Feliz Navidad

«Feliz Navidad» (իսպաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ»), սուրբծննդյան երգ, գրվել է 1970 թվականին պուերտոռիկացի երգիչ Խոսե Ֆելիսիանոյի կողմից։ ԱՄՆ-ում և Լատինական Ամերիկայի երկրներում Սուրբ Ծննդյան և Ամանորի դասական երաժշտական խորհրդանիշներից մեկը («Jingle Bells» երգի հետ մեկտեղ)։ Հայտնի է նաև աշխարհի այլ երկրներում։

Ընդհանուր տեղեկություններ
Առաջին անգամ ձայնագրվել և թողարկվել է 1970 թվականին որպես «José Feliciano Christmas Album» ալբոմի առաջին երգ (հետագայում ալբոմը անվանափոխվել է «Feliz Navidad») և որպես սինգլ Քեթրին Դեվիսի «The Little Drummer Boy» երգի հետ։

Երգի տեքստը Սուրբ Ծննդյան և Ամանորյա ավանդական շնորհավորանքների կրկնություն է իսպաներենով («Feliz Navidad, Prospero Año y Felicidad», բառացի՝ «Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ, հաջողակ տարի և երջանկություն») և անգլերենով («I wanna wish you a merry Christmas from the bottom of my heart», բառացի՝ «Ի սրտե ուզում եմ մաղթել ուրախ Սուրբ Ծնունդ»)։

Գրվելուց ի վեր երկլեզու երգ-շնորհավորանքը դարձել է հեղինակի ամենահայտնի աշխատանքը ԱՄՆ-ում և աշխարհում Սուրբ Ծննդյան ամենատարածված երգերից մեկը՝ ընդգրկվելով այդ ժանրի դասականների շարքում։ Ֆելիսիանոյի ձայնագրած տարբերակը, որտեղ նա երգելուց բացի մասնակցում է նաև երկու գործիքով վերադաշնակմանը (կիթառ և պուերտո-ռիկյան կուատրո), սուրբծննդյան ամենահաճախ ներբեռնվող ստեղծագործություններից է։

Առնվազն 20-րդ դարի վերջից երգը պահպանվում է «Ամերիկյան կոմպոզիտորների, հեղինակների և հրատարակիչների միության» (ASCAP) կողմից պարբերաբար թարմացվող «Ցանկացած ժանրի լավագույն 25 տոնական երգերի» ցանկում։ 20-րդ դարի տվյալներով երգը զբաղեցրել է այս ցանկի 24-րդ հորիզոնականը, հետագայում այս ցուցակում տեղաշարժվել է դեպի վեր՝ մի քանի տարի մնալով 13-րդ և 15-րդ դիրքերի միջև, և 21-րդ դարի առաջին տասնօրյակի արդյունքներով զբաղեցնելով 15-րդ հորիզոնականը։ Երկար ժամանակ մնալով «ընդհանուր» ցանկում՝ «Feliz Navidad» երգը վաղուց ղեկավարում է նույն կառույցի սահմանած լատինամերիկյան ռադիոեթերի տարբեր ժանրերի տոնական երգերի «Թոփ 25»-ը։

Դիրք շքերթներում
Billboard (ԱՄՆ)
 Latin Pop Songs - № 28
 Holiday Songs  - № 3
 Holiday Airplay  - № 2
Sverigetopplistan (Շվեդիա)
 
Ö3 Austria Top 40 (Ավստրիա)
 № 37
Media Control Charts (Գերմանիա)
 Երգը պարբերաբար վերադառնում է շքերթ նախատոնական շաբաթվա ընթացքում և համապատասխան շաբաթը զբաղեցրել է շքերթի 33-րդ հորիզոնականը և ունեցել 21.5% հայտնիության մակարդակ։

Քավեր տարբերակներ 
Հաշվի առնելով երգի հայտնիությունը՝ այն տարբեր լեզուներով ձայնագրվել է տարբեր հեղինակների կատարմամբ, այդ թվում․
 Երեք տենոր («The Three Tenors Christmas» ալբոմում, որը թողարկվել է 2000 թվականի հոկտեմբերին)
 Քանթրի երգիչ Քլեյ Ուոքեր («Christmas» ալբոմwum, որը թողարկվել է 2002 թվականի սեպտեմբերին)
 «Բոնի Էմ» («Feliz Navidad: a Wonderful Christmas» կրկնակի ալբոմում, որը թողարկվել է 2010 թվականի նոյեմբերին)
 Զուգերգ փոփ ջազային երգիչ Մայքլ Բուբլեի և փոփ երգչուհի Թալիայի կատարմամբ («Christmas» ալբոմում  և առանձին «Mis Deseos/Feliz Navidad» սինգլով, երկուսն էլ թողարկվել են 2011 թվականի հոկտեմբերին)
 Օպերա-փոփ բոյ բենդ «Il Volo» («Buon Natale: The Christmas Album» ալբոմում և առանձին «Mis Deseos/Feliz Navidad» սինգլով, երկուսն էլ թողարկվել են 2013 թվականի հոկտեմբերին)
 Կանադական ռոք խումբ «Walk off the Earth» (2014 թվականի դեկտեմբեր)
 Ֆինն ռոք երգչուհի Տարյա Տուրունեն («From Spirits and Ghosts (Score for a Dark Christmas)» ալբոմում, որը թողարկվել է 2017 թվականի նոյեմբերին)
 Երգը նաև բազմիցս օգտագործվել է ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում՝ որպես Սուրբ Ծննդյան «իրադրությունների» ավանդական ֆոն (մասնավորապես, «Glee» հեռուստասերիալի 4-րդ եթերաշրջանի 10-րդ սերիայում)։

2009 թվականի ռասիստական նմանակում
2009 թվականի դեկտեմբերին ամերիկյան «Human Events» հրատարակչությունն իր կայքում տեղադրեց «Feliz Navidad» երգի նմանակումը «The Illegal Alien Christmas Song» վերնագրով (բառացի՝ «Անօրինական ներգաղթյալի սուրբծննդյան երգ»)։

Նմանակումը, որը հիմնված էր լատինամերիկացի ներգաղթյալների մասին կարծրատիպերի վրա և նրանց ներկայացնում էր որպես հարբեցողներ, հանցագործներ և հիվանդությունների կրողներ, արժանացավ մի շարք համայնքների և լրատվամիջոցների վրդովմունքին։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 23-ին երգի բնօրինակի հեղինակ Խոսե Ֆելիսիանոյի (նա հիմնականում հանգիստ էր վերաբերում իր երգերի հեգնական նմանակումներին) պաշտոնական կայքում հրատարակվեց հետևյալ հայտարարությունը. 
Շուտով այդ նմանակումը հեռացվեց «Human Events»-ի կայքից (այդուհանդերձ, հասցնելով տարածվել համացանցում), իսկ հրատարակչության խմբագիր Ջեդ Բեբբին «Associated Press»-ով ներողություն խնդրեց երաժիշտից։

Ծանոթագրություններ

Երգեր այբբենական կարգով
1970 սինգլներ
Սուրբծննդյան և ամանորյա երգեր