Կնյուն սուր

Կնյուն սուր (), կնյունազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
Ճիմաթմբեր առաջացնող բույսեր են։ Ցողունն ունի 30-120 սմ բարձրություն։ Տերևներն արմատամերձ են, 1-2 մմ տրամագծով, լավ զարգացած, գլանաձև, ամուր, սրածայրով վերջացող, ներսում համատարած սպունգանման հյուսվածքով և հիմքի մոտ կարմրավուն շագանակագույն տերևապատյաններով տերևաթիթեղներով։ 4-6 (10) ճյուղերով ծաղկաբույլը նստադիր է կամ 4-5 սմ երկարությամբ ծաղկակիրներով։ 5-6 սմ երկարությամբ պտուղը տուփիկ է, կանաչ, ձվաձև և առանց կտուցի։ Սերմերը երկարավուն կամ օվալաձև են, ինչպես նաև սպիտակավուն պոչանման հավելուկով։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ, Յուվա, Շահումյան, Երախի լեռնաշղթա)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Կովկասը՝ մասնավորապես Արևմտյան, Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը և Թալիշը, ինչպես նաև Եվրոպան, միջերկրածովյան ավազանի երկրները, Անատոլիան և Իրանը։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորին լոռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 (1200) մ բարձրությունների վրա, աղակալված ճահիճներում, աղուտային խոնավ հողերի վրա, հանքային աղբյուրների և տրավերտինների մոտ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տեսակի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

2008 թվականին Արարատ քաղաքի մոտ առանձնացվել է «Աաղկալած ճահճուտ» բնության հուշարձանը, սակայն ներկայումս պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Վտանգված տեսակներ
Ծածկասերմեր
Կնյունազգիներ
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
1753 թվականին նկարագրված բույսեր