Հակոբ Հարությունյան

Հակոբ Պողոսի Հարությունյան (Արտենյան) (), հայ փիլիսոփա, երաժշտագետ, մանկավարժ, գրականագետ, լեզվաբան։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1919)։

Կենսագրություն 
Հակոբ Հարությունյանը ծնվել է 1888 թվականին Ալաշկերտի գավառի Խաստուր գյուղում։ 1901-1910 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, աշակերտել է Կոմիտասին, 1912-1919 թվականներին՝ Բեռլինի, Լայպցիգի, Ցյուրիխի համալսարաններում։ 1910-1912 թվականներին աշխատել է Թավրիզի հայկական դպրոցում։ 1927-1940 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում, 1928-1932 թվականներին միաժամանակ՝ Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1935-1937 թվականներին եղել է Արմֆանի արվեստի բաժնի վարիչ։ Անհիմն բռնադատվել է (1941), մահացել դեռևս չպարզված հանգամանքներում 1943 թվականին։

Ստեղծագործություններ 
Հեղինակ է «Կանտի իմացաբանությունը» (1910-1911 թվականներ, Էջմիածին «Արարատ»), «Զարգացման գաղափարի վերլուծությունը» (1919, գերմաներեն), «Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան» (1912, «Արարատ»), «Լեզվի մասին» (1934), «Մանյակ» (ժողովրդական երգերի ժողովածու, 1958) աշխատությունների, թարգմանել է Հեգելի «Դասախոսություններ էսթետիկայի մասին» գիրքը (1939), Գյոթեի բանաստեղծությունների ընտրանին (1946) և այլն։

Երկեր 
 Կանտի իմացաբանությունը, աշխատություն, Էջմիածին «Արարարտ», 1910-1911։
 Զարգացման գաղափարի վերլուծությունը, աշխատություն, 1919։
 Մկրտիչ Պեշիկթաշյան, աշխատություն, «Արարարատ», 1912։
 Լեզվի մասին, աշխատություն, 1934։
 Մանյակ, ժողովրդական երգերի ժողովածու, 1958։

Թարգմանություններ 
 Հեգելի «Դասախոսություններ էսթետիկայի մասին», 1939։
 Գյոթեի բանաստեղծությունների ընտրանին, 1946։

Գրականություն 
 Սահակյան Ս., Հակոբ Հարությունյան, Երևան, 1985։ 
 Ղուկասյան Վ., Հակոբ Հարությունյան, Երևան, 1999։

Ծանոթագրություններ 

Հայ փիլիսոփաներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Հայ երաժշտագետներ
Հայ մանկավարժներ
Հայ գրականագետներ
Հայ լեզվաբաններ