարովի։ Անվճար մուտքերն անցնում են դարպասի միջով, մինչդեռ վճարովին անցնում է կացարաններով, որոնք պատկանում են երկու ընտանիքներին։ Մուտքերից մեկում կա թանգարան։

Ֆիլմերում 
Քսարը եղել և մնում է չափազանց հայտնի, որպես ֆիլմերի նկարահանման վայր, որը որոշ չափով օգտագործում է արևելյան սյուժեներ նկարահանելու համար։ Այսպիսով, այստեղ նկարահանել են.
 Լոուրենս Արաբացի (1962)
 Մարդը, ով ցանկանում էր դառնալ թագավոր (1975)
 Հիսուսը Նազարեթից (1977)
 Ժամանակի ավազակները (1981)
 Նեղոսի մարգարիտը (1985)
 Կայծեր աչքերից (1987)
 Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը (1988)
 Երկնքի ծածկույթի տակ (1990)
 Կունդուն (1997)
 Կլոն (հեռուստասերիալ) (2001)
 Մումիա (1999)
 Գլադիատոր (2000)
 Ալեքսանդր (2004)
 Պարսից արքայազնը։ Ժամանակի դաշույնը (2010)

Տես նաև 

 Զբոսաշրջությունը Մարոկկոյում

Ծանոթագրություններ 

Համաշխարհային ժառանգություն Մարոկկոյում
Մարոկկոյի քաղաքներ
Հնագիտական վայրեր Մարոկկոյում