Յոհան Նեստրոյ

Յոհան Նեպոմուկ Նեստրոյ (, ), ավստրիացի դրամատուրգ, կատակերգակ, հումորային դերասան, օպերային երգիչ։

Կենսագրություն 
Յոհան Նեստրոյը ծնվել է Վիեննայում։ Նրա հայրը եղել է պալատական փաստաբան։ Կրթություն ստանալու նպատակով Յոհանը հաճախել է շոտլանդական գիմնազիա, ուսումնասիրել փիլիսոփայություն և իրավագիտություն, բայց արդեն այդ ժամանակվանից խաղում էր սիրողական թատրոններում։ 1822 թվականին դարձել է Վիեննայի պալատական օպերայի երգիչ։ 1823 թվականին աշխատել է Ամստերդամի գերմանական թատրոնում։ Ավելի ուշ Բրյունեում, Գրացում, Բրատիսլավայում և Լվովում աշխատել է որպես դերասան։

Աստիճանաբար Նեստրոյը օպերայից անցում է կատարում թատրոն։ Ավելի ուշ իրեն փորձում է դրամատուրգի ասպարեզում։ 1831 թվականին իմպրեսարիո Կառլ Կառլից առաջարկություն է ստանում աշխատել «Ան Դեր Վին» թատրոնում։ Նոր աշխատավայրում Նեստրոյը իրեն դրականորեն է դրսևորում և շուտով գրավում է Վիեննայի բնակիչների սրտերը՝ դառնալով ժողովրդական սիրված դերասան։ Առավել մեծ հաջողության է հասել հետևյալ կատակերգությունների շնորհիվ՝ «Թալիսման», «Վարդի կավալերը», «Մատուռում և առաջին հարկում» և այլն։

1823 թվականին ունենում է հաշվարկով անհաջող ամուսնություն։ Իր ամբողջ կյանքում Նեստրոյը սիրում էր այլ կնոջ՝ երգչուհի Մերի Վայլերին, ով իրեն պարգևել էր երկու երեխա և ում անունով էլ հետագայում կտակ էր թողել։

1854 թվականից մինչև 1860 թվականը Յոհան Նեստրոյը Լեոպոլդշտադում ղեկավարում էր Կառլի անվան թատրոնը։

Նրա վերջին դերը եղել է «Լումպացիվագաբունդուսի չար հոգին» պիեսում, որտեղ խաղացել է թափառաշրջիկի դեր։

Կյանքի վերջին տարիներն ապրել է Գրացում և Իշլեում։

Պիեսներ 
Յոհան Նեստրոյը գրել է տասնյակ պիեսներ։ Նրա ստեղծագործական լեզուն գերմաներենն էր։ Ստորև ներկայացված է նրա հեղինակած պիեսների ցուցակը՝
 Friedrich der Prinz von Korsika (1822 և 1827 թթ.-ի ընթացքում)
 Der Zettelträger Papp (1827թ.)
 Sieben/ Zwölf Mädchen in Uniform (1827թ.)
 Die Verbannung aus dem Zauberreiche oder Dreißig Jahre aus dem Leben eines Lumpen (1828թ.)
 Dreißig Jahre aus dem Leben eines Lumpen (1829թ.)
 Der Einsilbige oder Ein dummer Diener seines Herrn (1829թ.)
 Der Tod am Hochzeitstage oder Mann, Frau, Kind (1829թ.)
 Der unzusammenhängende Zusammenhang (1830թ.)
 Magische Eilwagenreise durch die Komödienwelt (1830թ.)
 Zwei Schüsseln voll Faschingskrapfen (1831թ.)
 Der gefühlvolle Kerkermeister oder Adelheid die verfolgte Wittib (1832թ.)
 Nagerl und Handschuh oder Die Schicksale der Familie Maxenpfutsch (1832թ.)
 Humoristische Eilwagenreise durch die Theaterwelt (1832թ.)
 Zampa der Tagdieb oder die Braut von Gips (1832թ.)
 Der konfuse Zauberer oder Treue und Flatterhaftigkeit (1832թ.)
 Die Zauberreise in die Ritterzeit oder Die Übermütigen (1832թ.)
 Genius, Schuster und Marqueur oder Die Pyramiden der Verzauberung (1832թ.)
 Der Zauberer Februar oder Die Überraschungen (1833թ.)
 Der Feenball oder Tischler, Schneider und Schlosser
 Der böse Geist Lumpazivagabundus oder Das liederliche Kleeblatt (1833թ.)
 Robert der Teuxel (1833թ.)
 Der Tritschtratsch (1833թ.)
 Der Zauberer Sulphurelectrimagnetikophosphoratus und die Fee (1834թ.)
 Müller, Kohlenbrenner und Sesseltrager oder Die Träume von Schale und Kern (1834թ.)
 Das Verlobungsfest im Feenreiche oder Die Gleichheit der Jahre (1834թ.)
 Die Gleichheit der Jahre (1834թ.)
 Die Fahrt mit dem Dampfwagen (1834թ.)
 Die Familien Zwirn, Knieriem und Leim oder Der Welt-Untergangs-Tag (1834թ.)
 Weder Lorbeerbaum noch Bettelstab (1835թ.)
 Eulenspiegel oder Schabernack über Schabernack (1835թ.)
 Zu ebener Erde und erster Stock oder Die Launen des Glückes (1835թ.)
 Der Treulose oder Saat und Ernte (1836թ.)
 Die beiden Nachtwandler oder Das Notwendige und das Überflüssige (1836թ.)
 Der Affe und der Bräutigam (1836թ.)
 Eine Wohnung ist zu vermieten in der Stadt, Eine Wohnung ist zu verlassen in der Vorstadt, Eine Wohnung mit Garten ist zu haben in Hietzing (1837թ.)
 Moppels Abenteuer im Viertel unter Wiener Wald, in Neu-Seeland und Marokko (1837թ.)
 Das Haus der Temperamente (1837թ.)
 Glück, Mißbrauch und Rückkehr oder Das Geheimnis des grauen Hauses (1838թ.)
 Der Kobold oder Staberl im Feendienst (1838թ.)
 Gegen Torheit gibt es kein Mittel (1838թ.)
 Die verhängnisvolle Faschingsnacht (1839թ.)
 Der Färber und sein Zwillingsbruder (1840թ.)
 Der Erbschleicher (1840թ.)
 Die zusammengestoppelte Komödie (1840թ.)
 Der Talisman (1840թ.)
 Das Mädl aus der Vorstadt oder Ehrlich währt am längsten (1841թ.)
 Einen Jux will er sich machen (1842թ.)
 Die Ereignisse im Gasthofe (1842թ.)
 Die Papiere des Teufels oder Der Zufall (1842թ.)
 Liebesgeschichten und Heiratssachen (1843թ.)
 Das Quodlibet verschiedener Jahrhunderte (1843թ.)
 Nur Ruhe! (1843թ.)
 Eisenbahnheiraten oder Wien, Neustadt, Brünn (1844թ.)
 Hinüber Herüber (1844թ.)
 Der Zerrissene (1844թ.)
 Die beiden Herren Söhne (1845թ.)
 Das Gewürzkrämerkleeblatt oder Die unschuldigen Schuldigen (1845թ.)
 Unverhofft (1845թ.)
 Der Unbedeutende (1846թ.)
 Zwei ewige Juden und Keiner (1846թ.)
 Der Schützling (1847թ.)
 Die schlimmen Buben in der Schule (1847թ.)
 Martha oder Die Mischmonder Markt-Mägde-Mietung (1848թ.)
 Die Anverwandten (1848թ.)
 Freiheit in Krähwinkel (1848թ.)
 Lady und Schneider (1849թ.)
 Judith und Holofernes (1849թ.)
 Der alte Mann mit der jungen Frau (1849թ.)
 Höllenangst (1849թ.)
 Sie sollen ihn nicht haben oder Der holländische Bauer (1850թ.)
 Der holländische Bauer (1850թ.)
 Karikaturen-Charivari mit Heiratszweck (1850թ.)
 Alles will den Propheten sehen (1850թ.)
 Verwickelte Geschichte (1850թ.)
 Mein Freund (1851թ.)
 Der gemütliche Teufel oder Die Geschichte vom Bauer und der Bäuerin (1851թ.)
 Kampl Heimliches Geld, heimliche Liebe (1853թ.)
 Theaterg’schichten durch Liebe, Intrige, Geld und Dummheit (1854թ.)
 Nur keck! (1856թ.)
 Umsonst (1857թ.)
 Tannhäuser (1857թ.)
 Ein gebildeter Hausknecht Zeitvertreib (1858թ.)
 Lohengrin (1859թ.)
 Frühere Verhältnisse (1862թ.)
 Häuptling Abendwind oder Das greuliche Festmahl'' (1862թ.)

Հեղինակություն և ճանաչում 

Յոհան Նեստրոյը հանդիսանում է ավստրիական ազգային թատրոնի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը ավստրիական բեմում զգացվում է նաև մեր օրերում։ Նրա անվան մրցանակը համարվում է Ավստրիայի թատերական ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը։ Մրցանակաբաշխությունը իրականացվում է 2001 թվականից սկսած և ունի մի քանի անվանակարգեր։

Նեստրոյի դրամաները տարածված էին բազմաթիվ երկրների թատերական շրջանակներում և բեմադրվում էին մեծ խանդավառությամբ։ Ներկայում ևս հաճախակի կարելի է դիտել նրա հեղինակած պիեսների բեմադրությունները։

Յոհան Նեստրոյի անունով Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում, ի պատիվ մեծ դերասանի, կոչվել է մետրոյի կայարան և հրապարակ։

Նրա դիմանկարը պատկերվել է 1962 թվականին թողարկված ավստրիական փոստային նամականիշի վրա։

Դերասանական պատկերներ

Ծանոթագրություններ 

Գրաց քաղաքում մահացածներ
Ավստրիացի դրամատուրգներ
Ավստրիացի երգիչներ
Ավստրիացի օպերային երգիչներ
Ավստրիացի դերասաններ
Ավստրիացի կատակերգուներ
Վիեննա քաղաքում ծնվածներ
Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Ավստրիացի գրողներ