Տուբերկուլոմա

Տուբերկուլոմա  ( - տուբեևկուլոզ, ՝ -ից ուռուցք), կամ կազեոմա։ Երկորդային տուբերկուլոզի կլինիկական ձև, 12 մմ-ից մեծ մեկուսացված օջախ, լոռանման պարունակությամբ ուռուցքանման գոյացություն։

Ախտածագում 
Կարող է առաջանալ առաջնային տուբերկուլոզային համալիրից (առաջնային տուբերկուլոզի փուլ), դեսիմինացված և օջախային տուբերկուլոզի կազեոզ (լոռանման) նեկրոզի տեղում։ Տուբերկուլոմայի ձևերից է նաև պսեվդոտուբերկուլոման՝ երբ փակված բրոնխի մեջ լցված է լոռանման զանգված։ ՈՒռուցքանման գոյացությունը կարող է հայտաբերվել առավելապես թոքերում սակայն հանդիպում են նաև ուղեղում, աղիներում, ձվարաններում, կրծքագեղձում, կերակրափողում,  լյարդում ենթաստամոքսային գեղձում, ոսկորներում[ և այլ հյուսվածքներում։ Հիմնականում հանդիպում է 25-40 տարեկան անձանց մոտ՝  ոչ ճիշտ  տակտիկայով տուբերկուլիոզը բուժելու հետևանքով և միայն 20% ի մոտ էզ արգանում անհետևողականության շնորհիվ:Տարիների ընթացքում տուբերկուլոզի լոռանման օջախները սահմանափակվում են երկշերտ պատիճով՝ ներքին  տուբերկուլոզային հատիկավոր և արտաքին ֆիբրինային շերտերով։ Հիմնականում այս գործընթացը տևում է 1-3 տարի։

Մակրոսկոպիկ թոքերի տուբերկուլոման նկատվում է որպես կլոր կամ օվալանման, հստակ սահմանազատված օջախ՝ լոռանման ներսփռանքով։ Այն հավասարապես հանդիպում է  աջ և ձախ թոքերում։

Դասակարգում 
Տուբերկուլոմաները դասակարգվում են՝

ըստ չափերի՝
 փոքր 12-20 մմ
 միջին 21-40 մմ
խոշոր 41 և 60,
 հսկա 60 և ավելի մմ
ըստ ձևի՝
 միատարր՝ ֆիբրինային պատիճով սահմանազատված լոռանման (կազեոզ) զանգված
 շերտավոր՝ իրար հաջորդող լոռանման փոփոխությունների և ֆիբրինային շերտերի օջախ, որն իր կտրվածում նմանվում է հատած ծառի
 խառնակույտ՝ մի քանի լոռանան օջախների միացում մեկ ընդհանուր պատիճում։
ըստ ընթացքի՝
 կայուն առանց կլինիկական և ռենտգենաբանական փոփոխությունների
 պրոգրեսիվող, այս դեպքում կապսուլան դրենաժավորվում է դեպի բրոնխ՝  տուբերկուլոմայի տեղում առաջացնելով տուբերկուլյոզային խոռոչ։ Նման հիվանդների մոտ նկատվում են տուբերկուլիոզի ակտիվ ձևեր։ 
 հետընթաց ,  երբ ֆիբրինային շերտը հանքայնանում և սահմանափակում է օջախը՝ կալցիֆիկացնելով արտաքին շերտը։

Ախտանիշներ 
Տուբերկուլոման ունի անախտանիշ կամ քիչ արտահայտված ախտանշանյին ընթացք։ Առաջին դեպքում ոչինչ չի նկատվում, իսկ երկրորդ դեպքում կարող են նկատվել  ընդհանուր թուլություն, հոգնածություն, ենթատենդային ջերմություն , տկարություն, հյուծում, քրտնքրտքդրության ուժեղացում... Հազվադեպ կարող ե հանդիպել հազ (չոր կամ թաց՝ թանձր խորխով)։ Հարպլևրալ տեղակայման դեպքում , պլևրայի գրգռման հետևանքով, կարող է առաջանալ  ձգող կամ նքացող բնույթի միջին ուժգնության ցավ:

Ախտորոշում 
Տուբերկուլոմաները հայտնաբերվում են հիմնականում  կանխարգելիչ ստուգումների ժամանակ։ Նկատվում է տուբերկուլինային ախտորոշման բարձր կամ հիպերերգիկ զգայնություն, սակայն քիմիոթերապիայի ֆոնի վրա  Մանթուն կարող է լիել չափավոր համ թույլ դրական։ Հետազոտման ֆիզիկալ մեթոդներով ոչ մեծ կազեոմաները չեն հայտնաբերվում իսկ խոշոր կազեոմաների դեպքում կարող են նկատվել պալպացիոն հնչյունի հնչողության կարճացում,աուսկուլտացիոն՝ թուլացված շնչառություն, կարող է հանդիպել չոր կամ թաց խզզոցներ, պլեվրայի քսման աղմուկ։ Պրոգրեսիվող թոքերի տուբերկուլոմայի դեպքում արյան ընդհանուր և բիոքիմաիական հետազոտություններում կարող են նկատվել շեղումներ՝ չափավոր արտահայտված լեյկոցիտոզ, մոնացիտոզ, լեյկոպենիա, հիպոալբունինեմիա, արագացված ԷՆԱ։ Կոխի ցուպիկը ոչ միշտ է հայտնաբերվում նույնիսկ տուբերկուլոմայի դատարկման ժամանակ։

Ախտորոշմումը դրվում է ռենտգեն նկարի հիման վրա՝  թոքերում նկատվում են հստակ սահմանափակված, համասեռ մթագնած օջախներ։ Սրացման շրջանում կարող է նկատվել ոչ այնքան հստակ սահմաններով օջախ, ի հաշիվ ծայրամասային ինֆիլտրացյաի։

Տուբերկուլոման պետք է տարբերակել թոքերի ծայրամասային քաղցկեղից, գամարտոմաներից, լիպոխոնդրոմայից, էխինոկոկոզից և այլ քրոնիկական թոքանորբերից...  Տարբերակման համար օգտագործվում են բրոնխոսկոպիա, համակարգչային շերտագրություն, թորակոսկոպիա, թոքերի բիոպսիա...

Բուժում 
Ցանկալի է կատարել բժշկի հսկողությամբ և նշանակմամբ։

Ծանոթագրություններ 

Տուբերկուլյոզ