Զարզմայի վանք

Զարզմայի Հիսուս Քրիստոսի պայծառակերության վանք (, Զարզմիս մոնաստիրի), միջնադարյան վրացական ուղղափառ քրիստոնեական վանք, որը գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթիի մարզում՝ Զարզմա փոքրիկ գյուղում։

Զարզմայի վանքը գտնվում է Վրաստանի Ադիգենի շրջանում գտնվող Քվաբլիանի կոչվող անտառածածկ տարածքում՝ Ախալցխա քաղաքից 30 կմ դեպի արևմուտք։ Գմբեթավոր եկեղեցիների վանական համալիրի ամենանշանավոր վանքերից է, որը նաև համարվում է Սամցխե-Ջավախքի ամենանախոշոր զանգակատուն ունեցող եկեղեցիներից մեկը։

Պատմություն 
Ամենայն հավանականությամբ վրացական այս կրոնական կառույցի շինարարական աշխատանքները կատարվել են 8-րդ դարում։ Այս ամենի մասին մենք տեղեկանում ենք Սրապիոնի աշխատությունից։ Ըստ նրա՝ եկեղեցին կառուցվել է մեծ ազնվական Գիորգի Չորչանելիի նվիրատվությամբ։ Հայտնի է նաև, որ շինարարական աշխատանքները հովանավորել են նաև Սամցխե Սաթաբագոյի իշխան Բեկա I Ջաքելին։

Մեզ հասել են 10-րդ դարից պահպանված վրացական արձանագրություններ, որոնք տեղադրված են մատուռի մուտքի կամարի մոտ։ Գրությունները նաև վկայում են այն մասին, թե ինչպես են վրացական իշխանները պայքարել Բյուզանդիայի կայսր Բարսեղ Բուլղարասպանի դեմ՝ 979 թվականին։ 1544 թվականին վանքը վերակառուցվել է՝ Խուրսիձե արքայական ընտանիքի հովանավորությամբ։

Վանքի պատերն առատորեն զարդարված են։ Բացի կրոնական բնույթ կրող որմնանկարներից եկեղեցու պատերին կան նաև մի շարք դիմանկարներ, որոնք թվագրվում են 14-րդ դարին։ Դրանք հիմնականում 16-րդ դարի վրաց թագավորական գործիչներն էին։ Օսմանյան տիրապետության շրջանում՝ 16-րդ դարում, Զարզմայի վանքը լքված մի շինություն էր, որտեղ կրոնական ծիսակատարություններ չէին անցկացվում։

Զարզմայի վանքին կից գտնվում է մատուռը, որը նաև հայտնի է Ախալի Զարզմա անվանումով։

Ծանոթագրություններ  

Վրաստանի եկեղեցիներ