Աթենացիների սահմանադրություն

Աթենացիների սահմանադրություն, համ պարզապես Աթենական սահմանադրույթուն (), դասական փիլիսոփայության խոշորագույն ներկայացուցիչներից Արիստոտելի աշխատությունը, որը համարվում է հին հունական իրավական մտքի գլուխգործոցներից մեկը։

Նախկինում կարգավորել է Աթենք քաղաք-պետության քաղաքացիների և բնակչության տարբեր դասերի միջև հարաբերությունները։ Արիստոտելի իրավունքներով բովանդակված պապիրուսը հայտնաբերվել է 1879 թվականին Եգիպտոսից։ Ներկայումս պահպանվում է Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում։

Բովանդակություն 
Աթենական սահմանադրությունը հինաշխարհյան իրավական մտքի ինքնատիպ նմուշներից է, որը նկարագրում է Հին Հունաստանի առաջավոր պոլիսներից Աթենական քաղաք-պետության քաղաքական համակարգը։ Որոշ անտիկ պատմիչներ, ինչպես և Դիոգենես Լայերտացին, պնդում են, որ Արիստոտելն իր աշակերտներին հանձնարարել է պատրաստել հունական 158 քաղաք-պետությունների օրենսդրություններ, որի ընթացքում էլ ձևավորվել է դրանք թագն ու պսակը՝ Աթենացիների սահմանադրությունը։

Այն բաղկացած է երկու բաղադրյալ բաժիններից․ առաջին բաժինը, որը ներառում է 1-ից 41-րդ գլուխները, վերաբերվում է սահմանադրական հարաբերությունների և սահմանադրության տարբեր ձևերին՝ սկսած մ․թ․ա․ 403 թվականի Ալկմեոնիդների օրենսդրությունից։ Երկրորդ մասը նվիրված է քաղաք-պետության ենթահամակարգերին՝ քաղաքացիության ինստիտուտին, մագիստրատեսներին և դատական իշխանությանը։

Կազմման ամսաթիվ 
Արիստոտելն իր աշխատության 54-րդ գլխում նշում է, որ հին հունական դիցարանի կրակի ու դարբնության աստված Հեփեստոսին նվիրված փառատոնի անցկացման տարում, որն ինքնին համապատասխանում է մ․թ․ա․ 329 թվականին։ 62-րդ գլխում Արիստոտելը գրել է, որ «աթենացիները բանագնացներ ուղարկեցին Սամոս», մինչդեռ մ․թ․ա․ 322 թվականին արդեն կղզին աթենական վերահսկողությունից դուրս էր։

Նմանօրինակ նրբություններ հաշվի առնելով գիտնականները եզրակացնում են, որ Աթենքի սահմանադրությունը գրվել է ոչ վաղ, քան մ․թ․ա․ 328 թվականը և ոչ ավելի ուշ, քան մ․թ․ա․ 322 թվականը։ Ավելին, այն փաստը, որ Արիստոտելը որպես ռազմածովային նավատորմի բաղադրիչներ կվինկվիրեմաների փոխարեն հիշատակում է տրիրեմաներն ու կվադրիրեմաները, ինքնին նշանակում է, որ գրավոր հուշարձանը կազմվել է ոչ ավելի ուշ, քան մ․թ․ա․ 325 թվականը՝ երբ կվինկվիրեմաներն առաջին անգամ հիշատակվում են Աթենական ծովային միության ծովային ուժերում։

Տես նաև 

 Աթենական ժողովրդավարություն
 Հունաստանի Սահմանադրություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Աթենական սահմանադրության անգլերեն թարգամնությունը

Աթենական ժողովրդավարություն
Արիստոտելի աշխատություններ
Հին Հունաստանի սահմանադրություններ