Ռիսիերա դի Սան Սաբա

Ռիսիերա դի Սան Սաբա (), նացիստական համակենտրոնացման ճամբար։ Այն ստեղծվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին Իտալիայի հյուսիսում գտնվող Տրիեստ քաղաքում՝ Սլովենիայի սահմանին մոտ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ճամբար են տեղափոխվել 25․000 մարդ, որոնցից 3000-ից 5000-ին կտտանքների են ենթարկել և սպանել։

Պատմություն 
Այս շինությունը կառուցվել է 1913 թվականին և նախատեսված էր բրնձի կեղևահանման համար (այստեղից է անվանումը՝ )։ 1943 թվականի աշնանը նացիստներն այս շինությունը դարձրին համակենտրոնացման ճամբար՝ նախատեսված հրեաների, պարտիզանների, քաղաքական ու այլ բանտարկյալների համար։ Ճամբարի կենտրոնական շինությունում գտնվել է Գերմանիայի և Իտալիայի ՍՍ-ի զինվորների զորանոցը։

Ռիսիերա դի Սան Սաբա համակենտրոնացման ճամբարի կալանավորների մեծ մասը տեղափոխվեցին այլ մահվան ճամբարներ՝ Դախաու, Մաուտհաուզեն, Օսվենցիմ։

Այս ճամբարում, ըստ տարբեր աղբյուրների, խոշտանգվել և սպանվել են մոտավորապես 3․000-5000 անձինք։ 1944 թվականի ապրիլի 4-ից ճամբարում սկսեց գործել դիակիզարանը, որտեղ հենց առաջին օրը 70 դիակներ այրեցին․ որոնց սպանել էին Օպիչինայում մեկ օր առաջ։

1945 թվականի ապրիլի 29-ի լույս 30-ի գիշերը պարտիզաններից նահանջող նացիստները պայթեցրին դիակիզարանի շենքը, որպեսզի քողարկեն հանցագործության հետքերը։ Փլատակների տակից գտնվեցին թղթե երեք պարկեր, որոնցում կային սպանվածների մոխիրներն ու ոսկորները։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից երեսուն տարի անց, 1976 թվականի ապրիլին դատական գործ սկսվեց Ռիսիերա դի Սան Սաբա համակենտրոնացման ճամբարի ղեկավարների հետ։ Սակայն մեղադրյալներ Դիտրիխ Ալլերսին ու մյունխենցի գարեջրագործ Յոզեֆ Օբերհաուզերին չարտահանձնեցին Իտալիային։

1965 թվականին Ռիսիերա դի Սան Սաբայի շենքը հայտարարվել է որպես ազգային հուշարձան, իսկ 1975 թվականից ցայսօր բանտի տարածքում տեղակայված է քաղաքային թանգարանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

  , http://www.risierasansabba.it/english  
 Photos: The Risiera di San Sabba, I, A Teacher’s Guide to the Holocaust, University of South Florida 
 Risiera di San Sabba, deathcamps.org 

Երրորդ ռայխի համակենտրոնացման ճամբարներ
Հոլոքոստ
Իտալիայի պատմություն
Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ