Շանդորնե Բալին

Շանդորնե Բալին (, ), հունգարացի աշխատանքային ակտիվիստ, 1956 թվականի հակամունիստական հունգարական հեղափոխության և աշխատանքային խորհուրդների շարժման մասնակից։

Շանդոր Բալիի կինն է։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում այլախոհ է։ Հունգարիայում հասարակական կարգի փոփոխությունից հետո հայտնի հասարակական գործիչ է։

Ծագում և ամուսնություն 
Ծնվել է բուդապեշտցի աշխատավորի ընտանիքում։ Ծննդյան ժամանակ կրել է Մարիա Սարչիկ () անունը։ Աշխատել է գլխարկի արտադրությունում։

Ամուսնացել է գործիքագործ Շանդոր Բալիի հետ։ Ունեցել է երկու երեխա։ Հունգարական ավանդույթի համաձայն, ամուսնանալով կոչվել է Շանդորնե՝ ի պատիվ ամուսնու։

Ապստամբության մասնակից 
1956 թվականի հոկտեմբերին Մարիա Սորչիկը ամուսնու հետ վճռականորեն աջակցել է հունգարական հակակոմունիստական ապստամբությանը։ Մասնակցել են Բուդապեշտի ցույցերին։ Մարիան ակտիվորեն օգնում էր Շանդորին Կենտրոնական աշխատանքային խորհրդում, որտեղ նա զբաղեցնում էր նախագահի տեղակալի պաշտոնը։
 
Շանդոր Բալին և ԿԱԽ նախագահ Շանդոր Ռացը ձերբակալվել են 1956 թվականի դեկտեմբերի 11-ին և ազատ են արձակվել միայն 1963 թվականին։

Այլախոհ 
Յանոշ Կադարի կառավարման ժամանակ Շանդորնե Բալին ուղղակի ճնշումների չի ենթարկվել, սակայն գտնվել է ՆԳՆ մարմինների խիտ հսկողության տակ։ Մինչև թոշակի անցնելը աշխատել է որպես մատնահարդար։

Մասնակցել է հունգարական այլախոհական շարժմանը։ 1988 թվականին Արպադ Գենցի, Շանդոր Ռացի և Դյորդ Լիտվանի հետ կազմակերպել է Պատմական արդարության կոմիտեն։ Կարևոր դեր է խաղացել 1989 թվականին Իմրե Նաձի վերահուղարկավորման արարողության ժամանակ։ Այս գործոնը արմատական փոփոխություններ էր նշանակում հունգարական հասարակական-քաղաքական համակարգում։

Հասարակական գործունեություն 
Հունգարիայում կոմունիստական ռեժիմի ապամոնտաժումից հետո Շանդորնե Բալին շարունակել է աշխատել Պատմական արդարության կոմիտեում։ Օգնել է նախկին քաղբանտարկյալների կազմակերպությանը։ 2004 թվականին պարգևատրվել է Իմրե Նաձի անվան «Վաստակի համար» շքանշանով՝ ռեժիմի խաղաղ փոփոխությանը մասնակցելու և ազգային միասնությանը աջակցելու համար։

2006 թվականին, Հունգարական ապստամբության 50-ամյակին, Շանդորի և Շանդորնե Բալիների թոռան՝ Շանդոր Բալի-կրտսերի մասնակցությամբ նկարահանվել է ֆիլմ 1956-ի իրադարձությունների մասին՝ «Csapataink harcban álltak»՝ «Մեր զորքերը կռվում էին»։ Ֆիլմում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շանդորնե Բալիի ելույթը։

Վախճան 
Շանդորնե Բալին մահացել է 82 տարեկան հասակում։ Նրա մահվան օրը՝ 2010 թվականի մարտի 28-ը, համընկել է Շանդոր Բալիի ազատագրման 47-րդ տարեդարձի հետ։

Հատուկ հայտարարության մեջ Հունգարիայի վարչապետ Գորդոն Բայնաին Շանդորնե Բալիին անվանել է «հունգարական ազգի օրինակ»։

Տես նաև 
 Մարիա Ուիտներ

Ծանոթագրություններ 

Հունգարական հեղափոխություն
Հունգարացի ակտիվիստներ
Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ