Մերի Փոփինս

Մերի Փոփինս (), մանկական գրող Պամելա Թրևերսի հեքիաթ-վիպակի հերոսուհին, դայակ-կախարդուհի, որը դաստիարակում էր լոնդոնյան մի ընտանիքի երեխաներին։ Մերի Փոփինսի մասին գրքերը, որոնցից առաջինը լույս է տեսել 1934 թվականին, մեծ ժողովրդականություն են վայելում ինչպես անգլալեզու, այնպես էլ մյուս երկրներում։

Թրևերսի գրքերի հիման վրա նկարահանվել է 2 ֆիլմ՝ և՛ ԱՄՆ-ում, և՛ ԽՍՀՄ-ում։ Դրանցից մեկում միատեղված են կենդանի դերասաններ ու անիմացիա, իսկ մյուսը նկարահանվել է ԽՍՀՄ հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման պետական կոմիտեի հրամանով։

Սյուժե 
Կախարդական դայակի մասին պատմող գրքի առաջին մասն սկսվում է Բենքս ընտանիքի չկարգավորված կյանքի նկարագրությամբ. ընտանիքի անհաջողակ ղեկավարը կնոջ հետ չէր կարողանում պատշաճ կերպով հոգ տանել երեխաների մասին։ Բենքսերը մեկը մյուսի հետևից փոխում են դայակներին, բայց այդ փորձերն անհաջողությամբ են ավարտվում, մինչև որ տան պատասխանատու պաշտոնն զբաղեցնում է վճռական շարժուձևերով, երիտասարդ ու խորհրդավոր տիկինը։

Հերոսուհու կերպար 
Պամելա Թրևերսն ստեղծել է «իդեալական դայակի» կերպար։ Մերի Փոփինսը մի փոքր յուրատեսակ արտաքինով երիտասարդ կին էր («Անծանոթ կինը նիհար էր, մեծ ձեռքերով ու ոտքերով և բավական մանր, սուր կապույտ աչքերով»)։ Նա աչքի էր ընկնում ճշտապահությամբ ու հրաշալի շարժուձևերով, Մերի Փոփինսի կոշիկները միշտ փայլեցված էին, գոգնոցն օսլայված էր, նրանից բուրում էր «Արևայրուք» օճառի բույր։ Հերոսուհու ողջ ունեցվածքը կազմում էին անձրևանոցն ու գորգե (գոբելենի) մեծ պայուսակը։ Նա կարողանում էր արկածներ հորինել ոչնչից՝ ամենասովորական առարկաներից ու ամենասովորական պայմաններում, ինչն ստիպում էր մտածել նրա մոգական ծագման մասին։ Իր սաներին Մերի Փոփինսը սովորեցնում է կյանքում ամենակարևոր 2 բան՝ սովորական իրերում հեքիաթայինը տեսնելու ունակություն և չվախենալ ցանկացած փոփոխությունից։ Այս ամենի հետ միաժամանակ նա իր ծառայությունների դիմաց խնդրում է նվազագույն վարձատրություն։ Մերին իր անձնական գաղտնիքները. նա ուներ կախարդական ունակություններով օժտված անհամար հարազատներ, ընկերություն էր անում ծեր տիկին Կորրի հետ և սառնասիրտ չէր նկարիչ Բերտի նկատմամբ։

Մերի Փոփինսը տեղից տեղ էր շարժվում շատ յուրօրինակ ձևով՝ քամու միջոցով, որը լեգենդար դայակն անվանում էր «փոփոխական քամի».
«Կերպարանքը, քամու հարվածների տակ կռանալով ու օրորվելով, բացեց դռնակը, և երեխաները տեսան, որ նա կին է։ Մի ձեռքով նա բռնել էր գլխարկը, մյուսով մեծ պայուսակն էր քաշ տալիս։ Եվ հանկարծ Մայքլն ու Ջեյնը չհավատացին իրենց աչքերին. նոր էր կինը պարտեզ մտել, երբ օդ բարձրացավ և թռավ ուղիղ դեպի տուն։ Ըստ երևույթին քամին նրան հասցրել էր դռնակի մոտ, սպասել, մինչև նա կբացեր դռնակը, իսկ հետո բերել հասցրել էր շքամուտքին։ Ամբողջ տունը ցնցվեց, երբ նա վայրէջք կատարեց։» 

Մերի Փոփինսը խիստ էր, և նրա խստությունը, այնուամենայնիվ, նույն հեշտությամբ է ընդունվում ինչպես երեխաների, այնպես էլ նրանց ծնողների կողմից։
«Մայքլն ուղղակի ապշած էր, բայց և այնպես սկսեց բողոքել. «Չեմ ուզում։ Ինձ պետք չէ։ Չեմ խմի։»։ Բայց Մերի Փոփինսը հայացքը չէր կտրում նրանից, և հանկարծ Մայքլն զգաց, որ հնարավոր չէ նայել Մերի Փոփինսին և չենթարկվել նրան։ Նրա մեջ ինչ-որ արտասովոր, տարօրինակ բան կար, որից և՛ սարսափ էիր զգում, և՛ ուրախություն։ Գդալն ավելի մոտեցավ։ Մայքլը խորը հառաչեց, աչքերը փակեց և կուլ տվեց»:

Մերի Փոփինսի մասին գիրք

Հիմնական եռագրություն 
 Մերի Փոփինս (), 1934
 Մերի Փոփինսը վերադառնում է (), 1935
 Մերի Փոփինսը բացում է դուռը (), 1943

Հավելված 
 Մերի Փոփինսն զբոսայգում (), 1952
 Մերի Փոփինսը Ա-ից Ֆ (), 1962
 Մերի Փոփինսը խոհանոցում (), 1975
 Մերի Փոփինսը Բալենու նրբանցքում (), 1982
 Մերի Փոփինսն ու հարևան տունը (), 1988

Մերի Փոփինսն առօրյա կյանքում 
Անգլիացի հայտնի դայակի անունը գործածվում է նաև որպես հասարակ անուն։ Ավանդաբար այդպես են անվանում լավ դայակներին ու դաստիարակներին, քանի որ, չնայած արտաքին կեղծ խստությանը, խստաբարոյությանն ու ինքնահավանությանը, Մերի Փոփինսը շատ բարի և քնքուշ սիրտ ու հոգի ունեցող կին է՝ պատրաստ ներելու իր սաների չնչին, ոչ լուրջ սխալները։ Մերին անկեղծորեն սիրում է իր սաներին, հոգ տանում նրանց մասին և անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է «սարի պես կանգնել» նրանց մեջքին (ինչը հստակ երևում է «Մերի Փոփինսը վերադառնում է» գրքի «Միսս Էնդրյուի արտույտը» գլխում)։ Պամելա Թրևերսի գրքի հերոսուհու անունով են կոչվել դայակ վարձելու ծառայություններ ու գործակալություններ, դաստիարակների մրցույթներ, մանկական զվարճանքի համալիրներ, հրուշակարան և սրճարան, կանացի նորաձև հագուստի ապրանքանիշ և հագուստի ոճ։

Մերի Փոփինսի մասին վիպակի էկրանավորումներ 

 Առաջին էկրանավորումը CBS ստուդիայի հեռուստաբեմադրությունն է (1949 թվական), որը ներկայացվել է Studio One հաղորդաշարի շրջանակներում։ Գլխավոր դերակատարը եղել է Մերի Ուիքսը, Է. Գ. Մարշալը խաղացել է պարոն Բենքսի դերը, «Լեսսի» սերիալի ապագա աստղ Թոմմի ռետտինգը՝ Մայքլի դերը, Դեյվիդ Օպատոշուն՝ Բերտայի դերը։
 «Մերի Փոփինս» – 1964 թվականի ամերիկյան մյուզիքլ։ Մերի Փոփինսի դերակատարը Ջուլի Էնդրյուսն է։ 
 «Մերի Փոփինս, ցտեսություն» – 1983 թվականի խորհրդային ֆիլմ։ Մերի Փոփինսի դերը խաղացել է Նատալյա Անդրեյչենկոն։
 «Մերի Փոփինսը վերադառնում է» – Walt Disney Pictures ամերիկյան կինոընկերության ապագա մյուզիքլը։ Այն 1964 թվականի օրիգինալ ֆիլմի շարունակությունն է։ Էմիլի Բլանտը կկատարի Մերի Փոփինսի դերը։ Ֆիլմը կթողարկվի 2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։

Թատերական ներկայացումներ 
 Մ. Երմոլովայի անվան թատրոնում Պամելա Թրևերսի գրքի մոտիվներով բեմադրվել է ներկայացում։ Սցենարիստը Բորիս Զախոդերն է։ Ներկայացման պրեմիերան տեղի է ունեցել 1976 թվականին։
 «Մերի Փոփինս» հայտնի ռադիոհաղորդման մեջ, որը թարգմանել և բեմադրել է Բորիս Զախոդերը, Մերի Փոփինսը խոսում է Ռինա Զելենայայի ձայնով։
 «Մերի Փոփինսի» մասին ստեղծագործությունը նոր մեկնաբանությամբ ներկայացվել է Մոսկվայի Լուսնի թատրոնում։ Ռեժիսորը Սերգեյ Պրոխանովն է, Մերի Փոփինսի դերակատարը՝ Վալերիա Լանսկայան։
 «Նոր տարին Մերի Փոփինսի հետ» կրկեսային ծրագիրը Մոսկվայի Յուրի Նիկուլինի անվան կրկեսում։
 Սանկտ Պետերբուրգի «Սև գետակի համար» թատրոնի «Ողջո՛ւյն, Մերի Փոփինս» ներկայացումը 2011 թվականին դարձել է «Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ. մանկական» փառատոնի դափնեկիր։
 Մոսկվայի պատանի հանդիսատեսի մարզային պետական թատրոնում Նոննա Գրիշաևայի ղեկավարությամբ 2014 թվականի դեկտեմբերին կայացել է «Լեդի Կատարելություն» երաժշտական ներկայացման պրեմիերան, բեմադրությունը՝ Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ Միխայիլ Բորիսովի։

Մյուզիքլներ 
 «Mary Poppins» անգլիական մյուզիքլ – 2005 թվականին 5 անգամ դարձել է տարբեր մրցանակների դափնեկիր։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2005 թվականի մարտին։ Պրեմիերային մասնակցել է տնային դաստիարակչուհու առաջին դերակատար Ջուլի Էնդրյուսը։ Մյուզիքլը լոնդոնյան բեմերում ցուցադրվել է մինչև 2008 թվականի հունվարը։
 «Կարամբոլ» մանկական երաժշտական թատրոնի (Սանկտ Պետերբուրգ) բեմադրությամբ Մաքսիմ Դունաևսկու «Մերի Փոփինս, ցտեսություն» մյուզիքլը 2004 թվականին առաջադրվել է Ոսկե դիմակ մրցանակաբաշխությանը։ Բեմադրող ռեժիսորն է Լեոնիդ Կվինիխիձեն։
 2006 թվականին Պամելա Թրևերսի ստեղծագործությունների հիման վրա բրոդվեյյան մյուզիքլ է բեմադրվել New Amsterdam Theatre բեմում։ 2619 ներկայացումներից հետո շոուն փակվել է 2013 թվականի մարտին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Mary Poppins fictitious character at WorldCat
 Մերի Փոփինս 

Ֆիլմերի հերոսներ
Հեքիաթների կերպարներ
1934 հիմնադրումներ
Փոխաբերություններ