Ումե-սաամերեն

Ումե-սաամերեն, սաամյան լեզու, նախկինում տարածված է եղել Շվեդիայում և Նորվեգիայում։ Համարվում է մեռնող լեզու, մնացել են միայն 10 լեզվակիր, որոնք ապրում են Շվեդիայի Արյեպլուգ և Արվիդսյաուր համայնքներում։

Գրություն 

Ումե-սաամերենը սաամյան այն չորս լեզուներից մեկն է, որոնք չունեն պաշտոնական ընդունված գրություն, թեպետ համարվում է առաջիններից մեկը, որով սկսել են գրել։ 1755 թվականին ումե-սաամերենով հրատարակվել է Նոր կտակարանը, իսկ առաջին սաամյան Աստվածաշունչը հրատարալվել է ումե-սաամերենով 1811 թվականին։

Լեզվաբանական բնութագիր

Հնչյունաբանություն

Աստիճանական հերթագայություն 
Ի տարբերություն հարևան հարավսաամերենի՝ ումե-սաամերենում կա աստիճական հերթագայություն։ Ի տարբերություն ավելի հյուսիսային սաամյան լեզուների՝ այն տեղի է ունենում սահմանափակ՝ միայն երկար ձայնավորներից և երկբարբառներց հետո։ Բաղաձայնները, որոնք հաջորդում են կարճ ձայնավորներին, չեն մասնակցում հերթագայությանը։

Ումլաութ 
Կարևոր դեր է խաղում ումլաութը։ Շեշտակիր վանկում ձայնավորը (որպես կանոն՝ առաջին վանկի) փոփոխության է ենթարկվում /i/ և /u/ ազդեցությամբ հաջորդ վանկում.

Ձևաբանություն

Ժխտական բայեր 
Ումե-սաամերենում, ինչպես ֆիններենում, այլ սաամյան լեզուներում և էստոներենում, գոյություն ունեն ժխտական բայեր։ Դրանք խոնարհվում են եղանակներով (սահմանական, հրամայական և ըղձական), դեմքերով (առաջին, երկրորդ և երրորդ) և թվերով (եզակի, երկակի և հոգնակի)։

Նմուշ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Sammallahti, Pekka (1998). The Saami languages. An Introduction. Kárášjoka: Davvi Girji.
 Schlachter, Wolfgang (1958): Wörterbuch des Waldlappendialekts von Malå und Texte zur Ethnographie. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura.

Արտաքին հղումներ 

 

Նորվեգիայի լեզուներ
Շվեդիայի լեզուներ
Մեռնող լեզուներ
Սաամյան լեզուներ