Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդ



Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդ (), 1917 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսին Լատվիայի անկախության համար պայքարի ընթացքում Լատվիայի ազգային կուսակցությունների և կազմակերպությունների կողմից ստեղծված Լատվիայի իշխանության մարմին։

Խորհրդի ստեղծման ամսաթվի հարցը մնում է վիճահարույց, տարբեր աղբյուրներում նշվում են տարբեր ամսաթվեր՝ հոկտեմբերի 26-ին, նոյեմբերի 29-ին, դեկտեմբերի 2-ին։

Ստեղծում 
1917 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Պետրոգրադում տեղի ունեցավ Լատվիայի քաղաքական կուսակցությունների և հասարակական կազմակերպությունների նիստ, որը պատրաստել էր Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհրդի ստեղծումը։ Ավելի ուշ նրանք տեղափոխվեցին Վալկա, որտեղ նոյեմբերի 19-ից դեկտեմբերի 2-ը տեղի ունեցավ նիստ, որի ընթացքում Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդը մինչև Լատվիայի սահմանադրական ժողովը պաշտոնապես հայտարարվեց Լատվիայի ժողովրդի շահերը ներկայացնող միակ և լիարժեք մարմինը, որի խնդիրներն էին՝ գումարել Լատվիայի Սահմանադրական ժողով, ինքնավարության նախագծի մշակում և Լատվիայի տարածքների տարածքային միավորում։

Գործունեություն 
1917 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդն ընդունեց Լատվիայի ինքնորոշման մասին հռչակագիրը՝ սահմանելով Վիձեմայի, Կուրզեմեի և Լատգալիայի շրջանների կարգավիճակը, որոնք վերահսկվում էին Խորհրդի կողմնակիցների կողմից։ Այն դարձավ Լատվիայի բարձրագույն իրավասու մարմինը, 1918 թվականի հուլիսից այդ մասին նշվում է նրա փաստաթղթերում։ Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհրդի գործողություններին դեմ են հանդես եկել բոլշևիկները Իսկոլատից։ 1918 թվականի հունվարի 1-ին նրանք պաշտոնապես արգելեցին Խորհրդի գործունեությունը, սակայն որոշման ստորագրումը ձախողվեց, և Խորհուրդը շարունակեց իր աշխատանքը։ Նույն ամսվա ընթացքում Պետրոգրադում տեղի է ունեցել Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհրդի նիստը, որտեղ քննարկվեց անկախության հռչակման հարցը։ Խորհուրդը իր բողոքն է հայտնել Բրեստի հաշտությանը և գերմանացիների կողմից Կուռլանդիայի անեքսիային, քանի որ հակված է դեպի Անտանտի կողմը, թեև շատ լատվիական քաղաքական գործիչներ ելույթ են ունեցել Գերմանիայի հետ դաշինքի օգտին։ Հոկտեմբերի 23-ին Բրիտանիայի կառավարությունը Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհրդին ժամանակավորապես ճանաչել է որպես Լատվիայի կառավարությունը՝ մինչև Փարիզի հաշտության կոնֆերանսի կողմից որոշումներ կայացնելը, այս որոշումը ձևակերպվել է նոյեմբերի 11-ին Բրիտանիայի ԱԳՆ պաշտոնական գրությամբ, որով Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդը ճանաչվել է որպես լատվիական ժողովրդի շահերը ներկայացնող Լատվիայի կառավարություն։ Նոյեմբերի 11-ին Գերմանիայի և Անտանտի միջև ստորագրվել է հրադադար, ինչը հնարավորություն է տվել լատվիացիներին ստեղծել անկախ Լատվիա։ Նոյեմբերի 17-ին Լատվիայի ժամանակավոր ազգային խորհուրդը, Ժողովրդավարական բլոկը և այլ կուսակցությունների ներկայացուցիչներ դժվարին բանակցություններից հետո ստեղծեցին ժամանակավոր խորհրդարան` Լատվիայի ժողովրդական խորհուրդը, որը հռչակել էր նոյեմբերի 18-ին Լատվիայի անկախ և ժողովրդավարական հանրապետություն։

Աղբյուրներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Latvijas Brīvības cīņas 1918—1920. Enciklopēdija. Rīga:Preses nams, 1999:

Լատվիայի պատմություն
Լատվիայի քաղաքականություն