Ելիզավետա Զվանցևա

Ելիզավետա Նիկոլաևնա Զվանցևա (Զվանցովա, , ), ռուս նկարչուհի, Իլյա Ռեպինի աշակերտը, նախահեղափոխական Ռուսաստանի առաջադեմ արվեստի դպրոցի հիմնադիր, Մոսկվայում և Սանկտ-Պետերբուրգում նկարչական ստուդիաների հիմնադիր։

Ելիզավետա Նիկոլաևնա Զվանցևան Պյոտր Պավլովիչ Զվանցևի ծոռնուհին է, թուրք փաշայի թոռը, ով զոհվել է 1769 թվականին Ժվանեց բերդի գրավման ժամանակ։ Զվանցև ազգանունը կազմավորվել է Ժվանեց բերդի անունից, հետագայում դարձել Զվանցով, ապա՝ Զվանցև։

Կենսագրություն 
Ելիզավետա Զվանցևան ծնվել է 1864 թվականի նոյեմբերի 30-ին Նիժնի Նովգորոդի մոտ։ 1885-1888 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, մինչև 1896 թվականը՝ Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ Իլյա Ռեպինի և Պավել Չիստյակովի մոտ։ 1889 թվականին Ռեպինը ստեղծել է Զվանցևայի հինգ դիմանկար, որոնցից մեկը նկարչի կամքով հանձնվել է Հելսինկիի Ատենեում թանգարանին։ 1897 թվականին Ելիզավետա Զվանցևան Կոնստանտին Սոմովի հետ մեկնել է Փարիզ, որտեղ Ռոդոլֆ Ժյուլիանի ղեկավարության ներքո սովորել է Ժյուլիանի ակադեմիայում և Ֆիլիպո Կոլառոսիի մոտ՝ Կոլառոսի ակադմեիայում։ 

1899 թվականին Զվանցևան վերադարձել է Մոսկվա և բացել նկարչական դպրոց, որտեղ դասավանդել են նկարիչներ Կոնստանտին Կորովինը, Վալենտին Սերովը և Նիկոլայ Ուլյանովը։ 1906 թվականին դպրոցը Մոսկվայում փակվել է, և նույն տարում Զվանցևան նկարչության ստուդիա է բացել Սանկտ Պետերբուրգում, որը մինչև 1910 թվականը հայտնի է եղել որպես Նկարչության Զվանցևա դպրոց և Բակստ-Դոբուժինսկի դպրոց։ Դպրոցում նկարչություն է դասավանդել Լեոն Բակստը, իսկ Մստիսլավ Դոբուժինսկին՝  գծանկարչություն։ Դպրոցի սաներից են եղել Մարկ Շագալը, Սերգեյ Գորոդեցկին, Ելենա Գուրուն, Միխայիլ Մատյուշինը, Գեորգի Նարբուտը, Աննա Օստրոումովա-Լեբեդևան, Իվան Պունին, Օլգա Ռոզանովան,  Մարգարիտա Սաբաշինկովան (հետագայում՝ Վոլոշչին)։

Դպրոցը հիմնադրվել է Տավրիչեսկայա 25 հասցեի 4-րդ հարկում։ Տարածքը հատկացրել էր ռուս բանաստեղծ Վյաչեսլավ Իվանովը, ով բնակվում էր վերևի հարկում։ Դպրոցը ավանգարդիստների հավաքույթների վայրն էր և նախահեղափոխական Ռուսաստանի «առաջադեմ արվեստի դպրոցը»։ Բակստի ուսուցման մեթոդը կենտրոնացած էր ուսուցիչ-աշակերտ ստեղծագործական սերտացման, մտավոր հետաքրքրասիրության վրա։ 1910 թվականին Բակստը հեռացել է դպրոցից և նրան փոխարինել է Կուզմա Պետրով-Վոդկինը։ Զվանցևան դպրոցն աշխատեցրել է մինչև 1917 թվականի ապրիլ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նա հեռացել է Սանկտ Պետերբուրգից և վերադարձել Նիժնի Նովգորոդ, այնուհետև տեղափոխվել Մոսկվա, որտեղ աշխատել է մանկատանը։ Մահացել է 1921 թվականի օգոստոսի 22-ին Մոսկվայում։

Մատենագիտություն

Արտաքին հղումներ 
 Мстислав Добужинский. ВСТРЕЧИ С ПИСАТЕЛЯМИ И ПОЭТАМИ 

Ռուս նկարիչներ
Ռուս նկարչուհիներ