Մարկ Այշեմ

Մարկ Այշեմ ( ), ամերիկացի երաժիշտ և կոմպոզիտոր։ Հայտնի է էլեկտրոնային երաժշտության և ջազային ստեղծագործություններով, ինչպես նաև` որպես ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ։ Գրեմմի երաժշտական և Էմմի հեռուստատեսային մրցանակների դափնեկիր է։

Կենսագրություն 
Մարկ Այշեմի ծնողներն անմիջական կապ ունեին երաժշտության հետ. մայրը՝ Պատրիսիա Այշեմը (Հեմոնդ), ջութակահար էր, հայրը՝ Հովարդ Ֆուլլեր Այշեմը, երաժշտություն էր դասավանդում։ Մարկը մանկության տարիներին սովորել է նվագել դաշնամուր, շեփոր և ջութակ։

Իր երաժշտական գործունեությունն սկսել է Օքլենդի և Սան Ֆրանցիսկոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերում, երբ ընտանիքը տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա։ Այդ ժամանակ միացել է տարբեր ռոքի և ջազ խմբերի։ 1970-1972 թվականներին Մարկը միացել է Beefy Red խմբին` նվագելով շեփոր և սոպրանո–սաքսոֆոն։ 1974 թվականից սկսած Այշեմը լուծարված խմբի մյուս անդամներ Ֆիլ Վուդի և Ջեյմս Պրեստոնի հետ միացել է The Sons of Champlin խմբին։ Այդ ժամանակ երկու խմբերն էլ իրենց յուրահատկությամբ առանձնանում էին Սան Ֆրանցիսկոյի պսիխոդելիկ խմբերի ֆոնին։

Երբ Այշեմը 20 տարեկան էր, նա սկսել է հետաքրքրվել էլեկտրոնային երաժշտությամբ և հայտնի է դարձել որպես հիանալի սինթեզահար։ Ի թիվս այլ բաների, Այշեմը հայտնի էր որպես «դասական» շեփորահար, ջազային ոճաբան և մենակատար գործիքավորող։ 1975 թվականին նա և դաշնակահար Արտ Լանդեն ձևավորել են Rubisa Patrol քառյակը, որտեղ Մարկը դրսևորել է իրեն որպես վիրտուոզ շեփորահար` Մայլս Դևիսին հիշեցնող կատարողական ոճով։ 1979-1983 թվականներին Այշեմը համագործակցել է Վան Մորիսոնի հետ, այս ժամանակահատվածում նրանք միասին թողարկել են 4 ալբոմ։ Բացի դրանից, որպես ռոք երաժիշտ և շեփորահար Այշեմը «հրավերով» աշխատել է այնպիսի հռչակավոր կատարողների հետ, ինչպիսիք են Rolling Stones, Beach Boys խմբերը, Ջոնի Միտչելլը, Վիլլի Նելսոնը, Լայլ Լովետը, Զիգի Մառլին, Քրիս Այզեկը և Բրյուս Սպրինգստինը։

1983 թվականին Այշեմը թողարկել է իր առաջին անհատական Vapor Drawings ալբոմը։ Քննադատությունը շատ դրական է արձագանքել Այշեմի` ջազից մինչև էլեկտրոնայի ավանգարդ տարբեր երաժշտական ոճերը մեկ աշխատանքում միավորելու կարողությունը` միևնույն ժամանակ օգտագործելով թե՛ ակուստիկ, թե՛ սինթեզված ձայն։ Այս ալբոմի շնորհիվ Այշեմը հայտնի է դարձել որպես «նյու էյջ» ոճի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա հաջորդ` Castalia (1988) և Tibet (1989) ալբոմները հաստատել են Այշեմի  հաջողությունները, այդ (ինչպես և շատ հետագա) ալբոմները առաջադրվել են Գրեմմի մրցանակի։ Նա կարողացել է ստանալ այս հեղինակավոր մրցանակը 1990 թվականին «Նյու Էջ ոճի լավագույն ալբոմ» անվանակարգում` իր նոր` Mark Isham ստեղծագործության համար։ XX դարի 90-ական թվականների երկրորդ կեսին Մարկ Այշեմը վերադարձել է ջազին։ Արդյունքում Մայլս Դևիսի երաժշտության նրա մշակումները, որոնք թողարկվել են Miles Remembered: The Silent Way Project անվանումով,  լոնդոնյան The Times թերթի կողմից ճանաչվել է որպես 1999 թվականի լավագույն ջազ ալբոմ։

1987-1992 թվականներին Այշեմն աշխատել է Rabbit Ears Storybook Classics շարքի աուդիոգրքերի երաժշտական ձևավորման վրա, որոնք ընդգրկել են մանկական դասական հեքիաթների հիման վրա գրված պատմություններ։ Սկավառակների ստեղծման աշխատանքներին մասնակցել են այնպիսի հայտնի արվեստագետներ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Հյորթն ու Գլեն Քլոուզը։

Երաժշտություն հեռուստատեսության և կինոյի համար 

Ֆիլմերի երաժշտության բնագավառում Մարկ Այշեմն առաջին անգամ հայտնվել է 1983 թվականին, երբ թողարկել է իր առաջին անհատական ալբոմն ու ձայնագրել Քերոլ Բելարդի «Մի կանչիր գայլերին» ֆիլմի սաունդթրեքը։ Այնուհետև նա աշխատել է այնպիսի ֆիլմերի համար, ինչպիսիք են «Բախում», «Սպիտակ գերի», «Արգելակ», «Բլեյդ», «Նել», «Ռազմական գործիչ», «Մեղուների գաղտնի կյանք», «Վատ լեյտենանտ» և այլն։ «Սյնտեղ, որտեղ հոսում է գետը» ֆիլմի համար գրված երաժշտության համար նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի (1993), իսկ «EZ Street»–ի հեռուստատեսային շարքի «Սարսափելի գեղեցկություն» դրվագի համար 1996 թվականին ստացել է «Էմմի» մրցանակ։ Այշեմն ըստ հավաքած բյուջեի գտնվում է ԱՄՆ-ում 2000-2009 թվականներին վարձույթի հանված ֆիլմերի կոմոզիտորների` MovieScore ամսագրի կողմից կազմված վարկանիշային ցանկի 25-րդ տեղում։

Ֆիլմագրություն 

Ֆիլմերի կոմպոզիտորի գործունեությունից բացի Մարկ Այշեմը պարբերաբար մասնակցել է նաև սաունդթրեքների ձայնագրման աշխատանքներին որպես երաժիշտ։ Ստորև բերված է այն ֆիլմերի ցանկը, որտեղ նա հանդես եկել որպես կոմպոզիտոր։

 1983 Մի կանչիր գայլերին-Never Cry Wolf 
 1984 Տիկին Սոֆե-Mrs. Soffe 
 1984 Հարվի Միլքի ժամանակները-The Times of Harvey Milk  
 1985 Խնդիրը` մտքում Trouble in Mind 
 1985 Հաստատակամ Անագե զինվորիկը-The Steadfast Tin Soldier 
 1986 Ուղեկցողը-The Hitcher  
 1986 Անորեքսիայի դիմանկարը-Portraits of Anorexia 
 1987 Պատրաստված է Երկնքում-Made in Heaven 
 1988 «Ժամանակակիցները»-The Moderns 
 1988 Պատերազմի գաղժզանը-The Beast of War 
 1990 Սերն ընդհանուր առմամբ-Love at Large 
 1990 Ճակատագրի սխալ կողմը-Reversal of Fortune 
 1990 Բոլորն էլ հաղթում են-Everybody Wins	 
 1990 Տիբեթ-Tibet
 1991 Շրջադարձի կետ-Point Break 
 1991 Փոքրիկ մարդ Թեյթը-Little Man Tate	
 1991 Բիլի Բեթգեյթ-Billy Bathgate
 1991 Մահացու մտքեր-Mortal Thoughts 
 1991 Ծաղրված սրտերը-Crooked Hearts 
 1992 Լուսանկարիչը-The Public Eye	 
 1992 Այտեղ, որտեղ հոսում է գետը-A River Runs Through It 
 1992 Գեղանկարչուհի-Sketch Artist 
 1992 Կեսգիշերային մաքրում-A Midnight Clear 
 1992 Զիլ աշխարհ-Cool World
 1992 Մկների և տղամարդկանց մասին-Of Mice and Men 
 1993 Պատրաստված է Ամերիկայում-Made in America	
 1993 Ռոմեոյի արյունահոսությունը-Romeo Is Bleeding 
 1993 Հրդեհ երկնքում-Fire in the Sky 
 1993 Վազելու տեղ չկա-Nowhere to Run 
 1993 Կարճ մոնտաժ- Short cut 
 1993 Թաքնված Հավայի-Hidden Hawaii 
 1994 Հեռուստավիկտորինա-Quiz Show 	
 1994 Փախուստ-The Getaway 
 1994 Ժամանակի վերահսկիչը-Timecop	
 1994 Նելլ-Nell 
 1994 Տիկին Պարկերը և Արատավոր շրջանը-Mrs. Parker and the Vicious Circle 
 1994 Մատնաչափիկը-Thumbelina 
 1994 Բրոունգինգի վարկածը-The Browning Version 
 1994 Անվտանգ անցուղի-Safe Passage 
 1995 Ցանցը-The Net	
 1995 Մայամիի Ռապսոդիան-Miami Rhapsody 
 1995 Ընտանեկան Խնջույք-Home for the Holidays 
 1995 Կորցնելով Իսային-Losing Isaiah 
 1995 Ջրաշխարհ-Waterworld 
 1996 Վերջին պարը-Last Dance 
 1996 Գիշերը Մանհեթենում-Night Falls on Manhattan 
 1996 Թռչել տուն-Fly Away Home
 1996 Գոտտի-Gotti 
 1996-1997 EZ Streets 
 1997 Համբուրիր աղջիկներին-Kiss the Girls 
 1997 Մայրամուտին-Afterglow 
 1997 Պաշտպանները. Վճար-The Defenders: Payback 
 1997 Փոքրիկ ծառի կրթությունը-The Education of Little Tree 
 1998 Երկրից դեպի լուսին-From the Earth to the Moon 
 1998 Լեշի-The Gingerbread Man	
 1998 Ազատ փողեր-Free Money 
 1998 Բլեյդ-Blade 
 1998 Պաշտպանները․ խոսելով առաջինը-The Defenders: Taking the First 
 1998 Պաշտպանները․ սատանաների ընտրությունը-The Defenders: Choice of Evils 
 1998 Արյան մակընթացություն-The Blood Tide 
 1999-2002 Ընտանեկան օրենք-Family Law 
 1999 Առաջին հայացքից-At First Sight 
 1999 Հոկտեմբերի երկինք-October Sky 
 1999 Չեմպիոնների նախաճաշը-Breakfast of Champions 
 1999 Ուսանողական թիմ-Varsity Blues 
 1999 3D Գալապագոսներ-Galapagos
 1999 Մերկ մարմիններ-Body Shots 
 2000 Թրիքսի-Trixie 
 2000 Մարտի կանոններ-Rules of Engagement 
 2000 Պատվի մարտիկներ-Men of Honor 
 2000 Այնտեղ, որտեղ փողն է-Where the Money Is 
 2001 Ձեռքի գնդակ-Hard Ball 
 2001 Որևէ բառ չասեք-Don`t Say a Word 
 2001 Հրաշքը-The Majestic 
 2001 Խնայիր վերջին պարը-Save the Last Dance	
 2001 Կյանքը որպես տուն-Life as a House 
 2001 Կյանքը տուն դարձնելով-The Making of 'Life as a House' 
 2001 Ներքևից վերև-From the Ground Up	
 2001 Բնավորության ստեղծում․«Կյանքը որպես տան» ներսում-Character Building: Inside 'Life as a House' 
 2002 Նորեկ-Impostor 
 2002 Լուսնի լույսի Միլա-Moonlight Mile	
 2003 Մահվան մայրուղին-Highwaymen 
 2003 Արգելակ-The Cooler 
 2003 Հիթչեր. ինչպե՞ս են այս ֆիլմերը պատրաստվել-The Hitcher - How Do These Movies Get Made? 
 2004 Հրաշք-Miracle 
 2004 Բախում-Crash 
 2004 Սպարտան-Spartan 
 2004 Ամնեզիա-Twisted 
 2005 Նրա կոշիկներում-In Her Shoes 
 2005 Խելագար մրցավազք-Racing Stripes 
 2005 Խփիր և գոռա-Kicking & Screaming	
 2006 Սև խոլորձ-The Black Dahlia 
 2006 Բոբբի-Bobby 
 2006 Սպիտակ գերին-Eight Below 
 2006 Վազիր` առանց ետ նայելու-Running Scared 
 2006 Նայելով ապակու միջով-Running Scared: Through the Looking Glass 
 2006 Հաղթահարել-Invincible	
 2007 Հաջորդը-Next 
 2007 Ազատության գրողները-Freedom Writers 
 2007 Մշուշ-The Mist 
 2007 Առյուծները գառների համար-Lions for Lambs 
 2007 Արգելված ճանապարհ-Reservation Road 
 2007 Գրեյսը-Gracie 
 2007 Էլայի հովտում-In the Valley of Elah 
 2007 Դոնելի եղբայրները-The Black Donnellys 
 2008 Էքսպրես-The Express	
 2008 Մեղուների գաղտնի կյանքը-The Secret Life of Bees	
 2008-2009 Բախում-Crash 
 2008 Կանայք-The Women 
 2008 Հպարտություն և փառք-Pride and Glory 
 2008 Երբ մթությունն է գալիս. Ստեղծելով մշուշ-When Darkness Came: The Making of 'The Mist' 
 2008 Սուրհանդակը–2.0-The Courier/2.0 
 2009 Փառք-Fame 
 2009 Չար լեյտենանտ-The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans 
 2009 Ուղղելով-Crossing Over 
 2009 Չմոռացված-Not Forgotten 
 2009 Իմ միակ-My One and Only 
 2010 Խենթերը-The Crazies	
 2010 Հարձակվողը-The Conspirator 
 2011 Մեխանիկը-The Mechanic 
 2011 Ռազմիկը-Warrior	
 2011 Դելֆինների ՊատմությունըъDolphin Tale 
 2011-2017 Մի անգամը-Once upon a time 
 2011 Առավոտը-Morning 
 2012 Հաջողակը-The Lucky One 
 2012 Գողացվածը-Stolen 
 2012 Մի անգամ․ հրաշքը գալիս է-Once Upon a Time: Magic Is Coming	
 2012 Գործարան-The Factory	
 2012—… Գեղեցկուհին և հրեշը-Beauty and the Beast 
 2013 Միստերի և Փիթի անխուսափելի պարտությունը-The Inevitable Defeat of Mister & Pete 
 2013 42
 2013 Մի անգամ. հրաշքի գինը-Once Upon a Time: The Price of Magic 
 2013 Մի անգամ․ ճանապարհորդություն դեպի ոչ մի տեղ-Once Upon a Time: Journey to Neverland	
 2013 Գանգստերների քաղաք-Mob City 
 2013-2014 Մի անգամ հրաշքների վայրում-Once Upon a Time in Wonderland	
 2014 Մի անգամ. չարությունն է  գալիս-Once Upon a Time: Wicked Is Coming	
 2014 Լույսերի հետևում-Beyond the Lights 
 2014 Մի անգամ. պատմությունը սառել է-Once Upon a Time: Storybrooke Has Frozen Over 
 2015 Ամենաերկար ճանապարհը-The Longest Ride
 2015—… Ամերիկյան հանցագործություն-American Crime 
 2016 Մեխանիկ. վերակենդանացում-Mechanic: Resurrection 
 2016 Գրառումներ-The Accountant

Սկավառակագրություն

Պարգևներ և առաջադրումներ

Ծանոթագրություններ 

«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Ամերիկացի ջազմեններ
Ամերիկացի կինոկոմպոզիտորներ
Ամերիկացի երաժիշտներ