Մուստանգ

Մուստանգ (),  վայրիացած տնային ձի։ Մուստանգը  տարածված էր Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների տափաստաններում։ Այն անցյալում որսի օբյեկտ էր (միս, կաշի)։ Գրեթե ոչնչացվել է։

Անվանման ծագումը
"Mustang" բառը ծագում է իսպանական «mestengo» (օգտագործվում է Մեքսիկայում), «mesteño» կամ «mostrenco» բառերից, որոնք օգտագործում են թափառող անասուններին անվանելու համար։ Երբեմն դրանց անվանում են գիտական՝ Equus caballus ferus կամ Equus ferus caballus անվանումներով, որն առավել սազական է ձիերի ոչնչացած նախնի տարպանայի համար, այլ ոչ՝ վայրիացած ձիերի։

Պատմությունը
Մուստանգը ծագում է XVI դարում Եվրոպայից բերված տնային ձիուց։ Ձիերից շատերը տարբեր պատճառներով փախչում էին մարդկանցից, որոշները մարտում կորցնելով հեծյալին՝ վայրիանում։ Սիու հնդկացիներն առաջին անգամ տեսնելով ձիուն, չհասկացան, թե դա ինչ կենդանի է և դրան անվանեցին «մեծ շուն»,սակայն ավելի ուշ հասկացան,որ այն արագավազ և հավատարիմ կենդանի է։

XIX դարում վայրիացած ձիերը մեծ թիվ էին կազմում Արգենտինայում եւ Պարագվայում։ XX դարի սկզբին հյուսիսամերիկյան տափաստաններում կար մոտ 2 մլն մուստանգ։

Մուստանգներն արվեստում
Մուստանգը  և մուստանգավարը Մայն Ռիդի «Անգլուխ ձիավորը» (1865) վեպի հերոսներն են։ Գիրքը բազմիցս էկրանավորվել է։

Նյու Մեքսիկո նահանգում վայրիացած ձիու մասին գիրք է գրել Էռնեստ Սեթըն-Թոմփսընը, որը վերնագրել է «Վայրի մուստանգը» (անգ. «The pacing Mustang», 1930 թ.), որի հիման վրա նկարահանվել համանուն խորհրդային ֆիլմը (1975)։

Կիգեր-մուստանգ ցեղատեսակի ձիու մասին ԱՄՆ-ում նկարահանվել է «Spirit: Stallion of the Cimarron» լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը (2002)։

1890-1900-ական թթ. մուստանգների պահպանության մասին է պատմում 2004 թ. ռեժիսոր Ջո Ջոնսթոնի նկարահանած «Իդալգո» ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ

Ձիեր ըստ տեսակի