Ձորակում (վիպակ)

«Ձորակում» (), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի վիպակը` գրված 1898 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է 1899 թվականին «Կյանք» ամսագրում։ Գրաքննադատ Դմիտրի Օվսյաննիկո-Կուլիկովսկին վիպակի էությունը համարում է չարի և մեղքի նկարագրությունը՝ զուգակցված գյուղացիությունից նոր յուրահատուկ «բուրժուազիայի» առաջացմամբ։

Հերոսներ 
Քննադատների կարծիքով պատմության գրեթե բոլոր կերպարները «մարդիկ են առանց բարու և չարի չափանիշների»`

 Գրիգորի Պետրովիչ Ցիբուկին՝ առևտրող զբաղվող
 Անսիմ Գրիգորևիչ Ցիբուկին՝ Գրիգորի Ցիբուկինի ավագ որդին
 Ստեփան Գրիգորևիչ Ցիբուկին՝ Գրիգորի Ցիբուկինի կրտսեր որդին
 Ակսինյա՝ Ստեփանի կինը
 Վարվառա Նիկոլաևնա՝ Գրիգորի Պետրովիչի երկրորդ կինը.
 Լիպա — աղքատ աղջիկ, Անիսիմայի կինը.

Սյուժե 
Ցիբուկինը որոշում է ամուսնացնել իր ավագ որդուն։  Նա հանգիստ համաձայնվում է առանց  խանդավառության։ Հարսնացուին կոչում են Լիպա, նա շատ աղքատ աղջիկ էր, որի համար Ցիբուլկինների տուն մտնելը ցանկացած տեսանկյունից համարվում էր ճակատագրի նվեր, քանի որ նա օժիտ չուներ։  Անիսիմը գալիս է հարսանիքից  երեք օր առաջ և բոլորին որպես նվեր բերում է արծաթե ռուբլիներ և հիսուն կոպեկանոցներ, որոնց հիմնական գրավչությունն այն է, որ դրանք բոլորովին նոր են։ Հարսանիքի ժամանակ Անիսիմը արագ հարբում է և պարծենում քաղաքում բնակվող Սամորոդով ազգանվամբ ընկերոջով, նրան անվանելով  «հատուկ մարդ»։ Հինգ օր հետո Անիսիմը գնում է քաղաք, խոսուն է Վառվառայի հետ և վերջինս բողոքում է, որ աստվածավայել չեն ապրում, որ ամեն ինչ հիմնված է ստի վրա։ Հրաժեշտ տալով՝ Անիսիմն ասում է, որ Սամոռոդովը իրեն ներքաշել է ինչ որ մութ գործերի մեջ՝ «կհարստանամ  կամ էլ կկորչեմ»։ Կայարանում Ցիբուկինը որդուն խնդրում է մնալ «տանը, գործով», բայց նա հրաժարվում է։ Պարզվում է , որ Անիսիմի մետաղադրամները կեղծ են։ Նա դրանք պատրաստել է Սամոռոդովի հետ և այժմ նրան դատում են, որն էլ ցնցում է ծերուկին։ Նա խառնել է կեղծ մետաղադրամները իսկականների հետ և չի կարողանում դրանք տարբերել։ Եվ չնայած ամբողջ կյանքում նա խորամանկել է, բայց կեղծ դրամների պատրաստումը չի տեղավորվում նրա գիտակցության մեջ և աստիճանաբար նրան խելքահան է անում։ Որդուն դատապարտում են տաժանակիր աշխատանքների, չնայած ծերունու մտահոգությանը։ Տանը բոլորին սկսում է կառավարել Ակսինյան։ Նա ատում է Լիպային և նրա որդուն՝ գիտակցելով, որ ապագայում գլխավոր ժառանգությունը մնալու է նրան։ Լիպայի աչքի առաջ նա տաք ջուր է լցնում երեխայի վրա և նա կարճ չարչարանքներից հետո մահանում է։ Լիպան փախչում է տանից և ճանապարհին հանդիպում է թափառականներին։ Երբ Լիպան տուն է վերադառնում, ծերուկը նրան ասում է. «Հեյ Լիպա դու չպաշտպանեցիր թոռնիկիս …»: Մեղավոր է դառնում նա, ոչ թե Ակսինյան, որից ծերուկը վախենում էր։ Լիպան հեռանում է մոր մոտ, Ակսինյան տանը վերջնականապես դառնում է գլխավոր, չնայած ձևականորեն տան տերը համարվում էր ծերունին։ Նա բաժնետեր է դառնում Խրիմինին առևտրական եղբայրների հետ, միասին կայարանում պանդոկ բացելով, մեքենայություններ հրահրելով զվարճանում և ուրախանում են։ Ծերուկ Ցիբուկինը այնքան է ցածրանում, որ մոռանում է ուտելու մասին, ամբողջ օրը ոչինչ չի ուտում, նրան մոռանում են կերակրել։ Երեկոյան նա կանգնում է փողոցում տղամարդկանց հետ միասին, լսում է նրանց խոսակցությունները և մի անգամ հանդիպում է Լիպային ու Պրասկովյային։ Նրանք խոնարհվում են նրա առաջ, բայց նա լռում է և արցունքները դողում են աչքերին։ Երևում է, որ նա վաղուց ոչինչ չի կերել, Լիպան նրան կարկանդակ է տալիս շիլայի հետ։ «Նա վերցնում է և սկսում ուտել  […] Լիպան և Պրասկովյան հեռու են գնում և հետո երկար ժամանակ խաչակնքվում էին»։

Քննադատություն 
Գրաքննադատ Վ. Պ. Ալբովը գրում է, որ «մտքի խորությամբ  և նկարագրության  նրբությամբ դա բոլորից լավագույնն է, որ գրվել է Չեխովի կողմից»։ Քննադատի կարծիքով «Ձորակում» դրսևորվում է նոր փիլիսոփայություն, որը Չեխովը բացահայտում է իր համար։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 

Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
1899 վիպակներ