Ալեքսանդրինա գրադարան

Ալեքսանդրինա գրադարան կամ Ալեքսանդրիայի նոր գրադարան (), գրադարան և մշակութային կենտրոն Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում` Միջերկրական ծովի ափին։ Գրադարանը կառուցվել է Ալեքսանդրիայի նշանավոր գրադարանի տեղում, որն ավերվել էր հին շրջանում։

Պատմություն 
Ալեքսանդրիայի հնագույն գրադարանի տեղում նոր գրադարան կառուցելու գաղափարը ծագել էր 1970-ական թվականներին Ալեքսանդրիայի համալսարանի մի խումբ պրոֆեսորների կողմից։ 1980-ական թվականների կեսերին նրանց հաջողվում է Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքին ու ՅՈւՆԵՍԿՕ-ին համոզել գրադարանի կառուցման անհրաժեշտության մասին։

Գրադարանի համար գնվում է հողատարածք, իսկ 1988 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի` այն ժամանակվա նախագահը ներկա է եղել նոր գրադարանի հիմնարկեքին` դնելով անկյունաքարը։ Գրադարանի կառուցման ճարտարապետական մրցույթում հաղթող է ճանաչվել նորվեգական Snøhetta ճարտարապետական ընկերությունը և ավստրիացի ճարտարապետ Քրիստոֆ Կապելեն։ Շենքի կառուցման համար ստեղծվել է կոնսորցիում  Snøhetta-ի գլխավորությամբ, անգլիական և իտալական շինարարական ընկերություններով։

Գրադարանի ֆինանսավորման հարցը լուծվել է Ասուանում կայացած համաժողովի ընթացքում. Իրաքի, Սաուդյան Արաբիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների կառավարությունները տրամադրել են 65 միլիոն դոլար, 27 միլիոն դոլար նվիրաբերել են ևս 26 երկրներ, Եգիպտոսի կառավարությունը տրամադրել է 120 միլիոն դոլար, ֆինանսավորմանը մասնակցել է նաև ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն։

1992 թվականին սկսվել են գրադարանի շինարարության նախնական աշխատանքները, իսկ 1995 թվականին` բուն աշխատանքը, որն ավարտին է հասցվել 2001 թվականին։ 2002 թվականի հոկտեմբերի 16-ին օտարերկրյա բազմաթիվ պետությունների ղեկավարների մասնակցությամբ կայացել է գրադարանի հանդիսավոր բացումը։

Գրադարանում պահպանվում են անգլերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն գրքեր։ 2010 թվականին գրադարանին 500.000 գիրք է նվիրաբերել Ֆրանսիայի ազգային գրադարանը, ինչից հետո Ալեքսանդրինա գրադարանը ֆրանկոֆոն գրադարանների շարքում դարձել է 6-րդը, ամենախոշորը արաբական աշխարհում և Աֆրիկայում ֆրանսերեն գրքերի քանակությամբ։

Շինության  ու գրադարանի առանձնահատկություններ 

Գրադարանը նախատեսված է ութ միլիոն գրքի պահպանման համար։ Գլխավոր ընթերցասրահն ունի 70.000 մ² մակերես կասկադային 11 մակարդակներով։ Համալիրը նաև ներառում է համաժողովների կենտրոն, մասնագիտացված գրադարաններ կույրերի, դեռահասների ու երեխաների համար, երեք թանգարան (Հնությունների, Ձեռագրերի ու Սադատա թանգարաններ), արվեստի չորս պատկերասրահ, ձեռագրերի վերականգնման լաբորատորիա։

Համալիրն աչքի է ընկնում ինքնատիպ ճարտարապետությամբ. նրա հիմքում ընկած է հարավի խորհրդանիշի գաղափարը։ Այն նման է արևի սկավառակին, որը հարավային կողմում մի փոքր բարձրացած է և թեքված հյուսիս։ Դեպի հյուսիս թեքված տանիքի ապակյա մակերևույթի միջոցով գրադարան է թափանցում հյուսիսային լույսը։

Գլխավոր ընթերցասրահը գտնվում է 32 մետրանոց ապակյա տանիքի տակ, որն ուղղված է ծովին արևային ժամացույցի պես և ունի մոտ 160 մ տրամագիծ։ Պատերը պատված են Ասուանի գրանիտով, որի վրա փորագրված են մարդկության 120 տարբեր գրային համակարգեր։

Գրապահոցը գետնի տակ է։ Այնտեղ նախատեսված են միջոցներ օդում առկա ծովային աղի` գրքերի համար կործանարար հետևանքների դեմ։ Ծովից փչող քամուց պաշտպանվելու նպատակով կառուցված է օժանդակ պատ։

Ալեքսանդրինա գրադարանում պահվող աշխատությունների ժողովածուները նվիրաբերվել են աշխարհի տարբեր կողմերից։ Գրադարանին փոխանցված իսպանական փաստաթղթերը վերաբերում են մավրերի տիրապետության շրջանին, Սուեզի ջրանցքի կառուցմանը։ Գրադարանում տեղադրված է Համացանցի արխիվի հայելի։

Ղեկավարություն 
Ներկայիս տնօրենը Իսմայիլ Սիրագելդինն է։ Նա նաև գլխավորում է տնօրենների խորհուրդները, որոնցից յուրաքանչյուրը կցված է հետազոտական ինստիտուտներին ու թանգարաններին։ Նա Նիդերլանդների Վագենինգենի համալսարանի պրոֆեսոր է։

Տես նաև 
 Ալեքսանդրիայի գրադարան

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գրադարանի պաշտոնական կայք
 Ալեքսանդրինա գրադարանի Համացանցի արխիվի հայելին
 Ալեքսանդրինա գրադարանի պատկերներ
 Համալիրի լուսանկարներ
 Ալեքսանդրինա գրադարան։ Հին գրադարանը դառնում է ժամանակակից — иллюстрированная статья
 Ալեքսանդրինա գրադարանի տեսանյութեր

Եգիպտոսի գրադարաններ
Եգիպտոսի մշակույթ
Եգիպտոսի տեսարժան վայրեր