Այբոլիտ

Բժիշկ Այբոլիտ (), Կորնեյ Չուկովսկու մի քանի ստեղծագործությունների կերպար. բանաստեղծական հեքիաթներ «Բարմալեյ»  (1925), «Այբոլիտ»  (1929) և «Հաղթում ենք Բարմալեյին» (1942), ինչպես նաև չափածո վիպակ «Բժիշկ Այբոլիտ» (1936)։

Այբոլիտ հեքիաթում  բժիշկը մեկնում է Աֆրիկա, որպեսզի բուժի հիվանդ կենդանիներին շոկոլադով և գոգոլ-մոգոլով։ Բարմալեյ հեքիաթում նա թռչում է ինքնաթիռով փրկելու Տանյային և Վանյային Բարմալեայից։ Կերպարի անունը հասարակ է դարձել։

Նախատիպեր 
Գրական կերպարը հայտնվել է գրքում 1924 թվականին, հրատարակված Լենինգրադի Դետիգզի բաժանմունքում և որը վերնագրված է Բժիշկ Այբոլիտ։ Առաջին էջում նա նշված է որպես մահապատժի Կարնեյ Չուկովսկու վերապատմումը, ընդ որում, տիտղոսաթերթը նշում է պարբերականի հրատարակման տարին, որպես 1925 թվականը (տիպիկ հրատարակչական հնարք)։ Այսպիսով, բժիշկ Այբոլիտի այլ գրական կերպարը բժիշկ Դուլիտլն է՝ սղծված Հյու Լաֆտոնգի կողմից։

Լաֆտոնգի գրքի կրկնորինակումը ստեղծվել է դեռևս 1923 թվականին։

Ավելի ուշ բժիշկ Այբոլիտը դարձել է բանաստեղծական «Բարմոլեյ» հեքիաթի հերոս, որը հրատարակվել է 1925 թվականին, իսկ գրվել՝ 1924 նոյեմբերին։

Շատ տարիներ անց Չուկովսկին պնդում էր, որ բժիշկ Այբոլիտի նախատիպը   հանդիսացաել է հայտնի հրեա բժիշկ և հասարակական գործիչ Ցեմախ Շաբադը, որը բնակվում էր  Վիլնյուսում — Կոռնեյ Չուկովսկին 1905 և 1912 թվականներին Վիլնյուս գնալիս մնացել է նրա տանը (2007 թվականի մայիսի 15-ին Հին քաղաք Վիլնյուսում,  Դիսնոս և Մեսինյու փողոցների հատման կետում, բացվել է Շաբադի հուշարձան):

Աղբյուրը նման է «շփոթության», որը կարելի է համարել իրավիճակը երկակի հերոսի, նրա զուգահեռ գոյության միանգամից երկու մրցակից տարածքների (այսինքն, միաժամանակյա ներկայությունը Այբոլիտի և բանաստեղծական ստեղծագործություններում հենց Չուկովսկու, և Լոֆտինգի տեքստի վերապատմումը)։

Էկրանավորում 
 «Բժիշկ Այբոլիտ» ֆիլմը ստեղծվել է (Սոյուզդետֆիլմը, ԽՍՀՄ, 1938), ռեժիսոր Վլադիմիր Նեմոլյաևի կողմից։ Գլխավոր դերում Մաքսիմ Շտրաուխ։
 «Այբոլիտ-66» ֆիլմը ստեղծվել է  («Մոսֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1966), ռեժիսոր Ռոլան Բիկովի կողմից։ Ֆիլմում Այբոլիտի դերակատարը Օլեգ Եֆրեմովն էր։
 «Ինչպես էինք մենք փնտրում Տիշկային» ֆիլմը (ԽՍՀՄ, 1970), Միխայիլ Յանշինին Այբոլիտի դերում։

Անիմացիա 
 «Լիմպոպո» մուլտֆիլմ  («Սոյուզմուլտֆիլմի», ԽՍՀՄ, 1939 թվական), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պոլկովնիկով։
 «Բարմալեյ» մուլտֆիլմ  («Սոյուզմուլտֆիլմ», 1941), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պալկովնիկով։
 «Սիրամարգի պոչ» մուլտֆիլմ  («Սայուզմուլտֆիլմ», 1946), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պալկովնիկով։
 «Այբոլիտ և Բարմալեյ» մուլտֆիլմ (Սայուզմուլտֆիլմ, 1973), ռեիսյոր Նատալիա Չերվինսկայա։ «Այբոլիտ և Բարմալեյ» հնչյունավորել է Հարրի Բարդին։
 «Այբոլիտի արկածները» մուլտֆիլմ, ( «Սոյուզմուլտֆիլմ», 1983), ռեժիսոր Ալեքսանդր Դավիդով։ Այբոլիտի արկածները հնչյունավորել է Արմեն Ջիգարխանյանը։
 «Բժիշկ Այբոլիտ» մուլտֆիլմ («Կիև գիտական ֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1984), ռեժիսոր Դավիթ Չերկասկի։ Այբոլիտի կերպարը հնչյունավորել է Զինովիյ Գեռդտը։
 «Մոխրագույն Գայլը և Կարմիր Գլխարկը» մուլտֆիլմ («Սայուզմուլտֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1990, մոտիվներով երևակայությունից ռուսների և արտասահմանյան հեքիաթներ թեմայով), ռեժիսոր Հարի Բարդին. Այբոլիտի կերպարը հնչյունավորել է Վլադիմիր Վինոգրադովը։

Տես նաև 
 Բարմալեյ

Ծանոթագրություններ 

Հորինված բժիշկներ