Կյանքը հրաշք է

«Կյանքը հրաշք է» (), գեղարվեստական ֆիլմ, տրագիկոմեդիա՝ արտադրված սերբա-չեռնոգորյան համագործակցության և Ֆրանսիայի կողմից։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Էմիր Կուստուրիցան։ Նկարահանվել է 2004 թվականին։

Սյուժե 
Բոսնիա։ 1992 թվական։ Լուկան տարօրինակ ինժեներ է, որ թողել է իր հայրենի Բելգրադը հանուն փոքր քաղաքի, որը գտնվում է ծայրագավառում։ Նա տարված է այն մտքով, որ պետք է կառուցի երկաթուղի, որը կմիացնի Սերբիան և Բոսինան։ Լուկայի կինը՝ օպերային երգչուհի Յադրանկան, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, որդին՝ Միլոշը, ցանկանում է  դուրս գալ տեղի ֆուտբոլի ակումբից և միանալ մայրաքաղաքի «Պարտիզան» ֆուտբոլային ակումբին։ Այդ ընթացքում Հարավսլավիայում կատարվում են կարևոր քաղաքական փոփոխություններ։ Այդ փոփոխությունները ազդում են նաև փոքրիկ քաղաքի կյանքի վրա։ Արջի որսի ժամանակ վարձու մարդասպանն սպանում է քաղաքապետին, որ որկրամոլ էր ու կնամոլ, բայց դեռ չէր կորցրել իր որոշակի դրական որակները։ Լուկայի կառուցած երկաթգծով քաղաք են գալիս նոր տերերը, որոնք իրենց կարիերան կառուցել են թմրանյութ վաճառելու շնորհիվ։ Ստացվում է տեղեկություն, որ Միլոշին տանում են բանակ։ Միևնույն ժամանակ հայտնում են, որ նրան սպասում են «Պարտիզանում»։ Նոր շոգեքարշի գնման, Միլոշին ճանապարհելու և նոր քաղաքապետին ներկայացնելու առթիվ կազմակերպված տոնակատարության ժամանակ Լուկայի կինը փախչում է հունգարացի երաժշտի հետ։ Նույն օրը կապիտան Ալեքսիչին տեղեկացնում են, որ պատերազմ է սկսվել։ Կապիտան Ալեքսիչը, որ հայրենիքին նվիրված սպա է, հասկանում է սկսված պատերազմի անիմաստ լինելը։

Շուտով Լուկան իմանում է, որ իր որդին գերի է ընկել։ Նա ուզում է գնալ ռազմաճակատ Միլոշի փոխարեն, բայց կապիտան Ալեքսիչը նրան թույլ չի տալիս։ Որոշ ժամանակ անց Միլոշի ընկերը առաջարկում է նրան վերցնել գերի ընկած բոսնիացի աղջկան, որպեսզի հետո նրան փոխանակի Միլոշի հետ։ Լուկան համաձայնում է, և գերի աղջիկը՝ Սաբահան, հաստատվում է նրա տանը։ Շուտով նրանց միջև ջերմ հարաբերություններ են սկսվում։ Շուտով վերադառնում է Լուկայի կինը՝ Յադրանկան։ Լուկան և Սաբահան պատրաստվում են փախչել Սերբիա, բայց Դրին գետի մոտ Սաբահային վիրավորում են բոսինացիները։ Մոտակայքում գտնվող միակ հիվանդանոց հասնելու համար շատ ժամանակ է պահանջվում, բայց շատ արյուն կորցրած Սաբահան փրկվում է։

Սիրահարների համար հանկարծակի պարզվում է, որ Սաբահան գտնվում է կռվի մասնակիցների փոխանակման ցուցակներում։ Սաբահային իր կամքին հակառակ փոխանակում են՝ բաժանելով նրան Լուկայից։ Տուն է վերադառնում նաև Միլոշը։ Փոխանակման տեսարանում Կուստուրիցան սարկազմով ներկայացնում է խաղաղապահներին և լրագրողներին։

Պատերազմն ավարտվում է։ Ընտանիքը վերադառնում է իր տուն, որը գտնվում է երկաթուղային կայարանի մոտ։ Լուկան զգում է, որ չի կարող ապրել և փորձում է ինքնասպան լինել, պառկում է երկաթագծերի վրա թունելներից մեկի մոտ, բայց նրա և գնացքի միջև կանգնում է մի էշ, որը պարբերաբար հայտնվում է ֆիլմում որպես անհույս սիրո խորհրդանիշ։ Լուկան նայում է գնացքի կողմը և զարմացած քարանում է։ Սաբահան եկել է նրա ետևից։ Ֆիլմի վերջին տեսարանը խորհրադանշական է. Լուկան և Սաբահան թամբում են էշին և փախչում այն ամենից, ինչը խանգառում է իրենց սիրուն։

Նկարահանման վայր 
Նկարահանման վայր է դարձել, այսպես կոչված «Էմիր Կուստուրիցայի գյուղը», Դրվենգարդ։ Այն գտնվում է Սերբիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանին, ոչ հեռու Մեչավնիկ լեռից։ Սկզբում Կուստուրիցան այդտեղ տուն է կառուցել իր որդու համար։ Աստիճանաբար միտք է ծագել ստեղծել իրական ազգագրական բնակավայր։ Գյուղի հրապարակում կանգնեցված են հին մեքենաներ Էմիր Կուստուրիցայի ֆիլմերից։ Ինչպես նաև երկաթուղու ճանապարհին, որը Կուտուրիցան վերանորոգել է «Կյանքը հրաշալի է» ֆիլմի համար, կանգնած է մեքենա, որը երթևեկել է ֆիլմում երկաթուղու ռելսերի վրայով։

Դերերում

Նկարահանող խումբ 
 Ռեժիսոր — Էմիր Կուստուրիցա
 Պրոդյուսերներ — Էմիր Կուստուրիցա, Մայա Կուստուրիցա, Ալեն Սարդ
 Սցենարիստներ — Էմիր Կուստուրիցա, Ռանկո Բոզիչ
 Կոմպոզիտորներ — Էմիր Կուստուրիցա, Դեյան Սպարավոլո
 Օպերատոր — Միշել Ամատյու
 Նկարիչ — Միլենկո Հերեմիչ
 Մոնտաժ — Սվետոլիկ Զայց
 Հագուստների նկարիչ — Զորա Պապովիչ

Տեխնիկական տեղեկություններ 
 Տևողություն — 155 րոպե
 Գունավոր
 Լեզուն — Սերբերեն
 Ձայն — DTS/Dolby Digital

Գեղարվեստական արժեք 
Ինչպես և մի շարք այլ իր ֆիլմերում, Կուստուրիցան արտահայտում է հակապատերազմական դիրքը և տխրում է միասնական Հարավսլավիայի մասին, անբարյացակամորեն խոսելով անջատողականների, սանձազերծված Հարավսլավական պատերազմի մասին, և ՄԱԿի մասին, բայց, ինչպես միշտ, չի կորցնում լավատեսությունը և կայտառությունը, և արդյունքում ստացվում է Տրագիկոմեդիան , ժանր, որում ռեժիսորը նկարահանել է իր ֆիլմերի մեծամասնությունը։
«Կյանքը հրաշալի է» ֆիլմը առաջադրվել է «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցույթում, բայց քննադատները այս ֆիլմը ընդունել են բավականին զուսպ, ի տարբերություն Կուստուրիցայի նախորդ ֆիլմերի։ Ռեժիսորին մեղադրել են ինքնակրկնության մեջ և ֆիլմը ձգձգելու համար, բայց նույն պահին նշելով կատարյալ պրոֆեսիոնալ աշխատանքի մասին։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Ֆիլմի նկարահամումները շարունակվել են 13 ամիս գրեթե առանց ընդմիջման, նկարահանող խմբի բախտը չէր բերում եղանակի հետ, բացի այդ Կուստուրիցան անընդհատ փոփոխել է սցենարը։
 Կապիտան Ալեքսիչի դերը խաղացել է ռեժիսորի տղան Ստրիբոր Կուստուրիցան։
 Գլխավոր հերոսի տղան, Միլոշ Ջուրիչը մեջբերում է Այնշտայնին, գնում է բանակ Նովի Սադ քաղաք, որտեղից արմատներով եկել է Այնշտայնի առաջին կինը սերբիացի Միլևա Մարիչը, և կրում է նրա հոր անունը, Միլոշ։

Մամուլի արձագանքներ 
 «Կուստուրիցան տեսնում է կյանքը բոլոր վախերով և դրամաներով, բայց նաև իր ուրախություններով» («Monsieur Cinèma»)
 «Գուցե, այն ավելի շատ փափուկ և լավատեսական ֆիլմ է Կուստուրիցա» («Première»)

Սաունդթրեկ 
 The No Smoking Orchestra — In the beginning
 The No Smoking Orchestra — Evergreen
 The No Smoking Orchestra — Wanted man
 The No Smoking Orchestra — Kiss the mother
 The No Smoking Orchestra — Moldavian song
 The No Smoking Orchestra — Vasja
 The No Smoking Orchestra — Dying song
 The No Smoking Orchestra — Looking for Luka
 The No Smoking Orchestra — Ovo je muski svet
 The No Smoking Orchestra — Fatal wounds
 The No Smoking Orchestra — Who killed the D.J.
 The No Smoking Orchestra — Karakaj
 The No Smoking Orchestra — The waterfall
 The No Smoking Orchestra — Gladno Srce
 The No Smoking Orchestra — Looking for Sabaha
 The No Smoking Orchestra — When life was a miracle
 The No Smoking Orchestra — Moldavian song
ԲՈՆՈՒՍ (միայն հատուկ արծաթե թողարկումում)
 The No Smoking Orchestra — Kad sam bio mlađan lovac ja
 The No Smoking Orchestra — Bye bye Dobrila
 The No Smoking Orchestra — Leskovacki zvižđuk

Մրցանակներ 
 2004 — Ֆրանսիական ազգային կրթական համակարգի մրցանակ, Կաննի կինոփառատոնի ժամանակ
 2005 — Սեզար մրցանակ, Եվրոպական միության լավագույն ֆիլմ կատեգորիայում
 2005 — Ոսկե գլոբուս մրցանակ լավագույն եվրոպական ֆիլմի համար

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 

Սերբական կինոկատակերգություններ
Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
2000-ականների դրամա ֆիլմեր