Ալեքսանդր Լապշին

Ալեքսանդր Լապշին (կեղծանունը՝ Պուերտո, , ), ռուս-հրեական ծագմամբ հայտնի ճանապարհորդ, բլոգեր, ում LiveJournal-ի էջը հավաքել է ավելի քան 25.000 հետևորդ և հանդիսանում է ամենակարդացվող ռուսալեզու բլոգը։ Համաշխարհային մամուլը սկսել է լայնորեն լուսաբանել նրա գործունեությունը, երբ 2017 թվականին Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում Ադրբեջանի իշխանությունների խնդրանքով ձերբակալվում և արտահանձնվում է Ադրբեջանի Հանրապետություն։ Նրա ձերբակալությունը լարվածություն է ստեղծել հայ-բելառուսական հարաբերություններում, ինչպես նաև դարձել Իսրայելի և Ռուսաստանի արտաքին հարաբերությունների օրակարգի թեմա։

Կենսագրություն 
Ալեքսանդր Լապշինը ծնվել է Սվերդլովսկ (ներկայիս Եկատերինբուրգ) քաղաքում 1976 թվականին ռուս-հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը ազգությամբ ռուս էր, իսկ մայրը՝ հրեա։ 13 տարեկան հասակում ընտանիքի հետ մշտական բնակության նպատակով մեկնել է Իսրայել։ Սովորել է հրեական դպրոցում, որը ավարտելուց հետո զորակոչվել իսրայելական բանակ։ Ծառայության տարիներին եղել է իսրայելա-արաբական հակամարտության թեժ կետերում՝ Գազայի հատվածում, իսրայելա-լիբանանյան սահման։ Զորացրվելուց հետո սովորել է մի շարք բարձրագույն կրթական հաստատություններում՝ ստանալով «Ծրագրավորում» և «Բիզնեսի կառավարում» մասնագիտություն։ Շուրջ մեկ տարի սովորել է ԱՄՆ-ում։ Ուսանողական տարիներին աշխատել է տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի օդանավակայանում որպես անվտանգության աշխատակից։

2003—2008 թվականներին բնակվել է Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում՝ զբաղվելով անշարժ գույքի և արժեթղթերի վերավաճառքով։ 2006 թվականին դեպի Իսրայել կատարած ճանապարհորդության ժամանակ ձերբակալվել է Սիրիա կատարած այցի մեղադրանքով. ըստ իսրայելական օրենսդրության՝ Սիրիա այցելությունը համարվում է քրեորեն պատճելի արարք։ Որոշ ժամանակ անց ազատ է արձակվում անբավարար փաստեր չլինելու պատճառով։ Բնակվելիս է եղել Իսրայելի ծայրամասային բնակավայրում, որը սահմանակից է Լիբանանին։

Ճանապարհորդություններ 
Ալեքսանդր Լապշինը ռուս ամենաակտիվ ճանապարհորդներից է համարվում։ Նա այցելել է ավելի քան 126 երկիր, ընդ որում, այդ երկրներից շատերը այցելել է մի քանի անգամ՝ ուսումնասիրելով վերջիններիս պատմությունը, մշակույթը, ազգային առանձնահատկությունները։ Նրա ընտրած ճանապարհորդական ամենաակտիվ ուղղությունը Մերձավոր Արևելքն ու Արևելյան Եվրոպան է։ Այցելել է Եվրոպայի բոլոր երկրները։

Սովորաբար ճանապարհորդությունների է մեկնում վարձակալած ավտոմեքենայով։ Նրա ուղևորությունների մեծ մասի բյուջեն կարելի է համարել միջին կարգի։ Ավտոմեքենաների վարձակալության համար ծախսել է օրական 20-30 ԱՄՆ դոլար, իսկ գիշերակացի համար՝ 30-40 ԱՄՆ դոլար։ Ինքնաթիռային ծառայություններից օգտվելիս նախընտրույթունը տալիս է մատչելի ավիաընկերություններին (լոուկոստերներ)։

Քաղաքացիության ընդունում 
Ալեքսանդր Լապշինի սիրած զբաղմունքներից է տարբեր երկրների քաղաքացիություն ստանալու փորձերը։ Բացի Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի լինելուց, նա նաև հանդիսանում է Իսրայելի քաղաքացի, նա ունի նաեւ Ուկրաինայի քաղաքացիություն.:

Աշխարհայացք 
Ճանապարհորդ Ալեքսանդր Լապշինը հրապարակային քննադատության է ենթարկում տարբեր երկրների՝ հատկապես Իսրայելի պետական պաշտոնյաներին և իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչներին, քանի որ ըստ նրա՝ վերջիններս իրենց թղթաբանական գործընթացով և օրենքները լիարժեք չկատարելով խոչընդոտում են ճանապարհորդներին իրենց ուղևորությունների ժամանակ։ Նրա կարծիքով պետական աշխատողի հետ հանդիպմանը պետք է գնալ թաքցված ձայնագրիչով, որի ձայնագրությունը հնարավոր կլինի ըստ անհրաժեշտության օգտագործել։ Նա մի քանի անգամ դատի է տվել պետական մարմինների և առանձին աշխատակիցների, այդ թվում՝ Իսրայելի անվտանգության նախարարությանը 2006 թվականին իրեն ձերբակալելու, ինչպես նաև Ուկրաինայի Ներքին գործերի նախարարությանը՝ Ուկրաինական քաղաքացիությունից զրկելու համար։ Երկարատև դատական գործընթացի մեջ է եղել ընդդեմ Հայֆայում ՌԴ հյուպատոսության հետ՝ նրանց մեղադրելով անօրինական դրամահավաքություն կատարելու հանգամանքով։

Այցելություն Արցախ 
Ալեքսանդր Լապշինը իր ճանապարհորդությունների ընթացքում բազմիցս այցելել է Արցախ, Հայաստան և Ադրբեջան, արտահայտել իր դիրքորոշումը այդ երկրների պատմական, մշակութային հարցերի շուրջ, անդրադարձել հայ-ադրբեջանական հակամարտությանը։ Իր միկրոբլոգում քննադատության է ենթարկել Ադրբեջանի վարած քաղաքականությունը, Արցախ այցելելու համար մարդկանց հետապնդելու համար։ Բլոգերի անունը արդեն 2011 թվականին Արցախ այցելելու համար հայտնվել էր Ադրբեջանի «սև ցուցակում»։

Ադրբեջանական իշխանությունների հետ խնդիրն ավելի սրվեց, երբ 2015 թվականին Լապշինին հաջողվեց ուկրաինական անձնագրով Վրաստանից Ադրբեջան այցելել։ Այդ ժամանակ նա չէր ձերբակալվել, քանի որ ուկրաինական անձնագրում Ալեքսանդր անունը գրված էր ուկրաիներեն որպես «Օլեքսանդր»։

Ձերբակալություն 
2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ի գիշերը Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից հետախուզվող Ա.Լապշինը Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում ձերբակալվում է։ Ադրբեջանը նրան մեղադրում է Արցախ այցելելու համար, ինչը այդ երկրում համարվում է հանցագործություն։

Արտահանձնում 
2017 թվականի հունվարի 17-ին Բելառուսի Հանրապետության գլխավոր դատախազի տեղակալը որոշում է կայացրել բավարարել Ադրբեջանի Հանրապետության գլխավոր դատախազության խնդրանքը Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջանի իրավապահ մարմիններին հանձնելու վերաբերյալ։ Հունվարի 26–ին Մինսկի դատարանն էլ մերժել էր Ա.Լապշինի փաստաբանների բողոքը։

2017 թվականի փետրվարի սկզբին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն ակնարկել էր, որ Ա. Լապշինը պետք է հանձնվի Ադրբեջանին։ Այդ հարցազրույցից կարճ ժամանակ անց` փետրվարի 6-ի գիշերը, բլոգերը հատուկ չվերթով տեղափոխվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքու, որտեղ տեսախցիկների առջև հատուկ նշանակության ստորաբաժանման ուղեկցությամբ տեղափոխվում է պահման վայր։

2017 թվականի հուլիսի 20-ին Լապշինը դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման։

Միջազգային արձագանք 
Նախքան արտահանձնումը

Հունվարի 19-ին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ ՌԴ-ն դեմ է լրագրողների կամ այլ անձանց կողմից այս կամ այն տարածքների այցելությունը քրեականացնելուն։ Լապշինի գործին միջամտել է նաև Իսրայելը։ Վերջինս դիվանագիտական ճանապարհներով պահանջում է Բաքվից կասեցնել բլոգերի քրեական հետապնդումը։

Արտահանձնումից հետո

Միջազգային «Ամնեսթի Ինթերնեշնլ» իրավապաշտպան կազմակերպությունը 2017 թվականի փետրվարի 10-ին հայտարարություն է տարածել, որտեղ մասնավորապես ասվում է.

Համաներում 
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է հրամանագիր Ալեքսանդր Լապշինին համաներում շնորհելու մասին։ Լապշինը մոր՝ Բելա Լապշինայի հետ Բաքու-Թել Ավիվ չվերթով մեկնել է Իսրայել։

Ազատվելուց հետո Լապշինը իր բլոգում գրառում է կատարել «Հայեր, դիմացեք, ադրբեջանցիները ցանկանում են ձեզ մահացած տեսնել» թեմայով։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ 

Ռուս ճանապարհորդներ
Հրեա ճանապարհորդներ
1976 ծնունդներ
Եկատերինբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Ռուս բլոգերներ