Բորնի գերակշռությունը

«Բորնի գերակշռություն» (), 2004 թվականի գեղարվեստական ֆիլմ։ Ֆիլմի սցենարը գրվել է Ռոբերտ Լադլեմի համանուն գրքի հիման վրա։ Ֆիլմը նախկին կենտրոնական հետախուզական վարչության անդամ, պրոֆեսիոնալ մարդասպանի մասին է, ով կորցնում է իր հիշողությունը։ 2007 թվականին դուրս է գալիս երրորդ մասը՝ «Բորնի ուլտիմատում», 2012 թվականին չորրորդ մասը՝ «Բորնի էվոլյուցիա», իսկ 2016 թվականը կինոյումին լույս է տեսնում պատմության հինգերորդ և եզրափակիչ մասը, որը ստանում է «Ջեյսոն Բորն»։

Համաշխարհային առաջին ցուցադրումը կայացել է 2004 թվականի հուլիսի 16-ին։

Սյուժե 
Առաջին ֆիլմի իրադարձություններից անցել է մոտ երեք տարի։ Ջեյսոն Բորնը իր սիրելի Մարիայի հետ ապրում են Հնդկաստանի Գոա նահանգում։ Բորնին շարունակում են հետապնդել բեռլինի հյուրանոցում կատարված սպանության հիշողությունները։

Այդ ժամանակ Բեռլինում օպերացիա է անցկացնում կենտրոնական հետախուզական վարչությունը։ Պամելա Լենդին ցանկանում է երեք միլիոն դոլարի դիմաց ձեռք բերել այսպես կոչված «Նեսկիի ֆայլեր»-ը, որոնք պետք է լուսաբանեին վարչությունից քսան միլիոն դոլարի գողությունը, որը կայացել էր մի քանի տարի առաջ։ Ռուս քաղաքական գործիչ Նեսկին պետք է հայտարարեր գողի անունը, սակայն նա սպանվեց բեռլինի հյուրանոցում իր կնոջ կողմից։ Այս օպերացիան նույնպես ձախողվում է։ Ռուս վարձու մարդասպան Կիրիլը սպանում է վարչության աշխատակցին և վաճառողին, գողանում է փաստաթղթերը գումարի հետ։ Նրան վարձել էր ռուս մեծահարուստ Յուրի Գրետկովը։ Վերջացնելով իր աշխատանքը Կիրիլը նրան օգնող պայթուցիկ սարքի վրա թողնում է Բորնի մատնահետքերը։

Ժամանելով Գոա՝ Կիրիլր փորձում է սպանել Բորնին։ Բորնը նկատում է օտարին և կարողանում է ճիշտ ժամանակին հեռանալ, սակայն Կիրիլը հասցնում է սպանել նրա սիրելիին՝ երիտասարդ Մարիային։ Կիրիլը իր հերթին վստահ էր, որ սպանել է Բորնին և կատարել պատվերը։ Բորնը ողևորվում է Նեապոլ, հասկանալու համար, թե ինչու է ԿՀՎ-ն կրկին հետապնդում իրեն։

Լենդին հայտնաբերում է, որ պայթուցիկ սարքի վրա թողնված մատնահետքերը համընկնում են «Թրեդսթոուն» նախագծի գործակալներից մեկի մատնահետքերի հետ։ Նա թույլատվություն է ստանում օգտվել համակարգի տվյալներից։ Նախագծի կառավարիչ Վարդ Էբբոտը և Լենդին ուղևորվում են Բեռլին։

Նեապոլ ժամանելուն պես Բորնին ձերբակալում են։ Ամերիկայի դեսպանատան աշխատակցի հետ հարցաքննության ժամանակ Բորնը հարցակվում է նրա վրա և պատճենում է նրա SIM-քարտը։ Նա լսում աշխատակցի խոսակցությունը Լենդիի հետ և իմանում է, որ նա ցանկում է գտնել Բորնին, որը կասկածվում է մի քանի սպանության մեջ, որոնք կատարվել էին վերջերս Բեռլինում։ Մյունխենում Բորնը գտնում է «Թրեդսթոուն» նախագծի նախկին գործակալ Յառդաին, որպեսզի հասկանա, ով և ինչու է նրան հետևում։ Յառդան նրան ասում է, որ նախագիծը փակված է։ Բորնը հանգամանքների բերումով սպանում է Յառդային։

Բեռլինում Լենդին և Էբբոտը հրավիրում են Նիկի Պերսոնսին, որը «Թրեդսթոուն» նախագծում պատասխանատու էր գործակալների առողջության և սպասարկման համարմ։ Բորնը հետևում է Լեդիին՝ վստահ լինել, որ հենց նա է կազմակերպել Գաոյի ահաբեկչությունը։ Նա ԿՀՎ-ից կարողանում է հանդիպում կորզել Նիկիի հետ։ Նա հարցուփորց է անում «Թրեդսթոուն» նախագծի և նրա հանդեպ հետապնդումների մասին։ Նիկին նրան կասկածում են Բեռլինում կատարվող ծրագրի խափանման մեջ։ Բորնը մտածում է որը, խոսքը նրա առաջին առաջադրանքի մասին է՝ «Բռեկեր» հյուրանոցում Նեսկիի սպանության։ Նիկին ասում է, որ նրա առաջին առաջադրանքը Ժենեֆայում էր, և նա ոչինչ չգիտի Բեռլինում կատարված սպանության մասին։ Լենդին լսում է այդ խոսակցությունը և սկսում է մտածել, որ Բորնը անմեղ է։

Բորնը վերադառնում է «Բռեկեր» հյուրանոց և հիշում է իր առաջին առաջադրանքը։ Նա էր սպանել Նեսկի ամուսիններին և դրել զենքը քաղաքական գործչի հարսնացուի ձեռքը։ Բորնը գալիս է Էբբոտի մոտ և վերջինս խոստովանում է, որ նա Գրետկովի հետ միասին կապ ունի գումարի գողության մեջ։ Գոայում կատարված սպանությունը նույնպես նա է կազմակերպել։ Բորնը ձայնագրում է Էբբոտի խոստովանությունը և փոխանցում է Լենդիին։ Երբ Լենդին գալիս է նրա սենյակ, Էբբոտը սպանում է ինքն իրեն։

Բորնը ուղևորվում է Մոսկվա, որպեսզի գտնի Նեսկիի դստերը։ Կիրիլը հետապնդում է Բորնին և մեքենաներով հետապնդության ժամանակ սպանվում է։ Յուրի Գրետկովին ձերբակալում են։ Բորնը ժամանում է այն բնկարանը, որտեղ բնակվում է Նեսկիի դուստրը և պատմում է նրան՝ ինչպես են մահացե նրա ծնողները, որից հետո հեռանում է։

Որոշ ժամանակ անց Բորնը զանգահարում է Լենդիին, որը գտնվում էր Նյու Յորքում։ Նա շնորհակալություն է հայտնում ձայնագրության համար և ներկայացնում է իր իրական անունը ու ծննդյան թվականը։

Դերակատարներ 

 Matt Damon - Ջեյսոն Բորն
 Franka Potente - Մարիա
 Brian Cox - Վարդ Աբբոտ
 Julia Stiles - Նիկի
 Karl Urban - Կիրիլ
 Gabriel Mann - Դեննի Զոռն
 Joan Allen - Լենդի Պամելա
 Marton Csokas - Ջարդա
 Karel Roden - Յուրի Գրետկով
 Tomas Arana - Մարտին Մարշալ
 Tom Gallop - Թոմ Քրոնին
 Tim Griffin - Ջոն Նեվիս
 Michelle Monaghan - Քիմ
 Ethan Sandler - Կուռտ
 John Bedford Lloyd - Թեդի
 Oksana Akinshina - Իրենա Նեսկի

Ֆիլմի հեղինակներ 
 Ռեժիսոր։ Փոլ Գրինգրաս
 Սցենարի հեղինակ։ Թոնի Հիլրոյ
 Պրոդյուսեր։ Ֆրենկ Մարշալ, Պատրիկ Քրոուլի
 Կատարողական պրոդյուսեր։ Դագ Լայման, Ջեֆրի Ուայներ, Հենրի Մորիսոն
 Օպերատոր։ Օլիվեր Վուդ
 Նկարիչ։ Դոմինիկ Ուոտկինս
 Մոնտաժ։ Քրիստոֆեր Ռաուս, Ռիչարդ Փիրսոն
 Ձայն։ Սքոթ Միլան, Բոբ Բիմեռ, Քրիք Ֆրենսիս
 Ձայնի մոնտաժ։ Պեր Հոլբերգ, Կարեն Բեյկեր Լենդերս
 Վիզուալ էֆեկտներ։ Պաբլո Հելման
 Կոմպոզիտոր։ Ջոն Փաուել
 Զգեստներ։ Դինա Քոլին
 Գրիմ։ Կրիստինա Բևերիջ
 Դերասանների ընտրություն։ Ջոզեֆ Միդլթոն, Ջոն Հաբբարդ, Դեն Հաբբարդ

Երաժշտություն

Նկարահանումներ 
 2005 թվականին մոսկովյան փողոցներում անցկացվող հետապնդման դրվագը ստացել է Տավրուս() մրցանակը, «Լավագույն մեքենա» () նոմինացիայում։
 Բորնի Մոսկվա ժամանելու դրվագը նկարահանվել է Կիևի կայարանում, սակայն Բեռլինից եկող գնացքները գալիս են Բելոռուսյան կայարան.:

Կինոկրիտիկա և դրամական հավաքներ 
Ֆիլմը դրական գնահատական է ստացել կինոկրիտիկների կողմից. նրա վարկանիշը Rotten Tomatoes կայքում կազմում է 81%։

Ֆիլմը հաջողություններ ունի նաև ֆինանսական գծով։ 75 միլիոն բյուջեի առկայությամբ այն հավաքում է 289 միլիոն դոլար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ֆիլմի օֆիցյալ կայք  

Ամերիկյան ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Ֆիլմեր վրեժի մասին
Անգլերեն ֆիլմեր
Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Universal Pictures ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Գերմանական ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
2004 ֆիլմեր
Փոլ Գրինգրասի ֆիլմեր
Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Գերմանական մարտաֆիլմեր
Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր
Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր
Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Գերմաներեն ֆիլմեր
Գերմանական արկածային ֆիլմեր
Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
2000-ականների ֆիլմեր
2000-ականների արկածային ֆիլմեր