Իսահակ Բաբել

Իսահակ Բաբել (, սկզբնապես ազգանունը եղել է Բոբել, , ), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, թարգմանիչ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Օդեսայի Մոլդավանկա թաղամասում, հրեա խանութպանի ընտանիքում։ Մինչև 10 տարեկանը ապրել է Նիկոլաևոյում։

1911 թվականին ավարտելով Օդեսայի առևտրային ուսումնարանը՝ ընդունվել է Կիևի առևտրային ինստիտուտը, որն ավարտել է 1917 թվականին։ Առաջին հրապարակումը «Ծեր Շլոյմե» պատմվածքն է Կիևի «Օգնի» պարբերականում։

1916 թվականին ուղևորվում է Պետրոգրադ։ Այստեղ ընդունվում է Հոգենյարդաբանական ինստիտուտի իրավաբանության ֆակուլտետի միանգամից 4-րդ կուրս։ 1916 թվականին հանդիպում է Մաքսիմ Գորկու հետ, որը ծանոթանում է Բաբելի ստեղծագործություններին։ 1917 թվականի աշնանը մի քանի ամիս շարքային զինվոր է եղել Ռումինական ճակատում, դասալիք է դառնում, գնում Պետրոգրադ։ 1918 թվականի սկզբին աշխատում է որպես թարգմանիչ։ 1920 թվականի գարնանը որպես զինվորական թղթակից՝ Կիրիլ Վասիլևիչ Լյուտով անունով, ուղարկվում է Բուդյոննու հրամանատարությամբ I Հեծբանակը, որպես մարտիկ և քաղաշխատող։ Ընթացքում գրառումներ է անում և տպագրվում I Հեծբանակի քաղբաժնի «Կրասնի կավալերիստ» թերթում։ Հեծբանակի կազմում 1920 թվականին մասնակցում է Խորհրդա-լեհական պատերազմին։ Այնուհետև տարբեր տեղերում աշխատելուց հետո՝ 1922 թվականին դառնում է Թիֆլիսի «Զարյա Վոստոկա» թերթի թղթակից, շրջում Աբխազիայում և Աջարիայում։

Առաջին՝ «Պատմվածքներ» գիրքը տպագրվել է 1925 թվականին։ 1926 թվականին լույս է տեսնում «Հեծբանակը»։

1924 թվականից՝ հոր մահից հետո մոր և քրոջ հետ բնակության է տեղափոխվում Մոսկվա։

1939 թվականի մայիսի 15-ին ձերբակալվել է դավադիր, հակախորհրդային տեռորիստական գործունեության և լրտեսության մեղադրանքով։ Բռնագրավվել են ձեռագրերը, ապա իսպառ անհետացել՝ 15 թղթապանակ, 11 նոթատետր և 7 ծոցատետր՝ գրառումներով։ Անհետ կորած է Չեկայի մասին վեպը։ Ձերբակալվածների գնդակահարության ենթակաների ցուցակին, որտեղ Բաբելը 12-րդն էր, անձամբ «за» է ստորագրել Ստալինը։ ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիան Հունվարի 26-ին նրան դատապարտել է պատժի առավելագույն չափին՝ մահապատժի։ Գնդակահարությունն ի կատար է ածվել հաջորդ օրը՝ 1940 թվականի հունվարի 27-ին Մոսկվայում։ Դիակիզել են։ Մոխիրը թաղված է Դոնսկայա I գերեզմանոցի ընդհանուր գերեզմանափոսում։

1954 թվականին ետմահու արդարացվել է։

Անձնական կյանք 
1919 թվականին ամուսնանում է Եվգենյա Բորիսովնա Գրոնֆայնի հետ։ 1929 թվականին ծնվում է դուստրը՝ Նատալյան։ Դերասանուհի Կաշիրինայից՝ քաղաքացիական կնոջից 1926 թվականին ունենում է որդի Էմանուիլին (նրան հետագայում որդեգրել է դերասանուհու ամուսինը՝ նկարիչ Վսեվոլոդ Իվանովը), որը հայտնի է որպես նկարիչ Միխայիլ Իվանով։ Բաբելի վերջին կինը Անտոնինա Պիրոժկովան է, համատեղ ապրել են 7 տարի՝ մինչև գրողի մահը։ 1937 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լիդիան։

Հիշատակ 
Պամիրի գագաթներից (6007 մ) մեկը, որը 1968 թվականին նվաճել են օդեսացի ալպինիստները, 1970 թվականից կոչվում է Բաբելի անվամբ։ 1989 թվականից Օդեսայի Մոլդավանկայում փողոց կա նրա անունով։ Նրա տան վրա Ռիշելևյան 17 հասցեում, փակցված է մի հուշատախտակ։ Ի պատիվ Բաբելի՝ 5808 աստերոիդը, որ հայտնաբերել է Լյուդմիլա Կարաչկինան Ղրիմի աստղադիտարանում 1987 թվականի օգոստոսի 27-ին, կոչվում է Babel’: 2011 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Օդեսայում, օդեսացիների հանգանակությամբ, հանդիսավորապես բացվել է Բաբելի հուշարձանը, որի հեղինակը Գեորգի Ֆրանգուլյանն է։

1939 թվականին Արամ Վանեցյանը վրձնել է նրա դիմանկարը, որը Բաբելի կենդանության օրոք արված վերջին նկարն է։

Հայերեն հրապարակումները

Գրքեր 
 Օդեսյան պատմվածքներ, Ե., «Հայպետհրատ», 1964, 57 էջ, ռուսերենից թարգմանությունը՝ Արմեն Հովհաննիսյանի։
 Հեծյալ բանակը (պատմվածքներ) Ե., «Հայաստան», 1967, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի։
 Հատընտիր, Ե., «Լուսակն», 2015, 460 էջ, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի։

Մամուլ 
 Իմ առաջին հոնորարը։ «Գարուն», 1974, թիվ 10, էջ 22։

Ծանոթագրություններ 

ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Ռուս արձակագիրներ
Ռուս դրամատուրգներ
Խորհրդային դրամատուրգներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Խորհրդային խմբագիրներ
Խորհրդային լրագրողներ
20-րդ դարի խմբագիրներ
Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Խորհրդային սցենարիստներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Ստալինյան բռնաճնշումների հրեա զոհեր
Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Ռուսաստանում
Ռուս ռազմական գործիչներ
20-րդ դարի լրագրողներ
Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Խորհրդային կինոռեժիսորներ