Քորա Սանդել

Քորա Սանդել՝ (), գրական անունը Սառա Սեսիլիա Գյորվել Ֆաբրիսիուս, նորվեգացի գրող և նկարիչ, ով իր չափահաս կյանքի մեծ մասն անց է կացրել արտասահմանում։ Նրա ամենահայտնի գործերը վեպեր են, որոնք հայտնի են որպես Ալբերտայի տրիլոգիա անունով։

Կենսագրություն 

Սառա Սեսիլիա Գյորվել Ֆաբրիսիուսը ծնվել է Կրիստիանիայում ՝ ներկայիս Նորվեգիայի թագավորության մայրաքաղաք Օսլոյում։ Նրա ծնողներն էին 
Յենս Շոու Ֆաբրիսիուսը (1839–1910) և Աննա Մարգարետա Գրեգը (1858–1903)։

Երբ նա տասներկու տարեկան էր, նրանց ընտանիքը ֆինանսական դժվարությունների պատճառով տեղափոխվում է Թրոմսյո, որտեղ նրա հայրը նշանակվում է նավատորմի հրամանատար։

Հարրիեթ Բաքերը Քորա Սանդելին սովորեցնում է նկարել, իսկ քսանհինգ տարեկանում մեկնում է Փարիզ՝ նկարչությամբ զբաղվելու համար։

1913 թվականին Քորա Սանդելն ամուսնանում է շվեդ քանդակագործ Անդերս Ջոնսոնի հետ (1883-1965)։ 1921 թվականին նրանք վերադառնում են Շվեդիա։ 1922 թվականին զույգը բաժանվում է, իսկ 1926 թվականին վերջնական ամուսնալուծվում։ Այդ նույն տարում հրատարակվում է «Ալբերտան և Հակոբը»։

Փարիզում եղած տարիներին Սանդելը ֆինանսապես աջակցում է ընտանիքին՝ նորվեգիայում հրատարակված կարճ պատմվածքների և ակնարկների հասույթից։ Սակայն նրա առաջին վեպն ու տրիլոգիայի առաջին հատորը՝ «Ալբերտան և Հակոբը» մինչև 1926 թվականը չի հրատարակվել։ Այդ ժամանակ նա 46 տարեկան էր։ Հեղինակն իր սեփական կյանքից և փորձից շատ տարրեր է կիրառել իր պատմվածքներում, որոնք հաճախ կենտրոնացված են եղել 19-րդ դարի հասարակության խիստ սահմանափակումների, հոգևոր և հասարակական պայքարի, կանանց հանդեպ վերաբերմունքի վրա։

«Ալբերտա» տրիլոգիան նկարագրում է բողոքականների զգացմունքայնության ի հայտ գալը, զուգադրելով տղամարդկանց հետ, իր՝ հեղինակի հասարակական միջավայրում․ որպես երեխա, նրա հարաբերությունները եղբոր՝  Հակոբի հետ, իսկ արդեն Փարիզում, որպես երիտասարդ կին, նկարիչ ընկերների և սիրողների հետ շփումը։

Այս վեպերն անմիջապես ուշադրության արժանացան, բայց անգլիախոս երկրներում դրանք ճանաչվեցին 1960-ականներից հետո։ Այդ տարիներին Քորա Սանդելն ապրում էր Շվեդիայում։

Չնայած իր մեծ գրական հաջողության,  նա թաքնված մնաց իր կեղծանվան տակ և ապրեց բավականին մեկուսի կյանքով։ 1957 թվականին նա պարգևատրվում է Սուրբ Օլաֆի նորվեգական արքայական շքանշանով։

Թրոմսյոյում գտնվող նրա տունը, որը կառուցվել էր 1838 թվականին, այժմ՝  Հեռանկարային թանգարան։

1937 թվականին պարգևատրվել է «Gyldendal's Endowment» գրական մրցանակով։

Ստեղծագործություններ 
 «Ալբերտա և Հակոբ» -վեպ ("Alberta and Jacob", 1926)
 «Կապույտ բազմոցը» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("A Blue Sofa", 1927)
 «Ալբերտա և ազատություն» - վեպ ("Alberta and Freedom", 1931)
 «Կարմեն և Մայա» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Carmen and Maja", 1932)
 «Շատ շնորհակալություն, բժիշկ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Many Thanks, Doctor", 1935)
 «Ալբերտան միայնակ» - վեպ ("Alberta Alone", 1939)
 «Կենդանիներին ես ճանաչել եմ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Animals I've Known", 1945)
 «Կրանեսի սրճարանը» - վեպ ("Krane's Café", 1945–1946)
 «Պատկերներ մուգ ֆոնի վրա» - վեպ ("Figures on a dark background", 1949)
 Գաբրիել Սիդոն Կոլեթի «La Vagabonde» վեպի թարգմանություն (1952)
 «Մի գնի՛ր (Դոնդի) կոմիքսներ» - վեպ ("Don't Buy Dondi", 1958)
 «Մեր դժվար կյանքը» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Our Difficult Life", 1960)
 «Երեխան, ով սիրում էր ճանապարհներ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("The Child Who Loved Roads", 1973)

Տես նաև 
Sandel (disambiguation)

Արտաքին հղումներ 
 Cora Sandel in Dagbladet
 Cora Sandel in NRK
 Family genealogy
 Nortana reading guide  for Alberta and Jacob

Աղբյուրներ 
 Janneken Øverland  Cora Sandel : en biografi (Gyldendal 1995) 
Rees, Ellen Figurative Space in the Novels of Cora Sandel (Laksevåg: Alvheim & Eide, 2010)

Ծանոթագրություններ 

Նորվեգացի գրողներ
20-րդ դարի կին գրողներ
20-րդ դարի նկարչուհիներ
Նորվեգացի նկարչուհիներ
Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ