Ստան Յոան Պատրաշ

Ստան Յոան Պատրաշ (, ), ռումինացի փայտի վրա աշխատող քանդակագործ, փորագրող։ Ռումինիայի Մարամուրեշ կոմսության Սեպինցա գյուղի Ուրախ գերեզմանատան տապանաքարերի հեղինակ։

Նրա ստեղծագործությունները համահունչ են ժողովրդական արվեստի և ռումինական ավանդույթների հետ։

Կենսագրություն 
Ստան Յոան Պատրաշը ծնվել է 1908 թվականին Մարամուրեշ կոմսության Սեպինցա գյուղում (այն ժամանակ`  Ավստրո-Հունգարիա) փայտի քանդակագործության ավանդույթներ ունեցող ընտանիքում։ Պատանի տարիքից հետաքրքրվել է քանդակագործությամբ, նկարչությամբ և պոեզիայով և, երբ 14 տարեկան էր,  կաղնուց սկսել է խաչեր քանդակել։

1935 թվականին Ստան Յոան Պատրաշը գերեզմանաքարերի վրա սկսել է քանդակել փոքր բանաստեղծություններ գրված առաջին դեմքով` հեգնական բանաստեղծություններ քերականական սխալներով, շատ մոտ տեղացիների արխայիկ լեզվին։ Սկզբում տարեկան փորագրել է միայն 10 տապանաքար` որպես հիմք օգտագործելով կաղնու փայտը։

1936 թվականին Ստան Յոան Պատրաշը կատարելագործել է իր ոճը. գերեզմանաքարերը դարձրել են ավելի նեղ, և նա խորաքանդակները նկարել է բնական պիգմենտներից ստացված վառ գույներով։ Հիմնական օգտագործել է կապույտ գույնը, որը փորձագետները անվանել են սեպինցայի կապույտ։ Մյուս գույները նույնպես խորհրդանշական են իրենց յուրօրինակ ձևով, կանաչը խորհրդանշել է կյանք, դեղինը`  պտղաբերություն, կարմիրը` կիրք, սևը` մահ։

Մինչև 1977 թվականը Պատրաշը ստեղծել է շուրջ 700 տապանաքար Սեպինցայի երկու գերեզմանատներում, հետագայում հայտնի որպես Ուրախ գերեզմանատուն։

Ստան Յոան Պատրաշը մահացել է 1977 թվականին` թողնելով իր տունն աշակերտին՝ Դումիտրու Պոպին, ով ապրել է իր ուսուցչի տանը, իսկ ավելի ուշ այն վերածել արհեստանոցի և թանգարանի։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 VAŠČÁK, Martin: Cimitirul vesel : Veselý cintorín v Sapante, región Maramures, Rumunsko. In: GRESSNEROVÁ, Laura (ed.): Cintoríny v kontexte kultúrneho dedičstva (zborník z medzinárodnej vedeckej konferencie v Banskej Štiavnici 25.-26. novembra 2009). Bratislava : Slovenská technická univerzita, 2010, s. 149 – 152. ISBN 978-80-227-3350-2.
www.agero-stuttgart.de 

Ռումինացի քանդակագործներ
Ռումինացի նկարիչներ