Բլյուզ-ռոք

Բլյուզ-ռոք, երաժշտական ժանր, ռոք երաժշտության տարատեսակներից, որն իր մեջ միաձուլում է բլյուզը և ռոքնռոլը։ Այս ժանրի երաժշտական հնչողությունն ապահովում են էլեկտրական կիթառը և հարվածային գործիքները։ Բլյուզ-ռոքն իր զարգացման ուղին սկսել է 1960-ական թվականներից ԱՄՆ–ում և Մեծ Բրիտանիայում։ Երաժշտագետ Պիերո Սկարուֆֆին այս ժանրը անվանել է «ռիթմ-ն-բլյուզ՝ եվրոպացի սպիտակամորթ երաժիշտների կատարմամբ», այն բանից հետո, երբ անգլիական մի շարք խմբեր՝ The Rolling Stones, The Animals, Led Zeppelin, սկսում են փորձարկումներ իրականացնել ամերիկյան հին բլյուզ երաժշտության հիմքի վրա։

Բլյուզ-ռոք ժանրի երաժշտական հին խմբերը նվագում էին ավելի երակարացված ու բարդ իմպրովիզացիաներով, ինչը բնորոշ էր ջազ երաժշտությանը, բայց 1970-ականներից այն դառնում է ավելի «ծանր»։ Բլյուզ-ռոքը որպես առանձին ուղղություն, վերածնվում է միայն 90-ականներին։

Երաժշտության ասպարեզում բլյուզը հաճախ ընկալվում է որպես ջազի պարզունակ ձև, որը զարգացել է ջազի հետ գրեթե զուգահեռ։ Մինչդեռ բլյուզ հասկացության արմատները գնում են մինչև XIX դար, և այն անբաժան կերպով կապված է ԱՄՆ հարավի սևամորթների մշակույթի հետ։

1940-ականների վերջին բլյուզ ժանրում վերջնականապես իր դիրքերն է ամրապնդում Էլեկտրակիթառը, ինչը լուրջ փոփոխությունների է ենթարկում ժանրը։ Առավել հաճախ էլեկտրոբլյուզի հետ ասոցացվում են այնպիսի երաժիշտների անուններ, ինչպիսիք են Մադի Ուոթերսը, Բի Բի Քինգը։ Սպիտակամորթ հասարակության վերաբերմունքը բլյուզ երաժշտության նկատմամբ փոխվում է միայն 1960-ականներին, երբ երաժշտության ասպարեզ է դուրս գալիս նոր ժանր՝ բլյուզ-ռոքը։

Պատմություն 

Բլյուզ-ռոքի պատմությունը սկիզբ է առնում 1950-ականներին և շարունակվում մինչև այսօր։ Առաջին անգամ բլյուզը ռոքի հետ միաձուլում են անգլիացիները։ Բրիտանական երաժշտաբեմում 1950-ականներին իշխում էին երկու հիմնական ժանրեր՝ ջազ և ռոքնռոլ։ Նույն կերպ երկու մասի էին տարաբաժանված նաև բրիտանական լսարանը. հասուն ունկնդիրները և երիտասարդությունը, որը լսում էր ամերիկյան ռադիո։

1958 թվականին Ալեքսիս Քորների գլխավորությամբ ձևավորվում է Blues Incorporated լեգենդար խումբը, որն էլ դառնում է բլյուզ-ռոքը տարածող առաջնային խմբերից մեկը։
Հետագայում ասպարեզ են դուրս գալիս ու նույն գործը շարունակում այնպիսի երաժշտական խմբեր, ինչպիսիք են The Rolling Stones, The Animals, The Yardbirds խմբերը՝ հասցնելով բլյուզ-ռոք ժանրը առավել լայն զանգվածներին։

1955 թվականից 1956 թվականը նոր ալբոմներ է թողարկում The Graham Bond Organisation խումբը։

Նոր ձևավորված ժանրում ավանդական բլյուզային ռիթմերին միախառնվում է ռոքնռոլային երաժշտությունը։ Փոփոխվում է նաև բլյուզ-ռոք բրենդների գործիքակազմը։ Առավել հատկանշական են դառնում հարվածային, ստեղնաշարային գործիքները, բասը և մեկ կամ երկու էլեկտրոկիթառները։

Վոկալ կատարումը բլյուզ-ռոքի մեջ կարող է լինել կամ բացակայել։ Ինստրումենտալ՝ գործիքային բլյուզ-ռոքը շարունակում է մնալ որպես նորմատիվ ինչպես ժանրի ձևավորման սկզբում, այնպես էլ ներկայումս։

1970-ականներին բլյուզ-ռոքը զգալիորեն հագենում է կիթառային նոր հնչյուններով, այնպես, որ արդեն դժվարանում է տարբերակել բլյուզ-ռոքը այդ ժամանակաշրջանում մեկ այլ երաժշտական ժանրից՝ հարդ-ռոքից։ Այժմ երկու ժանրերը շարունակում են զարգանալ զուգահեռաբար՝ փոխազդելով միմյանց վրա։ 1970-ականներին բլյուզ-ռոքի ասպարեզում ի հայտ են գալիս նոր անուններ ինչպիսիք են Դր. Ֆիլգուդը, Ռորի Գալագերն ու Ռոբին Թրաուրը։ Հարդ-ռոքի ու բլյուզ-ռոքի սահմանագծին էին ստեղծագործում Aerosmith, ZZ Top, Lynyrd Skynyrd և Status Quo խմբերը, որոնցից գրեթե բոլորն էլ ժամանակի ընթացքում շեղվում են դեպի ծանր մետալ։

1980-ականներին բլյուզ-ռոքը գրեթե մոռացության է մատնվում։

1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկսբին բլյուզ-ռոքը նորից վերածնունդ է ապրում։ Ասպարեզ են դուրս գալիս Գերի Մուր, Mad Season, John Norum,  Gary Clark Jr., The White Stripes, Ջեք Ուայթ,  Rival Sons, Ջոն Մեյեր, Blues Traveler, The Black Crowes, The Black Keys, Jeff Healey,  Clutch, The Jon Spencer Blues Explosion Joe Bonamassa, և Guy Forsyth խմբերն ու կատարողները, որոնք գրավում են ամերիկյան ու բիտանական բեմերը։

Գրականություն 
 Bane, Michael. White Boy Singin' the Blues. Penguin, 1982. 270 p. A5, index. ISBN 0-14-006045-6
 Bob Brunning Blues : The British Connection. Foreword by Paul Jones. Blandford Press, 1986. 256 p., index. ISBN 0-7137-1836-6. Rev. & upd. ed. in 1995  as Blues in Britain : The history, 1950s-90s (other sub-title : 1950s to the Present), 288 p. ISBN 0-7137-2457-9. Re-publ. w/ original title by Helter Skelter, 2002, 288 p. ISBN 1-900924-41-2
 Fancourt, Leslie. British Blues on Record (1957–1970). Retrack Books, 1989. 62 p. A5.
 Heckstall-Smith, Dick. The Safest Place in the World: A Personal History of British Rhythm and Blues. Preface by Jack Bruce. Quartet, 1989, hb, 178 p. ISBN 0-7043-2696-5. New ed. by Clear Books in 2004, w/ a second part written by Pete Grant, his manager since 2000, now titled as Blowing the blues: Fifty Years Playing the British Blues, w/ a 7-track CD (5 prev. unissued). 256 p. ISBN 1-904555-04-7.
 Hjort, Christopher. Strange Brew: Eric Clapton and the British Blues Boom, 1965-1970. Foreword by John Mayall. Jawbone, 2007. 352 p. ISBN 1-906002-00-2.
 Myers, Paul. Long John Bauldry and the Birth of the British Blues, Greystone Books, 2007, 272 p. ISBN 978-1-55365-200-7
 McStravick, Summer; Roos, John (eds); Foreword by Bob Brunning. Blues-Rock Explosion, Old Goat Publishing, 2001. 286 p A4 + xxxi, index.  ISBN 0-9701332-7-8.
 Schwartz, Roberta Freund. How Britain Got the Blues: The Transmission and Reception of American Blues Style in the United Kingdom. Ashgate (Ashgate Popular and Folk music series), 2007. 282 p., hb. ISBN 0-7546-5580-6.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Блюз-рок

Բլյուզ երաժշտության ոճեր
Բրիտանական երաժշտության ոճեր
Ամերիկյան երաժշտության ոճեր
Բլյուզ ռոք