Բոլեսլավ Բալզուկևիչ

Բոլեսլավ Բալզուկևիչ (, ), լեհ քանդակագործ, Վիլնյուսի Ստեֆան Բատորիայի համալսարանի պրոֆեսոր (1919), համալսարանի քանդակագործության ամբիոնի վարիչ (1919-1935)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է վիլնյուսցի ինքնուս փորագրող Վինցենտի Բալզուկևիչի ընտանիքում, նկարիչ Յուզեֆ Բալզուկևիչի և նկարչուհի Լյուցյա Բալզուկևիչի եղբայրն է։ Նախնական գեղարվեստական կրթությունը ստացել է Վիլնյուսի Իվան Տրուտնևի (1897-1902) նկարչության դպրոցում։ 1897-1902 թվականներին սովորել է կրակովյան գեղարվեստի ակադեմիայում, 1902-1903 թվականներին ուսումը շարունակել է Փարիզում։ 1904 թվականից մինչև 1908 թվականը բնակվել է Վիլնյուսում։ Փարիզում Անտոնի Վիվուլսկու հետ միասին ձուլում են Գրյունվալդի ճակատամարտի հուշարձանը, մասնակցում է մի շարք ցուցահանդեսների։ 1919 թվականից նորից բնակվում է Վիլնյուսում։ Նա եղել է Ստեֆան Բաթորի համալսարանի քանդակագործության ամբիոնի պրոֆեսոր։

Թաղված է Վիլնյուսում` Ռասուի գերեզմանոցում։

Ստեղծագործություններ 

Օգնել է Անտոնի Վիվուլսկուն Կրակովում Գրյունվալդի ճակատամարտի հուշարձանի ձուլման գործում (1910): 
Բալզուկևիչի կարևորագույն աշխատանքներից մեկը Վիլնյուսի Վիլիա գետի ափին գտնվող ջերմաէլեկտրակայանի անկյունային շենքի աշտարակի վրա տեղադրված էլեկտրականության այլաբանական կերպարն է (այժմ` Լիտվայի էներգետիկայի և տեխնիկայի թանգարան, Ռինկտինեսի փողոց 2, Rinktinės g. 2): «Էլեկտրա» քանդակը (բարձրությունը 4 մետր) տեղադրվել է 1902 թվականին։ Նա պատկերել է կնոջ կերպարը` դափնեպսակը գլխին, աջ ձեռքին բռնած էլեկտրական լամպը, վեր բարձրացված ձախ ձեռքը ավետում է լուսավոր դարաշրջանը։ Նրա ոտքերի տակ մարդու մարմին է, որը ձախ ձեռքով կուրացնող լույսից պաշտպանում է աչքերը ։

1957 կամ 1958 թվականին  ըստ Վիլնյուսի ճարտարապետ պատմաբան Վլադաս Դրեմի քանդակը հանվում է, 1970 թվականին այն ոչնչացվում է։ 1994 թվականին արձանը հին նկարների հիման վրա վերականգնում է քանդակագործ Պյատրաս Մազուրասը, և 1995 թվականին այն տեղադրվում է իր նախկին տեղում (բրոնզ, բարձրությունը 4 մետր)։

Սուրբ Յացեկ 
1901 թվականին (այլ տվյալներով, 1908 թվականին Սուրբ Յացեկի (սուրբ  Գիացինտ) մատուռի վերականգնման ժամանակ, նախկին քաղաքային ուղեկալի մոտ (այժմ` Բասանավիչյաուս փողոցի , Jono Basanavičiaus g., և Մույտինես փողոցի, Muitinės g. խաչմերուկում որտեղից սկսվում է Սավանորյու պողոտան և Ս. Կոնարսկիո փողոցը) գտնվող աշտարակի վրա տեղադրված հին փայտե արձանիկը փոխարինվեց Բալզուկևիչի կողմից պատրաստված նորով։ 130 կգ քաշով, 2 մ բարձրությամբ արձանը (որոշ տվյալներով բրոնզից, այլ տվյալներով պղնձից) պատկերում է սրբին, զգեստավորված  վանական հագուստով, աջ ձեքին խաչը, ձախում Մարիամ Աստվածածինը մանուկ Հիսուսը գրկին, որին ըստ առասպելի հրաշքով է փրկում թաթարների ներխուժումից, անցնելով գետը։ Սուրբ Յացեկի նույն արձանը (այլ նյութից) տեղադրված է Վիլնյուսի Ժվերինաս թաղամասում գտնվող Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տաճարի կողային ճակատի որմնախարշում։

Այլ ստեղծագործություններ    
Բալզուկևիչը հայտնի է նաև որպես կոմպոզիտոր Ստանիսլավ Մոնյուշկոյի արձանի հեղինակ, որը տեղադրված է Սուրբ Եկատերինայի տաճարի մոտ գտնվող պուրակում (1922 թվականին Մոնյուշկոյի կիսանդրին տեղադրվել է ռուս գրող Ալեքսանդր Պուշկինի արձանի պատվանդանին, որի կիսանդրին Վիլնյուսից հանվել էր 1915 թվականին)։

1929 թվականին, Վիլնյուսի համալսարանի 350-ամյակի կապակցությամբ, համալսարանի շենքի որմնախորշերում տեղադրվել են Բոլեսլավ Բալզուկևիչի «Ճշմարտացի և Գեղեցիկ» աշխատանքների այլաբանական պատկերները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո դրանք ոչնչացվել են։

Քանդակագործը կերտել է հայտնի բանկիր և բարերար Յուզեֆ Մոնտվիլի հուշարձանը, որը տեղադրվել է Տրոկսկի փողոցի վրա գտնվող Սուրբ կույս Մարիամի Համբարձման տաճարի մոտ գտնվող պուրակում։ Քանդակը ստեղծվել է 1911 թվականին, հուշարձանը տեղադրվել է 1935 թվականին, այլ տվյալներով` 1931 թվականին, Մոնտվիլի մահվան քսանամյակի կապակցությամբ։ Մոնտվիլի բրոնզե քանդակը  (1,7 մ բարձրությամբ) քանդակված է աթոռին նստած` 2,2 մ բարձրությամբ գրանիտե պատվանդանի վրա։

Բոլեսլավ Բալզուկևիչը պատրաստել է մեդալիոններ, իրատեսական քանդակագործական խմբեր («Էմիգրանտներ», «Որբեր», «Պատերազմ», 1905-1908), Ադամ Միցկևիչի, Յոախիմ Լելևելի և այլոց կիսանդրիները, Անտոնի Վիվուլսկու և այլ անձանց հուշատախտակներ։ Պատրաստել է նաև եղբոր` Յուզեֆ Բալզուկևիչի և պատմաբան Իոահիմ Լելևելի գերեզմանների հուշարձանները` Ռասուի գերեզմանոցում։

1933 թվականին գրող, հրապարակախոս և լրագրող Չեսլավ Յանկովսկու գերեզմանին Ռասուի գերեզմանոցում տեղադրվել է հուշարձան` Բալզուկևիչի և Ֆերդինանդ Ռուշչիցի նախագծով, կոթողի տեսքով աճյունասափորը վերևից, Յանկովսկու հարթաքանդակային պատկերով և լատիներեն մակագրությամբ „Qui nunquam queivit quiescit“ («Հանգչում է նա, ով երբեք հանգիստ չի ունեցել»)։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Vilniaus Dailės draugija 1908—1915. Parodos katalogas. Vilnius: Lietuvos dailės muziejus, 1999. ISBN 9986-669-12-X. P. 39—40.

Լեհ քանդակագործներ
Լիտվացի քանդակագործներ
Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Լեհ նկարիչներ
Լիտվացի նկարիչներ
Լեհ մանկավարժներ