Մուստաֆա Աբդուլհալիք Ռենդա

Մուստաֆա Աբդուլհալիք Ռենդա (թուրք.՝ Mustafa Abdülhalik Renda, ), ալբանական ծագումով թուրքական պետական և քաղաքական գործիչ։ Ի պաշտոնե իր գործունեությամբ նպաստել է Հայոց ցեղասպանության իրագործմանը։

Կենսագրություն 
Մուստաֆա Աբդուլհալիք Ռենդան ծնվել է Օսմանյան կայսրության Յանինա քաղաքում (այժմ՝ Հունաստան)՝ ծագումով ալբանական ընտանիքում։ 1902-1918 թվականներին պաշտոնավարել է Օսմանյան կայսրության մի շարք նահանգներում և քաղաքներում՝ զբաղեցնելով նաև նահանգապետի պաշտոն։ Եղել է էկոնոմիկայի փոխնախարար, աշխատել է Ներքին գործերի նախարարությունում։ Նշանակվել է Կոնիայի նահանգապետ, իսկ հետո նաև Զմյուռնիայի նահանգապետ։ 1923-1935 և 1946-1948 թվականներին զբաղեցրել է ֆինանսների և պաշտպանության նախարարների պաշտոնները։

1934 թվականին, «Ազգանունների մասին» օրենքի ընդունումից հետո, ըստ որի Թուրքիայի քաղաքացիները պետք է ազգանուն կրեին, նա վերցրել է Ռենդա ազգանունը։ 1935-1946 թվականներին եղել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի նախագահը։ Աթաթուրքի մահից հետո, 1938 թվականի նոյեմբերին, մեկ օրով կատարել է Թուրքիայի նախագահի պարտականությունները։

Մահացել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ Ստամբուլում։ Թաղված է Անկարայում։

Հայերի ցեղասպանությունը 
Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Ռենդան պատասխանատու էր Բիթլիսի վիլայեթում՝ հայերի տեղահանության և սպանությունների համար։ 1916 թվականին նա Հալեպի նահանգապետն էր և մեծ դերակատարություն է ունեցել հայերին տեղահանելու և Դեր Զորում մահվան մատնելու գործում։ Ըստ Հալեպի գերմանական հյուպատոս Ռոսլերի խոսքերի. «Ռենդան ջանասիրաբար աշխատանք էր տանում հայերին ոչնչացնելու գործում»։ Երրորդ բանակի գեներալ Վեհիբ փաշան, իր ցուցմունքներում նշել է, որ Ռենդան Մշո գավառում ողջակիզել է հազարավոր մարդկանց։

Ծանոթագրություններ 

Օսմանյան ռազմական հանցագործներ
Թուրք պետական գործիչներ
Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներ
Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ
19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ
Մալթայի աքսորականներ
Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ
Թուրքիայի նախարարներ
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարներ
Թուրքիայի մեջլիսի խոսնակներ
Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ
Ալբանական ծագմամբ թուրքեր
Թուրք ազգայնականներ