Դժոխք (Աստվածային կատակերգություն)

«Աստվածային կատակերգություն» ստեղծագործության մեջ Դանթեն կառուցում է կաթոլիկ քրիստոնեության անդրշիրիմյան աշխարհը, ներկայացնելով այն ինը շրջանակների տեսքով, որոնք շրջապատել էին սառույցի մեջ գտնվող Լյուցիֆերին։

Ստեղծելով դժոխքի (Դժոխք, XI, 16-66), կերպարը Դանթեն ընդօրինակում է Արիստոտելին, ով իր «Նիկոմահովայի էթիկա» (գիրք VII, գլուխ I) ստեղծագործության առաջին գլուխը  վերաբերում է անհամբերության մեղքերին, երկրորդ գլուխը՝  բռնության մեղքերին, երրորդ գլուխը՝ խաբեության մեղքերին։ Դանթեի մոտ 2-րդ  և 5-րդ  շրջաները անհամբերների մասին են, 7-րդ շրջանը բռնապետների մասին է,  8-ից 9-ը խաբեբաների (ութերորդը ուղղակի խաբեբների, իննը դավաճանների)։ Այսպիսի ձևով ինչքան մեղքը նյութական է, այնքան այն ներողամիտ է կամ թույլատրելի։

Սյուժե 
Ներածական երգում Դանթեն պատմում է, թե ինքը ինչպես է հասել կյանքի ճանապարհի կեսին, մոլորվել մութ անտառում, և թե ինչպես բանաստեղծ Վերգիլիոսը իրեն առաջարկել է ճանապարհորդություն կատարել անդրշիրիմյան աշխարհում։ Իմանալով, որ Վերգիլիոսին ուղարկել է Բեատրիսը (Դանթեի սիրեցյալը), Դանթեն առանց մտածելու որոշում է ենթարկվել բանաստեղծին։
Անցնելով դժոխքի նախաշեմը, որը բնակեցված էր թշվառ հոգիներով և անվճռական մարդկանցով, նրանք հայտնվում են դժոխքի առաջին շրջանում, որը կորչվում էր լիմբ (А., IV, 25-151), որտեղ բնակվում են նրանց հոգիները, ովքեր չէին կարողացել ճանաչել «իսկական աստծուն»։ Այստեղ Դանթեն տեսնում է անտիկ մշակույթի կարկառուն ներկայացուցիչների՝ Արիստոտելին, Եվրիպիդեսին, Հուլիոս կեսարին։ Հաջորդ շրջանը (դժոխքը ունի հսկա ձագարի տեսք, որը բաղկացած է համակենտրոն շրջանակներից և նեղ վերջավորությունից, որը հասնում է երկրի կենտրոն) այն լցված է այն մարդկանց հոգիներով, ովքեր մի ժամանակ տրվել են անսանձ կրքերին։ Վայրի մրրիկի շուրջը Դանթեն տեսնում է Ֆրանչեսկա դե Ռիմինին և նրա սիրելի Պաուլոին, ովքեր զոհվել էին արգելված սիրո համար (միմյանց սիրելու համար)։ Երբ Դանթեն Վերգիլիոսի ուղեկցությամբ իջնում էր ավելի խորը ու խորը և ականատես էր լինում շատակերների տանջանքներին, ովքեր ստիպված էին տանջվել անձրևից և կարկուտից, և առանց հոգնելու ճահիճում խրվելով քարշ էին տալիս հսկա քարեր։ Նրանց հետևում  էին հավերժական կրակը գրկած հերետիկոսներն ու երեսիարխները (նրաց հետևից  Ֆրիդրիխ II, Անաստաս II պապը) բռնապետներն ու մարդասպաները, ովքեր լողում էին եռացող արյան գետի մեջ, ինքնասպաները վերածվում էին բույսերի, աստված անհարգողները և բռնավորները ընկնող կրակից այրվում էին։ Վերջապես Դանթեն մտնում է դժոխքի վերջին 9 շրջանը, որը նախատեսված է ամենադաժան հանցագործների համար։ Այնտեղ տիրում էին դավաճանները նրանցից ամենամեծերը-Հուդան, Բրուտոսը և Կասիոսը, որոնց իր երեք երախներով խժռում էր Լյուցիֆերը, ով ամպստամբել էր հրեշտակների աստծու վրա, որպես չարի թագավոր։ Սարսափելի Լյուցիֆերի նկարագրությամբ ավարտվում է պոեմի առաջին մասի ներածական երգը։

Կառուցվածք 
Մուտքից առաջ՝ խղճուկ հոգիները, որանք իրենց կյանքում չեն կատարել ո՛չ բարություն ո՛չ չարություն, այդ թվում  հրեշտակները, որոնք իրենց կյանքում չեն առնչվել ո՛չ սատանաների, ո՛չ աստծու հետ։

Տես նաև 
 Դժոխք
 Մահացու մեղք
 Դրախտ (Աստվածային կատակերգություն)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Դանթե, դժոխքի ինը շրջանները

Աստվածային կատակերգություն
Դժոխք
Դանթե