Մանուկ Մանուկյան (գիտնական)

Մանուկ Մանուկյան (1935, Երուսաղեմ, Ենթամանդատային Պաղեստին, Միացյալ Թագավորություն), հայազգի գիտնական, պրոֆեսոր, Լիբանանի տիեզերական ծրագրի հիմնադիր։

Կենսագրություն 
Մանուկ Մանուկյանը ծնվել է 1935 թվականին Երուսաղեմում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Սուրբ Գևորգի դպրոցում։ Այնուհետև ԱՄՆ Տեխաս նահանգի համալսարանում ուսումնասիրել է ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ 1960 թվականին ամուսնացել և մեկնում Լիբանան Հայկազյան համալսարանում դասավանդելու նպատակով։

Գիտական գործունեություն 

1960 թվականի նոյեմբերին Մանուկյանը հիմնել է Հայկազյան հրթիռային միությունը։ Ֆինանսական քիչ միջոցներով Մանուկյանն իր 7 ուսանողներից բաղկացած խմբով ստեղծել և արձակել է հրթիռներ։ Հաջող փորձարկումներից հետո միությունը ֆինանսական աջակցություն է ստացել լիբանանյան կառավարության կողմից և դարձել Լիբանանի տիեզերական միություն։ Նրանք կառուցել են պինդվառելիքային 12 հրթիռ և արձակել երկինք։ Հրթիռներից մեկն այնքան հզոր էր, որ հասել է ջերմոլորտ, որտեղ այժմ գտնվում է Միջազգային տիեզերականը։ Կեդար IV հրթիռը արձակվել է Լիբանանի անկախության օրը՝ 1963 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Բեյրութից հյուսիս գտնվող տարածքից և բարձրացել է մինչև 140 կմ։ Այդ իրադարձությունը ներկայացվել է լիբանանյան այդ  ժամանակվա դրոշմանիշերի վրա։

1966 թվականին Մանուկյանը վերադարձել է ԱՄՆ։ Տեխասի համալսարանում նա արժանացել է մագիստրոսի և դոկտորական կոչման և շարունակել է գիտական գործունեությունը Հարավային Ֆլորիդիայի համալսարանում։ Ներկայում նա հանդիսանում է այդ համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ Համալսարանի օդագնացության և հրթիռների ինժեներական ընկերության միության խորհրդատուն է, որը ներկայումս փորձում է հրթիռ արձակել Կարմանի գծից վեր։

Քաղաքական և հասարակական դիրքորոշում 

Մ. Մանուկյանը, լինելով հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչ, ակտիվորեն մասնակցել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին։ Նա նաև հանդիսացել է «Ցեղասպանության գործոնը. մարդկային ողբերգություն» անվանումով չորսժամյա փաստավավերագրական ֆիլմի համահեղինակ, որը ցուցադրվել է PBS հեռուստատեսությամբ։

Մանուկյանի կարծիքով հրթիռային ոլորտն ու գիտությունը պետք է օգտագործել բացառապես խաղաղ նպատակներով։ Որպես իր դիրքորոշման հետևանք՝ նա հրաժարվել է մասնակցել մի քանի հրավերների և իր գիտելիքները օգտագործել ռազմական ոլորտում։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

60-ական թվականներին հայերը Լիբանանում հրթիռ են արձակել տիեզերք:
Lebanon’s forgotten space programme, BBC News, 14 November 2013.
Manoug Manougian, University of South Florida.
HU produced the 1st rockets shot in the Arab world, Haigazian University.
The Forgotten Apogee of Lebanese Rocketry, Saudi Aramco World.
The Lebanese Rocket Society, The Daily Telegraph, 9 October 2013.
It is rocket science: USF students build and launch 'em  The Tampa Tribune, 21 December 2013.
Lesson ignored: the Armenian Genocide  The Tampa Tribune, 15 April 2015.
For too long, Armenian genocide denied  The Tampa Times, 23 April 2013.
An address to Armenia The Oracle, 19 October 2010.

Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ
Երուսաղեմ քաղաքում ծնվածներ
Ամերիկահայ մաթեմատիկոսներ
Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Ամերիկահայ ճարտարագետներ