Ֆրանց ֆոն Շտուկ

Ֆրանց ֆոն Շտուկ (, ), գերմանացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, սիմվոլիզմի և մոդեռնի ներկայացուցիչ։ Ծնվել է Գերմանիայի Ստորին Բավարիա շրջանի Թեթենվայս քաղաքում։ Շտուկն իր կտավներում հաճախակի էր անդրադառնում դիցաբանական սյուժեներին՝ ընգծելով դրանց էրոտիկ և զավեշտական կողմը։

Կենսագրություն 

Դեռ մանկական տարիքում Շտուկը դրսևորում է իրեն որպես տաղանդավոր ծաղրանկարիչ։ 1878-1881 թվականներին հաճախում է Մյունխենի Կիրառական Արվեստների ավագ դպրոց։  1881 թվականին Շտուկը ընդունվում է  Կերպարվեստի Թագավորական Ակադեմիա։

1882 թվականին Վիեննայում Գերլիիկ և Շենկը հրատարակում են Շտուկի «Ալաբանություններ և խորհրդանիշեր» պորտֆոլիոյում զետեղված նկարները։ Շտուկը ձեռք է բերում ականավոր գծանկարիչի համբավ։

1889 թվականին Մյունխենի Ապակյա Պալատում կայացած տարեկան ցուցահանդեսին Շտուկը իր «Դրախտի պահապանները» () կտավի համար շքանշան է ստանում, որից հետո նա  իրեն ամբողջովին նվիրում է գեղանկարչությանը։

1890-ական թվականներին Շտուկը ստեղծում է մի շարք քանդակներ։ Դրանց շարքում ամենանշանավորը  «Վիրավոր Կենտավրոսը» և «Մարզիկն» էին։

1893 թվականին «Մյունխենի անջատումը» ցուցահանդեսում Շտուկը ցուցադրում է իր «Մեղքը» կտավը, որը մեծ իրարանցում է առաջացնում։

1895 թվականին, երեսուներկու տարեկան հասակում, Շտուկին նշանակում են պրոֆեսոր Մյունխենի Ակադեմիայում։ Նրա ականավոր ուսանողների շարքում էին Պաուլ Կլեեն, Հանս Պուրմանը , Վասիլի Կանդինսկի ն Ջոզեֆ Ալբերսը։

Շտուկը դառնում է «Կոոպերատիվ Պան» () հրատարակչության խորհրդի անդամ, որի «Պան» ամսագրի համար Շտուկը շապիկն է մշակում։

1897 թվականին Մյունխենում մեկնարկում է Շտուկի Վիլայի կառուցումը։ Շտուկն անձամբ է  նախագծել Վիլայի տեսքը և հսկել է դրա ներքին հարդարման և կահավորման աշխատանքները։ Այն դարձել է իր ժամանակի մեծագույն արվեստի նմուշներից մեկը։ Վիլայի կահավորումն արժանացել է 1900 թվականի Փարիզի ցուցահանդեսի ոսկե շքանշանին։

Շտուկը մահանում է 1928 թվականին Մյունխենում։ Նրա մարմինը հուղարկավորում են Մյունխենի Վալդֆիդհոֆ գերեզմանոցում։ 1968 թվականին Վիլա Շտուկը վերաբացվում է այցելուների համար։ Այժմ այնտեղ թանգարան է։

Ոճը 

Շտուկը մեծապես ոգեշնչվել է  շվեյցարացի նկարիչ Առնոլդ Բյոկլինի աշխատանքներով։ Նրա կտավների սյուժեները մեծապես հիմնված են դիցաբանական մոտիվների վրա։ Շտուկի կտավներում տիրում են մեծ և հուժկու մարմինները , ինչը և պայմանավորել  է նրա հետագա անդրադարձը քանդակագործությանը։ Հավատարիմ մնալով սիմվոլիստների ավանդույթներին, Շտուկը հաճախակի է պատկերել կանացի գայթակղիչ մերկությունը ՝ հղում կատարելով ճակատագրական կնոջ () կերպարին։

Շտուկը հիմնականում անձամբ էր նախագծում իր կտավների համար նախատեսված շրջանակները։ Նա համարում էր, որ ճիշտ վահանակների օգտագործումը կամ վահանակների ոսկեզօծ փորագրությունը իր կտավների բաղկացուցիչ և անբաժան մասն են կազմում։

Ժառանգությունը 

Շտուկի աշակերտներից մի քանիսը հետագայում լայն հռչակ են ձեռք բերում՝  նպաստելով իրենց ուսուցչի համբավին։ Չնայած դրան Շտուկի կարևորությունը հետզհետե նվազում է ։ Հետպատերազմյան սերունդի համար նրա նկարները համարվում են ոչ նորաձև և նշանակություն չունեցող։ Նրա գործերը մոռացվածության են մատնվում մինչև  1960-ականների վերջին  շրջանը, երբ նորից վերականգնվում է մոդեռնի հանդեպ հետաքրքրությունը։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Գերմանացի նկարիչներ
Սիմվոլիստ նկարիչներ
Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Գերմանացի ճարտարապետներ
Գերմանացի քանդակագործներ
Գերմանացի մանկավարժներ