Զուլու Սոֆոլա

Զուլու Սոֆոլա (, Nwazuluwa Onuekwuke Sofola, ), նիգերիացի առաջին կին դրամատուրգն է, ում ստեղծագործությունները հրատարակվել են։ Աֆրիկայում թատերական արվեստի առաջին կին պրոֆեսորն է։

Կենսագրություն 
Սոֆոլան ծնվել է 1935 թվականին Նիգերիայի Դելտա նահանգի Այզել Ուկու քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Ասաբայի տարրական դպրոցում, այնուհետև սովորել է Ագբորի աղջիկների ամերիկյան բապտիստական ավագ դպրոցում։ Պատանեկությունն անցել է ԱՄՆ-ում։ Անգլերենի բակալավրի աստիճան ստացել է Վիրջինիայի միութենական համալսարանից, թատերագիտության մագիստրոսի աստիճան՝ Ամերիկայի կաթոլիկ համալսարանից (1965)։ 1966 թվականին վերադարձել է Նիգերիա, դասավանդել Օյո նահանգի Իբադանի համալսարանի թատերական արվեստի բաժնում, որտեղից էլ ստացել է դոկտորի կոչում։

Կվարա նահանգի Իլորինի համալսարանում դասավանդել է թատերագիտություն, այնուհետև նշանակվել է նույն համալսարանի կատարողական արվեստի բաժնի ղեկավար։ Սոֆոլոն եղել է երգիչ, պարող, դրամատուրգ։ Թատրոնի և հեռուստատեսության համար գրել և բեմադրել է տարբեր պիեսներ, այդ թվում «King Emene» ստեղծագործությունը։ Նրա պիեսների շարքում կան և՛ պատմական ողբերգություններ, և՛ ընտանեկան կատակերգություններ, որտեղ օգտագործում է ավանդական և ժամանակակից աֆրիկյան պարամետրեր։ Սոֆոլան կիրառելով «մոգական, առասպելական, ծիսական տարրեր՝ ուսումնասիրում է ավանդականի և մոդեռնի միջև կոնֆլիկտը, որտեղ առկա է տղամարդու հարատև գերակայությունը»։ Սոֆոլան համարվում է նիգերիական գրականության ականավոր կանացից մեկը։

Սոֆոլայի հաճախակի բեմադրվող պիեսներից են «Wedlock of the Gods» (1972) և «The Sweet Trap» (1977):

Ընտանիք 
Ամուսնացել է պրոֆեսոր Ադեյեմի Սոֆոլայի (Adeyemi Sofola) հետ, ունեցել են 5 երեխա։

Մահ 
Սոֆոլան մահացել է 1995 թվականին, 60 տարեկան հասակում, ամուսնու մահից 6 ամիս հետո։

Երկեր 
 The Deer Hunter and The Hunter's Pearl (1969), London: Evans Brothers.
 The Disturbed Peace of Christmas (1971), Ibadan: Daystar Press.
 Wedlock of the Gods (1972), Ibadan: Evans.
 The Operators, Ibadan: Ibadan University, 1973.
 King Emene: Tragedy of a Rebellion (1974), Heinemann Educational Books. ISBN 0-435-92860-0
 The Wizard of Law (1975), Evans Bros. ISBN 0-237-49951-7
 The Sweet Trap (1977), Ibadan: Oxford University Press. ISBN 0-19-575386-0
 Old Wines Are Tasty (1981), Ibadan: Oxford University Press. ISBN 978-154-499-6
 Memories in the Moonlight (1986), Ibadan: Evans Brothers.
 Queen Omu-ako of Oligbo, Buffalo: Paul Robeson Theatre, 1989.
 Eclipso and the Fantasia, Illorin, Nigeria: 1990.
 The Showers, Illorin, Nigeria, 1991.
 Song of a Maiden: A Play, Illorin, Nigeria: Heinemann, 1992.
 Lost Dreams and Other Plays, Ibadan: Heinemann, 1992.

Գրականություն 
 Simon Gikandi (2002), Encyclopedia of African Literature, Routledge. ISBN 0-415-23019-5 - p. 502
 Gilbert, H. (1996), Post-Colonial Drama: Theory, Practice, Politics, Routledge. ISBN 0-415-09024-5 - p. 183 (on Sofola's use of proverbs).
 Kolawole, M. E. M. (1999), Zulu Sofola: her life & her works, Caltop Publications (Nigeria). ISBN 978-33187-9-9

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 zulusofola.com Պաշտոնական կայք 
 Zulu Sofola at Black Plays Archive, National Theatre.

Նիգերիացի գրողներ
Նիգերիացի դրամատուրգներ
20-րդ դարի կին գրողներ
Նիգերիացի ռեժիսորներ
Կին դրամատուրգներ