Ձնծաղիկ Արտյուշենկոյի

Ձնծաղիկ Արտյուշենկոյի (), շքանարգիզազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
Սոխուկավոր բույս է, որի տերևները երկարավուն-նշտարաձև են, բաց կանաչ, անփայլ։ Ծաղկակիրը ծաղիկի ժամանակ տերևներից երկար է։ 35-40 մմ երկարությամբ ծաղիկներ սպիտակ են կամ կրեմագույն, ներքև թեքված։ Ծաղկապատի արտաքին մասերը ոչ մեծ հարթ սապատիկով են, ներքինները՝ վերին մասում շատ լայնացած։ Տուփիկը գնդաձև է կամ կարճ տակառիկանման։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Աչաջուր, Գետահովիտ, Թեղուտ գյուղերի շրջակայքում) և Զանգեզուրի (Շուրնուխ, Վաչագան, Ծավ, Շիկահող գյուղերի շրջակայքում) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է Թալիշում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, հաճարենու, կաղնու-բոխու անտառներում,  մամռապատ ժայռերում։ Ծաղկում է մարտ ամսին, պտղաբերում՝ ապրիլին։ Գեղազարդային դեղագործական բույս է։ Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Պահպանություն 
Խոցելի տեսակ է։ Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 20000  պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Հիմնական սպառնալիքը ծաղիկների որպես արժեքավոր գեղազարդային բույս հավաքն է և անտառների հատումը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի 2-րդ հավելվածում։ Բեռնի կոնվեցիայի հավելվածում ընդգրկված չէ։

Ծանոթագրություններ 

ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Բույսեր
Շքանարգիզազգիներ