Նեո նուար

Նեո նուար ֆիլմային ժանրը ձևավորվել է Սառը պատերազմի միջնամասում` 1960-ականների երկրորդ կեսին և 1970-ականներին։ Եզրույթը կիրառվում է նաև հետագայում նկարահանված նմանատիպ ֆիլմերի համար։ Ժանրի հիմնական առանձնահատկություններն են ցինիզմի և միջուկային բնաջնջման վախի արտացոլումը։ ԱՄՆ-ի ներքաղաքական ու արտաքին քաղաքական անհաջողությունները և հետագա հասարակական և տնտեսական ճգնաժամը ժանրին տվել են ոգեշնչում և առավել մեծ պահանջարկ։ Ի տարբերություն նուարի, որից ծագել է ժանրը, նեո նուարում ավելի շատ է բռնության կիրառումը, ինչպես նաև` նորամուծություններ, որոնք անհնարին էին ավելի վաղ նկարահանված նուար ժանրի ֆիլմերում։

Նուար անվանումն օգտագործում էին ֆրանսացի կինոքննադատները 1940-50-ական թվականներին ԱՄՆ-ում նկարահանված քրեական ֆիլմերը բնորոշելու համար։ Դրանք հիմնականում խճճված մութ քրեական մտահղացումով թրիլերներ էին։ Նեո նուարն ունի նմանատիպ ոճ, բայց թարմացված թեմաներով, բովանդակությամբ, ոճով, տարրերով և նյութով։ Նեո նուարը ժամանակակից նուարն է։ Ռեժիսորներն օգտագործում են դասական նուարի հնարքները, ինչպիսիք են` շրջված անկյունով նկարահանումը, լույսի և ստվերի խաղը, լավ ու վատ և ճիշտ ու սխալ շարքերի պատկերման համար լուսային հակադրությունները, ինչպես նաև` վրեժխնդրության, պարանոյայի, օտարացման և այլ զգայնությունների մոտիվներ։

Սահմանում 
Նեո նուար ոճի անվանումը կազմված է նեո- () մասնիկով, ինչը բառացի նշանակում է «նոր նուար»։ Նուար բառը ծագում է ֆրանսերեն «սև, մռայլ» բառից։ Նեո նուար եզրույթով բնորոշվում են այն ֆիլմերը, որոնք բնորոշ են նուար ժանրին և ստեղծվել են դասական նուարի ժամանակաշրջանից հետո

Պատմություն 
Նուար բնորոշումն առաջին անգամ օգտագործվել է 1946 թվականին։ Դասական նուարը 1940-50-ական թվականների ամերիկյան խճճված մռայլ քրեական թրիլերներն են, սակայն որոշ ուսումնասիրողներ այդ շարքին են դասում նաև ավելի վաղ ժամանակաշրջանի գործեր։

Նեո նուար բնորոշումը, որպես առանձին ժանրի, սկսել է օգտագործվել 1970-ականների սկզբից։ 1960-70-ական թվականների մի շարք իրադարձություններ` Վիետնամի պատերազմում կրած պարտությունը, բազմաթիվ չբացահայտված քաղաքական սպանությունները, 1969-70 և 1973-75 թվականների ռեցեսիաները ժամանակի հոլիվուդյան ֆիլմերում ստեղծել են ընկճվածության և հոռետեսության ծանր մթնոլորտ։ Այդ պայմաններում նուարը նորից պահանջված է դարձել հոլիվուդյան ֆիլմերում։

Ծանր տնտեսական և հասարակական ճգնաժամը 1970-ականների ֆիլմերում նպաստում է այնպիսի թեմաների վերհանմանը, ինչպիսիք են համատարած կոռուպցիան, անօրինությունը, ընտանեկան բռնությունը, ինցեստը ևն։ Ի տարբերություն 1940-50-ականների ֆիլմերի, այդ ժամանակահատվածի հերոսներից շատերն իրենք էլ ունեն հակահերոսներին բնորոշ գծեր և ֆիլմերում հաճախ ընթանում է պայքար ոչ թե բարու և չարի, այլ` չարի և ավելի չարի միջև։ 1960-ականներից սկսած հոլիվուդյան ֆիլմերը դադարել են հետևել կինոյի բարոյական կանոններին։

1973-75 թվականների մի քանի ֆիլմերի շնորհիվ (Ռոբերտ Օլթմանի «Երկար հրաժեշտ» Ռոման Պոլանսկու «Չինական թաղամաս», Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի «Խոսակցություն» և Արթուր Փենի «Գիշերային տեղաշարժեր») մասնավոր հետախույզի կերպարը զրկվել է նախորդ ժամանակաշրջանի ռոմանտիկությունից և ասպետականությունից, ընդհակառակը` այն ներկայացնելով շրջակա միջավայրին դիմակայելու անկարող և արատավոր տեսքով։

Նեո նուարի դասական ներկայացուցիչներ են ռեժիսորներ Ալան Պակուլան, Մարտին Սկորսեզեն, Ջոն Բուրմանը, Իվան Պասերը, Լոուրենս Քեսդանը, Կոեն եղբայրները, Վաչովսկիները, Դեյվիդ Լինչը, Լարս ֆոն Թրիերը, Դեյվիդ Ֆինչերը, Պեդրո Ալմոդովարը, Ալան Փարքերը, Բրայան Սինգերը, Քարթիս Հենսոնը, Քրիսթոֆեր Նոլանը, Ալեքս Պրոյասը, Ռիդլի Սքոթը, Սիդնի Փոլաքը, Մայքլ Մանը ևն։

Պոստնուար 
1980-ականներին Հոլիվուդում սկսվել են 1940-50-ական թվականների նուար ֆիլմերի վերաթողարկումները։ Այդ ժամանակների շատ նուար ֆիլմեր տեղափոխվել են ֆանտաստիկ աշխարհներ, ստացել են խիստ խճճված զարգացումներ, երբեմն վերածվելով աբսուրդի։

1990-ականների նուար ֆիլմերում գերակշռել է իրավիճակների խիստ խճճվածությունը։ Դրանցից շատերի իրադարձությունները տեղի են ունենում ոչ թե իրական աշխարհում, այլ հերոսի երևակայության մեջ։ Այդ ժամանակաշրջանի շատ ֆիլմերում հերոսն ինքն է դառնում հակահերոս` պայքարելու համար չարիքի դեմ։

Տարատեսակներ

Պատանեկան նուար 
21-րդ դարասկզբին թողարկվել են մեծ թվով ֆիլմեր, որոնց մեջ միախառնվել են պատանեկան ու ուսանողական և նուար ժանրերը։ Դրանք ստացել են պատանեկան նուար () անվանումը։

Սկանդինավյան նուար 
Սկանդինավյան կամ հյուսիսային նուար հիմնականում անվանվում են Ստիգ Լարսսոնի, Հենինգ Մանքելի և Յու Նեսբյոյի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանված ֆիլմերը։

Գրականություն
 
 Mark Bould, Kathrina Glitre, Greg Tuck (Hrsg.): Neo-Noir. Columbia University Press, New York 2009, ISBN 978-0-231-85047-6
  .
  .

Ծանոթագրություններ 

Նուար
Հեռուստատեսային ժանրեր
Կինոյի ժանրեր
Նուար ֆիլմեր