Տարպեյան ժայռ

Տարպեյան ժայռ (, ), ուղղաձիգ ժայռ Կապիտոլիում բլրի հարավային գագաթին, որից երևում է Հռոմի ֆորումը։ Հռոմեական Հանրապետության ժամանակաշրջանում ժայռը մահապատժի վայր էր։ Մարդասպանները, դավաճանները, ստրուկները մահվան դատապարտվելիս ցած էին նետվում այնտեղից։ Ժայռի բարձրությունը 25 մետր էր։ Կար նաև կարծիք, որ նման պատիժներ կիրառվել են նաև հաշմանդամների, հոգեկան հիվանդների նկատմամբ, սակայն դրա վերաբերյալ վստահելի աղբյուրներ չկան։

Պատմություն

Ըստ վաղ հռոմեական պատմական աղբյուրների, երբ սաբինների առաջնորդ Տիտուս Տացիուսը հարձակվում է Հռոմի վրա, Կապիտոլիում բլրի կառավարիչ Սպուրիուս Տարպեիուսի դուստրը՝ Տարպեյան, դավաճանելով հռոմեացիներին, բացում է քաղաքի դարբասները։ Ըստ Տիտոս Լիվիոսի Առաջին գրքի (Ab Urbe Condita), սաբինները մտնելով միջնաբերդ, սպանում են նրան՝ նետելով ժայռից։ Նրա մարմինը ամփոփվում է այն ժայռում, որը ներկայումս կրում է նրա անունը։ Անկախ նրանից այդպես է եղել, թե ոչ, բայց ժայռն այդպես է անվանվել նրա նենգության պատճառով։

Մ. թ. ա. 500 թվականին Հռոմի յոթերորդ թագավոր Լուկիոս Տարքվինիոս Գոռոզը հարթեցնում է ժայռի գագաթը՝ քանդելով սաբինների սրբավայրերը։ Ապա բլրի երկու գագաթների միջև կառուցում է Յուպիտեր Կապիտոլիումի տաճարը։ Մ. թ. ա. I դարում, Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի ժամանակաշրջանում ժայռը գործածվել է մահապատիժների համար։

Տարպեյան ժայռից ցած նետվելը, որոշ տեսանկյունից, ավելի վատ էր քան մահը, քանի որ այն իր մեջ կրում էր ամոթի խարանը։ Վերջին մահապատիժն այստեղ տեղի է ունեցել 43 թվականին Կլավդիոս կայսեր օրոք։ Հետագայում՝ արգելվում է։

Ուշագրավ զոհեր 
Այս պատժի մեջ ընդգրկված զոհերն են՝
 Սպուրիուս Կասսիուս Վեցելլինիուս, մ. թ. ա. 485 թվական
 Մարկուս Մանիլուս Կապիտոլինուս, մ. թ. ա. 384 թվական
 Տարանտոյի ապստամբներ, մ. թ. ա. 212 թվական
 Լուցիուս Կորնելիուս Քրիսոգոնուս, մ. թ. ա. 80 թվական
 Սեքստիուս Մարիուս, 33 թվական
 Սիմոն բար Գիորա, 70 թվական

Ծանոթագրություններ 

Հռոմի տեսարժան վայրեր
Հին Հռոմի ճարտարապետություն