Սերգեյ Այվազյան

Սերգեյ Արտեմի Այվազյան () (), հայազգի  մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, Լեոնիդ Կանտորովիչի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017), ՌԳԱ Կենտրոնական տնտեսագիտական-մաթեմատիկական ինստիտուտի փոխտնօրեն, կոմպոզիտոր Արտեմի Այվազյանի որդին։

Կենսագրություն 
Սերգեյ Այվազյանը ծնվել է Մոսկվա քաղաքում։ 1952 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մոսկվայի թիվ 186-րդ միջնակարգ դպրոցը։ 1957 թվականին  գերազանցությամբ ավարտել է  Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մինչև 1969 թվականը  որպես կրտսեր գիտաշխատող աշխատել է Վլադիմիր Ստեկլովի անվան  մաթեմատիկայի ինստիտուտում, այնուհետև տեղափոխվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի մաթեմատիկայի ինստիտուտ , որտեղ էլ իր  նախաձեռնությամբ ստեղծվեց կիրառական եղանակներով հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության լաբորատորիա։ Նրա առաջին գիտական ղեկավարներն են եղել գիտնականներ, ակադեմիկոսներ Ա.Կոլմագորովը և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Յու. Վ. Պրոխորովը։  Նրա դիպլոմային աշխատանքի արդյունքները տպագրվել են մի շարք երկրների  հրատարակություններում։ 1967 թվականին Այվազյանը պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն և ստացել  ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան՝ հավանականությունների տեսության մասնագիտությամբ՝ «Сравнение оптимальных свойств критериев Неймана Пирсона и Вальда» թեմայով։ 1975 թվականին  պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն մաթեմատիկական կիբեռնետիկա մասնագիտությամբ՝ «Вероятностностатистическое моделирование социально-экономических процессов и некоторые проблемы многомерного статистического анализа» թեմայով։ Նա մոտ 100 գիտական աշխատանքների և մենագրությունների հեղինակ է, որոնք տպագրվել են տարբեր երկրներում։ Նա նաև ղեկավար է եղել մոտ 20 գիտնականի, որոնք պաշտպանել են գիտական թեզեր։ 1988-2001 թվականներին  հրատարակել է երկու դասագիրք՝ «Կիրառական վիճակագրություն և էկոնոմետրիայի հիմունքներ», «Կիրառական վիճակագրությունը խնդիրներում և վարժություններում»։ Այվազյանը դասախոսել է նաև Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում։

Կապը այլ բուհերի հետ
Այվազյանը   համագործակցել է  մի շարք երկրների բուհերի գիտաշխատողների  հետ։ Նրա նախաձեռնությամբ և մասնակցությամբ Ռուս-հայկական համալսարանի հետ մշակվել է «Հայաստանի Հանրապետության մակրո էկոնոմոմետրիկական մոդելավորումը» նախագծի տեխնիկական առաջադրանքի հիմնական դրույթները, զեկուցումներով և դասախոսություններով հանդես է եկել ինչպես Հայաստանի բուհերում, այնպես էլ  Արցախի պետական համալսարանում։ Նա դասախոսություններ է ունեցել նաև Դիժոնի համալսարանի տնտեսա-մաթեմատիկական ինստիտուտում (Ֆրանսիա), Լոնդոնի Թագավորական համալսարանում  (Մեծ Բրիտանիա) և այլն։ 2008 թվականին Սերգեյ Այվազյան ընտրվել է   Հայաստանի  ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ։

Անդամակցություն 
 Բարձրագույն դպրոցի միջազգային ԳԱ անդամ։
 Ամերիկյան վիճակագրական ընկերության անդամ։
 2008 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ։

Մրցանակներ 
 ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի մրցանակի դափնեկիր (1986)
 Ֆրանսիայի վիճակագիրների ազգային կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1986)
 Եվրոպական էկոնոմետրիական կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1988)
 Կոնտորովի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017)

Երկեր 
 Топология потребления, М., 1978 (համահեղինակ).
 Прикладная статистика: Классификация и снижение размерности. М., 1988 (համահեղինակ).
 Probabilistic-Statistical Modelling of the Relations in Society, Amsterdam-N. Y.-Oxford, 1976.
 Прикладная статистика и основы эконометрики - М.: Юнити, 1998.
 Прикладная статистика и основы эконометрики: Учебник для вузов.
 Россия в межстрановом анализе синтетических категорий качества жизни населения: анализ российской траектории на стыке XX—XXI вв. (1995—2004 гг.). Мир России. 2005. Т. XIV. № 1. С. 62-88.

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 ՍԵՐԳԵՅ ԱՅՎԱԶՅԱՆ ԱՐՏԵՄԻ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՆՈՒՄ Է ՀՀ ԳԱԱ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ԲԱԺԻՆԸ

ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Հայ մաթեմատիկոսներ
Հայ տնտեսագետներ
Հայ պրոֆեսորներ
Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Ռուս տնտեսագետներ