Բռնաբարություն ըստ սեռի

Բռնաբարություն ըստ սեռի, բռնաբարության դասակարգում ըստ զոհի և բռնաբարողի սեռի կամ գենդերի։ Այս շրջանակի մեջ է մտնում և՛ բռնաբարությունը, և սեռական հարձակումները։ Հետազոտությունների մեծ մասը ցույց են տալիս, որ կանաց և տղամարդկանց հանդեպ բռնաբարությունները անհամաչափ են, սակայն, ՀԴԲ-ի կողմից բռնաբարության ավելի ընդհանուր սահմանում տալուց հետո (2012) տղամարդկանց բռնաբարությունների հանդեպ ավելի մեծ ուշադրություն է դրաձվել, ներառյալ կանանց կողմից տղամարդկանց բռնաբարությունը։

Քանի որ սեռական բռնությունների փոքր տոկոսն է իշխանությունների ուշադրության ներոք հայտնվում, դժվար է բռնաբարության հստակ վիճակագրություն կազմել։ Բազմաթիվ հետազոտություններ պնդում են, որ տղամարդ-տղամարդ, կին-կին բանտային բռնաբարությունները բավական տարածված և ամենաքիչ հաղոդված բռնաբարության տեսակներից է։ Բացի դա, մեծ թվով բռնաբարություններ կատարվում են սեռական հարաբերությունների համաձայնության տարիքից փոքր անձանց հանդեպ։

Գենդերային տարբերություն 
Ըստ 2001 թվականին ԱՄՆ–ում կատարված հարցումների՝ աղջիկների 10.2%-ը և տղաների 5.1%-ը հաղորդել են, որ «երբևէ ունեցել են ֆիզիկապես ստիպված սեռական հարաբերություններ՝ առանց իրենց ցանկության»։ 2010 թվականի մի հետազոտություն ցույց է տվել, որ սեռական հարկադրանք գոյություն ունեցող հետերոսեքսուալ զույգերի մոտ զոհերի 45%–ը կին են եղել, 30%–ը՝ տղամարդ, իսկ 20%–ի դեպքում երկուսն էլ։ Իսպանիայի կրթության և գիտության նախարարության տրամադրած գրանտով արված 2011 թվականի ուսումնասիրության ընթացքում 32 երկրի 13,877 ուսանողների տղամարդկանց 2.4% և կանանց 1.8% տոկոսը ընդունել է, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում ֆիզիկական ուժով ստիպել է սեռական հարաբերություն ունենալ իր հետ հիմնվելով 32 երկրի 13,877 ուսանողների։ Ավագ դպրոցի 18,030 աշակերտների շրջանում արված 2014 թվականի հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ բռնի սեռական հարաբերությունների քանակական տարբերություն չկա արական և իգական սեռերի միջև։

Կանանց բռնաբարություն 
Ըստ 2000 թվականին Հոմ օֆֆիսի հետազոտական հոդվածի՝ Անգլիայի և Ուելսի 20 կանանցից 1-ը (5%) խոստովանել են, որ կյանքի ընթացքում մեկ անգամ բռնաբարվել են 16 տարեկանից հետո։

2011 թվականին ԱՄՆ հիվանդությունների կանխարգելման և կառավարման կենտրոնը գտել է, որ Միացյալ Նահանգների կանանց 20%-ը կյանքի ընթացքում բռնաբարության փորձի է ենթարկվել կամ բռնաբարվել է։ Զոհերի ավելի քան մեկ երրորդը բռնաբարվել են մինչև 18 տարեկանը։

Ըստ ԱՄՆ հիվանդությունների կանխարգելման և կառավարման կենտրոնի 2013 թվականի զեկույցի՝ հետերոսեքսուալ կին զոհերի 28%, և բիսեքսուալ զոհերի 48%-ը առաջին անգամ բռնաբարվել են 11-17 տարեկանում։

Կանանց բռնաբարություն տղամարդկանց կողմից 

Տղամարդկանց կողմից կանանց բռնաբարություններից շատերը անհայտ են մնացել վախի կամ ամթի պատճառով։ Սուրեյի համալսարանի հետազոտության գնահատականներով տղամարդկանց կողմից կանանց 7 բռնաբարություններից միայն մեկն է հաղորդվում։
Եթովպիայում արված պատանիների շրջանում հետազոտությունը ցույց է տվել, բռնաբարվածների 17%-ը հղիացել է բռնաբարությունից հետո, այս տվյալները նման են Մեքսիկայի բռնաբարության ճգնաժամային կենտրոնի տվյալներին (15–18%)։ Միացյալ Նահանգներում 4000 կնոջ շրջանում երեք տարի տևած հետազոտությունները ցույց են տվել, որ 12–45 տարեկան զոհերի դեպքում բռնաբարությունների 5.0%-ը ավարտվում է հղիության ելքով, սա նշանակում է` ԱՄՆ-ում տարեկան 32,000 հղիություն բռնաբարության պատճառով։ Վաղ տարիքում բռնի սեռական հարաբերությունը կնոջ մոտ նվազեցնում է՝ իր սեքսուալությունը որպես իր կառավարման մերքո գտնվող երևույթ ընկալելու ունակությունը։

Պատերազմի ընթացքում տղամարդկանց կողմից կանանց բռնաբարումը ծառայել է որպես ահաբեկության գործիք։

Կանանց բռնաբարություն կանանց կողմից 
Ըստ 2010 թվականին ԱՄՆ հիվանդությունների կանխարգելման և կառավարման կենտրոնի արած հեռախոսային հարցման արդյունքի՝ լեզբուհիների 43.8%-ը հայտնել է, որ երբևէ բռնաբարվել, ֆիզիկապես չարաշահվել կամ հետևվվել է իր զուգընկերոջ կողմից, որոնցից 67.4%-ը հայտնել է, որ հանցագործը բացառապես կին է եղել։ Ըստ որոշ հարցումների՝ 8 լեզբուհիներից 1-ը կյանքի ընթացքում բռնաբարվել է։

Տղամարդկանց բռնաբարություն 

ԱՄՆ հիվանդությունների կանխարգելման և կառավարման կենտրոնի հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ԱՄՆ-ում 71 տղամարդկանցից 1-ը կյանքի ընթացքում բռնաբարվել կամ բռնաբարության փորձի զոհ է դարձել։ Նույն հետազոտության համաձայն մոտավորապես 21-ից 1-ը կամ տղամարդկանց 4.8%-ը բռնի սեռական ակտի մեջ է ներքաշվել։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարության հրապարակած հարցման համաձայն հետազոտված տղամարդկանց 0.1 տոկոսը վերջին 12 ամսվա ընթացքում բռնաբարվել է, մինչդեռ կանանց՝ 0.3 տոկոսը։ Օգտվելով այս վիճակագրությունից՝ կարելի է հաշվել, որ ԱՄՆ-ում տարեկան բռնաբարվում է 92,748 տղամարդ։ Բոստանի համալսարանի հասարակական առողջության դպրոցի մեկ այլ հետազոտության համաձայն՝ բիսեքսուալ կամ համասեռամոլ տղամարդկանց 30 տոկոսը հայտնել են սեռական բռնության որևէ տեսակի զոհ լինելու մասին։

Տղամարդկանց բռնաբարությունը պատերազմի ընթացքում օգտագործվել է որպես զենք։

Տղամարդկանց բռնաբարությունը նաև լայն տարածում ունի կամպուսներում, որտեղ 16 տղամարդուց 1-ը սեռական բռնության զոհ է դառնում։ Սակայն, տղամարկանց սեռական բռնությունների քանակը համեմատաբար ավելի բարձր է, քանի որ շատերը չեն հաղորդվում՝ սեռական բռնության սխալ ըմբռնման պատճառով, թե այն միայն կանանց խնդիրն է։

Տղամարդկանց բռնաբարություն տղամարդկանց կողմից 
Ըստ հոգեբան Սարա Կրոմի՝ տղամարդկանց կողմից տղամարդկանց բռնաբարության 10 դեպքից միայն 1-ն է հրապարակվում։ Բռնաբարության տղամարդ զոհերի համար ծառայությունները և աջակցությունը ավելի պակաս է, իսկ օրինական համակարգը հաճախ թերի են նման հանցագործությունների համար։

Որոշ հետազոտություններ պնդում են, որ տղամարդկանց կողմից տղամարդկանց բանտային բռնաբարությունը, ինչպես նաև կանանց կողմից կանանց բռնաբարությունը, բռնաբարության տարածված ձև են, որը շատ հաճախ չի հրապարակվում։ Տղամարդկանց կողմից տղամարդկանց բռնաբարությունը պատերազմի ժամանակ օգտագործվել է որպես ահաբեկության ձև։ Այսպիսի դեպքեր են արձանագրվել Ուգանդայում, Չիլիում, Հունաստանում, Խորվաթիայում, Իրանում, Քուվեյթում և նախին Խորհրդային Միությունում և Հարավսլավիայում։ 1980-ականներին Էլ Սալվադորի քաղաքական բանտարկյալների 76%-ը առնվազն մեկ սեռական խոշտանգման զոհ է դարձել։ Մեկ այլ հետազոտության համաձայն՝ Սարաևոյում 6,000 համակենտրոնացման ճամբարի բանտարկյալների տղամարդկանց 80%-ը բռնաբարվել է։

Տղամարդկանց բռնաբարություն կանանց կողմից 

Կանանց կողմից սեռական չարաշահման ենթարկված տղամարդիկ հաճախ բախվում են սոցիալական, քաղաքական և իրավական երկակի ստանդարտների։ Շատ դեպքերում զոհերը գտնվել են թմրամիջոցների ազդեցության տակ կամ եղել են կյանքին սպառնացող պայմաններում։ Չիկագոյում Սիերրա Ռոսի սեռական չարաշահումը մի տղամարդու հանդեպ հայտնվել է լրահոսում և Ռոսը դատապարտվել է սեռական չարաշահումների և զինված կողոպուտի համար։ Ջեյմս Լանդրիֆը, ով ալկոհոլային խմիչքի ազդեցության տակ բռնի սեռական հարաբերություններ է ունեցել իր ծանոթներից մեկի հետ, և չի պայքարել, քանի որ բռնաբարողտ հղի է եղել։

Որոշ արական զոհեր, ներառքյալ երեխաներ, ստիպված են եղել երեխայի համար ալիմենտ վճարել, երբ բռնաբարության ընթացքում բռնաբարողը հղիացել է։ Ամերիկայում մեծ ճանաչում սացած դեպքերից մեջ են մտնում ուսուցիչների և իրենց անչափահաս աշակերտների սեռական հարաբերությունները։ Ըստ ԱՄՆ-ը նահանգների օրենք՝ համաձայնության տարիքից ցածր անձի և չափահասի միջև ցանկացած սեռական հարաբերություն համարվում է սեռական հարձակում։ Համաձայնության տարիքը տարբեր է նահանգներում և տարբերվում է 16-18 տարեկանի միջը։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ 

Բռնաբարություն
Սեռական բռնություն
Սեռով պայմանավորված բռնություն
Սեքսիզմ