Ռոբերտ Բոյլ

Ռոբերտ Ուիլյամ Բոյլ (), անգլոիռլանդացի բնափիլիսոփա, քիմիկոս, ֆիզիկոս և գյուտարար, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։ Համարվում է առաջին ժամանակակից քիմիկոսը, ուստի ժամանակակից քիմիայի հիմնադիրներից մեկն ու ժամանակակից փորձարարական գիտական մեթոդների ռահվիրաներից մեկը։ Հայտնի է Բոյլ-Մարիոտի օրենքի համար, որը նկարագրում է փակ համակարգում գազի բացարձակ ճնշման և ծավալի հակադարձ համեմատական կապը, երբ ջերմաստիճանը հաստատուն է։ Իր The Sceptical Chymist գիրքը համարվում է քիմիայի բնագավառում հիմնաքարային աշխատություն։ Նաև ունի աստվածաբանության վերաբերյալ աշխատանքներ։

Կենսագրություն

Վաղ տարիներ 
Բոյլը ծնվել է Իռլանդիայի Ուատերֆորդ շրջանի Լիսմոր ամրոցում։ Ռիչարդ Բոյլի և Քեթրին Ֆենթոնի յորթերոդ որդին և տասնչորսերորդ երեխան։ Ռիչարդ Բոյլը Անգլիայի Դուբլին է տեղափոխվել 1588 թվականին Թյուդորների Իռլանդիան գաղութացնելու ընթացքում  և նշանակվել է գրավելի կալվածքների տեսուչ։ Մինչև Ռոբերտի ծնվելը կուտակել է հսկայական հողակտորներ։ Քեթրին Ֆենթոնի հայրը Իռլանդիայի պետական քարտուղար Ջեֆրի Ֆենթոնն էր (ծնվել է 1539 թվականին Դուբլինում), մայրը՝ Ռոբերտ Ուեսթոնի աղջիկը (ծնված 1541 թվականին Լիսմորում)։

Մեծացել է տեղի ընտանիքներից մեկում, ինչպես իր ավագ եղբայրը։ Ստացել է լատիներենի, հունարենի և ֆրանսերենի մասնավոր դասընթացներ իսկ 8 տարեկանում՝ մոր մահից հետո, տեղափոխվել է Անգլիայի Էտոն քոլեջ։ Հոր ընկերը՝ Հենրի Ուոթոնը քոլեջի ռեկտորն էր։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 M. A. Stewart (ed.), Selected Philosophical Papers of Robert Boyle, Indianapolis: Hackett, 1991.
 Fulton, John F., A Bibliography of the Honourable Robert Boyle, Fellow of the Royal Society. Second edition. Oxford: At the Clarendon Press, 1961.
 Hunter, Michael, Boyle : Between God and Science, New Haven : Yale University Press, 2009. ISBN 978-0-300-12381-4
 Hunter, Michael, Robert Boyle, 1627–91: Scrupulosity and Science, The Boydell Press, 2000
 Principe, Lawrence, The Aspiring Adept: Robert Boyle and His Alchemical Quest, Princeton University Press, 1998
 Shapin, Stephen; Schaffer, Simon, Leviathan and the Air-Pump.
 Ben-Zaken, Avner, "Exploring the Self, Experimenting Nature", in Reading Hayy Ibn-Yaqzan: A Cross-Cultural History of Autodidacticism (Johns Hopkins University Press, 2011), pp. 101–126. ISBN 978-0801897399

Բոլյի հրատարակած աշխատանքները օնլայն
 The Sceptical Chymist – Project Gutenberg
 Essay on the Virtue of Gems  – Gem and Diamond Foundation
 Experiments and Considerations Touching Colours  – Gem and Diamond Foundation
 Experiments and Considerations Touching Colours – Project Gutenberg
 Boyle Papers Լոնդոնի համալսարան
 Hydrostatical Paradoxes – Google Books

Արտաքին հղումներ 

 
 Readable versions of Excellence of the mechanical hypothesis, Excellence of theology, and Origin of forms and qualities
 Robert Boyle Project, Birkbeck, University of London
 Summary juxtaposition of Boyle's The Sceptical Chymist and his The Christian Virtuoso
 The Relationship between Science and Scripture in the Thought of Robert Boyle
 Robert Boyle and His Alchemical Quest : Including Boyle's "Lost" Dialogue on the Transmutation of Metals, Princeton University Press, 1998, ISBN 0-691-05082-1
 Robert Boyle's (1690) Experimenta et considerationes de coloribus - digital facsimile from the Linda Hall Library
 
 

Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ֆիզիկոսներ
Իռլանդացի քիմիկոսներ
Իռլանդացի փիլիսոփաներ
Գյուտարարներ
Իռլանդացի ֆիզիկոսներ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ