Եֆիմ Ուչիտել

Եֆիմ Յուլևիչ Ուչիտել (,  (28) հոկտեմբերի, 1913, Տիրասպոլ, Խերսոնի նահանգ, Ռուսաստանի կայսրություն – 18 օգոստոսի, 1988, Լենինգրադ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), վավերագրական ֆիլմերի խորհրդային օպերատոր և ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1976)։

= Կենսագրություն 
Եֆիմ Ուչիտելը ծնվել է 1913 թվականի հոկտեմբերի 15-ին (նոր տոմարով՝ հոկտեմբերի 28) Խերսոնի մարզի Տիրասպոլ քաղաքում (ներկայում՝ չճանաչված Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության կազմում), հրեական ընտանիքում, որտեղ նրանից բացի եղել են ևս չորս երեխաներ։ Հայրը՝ որպես գրաշար, աշխատել է «Днестровский край» թերթի տպարանում։ 1918 թվականին Եֆիմ Ուչիտելի հայրը մահացել է, և ընտանիքը պահել է նրա ավագ եղբայրը։ Ավագ քույրն աշխատել է կինոթատրոնի դրամարկղում, և Եֆիմ Ուչիտելը տարվել է կինեմատոգրաֆիայով, ապա լուսանկարչությամբ։ Տիրասպոլում յոթերորդ դասարանն ավարտելուց հետո նա ուղեգրով մեկնել է սովորեու Լենինգրադի ֆաբրիկագործարանային աշակերտության դպրոցում։

1930 թվականից մինչև 1935 թվականը Եֆիմ Ուչիտելը սովորել է Լենինգրադի կինոինժեներների ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետում։

1935 թվականից Եֆիմ Ուչիտելն աշխատել է որպես «Լենկինոխրոնիկա» կինոստուդիայի (1968 թվականից՝ Լենինգրադի վավերագրական ֆիլմերի ստուդիա) օպերատորի օգնական, իսկ 1937-1988 թվականներին՝ որպես օպերատոր և ռեժիսոր։ 1964 թվականից եղել է «Լենկինոխրոնիկայի» առաջին ստեղծագործական միավորման գեղարվեստական ղեկավարը։

Եֆիմ Ուչիտելի նկարահանած առաջին ֆիլմը եղել է «Տոները տունդրայում» (, 1937) կինոնկարը։ 1940 թվականին այլ օպերատորների հետ նկարահանել է «Մաններգեյմի գիծ» () ֆիլմը։ Կոմունիստական կուսակցությանն անդամակցել է 1940 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է ռազմաճակատային օպերատոր (նկարահանել է Լենինգրադի պաշտպանությունը)։ Նրա նկարահանած նյութերը ներառվել են «Բեռլին» և «Հաղթանակի շքերթ» (1945) և այլ ֆիլմերում։

1942 թվականին որպես բեմադրող ռեժիսոր նկարահանել է «Լենինգրադը պայքարում» (), ապա այդ թեմատիկան շարունակել «Լենինգրադ բլոկադայի ճեղքումը» (, 1944), «Լենինգրադ» (1947, Ռոման Կարմենի հետ), «Լենինգրադի սխրանքը» (1959), «Հանդիպում Լենինգրադի հետ» (, 1970), «Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ» (, 1974), «Լենինգրադ՝ հերոս-քաղաք» (1975) ֆիլմերում։

Եֆիմ Ուչիտելը մահացել է 1988 թվականի օգոստոսի 18-ին Լենինգրադում։ Թաղված է Սերաֆիմովյան գերեզմանատանը։

Ընտանիք
 Որդին՝ Ալեքսեյ Ուչիտել, կինոռեժիսոր, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ, «Ռոք» կինոստուդիայի գեղարվեստական ղեկավար

Ֆիլմագրություն

Օպերատորական աշխատանքներ 
 1937 – Տոն տունդրայում ()
 1940 – Մաններգեյմի գիծը ()
 1941 – Էստոնական հող ()
 1943 – Լենինգրադը պայքարում ()
 1944 – Մահվան ճամբար Կլոոգա ()
 1944 – Լենինգրադի բլոկադայի ճեղքումը ()
 1945 – Բեռլին ()
 1945 – Հաղթանակի շքերթ ()
 1947 – Լենինգրադ (, վավերագրական, Ռոման Կարմենի հետ միասին), ռեժիսոր և գլխավոր օպերատոր

Ռեժիսորական աշխատանքներ 
 1949 – Խորհրդային Սիբիր ()
 1952 – Ճանապարհ դեպի ծովը ()
 1954 – Սուսամիրի հովտում ()
 1957 – Ռուսական բնավորություն (),  Համամիութենական II կինոփառատոնի մրցանակ
 1959 – Ռուսաստանի դուստրեր ()
 1959 – Լենինգրադի սխրանքը (), Վալերի Սոլովցևի հետ համատեղ
 1960 – Խաղաղություն քո տանը ()
 1963 – Ռուսաստանի երգերը ()
 1963 – Կա այդպիսի նվեր ()
 1965 – Բանվորների պատմությունները ()
 1966 – Էրվին Շուլեի գործը ()
 1967 – Քո շռայլ սիրտը (), Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ, 1968
 1970 – Հանդիպում Լենինգրադի հետ ()
 1970 – Հանդիպում են վետերանները ()
 1971 – Վիլեգոդայի տղամարդիկ ()
 1972 – Սահման ()
 1974 – Ռուսաստանի մեծ հացը ()
 1974 – Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ ()
 1975 – Լենինգրադ՝ հերոս-քաղաք ()
 1975 – Հուշարձան ()
 1976 – Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ ()
 1977 – Ինչպե՞ս են գործերը, ընկեր նախագահ ()
 1978 – Իրինա Կոլպակովա ()
 1979 – Վալդայ. լիրիկական ռեպորտաժ ()
 1979 – Мои комиссары?
 1981 – Բարի առավոտ, մարդիկ ()

Մրցանակներ և պարգևներ 
 Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1943) – «Լենինգրադը պայքարում» (, 1942) ֆիլմի համար
 ՌՍՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակ (1967) – Ռուսաստանին նվիրված «Ռուսական բնավորություն» (1957), «Ռուսաստանի դուստրերը» (1959), «Խաղաղություն քո տանը» (1960), «Ռուսաստանի երգերը» (1963) շարքի համար
 ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (12 հունիսի, 1964)
 ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (29 սեպտեմբերի, 1969)
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1976)
 Լենինի շքանշան (1973)
 Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (1983)
 Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (24 փետրվարի, 1945)
 Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (6 ապրիլի, 1985)
 Կարմիր աստղի շքանշան (21 ապրիլի, 1943)
 «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
 Ա. Դովժենկոյի անվան արծաթե մեդալ (1973) – «Սահման» (1972) ֆիլմի համար

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ
 Ефим Учитель в энциклопедии «Санкт-Петербург»

Ռուս կինոռեժիսորներ
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուս կինոօպերատորներ
ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ