Հաբլի հաստատուն

Հաբլի հաստատուն, Հաբլի օրենքի մեջ մտնող հաստատունը, որը կապում է մինչև արտագալակտիկական օբյեկտը (գալակտիկաներ, քվազարներ) եղած հեռավորությունը նրա հեռացման արագության հետ։ Սովորաբար նշանակվում է  տառով։ Ունի ժամանակին հակադարձ չափողականություն ( ≈ 2,2 վ−1), բայց սովորաբար արտահայտվում է կմ/վ/մեգապարսեկներով։

Մեծությունը 
Հաբլի հաստատունի ամենահուսալի գնահատականը 2013 թվականին եղել է ։ 2016 թվականին այս գնահատականը ճշգրտվել է մինչև  ։ Այսպիսով, ներկա շրջանում  հեռավորությամբ բաժանված երկու գալակտիկաների միջինում իրարից հեռանում են  արագությամբ։ Ընդարձակվող տիեզերքի մոդելում Հաբլի հաստատունը փոխվում է ժամանակի ընթացքում, սակայն «հաստատուն» տերմինն արդարացված է նրանով, որ ժամանակի յուրաքանչյուր տրված պահին Տիեզերքի բոլոր կետերում Հաբլի հաստատունը նույնն է։
Տիեզերքի տարիքը Լամբդա-CDM մոդելի շրջանակներում մոտ  կամ  է։

Պետք է նշել, որ տարբեր եղանակներով չափումները որոշ չափով տարբեր արժեքներ են տալիս Հաբլի հաստատունի համար։ Վերը նշված արժեքները ստացվել են «Պլանկ» տիեզերական աստղադիտարանում արված  մնացորդային ճառագայթման պարամետրերի չափումների օգնությամբ։ 2016 թվականին հրապարակված Հաբլի հաստատունի «տեղային» (մինչև  սահմաններում) չափումները, որ ստացվել էին «Հաբլ» աստղադիտակով,  գալակտիկաներում դիտվող ցեֆեիդների լուսատվությամբ  մինչև գալակտիկաները եղած հեռավորությունը հաշվելու միջոցով, տալիս են , ինչը  (7-8 %-ով) ավելի մեծ է, քան որոշվել է մնացորդային ճառագայթման պարամետրերով։ ։ Այս գնահատականների անհամաձայնության պատճառներն առայժմ հայտնի չեն։

Ածանցյալ հաստատուններ 
Հաբլի հաստատունի հակադարձ մեծությունը (Հաբլի ժամանակ ) ունի տվյալ պահին տիեզերքի ընդլայնման բնութագրիչ ժամանակի իմաստը։Հաբլի հաստատունի ժամանակակից արժեքի համար, որը հավասար է  (կամ ), Հաբլի ժամանակը հավասար է  (կամ )։ Հաճախ օգտագործում են նաև ևս մի ածանցյալ հաստատուն՝  Հաբլի հեռավորությունը, որը հավասար է Հաբլի ժամանակի և լույսի արագության արտադրյալին. ։ Հաբլի հաստատունի վերը բերված արժեքի համար Հաբլի հեռավորությունը հավասար է  կամ ։

Երբեմն բանաձևերում օգտագործում են Հաբլի չափողականություն չունեցող հաստատունը՝ չափողականություն չունեցող հաստատունը փոխարինելով նրա և ինչ-որ մեծության հարաբերությամբ, օրինակ՝   կամ  ՝ նշանակելով համապատասխանաբար  կամ  ։

Ծանոթագրություններ 

Տիեզերագիտություն
Ֆիզիկական հաստատուններ
Աստղաֆիզիկա