Ֆրիդրիխ Էնգելսի հուշարձան (Մոսկվա)

Ֆրիդրիխ Էնգելսի հուշարձան (), Ֆրիդրիխ Էնգելսի հիշատակը հավերժացնող հուշարձան Մոսկվայում։ Տեղադրվել է 1976 թվականին մետրոյի Կրոպոտկինսկայա կայարանի հարևանությամբ։ Հուշարձանը ստեղծել են քանդակագործ Իոսիֆ Իվանովիչ Կոզլովսկին, ճարտարապետներ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Զավարզինը և Անատոլի Անդրեևիչ Ուսաչյովը։ Հուշարձանը հայտնաբերված մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ ունի։

Պատմություն
1972 թվականին ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի ԽՍՀՄ կատարած այցի ժամանակ Օստոժենկա և Պրեչիստենկա փողոցների ավերված տները քանդվել են և դրանց տեղում ձևավորվել է պուրակ։ Սկզբում հրապարակը պետք է ավելի մեծ լիներ, քանի որ պուրակի «ապամոնտաժված» շենքերն ակնհայտ պատմական արժեքներ էին, և Մոսկվայի մտավորականության շրջանում տեղական սկանդալ էր առաջացել, որի արդյունքում իշխանությունները համաձայնեցին կրճատել պուրակի տարածքը և վերականգնել դրա հետևում գտնվող Սպիտակ և Կարմիր պալատները։

Արդյունքում պուրակը ստացել է չափազանց համեստ ձև։ Կենտրոնական կոմիտեի և ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի որոշման համաձայն այդ վայրում կառուցվել է մարքսիզմի հիմնադիրներից մեկի գերմանացի փիլիսոփա Ֆրիդրիխ Էնգելսի հուշարձանը։

1976 թվականի նոյեմբերի 2-ին Հոկտեմբերյան հեղափոխության 59-ամյակի նախօրեին հուշարձանը բացվել է։ Հանդիսավոր արարողությանը ներկա է գտնվել ԽՄԿԿ Մոսկվայի քաղաքային կոմիտեի առաջին քարտուղար Վիկտոր Գրիշինը, ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի քարտուղար Միխայիլ Զիմյանինը, Մոսկվայի քաղաքային խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Պրոմիսլովը, ԽՍՀՄ մշակույթի փոխնախարար Կոնստանտին Վորոնկովը, ԽՍՀՄ-ում ԳԴՀ դեսպան Գարրի Օտտը և պաշտոնյաներ։

Վ. Վ. Գրիշինը կտրել է կարմիր ժապավենը, հուշարձանը բացվել է և հնչել է ԽՍՀՄ օրհներգը։ Բացման խոսքով հանդես են եկել Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Անատոլի Եգորովը, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Պավել Նովոժիլովը և Մոսկվայի պետական համալսարանի ուսանող Տ. Յու. Զույկովան։

Քանի որ հուշարձանը տեղակայված է «Կրոպոտկինսկայա» մետրոյի կայարանի հարևանությամբ` նախկին Կրոպոտկինսկայի հրապարակում (այժմ՝ Պրեչիստենսկիե դարպասներ հրապարակ), շատ մուսկվացիներ հուշարձանը շփոթում են Պյոտր Կրոպոտկինի հուշարձանի հետ։

Նկարագրություն 
Ֆրիդրիխ Էնգելսի 6 մետր բարձրությամբ բրոնզե քանդակը տեղադրված է կարմիր գրանիտե պատվանդանի վրա։ Հուշարձանը կանգնած է հրապարակի շրջանի կենտրոնում։ Պրեչիստենսկիե դարպասների կողմից դեպի հուշարձանն է գալիս կիսաշրջանաձև աստիճանը։ Ֆրիդրիխ Էնգելսը քանդակված է ամբողջ հասակով՝ ձեռքերը կրծքավանդակին։ Քանդակագործը ձգտել է ստեղծել Էնգելսի 1870-ական թվականների կերպարը, երբ Կարլ Մարքսը ղեկավարում էր միջազգային աշխատանքային շարժումը։

Հուշարձանը և նրա շուրջ գտնվող հրապարակը գրեթե ամբողջությամբ կլանել են այգին, որի արդյունքում վերջինս հատուկ չի նշվում, հատկապես Մոսկվայի քարտեզներում և չունի սեփական անուն։

Ծանոթագրություններ 

Մոսկվայի հուշարձաններ
1976 հիմնադրումներ Ռուսաստանում