Մանկական սնունդ

Մանկական սնունդ, կրծքի կաթի փոխարինիչ։ Պատրաստվում է արդյունաբերական հիմքով՝ Codex Alimentarius-ի չափանիշներին համապատասխան։ Նախատեսված է մինչև 4-6 ամսական երեխաների համար և հարմարեցված է նրանց ֆիզիոլոգիական հատկանիշներին։ Մանկական սնունդ կարելի է պատրաստել նաև տնային պայմաններում, և այդ պարագայում այն անվանում են «տնական խառնուրդ»։ Առաջին անգամ արհեստական սննդային խառնուրդ պատրաստել է շվեյցարացի դեղագործ Հենրի Նեստլեն 1867 թվականին։

Տեսակներ 
Մանկական սնունդը կարելի է բաժանել երկու տեսակի՝ կաթնային և ոչ կաթնային։

Կովի կամ այծի կաթի հիմքով մանկական կաթնային խառնուրդները համարվում են հարմարեցված, քանի որ դրանց բաղադրությունից հանված են կենդանի սպիտակուցները, որոնք դժվարությամբ են մարսվում նորածնային տարիքի երեխաների կողմից։ Կովի կաթից պատրաստված մանկական սնունդը կարող է ծանրաբեռնել երեխայի՝ դեռևս չհասունացած մարսողական համակարգը, ինչը կարող է բացասական ազդեցություն թողնել նրա առողջության վրա։ Այդ իսկ պատճառով եթե անհնար է կերակրել բնական եղանակով, մանկաբույժները խորհուրդ են տալիս երեխային կերակրելու համար օգտագործել հարմարեցված մանկական սնունդ։

Մանկական ոչ կաթնային խառնուրդները պատրաստվում են հատուկ այն երեխաների համար, որոնց հակացուցված է կազեինը (կովի կաթի սպիտակուց)։ Ոչ կաթնային մանկական սնունդը պարունակում է այն նույն սննդային նյութերը, ինչպես սովորական հարմարեցված խառնուրդները՝ բացառությամբ կաթնային շիճուկի։ Այն փոխարինվում է այլընտրանքային բաղադրիչով՝ սոյայի սպիտակուցով, որն ունի սննդային բարձր արժեք, ալերգիա առաջացնելու հավանականությունը ցածր է և հեշտությամբ է յուրացվում երեխայի՝ դեռ չհասունացած մարսողական համակարգի կողմից։

Կաթնաթթվային մանկական խառնուրդներն օգտագործվում են մանկական սննդի մեջ՝ որպես լրացում սովորական հարմարեցված սննդին փորկապությունը կանխարգելելու նպատակով, կամ որպես մանկական սննդի հիմնական տեսակ, եթե երեխան ունի մշտական խնդիրներ՝ կապված մարսողության հետ։ Մանկական բուժիչ-կանխարգելիչ խառնուրդները օգտագործվում են մանկական սննդում նորածնային տարիքի երեխաների զարգացման տարատեսակ խանգարումները շտկելու և բուժելու նպատակով։ Մանկական կերերը (հատկապես բուժիչ-կանխարգելիչները) օգտագործվում են միայն բժշկի նշանակմամբ։

Կաթնային խառնուրդի դասակարգում

Երեխայի տարիք 
 0-1 տարեկան 
 1-3, 3-5, 5-7, 7-9, 9-12 ամսական
 1-3 տարեկան

Նշանակություն 
 առողջ երեխաների համար
 վաղածին երեխաների համար՝ քիչ չափաբաժնով
 հիվանդ երեխաների համար

Խտություն 
 չոր փոշենման արտադրանք
 հեղուկ
 մածուցիկ

Փաթեթավորում 
 ստվարաթղթե
 ապակյա
 պլաստիկե
 թիթեղյա

Մշակման եղանակ 
 պաստերիզացում (հեղուկ և մածուցիկ մթերքներ)
 մանրեազերծում (հեղուկ մթերքներ)
 սուբլիմացում (չոր փոշենման մթերքներ)

Մասնագիտացված դեղորայքային արտադրանք (հիվանդ և վաղածին երեխաների համար)

Օգտագործման ձևեր 
 անձնական օգտագործման համար (կերակրել)
 կազմակերպված մանկական խմբերի կերակրման համար
 հարստացված սննդամթերք

Հիվանդության տեսակներ 
 ժառանգական էնզիմոպաթիա (ֆենիլկետոնուրիա, կաթնաշաքարի պակաս և այլն)
 աղեստամոքսային հիանդություն (դիարեիա, կաթնային սպիտակուցներից ալերգիա և այլն)

Տես նաև 
 Կրծքի կաթ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Հավելյալ սննդի ներմուծում
 ГОСТ 5037-97 Կաթի և կաթնամթերքի մետաղյա դրոշներ․ տեխնիկական պայմաններ
 ГОСТ Р 52688-2006 Կենդանական ծագմամբ ֆերմենտային պատրաստուկներ․ տեխնիկական պայմաններ
 ГОСТ Р 52738-2007 Կաթի և մթերքի վերամշակման արտադրանք․ հասկացություններ և սահմանումներ

Կաթ
Կաթնամթերք
Մանկաբուժություն
Սննդամթերք