Մասալիտինայի տուն (Դոնի Ռոստով)

Մասալիտինայի տուն (Վորոժեինի եկամտաբեր տուն) (), շինություն Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Կիրովի պողոտայի խաչմերուկում։ Կառուցվել է 1890 թվականին ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի նախագծով էկլեկտիզմի ոգով։ XX դարի սկզբին տունը պատկանել է վաճառականուհի Պ. Կ. Մասալիտինային։ Ներկայումս շենքը զբաղեցնում է «Նյու Յորք» ռեստորանը։ Մասալիտինայի տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

Պատմություն
Վորոժեինի եկամտաբեր տունը կառուցվել է 1890 թվականին ճարտարապետ Գրիգորի Վասիլևի նախագծով էկլեկտիզմի ոգով։ 1913-1914 թվականների տվյալներով տունը պատկանել է Պ. Կ. Մասալիտինային։ Այնտեղ տեղակայված էին Խ. Մերմելիշտեյնի արդուզարդի խանութը, Ն. Մ. Մասալիտինի հալվայի ֆաբրիկան, Բեյտլանի և Կյունցելմի երշիկի ֆաբրիկան, Ն. Ի. Կրավչենկոյի ծրարների ֆաբրիկան, Ֆ. Վոլոշինովայի ժամացույցների խանութը, «Վեյդենբախ» ընկերության ընկերակցությունը։

1920-ական թվականներին, խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, տունն ազգայնացվել է։ Երկրորդ հարկում տեղակայվել են բնակարաններ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կորսվել է անկյունային գմբեթը։ Պատերազմի ավարտից հետո այն վերականգնվել է պարզեցված տեսքով։ 1950-ական թվականներին շենքի առաջին հարկը զբաղեցնում էին վարսավիրանոցը, հրուշակեղենի խանութը, գարեջրատունը։

1990-2000-ական թվականներին շենքը մի քանի անգամ փոխել է սեփականատերերին, և նրանցից յուրաքանչյուրն իր փոփոխություններն է մտցրել շենքի նկարագրում։ 2010-ական թվականների սկզբին շենքը վերանորոգվել է։ Շինարարները շեղվել են նախագծից, ինչի հետևանքով շենքը փոխել է նախնական գունային գամման. առաջին հարկը ներկվել է կանաչ։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին շենքում հրդեհ է բռնկվել։

Ճարտարապետություն 

Առանձնատունը զբաղեցնում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Կիրովի պողոտայի խաչմերուկի ձևավորած թաղամասի կողաճակատը։ Աղյուսե շենքը երկհարկանի է բազմալանջ տանիքով։ Շինությունն ունի ուղղանկյունաձև հատակագիծ և հատակագծման միջանցքային համակարգ։

Մասալիտինայի տունը կառուցվել է էկլեկտիզմի ոգով. նրա ճարտարապետության և ձևավորման մեջ համադրվում են բարոկկոյի և դասականության տարրերը։ Առանձնատան հորինվածքի առանցքը անկլյունային մասում գմբեթով և սայրով արևնակն է (բելվեդեր)։ Սկզբնապես գմբեթն ունեցել է ավելի ճոխ ձևավորում. այն ծածկված է եղել «թեփուկներով», իսկ կողքերից եղել են ձեղնահարկի չորս լուսամուտ։ Գմբեթն ավարտվել է ութանիստ ծավալով, որը զարդարված էր ծաղկամանների տեսքով խորաքանդակներով։ Այդ ծավալից վեր էր խոյանում գնդով սայրը։

Շենքի ճակատները զարդարում է աղյուսե դեկորը։ Առաջին հարկը շարված է կոպտատաշ քարով։ Հիմնական մուտքերն առանձնացվել են բարդ կառուցվածքով ատտիկոսներով ավարտվող ելուններով։ Պատուհանի բացվածքները ձևավորված են պրոֆիլավորված երեսկալներով, զարդաքիվերով և լուսամուտների տակի խորշերով։ Շենքի դեկորատիվ տարրերի թվում են միջհարկային գոտին, դեկորատիվ կալունակները, ծոփորը, պրոֆիլավորված քիվը, որմնասյուները։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
1890 հիմնադրումներ
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն