Հնդկացորենի շիլա

Հնդկացորենի շիլա, հնդկացորենից պատրաստվող շիլա, տարածված ուտեստ ռուսական, բելառուսական, ուկրաինական և լեհական խոհանոցներում։

Պատրաստում 
Վ. Պոխլյոբկինի վկայությամբ՝ փխրուն շիլաների պատրաստման համար սլավոնների մոտ վաղուց ի վեր կիրառվել է խոշորաձավար. ձավար՝ հնդկացորենի ամբողջական հատիկներից։ Քաղցր և կիսաքաղցր շիլաների համար կաթի հետ հաճախ կիրառվել է ձյութած ձավար։ Մանրատված՝ ծեծված ձավարը, կիրառում էին մածուցիկ, այսպես կոչված՝ «շիլափլավ կամ շփոթ» շիլա պատրաստելիս։ Նախահեղափոխական Արևմտյան Ռուսիայում, Բելառուսում և Լիտվայում հնդկացորենի շիլա պատրաստելու համար կիրառվել է խոշորաձավարի տարբերակը, բայց առանց կողավոր մակերեսի.

Հնդկացորենի շիլան եփվում է ջրի կամ կաթի մեջ։ Այն կարող է լինել առանձին մատուցվող ուտեստ (հաճախ օգտագործվում է կաթով, կարագով, շաքարավազով, ինչպես նաև հաճախ կիրառվում է որպես խավարտ): Հանդիսանում է հնդկացորենի դիետայի մենամթերքը։

Պատմություն 
Պոխլյոբկինի կարծիքով՝ հնդկացորենի շիլան ռուսական ազգային խոհանոցի երկրորդ ուտեստն է՝ ըստ իր նշանակության։ Նրա՝ «Ամենակարևոր սննդային մթերքների պատմությունը» գրքում, գրված է, որ եթե «Կաղամբապուրն է շիլան՝ մեր ուտելիքը» տեսակի ասույթներում, ինչպես նաև առակներում, պատմվածքներում, երգերում, բիլինաներում (ռուսական ժողովրդական վեպերում) և այլն, հանդիպում է «շիլա» բառը, ապա այն նշանակում է հենց հնդկացորենի, այլ ոչ թե որևէ այլ ձավարի։ Այդ գրքում հնդկացորենն անվանվում է «ռուսական ինքնության խորհրդանիշ»՝ միավորող այնպիսի որակներ, որոնք գրավում են ժողովրդին՝ մատչելիություն, հասանելիություն, հստակություն բաղադրատոմսերում և պարզության՝ պատրաստման գործում։

Նախկին ԽՍՀՄ-ի երկրներում շիլան հաճախ ասոցացվում է Հայրենական պատերազմի ռազմաճակատի ճաշերի հետ, չնայած կարմիրբանակայինների շրջանում ոչ պակաս տարածում էին նաև ցորենի և վարսակաձավարի շիլաները։

Հնդկացորենի շիլան՝ Պահքի ճաշացանկում 
Հնդկացորենից պատրաստված շիօլան հանդիսանում է պահքային սեղանի «ամենանշանակալի» ուտեստներից մեկը։ Իվան Շմելյովն իր «Տերունական ամառ» ստեղծագործության մեջ հնդկացորենի սիրահարներին է հղել այս տողերը.

Ասացվածքներ և ասույթներ 
 Հնդկացորենի շիլան մեր մայրն է, իսկ տարեկանի հացը՝ մեր հարազատ հայրը։
 Հնդկացորենի շիլան ինքն իրեն գովերգում է
 Մեր դարդն է հնդկացորենի շիլան՝ ամբողջն ուտել չենք կարող, սառցնել էլ չենք ուզում։

Տես նաև 
 Հնդկացորեն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Խոհարարական արվեստի մեծ հանրագիտարանից վերցված բաղադրատոմս
 Յուղով պատրաստված հնդկացորենի շիլա

Ուտեստներ այբբենական կարգով
Խոհանոց
Ռուսական խոհանոց
Համաշխարհային խոհանոց