Ռոբերտ Սապոլսկի

Ռոբերտ  Մորիս Սապոլսկի (, ), ամերիկացի հանրահայտ նեյրոէնդոկրինոլոգ, Ստենֆորդի համալսարանի կենսաբանության և նեյրոբժշկության պրոֆեսոր, գիտական գրքերի հեղինակ։ 
Ռոբերտ Սապոլսկին աշխարհի առաջատար նեյրոկենսաբաններից մեկն է։ Նա հանդիսանում է  Քենիայի Կապիկների հետազոտման ինստիտուտի թանգարանի () գիտաշխատող և հանրահայտ ՄակԱրթուր գիտաթոշակի () ստացող։ Նրան անվանում են «Մեր ժամանակների ամենալավ գիտական գրողներից մեկը» կամ «Բնական պատմության առաջատար մասնագետներից մեկը»։ Բացի բազմաթիվ գիտական հոդվածներից, Սապոլսկին մի շարք գիտական և գիտամատչելի գրքերի հեղինակ է։

Կենսագրություն 

Սապոլսկին ծնվել է Բրուքլինում՝ Սովետական Միությունից գաղթած օրթոդոքս հրեա ընթանիքում։ Մանկուց նա հետաքրքրվում էր կապիկներով,  12 տարեկանում նա արդեն նամակներ էր գրում հայտնի պրիմատոլոգներին։

Սապլոսկին հաճախել է Ջոն Դուիի անվան բարձրագույն դպրոց() ։ Իր դպրոցական տարիներին Սապոլսկին շարունակել է գրքեր կարդալ իրեն հետաքրքրող թեմայով և սկսել է սովորել սվահիլի։

1978 թվականին Սապոլսկին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը ՝ կենսաբանական մարդաբանություն մասնագիտությամբ։

1987 թվականից սկսած աշխատում է Ստենֆորդում, որտեղ 1995 թվականին ստանում է պրոֆեսորի հաստիք։

Գիտական գործունեություն 

Ստենֆորդում անցկացրած իր երեսուն տարիների ընթացքում Սապոլսկին ուսումնասիրել է տարբեր տեսակի հիվանդությունների և ստրեսների առաջացման դրդապատճառները։ Նա ճանապարհոդել է Քենիա՝ Մասայ Մարա ազգային արգելոց (), ուսումնասիրելու պավիանների մի քանի խմբեր և պարզելու, թե ինչ ազդեցություն ունեն նրանց մեջ հաստատված խմբային հիերարխիան, սոցիալական պահելաձևը կամ անհատական հատկանիշները ստրեսների առաջացման և խորացման վրա։

Սապոլսկու կենսաբանական լաբորատորիան աշխատում է երեք կարևոր հիմնախնդիրների շուրջ՝ ինչպես է մահանում նեյրոնը, ինչպես է նեյրոնի մահը արագացվում ստրեսի պատճառով, գենային թերապիայի նոր ռազմավարությունների մշակում, որոնք կպաշտպանեն վտանգված նեյրոնները տարատեսակ հիվանդույթուններից։ Հայտնաբերվող շարունակական ստրեսը կարող է լուրջ վնասներ պատճառել հիպպոկամպուսին ՝ գլխուղեղի այն բաժինը, որը պատասխանատու է հիշողությունների և սովորելու համար։

Գրելու հմտությունները 

Ռոբերտ Սապոլսկին զարգացրել է իր գրելու հմտություններն Աֆրիկայում՝ դաշտային հետազոտությունների անցկացման ժամանակ։ Նա աշխատում և ապրում էր մենակ , առանց որևէ ընկերակցության և արտաքին աշխարհի հետ կապի միջոցների։ Այդ ժամանակ նա ընտելացել էր նամակներ գրել իր բոլոր ծանոթներին ՝ նրանցից պատասխան ստանալու ակնկալիքով։ Հետզհետե նա գնալով ավելի էր հմտացել նույն ինֆորմցիան ավելի հակիրճ և հասկանալի վերարտադրելու և փոխացնելու գործում։ Այժմ Սապոլսկին հիմնականում գրում է Սան Ֆրանցիսկոն Ստենֆորդի հետ կապող գնացքով երթևեկելիս։

Սապոլսկին հայտնի է դարձրել Նյու Յորքեր ()  թերթում տպագրված մի շարք Էսսեների շնորհիվ։

Անձնական հայացքներ 

Սապոլսկին աթեիստ է։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նա դաստիարակվել է հավատացյալ հրեաների ընտանիքում, 13 տարեկանից սկսած Սապոլսկին սկսել է հրաժարվել իր ունեցած կրոնական պատկերացումներից։ Համարում է դա իր կյանքի շրջադարձային կետերից մեկը ։

Գրքացանկ 

Սապոլսկին հետևյալ գրքերի հեղինակն է՝

 Ստրես, ծերացող ուղեղը ու նեյրոնի մահվան մեխանիզմները  (), MIT Press հրատարակչություն,1992թ.
 Ինչպես են զեբրերը խուսափում խոցերից (), Holt Paperbacks հրատարակչություն, 1994թ.
 Տեստոստերոնի հետ կապված խնդիրը, և այլ էսսեներ մարկային անհարմարությունների կենսաբանության շուրջ   (), Holt Paperbacks հրատարակչություն, 1997թ. 
 Աղբով սնվող կապիկները  (), Headline Publishing հրատարակչություն, 1997թ.
 Մի պրիմատի օրագրեր (), Touchstone Books հրատարակչություն, 2002թ. 
 Մանքիլուվ և կենդանիների կյանքին նվիրված այլ էսսեներ (), Scribner հրատարակչություն, 2005թ.

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի կենսաբաններ
Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի գիտնականներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի աթեիստներ
Հրեա գիտնականներ