Երկխոսություն տոնածառի մոտ

Երկխոսություն տոնածառի մոտ (), բանաստեղծ Յուրի Լևիտանսկու բանաստեղծությունը, որը առաջին անգամ հրատարակվել է «Դրոշակ» ամսագրում (1970, №1): Ստեղծագործությունը դարձել է Վլադիմիր Մենշովի «Մոսկվան արցունքներին չի հավատում» ֆիլմում հնչած երգի հիմքը։

Հրապարակում․ գրաքննական միջամտություն 

«Երկխոսության տոնածառի մոտ» բանաստեղծությունը Լևիտանսկու կողմից փոխանցվել է «Դրոշակ» ամսագրին։ Այս հրատարակության պոեզիայի բաժինը, որոշելով, որ թեմատիկ առումով բանաստեղծությունը վերաբերվում է հունվարին, նախատեսում է այն հրապարակել 1970 թ. առաջին համարում։ Համարն արդեն էջատված էր է և պատրաստվում էր տպագրության, երբ քննադատության բաժնի ղեկավար Դմիտրի Ստարիկովը կասկածներ է հայտնում հեղինակային որոշ «կանխատեսումների» առնչությամբ։ Խոսքը հատկապես բանաստեղծության հետևյալ երկտողի մասին էր. «-Ինչո՞վ կավարտվի այս ամենը։ -Ապրիլ կգա։ -Ապրիլը կգա՞, համոզված եք։ -Այո, ես վստահ եմ»։

Ստարիկովի կարծիքով, Լենինի ծննդյան 100-ամյակի տոնակատարության նախաշեմին այս ամսվան հղում կատարելը երկիմաստ էր թվում և կարող էր հարցեր առաջացնել պարբերականների գաղափարական կողմնորոշման համար պատասխանատու ինստանցիաներում. «Ասես թե այս տարվա ապրիլը սովորական է, և դրա վերաբերյալ կարելի կատակել»։

Ինչպես հիշատակում է «Դրոշակ» պարբերականի պոեզիայի բաժնի վարիչ Իրինա Յանսկայան, երկար քննարկումներից հետո խմբագրությունը որոշում է թողնել Լևիտանսկու բանաստեղծությունը Նոր տարվա համարում։ Այնուամենայնիվ, ամսագրում հրատարակված տարբերակում «ապրիլ» բառը փոխարինվել է «կաթիլներով» ()։

Գեղարվեստական առանձնահատկություններ 
Գրող Եֆիմ Բերշինայի խոսքով` Լևիտանսկին, որը մինչև կյանքի վերջ պահում էր «մեծ երեխայի» առանձնահատկությունները, հունվարին վերաբերվում էր դպրոցականին հատուկ անմիջականությամբ` գնահատելով տարվա առաջին ամիսը տոնական մթնոլորտի, ձմեռային արձակուրդների և իր ծննդյան օրվա համար։ «Տոնածառի երկխոսության...» մեջ ընդգրկված բանաստեղծի «սուրբծննդյան քարոզները» բաղկացած են երեք կետից` ցանկացած փոթորկի ուժն անցողիկ է, «պետք է ապրել» «պետք է... սարաֆաններ ու թեթև զգեստներ կարել չթից»։

Հունվարի սկիզբը բանաստեղծական հերոսի համար շրջանը փակվելու ժամանակն է, նախնական և վերջնական կետերը հատվում են, ժամանակն էլ նորից է ծնվում։ Ձմռան «պարտավորագրերն ու զայրույթը» չպետք է վախեցնեն իր զրուցակցուհուն. ձնապատ բնության միջով աստիճանաբար իրենց ճանապարհն են բացում գարնան ծիլերը։ Նոր կյանքի զարթոնքի թեման իր մեջ կրում է ոչ միայն հեղինակի համոզմունքն այն մասին, որ «ապրիլը կլինի», այլև վերջին տողերի մեջ հայտնված դիմակահանդեսային մոտիվը, որն ստեղծում է «անցնող ամանորյա տրամադրություն»։

Երգ 
«Երկխոսություն ամանորյա ծառի մոտ» երգը հնչում է «Մոսկվան չի հավատում արցունքներին» ֆիլմում։ Կոմպոզիտոր Սերգեյ Նիկիտինը, որ կատարում է երգը Տատյանա Նիկիտինայի հետ, պատմում է, որ ֆիլմի աշխատանքներին միանալով այն ժամանակ, երբ այն արդեն մոնտաժված է եղել, նա երաժշտություն է գրել միայն «Ալեքսանդրա» երգի համար. «Իսկ ֆիլմում հնչող մյուս` «Երկխոսություն տոնածառի մոտ» երգն ըստ Յուրի Լևիտանսկիի բանաստեղծության, արդեն գոյություն ուներ»։ Յուրի Լևիտանսկու բանաստեղծության հիման վրա գրված երգի մեկ այլ տարբերակը, որն ի սկզբանե ուներ «Սպիտակ գիրք» վերնագիրը, գրվել կոմպոզիտոր Էդուարդ Կոլմանովսկու կողմից։

Ծանոթագրություններ 

Սուրբծննդյան և ամանորյա երգեր