Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի դուռ

Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի դուռ, Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի երկփեղկանի փայտյա դուռ, որը համարվում է հայ միջնադարյան կիրառական արվեստի գլուխգործոց։ Ստեղծվել է 1212 թվականին հայ վարպետների կողմից։ 1915 թվականի մեծ եղեռնից հետո վանքը թալանվել և ավերվել է։ Փրկվել է միայն վանքի դուռը։

Փայտյա դուռը ներկայացվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում բացված «Արմենիա» ցուցահանդեսում (22/09/2018 թ.-13/01/2019 թ.):

Նկարագրություն 
Մոնումենտալ փորագրությամբ փայտյա դուռն ունի չորս շրջանակված գոտիներ՝ շրջապատված դեկորացիաներով։ Դռան աջ կողմի փեղկի վրա չորս առաքյալներ են՝ Պետրոսը, Մարկոսը, Մատթևոսը և Պողոսը։ Ձախ կողմում պատկերված է Քրիստոսի մկրտությունը, Քրիստոսը կեսով սուզվել է ջրի մեջ՝ կողքին երկու ֆիգուր, հավանաբար, Գաբրիել հրեշտակապետը և Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Քրիստոսի հետևում Աստծո ձեռքն է. մի մեծ ձուկ լողում է ներքևի ջրերում։ Մկրտության պատկերները հաստատում են, որ դուռը պատկանել է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչին նվիրված եկեղեցուն։

Արմեն  Հախնազարյանի հուշապատում 
Ստամբուլում բնակվող գերմանացի արվեստագետ Ռիխտերին իր թուրք հարևանի՝ պաշտոնաթող զինվորականի օգնությամբ 1976 թվականին 5000 գերմանական մարկով ձեռք է բերել և իր տանը գաղտնի կերպով պահել Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի դուռը։ Զինվորականը դուռը Ստամբուլ էր տեղափոխել Մուշ մարզի քրդաբնակ գյուղերից։ Զինվորականը կարողացել է համոզել քուրդ գյուղապետին, որը ֆինանսական խնդիրների պատճառով ցանկացել է սղոցել, ըստ նախշերի մաս-մաս անել դուռը և կտորները վաճառել գյուղ եկած զբոսաշրջիկներին։ Զինվորականը Ռիխտերին է ցույց տալիս դռան լուսանկարը և վերջինս, խորհրդակցելով Արմեն Հախնազարյանի հետ, համաձայնում է գնել այն։

Անկարայում գերմանական դեսպանատան մշակութային կցորդ դոկտոր Ցինզերի աջակցությամբ դուռը տեղափոխում են Անկարա, որտեղից էլ՝ Գերմանիա։ Ստամբուլում կեղծ մեղադրանքների հիման վրա Ռիխտերին բանտարում են, և նա մահանում է բանտում։ Ռիխտերի մահից հետո Արմեն Հախնազարյանը Գերմանիայում հանդիպում է նրա այրուն և տեղեկանում, որ տիկին Ռիխտերը ֆինանսական խնդիրների պատճառով պատրաստվում է վաճառել դուռը։

1996 թվականին Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի դուռը Լոնդոնում աճուրդով վաճառվում է հիսուն հազար դոլարով։ Այն գնում է ազգությամբ ոչ հայ անհայտ մի անձ։

Տես նաև 
 Մշո Սուրբ Կարապետի վանք

Ծանոթագրություններ 

Հայկական արվեստ
1212 հիմնադրումներ Հայաստանում