Խորհրդարանական բանավեճերի բրիտանական ձևաչափ

Խորհրդարանական բանավեճերի բրիտանական ձևաչափը ձևավորվել է XX դարի սկզբին, Մեծ Բրիտանիայում, համարվում է բազային՝ խորհրդարանական բանավեճերի մյուս տեսակների համար։

Հիմնական կենտրոնները, որտեղ կազմավորվել է այս ձևաչափը, եղել են Օքսֆորդ, Քեմբրիջ, Լիմերիկ (Իռլանդիա), Դարհեմ, Բրիստոլ, Գլազգո (Շոտլանդիա), Էդինբուրգ քաղաքների համալսարանները։

Այսօր այս ձևաչափը ավելի լայն տարածում ունի Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում, ինչպես նաև Եվրոպայի այլ երկրներում։ Համարվում է Խորհրդարական բանավեճերի Համաշխարհային չեմպիոնատների պաշտոնական ձևաչափ։

Բրիտանական ձևաչափն իրենից ներկայացնում է բրիտանական խորհրդարանի մոդելը, որտեղ երկուական խոսնակից բաղկացած երկու կողմ (Կառավարություն) և երկու դեմ (Ընդդիմություն) խմբեր փորձում են համոզել դատավորին, որ իրենք իրավացի են։ Թմերը ռաունդի ընթացքում, կախված իրենց ելույթից, ստանում 1-ից 4 ռեյտինգ (1՝ լավագույնը, 4՝ վատագույնը)։

Բրիտանական ձևաչափ. խոսնակների ելույթների հաջորդականությունը 

 Խորհրդարանական բանավեճերում չկա ելույթի համար նախապատրաստման ժամանալ, ինչն էլ այս ձևաչափն ավելի դինամիկ է դարձնում։
 Ելույթների վերոնշյալ հերթականությունը բրիտանական ձևաչափում ամենևին էլ միակը չէ։ Գոյություն ունի կարգ, որի համաձայն սկզբում խոսում են բոլոր առաջին, հետո բոլոր երկրորդ խոսնակները։ Կա նաև այնպիսի կարգ, որում խաղում են ոչ թե թմեր, այլ անհատական խոսնակներ։

Բրիտանական ձևաչափով չեմպիոնատներ 
Ներկայումս մեծ թվով խորհրդարանական բանավեճերի մարզային, ազգային և միջազգային առաջնություններ են անցակցվում։ Ամենամեծ մասշտաբովը աշխարհի Առաջնությունն է։ Այդ մրցումներում մասնակցություն են ունենում մոտ 300 թիմ ավելի քան 100 համալսարաններից, մոտավորապես 70 երկրներից։

Առաջին աշխարհի առաջնությունը կայացել է 1980 թվականին Գլազգոյում։ Ի սկզբանե այն տեղի էր ունենում տարբեր ձևաչափերով, սակայն 1996 թվականին (Կորկ, Իռլանդիա) Բրիտանական խորհրդարանականը պաշտոնապես ընդունվեց որպես աշխարհի առաջնության հիմնական ձևաչափ։

Բանավեճերի զարգացում 
Բանավեճերի զարգացմամբ զբաղվում են ազդեցիկ հասարակական և միջազգային կազմակերպություններ։

Բանավեճերի միջազգային կրթական ասոցիացիան (IDEA) ստեղծվել է 1999 թվականին։ Այն զբաղվում է բանավեճերի կազմակերպմամբ և զարգացմամբ։ Ի սկզբանե IDEA-ն ստեղծվել էր կոորդինացնելու համար «Բաց հասարակության Ինստիտուտի»  (The Open Society Institute) բանավեճերի ծրագիրը։ Սակայն հիմա այս ասոցիացիան համարձակորեն կարելի է անվանել աշխարհում ամենաազդեցիկ անկախ բանավեճային ընկերությունը։ Այն միավորում է կազմակերպություններ, բանավեճի ակումբներ, անհատական բանավիճողների, ովքեր կիսում են IDEA-ի արժեքները՝ փախադարձ ըմբռնումը և ժողովրդավարական արժեքների տարածումը։ IDEA-ի գործունեությունը կրթական և ստրատեգիական նախաձեռնությունների լայն սպեկտր է, որն ներառում է ուսումնական ծրագրերի մշակում, միջազգային ուսանողական մարզումներ, երիտասարդական ֆորումներ։

IDEA-ն գրանցված է Նիդերլանդներում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Մեծ Բրիտանիայում և կազմակերպում է բանավեճեր ավելի քան 50 պետություններում՝ ավելի քան 60 լեզուներով։ IDEA-ի կոորդինացիոն կենտրոն կա նաև Ռուսաստանում՝ Սանկտ Պետերբուրգում.:

Ուկրաինայում բանավեճային շարժումը զարգացնում են "Дебатна Академія"-ն և Федерація дебатів України-ն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Խորհրդարանական բանավեճերի բրիտանական ձևաչափ. ամբողջական նկարագրություն 
 IDEA-ի պաշտոնական ռուսալեզու կայք 
 Training material  for British Parliamentary Style, prepared by the Australian Capital Territory Debating Union.
 An introductory Guide to BP Debating by Alex Deane.
 British Debate
 World Debate Website 

Բանավեճեր
Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականություն