Ափանայ մզկիթ

Ափանայ մզկիթ (, Ազատաբնակների երկրորդ ավան, Բայսկայա, Քարանձավային), մզկիթ Կազանում, թաթարական կրոնական ճարտարապետության հուշարձան։ Գտնվում է Ստարո-Թաթարսկի ազատաբնակների ավանում։

Ճարտարապետություն  
Կառուցվել է 1768-1771 թվականներին վաճառական Յակուբ Սուլթանհալեևի միջոցներով, երբ Կազանի մուսուլմանական համայնքի ղեկավարները կայսրուհի Եկատերինա II-ից թույլտվություն են ստացել կառուցելու երկու քարե մզկիթներ կայսրուհի Աննա Յոհանովնայի հրամանով ավերված և այրված մզկիթի փոխարեն։

Ստուգաբանություն 
Մզկիթն իր անունը ստացել է առևտրականներ Ապանաևների անունից, որոնք բնակվել են մահալում։ Սրա հետ է կապված նաև մզկիթի մեկ այլ անուն` «Բայսկայա» () հետ։ «Քարանձավային» անունը (), հավանաբար, կապված է բլուրոտ ռելիեֆի և կտրուկ ափի հարևանության հետ։

Ճարտարապետական ոճ 
Շենքի արտաքին տեսքում նկատելի են ռուսական «մոսկովյան» բարոկկոյի և թաթարական դեկորատիվ արվեստի տարրեր։ Ճարտարապետն անհայտ է։ Սկզբում մզկիթն ուներ մեկ սրահ՝ ութանկյունային մինարեթով։ 1872 թվականին ճարտարապետ Պ. Ի. Ռոմանովի նախագծով շենքի հյուսիսային մասից մզկիթին կցվել է երկհարկանի կառույց՝ բնօրինակ կառույցի ոճով։ 1882 թվականին մզկիթի շուրջ կառուցվել է աղյուսե պատ, որի վրա կառուցվել է մեկ հարկանի կրպակ։ 1887 թվականին կրպակն ընդլայնվել է, կառուցվել է երկրորդ հարկ։

Պատմություն
Մզկիթը փակվել է 1930 թվականի փետրվարի 6-ին Թաթարստանի նախագահության հրամանով։ Խորհրդային տարիներին մզկիթը, սրահները քանդվել են, իսկ ներքին տարածքը բաժանվել է երեք հարկերի։ Շենքում տեղակայվել է մանկապարտեզ։ 1995 թվականին շենքը հանձնվել է «Մուհամադիա» մեդրեսին։ 2007-2011 թվականներին իրականացվել է վերակառուցում։

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք

Աղբյուրներ 
 Салихов Р. Р., Хайрутдинов Р. Р. Исторические мечети Казани. — Казань, 2005.
 Салихов Р. Р., Хайрутдинов Р. Р. Республика Татарстан: Памятники истории и культуры татарского народа (конец XVIII-начало XX веков). Казань, 1995.

Կազանի մզկիթներ
Թաթարական ճարտարապետություն
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն