Մտածելու 6 գլխարկներ

Մտածելու 6 գլխարկներ (), մտագրոհման () ձև, գործիք՝ առաջին անգամ առաջարկված Էդուարդ դե Բոնոյի կողմից, որը «6 գունավոր գլխարկների» օգնությամբ ավելի արդյունավետ է դարձնում խմբակային քննարկումը, օգնում է հետևողականորեն պլանավորել մտածելու ընթացքը։

Հիմնական բնույթը 
Այս մեթոդի հիմքում ընկած է զուգահեռ մտածելու հայեցակարգը։ Որպես կանոն, այս կամ այն որոշումներն առաջանում են քննարկման ընթացքում մտքերի բախումներից, սակայն ոչ միշտ է ամենալավ տարբերակն ընտրվում։ Այս մեթոդի օգնությամբ տարբեր մոտեցումներ ու գաղափարներ հանդես են գալիս միաժամանակ՝ առանց իրար հանդեպ ինչ-որ առավելությունների։ Նկարագրելով մտածելու 6 ռեժիմներ՝ Դե Բոնոն համեմատում է դրանք 6 տարբեր գույնի գլխարկների հետ։ Քննարկման ընթացքում խմբի յուրաքանչյուր անդամ «հագնում է» մի գլխարկ և կատարում իր գործառույթները։

Կապույտ գլխարկ — Կառավարում 
«Կրելով» կապույտ գլխարկը՝ տվյալ անդամը դառնում է պատասխանատու քննարկման ղեկավարման և դրան կողքից հետևման համար։ Այն օգտագործվում է քննարկման սկզբում՝ հաստատելով վերջինիս նպատակները և որոշելով՝ ինչի պետք է հասնել արդյունքում։

Օրինակներ՝
 Սկզբի համար մենք կշարժվենք հետևյալ ուղղությամբ։ Բոլորը համաձա՞յն են։ 
 Առաջարկում եմ դադարեցնել աշխատանքը։ Հիմա սկսում ենք քննարկել։ Եկեք առաջինը լսենք սև գլխարկին և սահմանենք բոլոր թույլ կողմերը։

Սպիտակ գլխարկ — Փաստեր և տեղեկատվություն 
«Կրելով» սպիտակ գլխարկը՝ տվյալ անդամը դառնում է պատասխանատու քննարկման թեմայի շուրջ տարբեր փաստերի և ինֆորմացիայի համար։ Բացի ունեցած տվյալներից՝ կարևոր է, որ տվյալ անձն ունենա որոշակի բազա, որպեսզի կարողանա հեշտությամբ հայթայթել պակասող կամ լրացուցիչ տեղեկություն։

Օրինակներ՝
 Ահա նախորդ 2 տարվա վաճառքի վերաբերյալ տվյալներ
 Եվրոպայում աճում է ծերերի թիվը
 Ահա վիճակագրական որոշ տվյալներ

Կարմիր գլխարկ — Զգացմունքներ և էմոցիաներ 
«Կրելով» կարմիր գլխարկը՝ մասնակիցները արտահայտում են իրենց կարծիքները` հիմնված իրենց զգացմունքների և նախազգացումների վրա։

Օրինակներ՝
 Ես կուզենայի անել դա, բայց լիովին վստահ չեմ։
 Ես հիասթափված եմ, որ իրավիճակն այսքան հեռուն գնաց։

Սև գլխարկ — Քննադատություն, վատատեսություն 
«Կրելով» սև գլխարկը՝ տվյալ անձը անընդհատ բերում է փաստարկներ, որոնք կազմում են քննարկվող թեմայի թույլ կողմերը, հնարավոր ռիսկերը, քննադատությունները և այլն։ Այս գույնը հիշեցնում է զգուշավորության մասին։

Օրինակներ՝
 Իսկ ի՞նչ, եթե մեզ չհաջողվի համապատասխան միջոցներ ձեռք բերել ներդրումննրի համար։
 Այդ նոր մոտեցումը կարող է սխալ ընկալվել հաճախորդների կողմից։
 Տվյալ ապրանքի թողարկումը կարող է զգալիորն կրճատել հաճախորդների թիվը։

Դեղին գլխարկ — Լավատեսություն 
«Կրելով» դեղին գլխարկը՝ տվյալ անձը նշում է քննարկվող թեմայի բոլոր առավելությունները։ Իրականում այս գլխարկը սևի ճիշտ հակառակն է։ Տվյալ գույնի կրողը հնարավորինս առանձնացնում ու կարևորում է դրական կողմերը։

Օրինակներ՝
 Տվյալ մոտեցումը թույլ կտա հասցնել մեր արդյունավետությունը առավելագույնի։
 Այդ եղանակը կիրառելով՝ կկարողանանք ճիշտ դիրքավորել մեր ապրանքը շուկայում։

Կանաչ գլխարկ — Ստեղծարարություն 
«Կրելով» կանաչ գլխարկը՝ տվյալ անձը հանդես է գալիս նորարար ու տարբերվող գաղափարներով։ Խորհուրդ է տրվում այն օգտագործել սև գլխարկից հետո, որպեսզի դժվարությունները հեշտությամբ հաղթահարվեն։

Օրինակներ՝
 Մենք կարող ենք հաջողության հասնել, եթե օգտագործենք Х մեթոդը, թե՞ Y։
 Իսկ եթե այն անվճար տրամադրե՞նք։

Ծանոթագրություններ 

Մանկավարժական հոգեբանություն
1985 գրքեր