Կորեայի երաժշտություն

Կորեայի երաժշտությունը  ի սկզբանե զարգացել է Չինաստանի ազդեցության տակ, ինչի արդյունքում ավանդական նվագարանների և երաժշտական ժանրերի միջև բազմաթիվ փոխառություններ կան։ 20-րդ դարի սկզբին Կորեայում հայտնվել է եվրոպական երաժշտություն ( , յնակ), որը հակադրվում է ավանդական երաժշտությանը ( , կուգակ)։ Կուգակը իր հերթին բաժանվում է «Հյանակ» (ըստ կորեական էության), «տանակ»  և « աակ» (պալատական)։ Ժամանակակից Հարավային և Հյուսիսային Կորեայում ավանդական երաժշտությունը զարգանում է անհատականորեն։

Պատմություն

Հին երաժշտություն 
Առաջին երաժշտական գործիքներ ներխուժել են Կորեա Արևմտյան Չինաստանից և Կենտրոնական Ասիայից, երբ զուգահեռ ընթանում էր սեփական երաժշտական գործիքների գյուտը։

Ակամմու 
Կորեական երաժշտության նախակարապետը՝ նախապատմական «Ակամմու» ցեղերի ( , բառացի «երաժշտություն, երգ ու պար») երաժշտությունը զարգացել է կախարդական փորձերի, Երկնքի և Երկրի պաշտամունքային արարողությունների հետ սերտ կապերի մեջ
:

Միջնադարյան երաժշտություն 
Կորեական երաժշտության զարգացման երկրորդ շրջանը Միջնադարն է (918-1910-ական թվականներ), երբ Չինաստանից Կորեա բերեցին պալատական երաժշտության ժանր յայուեն, որը վերածվել է տեղական «աակ»-ի։ Բացի այդ, այս շրջանում Կորեայում սկսել է զարգանալ ժողովրդական երաժշտությունը։

Կորյո գերդաստան 
Կորյո զարգացրել է Միասնական Սիլլայի երաժշտական ​​ավանդույթը և ընդունել է չինական պալատական երաժշտության յայուե ժանրը, պահպանել և զարգացել է նաև Հյանակը և Տանակը։ Երաժշտություն գլխավորում էր երկու պալատական ինստիտուտներ. Տեակսո երաժշտական ​​բաժնը ( ) և Կվանհյոնբանը (): Պալատական երաժշտությունը բաժանել է ծիսական, ծիսական և ժամանցի, ինչպես օրինակ հանդիսավոր երաժշտությունը ընդգրկում էր  հյանակ և տանակ ժանրերի ստեղծագործություններ։

Չոսոնի դինաստիա 
1392 թվականին  իշխանությունը անցնում է Չոսոն դինաստիային։ Պալատական ինստիտուտներ Տեակսոն և Աակսոն շարունակում են գործունեությունը, հիմնադրվում են երեք այլ երաժշտական ​​վարչություններ, բայց 1457 թվականի բարեփոխումները, նվազեցնում են նրանց թիվը երկուսի՝ Չանակսո ( ) և  Ակհատոկգամ (), իսկ որոշ ժամանակ անց, նրանք միաձուլվում են Չանագվոնի մեջ ( ):

Սեջոնգ Մեծի  կառավարման տարիներին Կորեայում սկսել են արտադրել շատ տարբեր գործիքներ աակը կատարելու համար, այդ երաժշտությունը ավելի վաղ են սկսել կատարել. այդուհետև ամեն առավոտ թագավորի և պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ և կոնֆուցիանական ծեսերի կատարման ընթացքում հնչել է աակը։ Սրա հետ մեկտեղ աակը կորցրել է իր չինական արմատները և սկսել զարգանալ ինքնուրույն։

Հյանակ ժանրին պատկանող չոսոնյան երկու ստեղծագործությունները` Պոտհեպհյոնը () և Չոնդեոպը () հասել են մինչև մեր օրեր, և ամեն տարի այդ ստեղծագործությունները հնչում են  տոնի ժամանակ։ Բացի դրանցից պահպանվել են նաև , Մանդեյոպ, (), , շատ երգեր «Դրակոնների գովերգը, որոնք թռչում են երկնքում» գրքից և այլ ստեղծագործություններ։

Տանակ ժանրը ներկայացվում էր «սաակների» (պալատական պարերի համար նվագակցում, անհետացել են դինաստիայի կառավարման վերին տարիներին) և կորեականացված չինական ծիասական երաժշտության միջոցով։

Ժամանակակից երաժշտություն 
Ժամանակակից շրջանը սկսում է մինչև Կորեայի  նվաճումը Ճապոնիայի կողմից 1910 թվականին և բնութագրվում է Կորեա եվրոպական արվեստի ներթափանցմամբ. երաժշտություն, պար, թատրոն և այլն։ Այս ընթացքում երաժշտությունը բաժանվում է «ավանդական» ( ) և  «ժամանակակից» ( ) ձևերի։

Պալատական երաժշտություն

Ծիսական երաժշտություն 

Աակ, ծիսական երաժշտություն, որն ունի չինական ծագում և կատարվում է չինական գործիքների կրկնօրինակներով։ Այս ժանրից պահպանվել են ընդամենը երկու ստեղծագործություն։ Ներկայումս աակը հազվադեպ է կատարվում, թեև կան պետության կողմից ֆինանսավորվող կազմակերպություններ ( «Կորեայի ավանդական կատարողական արվեստի ազգային կենտրոնը») (), որոնք փորձում են պահպանել կորեկան երաժշտության հին տարատեսակները։

 (, մունմյո-չերաեկ) Կորեայում հայտնվել է 1116 թվականին, ժամանակակից Հարավային Կորեայում այն կատարվում է գլխովոր կոնֆուցիանական տաճարում: Կոնֆուցիանական երաժշտությունը կատարվում է հերթափոխով` երկու նվագախմբերով և ուղեկցվում է պարերով։

Նախնիների սրբավայրում կատարվող երաժշտական ելույթը (, չոնմյո-չերաեկ) կատարվում է մայիսին։ Այդ ելույթը շատ ընդհանրություն ունի կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտության հետ, մասնավորապես այն կատարվում է երկու նվագախմբերով, սակայն գործիքների կազմը տարբերվում է (ավելացել են փողային տեգիմ և տանպհիր ու հարվածային պանհյան գործիքները)։

Զվարճացնող և ռազմական երաժշտություն

Հյանակ 
Հյանակին են պատկանում պալատական երաժշտության ստեղծագործությունների մեծ մասը, մասնավորապես շատ հին ու նհայտնի ստեղծագործություն «Սուջեչհոնը» (): Հիմնական թեման պատկանում է հոբոյի նմանություն ունեցող փհիրի և տեֆիմ գործիքներին, ինտերվալային համակարգը (ինչպես ամբողջ հյանակում) պենտատոնիկ է (դո, մի-բեմոլ, ֆա, սոլ, սի-բեմոլ)։ Սովորաբար հյանակում օգտագործվում է չորս մոդալություն, իսկ տիպիկ անսամբլը պարունակում է երկու փհիրի, լայնակի ֆլեյտա, հեգիմ, աջեն և չանգու։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Song Bang-song. Korean Music. — Jimoondang Publishing Company, 2000. — ISBN 89-88095-13-8.
 The Concise Garland Encyclopedia of World Music. — Taylor& Francis, 2013. — ISBN 9781136095948.
 The Ancient Arts of Korea. — Ministry of Culture and Information, 1970.
 Yi Hye-Gu, Provine R.C. Essays on Traditional Korean Music. — Royal Asiatic Society, Korea Branch, 1981.
 Gagok, lyric song cycles accompanied by an orchestra. UNESCO (2010)
 Kim Hŭng-gyu, Fouser R. Understanding Korean Literature. — M.E. Sharpe, 1997. — (An Eastgate book). — ISBN 9781563247736.

Տես նաև 
 Հարավային Կորեայի երաժշտությունը

Արտաքին հղումներ 
 Kpop Radio Pdm (Community dedicated to Korean Culture, music and Korean music radio)
 Generacion Kpop (Community websites dedicated to Korean music and Korean music radio)
 Culture & Arts in Korea: Trends in Music 
 Overview of Traditional Korean Music 
 Minyo  [Translation from Minsok Kyoyuk Jaryojip, published by Bongchon Norimadang]
 News articles about Korean Music 

Կորեայի երաժշտություն
Կորեայի մշակույթ
Կորեական երաժշտական գործիքներ