Լեդան և կարապը (նկար, դա Վինչի)

«Լեդան և կարապը», Լեոնարդո դա Վինչիի կորած համարվող կտավը, որում պատկերված է համանուն դիցաբանական սյուժեն։ Հայտնի է սկզբնական ուրվանկարներով, այլ նկարիչների կրկնօրինակներով և պատմական փաստաթղթերում հիշատակությամբ։ Կտավի բնօրինակը հավանաբար ստեղծվել է 1508 թվականին։

Սկզբնական ուրվանկարներ  
Ըստ երևույթին, Լեդայի լեգենդի սյուժեով կտավի գաղափարը նկարչի մոտ առաջացել է դեռևս 1500-ականների սկզբին։ Նկարի առաջին (փետրագրչով) ուրվանկարներն արվել են 1504 թվականին, սակայն կոմպոզիցիոն առումով դրանք էապես տարբերվում են վերջնական տարբերակից։ Այն նկարները, որոնք պահվում են Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանում և Չաստվորֆ Հաուսում, պատկերում են խոտերի մեջ կիսածնկած Լեդային կարապի հետ։ Դրանցից մեկում նա շոյում է թռչնի գլուխը, իսկ մյուսում կարապը «համբուրում» է նրա ականջը՝ թևով սիրելիին փարված։
Վինձոր ամրոցում պահվող մի թղթի վրա խոշոր ձիու ուրվանկարի կողքին նշմարվում են Լեդայի երկու փոքր նկարներ։ Այստեղ նա պատկերված է գետնին նստած, և ուրվանկարներից մեկում նրա կողքին փոքրիկ երեխա է պատկերված։ Առավել հայտնի են Լեդայի գլխի պատկերումները, հատկապես նրանք, որոնք ստեղծվել են 1505 և 1506 թվականներին և պահվում են Վինձորյան ամրոցում։

Նկարի ճակատագիր 
Նկարի վերջնական տարբերակը ստեղծվել է 1508 թվականին։ Ըստ մեզ հասած կրկնօրինակների, նկարում Լեդան պատկերված է եղել ողջ հասակով՝ կարապի վիզը ձեռքերով գրկած, բայց նրա հայացքը ուղղված է այդ պահին հսկայական ձվերից դուրս եկած երեխաների կողմը, որոնք խաղում են խոտերի վրա։ Նկարի հետագա ճակատագիրը հստակ չէ։ Ըստ Լոմացոյի, նկարը տարվել է Ֆրանսիա։ Նրա վերաբերյալ վերջին հիշատակումն արել է 1625 թվականին Կասիանո դալ Պոցոն, որը տեսել է նկարը Ֆոնտեբլո ամրոցում։

Պատմաբանները ենթադրում են, որ հետագայում նկարը ոչնչացվել է, սակայն, թե հատկապես երբ է դա արվել, անհայտ է։ 18-րդ դարի վերջում թատերագիր Կառլո Գոլդոնին, 1775 թվականին Վերսալի պալատ այցելելիս, նկատել է, որ «Լեդայից» հետք անգամ չի մնացել։ Իր օրագրերում նա նշում է, որ իրեն չի հաջողվել Լեդայի վերաբերյալ հիշատակում գտնել նույնիսկ այն նկարների ցանկում, որոնք մարկիզուհի դե Մենտենոնի հրամանով ոչնչացվել են «անպարկեշտության» համար։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ

Արտաքին հղումներ 
Leonardo da Vinci: anatomical drawings from the Royal Library, Windsor Castle, exhibition catalog fully online as PDF from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on Leda and the Swan (see index)

Լեոնարդո դա Վինչիի նկարներ
1508 նկարներ
Մերկ կանանց պատկերով նկարներ