Կատվադաղձ խուլեղինջատերև

Կատվադաղձ խուլեղինջատերև (), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
20-50 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ Տերևները եռանկյուն-կլորավուն են, սրտաձև հիմքով, ստորինները՝ երկար կոթուններով։ Ծաղիկները խմբված են խիտ կիսահովանոցային ծաղկաբույլերում, ստորինները իրարից հեռացած են, վերինները՝ համարյա գլխիկանման խմբված։ 8-10 մմ երկարությամբ բաժակը թեք հատվածով է և 5 ատամիկներով։ 20 մմ երկարությամբ պսակը մանուշակագույն է, երկշուրթ։ Էրեմները մերկ են։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է Սևանի (Սևանի լեռնաշղթա) և Գեղամի (Ակնա լճի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակը, բացի Հայաստանից, հանդիպում է Արևելյան Կովկասում, Փոքր Ասիայում և Իրաքում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտում` ծովի մակարդակից 2000-3200 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ տեղերում, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է 2 պոպուլյացիա՝ Սևանա լճի ավազանի բարձրադիր տարածքներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Կապված հատկապես կլիմայի գլոբալ փոփոխության հետ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Շրթնազգիներ
Ծածկասերմեր
Բազմամյա բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր