Խլոպուզ ընձյուղավոր

Խլոպուզ ընձյուղավոր (), շնդեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն 
12-16 սմ բարձրությամբ, բազմամյա անցողուն պալարասոխուկավոր ստոլոններ՝ ստորգետնյա ընձյուղներ, առաջացնող բույս է։ Տերևները 3 են, գծային-նշտարաձև, ծաղկին հավասար կամ դրան գերազանցող։ Ծաղիկները 1-2 են և ունեն սպիտակավարդագույն գույն։ Առէջները հիմքի մոտ լայնացած են։ Փոշանոթները լինում են բաց դեղին կամ սև։ Տուփիկը ձվաձև է, դեպի վերև՝ նեղացող, սրացած, դարչնագույն։ Սերմերը բազմաթիվ են, մեծ սպիտակավուն  սերմնաթիկնոցով։

Տարածվածություն 
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ, Մարմարաշեն, Երևան)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է նաև Արևելյան Կովկասը, Կենտրոնական և Հարավային Կովկասը, Բուլղարիան, Սիրիան, Փոքր և Միջին Ասիան, Իրանը, Աֆղանստանը, Պակիստանը։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-850 մ բարձրությունների վրա, աղակալած ճահճացած տեղերում, ճմակալած խոնավ մարգագետիններում։ Ծաղկում է փետրվար-ապրիլ ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիսին։

Պահպանություն 
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

ՀՀ կառավարության 2008 թվականի որոշմամբ՝ Արարատի ճահիճները ընդգրկվել են բնության հուշարձանների ցանկում որպես «Աղակալած ճահճուտ», սակայն իրական պահպանություն դեռ չի իրականացվում։

Ծանոթագրություններ 

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Շնդեղազգիներ
Ծածկասերմեր
Բազմամյա բույսեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր