Գրասա Մաշել

Գրասա Մաշել (, ծննդյան անունը՝ Գրասա Սիմբինե, , ), Մոզամբիկի և ՀԱՀ քաղաքական գործիչ, ավիաաղետից մահացած Մոզամբիկի նախագահ Սամորա Մաշելի նախկին կինը։ 1998 թվականից մինչև 2013 թվականը եղել է ՀԱՀ նախկին նախագահ Նելսոն Մանդելայի կինը։ 2007 թվականից Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր տիկին (1997)։ Աշխարհի պատմության մեջ միակ կինն է, որ եղել է երկու տարբեր պետությունների նախկին առաջին տիկին (Մոզամբիկի` 1975-1986 թվականներ և ՀԱՀ` 1998-1999 թվականներ)։

Կենսագրություն 

Գրասա Սիմբինեն ծնվել է հոր մահից 17 օր հետո Ինկադինե գյուղական բնակավայրում, Գազա նահանգ, Պորտուգալական Արևելյան Աֆրիկա (այժմ՝ Մոզամբիկ)։ Եղել է ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերը։ Սովորել է մեթոդիստական առաքելության դպրոցներում, եղել մեթոդիստական առաքելության ակտիվիստ։ Առաքելությունը հովանավորել է նրա ուսուցումը Լիսաբոնի համալսարանում (Պորտուգալիա), որտեղ նա ցուցաբերում է բացառիկ ընդունակություններ արտասահմանյան լեզուների ուսման գործում։ Նա ուսումնասիրում էր ռոմանական լեզուներ, պորտուգալերենի հետ միասին լավ էր տիրապետում նաև անգլերենին, իսպաներենին, իտալերենին և ֆրանսերենին։ 1973 թվականին վերադարձել է Մոզամբիկ և ընդունվել Մոզամբիկի ազատագրության ճակատ (ՖՐՈԼԻՄՕ, ) և աշխատել որպես դպրոցի ուսուցիչ։

1975 թվականին Մոզամբիկի անկախացումից հետո նախագահ Մաշելը նրան նշանակեց կրթության և մշակույթի նախարարի պաշտոնում (30 տարեկան հասակում), և նույն թվականին նրանք ամուսնացան։ Նախարարի պաշտոնից ազատվելուց հետո նա մասնակցեց զինված հակամարտությունների ազդեցությունը երեխաների վրա (Report on the Impact of Armed Conflict on Children) թեմայով ՄԱԿ-ի զեկույցի նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպմանը։

1995 թվականին ի նշան երկարամյա մարդասիրական աշխատանքի, մասնավորապես փախստական երեխաների փրկության աշխատանքների կազմակերպման համար նրան շնորհվեց Նանսենի անվան մեդալ։ Պարգևատրվել է նաև Աստուրիական թագաժառանգի մրցանակով։ 1998 թվականի հուլիսին 52-ամյա Գրասան ամուսնացել է 80-ամյա Նելսոն Մանդելայի հետ։ 1999 թվականից եղել է Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Նելսոն Մանդելան մահացավ։ Գրասա Մաշելը մասնակցեց հրաժեշտի արարողությանը և նրան թույլատրեցին ՀԱՀ նախագահ Յակոբ Զումի հետ միասին մոտենալ Նելսոն Մանդելայի դագաղին, Ցգունուի գերեզմանատանը հուղարկավորության ժամանակ։

2017 թվականի հուլիսին Մաշելը դարձել է Միացյալ Թագավորության հումանիտար և հասարակական գիտությունների ազգային ակադեմիա հանդիսացող Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ (HonFBA):

2018 թվականի հուլիսի 17-ին Մաշելը ՀԱՀ նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսայի և ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի հետ մասնակցել է Նելսոն Մանդելայի անվան 16-րդ ամենամյա դասախոսությանը, որն անցկացվել է Յոհաննեսբուրգի «Վանդերերս» մարզադաշտում։ Միջոցառմանը ներկա են գտնվել շուրջ 15 հազար մարդ և տոնել Նելսոն Մանդելայի ծննդյան 100-ամյակը։

Պաշտոններ 
 Մոզամբիկի կրթության և մշակույթի նախարար (1975-1989)
 Մոզամբիկի երեխաների ազգային կազմակերպության նախագահ
 Զիմբաբվեում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կոնֆերանսի պատվիրակ, 1998 
 ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ազգային հանձնաժողովի նախագահ
 Ազգերի համագործակցության նշանավոր անձանց խմբի անդամ
 Մո Իբրահիմ հիմնադրամի Իբրահիմ մրցանակաբաշխության կոմիտեի անդամ
 Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր
 Արևելագիտության և աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոցի նախագահ
 Աֆրիկյան առաջնորդների համալսարանի ռեկտոր
 ACCORD հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ

Կոչումներ, մրցանակներ, միջազգային ճանաչում

Կոչումներ 
  Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան, 1997 ()
  Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր ասպետ, 1999 ()
 Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ, 2017 ()

Մրցանակներ 
 Միավորված ազգերի կազմակերպության Նանսենի մեդալ, 1995 ()
 Նոր Անգլիայի շրջանի Գլոբալ քաղաքացիական մրցանակ, 1997 
 InterAction մարդասիրական մրցանակ, 1997 
 Եվրոպայի խորհրդի հյուսիս-հարավ մրցանակ, 1998 ()
 Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ (Միջազգային համագործակցություն), 1998 ()
 Երեխաների համաշխարհային մրցանակ (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին), 2005 
 Տասնամյակի երեխաների իրավունքների հերոս (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին) 7,1 միլիոն երեխաների կողմից Գլոբալ քվեարկության միջոցով, որը կազմակերպվել է որպես Երեխաների համաշխարհային մրցանակ կրթական ծրագրի մաս, 2009 
 Երեխաների անունից երկարատև աշխատանքի համար CARE հիմնական մրցանակ

Պատվավոր դոկտորներ 
 Մասաչուսեթսի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 2006 () 
 Սթելլենբոսի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր (DPhil) Honoris Causa, 2008 ()
 Բարսելոնայի համալսարանի Honoris Causa դոկտոր, 2008 ()
 Էվորայի համալսարանի Honoris Causa դոկտոր, 2008 ()

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 BBC Profile of Graça Machel
 UNICEF Report – Impact of Armed Conflict on Children by Graça Machel
 SAHistory bio 
 UN Foundation Bio

Լիսաբոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Մոզամբիկի առաջին տիկիններ
ՀԱՀ առաջին տիկիններ
Մոզամբիկի նախարարներ
Պոլիգլոտներ