Գորշ վզիկ

«Գորշ վզիկը» (), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ նկարահանված Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի համանուն հեքիաթի հիման վրա 1948 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկն ու Վլադիմիր Պոլկովնիկովը, որոնց միավորում էին ստեղծագործական միանման ձգտումները, մուլտֆիլմի վրա աշխատելիս գտել են սեփական ոճը։

Սյուժե 
Մուլտֆիլմը պատմում է այն մասին, թե կյանքում ինչքան կարևոր է ընկերությունը։

Մի անգամ Գորշ վզիկ անունով բադիկը փրկում է նապաստակին, որի վրա հարձակվել էր աղվեսը։ Նապաստակը մնում է ողջ ու անվնաս, բայց աղվեսը ջարդում է բադի թևը, և վերջինս չի կարողանում մյուս թռչունների հետ չվել հարավ։ Գորշ վզիկը մնում է ձմեռելու սառցահալատեղում, որն օրեցօր սառչում էր ու փոքրանում։ Աղվեսը հաճախ էր գնում այնտեղ՝ սպասելով ջրի վերջնական սառչելուն, որպեսզի բռնի բադին։ Գորշ վզիկն ստիպված է լինում պայքարել իր կայնքի համար՝ փրկվելով չարամիտ աղվեսից, սակայն նապաստակի ու խլահավի հետ իր ընկերության շնորհիվ նրան հաջողվում է խուսափել գիշատչի կեր դառնալուց։

Տարբերություններ գրքից 
 Ի տարբերություն Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի գրքի՝ մուլտֆիլմում բացակայում են մարդիկ։
 Մուլտֆիլմում Գորշ վզիկի թևը կոտրվում է աղվեսի թաթի հարվածից, իսկ գրքում աղվեսը կծում է բադի թևն ու կոտրում այն։
 Մուլտֆիլմում ավելացված են Գորշ վզիկի ապաքինումն ու աղվեսի հետ հաշվեհարդարը ներկայացնող էպիզոդներ։

Ստեղծողներ

Դերերը հնչյունավորել են

Մրցանակներ 
«Գորշ վզիկը» մուլտֆիլմն արժանացել է մրցանակների մի շարք փառատոններում.
 1949 – Մարիանսկե Լազնեի IV միջազգային կինոփառատոն (Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն) – Մրցանակ երեխաների համար նախատեսված լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար,
 1949 – Չեխոսլովակիայի քաղաքներում աշխատողների II միջազգային կինոփառատոն – Մրցանակ լավագույն մանկական ֆիլմի համար,
 1952 – Բոմբեյի միջազգային կինոփառատոն – «Մարմարե սկահակ» մրցանակ։

Քննադատական արձագանքներ 
«Խորհրդային կինոյի պատմության ուրվագծերում» (հատոր 3) նշված է, որ մուլտֆիլմը որոշիչ է եղել մուլտիպլիկացիայի ժանրի զարգացման հարցում մի քանի տարվա ընթացքում։ «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի առաջին տնօրեն Նիկոլայ Կիվան ֆիլմը գնահատել է որպես «սրտառուչ, ոճի տեսանկյունից խիստ զուսպ, մեղմ, քնարական, հոգեբանորեն ստույգ»։ Քննադատ Լարիսա Մալյուկովան 2013 թվականի իր գրքում նշել է.

«Պոլկովնիկովի ու Ամալրիկի «Գորշ վզիկը» (1948) մինչ այժմ հիացնում է ապշեցուցիչ գրաֆիկայով, մեղմ գունապնակով, որում անհավատալի կերպով փոխանցվել է տրամադրությունների նուրբ գամման... Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանի ամենաապշեցուցիչ, մարդկային ու դրամատիկ ֆիլմերից մեկն աչքի է ընկնում ...կերպարների հոգեբանական նուրբ մշակմամբ»։

Թողարկումներ 
Մուլտֆիլմը բազմիցս թողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներում.
 «Սիրելի հեքիաթ։ Գորշ վզիկ» , «Սոյուզմուլտֆիլմ»),
 «Անտառային հեքիաթներ» (, «Սոյուզմուլտֆիլմ»)։

Վերականգնում և վերահնչյունավորում 
2001 թվականին մուլտֆիլմը վերականգնվել է ու նորից հնչյունավորվել «Студия АС» և «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրաման, հնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ (Իրինա Մալիկովա, Տատյանա Կանաևա, Վիտալի Օվանեսով, Յուլիեն Բալմուսով)։ Վերահնչյունավորումը խիստ բացասական  է գնահատվել հեռուստադիտողների մեծ մասի, ինչպես նաև պրոֆեսիոնալ միության անդամների կողմից։ Վերականգնման որակը նույնպես երբեմն քննադատության է արժանացել։ Այդ տարբերակը թողարկվել է DVD-ով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
  Г. Берёзко «Серая шейка» с. 137-156.
  Книжная серия: «„Союзмультфильм“ представляет»: впервые легендарные мультфильмы в книгах!

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 «Գորշ վզիկը» մուլտֆիլմը Յութուբում
 Елена Кузнецова. «„Серая шейка“: две судьбы одной утки».  // nashfilm.ru

Խորհրդային մուլտֆիլմեր
«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
1948 մուլտֆիլմեր
Մուլտֆիլմեր թռչունների մասին
Վլադիմիր Պոլկովնիկովի մուլտֆիլմեր
Լեոնիդ Ամալրիկի մուլտֆիլմեր