Աղբամանների դպրոց

«Աղբամանների դպրոց» (), 20-րդ դարում ԱՄՆ-ում ծագած գեղարվեստի ուղղություններից։ Ուղղության աշխատանքների մեծ մասը նվիրված է Նյու Յորքի աղքատ թաղամասերի աղքատ ու աշխատավոր մարդկանց կյանքի ամենօրյա ռեալիստական պատկերմանը։ Ուղղության հիմնադիրներն ու մեծագույն ներկայացուցիչներն են Ռոբերտ Հենրին, Ջոն Սլոանը, Էդվարդ Հոփորը, Էվերետ Շինը և Ուիլյամ Գլակենսը։

Պատմություն 

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ԱՄՆ-ի մեգապոլիսներն արագ աճում էին։ Այսպես, 1890 թվականին Նյու Յորքի բնակչությունն ավելացեր էր 1.5 միլիոնով։
Այդ ժամանակվա քաղաքային թերթերը ձգում էին նորությունները փոխանցել հնարավորինս իրականությանը մոտ։ Լուսանկարչական սարքերը դեռևս չէին կարող օգտագործվել իրադարձություններն արագ լուսաբանելու համար։ Այդ պատճառով էլ թերթերը վարձում էին նկարիչների, ովքեր պատկերազարդումներ էին անում հոդվածների համար։ Հիմնականում նրանք պատկերում էին քաղաքի ոչ բարեկարգ կողմերը։ Սա էլ խթան հանդիսացավ ամերիկյան ռեալիզմի զարգացման համար։
Այդ նկարիչների մեջ էին Գլակենսը, Լաքսը, Սլոանը և Շիննը։ Նրանք աշխատում էին «The Philadelphia Press» թերթի համար և ստեղծագործական հանդիպումներ էին անցկացնում Հենրիի ստուդիայում։

Ծագում 

1896-1904 թվականներին Հենրիի նախաձեռնությամբ նկարիչները հավաքվում են Նյու Յորքում։
Քաղաքի հյուսիսում, իսպանական թաղամասում, 1904 թվականին Հենրին հիմնում է իր նոր ստուդիան։ Նրան են միանում Գլեն Կոլմանը, Ջերոմ Մայերսը և Ջորջ Բելոուզը։ Ստուդիայի անդամների կտավների հիմնական թեման Բաուէրիի փողոցներն ու դրանց այն ժամանակվա բնորոշ ներկայացուցիչներն էին` անտուն երեխաները, մարմնավաճառները, փողոցային սպորտսմենները, բռնցքամարտիկները և անօրինական ներգաղթյալները։

Ծաղկման ժամանակաշրջան 
Երկու տարի անց Հենրին ընտրվում է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի անդամ։ Սակայն երբ դրանից հետո, 1907 թվականին, ակադեմիան հրաժարվում է ցուցադրել նկարչի և իր ընկերների աշխատանքների, նա որոշում է կազմակերպել սեփական ցուցահանդեսը։
Ցուցահանդեսի անցկացման վայր է ընտրվում Ուիլյամ Մակբեթի պատկերասրահը Հինգերորդ պողոտայում։ Ցուցահանդեսին որոշում են մասնակցել նաև նկարիչներ Արթուր Դէվիսը, Էռնեստ Լոուսոնը և Մորիս Պրենդերգաստը, ում աշխատանքները ոճային առումով տարբերվում էին «ֆիլադելֆիական քառյակի» նկարներից։ Արդյունքում ձևավորված խումբն ի վերջո ստանում է «Ութնյակ» անվանումը։ Ցուցադրությունը ներկայացվել է հանրությանը 1908 թվականի փետրվարին և տևել է երկու շաբաթ։ Այն մեծ հաջողություն է ունեցել. ցուցահանդեսի այցելուների թիվը հասել է մոտավորապես 7000-ի, գնվել է գրեթե 4000 ԱՄՆ դոլարի նկար (այժմյան արժույթով` մոտ 100.000 դոլար)։ Նյու Յորքից բացի նկարները ցուցադրվել են ինը այլ խոշոր քաղաքներում։ Ցուցահանդեսն ունեցել է նաև քննադատներ, ովքեր նշում էին, թե նկարիչները խախտել են գեղարվեստի ավանդույթները, նրանց աշխատանքները վուլգար են և անկարևոր Այսպես, New York Press-ը գրել է.

Իսկ դրական կարծիքները նշում էին, թե ցուցադրված աշխատանքներն իսկապես ամերիկյան են։ Ըստ քննադատ Մարի Ֆանտոն Ռոբերտսի.

Ավարտ 
Աղբամանների դպրոցի փառքը երկար չի տևում։ 1913 թվականին կայացել է «Արսենալային ցուցահանդեսը» (կազմակերպիչներից մեկը Հենրին էր)։ Այն հեղափոխություն է արել ամերիկյան կերպարվեստում` առաջին պլան բերելով մոդեռնիզմը։ Իսկ «աղբամանների դպրոց» տերմինը ծագել է միայն երեք տարի անց։ 1916 թվականի ապրիլի 8-ին The Masses ամսագրի նկարիչ Արթ Յանգը Սլոանին ուղղված նամակում գրել է.

Տերմինն արագորեն կորցրել է իր բացասական երանգն ու 1930-ական թվականներին սկսել է հաճախ կիրառվել` այդ գեղարվեստական ուղղությունը նկարագրելու համար։

Աշխատանքներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 

ԱՄՆ-ի կերպարվեստ
Նյու Յորքի մշակույթ