Ինկերի ճանապարհներ

Ինկերի ճանապարհներ (« «թագավորական ճանապարհ»), բազմաթիվ սալարկված ճանապարհների ցանց, որը կառուցվել է հնդկացիական քաղաքակրթությունների կողմից մի քանի հազարամյակների ընթացքում Հարավային Ամերիկայում, Անդյան տարածաշրջանում` Կոլումբիայում, Էկվադորում, Պերուում,  Բոլիվիայում, Չիլիում, Արգենտինայում, ինչպես մերձափնյա դաշտավայրերում, անապատներում, այնպես էլ լեռներում, ժայռերի և կիրճերի միջով, կախովի կամուրջների և աստիճանների միջոցով։

Հիմնական մայրուղիների գլխավոր շինարարները համարվում էին ինկերը,  դրանց շինարարությունը դադարեցվեց 16-րդ դարում զավթիչ-իսպանացիների գալով, որոնք չէին տիրապետում տեղական տեխնոլոգիաներին և այլևս ի վիճակի չէին պահպանելու այդ ճանապարհները պատշաճ վիճակում։ Գլխավոր էին համարվում ինկերի կայսրության տարածքով խաչաձև հատվող չորս ճանապարհները (կենտրոնը`  Կուսկո քաղաքում)։ Ամենաերկար ճանապարհի երկարությունը կազմում է 6600 կիլոմետրից ոչ պակաս (1200 լիգ)։ Ճանապարհները միացնում էին բոլոր գավառների մայրաքաղաքները, որոնցից յուրաքանչյուրից դուրս էր գալիս մի քանի ուղի։ Յուրաքանչյուր ճանապարհի վրա, որոշակի հաստատուն տարածությունների վրա կային իջևանատներ, տարածությունները նշված էին սահմանագծման սյուներով և կոչվում էին տոպո կամ տիպու։ Ճանապարհային ցանցի ընդհանուր երկարությունը գնահատվում էր 30 000 կմ։ Մյուսներից լավ պահպանված տեղամասերը 6000 կմ երկարությամբ  գտնվում են վերը թվարկված վեց երկրների տարածքներում և 2014 թվականից ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։

Գրականություն 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Moseley, Michael 1992. The Incas and their Ancestors: The archaeology of Peru. Thames and Hudson, New York.
 Hyslop, John, 1984. Inka Road System. Academic Press, New York.
 Inca: Lords of Gold and Glory. Virginia: Time-Life Books, 1992.
 Andean World: Indigenous History: Culture and Consciousness by Kenneth Adrien.
 Footprints Cusco and The Inca Trail Handbook by Peter Frost and Ben Box
 Jenkins, David "A Network Analysis of Inka Roads, Administrative Centers and Storage Facilities." Ethnohistory, 48:655–685 (Fall, 2001).

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Geographic database of the inca road system from a French university 
Article: "Reinventing the Inca roads: Representations and construction of memory in Peru (2001 – 2011)"
UNESCO World Heritage Centre – Main Inca Road – Qhapaq Ñan

Պատմական ճանապարհներ և ուղիներ
Հին աշխարհ
Տնտեսական պատմություն
Համաշխարհային ժառանգություն Արգենտինայում
Համաշխարհային ժառանգություն Բոլիվիայում
Համաշխարհային ժառանգություն Կոլումբիայում
Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում
Համաշխարհային ժառանգություն Չիլիյում
Համաշխարհային ժառանգություն Էկվադորում
Էկվադորի պատմություն
Չիլիի պատմություն
Բոլիվիայի պատմություն
Պերուի պատմություն
Կոլումբիայի պատմություն
Չիլիի աշխարհագրություն
Բոլիվիայի աշխարհագրություն
Կոլումբիայի աշխարհագրություն
Պերուի աշխարհագրություն
Էկվադորի աշխարհագրություն