Գայոս Մանիլիոս

Գայոս Մանիլիոս (հնարավոր է՝ ունեցել է Կրիսպոս կոգնոմենը, ), հին հռոմեացի քաղաքական գործիչ, մ․թ․ա․ 66 թվականի պլեբեյական տրիբուն։

Մ․թ․ա․ 67 թվականի դեկտեմբերին առաջարկել և անցկացրել է օրենք, որով ազատարձակներին թույլ էր տրվում քվեարկել այն քաղաքացիների տրիբաներում, որոնք նրանց ազատություն են շնորհել, թեև նախկինում նրանք քվեարկում էին միայն չորս քաղաքային տրիբաներում։ Սակայն շատ շուտով օրենքը չեղարկվել է սենատի կողմից։ Հավանաբար սենատը հիմնվել է օրենքի ընդունման ժամանակ թույլ տրված խախտումների վրա։

Մ․թ․ա․ 66 թվականի սկզբում Մանիլիոսն առաջարկել է օրինագիծ, ըստ որի՝ հատուկ Գնեոս Պոմպեոս Մեծի համար ստեղծվել է հատուկ լիազորություններով արտակարգ պաշտոն՝ նպատակ ունենալով արագ ավարտին հասցնել Միհրդատյան երրորդ պատերազմը։ Օրինագծի համաձայն՝ Պոմպեոսն ստացել է Լյուցիոս Լուկուլլոսի զորքերի և արևելք ուղարկված օժանդակ ուժերի հրամանատարությունը, ինչպես նաև ընդունել կուսակալի իշխանությունը երկու պրովինցիաներում՝ Բյութանիայում ու Պոնտոսում, ինչպես նաև Կիլիկիայում։ Գնեոսը նաև իրավունք է ստացել ինքնուրույն հայտարարել պատերազմ և կնքել հաշտություն։ Մանիլիոսի առաջարկն ընդունվել է ոչ միանշանակ։ Ի վերջո, օրենքն ընդունվել է ժողովրդական ժողովի կողմից։

Մ․թ․ա․ 66 թվականի դեկտեմբերի վերջին՝ տրիբունոսի պարտականությունների ժամկետի ավարտից հետո, Մանիլիոսը կանգնել է դատարանի առաջ՝ մեղադրվելով պաշտոնն զբաղեցնելու ժամանակ յուրացումների կատարման համար (res repetundae)։ Գործը պետք է քններ պրետոր  Մարկոս Ցիցերոնը։ Ցիցերոնը, որ լիազորությունները վայր է դրել մի քանի օր անց (պրետորներն իրենց լիազորությունները վայր էին դնում դեկտեմբերի 31-ին), այդ գործի քննմանը նվիրել է մի քանի օր, ապա ստանձնել Մանիլիոսի պաշտպանությունը։ Ամենայն հավանականությամբ, Ցիցերոնը Մանիլիոսին պաշտպանելու համար հրաժարվել է դատարանի նախագահությունից։ Մանիլիոսն արդարացվել է. ըստ այլ տարբերակի՝ նիստն ձախողվել է։ Հաջորդ տարի Մանիլիոսը դատի է տրվել հռոմեական ժողովրդի մեծությունը վիրավորելու համար (maiestas)։  Այդ գործը քննել է մեկ այլ պրետոր, և Գայոս Մանիլիոսը մեղավոր է ճանաչվել։ Նրա հետագա ճակատագրի մասին ոչինչ հայտնի չէ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Broughton T. R. S. The Magistrates of the Roman Republic. — Vol. II. — : American Philological Association, 1952. — 647 p.
 Хрусталёв В. К. Уголовные процессы над народным трибуном Гаем Манилием в 66-65 гг. до н. э.: политический аспект // Мнемон. Исследования и публикации по истории античного мира. — Вып. 13. — , 2013. — С. 239—252

Ժողովրդական տրիբուններ