Մայրը (վեպ)

Մայրը (), Մաքսիմ Գորկու վիպակը, որը գրվել է 1906 թվականին ԱՄՆ ճանապարհորդության ժամանակ։ 
Վիպակում արտացոլվում են  աստվածաբանության գաղափարները, գրական բողոքականությունը։ Գորկին օգտագործել է աստվածաշնչյան կերպարները, համեմատում է հերոսներին մեկ հրեշտակների , ապա առաքյալների հետ, իսկ գլխավոր հերոսին համեմատում է Քրիստոսի հետ։ Սակայն պատվիրանները խիստ վերանայվում են հերոսների կողմից, և ի վերջո վիպակի պատճառով Գորկու դեմ քրեական գործ է հարուցվում սրբապղծության մեղադրանքով։ Լենինը, ծանոթանալով վիպակի ձեռագրին, նշել է իր արդիականությունը։ Ստեղծագործությունը  թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով։

Սյուժե 

Գործողությունը տեղի է ունենում Ռուսաստանում XX դարի սկզբին, ներկայացվում է գործարանի աշխատանքային միջավայրը։ Փականագործի այրի Պիլագեյա Նիլովնայի որդին Պավել Վլասովը հանկարծ սկսում է կարդալ արգելված գրքեր, որոնք բերում էր քաղաքից և իր մոտ հավաքում ընկերներին։  Ֆաբրիկայում հայտնվում են թռուցիկներ աշխատակիցների վիճակի մասին, և Պավելի մայրը  հպարտանում է իր որդու գործունեությամբ, սակայն վախենում է նրա համար։ Տունը խուզարկում են, սակայն ոչինչ չեն գտնում։ Պավելի ընկերներից մեկին՝ Պավելին ձերբակալում են։ Գործարանում աշխատավարձը նվազեցնում են և Պավելը փորձում է բողոքարկել, սակայն աշխատակիցները չեն գնում նրա հետևից։ Արդյունքում նա նույնպես ձերբակալվում է, ինչպես և շատ այլ մարդիկ։ Պելագեյա Նեիլովնան սկսում է ինքն առաքել թռուցիկները։

Պավելը և Անդրեյը դուրս են գալիս բանտից, ստեղծում են ժամանակավոր հանձնաժողով, որը շուտով ցրվում է և նրանց կրկին ձերբակալում են։ Պելագեյա Նիլովնան շարունակում է իր քարոզչական աշխատանքը, որը նրան դուր է գալիս, տեսնվում է որդու հետ, փորձում է կազմակերպել նրա փախուստը, սակայն Պավելը հրաժարվում է։ 
Դատը անցնում է, որի արդյունքում բոլոր ամբաստանյալներին ուղարկում են աքսորավայրեր։ Ընդհատակյա գործիչները որոշում են Պավելի խոսքը տպել, և Պելագեյա Նիլովնան որոշում է թռուցիկները տանել ուրիշ քաղաք։

Կայարանում նա տեսնում մի ծանոթ մարդու, հիշում է, որ նրան հանդիպել է դատարանում և հասկանում է, որ ամեն ինչ բացահայտվել է։  
Այդ մարդը նրան մեղադրում է գողության մեջ, իսկ նա վրդովմունքով պատասխանում է, որ տանում է քաղաքականներից մեկի՝ իր տղայի խոսքը, փորձում է մարդկանց թռուցիկներ բաժանել, սակայն ժանդարմները բռնում են նրան և թույլ չեն տալիս խոսել։

Գլխավոր հերոսի նախատիպը 
Պավել Վլասովի նախատիպը եղել է Պյոտր Զալոմովը (մայիսի 3, 1877, Նիժնի Նովգորոդ - մարտի 28, 1955)՝ Ռուսաստանի հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից։

Երաժշտության մեջ
1957 թվականին Տիխոն Խրենիկովը գրում է չորս գործողությամբ օպերա «Մայրը» վիպակի հիման վրա։ Այդ նույն թվականին օպերայի պրեմիերան տեղի ունեցավ Մեծ թատրոնում։

Էկրանավորումներ 
Վեպն առնվազն երեք անգամ էկրանավորվել է.

 Մայրը՝ 1926 թվական, ռեժիսոր Վսևոլոդ Պուդովկին, ըստ Նատան Զարխիի սցենարի
 Մայրը՝ 1955 թվական, ռեժիսոր Մարկ Դոնսկոյ,  ըստ Նիկոլայ Կովարսկու և Մարկ Դոնսկոյի սցենարի
 Մայրը՝ 1989 թվական, ռեժիսոր և սցենարի հեղինակ Գլեբ Պանֆիլով

Ծանոթագրություններ 

Մաքսիմ Գորկու աշխատություններ
Ռուսերեն գրքեր
Ռուսական գրականություն
Էկրանավորված ռուսական վեպեր