Նախահունարեն

Նախահունարեն լեզուն (նաև՝ նախահելլենիկ, պրոտոհունական) - ենթադրվում է, որ վերջին ընդհանուր նախնին է հունարեն լեզվի բոլոր հայտնի տարբերակների համար, ներառյալ միկենյան հունարենը, հետագա հին հունական բարբառները (օրինակ՝ ատտիկյան, իոնական, աեոլիկ, դորիական, հինմակեդոներեն և արկադոկիպրոսերեն), ինչպես նաև՝ կոյնե, բյուզանդական հունարենը (միջնադարյան հունարեն)  ժամանակակից հունարենը։ Նախահունարենի միասնականությունը պիտի որ ավարտված լիներ Հունական թերակղզի միկենյան շրջանում հելլենական ներթափանցում՝  Նոր քարի դարի կամ բրոնզեդարյան շրջանում։

Ծագումը 
Նախահունարենի զարգացումը կարելի է դիտարկել վաղ Պալեո-բալկանյան լեզվական ընդհանրության ծիրում, ինչը բավականին բարդեցնում է գծանշել առանձին լեզուների տեղադրությունը։ Հունարենին բնորոշ բառային սկզբնաղբյուրների լարինգալների ներկայացումը պրոտեզային (լեզվական) ձայնավորներով ընդհանրություն ունի օրինակ հայերենի հետ, որը հավանական է, որ կիսում է մի շարք այլ հնչույթաբանաբանական և ձևաբանական առանձնահատկություններ հունարենի հետ։ Տվյալ հանգամանքը որոշ լեզվաբանների շրջանում առաջ է քաշել ընդհանուր հունահայերենի վարկածը, չնայած եղած ապացույցներն աղքատիկ են։ Նշված հիպոթեզի համատեքստոււմ  հայերենից և հունարենից բացի երբեմն ներառվում են նաև հնդիրանական լեզուները, հայերենը տեղադրելով այս երկուսի մեջտեղում։

Նախահունարենը հիմնականում մեծ մասամբ տեղադրվում է վաղ հելլենական փուլում (մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի սկիզբ), այսինքն մինչ նորքարեդարյան Եվրոպայի ավարտ։ (Ռասել Գրեյը և Քվենտին Աթկինսոնը 2003 թվականին Սվոդեշի ցուցակի հիաման վրա կիրառելով հաշվարկային մեթոդ նախահունարենի տեղադրաման ժամանակաշրջանի առավել վաղ փուլ են  գնահատել՝ մոտ մ.թ.ա. 5000 թվականին հունահայերենի պառակտումը և հունարենի ու հայերենի որպես առանձին լեզուների առաջացումը մ.թ.ա. մոտ 4000 թ.

Տես նաև 
 Նախալեզու
 Հույներ
 Հին մակեդոներեն լեզու
 Պալեո-բալկանյան լեզուներ
 Նախահունական սուբստրատը (ենթաշերտ) Հունաստանում
 Հնդեվրոպական նախալեզու

Ծանոթագրություններ 

Հին հունարեն
Նախալեզուներ