Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Փոքր Մեյդան թաղամասում, որի միակ եկեղեցին է։

Պատմություն 
Եկեղեցին կառուցվել է 1633 թվականին, Խոջա Մինասի օգնությամբ, որի պատճառով էլ կոչվել է նաև «Փոքր Խոջենց ժամ»։ Շինությունը փոքր է, ունի երեք մուտք։ Գմբեթն ունի ութ փոքր պատուհան։ Այն Սուրբ Ներսես եկեղեցուց հետո, երկրորդն է, որ կառուցվել է հայկական ոճով։ Եկեղեցում կան բազմաթիվ խաչքարեր, որոնցից մի քանիսը թվագրվում են 1641, 1643 և 1646։

Բակում կա Խոջա Մինասի մեծ որդու՝ Քանանի կնոջ՝ Սամբարի տապանաքարը, ուր գրված է. «Կողակից է սա Քանանի, մեծ որդուն Խոջա Մինասի, Ս. եկեղեցուս շինողի»։ Եկեղեցին ունի փայտազարդ դռնով մատուռ (ամռան եկեղեցի), որը կառուցւել է 1714 թվականին, Խոջա Մինասի թոռ և Խոջա Քանանի որդու՝ Թարխանի կողմից։

Ճարտարապետություն 
Եկեղեցու հատակագիծը ուղղանկյուն է՝ արևելք-արևմուտք, 17 x 7.5 մ չափերով։ Ժամանակին սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ունեցել է որմանկարներ, որոնք լավ չեն պահպանվել և ծածկվել են նորոգությունների ժամանակ։ Պեղվել են երկու որմանկարներ՝ խորանի մասում։ Դրանցից մեկը Աստվածածնի ավետումն է՝ հետևյալ գրությամբ. «Յիշատակ է Տէր Յարությունին և յուր կողակից Եաննաուն 175 (1790)»։ Մյուսում ամանի առջև ծնկաչոք քահանա է, իսկ Հիսուսը նստել է աթոռի վրա և խաղողի ճիթը ճմլում է սկիհի մեջ, վերից իջնում է սուրբ Հոգին, իսկ ամպերի մեջից երևում է Աստծո պատկերը։ Որմնանկարն ունի գրություն «Ջուր մաքրություն մեղաց, Արյուն հաղորդություն սրբոց»։

Բեմի երկու կողմերում կան զինվորների պատկերներ։ Սեղանի աստիճանները արծաթապատ են և նկարազարդված խաչերով ու ծաղիկներով։ Աստիճանների կենտրոնական մասերում կան երեք պատկերներ, որոնցից ստորինը ներկայացնում է Սկիհը նշխարով և սուրբ Հոգին, որին բռնած պահում են երկու հրեշտակներ, միջինը՝ Խաչելությունն է, իսկ վերջինը՝ Համբարձումը։ Խորանում Մարիամ Աստվածածինն է՝ Հիսուսը գրկին, իսկ կողքերին՝ հրեշտակներ։ Բեմի արևելեան պատին Բեթղեհեմի եկեղեցու նմանությամբ եղել է խաչաձև պատուհան։ Մատուռի ներսում՝ սեղանի ետին և առաջնային մասերում, գունավոր հախճապակիներ են՝ 1.15 և 1.95 մետր։

Տես նաև 
 Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Թեհրան)
 Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կաթողիկե եկեղեցի (Թեհրան)

Ծանոթագրություններ 

գ
գ
գ
եկեղեցիներ այբբենական կարգով