Արսեն Հայրունի

Արսեն Տիգրանի Հայրունի (), հանքային գործի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1977): Հանքարդյունաբերության գիտությունների ակադեմիայի անդամ, Էկոլոգիայի և անվտանգության միջազգային ակադեմիայի, Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

Կենսագրություն 
Արսեն Հայրունին ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, Եվպատորիա (Ուկրաինա) քաղաքում։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հանքային գործի ինստիտուտը։ 1975-1977 թվականներին եղել է ՌԴ ԳԱ Երկրի ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, 1977-1981 թվականներին՝ ՌԴ ԳԱ Ընդերքի կոմպլեքսային յուրացման ինստիտուտի գազի անակընկալ արտանետման և ածխի լաբորատորիաների վարիչ (1981-1992 թվականներին՝ տնօրենի գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ, 1992 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող) գազի անակնկալ արտանետման և ածխի լաբորատորիաների վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ածխի հորանների գազազերծմանը, հանքարանային օդաբանությանը։ Մշակել է գազի առհոսքի արհեստական նվազեցման մեթոդներ և գազադինամիկ վտանգավոր երևույթների կանխման արդյունավետ եղանակներ։

Պարգևներ 
 ՌՍՖՍՌ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ։
 Սկոչինսկու անվան մրցանակ (1978)։
 ՌԴ Կառավարության Գիտության և տեխնիկայի մրցանակ (2004)։
 «Պատվո նշան» շքանշան։
 «Ամբասիր աշխատանքի համար» մեդալ։
 Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ։ 
 Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան։ 
 «Աշխատանքի վետերան»։
 Փառք հանքագործին II և III աստիճանի շքանշան։

Երկեր 
 Теория и практика борьбы с рудничными газами на больших глубинах. М., Недра, 1981, 335 с.
 Прогнозирование и предотвращение газодинамических явлений в угольных шахтах. М., Наука, 1987, 310 с.
 Надмолекулярная организация, структура и свойства угля. К., Наукова дума, 1988, 192 с.
 Газообильность каменноугольных шахт СССР. Эффективные способы искусственной дегазации угольных пластов на больших глубинах / Отв. ред. Г.  Д. Лидин, АН СССР, Ин-т пробл. комплекс. освоения недр., М., Наука, 1987, 198 с. 
 Газообильность каменноугольных шахт СССР : Комплекс. освоение газоносных угольных месторождений / Отв. ред. Г.  Д. Лидин, АН СССР, Ин-т пробл. комплекс. освоения недр, М., Наука, 1990, 213 с.
 Комплексная дегазация угольных шахт. М., Издательство Академии горных наук, 1999, 327 с.
 Фундаментально-прикладные методы решения проблемы метана угольных пластов. М., Издательство Академии горных наук, 2000, 535 с.

Ծանոթագրություններ 

Հայ գիտնականներ
Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Հայ պրոֆեսորներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ