Մրրկահավի երգը

Մրրկահավի երգը, արձակ բանաստեղծություն, Մաքսիմ Գորկու գրական ստեղծագործությունը, որը գրվել է 1901 թվականի մարտին։

Ստեղծման պատմություն 
«Մրրկահավի երգը» Գորկին գրել է Նիժնի Նովգորոդում, 1901 թվականի մարտի 12-ին  Սանկտ Պետերբուրգից և Մոսկվայից վերադառնալուց հետո։ Այն տպագրվել է 1901 թվականին «Կյանք» («Жизнь») ամսագրում, որպես առանձին ստեղծագործություն, քանի որ գրաքննադատների կողմից բազմիցս արգելվել է։ Գրողը այդ ժամանակ կապված էր մոսկովյան «Իսկրա» կազմակերպության հետ, որը վարում էր հեղափոխական քարոզչություն ուսանողների և աշխատողների շրջանում, ինչպես նաև հանդես է եկել ուսանողների հետապնդման դեմ հանրային լայն բողոքների նախաձեռնությամբ․ «իմ սրտում այրվում է գարնանային լուսաբացը և շնչում եմ ամբողջ կրծքով», գրել է նա 1901 թվականին Անդրեևին։  «Երգը» գրվել է1901 թվականի մարտի 4-ի Սանկտ Պետերբուրգի Կազանի տաճարի մոտ տեղի ունեցած  արյունահեղ ուսանողական ցույցին ի պատասխան։ Սկզբնականում այն չէր համարվում որպես առանձին ստեղծագործություն, այլ ընդգրկված էր  երգիծական «Գարնանային մեղեդիներ» պատմվածքի մեջ, որտեղ թռչունները ներկայացնում էին հասարակության տարբեր շերտերը։ Երիտասարդ սերնդի ներկայացուցիչը՝ Չիժը (երևի ուսանող) երգում է «Մրրկահավի» չափազանց հետաքրքիր երգը։

Գրաքննությունը արգելեց պատմվածքը ամբողջությամբ հրատարակել, բայց Չիժիկ-Պիժիկի երգը Նիժնի Նովգորոդի ռադիկալների կողմից թույլատրվեց ամբողջությամբ «Գարնանային մեղեդիները» հեկտոգրաֆում ապօրինաբար տպագրվել։ Նախքան տպագրելը Գորկին փոխել է ստեղծագործության վերջնական արտահայտությունը. «Սպասեք շուտով ուժգնորեն կպայթի փոթորիկը» արտահայտության փոխարեն գրեց «Թող փոթորիկը ուժգնորեն պայթի»։ Արդյունքում, ապրիլի 17-ին Գորկուն և նրա մտերիմ ընկերոջը՝ բանաստեղծ Սկիտալեցին ձերբակալում են, իսկ այնուհետև աքսորում են Նիժնի Նովգորոդից։ Այս ամենը վերաճեց զանգվածային ցույցերի և մայիսին ամսագիրը փակվեց։

Արձագանքներ 
«Մրրկահավի երգը», ամսագրում լույս տեսնելուց հետո, իրարանցում առաջացրեց ժանդարմների շրջանում։ Այնուհետև ամբողջությամբ տպագրվելուց հետո լայն տարածում գտավ գրական շրջանականերում։ Հրատարակվելուց հետո հեղինակին նույնպես սկսեցին անվանել «մրրկահավ» և «մրրիկը կուլ» տվող։ Ստեղծագործությունը ամսագրի այս համարի վերջին հրատարակություներից էր։ Սակայն այս ամենով ստեղծագործության տարածումը չավարտվեց։ «Մրրկահավի երգը» մտնում էր հեղափոխական բանաստեղծությունների և երգերի ժողովածուի մեջ, որը լույս է տեսել արտասահմանում։ «Մրրկահավի երգը», առաջին ռուսական հեղափոխության ժամանակ դառնալով մարտական գաղտնաբառ, հեղափոխականների շրջանում առաջացրել է ատելություն։

Ռուս հասարակության շրջանում «Մրրկահավի երգը» ընդունվել է որպես վառ հեղափոխական հայտարարություն։ Բոլշևիկյան քարոզչությունը բազմիցս օգտագործել է ստեղծագործության կերպարները, որի համար այն հաճախ ընկալվում է միայն քաղաքական և ժամանակային համատեքստում։ Սակայն ստեղծագործության մեջ բացի փոթորկի կոչից հնչում է խիզախ հերոսի մենակության և այդ քաջությանը հակառակ քաղքենիական վախկոտության, ինչպես նաև գորշ կյանքի հավերժական թեման։

Քննադատություն 
Անտոն Չեխովը, քննադատել է Գորկուն «Մրրկահավի երգը» ստեղծագործության համար, ի դեպ, ստալինյան ռեպրեսիաներն անդրադարձել են շարքային քաղաքացիներին նույնպես, ովքեր կասկածում էին ստեղծագործության գրական արժեքին, քանի որ, ըստ Օլեգ Վոլկովի հիշողությունների՝

Արտաքին հղումներ 
 Сб. «Революционный путь Горького», Центрархив. М. — Л., 1933, стр.50—51.
 Е. Ярославский. См.: «Революционный путь Горького», М.— Л., 1933, с. 8 — 9
 Մրրկահավի երգը

Ծանոթագրություններ 

Հեղափոխական երգեր
Մաքսիմ Գորկու աշխատություններ