Ծիրանի ծառ

Ծիրանի ծառ,  հայկական ժողովրդական երգ, պահպանվել է Կոմիտասի մշակմամբ։ Կոմիտասի խմբերգային համերգների՝ Էջմիածնի շրջանի պահպանված ծրագրերում «Գարուն ա» երգը հանդիպում է առաջինը 1903 թվականին։ Երգը առաջին անգամ հիշատակվել է Կոմիտաս վարդապետի և իր ընկերոջ՝ Մանուկ Աբեղյանի 1903 թվականին խմբագրած «Հազար ու մի խաղ» ժողովածուում, որը հրատակվել է ժողովածուի երկրորդ հիսուն երգերի կազմում 1905 թվականին, որտեղ միայն տեքստերն են եղել։

Թեմա 
«Ծիրանի ծառ» երգում կյանքի տխուր պատկեր է ստեղծված՝ անճար, հուսահատ գեղջուկը գութ է աղերսում բնությունից։ Նախաշեշտի ակտիվացած շեշտը և շարժուն ռիթմը (երկու տասնվեցերորդականների արագ հաջորդում), կարծես հաղորդում է գեղջուկի հուսահատ հոգու ճիչը։

Բառեր 

 
Ծիրանի՛ ծառ, բար մի՛ տա,
Վա՜յ.
Ճըղներըդ իրար մի՛ տա,
Վա՜յ.
Ամեն մեջըդ ման գալիս
Ցավերըս իրար մի՛ տա։

Հա՛, տըվե՛ք, ե՛տ տըվեք, սա՛րեր,— հովն ընկավ,
Սըրտիս խընդում ծովն ընկավ.
Գընա, էլ ետ չըգա էս տարվա տարին,—
Սև դարդն իմ վըզովն ընկավ։
Հո՜վ, հո՜վ, հովն ընկավ,—
Սըրտիս խընդում ծովն ընկավ։

Մեռա բաղում բանելեն,
Վա՜յ.
Մի կողմեն ջուր անելեն,
Վա՜յ.
Ծառերին թուփ չըմընաց,
Դարդիս դարման տանելեն։

 Հա՛, տըվե՛ք…

Սև ամպը գըցել ա հով,
Վա՜յ.
Մութը տըվել ա իմ քով.
Վա՜յ.
Տեսնո՛ւմ էք՝ ինձ պատել ա
Էս անիրավ արյուն ծով։
 
Հա՛, տըվե՛ք…

Նըստած տեղիս քար չունիմ,
Վա՜յ,
Էրված սըրտիս ճար չունիմ.
Վա՜յ,
Ա՜յ անօրեն, փուչ աշխարհ,—
Բաղ ունիմ ու բար չունիմ։

 Հա՛, տըվե՛ք…

Ծանոթագրություններ 

Հայկական երգեր