Ժամանակի դուստրը

Ժամանակի դուստրը ()՝ բրիտանացի գրող Ջոզեֆինա Թեյի խուզարկուական վեպը, որը հրապարակվել է 1951 թվականին։ Վեպի հերոսը ոստիկան է, ով ժամանակավորապես գամված լինելով անկողնուն, հետաքննում էր անգլիացի թագավոր Ռիչարդ 3-րդի զարմիկների սպանությունը։ Այն «Տեսուչ Ալան Գրանտ» շարքի 4-րդ վեպն է ():

Սյուժե 

Վեպի գլխավոր հերոսը՝ Սքոթլենդ - Յարդի տեսուչ Ալան Գրանտն էր, ով ոտքը կոտրելու պատճառով ժամանակավորապես գամված էր անկողնուն։ Տանջվելով անգործությունից, Գրատը, ով նկարներով կարողանում էր պատմել մարդու բնավորության մասին, որոշեց ուսումնասրել ընկերուհու՝ Մարտա Խալլարդի կողմից բերված վերարտադրանկարները, որոնց հետ ինչ որ գաղտնիք էր կապված։ Դրանց մեջ նրան հետաքրքրում է Ռիչարդ 3-րդի պատկերը, ում մասին պատմության մեջ ձևավորվել էր չարագործի, բռնակալի և իր զարմիկների՝ արքայազներ Էդուարդի և Ռիչարդի սպանողի հեղինակություն։ Չափազանց հետաքրքրված լինելով նրանից, որ դիմանկարի միջոցով ստեղծած հոգեբանական կերպարը չի համապատասխանում այն կերպարին, որը ստեղծել էր պատմությունը, նա որոշում է բացահայտել, արդյո՞ք Ռիչարդը մեղավոր է նրան վերագրված չարգործությունների մեջ։

Հետաքննության համար նա խնդրում է ընկերներին բերել Ռիչարդ 3-րդին նվիրված պատմական հետախուզության նյութերը։ Նրան օգնում էր պատմությամբ հետաքրքրված Բրենտ Կարրադին։ Արդյունքում Գրանտը և Կարադին գալիս են այն եզրակացության, որ Ռիչարդ 3-րդը մեղավոր չէր իրեն վերագրված հանցագործությունների մեջ, իսկ արքայազների սպանությունը կատարվել էր Ռիչարդի մահից հետո, նրան տապալած Հենրի 7-րդի հրամանով, ով ամեն ինչ անում էր, որպեսզի զրպարտի իր նախորդին։

Ըստ նրանց վարկածի հիմնական աշխատանքը, որի վրա հիմնված է Ռիչարդի մեղադրանքը՝ Թոմաս Մորի «Ռիչարդ 3-րդի պատմությունը» իրականում ստեղծվել է Ռիչարդի թշնամի Ջոն Մորթոնի կողմից, նրանց կարծիքով անավարտ ձեռագիրը, որը գտնվել էր Մորի մահապատժից հետո, հանդիասանում է Մորթոնի կորուսյալ բնօրինակի անավարտ կրկնօրինակը։

Վեպի վերջում Գրանտը և Կարրադին տեղեկանում են, որ նրանք առաջինը չեն, ովքեր եկել են այդ եզրակացությանը։

Գլխավոր փաստարկները, որոնք ներկայացվել էին վեպում, Ռիչարդին արդարացնելու համար՝  
 Զարմիկների սպանությունը Ռիչարդին ոչ մի քաղաքական առավելություն չտվեց, քանի որ նա արդեն օրինական թագավոր էր։  
 Չկա ոչ մի ապացույց, որ արքայազները բացակայում էին Թաուերից, երբ Հենրի 7-րդը դարձավ թագավոր։  
 Չնայած Հենրի 7-րդի հավաքած պառլամենտը դատապարտեց Ռիչարդ 3-րդին, արքայազների մասին որևէ հիշատակում չկար։ Բայց արքայազների սպանությունը կարող էր լուրջ հաղթաթուղթ լինել Հենրի 7-րդի ձեռքին։  
 Հենրի 7-րդը երբեք չներկայացրեց մահացած արքայազների մարմինները հանրային սգո և պետական հուղարկավորության համար։  
 Արքայազների մայրը լավ հարաբերությունների մեջ էր Ռիչարդ արքայի հետ։  
 Արքայազները Հենրի 7-րդի համար ավելի մեծ վտանգ էին ներկայացնում, քանի որ իրավունքներ ունեին գահի վրա։

Քննադատություն 
Հրապարակումից հետո Էնթոնի Բուչերը գիրքը անվանեց «ոչ թե տարվա, այլ բոլոր ժամանակների լավագույններից մեկը»։ Գիրքը գովաբանել է նաև Դորոտի Բ. Հյուզը։ 1990 թվականին բրիտանական գրող- քրեագետների միության (CWA) հրապարակած գրքերը «Բոլոր ժամանակների լավագույն 100 քրեական վեպերը», «Ժամանակի դուստրը» հանդիսանում է քրեական ժանրի լավագույն ստեղծագործությունը։

Պատմաբան Ջոն Նորվիչի խոսքերով վեպը մեծ ավանդ ունեցավ Ռիչարդի բարի անվան փառաբանման գործում։ Միևնույն ժամանակ Էլիսոն Ուեյրը մի շարք թերություններ նշեց Թեյի դատողություններում, ինչպես նաև այն, որ գրողը ծանոթ չէր այն ժամանակ դեռ չհրապարակված սկզբնաղբյուրներին։ Մասնավորապես իտալացի Դոմինիկ Մանչինի աշխատանքը «De Occupatione Regni Anglie per Riccardum Tercium», որը մինչև 1969 թվականը չէր հրապարակվել Անգլիայում, հերքվում է այն դրույթը, որ կենդանության օրոք արքայազների մահվան մասին ոչ մի լուր չկար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 
 

Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
1951 վեպեր
Անգլերեն գրքեր
Անգլերեն գրականություն