Սառա Դավթյան

Սառա Աբրահամի Դավթյան (), հայ հոգեբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1966)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1961)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։

Կենսագրություն 
Սառա Դավթյանը ծնվել է թիֆլիսցի ձեռնարկատեր և հասարակական-քաղաքական գործիչ Աբրահամ Գրիգորիի Դավիդով-Դավթյանի և տնային տնտեսուհի Նինա Հակոբի Դավիդովա-Դավթյանի ընտանիքում։ 1915-1926 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Հովնանյան վարժարանում։ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 1937-1939 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնի ասպիրանտուրայում (Ա. Զայցևի ղեկավարությամբ)։ 1939-1960 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում, եղել է ասիստենտ, 1955 թվականից՝ դոցենտ, միաժամանակ՝ հոգեբուժական հիվանդանոցի օրդինատոր։ 1941-1955 թվականներին եղել է Հանրապետական հոգեբուժական կլինիկական հիվանդանոցի տնօրեն։ 1960 թվականին եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության բժիշկների կատարելագործման Երևանի ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում, 1962-1980 թվականներին ղեկավարել է իր կողմից հիմնադրած ամբիոնը։

1941-1945 թվականներին Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում որպես ասիստենտ աշխատել է Երևան էվակուացված Կրասնոդարի բժշկական ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում։ 1941-1943 թվականներին եղել է Երևան էվակուացված Կրասնոդարի զինվորական հոսպիտալի պետը, ռազմա-բժշկական հանձնաժողովի անդամ։ Ունեցել է բժշկական ծառայության փոխգնդապետի կոչում։ 1941-1955 թվականներին եղել է Երևանի քաղխորհրդի առողջապահության բաժնի գլխավոր հոգեբույժ,1962-1984 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր հոգեբույժ։ 1940-ական թվականներից, միաժամանակ՝ պրոֆեսոր Ա. Մեհրաբյանի ղեկավարությամբ զբաղվել է գիտական ուսումնասիրություններով։

Տիրապետել է հայերենի, ռուսերենի, վրացերենի։

Գիտական աստիճաններ 
1950 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ ՝ «Ուղեղի փակ վնասվածքների ժամանակ ձգձգվող նյարդա-հոգեկան խանգարումների կլինիկան» թեմայով, որը բարձր գնահատականի է արժանացել Լևոն Օրբելու, Վ. Գիլյարովսկու և այլոց կողմից։ 1951 թվականին ստացել է բժշկագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։ Սառա Դավթյանը հոգեբուժությունից դիսերտացիա պաշտպանած հայաստանյան առաջին մասնագետն է։ 1950-1960-ական թվականներին շարունակել է գիտական ուսումնասիրությունները շիզոֆրենիայի ընթացքի առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ 1964 թվականին Թբիլիսիում պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Շիզոֆրենիայի դրսևորման վաղ ձևերը և նրա նևրոզանման ընթացքը» թեմայով՝ ստանալով բժշկագիտության դոկտորի գիտական աստիճան։ 1966 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։

Գիտաժողովներ, անդամակցություն 
Բազմիցս մասնակցել է նյարդաբույժների և հոգեբույժների համամիութենական, անդրկովկասյան ու հանրապետական համագումարների և գիտաժողովների՝ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Թբիլիսիում, Երևանում և այլուր։

Եղել է Նյարդաբույժների և հոգեբույժների համամիութենական ընկերության վարչության անդամ, Հայաստանի նյարդաբույժների և հոգեբույժների ընկերության վարչության անդամ և հոգեբույժների սեկցիայի նախագահը։ Եղել է Շիզոֆրենիայի ուսումնասիրության համամիութենական պրոբլեմային խորհրդի անդամ, ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության կոլեգիայի և գիտա-բժշկական խորհրդի անդամ, Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի գիտական խորհրդի անդամ, Հանրապետական դատահոգեբուժական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահ։

Պարգևներ 
 ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ, 1961 
 ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1974 
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
 Աշխատանքի վետերան մեդալ
 Առողջապահության գերազանցիկ նշան

Երկեր 
Սառա Դավթյանի «Շիզոֆրենիայի վաղաժամ ախտորոշումը» մենագրությունն արժեքավոր ձեռնարկ է հոգեբույժների և ուսանողների համար։ Հեղինակ է հրատարակված շուրջ 218 գիտական հոդվածների և 2 մենագրության։
 Ранние формы проявления шизофрении и ее неврозоподобное течение, 1969.
 Ранняя диагностика шизофрении, Ереван, 1972.
 Շիզոֆրենիայի ժամանակ որոշ սինդրոմներ այլ սինդրոմների փոխակերպման կլինիկո-պաթոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների հարցի մասին (ռուսերեն)։
 Роль эк­зогенных факторов в развертывании и течении шизофрении, 1974.
 Հետծննդյան և ինֆեկցիոն պսիխոզներ (ռուսերեն, ձեռագիր), 1978։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Հարություն Մինասյան, 100 հայ հոգեբույժներ, Գիրք Ա, Երևան, 2002։
 Айриян А.П., Армянские учёные-медики, Ереван, 1998.

Հայ հոգեբույժներ
Հայ բժշկուհիներ
Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Հայ պրոֆեսորներ
ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ