Կապվածություն

Կապվածությունը մտերիմ, միջանձնային հարաբերությունների զարգացման գործընթացն է։ Ավելի հաճախ այն լինում է ընտանիքի անդամների կամ ընկերների միջև, սակայն կարող է ձևավորվել նաև տարբեր խմբերի մեջ, ինչպիսիք են օրինակ սպորտային ակումբները կամ միասին շատ ժամանակ անցկացնող մարդկանց միջև։ Կապվածությունը հասարակական գործընթաց է, սակայն տարբերվում է պարզապես փոխադարձ հավանությունից։

Կապվածությունը բնութագրվում է այնպիսի զգացմունքների առաջացմամբ, ինչպիսիք են մտերմությունը և վստահությունը։ Ցանկացած երկու մարդիկ, ովքեր միասին ժամանակ են անցկացնում, կարող են ձևավորել կապվածություն։

Կապվածության ձևավորում 
Մարդկային առաջին կապվածությունները առաջանում են երեխաների մոտ իրենց ծնողների նկատմամբ, իսկ ավելի ուշ` նրանց դաստիարակման վրա ազդեցություն ունեցող այլ մարդկանց հանդեպ։ Հոգեբանների մոտ տարածված է այն կարծիքը, որ եթե նման սկզբնական կապվածությունների ձևավորումը ինչ-ինչ պատճառներով դժվարացված կամ անհնարին է, ապա հասուն մարդը չի կարող լիակատար կապվածություն ձեռք բերել և այլ մարդկանց նկատմամբ, ինչը լրջորեն խաթարում է նրա հասարակայնացման գործընթացը և կարող է հակասոցիալական անձնային խանգարման պատճառ հանդիսանալ։

Ծնողական կապվածություն

Մայրական կապվածություն 

Մարդկային բոլոր կապվածություններից ամենաուժեղներից մեկը մայրական կապվածությունն է։ Այն սկսվում է զարգանալ հղիության ժամանակ. հղիությունից հետո կաթով կերակրման ժամանակ օքսիտոցինի արտադրությունը մեծացնում է պարասիմպաթիկ գործունեությունը, ինչն էլ իր հերթին նվազեցնում է տագնապը և խթանում կապվածության մեծացմանը  մոր և նորածնի միջը։ Ընդհանուր առմամբ մայրական օքսիտոցինի շրջանառությունը կարող է հոգատար վարքագիծ առաջացնել կաթնասունների մոտ իրենցից ավելի փոքր տեսակների հանդեպ։

Կրծքով կերակրումը ամրացնում է վաղ մայրական կապվածությունը հպումների, պատասխանների և հայացքների միջոցով։

Հայրական կապվածություն 

Ի տարբերություն մայրական կապի` հայրական կապերը տատանվում են` կախված երեխայի զարգացման շարունակականությունից։ Փաստացիորեն, շատ երեխաներ այժմ մեծանում են հայրազուրկ և ընդհանրապես չեն զգում հայրական կապվածություն։ Ընդհանուր առմամբ, ավելի ուշ հայրական կապվածությունն ավելի դոմինանտ է դառնում երեխայի համար։ Հայր-երեխա կապվածության հիման վրա երեխայի մոտ հարգանք է առաջանում այնպիսի թեմաների հանդեպ, ինչպիսիք են քաղաքականությունը կամ փողը, մինչդեռ մայր-երեխա կապվածությունը կարող է հետաքրքրություն առաջացնել այնպիսի երևույթների հանդեպ, ինչպիսիք են կրոնական հայացքները կամ ընդհանուր աշխարհայացքը կյանքում։

Կապվածության տեսակներ 
 Անվտանգ կապվածություն` առողջ կապ մոր և երեխայի մեջ։ Ծնողը կամովին և անընդմեջ կենտրոնացած է երեխայի վրա։ Երեխան հանգիստ, ուրախ է, նրան հեշտ է հանգստացնել, իսկ մեծանալով նա հեշտորեն է էմոցիոնալ կերպով հարմարվում։
 Խուսափող կապվածություն` առաջանում է ծնողի կամ ծնողների կողմից երեխայի հանդեպ մշտական էմոցիոնալ անտեսման հետևանքով։ Երեխան մեծանալով կախվածություն է ունենում շրջապատի կարծիքից, հակված է չգնահատել մոտ հարաբերությունները։
 Անհամապատասխան կապվածություն` առաջանում է երեխային մշտապես վախի մթնոլորտի և ճնշման մեջ պահելու արդյունքում։ Երեխան վատ է կառավարվում, ագրեսիվ է, իսկ մեծանալով շատ մեծ դժվարությամբ է հարաբերությունների մեջ մտնում շրջապատի հետ։

Ծանոթագրություններ 

Միջանձնային հարաբերություններ