Ներբանային գորտնուկ

Ներբանային գորտնուկ, գորտնուկի տեսակ, որն առաջանում է ոտնաթաթի ստորին հատվածում կամ մատներին։ Նրանց գույնը, որպես կանոն, չի տարբերվում մաշկի գույնից։ Փոքր սև կետերը հաճախ հանդիպում են մակերեսին։ Մեկը կամ մի քանիսը կարող են լինել հարակից շրջանում։ Ճնշման պարագայում դրանք կարող են բերել ցավի առաջացման և դժվարեցնել քայլը։

Նրանք առաջացման պատճառը մարդու պապիլոմա վիրուսն է (HPV)։ Վարակի առաջացման համար անհրաժեշտ է մաշկի վնասվածք։ Ռիսկերի մեջ են մտնում հասարակական բաղնիքներից օգտնվողները, գորտնուկ և թույլ իմունային համակարգ ունեցողները։ Ախտորոշումը հաճախ դրվում է ախտանիշների հիման վրա։

Բուժումն անհրաժեշտ է միայն ախտանիշների առկայության դեպքում։ Բուժման մեջ մտնում է սալիցիլաթթուն, կրիոթերապիան և վիրահատական  միջամտությունը։ Ախտահարված մասը ծածկող մաշկը նախքան բուժումը պետք է հեռացվի։ Դեպքերի 1/3-2/3 մասում կարող է դիտվել ինքնաբուժում, սակայն այն կարող է տևել մի քանի տարի։ Ներբանային գորտնուկները հաճախ են հանդիպում։ Ամենից հաճախ հիվանդանում են երեխաները և երիտասարդները։

Նշաններ և ախտանիշներ  
Նրանց գույնը, որպես կանոն, չի տարբերվում մաշկի գույնից։ Փոքր սև կետերը հաճախ հանդիպում են մակերեսին։ Մեկը կամ մի քանիսը կարող են լինել հարակից շրջանում։ Ճնշման պարագայում դրանք կարող են բերել ցավի առաջացման և դժվարեցնել քայլը։

Պատճառներ 
Ներբանային գորտնուկները բարորակ էպիթելիալ ուռուցքներ են, որոնք առաջանում են գերազանցապես մարդու պապիլոմա վիրուսի 1, 2, 4, 60, or 63 շտամներով, բայց կարող են առաջանալ նաև 57, 65, 66, և 156 շտամներից։ Այս տեսակները դասվում են որպես կլինիկական (տեսանելի ախտանիշներ)։ Վիրուսը կարող է ախտահարել մաշկը ուղղակիորեն, հնարավոր է ներթափանցի փոքր կտրվածքներով և մաշկի եղջերային շերտի վնասվածքներով։ Վարակից հետո գորտնուկները հնարավոր է լինի անտեսանելի մի քանի շաբաթ կամ ամիս։ Անընդհատ ճնշման ենթարկվելու պատճառով գորտնուկը ներհրվում է և դրա վրա կարող է ձևավորվել մաշկի հաստ շերտ։ Ներբանային գորտնուկը կարող է լինել ցավոտ՝ եթե չբուժվի։

Գորտնուկները կարող են տարածվել շրջակա վնասված մաշկից կամ վարակված մակերեսներից։ Նրանք կարող են միաձուլվել և առաջացնել կլաստերներ, որոնք կոչվում են խճանկարային գորտնուկներ։

Ախտորոշում 
Ներբանային գորտնուկը ոչ մեծ ախտահարում է, որը հայտնվում է մաշկի մակերեսին և հիշեցնում է ծաղկակաղամբ՝ կենտրոնում փոքր սև կետային արյունազեղումներ։ Ներբանային գորտնուկները առաջանում են ոտնաթաթի ներբաններին և մատներին։ Նրանք կարող են ցավոտ լինել կանգնած և քայլելու ժամանակ։

Ներբանային գորտնուկները նման են կոշտուկների, բայց կարող են տարբերակվել մաշկի մանրամասն զննման արդյունքում։ Մաշկային զոլերը (ստրիաներ) գտնվում են ներբանային գորտնուկների շուրջը, իսկ եթե դա ներբանային գորտնուկ չէ, ապա զոլավորությունը շարունակվում է մաշկի մակերեսային շերտով։ Ներբանային գորտնուկները հակված են ցավ առաջացնելու ախտահարված մասի երկու կողմից սեղմելիս, ի տարբերություն կոշտուկների, որոնց մոտ ցավը առաջանում է անմիջապես ախտահարված հատվածի վրա սեղմելիս։

Կանխարգելում 
HPV-ով վարակվում են վարակված մարդուց ուղղակի և անուղղակի կոնտակտի ճանապարհով։ Վարակված մակերեսների հետ (ընդհանուր հանդերձարաններ, հասարակական բաղնիքների հատակ և նստարան և այլն) շփումից խուսափելը, մարմնի տարբեր մասերում գորտնուկներ ունեցող մարդկանցից զգուշանալը կարող է իջեցնել կարող է նվազեցնել վարակի տարածումը։ Մեծահասակների մոտ ավելի քիչ է տարածված քան երեխաների։

Քանի որ բոլոր գորտնուկները վարակիչ են, պետք է նախազգուշական միջոցներ ձեռնարկվեն `դրանց տարածումը կանխելու համար։ Առաջարկվում է

 Լողանալու ժամանակ դրանք ծածկել կպչուն նյութերով
 Հասարակական բաղնիքներում հողաթափեր կրել
 Սրբիչները չկիսել այլ մարդկանց հետ

HPV վակցինացիայյի ճանապարհով չի լինում կանխարգելել ներբանային գորտնուկների առաջացումը, քանի որ գորտնուկները առաջանում են HPV տարբեր շտամներից։ Գարդասիլը պաշտպանում է 6, 11, 16 և 18 շտամներից, իսկ ցերվարիկսը՝ 16 և 18, մինչդեռ ներբանային գորտնուկները առաջանում են 1, 2, 4 և 63 շտամներից։

Բուժում 

Կան բուժման մի շարք արդյունավետ միջոցներ։ 2012թ կատարված հետազոտության համաձայն սալիցիլաթթվով և կրիոթերապիայով բուժումը համարժեք է կրիոթերապիայով բուժմանը։

Դեղորայք 
Սալիցիլաթթու- նպաստում է կերատոլիզիսի՝ հեռացնում է մաշկի մահացած մակերեսային բջիջները կերատոլիտիկ քիմիական նյութերի միջոցով, որոնք են՝ սալիցիլաթթուն կամ եռքլորքացախաթթուն։Սրանք վաճառվում են առանց դեղատոմսի, բարձր կոնցենտրացիաներով։ 10–15% դեպքերում նկատվում է գորտնուկի լրիվ անհետացում 12 շաբաթ սալիցիլաթթվով բուժելիս։

Մրջնաթթու —  տեղային կիրառման համար օգտագործվող տարածված դեղերից է ներբանային գորտնուկների բուժման համար, որը ներգործում է որոշակի ժամանակահատվածում, ստիպելով օրգանիզմին պայքարել գորտնուկի դեմ։

Իմունոթերապիա – Ներվնասումային ներարկումը (պարոտիտային, կանդիդոզային և տրիխոֆիտային հակածիններ) նոր բուժման եղանակ է, որը ակտիվացնում է մարդւ իմուն համակարգը ներբանային գորտնուկի դեմ։ Ներկայումս սա խորհուրդ է տրվում որպես երկրորդ կարգի թերապիա։

Վիրաբուժություն 

Հեղուկ ազոտը կրիոբուժության հասարակ մեթոդներից է, որի ժամանակ գորտնուկի արտաքին բջջային մակերեսը սառեցվում է և ոչնչացվում կենդանի հյուսվածքը։

Էլեկտրոդեսիկացիա և վիրաբուժական հեռացում, որից հետո կարող է մնալ սպի։

Լազերային վիրաբուժություն – որպես կանոն սա բուժման վերջին մեթոդն է, քանի որ այն թանկ է և ցավոտ, բայց կարող է օգտակար լինել մեծ, բուժմանը դժվար ենթարկվող գորտնուկների համար։

Այրում – կարող է օգտակար լինել երկարատև բուժման ժամանակ։ Որպես կարճաժամկետ բուժման մեթոդ անզգայացնողների հետ միասին օգտագործելիս կարող է արդյունավետ լինել, բայց կարող է սպիների և կելոիդների առաջացման պատճառ հանդիսանալ։ Հետագա վիրաբուժական հեռացումը նույնպես կարող է կելոիդների և վիրահատված գորտնուկի տեղում կրկնությունների պատճառ հանդիսանալ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Plantar warts at the Mayo Clinic website
Warts at The Merck Manual

Ոտնաթաթի հիվանդություններ