Զկռտոց

Զկռտոց, ստոծանու ակամա և արագ կծկում (կրճատում), երբ օդը կայծակնային արագությամբ ներքաշվում է և առաջանում է ձայնալարերի ճայթյունով փակում։ Դա մեկ րոպեի ընթացքում կարող է կրկնվել մի քանի անգամ։ Բժշկության մեջ այն հայտնի է որպես սինգուլտուս (լատ․՝ singultus), ինչը լատիներենից բառացի թարգմանելիս նշանակում է «հեկեկալիս շունչ վերցնել»։ Զկռտոցը ռեֆլեքսային աղեղն ընդգրկող ակամա գործողություն է։ Մեկ անգամ ի հայտ գալուց հետո ռեֆլեքսն առաջացնում է ստոծանու ուժեղ կծկում ձայնալարերի փակումից 0,25 վայրկյան հետո։ Հենց դրանով էլ պայմանավորված է զկռտոցի դասական ձայնը։ Զկռտոցը կարող է առաջանալ անհատապես կամ նոպայի ձևով։ Զկռտոցի ռիթմը կամ զկռտոցների միջև ընկած ժամանակը համեմատաբար անփոփոխ է։

Զկռտոցի նոպան ընդհանուր առմամբ անցնում է առանց որևէ միջամտության։ Այնուամենայնիվ, կան բազմաթիվ տնային միջոցներ, որոնք հաճախ կիրառվում են զկռտոցի ընթացքը կրճատելու համար։ Բժշկական միջամտությունը երբեմն անհրաժեշտ է քրոնիկ զկռտոցի դեպքում։

Նշաններ և ախտանիշներ  

 Ստոծանու միանգամյա կամ բազմակի, տարբեր տևողությամբ ջղաձգումներ,
 Ուսի, որովայնի, կոկորդի կամ ամբողջ մարմնի կարճ (կես վայրկյանից քիչ), անսպասելի դող,
 Զկռտոցը կարելի է ներկայացնել որպես արագ հևոց, հոգոց կամ օդի աղմուկով ներքաշում,
 Զկռտոցը կարելի է ներկայացնել նաև որպես նորմալ շնչառության կարճ, բայց ցավոտ, հաճախակի կամ հազվադեպ ընդհատում, որն առաջացնում է կոկորդի, կրծքավանդակի կամ որովայնի րոպեական ցավ։

Պատճառներ

Ախտաֆիզիոլոգիական պատճառներ 

 Հազ,
 Չափից շատ օդի կլանում,
 Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսային հիվանդություն,
 Ստոծանու կերակրափաղային բացվածքի ճողվածք,
 Արագ ուտելը,
 Լարված էմոցիաներ, ինչպիսիք են վախ, տագնապ, հուզմունք, ուրախություն, էյֆորիա, 
 Գազավորված ըմպելիքներ, ալկոհոլ, հացի չոր տեսակներ և որոշ կծու ուտեստներ,
 Օփիատների գործածում,
 Ծիծաղ։

Զկռտոց կարող է առաջանալ մի շարք մարդկային վիճակներից։ Հազվադեպ դեպքերում այն կարող է լուրջ հիվանդության նշան հանդիսանալ։

ԿՆՀ խանգարումներ 
 Կաթված,
 Ցրված սկլերոզ,
 Մենինգիտ։

Այլ խանգարումներ 
 Երիկամային անբավարարություն,
 Վիրահատության հետևանքով թափառող նյարդի խանգարում։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Provine, Robert R. Curious Behavior: Yawning, Laughing, Hiccupping, and Beyond (Harvard University Press; 2012) 246 pages; examines the evolutionary context for humans
 

Շնչառական համակարգ