Անահիտա

Արդվիսուրա Անահիտա  (), իրանական դիցաբանությունում ջրի և պտղաբերության աստվածուհի։ Հեթանոս աստվածություն զրադաշտականության մեջ։ Ավեստայում Արդվիսուրային է նվիրված առանձին հատված՝ Յաշտ V՝ Արդվիսուր-Յաշտ կամ Աբան Յաշտ։ Հնարավոր է աստվածուհու անունը Արդվի («խոնավություն») մշտապես ուղեկցվում է Սուրա «ուժեղ» և Անահիտա «անպիղծ» մակդիրների հետ։

Պատմությունը 

Անահիտան հին պարսկական ձևն է իրանական աստվածուհու, որը հայտնվում է առավել ընդհանուր և նախնական Արդվի Սուրա Անահիտա (Arədvī Sūrā Anāhitā) ձևով։ Արդվի Սուրա Անահիտան ջրի, պտղաբորության, բժշկության և իմաստության աստվածության ավեստերեն անունն է հնդիրանական դիցաբանությունում։  Անահիտայի պաշտամունքում միավորվել են Արդվի Սուրա Անահիտան և Անահիտի ապշտամունքները։

Արդվի Սուրա Անահիտան համապատասխանում է Արդվիշուր Անահիտին կամ Նաիդին միջին պարսկական և ժամանակակից պարսկական լեզուներում, ինչպես նաև Անահիտին հայերենում։ Արդվի Սուրա Անահիտի պաշտամունքը ծագել է Ք․ա․ IV դարում և շարունակվել մինչև չի ճնշվել հակապատկերապաշտական շարժմամբ Սասանյանների օրոք։ Դասական շրջանի  անտիկ պատմիչները հիշատակում են կա՛մ Արդվի Սուրա Անահիտա կա՛մ Անահիտիս կա՛մ էլ ասոցացնում են հունահռոմեական պանթեոնի աստվածութթյունների հետ։

Արդվի Սուրա Անահիտայի պաշտամունքի հայտնիությունը սկսվել է Աքեմենյանների (Ք․ա 558—330) գահակալման տարիներին նրա՝ արևմտաիրանական աստվածուհի Անահիտի (հունական աղբյուրներում հայտնի է որպես Անահիտիս) նույանականացման հետևանքով։ Առաջին Աքեմենյան արքան, ով ընդունել է Անահիտային, եղել է Արտաքսերքսես II (Ք․ա 404—359)։

Աստղագիտության մեջ 
Անահիտան С կարգի աստերոիդ է, որը կոչվել է ի պատիվ Անահիտա աստվածուհու։ Բացահայտվել է 1887 թվականի հոկտեմբերի 8 -ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում՝ Նյու-Յորք։

Տես նաև 
 Անահիտ

Ծանոթագրություններ 

Որսորդության աստվածուհիներ
Պատերազմի աստվածուհիներ