Ռահիմ Ղազիև

Ռահիմ Ղազիև (, ), ադրբեջանական պետական գործիչ, Արդբեջանի պաշտպանության նախարար (1992—1993), Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ կուսակցության ծայր

Կենսագրություն

Վաղ կարիերա 
Ռահիմ Ղազիևը ծնվել է 1943 թվականին Շաքիում։ Ավարտել է Ադրբեջանի ճարտարապետաշինարարական համալսարանը և ֆիզիկամաթեմատիկայի ոլորտում թեզ է պաշտպանել։ 1968-ից մինչև 1990 թվականները դասավանդել է նույն համալսարանում։ 1988 թվականին Ղազիևը դարձավ Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի հիմնադիրներից և առաջին տասնհինգ անդամներից մեկը։ Նա հայտնի է իր ազգայնական հայացքներով և Աբուլֆազ Էլչիբեյի լուրջ աջակցությամբ։ 1990 թվականի ամռանը նրան ձերբակալեցին, որպես հակասովետական անկարգությունների կազմակերպիչ, Սև հունվարի դեպքերի ժամանակ նրան տարան Մոսկվայի Լեֆորտովյան բանտ։ Մի քանի օր անց Ադրբեջանի Գերագույն խորհրդի ընտրություններով պայմանավորված նրան ազատ են արձակել, բայց նրա դեմ հարուցված քրեական գործը չի փակվել ։

Պաշտպանության նախարար 
Ղազիևի պաշտոնի անցնելու ժամանակ երկիրը Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի մեջ էր գտնվում հայկական կամավորական ուժերի հետ։ Մարտի 17-ին երկրի նախագահի պարտականությունները կատարող Յագուբ Մամադովը Ղազիևին, որը չուներ պրոֆեսիոնալ զինվորական պատրաստություն նշանակեց Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար։ Երկու ամիս անց ադրբեջանական բանակը ստիպված էր Բերձորը և Շուշին։ Ի պատասխան Ղազիևը զորքին հրամայեց շարժվել հյուսիսային ուղղությանմբ։ Ամառային գրոհի արդյունքում Ադրբեջանի հսկողության տակ անցավ Մարտակերտը, իսկ ադրբեջանական զորքերը կանգնեցին Վանք գյուղում՝ Ստեփանակերտից 12 կմ հեռավորության վրա։ 1980-ական թվականներին իր հակառուսական տրամադրություններով հայտնի Ղազիևը հրաժարվել էր Ռուսական գործընկերությունից։ 1992 թվականի վերջին և 1993 թվականի սկզբին ադրբեջանական զորքերը դուրս են շպրտվում Մարտակերտի շրջանից, որից հետո Քարվաճառի շրջանը հայտնվեց կիսաշրջափակված վիճակում։ Ժողովրդական ճակատը, որը այդ ժամանակ իշխանության ղեկին էր 1992 թվականի հունիսին հայտարարություն հրապարակեց, որում Ռահիմ Ղազիևին և Սուրետ Հուսեյնովին մեղադրում էին իբր Շուշիի կանխամտածված հանձնման մեջ, նպատակ ունենալով Մութալիբովին վերականգնել նախագահի պաշտոնում և վերականգնել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։ 1993 թվականի փետրվարին Ռահիմ Ղազիևը պաշտպանության նախարարի պաշտոնից անցավ թոշակի։

1993 թվականի հունիսին Հեյդար Ալիևի իշխանության գալուց հետո Ռահիմ Ղազիևին ընտրեցին Ադրբեջանի ազգային ժողովում և նրան առաջարկեցին պաշտպանական արդյունաբերության փոխվարչապետի պաշտոնը։ Իմանալով, որ երկրում դեռ չկա պաշտպանական արդյունաբերության (այն ստեղծվեց միայն 2005 թվականին), Ղազիևը խորհրդարանական լսումների ժամանակ Ալիևին անվանեց ստախոս։ 1996 թվականին նա հարցազրույցի ժամանակ Ղազիևը ասաց, որ ինքը և Հեյդար Ալիևը ունեցել են համաձայնություն այն մասին, որ Ալիևի ընտրվելու դեպքում ինքը պետք է զբաղեցներ վարչապետի տեղակալի պաշտոնը, արդյունքում Ալիևի իշխանության գալուց հետո բարձր պաշտոնները տրվեցին Նախիջևանյան կլանի ներկայացուցիչներին։

Բանտ 
1993 թվականի վերջին Ռահիմ Ղազիևին ձերբակալեցին պետական դավաճանության և Շուշիի հանձնման մեղադրանքներով, բայց 1994 թվականի սեպտեմբերին նրան հաջողվում է փախուստի դիմել Ադրբեջանի պետական անվտանգության նախարարության քննչական մեկուսարանից և գնալ Մոսկվա։ Այնտեղ նա իր աջակցությունն է հայտնել Այազ Մութալիբովին։ Ադրբեջանում Ռահիմ Ղազիևին հեռակա կարգով դատապարտել էին մահապատժի գնդակահարության միջոցով։ Ռահիմ Ղազիևի դատավճիռը հնչում է այսպես՝

1996 թվականի ապրիլի 16-ին ՌԴ դատախազությունը նախկին պաշտպանության նախարարին Բաքվին արտահանձնելու որոշում է ընդունում, որտեղ 1998 թվականին նրա մահապատժի որոշումը փոխարինվեց ցմահ ազատազրկման։ ԵԽԽՎ-ի պնդմամբ 2005 թվական մարտի 21-ին Ռահիմ Ղազիևին ներում է շնորհվել և նրան ազատ են արձակել։ Իր ազատ արձակումից հետո Ղազիևը հրապարակել է մի քանի հոդված, հասարակության աչքին իրեն բարձրացնելու համար, բայց դրանք իրենց մեջ հետաքրքություն չունեին։

Ղազիևը փորձել է բողոքարկել իր ձերբակալությունը Մարդու Իրավունքների Եվրոպական Դատարանում (բողոք № 2758/05)։ Այն ճանաչվել է 2007 թվականի փետրվարին և մասամբ ընդունվել, սակայն 2009 թվականին բողոքը մերժվել է։

Ծանոթագրություններ