Հակոբ Հիսուսի

Հակոբ Հիսուսի, XVII դարի հայ տարեգիր։

Կենսագրություն 
Հայտնի է նրա շնորհիվ պահպանված պատմագրական «Ժամանակագրություն» աշխատության։ Այնտեղ պարունակվում են նաև կենսագրական որոշ տվյալներ։ Եղել է Եար Ազիզի որդին՝ Կեցկո գյուղից։ Եղել է ճիզվիտների կաթոլիկ վանական միաբանության կազմի անդամ։ Նրա «Ժամանակագրությունը» ընդգրկում է 1575 և 1636 թվականների միջեւ ընկած ժամանակահատվածը և, դատելով բովանդակությունից, Հակոբը նկարագրված իրադարձության ժամանակակիցն էր, սակայն նրա ծննդյան և մահվան ճշգրիտ ամսաթվերը հայտնի չեն։

«Ժամանակագրություն» 
Հակոբին վերագրվող ժամանակագրությունը հրատարակվել է արդեն 1914-1915 թվականներին, սակայն հետագա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այդ աշխատությունն իրականում երեք տարբեր տարեգրությունների կոմպիլյացիա է։ Առաջինը նկարագրվում են 1420-1545 թվականների, երկրորդը՝ 1467-1501 և երրորդը՝ 1575-1636 թվականների իրադարձությունները։ Ճիզվիտ Հակոբի հեղինակությանը պատկանում է միայն երրորդ մասը, իսկ առաջին երկուսը գրվել են XV-XVI դարերի անանուն հայ ժամանակագիրների կողմից։ Անանուն ժամանակագիրներից առաջինը պատմական արժեք չունի, բայց երկրորդում հետաքրքիր տեղեկություններ կան Կարա-Կոյունլու ցեղերի մասին Ջահան Շահի մահից հետո (մասնավորապես՝ նրանց նոր առաջնորդ Հասան Ալիին), Ուզուն-Հասան և Աք-Քոյունլուի այլ կառավարիչների մասին։ Իսկ Հակոբի «Ժամանակագրությունում» կարևոր են 1623-1639 թվականների թուրք-պարսկական պատերազմի մասին տեղեկությունները, մասնավորապես 1636 թվականին պարսկական զորքերի կողմից Երևանը գրավելու և դրան նախորդող իրադարձությունները։

Ձեռագրեր
 Մատենադարան, № 7841 ձեռագիր

Հրատարակություն
Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ // «Արարատ» ամսագիր, 1914, էջ 1106-1114։
Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ // «Արարատ» ամսագիր, 1915, էջ 61-69.

Ծանոթագրություններ 

Անձինք այբբենական կարգով
Հայ պատմիչներ
17-րդ դարի անձինք