Էդուարդ Օլե

Էդուարդ Օլե (, ), էստոնացի նկարիչ։ 1944 թվականից ապել է Շվեդիայում, 1951 թվականին ստացել է շվեդական քաղաքացիություն։ Հայտնի է կուբիզմի և դիմանկարների ոճով իր ստեղծագործություններով։

Կենսագրություն 

Էդուարդ Օլեն ծնվել է 1898 թվականի մայիսի 20-ին Կառուլա վոլոստում։ Նա բավականին վաղ ծանոթացել է ժամանակակից արվեստի հետ գեղարվեստի դպրոցի գրադարանի վերարարտդրություններով և այցելելով Մոսկվայի ու Սանկը Պետերբուրգի թանգարաններ։ 1914-1918 թվականներին Օլեն սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել  հատկապես գերմանական էքսպրեսիոնիզմը։ 1918 թվականին Էստոնիայի անկախության ձեռք բերումից հետո Օլեն վերադարձել է հայրենիք, որտեղ նա աշխատել է որպես թատերական նկարիչ, նկարչության ուսուցիչ և գեղարվեստական քննադատ։ 1923 թվականից նա դարձել է վարպետ նկարիչ։ Այդ տարին նա Ֆրիդրիխ Հիստի և Ֆելիքս Ռանդելի հետ նա Տարտուում ստեղծել է արվեստի խմբակ, որը կազմակերպել է կուբիզմի ոճով աշխատանքների ցուցահանդեսներ։ Չնայած Օլեն աշխատել է կուբիզմի ոճով, նրա ստեղծագործությունները պահպանել են ֆիգուրատիվիզմի տարրեր։ Այս ստեղծագործական ժամանակաշրջանը ավարտվել է 1926 թվականին և Օլեն զբաղվել է ստվերաներկով նկարչությամբ։

1925 թվականին Օլեն իր աշխատանքները ուղարկել է Փարիզի Անկախների սալոն։ 1927 թվականին նա ուսումնական այց է կատարել Ֆրանսիայի մայրաքաղաք։ Այդպես նա ստեղծել է մի շարք նկարներ, որոնք ներշնչված են քաղաքային թեմաներով։ Այս ուղևորությունից հետո կուբիզմի ազդեցությունը նրա աշխատանքների վրա մարել է, և նա անցել է ֆիգուրային կոմպոզիցիաների։ 1930-ականների սկզբին Օլեն նկարել է էստոնական մշակույթի գործիչների դիմանկարների մի շարք։ Նրանց թվում են Յուհան Սիմը, Հենրիկ Վիսնապուուն, Ֆրիդեբերգ Տուգլասը և Աուգուստ Գայլիտը։ 1937 թվականին Օլեն 2-րդ անգամ մեկնել է Փարիզ։ Դրանից հետո նա մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել լանդշաֆտային նկարչության հանդեպ և աշխատել այս ժանրում մինչև 1940-ական թվականները։ 1939 թվականին նա ամուսնացել բանասեր Հելմի Մետսվախտի հետ։

1943 թվականին նա Էստոնիայից գնացել է Ֆինլանդիա, որտեղ նա նկարել է Լաուրա Քեթունենի ու Վիլյե Տարկայնենի դիմանկարները։ Հաջորդ տարի նա այդտեղից գնացել է Շվեդիա։ 1951 թվականին նա ընդունել է Շվեդիայի քաղաքացիություն։ Նրա կինը մնացել է ապրելու Էստոնիայում։ Օլեն կարողացել է կրկին այցելել իր հայրենիք միայն 1990 թվականին։

Շվեդիայում Օլեն աշխատել է որպես Հյուսիսային երկրների թանգարանի նկարազարդող։ Նա ուղևորվել է Լապլանդիա և Հյուսիսային Նորվեգիա, որից հետո սկսել է փոխվել նրա գեղարվեստական ոճը։ Նա կենտրոնանում էր սկանդինավյան  հյուսիսային բնապատկերների վրա, նրա աշխատանքներում սկսել են գերակիշխող դեր ունենալ հյուսիսային էքսպրեսիոնիզմի տարրերով պոստիմպրեսիոնիզմը, մասնաապես Էդուարդ Մունկի նման։ 1960-ականների վերջին Օլեն նորից իր աշխատանքներում կրկին ներառել է կուբիզմի տարրեր։ Այս ստեղծագործական շրջանը տևել է մինչև նրա մահը։ Օլեն մահացել է 1995 թվականի նոյեմբերի 24-ին Ստոկհոլմում, թաղված է Տալլինի Անտառային գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Arvo Mägi: Eduard Ole: The Life and Work of the Artist, Stockholm 1978, ISBN 91-7260-197-3.

Էստոնացի նկարիչներ
Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը թաղվածներ
Էստոնացի արվեստագետներ