Եվրոպական գրադարան

Եվրոպական գրադարան, 49 եվրոպական ազգային գրադարանների ռեսուրսների և աճող թվով հետազոտական գրադարանների մուտքի հնարավորություն ընձեռող ինտերնետ ծառայություն։ Որոնումը, մետատվյալների մատուցումը, ինչպես նաև թվային օբյեկտներ, հիմնականում անվճար են։ Նյութերը ստացվում են Եվրախորհրդի անդամ երկրներում տեղակայված հաստատություններից և դասակարգվում են կատալոգային գրառումներից մինչև ամբողջական տեքստային գրքեր, ամսագրեր, աուդիո ձայնագրություններ։ Որոնման համարկարգով կարելի է գտնել ավելի քան 200 միլիոն գրառում, այդ թվում 24 միլիոն լրիվ տեքստային բովանդակություն և ավելի քան 7 միլիոն թվային օբյեկտներ։ Որոնվող առարկաների մեջ ներկայացված են երեսունհինգ տարբեր լեզուներ։

Եվրոպական գրադարանի բովանդակությունը սառեցվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ից, որից հետո նոր թարմացումներ չեն իրականացվել։

Պատմություն և հայեցակարգ 
Ներկայիս եվրոպական գրադարանը կազմավորվել է մի շարք ավելի վաղ ծրագրերից։

Մեկնարկը եղել է 1997 թվականին, երբ GABRIEL (Եվրոպայի ազգային գրադարանների դարպաս և կամուրջ) ծրագիրն սկսեց ստեղծել եվրոպական ազգային գրադարանների համատեղ վեբ-պորտալ։ Հիմնական մակարդակում, պորտալը տեղեկատվություն էր տրամադրում յուրաքանչյուր գրադարանի հավաքածուների և դրանց առցանց հանրային մատչելիության կատալոգների (OPACs) մուտք գործելու մասին։

GABRIEL-ին հաջորդեց TEL (Եվրոպական գրադարան) նախագիծը, որը գործել է 2001-2004 թվականներին և հիմք է ստեղծել Եվրոպայում հիմնական ազգային և ավանդային հավաքածուների հասանելիության համար։ Ծրագիրը մասնակիորեն ֆինանսավորվել է Եվրոպական հանձնաժողովի 5-րդ ծրագրի շրջանակներում։ TEL նախագծում ներգրավված ազգային գրադարաններն էին՝ Ֆինլանդիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի (Ֆլորենցիա), Իտալիայի (Հռոմի), Նիդերլանդների, Պորտուգալիայի, Սլովենիայի, Շվեյցարիայի և Միացյալ Թագավորության գրադարանները։

Սա հանգեցրել է 2005 թվականի մարտի 17-ին TheEuropeanLibrary.org պորտալի մեկնարկին։

2005-2007 թվականներին TEL-ME-MOR նախագիծը նպաստել է Եվրոպական գրադարանի լիիրավ գործընկերների շարքում ներգրավվել Եվրամիության նոր անդամ երկրների ավելի քան 10 ազգային գրադարանների։ 2008 թվականի սկզբին ծառայությանն են միացել Եվրոմիության և Եվրոպական ազատ առևտրի միության հետագա 9 ազգային գրադարան։

Եվրոպական գրադարանը քայլեր է ձեռնարկել EDL ծրագրի հետ ընդլայնելու ուղղությամբ, որի ընթացքում ազգային գրադարանները շարունակում էին միանալ Եվրոպական գրադարանին։ Ծրագիրը նաև կենտրոնացել է բազմալեզվության վրա, ձեռնարկել է Եվրոպական մետատվյալների ռեեստրի  առաջին քայլերը և պոտենցիալ քարտեզագրման համար ստեղծել թվայնացման հնարավորություն։

Եվրոպական գրադարան և Europeana
Եվրոպական գրադարանը ապահովեց Europeana-ի (Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնություն, որը Europeana կայքէջի միջոցով հանրությանը հասանելի է դարձնում գրադարաններից, թանգարաններից և արխիվներից միլիոնավոր թվային օբյեկտներ), ստեղծման համար անհրաժեշտ աջակցությունը։

Երբ Եվրոպական խորհրդարանը կոչ արեց ստեղծելու Europeana, Եվրոպական ազգային գրադարանների կոնֆերանսը (ԵԱԳԿ), Նիդերլանդների ազգային գրադարանի  և ԵԱԳԿ-ի եվրոպական գրադարանի հովանու ներքո, խնդրեցին այն ընդգրկել «Contentplus» ծրագրի շրջանակներում։ 2007 թվականին սկսվեց նախատիպը, և Europeana-ն գործարկվեց 2008 թվականի նոյեմբերին։

Europeana այժմ գործում է ինքնուրույն, բայց Եվրոպական գրադարանը շարունակում է սերտորեն համագործակցել Europeana-ի հետ։ Եվրոպական գրադարանը Europeana-ի համար հանդիսանում է ազգային գրադարանների թվային բովանդակության ագրեգատորը և ամսական կտրվածքով Europeana-ին թվային բովանդակություն է տրամադրում ազգային գրադարաններից։

2012 թվականի հուլիսի դրությամբ Եվրոպական գրադարանը դարձավ Europeana-ի համար երկրորդ ամենամեծ բովանդակության մատակարարը Europeana-ի տվյալների շտեմարանում ավելացված 3,45 միլիոն նյութերով։

Europeana-ն և Եվրոպական գրադարանը կիսում են որոշակի մարդկային և տեխնիկական ռեսուրսներ։

Ֆինանսավորում և սեփականություն 
Եվրոպական գրադարանը ֆինանսավորվում է սեփականատերերի կողմից։ Պորտալը վարում է Եվրոպական գրադարանային գրասենյակը, որը գտնվում է Նիդերլանդների ազգային գրադարան (Հաագա) շենքում։ Ծրագրի տնօրենն է Ջիլ Քուզինսը։

Գործընկեր գրադարաններ 
Եվրոպական գրադարանին մասնակցող 48 ազգային գրադարանները՝

Ալբանիա՝ Ալբանիայի ազգային գրադարան
Հայաստան՝ Հայաստանի ազգային գրադարան
Ավստրիա՝ Ավստրիայի ազգային գրադարան
Ադրբեջան՝ Ադրբեջանի ազգային գրադարան 
Բելգիա՝ Բելգիայի թագավորական գրադարան
Բոսնիա և Հերցոգովինա՝ Vijećnica
Բուլղարիա՝ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անվան Բուլղարիայի ազգային գրադարան 
Խորվաթիա՝ Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան 
Կիպրոս՝ Կիպրոսի ազգային գրադարան 
Չեխիա՝ Չեխիայի ազգային գրադարան
Դանիա՝ Դանիական թագավորական գրադարան
Էստոնիա՝ Էստոնիայի ազգային գրադարան 
Ֆինլանդիա՝ Ֆինլանդիայի ազգային գրադարան 
Ֆրանսիա՝ Ֆրանսիայի ազգային գրադարան 
Վրաստան՝ Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան 
Գերմանիա՝ Գերմանիայի ազգային գրադարան
Հունաստան՝ Հունաստանի ազգային գրադարան 
Հունգարիա՝ Հունգարիայի ազգային գրադարան 
Իսլանդիա՝ Իսլանդիայի ազգային և համալսարանական գրադարան 
Իռլանդիա Իռլանդիայի ազգային գրադարան 
Իտալիա-Ֆլորենցիա՝ Ազգային կենտրոնական գրադարան (Ֆլորենցիա) 
Իտալիա-Հռոմ՝ Ազգային կենտրոնական գրադարան (Հռոմ) 
Լատվիա՝ Լատվիայի ազգային գրադարան 
Լիխտենշտեյն՝ Լիխտենշտեյնի պետական գրադարան 

Լիտվա՝ Մարտինաս Մաժվիդասի անվան Լիտվայի ազգային գրադարան
Լյուքսեմբուրգ՝ Լյուքսեմբուրգի ազգային գրադարան
Մակեդոնիա՝ Կլեմենտ Օրխիդսկու ազգային և համալսարանական գրադարան (Nacionalna i univerzitetska biblioteka Sv. Kliment Ohridski)
Մալթա՝ Մալթայի ազգային գրադարան
Մոլդովա՝Մոլդովայի ազգային գրադարան 
Մոնտենեգրո՝ Մոնտենեգրոյի ազգային գրադարան
Նիդերլանդներ՝ Նիդերլանդների ազգային գրադարան
Նորվեգիա՝ Նորվեգիայի ազգային գրադարան
Լեհաստան՝ Լեհաստանի ազգային գրադարան
Պորտուգալիա՝ Պորտուգալիայի ազգային գրադարան
Ռումինիա՝ Ռումինիայի ազգային գրադարան
Ռուսաստան-Մոսկվա՝ Ռուսաստանի պետական գրադարան
Ռուսաստան-Սանկտ Պետերբուրգ՝ Ռուսաստանի ազգային գրադարան
Սան Մարինո՝ Biblioteca di Stato e Beni Librari
Սերբիա՝ Սերբիայի ազգային գրադարան
Սլովակիա՝ Սլովակիայի ազգային գրադարան
Սլովենիա՝ Սլովենիայի ազգային և համալսարանական գրադարան
Իսպանիա՝ Իսպանիայի ազգային գրադարան
Շվեդիա՝ Շվեդիայի ազգային գրադարան
Շվեյցարիա՝ Շվեյցարիայի ազգային գրադարան
Թուրքիա՝ Թուրքիայի ազգային գրադարան
Ուկրաինա՝ Ուկրաինայի Վ. Վերնադսկու անվան ազգային գրադարան
ՄԻացյալ Թագավորություն՝ Բրիտանական գրադարան
Վատիկան՝ Վատիկանի գրադարան

Հետազոտական գրադարաններ, որոնք «Europeana Libraries» նախագծի արդյունքում Եվրոպական գրադարանին բովանդակություն են տրամադրել՝ 

Բավարիական պետական գրադարան
Բելգրադի համալսարանի գրադարան
Հունգարիայի Հանրապետության Ազգային ժողովի գրադարան
Ուելսի ազգային գրադարան
Ռումինական ակադեմիայի գրադարան
Թրինիթի քոլեջ
Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան
Բեռնի համալսարան
Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ
Գենտի համալսարան

Լյովենյան կաթոլիկ համալսարան
Լունդի համալսարան
Օքսֆորդի համալսարան
Սիբիուի համալսարան
Տարտուի համալսարանի գրադարան
Ուփսալայի համալսարան
Վիեննայի համալսարան
Ուելքոմ հիմնադրամի գրադարան
Ցյուրիխի կենտրոնական գրադարան

Տես նաև 
 Europeana

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The European Library
 Conference of European National Librarians (CENL)
 Europeana Libraries

Ազգային գրադարաններ
Եվրոպական մշակույթ