Բաբկեն Կյուլեսերյան

Բաբկեն Ավետիքի Կյուլեսերյան (ավազանի անունը՝ Հարություն, ), եկեղեցական գործիչ, պատմաբան, բանասեր, խմբագիր, Երուսաղեմի միաբան։

1928 թվականից՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո Բաբկեն Ա-ի աթոռակից կաթողիկոս։

Կենսագրություն 
Բաբկեն Կյուլեսերյանը ծնվել է 1868 թվականի մարտի 23-ին, Այնթապում (Կիլիկիա)։ 1885-1889 թվականներին սովորել է ծննդավայրի Վարդանյան վարժարանում, Արմաշի դպրեվանքում (1889-1896): 1896 թվականին ստացել է վարդապետական աստիճան, 1910 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս, 1931 թվականին՝ արքեպիսկոպոս։ 1899 թվականին՝ Տարոնի ընդհանուր վանահայր և առաջնորդական տեղապահ։ Զորավար Անդրանիկի հետ մտերմություն ունենալու կասկածով՝ 1900 թվականի վերջին ձերբակալվել է Մուշում, ազատվել է Մ. Օրմանյանի ջանքերով։ 1901 թվականին եղել է Կ. Պոլսի Ազգային մատենադարանի գրադարանապետ։ Ուսուցչություն է արել տեղի Պերպերյան, Կեդրոն, և այլ վարժարաններում։ 1905-1906 թվականներին խմբագրել է «Լույս» (Կ. Պոլիս), 1918-1919 թվականներին՝ «Տավրոս» (Բոստոն) պարբերականները։ 1914-1922 թվականներին զբաղվել է հովվական գործով ԱՄՆ-ի հայաշատ վայրերում։ 1924 թվականից դասավանդել է Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանում, 1927 թվականին ձեռնարկել է «Սիոն» հանդեսի վերահրատարակման, 1932 թվականին հիմնել ու խմբագրել է «Հասկ» հանդեսը։

Աշխատակցել է «Հանդես ամսօրյա», «Բյուզանդիոն», «Բյուրակն», «Արարատ» և այլ պարբերականների, գրել Հայ եկեղեցու և գաղթավայրերի պատմությունը, բանասիրաազգագրական, կրոնաաստվածաբանական հարցերին վերաբերող աշխատություններ, կազմել կրոնագիտության ձեռնարկներ, ձեռագրացուցակներ։

Մահ 
Բաբկեն Կյուլեսերյանը մահացել է 1936 թվականի հուլիսի 9-ին, Անթիլիասում, թաղված է Հալեպի Ս. Քառասուն մանկունք եկեղեցու գավթում։ Որմէ ետք Խորէն Կաթողիկոսի հրամանով եւ նախաձեռնութեամբ, վախճանումէն 30 տարիներ ետք Վեհափառ Հօր աճիւները կ'ամփոփուին Լիբանան, Անթիլիասի Զարեհեան դամբարանէն ներս։

Երկեր 
 Եղիշէ։ Քննական ուսումնասիրութիւն, Վիեննա, 1909։
 Ծովք։ Ծովք-Տլուք և Հռոմ-Կլայ, Վիեննա, 1904։
 Քաջն Վարդան, Բոստոն, 1920։ 
 Իսլամը հայ մատենագրութեան մէջ, Վիեննա, 1930։
 Հայ եկեղեցի. Ուսումնասիրութիւններ, Երուսաղեմ, 1930։ 
 Պատմութիւն կաթողիկոսաց Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, 1939։
 Քրիստոնէական ըստ Հայաստանեայց Ս. եկեղեցւոյ վարդապետութեան յատկապէս պատրաստուած մեր ազգային վարժարաններու եւ կիրակնօրեայ դպրոցներու ուսուցիչներուն եւ ուսանողներուն համար, Գ. տպագրութիւն, Անթիլիաս, Լիբանան, տպ. Կաթողիկոսութեան Հայոց Կիլիկիոյ, 1948։
 Ցուցակ ձեռագրաց Անկիւրիոյ Կարմիր վանուց եւ շրջակայից, Անթիլիաս, 1957։
 Քրիստոնէական ըստ Հայաստանեայց Ս. եկեղեցւոյ վարդապետութեան յատկապէս պատրաստուած մեր ազգային վարժարաններու եւ կիրակնօրեայ դպրոցներու ուսուցիչներուն եւ ուսանողներուն համար, Դ. տպագրություն, Անթիլիաս, տպ. Կաթողիկոսութեան Հայոց Կիլիկիոյ, 1971։
 Պատմութիւն կաթողիկոսաց Կիլիկիոյ 1441-էն մինչեւ մեր օրերը։ 2-րդ հրատարակչություն, Անթիլիաս, տպ. Կաթողիկոսութեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, 1990։
 Խորհրդածութիւններ Հայաստանեայց Ս. Եկեղեցւոյ եօթը խորհուրդներու վրայ, Փարիզ, ա. հ., 2000:

Տես նաև 
 Կուտինայի գրչության կենտրոն

Գրականություն 
 Ակինեան Ն., Բաբկէն Ա. Կաթողիկոս Տանն Կիլիկիոյ, «ՀԱ», 1936, №7:

Ծանոթագրություններ 

Հայ եկեղեցական գործիչներ
Հայ պատմաբաններ
Հայ բանասերներ
Հայ խմբագիրներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Անձինք Գազիանթեփից
Հայ հոգևորականներ