Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի (Կարծախ)

Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում։

Պատմություն 
19-րդ դարում Կարծախ գյուղը տարածաշրջանիը ամենամարդաշատ գյուղերից էր, և գյուղի հին եկեղեցին, որը հիմնադրվել էր 1830-ական թվականներին, իր չափերով չէր բավարարում բնակչության կրոնական կարիքները հոգալուն։ Այս պատճառով 1880-ական թվականների վերջերին հին եկեղեցու տեղում սկսվում է նոր եկեղեցու կառուցումը, որի արժեքն էր 13.000 ռուբլի։ Ժամանակի հայերեն մամուլը գրել է, որ գյուղացիները եկեղեցու շինարարության համար 21 կմ հեռավորությունից քար են բերել։ Համաձայն եկեղեցու պատի արձանագրության՝ շինարարությունն ավարտվել է 1894 թվականին, սակայն  դեռևս կային անավարտ հատվածներ։ Հայտնի է, որ թիֆլիսեցի հայ Եգոր Ավագյան Դավթյանը 100 ռուբլի է տրամադրել եկեղեցու անավարտ հատվածների կառուցման համար։

1896 թվականին եկեղեցու շենքն արդեն ամբողջությամբ կառուցվել էր, և սկսվել էր զանգակատան շինարարությունը։ Զանգը նվիրել էր թիֆլիսեցի Բագրատ Ալիբեգյանը, ով ներկա է եղել 1891 թվականին տեղի ունեցած եկեղեցու հիմնարկեքի արարողությանը։ Չցանկանալով, որ նորակառույց եկեղեցին ունենա հին, փոքր մաշված զանգ՝ նա պատվիրել է յոթ փուդ հինգ ֆունտ ծանրության նորաձույլ զանգ, որի վրա փորագրվել է հետևյալը՝ «Բագրատ Ալիբէգեանից ի յիշատակ իւր հանգուցեալ եղբօր Յարութիւն Ալիբէգեանի...»: Հայտնի է, որ զանգակատան շինարարությունն ավարտվել է 1896 թվականին։

Վերաբացում 
2012 թվականի հուլիսի 13-ին՝ հայազգի հայտնի աշուխ Ջիվանու մեծարման տոնի նախորդ օրը, Վիրահայոց Թեմի առաջնորդ, Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի մասնակցությամբ վերաօծվեց Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին։ Վերաօծման արարողությունը սկսվեց հուլիսի 13-ի երեկոյան «Դռնբացեքի» արարողությամբ։ Վերաօծվեցին եկեղեցու 16 սյուները, խորանը, մկրտության ավազանը և սրբապատկերները։

Ճարտարապետություն 
Եկեղեցին քարաշեն է և ունի 23.75 x 13.25 մ արտաքին չափեր։

Արձանագրություններ 
Եկեղեցու արևմտյան մուտքի ճակատին առկա է եղել 9 տողից կազմված 1894 թվականով թվագրվող հայերեն արձանագրություն. 

Եկեղեցու արևմտյան ճակտոնին՝ զանգակատան մոտ եղել է 1896 թվականով թվագրվող 6 տողանի հայերեն գրություն.

Ծանոթագրություններ 

Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Եկեղեցիներ այբբենական կարգով