Էդվարդ Մոզեր

Էդվարդ Ինգյալդ Մոզեր (, , Նորվեգիա), նորվեգացի հոգեբան և նյարդաբան, Մյունխենի մոտակայքում գտնվող Max Planck Institute for Neurobiology-ի գիտական անդամ։ 2014 թվականին Մոզերն իր կնոջ` Մեյ-Բրիթ Մոզերի և մենթոր Ջոն Օ'Կիֆի հետ միասին արժանացել է Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի գլխուղեղում տարածության մեջ կողմնորոշվելու բջիջների համակարգի բացահայտման համար։

Վաղ կյանք 
Մոզերը ծնվել է գերմանացի ծնողների ընտանիքում, ովքեր 1950-ական թվականներին տեղափոխվել են Նորվեգիա։ Նրա մայրը ծնունդով Էսսենից էր, իսկ հայրը` Կրոնբերգից։

Մոզեր ընտանիքը ի սկզբանե ապրում էր Հարամսոյայում, որտեղ հայրը աշխատում էր որպես երգեհոն պատրաստող։ Հետագայում նրանք տեղափոխվեցին Հարեյդ, ապա Ալեսունդ։

Էդվարդ Մոզերը 1985 թվականին ամուսնացել է Մեյ-Բրիթ Մոզերի հետ։ Այդ ժամանակ երկուսն էլ ուսանող էին։ 2016 թվականին նրանք հայտարարեցին, որ բաժանվում են։

Կարիերա 
Էդվարդ Մոզերը հոգեբանական կրթություն է ստացել Օսլոյի համալսարանում։ Մասնագիտական գործունեության սկզբնական շրջանում աշխատել է Պեր Անդերսենի գիտական ղեկավարությամբ։

1990 թվականին այդտեղ ստացել է հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, իսկ 1995 թվականին` փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան նյարդաֆիզիոլոգիայի բնագավառում։ Ուսումնասիրել է նաև մաթեմատիկա և վիճակագրություն։

Մոզերը վերադարձել է Նորվեգիա 1996 թվականին։ Նույն տարում Գիտության և տեխնոլոգիայի նորվեգական համալսարանում (NTNU) ստացել է հոգեբանության դոցենտի կոչում, իսկ 1998 թվականին նշանակվել է նյարդաբանության պրոֆեսոր։ Ավելի ուշ դարձել է Գիտության և տեխնոլոգիայի նորվեգական համալսարանի Համակարգային նյարդաբանության ինստիտուտի ղեկավար։

1995-1997 թվականներին հետդոկտորական վերապատրաստում է անցել Էդինբուրգի համալսարանի նյարդաբանության կենտրոնում` Ռիչարդ Մորիսի մոտ, և երկու ամսով հրավիրյալ գործընկեր է եղել Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում` Ջոն Օ'Կիֆի լաբորատորիայում։

Նա Royal Norwegian Society of Sciences and Letters-ի, Norwegian Academy of Science and Letters-ի և Norwegian Academy of Technological Sciences-ի անդամ է։

Մոզերը հանդիսանում է նաև University of Edinburgh Medical School-ի պատվավոր պրոֆեսոր։

Մրցանակներ 
 1999: Prize for young scientists awarded by the Royal Norwegian Academy for Sciences and Letters
 2005: 28th annual W. Alden Spencer Award (College of Physicians and Surgeons of Columbia University)
 2006: 14th Betty and David Koetser Award for Brain Research (University of Zürich)
 2006: 10th Prix "Liliane Bettencourt pour les Sciences du Vivant" 2006 (Fondation Bettencourt, Paris)
 2008: 30th Eric K. Fernström’s Great Nordic Prize (Fernström Foundation, University of Lund)
 2011: Louis-Jeantet Prize for Medicine
 2011: Anders Jahre#Anders Jahre Awards for Medical Research|Anders Jahre Award (with May-Britt Moser)
 2012: Perl-UNC Neuroscience Prize (with May-Britt Moser)
 2013: Louisa Gross Horwitz Prize (with May-Britt Moser and John O'Keefe)
 2014: Karl Spencer Lashley Award (with May-Britt Moser)
 2014: Foreign associate of the National Academy of Sciences.
 2014: Körber European Science Prize
 2014: Nobel Prize in Physiology or Medicine (with May-Britt Moser and John O'Keefe)

Ընտրյալ հրատարակումներ 
 Moser, E.I., Mathiesen, I. & Andersen, P. (1993). Association between brain temperature and dentate field potentials in exploring and swimming rats. Science, 259, 1324-1326.
 Brun, V.H., Otnæss, M.K., Molden, S., Steffenach, H.-A., Witter, M.P., Moser, M.-B., Moser, E.I. (2002). Place cells and place representation maintained by direct entorhinal-hippocampal circuitry. Science, 296, 2089-2284.
 Fyhn, M., Molden, S., Witter, M.P., Moser, E.I. and Moser, M.-B. (2004). Spatial representation in the entorhinal cortex.Science, 305, 1258-1264 .
 Leutgeb, S., Leutgeb, J.K., Treves, A., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2004). Distinct ensemble codes in hippocampal areas CA3 and CA1. Science, 305, 1295-1298.
 Leutgeb, S., Leutgeb, J.K., Barnes, C.A., Moser, E.I., McNaughton, B.L., and Moser, M.-B (2005). Independent codes for spatial and episodic memory in the hippocampus. Science, 309, 619-623 .
 Hafting, T., Fyhn, M., Molden, S., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2005). Microstructure of a spatial map in the entorhinal cortex.Nature, 436, 801-806.
 Colgin, L.L, and Moser, E.I. (2006). Rewinding the memory record. Nature, 440, 615-617.
 Sargolini, F., Fyhn, M., Hafting, T., McNaughton, B.L., Witter, M.P., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2006). Conjunctive representation of position, direction and velocity in entorhinal cortex. Science, 312, 754-758.
 Leutgeb, J.K., Leutgeb, S., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2007). Pattern separation in dentate gyrus and CA3 of the hippocampus. Science, 315, 961-966.
 Fyhn, M., Hafting, T., Treves, A., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2007). Hippocampal remapping and grid realignment in entorhinal cortex. Nature, 446, 190-194.
 Hafting, T., Fyhn, M., Bonnevie, T., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2008). Hippocampus-independent phase precession in entorhinal grid cells. Nature 453, 1248-1252.
 Kjelstrup, K.B., Solstad, T., Brun, V.H., Hafting, T., Leutgeb, S., Witter, M.P., Moser, E.I. and Moser, M.-B. (2008). Finite scales of spatial representation in the hippocampus. Science 321, 140-143.
 Solstad, T., Boccara, C.N., Kropff, E., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2008). Representation of geometric borders in the entorhinal cortex. Science, 322, 1865-1868.
 Moser, E.I., Moser, M-B. (2011). Crystals of the brain. EMBO Mol. Med. 3, 1-4.
 Moser, E.I., Moser, M-B. (2011). Seeing into the future. Nature, 469, 303-4
 Jezek, K., Henriksen, EJ., Treves, A., Moser, E.I. and Moser, M-B. (2011). Theta-paced flickering between place-cell maps in the hippocampus. Nature, 478, 246-249.
 Giocomo, LM., Moser, E.I., Moser, M-B. (2011) Grid cells use HCN1 channels for spatial scaling. Cell, 147, 1159-1170.
 Igarashi, KM., Lu L., Colgin LL., Moser M-B., Moser EI. (2014) Coordination of entorhinal-hippocampal ensemble activity during associative learning. Nature 510, 143-7.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Էդվարդ Մոզերը Նոբելյան համայնքի կայքում
 Էդվարդ Մոզերը Բնական և տեխնիկական գիտությունների նորվեգական համալսարանի կայքում
 Էդվարդ Մոզերը The Kavli Foundation|The Kavli Foundation կայքում 

Նորվեգացի գիտնականներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Նորվեգացի հոգեբաններ
Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ