Ռադիկա

Ռադիկա (), գետ Մակեդոնիայի Հանրապետությունի արևմուտքում և Կոսովոյի հարավում, Սև Դրին գետի աջ վտակը։ Ձևավորվում է Ցրնի Կամեն և Չաֆա Կադիս գետերի միախառնումով։

Հենց Ռադիկա գետի երկարությունը կազմում է 52 կմ, բայց եթե այն չափեն ամենաերկար վտակի՝ Ցրնի Կամեն վտակի հետ միասին, ապա Ռադիկայի երկությունը կկազմի 70 կմ։

Վտակներ 

Ցրնի Կամենը (Սև քար) սկիզբ է առնում Վրացայի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից, Շար Պլանինա լեռան հարավային լեռնաճյուղավորումից, Վրացա գագաթի (2582 մ) ստորոտից։ Ցրնի Կամենը սկզբում Գորա շրջանով հոսում է արևմուտք, շրջանցում Վրացային և կտրուկ թեքվում է հարավ, միախառնվում է Չաֆա Կադիս գետի հետ։

Չաֆա Կադիսը սկիզբ է առնում Վրացա լեռնաշղթայի հարավային և Մանգուլովա Կուլա լեռների հյուսիսային լանջերից, ինչպես նաև Շար Պլանինա լեռան լեռնաճյուղավորումից։ Նա հոսում է արևմուտքից հյուսիս Նիչիպուրսկա Պլանինա լեռների ստորոտի հյուսիսային մասով և միախառնվում է Ցրնի Կամեն գետի հետ։

Վերին Ռադիկա 

Վերին Ռադիկան ունի ընդամենը 8 կմ երկարություն։ Հոսքի կարգավորման աշխատանքների պատճառով նա պատկանում է Էգեյան ծովի ավազանին, երբ միևնույն ժամանակ Ստորին Ռադիկան պատկանում է Ադրիատիկ ծովի ավազանին։ Ձևավորվելով Ցրնի Կամեն և Չաֆա Կադիս գետերի միախառնումով՝ Վերին Ռադիկան հոսում է հարավ՝ արևմուտքում Կորաբ լեռների և արևելքում Նիչիպուրսկա Պլանինա լեռների միջով։ Վոլկովիա գյուղում ստեղծված է գետի արհեստական երկճյուղություն, որի շնորհիվ Վերին Ռադիկայի ջրերը արհեստական հունով թափվում են ձեռակերտ Մավրովո լիճը Մավրովի Խանովի գետի մոտ, իսկ այդտեղից Մավրովյան հիդրոէլեկտրակայանային համակարգով՝ Վարդար գետը։

Ստորին Ռադիկա 

Գետի ստորին հատվածի երկարությունը 44 կմ է։ Ռադիկան շարունակում է իր հոսքը դեպի հարավ։ Նա ձևավորում է երկար և խոր (մինչև 1 կմ) կիրճ Կորաբ և Դեշատ լեռների միջև արևմուտքում և Բիստրայի՝ արևելքում։ Ռադիկայի հովտի երկարությամբ կան բազմաթիվ դիտարժան վայրեր, որոնցից են Վելե Բրդո գյուղը, Ռոստուշան, Յանչեն, Պրիսոյնիցան, Սկիդրինեն, Բիգորսկի վանքը, Կոսովրաշտի բաղնիքը տաք սուլֆիդային ջրերով և յուրօրինակ Ալչիա ալաբաստրով քարանձավը։ Ալաբաստրն առատ է շրջակա ողջ տարածքում, արդյունահանվում է արդյունաբերական և առևտրային նպատակներով Դեբար քաղաքում։

Կիրճից հետո Ռադիկան ձախից ընդունում է խոշոր վտակ Մալա Ռեկա գետին, ապա ընթանում է հարավ-արևմուտք Ստոգովո լեռների հյուսիսային լանջերի ուղղությամբ։ Դոլնի Կոսովրաշտի, Դոլնի Մելնիչանե, Գորենցի և Ռայչիցա գյուղերից հետո Ռադիկան Դեբարի հարավում թափվում է Սև Դրինայի մեջ։ Գետաբերանի մոտ կառուցված է ամբարտակ, որը ձևավորում է Դեբար արհեստական լիճը։

Ընդհանուր առմամբ Ռադիկան պատկանում է Ադրիատիկ ծովի ավազանին, ջրահավաք մակերեսը կազմում է 665 կմ², նավարկելի չէ։

Ռադիկայի ջրերը ՀԷԿ-ի միջոցով էլեկտրականություն ստանալու մեծ ներուժ ունեն, ինչն էլ մասամբ կիրառվում է վերին հոսանքում։ Բացի այդ՝ գետահովտով անցնում է ավտոճանապարհ, որը կապում է Պոլոգ և Օխրիդ շրջանները։

Գրականություն 

 Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
 Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

Հյուսիսային Մակեդոնիայի գետեր
Եվրոպայի գետեր
Կոսովոյի գետեր