Մոնղոլական պուտ

«Մոնղոլական պուտ», սրբոսկրի շրջանում, ավելի հազվադեպ նստատեղի կամ ազդրի վրա հանդիպող մաշկի կապտավուն գունավորում, որը պայմանավորված է  մելանին գունանյութի՝ մաշկի շերտի  միացնող հյուսվածքի վրա  տարածման հետևանքով։ Անվանումը կապված է նրա հետ, որ այդպիսի պուտերն առաջին անգամ նկարագրվել են մոնղոլ նորածինների մոտ, չնայած դրանք հանդիպում են նաև այլ ռասայի երեխաների մոտ։

Նկարագիր 
«Մոնղոլական պուտը» ծննդյան պահից անմիջապես հետո տեղային փռվածքի ձևով հստակ երևում է։ Անցնում են  12—24-րդ ամսում, բացառիկ դեպքերում թույլ տեսքով մնում են մեծերի մոտ։ Հայտնվում են սրբոսկրի շրջանում, ունենում են կանաչա–կապտա–սևավուն գունավորում։  «Մոնղոլական պուտը»  կարող է ունենալ փոքր մանրադրամից մինչև 6—10 սմ տրամագիծ։

Տարածում 
Այն 90 % հանդիպում է  մինչև մեկ տարեկան մոնղոլ երեխաների մոտ, սակայն մինչև 10 տարեկան այդ պուտերը մնում են միայն 6 %-ի մոտ։  «Մոնղոլական պուտերը» շատ հազվադեպ հանդիպում են նաև Եվրոպայում,  (օրինակ Բուլղարիայում՝ 0,6 %)։  Տարածված են չինացիների, կորեացիների, ճապոնացիների, վիետնամցիների, ղազախների, ղրղզների, ինդոնեզիացիների, այների, էսկիմոսների և Հյուսիսային Ամերիկայի հնդիկների, ինչպես նաև մոնղոլական ծագման ռուսների՝ յակուտների, բուրիատների, կալմիկների, տուվինների, խակասների  մոտ։ Մոնղոլական պուտը հաճախ (մինչև 80%) հանդիպում է հյուսիսային նեգրոիդ ռասայի մոտ, բայց նրանց մոտ դա քիչ նկատելի է՝ վերնամաշկի մուգ գունանյութի պատճառով։

Բուժում
Բուժում չի պահանջվում։ Մոնղոլական պուտը համարվում է ի ծնե բարորակ  հետք և  մեծ մասամբ անհետանում է մինչև չափահասության տարիքը։ Մոնղոլական պուտի համար ոչ մի դեպք չի արձանագրվել, որի դեպքում այն վերածվի չարորակ գոյացության։

Դիցաբանության մեջ
Մոնղոլների շրջանում այդ նշանն ընդունված է համարել «Չինգիզ խանի պուտ»։ Բուրիատները մոնղոլական պուտն անվանում են  «Մենգեի» պուտ, և հավատում էին, որ ինչքան մեծ է պուտը, այնքան երեխան երկնային պահապանի կողմից ավելի օրհնված է։ Կիրգիզների հավատալիքների համաձայն՝ Ումայ–էնե աստվածուհին կսմթում է  երեխայի պոչուկից, դրանով հասկացնելով, որ նա ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է  չարից պաշտպանված։  Ույգուրներն այն անվանում են դիպուկ Թենգրա՝ երկրի աստված, որը նույնպես օրհնում է նորածիններին։ Այլ թուրքական ժողովուրդների մոտ  Թենգրայի կամ Ումայ–էնեի աստվածություններն իրենք են օգնում նորածիններին՝ կատարելու առաջին  շնչառությունը՝ կսմթելով նրանց նստատեղից, յակուտների մոտ այդ դերն իրականացնում է  աստվածուհին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Լ․ Ե․ Էթինգեն։ Ինչով է տղամարդը տարբերվում կնոջից․  Հարաբերական անատոմիայի ուրվագիծը։ — Մ.: ԱՍՏ-Պրեսս, 2012. — էջ 318. ISBN 978-5-462-01302-7.

Մարդաբանություն
Ասիայի էթնիկ խմբեր
Բնածին մաշկային անոմալիաներ