Կազիմերա Իլլակովիչ

Կազիմերա Իլլակովիչ (, Կազիմերա Իլլակովիչովնա, ), լեհ բանաստեղծուհի, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ։ Տպագրվել է «արական» ազգանվան տարբերակով։

Կենսագրություն 
Կազիմերա Իլլակովիչը ծնվել է արտամուսնական կապից։ Հայրական կողմից նրա պապը՝ Թոմաշ Զանը, բանաստեղծ և ֆիլոմատների ընկերության անդամ էր ու մտերմություն էր անում Ադամ Միցկևիչի հետ։ Վաղ տարիքում զրկվել է ծնողներից, դաստիարակվել է հարազատների կողմից Դվինսկի (այժմ՝ Դաուգավպիլս) մոտակայքում գտնվող դաստակերտում։ Մեծացել է լեզուների խաչմերուկում։ Սովորել է Դվինսկի ռուսական գիմնազիայում, բնակվել Սանկտ Պետերբուրգում (1904-1905, 1907):

1908-1909 թվականներին սովորել է Ժնևում, 1910-1914 թվականներին՝ Օքսֆորդի և Կրակովի Յագելլոնյան համալսարանում, որտեղ էլ ծանոթացել է Յուզեֆ Պիլսուդսկու հետ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ռուսական   բանակում ծառայել է որպես բուժքույր։ Արիության համար արժանացել է Գեորգիևյան խաչի։

1917-1918 թվականներին բնակվել է Պետրոգրադում, տպարանում աշխատել որպես սրբագրիչ։ 1918 թվականից ծառայել է Լեհաստանի ԱԳՆ-ում, 1926-1935 թվականներին եղել է դիմում բողոքների գծով Պիլսուդսկու քարտուղարը, մարշալի մահից հետո վերադարձել է ԱԳՆ։ 1936-1938 թվականներին շրջագայել է Եվրոպական երկրներում և դասախոսություններ կարդացել Պիլսուդսկու մասին։ 1939 թվականին տեղափոխվել է Ռումինիա, որտեղ պատերազմի տարիներն անցկացրել է Կլուժում, դասավանդել է լեզուներ, սովորել ռումիներեն և հունգարերեն։ 1947 թվականին վերադարձել է Լեհաստան։ Մինչև 1954 թվականը, հայրենիքում տպագրվում էին միայն նրա թարգմանությունները։

Մահ 

Կատարակտի դեմ մի քանի վիրահատություններից հետո՝ կյանքի վերջին տարիներին, նա կուրանում է։ Բնակվել և մահացել է Պոզնանում։ Թաղված է Վարշավայի Հին Պովոնզկիի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործական ուղի 

Կազիմերա Իլլակովիչն առաջին անգամ հանդես է եկել «Եիտասարդ Լեհաստանի» միջավայրում, մտերիմ է եղել Սկամանդր բանաստեղծական խմբի անդամների հետ։ Ընկերություն է արել Մարիա Դոմբրովսկայի (Դոմբրովսկան Օրագրում  Իլլակովիչին համեմատում է Սուրբ Թերեզայի հետ), Ստանիսլավ Վիտկևիչի և Յուլիան Տուվիմի հետ։ Իլլակովիչի մետաֆիզիկական քնարերգությունում նկատելի է բարոկկո պոեզիայի (Յուզեֆ Բակայի), լեհական ռոմանտիզմի և Բոլեսլավ Լեսմյանի քնարերգության ազդեցությունը։ Կատինի և Պոզնանի բանվորների գնդակահարության մասին գրողի բանաստեղծություններն առաջին անգամ Լեհաստանում հրատարակվել են 1989 թվականից հետո։

Հեղինակ է երեխաների համար բանաստեղծությունների և հեքիաթների գրքերի, արձակ հուշերի և մի քանի դրամաների։ Թարգմանել է Գյոթեին («Էգմոնտ»), Լև Տոլստոյին («Աննա Կարենինա»), Հայնրիխ Բյոլին («Վաղ տարիների հացը»), Էնդրե Ադիի, Էմիլի Դիքինսոյի  բանաստեղծությունները։

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ 

 Ikarowe loty (1911)
 Trzy struny (1917)
 Śmierć Feniksa (1922)
 Rymy dziecięce (1923)
 Połów (1926)
 Obrazy imion wróżebne (1926)
 Płaczący ptak (1927)
 Popiół i perły (1930)
 Słowik litewski (1936)
 Wiersze o Marszałku Piłsudskim 1912-1935 (1936)
 Wiersze bezlistne (1942)
 Lekkomyślne serce (1959)
 Wiersze dziecięce (1959)
 Szeptem (1966)
 Ta jedna nić. Wiersze religijne (1967)
 Liście i posągi (1968)
 Odejście w tło (1976)

Ճանաչում  
Իլլակովիչի բանաստեղծական ձիրքը, մարդկային հատկանիշները և քաղաքացիական դիրքորոշումը մշտապես խորին հարգանք են վայելել։ Նրան շնորհվել են Վիլնյուս քաղաքի գրական մրցանակ (1930), Պետական գրական մրցանակ (1935), Գրականության և արվեստի նախարարության մրցանակ (1967), Պոզնան քաղաքի մրցանակ (1968) և այլ մրցանակներ, Պոզնանի Ադամ Միցկևիչ համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1981):

1983 թվականից լավագույն բանաստեղծական դեբյուտի համար սահմանվել է Կազիմիր Իլլակովիչի անվան մրցանակ։ Բանաստեղծուհու Պոզնանում գտնվող կոմունալ բնակարանը 1984 թվականին վերածվել է թանգարանի։

Կարոլ Շիմանովսկին, Վիտոլդ Լյուտոսլավսկին և ուրիշ լեհ կոմպոզիտորներ երաժշտություն են գրել Իլլակովիչի բանաստեղծությունների համար։

Պարգևներ և կոչումներ 
 Վիլնյուս քաղաքի գրական մրցանակ (1930)
 Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի սպայի խաչ (1934)
 Լեհաստանի գրականության ակադեմիայի ոսկե դափնեկիր (1935)
 Ռումինիայի թագի շքանշանակիր (1938)
 Պոզնան քաղաքի մրցանակ (1968)
 Պոզնանի Ադամ Միցկևիչ համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1981)

Գրականություն 
 Swirski T.M. Religious elements in the poetry of Kazimiera Illakowicz. Ottawa: National Library of Canada, 1981
 Danielewska L. Portrety godzin: o Kazimierze Iłłakowiczównie. Warszawa: Czytelnik, 1987
 Ołdakowska-Kuflowa M. Chrześcijańskie widzenie świata w poezji Kazimiery Iłłakowiczówny. Lublin: Red. Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1993

Ռուսերեն հրապարակումներ 
 Стихи. Пер. с польск. и вступл. Н.Астафьевой // Иностранная литература 1974 № 12, с.3-11 [Стихи]. Пер. с польск. Н.Астафьевой //Польша 1976 № 3
 [Стихи] // Польские поэты. Стафф. Иллакович. Пшибось. Ружевич. Шимборская. М. Худож.лит. 1978 с.97-136 Переводы Н.Астафьевой, Е.Благининой, Ю.Мориц, Д.Самойлова
 Из книги стихов «Пепел и перлы». Пер. и предисл. Н.Астафьевой//Даугава 1996 № 6 cc.127-130
 [Стихи] // Н.Астафьева, В.Британишский Польские поэты ХХ ыека. Антология т. I СПб: Алетейя, 2000 с.77-105
 [Стихи] // Астафьева Н. Польские поэтессы: Антология. СПб: Алетейя, 2002, с.106-163

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Страница в Журнальном зале 

Լեհ բանաստեղծուհիներ
Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
20-րդ դարի կին գրողներ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Լեհ ֆեմինիստներ
Լեհ կին դրամատուրգներ
Լեհ թարգմանիչներ
Լեհ փիլիսոփաներ
Լեհ արձակագիրներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով