Չայկովսկու տուն (Տագանրոգ)

Չայկովսկու տուն (), հինավուրց առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Հունական փողոց, 56), 1870-ական թվականների ճարտարապետական հուշարձան։

Պատմություն 
Դոնի բանակի փոխգնդապետ Դ. Կալինովսկու պատվերով տան շինարարության նախագիծը պատրաստվել է 1871 թվականին ճարտարապետ Միխայիլ Պետրովի կողմից։ Վարկած կա, որ կիսակառույց առանձնատունը, քարտային պարտքի դիմաց, անցել է վաճառական Սարանդինոյին, որը և ավարտել է շինարարությունը։ 1880-1890-ական թվականներին շենքը հաշվառված էր Սարանդինոյի այրու անունով։ 1883-1894 թվականներին տունը վարձակալում էր Նավագնացության և առևտրի ռուսական ընկերությունը՝ իր գործակալ՝ ծովային սպա Իպոլիտ Իլյիչ Չայկովսկու համար։ Եղբորը հյուր է եկել մեծանուն կոմպոզիտոր Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկին՝ կանգ առնելով այս տանը (1886, 1888, 1890)։ 1898-1906 թվականներին առանձնատան տիրուհին էր արքունի խորհրդական Յ. Ի. Տարխովի կինը, իսկ 1915-ին՝ գեներալ-մայոր Կ. Պ. Ռետիվու կինը։

1920-1966 թվականներին այստեղ գործել է մանկական № 1 հիվանդանոցի մի մասը, 1966-1974 թվականներին՝  УНР-100 շինարարական կազմակերպությունը։ 1974 թվականից մինչ օրս շենքը զբաղեցնում են Չեխովի անվան քաղաքային Կենտրոնական գրադարանի նոտա-երաժշտական և արտասահմանյան բաժինները, կամերային համերգային դահլիճը, Պ. Ի. Չայկովսկու սենյակ-թանգարանը՝ «Երաժշտության տուն» ընդհանուր անվանումով։

Շենքի ներկայիս տեսքը տարբերվում է սկզբնականից. Տագանրոգին հասած Ղրիմի երկրաշարժի (1927) ալիքը վնասել է ձախ թևի մի մասը, որն ավելի ուշ քանդվել է։ Վերակառուցման ժամանակ (1974-1976) աշտարակի սրաձողին տեղադրվել է առագաստանավի տեսքով հողմացույց (հեղինակ՝ նկարիչ Յ. Ս. Յակովենկո), որը նախկինում երբեք չի եղել։ Շենքը պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկում է։ Ա. Պ. Չեխովը 1895 թվականին գրել է եղբորը. «Եթե ես հարուստ լինեի, անպայման կգնեի այն տունը, որտեղ ապրել է Իպոլիտ Չայկովսկին»։

Ճարտարապետություն 
Առանձնատունը կառուցված է կարմիր աղյուսից, ունի ձեղնահարկ, պսակված է սրածայրով ռոմանտիկ ատամնավոր աշտարակով։ Սլաքաձև պատուհանները շենքը նմանեցնում են միջնադարյան ամրոցի (մոդեռն, նեոգոթիկա)։

Պատկերասրահ

Տան անվանի բնակիչներ 
 Իպոլիտ Իլյիչ Չայկովսկի (1843-1927), ծովակալության գեներալ-մայոր
 Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկի (1840-1893), ռուս կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ

Ներկա վիճակ 
Վերջին վերանորոգումը, որին ենթարկվել է շենքը, կատարվել է 2009-2010 թվականներին Ա. Պ. Չեխովի 150-ամյակին նվիրված տոնակատարությունների շրջանակներում։ Վերականգնման ընթացքում տան աշտարակի վրա կառուցվել է արևնակ (բելվեդեր)։ Տունը 1976 թվականից զարդարող առագաստանավի տեսքով հողմացույցը ապամոնտաժվել է։ Հնության ջատագովներին ցնցել է փայտե պատուհանների մեծամասնության փոխարինումը մետաղապլաստե ապակեկալներով։

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 
 Бельведер Дома Чайковских.  Виртуальная панорама 

Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Տագանրոգի տեսարժան վայրեր