Վոլեյբոլ մարզաձևը Օլիմպիական խաղերում

Վոլեյբոլի մրցումները առաջին անգամ Ամառային Օլիմպիական խաղերում ընդգրկվել է 1964 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ, որը  կայացել է Տոկիոյում։ Եվ այդ օրվանից սկսած մարզաձևը ընդգրկված է Խաղերի ծրագրում։

Պատմություն և մրցման համակարգ 

Վոլեյբոլը, որպես Օլիմպիական սպորտաձև Խաղերի ծրագրում ընդգրկվել է  Միջազգային Օլիմպիական կոմիտեի 53-րդ նստաշարջանի որոշմամբ, որը տեղի է ունեցել 1957 թվականին՝ Սոֆիայում։ Այդ ժամանակ վոլեյբոլի միջազգային ֆեդերացիան (FIVB) իր մեջ միավորում էր 115 ազ
գային ֆեդերացիաներ։ Այնումամենայնիվ, 1960 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում, որը  կայացել է Հռոմում։ Վոլեյբոլ մարզաձևը  չընդգրկվեց ամառային Օլիմպիական խաղերում, քանի որ փոխել խաղերի ծարգիրը և օրացույցային մրցույթները  հնրարավոր չէր։
Առաջին անգամ օլիմպիական մրցումներում մասնակցել են  կանանց՝ 6 և  տղամարդկանց՝ 10 թիմեր, հետագայում թիմերի քանակը ավելացել է, ինչը հանգեցրել է ձևաչափի փոփոխութ
յան  օլիմպիական մրցաշարում։  1964 և 1968 թվականների Խաղերում մրցումները անցկացվում էր շրջանաձև, իսկ 1972 թվականից սկսած  ներկայացվեց մրցախաղից դուրս մնալու կարգը(պլեյ-օֆֆ, կամ օլիմպիական համակարգ)։

1996 թվականից սկսած օլիմպիական մրցաշարում  մասնակիցների թիվը աճել է մինչև տասներկուսի  և Խաղերում ներ դրվեց նոր որակավորման համակարգ։ Հիմք ընդունելով նախորդ Խաղերի՝  Աշխարհի գավաթի խաղարկության հանրագումարի արդյունքները, ներդրվեց նաև մայրցամաքային և համաշխարհային որակավորում։

Օլիմպիական մրցաշարը տղամարդկանց և կանանց թիմերի համար անցկացվում է ընդհանուր ծրագիրով, որը նախատեսում է խաղերի անցկացում օրընդմեջ երկու փուլով. սկզբից մրցման մասնակիցները խաղում են շրջանաձև համակարգով՝ երկու խմբերով (Ա և Բ), այնուհետև խմբերում 1-4-րդ տեղերը գրաված թիմերը խաղում են դուրս մնալու համակարգով՝ քառորդ եզրափակչով։  Օլիմպիական խաղերը անցկացվում է դասակարգված մրցաշարով.  քառորդ եզրափակչում  5-րդ տեղ գրաված  թիմը, Ա և Բ խմբերում դասակարգվում է 9-րդ տեղում,
խմբային էտապի աուտսայները դասակարգվում են 11-րդ տեղում։

1992 թվականի Օիմպիական խաղերում, որը կայացել է Բարսելոնայում ծովափնյա վոլեյբոլը, այն ներկայացվեց որպես ցուցադրական մարզաձև, Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի 101-րդ նստաշրջանում՝ Մոնթե Կառլոյում, որը կայացել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ Այն ճանաչվեց է որպես օլիմպիական մարզաձև և  1996 թվականի Օլիմպիական խաղերում՝ Ատլանտայում ընդգրկվեց մրցույթային ծրագրում։ Տղամարդկանց և կանանց մրցաշարերը  իրականացվել միաժամանակ։

Ինչպես դասական վոլեյբոլում, ծավափնյա վոլեյբոլի մրցաշարը անցկացվում է խմբային փուլով և օլիմպիական համակարգով։  Մասնակցում են 24 թիմ ( նույն երկրից ոչ ավելի քան երկու թիմ), որոնց թվին է պատկանում  նաև հյուընկալող երկիրը՝ պաշտոնակատար աշխարհի չեմպիոնը (սկսած  2015 թվականից), Միջազգային վոլեյբոլի ֆեդերացիայի ռեյտինգային 15 լիդերներ, 5 Մայրցամաքային գավաթի հաղթանակող և  Աշխարհի գավաթի 2  հաղթանակած թիմերը՝ եզրափակչում։

Մրցույթի հաղթողներ

Վոլեյբոլ

Տղամարդիկ

Կանայք

Ծովափնյա վոլեյբոլ

Տղամարդիկ

Կանայք

Մեդալների հաշվարկ

Երկրներ

Վոլեյբոլ

Տղամարդիկ

Կանայք

Ծովափնյա վոլեյբոլ

Տղամարդիկ

Կանայք

Գրականություն 
Булдакова Л. С., Никитин Л. П. Шесть в защите — шесть в нападении. Волейбол на Олимпиадах. — М.: Советская Россия, 1979. — 112 с.

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Վոլեյբոլ մարզաձևի հաղթողների ցանկը Օլիմպիական խաղերում

Արտաքին հղումներ 
 Волейбол  и пляжный волейбол  на Олимпийских играх