Յան Կշեպտովսկի

Յան Կշեպտովսկի կամ Սաբալիկ Սաբալա (, ), լեհ գրող, գուրալական ժողովրդական երգիչ, պատմող և երաժիշտ։ «Կշեպտովսկի» ազգանունը վերցրել է հասուն տարիքում։ Յանը, ինչպես այդ ժամանակվա բազմաթիվ գուրալներ, ապրել է Սաբալիկ Սաբալա մականունով, գուրալական Գոնսենիցա տոհմից է։

Կենսագրություն 
Յան Կշեպտովսկին ծնվել է 1809 թվականի հունվարի 26-ին Կոսցելիսկո գյուղում։ Երիտասարդ տարիքում Յանն զբաղվել է որսագողությամբ։ Մասնակցել է Խոխոլովյան ապստամբությանը, ինչի համար ձերբակալվել է ավստրիական դատարանի կողմից և որոշ ժամանակ բանտարկվել։ Թողնելով որսորդական մտքերը՝ Յանն սկսել է զբաղվել երաժշտական գործունեությամբ և զբոսաշրջիկներին ուղեկցել Տատրաներում։ Ուղեկցել է Տիտուս Խալուբինսկուն գավառագիտական ուսումնասիրությունների ժամանակ, նկարիչ Ստանիսլավ Վիտկևիչին օգնել է լեռներում կատարած ճանապարհորդության ժամանակ։ Ստանիսլավ Վիտկևիչն իր ստեղծագործություններում Յան Կշեպտովսկուն անվանել է «Տատրայի Հոմերոս»։

Յան Կշեպտովսկին կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Զակոպանեում՝ Վանդա Լիլպոպովայի պանսիոնատում։ Մահացել է 1894 թվականի դեկտեմբերի 8-ին և թաղվել է Զակոպանեի ծառայողների գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ 
Յան Կշեպտովսկին գրել է գուրալական հեքիաթներ, առակներ և երգեր, որոնք մասսայականացրել են Ստանիսլավ Վիտկևիչը և Հենրիկ Սենկևիչը։ Յան Կշեպտովսկու որոշ ստեղծագործություններ տպագրվել են առանձին գրքերով․
 Bajki według opowiadań Jana Sabały Krzeptowskiego z Kościeliska, Bronisław Dembowski, 1892․
 Sabała. Portret, życiorys, bajki, powiastki, piosnki, melodie, Andrzej Stopka Nazimek, 1897.

Հիշատակ 
 1903 թվականին Խալուբինսկի ու Զամոյսկի փողոցների հատման կետում տեղադրվել է Յան Կշեպտովսկու և Տիտուս Խալուբինսկու արձանը։
 Յան Կշեպտովսկին հիշատակվել է Հենրիկ Սենկևիչի (Sabałowa bajka), Ստանիսլավ Վիտկևիչի (Na przełęczy), Կազիմեժ Պշերվա-Տետմայերի (Legenda Tatr), Վլադիսլավ Օրկանի (Przez co Sabała omijał jarmark w Kieżmarku) և Յալյու Կուրեկի (Księga Tatr) ստեղծագործություններում։
 Յան Կշեպտովսկու անունով են կոչվում փողոցներ Զակոպանեում, Բիդգոշում, Կրակովում, Լոձում և Ելենյա-Գուրայում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Maciej Pinkwart: Zakopane w 3 dni. Warszawa: Sport i turystyka — MUZA SA, 2004. ISBN 83-7319-579-3.
 Wiesław A. Wójcik: Sabała. Zakopane: Wydawnictwo Tatrzańskiego Parku Narodowego, Wyd. I, 2009. ISBN 978-83-61788-01-0.
 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka Encyklopedia Tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

Արտաքին հղումներ 
 Յան Կշեպտովսկու և Տիտուս Խալուբինսկու արձանը Զակոպանեում 
 Homer Tatr. Jan Krzeptowski (Sabała) 

Լեհ բանաստեղծներ
Լեհ լեռնագնացներ
Լեհ երգիչներ
Լեհ երաժիշտներ
Լեհ գրողներ