Օլենյոկ (գետ)

Օլենյոկ (), գետ Ռուսաստանում և Արևելյան Սիբիրում, որը սկիզբ է առնում Կրասնոյարսկի երկրամասից, այնուհետև հոսում է Յակուտիայով։ Ռուսաստանի ամենաերկար գետերից մեկը։ Նավարկելի է գետաբերանից 92 կիլոմետրի վրա։

Աշխարհագրություն 
Հոսում է Միջին սիբիրական սարահարթի հյուսիսային մասից և Հյուսիս-սիբրիյան ցածրավայրից։ Օլենյոկի ծոց թափելիս Լապտևների ծովը ձևավորում է 475 կմ² մակերեսով դելտա։ Գետի երկարությունը 2270 կմ է, ավազանի մակերեսը կազմում է 219 հազար կմ²։

Կղզիներ 
Գետի հունի մեջ տեղակայված են մի քանի կղզիներ։
 Նունչա-Առիտա՝ Ստորին Տալոուդյան ծանծաղուտից և Խալդ-Կյուել, Բիա-Կյուել, Կիրիես-Կյուել  ոչ հեռու գտնվող գետ։
 Տիտյախ-Առի՝ Կյուտինգդե գետի գետաբերանից և Կիսիլ-Խայա ժայռերիցոչ հեռու կղզախումբ։
 Սիարտալախ
 Խառագաչան-Առիտա և Բուր-Առիտա՝ Նիկաբիտ գետի գետաբերանի կողքին գտնվող կղզիներ։
 Տայմիլիռ-Առի
 Շախտալախ-Առի՝ Տայմիլիռ ավանի կողքին կղզի։
 Մենելյախ
 Շախտալախ-Առի

Գետի դելտայում տեղակայված են խոշոր կղզիների (Ջանգիլախ, Կուգուն-Առիտա, Ուլախան-Առիտա), ինչպես նաև բազմաթիվ փոքր կղզիների շարքեր։

 Բիլիկտախ-Առիտա
 Օչուգույ-Առի
 Օտ-Առի
 Բոլդյոր-Առիտա
 Սյուգյուլդեր-Առիտա
 Օլյոտե-Առիտա
 Օկուոլլախ-Առիտա
 Կյորսյուսե-Առիտա
 Խոբուոխ-Առիտա
 Կասյան-Առիտա
 Շվեդ-Մայակտախ-Առիտա
 Կյուրյուր-Առիտա
 Տոնգոլոխ-Բյոլկյոյո
 Խաստախ-Առի
 Տիգյան-Առի
 Խասիս-Բյոլկյոյո
 Բորիս-Առիտա
 Իսայ-Բյոլկյոյո՝ ավազային անմարդաբնակ կղզի, որը տեղակայված է գետի դելտայում մայրցամաքից գտնվում է 6,7 կիլմետր հեռավորության վրա և հարևան Խաստախ-Առի կղզուց առանձնացված է վտակով։
 Օգոնյոր-Բելկյոյդերե՝ ավազային ջրաբեր անմարդաբնակ կղզիների խումբ Օգոնյոր-Կուբատա ծոցում, որոնց ձևավորվում են Օլոնյոկ գետի դելտայի Ուլախան-Ուես և մասամբ Կուբալախ-Ուեսյա գետերի գետաբազուկներից։ Արևելքի հարևան կղզին է Ուլախան-Առին։ Այդ կղզախմբի մեջ են մտնում՝
 Ալախան-Էպետ-Առիտա՝ կղզախմբի ամենաարևմտյանը, որը նույն շարքի վրա է Օչուգույ-Էպետ-Առիտա կղզու հետ։
Օչուգույ-Էպետ-Առիտա՝ կղզու վրա կա 6 գետ։
 Էպետ-Բելկեյ
 Օգոնյոր-Առիտա՝ կղզու վրա կան 14 ոչ մեծ կղզիներ։

Վտակներ 
Ձախից հիմնական վտակներն են Առգա-Սալան, Բուռ, Ուկուկիտը, Բիրեկտեն, Կուօյկան, Բեյենչիմեն, Բուոլկալախը, իսկ աջից՝ Սիլիգրն ու Ալակիտը։

Բնակեցված կետեր 
Սկզբնաղբյուրից հերթականությամբ՝
 Օլենյոկ (գյուղ)
 Խարիալախ
 Տայմիլիռ
 Ուստ-Օլենյոկ

Դելտայի վտակներ 

Ուլախան-Ուեսը թառափանմանների բնակեցման տեղ է, որտեղ որսորդություն է արվում ։ Հարևանություն է անում Օգոնյոր-Կուբատա, Օգոնյոր-Առիտա և Ուլախան-Առի կղզիների հետ։

Ջրաբանություն 
Սնուցումը ձյունե և անձրևային է։ Հորդացումը տեղի է ունենում հունիսից մինչև սեպտեմբեր, իսկ հոկտեմբերից մայիս՝ սակավաջրություն։ Գետաբերանում ջրի տարեկան միջին ծախսը կազմում է 1210 մ³/վ, մինչ սառցազերծվելը ստորին հոսանքում կարող է լինել մինչև 1 մ³/վ-ից ցածր։ Լինում են նաև տարիներ, երբ Օլենյոկը մեկ ամսով սառում է։ Վերին հոսանքը հունվարից ապրիլ ամիսներին սիստեմատիկ կրկին սառում է։ Հալվում է սեպտեմբերի վերջից հոկտեմբերին, իսկ սառույցներից ազատվում է մայիսի վերջից մինչև հունիսի առաջին կեսը։

Ջրի ամենամսյա ծախսը մ³/վ-ով։ Չափումները կատարվել են գետաբերանից 196 կմ-ի վրա (ջրամբարի մակերեսը 197 908 կմ² է), 196-1984 թվականների ընթացքում

Տնտեսական օգտագործում  
Գետի ստորին մասերում կան նավեր։

Բնություն 
Գետը հարուստ է ձկներով, հիմնականում՝ մանրաձուկ, օմուլ, նելմա և մուկսուն։

Տեսարժան վայրեր 
Գետաբերանի մոտ գտնվում է Պռոնչիշյեվ Վասիլիյ Վասիլյևիչի և նրա կնոջ՝ Տատյանա Ֆյոդորովնայի գերեզմանը (մահացել են 1736 թվականին), որոնք եղել են Հյուսիսային Մեծ արշավախմբում։

Ստորին հոսանքում, ձախ ափին գտնվում է Բեյենչիմե-Սալատինական խառնարանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Дневник экспедиции по реке Оленёк (фотографии, слайды)
 Фотоальбом «Река Оленёк»

Ռուսաստանի գետեր