Վտանգի պիկտոգրամներ

Վտանգի պիկտոգրամներ կամ վտանգի պատկերագրեր, գլոբալ մակարդակով համաձայնեցված դասակարգման համակարգ՝ ԳՀՀ (ռուս.՝ СГС, ): Պատկերագրերն օգտագործվում են քիմիական նյութերի և տարբեր ապրանքների հետ աշխատելիս, պահեստավորելիս և տեղափոխելիս նրանց վտանգավորության մասին նախապես տեղեկացված լինելու նպատակով։ Պիկտոգրամների հինգերորդ խմբագրումն արվել է 2013 թվականին։ Պիտակավորման համակարգում օգտագործվում են երկու տիպի պիկտոգրամներ՝ ստանդարտ, որոնք ծառայում են կոնտեյներների, անոթների և աշխատավայրերի նշագրման համար, և տրանսպորտային պիկտոգրամներ՝ վտանգավոր նյութերի և ապրանքների տեղափոխման համար, հանձնարարված ՄԱԿ-ի կողմից։ Կախված նպատակից՝ ընտրվում է պիկտոգրամների միայն մեկ տիպը, երկուսը միաժամանակ երբեք չեն օգտագործվում։

Պիկտոգրամները հանդիսանում են ԳՀՀ նշագրման միայն մեկ տարրը։ Նրանց հետ օգտագործվում են նյութի իդենտիֆիկատորներ, ազդանշանային բառեր («Վտանգավոր», կամ «Զգույշ»), H-ֆրազներ և P-ֆրազներ, ինչպես նաև մատակարարի իդենտիֆիկատորը։

Պիկտոգրամների տվյալ համակարգը ՄԱԿ-ի կողմից մշակվել է որպես միասնական եղանակ՝ օգտատերերին և փրկարար ծառայություններին քիմիական արտադրանքի վտանգավորության աստիճանի մասին տեղեկացնելու համար։ Համակարգն ընդունվել և օգտագործվում է շատ երկրներում։

Ստանդարտ պիկտոգրամներ 
Ստանդարտ պիկտոգրամներն ունեն քառակուսիների ձև, որոնք տեղադրված են անկյան վրա։ Կարմիր եզրագծերով սպիտակ ֆոնի վրա պատկերված է սև գույնի խորհրդանշանը։ Պիկտոգրամի լայնությունը պետք է բավականաչափ լինի՝ լավ տեսնելու համար։ Եթե ապրանքը նախատեսված չի արտահանելու համար, ապա հնարավորություն կա կարմիր եզրագիծը փոխարինել սևով։ Վտանգավոր բեռներ փոխադրելիս այս պիկտոգրամները չպետք է փակցվեն բեռնատար կոնտեյներների, ավտոտրանսպորտային միջոցների, վագոնների և ցիստեռնների վրա, քանի որ դրանց համար նախատեսված են տրանսպորտային պիկտոգրամներ։

Համաձայն ԳՀՀ-ի՝ վտանգավորության ամեն տեսակին համապատասխանում է վտանգի որոշակի պիկտոգրամ։

Ֆիզիկական վտանգներ

Մարդու առողջության համար վտանգավոր

Շրջակա միջավայրի համար վտանգավոր

Տրանսպորտային պիկտոգրամներ 
Տրանսպորտային պիկտոգրամներն ունեն 45° անկյան տակ շրջված քառակուսու ձև, ամենափոքրը 100մմ × 100մմ չափերով։ Սահմանագծից 5մմ հեռավորության վրա նշանի եզրագծին զուգահեռ գիծ է տարված։ Պիկտոգրամյի վերին անկյունում պետք է տեղադրված լինի սիմվոլ, որը  նշանակում է վտանգ (բացի 1.4, 1.5, 1.6 ենթակարգերի պիկտոգրամները), իսկ ներքևի անկյունում՝ կարգի համարը և ենթակարգը։ Պիկտոգրամյի վրա կարող են լինել բառեր, օրինակ՝ «Դյուրավառ նյութ»։ Սիմվոլները, թվերը և տեքստերը պետք է լինեն սև գույնի, բացառությամբ 8-րդ կարգի պիկտոգրամների մոտ (այստեղ դրանք պետք է լինեն սպիտակ գույնի), կանաչ, դեղին, կարմիր կամ կանաչ ֆոնով պիկտոգրամների մոտ կարող են լինել սպիտակ գույնի, 5.2 կարգի պիկտոգրամների համար սիմվոլների գույնը ևս կարող է լինել սպիտակ և 2.1 ենթակարգի պիկտոգրամների դեպքում սիմվոլները կարող են տեղադրվել անմիջապես բալոնների վրա։ Պիկտոգրամները պետք է տեղադրված լինեն կոնտրաստ ֆոնի վրա, կամ լինեն  եզրագծված։

Տվյալ նշանները ԳՀՀ համակարգը օգտագործում է տեղափոխման վտանգները նշագրելու համար։

Կարգ 1. Պայթուցիկ նյութեր

Կարգ 2. Գազեր

Կարգ 3 և 4. Բռնկվող հեղուկներ և պինդ նյութեր

Կարգ 5

Կարգ 6

Կարգ 7. Ռադիոակտիվ նյութեր

Կարգ 8 և 9

Նախազգուշացնող պիկտոգրամներ 
Իրազեկ մարմինների կողմից թույլտվության դեպքում բացի սեփական պիկտոգրամներից ԳՀՀ-ն թույլ է տալիս օգտագործել նախազգուշական պիկտոգրամներ, որոնք նախկինում կարգադրված էին Եվրոպական խորհրդի կողմից (Խորհրդի Հրահանգ 92/58/EEC, 1992 թվականի հունիսի 24), կամ Հարավային Աֆրիկայի ստանդարտների Բյուրոյի կողմից (SABS 0265:1999):

Մեկնաբանություններ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Файлы пиктограмм на сайте Европейской экономической комиссии ООН

Միջազգային ստանդարտներ
Անվտանգության տեխնիկա