Արիել Շարոնի մահ

Իսրայելի 11-րդ վարչապետ Արիել Շարոնը մահացել է 2014 թվականի հունվարի 11-ին՝ 85 տարեկան հասակում։ Նրա մահը ամբողջ աշխարհում մեծ արձագանք ստացավ։ Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել հունվարի 13-ին՝ Հրեական թաղման սովորույթների համաձայն։

Հուղարկավորություն 

2006 թվականի հունվարի 4-ին Շարոնը կաթված է տարել և ստիպված էր 2006 թվականից սկսած երկար ժամանակ բուսական մեթոդներով բուժվեր։ Շարոնը մահացել է 2014 թվականի հունվարի 11-ին, ժամը 14։00։

Ազգային հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել հունվարի 13-ին՝ հրեական թաղման սովորույթների համաձայն, ինչը պահանջում էր, որ մահացածը ինչքան հնարավոր է շուտ թաղվի։ Շարոնի մարմինը հունվարի 12-ին՝ մինչ ազգային պոշտոնական արարողությունները գտնվում էր պետության խորհրդարանում՝ Քնեսեթում։ Պետական արարողության ժամանակ ներկա էին գտնվել աշխարհի տարբեր երկրների առաջնորդներ և հայտնի դեմքեր։ Այլ ազգերից եկած բարձրաստիճան պաշտոնյաների թվում էին ԱՄՆ-ի վարչապետ Ջոզեֆ Բայդենը, Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Թոնի Բլերան, Նիդերլանդների նախկին վարչապետ Վիմա Կոկան, Ռուսաստանի արտգործ նախարար Սերգեյ Լավրովը, Չեխիայի վարչապետ Իրժի Ռունոկը և Գերմանիայի արտաքին գործների նախարար Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը

Թաղման վայր 
Շարոնը մահացել է իր կնոջ՝ Լիլիից հետո, ընտանեկան ագարակում՝ Հավատ Շիկամինում (Սիկոմորի ագարակ)՝ Նեգավի անապատում։ Ըստ հեղինակ Իզզելդին Աբուլայշի, Հուգ կոչվող պաղեստինյան գյուղը այստեղ էր տեղակայված ավելի շուտ, քան ստեղծվել էր Իսրայել պետությունը։
Գույքը ձեռք է բերվել Շարոնի կողմից 1972 թվականին, որը 1000 հեկտար տարածությունում ոչխարաբուծական տնտեսություն հիմնադրեց։

Թաղումից մի քանի օր անց հանրության շատ անդամներ ներխուժեցին Anemone Hill գերեզմանոց՝ իրենց վերջին հարգանքի տուրքը մատուցելու։

Արձագանքներ 
Իսրայելի նախագահ Շիմոն Պերես Շարոնին դիմել է իր մակնունով, ասելով․

Շարոնին հարգանքի տուրք մատուցած այլ իսրայելցի քաղաքական գործիչներից են Բենյամին Նեթանյահու, արդարադատության նախարար Ցիպի Լիվնին, պաշտպանության նախարար Մոշե Յաալոնը և նախկին վարչապետ Էհուդ Օլմերտը։ Իսահակ Հերցոգը՝ իսրայելական ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդը, ասել է. «Արիել Շարոնին հիշելու են որպես մեծ առաջնորդ։ Տարիներ շարունակ մենք հակառակ ճամբարներում էինք, բայց անհնար է չգնահատել մի մարդու, որը կարողացել է փոխել իր աշխարհայացքը և գտնել Իսրայել պետության համար ճիշտ ուղի»։

Պաղեստինցի առաջատար քաղաքական գործիչ Մուստաֆա Բարգուտին ասել է, որ չնայած նրան, որ ոչ ոք չպետք է մոռանա նրա մահվան մասին, Շարոնը «պատերազմի և ագրեսիայի ճանապարհ» էր վերցրել և հեռացել է «պաղեստինցիների հետ ոչ լավ հիշողություններով»։ Համասսն ուրախացել էր «հանցագործի» մահվան մասին լուրը լսելով, ում «ձեռքերը ․․․ թաթախված են պաղեստինցիների արյունով»։
։

Միջազգային 
  – Վարչապետ Սթիվեն Հարպերը Շարոնին անվանեց «ճանաչված ռազմական առաջնորդ» և ավելացրեց, որ «մի քանի տարի շարունակ նա կենտրոնական դեր է խաղացել Իսրայելի կառավարությունում, իր առաջնորդության և տեսլականի միջոցով փոխելով քաղաքական լանդշաֆտը։
  – Նախագահ Խուան Մանուել Սանտոսը նեղսրտեց Արիել Շարոնի մահվան կապակցությամբ և ցավակցություն հայտնեց Իսրայելի ժողովրդին։
  – Վարչապետ Կոմոդոր Վորկե Բայնիրմաման գովեստի ուղղեց Արիել Շարոնի մասին, ասելով, որ նա «իր ազգի անվտանգությունը ամեն ինչից վեր է դասել», և դրանով ով ոգենշնչել է այլ երկրներին փնտրելու «նոր եզրեր, որոնք համապատասխանում են իրենց յուրահատուկ համատեքստերին»։ Նա նաև բարձր գնահատեց նրան որպես զինվորական առաջնորդ, իր մահն անվանեց «մեծ կորուստ» և առաջարկեց ֆիջիկներին «ջերմ մտքեր և աղոթքներ» ուղղել իսրայելցիներին
  – Նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը նշել է, որ Շարոնը որպես «իր երկրի պատմության մեջ խոշոր դերակատար էր, երկար ռազմական և քաղաքական կարիերայի ավարտից հետո նա ընտրեց դեպի պաղեստինյան երկխոսության ուղղությունը, ես իմ ցավակցությունն եմ հայտնում իր ընտանիքին և Իսրայելի ժողովրդին»։
  – Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի գրասենյակը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում ասվում է. «Գազայի հատվածից իսրայելցի բնակիչների դուրսբերման իր խիզախ որոշմամբ նա պատմական քայլ կատարեց պաղեստինցիների հետ գործարքի և երկու պետությունների հաշտության գործում»։
  – Վարչապետ Մանմոհան Սինգհը հայտարարել է. «Որպես վարչապետ, նա համարձակ քայլեր է ձեռնարկել տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու համար։ Մենք Հնդկաստանում հիշում ենք, որ նա Իսրայելի առաջին վարչապետն էր, ով 2003 թվականի սեպտեմբերին այցելեց Հնդկաստան։ Նրա երկարատև ներդրումը մեր երկկողմ կապերի մեջ մենք երկար ժամանակ կհիշենք»։
 Մադի Պրադեշի գլխավոր շտաբի պետ Շիվրեք Սինգհ Չուհանը գրել է՝ «Լսելով Իսրայելի նախկին վարչապետ Արիել Շարոնի մահվան մասին, մեծ ցավ եմ ապրել։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում հնդկա-իսրայելական հարաբերությունները դրական էին»։
  – Արտաքին գործերի նախարար Էմմա Բոնինոն ցավակցություն է հայտնել նրա ընտանիքին և Իսրայելի ժողովրդին` Արիել Շարոնի մահվան կապակցությամբ։ Նա նաև ասել է. «Նա իր կյանքը նվիրեց Իսրայել պետության անվտանգությանը։ Ես հավատում եմ Իսրայելի գոյությանն ու անվտանգությանը որպես ժողովրդավարական հրեական պետություն պաշտպանելու լավագույն գործիք»։
  – Արտաքին գործերի քարտուղարությունը (ՍԵՀ) ցավակցություն հայտնեց Շոնոնի մահվան կապակցությամբ և իր «անկեղծ ցավակցությունն» առաջարկեց իսրայելցի ժողովրդին։ Քարտուղարութոյունը ճանաչեց Շարոնի երկար քաղաքական կարիերան։
  – Նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ «բարձր է գնահատել Արիել Շարոնի անձնական որակները և նրա գործունեությունը Իսրայելի շահերը պաշտպանելու համար` նշելով, որ նա մեծ հարգանք է դրսևորում հայրենակիցների շրջանում և նա ունի բարձր հեղինակություն միջազգային ասպարեզում։
  – Վարչապետ Լի Սիեն Լոուն Facebook-ի միջոցով ցավակցություն է հայտնել Իսրայելի ժողովրդին։ Նա գրել է, որ Շարոնն իր կյանքը նվիրել է Իսրայելի և նրա ժողովրդի անվտանգությանը և բարեկեցությանը, և որ նա խիզախություն ու ճարպկություն էր դրսևորել։
  – Արտաքին գործերի քարտուղար Կարլ Բիլդտը հայտարարել է, որ Շարոնը «Իսրայելի մեծ առաջնորդն էր, փայլուն ռազմական հրամանատարը, ինչպես նաև իմաստուն պետական գործիչ, որը տեսնում էր խաղաղության անհրաժեշտությունը»։
  – Թուրքական կառավարող կուսակցության փոխնախագահ Հուսեյն Չելիքը Twitter-ում գրել է. «Նույնիսկ Շարոնի մահվան տառապանքը տևեց ութ տարի»։ Նա նաև անդրադառնալով իսլամական Հադիսին, գրել է՝ «Եթե դուք ապրում եք, դուք կմեռնեք նույն կերպով»։
  – Վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը Շարոնին համարում է որպես «Իսրայելի պատմության ամենակարևոր գործիչներից մեկը ... Որպես վարչապետ, նա քաջ ու վիճահարույց որոշումներ կայացրեց խաղաղության հասնելու համար, նախքան նրա այսքան ողբերգական շարքից դուրս գալը»։
  – Նախկին նախագահ Բարաք Օբաման գրել է. «Ամերիկացիների անունից Միշելը և ես խորապես ցավակցություն ենք հայտնում Իսրայելի նախկին վարչապետ Արիել Շարոնի ընտանիքին եւ Իսրայելի ժողովրդին` առաջնորդի կորստյան համար, ով իր կյանքը նվիրեց Իսրայել Պետությանը։ Մենք վերահաստատում ենք մեր անսասան նվիրվածությունը Իսրայելի անվտանգության և մեր երախտագիտությունն ենք հայտնում մեր երկու երկրների և մեր երկու ժողովուրդների միջև եղած հաստատուն բարեկամության համար։ Պետքարտուղար Ջոն Քերրին ասել է՝ «Արիել Շարոնի ճանապարհորդությունը Իսրայելի ճանապարհորդությունն էր։ Իսրայելի երազանքը նրա կյանքի իմաստն էր, և նա վտանգի դրաց այն՝ երազանք իրականացնելու համար»։
 Նախկին նախագահ Ջորջ Բուշը գրել էր, որ «ինձ համար մեծ բան էր նման քաջ մարդու հետ ծանոթությունը, ում կարող եմ ընկեր կոչել։ Նա դարեր շարունակ եղել է զիմվոր և եղել էր Սուրբի Հողի անվտանգության և Մերձավոր Արևելքի բարեկարգման գործում իր գործընկերը»։

Ծանոթագրություններ 

2014 Իսրայելում
Արիել Շարոն