Հայկական խույր

Հայկական խույր (կամ Արտաշեսյանների խույր, Տիգրանյան թագ), արքայական՝ իշխանական գլխանոց, որը Մեծ Հայքի Արտաշեսյան թագավորական տոհմի միապետական իշխանության խորհրդանիշն էր, իրենից ներկայացնելով յուրահատուկ գլխարկ, կոնաձև կամ գլանագլխարկի տեսով, գագաթին չորս կամ հինգ սրածայր ատամներով, որի շուրջը փաթաթված էր արքայական գլխազարդ` զարդարված երկու արծիվներով, որոնք նայում են հակառակ կողմեր, երկու կողմերում էլ 8-ական աստղեր, որը համարվում էր Արտաշեսյանների տոհմական խորհրդանշանը։ Խույրի ստորին հատվածը զարդարված էր կախված ժապավեն-ծածկոցով (ծոծրակակալ) և կողմնային ժապավեն-ծածկողներով, ընկած ուսերին։

Արտաշեսյանների խույրի պատկերը մեզ է հասել բազմաթիվ հին հայկական մետաղադրամների վրա, որոնց վրա պատկերված են Արտաշեսյան դինաստիայի արքաներ, սկսած Տիգրան Բ Մեծից մինչև Արտավազդ Բ ավանդաբար պատկերվել են իշխանության այս խորհրդանշանով։

Ծագումը 

Հայկական խույրի ծագման հարցը համարվում է մինչև վերջ չուսումնասիրված։ Հայկական խույրի ամենահին նմուշները փաստագրված են Տիգրան Բ Մեծի նկարով հուշարձանների վրա։
Գևորգ Տիրացյանը կարծում է, որ հայկական խույրը աքեմենյան ծագում ունի։ Այս կապակցությամբ նշվում է աքեմենյան արքաների դրամներ, տարբեր քարեր, գլխավորապես գլանագլխարկներ, բարձրաքանդակներ (Պերսեպոլիս, Դասկիլեա), Ամուդարիայի գանձերից ոսկյա ապրանքներ, գործվածքներ Պազիրիկից։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 «Հայոց լեզուի նոր բառարան», Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան։ Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն, Պէյրութ, 1992, Հատոր 1, Էջ 858

Թագեր
Պատմական Հայաստան