Սերգեյ Մալայան

Սերգեյ Վարդանի Մալայան (), հայ ակնաբան։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1958), դոցենտ (1964): Առաջինն է ստեղծել տեսողության սրության որոշման աղյուսակների հայկական հավաքածուն։ Մեծ ներդրում է ունեցել Հայաստանում ակնաբուժության զարգացման գործում։

Կենսագրություն 
Սերգեյ Մալայանը ծնվել է 1923 թվականին, Թիֆլիսում, Վարդան և Արուսյակ Մալայանների ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Թբիլիսիի բժշկական ինստիտուտ։ Հայրը՝ Վարդան Մալայանը, եղել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհ, և 14-ամյա Սերգեյ Մալայանը սկսել է աշխատել, որպեսզի պահի ընտանիքը։ Ընտանիքի խնամքն իր վրա է վերցրել հորեղբայրը՝ պրոֆեսոր Արտաշես Մալաևը։ Ակնաբուժական գործունեությունը սկսել է Նոր Բայազետից, եղել է շրջանի ակնաբույժը։ Մասնակցել է Հայաստանում տարածված տրախոմա հիվանդության դեմ պայքարին։ 1953 թվականին Սերգեյ Մալայանը տեղափոխվել է Երևան և ընդունվել Երևանի բժշկական ինստիտուտի օրդինատուրայի «Աչքի հիվանդությունների» ամբիոն, միաժամանակ աշխատել է ակնաբուժական առաջին հիվանդանոցում։ 1958 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։ Եղել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան բժշկական ինստիտուտի աչքի հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ 1968-1978 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ակնաբանը։

Աշխատանքները վերաբերում են աչքի հիվանդությունների կլինիկային։ Մալայանը ռուս-լատինական եզակի բառարանի, հիսուն գիտական աշխատանքների, ինչպես նաև «Ֆիզիոլոգիական օպտիկայի և աչքի անատոմիա» դասագրքի հեղինակ է։

Ժառանգություն 

1978 թվականին Հայաստանի գլխավոր ակնաբույժ Սերգեյ Մալայանի գլխավորությամբ Հանրապետական տրախոմատոզ-գլաուկոմատոզ դիսպանսերի բազայի վրա (1952) կազմավորվել է Երևանի ակնաբուժական կենտրոնը, որի բացումը կատարվել է նույն թվականի մարտին։ 1978 թվականի հունիսի 7-ին Մալայանը կենտրոնում կատարել է առաջին` կատարակտի վիրահատությունը։ 1998 թվականից Ակնաբուժական կենտրոնը կրում է Մալայան գիտնականի և բժշկի անունը։ Կենտրոնի սրահում տեղադրվել է Սերգեյ Մալայանի բրոնզե կիսանդրին։

Մահ 
Մահացել է 1978 թվականի հուլիսի 30-ին Երևանում։

Ընտանիք 
 Հայր՝ Վարդան Մալայան, ստալինյան բռնաճնշումների զոհ։
 Հորեղբայր՝ Արտաշես Մալաև, պրոֆեսոր, Թբիլիսիի բժշկական համալսարանի երկու ամբիոնների պրոֆեսոր, ղեկավարել է ակնաբուժության ամբիոնը, եղել է «Տոպոգրաֆիկ անատոմիայի և պլաստիկ վիրաբուժության» ամբիոնի վարիչ։ Թբիլիսիում ունեցել է սեփական մեծ ակնաբուժական հիվանդանոց։ Մասնավոր գործունեությանը զուգահեռ դասավանդել է բուհում։
 Մայր՝ Արուսյակ Մալայան։
 Քույր՝ Վարվառա Մալայան, ակնաբույժ, ապրել է Թբիլիսիում։
 Որդի՝ Ալեքսանդր Սերգեյի Մալայան, ակնաբույժ, Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի տնօրեն։
 Թոռնուհի՝ Ելենա Մալայան, ակնաբույժ, Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի էսքիմեր-լազերային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ։

Երկեր 
 Աչքի անատոմիան և ֆիզիոլոգիական օպտիկան։ Երևան, 1969։
 Ակնաբանական համառոտ տեղեկագիրք։ Երևան, 1976 (համահեղինակ)։

Ծանոթագրություններ 

Հայ ակնաբույժներ
Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Թբիլիսիի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ