Վացլավ Լաստովսկի

Վացլավ Լաստովսկի (, ), բելառուս գրող, հասարակական և քաղաքական գործիչ, ակադեմիկոս (1928), պատմաբան, բանասեր, Բելառուսի պետական թանգարանի տնօրեն, Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության վարչապետ։ Մեղադրվել է Բելառուսի ազատագրման համար միության գործով, դատապարտվել է արտաքսման, գնդակահարվել.

Կենսագրություն 
Ծնվել է Կոլեսնիկի (այժմ Բրասլավսկի շրջան, Վիտեբսկի շրջան, Բելառուսի Հանրապետություն), Կոլեսնիկի նախկին կալվածքում։

Վացլավ Ուստինովիչ Լաստովսկին Բելառուսի սոցիալիստական գրոմադայի ակտիվիստ էր, Նաշա Նիվա թերթի խմբագրական քարտուղար (1909-ից), եղել է Խրիսցիյանսկայա զլուչնաց կուսակցության ղեկավարությունը, եղել է Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության նախարարների կաբինետի նախագահը (1919-1922)։

Վ. Լաստովսկին հանդես է եկել խորհրդային իշխանության և լեհական օկուպացիայի դեմ՝ անկախ և ամբողջական Բելառուսի համար։ 1920-ականների սկզբին նա այցելել էր Արևմտյան Եվրոպայի մի շարք երկրներ, որտեղ քարոզում էր Բելառուսի անկախության գաղափարը։ 1927 թվականի ապրիլից աշխատել է Բելառուսի պետական թանգարանի տնօրեն, Բելառուսի մշակույթի ինստիտուտին կից ազգագրության ամբիոնի վարիչ, Բելառուսի Գիտությունների ակադեմիայի քարտուղար։ Ուսումնասիրել է հին բելառուսական պատմությունը, գրականությունը և «Բելառուս» անվան ծագումը։ Բելառուսի ազգային վերածննդի հայտնի գործիչների մասին պատմական գրական ստեղծագործությունների, պատմվածքների, հիշողությունների և հոդվածների հեղինակ է։ Նա բելառուսերեն թարգմանել է ռուս, անգլերեն, լեհերեն և դանիական գրականության դասականների ստեղծագործությունները։

Ինչպես Բելապանին տված հարցազրույցում նշել է բանասիրական գիտությունների թեկնածու Յազեպ Յանուշկևիչը, իր ստեղծագործությամբ Լաստովսկին ապացուցել է, որ մարդու համար լավագույն համալսարանը խորապես կարդացած և բարեխղճորեն գրված գիրքն է։ Չնայած նախնական քառամյա կրթությանը՝ Վացլավ Լաստովսկին դարձել է Պրահայում (Չեխիա) հասարակագիտության ուկրաինական ակադեմիայի թղթակից անդամ 1926 թվականին և Բելառուսի Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս 1928 թվականին։ Այն մասին, որ Վացլավ Լաստովսկին գիտնական-հանրագիտարանագետ էր, վկայում է նրա կապիտալ ուսումնասիրությունը Բելառուսական (կրիվսկի) գրքի պատմությունը, գրված է 1926 թվականին, նշել է Յ.Յանուշկևիչը։ Նրա խոսքով՝ Լաստովսկին կարողացել է ավելին անել, քան մի քանի ակադեմիական ինստիտուտներ։

1930 թվականի հուլիսի 21-ին Բելառուսի գիտության և մշակույթի այլ ականավոր գործիչների հետ միասին Վացլավ Լաստովսկին ձերբակալվել է Տոմսկի պետական մանկավարժական համալսարանում այսպես կոչված Բելառուսի ազատագրման միության գործով։ 1930 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ԲԽՍՀ ԱԱՊ-ի որոշմամբ զրկվեց ակադեմիկոսի կոչումից (վերականգնվել է 1990 թվականին)։ 1931 թվականի ապրիլի 10-ին դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման Սարատովում՝ ԲԽՍՀ սահմաններից դուրս, որտեղ աշխատել է Սարատովի համալսարանի գրադարանի հազվագյուտ գրքի և ձեռագրերի բաժնի վարիչ։ 1938 թվականի սկզբին կրկին ձերբակալվել է Սարատովում և հունվարի 23-ին գնդակահարվել։ Վերականգնվել է 1958 և 1988 թվականներին։

Քննադատություն 
Բելառուսի ինֆորմատիկայի և ռադիոէլեկտրոնիկայի պետական համալսարանի հումանիտար առարկաների ամբիոնի դոցենտ Ա. Գրոնսկին քննադատում է Լաստովսկուն որպես կեղծարար։ Գրոնսկին պնդում է, որ հենց Լաստովսկին է հորինել Կալինովսկու առասպելը որպես բելառուսական գործիչ, ինչպես նաև նրա համար հորինել է «Կաստուս» անունը։ Նաև Լաստովսկին կեղծել է Կալինովսկու ստեղծագործության տեքստը։

Դրա հիման վրա Գրոնսկին պնդում է, որ դիմելով գյուղացիներին [Մուժիցկայա պրավդա թերթում] նա [Կ. Կալինովսկին] չի անվանել նրանց բելառուսներ, թեև լայնորեն հայտնի կախաղանի տակից նամակներ Կ.Կալինովսկին գրել է. «...իսկ նամակը տպեք, որ Աստծո լույսը հայտնի լինի, թե ինչպես են բելառուսները նայում մոսկալներին և լեհական ապստամբությանը, թե ինչ են ուզում և ինչ են իրենց ուժով հասնելու»։

Բելառուս հրապարակախոս Օլեգ Լիցկևիչի հետազոտությունների համաձայն, Լաստովսկին մի շարք երգեր է գրել, որոնք տվել են վավերական ժողովրդական ստեղծագործությունների համար։

Ծանոթագրություններ 

ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Բելառուս թարգմանիչներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
Խորհրդային պատմաբաններ
Բելառուս պատմաբաններ
Խորհրդային գրողներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Անկախության ակտիվիստներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
Բելառուսի քաղաքական գործիչներ
Բելառուս հասարակական գործիչներ
Հրապարակախոսներ
Բելառուս գրականագետներ
Բելառուս լրագրողներ
Բելառուս բանասերներ
Ակադեմիկոսներ
Խորհրդային թարգմանիչներ