Սուրբ Ստեփանոս մատուռ

Սուրբ Ստեփանոս, հայ առաքելական եկեղեցու մատուռ Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է հայկական նոր գերեզմանատան՝ «Նոր Բուրաստանի» տարածքում։

Պատմություն 
Թեհրանում հայերը հաստատվել են հաստատել 18-րդ դարի կեսերից, իսկ հաջորդ դարավերջին այնտեղ բնակվում էր մոտ հազար հայ։ Նրանք կառուցում են երկու եկեղեցի՝ սուրբ Գևորգ (մատուռ՝ 1795, եկեղեցի՝ 1884) և սուրբ Թադևոս-Բարդուղիմեոս (1808)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հայ բնակչությունն անցավ երեք հազարը՝ կազմելով քաղաքի բնակչության շուրջ մեկուկես տոկոսը։ Կառուցվում է Դուլաբի գերեզմանատունը՝ կից մատուռով։ Այն բաղկացած էր հինգ բաժիններից՝ հայ առաքելականներ, հայ կաթոլիկներ, ուղղափառներ, բողոքականներ և Հռոմի կաթոլիկներ։ Թեև պարսիկներն այն կոչում են «հայկական գերեզմանատուն», այստեղ թաղված են նաև այլազգի քրիստոնյաներ։

Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Թեհրան են տեղափոխվում տասնյակ հազարավոր հայեր՝ Իրանի տարբեր գավառներից ու քաղաքներից, անհրաժեշտություն է ստեղծվում կառուցել նոր գերեզմանատուն։ Սուրբ Սարգիս մայր տաճարի կառուցումից հետո՝ 1973 թվականին, պետության կողմից հայոց թեմին է տրամադրվում 20 հեկտար տարածությամբ հողատարածք՝ Թեհրանի 15-րդ շրջանի Խավարան քաղաքամասում։ Նույն թվականին «Նոր Բուրաստան» գերեզմանատանն օծվում և 1974 թվականին բացվում է սուրբ Ստեփանոս մատուռը։ Այն կառուցվել էր Ժորժ Հովհաննեսովի բարերարությամբ, ի հիշատակ իր ծնողների՝ Ստեփանոսի և Մարիամի։ Մատուռն օգտագործվում է թաղման եկեղեցու կարգի համար։ Շինությունը և գերեզմանատունը մաքրվել և կարգի են բերվել 2016 թվականին։

Նոր Բուրաստանում ամփոփված են ավելի քան 20,000 հայ ննջեցեալներ, որոնցից 52 հոգին նահատակվել են իսլամական հեղափոխության և Իրան-Իրաքյան պատերազմի տարիներին։

Ճարտարապետություն 
Մատուռը չափերով փոքր է, ունի շուրջ 16,20 մետր երկարություն և 13,10 մետր լայնություն։ Կառույցը երեսպատված է մարմարով, ներսում դրված է Աստվածամոր պատկերը Հիսուսի հետ։ Մատուռի փոքր չափսերի պատճառով սուրբ Ստեփանոսի տոնը նշվել է սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, սուրբ Թարգմանչաց և այլ եկեղեցիներում։

Տես նաև 
 Սուրբ Ստեփանոս վանք, Դարաշամբ
 Սուրբ Շողակաթ մատուռ, Թավրիզ

Ծանոթագրություններ 

մատուռներ
20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Թեհրանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Թեհրանի եկեղեցիներ