Մեժայի կոտորած

Մեժայի կոտորած (), Կոսովոյի մոտ 340 ալբանացիների զանգվածային սպանություն, որ իրագործել են սերբ ոստիկանները Հարավսլավական բանակի ու սերբական ռազմական միավորումների ուժերով։ Այս կոտորածը, հավանական է, եղել է Կոսովոյի ազատագրության բանակի սերբ վեց ոստիկանների սպանության պատասխանը։ Ալբանացիների սպանությունն իրականացվել է 1999 թվականի ապրիլի 27-ին Ջյակովիցա քաղաքի մերձակայքում գտնվող Մեժա գյուղում Կոսովոյի պատերազմի շրջանակներում։ Տղամարդկանց Մեժայի անցակետում առանձնացրել են փախստականների խմբից` իրենց ընտանիքներից` վերջիններիս կարգադրելով շարունակել ճանապարհը Ալբանիա, իսկ տղամարդկանց սպանել են ճանապարհի մոտ։ Մեժայի կոտորածը զոհերի թվով ամենամեծ միջադեպն է եղել Կոսովոյի պատերազմում։

Նախապատմություն 
Մեժան կաթոլիկ փոքրիկ գյուղ է Կոսովոյում, որ գտնվում է Ջյակովիցա քաղաքից մի քանի կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք։ 1999 թվականի ապրիլի 21-ին` զանգվածային սպանությունից մի շաբաթ առաջ, Կոսովոյի ազատագրության բանակի զինվորները շուրջկալել են ոստիկանական ավտոմեքենան, որի արդյունքում զոհվել են ազգությամբ սերբ վեց ոստիկաններ, այդ թվում` մեկ սպա։ Գյուղի բնակիչների տվյալներով, որոնց հարցաքննել է Human Rights Watch կազմակերպությունը, ոստիկանները Մեժա են ժամանել շագանակագույն Opel Ascona մեքենայով միջադեպից մի քանի րոպե առաջ և հետաքրքրվել են Կոսովոյի ազատագրության բանակի անդամների գտնվելու վայրով։ Սպանվածներից մեկը եղել է Միլուտան Պրաշևիչը, ով մի շարք վկաների ցուցմունքով եղել է էթնիկական զտումների պատասխանատուն, որոնք այդ տարածքում ուղղված են եղել ալբանացիների դեմ։

Դատաստան 
Ապրիլի 27-ի առավոտյան հարավսլավական կառավարական զորքերը առանց նախազգուշացման հարձակվել են Մեժա գյուղի վրա` կրակելով ու այրելով տներ։ Գյուղ ներթափանցած սերբ ոստիկանները և ռազմական միավորումները գյուղի բնակիչներին ստիպել են հավաքվել դպրոցի մոտ, որոնցից ուժայինների կողմից առանձնացվել են 15-50 տարեկան 100-150 տղամարդիկ։ Հետո նրանց բաժանել են քսանհոգիանոց խմբերի ու սպանել գլխներին արձակած կրակոցներով։ Նույն ժամանակ` ապրիլի 27-ի առավոտյան, հարավսլավական ու սերբական ուժերը ալբանացիներին կանոնավոր ձևով վտարել են Ջյակովիցայի ու Յունիկի միջև ընկած տներից, որը գտնվում է Ալբանիայի սահմանի մոտ։ Նրանք շրջապատել են գյուղերը` տանտերերին ստիպելով լքել իրենց տները և շարժվել Ալբանիա տանող ճանապարհով։ Փախստականների մի մասն այդ նպատակով տրակտոր է օգտագործել, իսկ մյուս մասը տեղաշարժվել է ոտքով։

Կոսովոյի ալբանացիների շարասյուները ստիպված են եղել գնալ Մեժայի ուղղությամբ, որտեղ սերբ ոստիկանները, որոնցից շատերն իրենց դեմքերը թաքցրել են սև դիմակներով, ձևավորել են հսկիչ անցակետ։ Այնտեղ ոստիկաններն ու զինվորականները պարբերաբար թալանել են փախստականներին, ծեծել նրանց` սպառնալով սպանել, եթե նրանք չհանձնեին իրենց թանկարժեք իրերն ու դրամը։

Այնուհետև հարավսլավական ու սերբական ուժայինները շարասյուներից դուրս են բերել 14-60 տարեկան տղամարդկանց։ Կես օր Մեժայով շարժվող ալբանացիները պնդել են, որ տեսել են հարյուրավոր տղամարդկանց, որոնց սերբերը պահել են հրազենի սպառնալիքի տակ։ Նրանք, ովքեր գյուղով տեղաշարժվել են օրվա երկրորդ կեսին, պնդել են, որ տեսել են մարմինների մեծ կույտ` հաշվելով մոտ 300 սպանված։

Զոհեր 
Սլոբոդան Միլոշևիչի ռեժիմի անկումից հետո հայտնի է դարձել, որ Մեժայի ու Սուվա Ռեկեի զոհերի մարմինները հարավսլավական ներքին գործերի նախարարության համագործակցությամբ տեղափոխվել են ոստիկանության հատուկ հակաահաբեկչական խմբի դաշտային զորամաս, որը գտնվել է Բելգրադի մոտակայքում` Բատայնիցայում, և թաղվել եղբայրական գերեզմաններում։ Բատայնիցայի զանգվածային հուղարկավորությունների արդյունքում հայտնաբերվել են 287 մարդու մնացորդներ։ 2003 թվականի օգոստոսի 1-ին նրանցից 43-ը վերադարձվել են ու թաղվել Մեժայում։ 2005 թվականի օգոստոսի 26-ին ևս 21 ալբանացու մարմին ուղարկվել է Կոսովո և թաղվել Մեժայում։ 2008 թվականի մարտին ճանաչվել են 345 զոհի մնացորդներ, իսկ 32 մարդ համարվել է անհետ կորած։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մեժայի կոտորած

Զանգվածային սպանություն