Կրիկս

Կրիկս (, մ.թ.ա. 72), Սպարտակի ապստամբության ժամանակ ստրուկների ղեկավարներից։

Կենսագրություն 
Հին հեղինակները Կրիկսին անվանում են գալ։ Նա Կապուայում գտնվող Լենտուլ Բատիատի դպրոցի գլադիատորներից էր։ Նույն դպրոցում էր նաև Սպարտակը։

Ստրուկների ապստամբություն 
Մ.թ.ա. 73 թվականին Կապուայում գտնվող դպրոցից փախած մոտ 70-78 գլադիատորներ (համաձայն Ֆլորի` մոտ 30 հոգի) սկսեցին միավորել փախած ստրուկներին և թալանել քաղաքի մերձակայքը։ Սպարտակը, Կրիկսը և Էնոմայը ապստամբության առաջնորդներն էին։ Համաձայն Ապպիանոսի` Կրիկսն ու Էնոմայը Սպարտակի օգնականներն էին։

Ապստամբների սկզբնական հաջողություններից հետո Կրիկսն առանձնացավ Սպարտակից և մնաց Հարավային Իտալիայում, իսկ հիմնական զորքը շարժվեց դեպի հյուսիս։ Բաժանման հնարավոր պատճառներից մեկը, ըստ Պլուտարքոսի, «մեծամտությունն ու ամբարտավանությունն է»։ Կրիկսի բանակը հիմնականում կազմված էր իր հայրենակիցներից` գալլերից և գերմանացիներից։ 
Մ.թ.ա. 72 թվականի գարնանը հռոմեական կոնսուլ Լուցիոս Հելիոս Պուբլիկոլան մարտի մեջ մտավ Կրիկսի ջոկատների հետ։ Մարտը տեղի է ունեցել Ապուլիայում գտնվող Գարգան լեռան մոտակայքում։ Կրիկսն անձնազոհ կերպով մարտնչելով` կարողացավ հաղթահարել տասնյակից ավելի սովորական լեգեոներների և պայքարի մեջ մտած մի քանի ցենտուրիոնի, սակայն ի վերջո սպանվեց (Ըստ Լիվիոսի և Օրոսիուսի` նիզակով կրծքավանդակից վիրավոր լինելով, Կրիկսը ծնկի իջավ և գլխատվեց հռոմեական հեծյալի կողմից։ Համաձայն Լիվիոսի` հեծյալը պրետոր Կվինտոս Արիոսն էր, ով իր հետ տարավ Կրիկսի գլուխը որպես «հուշ»): Կրիկսի 30.000 ստրուկներից կազմված բանակը ջախջախվեց։ (Ըստ Տիտոս Լիվիոսի Կրիկսի բանակը կազմված էր 20.000 հոգուց և այն ջախջախեց պրետոր Կվինտոս Արիոսը): Սպարտակը, հարգանքի տուրք մատուցելով զոհվածների հիշատակին, կազմակերպեց գլադիատորական մարտեր` հռոմեական սովորությունների համաձայն։ Այդ մարտերին հարկադրաբար մասնակցեցին հռոմեացի 300 հայտնի ռազմագերիներ։ Հետագայում Սպարտակն ասել է.

Կրիկսի կերպարը ֆիլմերում 
 «Սպարտակ» — ֆիլմ ԱՄՆ 1960 թվական, ռեժիսոր Սթենլի Կուբրիկ, Կրիկսին մարմնավորում է Ջոն Իրլանդը։ 
 «Սպարտակ» — ֆիլմ ԱՄՆ 2004 թվական, ռեժիսոր Ռոբերտ Դոլնհելմ, Կրիկսին մարմնավորում է Փոլ Կինմանը։
 «Սպարտակ։ Արյուն և ավազ» — սերիալ ԱՄՆ 2010 թվական, ռեժիսորներ Մայքլ Հյորսթ, Ռիկ Ջեյկոբսոն, Ջեսի Ուորն, Կրիկսին մարմնավորում է Մանու Բենեթ։ 
 «Սպարտակ։ Արենայի աստվածները» — սերիալ ԱՄՆ 2011 թվական, ռեժիսոր Ռիկ Ջեյկոբսոն, Կրիկսին մարմնավորում է Մանու Բենեթ։ 
 «Սպարտակ։ Վրեժ» — սերիալ ԱՄՆ 2012 թվական, ռեժիսոր Մայքլ Հյորսթ, Կրիկսին մարմնավորում է Մանու Բենեթ։ 
 «Սպարտակ։ Անիծվածների պատերազմը» — սերիալ ԱՄՆ 2013 թվական, ռեժիսոր Մայքլ Հյորսթ, Կրիկսին մարմնավորում է Մանու Բենեթ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Պատմական սկզբնաղբյուրներ 
 Аппиан. Гражданские войны. — М.: Росспэн, Селена, 1994. — ISBN 5-86004-016-4, ISBN 5-88046-040-1. Кн. I, гл. 116‒120.
 Тит Ливий. История Рима от основания Города. В 3 т. Т. 3. Кн. XXXIV—XLV. М.: «Ладомир», 2002. — Периохи книг, гл. 95—96.
 Павел Орозий. История против язычников. Книги I—VII. — Изд-во Олега Абышко, 2004. — 544 с — ISBN 5-7435-0214-5. Книга 5, гл. 24.
 Orosius. A History, against the Pagans. — Book 5 , ch. 24.
 Гай Саллюстий Крисп. Сочинения / Пер., статья и коммент. В. О. Горенштейна. — М.: Ладомир; ООО «Фирма „Издательство АСТ“», 1999. — 750 с. Фрагменты. Книга III. Гл. 96—98
 Луций Анней Флор — историк древнего Рима / Немировский А. И., Дашкова М. Ф. — Воронеж: Изд-во Воронеж. ун-та, 1977. — 167 с. Эпитомы Римской истории. Книга II. Глава VIII. Спартаковская война
 Плутарх. Сравнительные жизнеописания в двух томах, М.: Издательство «Наука», 1994. Издание второе. Т. I. Красс, гл. 8—11.

Երկրորդական սկզբնաղբյուրներ 
 Валентин Лесков. Спартак. М.: Молодая гвардия, 1987.
 А. Валентинов. Спартак. М.: 2002.
 Карышковский, Пётр Осипович Восстание Спартака. М., 1956.
 Дерзновение / Д. Валовой, М. Валовая, Г. Лапшина. — М.: Мол. гвардия, 1989. — 314[6] c., ил. C.16-26.
 Bradley, Keith. Slavery and Rebellion in the Roman World. Bloomington: Indiana University Press, 1989. ISBN 0-253-21169-7
 Barry S. Strauss. The Spartacus war. — New York: Simon & Schuster, 2009. — ISBN 1-4165-3205-6, ISBN 1-4165-3205-7.

Մարտում զոհվածներ
Հին հռոմեացիներ
Ստրուկներ
Գալեր
Հին Հռոմ
Մ.թ.ա. 100-ականների ծնունդներ