Իվան Դարվաշ

Իվան Դարվաշ (, իսկական անունը՝ Սիլարդ Դարվաշ , 14 հունիսի, 1925, Բեյե, Չեխոսլովակիա (ներկայում՝ Սլովակիա) – 3 հունիսի, 2007, Բուդապեշտ, Հունգարիա), թատրոնի, կինոյի ու հեռուստատեսության հունգարացի դերասան, հնչյունավորող, նկարիչ։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1975), Կոշութի մրցանակի դափնեկիր (1952, 1955, 1978, 1980, 1998)։

Կենսագրություն
Իվան Դարվաշը ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 14-ին Բեյեում (ներկայում դա Սլովակիայի Տոռնալյա քաղաքն է)։ Մանկությունն անցկացրել է Պրահայում, որտեղ նրա հայրն աշխատում էր որպես լրագրող։ Վաղ տարիքում սովորել է խոսել գերմաներեն (հաճախել է գերմանալեզու դպրոց) և ռուսերեն (նրա մայրը՝ Անտոնինա Եվդոկիմովնան, ծագումով ռուս էր), իմացել է նաև չեխերեն ու անգլերեն։

1946 թվականին Բուդապեշտում ավարտել է Թատրոնի և կինոյի բարձրագույն դպրոցը։ Խաղացել է Միշկոլցի թատրոններում։ 1949-1956 թվականներին եղել է Բուդապեշտի «Մադաչ» () թատրոնի թատերախմբի անդամ։ 1966-2007 թվականներին ընդգրկված է եղել Բուդապեշտի «Վիգ» () թատրոնի թատերախմբում։

Կինոյում Իվան Դարվաշի դեբյուտը կայացել է 1947 թվականին («Բեստերցի պաշարումը»)։ Առաջին նշանակալի դերը եղել է Ֆերենց Լիստի դերը «Էրկել/Հունգարական մեղեդիներ» ֆիլմում (1952)։ Ճանաչում է ձեռք բերել «Լիլիոմֆի» (1954) ֆիլմում կատարած գլխավոր դերի, ինչպես նաև «Կիրակնօրյա սեր/Զինվորական համազգեստով» (1957) ֆիլմում, «Կրտսեր սերժանտն ու մյուսները» (1965, ռեժիսոր՝ Մարտոն Կելետի) կատակերգությունում, «Ցուրտ օրեր/ Շուրջկալ հունվարին» (1966, ռեժիսոր՝ Անդրաշ Կովաչ) դրամայում, Տ․ Դերիի «Սեր» (1971, ռեժիսոր՝ Կարոյ Մակ) նովելի էկրանավորման մեջ կատարած դերերի շնորհիվ։ 1960-1990-ական թվականներին եղել է հունգարական կինեմատոգրաֆիայի առաջատար դերասաններից մեկը։

1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ժամանակ Իվան Դարվաշ ստեղծել է հեղափոխական կոմիտե, որպեսզի ազատի եղբորը բանտից։ Այդ պատճառով հեռափոխության ճնշումից հետո նա դատապարտվել է 22 ամսվա ազատազրկման, կորցրել է աշխատանքը և որոշ ժամանակ աշխատել է որպես սևագործ բանվոր։

1973 թվականից հայտնի է եղել նաև որպես նկարիչ-գրաֆիկ։ Տպագրվել է նրա նկարների ալբոմը, բազմիցս կազմակերպել է նկարների ցուցահանդեսներ։

1990-1994 թվականներին Իվան Դարվաշը եղել է Հունգարիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր․ ներկայացրել է Ազատ դեմոկրատների միությունը։

Իվան Դարվաշն ամուսնացած է եղել դերասանուհի Կլարի Տոլնաիի (ունեցել են որկու երեխա), Իրեն Մոտորչայի ու երգչուհի Էրժեբետ Հազիի () հետ։

Իվան Դարվաշը մահացել է 2007 թվականի հունիսի 3-ին Բուդապեշտում։

Ընտրյալ ֆիլմագրություն

Պարգևներ 
 Կոշութի մրցանակ (1952, 1955, 1978, 1980, 1998)
 Մարի Յասաիի մրցանակ (1955, 1967)
 Significant artist award մրցանակ (1969)
 Excellent artist award մրցանակ (1975)
 "Erzsébet Prize" մրցանակ (1989)
 Հունգարիայի կինոքննադատների միության մրցանակ կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար (2003)
 Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1969)
 Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1975)
 Հունգարական ազգի դերասան (2000)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич Москва, «Советская энциклопедия», 1987. — с. 112

Արտաքին հղումներ
 

Հունգարացի դերասաններ
Հունգարացի նկարիչներ
Հունգարացի ռեժիսորներ
Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Կոշութի մրցանակի դափնեկիրներ