Լոուջան Հատլուլ

Լոուջան Հատլուլ  (արաբ. لجين الهذلول‎, ), Սաուդյան Արաբիայի բնակչուհի, հասարակական գործիչ, այլադավան, կանանց իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական մեդիայի շարժման ակտիվիստ։

Մի քանի անգամ բանտարկվել և ազատ է արձակվել Սաուդյան Արաբիայում կանանց ավտոմեքենա վարելու արգելքը խախտելու համար։ 2018 թվականի մայիսին կանանց իրավունքների պաշտպան մի քանի հայտնի ակտիվիստների հետ ձերբակալվել է ապակայունացման փորձի մեղադրանքով։ Աշխարհում ամենաազդեցիկ հարյուր արաբ կանանց ամենամյա վարկանիշային աղյուսակում (Top 100 Most Powerful Arab Women 2015) զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։

Ալ-Հատլուլը հայտնի է ինչպես կանանց մեքենա վարելու շարժման մեջ ունեցած դերի համար, այնպես էլ Սաուդյան Արաբիայում տղամարդկանց խնամակալության համակարգին հակադրելու համար։

Կենսագրություն      
Լոուջան Հատլուլը ծնվել է 1989 թվականի հունիսի 31-ին Ջիդդա քաղաքում։ Ավարտել է Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանը։

Հատլուլը լայն ճանաչում ստացավ 2014 թվականի դեկտեմբերին, երբ ձերբակալվեց ավտոմեքենա վարելու համար (երկրում կանանց արգելված էր նստել ավտոմեքենայի ղեկին)։ Լոուջան Հատլուլը շուրջ երկու ամիս անցկացրեց բանտում։ Նրա արարքը խթան հանդիսացավ կանանց մեքենա վարելու իրավունքի հասարակական քննարկման համար։  
2015 թվականին նա ընդգրկվեց հարյուր ամենաազդեցիկ արաբ կանանց ամենամյա ցանկում Arabian Business Magazine-ի վարկանիշով։ «Amnesty International» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության կողմից ճանաչվել է որպես խղճի բանտարկյալ։

2017 թվականի հունիսի 4-ին Հատլուլը ոստիկանության աշխատողների կողմից ձերբակալվեց Դամամի Ֆահադ թագավորի անվան օդանավակայանում։ Ձերբակալման պատճառը դեռևս չի բացահայտվել, երկրի իշխանությունները նրան թույլ չեն տալիս դիմելու իր փաստաբանին կամ կապվել ընտանիքի անդամների հետ։

2018 թվականի հունիսի դրությամբ Սաուդյան Արաբիայում կանայք մեքենա վարելու իրավունք են ստացել, սակայն Լոուջան Հատլուլը շարունակում է բանտարկված մնալ իր գործընկեր ակտիվիստների հետ։ Խոշտանգումների ժամանակ հարվածել են նրանց ոտքերին, էլեկտրաշոկի են ենթարկել, մտրակվել «հյուրանոց» կամ «սպայի հյուրատուն» կոչվող խոշտանգման վայրերում։ Ըստ Լոուջան Հատլուլի քրոջ՝ Ալիայի (որը բնակվում է Բրյուսելում, Բելգիա), Լոուջան հանդեպ կիրառված խոշտանգման տեխնիկան ներառել է նաև ծեծ, էլեկտրակշոկ և ջրով խոշտանգումներ 2018 թվականի մայիս-օգոստոս ամիսներին։ Լոուջան Հատլուլի ծնողները նշել են, որ իրենց այցելության ընթացքում Լոուջանի «ազդրերը սևացել էին կապտուկներից» և Լոուջանն «անվերահսկելիորեն ցնցվում էր, չկարողանալով պահել իր ձեռնաշղթան, քայլել կամ նորմալ նստել»։ Ըստ Ալիա ալ-Հատլուլի՝ Սաուդ ալ-Քահտանին խոշտանգումների ժամանակ այցելել է Լոուջանին, ծիծաղելով նրա վրա՝ սպառնացել բռնաբարել և սպանել նրան, մարմինը գցել կոյուղի և տանջել է Ռամադանի գիշերվա ընթացքում։

2018 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ Հատլուլը իր համակիրների հետ եղել է Դհահբանի կենտրոնական բանտում։ Ըստ նրա եղբայր Վալիդ ալ-Հատլուլի՝ (որն ապրում է Օնտարոյում, Կանադա), 2019 թվականի փետրվարի դրությամբ Լոուջանը գտնվել է ալ-Հաիր բանտում։

2019 թվականի մարտի 1-ին Սաուդյան Արաբիայի հանրային դատախազը հայտարարեց, որ նախաքննությունն ավարտված է, և նրանք պատրաստվում են դատավարություն սկսել Ալ-Հատլուլին և այլ ակտիվիստների հանդեպ՝ պետական անվտանգությունը խաթարելու համար։

Դատավարությունը սկսվել է 2019 թվականի մարտի 13-ին, չնայած մեղադրանքները նշված չէին, և լրագրողներին ու դիվանագետներին արգելել են մասնակցել դատական գործընթացին։

Ծանոթագրություններ 

Սաուդյան Արաբիայի այլախոհներ
Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
BBC 100 կին
Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կին իրավապաշտպաններ