Արդար դատավորը (հեքիաթ)

Արդար դատավորը, հայկական ժողովորդական հեքիաթ։

Սյուժե 
Ժողովրդական հեքիաթը պատմում է երկու հովվի մասին, ովքեր դաշտի մեջ իրար հետ կռվելիս տեսնում են, որ իրենց հասակին մի տղա է անցնում։ Հովիվները մոտենում են տղային և խնդրում, որ նա իրենց հաշտեցնի։ Տղան պատվիրում է իր աչքերը կապել, որ ես չտեսնի կռվողներին ու կողմնապահություն չանի։ Հովիվները բերում տղայի աչքերը կապում են։ Տղան դատավճիռ է կայացնում, հաշտեցնում հովիվներին և լուրը տարածվում է։ Մի օր երկրի դատավորը մահանում է։ Բնակիչները որոշում են, որ երկրի դատավորը լինի տղան։ Գնում են տղայի տուն։ Տղան ասում է, որ եթե ուզում են, որ ինքը դատավոր դառնա, իր երկու աչքս էլ պիտի հանեն, որ ինքը կողնապահություն չանի։ Մարդիկ տղայի աչքերը ստիպված հանում են, և տղան դառնում է դատավոր։ Առաջին օրը երկու օտարերկրացի գալիս են դատարան և բողոքում` պահանջելով իրենց հարստությունը. նրանք ցանկանում էին վերադառնալ իրենց հայրենիք։ Իսկ տեղացիները չեն ցանկանում հետ տալ հարստությունը, ասելով, որ այն ստեղծվել է իրենց երկրում։ Դատավորը հարցնում է տեղացիներից, թե այդ մարդիկ քանի տարեկան էին, որ եկան այս երկիր։ Նրանք պատասխանում են` մոտ 20-25 տարեկան։ Դատավորը պատասխանում է, որ նրանք այժմ 40-45 տարեկան են, և եթե բնակիչները վերադարձնեն նրանց կյանքը 20 տարին, կարող են իրենց պահել հաստությունը։

Կերպարներ 

 Երկու հովիվ
 Տղա, որ դառնում է դատավոր
 Բնակիչներ
 Երկու օտարական

Այլ կիրառումներ 
«Արդար դատավորը» վերնագրով կան այլ առակներ ու հեքիաթներ

Ծանոթագրություններ 

Հեքիաթներ