Ստրատոնավորդների հուշարձան (Սարանսկ)

Ստրատոնավորդների հուշարձան (), ստրատոնավորդներ Պավել Ֆեդոսեենկոյի, Անդրեյ Վասենկոյի և Իլյա Ուսիսկինի հուշարձանը, որը տեղադրվել է Սարանսկի  երկաթուղային կայարանի դիմացի հրապարակում 1963 թվականի հունվարի 30-ին։

Պատմություն

1934 թվականի հունվարին Պավել Ֆեդոսեենկոն, Անդրեյ Վասենկոն և Իլյա Ուսիսկինը «Օսոավիախիմ -1» ստրատոստատով բարձրացել են 22 կմ բարձրության վրա։ Ստրատոստատը մշակվել է թռիչքի մասնակիցներից մեկի`Անդրեյ Վասենկոյի կողմից։ Ստրատոստատը վայրէջքի ժամանակ վթարի է ենթարկվել, այն կործանվել է Մորդովիայի հարավում գտնվող Պոտիժ-Օստրոգի գյուղի մոտակայքում, և թռիչքի մասնակիցները մահացել են։

Սկզբում հուշարձանը նախատեսվում էր տեղադրել ստրատոստատի անկման վայրում, այնուհետև որոշվել է այն տեղադրել Մորդովիայի մայրաքաղաք Սարանսկում։ Հուշարձանի առաջին նախագծի իրականացմանը խոչընդոտել է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Հուշարձանի կառուցման համար համամիութենական մրցույթ հայտարարվել է միայն 1957 թվականին։

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է ավիացիոն սաղավարտով, ծածանվող բաճկոնով, սվիտերով և ավիատորի կոշիկներով երիտասարդ տղամարդու ֆիգուր՝ տեղադրված  բարձր գլանաձև պատվանդանի վրա՝ պատված լաբրադորիտով։ Պատվանդանի վրա քանդակված են երեք ստրատոնավորդների դիմանկարներ և մակագրություն՝ «Հերոս ստրատոնավորդներին»։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ա. Ա. Պիսմենին և ճարտարապետ Ալեքսեյ Դուշկինը։

Հուշարձանի բացմանը ներկա են գտնվել  ստրատոնավորդների հարազատները, որոնք այցելել են գավառագիտական թանգարան, կիսվել իրենց հիշողություններով և թանգարանին հանձնել ստրատոնավորդների անձնական իրեր, լուսանկարներ ու փաստաթղթեր։

Գրականություն 
 Зараева Н. Прорыв в стратосферу. - Саранск: Известия Мордовии, № 14, 30 января 2004.

Ծանոթագրություններ 

Սարանսկի հուշարձաններ
ԽՍՀՄ հուշարձաններ
Գիտնականների հուշարձաններ