Արծիվներ (թռչուն)

Արծիվ () ճուռակների ընտանիքի խոշոր թռչուն։

Բնութագիր 

Թևերի երկարությունը 75-88 սմ է, պոչը բավականին կարճ է, թևերը լայն են մինչև 2,4 մ երկարության, ոտքեր փետրավոր մինչև մատները։

Տարածվածություն 
Տարածված են Եվրասիայում, Աֆրիկայում և Հյուսիսային Ամերիկայի անտառային տունդրաներից մինչև անապատ։

Կյանքի ուղի 
Բույն է դնում գետնին, ժայռերին կամ ծառերի վրա։ Նրանք կերակրվում են մանր և միջին ողնաշարավորներով (նրանք որսի համար նայում են, սավառնում օդում, կամ դիտում նստած բարձր տեղից), երբեմն լեշերով։ Գնալով այս տեսակի թիվը կրճատվում է։ Ընդգրկված է բնության պահպանության միջազգային միության (ԲՊՄՄ) Կարմիր գրքի առաջին ենթաբաժնում։

Անվան ստուգաբանություն 

Արծվի անունը սլավոնական լեզվով (, , , , , , , , ,) նախնական սլավոնական * կամ; նույն արմատից , , (откуда ,  др.-в.-нем. aro, arn, др.-сев. orn), пракельтск. *eriro- (откуда ср.-ирл. irar, ср.-валл. eryr, среднебретонское — erer, корнское ևбретонское — er), хеттское — haraš,: Բոլոր այս բառերը, ինչպես նաև  «птица» и  «коршун, чайка» и  «орёл» վերադարձ դեպի հնդեվրոպական արմատ *Hor-/Her-, (ar, er): Հնդեվրոացիների համար արծիվն առանձնահատուկ կարևոր նշանակություն ունեցավ։ Լատիներենում կար արծիվի հնդեվրոպական անունը, որը փոխարինվեց աքվիլա բառով, որը կապված է աքվա «ջուր» բառի հետ։

Դասակարգում 
Համաձայն 2000-ականների սկզբին գերմանացի գիտնականների կողմից իրականացվող մոլեկուլյար հետազոտության, որոնք ավանդաբար վերագրվում էին Աքվիլա, Հյերաետուս, Լոֆաետուս և Իկտինաինտուսին, ինչպես նաև սեռի գոյատևման Հարփագորնիսին, մի մոնոֆիլտիկ խումբն է, իսկ փաստացի արծիվները (Ակվիլա խումբը) ընդհանուր նախնին է բոլորի համար։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ առնվազն մի քանիսը, եթե ոչ Հյերաետուս խմբի բոլոր տեսակները (ռուսալեզու գրականության մեջ, «ցեխի արծիվները»), տարբերվում են մնացածից փոքր չափերով, պետք է ներառվեն Աքվիլայի կենտրոնական սեռի մեջ։ Խմբի բոլոր տաքսոնների համակարգված դիրքորոշումը ներկայումս վերանայման փուլում է, և ժամանակավոր որոշում է կայացվել գիտական համայնքում, միացնել բոլոր տաքսոնները Աքվիլայի խմբի մեջ։

 Ճուռակային արծիվ (Hieraaetus fasciatus)
 Գաճաճ արծիվ (ранее Hieraaetus pennatus)
 Ավստրալիական գաճաճ արծիվ (Hieraaetus morphnoides)
Հնդկական ճուռակային արծիվ (Hieraaetus kienerii)
 Քարարծիվ
 Բլրային արծիվ
 Իսպանական բլրային արծիվ
 Լեռնային արծիվ
Տափաստանային արծիվ
Մեծ ենթարծիվ
Փոքր շահնարծիվ
Հնդկական ենթարծիվ
 Արծաթափայլ արծիվ
 Տափօղակային արծիվ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Биологический энциклопедический словарь /Под ред. М. С. Гилярова. — 2-е изд., исправл. — М.: Большая российская энциклопедия, 1995.

Հղումներ 
 Подборка статей и видовых очерков на сайте «Пернатые хищники России»

Թռչունների ցեղեր