Հատուկ բանակ

Հատուկ բանակ  (), Ռուսական կայսերական բանակի համազորային օպերատիվ զորամիավորումների և զորամասերի խմբավորում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Այսպես կոչվել է սնահավատության մտավախություններից, որպեսզի այն չհամարվի «13-րդ»-ը։

Կազմ 
Դաշտային վարչակազմը կազմավորվել է 1916 թվականի օգոստոսին՝ հեծելազորի գեներալ Վ.Մ Բեզոբրազովի բանակային խմբի հիման վրա։ 1917 թվականի վերջին շտաբը գտնվում էր Լուցկում, նույն թվականի դեկտեմբերին՝ Ռովնոյում։ Կազմալուծվել է 1918 թվականի սկզբին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բանակի մարտական կազմը բազմիցս փոփոխվել է։ Առավելագույնս նրա կազմի մեջ մտնում էր 14 բանակային կորպուս։

1917 թվականի վերջին բանակն իր կազմի մեջ ուներ՝
 XXXI բանակային կորպուսը
 XXXIX բանակային կորպուսը
 XLIV բանակային կորպուսը
 XLVI բանակային կորպուսը
 Թուրքեստանյան I բանակային կորպուսը 
 IV հեծելազորային կորպուսը
 VII հեծելազորային կորպուսը

Գտնվել է կազմում 
 Հարավ-արևմտյան ճակատում (1916 թվականի օգոստոսից նոյեմբեր)
 Արևմտյան ճակատում (1916 թվականի նոյեմբերից 1917 թվականի հուլիս)
 Հարավ-արևմտյան ճակատում (1917 թվականի հուլիսից 1918 թվականի սկիզբ)

Մարտական գործողություններ 
Բանակի Հարավ-արևմտյան ճակատ տեղափոխելուց հետո նրա առջև Կովել քաղաքին հարվածելու խնդիր էր դրված։ Սակայն 1916 թվականի սեպտեմբերի 17-ին նախատեսված հարձակումը ձախողվել է ռայխսվերի հեծելազորի գեներալ Գեորգ դեր ֆոն Մարվիցի ղեկավարած գերմանական զորախմբի  հասցրած հարվածի պատճառով, իսկ սեպտեմբերի 19-22-ը Հատուկ և 8-րդ բանակները մղել են Կովելի հինգերորդ ճակատամարտը, իսկ ամսվա վերջին՝ նաև վեցերորդը։

Հրամանատարներ 
 14.08.1916-10.11.1916 - հեծելազորի գեներալ Վասիլի Իոսիֆի Գուրկո
 10.11.1916-17.02.1917 – հրամանատարի ՊԺԿ՝ հետևակի գեներալի Պյոտր Սիմեոնի Բալուև
 17.02.1917-31.03.1917 – հեծելազորի գեներալ Վասիլի Իոսիֆի Գուրկո 
 02.04.1917-09.07.1917 - հետևակի գեներալ Պյոտր Սիմեոնի Բալուև
 12.07.1917-29.08.1917 – հեծելազորի գեներալ Իվան Գեորգիի Էրդելյի
 29.08.1917-14.09.1917 – հրամանատարի ՊԺԿ՝ գեներալ-մայոր Վասիլի Ստեփանի Սարիչև
 14.09.1917-20.11.1917 – հետևակի գեներալ Ստեփան ՖելիքսիՍտելնիցկի 
 20.11.1917-13.12.1917 – գեներալ-լեյտենանտ Ֆյոդոր Սերգեյի Ռերբերգ
 11.1917 - հրամանատարի ՊԺԿ՝ գնդապետ Ալեքսանդր Իլյայի Եգորով
 13.12.1917-19.12.1917 – գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսեյ Եֆիմի Քուշաքևիչ
 19.12.1917- 03.1918 – գնդապետ Վլադիմիր Նիկոլայի Եգորյև

Բանակի շտաբի պետեր 
 30.08.1916 - 18.04.1917 – գեներալ-մայոր Միխայիլ Պավելի Ալեքսեև
 18.04.1917 - 31.08.1917 – գեներալ-լեյտենանտ Ռիչարդ Ֆրանցի Վալտեր
 23.09.1917 - ? – գեներալ-մայոր Պյոտր Նիկիտայի Բուրով

Տես նաև
 Առաջին համաշխարհային պատերազմում ռուսական բանակների ցուցակ
 Առաջին համաշխարհային պատերազմում ռուսական բանակների ցանկ
 :en:List of Russian armies in World War I

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Залесский К. А. Кто был кто в Первой мировой войне, 2003

Առաջին համաշխարհային պատերազմ