Ֆաշիզմի զոհերին

«Ֆաշիզմի զոհերին» (կոչվում  է նաև «Համակենտրոնացման ճամբարների զոհերին» կամ «Բոգունյան անտառի ողբերգության զոհերին»), կանգնեցվել է 1996 թվականին Ուկրաինայի Ժիտոմիր քաղաքում՝ Բոգունիայի շրջանում՝ նույնանուն հիտլերյան ճամբարի տեղում։ Հուշարձանը նվիրված է այդ վայրում սպանված խաղաղ քաղաքացիներին և ռազմագերիներին (ավելի քան 110 հազար մարդ)։

Այդ վայրում՝ Ժիտոմիրի ծայրամասում, 1941 թվականի հունվարից մինչև 1943 թվականի նոյեմբեր գտնվել Է «Շտալագ-358» (Stalag — 358) նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը։

Հուշարձանը բրոնզից և վարդագույն գրանիտից կազմված ճարտարապետական կոմպոզիցիա է (6,5 մ)։ Հուշարձանի կենտրոնում անմարմին, գրեթե անկշռելի բրոնզե ֆիգուր է, ավելի ճիշտ՝ միայն մարդու ոգի, երբ նյութ արդեն չկա, միայն տարածության մեջ թևածում է նրա ուժը, անկոտրումությունն ու անպարտելիությունը։  Քարից նայում են, խոսում, հարցնում են, գոռում նրանց դեմքերը, ովքեր դեռ վերջերս մարդիկ էին, իսկ հետո դարձել են հավերժություն
։

Հուշարձանի հիմքի մոտ դրված է գրանիտ սալ (1,5 մ x 0,65 մ)՝ հետևյալ գրությամբ․

Այս բազմաչարչար հողը 1941-1943 թվականներին գերմանացի ֆաշիստների կողմից տասնյակ հազարավոր ռազմագերիների և Ժիտոմիրի խաղաղ քաղաքացիների դաժան ոչնչացման վկան է։

2002 թվականին թաղվել է Մայդանեկ համակենտրոնացման ճամբարում տանջամահ արված ժիտոմիրցիների աճյուններով կապսուլա, որի վրա փորագրված է․

Այս վայրում թաղված է հիտլերյան Մայդանեկ համակենտրոնացման ճամբարում խոշտանգված մեր համերկրացիների աճյունը։ Հավերժ հիշատակ։

Ճարտարապետական կոմպոզիցիայի աջ կողմում տեղադրված սալին գրված են հեղինակների անունները՝ 

Քանդ․՝ Տաբաչնիկ Ի․ Ս․, ճարտ․՝ Բիրյուկ Պ․ Ն․

Ծանոթագրություններ 

Ուկրաինայի հուշարձաններ