Գերակտիվություն

Գերակտիվություն, վիճակ, որի ժամանակ մարդու ոչ ադեկվատ և ոչ կառուցողական շարժողական ակտիվությունն ու գրգռականությունը գերազանցում է նորման։ Գերակտիվությունը համարվում է անհավարակշիռ նյարդային համակարգի հատկանիշ։

Գերակտիվության պատճատներ և ախտանշաններ

Գերակտիվությունը երեխաների մոտ 
Գերակտիվություն հանդիպում է տարբեր հոգեկան խանգարումներ ունեցող երեխաների մոտ. գերակտիվությունը զուգակցվում է մտավոր հետամնացությամբ և ստերեոտիպային շարժումներով (ՀՄԴ-10, Դաս V. Հոգեկան խանգարումներ, վարքի խանգարումներ, F84.4), հիպերկինետիկ խանգարումը. F90.0 ուշադրության կենտրոնացման խանգարումով (ներառելով՝ ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշը), վարքի հիպերկինետիկ խանգարում F90.1, այլ հիպերկինետիկ խանգարումներ՝ F90.8:

Երեխաներ մոտ գերակտիվության առաջացման պատճառներից կարող են լինել պերինատալ շրջանում անբարենպաստ ներգործությունները, ինֆեկցիաները, վաղաժամ և բարդ ծննդաբերությունը։ Այլ հնարավոր պատճառներից են. կապարային թունավորումը, վատ կամ սխալ սնունդը։

Ըստ վիճակագրական տվյալների, գերակտիվությունը, ավելի հաճախ, նկատվում է տղաների մոտ (3 անգամ ավելի շատ)։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ տղաներն ավելի խոշոր են ծնվում։ Հետևաբար, ավելի հավանական են ներարգանդային և ծննդաբերական վնասվածքների ստացման հավանականությունը։

Գերակտիվությունը հաճախ հանդիպում է ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշի շրջանականերում։ Սովորաբար այդ համախտանիշի ախտանշաններն ի հայտ են գալիս 4 տարեկանում։ Բժշկի դիմելու միջին տարիքը 8-10 տարեկանն է. այդ տարիքում ուսումը և տնային աշխատանքները երեխայից սկսում են պահանջել ինքնուրույնություն և կենտրոնացում։ Այդպիսի վիճակը հաճախ ուղեկցվում է քնի, խոսքի խանգարումով, գիշերամիզությամբ։

Երեխաների մոտ գերակտիվության հիմնական նշաններն են.
 Կոնկրետ իրավիճակի կոնտեքստում ընդհանուր, չափազանց բարձր ակտիվություն՝ համեմատած նույն տարիքի և մտավոր զարգացվածություն ունեցող երեխաների հետ։
 Չափազանց անհամբերություն, հատկապես այնպիսի իրավիճակներում, երբ պահանջվում է հարաբերական հանգստություն։
 Դաստակներում և ոտնաթաթերում հաճախ դիտարկվող անհանգիստ շարժումներ։
 Դասերի ժամանակ կամ այլ իրավիճակներում հաճախ բարձրանում է իր տեղից, երբ պետք է նստած մնալ։
 Հաճախ դրսևորում է աննպատակ շարժողական ակտիվություն. վազզում է և թրջկոտում, մագլցում, փորձում է ինչ-որ տեղ բարձրանալ, ընդ որում այն իրավիճակներում, երբ դա չի թույլատրվում։
 Անընդհատ ցատկում է տեղից, երբ նախատեսվում է նստած մնալ, ինչպես նաև տեղում անհանգիստ շարժվում է և պտտվում։
 Հանգիստ, անաղմուկ խաղալու կամ ազատ ժամանակ ինչ-որ բան անելու անկարողություն։
 Ավելորդ շարժողական ակտիվութնուն. երեխան հաճախ գտնվում է անընդհատ շարժման մեջ։
 Աղմկոտ է և շատախոս։
Գործոններ, որոնք արհեստականորեն առաջ են բերում ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշ.
 Ժառանգականություն,
 Պտղի ներարգանդային սխալ զարգացում,
 Հղի կնոջ մոտ արյան բարձր ճնշում,
 Հղիության տոքսիկոզ, 
 Ներարգանդային շնչահեղձություն։

Գերակտիվությունը մեծերի մոտ 
Գերակտիվությունը կարող է դրսևորվել բիպոլյար (երկբևեռ) աֆեկտիվ և մանիակային փուլում՝ շիզոաֆեկտիվ խանգարում ունեցեղ հիվանդների մոտ, դեմենցիայով որոշ հիվանդների մոտ՝ անկանոն աճապարողության տեսքով, ժամանակավոր գերակտիվությամբ. գրավչանյութերից սուր թունավորումից (օրինակ՝ կոկաինից)։

Տես նաև 
 Ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշ

Ծանոթագրություններ 

Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Հոգեախտաբանական համախտանիշներ