Կանադայի թագավորական ընկերություն

Կանադայի թագավորական ընկերություն (,  հայտնի է նաև որպես՝ ԿԹԸ. Կանադայի արվեստի, հումանիտար և գիտության ակադեմիա (), կանադացի գիտնականների, հումանիստների, արվեստագետների ազգային առաջատար երկլեզու խորհուրդ։ ԿԹԸ-ի հիմնական նպատակն է նպաստել արվեստի, հումանիտար գիտությունների և գիտության ոլորտում ուսուցմանն ու հետազոտմանը։ ԿԹԸ-ն Կանադայի ազգային ակադեմիան է։ Այն պաշտոնական երկու լեզուներով Կանադայում խթանում է հետազոտությունները և գիտական նվաճումները։

Պատմություն
1870-ական թվականների վերջերին Կանադայի գլխավոր նահանգապետ Ջոն Քեմփբելը, որոշեց, որ Կանադային անհրաժեշտ է մշակութային հաստատություն՝ նպաստելու ազգային գիտական հետազոտությանն ու զարգացմանը։ Այդ ժամանակից ի վեր, հաջորդող գլխավոր նահանգապետերը ներգրավվել են հասարակության գործերում։ 1882 թվականին Կանադայի Թագավորական ընկերությունը հիմնադրվել է Ջոն Քեմփբելի անձնական հովանավորության ներքո։ Մեկ տարի անց՝ 1883 թվականին ընկերությունը կազմավորվեց Կանադայի խորհրդարանի կանոնադրությամբ։

1883 թվականի հիմնադրումից մինչև 1900-ականների սկիզբ, ԿԹԸ կառուցվածքը նմանեցվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության մոդելին, սակայն կարևոր համալրումներ են արվել (գրականության և այլ տարրերի) Ֆրանսիայի ինստիտուտից։ ԿԹԸ-ին անդամակցելը սահմանափակվել է ընտրություններով։ Սկզբում ԿԹԸ-ն բաժանել է չորս բաժնի՝ յուրաքանչյուրում 20 մասնակից։

Այդ բաժիններն էին՝ (1) Ֆրանսիական գրականություն, պատմություն, հնագիտություն, (2) Անգլերեն գրականություն, պատմություն, հնագիտություն, (3) Մաթեմատիկական, ֆիզիկական և քիմիական գիտություններ, (4) Երկրաբանական և կենսաբանական գիտություններ։ ԿԹԸ հիմնադիր անդամներից էին Սըր Սենդֆորդ Ֆլեմինգը, Standard Time-ի համաշխարհային համակարգի ստեղծողը և  ժամանակի մեծագույն բժիշկներից մեկը` Սըր Ուիլյամ Օսլերը։ ԿԹԸ անդամներին առաջադրում էր ՄաքԳիլի համալսարանի տնօրեն Ջոն Ուիլյամ Դաուսոնի և Քվեբեկի նախկին վարչապետ Պիեր Շովոյի կողմից ղեկավարվող կոմիտեն։ Ջոն Ուիլյամ Դաուսոնն ու Պիեր Շովոն եղել են ընկերության առաջին և երկրորդ նախագահները։

Կանադայում կրթաթոշակի, հետազոտության աճին զուգընթաց, ԿԹԸ-ն նույնպես աճեց։ Երեք տասնամյակների ընթացքում ԿԹԸ-ի անդամակցությունը կրկնապատկվեց։ Վերակազմավորման մի քանի փուլից հետո, ԿԹԸ-ն ծավալվեց որպես ժամանակակից կազմակերպություն։ 2010 թվականին Կանադայի նահանգապետ Դեյվիդ Լլոյդ Ջոնսթոնն ընտրվեց Կանադայի թագավորական ընկերության պատվավոր անդամ։

Կազմակերպություն և նպատակ
Կանադայի թագավորական ընկերությունը ներկայումս ունի ավելի քան 2000 անդամներ` արվեստի, հումանիտար, գիտական, ինչպես նաև Կանադայի հասարակական կյանքում մեծ ներդրումներ կատարած կանայք ու տղամարդիկ։ Ներկայումս կա անդամության չորս կատեգորիա` կանոնավոր կերպով ընտրված անդամներ, հատուկ ընտրված անդամներ, արտասահմանյան և պատվավոր անդամներ։

Ամեն տարի ընկերության անդամներ են դառնում մոտավորապես 80 հոգի՝ մոտավորապես 75 կանոնավոր կերպով ընտրված անդամներ ըստ բաժինների, 6 հատուկ ընտրված անդամներ, չորս արտասահմանյան և առավելագույնը մեկ պատվավոր անդամ։

Ընկերության անդամակցությունը Կանադայի գիտնականների, արվեստագետների համար ամենաբարձր պարգևն է։ Ընկերությանն անդամագրվելուց հետո անգլաֆոն անդամները կարող են օգտագործել հետանվանական տառերը ԿԹԸԱ Կանադայի Թագավորական ընկերության անդամ և ֆրանկոֆոն անդամները կարող են օգտագործել MSRC (Membre de la Société royale du Canada): ԿԹԸ-ն բաղկացած է երեք երկլեզու ակադեմիայից՝ ներառյալ գիտական առարկաների և գեղարվեստական ոլորտների լայն շրջանակ։

Ակադեմիա I-ը Արվեստի և հումանիտար ակադեմիան է, որն ունի երեք բաժին. անգլոֆոն բաժին՝ հումանիտար բաժին (I), ֆրանկոֆոն բաժին (II) Գրականության և հումանիտար գիտությունների և արվեստի երկլեզու բաժին, արվեստի (III)՝ ներառում է ճարտարապետություն, ստեղծագործական գրականություն և արվեստ։

Ակադեմիա II-ը սոցիալական գիտությունների ակադեմիան է, որն ունի երկու բաժին՝ Անգլոֆոն բաժին (I)՝ Հասարակագիտություն և ֆրանկոֆոն բաժին (II)՝ Սոցիալական գիտություններ։

Ակադեմիա III-ը Գիտության ակադեմիան է, որն ունի Ակադեմիա III-ի չորս երկլեզու բաժինները` (I) Կիրառական գիտություններ և ճարտարագիտություն, (II) Երկրի, օվկիանոսի և մթնոլորտային գիտությունների մասին, (III) կյանքի գիտություններ և (IV) մաթեմատիկական և ֆիզիկական գիտություններ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The Royal Society of Canada Website 
 The Royal Society of Canada's YouTube Channel 
 The Royal Society of Canada's LinkedIn Page

Գիտությունների ազգային ակադեմիաներ
Կանադայի գիտական կազմակերպություններ