Մատնունի ծիրանավոր

Մատնունի ծիրանավոր(), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
Բազմամյա գեղազարդային մետաքսանման առսեղմ թավոտությամբ սպիտակավուն բույս է, որն ունի 6-15 սմ բարձրություն և գլխավոր հաստ առանցքային արմատ։ Արմատամերձ տերևները մատնաձև են, հաստավուն և հակաձվաձև։ Ցողունայինները եռամասնյա են։ Ծաղկաբույլը նոսր է, սակավածաղիկ։ Ծաղիկները 5-15 են, պսակաթերթերն ու բաժակաթերթերը 5-ական են, վառ ծիրանագույն, լավ արտահայտված մուգ գորշ ջղերով։ Պտուղը բազմաընկույզիկ է։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (լեռնագագաթներ՝ Սևսար, Ագուսարկա) և Զանգեզուրի (Լեռնագագաթ՝ Մեծ Իշխանասար) ֆլորիստիկական  շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 3300-3500 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ խճաքարոտ զառիթափ լանջերին, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջաների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքով ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Չի պահպանվում։

Ծանոթագրություններ 

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Ծածկասերմեր
Վարդազգիներ
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր