Իգոր Բոնդարենկո

Իգոր Միխայլովիչ Բոնդարենկո (, ), խորհրդային ռուս գրող։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) և Գերմանիայի հակաֆաշիստական ինքնապաշտպանության (1943-1944) մասնակից, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1970)։ Ռուս գրողների միության հիմնադիրներից մեկն է (հիմնադիր համագումարի պատվիրակ 1991 թվականին), 1991-1997 թվականներին ղեկավարել է  Ռոստովի տարածաշրջանային կազմակերպությունը։ «Мапрекон» անկախ հրատարակչության հիմնադիր և անփոփոխ ղեկավար։ Տագանրոգ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։ Հասարակական գործիչ, 2003-2010 թվականներին`  Տագանրոգի Չեխովյան մշակութային հիմնադրամի վարչության նախագահ։

Կենսագրություն 
Գարրի Միխայլովիչ Բոնդարենկոն ծնվել է 1927 թվականին Տագանրոգում, որտեղ էլ անցել է նրա մանկությունը։ Նախքան ծնողների ձերբակալումը սովորել է թիվ 10 դպրոցում, մոր ձերբակալությունից հետո տեղափոխվել է թիվ 6 դպրոց, Կասպերովկա, ուր նրան տեղափոխել էին հարազատները։

Հայրը` գրող Միխայիլ Մարկովիչ Բոնդարենկոն, Տագանրոգի ԽՄԿԿ (բ) քաղաքային կոմիտեի երկրորդ քարտուղարն էր, 1937 թվականին ձերբակալվել էր որպես «ժողովրդի թշնամի» և գնդակահարվել էր 1938 թվականի հունիսի 19-ին Ռոստովում։ Թաղման վայրն անհայտ է։ 1956 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիան հետմահու Միխայիլ Մարկովիչ Բոնդարենկոյին արդարացրել է, իսկ կուսակցության քաղկոմը հետմահու վերականգնել է նրան ԽՄԿԿ (բ) շարքերում։

Մայրը` գրող Քսենյա Տիխոնովնա Բոնդարենկոն, տնային տնտեսուհի էր։ ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատը 1938 թվականի օգոստոսին ձերբակալել է նրան։ Որպես ժողովրդի թշնամու որդի` Գարրիին պետք է ուղարկեին մանկատուն։ Նրան փրկել է զարմուհին` 18-ամյա Անյան, ով տղային տարել է իր մոտ։ Մայրն ազատ է արձակվել նույն տարվա նոյեմբերին, սակայն ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի որոշմամբ, որպես «սոցիալապես վտանգավոր տարր», երկու տարի եղել է խիստ հսկողության տակ։ 1989 թվականի հունվարի 16-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի որոշմամբ բոլոր մեղադրանքները նրա վրայից հանվել են, և նա ճանաչվել է 1930-ական թվականների քաղաքական ռեպրեսիաների չհիմնավորված զոհ։

1942 թվականին Գարրի Բոնդարենկոյին նացիստները օկուպացված Տագանրոգից բռնի տարել են Գերմանիա, որտեղ նա գտնվել է  Էրնստ Հենկելի ավիացիոն գործարանին կից Ռոստոկ քաղաքի «Rostock-Marienehe» համակենտրոնացման ճամբարում։ Նրա ճամբարային համարը եղել է 47704։ 1943-1944 թվականներին եղել է ֆրանսիական հակաֆաշիստական շարժման ​​դիմադրության անդամ։ 1945 թվականին Բոնդարենկոն փախել է ճամբարից և կամավոր միացել  Կարմիր բանակին, Երկրորդ բելառուսական ճակատի կազմում մասնակցել մարտերին։ Գերմաներենի իմացության համար եղել է հետախուզական գնդում։ Պատերազմն ավարտել է որպես ականանետային մարտկոցի վարորդ։

Հաղթանակից հետո Բոնդարենկոյի ծառայած ստորաբաժանումը ներգրավված է եղել «Вервольф» դիվերսիոն խմբերի լուծարման մեջ` մնալով հիտլերյան հրամանատարության տակ Մեկլենբուրգի և Պոմերանիայի տարածքում։

1951 թվականին զորացրվելուց հետո վերադարձել է Տագանրոգ, էքստերն քննություններ հանձնել միջնակարգ դպրոցի դասընթացի համար (Չեխովի անվան թիվ 2 դպրոց)  և ընդունվել Ռոստովի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ, որը 1956 թվականին ավարտել է գերազանցությամբ։

Համալսարանն ավարտելուց հետո Ղրղզստանի Բալիկչի ավանում աշխատել է որպես ուսուցիչ (1956-1958), որտեղ դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն, ինչպես նաև կազմակերպել է դասընթացներ ավտովարորդների համար։

1958 թվականին ընդունվել է «Դոն» ամսագրի խմբագրությունում որպես գրական աշխատակից, 1962 թվականին  նշանակվել է ամսագրի գործադիր քարտուղար և այս պաշտոնում աշխատել է մինչև 1991 թվականը։ 1963 թվականին դարձել է  ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ, 1970 թվականին`  ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Բոնդարենկոյի ստեղծագործություններն առաջին անգամ հրատարակվել են 1947 թվականին։ Ավելի ուշ նրա գիրքը հրատարակել են երկրի առավել հայտնի հրատարակչություններ` «Սովետական ​​գրող», «Ժամանակակից», «Ռազմական հրատարակում», «Խորհրդային Ռուսաստան» (Մոսկվա), «Խորհրդային գրող» (Կիև)։ Գրքերի ընդհանուր շրջանառությունը (բացառությամբ արտասահմանում հրապարակվածների) կազմել է ավելի քան 2 միլիոն օրինակ։

Բոնդարենկոն 34 գրքերի հեղինակ է։ Գրողի ստեղծագործությունները թարգմանվել են գերմաներեն, հունգարերեն, բուլղարերեն և ԽՍՀՄ ժողովուրդների այլ լեզուներով։

Կյանքի վերջին տարիներին Իգոր Բոնդարենկոն աշխատել է «Հորձանուտ» կիովեպի վրա։

Մահացել է Տագանրոգում` 2014 թվականի հունվարի 30-ին։

Չնայած Բոնդարենկոյի կտակի` աճյունափոշին լցնել Տագանրոգի ծովածոց, նա թաղվել է Տագանրոգի Նիկոլաևյան գերեզմանատան Փառքի ծառուղում։

Պարգևներ, մրցանակներ 
 Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (06.04.1985 № 1167735)
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի մեդալ»
 «Խորհրդային բանակի և նավատորմի 30-ամյակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 20-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 30-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 40-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 50-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 60-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի 65-ամյա հաղթանակի մեդալ»
 «Աշխատանքի վետերան մեդալ» (1982)
 1941-1945 թթ.«Ճակատային զինվոր» նշան
 Շոլոխովյան մեդալ № 22 (մայիսի 24, 2005)
 Ա. Չեխովի 150-ամյա հիշատակի մեդալ (№ 1282-вх)
 Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի (շքանշան № 35)

Ընտանիք 
 Հայրը` Միխայիլ Մարկովիչ Բոնդարենկո (1905-1938), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Տագանրոգի ԽՄԿԿ (բ) քաղաքային կոմիտեի երկրորդ քարտուղար 
 Մայրը` գրող Քսենյա Տիխոնովնա Բոնդարենկո, տնային տնտեսուհի 
 Կինը` Նատալյա Նիկոլաևնա Բոնդարենկո (օրիորդական ազգանունը` Սիվոկոն, 1933-1991), նավատորմի  ինժեներ-մեխանիկ 
 Դուստրը` Եվգենիա Գարրիևնա Իվանովա (1961), լրագրող 
 Զարմիկը` Նիկոլայ Պանտելեևիչ Կոնստանտինով (1920-1982),  խորհրդային ռազմական հրամանատար, հրետանու գեներալ-մայոր

Հիշատակ 
2015 թվականի ապրիլին Չեխովի անվան Տագանրոգի քաղաքային գրադարանի անձնակազմի նախաձեռնությամբ հարց է բարձրացվել գրադարանի մասնաճյուղերից մեկը (մասնաճյուղ № 7, Լիզա Չայկինայի փողոց 43) անվանել Գարրի Բոնդարենկոյի անունով։ Տագանրոգի բնակիչները հանավություն են տվել նախաձեռնությանը և 2015 թվականի հոկտեմբերի 21-ին գրադարանի № 7 մասնաճյուղն անվանվել է գրողի անունով։

Երկեր 

 Рассказы. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1964. - 88 с., ил.
 Кто придет на «Мариине»: Повесть. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1967. - 238 с.
 Алексей и Рита: Рассказы. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1968. - (ЦДБ им. М. Горького); 1969. - 180 с.
 Произведения И. М. Бондаренко. Отдельные статьи: Рассказы Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1969. - 88 с.
 Жёлтый круг: Повесть. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1973. - 192 с.
 Последний день: Рассказы, очерки. - Ростов н/Д: Кн.изд-во, 1974. - 192с.
 Березовый сок: Рассказы. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1976. - 286 с.
 Кто придет на «Мариине». Жёлтый круг: Повести. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1977. - 255 с.
 Жовте Коло: Повесть. - Киев: Радяньский письменник, 1977.
 Такая долгая жизнь: Роман. Кн. 1. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1978. - 240 с.
 Такая долгая жизнь: Роман. Кн. 2. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1980. - 272 с.
 Такая долгая жизнь: Роман. - М.: Сов. писатель. - 1980. - 624 с.
 Такая долгая жизнь: Роман-дилогия. - Ростов н/Д: Кн.изд-во, 1982. - 624 с.
 Такая долгая жизнь: Роман-дилогия. - Ростов н/Д: Ростиздат, 1984.
 Кто придет на «Мариине»: Повести. - М.: Современник, 1984. - 223 с.
 Им снился зелёный луг: Повесть, рассказы. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1984. - 288 с.
 Красная тройка: Роман // Дон. - 1985. - № 5. - С. 50-113; № 6. - С. 41-107.
 Такая долгая жизнь: Роман. В 2-х кн. Кн. 1. - Ростов н/Д: Кн.изд-во, 1987. - 320 с.; Кн. 2 - 352 с.
 Astrid: Повесть. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1989. - 288 с.
 Astrid. Кто придет на «Мариине»: Повести. - Ростов н/Д: ПИКА, 1989. - ISBN 5-7509-0110-6.
 Такая долгая жизнь: Роман-дилогия. - М.: Сов. писатель, 1990. - 624 с. - ISBN 5-265-01055-6.
 Красные пианисты: Роман, повесть. - М.: Воениздат, 1990. - 366 c. - ISBN 5-203-01019-6.
 Красные пианисты: Роман-хроника. - М.: Воениздат, 1991.
 Приговор обжалованию не подлежит: Повесть. - М.: Сов. Россия, 1991. - ISBN 5-268-01058-1.
 Astrid: Повесть. - М.: Современник, 1991. - ISBN 5-270-01273-1.
 Красные пианисты; Кто придет на «Мариине»; Обжалованию не подлежит. - Ростов н/Д: Ред. журн. «Дон», 1991. - 464 с.
 Astrid: Повесть. - Ростов н/Д: Изд-во бюро пропаганды Союза писателей РСФСР, 1993.
 Красные пианисты: Роман-хроника. - Ростов н/Д: Мапрекон, 1994. - ISBN 5-7509-0263-3.
 Астрид. Кто придет на «Мариине». Обжалованию не подлежит. Генерал в отставке: Повести, рассказы. Ростов н/Д: «Мапрекон», 1997. - 416 с. - ISBN 5-8319-0053-3.
 Избранное. В 3-х томах. - Таганрог: Таганий Рогъ, 2007. - 1020 с. - ISBN 978-5-903458-02-8, ISBN 978-5-903458-05-9.
 Красные пианисты. Жёлтый круг. / Серия «Особо опасен для рейха». - М.: Вече, 2008. - 412 с. - ISBN 978-5-9533-3559-1.
 Кто придет на «Мариине». Астрид. / Серия «Особо опасен для рейха». - М.: Вече, 2009. - 408 с. - ISBN 978-5-9533-3560-7.
 Кто придет на «Мариине» / Серия «Военные приключения». - М.: Вече, 2010. - 406 с. - ISBN 978-5-9533-4516-3.
 Красные пианисты. Жёлтый круг. - М.: ООО «Книга по Требованию», 2012. - 420 с. (издана по технологии «Печать по требованию|Print-on-Demand»: макет издательства Вече, 2008. - 412 с. - ISBN 978-5-9533-3559-1.).

Գրականություն 

 Писатели Дона: Биобиблиогр. сб / [Сост. Г. Г. Тягленко]. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1976. - 288 с. - 10 000 экз.
 Писатели Дона: Биобиблиогр. указ / [О. И. Кузина и др.]. - изд. 2-е, испр. и доп. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1986. - 416 с. - 20 000 экз.
 Швецова Г. Такая долгая жизнь // Таганрогская правда. - 2009. - 18 дек.
 Дитрих Петцольд Бомбы, книги и агенты // Остзее Цайтунг. - 2009. - 5 дек.
 Славская М. Судьба донского резидента // ПроРостов. - 2009. - № 3.
 Славская М. Шпионские хроники // Аргументы недели. - 2009. - 22 янв.
 Котовсков Вл. Наши земляки. - Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2008. - С. 225-241. - ISBN 978-5-7509-0987-2.
 Зарубина Л. Заживо похороненный // Домашняя газета. - 2007. - 24 окт.
 Котовсков Вл. Большой писатель большого времени // Наше время. - 2007. - 24 окт.
 Иванова Е. Судьба в крутых виражах эпохи // Вечерний Ростов. - 2007. - 23 окт.
 Малиновский А. Писательская стезя Игоря Боондаренко // Таганрогская правда. - 2007. - 19 окт.
 Котовсков Вл. Писатель, публицист, общественный деятель // Звезда. - 2007. - 29 окт.
 Таганрог в литературе / Сост. И. М. Бондаренко. - Таганрог: Лукоморье, 2007. - 369 с. - ISBN 978-5-902450-11-5.
 Синькова А. Дней и вёрст особый счет // Таганрогская правда. - 2007. - 14 сент.
 Бондаренко И. О чеховской школе, о времени и о себе… // Таганрогская правда. - 2006. - 1 сент.
 Оленев А. Без права на вымысел // Вечерний Ростов. - 2006. - 14 июля.
 Писатели России. Шолоховский край / Сост. и гл. ред. Г. Губанов. - Ростов-на-Дону: Книга, 2006. - С. 141-145. - ISBN 5-481-00623-5.
 Писатели России. Игорь Михайлович Бондаренко. - Ростов-на-Дону: Новая книга, 2006. - 122 с.
 Зарубина Л. Шпион всех времен и народов // Домашняя газета. - 2005. - 12 янв.
 Петраченко В. Такая долгая жизнь // Звезда. - 2002. - 11 ноября.
 Мальдейман О. Записки разведчика // Аргументы и факты. - 2002. - 22 окт.
 На пороге XXI века. Российский автобиблиографический ежегодник. Том первый. - М.: Московский парнас, 1999.
 Кремнев А. Я жил под дамокловым мечом… // Приазовский край. - 1997. - 23 окт.
 Карл Хайнц Янке О Вашей судьбе ещё так мало известно // Остзее Цайтунг. - 1989. - 10 сент.
 Дитрих Петцольд. Через страдания и борьбу // Остзее Цайтунг. - 1988. - 19 ноября.
 Гура В. Встреча с писателем: [И. М. Бондаренко в авиационном техникуме] // Таганрогская правда. - 1988. - 21 янв.
 Гура В. Такая долгая встреча // Таганрогская правда. - 1987. - 4 нояб.
 Скребов Н. М. Сегодня исполняется 60 лет донскому писателю Игорю Бондаренко // Комсомолец. - 1987. - 22 окт.
 Ткаченко П., Каушанский В. Чтобы не разойтись с правдой // Красная Звезда. - 1984. - 16 ноября.
 Педенко С. Фронт без линии фронта // Литературная Россия. - 1984. - 13 июля.
 Лебеденко П. В. В русле шолоховских традиций // Литературная Россия. - 1984. - 17 февр.
 Иванов А. Начинается с корней // Литературное Обозрение. - 1984. - № 2.
 Николаев Б. Рабочей гвардии сыновья // Литературная Россия. - 1983. - 3 июля.
 Франц Хильмар. Росток - встречи с одним городом // Остзее Цайтунг. - 1981. - 21 ноября.
 Яковлев Б. «…не поле перейти» // Литературное Обозрение. - 1980. - № 7.
 Буханцов Н. Характер современника // Литературная Россия. - 1978. - 22 дек.
 Добровольсикй О. Чувство долга // Литературная Россия. - 1978. - 13 янв.
 Изюмский Б. В. На новую ступень // Молот. - 1977. - 25 ноября.
 Костоглодова М. Н. Всего половина века // Молот. - 1977. - 22 окт.
 Агуренко Б. П. Дорогое и близкое: Интервью // Вечерний Ростов. - 1977. - 21 окт.
 Геращенко А. И. В единстве с миром // Молот. - 1974.
 Фоменко В. Д. «Алексей и Рита»// Веч. Ростов. - 1969. - 16 авг.
 Джичоева Е. Г. Герои живут рядом // Молот. - 1969. - 19 авг.
 Островский Я. Боец незримого фронта // Литературная Россия. - 1968. - 9 мая.
 Кондаков А. Под чужим именем // Красное знамя. - 1967. - 5 авг.
 Шишов В. Хорошее начало //Литературная Россия.- 1964.- 30 окт

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Полная справка о творчестве, общественной деятельности и жизни писателя на сайте ЦГПБ имени А. П. Чехова
 Тексты И. М. Бондаренко на сайте ПРОЗА.РУ

Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացիներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Խորհրդային գրողներ
Հայրենական մեծ պատերազմի հետախույզներ
Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ