Միայնակ դուրս եմ գալիս ճանապարհ

Միայնակ դուրս եմ գալիս ճանապարհ (Ռուս․«Выхожу́ оди́н я на доро́гу»), Միխայիլ Լերմոնտովի ստեղծագործություններից մեկն է, գրած 1841 թվականի մայիսի վերջին։ Ըստ հետազոտողների, բանաստեղծության մեջ պատմվում է քնարական փնտրումների արդյունքների, փնտրումների մոտիվների և պատճառների մասին, որոնց Լերմոնտովը անդրադառնում էր կյանքի վերջին տարիներին։ Գրված է հինգոտնյա յամբով անապեստական ոճով։ Առաջին անգամ հրատարակվել է Հարրենական գրառումներ («Отечественные записки», 1843, № 4) ամսագրում։

Ստեղծագործությունը դարձել է սիրավեպի հիմք, որի համար երգը գրել է կոմպոզիտոր Ելիզավետա Շաշինը 1861 թվականին։

Հիմնական թեման․ կարծիքներ 
Լերմոնտովի երկրպագուները նշում են, որ բանաստեղծությունում կան  «Էմբլեմատիկ բառեր», և ամեն մի էմբլեմատիկ բառի հետևում կա իր պոետիկական պատմությունը։ Ինչպես, օրինակ, սիլիկահողային մշուշը, որը հիշատակվում է բանաստեղծությունում՝ դա ճիշտ այն վայրի բնության նկարագրությունն է (հատկապես, Կովկասի), որտեղ գտնվել է գրողը իր կյանքը խլած մենամարտի ժամանակ։

Անապատի կերպարը, որի մասին խոսվում է երրորդ տողում, իր մեջ կրում է պանդուխտության մոտիվ։ Տվյալ մոտիվը Լերմոնտովի ստեղծագործություններում ներկայացվում է բազմաթիվ անգամներ․ նրա հերոսը հաճախ իրեն զգում է անտուն թափառական, որը միայնակ շարժվում է հողի  վրայով։ Երկնքի փայլը ոչ միայն հղում է դեպի Լերմոնտովի սիրած գույնը՝ կապույտը, այլև ցույց է տալիս տիեզերական նկարագրություն։ Տիեզերական նկարագրությունը օգտագործում են գիշերային տեսարաններ նկարագրելու ժամանակ։

Հետազոտողները գտնում են թեմայական նմանություն այլ ստեղծագործությունների հետ։ Օրինակ՝ Լերմոնտովի  «Երեք արմավենի», «Դև», «Մծիրի», «Պաղեստինյան ճյուղը», ինչպես նաև Պուշկինի «Ժամանակն է, իմ ընկեր, ժամանակն է» և Գեյնևի «Der Tod, das ist die kühle Nacht»։

Գրականագետ Էմիլիա Օբուխովան բանաստեղծության լիրիկական հերոսի ճանապարհորդությունը համեմատում է մարդու թռիչքի հետ, որը պատմում է իր երկնքում գտնվելու մասին («Երկնքում անգամ երջանկություն է ու հրաշք») և նայում է այնտեղից իր մայր մոլորակին («և քնում է Երկիրը երկնքի կապույտ փայլի տակ»)։ Այդպիսի «տեղափոխումներ» իրենց ստեղծագործություններում հետագայում կատարել է Ջեկ Լոնդոնը («Միջաստղային ճանապարհորդ») և Մարինա Ցվետաևան («Օդի պոեմը»)։ Չնայած դրան, ըստ Օբուխովային, միայն Լերմոնտովը կարողացավ ճիշտ գուշակել, թե ի՞նչ գույնի է Երկիրը տիեզերքից։

Վիսարիոն Բելինսկին առաջիններից մեկն էր, ով ուշադրություն դարձրեց բանաստեղծության վրա։ Լև Նիկոլայեցիչ Տոլստոյը հատկապես նշել էր բանաստեղծության երկրորդ տողը՝ «Սիլիկահողային մշուշի ուղին» բառակապակցությունը տպավորություն էր թողել գրողի վրա իր ճշտությամբ։ Գրականագետ Դմիտրի Օվսյանիկո-Կուլիկովսկին անվանել է բանաստեղծությունը «հոգեբանական և բարոյական ազատության և հանգստի ուտոպիա»

Երգային տարբերակ 

Բանաստեղծական չափը և հանգավորումը ստեղծված են այնպիսի ձևով, որ, ըստ պատմաբան Վասիլի Կլյուչևսկիյին, այն կոմպոզիտորը, որը կկարդա «Միայնակ դուրս եմ գալիս ճանապարհ» բանաստեղծությունը, չի դժվարա «ընտրել ձայները նոտաների տեսքով ներկայացնելու համար»։ Դրա պատճառով բանաստաղծությանը տարբեր ժամանակներում անդրադարձել էին ոչ միայն պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորները, այլ նաև սիրողական կոմպոզիտորները։ Ընդհանուր առմամբ «Միայնակ դուրս եմ գալիս ճանապարհ» բանաստեղծության հիման վրա գրված է ավելի քան 20 երգ և ռոմանսներ։

Ամենամեծ համբավը ստացել է Ելիզավետա Շաշինայի տարբերակը, գրված 1861 թվականին, որը եղել է սիրողական կոմպոզիտոր և ներկայացել է երգով իր քրոջ հետ։ Շաշինայի ստեղծած ռոմանսը հանրության կողմից ընդունվել էր որպես ժողովրդական երգ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Միխայիլ Լերմոնտովի ստեղծագործություններ