Հե՞շտ է երիտասարդ լինել (ֆիլմ)

Հե՞շտ է երիտասարդ լինել (), 1986 թվականին նկարահանված լատվիական խորհրդային վավերագրական ֆիլմ։ Ռեժիսորը Յուրիս Պոդնիեկսն է։ Ֆիլմը պատմում է «Վերակառուցման» տարիներին խորհրդային երիտասարդների ունեցած խնդիրների մասին։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1987 թվականի հունվարի 17-ին Մոսկվայում, իսկ հունվարի 26-ին` Ռիգայում։ Ֆիլմը հասարակության մեջ ռեզոնանս է առաջացրել։ Այն գնվել է տասնյակ երկրների հեռուստաընկերությունների կողմից, ունի հայրենական և արտասահմանյան մրցանակներ։

«Հե՞շտ է երիտասարդ լինել» արտահայտությունը դարձել է թևավոր։

Սյուժե 
Ֆիլմը պատմում է 80-ական թվականների երիտասարդ մարդկանց խնդիրների, ծնողների և հասարակության հետ ունեցած նրանց հակամարտությունների, իրենց տեղը և կյանքի իմաստը փնտրելու, նրանց երազանքների և ցանկությունների մասին։

Ֆիլմը սկսվում է ռոք համերգի տեսարանով և ընդմիջվում է դեռահասների դատավարության կադրերով, որոնք այս համերգից վերադառնալիս ջարդել էին մի քանի վագոններ։
Այնուհետև երիտասարդը, որ հերթապահություն էր անցկացնում լատվիացի հրաձիգների հուշարձանի մոտ, խոսում է այն գաղափարների բացակայության մասին, որոնց համար անհրաժեշտ է ապրել և պայքարել, քննարկում է հասարակության «ոսկրացած լինելը»։ Երիտասարդ փանքն ասում է, որ իրենց` փանքերին և մետալիստներին, ծնում է հենց նույն հասարակությունն իր երկերեսանիությամբ։ Երիտասարդները միանում են այդ շարժումներին` առօրյայից հեռանալու և «իրենց թատրոնը» խաղալու համար։ Էկրանին երևում է դիահերձարանի երիտասարդ աշխատողը, աղջիկը, որ որոշել է վերջ տալ իր կյանքին, կրիշնաիստ տղան։ Երկար մազերով մարդը պատմում է, թե ինչու են իրեն ձերբակալել։ Արծածվում է թմրամոլության թեման, որն արդիական էր դարձել հակաալկոհոլային արշավի ժամանակ։ Երիտասարդ մայրիկն անհանգստացած է իր աղջկա ապագայի համար` Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարից հետո, իսկ աֆղանցի զինվորներն իրենց օտար են զգում իրենց տանն ու 20 տարեկանում խիստ «ծերացած» են զգում իրենց։ Ֆիլմն ավարտվում է խորհրդանշական կադրերով. «հույսի կապույտ ծովում»` երիտասարդ լատվիացի ռեժիսորի սիրողական ֆիլմում կանգնած մարդկանց տեսարանով։

Նկարահանող խումբ 
 Ռեժիսոր՝ Յուրիս Պոդնիեկս
 Սցենարի հեղինակներ՝ Աբրամ Կլյոցկին, Յուրիս Պոդնիեկս
 Օպերատոր՝ Կալվիս Զալցմանիս
 Կոմպոզիտոր՝ Մարտինշ Բրաունս

Մրցանակներ 
 «Մեծ բյուրեղապակի» մրցանակ, տարվա լավագույն վավերագրական ֆիլմ անվանակարգում (1986)
 Ամերիկյան վավերագրական կինոյի միջազգային ասոցացիայի մրցանակ (1987)
 «Նիկա» մրցանակ, լավագույն ոչ խաղարկային ֆիլմի համար (1987)
 Կրակովի կարճամետաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոնի FIPRESCI մրցանակ (1987) 
 Թբիլիսիի Երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների համամիութենական կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ (1987)
 Կաննի միջազգային կինոփառատոնի FIPRESCI մրցանակ (1988)
 Բեռլինում միջազգային կինոփառատոնի «Panorama» ծրագրի մասնակցություն (1988)
 ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ

Շարունակություն 
Յուրիս Պոդնիեկսը մտադիր էր վերադառնալ իր հերոսներին 10 տարի անց։ 1992 թվականին ամռանը Յուրիսը մահանում է։ Ֆիլմի շարունակությունը 1997 թվականին թողարկում է առաջին ֆիլմի մոնտաժող Անտրա Ցիլինսկան։ Ֆիլմը հրապարակվել է Յուրիս Պոդնևվսկու ստուդիայում «Հե՞շտ է լինել... 10 տարի անց» () անվանումով։ Նոր ֆիլմում առաջին ֆիլմի դերասաններն արդեն 40 տարեկան են և ավելի, նրանց երեխաներն այն նույն տարիքին են, որքան իրենք էին խորհրդային ֆիլմում։
2010 թվականին Անտա Ցիլինսկան թողարկում է այս ցիկլի նոր` «Արդյո՞ք հեշտ է ... 20 տարի անց» ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 «Հե՞շտ է երիտասարդ լինել» ֆիլմը latfilma.lv կայքում
 «Հե՞շտ է երիտասարդ լինել» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
 Հոդվածներ ֆիլմի մասին  «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
 «Подстреленные птицы. Воспоминания о Гвидо Звайгзне, Юрисе Подниексе, Андрисе Слапиньше» «Искусство кино» ամսագրի կայքում

Խորհրդային վավերագրական ֆիլմեր
1987 ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Լատիշերեն ֆիլմեր
Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր