Միլ Մի-28

Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ» (ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդային անվանման՝ Havoc - «Կործանող»), խորհրդային և ռուսական «Ռուսաստանի ուղղաթիռներ» հոլդինգի արտադրության հարվածային ուղղաթիռ, որը նախատեսված է հակառակորդի տանկերը և այլ զրահատեխնիկան, ինչպես նաև ցածր արագություն ունեցող թռչող սարքեր և հակառակորդի կենդանի ուժը գտնելու և ոչնչացնելու համար.

Պատմություն 
Ուղղաթիռի մշակումն արվել է Մոսկվայի Մ.Լ. Միլի անվան ուղղաթիռային գործարանում 1978 թվականից Կամով կոնստրուկտորական բյուրոյի հետ ստեղծագործական մրցակցության պայմաններում։ Մի-28 ուղղաթիռի փորձնական նմուշն իր առաջին թռիչքները կատարել է 1982 թվականի նոյեմբերի 10-ին և դեկտեմբերի 19-ին (փորձարկիչ օդաչուն Գուրգեն Կարապետյանն էր, փորձարկիչ ղեկապետը՝ Վ. Վ. Ցիգանկոն)։ Մի-28 ուղղաթիռի առաջին նմուշը մեծ մասամբ նախատեսված էր թռիչքատեխնիկական բնութագրի վերցման համար և սպառազինության համակարգ չուներ։ Այն տեղադրել է երկրորդ օրինակի վրա, որի հավաքման աշխատանքներն ավարտվել են 1983 թվականի սեպտեմբերին։ Մի-28 ուղղաթիռի երրորդ փորձնական օրինակը Միլի անվան գործարանը սկսել է 1985 թվականին։ Արդիականացված ուղղաթիռը 1987 թվականին ստացել է Մի-28Ա անվանումը, որի փորձնական թռիչքները սկսվել են 1988 թվականի հունվարին։ Դրանք բարեհաջող են անցել, ինչից հետո ուղղաթիռն առաջին անգամ ցուցադրվել է Փարիզի Լե Բուրժե միջազգային ավիասրահում և Լոնդոնի Ռեդ Հիլլ ցուցահանդեսի ժամանակ, որտեղ մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել այցելուների մոտ։ Նույն թվականին առաջին փորձնական Մի-28 ուղղաթիռը առաջին անգամ պաշտոնապես ներկայացվել է իր հայրենիքում՝ Տուշինոյում անցկացվող միջոցառման ժամանակ։ 1991 թվականի հունվարին փորձարկումների ծրագրին միացել է նաև Մի-28Ա երկրորդ ուղղաթիռը, որը հավաքվել է Միլի անվան ուղղաթիռային գործարանում։ 1993 թվականին Գորոխովեց բնակավայրի մոտ համազորային վարժանքների ընթացքում ուղղաթիռները փայլուն կերպով ցուցադրել են իրենց թռիչքային և մարտական հատկանիշները։

1986 թվականի ապրիլին Գորոխովեցի հրաձգարանում պետական համատեղ փորձարկումների ծրագրով անցկացվել են Մի-28Ա և Կա-50 ուղղաթիռների համատեղ թռիչքներ։ Որպես պահանջ դրված էր 25 թիրախի հայտնաբերումը։ Մի-28Ա ուղղաթիռի անձնակազմը փոքր բարձրության վրա հայտնաբերել է բոլոր 25 թիրախները՝ չլինելով հայտնաբերված։ Կա-50 ուղղաթիռի օդաչուն աննշան ավելի մեծ բարձրության վրա կարողացել է հայտնաբերել միայն երկու թիրախ.

Մի-28Ն ուղղաթիռի առաջին փորձնական  նմուշը դուրս է բերվել գործարանից 1996 թվականի օգոստոսի 16-ին, 1996 թվականի նոյեմբերի 14-ին ուղղաթիռն առաջին անգամ օդ է բարձրացել։

Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ» ուղղաթիռն ընդունվել է սպառազինության ՌԴ նախագահի 2009 հոկտեմբերի 15-ի հրամանով, 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ պաշտպանության նախարարության կողմից։

Շահագործում 

2005 թվականին պայմանագիր է ստորագրվել, ըստ որի մինչև 2013 թվականը պետք է մատակարարվեր 67 միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռ։

2005 թվականին Ռուսաստանի Գլխավոր շտաբի պետ, բանակի գեներալ Յուրի Բալուևսկին հայտնել է, որ հիմնական մարտական ուղղաթիռը Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ»-ն է լինելու, իսկ Կա-50 և Կա-52 ուղղաթիռները անհրաժեշտ են Հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների համար։

2006 թվականի հունիսի երկրորդ կեսին երկու միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռները մասնակցել են Բելառուսի տարածքում անցկացվող հրամանատարաշտաբային վարժանքներում, որոնք ստացել են «Միության Վահան — 2006» անվանումը։

2009-2010 թվականներին 6971 ավիաբազայում (487-րդ առանձին ուղղաթիռային գունդ) Բուդյոնովսկի մոտ կազմավորվել է առաջին ուղղաթիռային էսկադրիլիա, որի կազմում առկա էր 16 միավոր Մի-28Ն ուղղաթիռ։

2010 թվականի հոկտեմբերին ուղղաթիռները սկսել են մատակարարվել 6974-րդ ավիաբազա (55-րդ առանձին ուղղաթիռային գունդ)։

Այսպիսով, 2010 թվականի վերջի դրությամբ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության կողմից պայմանագիր է ստորագրվել մինչ 2015 թվականն ընկած ժամանակահատվածը 97 միավոր ուղղաթիռների մատակարարման մասին։

2012 թվականին ՌԴ Պաշտպանության համար մատակարարվել է 14 միավոր Մի-28 ուղղաթիռ։
2001-2012 թվականներին մատակարարվել է 63 միավոր Մի-28Ն։
2013 թվականին մատակարարվել է 14 միավոր Մի-28 ուղղաթիռ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության համար։

Տակտիկատեխնիկական բնութագրեր

Տեխնիկական բնութագրեր 
 Անձնակազմ՝ 2 մարդ
 Ֆյուզելաժի երկարություն՝ 17,05 մ
 Բարձրություն՝ 3,82 մ
 Թևի բարձակներով լայնություն՝ 5,88 մ
 Կրող պտուտակի տրամագիծը՝ 17,2 մ
 Ղեկային պտուտակի տրամագիծը՝ 3,85 մ
 Զանգված՝
 դատարկ՝ 8095 կգ
 նորմալ թռիչքային՝  10900 կգ
 առավելագույն թռիչքային՝ 12100 կգ
 առավելագույն բեռնամբարձությունը՝ 2300 կգ
 վառելիքի զանգված՝ 1500 կգ
 Ուժասարք՝
 Շարժիչի տեսակ՝ տուրբովալ
 Մոդել՝ ТВ3-117
 Հզորությունը՝
 արտակարգ ռեժիմում՝ 2700 ձիաուժ
 թռիչքային ռեժիմում՝ 2200 ձիաուժ
 սովորական ռեժիմում՝ 1500 ձիաուժ

Թռիչքային բնութագրեր 
 Առավելագույն արագություն՝ 300 կմ/ժ
 սովորական՝ 265 կմ/ժ
 Թռիչքի հեռավորություն՝
 առավելագույն՝ 450 կմ
 կախովի վառելիքային բաքով՝ 1087 կմ
 Ստատիկական բարձրահասություն՝ 3600 մ
 Դինամիկական բարձրահասություն՝ 5600 մ
 Արագամբարձություն՝ 13,6 մ/վ

Պատկերասրահ 
Մի-28 հարվածային ուղղաթիռը 2011 թվականի Միջազգային ավիատիեզերական ցուցահանդեսում և HeliRussia 2010 3-րդ Միջազգային ուղղաթիռային ինդուստրիայի ցուցահանդեսում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մի-28Ն «Գիշերային որսորդ» 
 «Զվեզդա» հեռուստաընկերության փաստագրական կինոնկար՝ «Բնածին որսորդ»

Հարվածային ուղղաթիռներ
Ռուսաստանի ուղղաթիռներ
Մի ուղղաթիռներ