Կինն իսլամում

Կինը իսլամում, մուսուլմանական հասարակության մեջ կնոջ դիրքի  հետազոտություն, ինչպես նաև օրենքների և կանոների համակարգ, որը կարգավորում է կնոջ փոխներգործությունը հասարակական ինստիտուտների հետ։

Շարիաթը (իսլամական օրենք)  օրենքի պարտականությունների ոլորտում նախատեսում է կանանց և տղամարդկանց դերերի ակնհայտ տարբերություն։

Գենդերային դերեր
Ղուրանում ասվում է. «Տղամարդիկ  հանդիսանում են կանանց խնամակալները, այդ իսկ պատճառով Ալլահը նրանցից մեկին  առավելություն է տվել մյուսների նկատմամբ և քանի որ նրանք սպառում են իրենց ունեցվածքից»։

Մուսուլմանական ավանդույթի համաձայն, կինը ամբողջությամբ ենթարկված է ամուսնուն։ Կնոջ հիմնական դերը ընտանիքին միաձուլվելն է, այն ժամանակ, երբ ամուսնու դերը ընտանիքին ֆինանսապես ապահովելն է։ Իսկ եթե կինը ցանկություն հայտնի կարող է կրթություն ստանալ, աշխատել և այլն, սակայն խնամակալի համաձայնությամբ։

Կրթություն 
Կանայք մեծ դեր են խաղացել մի շարք իսլամական կրթական հաստատությունների հիմնադման գործում, ինչպես օրինակ՝ Ֆաթիմա ալ Փիհրին Ալ Կարաուին համալսարանի հիմնադրման ժամանակ, 859 թվականին։ 12-րդ դարում ապրած Իբն Ասակիրի վկայությամբ իսլամական աշխարհում գոյություն ուներ կանանց կրթության շատ հնարավորություններ։ Նա գրում էր, որ կանայք կարող էին սովորել, ձեռք բերել ակադեմիական աստիճաններ, ինչպես նաև որակավորվել որպես գիտնականներ և մանկավարժներ։ Իսլամական աշխարհում կանայք ոգեշնչված էին Մուհամմադ մարգարեի կանանցով՝ Հադիջան, ով հաջողակ գործրար էր և Այշին, ով դադիսի շրջանում հայտնի գիտնական էր։

Կանանց իրավունքներն իսլամադավան երկրներում
Իսլամադավան շատ երկրներում տարածված է կանանց իրավունքների սահմանափաումը։
 Եգիպտոս
 մուսուլման կինը չի կարող ամուսնանալ ոչ մուսուլման տղամարդու հետ, առանց հավատուրացության մեջ մեղադրվելու, այսպիսի ամուսնությունից ծնված երեխաները պետք է գտնվեն մուսուլման տղամարդու խնամակալության տակ
 99,3 % կանայք ենթարկվում են սեռական բռնությունների
 91 % կանայք ենթարկվում են կանացի  թլպատման
 Իրաք
 2010 թվականի տվյալներով կին քաղաքական գործիչներ չկան
 Կնոջը անհրաժեշտ է տղամարդ բարեկամի թույլատվությունը, որպեսզի անձնագիր ստանան 
 409-րդ հոդվածի համաձայն պատվի համար սպանության պատիժը ավելի թեթև է, քան սպանության այլ տեսակների դեպքում
 Սաուդյան Արաբիա
 Կանանց թույլ չի տրվում մեքենա վարել
 Առանց տղամարդու թույլտվության կինը իրավունք չունի ամուսնանալ, ճամբորդել, բուժվել կամ կրթություն ստանալ
 Բռնաբարության փաստը ապացուցելու համար, կինը պետք է 4 տղամարդ վկա ներկայացնի 
 2012 թվականին կանանց իրավունք էր շնորհվել կատարել «կանացի» աշխատանքներ։
 Գլխավոր մուֆտին թույլատրում է ամուսիններին ուտել սեփական կանանց
 Սիրիա
 Գրանցված են ավելի քան միլիոն կին փախստականներ 
 Գրանցված են 12-ամյա աղջիկների հետ ամուսնության դեպքեր 
 Եմեն
 Ամուսնության տարիքի սահմանափակում չկա, աղջիկների քառորդ մասը ամուսնանում են մինչև 15 տարեկանը 
 98,9 % կանայք փողոցում ենթարկվում են սեռական ոտնձգությունների  
 Կանայք բռնության վնասվածքներով դիմում են հիվանդանոց, սակայն հազվադեպ են դիմում ոստիկանություն
 Ծննդաբերությունների միայն  36 %-ն է ընթանում մանկաբարձի միջնորդությամբ
 Սուդան
 12,1 միլիոն կանայք կանացի թլպատման են ենթարկվել 
 Կանանց ամուսնության տարիք է սահմանված 10 տարեկանը 
 152-րդ քրեական հոդվածը  հագնվելու ձևի պատճառով ճիպետահարություն է սահմանում կանանց համար
 62 % կանայք կրթված են  (80 % տղամարդիկ կրթված են)

Հայտնի կանայք իսլամում 
 Խավա (Եվա) , առաջին կինը, մարգարե Ադամի կինը։
 Ասյա, մարգարե Մուսային (Մովսես) դաստիարակած փարավոնի կինը։
 Բալկիս, Շեբայի թագուհու անունը։
 Մարիամ (Մարիամ Աստվածածին), Հիսուս մարգարեի մայրը։
 Հադիջա, Մուհամեդ մարգարեի առաջին և սիրելի կինը։
 Աիշա, Մուհամեդ մարգարեի երրորդ կինը
 Ֆթիմա Զահրա
 Սումայա

Կնոջ կերպարը մշակույթում 
Իսլամական հասարակության մեջ կնոջ թեմային անդրադարձել են մի շարք արվեստի ստեղծագործություններում, այդ թվում ` «Հարսնացուն Դանիայից» (Թուրքիա), «Դպրոցական ընկերուհիներ»(Ռուսաստան, 2008),  «Ձյուն» (Բոսնիա, 2008`Ոսկե Մինբար կինոփառատոնի մրցանակակիր ), «Օտարը» (Գերմանիա,2010` եվրոպական կինոթատրոնների միության մրցանակ), «Փարիզ, ես սիրում եմ քեզ» ֆիլմի սերիաներից մեկը (Ֆրանսիա-Գերմանիա, 2006), Ի սեր Աստծո  (Պակիստան, 2007), Առևանգում (Հնդկաստան, 2003), Կլոն (Բրազիլիա, 2001)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 Women and Islam in Early Modern English Literature, Cambridge University Press, 2008 (978-0-521-86764-1): Bernadette Andrea: Books
 Women and Gender in Islam: Historical roots of a modern debate, Yale University Press, 1992
 Armstong K. , London, HarperCollins/Routledge, 2001
 Baffoun, Alya. Women and Social Change in the Muslim Arab World, In Women in Islam. Pergamon Press, 1982.
 Thomas Nelson, 2008. ISBN 978-1-59555-161-0
 Esposito J., Yvonne Y. H., Islam, Gender, and Social Change, Oxford University Press, 1997, ISBN 0-19-511357-8
 Hambly, Gavin. Women in the Medieval Islamic World, Palgrave Macmillan, 1999, ISBN 0-312-22451-6
 Joseph, Suad (ed.) Encyclopedia of Women and Islamic Cultures. Leiden: Brill, Vol 1-4, 2003—2007.

Կինը իսլամում