Էդվարդ Բելամի

Էդվարդ Բելամի (, ), սոցիալիստական հայացքներով ամերիկացի քաղաքական մտածող, ֆանտաստիկ, երևակայական վեպերի հեղինակ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Չիկոպի-Ֆոլս (Մասսաչուսեթս նահանգ) քաղաքում։ Սովորել է Յունիոն քոլեջում, սակայն կրթությունը չի ավարտել։ 18 տարեկան հասակում ճանապարհորդել է Եվրոպայով։ 1871 թվականին աշխատել է լրագրող, սկզբում՝ New York Evening Post թերթում, ապա՝ Springfield Union-ում (1872-1876 թթ.): 1882 թվականին ամուսնացել է Էմմա Ավգուստա Սենդերսոնի հետ (Emma Augusta Sanderson, 12.02.1861 թ.-4.09.1956 թ.), նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ որդին՝ Փոլը (Paul, 1884 թ.—?) և աղջիկը՝ Մերիոնը (Marion, ամուսնացել է Earnshaw, 1886-1978 թթ.): Դրանից հետո աշխատել է թերթում և դարձել է փորձառու գրող։ Բելամին մահացել է տուբերկուլոզից։

«Հայացք անցյալին» 
Բելամին գրել է ավելի քան երեք տասնյակ հեքիաթներ և երեք վեպ։ Ամենամեծ փառքը նրան բերել է 1888 թվականին գրած սոցիալիստական ուտոպիստական «Հայացք անցյալին» ():

Գրքերի գլխավոր հերոսը հիպնոսի ազդեցությամբ լեթարգիական քուն է մտնում Բոսթոնում 19-րդ դարի վերջին և արթնանում 2000 թվականին և պարզում է, որ ԱՄՆ-ի ամբողջ արտադրական հզորությունն արդեն պետական սեփականությունն է և յուրաքանչյուր 21-ից 45 տարեկան երիտասարդ աշխատում է «արդյունաբերական բանակում», բայց պետական ներդրումների հիման վրա ստանում ամեն անհրաժեշտը (վեպում առաջին անգամ հիշատակվում է դեբետային քարտերի և սուպերմարկետների մասին), այդ թվում՝ կացարան։ Ապագայի ֆինանսական և տնտեսական համակարգերը Բելամին անվանել է «ազգայնական», որ չնմանեցնեն այդ ժամանակի սոցիալիստների արմատականության հետ։

Գիրքը ստացել է լայն արձագանք, ԱՄՆ և ուրիշ պետություններում առաջ եկան քաղաքական և սոցիալական շարժումներ, որոնց նպատակն էր գործնական դարձնել վեպում նկարագրվածը։ Այդ քաղաքական շարժերը տևեցին ավելի քան 15 տարի, օրինակ մինչև 1947 թվականը Նիդերլանդներում գոյություն է ունեցել Բելամիի կուսակցությունը։ Վեպը վերահրապարակվել է շատ անգամներ և ընդհանուր հրատարակված վեպերի քանակը մեկ միլիոն տպաքանակ է։
 
1897 թվականին Բելամին գրել է «Հավասարություն» () վեպը, որը «Հայացք անցյալին» վեպի շարունակությունն է, որտեղ նա պատասխանել է առաջին գրքի տարբեր քննադատությունների։

Հետաքրքիր փաստեր 
2011 թվականին Եկատերինբուրգում բացվել է Բանկային պլաստիկ քարտի հուշարձանը։ Հուշարձանը տեղադրվել է Մալիշև 316 հասցեում։ Չուգունե բանկի քարտի վրա փորագրված է Էդվարդ Բելամիի անունը։ Հենց նրա անունն է փորագրված, որովհետև իր «Հայացք անցյալին» վեպում նա առաջին անգամ է հիշատակել բանկային քարտի մասին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մեթյու Բյումոնտ՝ «Աշխարհը որպես բազմակողմանի խանութ՝ երազանքի և քաղաքականության առաքում XIX դարի վերջում»։ Հոդված «Հայացք անցյալին» վեպի մասին:

Տուբերկուլոզից մահացածներ
Ամերիկացի արձակագիրներ
Ամերիկացի սոցիալիստներ
Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի լրագրողներ