Հարձակում Օտտավայում թուրքական դեսպանության վրա

Զինյալների հարձակումը Օտտավայում թուրքական դեսպանության վրա, ահաբեկչություն, որը տեղի է ունեցել Կանադայի Օտտավա քաղաքում, 1985 թ․ մարտի 12-ին։ Իրականացվել է Հայ հեղափոխական բանակի կողմից ընդդեմ թուրքական դիվանագիտական առաքելության։

Հարձակումը 
Հարձակումը դեսպանատան վրա սկսվել է առավոտյան 7-ից մի քանի րոպե առաջ։ Զինյալները վարձակալված բեռնատարով ժամանեցին դեսպանության դարպասների մոտ։ Նրանք ցատկեցին դարասների վրայով և սկսեցին կրակել թիկնապահների խցիկի վրա։ Այդ ժամանակ խցիկում գտնվում էր 31-ամյա Քլոդ Բրյունելը, Օտտավայի համալսարանի ուսանող, ով աշխատում էր Pinkerton’s մասնավոր ընկերությունում։ Երբ սկսվեց հարձակումը, Բրյունելը հաղորդեց արտակարգ իրավիճակի մասին իր պետին և դուրս եկավ խցիկից, որպեսզի ձերբակալի զինյալներին։ Նա հասցրեց կրակել նրանց ուղղությամբ 4 անգամ, սակայն ինքը ստացավ երկու գնդակ կրծքավանդակին, որոնք տեղում սպանեցին նրան։

Ինքնաշեն հզոր ռումբով զինյալները պայթեցրեցին դեսպանության դուռը։ Հայտնվելով ներսում, նրանք գերի վերցրեցին թուրք դեսպանի կնոջը, նրա 10-ամյա աղջկան և դեսպանատան անդամներին, ընդհանուր 12 մարդու։ Ջոշկուն Կիրջան հասցրեց փախչել երկրորդ հարկի լուսամուտից, կոտրելով իր աջ ձեռքը, աջ ոտքը և կոնքը։

Ոստիկանությունը արձագանքեց գրեթե րոպեական, հայտնվելով 3 րոպեից։ Լրագրողների հետ հեռախոսային զրույցների ժամանակ զինյալները պահանջում էին, որպեսզի 
պատանդների ազատման դիմաց Թուրքիան ճանաչեր 1915 թ. հայոց ցեղասպանությունը և հետ վերադարձներ թուրքիայի կողմից բռնագրավված հայկական տարածքները։ Զինյալները իրենց հայտարարում էին Հայ հեղափոխական բանակի անդամներ։ Չորս ժամ անց զինյալները ազատ արձակեցին բոլոր պատանդներին և հանձնվեցին, գցելով զենքը և դուրս գալով շենքից բարձրացված ձեռքերով, խնդրելով ոստիկաններին չկրակել։

Նախապատմությունը 
Սա արդեն երրորդ հարձակումն էր հայերի կողմից Օտտավայում թուրք դեսպանի վրա վերջին 3 տարում։ 1982 թ. ապրիլին կոմերցիոն դեսպանության խորհրդական Կանին Գյունգերը իր ավտոտնակում ստանալով մի քանի գնդակ կաթվածահար եղավ, անմիջապես դրա պատասխանատվությունն իր վրա վերցրեց Ասալան։ Չորս ամիս անց, 1982 թվականի օգոստոսին, ռազմական կցորդ գնդապետ Ատիլլա Ալտիկատն աշխատանքի գնալիս գնդակահարվեց, դրա պատասխանատվությունն իրենց վրա վերցրեցին Հայոց ցեղասպանության հանդեպ արդար հարաբերությունների զինյաներ։

Բացի դրանից, 1973—1994 թթ. հայ զինյալները կատարեցին մի շարք հարձակումներ Թուրքիայի բնակիչների վրա, այդ թվում՝ թուրք դեսպանների վրա տարբեր երկրներում։

Դատավարությունը և վճիռը 
Հարձակման մասնակիցներն էին՝
 Գեվորգ Մարաչելյանը, 35 տարեկան, Լասալ քաղաքի բնակիչ, Քվեբեկ 
 Րաֆի Փանոս Թիթիցյան, 27 տարեկան, Սկարբրոկո քաղաքի բնակիչ, Օնտարիո (նահանգ),
 Հովհաննես Նուբարյան, 30 տարեկան, Մոնրեալ քաղաքի բնակիչ, Քվեբեկ։

Բոլոր երեքն էլ մեղարդվեցին առաջին աստիճանի սպանության մեջ։ Նաև նրանք մեղադրվեցին դիվանագիտական տարածքի վրա հարձակման համար, ստեղծելով վտանգ դեսպանի կյանքի համար, տարածքի պայթեցման, անօրինական հրաձգային զենք և պայթուցիկ կրելու մեջ։ Փաստաբան Արսլանյանը, պաշտպանելով երկու ամբաստանյալներին, հայտարարեց, որ նրանք անմեղ են։ Պարզ է, ասաց Արսլանյանը լրագրողներին, «որ դա հանցանք չէ, այլ քաղաքական ակցիա» ։

Մի տարի անց, 1986 թ. հոկտեմբեր 14-ին, սկսվեց դատավարությունը։ Երդվյալ ատենակալների կոլեգիան Օնտարիոյի բարձրագույն դատարանը մտորումների մեջ էր 8 ու կես ժամ, ինչից հետո ճանաչեց երեքին էլ մեղավոր առաջին աստիճանի սպանության համար։ Դատավոր Դևիդ Ուոտտը դատապարտեց երեքին էլ ցմահ բանտարկության 25 տարի առանց ներման իրավունքի։

2005 թ.  փետրավարի Կանադայի ազգային ներումների կոմիսսիան թույլ տվեց դատապարտվածներից մեկին՝ Մարաչելյանին, այցելել իր ընտանիքին 20 տարվա ընթացքում առաջին անգամ ։ Հաջորդ կես տարվա ընթացքում նման հնարավորություն տրվեց իրեն ևս երկու անգամ, ընդ որում նրան ուղեկցում էր ուղղիչ հիմնարկի սպա։

Մարաչելյանը և Նուբարյանը ազատ արձակվեցին 2010 թ. փետրվարի 19-ին, Րաֆի Թիթիցյանը ազատ արձակվեց 2010 թվականի ապրիլին, և հենց այդ պահին ուղևորվեց Հայաստան, որտեղ բնակվում էր իր ընտանիքը։

Հետևանքները 
Հարձակումը դարձավ մեծ միջազգային սկանդալ Կանադայի համար։ Մի քանի տարվա ընթացքում Օտտավայում արտասահմանյան դեսպանությունները խնդրում էին Կանադայի կառավարությանը բարձրացնել անվտանգությունը, սակայն անարդյունք։ Թուրքիան Օտտավան հայտարարեց որպես թուրք դեսպանների համար ամենավտանգավոր տեղերից մեկը աշխարհում։

Կանադային պահանջվեց ստորաբաժանում, որը կարող է պայքարել լավ զինված և ագրեսիվ զինյալների դեմ։ Դեսպանությունում իրադարձությունները հանգեցրեցին, ընդահնուր հաշվով, 2-րդ Միավորված օպերատիվ խմբի ստեղծմանը։

Քլոդ Բրյունելը հետմահու պարգևատրվեց Քաջության աստղով, քանի որ ձերբակալեց հարձակվողներին, թույլ տվեց փախչել թուրք դեսպանին։

Տես նաև 
 Սարաևում ԱՄՆ-ի դեսպանատան գնդակոծում (2011)

Ծանոթագրություններ 
 

Ահաբեկչական գործողություններ Կանադայում
1985 ահաբեկչական գործողություններ
Հայկական զինյալ խմբերին վերագրվող ահաբեկչական հարձակումներ
Օտտավա
Հայկական ցեղասպանության արդարադատության մարտիկներ
Հարձակում Օտտավայում թուրքական դեսպանության վրա, 1985
Հարձակում Օտտավայում թուրքական դեսպանության վրա, 1985
Օտտավայի պատմություն
Թուրք-կանադական հարաբերություններ
1985 սպանություններ
Թուրքիա
20-րդ դարը Օտտավայում
Հանցագործությունը Օտտավայում
Հայ ազգայնականների հարձակողական գործողություններ