Ֆոսֆոր (դիցաբանություն)

Փոսփորոս, (Եոսփորոս,  — «լուսակիր», ), հին հույների մոտ Եոսփորոս անվանում էին «առավոտվա աստղին», ըստ Ցիցերոնի աստղին անվանում էին Ֆոսֆոր: Ըստ մեկ այլ աղբյուրի Ֆոսֆորին նույնացնում էին Հեսպերի՝ «գիշերային աստղի» հետ: Այսպես էին անվանում Արուսյակ մոլորակը, որը Արևի լույսի օգնությամբ երևում է միայն լուսաբացին և մայրամուտին, հնում այն համարում էին ուրիշ մոլորակ:

Երբ պարզվեց, որ գիշերվա և առավոտվա աստղերը նույն լուսատուներն են (ըստ Պլինիոսի այս հայտնագործությունը պատկանում է Պյութագորասին, մեկ այլ աղբյուրի համաձայն՝ Պարմենիդեսին), Ֆոսֆորը նույնացվեց Հեսպերի հետ:

Խորհրդանշորեն Եոսփոր նշանակում է արևելք, Հեսպեր՝ արևմուտք:

Հռոմեական դիցաբանության մեջ առավոտվա աստղին անվանում էին Լյուցիֆեր, սլավոնական դիցաբանության մեջ՝ Դեննիցա (Արշալույս):

Լուսակիր Փոսփորոսի անունով անվանեցին 1669 թվականին հայտնաբերված քիմիական տարրը:

Դիցաբանություն 

Ըստ Հեսիոդոսի Ֆոոսֆորը Տիտան-Աստված Աստրեոսի և Տիտան-Աստվածուհի Էոսի որդին է և համարվում է Աֆրոդիտեի սիրեցյալը:

Համարվել է Հեսպերիդի հայրը, Կեիկի  և Դեդալիոնայի եղբայրը:

Ըստ Գիգինի, ոչ ստույգ աղբյուրների համաձայն, հռոմեական դիցաբանության մեջ Հեսպերը համարվում է Ավրորայի և Կեֆալի որդին:

Ֆոսֆոր էին անվանում նաև ջահակիր և լուսակիր աստվածուհիներ Արտեմիսին, Էոսին, Հեկատային, Յունոնային և Լուսինային:

Տես նաև 

 Աուրվանդիլ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

Обнорский, Николай Петрович
 Геспер, Люцифер, Фосфор, Эосфор Ботвинник и др. 1985 45—46, 83, 154, 166

Հին հունական աստվածներ
Տիտաններ և տիտանուհիներ