Ջումա մզկիթ (Շամախի)

Ջումա մզկիթ (), 8-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Շամախիում։ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում ամենահին մզկիթն է ։ Իսկ Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում ամենահին մզկիթը, Դերբենտի Ջումա մզկիթից հետո ։

Մզկիթը գրանցվել է Ադրբեջանի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության կողմից `որպես հանրապետական նշանակության պատմական և մշակութային հուշարձան։

Պատմություն

Մզկիթը կառուցվել է 743-744 թվականներին՝ Արաբական տիրապետության ժամանակ։ Ներկա մզկիթը կառուցվել է արաբական ժամանակաշրջանի հնագույն մզկիթի տեղում։ Շամախիի Ջումա մզկիթը պատկանում է Շիրվան-Ապշերոնի ճարտարապետական դպրոցին։ Մզկիթը կառուցված է Խորասանի կառավարիչ Աբու-Մուսլիմի իշխանության ժամանակաշրջանում։

1902 թվականի երկրաշարժը լուրջ վնաս հասցրեց Շամախիին։ Երկրաշարժի ժամանակ մզկիթը վնասվել է։ Ջումա մզկիթի առաջին վերակառուցումը սկսվեց 12-րդ դարի վերջին։ 
Մզկիթի երկրորդ վերակառուցումը տեղի ունեցավ 17-րդ դարում, Սեֆյանների դարաշրջանում։ 1859 թվականի երկրաշարժի ժամանակ մզկիթը վնասվել է։ Մզկիթի վերակառուցումն իրականացվել է Գասիմ բեկ Հաջիբաբաբեկովի կողմից 1860 թվականին։ 1909 թվականին մզկիթը ամբողջությամբ վերակառուցվել է հայտնի ճարտարապետ Իոսիֆ Պլոշկոյի կողմից։

2009 թվականի դեկտեմբերին նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է «Շամախի Ջումա մզկիթը» վերականգնելու հրամանը։

Ծանոթագրություններ 

Ադրբեջանի մզկիթներ