Հունաստանի Գերագույն հատուկ դատարան

Հունաստանի Հանրապետության գերագույն հատուկ դատարան (), արտակարգ բարձրագույն դատական մարմին, որի իրավասության շրջանակներն ու ձևավորման հիմքերը սահմանվում է Հունաստանի սահմանադրության «հոդված 100»-ով։ Գերագույն հատուկ դատարանը մշտապես գործող մարմին չէ և ձևավորվում է միայն բացառիկ դեպքերում, երբ առաջանում են սահմանադրությամբ սահմանված և այս դատարանի իրավասության շրջանակներին պատկանող վարույթներ։

Ըստ Հանրապետության մայր օրենք սահմանադրության՝ ՀԳՀԴ-ն համարվում է Հունաստանի Հանրապետության բարձրագույն «սահմանադրական» և «ընտրովի» դատարանը։ Այսուհանդերձ, գերագույն հատուկ դատարանը հիերարխիկ որևէ կապ չունի Հունաստանի երեք մշտական գերագույն դատարանների՝ վճռաբեկ դատարանի, պետական խորհրդի և հաշվառնական պալատի հետ։

Ըստ իր լիազորությունների շրջանակի՝ այն գտնվում է ավելի բարձր աստիճանասանդղակին, քան վերոնշյալ երեք դատարանները։ Հարկ է նաև նշել, որ իր բնույթով գերագույն հատուկ դատարանը չի պատկանում արդարադատության համակարգի որևէ ճյուղին (քաղաքացիական, քրեական, վարչական)։

Սահմանադրական հիշատակումներ 
Հունաստանի հատուկ գերագույն դատարանը ստեղծվել է 1975 թվականին՝ նոր ընդունված սահմանադրության համաձայն։ Դրա կազմակերպումն ու գործառույթները կարգավորվում են «սահմանադրություն» մայր օրենքի 100-րդ հոդվածով և «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի թիվ 345 հատուկ կետով։ Նմանատիպ դատարանի ստեղծման համար որոշակի նախադրայլներ գոյություն են ունեցել 1952 թվականի համահունական սահմանադրությունում ևս։ Այն ներկայացված էր 73-րդ հոդվածում, որը նախատեսում էր հատուկ արտակարգ և ընտրովի դատարանի ստեղծում։

Դատարանի ձևավորման հիմքն ամփոփված է եղել նաև «սև գնդապետների» ռազմական վարչակարգի օրոք գործող սահմանադրությունում։ Այն իր հերթին նախատեսում էր Հունաստանի բարձրագույն դատարանների միջև ծագած վեճերի լուծում այլ դատական ատյանում։

Դատարանի կազմ 
Հունաստանի Հանրապետության մայր օրենք «սահմանադրության» 100-րդ հոդվածը, ինչպես նաև «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքը սահմանում է գերագույն հատուկ դատարանի իրավասությունները,  լիազորությունները, կազմավորման ու գործունեության կարգը, ինչպես նաև վերջինիս կազմը։ Ըստ դրա՝ Հունաստանի գերագույն հատուկ դատարանը կազմված է տասնմեկ անդամներից․

 գերագույն դատարանների նախագահներ․
 վճռաբեկ դատարանի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով․
 պետական խորհրդի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով։

Դատարանը նախագահում է վճռաբեկ դատարանի կամ պետական խորհրդի նախագահը։ Դատարանի կազմը կարող է լուծարվել ներքին հակասությունների և հակասահմանադրական գործունեության պայմաններում կամ հատուկ կառավարական որոշմամբ։

Տես նաև 

 Հունաստանի սահմանադրություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Հունաստանի դատական համակարգ և մարմիններ 
 Աշխարհի պետությունների արդարադատության մարմիններ

Հունաստանի քաղաքականություն
Հունաստանի դատարաններ
1976 հիմնադրված պետական մարմիններ
1976 հիմնադրումներ Հունաստանում
Սահմանադրական դատարաններ