Շահի մզկիթ (Թեհրան)

Շահի մզկիթ (), մզկիթ Իրանի Թեհրան քաղաքում։ Տեղակայված է Թեհրանի Մեծ շուկայի հյուսիսային մասում։ Թեհրանի գլխավոր մզկիթն է, հայտնի է նաև որպես Սուլթանի մզկիթ ()։

Կառույց 
Շահի մզկիթը կառուցվել է Ֆաթհ-Ալի շահի պատվերով, Ղաջարիների կառավարության տարիներին՝ որպես նոր դինաստիայի օրինականության խորհրդանիշներից մեկը։ Երբ ավարտվել էր մզկիթի կառուցումը, այն համարվում էր Թեհրանի ամենակարևոր ճարտարապետական հուշարձանը։

Նասր Էդ Դին Շահի իշխանության տարիներին կառույցին ավելացվել են երկու մինարեներ։ Մզկիթն ամբողջանում է փոքրիկ ոսկեզօծ գմբեթով։ Այն ունի նաև երկու շաբեստաններ (իրանական ճարտարապետությանը բնորոշ՝ ծածկով ազատ տարածք)։

Մզկիթի բակ կարելի է մտնել Թեհրանի Մեծ շուկայի մի քանի մասերից։ Վերջինս համարվում է մայրաքաղաքի առևտրական կենտրոնը։ Կան մի քանի առանձնահատուկ ճարտարապետական նմանություններ Շահի մզկիթի, Շիրազում Վակիլի մզկիթի և Բորուջերդի Թագավորական մզկիթի միջև։

Նշանավոր իրադարձություններ 
1905 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Թեհրանի կառավարիչը Շահի մզկիթի բակում հրապարակավ մեղադրանք ներկայացրեց 17 առևտրականներին շաքարի գների բարձրացման համար։ Նրանց նվաստացումը դուր չեկավ շուկայում աշխատողներին և որպես բողոք փակվեցին շուկայի դռները։ Կառավարության դեմ հասարակական ընդվզումները Իրանի Սահմանադրական հեղափոխության պատճառ դարձան։
 
1951 թվականին մարտի 7-ին, Իրանի վարչապետ հակա-կոմունիստ Հաջ Ալի Ռազմարան, Այաթոլլա Ֆեյզի հիշատակության համար այցելում է Շահի մզկիթ։ Ճանապարհին՝ մզկիթի մեծ բակում, նա սպանվում է Խալիլ Թահմասեբի կողմից։ Վերջինս «Նյու Յորք Թայմս» պարբերականի կողմից նկարագրվել է որպես «կրոնական ֆանատ»։ Ըստ Բրիտանիկա հանրագիտարանի [13] Թահմասեբին եղել է Շիա ակտիվիստական խմբի անդամ, որն իրենից ներկայացնում է ծայրահեղական կրոնական կազմակերպություն, որը սերտ կապեր ուներ ավանդական առևտրական դասի և հոգևորականների հետ։ 1952 թվականին Թահմասեբին ազատ է արձակվում, նրան ներում է շնորհվում Իրանի խորհրդարանի կողմից և հռչակվում որպես իսլամի զինվոր։ 1953 թվականին վերջինիս կրկին կալանավորում են և դատապարտում։ 1955 թվականին մահապատժի է ենթարկվում։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Թեհրանի մզկիթներ
Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ