Ջոն սթրիթի թատրոն

Ջոն սթրիթի թատրոն (), թատրոն, որ գոյություն է ունեցել Ներքին Մանհեթենի Ջոն սթրիթ փողոցում, XVIII դարի երկրորդ կեսին։

Թատրոնի հիմնադրել է անգլիացի դերասան Դեյվիդ Դուգլասը (, 1720—1786), ով 1750 թվականից բնակվել է Յամայկայում։ Այնտեղ նա ծանոթացել է հյուրախաղերով հանդես եկող թատերախմբի ղեկավար Լյուիս Խալամի հետ (անգլ. Lewis Hallam, 1714—1756): Խալամի մահից քիչ անց Դուլգասն ամուսնացել է նրա այրու հետ։ Նրանք սկսում են միասին ղեկավարել Խալամի թատերախումբը, որն ստացել էր «Ամերիկյան թատերախումբ» անվանումը (անգլ. American Company): Խումբը հյուրախաղերով շրջում էր երկրով մեկ։ Նրանց ելույթ ունեցած վայրերում ստեղծվում էին  ժամանակավոր թատրոններ։ Այսպես, Նյու-Յորքում ստեղծվում են երկու ժամանակավոր թատրոններ, երրորդը, որը բացվել էր 1767 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ջոն-սթրիթ փողոցում, ներկայիս 15-21 տների տեղում, դառնում է այդ քաղաքի առաջին հիմնական թատրոնը։

Շինությունը կառուցվել է Ֆիլադելֆիայում գտնվող Սաութուոք () հիմնական թատրոնի նմանությամբ, որը կառուցվել էր դրանից տասը տարի առաջ։  Ֆիլադելֆիայի թատրոնը եղել է երկրի առաջին մշտական թատրոնը, և իր հերթին կառուցվել է Լոնդոնի թատրոնների սկզբունքով։ Ջոն սթրիթի թատրոնը փողոցից 18 մետր հեռու էր։ Թատրոնի դիմային հատվածի տեսքը հայտնի չէ, սակայն դրամատուրգ Ուիլիամ Դանլապը նկարագրել է թատրոնի շենքը որպես «կարմիր գույնով ներկված 
տգեղ փայտե կառույց»։

Թատրոնը բացվել է «Երկրպագուների խորամանկությունները» կատակերգության բեմադրությամբ։ 1769 թվականի մայիսի 29-ին «Կողպեք» (անգլ. The Padlock) ներկայացման մեջ դերասան Լյուիս Խալամ կրտսերը կատարել է Մունգոյի դերը։ Հետագայում նրա օգտագործած սև դեմքի (blackface) գրիմը շատ տարածված է դառնում։ 1774 թվականին մայրցամաքային առաջին կոնգրեսը ներկայացումների բեմադրությունն արգելող որոշում է ընդունում, որից հետո թատերախումբը ժամանակավորապես դադարեցնում է ելույթները և տեղափոխվում Վեստ Ինդիա։ 1777 թվականին Անկախության պայքարի ժամանակ անգլիացիների` քաղաք գալով թատրոնը վերանվանվել է` կոչվելով «Արքայական թատրոն» (անգլ. Theatre Royal): Ներկայացումների բեմադրությունները վերսկսվում են։ 1783 թվականին, քաղաքի ազատագրումից հետո, նախորդ թատերախումբը վերադառնում է թատրոն։ Այդ շրջանում թատրոնի աջակիցներն էին Ջորջ Վաշինգտոնը և Ջոն Ադամսը։ 1792 թվականին թատրոն է գալիս դերասան Ջոն Հոդգինսոնը (անգլ. John Hodgkinson), ով շուտով շատ հայտնի է դառնում։ 1794 թվականին նա ղեկավարել է թատերախումբը։ Այդ ժամանակ արդեն թատրոնի շենքը պիտանի չէր օգտագործման համար, և 1795 թվականին դրա ղեկավարությունը որոշում է նոր շենք կառուցել Պարկ Ռոուում։ Տեղափոխումը տեղի է ունենում 1798 թվականին, հենց այդ ժամանակ էլ քանդվում է Ջոն Սթրիթի շենքը։

Ծանոթագրություններ