Բայուն կատու

Բայուն կատու (), ռուսական հրաշապատումների կերպար, հսկա մարդակեր կատու, որն օժտված է կախարդական ձայնով։ Նա զրուցում և քնեցնում է իր հեքիաթներով իրեն մոտեցած ճամփորդներին, և նրանց, ովքեր չեն կարողանում դիմակայել իր կախարդանքին և ովքեր պատրաստ չէին իր հետ կռվին, մարդակեր կատուն անխնա սպանում է։ Բայց նա, ով կկարողանա ձեռք բերել կատվին կգտնի փրկություն բոլոր հիվանդություններից. Բայունի հեքիաթները բուժիչ են։   

«Բայուն» բառը նշանակում է «շաղակրատ, հեքիաթասաց, հռետոր» «баять» բայից, որը նշանակում է «պատմել, խոսել»։ Հեքիաթներում պատմվում է այն մասին, որ Բայունը նստած է լինում բարձր, սովորաբար երկաթե հաստ ձողի վրա։ Նա ապրում է հեռավոր երկրներում, հեռավոր թագավորությունում, կամ անկերդան, մահացած անտառում, որտեղ չկան թռչուններ և կենդանիներ։ Գեղեցկուհի Վասիլիսայի մասին հեքիաթներից մեկում Բայուն կատուն ապրում էր Բաբա Յագայի հետ։

Գոյություն ունեն շատ հեքիաթներ, որտեղ գործող գլխավոր հերոսին տալիս են հանձնարարություն բռնել կատվին, որպես կանոն, այսպիսի հանձնարանություն տալիս էին բարի երիտասարդին սպանելու նպատակով։ Այս հեքիաթային արարածի հետ հանդիպումը սպառնում է անխուսափելի մահով։ Կախարդական կատվին բռնելու համար Իվան արքայորդին հագնում է երկաթե սաղավարտ և երկաթե ձեռնոցներ։ Հաղթելով և բռնելով կենդանուն` Իվան արքայորդին նրան տանում է պալատ` իր հոր մոտ։ Այնտեղ հաղթված կատուն սկսում է ծառայել արքային` հեքիաթներ պատմելով և հանգստացնող բառերով բուժելով։

Կախարդական կատվի կերպարը շատ տարածված էր ռուսական ժողովրդական հեքիաթներում։ Հավանական է, որ Ա. Ս. Պուշկինը հենց այդ հեքիաթներից է վերցրել գիտնական կատվի կերպարը «Ռուսլան և Լյուդմիլա» պոեմում։

Ծանոթագրություններ 

Կերպարներ այբբենական կարգով
Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Հորինված կատուներ