Սլավոնական մարշ (Չայկովսկի)

Սլավոնական մարշ/Սերբական-ռուսական մարշ ստեղծագործություն՝ սի-բեմոլ մինորի մեջ, նվագախմբի համար (Սլավոնական քայլերգ՝ ժողովրդական թեմաներով)։ Հեղինակ՝ ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկի։ Ստեղծագործությունը նվիրված է բալկանյան սլավոնական ժողովուրդների պայքարին՝ Օսմանյան լծի դեմ։

Պատմական հենքը
1876 թվականի հունիսին Սերբիան և Օսմանյան կայսրությունը պատերազմի մեջ էին միմյանց դեմ (պատերազմը տևեց 1876-ից մինչև 1878 թվականը)։ Կայսերական Ռուսաստանը բացահայտ կերպով աջակցում էր Սերբիային։ 1876 թվականին Ռուսական երաժշտական միությունը կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկուն պատվիրեց  գրել մի պիես նվագախմբի համար՝ նվիրված պատերազմում վիրավորված կամ զոհված սերբ զինվորներին։ Ռուս ժողովրդի զգալի մասը համակրում էր իրենց ազգակից սերբերին  և ուղղափառ քրիստոնյաներին և ուղարկում էին կամավոր զինվորների՝ նրանց աջակցելու համար։
Չայկովսկին պիեսի նոտաների ձեռագրի վրա նշել է «Սերբական-ռուսական մարշ», մինչ կգրեր կավարտեր այն։ Ստեղծագործության պրեմիերան կայացել է 1876 թվականի նոյեմբերի 5-ին (նոյեմբերի 17) Մոսկվայում՝ Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի ղեկավարմամբ։

Ստեղծագործությունը
Մարշը ձևով ու կառուցվածքով խիստ ծրագրային է։ Առաջին հատվածը նկարագրում է սերբերի կեղեքումը թուրքական լծի տակ։ Այստեղ օգտագործված են սերբական ժողովրդական երգերի մեղեդիներ՝ "Sunce jarko, ne sijaš jednako" (Պայծառ արև, դու բոլորի համար չես շողում նույն չափով), և "Rado ide Srbin u vojnike" (Սերբն ուրախությամբ զինվոր է դառնում)։ Այս վերջինով անցում է կատարվում պիեսի հաջորդ հատվածին, որը հաջորդում է մաժոր հնչողությամբ։ Դա ներկայացնում է սերբերին օգնության շտապող ռուսներին։ Այստեղ երաժշտությունը հիմնված է պարային պարզ մեղեդիների վրա։ Այդ երաժշտական թեման հնչում է նվագախմբի կատարման տարբեր բաժիններում, մինչև որ զարգանալով հանդիսավորապես փոխակերպվում է ռուսական ազգային օրհներգի՝ («Боже, царя храни!» - Աստված, պահպանիր ցարին) մեղեդուն։ Պիեսի երրորդ հատվածում, առավել զորեղ հնչողությամբ, կրկնվում է նվագախմբային կատարումը՝ վերահաստատելով սերբերի՝ օգնության կանչը։ Իսկ չորրորդ հատվածը ներկայացնում է օգնության շտապող ռուս կամավորների քայլերթը։ Այս հատվածում օգտագործված են ռուսական մեղեդիներ, այժմ արդեն մաժոր հնչողությամբ։ Սա «Боже, царя храни!» երգի մի նոր մեկնաբանություն է, որը կանխանշում է սլավոնական ժողովուրդների հաղթանակը սուլթանական բռնապետության դեմ։ Պիեսն ավարտվում է ամբողջ նվագախմբի զորեղ կատարմամբ։ Այս ստեղծագործությունը մի փոքր զիջում է «1812 օվերտյուրային», որի հետ հաճախ հնչում է մեկ կատարման մեջ։

Ընդգրկված նվագարանները
«Սլավոնական մարշ»-ի կատարման համար նախատեսված են երկու ֆլեյտա, երկու պիկոլո, երկու հոբոյ, երկու կլարնետ (սի-բեմոլ), երկու ֆագոտ, չորս գալարափող (F-ֆա), երկու կոռնետ, երկու շեփոր (սի բեմոլ), երեք տրոմբոն, մեկ տուբա, երեք լիտավր, մեկ փոքր թմբուկ, մեկ ծնծղա, մեծ թմբուկ, գոնգ և լարային նվագարաններ։

Մեղեդու գործածությունները
1985 թվականին գերմանական Accept ռոք-խումբն օգտագործել է «Սլավոնական մարշ»-ի հիմնական երաժշտական թեման՝ իր Metal heart (Մետաղյա սիրտ) երգի մեջ։

Արտաքին հղումներ 
 Славянский марш
 «Праздник перфекционизма»
 звукозапись марша 

Երաժշտական ստեղծագործություններ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար