Կանադական իդեալիզմ

Կանադական իդեալիզմ, կանադական իդեալիզմը Կանադայի փիլիսոփայական ավանդույթն է, որը բխում է բրիտանական իդեալիզմից։

Վաղ շրջանի իդեալիստներից էին Ջորջ Փաքսթոն Յանգը (1818-1889 թթ.), ով 1851 թվականից սկսեց դասավանդել Նոքս քոլեջում և փիլիսոփան Ջոն Վաթսոնը (1847-1939 թթ.), ով 1872 թվականից սկսեց դասավանդել Քինգստոնի Queen's համալսարանում։ Վերջին շրջանի իդեալիստներից են փիլիսոփա Ջորջ Փարքին Գրանտը (1918-1988 թթ.) և Չարլզ Թեյլորը (1931-)։

Ե'վ բրիտանացի, և' կանադացի իդեալիստները եզրակացնում են Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի բացարձակ իդեալիզմից։ Ահա այդ փիլիսոփայության երեք սյուները`

Առաջին սյունը Լուսավորության դարաշրջանի մատերիալիզմի պատասխանն է։ Իդեալիստները պնդում են, որ լուսավորության գիտական պատճառը արհեստականորեն ճնշում է մարդկային փորձի զգալի հարթությունը. այսինքն` մշակութային շրջանակն ու պատմականորեն ժառանգված գաղափարները, որոնցով մենք ընկալում ենք մեզ շրջապատող աշխարհը։ Իդեալիստները պնդում են, որ գիտելիքն ու պատճառը սոցիալականացված են ոչ միայն մեր ժամանակակիցների, այլև մեր պատմության հետ։

Երկրորդ սյունը «պատմության փիլիսոփայությունն է»։ Իդեալիստների համար փիլիսոփայությունը ներառում է պատմության ուսումնասիրություն։ Անդրադառնալու համար ինչին ենք հավատում, մենք պետք է հասկանանք պատմական երկխոսությունը և գաղափարների բախումը, որոնք մեզ բերել են այս կետին։ Ընտանիք հասկացության մեջ հաշվի են առնվում տնտեսական իրավունքի սուբյեկտների բազմազանությունը, սակայն իդեալիստների հիմնական հարցն այն է, թե ինչպես կարելի է համաձայնեցնել քաղաքացիական միասնությունն անհատական ազատության հետ։

Երրորդ սյունը «ազատության փիլիսոփայության ձևակերպումն է»։ Մշակութայնորեն ներգրավված գիտելիքների հասկացությունը և փիլիսոփայության պատմական մոտեցումը սահմանել են ազատության գաղափարի հիմքը որպես այնպիսի բան, որը ձեռք է բերվում համայնքի նկատմամբ պարտավորության շնորհիվ, այլ ոչ թե դրա դեմ, ինչպես դա վերաբերում է Թոմաս Հոբսի և Ջոն Լոկի պայմանագրային տեսությանը, որի համար ազատությունը մեր ընտրությունների արտաքին բացթողության բացակայությունն է (բացասական ազատություն)։ Իդեալիստներն ազատության հասնում են մեր համայնքի բարոյական կյանքի միջոցով։ Մասնակցելով հասարակությանը, ուրիշների հետ երկխոսության մեջ մտնելով, տալով և ստանալով ուրիշների ընկալումը, որ մենք ազատ ենք, մենք զարգացնում ենք այնպիսի տարրեր, որոնք մեզ դարձնում են ինքնակառավարվող (կամ ինքնավար) անձիք, և, հետևաբար, իսկապես ազատ (դրական ազատություն)։

Տես նաև 
 Փիլիսոփայությունը Կանադայում

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Amour, Leslie, and Elizabeth Trott. Faces of Reason: An Essay on Philosophy and Culture in English Canada, 1850-1950. Waterloo, ON: Wilfrid Laurier Press, 1981.
 McKillop, A.B. A Disciplined Intelligence: Critical Inquiry and Canadian Thought in the Victorian Era. Montreal & Kingston: McGill-Queen's University Press, 1979.
 Meynell, Robert. Canadian Idealism and the Philosophy of Freedom: C.B. Macpherson, George Grant, and Charles Taylor. Montreal & Kingston: McGill-Queen's University Press, 2011.

Կանադական մշակույթ