Բաքոսուհիներ (Եվրիպիդես)

«Բաքոսուհիներ» ()՝ հին հույն ողբերգակ Եվրիպիդեսի ողբերգություններից։ Այն դրվել է Ք․ա․ 405 թվականին և զբաղեցրել է ողբերգությունների մրցույթում առաջին տեղը։ Հայաստանում, ըստ պատմիչների, ներկայացվել է Արտավազդ Բ-ի ժամանակ։ Ք․ա․ 53 թվականի հայաստանյան ներկայացմանը մասնակցել է հույն դերասան Յասոնը։

Սյուժե 
Եվրիպիդեսի ողբերգությունը ներկայացնում է Դիոնիսոսի մասին առասպելը։ Դիոնիսոսը՝ Զևսի և թեբեացի Սեմելեի որդին, հաստատում է իր սրբազան խորհուրդները Ասիայում և վերադառնում է Հունաստան լիդիացի բաքոսուհիների երգչախմբի ուղեկցությամբ։ Առաջին իսկ քաղաքը, որտեղ նա ոտք է դնում, նրա մոր հայրենի Թեբեն է, որը հրաժարվում է ճանաչել իրեն։ Դրա համար Դիոնիսոսը պատժում է Թեբեի կանանց խելահեղությամբ. վերջիններս լքում են իրենց տները և բաքոսական համակվածության մեջ շրջում են Կիթերոնի լեռան անտառոտ լանջերում։

Արքա Պենթևսը՝ Ագավայի որդին (Ագավան Սեմելեի քույրերից մեկն է), մտադիր է ուժով վերջ դնել այդ խելագարությանը, որի մեջ բացառապես սանձարձակություն է տեսնում։ Ծերունիները զուր են փորձում զգուշացնել արքային։ Պենթևսը որոշում է շղթայել և բանտարկել Դիոնիսոսին, որը հանդես է գալիս լիդիացի մարգարե-հրաշագործի տեսքով։ Սակայն Դիոնիսոսը մթագնում է բերում Պենթևսի վրա, և վերջինս, բաքոսուհու զգեստներ հագած, ինքն է գնում դիտելու բաքոսական խնջույքները։ Համակված ու մոլեգին բաքոսուհիները, որոնց առաջնորդում է Ագավան, պատառոտում են Պենթևսին՝ դնելով նրան առյուծի տեղ, իսկ Ագավան, ցնծալով վերադառնում է տուն՝ ձեռքում բռնած որդու գլուխը։ Նա սթափվում է շատ ուշ։ Պենթևսի մարմնի վրա Ագավայի ողբը ողբերգության ձեռագրում բացակայում է։

Երգչախմբի շուրթերով Եվրիպիդեսը փառաբանում է բաքոսական էքստասիսի ցնծությունը և կյանքի վայրկենական լիությունը։ Ավանդական իմաստնությանը երգչախումբը նախընտրում է պարզ զանգվածի չխորհրդածող հավատը։ Երբ Ագավան Դիոնիսոսին է նետում մեղադրանք, որ աստվածներին հարիր չէ վրեժնդրությունը, Դիոնիսոսը թողնում է այդ խոսքը առանց բավարար պատասխանի։

Գործող անձինք 
 Դիոնիսոս
 Բաքոսուհիների երգչախումբ, լիդիացի կանայք
 Թիրեսիաս, կույր ծերունի, գուշակ
 Կադմոս, Փյունիկիայի նախկին արքա
 Ծառա
 Լրաբեր հովիվ
 Լրաբեր ծառա
 Ագավա, Հերմոնիայի և Կադմոսի դուստր

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
  Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (оригинальная версия) // Вакханки. Трагедия Эврипида. — СПб., 1894. 
  Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (в редакции Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1969. — Т. 2. — С. 427-492. — (Библиотека античной литературы).
  Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (в редакции Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1980. — Т. 2. — С. 375-434.
  Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (оригинальная версия) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1999. — Т. 2. — С. 388-447. — (Литературные памятники).
  Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1999. — Т. 2. — С. 612-667. — (Литературные памятники).

Արտաքին հղումներ 
 Дионис и Пенфей 
 ԵՎՐԻՊԻԴԵՍ «ԲԱՔՈՍՈՒՀԻՆԵՐ», թարգ․ Արամ Թոփչյան

Անտիկ գրականություն
Հին հունական գրականություն
Ողբերգություններ
Հին Հունաստանի թատրոն