Հելեն Անդերսեն

Հելեն Անդերսեն (, ծննդյան անունը՝ Հելեն Սևերսոն ՄաքՔեյ Անդերսոն, , ), կանադացի նկարիչ, ով առավել հայտնի է Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսարևմտյան ափի բնիկ ժողովուրդների մասին էքսպրեսիոնիստական նկարներով։ Նրա աշխատանքների թեման իրենց համոզմունքները սոցիալական արդարության և ուժեղ հակա-պատերազմական սենտիմենտալության վերաբերյալ արտահայտող կանայք են։

Անդերսենի ստեղծագործությունների մոտ կեսը անկախ են նրա քաղաքական հայացքներից։ Նրանք ուսումնասիրում են դիզայնն ու գույնը։

Կենսագրություն 
Հելենը ծնվել է 1919 թվականին Կանադայի Սասկաչևան նահանգի Նորֆ Բաթելֆորդ քաղաքում։ Անդերսենը նկարել սկսել է մանուկ հասակից՝ որոշ ցուցումներ ստանալով բժիշկ հորից՝ դոկտոր Ուիլյամ Էդմունդ Անդերսոնից, որը «շնորհալի նկարիչ» էր։ Հելենը տեղական արվեստը սկսեց գնահատել նույն ժամանակաշրջանում, երբ հայրն աբորիգեն արվեստի նմուշների հավաքորդ էր։

Հոր նման Անդերսենը որպես մասնագիտություն ընտրեց բժշկությունը և 1940 թվականին Ռեգինա ընդհանուր հիվանդանոցի բուժքույրական դպրոցից ստացավ բուժքրոջ դիպլոմ։

Անդերսենի ազգանուններ 
Հելենի օրիորդական ազգանունը` Անդերսոն, պատահականորեն նման է իր ամուսնու ազգանվանը` Անդերսեն։ Հելենն ամուսանցել է երկու անգամ. 1940-ականներին ամուսնացել է Ռոբերտ Մալկոլմ Ռոսսի հետ։ Երբ 1950-ական թվականներին ամուսանլուծվել է Ռոսսից, ամուսնացել է Ֆրից Ռաաբի Անդերսենի հետ։

Գեղարվեստական կարիերա 
Որպես նկարիչ Անդերսենի կարիերան սկսվել է 1950-ականների վերջին, երբ նա Վանկուվերում երկար տարիներ հաճախել է արվեստի դասընթացների։ Տեղացի նկարիչ Գորդոնի «Քիտ» Թորնը երկար տարիներ եղել է նրա ավագ ուսուցիչը։

1950-1960-ական թվականներին Վանկուվերում կին արվեստագետները ճանաչում ձեռք բերելու գործում որոշակի դժվարություններ ունեին։ Շատ արվեստագետներ, կին թե տղամարդ, եկամուտ էին ստանում այլ աշխատատեղերից։ Անդերսենն աշխատել է որպես բուժքույր և կրթական դասընթացների գործակալ, նկարում էր և սովորում որքան ժամանակը թույլ էր տալիս։ Նա նաև մեծացնում էր իր երեխաներին։ Այնուամենայնիվ, նա շարունակում էր նկարել և ուսանել այնպիսի հայտնի նկարիչների մոտ, ինչպիսիք են Ջոն Քոները, Ջո Պլաշկետը, Բիլ Պորտոսը և Ժալ դե Տոնակուրը։ Անդերսենն իր ընկերն էր համարում Բիլ Ռիդին, Ջեք Շադբոլտին և Մաքս Մեյնարդին, հիացել է նրանց ստեղծագործություններով, բայց նրաց մոտ չի սովորել։

1970-1980-ական թվականների ընթացքում Անդերսենի ոճը զարգացել է, ազդվել էքսպրեսիոնիզմից մինչև կտրուկ ուրվագծերով աբստրակտ կտավներ։ Անդերսենն ունեցել է իր յուրահատուկ ոճը` անմիջական, վառ գույներով և զգացմունքային ու արտահայտիչ։

Ակտիվություն խաղաղության շարժման մեջ 
Անդերսենը 1960-ական թվականներից մինչև մահ եղել է խաղաղության կողմնակիցների շարժման ակտիվիստ, մասնակցել Ban The Bomb երթերի և խաղաղության հանրահավաքների, 1960-ականներին, երբ նա ապրում էր Վանկուվերում, Բրիտանական Կոլումբիա։ Նա շարունակեց իր ներգրավվածությունը, երբ 1990-ական թվականներին տեղափոխվեց Վանկուվեր կղզու Սանհիկթոն գյուղ։ Նրա մեծամասշտաբ «Միջուկային մայրը» նկարը արձանագրեց միջուկային զենքից նրա սարսափը։ «Ար բրյուտ» ոճով արված կտավը պատկերում է սպանված մանկանը գիրկն առած տառապող մորը։

Պարգևներ, ճանաչում 
Անդերսենի աշխատանքները ներկայացվել են անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներում։ Անդերսենի մասին լավագույն ակնարկները գրել է Վիկտորիայի Times Colonist-ի արվեստի քննադատ Ռոբերտ Ամոսը։

1992 թվականին Կանադայի կառավարության կողմից Անդերսենն արժանացել է Lescarbot մրցանակի համայնքի մշակութային գործունեությանն աջակցելու համար. արվեստագետների առաջխաղացում խմբային ցուցահանդեսների միջոցով, դասախոսություններ հեռուստատեսությամբ, դասավանդում իր արվեստանոցում։ Անդերսենը երկու անգամ եղել է Կանադայի նկարիչների դաշնության քարտուղար։

1987 թվականին արժանացել է Լեհական խաղաղության կոմիտեի կազմակերպած Կյանքի և խաղաղության համար խաղալիքներ ու խաղեր մրցույթի մրցանակին։ Կանադական խորհուրդը հոգացել է, որ նա մեկնի Վարշավա և ստանա մրցանակը։ Անդերսենը մրցանակի էր արժանացել «Ասենք այո խաղաղությանը» սոցիալական խաղի համար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Artist's archives
 Canadian Heritage Information Network 
 Canadian Federation of Artists

Կանադացի նկարչուհիներ
Քաղցկեղից մահացածներ