Փոքր ջրցուլ

Փոքր ջրցուլ (), համարվում է թռչունների ընտանիքի ամենափոքր ներկայացուցիչը։

Ընդհանուր բնութագիր 

Ջրցուլի հասակը հասնում է ընդամենը 36 սանտիմետրի։ Քաշը կշռվում է 136-145 գրամ, իսկ թևերի երկարությունը հասնում է մոտ 15 սմ-ի։ Փոքր ջրցուլն միակ դասի ներկայացուցիչն է, որի արուն և էգը տարբերվում են իրենց գունավորմամբ։ Արուն հիմնականում ունենում է սև - կանաչ գույներ գլխի վրա, թևերը հիմնականում գտնվում են մեջքի վրա, պարանոցը և փետուրների ծայրերը ունեն սպիտակ գունավորում։ Կտուցը դեղին-կանաչավուն է։ Էգի թիկունքն ունի հիմնականում շագանակագույն գունավորում։ Գլուխը և պարանոցը ունեն կաքավաքարային գույն։ Իգական սեռի մոտ կտուցը դեղին և մուգ դարչնագույն երանգավորում է ստանում մինչև վերջ։

Տարածվածություն 

Փոքր ջրցուլը տարածված է Եվրոպայում, Միջին Ասիայում, Արևմտյան Հնդկաստանում, Աֆրիկայում և Ավստրալիայում։ Եվրոպական ջրցուլները չվող թռչուններ են ձմռանը չվում են դեպի Աֆրիկա։ Ռուսաստանում փոքր ջրցուլին կարելի է հանդիպել եվրոպական մասում (հիմանակնում՝ հյուսիսում մինչև Սանկտ-Պետերբուրգ) և Արևմտյան Սիբիրում ։

Կենսակերպ 

Փոքր ջրցուլները տարածված են փոքր և խոշոր ջրավազանների ափերին։ Այս թռչունը վարում է շատ զգույշ ապրելակերպի, լողումէ երկար մատների վրա, սակայն ոտքերը բռունցք անելով։ Չի թռչում ոչ այնքան շատ, միայն կարճ հեռավորությունների վրա, շատ ցածր ջերմաստիճանի կամ ջրերի մակերեսի վրա։ Ակտիվ է հիմնականում գիշերը։ Եվրոպայում թռչում է ապրիլին և մայիսին, ձմռանը, կամ օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Ինչպես մեծ ջրցուլները, այնպես էլ փոքրերը մեկնում են ձմռանը առանց հոտ ձևավորելու։  Շատ հաճախ գիշերը թռչում են։

Սնունդ 

Փոքր ջրցուլները սնվում են մանր ձկներով, գորտերով, ջրային անողնաշարավորներով։ Երբեմն բռնում են փոքր անցողիկ թռչունների ձագերին։

Ձայն 

Գարնանը արուի երգը ձայնը շատ խուլ է միակ ձայնը, որ լսվում է դա «կռո - կռո» կամ «վռո - վռո» հնչյուններն են մեկը մեկին հաջորդելով ։ Թռչունը երգում է 2-3 վայրկյան։ Սակայն, երգում են հիմնականում երեկոյան ժամերին։

Բազմացում 

Յուրաքանչյուր զույգը բավականին մեծ վայր է զբաղեցնում։ Բույնը պատրաստում են գոմերում կամ ծառի ճյուղերի վրա։ Ձվերը դնում են հունիսի սկզբից մինչև հուլիսի վերջը ընկած ժամանակահատվածում, կախված տեղանքից և կլիմայից։ Բազմացման համար դնում են 5-9 սպիտակ ձու ։ Արդեն մի քանի օրվա ընթացքում երիտասարդ ձագերը դուրս են գալիս ձվից, նրանց երկար նիհար մատները գրավելով։ 7-12 օրվա ընթացքում ձագերը կարող են կարճ ժամանակով դուրս գալ բույնից։ 1 ամսվա ընթացքում փոքրիկ  ձագարերը արդեն թևավորվում են։

Ենթատեսակներ 

Փոքր ջրցուլն ունի 3 տեսակ՝

 I. m. minutus (Linnaeus, 1766) «Հյուսիսային փոքր ջրցուլ», տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Կենտրոնական Ասիայի և Հնդկաստանի հյուսիս-արևմուտքում,
 I. m. payesii (Hartlaub, 1858) — Աֆրիկա, Սահարայի հարավ;
 I. m. podiceps (Bonaparte, 1855) — Մադագասկար.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Ганзак Я. Иллюстрированная энциклопедия птиц Прага: Артия 1990
 Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия М.: Лабиринт-пресс 2004
 Жизнь животных Т.6 Птицы М.: Просвещение 1986

Արտաքին հղումներ 

 Փոքր ջրցուլ 

Եվրասիայի թռչուններ
Աֆրիկայի թռչուններ
Ռուսաստանի թռչուններ
Վտանգված տեսակներ
Եվրոպայի թռչուններ
Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ