Դիգոքսինային թունավորում

Դիգոքսինային թունավորում, թունավորման տիպ, որն առաջանում է չափից շատ գիոքսին կոչվող դեղն ընդունելիս կամ դիգիտալիսային բուսատեսակներից շատ ուտելիս։ Ախտանիշները սովորաբար լղոզված են։ Նրանք կարող են ներառել փսխում, ախորժակի կորուստ, շփոթվածություն, լղոզված տեսողություն, գունային ընկալման փոփոխություններ և թուլություն։ Հնարավոր բարդությունները ներառում են առիթմիա, որը կարող է լինել չափազանց արագ կամ շատ դանդաղ։

Թունավորումը կարող է առաջանալ կարճ ժամանակահատվածում՝ մեծ դեղաչափով դեղորայք ընդունելուց հետո կամ աստիճանաբար՝ երկարատև բուժման ընթացքում։  Ռիսկի գործոնները ներառում են կալիումի, մագնեզիումի ցածր մակարդակները և կալցիումի բարձր մակարդակը։ Դիգոքսինը դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է սրտային անբավարարության կամ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ժամանակ։ ԷՍԳ-ն ախտորոշման ռուտին մասն է կազմում։ Արյան հետազոտությունները օգտակար են միայն ընդունված վերջին դեղաչափից 6 ժամ անց։

Ակտիվացրած ածուխը կարող է օգտագործվել, եթե այն կարող է տրամադրվել դեղորայքի ընդունումից հետո 2 ժամվա ընթացքում։ Ատրոպին կարող է օգտագործվել, եթե սրտի ռիթմը դանդաղ է, իսկ մագնեզիումի սուլֆատը կարող է օգտագործվել վաղաժամ փորոքային կծկումների դեպքում։ Ծանր թունավորումը բուժվում է դիգոքսինային հատուկ հակամարմինների միջոցով։ Դրա օգտագործումը խորհուրդ է տրվում այն դեպքում, երբ առկա է ռիթմի լուրջ խանգարում, սրտի կանգ կամ կալիումի մակարդակը 5 մմոլ/լ-ից բարձր է։ Հիպոկալիեմիան և հիպոմագնեզեմիան նույնպես պետք է բուժվեն։ Թունավորումը կարող է կրկնվել բուժումից մի քանի օր անց։

Ավստրալիայում 2012 թվականին մոտավորապես 140 փաստագրված դեպք է եղել։ 1994 թվականի համեմատ դեպքերը նվազել են կիսով չափ՝ դիգոքսինի կիրառումը սահմանափակելու շնորհիվ։ Միացյալ Նահանգներում 2011 թվականին արձանագրվել է 2500 դեպք, որի արդյունքում մահացել է 27 մարդ։ Վիճակը առաջին անգամ նկարագրվել է 1785 թվականին Ուիլյամ Ուորինգի կողմից։

Նշաններ և ախտանիշներ 
Դիգոքսինային թունավորումը հաճախ բաժանվում է սուր և խրոնիկական տիպերի։ Երկու դեպքերում էլ սրտային ազդեցությունները մեծագույն մտահոգության առարկա են։ Սուր դեպքերում առկա է արտահայտված սրտխառնոց, գլխապտույտ և փսխում։ Մյուս կողմից, խրոնիկական թունավորման դեպքում գերակշռող են ոչ սպեցիֆիկ նշանները։ Այս ախտանիշները ներառում են հոգնածություն, թուլություն և տեսողական խանգարումներ։

Դիգոքսինային թունավորման դասական ախտանիշներն են սրտխառնոցը, փսխումը, որովայնի ցավը, գլխացավերը, գլխապտույտը, շփոթությունը, դելիրիումը, տեսողության խանգարումները (լղոզված կամ դեղին)։ Այն կապված է նաև սրտային խանգարումների հետ, ներառյալ առիթմիաները, փորոքային հաճախասրտությունը, փորոքային ֆիբրիլյացիան, սինոատրիալ և ԱՎ պաշարումները։

Ախտորոշում 
Դիգոքսինային թունավորման կասկածով անձանց մոտ պետք է կատարվեն հետևյալ հետազոտությունները՝ արյան մեջ դիգոքսինի խտության որոշում, կալիումի, կրեատինինի, միզանյութի մակարդակի որոշում և ԷՍԳ դինամիկ հսկողություն։

ԷՍԳ 

Դիգոքսինային թունավորման ժամանակ հաճախակի  են վաղաժամ փորոքային կծկումները։ Սինուսային դանդաղասրտությունը նույնպես շատ տարածված է։ Բացի դրանից, գերակշռող առանձնահատկություն է նաև հաղորդականության դանդաղումը։ Այլ ԷՍԳ փոփոխությունները, որոնք ենթադրում են դիգոքսինային թունավորում, ներառում են առիթմիաներ բիգեմինիաների և տրգեմինիաների ձևով, փորոքային բիգեմինիա և երկուղղված փորոքային հաճախասրտություն։

Արյան քննություն 
Դիգոքսինի թերապևտիկ մակարդակը սովորաբար կազմում է 0.5-2 նգ/մլ։ Քանի որ սա նեղ թերապևտիկ ինդեքս է, կարող է տեղի ունենալ դիգոքսինային գերդոզավորում։ Արյան շիճուկում դիգոքսինի 0.5-0.9 նգ/մլ կոնցենտրացիան սրտային անբավարարություն ունեցողների շրջանում, կապված է մահացության և հոսպիտալացման նվազման հետ։ Հետևաբար խորհուրդ է տրվում, որ կոնցենտրացիան պահպանվի մոտավորապես այս շրջանում, եթե այն օգտագործվում է սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ։

Արյան մեջ կալիումի (K+) մեծ քանակությունը (հիպերկալիեմիա) բնորոշ է դիգոքսինային թունավորմանը։ Դիգոքսինային թունավորուման ռիսկը բարձր է երիկամների անբավարարություն ունեցող անձանց մոտ։ Սա հաճախ հանդիպում է տարեցների, խրոնիկական երիկամային անբավարարություն կամ երիկամների վերջին փուլում գտնվող հիվանդություններ ունեցողների մոտ։

Բուժում 

Դիգոքսինային թունավորման առաջնային բուժումը դիգոքսինի իմունային ֆաբն է, որը հակադիգոքսինային իմունոգոլոբուլինի մասերից կազմված հակամարմին է։ Այս հակաթույնը արդյունավետորեն վերացնում է թունավորման կյանքին սպառնացող նշանները՝ հիպերկալեմիան, հեմոդինամիկ անկայունությունը և առիթմիաները։ Դեղաչափը կարելի է որոշել երկու տարբեր մեթոդներով։ Առաջին մեթոդը հիմնված է դիգոքսինի ընդունված չափաբաժնի վրա, մինչդեռ երկրորդ մեթոդը հիմնված է շիճուկում դիօքսինի խտության և անձի քաշի վրա։

Մինչ հակամարմինները կիրառելը, կյանքին սպառնացող առիթմիաների վերացման համար կարելի է կիրառել մագնեզիում, ֆենիտոին և լիդոկաին։ Մագնեզիումը ճնշում է դիգոքսինով հարուցված փորոքային առիթմիաները, իսկ ֆենիտոինը և լիդոկաինը ճնշում են դիգոքսին հարուցված փորոքային ավտոմատիզմը՝ առանց ԱՎ հանգույցը ճնշելու։ Բրադիռիթմիաների դեպքում կարելի է կիրառել ատրոպին, կատեխոլամիններ (իզոպրենալին կամ սալբուտամոլ) և/կամ ժամանակավոր ռիթմավար։

Ծանոթագրություններ 

Թունավորումներ