Հիրիկ նեղգծային

Հիրիկ նեղգծային (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
10-15 սմ բարձրությամբ կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Տերևները նեղ-մանգաղաձև են, հաճախ` ուժեղ ոլորված։ 4-5 սմ երկարությամբ, 1,5 սմ լայնությամբ ծաղկապատի արտաքին մասերի ետծալը սրագագաթ է, բաց գույնի բարակ մուգ ջղերով, կիսակլորավուն պուտով, իսկ 4-5 (6) սմ երկարությամբ, 1,5-2 սմ լայնությամբ ներքինները` սրածայր, բաց մոխրագույն, մուգ դարչնագույն մանուշակագույն ջղերով։

Տարածվածություն 
Հայաստանում տարածված է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Սիսիան և Գորիս քաղաքների շրջակայք, Վաղատին, Շուրնուխ, Ներքին Հանդ, Շիկահող, Որոտան գետի կիրճ)։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում, Թալիշում, Հարավարևելյան Անատոլիայում և Իրանում։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտիներում` ծովի մակարդակից 800-2000 մ բարձրությունների վրա, լեռնային տափաստանում, շիբլյակում, մարգագետիններում, չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահողի» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Հիրիկազգիներ
Ծածկասերմեր
Դեկորատիվ բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Թունավոր բույսեր