Անառակ թութակի վերադարձը

«Անառակ թութակի վերադարձը», սովետական և ռուսական մուլիպլիկացիոն սերիալ։ Այն ստեղծվել է 1984 թվականին ռեժիսոր Վալենտին Կարավայևի և սցենարիստ Ալեքսանդր Կուրլյանդսկիի կողմից։

Սյուժե 
Մուլտիպլիկացիոն սերիալը «մեր օրերի հերոս» թութակ՝ Կեշայի արկածների մասին է։  Բոլոր գործողությունները կատարվում են ռուսական ինչ-որ աբստրակտ քաղաքում և նրա շրջակայքում։ Կեշան ապրում էր դպրոցական Վովայի տանը, սակայն իր տաքարյուն, մեծամիտ բնավորության պատճառով պարբերաբար փախնում էր և անպայմանորեն հայտնվում անհաջողությունների մեջ, բայց վերջիվերջո վերդառնում էր Վովայի մոտ իր մեղքն ընդունելով։ Սերիալի հումորի հիմքում Կեշայի արտասովոր պահվածքն է, և այն մեջբերումները որոնք օգտագործում է թութակը։

Թողարկման ցանկ 
 Անառակ թութակի վերադարձը (1984)
 Անառակ թութակի վերադարձը (երկրորդ թողարկում) (1987)
 Անառակ թութակի վերադարձը (երրորդ թողարկում) (1988)
 Թութակ Կեշայի առավոտը (2002)
 Թութակ Կեշայի նոր արկածները (2005)
 Թութակ Կեշան և Հրեշը (2006)

Ստեղծման պատմություն 
Ըստ առաջին երեք թողարկումների նկարիչ-բեմադրող Անատոլի Սավչենկոի ռեժիսոր Վալենտին Կարավայևը նկատում է ճաղաշարին նստած ճնճղուկների երամիկ, իսկ նրանց կենտրոնում փոքրիկ թութակ, որը ճնճղուկներին շատ ակտիվ ինչ-որ բան էր «պատմում»։ Վալենտինը սրանից տպավորվում է և սկսում է երևակայել, թե որտեղից է հայտնվել այդ թութակը, մոլորվել է, թե փախել է տնից։ Իր մտահաղացմամբ ռեժիսորը կիսվում է դրմատուրգ Կուրլյանդսկիի հետ, և նրանք միասին գրում են սցենար։ Իսկ հետո արդեն Սավչենկոն ստեղծում է Կեշայի կերպարը։

Սերիալի ողջ տոնը տրվել է Վալենտին Կարավայևի կողմից, ով սակայն առաջին թողարկումից հետո սկսել է զբավել այլ նախագծերով։ Այդ պատճառով էլ երկրորդ սերիան նկարել է Ալեքսանդր Դավիդովը, ով այս գործի համար «Նիկա» կինոփռատոնին պրեմիա է ստացել, ինչն էլ հավանաբար ազդել է Կարավայևի վրա և ստիպել է նրան հետ վերադառնալ մուլտֆիլմի երրորդ թողարկման աշխատանքների ժամանակ։

1990-ական թվականների սկզբի տնտեսական ճգնաժամը ստիպեց երկար ժամանակով հետաձգել մուլտֆիլմի չորրորդ թողարկումը, չնայած սցենարը գրված էր։ Ալեքսանդր Կուրլյանդսկին բանակցություններ է վարում գերմանացի կոլեգաների հետ, որպեսիզի 13 մասից բաղկացած մուլտսերիալը ստեղծվի արտասահմանում, բայց նախագիծը չի հաստատվում։

2000-ական թվականներին, արդեն Կարավայևի մահից հետո, Կուրլյանդսկին սերիալի գլխավոր հերոսին վերակենդանացնելու փորձ է անում։ Աշխատանքը կրկին կատարվում է Ալեքսանդր Դավիդովի հետ։ Ստեղծագործական հիմնական անձնակազմը գրեթե ամբողջությամբ փոխվում է։ Բոլոր նոր մուլտֆիլմերն ունենին յուրօրինակ վերնագրեր։ Բանալի է մնում միայն «թութկ Կեշա» բառակապակցությունը։

2017 թվականի մարտին «Սոյուզմուլտֆիլմի» գեղարվեստական խորհրդի անդամ Տատյանա Իլինան բարձրաձայնեց «Կեշան Թաիթիում» լիամետրաժ 3D մուլտֆիլմի ստեղծման պլաների մասին։ Սցենարը գրվել էր Ալեքսանդր Կուրլյանդսկիի կողմից, դեռևս չորս տարի առաջ։ Նույն տարվա հունիսին վարչության նախագահ Յուլիանա Սլաշյովան հաստատեց այս տեղեկությունը։ Նկարահանումները պետք է սկվեին 2018 թվականին, իսկ պրեմիերան նախատեսվում է 2020 թվականին։

Կերպարներ

Թութակ Կեշա  
Կեշան մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսն է, հնչունավորել են՝ Գենադի Խազանովը (առաջին երեք թողարկումները) և Իգոր Խրիստենկոն (հաջորդ թողարկումները)։

Եսակենտրոն, շատ ուշադրություն պահանջող, քմահաճ և ինքնահավան։ Սիրելի զբաղմունքը՝ բացարձակապես տարբեր թեմաներով (դատելով բառապաշարից) հեռուստատեսային ֆիլմերի և հաղոդումների դիտում, քրեական սերիալներից մինչև համերգային ծրագրեր։

 «Խնայդրամարկղը թալանեցին», «Շուրիկ զգույշ եղեք հանցագործը զինված է», «Իսկ մայոր Տոմինն ինձ ասում էր» արտահայտությունները, հավանաբար հղում է «Հետաքննությունը վարում են ԶնաՏոԿի (գիտակները)»-ին,
 «Պանի Մոնիկայի» հիշատակումները, ակնհայտ հղում է ««13 աթոռ» գինետուն» հեռուստահաղորդմանը,
 «Ես ողորմելի, խղճուկ անձնավորություն եմ» արտահայտությունը հղում է Իլյա Իլֆի և Եվգենի Պետրովի «Ոսկե հորթը» վիպակի Պանիկովսկուն,

Վովկա 
Կեշայի տերը։ Հնչունավորել են՝ Մարգարիտա Կարաբելնիկովան (առաջին և երրորդ թողարկումները), Նատալիա Չենչիկը (երկրորդ թողարկումը) և Օլգա Շորոխովան (վերջին թողարկումը)։

Դպրոցական տարիքի տղա։ Մշտապես սովորում է դասեր։ Համբերատար է քմահաճ թութակի հանդեպ։ Հոգ է տանում նրա մասին, ահանգստանում է։ Ամեն կերպ փորձում է ցույց տալ իր սերը Կեշայի հանդեպ։ Հանգիստ է վերաբերում Կեշայի արարմունքներին, ամեն անգամ նրան հերթությամբ ներում և հետ է ընդունում։

Այլ կերպարներ 
Կատու՝ ալարկոտ, վայելուչ, պարծենկոտ, պատվամոլ։ Ապրում է ձեղնահարկում հարուստ տիրոջ հետ։ Նրա կարգախոսն է՝ «Մեզ այստեղ էլ վատ չեն կերակրում»։ Երբեմն հիանում է Կեշայի կարողություններով, երբեմն հակառակը։ Երկրորդ սերիայից սկսած նա կրում է կապույտ ջինս։
 Ագռավ Կլարա՝ տհաս, ֆլեգմատիկ։ Սննդի որոնման համար անընդհատ փորփրում է աղբը։ Ամեն ինչի լավատեսորոն է վերաբերում։ Առավել հաճախ հարգում է Կեշային։ Սիրելի արտահայտությունը՝ մասնավորապես նրա համար, «Սքանչելի է։ Սքանչելի է»։
Շունիկ՝ առաջին անգամ հայտնվել է առաջին թողարկման ժամանակ, Կեշայի վերադառնալուց հետո։ Մուլտֆիլմում գլխավոր դեր չի զբաղեցնում։ Սուբլիմացնում է Վովկայի սերը Կեշայի հանդեպ։
Կոլյա՝ փոքրիկ մոխրագույն ճնճղուկ, միակը ով առաջին թողարկման ժամանակ հասկանում է Կեշային։ Ձմռանը նա մնացել էր սառնամանիքին և Կեշան նրան ապաստարան էր տվել իր գզգզված գլխարկի տակ։ Ի տարբերություն գրքի մուլտֆիլմում նրա անունը չի հիշատակվում։ Ամբողջ սերիալի ընթացքում միայն ծլվլում է, չի արտասանում ոչ մի բառ։
Նոր տեր՝ դաժան պատանի տղա, «ոսկե երիտասարդության» վառ ներկայացուցիչ, ով երկրորդ թողարկման ժամանակ գնել է Կեշային իր իսկ խնդրանքով։ Սակայն նա հոգ չէր խնամում Կեշային, ստիպում էր նրան իր փոխարեն անել բոլոր գործերը։ Ապրում էր հարուստ բնակարանում։
Վասիլի՝ գյուղացի, ով ապրում է «Լուսավոր ճանապարհ» սովտնտեսությունում։  Վրցրել է Կեշային երրորդ սերիայում։ Նա բաց է, ընկերասեր սիրում է արվեստը։ Ներում է թութակի բոլոր տարօրինակությունները, ունի տրակտոր (որը հետո Կեշան խորտակում է), ֆերմա և պատրաստում է «այծի տոտիկներ»։ Համբերատար է։
Յոլկին՝ ոստիկանության սպա։ Հայտնվում է նոր թողարկումներում։

Փաստեր 
 Մուլտֆիլմի սյուժեն մանկական հոգեբանները օգտակործում են դեռահասների հետ կոնֆլիկտային իրավիճակների լուծման համար։
 Թութակ Կեշան դարձել է առևտրային բրենդ, որն ակտիվ շրջանառվում է սեփակնատերերի և կայքահենների կողմից։ Այսպիսով «Акелла» ընկերությունը մուլտֆիլմի մոտիվներով ստեղծել է ուսուցողական խաղերի շարք, այն հիմք է դարձել ներկազարդելու նկարների համար։
 Մուլտֆիլմի հանրաճանաչությունը ստիպեց Կուրլյանդսկիին գիրք գրել, այն ներառում է «Դուք չեք եղել Թաիտիում», «Իսկ մեզ այստեղ էլ վատ չեն կերակրում» և «Հիանալի է» պատմվածքները։
2004 թվականին լույս տեսավ դասագիրք մուլտֆիլմի հերոսների պատկերով։ Կուրլյանդսկին պլանավորել էր «Լոմոնոսովյան  դպրոցի» հետ թողարկել 22 գրքից բաղկացած սերիա 1֊ից 7֊րդ դասարանների բոլոր հիմնական առարկաների համար։

Գրախոսություն 
Քննադատները միաձայն ընդունում են, որ Կեշան հասարակ մուլիպլիկացիոն հերոս չէ։ Նրա կերպարը մանրամասն նկարագրված էր և նախապես մտածված էր այնպես, որ գրավեր հանդիսատեսի համակրանքը։ Ընդ որում մուլտֆիլմը առավել սիրում և գնահատում են մեծահասակները։

Կուրլյանդսկիին անվանում են «հիանալի երևակայություն ունեցող մարդ», մուլտֆիլմը՝ «Անառակ թութակի վերադարձ», ստեղծագործությունը՝ «չհնացող սովետական հումորով և հեգնանքով» Ֆիլմ, որը «արժանի է վերանայվել տասնյակ անգամներ»։

Ըստ Դարիա Պիչորինայի, արկածախնդրության ձգուտումը թութակի մոտ ոչ այլ ինչ է քան «ամենատես և վերահսկող հասարակությունից ազատվելու պատրվակ»։  Այսպիսով Կեշան ուղղակի փորձում է ազատվել հավատարիմ, բայց ձանձրալի Վովկայի խնամքից։

Տես նաև 
 Անառակ թութակի վերադարձը (երկրորդ թողարկում)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Возвращение блудного попугая» на сайте Animator.ru
 «Возвращение блудного попугая» на сайте The Big Cartoon DataBase
 Возвращение блудного попугая – история эгоиста  на сайте Наш Фильм.ру
 Возвращение блудного попугая (фильм, 1984) на сайте Всё о кино.ру

«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով