Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան

1941-1945  թթ. ռազմական և աշխատանքային սխրանքի հիշատակի թանգարան (), թանգարան Մորդովիայի հանրապետության Սարանսկ քաղաքում։ Այն Հաղթանակի հրապարակում գտնվող ռազմական փառքի հուշահամալիրի մի մասն է։

Պատմություն 
Թանգարանը բացվել է 1995 թվականի մայիսի 6-ին, հիմնադիր-տնօրենն է եղել Ալեքսեյ Միխայլովիչ Մամաևը։ Թանգարանի շենքը ստեղծվել է ճարտարապետներ Ա. Կոստինի և Ռ. Կանանինի նախագծով։ Թանգարանի ուրվագիծը հիշեցնում է Մորդովիայի սահմանները։ Կտուրի ծածկը նմանեցվել է կոկոշնիկի։ Արտաքին ձևավորման համար օգտագործվել են գրանիտե սալեր՝ սև և նարնջագույն գույների շերտերով `(Գեորգևյան ժապավենի գույներ)։

2009 թվականին թանգարանի ֆոնդը կազմել է  39 986 միավոր։ Դրանք եզակի փաստաթղթեր և լուսանկարներ են, մարտիկների անձնական իրեր, զենքեր, ռազմաճակատային նամակներ, մարտերում Մորդովիայի բնիկների ստացած պարգևներ, հռչակավոր զորահրամանատարների արխիվներ։ Բացի այդ, թանգարանի ցուցադրությունը ներառում է ռազմական թեմաներով նկարներ և քանդակներ, ինչպես նաև Հայրենական մեծ պատերազմի վերաբերյալ գրքերի մեծ ֆոնդ (ավելի քան 4000 գիրք)։

Թանգարանն ունի չորս սրահ՝
 Փառքի սրահ՝ արարողակարգի սրահ, որտեղ կա խճանկարային պաննո՝ նվիրված Հայրենական պատերազմի ճակատում կռվողներին և թիկունքում աշխատողներին։
 «Կրակե ռազմաճակատային ճանապարհներ» սրահ՝ այստեղ է գտնվում թանգարանի հիմնական ցուցադրությունը։
 Զորահրամանատարների սրահ՝ գտնվում է նկուղային հարկում։ Այստեղ կարելի է տեսնել Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ Ի. Վ. Սիդելնիկովի ստեղծած Ռուսաստանի մեծ գեներալների դիմանկարները, ինչպես նաև Հայրենական մեծ պատերազմի հրաձգային զենքերի պանորամային ցուցադրություն։
 «Սերունդների հաջորդականություն» սրահ՝ նվիրված է հետպատերազմյան շրջանի ռազմական ղեկավարներին, Ռուսաստանում և այլ երկրներում զինված հակամարտությունների և տեղական պատերազմների զոհերի հիշատակին (այդ թվում `Աֆղանստանի ռազմա-ինտերնացիոնալիստներին և Չեչնիայում պատերազմի մասնակիցներին), ինչպես նաև վետերանների և երիտասարդական հայրենասիրական կազմակերպությունների գործունեությանը։

Թանգարանի հարևանությամբ բացվել է ռազմական տեխնիկայի ցուցադրություն բաց երկնքի տակ՝ T-54 տանկ, հետևակազորի մարտական մեքենաներ, թնդանոթներ, հաուբից և M-1 զենիթային հրետանի։

Ա. Ի. Պոլեժաևի թանգարան- մասնաճյուղ 
2001 թվականի հունիսի 5-ին Սարանսկում բացվել է Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարանի Ալեքսանդր Պոլեժաևի անվան մասնաճյուղը։ Այն գտնվում է Սարանսկի փողոցի թիվ 51 շենքի վերականգնված փայտե տան մեջ, որը 19-րդ դարում պատկանել է վաճառական Միշկինին։

Գրականություն 
 Мемориальный музей военного и трудового подвига 1941-1945 годов: путеводитель / авт.-сост. Л. С. Сандина; под ред. А. А. Мамаева. - Саранск: Изд-во Мордов. ун-та, 2006.

Ծանոթագրություններ 

1995 հիմնադրումներ
Մորդովիայի թանգարաններ