Կլեմենս Հոլցմայստեր

Կլեմենս Հոլցմայստեր (գերմ.՝ Clemens Holzmeister, ), քսաներորդ դարի առաջին կեսի ավստրիացի նշանավոր ճարտարապետ և թատերական նկարիչ։ Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան ցուցակագրել է նրա ստեղծագործական ժառանգությունը՝ բաղկացած 673 նախագծերից։

Կլեմենս Հոլցմայստերն անվանի արտիստուհի Ջուդիթ Հոլցմայստերի հայրն է։

Կենսագրություն 

Հոլցմայստերը ծնվել է ավստրիական Տիրոլ նահանգի Ֆուլպմես գյուղում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Վիեննայի տեխնոլոգիայի համալսարանում, 1919 թվականին ստացել ճարտարապետության դոկտորի կոչում։ 1924 թվականին, այն բանից հետո, երբ նրա պատրաստած նախագծերից մեկն արժանացել է մրցանակի, նրան ընտրել են Ավստրիայի գեղարվեստի ակադեմիայի ճարտարապետության բաժանմունքի ղեկավար։ 1926 թվականին Զալցբուրգի Փառատոնային թատրոնի վերակառուցման նախագծերը պատրաստելուց հետո հրավիրվել է Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարա, որտեղ մնացել է մի քանի տարի՝ աշխատելով կառավարական շինությունների նախագծերի վրա։

1931 թվականին Հոլցմայստերը դարձել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի տնօրեն և Ավստրիայում, Գերմանիայում, Թուրքիայում տարաբնույթ շենքեր նախագծելու հետ մեկտեղ վարել է այդ պաշտոնը մինչև 1938 թվականը, երբ անշլյուս իրականացրած, Ավստրիան Գերմանիային բռնակցած գերմանական նացիստական կառավարությունը նրան պաշտոնանկ է արել; Նացիստները բռնագրավել են նրա գրասենյակներն ու դրանցում եղած փաստաթղթերը, նախագծերը, բայց ինքը, այդ ժամանակ Թուրքիայում գտնվելով, խուսափել է բռնվելուց ու բանտարկվելուց։ Մինչև 1954 թվականը մնացել ու աշխատել է Թուրքիայում, ապա վերադարձել հայրենի Ավստրիա, մասնակցել մի շարք խոշոր նախագծերի պատրաստման աշխատանքներին, այդ թվում՝ սպորտի մեծ պալատի՝  Großes Festspielhaus-ի նախագծմանը։ Նախագծել է բազում կառավարական, հասարակական, կրոնական կառույցներ՝ տեղական շինարարական ավանդույթները մեկնաբանելով նորովի և պարզության հետ մեկտեղ ապահովելով ընդգծված արտահայտչականություն։

Հոլցմայստերը հեղինակել է նաև հուշարձաններ, դեռևս 1930-ական թվականներից աշխատել է որպես թատերական դիզայներ ու նկարիչ։ Մաքս Ռայնհարդի հետ համագործակցելով՝ Զալցբուրգի փառատոնի համար ստեղծել է Faust-City, 1950-ականներին, դարձյալ զալցբուրգյան փառատոնի համար, ձևավորել Don Giovanni (Դոն Ժուան) ներկայացումը, 1955 թվականին՝ Վիեննայի պետական օպերայի Fidelio-ն, որի ներկայացմամբ պիտի բացվեին նորացված օպերան ու Burgtheater-ը։

Հոլցմայստերը հուղարկավորվել է Զալցբուրգի Սուրբ Պետրոս եկեղեցու գերեզմանատանը։

Ստեղծագործությունների ընտրանի 
 Կրեմատորիա, Վիեննա 1921-1924
 Պաշտպանության նախարարության և գլխավոր շտաբի շենքը, Անկարա, 1927-1930
 Աշխատանքի և զբաղվածության նախարարության շենքը, Անկարա, 1929-1934
 Ռազմական ակադեմիա, Անկարա, 1930-1935
 Աթաթուրքի պալատը, Անկարա, 1931-1932
 Կենտրոնական բանկը, Անկարա, 1931-1933
 Գերագույն դատարանի շենքը Անկարա, 1933-1934
 Ավստրիայի դեսպանատունը, Անկարա, 1933-1934
 Գյուղատնտեսության և առևտրի նախարարության շենքը, Անկարա, 1933-1935
 Հեռահաղորդակցության կենտրոն, Վիեննա, 1935-1939
 Փառատոնային թատրոնը, Զալցբուրգ, 1936-1938
 Թուրքիայի խորհրդարանի շենքը, Անկարա, 1938-1943
 Մարզային թատրոն, Լինց, 1953-1960
 Փառատոնային նոր թատրոնը, Զալցբուրգ, 1955-1960

Մեծարանք
 Ավստրիայի պետական մեծ մրցանակ ճարտարապետության համար (1953)
 Վիեննայի պատվո մատանի (1955)
 Գիտության և արվեստի ավստրիական շքանշան (1957)
 Պատվո շքանշան՝ Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար (1981)
 Թուրքիայի Հանրապետության Վաստակի շքանշան (1990)

Աշխատություններ 
 Kirchenbau ewig neu. Baugedanken und Beispiele, Tyrolia, Innsbruck et Vienne, 1951
 Bilder aus Anatolien. Höhlen und Hane in Kappadokien, avec Gunda Holzmeister et Rudolf Fahrner, Österreischiche Staatsdrückerei, Vienne, 1955

Գրականություն 
  Wilfried Posch, Clemens Holzmeister (1886–1983). Architekt zwischen Kunst und Politik [Clemens Holzmeister (1886–1893), architecte entre art et politique], Molden, Vienne, 2005, 
 Luigi Monzo: Kirchen bauen im Dritten Reich. Die Inversion der kirchenbaulichen Erneuerungsdynamik am Beispiel der von Fritz Kempf entworfenen Kirche St. Canisius in Augsburg. In: Das Münster – Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft, 68. 2015/1 (April), S. 74–82.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Private Homepage mit vielen Bildern
 Werke von Clemens Holzmeister in der Albertina (Wien)
 Clemens Holzmeister im Archiv der Baukunst der Universität Innsbruck
 Clemens Holzmeister im Architektenlexikon des Architekturzentrum Wien
 Archivaufnahmen mit Clemens Holzmeister im Onlinearchiv der Österreichischen Mediathek (Interviews, Radiobeiträge)

Ավստրիացի ճարտարապետներ
20-րդ դարի ճարտարապետներ
Ավստրիացի դիզայներներ
Ավստրիացի մանկավարժներ