Առանց արևի (ֆիլմ, 1983)

«Առանց արևի» (), Քրիս Մարկերի վավերագրական ֆիլմը (1983), անվանված է ի պատիվ Մոդեստ Մուսորգսկու համանուն վոկալ ցիկլի։

Բովանդակություն 
Փոքր մասերի բաժանված «ըստ Վերտովի» տեսանյութը (ինչպես հենց ռեժիսորի կողմից նկարված, այնպես և վիդեոբանկից ստացված) ուղեկցում է կանացի ձայն, որը դատողություններ է անում ազատ թեմաներով դիմելով մահացած ռեժիսորին (մտածածին)։ Պատկերագրական շարքը հիմնականում ձևավորվում է Տոկիոյի ֆուտուրիստական կյանքի տեսարաններից և Գվինեա Բիսաույի էսքիզներից (ըստ ռեժիսորի՝ «Աֆրիկայի ամենամոռացված երկիրը»)։ Կադրից դուրս ձայնը բացատրում է, որ այս երկու աշխարհագրական բևեռները մոտեցնում է հակվածությունը անիմիզմին, արխաիկ հավատը դեպի աշխարհում ամեն բանի շնչավորվածությունը։

Անսպասելի, երբեմն պարադոքսալ միավորումը անհամատեղելի, առաջին հայացքից, իմաստային շարքերը բնորոշ են ոչ միայն կադրից դուրս տեքստին, այլ նաև մոնտաժային մասերին։ Օրինակ, մետրոյում ննջող ուղևորների դեմքերը համակցված ճապոնական կինոմակուլատուրայից վերցված տեսարանների հետ։ Ժամանակ առ ժամանակ ռեժիսորը խորասուզվում է լիրիկական շեղումների մեջ ինչպես հիչկոկյան «Գլխապտույտ» ֆիլմի հերոսների երթուղու կրկնությունը Սան Ֆրանցիսկոյի փողոցներով։

Համբավ 
Մարկերի կողմից մշակված կինոակնարկի մոդելը մեծ պահանջարկ ստացավ հաջորդ սերունդների դոկումենտալիստների կողմից, հատկապես ամերիկյան (Էրրոլ Մորրիս, Մայքլ Մուր)։ «Առանց արևի» ֆիլմը ընդունված է համարել վավերագրական այդ ժանրի գագաթնակետը։ Քննադատ Սեմ Ադամսը Մարկերի ֆիլմը անվանել է «կինոի միջոցներով մտածելու ընթացքը պատկերելու ամենահաջողված փորձ»։

Պատմության մեջ լավագույն ֆիլմի համար քվեարկության ժամանակ 846 քննադատներ (Sight & Sound, 2012) «Առանց արևի» ֆիլմի համար տվել են նույնքան ձայներ, որքան Ռիդլի Սքոթի «Սայրի վազորդ» և Դեյվիդ Լինչի «Կապույտ թավիշ» ֆիլմերի համար։

2007 թվականին Մարկերի ֆիլմը թողարկվեց անգլերեն լեզվով (փոքր-ինչ տարբեր Ֆրանսիական օրիգինալից) DVD ֆորմատով Criterion Collection ընկերության կողմից («Թռիչքուղի» ֆիլմի հետ մեկ սկավառակի վրա)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Английский текст фильма-эссе
 
 

1983 ֆիլմեր
Ֆրանսիական վավերագրական ֆիլմեր
Ֆիլմեր Տոկիոյի մասին
Ավանգարդ ֆիլմեր
Քրիս Մարկերի ֆիլմեր
1983 թվականի Ֆրանսիական ֆիլմեր
Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Ֆրանսիական ֆիլմեր