Չուայի շղթա

Չուայի շղթա, Չուայի սխեմա, պարզորոշ էլեկտրական շղթա, որը ներկայացնում է քաոսային տատանումներ։

Առաջարկվել է Կալիֆորնիայի համալսարանի պրոֆեսոր Լեոն Չուայի կողմից 1983 թվականին։

Շղթան կազմված է 2 կոնդեսատորից, ինդուկտիվության մեկ կոճից, գծային ռեզիստորից և բացասական դիմադրությամբ ոչ գծային ռեզիստորից (սովորաբար անվանում են Չուայի դիոդ)։

Մաթեմատիկական մոդել 
Շղթայի հավասարումը ունի հետևյալ տեսքը՝

,

որտեղ -ն կիսագծային ֆունկցիա է, որը որոշվում է հետևյալ կերպ՝
 

գրաֆիկորեն պատկերված է նկար 2-ում։

Կատարենք հետևյալ փոխարինումը՝

:

Հավասարումների հիմնական համակարգի համար կստացվի՝

,

որտեղ
 :

Չուայի օսցիլյատոր 
«Չուայի օսցիլյատոր» տերմինը օգտագործվում է ինդուկտիվության L կոճի ակտիվ դիմադրության հաշվառմամբ Չուայի շղթայի ուսումնասիրության համար։

Այս սխեման ունի բազմազան ռեժիմներ և կարող է գործնականորեն իրականացվել (նկար 7)։

R0-ն վերցնելով որպես L ինդուկտիվությամբ կոճի սեփական դիմադրություն, կարելի է գրել՝

Գործնականորեն իրականացնելու պարզությունը և մաթեմատիկական համեմատաբար հեշտ մոդելի առկայությունը Չուայի շղթան դարձնում են քաոսի ուսումնասիրման համար հարմար մոդել։

Տես նաև 
 Մեմրիստոր

Գրականություն 
 Кузнецов А.П. Наглядные образы хаоса // Соросовский образовательный журнал, 2000, № 11, с. 104-110;
 Бугаевский М. Ю., Пономаренко В. И. Исследование поведения цепи Чуа. Учебно-методическое пособие,  — Саратов: Издательство ГосУНЦ «Колледж», 1998. — 29 с.
 Matsumoto, T. A Chaotic Attractor from Chua’s Circuit, IEEE Transactions on Circuits & Systems, 1984, vol.CAS-31, no.12, pp.1055-1058.
 Chua, L.O., Komuro, M., Matsumoto, T. "The Double Scroll Family, " IEEE Transactions on Circuits & Systems, 1986, vol.CAS-33, no.11, pp.1073-1118.
 T. Matsumoto, L. O. Chua, M. Komuro «Birth and death of the double scroll» Physica D Volume 24, Issue 1-3 (Jan. / Feb. 1987)

Արտաքին հղումներ 
 Chua’s Circuit diagrams, equations, simulation and pictures Чуа Схемы, формулы, моделирования и фотографии
 Chua’s Circuit: Diagram and discussion 
 NOEL laboratory. Leon O. Chua’s laboratory at the University of California, Berkeley
 References
 ТИИЭР Том 75 № 8 Август 1987

Դինամիկ համակարգեր
Քաոսի տեսություն