Խալազիոն

Խալազիոն,  ճարպագեղձի խցանված հանգույց կոպեզրի վրա։ Սովորաբար գտնվում է կոպեզրի մեջտեղում, կարմիր է և ոչ ցավոտ։ Հայտնվում է աստիճանաբար՝ մի քանի շաբաթվա ընթացքում։

Խալազիոնն առաջանում է գեղձերի կարծրացած յուղերով խցանման հետևանքով։ Խցանված գեղձը սովորաբար մեյբոմյան գեղձն է, բայց կարող է լինել նաև Զեյսի գեղձը։ Գարիկը (հորդեոլում) և հարակնակապճային ցելյուլիտը կարող են նման լինել։ Գարիկը սովորաբար ավելի հանկարծակի է առաջանում, ցավոտ է և տեղակայված է կոպի եզրին։ Ցելյուլիտը նույնպես սովորաբար ցավոտ է։

Բուժումը սկսում են տաք կոմպրեսներով։ Եթե դա արդյունավետ չէ, կատարվում է ստերոիդներով ներարկում  վնասվածքի մեջ։ Եթե այն չափերով խոշոր է, կարող է առաջարկվել կտրվածք և դրենաժավորում։ Հիմնականում այդ հիվանդության հանդիպելու հաճախականության պատճառը անհայտ է ։ «Chalazion» տերմինը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «փոքր կարկուտ»։

Նշաններ և ախտանիշներ 

 Կոպեզրի անցավ այտուց
 կոպերի չափավոր բորբոքում
 ուժեղացած արցունքահոսություն
 կոպի ծանրություն
 շաղկապենու կարմրություն

Բարդություններ 
Խոշոր խալազիոնը կարող է առաջացնել աստիգմատիզմ՝ եղջերաթաղանթի ճնշման հետևանքով։

Աչքի լազերային վիրաբուժությունը իրենից ներկայացնում է եղջերաթաղանթի ձևավորում դրա մասերը այրելու միջոցով, ինչը թուլացնում է դրա կառուցվածքը և հետվիրահատական շրջանում, նույնիսկ փոքր խալազիոնի հեռացումից հետո, հիվանդների եղջերաթաղանթը  հակված է դեֆորմացիաների։

Բարդությունները, ներառյալ հիպոպիգմենտացիան, կարող են առաջանալ ստերոիդային ներարկումների արդյունքում։

Նույն տեղում կրկնվող խալազիոնը երբեմն կարող է լինել ճարպագեղձերի բջիջների քաղցկեղի ախտանիշ։
Երբեմն, որպես վերջին միջոց, կատարվում է վիրահատություն։ Կոպը անզգայացնում են տեղային կերպով, սեղմիչը դրվում է կոպի վրա, այնուհետև կոպը շրջվում է, կոպի ներսի մասում կատարվում է կտրվածք, խալազիոնը չորացվում է և քերվում է կյուրետով։ Վերին կոպի սպին կարող է անհանգստություն պատճառել, քանի որ որոշ հիվանդներ թարթելիս զգում են այն։ Իհարկե, քանի որ գործողությունները ինվազիվ են և վնասում են առողջ հյուսվածքները (օրինակ, թողնում են սպի կամ նույնիսկ հնարավոր է  առաջանա բլեֆարիտ), միշտ նախընտրելի է ավելի քիչ տրավմատիկ բուժումը։ Խալազիոնը կարող է կրկնվել, երբ աչքը նախատրամադրված է, և վիրահատական միջամտությունը ամեն անգամ հնարավոր չէ։ Այսպիսով, վիրահատությունը պետք է դիտարկել որպես վերջին միջոց, որը կիրառվում է խալազիոնով հիվանդների 5%-ի մոտ։

Խցանված մեյբոմյան գեղձերը կարելի է բուժել նաև տաք սրբիչներով, որոնք փափկեցնում են գեղձի յուղերը։

Ախտորոշում
Խալազիոնը կամ մեյբոմյան հանգույցը կարող է սխալմամբ ընդունվել որպես գարիկ(հորդեոլում)։

Տարբերակիչ ախտորոշում
 Ճարպագեղձի ադենոմա
 Ճարպագեղձի կարցինոմա
 Սարկոիդ գրանուլոմա
 Օտար մարմնի գրանուլոմա

Բուժում 

Տեղային հակաբիոտիկ աչքի կաթիլները կամ քսուքը (օրինակ՝ քլորամֆենիկոլը) երբեմն օգտագործվում են նախնական սուր վարակի համար, բայց խալազիոնի բուժման մեջ դեր չունեն։ Խալազիոնը հաճախ անհետանում է առանց հետագա բուժման՝ մի քանի ամսվա ընթացքում, և լիովին ներծծվում է երկու տարվա ընթացքում։ Բուժումը հնարավոր է հեշտացնել՝ կիրառելով տաք կոմպրես օրական 4 անգամ 15 րոպե տևողությամբ։ Այն օգնում է փափկեցնել կարծրացած յուղը, որը խցանում է ծորանը։

Եթե այն շարունակ ընդլայնվում է կամ չի հաջողվում բուժել մի քանի ամսվա ընթացքում, ավելի փոքր վնասվածքները կարող են ներարկվել կորտիկոստերոիդով, կամ ավելի մեծերը կարող են հեռացվել վիրահատական եղանակով՝ տեղային անզգայացմամբ։ Դա սովորաբար արվում է կոպի տակից՝ մաշկի վրա սպիից խուսափելու համար։ Եթե խալազիոնը գտնվում է անմիջապես կոպի արտաքին հյուսվածքի տակ, այնուամենայնիվ, վերևից հեռացումը կարող է ավելի նպատակահարմար լինել, որպեսզի կոպը ավելորդ չվնասվի։ Կոպի մաշկը սովորաբար լավ է վերականգնվում՝ առանց որևէ տեսանելի սպի թողնելու։ Կախված խալազիոնի կառուցվածքից, հեռացման կարգը կարող է տարբեր լինել․ եթե հեղուկ նյութը հեշտությամբ հեռացվում է նվազագույն ներթափանցմամբ՝ պարզապես  ճնշում գործադրելով շրջակա հյուսվածքի վրա, ապա կարծրացված նյութը սովորաբար պահանջում է ավելի մեծ կտրվածք, որի միջոցով հնարավոր է դուրս բերել այն։ Մեծ խալազիոնի հեռացումը կարող է հանգեցնել կոպի շուրջը տեսանելի հեմատոմայի, որը երեք-չորս օրվա ընթացքում վերանում է, մինչդեռ այտուցը կարող է ավելի երկար մնալ։ Խալազիոնի հեռացումը ամբուլատոր գործողություն է և սովորաբար տևում է ոչ ավելի, քան տասնհինգ րոպե։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր վարակի և կոպի լուրջ վնասվածքի պատճառով նման գործողությունները պետք է իրականացվեն միայն համապատասխան մասնագետի կողմից։

Խալազիոնը կարող է կրկնվել, այդ դեպքում, ուռուցքը բացառելու համար,  այն ենթարկում են բիոպսիայի։

Վիրահատություն

Խալազիոնի հեռացումը պարզ վիրահատություն է և մարդը կարիք չունի հիվանդանոցում մնալու և հետագա բժշկական օգնության։

Խալազիոնի հեռացման վիրահատություն իրականացվում է տեղային կամ ընդհանուր անզգայացմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ընդհանուր անզգայացումն իրականացվում է երեխաների համար, որպեսզի նրանք մնան անշարժ և աչքի որևէ վնասվածք չառաջանա։ Տեղային անզգայացումն օգտագործվում է մեծահասակների մոտ և իրականացվում է կոպի մեջ փոքր ներարկումով։ Ներարկման ցավը նվազեցվում է անզգայացնող կրեմի օգնությամբ, որը կիրառվում է տեղային ձևով։

Խալազիոնը կարող է հեռացվել երկու եղանակներով` կախված հանգույցի չափից։ Համեմատաբար փոքրիկ խալազիոնը հեռացնում են կոպեզրի հետևից կատարված փոքր կտրվածքով։ Վիրաբույժը բարձրացնում է կոպը՝ հետևի մակերևույթին հասնելու համար և կտրում է մոտ 3 մմ խալազիոնի վերին մասից։ Այնուհետև գունդը հեռացվում է, և կիրառվում է ճնշում մի քանի րոպեով՝ դադարեցնելու համար վիրահատության արդյունքում առաջացած արյունահոսությունը։ Փոքր խալազիոնի վիրահատությունը չի պահանջում կարեր, քանի որ կտրվածքը կոպի հետևի մասում է, ուստի կտրվածքը տեսանելի չէ և կոսմետիկ արդյունքը գերազանց է։

Խոշոր խալազոնը հեռացվում է կոպի առջևում կատարվող կտրվածքի միջոցով։ Խոշոր խալազիոնը սովորաբար սեղմում է կոպի մաշկը, և դա է հիմնական պատճառը, որ բժիշկները նախընտրում են հեռացնել դրանք այս եղանակով։ Կտրվածքը սովորաբար լինում է ոչ ավելի, քան 3 մմ, և այն կատարվում է խալազոնի վերևում։ Գունդը հանվում է, այնուհետև սեղմվում է կտրվածքի վրա` արտահոսքը կանխելու համար։ Այս տեսակի վիրահատությունը փակվում է շատ նուրբ կարերով։ Դրանք տեսանելի չեն և սովորաբար հեռացվում են վիրահատությունը կատարելուց հետո մեկ շաբաթվա ընթացքում։ Չնայած խալազիոնը հազվադեպ է վտանգավոր, սովորաբար խալազիոնը կամ դրա մի մասը ուղարկվում է լաբորատորիա` հետազոտություն կատարելու համար։

Երբ դիտարկվում է խալազիոնի վիրահատությունը, հիվանդներին, ովքեր ընդունում են ասպիրին կամ որևէ այլ հեմոստազի վրա ազդող դեղամիջոցներ, խորհուրդ է տրվում դադարեցնել դրանք վիրահատությունից մեկ շաբաթ առաջ, քանի որ դրանք կարող են հանգեցնել անվերահսկելի արյունահոսության։ Վիրահատությունից առաջ իրականացվում են մի քանի թեստեր՝ համոզվելու համար, որ հիվանդը լավ վիճակում է վիրահատության համար։

Հազվադեպ հիվանդները գիշերում են հիվանդանոցում` խալազիոնի վիրահատությունից հետո։ Սա ներառում է դեպքեր, երբ առաջացել են բարդություններ և հիվանդին պետք է վերահսկել։ Վիրահատությունից հետո հիվանդները հիմնականում կարող են վերադառնալ տուն։

Վերականգնման գործընթացը հեշտ է և բավականին արագ։ Հիվանդների մեծ մասը զգում է աննշան անհանգստություն աչքի մեջ, որը հեշտությամբ կարելի է վերահսկել՝ ցավազրկող դեղեր ընդունելով։ Այնուամենայնիվ, հիվանդներին խորհուրդ է տրվում խուսափել աչքը ջրով լվանալուց վիրահատությունից հետո 10 օրվա ընթացքում։ Նրանք կարող են լվացվել, լողանալ կամ ցնցուղ ընդունել, բայց պետք է զգույշ լինեն, որպեսզի տարածքը մնա չոր և մաքուր։ Դիմահարդարումը թույլատրվում է վիրահատությունից առնվազն մեկ ամիս հետո։ Հիվանդներին խորհուրդ է տրվում առնվազն ութ շաբաթ տևողությամբ կոնտակտային ոսպնյակներ չկրել, որպեսզի խուսափեն վարակներից և հնարավոր բարդություններից։

Սովորաբար հիվանդները ստանում են աչքի կաթիլներ՝ կանխելու համար աչքի վարակը և այտուցը, ինչպես նաև ցավազրկողներ, որոնք օգնում են նրանց հաղթահարել ցավն ու անհարմարության զգացումը կոպերում ու աչքում։ Ցավը վերահսկելու համար օգտագործվում է պարացետամոլը (ացետամինոֆեն)՝ ասպիրինի փոխարեն։ Բացի այդ, վիրահատությունից հետո, օգտագործվում է պաշտպանիչ պլաստիկ վահան աչքը ճնշելու համար` արյունահոսությունը կանխելու համար, այն կարելի է հեռացնել վիրահատությունից 6-8 ժամ հետո։

Խալազիոնի վիրահատությունը տարած անձինք, սովորաբար պետք է այցելեն իրենց ակնաբույժին՝ հետվիրահատական ստուգումների համար վիրահատությունը կատարելուց երեք-չորս շաբաթ անց։ Նրանք կարող են սկսել վարել վիրահատությունից մեկ օր հետո և վերադառնալ աշխատանքի մեկ կամ երկու օրվա ընթացքում։

Խալազիոնի վիրահատությունը անվտանգ է և բարդություններ հազվադեպ են լինում։ Լուրջ բարդությունները, որոնք պահանջում են տարբեր այլ գործողություններ, նույնպես շատ հազվադեպ են։ Հավանական բարդությունները ներառում են վարակ, արյունահոսություն կամ խալազիոնի ռեցիդիվ։

Ծանոթագրություններ 

Աչքի հիվանդություններ