Զոյա Յակովլևա

Զոյա Տիտովնա Յակովլևա (, բեմական կեղծանունը՝ Պավլովնա, ), թատրոնի խորհրդային  դերասանուհի։ 1941-1944 թվականներին՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ, եղել է Ղրիմյան ընդհատակի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն 
1924 թվականին ավարտել է Կազանի թատերական ստուդիան։ 1918 թվականի նոյեմբերից Ն. Ա. Գինցելի ղեկավարությամբ եղել է Չեբոքսարի ժողովրդական տան թատերախմբի, իսկ   1918–1922 թվականներին՝ ՉՊԱԴ-ի ռուսական թատերախմբի դերասանուհի։ 1925-1938 թվականներին աշխատել է Բրյանսկի և Բեժեցկի քաղաքային և Վոլգոգրադի ու Լենինգրադի մարզային թատրոններում՝ որպես դերասանուհի։ 1938-1941 թվականներին հանդես է եկել Ղրիմի Ա. Մ. Գորկու անվան ակադեմիական թատրոնի բեմում (Սիմֆերոպոլ)։

1942 թվականից մինչև 1944 թվականը գերմանական զորքերի կողմից Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ եղել է գերմանական իշխանությունների հսկողության տակ գտնվող Սիմֆերոպոլի ռուսական դրամայի և կոմեդիայի թատրոնի դերասանուհի։ Ընդհատակյա «Բազե» խումբը, որտեղ ընդգրկված էր Զոյա Յակովլևնան, կազմակերպել է 45 խոշոր դիվերսիաներ և փոխանցել հարյուրավոր հետախուզական տեղեկություններ։ Հետախուզական գործունեության հետ մեկտեղ Զոյա Յակովլևնան կարում, վերակարում և գործում էր ղրիմյան պարտիզանների հագուստներն ու մյուս  իրերը։ Ամուսնու՝ դերասան Դմիտրի Դոբրոսմիսլովի միջոցով, ով գիտեր գերմաներեն, հավաքում էր տեղեկություններ։

Զոյա Յակովլևան խաղացել է 100-ից ավելի դերեր, հանդես է եկել նաև մանրապատումներում։ Նրա խաղացած դերերից են՝ Նատաշան (Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»), Ակուլկան (Ի. Վ. Սպաժինսկու «Հին տարիներ»), Ուլիտան (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անտառ») և այլն։ Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ դարձավ ղրիմյան ընդհատակյա խմբի («Բազե» խումբ, 1943-1944) անդամ, հավաքում էր հետախուզական տվյալներ, տարածում թռուցիկներ բնակչության շրջանում և կատարում ընդհատակյա աշխատանքներ։ Գեստապոյի կողմից ձերբակալվում և գնդակահարվում է, թաղված է Սիմֆերոպոլի մոտ գտնվող Դոբկայի եղբայրական գերեզմանոցում։

Հիշատակ 

«Բազե» խմբի սխրանքներին է նվիրված Ա. Ա. Վասիլևի և Լ. Դ. Էլստոնի պիեսի հիման վրա բեմադրված  «Դերասաններ»  (Կամերային թատրոն, Մոսկվա, 1949) և «Նրանք դերասաններ էին» (Ղրիմի դրամատիկական թատրոն, Սիմֆերոպոլ) ներկայացումները, «Նրանք դերասաններ էին» գեղարվեստական ֆիլմը («Մոսֆիլմ», 1982),  Մ. Պ. Ուդալովի «Դերասանուհին» պիեսը (Ռուսական դրամատիկական թատրոն, Չուվաշիա)։ Ընդհատակայինների հիշատակին շենքի վրա տեղադրված է հուշատախտակ։

2010 թվականի մայիսի 12-ին «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքով ցուցադրվեց ռեժիսոր Ալեքսանդր Բելանովի «Պրեմիերայից հետո գնդակահարություն։ Մի դավաճանության պատմություն» վավերագրական ֆիլմը։

Յակովլևայի անունով փողոց կա Չեբոքսարիում։

Ծանոթագրություններ 

Պարտիզաններ
Խորհրդային դերասանուհիներ
Մահապատժի ենթարկված անձինք
Թատրոնի դերասանուհիներ