Ֆեոդոր Կնորե

Ֆեոդոր Ֆեոդորովիչ Կնորե (, ), խորհրդային արձակագիր, դրամատուրգ, սցենարիստ, ռեժիսոր և դերասան։

Կենսագրություն 
Ֆեոդոր Կնորեն ծնվել է 1903 թվականի ապրիլի 2-ին (նոր տոմարով՝ ապրիլի 15) Սանկտ Պետերբուրգում, ինժեներ-կամրջաշինարար Ֆեոդոր Կնորեի (1865-1927?) ընտանիքում։ Ճարտարապետ և ինժեներ Ֆեոդոր Կնորեի թոռն է և աստղագետ Կարլ Կնորեի ծոռը։

Տասնվեց տարեկանում կամավոր մեկնել է Կարմիր բանակ, մասնակցել Քաղաքացիական պատերազմին։ Ծառայել է Պետրոպավլովյան ամրոցում, Պետրուկրեպռայոնի շտաբում։ Ծառայության ընթացքում ընդունվել է ՀամԿ(բ)Կ։

1920-ական թվականների սկզբին սովորել է Պետրոգրադի «Էքստցենտրիկ դերասանի ֆաբրիկայում» (, ): Ապա հանդես է եկել որպես կրկեսի արտիստ, գրել է կատակերգական սցենարներ, կրկեսային ռեպրիզներ։ Աշխատել է Լենինգրադի «Смена» թերթում և Մոսկվայի Ֆորեգարի թատերական արվեստանոցում (Мастфор), որտեղ եղել է ակրոբատիկայի հրահանգիչ։

1920-ական թվականների վերջից աշխատել է Լենինգրադի, ապա Մոսկվայի կենտրոնական Աշխատավոր երիտասարդության թատրոնում։

Հետագայում հիմնականում զբաղվել է գրական գործունեությամբ, գրել է պատմվածքներ, վիպակներ, պիեսներ, կինոսցենարներ։ 1941 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Լավ ծանոթ է եղել Լեոնիդ Տրաուբերգի, Վսևոլոդ Մեյերխոլդ, Սերգեյ Էյզենշտեյն, Միխայիլ Բուլգակով, Միխայիլ Ռոմ։

1930-ական թվականների վերջին Ֆեոդոր Կնորեն ամուսնացել է թատրոնի դերասանուհի Մարիա Բաբանովայի հետ։ 1950-ական թվականներին բաժանվել է նրանից և ամուսնացել կինոդերասանուհի Լարիսա Եմելյանցևայի հետ։

Ֆեդոր Կնորեն մահացել է 1987 թվականին Մոսկվայում, թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն 
1924 թվականին Ֆեոդոր Կնորեն նկարահանվել է Էքստցենտրիկ դերասանի ֆաբրիկայի կինոարվեստանոցի «Օկտրյաբինայի արկածները» () ֆիլմում՝ կատարելով ՄՕՊՌ-ի ներկայացուցչի դեր։

1930 թվականին Մոսկվայի կենտրոնական բանվոր երիտասարդության թատրոնում կատարել է իր «Տագնապ» () առաջին պիեսի բեմադրությունը։ Ավելի ուշ գրել է «Մոսկովյան 10-10» (, 1933), «Հանդիպում մթության մեջ» (, 1944) և «Երկու քույր» (, 1957) պիեսները, որոնք բեմադրվել են Մոկվայի Մոսսովետի անվան և Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոններում։

Ֆեոդոր Կնորեն գրել է սցենարներ «Կործանիչներ» (, 1939), «Ռոմանտիկներ» (, 1941), «Մի անգամ գիշերով (Հարսնացուն)» (, 1944), «Ռիտա» (, 1957), «Փոթորկից հետո» (, 1958), «Հարազատ արյուն» (, 1963), «Աղի շուն» (, 1973) ֆիլմերի համար։ Եղել է «Փոթորկից հետո» ֆիլմի ռեժիսորներից մեկը (Էդուարդ Պենցլինի հետ միասին)։

1938 թվականին տպագրել է իր առաջին պատմվածքը՝ «Անհայտ ընկերը» (), որ նվիրված է քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ խորհրդային ժողովրդի ցուցաբերած արիությանն ու տոկունությանը։ Ֆեոդոր Կնորեի այլ պատմվածքներ ու վիպակներ տպագրվել են բազմաթիվ ամսագրերում («Знамя», «Огонёк», «Октябрь», «Юность», «Работница», «Нева», «Наш современник», «Новый мир», «Дружба народов»), ինչպես նաև լույս են տեսել առանձին ժողովածուներով՝ «Քո մեծ ճակատագիրը» (, 1948), «Պատմվածքներ» (1953), «Հարազատ արյուն» (, 1964), «Չոր տերևների շրշյուն» (, 1969), «Քարե պսակ» (, 1973)։ Գրողի միակ վեպը՝ «Ընդմիշտ» (, 1960), նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին լիտվացի պարտիզանների ու ընդհատակայինների պայքարին։

Գրել է մի քանի ստեղծագործություններ, որ միջանկյալ են վիպակ-հեքիաթի ու մանկական ֆանտաստիկայի միջև։ «Կապիտան Կրոկուս» վիպակ-հեքիաթում (, 1967) պատմվում է մի քաղաքի մասին, որտեղ իշխանությունը գրավել է չարագործը (բանջարանոցային խրտվիլակ), որը նպատակ ունի նրա բոլոր բնակիչներին վերածել հնազանդ անմիտ մեխանիզմների (1991 թվականին վիպակն էկրանավորվել է)։ Մի շարք քննադատների կողմից վիպակը գնահատվել է որպես Յուրի Օլեշայի «Երեք հաստլիկների» նմանակում։ «Ասպետական հեքիաթ» (, 1979) ստեղծագործության մեջ օգտագործված է ասպետի ու վիշապի մասին ավանդական սյուժեն։ «Լալիի թղթե գրքերը» (, 1983) ֆանտաստիկական վիպակում ներկայացվում է ուտոպիայից հեռու մոտ ապագայի մարդությունը, որը կանգնած է ոչնչացման վտանգի առաջ, եթե չընդունի հզոր, բայց անհոգի այլմոլորակայինների օգնությունը։

Ֆեոդոր Կնորեի շատ վիպակներ ու պատմվածքներ թարգմանվել են օտար լեզուներով, այդ թվում՝ բուլղարերեն, լեհերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, գերմաներեն, բենգալերեն։

Ընտանիք 
 Առաջին կինը՝ Մարիա Բաբանովա
 Երկրորդ կինը՝ Լարիսա Եմելյանցևա
 Եղբայրը՝ Գեորգի Կնորե

Ստեղծագործություններ 

 Ընտրյալ ստեղծագործություններ 2 հատորով (Избранные произведения в 2-х томах), Մոսկվա, 1984։

Վեպեր 
 Ընդմիշտ (, 1959)

Վիպակներ 
 Գնդապետի կինը (, 1948)
 Հարազատ արյուն (, 1962)
 Մեկ կյանք (, 1964)
 Կապիտան Կրոկուս (, 1967)
 Хоботок и Ленора, 1967)
 Չոր տերևների շրշյուն (, 1967)
 Օրեխով (, 1968)
 Հապալասի աչքեր (, 1969)
 Գարնանային ուղեգիր (, 1971)
 Քարե պսակ (, 1973)
 Օլյա (, 1975)
 Նամակ հեռագրային բլանկով (, 1979)
 Արևածագ դեկտեմբերին (, 1979)
 Ասպետական հեքիաթ (, 1979)
 Առանց խաղի (, 1983)
 Լալիի թղթե գրքերը (, 1983)
 Ինչպե՞ս է կյանքը (, 1983)
 Ձարխոտերի լիճ (, 1983)

Պատմվածքներ 
 Անհայտ ընկեր (, 1938)
 Քո մեծ ճակատագիրը (, 1939)
 Կապույտ պատուհան (, 1946)
 Վեց տոկոս (, 1946)
 Նոր տուն (, 1947)
 Փայտե մռութ (, 1948)
 Կորաբլյովյան մորաքույր (, 1950)
 Մայր (, 1950)
 Ծովային հետևակ (, 1951)
 Առաջին ամիսը (, 1951)
 Կանած սահման (, 1951)
 Շրջան (, 1952)
 Գարնանը (, 1953)
 Հյուրեր (, 1953)
 Անտառային արահետում (, 1953)
 Հողի տակ (, 1953)
 Ընկերուհիներ (, 1953)
 Լույս վագոնում (, 1953)
 Քույր Լենի (, 1953)
 Շշուկով երգող մարդը (, 1953)
 Բնավորության ուժը (, 1954)
 Չափահասություն (, 1954)
 Առավոտ (, 1954)
 Цунька (1955)
 Դրոշ (, 1958)
 Լուռ պայքար (, 1958)
 Նիկոլայ Վասիլևիչ (, 1958)
 Վերջին գործողությունը (, 1958)
 Ամիսը մեկ անգամ (, 1960)
 «Баклан» (1961)
 Գնորդներ (, 1963)
 Աղի շուն (, 1963)
 Ջրաներկով դիմանկար (, 1964)
 Սուտ (, 1964)
 Չի ծաղկել (, 1964)
 Գիշերային զանգ (, 1969)
 Լճակներ (, 1965)
 Օլիմպիա (, 1969)
 Վաճառվում է մանկասայլակ (, 1969)
 Սև խոտ (, 1969)
 Ոչ ոքի, երբեք... (, 1974)
 Լյուդվիգ (, 1979)

Պիեսներ 
 Տագնապ (, 1930)
 Մոսկովյան 10-10 (, 1933)
 Հանդիպում մթության մեջ (, 1944)
 Երկու քույր (, 1957)
 Հայր (, 1965)

Կինոսցենարներ 
 Կործանիչներ (, 1939)
 Ռոմանտիկները (, 1941)
 Մի անգամ գիշերով (Հարսնացուն) (, 1944)
 Որդիները (, 1946)
 Ռոբինզոն Կրուզո (, 1947)
 Մարիտե (, 1947)
 Ռիտա (, 1957)
 Փոթորկից հետո (, 1958)
 Պատահական հանդիպում (, 1960)
 Տունն ավազաբլուրների մեջ (, 1963)
 Հարազատ արյուն (, 1963)
 Գիշերային զանգ (, 1969)
 Երկու քույր (, 1970)
 Աղի շուն (, 1973)
 Գարնանային ուղեգիր (, 1979)

Ստեղծագործությունների էկրանավորումներ 
 Դեպք կիսակայարանում (, 1933) – ըստ «Անհայտ ընկեր» պատմվածքի
 Կապիտան Կրոկուսն ու փոքրիկ դավադիրների գաղտնիքը (, 1991) – ըստ «Կապիտան Կրոկուս» վիպակի

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 Кнорре, Фёдор Фёдорович // Энциклопедия фантастики: Кто есть кто / Под ред. Вл. Гакова. — Минск(⎘ Մինսկ)։ ИКО «Галаксиас», 1995. — 694 с. — ISBN 985-6269-01-6.
 
 
 Казак В. Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.

Արտաքին հղումներ 
 
 Ֆեոդոր Կնորեն «Лаборатория Фантастики» կայքում

Խորհրդային գրողներ
Խորհրդային դրամատուրգներ
Ռուս սցենարիստներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Խորհրդային սցենարիստներ
Ռուս դրամատուրգներ
Ռուս դերասաններ
Ռուս արձակագիրներ