Տուղտավարդ Ղարսի

Տուղտավարդ Ղարսի (), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
Խիտ ոսկեգույն պարզ աստղաձև երկծայր մազիկներով ծածկված, 30-100 սմ բարձրությամբ գեղազարդային բազմամյա բույս է։ Օգտագործվում է նաև որպես դեղաբույս։ Տերևները ավելի խիտ թավոտությունից ներքևից գունատ են։ 5-7 սմ տրամագծով ծաղիկները մեծ են, հնգատիպ սպիտակ պսակաթրթերով։ Ենթաբաժակն ունի 10-12 մմ երկարությամբ բաժակից կարճ և երկարավուն եռանկյուն թերթեր։ Տրոհված պտուղը կազմված է 18-40 միասերմ մերիկարպիումներից։ Սերմերը երիկամաձև են։

Տարածվածություն 
Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Գթաշեն գյուղ) և Շիրակի ֆլորիստիկական շրջաններում (Հոռոն, Լենգէսի շրջակայք, Քաչալսար)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հյուսիսարևելյան Անատոլիան (Արդահան, Կարաուրգան, Քարակուրտ)։

Էկոլոգիա 
Աճում է միջին, վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2600 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև լեռնային տափաստաններում, ժայռոտ լեռնալանջերին և չոր քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

Պահպանություն 
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Վտանգված տեսակներ
Բազմամյա բույսեր
Ծածկասերմեր
Փիփերթազգիներ
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր