Բենդամուստին

Բենդամուստին, վաճառքային անունը Տրեանդա, քիմիոթերապևտիկ միջոց, որն օգտագործվում է քրոնիկական լիմֆոցիտային լեյկեմիայի, բազմակի միելոմայի և Ոչ հոջկինյան լիմֆոմայի դեպքում։ Այն կիրառվում է ներերակային ներարկման ձևով։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներն են՝ ցածր արյան բջիջների քանակ, տենդ, սրտխառնոց, լուծ, ախորժակի կորուստ, հազ և ցան։ Այլ ծանր կողմնակի երևույթներից են ալերգիկ ռեակցիաները և վարակների ռիսկի բարձրացումը։ Հղիության ընթացքում օգտագործումը կարող է վնասել երեխային։ Բենդամուստինը պատկանում է ալկիլացնող միջոցների ընտանիքին։ Այն իր ազդեցությունը թողնում է խանգարելով ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի ֆունկցիան։

ԱՄՆ-ում բենդամուստինը բժշկական օգտագործման համար հաստատվել է 2008թ-ին։ Այն ներառված է Առողջապահական համաշխարհային կազմակերպության անփոխարինելի դեղերի ցանկում, որոնք համարվում են առողջապահական համակարգի ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերը։ Միացյալ թագավորությունում NHS-ի համար դեղի արժեքն է 275․81 ֆունտ 100մգ-ի համար։ Այն համարվում է ազոտային իպրիտի ածանցյալ։

Բժշկական ցուցումներ 

Բենդամուստինը կիրառվում է և՛ որպես մոնոթերապիա, և՛ համակցված ձևով՝ էտոպոսիդի, ֆլուդարաբինի, միտոքսանտրոնի, մեթոտրեքսատի, պրեդնիզոնի, ռիտուքսիմաբի, վինկրիստինի, 90Y-իբրիտումոմաբի և թիուքսետանի հետ։

Լիմֆոմաներ
III/IV աստիճանի կրկնվող կամ դեղորայքակայուն լիմֆոմաներով և թիկնոցաբջջային լիմֆոմայով հիվանդների՝ նախկինում ռիտուքսիմաբ պարունակող քիմիոթերապիայի կիրառումով կամ առանց դրա կիրառման, բուժման համար կարող է կիրառվել բենդամուստին, միտոքսանտրոն և ռիտուքսիմաբ համակցումը։ 2012թ-ին Գերմանիայում այն համարվեց առաջին գծի բուժման միջոց դանդաղ հարաճող լիմֆոմաների բուժման համար։ 2012թ-ի հունիսին տպագրված հոդվածում նշվում էր, որ ռիտուքսիմաբի հետ կիրառման դեպքում դիտվում է ավելի քան կրկնապատկված առանց հիվանդության հարաճման ապրելիություն։ Այս համակցման դեպքում նվազում է նաև կողմնակի երևույթների քանակը, ի համեմատ նախկինում կիրառվող R-CHOP սխեմայի։

Կողմնակի երևույթներ
Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթները բնորոշ են դեղի խմբին՝ ազոտային իպրիտի ածանցյալներին, ներառելով սրտխառնոց, հոգնածություն, փսխումներ, լուծ, տենդ, փորկապություն, ախորժակի կորուստ, հազ, գլխացավ,անհասկանալի քաշի կորուստ, դժվարաշնչություն, ցանավորում և բերանաբորբ, ինչպես նաև իմունաճնշում, սակավարյունություն և թրոմբոցիտների ցածր քանակ։ Հայտնի է, որ այս դեղը հազվադեպ է առաջացնում մազաթափություն (ալոպեցիա), ի տարբերություն մնացած քիմիոթերապևտիկ դեղերի։

Զգուշացում
Բենդամուստինի լուծույթը չի կարող օգտագործվել դեղի փոխանակման փակ համակարգի սարքում․
Սննդի և դեղերի վերահսկման կազմակերպությունը 2015թ-ի մարտի 11-ին զգուշացրեց, որպեսզի բենդամուստինի լուծույթը չօգտագործվի դեղի փոխանակման փակ համակարգի սարքում, ադապտերների և ներարկիչների մեջ, որոնք պարունակում են պոլիկարբոնատ կամ ակրիլոնիտրիլ-բուտադիեն-ստիրեն, պայմանավորված N,N-դիմեթիլացետամիդի հետ անհամատեղելիությամբ։

PhaSealR և SpirosR դեղի փոխանակման փակ համակարգի սարքերը պարունակում են կամ պոլիկարբոնատ կամ ակրիլոնիտրիլ-բուտադիեն-ստիրեն, և դեղի հետ շփման արդյունքում քայքայվում են։

Սա կարող է բերել սարքի խափանման, նյութի մնացորդի հնարավոր պահպանման սարքի մեջ, որը կարող է բերել այնպիսի լուրջ հետևանքների, ինչպիսիք են դեղը պատրաստող և ներարկող առողջապահական համակարգի աշխատակիցների մաշկի վնասումները և հիվանդների մոտ մանր արյունատար անոթների խցանումը։

Խորհուրդ է տրվում․
 Անմիջապես դադարեցնել PhaSealR և/կամ SpirosR սարքերի օգտագործումը բենդամուստինի ներարկման դեպքում
 Օգտագործել միայն պոլիպրոպիլենային ներարկիչներ։ Այս ներարկիչները թափանցիկ են
 Շարունակել օգտագործել բոլոր ունիվերսալ PPE-ները և հետևել անվտանգության կանոններին, երբ պատրաստվում են ներարկել թունավոր դեղեր, ինչպիսին է բենդամուստինը։

Դեղաբանություն

Բենդամուստինը սպիտակ, ջրալույծ մանր բյուրեղային փոշի է՝ երկդիմի հատկություններով։ Այն ազդում է որպես ալկիլացնող միջոց՝ առաջացնելով ԴՆԹ-ի հիմքերի ներշղթայական և միջշղթայական խաչաձև փոխազդեցություններ։

Ներերակային ներարկումից հետո այն արագորեն նյութափոխանակվում է լյարդում ցիտոքրոմ P450 համակարգով։ Դեղի ավելի քան 95%-ը կապված է սպիտակուցի՝ հիմնականում ալբումինի հետ։ Միայն ազատ բենդամուստինն է ակտիվ։ Արտազատումը երկփուլանի է՝ 6-10 րոպե կիսատրոհման պարբերությունով, և վերջնական կիսատրոհման պարբերությունը կազմում է մոտ 30 րոպե։ Այն արտազատվում է գերազանցապես երիկամներով։

Պատմություն
Առաջին անգամ Բենդամուստինը արտադրվել է 1963թ-ին Օզեգովսկու և Կրեբսի կողմից արևելյան Գերմանիայում (նախկին Գերմանիայի դեմոկարտական հանրապետություն)։ Մինչև 1990թ․ այն հասանելի էր միայն արևելյալ Գերմանիայում։ Արևելյան Գերմանիայի հետազոտողները հայտնաբերեցին վերջինիս արդյունավետությունը քրոնիկական լիմֆոցիտային լեյկեմիայի, Հոջկինի լիմֆոմայի, ոչ-Հոջկինի լիմֆոմայի, բազմակի միելոմայի և թոքի քաղցկեղի դեպքում։

Բենդամուստինի առաջին մարքետինգային հաստատումը տեղի ունեցավ Գերմանիայում, երբ այն սկսեց վաճառվել Ռիբոմուստին անվան տակ Ասթելլաս Ֆարմա GmbH-ի արտոնագրով, Մունդիֆարմա միջազգային կազմակերպության կողմից։ Այն նշանակվում է, որպես մեկ դեղամիջոց կամ համակցված բուժման ձևով՝ այլ հակաքաղցկեղային դեղերի հետ, դանդաղ հարաճող ոչ-Հոջկինի լիմֆոմայի, բազմակի միելոմայի և քրոնիկական լիմֆոցիտային լեյկեմիայի համար։ SymBio դեղաբանական կազմակերպությունը ստացավ բացառիկ իրավունք Ճապոնիայում և Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան որոշ երկրներում բենդամուստինի հիդրոքլորիդ արտադրելու և վաճառելու։

2008թ-ի մարտին Ցեֆալոնը ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի վերահսկման կազմակերպության կողմից իրավունք ստացավ ԱՄՆ-ում բենդամուստին արտադրելու, որտեղ այն վաճառվում էր Տրեանդա անվան տակ քրոնիկական լիմֆոցիտային լեյկեմիայի բուժման համար։

2008թ-ի հոկտեմբերին սննդի և դեղերի վերահսկման կազմակերպությունը հաստատեց նաև Տրեանդայի օգտագործումը դանդաղ հարաճող B բջջային ոչ-Հոջկինի լիմֆոմայի բուժման համար, որից 6 ամիս հետո այն սկսեցին կիրառել ռիտուքսիմաբի կամ ռիտուքսիմաբ պարունակող սխեմաների հետ։

Հետազոտություններ
Այն հետազոտվում է նաև սարկոմաների բուժման համար։ Այժմ բենդամուստինը գտնվում է հետազոտության երկրորդ փուլում AL ամիլոիդոզի ոչ-քաղցկեղային բուժման համար։

Ծանոթագրություններ 

Բենզիմիդազոլներ
Քլորօրգանական միացություններ
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր