Դեմյանկա (գետ)

Դեմյանկա, գետ Արևմտասիբիրական հարթավայրում, Իրտիշ գետի աջ վտակ։

Բնութագիր 
Վասյուգանական հարթավայրի ճահճուտների ակունքները գտնվում են Օմսկի մարզի հյուսիս-արևելքում, որը կոչվում է Հարավային Դեմյանկա։ Ապա հոսում է Ուվատսկի շրջանի Տյումենի մարզի տարածքով։ Խոշոր վտակներն են՝ ձախակողմյան՝ Կեում, Տյամկա, աջակողմյան՝ Տեգուս, Ուրնա, Իմգիտ, Մեծ Կունյակ։

Գետի ընդհանուր երկարությունը 1159 կմ է, ջրահավաք ավազանի մակերեսը 34 800 կմ² է՝ 90 մետր միջին բարձրության դեպքում, ընդունում է 50 վտակ՝ ավելի քան 10 կմ երկարությամբ։ Գետի ավազանում ջրահոսքերի ընդհանուր քանակը հասնում է ազդեցիկ նշանակության․ 1689՝ 10 913 կմ ընդհանուր երկարությամբ։ Գետային ցանցի խտության գործակիցը կազմում է 0,31 կմ/կմ²։ Գետի միջին կախույթային թեքությունը 0,07 ‰ է, որը հաստատում է գետի խաղաղ հոսքը, ընթացքի չափավոր ընդլայնումը և փոքրակազմ նստվածքների կազմը։

Գետի հովիտը ինչպես վերին, այնպես էլ միջին հոսանքներում ունի սեղանակերպ ձև։ Հովիտի լանջերը համեմատաբար խոշոր են, որոշ տեղեր՝ զառիվար, ունեն տայգային հատուկ բազմազան բուսականություն։ Ծառային բուսականությունը հանդես է գալիս խառն անտառներով, ծառերի փշատերև տեսակներով՝ մայրի, սոճի, եղևնի, սաղարթավոր տեսակներով՝ կաղամախի, կեչի, ուռի։ Թփերից ունի թխենի, մանրուռի։

Գետի հունը ճյուղավորված չէ, շատ ոլորապտույտ է։ Հունի հատակը տղմոտ և ավազոտ է։ Գարնանային վարարման ժամանակ գետի ջրի մակարդակը հաճախ դառնում է նավարկելի։ Հունը ծանծաղուտներում լցված է հատած ծառերով, թփերով։ Հունային գործընթացի տեսակը ազատ ոլորված է։ Ամենացածր երկայնակի թեքությունն աննշան է՝ 0,034 ‰։ Սառցահոսանքը բարձունքում հասնում է վարարման։

Դեմյանկայի ավազանը նշանակալից չափով ճահճացած է և տարբերվում է մեծ քանակությամբ փոքր լճերով․ ճահճատվածությունը 50 % է։ Լճացումն այնքան էլ մեծ չէ և չի գերազանցում 2,0 %, որը կապված է ներճահճային լճերի փոքր չափսերի հետ։

Գետի վրա կա Դեմյանկա գյուղը, բայց ընդհանուր առմամբ Դեմյանկայի ավազանում քիչ բնակչություն կա։ Խոշոր բնակավայրեր չկան։

Ջրային ցուցակագրության տվյալներ 
Ռուսաստանի պետական ջրային ցուցակագրության տվյալների համաձայն՝ այն պատկանում է Իրտիշկի ջրային ավազանին, Իրտիշ գետի տնտեսության մեծ օգտագործվող մասին, Տոբոլ գետի հորդանից մինչև Խանտի-Մանսիյսկ (բարձր) քաղաքը, առանց Կոնդա գետի, գետի գետային ենթաավազան, Իրտիշ գետի վտակների ավազան Տոբոլից մինչև Օբի։ Իրտիշ գետի գետային ավազանը։

Վտակներ 
(գետաբերանից կմ-ով)

 13 կմ- Սավինկովա (ձախ)
 35 կմ- Նյուրիմ
 46 կմ- գետ առանց անվանման (աջ)
 49 կմ- Նելիմ (աջ)
 50 կմ- Պոսնալ (ձախ)
 68,3 կմ- Մեծ Պերիլ (ձախ)
 68,6 կմ- Կալչա (ձախ)
 Վոչյահ (ձախ)
 91 կմ- Հատնիսեգա (ձախ)
 Ստարեպ (աջ)
 Սոյդիշ (աջ)
 167 կմ- Ժարնյակովկա (ձախ)
 197 կմ- Քեում (աջ)
 211 կմ- Ուիմա (ձախ)
 240 կմ- Տայգիտեգա (աջ)
 Նեմկուրովա գետակ (աջ)
 Աշպարան (աջ)
 276 կմ- Մարյակ (ձախ)
 Վինկուրոկ (աջ)
 294 կմ- Չելդիյակ (ձախ)
 299 կմ- Յազևա (աջ)
 303 կմ- Մեծ Կունյակ (ձախ)
 332 կմ- Փոքր Կունյակ (ձախ)
 353 կմ- Տարամբալ (աջ)
 383 կմ- Վոխսարեգա (ձախ)
 395 կմ- Մեծ Ուիմ (ձախ)
 413 կմ- Ավասեգա (ձախ)
 424 կմ- Պուխտանեգա (ձախ)
 432 կմ- Տարբատեգա (աջ)
 449 կմ- Սամատեգա (աջ)
 456 կմ- Տյամկա (աջ)
 464 կմ- Մեծ Կալեմեգա (ձախ)
 513 կմ- Իտկիեգա (ձախ)
 530 կմ- Պեկման (ձախ)
 554 կմ- Կիսկաս (ձախ)
 571 կմ- Իմգիթ (ձախ)
 578 կմ- Մեծ Պիխտովայա (աջ)
 591 կմ- Պոլսկի Բուերակ (ձախ)
 596 կմ- Տալցիյա (Մեծ Տալցիյա) (աջ)
 636 կմ- Մեծ Տամորգա (ձախ)
 666 կմ- Վասկինա (աջ)
 689 կմ- Կիրիլկինա (Կաիմսա) (ձախ)
 692 կմ- Տիշկինա (ձախ)
 706 կմ- Շախմատովկա (ձախ)
 750 կմ- Արդյանկա (աջ)
 764 կմ- Ուրնա (ձախ)
 801 կմ- Մեծ Կազակ (ձախ)
 848 կմ- Մեծ Երշովայա (ձախձախ)
 861 կմ- Փոքր Երշովայա (ձախ)
 928 կմ- Թեգուս (Մեծ Թեգուս) (ձախ)
 940 կմ- Կաիմ (ձախ)
 968 կմ- Յուտիմաս (աջ)
 1007 կմ- Կատիս (ձախ)
 1020 կմ- Մեծ Կիզիմ (ձախ)
 Լեֆ (աջ)
 1061 կմ- Հարավային Դեմյանկա (աջ)
 1134 կմ- Յագոդնյա (աջ)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Демьянка — Большой энциклопедический словарь

Ռուսաստանի գետեր