Հալիլ Ինալջըք

Հալիլ Ինալջըք (; ), ղրիմաթաթարական ծագմամբ թուրք պատմաբան-օսմանագետ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1916 թվականի մայիսի 26-ին Ստամբուլում։ Հալիլի ծնողները եղել են ղրիմի թաթարներ, ովքեր լքել են Ղրիմը 1905 թվականին՝ տեղափոխվելով Օսմանյան կայսրություն։ Ինալջըքը ավարտել է Բալըքեսիրի մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետ 1940 թվականին ավարտել է Անկարայի համալսարանը։ Լենկթեմուրի մասին նրա աշխատանքը գրավել է հայտնի պատմաբան Մեհմետ Քյոփրուլուի ուշադրությունը։ 1942 թվականին Ինալջըքը ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում՝ «Թանզիմաթի ժամանակաշրջանում Օսմանյան կայսրությունում բուլղարացիների իրադրության մասին» աշխատության համար։ Այն դարձավ թուրքական պատմագրության առաջին աշխատանքներից մեկը, որտեղ մեծ ուշադրություն է դարձվում սոցիալ-տնտեսական ոլորտին։ 1947 թվականին դարձել է Թուրքական պատմական ընկերության անդամ։

1949 թվականին Ինալջըքը ուղարկվել է Լոնդոն։ Այնտեղ նա ուսումնասիրել է Բրիտանական թանգարանի օսմանյան և թուրքական գրությունները։ Վարպետության դասեր է անցել հայտնի թուրքագետ Պաուլ Վիտտեկի մոտ։ 1950 թվականին Ինալջըքը այցելել է Փարիզի կոնգրես, որտեղ հանդիպել է Ֆեռնան Բրոդելի հետ, ով մեծ ազդեցություն է ունեցել պատմաբանի աշխարհայացքի վրա։ 1951 թվականին Հալիլ Ինալջըքը վերադարձել է Թուրքիա, իսկ արդեն 1952 թվականից սկսել է դասավանդել Անկարայի համալսարանում։ 1953- 1954 թվականներին դասախոսություններ է կարդացել Կոլումբիայի համալսարանում, իսկ 1956- 1957 թվականներին դասավանդել է Հարվարդում։

Թուրքիայում առկա քաղաքական անկայունության պատճառով՝ Ինալջըքը լքել է երկիրը։ 1972 թվականից սկսած աշխատել է Չիկագոյի համալսարանում՝ մինչ 1986 թվականը այնտեղ դասավանդելով Օսմանյան կայսրության պատմություն։ 1990—1992 թվականներին դասախոսություններ է կարդացել Հարվարդումում և Փրինսթոնում։ 1993 թվականին Ինալջըքը վերադարձել է Թուրքիա, որտեղ մինչ կյանքի վերջը դասավանդել է Բիլքենթի համալսարանում։ Հալիլ Ինալջըքը մահացել է 2016 թվականի հուլիսի 25-ին։

Գիտական աշխատություններ 
 The Ottoman Empire, The Classical Age, 1300—1600, London, 1973
 Studies in Ottoman social and economic history, London, 1985
 The Middle East and the Balkans under the Ottoman Empire, Bloomington, 1993
 Süleyman the second and his time, Istanbul, 1993
 An Economic and Social History of the Ottoman Empire (Donald Quataert ile birlikte), Cambridge, 1994
 From empire to republic: essays on Ottoman and Turkish social history, Istanbul, 1995
 Sources and studies on the Ottoman Black Sea, Cambridge, 1995
 History of Humanity (editor, Peter Burke ile birlikte), 1999
 Ottoman Civilization (Gunsel Renda ile birlikte), Ankara, 2003
 Essays in Ottoman History, Eren Yayıncılık
 Makaleler 1: Doğu Batı, Doğu Batı Yayınları, 2005
 Fatih devri üzerinde tetkikler ve vesikalar, Ankara, 1954
 Osmanlı'da Devlet, Hukuk, Adalet, Eren Yayıncılık, 2000
 Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi Cilt 1 /1300-1600, Eren Yayıncılık, Prof. Dr. Donald Quataert ile, 2001
 Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi Cilt 2 / 1600—1914, Eren Yayıncılık, 2004
 Osmanlı İmparatorluğu — Toplum ve Ekonomi, Eren Yayıncılık
 Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300—1600), Yapı Kredi Yayınları, 2003
 Tanzimat ve Bulgar Meselesi, Eren Yayıncılık
 ABD Tarihi, Allan Nevins/Henry Steele Commager (çeviri) Doğu Batı Yayınları, 2005
 Şair ve Patron, Doğu Batı Yayınları, 2003
 Balkanlar (Prof. Dr. Erol Manisalı ile)
 Atatürk ve Demokratik Türkiye, Kırmızı Yayınınları (1.Baskı: Temmuz 2007 — 2.Baskı: Aralık 2007)
 Devlet-i Aliyye (1.Baskı: 2009)
 Kuruluş — Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak
 Tanzimat, Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu (Mehmet Seyitdanlıoğlu ile birlikte) İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.
 OSMANLILAR, Fütühat ve Avrupa İle İlişkiler
 Has-Bağçede 'Ayş u Tarab — Nedimler Şairler Mutripler, İş Bankası Kültür Yayınları (2011)
 Kuruluş ve İmparatorluk Sürecinde Osmanlı
 Osmanlılar (2010)
 Kuruluş ve İmparatorluk Sürecinde Osmanlı (2011)
 Rönesans Avrupası Türkiye’nin Batı Medeniyetiyle Özdeşleşme Süreci, İş Bankası Kültür Yayınları (2011)
 Osmanlı ve Modern Türkiye, Timaş Yayınları (2013)
 Devlet-i 'Aliyye: Tagayyür ve Fesad, Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar II, İş Bankası Kültür Yayınları (2014)

Ծանոթագրություններ 

Թուրք պատմաբաններ
Անկարայի համալսարանի դասախոսներ
Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ստամբուլում ծնված անձինք
Ոչ գեղարվեստական ժանրի թուրք գրողներ
Ղրիմաթաթարական ծագմամբ թուրքեր
Թուրք գրողներ
Թուրք ակադեմիկոսներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ