Տաջիկստանի Կարմիր գիրք

Տաջիկստանի Հանրապետության Կարմիր գիրք (Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон), պաշտոնական պետական փաստաթուղթ, որը պարունակում է Տաջիկստանի սահմաններում գտնվող հազվագյուտ և ոչնչացման վտանգի առջև գտնվող բուսական և կենդանական աշխարհի տեսակների անոտացված ցանկը, ինչպես նաև՝ ընդհանրական տեղեկություններ այդ տեսակների տարածվածության, առկա վիճակի, նվազման և դրանց պահպանության և վերարտադրման միջոցառումների մասին։

Տաջիկստանի Հանրապետության Կարմիր գրքի մեջ ներառված բույսերի և կենդանիների տեսակները ենթակա են հատուկ պահպանության այդ երկրի ողջ տարածքում։

Պատմություն 
Առաջին Կարմիր գիրքը, որը նվիրված էր Տաջիկական ԽՍՀ-ի ֆլորային և ֆաունային, լույս է տեսել 1988 թվականին։ Նրանում պարունակում էին 162 տեսակի կենդանիների և 226 տեսակի բարձրակարգ բույսերի տեսակների նկարագրություններ։ Տաջիկերեն գիրքը թարգմանվել է 1997 թվականին։

2010 թվականի օգոստոսի 2-ին Տաջիկստանի Հանրապետության կառավարության «Տաջիկստանի Հանրապետության Կարմիր գիրքը հաստատելու մասին» N 387 հրամանագրով հռչակվեց գրքի մշակման անհրաժեշտության և այն նոր խմբագրությամբ հաստատելու անհրաժեշտության մասին։ 2015 թվականի փետրվարի 26-ի N 65 հրամանագրով Շրջակա միջավայրի պահպանության կոմինեն ճանաչվեց Տաջիկստանի Հանրապետության Կարմիր գրքի մեջ մտած տեսակների նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող և դրանց պահպանության համար պատասխանատու օրգան։

2015 թվականի հունիսի 24-ին Տաջիկստանը պաշտոնապես միացավ «Անհետացման վտանգի տակ գտնվող վայրի ֆաունայի և ֆլորայի տեսակների միջազգային առևտրի մասին» կոնվենցիային (CITES), ինչով ի կատար արվեց Բնության Պահպանության Միջազգային Միության՝ բնապահպանության օրենսդրությունը կանոնակարգելու վերաբերյալ առաջնահերթ պահանջը։

2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին լույս տեսավ Շրջակա միջավայրի պահպանության Կոմիտեի և Տաջիկստանի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայի կողմից լրամշակված՝ Կարմիր Գրքի երկրորդ հրատարակությունը։ Նրանում ներառված էին 267 տեսակի բարձրակարգ բույսեր և 222 տեսակի կենդանիներ (որոնցից՝ 43-ը՝թռչուններ, 44-ը՝կաթնասուններ, 31-ը՝ սողուններ, 14-ը՝ ձկներ, 81-ը՝ միջատներ և 9-ը՝ փափկամարմիններ)։

Բնապահպանական կատեգորիաներ 
 EX՝ անհետացող տեսակներ.
 EW՝ Վայրի բնության մեջ անհետացող տեսակներ 
 CR՝ Ծայրահեղ վիճակում գտնվող տեսակներ (լիարժեք անհետացման եզրին գտնվողներ) 
 EN՝ Բնաջնջվող տեսակներ.
 VU՝ Խոցելի տեսակներ (նվազող թվաքանակ, հազվագյուտ հանդիպող)

Ծանոթագրություններ  

Կարմիր գրքեր
Տաջիկստանի բնություն