Ջոնսի կոտրվածք

Ջոնսի կոտրվածք, հինգերորդ նախագարշապարային ոսկրի միջին հատվածի և հիմի միջև կոտրվածք։ Այն դրսևորվում է ցավով և կապտուկով ոտնաթաթի միջնամասում  դրսային կողմից։ Լինում է նաև քայլելուց դժվարություններ ։ Կոտրվածքը առաջանում է հանկարծակի։

Կոտրվածքը սովորաբար առաջանում է, երբ ոտնաթաթը վարհակված  և պտտված է դեպի ներս։ Այս շարժումը լինում է ոտնաթաթի գետնից բարձր լինելու դիրքում՝ պարելիս, թենիս կամ բասկետբոլ խաղալիս։ Ախտորոշումը դրվում է հիմնականում կլինիկական ախտանիշների հիման վրա և հաստատվում է ռենտգեն հետազոտությամբ ։

Սկզբնական բուժումը դժվարություն չի ներկայացնում՝ անշարժացում առնվազն վեց շաբաթ։ Եթե այս ընթացքում առողջացում չի լինում, խորհուրդ է տրվում անշարժացումը շարունակել ևս վեց շաբաթ ։ Քանի որ այս տեղամասում արյան շրջանառությունը բավական աղքատ է, կոտրվածքը կարող է չվերականգնվել և հնարավոր է վիրահատական միջամտության կարիք լինի ։ Աթլետների և բեկորների տեղաշարժ ունեցողների մոտ վիրահատությունը կատարում են ավելի շուտ ։ Կոտրվածքը առաջին անգամ նկարագրվել է 1902 թվականին վիրաբույժ-օրթոպեդ Ռոբերտ Ջոնսի կողմից , ով ստացել էր վնասվածքը պարելու ընթացքում ։

Ախտորոշում 
Կոտրվածք ունեցողներից ոչ բոլորն են հասկանում դրա մասին։ Ախտորոշումը իրականացնում են կարճ նրբոլոքային մկանի ջլի չվնասված հատվածի և հինգերորդ նախագարշապարային ոսկրի թմբկությանից հեռակա ու դիաֆիզից մոտակա  հատվածում տեղային այտուցվածության շոշափումով։ Ոսկրային ճարճատյուն սովորաբար չի լինում։

Այս վնասվածքը պետք է տարբերել ապոֆիզար զարգացման խանգարումից (5-րդ նախագարշապարային ոսկրի թմբկություն), որը նույնպես հիմնականում առաջանում է պատանեկան շրջանում։ Տարբերակիչ ախտորոշման նշաններն են՝ կոտրվածքի եզրերում սկլերոզի բացակայությամբ (սուր դեպքերում) և  փայլուն գծի առկայությունը՝ լայնական (90 աստիճան) - նախագարշապարային ոսկրի կոտրվածքի դեպքում՝ կարճ նրբոլոքային մկանի մոտակա հատվածի պոկման հաշվին և ուղղահայաց ապոֆիզի դեպքում։ Ախտորոշիչ ռենտգեն հետազոտությունը կատարում են առաջահետին, թեք և կողմնային դիրքով՝  ոտնաթաթի ամբողջովին ծալված վիճակում։

Տարբերակիչ ախտորոշում 

Այլ նախագարշապարային ոսկրերի կոտրվածքները Ջոնսի կոտրվածքից տարբերվում են ավելի թեթև ընթացքով։ Եթե կոտրվածքը մտնում է միջնախագարշապարային հոդ՝ ապա  ասում ենք Ջոնսի կոտրվածք։ Եթե կոտրվածքի գիծը անցնում է գարշապար-նախագարշապարային հոդի միջով, ապա ասում ենք պոկումային կոտրվածք՝ նրբոլոքային կարճ մկանի ձգման հաշվին։ Պոկումային կոտրվածքը երբեմն կոչվում է նաև կեղծ Ջոնսի կոտրվածք կամ պարողների կոտրվածք։

Բուժում

Անշարժացում 
Սկզբնական բուժումը իրականացնում են անշարժացումով, առանց կմախքային ձգման առնվազն  վեց շաբաթ ժամկետով։ Եթե այդ ընթացքում վերականգնում չի լինում խորհուրդ է տրվում ևս վեց շաբաթ անշարժացում։ Վերականգնում տեղի չի ունենում կեսից ավելի դեպքերում։

Վիրահատություն 
Աթլետների մոտ 2 մմ և ավել բեկորային կոտրվածքի դեպքում խորհուրդ է տրվում վիրահատություն։ Ամեն դեպքում վիրահատությունը ցուցված է 12 և ավելի շաբաթ վերականգնում չլինելու դեպքում ։

Կանխատեսում 
Որոշ պատճառներից ելնելով Ջոնսի կոտրվածքը կարող է չվերականգնվել։ Դիաֆիզի (2-րդ շրջան) կոտրվածքի հատվածը վատ արյունամատակարարում ունի։ Սա կարող է խանգարել վերականգնմանը։ Բացի այդ, այս ոսկրին կպնում են մի քանի ջլեր՝ կարճ նրբոլոքային մկանի  և նրբոլոքային երրորդային մկանի ջլերը, երկու փոքր մկաններ։ Սրանք կարող են բերել  բեկորային տեղաշարժի և խոչնդոտել վերականգնմանը։

Առաջին և երրորդ շրջաններում կոտրվածքը հարաբերականորեն ունի ավելի լավ կանխատեսում, եթե ապահովվի  ակտիվության սահմանափակումը և վաղ անշարժացումը։ Մյուս կողմից  2-րդ շրջանում լինում է ուշացած վերականգնում և պահանջում է ներոսկրային ամրացում պտուտակով։

Այս շրջանները երևում են անատոմիորեն և ռենտգեն նկարով։ Պետք է նշել որ, չնայած վիրահատական միջամտությունը արդեն իսկ վերականգնման մեծ երաշխիք է, բայց ամեն դեպքում ունի իր բարդությունները։ Մի քանի հոդվածներում նշվում է, որ պահպանողական, ոչ վիրահատական բուժումը ավելի ընդունելի է ոչ աթլետների մոտ։

Ծանոթագրություններ 

Վնասվածքներ