Հալոպերիդոլ

Հալոպերիդոլ, վաճառքային անվանումներից է Հալդոլը, տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք։ Հալոպերիդոլը օգտագործվում է շիզոֆրենիայի բուժման, Տուրետի համախտանիշի տիկերի, բիպոլյար համախտանիշի մանիաների, սրտխառնոցի և փսխման, դելիրիումի, անհանգստության, սուր փսիխոզի, ալկոհոլային դելիրիումի ժամանակ առկա հալյուցինացիաների բուժման համար։ Այն կիրառվում է բերանացի, միջմկանային, կամ ներերակային։ Հալոպերիդոլը ազդում է 30-ից 60 րոպե։ Երկար ազդեցությամբ տեսակը օգտագործվում է ներարկման ձևով ամեն 4 շաբաթը մեկ՝ շիզոֆրենիայով հիվանդների դեպքում, որոնք կարող են մոռանալ պերօրալ ընդունել դեղը։

Հալոպերիդոլը կարող է առաջացնել շարժողական ֆունկցիայի խանգարումներ՝ դիսկինեզիա, որը կարող է լինել մնայուն։ Կարող է դիտվել նեյրոլեպտիկ չարորակ համախտանիշ և դեղորայքից առաջացած QT ինտերվալի երկարացում։ Մեծ տարիքի մարդկանց մոտ դեմենցիայի արդյունքում առաջացող փսիխոզը կարող է բերել մահվան բարձր ռիսկի։ Հղիության ժամանակ օգտագործելու դեպքում երեխայի մոտ կարող են առաջանալ խնդիրներ։ Այն հակացուցված է կիրառել Պարկինսոնի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց։

Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է 1958 թվականին՝ Պաուլ Յանսսենի կողմից։ Այն ստանում են պեթիդինից (մեպերիդին)։ Այն ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցուցակում է որպես ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը։ Այն ամենաշատ կիրառվող հակափսիխոտիկ դեղամիջոցն է։ Տիպիկ դեղաչափի տարեկան արժեքը £20–800 է Մեծ Բրիտանիայում։ ԱՄՆ-ում արժեքը մոտ 250 դոլար է։ 2016 թվականին այն 243-րդ ամենաշատ նշանակված դեղն էր ԱՄՆ-ում՝ ավելի քան 2 միլիոն նշանակումներով։

Բժշկական կիրառություն 

Հալոպերիդոլը օգտագործվում է որոշ հիվանդությունների ախտանիշները կառավարելու համար՝
 Սուր փսիխոզ, օրինակ՝ դեղորայք-մակածված փսիխոզ, որը առաջացել է Լիսերգինաթթվի (ԼՍԴ), փսիլոցիբինի, ամֆետամինի, կետամինի օգտագործման պատճառով, և փսիխոզ, որը կապված է տենդի կամ մետաբոլիկ համախտանիշի հետ։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ հալոպերիդոլը վատացնում է փսիլոցիբինով առաջացած փսիխոզի ընթացքը։
 Ալկոհոլային կամ օփիոիդ աբստինենցիայի լրացուցիչ բուժում
 Անհանգստություն և շփոթմունք, կամպված ուղեղային սկլերոզի հետ
 Ալկոհոլ-խթանված սկլերոզ
 Հալյուցինացիաներ ալկոհոլի օգտագործման դադարի դեպքում
 Հիերակտիվ դելիրիում (դելիրիումի ժամանակ դիտվող անհանգստությունը կառավարելու համար)
 Գերակտիվություն, ագրեսիա
 Այլ անկառավարելի, բնավորության հետ կապված խանգարումներ
 Շիզոֆրենիա
 Անձի խանգարման որոշ դեպքերում
 Չդադարող զկրտոցի դեպքում
 Նյարդաբանական խանգարումների դեպքում, օրինակ՝ Տուրետի համախտանիշ, խորեա
 Սրտխառնոցի և փսխման բուժման համար, հետվիրահատական և ամոքիչ խնամքի ժամանակ, հատկապես օնկոլոգիական հիվանդների դեպքում

Հալոպերիդոլը անփոխարինելի է համարվում հոգեբուժական անհետաձգելի վիճակների ժամանակ, չնայած նոր ատիպիկ դեղեր ավելի լավ ազդեցություն են ցուցաբերվել, ինչի մասին գրվել է 2001-ից 2005 թվականներին հրապարակված հետազոտության մեջ ։

2013 թվականին շիզոֆրենիայի բուժման համար կիրառվող 15 հակափսիխոտիկ դեղերի մեջ հալոպերիդոլը ցույց տվեց ստանդարտ արդյունավետություն։ Այն 13%-16%-ով ավելի արդյունավետ է քան զիպրասիդոնը, քլորպրոմազինը և ազենապինը։ Այն նույնքան արդյունավետ է, որքան Կվետապինը և Արիպիպրազոլը և 10%-ով ավելի քիչ արդյունավետ է, քան պալիպերիդոնը։ 2013 թվականին կատարված վերանայումը համեմատեց հալոպերիդոլը և պլացեբոն շիզոֆրենիայի բուժման ժամանակ։

Հղիություն և լակտացիա 

Կենդանիների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հալոպերիդոլը տերատոգեն չէ, բայց մեծ դեղաչափերով ցուցաբերում է էմբրիոտոքսիկ ազդեցություն։ Մարդկանց վրա չկա կատարված հետազոտություն։ Հղի կանանց հետազոտությունը ցույց տվեց, որ առկա է սաղմի հնարավոր վնասում, չնայած կանանց մեծ մասը այդ ընթացքում օգտագործում էին նաև այլ դեղորայքներ։ Բացի այդ, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հակափսիխոտիկ դեղորայք ստացած երեխաների մոտ կա էքստրապիրամիդալ և աբստինենտ ախտանիշների առաջացման ռիսկ, որոնցից են՝ անհանգստությունը, գերճնշումը, թերճնշումը, դողը, քնկոտությունը, շնչառական դիսթրեսը և սնման խանգարումները։ Այս ամենը հաշվի առնելով, հղիության ժամանակ հալոպերիդոլ պետք է տրվի միայն այն դեպքում, երբ մոր օգուտը ավելի մեծ է, քան պտղի վրա եղած ազդեցության ռիսկը։

Հալոպերիդոլը արտազատվում է կրծքի կաթով։ Մի քանի հետազոտությունների ժամանակ հետազոտվել են երեխաներ, որոնց կերակրում էին հալոպերիդոլ ստացող մայրերը, և պարզվեց, որ երեխայի աճի և զարգացման վրա ազդեցություն չի լինում։

Այլ նկատառումներ 

Խրոնիկական հոգեկան հիվանդությունների երկարատև բուժման դեպքում պետք է դոզան իջեցվի այն ամենաքիչ քանակին, որը անհրաժեշտ է կայուն ախտադադարը պահպանելու համար։ Երբեմն ցուցված է լինում հալոպերիդոլով բուժումը դադարացնելու դեպքում դոզան իջեցնել աստիճանաբար։ Բացի այդ, երկարատև բուժման դեպքում խորհուրդ է տրվում արյան ճնշման, արյան գլյուկոզայի մակարդակի, ճարպերի քանակի պարբերաբար չափում՝ կողմնակի ազդեցություններից խուսափելու նպատակով։

Բուժման այլ ձևերը (հոգեթերապիա, սոցիալական վերականգնում) պետք է կատարվեն համապատասխան կարգով։ PET-սկանավորման արդյունքները ցույց են տվել, որ ցածր դոզաները ավելի գերադասելի են։ Կլինիկական պատասխան լինում էր D2 ընկալիչների ամենաքիչը 65%-ի պաշարման դեպքում, 72%-ից ավելի պաշարումը առաջացնում էր հիպերպրոլակտինեմիա, իսկ 78%-ից ավելի պաշարումը կապված էր էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Հալոպերիդոլի 5 մգ-ից ավել դեղաչափերը մեծացնում են կողմնակի ազդեցությունների հավանականությունը, առանց մեծացնելու արդյունավետությունը։ Պացիենտների մոտ փսիխոզի դեպքում լինում էր արդյունք նույնինս 2 մի-ից քիչ դեղաչափերի դեպքում։ Շիզոֆրենիայի բուժման համար խորհուրդ է տրվում ամեն 6 ամիսը մեկ իջեցնել դեղաչափը 20%-ով, մինչև կհաստատվի մինիմալ արդյունավետ դեղաչափ։

 Հնարավոր է օգտագործել նաև դեպոյավորված ձևեր, որոնք ներարկվում են ներմկանային, կանոնավորված ժամանակային միջակայքերով։ Դեպոյավորված ձևերը հարմար չեն սկզբնական օգտագործման համար, սակայն հարմար են այն հիվանդների դեպքում, որոնց մոտ եղել է պերօրալ օգտագործվող դեղաչափերի անտանելիություն։

Հալոպերիդոլի դեկանոատի էսթերը (վաճառքային անվանումն է՝ Հալդոլ դեկանոատ, Հալոմոնթ, Նեոպերիդոլ) ունի ավելի երկար ազդեցություն և օգտագործվում են այն մարդկանց մոտ, որոնք չեն օգտագործում պերօրալ դեղամիջոցները համապատասխան ձևով։ Դեղաչափը տրվում է ամեն 2-4 շաբաթը մեկ՝ ներմկանային ներարկման ձևով։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի IUPAC անվանումն է [4-(4-քլորոֆենիլ)-1-[4-(4-ֆլուորոֆենիլ)-4-օքսիբութիլ]պիպերիդին-4-իլ] դեկանոատ։

Հալոպերիդոլի տեղային միջոցները չպետք է կիրառվեն սրտխառնոցի բուժման համար, քանզի հետազոտությունները պարզել են, որ հալոպերիդոլը այլ դեղորայքներից արդյունավետ չէ այդ առումով։

Կողմնակի ազդեցություններ 
Կողմնակի ազդեցությունների ցուցակի աղբյուրները՝

Քանզի հալոպերիդոլը տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք է, այն կարող է առաջացնել էքստրապիրամիդալ կողմնակի աղդեցություններ։ 2013 թվականին կատարված 15 հակափսիխոտիկ դեղերի արդյունավետության և տանելիության մետա-անալիզի արդյունքում պարզվել է, որ հալոպերիդոլը ամենաշատն է հակված էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ առաջացնելու։

6 ամսից ավել օգտագործելու դեպքում օգտագործողների 14%ը քաշ է հավաքում։

Հաճախակի (>1% ներառում)
 Էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ, որոնք ներառում են՝
 Ակաթազիա (շարժողական անհանգստություն)
 Դիստոնիա (մկանների շարունակական սպազմեր և կծկումներ)
 Մկանային կարկամություն
 Պարկինսոնիզմ (ռիգիդությանը նման նշաններ)
 Թերճնշում
 Հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ (Այս կողմնակի ազդեցությունը ավելի հաճախ են հանդիպում, քան ցածր արդյունավետության հակափսիխոտիկների օգտագործման դեպքում, օրինակ՝ քլորպրոմազին և թիորազին)
 Մշուշոտ տեսողություն
 Փորկապություն
 Չոր բերան
 Քնկոտություն (սա քիչ հանդիպող կողմնակի ազդեցություն է, ինչի մասին ասվում է վերը նկարագրված մետա-անալիզում)
Անհայտ հաճախականությամբ
 Անեմիա
 Գլխացավ
 Շնչառական շարժումների հաճախացում
 Օրթոստատիկ հիպոտոնիա
 Երկարացած QT ինտերվալ
 Տեսողական խանգարումներ
Հազվադեպ (<1% ներառում)

 Լյարդային սուր անբավարարություն
 Անհանգստություն
 Ագրանուլոցիտոզ
 Անաֆիլակտիկ ռեակցիաներ
 Անորեքսիա
 Բրոնխակծկանք
 Կատարակտ
 Խոլեստազ
 Գիտակցության խանգարում
 Դեպրեսիա
 Էքսֆոլիատիվ մաշկաբորբ
 Դիսպնեա
 Այտուց
 Էքստրասիստոլաներ
 Այտուցված դեմք
 Գինեկոմաստիա
 Հեպատիտ
 Հիպերգլիկեմիա
 Գերզգայունություն
 Հիպերթերմիա
 Հիպոգլիկեմիա
 Հիպոնատրեմիա
 Հիպոթերմիա
 Գերքրտնարտադրություն
 Ներարկման տեղում թարախակույտ
 Անքնություն
 Քոր
 Դեղնուկ
 Կոկորդային այտուց
 Լարինգոսպազմ
 Լեյկոցիտեկլաստային անոթաբորբ
 Լեյկոպենիա
 Լյարդի գործառույթների խանգարում
 Սրտխառնոց
 Նեյրոլեպտիկ չարորակ համախտանիշ
 Նեյտրոպենիա
 Պանցիտոպենիա
 Լուսազգայունություն
 Պրիապիզմ
 Փսիխոզ
 Թոքային էմբոլիա
 Ցան
 Ռետինոպաթիա
 Ոչ էպիլեպտիկ ցնցումներ
 Հանկարծամահություն
 Դիսկինեզիա
 Թրոմբոցիտոպենիա
 Եղնջացան
 Փորոքային ֆիբրիլյացիա
 Փորոքային տախիկարդիա
 Փսխում

Հակացուցումներ 

 Կոմա, սուր ինֆարկտ
 Ծանր թունավորումներ ալկոհոլով կամ կենտրոնական հակադեպրեսանտներով
 Հալոպերիդոլի կամ այլ բութիրոֆենոնների նկատմամբ հայտնի ալերգիա
 Հայտնի սրտի հիվանդություն, երբ օգտագործումը կարող է բերել սրտի կանգի

Հատուկ զգուշություն 

 Երկար տարիներ տևած հետազոտությունը ցույց տվեց, որ բնավորության մեղմ փոփոխություններով Ալցհայմերի հիվանդության ժամանակ լայնորեն կիրառվող այս դեղը և այլ նեյրոլեպտիկ հակափսիխոտիկ դեղեր միայն բարդացնում են հիվանդի վիճակը և նրանց օգտագործման դադարը նույնիսկ լավ էր ազդում մարդկանց ճանաչողական հատկությունների վրա։
 Մեծ տարիքի մարդիկ՝ թուլամտության հետ կապված փսիխոզով։ 17 հետազոտությունների անալիզը ցույց տվեց, որ հալոպերիդոլ ստացող այս խմբի հիվանդների հավանականությունը 1,6-ից 1,7 անգամ ավելի շատ էր, քան պլացեբոյով բուժվող մարդկանց մոտ։ Մահվան պատճառը հիմնականում կապված է եղել սիրտանոթային խնդիրների և ինֆեկցիաների հետ։ Պրեպարատի տվյալներում ասվում է այս ռիսկի մասին։
 Լյարդի գարծառույթի խանգարում, քանզի հալոպերիդոլը նյութափոխանակվում և քայքայվում է լյարդում։
 Հիպերթիրեոզի դեպքում, հալոպերիդոլի ազդեցությունը ուժեղանում է և կողմնակի ազդեցությունները ավելի շատ են արտահայտվում։
 Ներերակային ներարկումներ՝ թերճման և օրթոստատիկ կոլապսի ռիսկ
 Հիվանդներ, որոնք ունեն QT-սեգմենտի երկարացման ռիսկ (հիպոկալեմիա, QT-սեգմենտը երկարացնող այլ դեղորայքների օգտագործում)
 Լեյկոպենիա ունեցած հիվանդներ։ Արյունը պետք է պարբերաբար հետազոտվի բուժման առաջին ամիսներին և լեյկոցիտների քանակի իջնելու հենց առաջին նշանների դեպքում պետք է պրեպարատի կիրառումը դադարեցնել։
 Առկա Պարկինսոնի հիվանդություն կամ Լյուիի մարմնիկներով դեմենցիա։

Փոխազդեցություն այլ դեղերի հետ 

 Ամիոդարոն՝ Q-Tc ինտերվալի երկարացում (սրտի ռիթմի վտանգավոր փոփոխություն)։
 Ամֆետամին և մեթիլֆենիդատ՝ հակադարձում է նորադրենալինի և դոֆամինի ազդեցությանը նարկոլեպսիայով և ուշադրության պակասի համախտանիշով մարդկանց մոտ
 Ադրենալին՝ ազդեցությանը հակադարձում է, կարող է դիտվել պարադոքս՝ արյան ճնշման իջեցում
 Գուանետիդին՝ հակագերճնշումային ազդեցությանը հակառակ է ազդում
 Լևոդոպա՝ այս դեղի ազդեցության թուլացում
 Լիթիում՝ հազվադեպ նկարագրվել է էնցեֆալոպաթիա, վաղ և ուշ էքստրապիրամիդալ ազդեցություններ, այլ նյարդաբանական խանգարումներ և կոմա։
 Մեթիլդոպա՝ էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցությունների ռիսկի մեծացում և այլ անցանկալի կենտրոնական ազդեցություններ
 Այլ կենտրոնական ճնշիչներ (ալկոհոլ, տրանկվիլիզատորներ, թմրանյութեր)՝ այդ նյութերի ազդեցությունը և կողմնակի ազդեցությունները ուժեղանում են։ Ցավի մեղմացման նպատակով միաժամանակ օգտագործվող օփիոիդների դոզան կարելի է իջեցնել 50%-ով։
 Այլ դեղեր, որոնք նյութափոխանակվում են CYP3A4 ֆերմենտային համակարգով՝ կարբամազեպին, ֆենոբարբիտալ և ռիֆամպիցին (իջեցնում են պլազմայի մակարդակը)։ Քվինիդին, բուսպիրոն, ֆլյուոքսետին (պլազմայի մակարդակը բարձրացնում են)։
 Եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներ՝ նրանց նյութափոխանակությունը ուլանում է, թունավոր ազդեցությունը մեծանում է (Հակախոլիներգիկ և սիրտանոթային կողմնակի ազդեցություններ, ցնցումների շեմի իջեցում)։

Գերդոզավորում

Ախտանիշներ 

Ախտանիշները հիմնականում կապված են կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Ամենահաճախը հանդիպում են՝

 Հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ (չորություն բերանում, փորկապություն, պարալիտիկ իլեուս, միզելու դժվարություն, թերքրտնարտադրություն)
 Կոմա որոշ դեպքերում, կապված շնչառական կենտրոնի ընկճման, տարածուն թերճնշման և շոկի հետ
 Թերճնշում և գերճնշում
 Հազվադեպ՝ լուրջ փորոքային առիթմիա՝ QT-սեգմենտի երկարացումով կամ առանց
 Սեդացիա
 Ծանր էքստրապիրամիդալ ախտանիշներ՝ մկանների կարկամությունով և դողով

Բուժում 
Բուժումը հիմնականում ախտանշանային է և ներառում է ինտենսիվ խնամք՝ կենսական ֆունկցիաների պահպանումով։ Գերդոզավորման վաղ հայտնաբերման դեպքում կարելի է առաջացնել արհեստական փսխում, կատարել ստամոքսի լվացում և ակտիվացրած ածուխի օգտագործում։ Ադրենալինի օգտագործումը հակացուցված է թերճնշման և շոկի դեպքում, քանզի նրա ազդեցությունը կարող է հակառակ լինել։ Ծանր գերդոզավերման դեպքում կարող են օգտագործվել անտիդոտներ՝ բրոմոկրիպտին կամ ռոպինիրոլ՝ արտաբրգային ախտանիշները բուժելու նպատակով։ Պետք է պարբերաբար կատարել ԷՍԳ՝ QT-երկարացումները և առիթմիաները հայտնաբերելու համար։

Կանխատեսում 

Ընդհանուր առմամբ գերդոզավորման կանխատեսումը բարվոք է, եթե հիվանդը ողջ է մնացել սկզբնական փուլից հետո։ Հալոպերիդոլի գերդոզավորումը կարող է լինել մահացու։

Ֆարմակոլոգիա 

Հալոպերիդոլը տիպիկ փութիրոֆենոնի տիպի հակափսիխոտիկ է, որը հակազդում է դոֆամինային D2 ընկալիչներին։ Այն ցուցաբերում է ֆենոթիազինին նման դեղաբանական ազդեցություն։ Դեղը հիմնականում միանում է D2 և α1 ընկալիչներին (ED50 = 0.13 and 0.42 մգ/կգ, համապատասխանաբար), իսկ բարձր դեղաչափերով միանում է 5-HT2 ընկալիչներին (ED50 = 2.6 մգ/կգ)։ D2 ընկալիչներին հակազդումը ավելի շատ կապված է հալոպերիդոլի դրական ազդեցության հետ շիզոֆրենիայի դեպքում, իսկ 5-HT2 ընկալիչներին հակազդումը կապված է նրա բացասական ազդեցությունների հետ։ Այդ հատկանիշներով է պայմանավոված հալոպերիդոլի ազդեցությունը զառանցանքի, հալյուցինացիաների և փսիխոզի այլ արտահայտումների վրա։ Հալոպերիդոլի աննշան խնամակցությունը հիստամինային H1 և մուսկարինային M1 ացետիլխոլինի ընկալիչների նկատմամբ դարձնում է հալոպերիդոլին հակափսիխոտիկ դեղորայք, որի օգտագործումից իջնում է սեդացիան, քաշ են հավաքում, և կարող է լինել օրթոստատիկ թերճնշում։ Նաև կարող է նկատվել արտաբրգային ախտանիշնների մեծ հաճախականություն։

Հալոպերիդոլը ազդում է հետևյալ ընկալիչների վրա՝
 Դոֆամինային D1 ընկալիչ (մեղմ հակազդիչ) — Անհայտ խնամակցություն 
 Դոֆամինային D5 ընկալիչ (մեղմ հակազդիչ) — Անհայտ խնամակցություն
 Դոֆամինային D2 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 1.55 nM
 Դոֆամինային D3 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 0.74 nM
 Դոֆամինային D4 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 5–9 nM
 Սիգմա-1 ընկալիչ՝ σ1 (հալոպերիդոլի նյութափոխանակային արգասիքի կողմից անդարձելի ապաակտիվացում՝ HPP+ (4-(4-քլորոֆենիլ)-1-[4-(4-ֆլուորոֆենիլ)-4-օքսոբութիլ]-պիրիդին) ) – 3 nM
 Սիգմա-2 ընկալիչ՝ σ2 (Համազդիչ)՝ 54 nM
 5-HT1A ընկալիչ՝ 5HT1A համազդիչ – 1927 nM
 5-HT2A ընկալիչ՝ 5HT2A մեղմ հակազդիչ) – 53 nM
 5-HT2C receptor՝ 5HT2C (մեղմ հակազդիչ) – 10,000 nM
 5-HT6 receptor՝ 5HT6 (մեղմ հակազդիչ) – 3666 nM
 5-HT7 receptor՝ 5HT7 (անդարձելի մեղմ հակազդիչ) — 377.2 nM
 Հիստամինային H1 ընկալիչ՝ H1 (մեղմ հակազդիչ) — 1,800 nM
 Մուսկարինային ացետիլխոլինային ընկալիչ M1՝ M1 (մեղմ հակազդիչ) — 10,000 nM
 Ալֆա-1A ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α1A (մեղմ հակազդիչ) — 12 nM
 Ալֆա-2A ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2A (մեղմ հակազդիչ) — 1130 nM
 Ալֆա-2B ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2B (մեղմ հակազդիչ) — 480 nM
 Ալֆա-2C ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2C (մեղմ հակազդիչ) — 550 nM
 NR1/NR2B ենթամիավոր պարունակող NMDA ընկալիչներ (հակազդիչ) — 2,000 nM

Ֆարմակոկինետիկա

Պերօրալ 
Պերօրալ հալոպերիդոլի կենսամատչելիությունը տատանվում է 60-ից մինչև 70%։ Չնայած կան տարբեր տվյալներ Tmax-ի (մաքսիմալ խտություն) և T1/2-ի (կիսատրոհման պարբերություն)։ Տվյալները տատանվում են համապատասխանաբար 1.7-ից մինչև 6.1 ժամ և 14.5-ից մինչև 36.7 ժամ։

Ներմկանային ներարկում 
Ներմկանային ներարկման դեպքում դեղը շատ լավ ներծծվում է և ունի բարձր կենսամատչելիություն։ Tmax-ը 20 րոպե է առողջ մարդկանց մոտ և 33.8 րոպե է շիզոֆրենիայով հիվանդ մարդկանց մոտ։ միջին T1/2-ը (կիսատրոհման պարբերություն) 20.7 ժամ է։ Հալոպերիդոլի դեկանոատը միայն ներմկանային ներարկման համար է և չի թույլատրվում օգտագործել ներերակային։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի խտությունը հասնում է ամենաբարձր կետին ներարկումից մոտ 6 օր հետո, հետագայում սկսում է իջնել։

Ներերակային ներարկում 

Ներերակային կիրառման դեպքում կենսամատչելիությունը 100% է, իսկ ազդեցությունի իր գագաթնակետին հասնում է վայրկյանների ընթացքում։ Կիսատրոհման պարբերությունը 14.1-ից մինչև 26.2 ժամ է։ Բաշխման թվացյալ ծավալը 9.5-ից մինչև 21.7 լ/կգ է։ Ազդեցության տևողությունը 4-ից 6 ժամ է։ Եթե հալոպերիդոլը տրվում է ներերակային դանդաղ ինֆուզիայի ձևով, ապա ազդեցության սկիզբը ավելի ուշ է լինում, իսկ ազդեցության տևողությունը երկարում։

Բուժական դեղաչափեր 

Բուժական ազդեցության համար անհրաժեշտ է պլազմայում 4-ից 25 միկրոգրամ մակարդակ՝ 1 լիտրի հաշվարկով։ Արյան պլազմայում եղած մակարդակի հաշվարկումը կարող է օգտագործվել դեղաչափը ուղղելու նպատակով, հատկապես երկար ժամանակ դեղը ստացող մարդկանց դեպքում։ Բուժական դեղաչափից բարձր մակարդակները կարող են բերել կողմնակի ազդեցությունների բարձր հաճախականության և նույնիսկ հալոպերիդոլով թունավորման։

Հալոպերիդոլի խտությունը ուղեղային հյուսվածքում մոտ 20 անգամ ավելի շատ է, քան արյան մեջ։ Այն դանդաղ է հեռացվում ուղեղի հյուսվածքից, ինչը բացատրում է կողմնակի ազդեցությունների դանդաղ վերացումը դեղի ընդունումը դադարեցնելուց հետո։

Բաշխում և նյութափոխանակություն 

Հալոպերիդոլը կապված է պլազմայի սպիտակուցների հետ և միայն 7,5%-ից 11,6% ազատ ֆրակցիա ունի։ Այն ինտենսիվորեն նյութափոխանակվում է լյարդում և օգտագործած դեղաչափի միայն 1%-ն է դուրս բերվում մեզով։ Լյարդով դուրս է բերվում հիմնականում գլյուկուրոնացման ճանապարհով՝ հետագավերականգնումով և CYP-միջնորդավորված օքսիդացումով՝ հիմնականում CYP3A4 միջոցով։

Պատմություն 

Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է Պոլ Յանսենի կողմից։ Այն արտադրվել է 1958 թվականին՝ Բելգիական Janssen Pharmaceutica ընկերության կողմից և առաջին անգամ փորձարկվել է Բելգիայում հենց այդ տարի։

Հալոպերիդոլը հաստատվել է ԱՄՆ սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության կողմից 1967 թվականի ապրիլի 12-ին։ Հետագայում այն սկսվեց վաճառվել ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում Հալդոլ վաճառքային անվան տակ, որը արտադրվում էր -ի կողմից։

Վաճառքային անվանումներ 

Հալոպերիդոլի վաճառքային անվանումներն են Ալոպերիդին, Բիոպերիդոլո, Բրոտոպոն, Դուրապերիդոլ (Գերմանիա), Հալդոլ (հիմնական վաճառքային անվանումն է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում), Հալոստեն, Կեսելան, Լինտոն, Սիգապերիդոլ, Սերենացե։

Անասնաբուժական կիրառություն 
Հալոպերիդոլը օգտագործում են նաև որոշ կենդանիների բուժման նպատակով։ Այն արդյունավետ է թռչունների մոտ, օրինակ՝ թութակների, որոնց վրա այդ դեղը կիրառելու դեպքում նրանք իրենց փետուրները դադարում են անընդհատ պոկել։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Նեյրոլեպտիկների մասին հարցեր և պատասխաններ

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Սպիրտներ
Պիպերիդիններ