Օսիպ Ցադկին

Օսիպ Ցադկին (, ), ֆրանսիացի քանդակագործ-ավանգարդիստ։ Նրա մայրը շոտլանդացի էր, իսկ մայրը՝ Վիտեբսկից քաղաքի հրեաներից։ Օսիպ Ցադկինը նաև դիզայներ է, փորագրող, նկարիչ, պոետ և հուշավիպագիր։

Կենսագրություն 

Ցադկինը ծնվել է 1890 թվականի հուլիսի 14-ին Վիտեբսկում ։ Ցադկինի խոսքով, նրա հայրը՝ Էֆիմ Ցադկինը, մկրտված հրեա էր և կլասիկ լեզուների պրոֆեսոր՝ Սմոլենսկի սեմինարիայում։ Մայրը՝ Սոֆյա Լեստերը, շոտլանդացի նավաշինարարների ընտանիքից է։ Սմոլենսկի սեմինարիայի ուսուցիչների շարքում Ցադկինի անունը նշված չէ։ Վիտեբսկի քաղաքային դպրոցում Ցադկինի արխիվի փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ Ցադկինը հուդայական կրոնին է դավանել և 1904 թվականին ավարտել է ուսումը։

1905 թվականին ուղարկվել է Անգլիայի հյուսիս, քանդակագործության դասեր է վերցրել տեղի նկարչական դպրոցում։ 1905-1909 թվականներին ապրել է Լոնդոնում, հաճախակի այցելել է Բրիտանական թանգարան, սովորել է պոլիտեխնիկական հալասարանում։

1910 թվականից հաստատվում է Փարիզում՝ Մոնպառնաս քաղաքում, աշխատում «Ուլեյում»։ 1911 թվականին նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Աշնանային Սալոնում։ Նկարիչը մտերմանում է Գիյոմ Ապոլիների, Բրակնուզիի, Պաբլո Պիկասսոյի, Էմիլ Անտուան Բուրդելի, Անրի Մատիսի, Ռոբեր Դելոնեի հետ։ 1914-1915 թվականներին ցուցադրվել են Բեռլինում, Ամստերդամում, Լոնդոնում։

Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, զորացրվել է 1917 թվականին և ապրել երկարատև հոգեկան ճգնաժամ։

1921 թվականին ազդեցիկ նկարչական քննադատ Մորիս Ռեյնալի կողմից հրատարակվել է Ցադկինի մասին առաջին մենագրությունը։ Նրա ցուցահանդեսները անցել են Տոկիո, Գրենոբլ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ցադկինը գտնվում էր ԱՄՆ-ում։ Դրանից հետո նա վերադառնում է Փարիզ։ 1950-ական թվականներին Ցադկինի արհեստանոցը դարձավ մի քանի հայտնի նկարիչների ուսման վայրը։ Դրանցից են՝ Ջորջ Շուգերմանը և Ռիչարդ Ստանևիչը։

Ստեղծագործություններ ու ճանաչում 

Ցադկինի քանդակագործությունը մոտ է էքսպրեսիոնիզմին։ Նրա ստեղծագործություններին յուրահատկություն է տալիս նկարների մեջ դատարկություն ավելացնելը։

Նրա քանդակների մեծ ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել պատերազմից հետո Ամստերդամի, Փարիզի և Ռոտերդամի ազգային թանգարաններում։ 1953 թվականին Ռոտերդամում կանգնեցվել է Ցիդկինի աշխատանքներից «Ավերված քաղաք» հուշարձանը, 1961 թվականին՝ Վան Գոգի հուշարձանը Օվեր սյուր Ուազ մունիցիպալիտետում, իսկ 1964 թվականին՝ Վան Գոգ եղբայրների հուշարձանը Զունդերտում (Նիդերլանդներ)։

ՄԻնչև 1958 թվականը Ցադկինը դասավանդել է Փարիզի Գրանդ Շոմիեր ակադեմիայում։ 1965 թվականին հրատարակվեց «Օսիպ Ցադկինի գաղտնի աշխարհը» ներկայացուցչական մենագրությունը՝ ներառելով վիմագրություններ, բանաստեղծություններ, նկարչի նկարները։ Մեծ ցուցահանդեսը բացվել է 1966 թվականի Ցյուրիխ նկարչական թանգարանում։

Մահացել է 1967 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ Փարիզում։ Թաղված է Մոնպարնաս գերեզմանոցում։

Հիշատակ 
 Փարիզի դ’Ասսաս փողոցի տներից մեկում (Փարիզի 6֊րդ օկրուգ), որտեղ Ցադկինը տեղափոխվել է 1928 թվականին։ Նրա մահից հետո այն դարձավ թանգարան։
 Փարիզի 13-րդ օկրուգի փողոցներից մեկն անվանակոչվել է քանդակագործի անունով։
 Ցադկինը Բրունսվիկա անունով հիշատակվել է Վալենտին Կատաևի «Իմ ադամանդե թագը» գրքի առաջին էջերում։

Ֆիմեր Օսիպ Ցադկինի մասին 
 «Օսիպ Ցադկին. «Լույսի ու խավարի միախառնումը», Օլեգ Լուկաշևիչի վավերագրական ֆիլմ (2014)։

Մատենագիտություն 
 Raynal M. Ossip Zadkine. Rome: Éditions «Valori Plastici», 1921
 Ossip Zadkine. Santpoort: C.A. Mees, 1929
 Cassou J. Ossip Zadkine. Amriswil: Bodensee-Verlag, 1962
 Spiteris T. Ossip Zadkine. Milano: Fratelli Fabbri, 1966.
 Ossip Zadkine: plastiken, gouachen, zeichnungen, tapisserien. Köln: Lempertz Contempora, Kunsthaus Lempertz, 1966
 Sculpture by Ossip Zadkine, 1890—1967. New York: Hirschl and Adler Galleries Inc., 1971
 Lecombre S. Ossip Zadkine: l'œuvre sculpté. Paris: Paris-Musées, 1994
 André Lhote, Ossip Zadkine: l’esprit d’une époque. Nice: G. Gardette, 1998
 Իրինա Ազիզյան Քանդակագործական ավանգարդի առաջին ալիքը։ Արխիպենկո, Ցադկին, Լիպշից // Ռուսական ավանգարդ 1910֊1920-ական թվականներին եվրոպական համատեքստում / խմբ․ Գ. Ֆ. Կովալենկո ֊ Մ.: գիտություն, 2000. ֊ ISBN 5-02-011659-9 С. 145—153.

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 աշխատանքները աշխարհի թանգարաններում
 Ցադկինի հետազոտական կենտրոնի կայքէջ (անգլ.)
 Էջ Կրուգոսովետ բառարանում (ռուս.)
 Աշխատանքներ KorArt֊ում (ռուս.) 

Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Հրեա քանդակագործներ
Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Ֆրանսիացի նկարիչներ
Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Ֆրանսիացի դիզայներներ
Ֆրանսիացի գրողներ
Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Ռուս քանդակագործներ
Ռուսաստանի հրեաներ
Ֆրանսիայի հրեաներ
Ռուս արվեստագետներ
Հրեա արվեստագետներ