Քրիստոնեության ընդունումը Բոհեմիայում

Քրիստոնեության ընդունումը Բոհեմիայում, 9-րդ դարի վերջերին Բոհեմիայում քրիստոնեական գաղափարական ուսմունքի տարածումն ու հետագայում ընդունումը որպես պետական կրոն։ Ինչպես ավատատիրական հարաբերություններով զարգացող մյուս նորաստեղծ եվրոպական ազգային պետություններում, այնպես էլ Բոհեմիայում (ի սկզբանե՝ Բոհեմիայի իշխանություն և ապա՝ թագավորություն), նոր կրոնի ընդունումը մեծապես պայմանավորված էր պետական համակարգի ամրապնդման և ֆեոդալական խռովությունների ճնշման ձգտումով։ Մյուս դասային միապետությունների օրինակով, Բոհեմիայում ևս արտահայտված էր ավատատիրական աստիճանակարգությունը և դա է պատճառը, որ քրիստոնեությունը՝ որպես նոր կրոն, ի սկզբանե տարածում է գտնվում արքունի վերնախավի շրջանում։

Բոհեմիայի (ավելի ընդգրկուն իմաստով՝ չեխական հողերի) քրիստոնեացման գործընթացը սկսվում է 9-րդ դարի վերջին տասնամյակում՝ 884 թվականին՝ Բոհեմիայի իշխան Բորժիվոյ I-ի մկրտությամբ։ Նախորդ տասնամյակում քրիստոնեական ուսմունքը Չեխիայում տարածվել էր «սլավոնական առաքյալների»՝ բյուզանդացի միսիոներներ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի ջանքերով։ Սկզբնական շրջանում գաղափարական առումով Բոհեմիայի քրիստոնեական ծեսը հարում էր արևելաքրիստոնեական ուղղափառ եկեղեցու (ավելի կոնկրետ՝ ռուս ուղղափառության) հանդիսակարգերին։ Հետագայում՝ արևմտաեվրոպական ազդեցությամբ և աշխարհաքաղաքական իրողություններով պայմանավորված, Բոհեմիայի եկեղեցին ընդունում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հավատքի շեշտադրումներն ու առանձնահատկությունները։ Արդյունքում՝ սկսվում են բոհեմների շարունակական բախումները չեխական հողերում բնակվող կաթոլիկ մորավների հետ։ 895 թվականին Պրահայի թեմն անցնում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու Ռեգենսբուրգյան եպիսկոպոսների նստավայրի առաջնորդության սահմաններում։ 973 թվականին Պրահայում հիմնվում է առանձին եպիսկոպոսարան։

10-րդ դարում չեխական կաթոլիկ եկեղեցու շարքերն են համարում առաջին տեղական սրբերը․ դրանք էին Բորժիվոյ իշխանի կինը՝ Լյուդմիլա Չեխը, վերջինիս թոռ Սուրբ Վացլավը, ինչպես նաև Բոհեմիայի եպիսկոպոս Ադալբերտ Պրահացին։ Սուրբ Վացլավի (աշխարհիկ անունով՝ Բոհեմիայի իշխան Վացլավ I-ը) ավարտին է հասցնում չեխական հողերի քրիստոնեացման գործընթացը՝ այն դարձնելով Բոհեմիայի թագավորության գրեթե ամբողջ բնակչության կողմից դավանվող կրոն։ Բոհեմիայի իշխան Բոլեսլավի դուստրը՝ Դոմբրուվկան, ամուսնանում է հարևան երկրի արքա Միեշկո I-ի հետ, ում էլ բախտ է վիճակվում դառնալ Լեհաստանի առաջին քրիստոնյա արքան։ 11-րդ դարի սկզբնին Բոհեմիան Չեխիայի միավորման իղձով համակված ռազմակալում է մորավների հողերը՝ վերջիններիս պարտադրելով կաթոլիկությունը։

Տես նաև 

 Քրիստոնեության ընդունումը Կիևյան Ռուսիայում
 Քրիստոնեության ընդունումը Լեհաստանում

Ծանոթագրություններ 

Եվրոպայի քրիստոնեացում
Չեխիայի պատմություն
Բոհեմիա
884