Էլինա Բիստրիցկայա

Էլինա Ավրաամովնա Բիստրիցկայա (, ), թատրոնի և կինոյի խորհրդային և ռուս դերասանուհի, թատերական մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1978)։ Մշակույթի բնագավառում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մրցանակի դափնեկիր (2006)։ «Հայրենական մեծ պատերազմի» մասնակից։

Կենսագրություն 
Էլինա Բիստրիցկայան ծնվել է 1928 թվականի ապրիլի 4-ին Կիևում՝ հրեական ընտանիքում։ Ծնողները՝ ռազմական բժիշկ-վարակաբան Աբրամ (Աբրահամ) Պետրովիչ Բիստրիցկին և հիվանդանոցային խոհարար Էսֆիր Իսակովնա Բիստրիցկայան։

Մանկության տարիներին ապրել է իր ծնողների հետ Ուկրաինայում։ Պատերազմից առաջ հայրը նոր նշանակում է ստացել՝ Չերնիգովշչինի, Նեժին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տարհանվել է Աստրախան, որտեղ բուժքույրերի դասընթացների է մասնակցել, Ստալինոյի (այժմ՝ Դոնեցկ) ռազմաճակատային էվակոհոսպիտալում աշխատել է 13 տարեկանից։

1945 թվականին ընդունվել է Նեժինի մանկաբարձա-ֆելդշերական դպրոց (այժմ՝ Նեժինսկօ բժշկական քոլեջ), որն ավարտել է 1947 թվականին։ 1940-ականների վերջում սկսեց զբաղվել գեղարվեստական ինքնագործունեությամբ։ Հոր պնդմամբ 1947 թվականին ընդունվել է Նիկոլայ Գոգոլի անվան Նեժինի մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ Մեկ տարի անց թողել է ուսումը և ընդունվել Ի. Կ. Կարպենկոյի անվան Կիևի թատերական արվեստի ինստիտուտ՝ Լ. Ա. Օլեյնիկի դասընթացին, որն ավարտել է 1953 թվականին։

1953-1956 թվականներին՝ Վիլնյուսի ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի, 1956-1958 թվականներին՝ Ա. Ս. Պուշկինի անվան Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի։

1958 թվականից մինչև 2012 թվականը՝ Փոքր թատրոնի թատերախմբում (Մոսկվա)։ Թատրոնում առաջինը խաղացել է Լեդի Ուինդերմիրի դերը Օ. Ուայլդի Վեեր Լեդի Ուինդերմիր ներկայացման մեջ (1959)։ Այնուհետև, 1965 թվականին, նույն պիեսում հանդես է եկել տիկին Էրլինի դերում։

1998 թվականին աշխատել է Մոսկվայի Մ. Երմոլովայի անվան դրամատիկական թատրոնում։

1950 թվականին սկսել է նկարահանվել կինոյում։  Խաղացել է Լենա Ալեքսեենկոյի «Խաղաղ օրերին», (1950), Ելիզավետա Մաքսիմովնայի («Անավարտ պատմություն», 1955), Աքսինիի («Խաղաղ Դոն», 1957-1958), Լելի («Կամավորներ», 1958), Քսենյա Ռումյանցևայի («Ամեն ինչ մնում է մարդկանց», 1963) դերերում և այլոց ֆիլմում։ Խորհրդային մշակույթ թերթի ընթերցողների հարցմամբ ճանաչվել է 1955 թվականի լավագույն դերասանուհի։

Մեծ ճանաչում բերեց Աքսինիի դերը («Խաղաղ Դոն», 1957-1958)։ Էլինա Բիստրիցկայան հիշում է. «Հանդիսատեսի հսկայական փոստ էր։  Բայց մի նամակ, հիշում եմ, շատ հատուկ էր՝ Դոնի կազակների երեսուն երեցների ուղերձը։ Նրանք գրել են, որ խնդրում են կոչվել Աքսինյա Դոնսկայա»։

1960-ական թվականների վերջից հրաժարվել է նկարահանվել կինոյում՝ առաջարկվող դերերը համարելով ոչ այդքան լուրջ լուրջ։ 
1978 թվականից մանկավարժական գործունեություն է ծավալել Մ.  Շչեպկինի անվան բարձրագույն թատերական ուսումնարանում (պրոֆեսոր), դասավանդել է Ա.Վ. Լունաչարսկու անվան Հիտիսի դերասանական վարպետության ամբիոնում։

Ելույթ է ունեցել համերգներում, այդ թվում՝ մենահամերգներում, որտեղ արտասանեց բանաստեղծություններ և արձակ, երգել է ռոմանսներ, ռուսական ժողովրդական երգեր, պատերազմական տարիների երգեր։  2010 թվականից համագործակցել է Լ. Զիկինայի անվան ռուսական պետական ակադեմիական ժողովրդական «Ռոսիա» համույթի հետ։

Ես ապրում էի Մոսկվայի կենտրոնում, Լեոնևսկի նրբանցքի տանը։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհու կոչում ունեցող Փոքր թատրոնի վերջին դերասանուհին էր։

Էլինա Աբրահամովնա Բիստրիցկայան մահացել է 2019 թվականի ապրիլի 26-ին 92 տարեկան հասակում Մոսկվայի հիվանդանոցում, որտեղ հոսպիտալացվել էր դրանից մեկ շաբաթ առաջ ծանր վիճակում։ Հրաժեշտի արարողությունը և քաղաքացիական հոգեհանգիստը տեղի կունենա ապրիլի 29-ին Փոքր թատրոնի հիմնական բեմում։ Հուղարկավորությունը տեղի կունենա Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ 

Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ռուս հասարակական գործիչներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Ռուս երգիչներ
Խորհրդային դերասանուհիներ
Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Հրեա դերասանուհիներ
«Կուռք» մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուս դերասանուհիներ
«Տրիումֆ» մրցանակի դափնեկիրներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտության ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Խորհրդային հասարակական գործիչներ
«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ