Կաֆր

Կաֆր (, , ), տերմին, որը 16-րդ դարից պորտուգալացիներն օգտագործում էին, որպես Հարավային Աֆրիկայի սևամորթ բնակչությանը վիրավորական, ռասիստական բնութագրող արտահայտություն։

Ծագել է արաբական «կաֆիր» (كافر) բառից, որը նշանակում է «անհավատ», ոչ մուսուլման։ Աֆրիկյան ժողովուրդների հետ առևտուր անող արաբ վաճառականները այսպես էին կոչում հեթանոսական ցեղերին։ Այնուհետև այդ տերմինը ընդօրինակեցին (հավանաբար, սուխալիների միջոցով) պորտուգալացի ծովագնացները։

16-17-րդ դարերում եվրոպացիները կաֆեր էին կոչում Զամբեզի և Կոնգո գետերի հարավային մասում բնակվող ցեղերին, սակայն հետագայում սկսեցին տարբերել Հարավային Աֆրիկայի արևմտյան մասի ցեղերին, հոտենտոտներին և արևելյան մասի ցեղերին, որոնք խոսում էին բանտու լեզվով, որոնց եվրոպացիք կոչում էին կաֆեր։ Այնուհետև ավելի նեղ իմաստով բուրերը կաֆեր էին կոչում Հարավարևելյան Աֆրիկայի ռազմատենչ և խաշնարած ցեղերին, զուլուսներին, կոսաներին, պոնդոներին և ֆինգոներին։

20-րդ դարում, հատկապես ապարտհեյդի ժամանակաշրջանում, 1948 թվականից սկսած, «կաֆր» (կաֆֆիր) բառը ձեռք էր բերել արհամարհական նշանակություն և ՀԱՀ սևամորթ բնակչության կողմից սկսել էր ընկալվել որպես ծայրահեղ վիրավորական արտահայտություն (ինչպես «նեգր» բառը ԱՄՆ-ում)։ 1976 թվականից սկսած ՀԱՀ դատարանները այն սկսեցին ճանաչել որպես քրեորեն պատժելի վիրավորանք։

Kaffir-boetie մականվամբ (կաֆերի եղբայր) (boetie աֆրիկանս լեզվով նշանակում է «եղբայր») արհամարհական ձևով կոչում էին սևամորթներին համակիր և նրանց օժանդակող սպիտակներին։ ՀԱՀ-ում ապարտեիդի վերացումից հետո 2000 թվականին ընդունված «Հավասարության նպաստման և ապօրինի խտրականության կանխարգելման մասին» օրենքով արգելվում էին ռասիստական վիրավորանքները, այդ թվում ինչպես հասկանալի է նաև «կաֆր» (կաֆֆիր) բառի օգտագործումը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Where 'kaffir' is no insult
 The transcripts of the Human Rights Violations Hearings & Submissions of the  Truth and Reconciliation Commission contains a large number of references to the use of the word kaffir during the South African Apartheid era.
 The Provenance of the term ‘Kafir’ in South Africa and the notion of Beginning  by Gabeba Baderoon
 

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության պատմություն
Ազգային և կրոնական մականուններ
Մարդկանց նվաստացուցիչ անվանումներ