Լայոշ Բիրո

Լայոշ Բիրո (հունգարերեն՝ Lajos Bíró, ծնյալ  Լայոշ Բլաու (Lajos Blau, ), 20-րդ դարի հունգարացի վիպասան, թատերագիր, սցենարիստ, ով 1920-ական թվականների սկզբից մինչև 1940-ական թվականների վերջը տասնյակ կինոնկարների սցենարներ է գրել։ Ծնվել է Օրադյայում (նախկին Ավստրո-Հունգարիա, ներկայումս՝ Ռումինիա), երիտասարդ տարիքում տեղափոխվել է Ավստրիա, այնուհետև՝ Մեծ Բրիտանիա, որտեղ աշխատել է իր համերկրացի Ալեքսանդր Կորդայի հիմնադրած London Film Productions ֆիրմայում որպես գլխավոր սցենարիստ՝ շատ դեպքերում համագործակցելով փորձառու մեկ այլ սցենարիստի՝ Արթուր Վիմպերիսի հետ։ 1929 թվականին Լայոշ Բիրոն առաջադրվել է «Լավագույն կինոսցենարի համար» անվանակարգում ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակով պարգևատրման՝ «Վերջին հրամանը» («The Last Command») կինոնկարի սցենարի համար, բայց մրցանակը շնորհվել է մեկ այլ ֆիլմի սցենարի։

Լայոշ Բիրոն մահացել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Լոնդոնում, ինֆարկտից։ Թաղվել է Հյուսիսային Լոնդոնի Հեմսթեդ գերեզմանատան հյուսիսային հատվածում։

Ստեղծագործական վաղ շրջանում Լ. Բիրոն գրել է հունգարերեն, Անգլիա տեղափոխվելուց հետո անցել է անգլերենով ստեղծագործելուն։ Մասնավորապես՝ հունգարերենով գրել է մեկ վեպ՝ A bazini zsidók («Բազինիի հրեաները», 1921 թ.) և մեկական արարվածով վեց թատերգություն, որոնք 1945 թվականին մեկ գրքով լույս են ընծայվել նաև անգլերեն թարգմանությամբ, *God's and Kings խորագրով։

Ֆիլմագրության ընտրանի 
 Արքայազնը և աղքատը/ The Prince and the Pauper (1920)
 Ողբերգություն Հաբսբուրգների արքայատոհմում / Tragedy in the House of Habsburg (1924)
 Արգելված դրախտ / Forbidden Paradise (1924)
 Եվայի գաղտնիքը / Eve’s Secret (1925)
 Ամենայն մարմնականի ճանապարհը / The Way of All Flesh (1927)
 Վերջին հրամանը / The Last Command (1928)
 Դեղին շուշաններ / Yellow Lily (1928)
 Գիշերապահներ / Night Watch (1928)
 Ուրվականներով տունը / The Haunted House (1928)
 Ամբողջ աշխարհի կանանց / Women Everywhere (1930)
 Մայքլն ու Մերին / Michael and Mary (1931)
 Ծաեռայություններ կանանց համար/ Service for Ladies (1932)
 Հենրիխ 8-րդի անձնական կյանքը / The Private Life of Henry VIII (1933)
 Եկատերինա Մեծը / Catherine the Great (1934)
 Դոն Ժուանի անձնական կյանքը / The Private Life of Don Juan (1934)
 Ալվան ծաղիկը / The Scarlet Pimpernel (1934)
 Ուրվականն արևմուտք է գնում / The Ghost Goes West (1935)
 Ռեմբրանդտ/ Rembrandt (1936)
 Հրաշագործը / The Man Who Could Work Miracles (1936)
 Մռայլ ճամփորդություն / Dark Journey (1937)
 Ասպետն առանց զրահի  / Knight Without Armour (1937)
 Տիկին x-ի ամուսնալուծությունը / The Divorce of Lady X (1938)
 Թմբուկը / The Drum (1938)
 Չորս փետուր / The Four Feathers (1939)
 Բաղդադցի գողը / The Thief of Bagdad (1940)
 Չորս դամբան՝ Կահիրեի ճամփին / Five Graves to Cairo (1943)
 Թագավորական սկանդալ / A Royal Scandal (1945)
 Կատարյալ ամուսինը / An Ideal Husband (1947)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Հունգարացի դրամատուրգներ
20-րդ դարի վիպասաններ
Հունգարացի սցենարիստներ
Հունգարացի թատերագիրներ
Հունգարացի լրագրողներ