Երբ մենք՝ մահացածներս, արթնանում ենք

«Երբ մենք՝ մահացածներս, արթնանում ենք» (), նորվեգացի դրամատուրգ Հենրիկ Իբսենի վերջին պիեսը՝ մահվանից առաջ։ Պիեսի գործնական անվանումն է «Հարության օր»։

Ստեղծման պատմություն 

Պիեսի մտահղացումը դեռևս 1897 թվականին էր ի հայտ եկել, որի մասին հեղինակը նամակով տեղեկացրել է Գեորգ Բրանդեսին։ Պիեսի վրա աշխատանքները սկսվել են 1899 թվականի փետրվարին, իսկ առաջին անգամ լույս է տեսել միևնույն տարվա դեկտեմբերի 22-ին։ Պիեսի առաջին ցուցադրությունը 1899 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լոնդոնում։

Գործող անձինք 
 պրոֆեսոր Առնոլդ Ռուբեկ՝ ճարտարապետ
 Ֆրու Մայա Ռուբեկ, Առնոլդի կինը
 հանգստավայրի ոստիկան
 Ուլֆհեյմ
 ժամանած կին
 գթության քույր
 ծառաներ, հանգստավայրեր, երեխաներ։

Սյուժե 

Պրոֆեսոր, քանդակագործ Առնոլդ Ռուբեկը և նրա կինը Մայան նոր են վերադարձել ճանապարհորդությունից։ Նրանք արդեն մի քանի տարի է բնակվում են միասին։ Նրանց միջև բացակայում է իրական կապը։ Նրանք վարում են կյանքի ձանձրացուցիչ կենսակերպ և պատրաստվում են մոտ ժամանականերս մեկնել ծովային զբոսանքի։ Ամեն ինչ փոխվում է, երբ Ռուբեկը հանդիպում է իր նախկին մոդել Իրենին, ումից ոգեշնչված նա ստեղծել է իր «Համբարձման օրը» քանդակը, որը տևել է 3-4 տարի։ Այդ ընթացքում նրանց միջև ծագում է էմոցիոնալ իրական կապ։ Սակայն Իրենը լքում է Ռուբեկին՝ չասելով ոչինչ։ Հիմա նա մեղադրում է Ռուբեկին «հոգետանջ» անելու համար՝ քանի որ Ռուբեկը անտեսում էր աղջկան։ Մայան ծանոթանում է արջորս Ուլֆհեյմի հետ։ Բոլոր չորսը մեկնում են լեռնային հանգստավայր, որտեղ Ուլֆհեյմը անտառում փորձում է հմայել Մայային։ Հասկանալով, որ ոչինչ հետ չեն կարող բերել, Իրենը և Ռուբեկը փորձում են կատարել սիմվոլիկ գործողություն՝ բարձրանալ լեռան գագաթը, սակայն նրանք երկուսն էլ մահանում են լավինայի հետևանքով։

Քննադատական կարծիքներ 
Պիեսը ստացել է մի շարք քննադատություններ։ Որոշ քննադատներ պիեսը համարում էին թույլ, ի համեմատություն նախորդների։ Կարծիք էր հայտնվում այն մասին, որ այնտեղ կրկնվում են մտքեր, որոնց վրա հիմնված է եղել «Յուն Գաբրիել Բորկման» պիեսը։ Ջեյմս Ջոյսը, հակառակը, դրականորեն է արձագանքել պիեսի վերաբերյալ՝ համարելով այն Իբսենի լավագույն գործերից մեկը։ Որոշ հետազոտողներ վկայում են, որ պիեսի հիմքում ընկած են Օգյուստ Ռոդենի Կամիլ Կլոդել փոխհարաբերությունները։

Բեմադրություններ 
 Հունվարի 26 — Königliches Hoftheater (Շտուտգարտ)
 Հունվարի 28 — Det Kongelige Teater (Կոպենհագեն)
 Մարտի 17 1900 — Գերմանական թատրոն։ Ռեժ. Էմիլ Լեսինգ։ Գլխ. դերում Լուիզա Դյումոն
 11 հոկտեմբեր 1900 — Խարկովի դրամատիկական թատրոն։
 28 նոյեմբեր 1900 — Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն։ Ռեժիսոր Վ. Ի. Նեմիրովիչ- Դանկովիչ։ 
 2 նոյեմբեր 1901 — Սանկտ Պետերբուրգի նոր թատրոն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Պիեսի թարգմանությունը անգլերեն
 Рецензия Л. Андреева на постановку Московского Художественного театра 1900 г.
 список постановок 

Հենրիկ Իբսենի պիեսներ