Լատվիայի պետական կառուցվածք

Լատվիայի քաղաքական կառուցվածք, խորհրդարանական ունիտար հանրապետություն։ Երկրի քաղաքական կառուցվածքի հիմքը Սահմանադրությունն է կամ Սաթվերսմեն (), որը ընդունվել է 1922 թվականի փետրվարի 15-ին, դադարեցվել է 1934 թվականին, իրավաբանորեն սկսել է գործել 1990-1993 թվականներին, Լատվիան իրեն դիտում է որպես 1918-1940 թվականներին գոյություն ունեցող Լատվիայի Հանրապետության շարունակություն, Լատվիական ԽՍՀ-ի հետ իրավահաջորդություն չի ճանաչվում, քանի որ վերջինս, ըստ պաշտոնական վարկածի, օկուպացիոն ռեժիմ էր։

Պետության ղեկավար
Պետության ղեկավարը պետության նախագահն է () (2015 թվականի հուլիսի 8-ից՝ Ռայմոնդս Վեյոնիս), Սեյմի հասարակ մեծամասնությամբ ընտրված փակ քվեարկությամբ 4 տարի ժամկետով։

Խորհրդարան 
Սեյմ (), Լատվիայի խորհրդարանը, որը 4 տարով ընտրվում է քաղաքացիների կողմից, բաղկացած է 100 պատգամավորից։ Քվեարկության համակարգը համամասնական է, բայց ընտրվում են 5 ընտրատարածքների պատգամավորներ, կա Սեյմ անցնելու 5%-ի շեմը (մանդատների բաշխմանը մասնակցելու համար ցուցակում պետք է հավաքել երկրում ընտրություններին մասնակցած ընտրողների 5%-ը)։

Կառավարություն 

Լատվիայի կառավարությունը նախարարների կաբինետ է, որը կազմվում է այն անձի կողմից, որն ընտրում է պետության նախագահը և հաստատվում է Սեյմի կողմից։ Կառավարության ղեկավարը նախարարների նախագահն է (2016 թվականից՝ Մարիս Կուչինսկիս, Կանաչների և գյուղացիների միություն դաշինքի ներկայացուցիչ)։ Աջ կուսակցությունների իշխող կոալիցիայի մեջ են մտնում նաև ազգային միավորում և Միասնություն կուսակցությունները։ Ընդդիմության մեջ խորհրդարանում են գտնվում համաձայնություն, Սրտանց Լատվիայի համար և Լատվիական տարածաշրջանային միավորումները։

Դատական իշխանություն 
Դատավորները հաստատվում են Սեյմի պաշտոնում։ 10 տարով նշանակվող 7 դատավորներից գոյություն ունի Սահմանադրական դատարան։

Փորձաշրջան անցնելուց հետո մյուս դատարանների դատավորները պաշտոններում հաստատվում են մինչև 65 տարին լրանալը։ Գոյություն ունեն ընդհանուր իրավասության դատարանների երեք մակարդակ (քաղաքացիական և քրեական գործերով)՝ շրջանային (քաղաքային), շրջանային և Գերագույն դատարան, ինչպես նաև (2004 թվականից) վարչական շրջանային դատարան (առաջին ատյանի) և վարչական շրջանային դատարան (վերաքննիչ)։ Վարչական գործերով վճռաբեկ բողոքները քննում է Գերագույն դատարանը։

Տեղական ինքնակառավարման համակարգ 
Այս բարեփոխումների առաջին փուլը գյուղխորհուրդների կամայականացումն էր, քաղաքային խորհուրդների վերանվանումը Դումայի և Ռիգայի շրջաններում ինքնակառավարման վերացումը, երկրորդը՝ շրջանային ինքնակառավարման գործառույթների և կարգավիճակի կրճատումը (շրջանային խորհուրդները դադարել են ընտրովի մարմին լինելուց.դրանք կազմում էին ստորադաս կամային, քաղաքային և ժամանակի ընթացքում երկրամասային ինքնակառավարումների ներկայացուցիչները), երրորդ փուլը յուրաքանչյուր շրջանում մի քանի երկրամասի ստեղծումն էր՝ նախկին մի քանի կամարների և քաղաքների միավորմամբ շրջանային նշանակության ստեղծումը մեկ ինքնավարության մեջ։ Այսպիսով վերացվեցին շրջանային ինքնակառավարման մարմինները։ Կամայականությունները, որպես տարածքային միավորներ, չեն վերացվել։ Նախկին կամավորական խորհուրդների տեղում պլանավորվում է ծառայությունների կենտրոններ ստեղծել։ Կառավարության կողմից ընդունված 2007 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Լատվիայի նոր վարչական բաժանման մասին որոշումը՝ 109 երկրամաս և 9 հանրապետական քաղաքներ, սահմանվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին՝ 2009 թվականի հունիսի 6-ին կայացած ինքնակառավարման ընտրություններում ընտրված նոր Դումայի աշխատանքի մեկնարկի հետ մեկտեղ։

Համայնքների (Դումայի) իշխանության մարմիններն ընտրվում են 4 տարով։

Հանրաքվեներ 
Հանրաքվեն կարող է անցկացվել Սեյմի որոշմամբ։ Սեյմի պատգամավորների առնվազն մեկ երրորդը կարող է պահանջել ոչ հրատապ կարգով ընդունված օրենքի կասեցում, և եթե այն հանրաքվեի դնելու համար երկու ամսվա ընթացքում ստորագրի քաղաքացիների առնվազն 10 տոկոսը, Սակայն Սեյմը չի ընդունում այդ օրենքի նոր խմբագրությունը առնվազն 3/4 ձայնով, տեղի կունենա համաժողովրդական քվեարկություն, որի համար սահմանված է առնվազն մասնակցություն՝ Սեյմի նախորդ ընտրությունների մասնակիցների կեսը։ Ավտոմատ կերպով ազգային քվեարկության է հանձնվում ընտրողների առնվազն 10%-ի Սեյմ ներկայացված օրինագիծը, սակայն մերժված կամ էապես փոփոխված։ Սահմանված են մի շարք հարցեր, որոնց մասին օրենքները ժողովրդական քվեարկության չեն կարող փոխանցվել։

Ներկայացուցչություն ԵՄ-ում 
Լատվիան Եվրախորհրդարանում ներկայացված է 736 պատգամավորից 8-ում։ Պատգամավորներն ընտրվում են 5 տարով։

ԵՄ Խորհրդում Լատվիան 345-ից 4 ձայն ունի։

Ընտրություններ

Ընտրական հանձնաժողովներ 
Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը բաղկացած է 9 հոգուց՝ 8-ը, ներառյալ նախագահը, ընտրվում է Սեյմի կողմից, իսկ մեկը՝ Գերագույն դատարանի կողմից։ Վերընտրվում է Սեյմի յուրաքանչյուր գումարման հետ։

Համայնքների ընտրական հանձնաժողովներն ընտրվում են համապատասխան Դումայի (խորհուրդների) կողմից և նույնպես աշխատում են մշտապես։ Ընտրական հանձնաժողովների անդամները չեն կարող թեկնածու լինել։

Իրավախախտումներ 
 2006 թվականի Սեյմի ընտրություններում սահմանված կարգը գերազանցելու համար քարոզչական ծախսերի սահմանափակումների շրջանցման համար վարչական պատասխանատվության են ենթարկվել Ժողովրդական կուսակցությունը (ամենամեծ գերածախսը), Համաձայնության Կենտրոն, Լատվիայի առաջին կուսակցություն / Լատվիայի նպատակ կոալիցիան, Կանաչների և գյուղացիների միությունը, Նոր ժամանակ։ Առաջին չորսը վիճարկել են կոռուպցիայի դեմ պայքարի և կանխարգելման բյուրոյի որոշումները։
 Ընտրակաշառք՝ մի շարք քրեական գործեր հարուցվել են 2005 թվականի տեղական ինքնակառավարման ընտրություններից և 2006 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, դատարանները մեղադրական դատավճիռներ են կայացրել նոր կենտրոնի և համաձայնության կենտրոնի ներկայացուցիչների նկատմամբ։
 Կեղծիքներ՝ 2006 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո դատապարտվել է Սեյմի պատգամավոր Յ. Բոլդանսը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Конституция Латвии
 Закон об административно-территориальной реформе
 Закон о самоуправлениях
 Закон об устройстве государственного управления
  Закон о референдумах  
 Центральная избирательная комиссия 

Լատվիայի պետական կառուցվածք