Led Zeppelin (ալբոմ)

Led Zeppelin, համանուն բրիտանական ռոք խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, որ ձայնագրվել է 1968 թվականի հոկտեմբերին լոնդոնյան Olympic Studios-ում և թողարկվել Atlantic Records-ի կողմից 1969 թվականի հունվարի 12-ին։ Ի սկզբանե ալբոմը բացասական արձագանքների է արժանացել մամուլի կողմից սակայն վաճառքային մեծ հաջողություն է ունեցել և հետևաբար բարձր է գնահատվել ռոք քննադատների կողմից։ Ալբոմի թողարկման օրը` 1969 թվականի հունվարի 12-ին, Kerrang! թերթը իր հատուկ համարում նշել է «ծանր-մետալի ծնունդի» մասին։

Ստեղծման պատմություն 
1968 թվականին բրիտանական The Yardbirds խումբը լուծարվեց։ Կիթառահար Ջիմի Փեյջը պահպանեց խմբի անվան իրավունքը և պայմանագրային պարտականությունները, որոնց մեջ էին մտնում նաև մի քանի համերգներ Սկանդինավիայում։ Խմբի նոր կազմ Փեյջը հրավիրեց վոկալիստ Ռոբերտ Պլանտին, բաս կիթառահար Ջոն Փոլ Ջոնսին և հարվածային գործիքներ նվագող Ջոն Մոնեմին։ 1968 թվականի սեպտեմբերին խումբը հյուրախաղեր ունեցավ Սկանդինավիայում The New Yardbirds անունով։ Խումբը կատարում էր ինչպես իրենց կողմից գրված հին երգերը, այնպես էլ նոր երգեր` «Communication Breakdown», «I Can’t Quit You Baby», «You Shook Me», «Babe I’m Gonna Leave You» և «How Many More Times»:

Անգլիա վերադառնալուց մեկ ամիս հետո` 1968 թվականի հոկտեմբերին, Փեյջը փոխեց խմբի անվանումը Led Zeppelin և մնացած երաժիշտների հետ միասին գնաց Olympic Studios` դեբյուտային ալբոմը ձայնագրելու։ 1990 թվականի հարցազրույցի ժամանակ Փեյջը պատմել է, որ ալբոմի ձայնագրման վրա ընդհանուր առմամբ գնացել է 36 ժամ (2 շաբաթվա ընթացքում)։ Նա նշել է, որ այդ թիվը հստակ է այն հաշվարկի հիման վրա, որ ներկայացվել է խմբին։ Աշխատանքի արագ իրականացման պատճառներից մեկն այն էր, որ ձայնագրվող նյութը շատ լավ փորձվել էր սկանդինավյան հյուրախաղերի ժամանակ։

Բացի այդ, քանի որ խումբը դեռ պայմանագիր չէր կնքել Atlantic Records-ի հետ, Փեյջը և մենեջեր Փիթեր Գրանտը իրենց իսկ գրպանից են վճարել ձայնագրման համար։

Guitar World-ի հետ հարցազրույցի ժամանակ Փեյջը նշել է, որ ինքնաֆինանսավորումը ապահովում էր նաև ստեղծագործական ազատություն.

Ընդհանուր առմամբ խումբը ալբոմի ձայնագրման վրա ծախսել է 1782 ֆունտ ստերլինգ։

Խմբի պատմության մասնագետ Դեյվ Լյուիսը նշել է, որ Beatles-ի առաջին ալբոմի բացառությամբ, որի վրա 12 ժամ է ծախսվել` սա ստուդիայում անցկացրած ժամանակի ամենաէֆեկտիվ օգտագործումն է ռոք երաժշտության ամբողջ պատմության մեջ։ Led Zeppelin-ի դեբյուտային ալբոմը ընդհանուր առմամբ հավաքել է 3.5 միլիոն ֆունտ` դրանով 2.000 անգամ ավելացնելով ներդրված գումարը։

Ստուդիական աշխատանք 

Ջիմի Փեյջն ինքն` ձայնագրել ալբոմը որպես պրոդյուսեր, ձայնային ինժեներ է եղել Գլին Ջոնսը, ով նախկինում աշխատել էր The Beatles, The Rolling Stones և The Who խմբերի հետ։ Ալբոմը ձայնագրվել է անալոգային 4-գծանի սարքավորմամբ, ինչը օգնեց պահպանել ձայնի բնականությունը և «տաքությունը»։ Առաջին ալբոմը կարելի է կենդանի համարել, այն հենց այդպիսին էլ եղել է գիիտակցորեն ձայնագրման ժամանակ։ Այնտեղ երգերի մեծ մասը ձայնագրված է կենդանի կատարումներից, սակայն կան նաև արդեն ձայնագրված հատվածներ, որ ավելացվել են երգերին,- ասել է Փեյջը։

Փեյջն օգտագործել է սենյակի բնական տարածությունը ձայնի ծավալայնության ուժեղացման համար։ Նա հեռվացրել է բարձրախոսները հարվածային գործիքներից և ձայնի ուժեղացուցիչներից, իսկ բարձրախոսներից մեկը 20 փունդ հեռվացրել է հարվածային գործիքներից։ Ընդունելով տարածությունը հավասար է խորությանը գաղափարը` Փեյջը դարձավ առաջին պրոդյուսերներից մեկը, ով ձայնագրել է ձայնային տարածությունը` օգտագործելով այն ժամանակահատվածը, երբ ձայնը սենյակի մի ծայրից գնում է դեպի մյուսը։

Ալբոմի «You Shook Me» երգում Փեյջն օգտագործել է հետադարձ արձագանքի տեխնիկան, որբ ձայնի արձագանքը գերակշռում է իրական ձայնին. այդ էֆեկտին նա հասել է` արձագանքը ձայնագրելով որպես առանձին երգ, այնուհետև շրջելով ձայնագրությունը։

Ջիմի Փեյջը  Fender Telecaster ստուդիայում օգտագործել է կիթառ, որը նրան նվիրել է Ջեֆ Բեքը 1965 թվականին։ Ավելի ուշ Փեյջը օգտագործել է Gibson Les Paul կիթառ։ Ակուստիկ երգերի վրա աշխատելիս նա օգտագործել է Gibson J-200, որը վերցրել էր Ջիմ Սալիվանից։

Ալբոմը դարձել է առաջինը, որ թողարկվել է միայն ստերեո-տարբերակով (այն ժամանակ երկու տարբերակներ` մոնո և ստերեո թողարկելը նորմալ էր համարվում)։

Արտաքին տեսք 
Led Zeppelin-ի շապիկի վրա պատկերված է Hindenburg ապարատի սև-սպիտակ նկարը կրակի բռնկումից մի քանի վայրկյան հետո։ Շապիկի նկարն ընտրել է Փեյջը` ընտրելով նույն տրամաբանությունը, ինչ խմբի անվանումն ունի։ Համաձայն տարբերակներից մեկի` երբ Փեյջը, Ջեֆ Բեքը, Կիտ Մունը և Ջոն Էնթվիսլը քննարկում էին սեփական խումբ հիմնելու գաղափարը, Մունը կատակել է. «այն երևի այնպես կպայթի, ինչպես կապարից օդապարիկը», իսկ Էնթվիսթլը ուղղել է. «ինչպես կապարից դիրիժաբլը»։

Ծանոթագրություններ 

Ռոք ալբոմներ
Անգլալեզու ալբոմներ