Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկ

Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկ (կատալոներեն՝ Josep Puig i Cadafalch ), կատալոնացի ճարտարապետ, արվեստի պատմաբան, քաղաքական գործիչ, Իսպանիայի ճարտարապետությունում մոդեռն արվեստի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը, ով հետագայում անցել է կատալոնական նովեսենտիզմի դիրքերը

Կյանքն ու գործը 
Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկը ծնվել է 1867 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Իսպանիայի Կատալոնիա երկրամասի Մատարո քաղաքում։ Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Բարսելոնի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է ճարտարապետություն, մաթեմատիկա, ֆիզիկա և ճշգրիտ այլ գիտություններ։ Բուհն ավարտելուց հետո վերադարձել է Մատարո, զբաղեցրել քաղաքի ճարտարապետի պաշտոնը։ Հինգ տարի աշխատել է  ծննդավայրում և հենց այստեղ էլ  կառուցել է իր առաջին շինությունները։ Այնուհետև տեղափոխվել է Բարսելոն, ճարտարապետական դպրոցում դասավանդել է հիդրավլիկա և ամրության տեսություն, միաժամանակ զբաղվել է քաղաքականությամբ; 1917 թվականին ընտրվել է Կատալոնիայի խորհրդարանի նախագահ և վարելով այդ բարձր պաշտոնը՝ հնարավոր բոլոր միջոցներով աջակցել է ժողովրդական կրթության, մշակույթի, գյուղատնտեսության զարգացմանը, կառուցել նոր ճանապարհներ, նախաձեռնել հնագիտական պեղումների իրագործումը Էմպուրիեսում... Սակայն 1923 թվականին Միգել Պրիմո դե Ռիվերայի՝ խռովության ճանապարհով կազմակերպած հեղաշրջումից հետո, նրան հեռացրել են խորհրդարանի նախագահի պաշտոնից:

Ժոզեպ Պուչը որպես ճարտարապետ աշակերտել է Լյուիս Դոմենեկ ի Մոնտաներին և համարվում է մոդեռն ոճի վերջին և նովեսենտիզմի առաջին ու ամենաականավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունը կարելի է բաժանել երեք շրջափուլի.

- Մոդեռնի շրջափուլ. իր ստեղծագործության այս առաջին շրջանում երիտասարդ ճարտարապետը որպես նմուշօրինակ օգտագործել է կատալոնական ազնվականության գյուղական կառույցները, որոնց հավելում էր հյուսիսային ժողովուրդների ճարտարապետության տարրեր։ Այս շրջանի նրա նշանակալի ստեղծագործություններից են  Casa Amatller-ը, Casa Martí-ն, Casa de les Punxes-ը և Casa Terradas-ը։

- Սրան հաջորդել է «ռացիոնալ իդեալիզմ»-ի շրջափուլը, ճարտարապետական մի ուղղության, որը ծառայում էր նոր, խոշոր բուրժուազիայի ճաշակին։ Շինությունները նախագծվում էին ըստ ռացիոնալ ու գործնական չափանիշների։ Այս շրջանի լավագույն ստեղծագործություններից են Casa Trinxet-ը, Casa Muntades-ը և Casa Company-ն։

- Ժոզեպ Պուչի ստեղծագործության երրորդ շրջանը ստացել է «մոնումենտալիզմ» («կոթողայնություն») անվանումը։ Այս նոր ոճի տարրերը նա մշակել ու զարգացրել է՝ ելնելով Բարսելոնի 1929 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսի պահանջներից, ցուցահանդես, որի շինությունների գլխավոր ճարտարապետն էր նշանակվել նա։ Այդ նոր կառույցները Պուչն ստեղծել է՝ ընդօրինակելով հինհռոմեական ճարտարապետության լավագույն կոթողների նախագծերը, որոնց հավելել է Վալենսիայի ու Անդալուզիայի ազգային ճարտարապետության որոշակի տարրեր։ Արդյունքում ստացվել է մի ոճ, որը հիշեցնում է «նեո բարոկկո»-ն («նոր բարոկկո»-ն)։ Այդ ոճով նրա ստեղծած լավագույն շինություններից է նաև Բարսելոնում 1929 թվականին կառուցած արքայական պալատը։

Ժոզեպ Պուտչը հետաքրքրվել է նաև ամերիկյան ճարտարապետությամբ, մասնավորապես՝ Լուիս Հենրի Սալիվանի աշխատանքներով, որոնցից մեկի ընդօրինակմամբ նախագծել է իր Casa Pich-ը։ Հիմնականում ճարտարապետությամբ զբաղվելով հանդերձ՝ նա ժամանակ է գտել գրքեր ու հոդվածներ գրելու Կատալոնիայում ռոմանական ու գոթական ճարտարապետության պատմության մասին։
 
1930-ական թվականներին Իսպանիայում բռնկված քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Պուչը արտագաղթել է Ֆրանսիա, ապրել է Փարիզում, մի շարք համալսարաններում, այդ թվում՝ նաև Սորբոնում դասխոսել ճարտարապետություն ու դրա պատմություն։ Իսկ երբ վերադարձել է հայրենիք, նրան թույլ չեն տվել զբաղվելու ճարտարապետական աշխատանքով։

1942 թվականին Ժոզեպ Պուչն ընտրվել է Բարսելոնի կատալոնական ուսումնասիրությունների ինստիտուտի (Institut d’Estudis Catalans) նախագահ և ղեկավարել այն մինչև իր կյանքի վերջը։ Նրան շնորհվել էր նաև ամերիկյան մեդիեվիստիկայի ակադեմիայի թզթակից-անդամի, Բարսելոնի, Սորբոնի, Հարվարդի, Տոլոսայի (ԱՄն), Ֆրայբուրգի (Գերմանիա) համալսարանների պատվավոր դոկտորի, Բելգիայի, Պորտուգալիայի ճարտարապետների, Ալժիրի պատմաբանների, Աթենքի բյուզանդական ուսումնասիրությունների ընկերությունների պատվավոր անդամի կոչում։

Ժոզեպ Պուչը մահացել է 1956 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Բարսելոնում:

Գլխավոր ստեղծագործությունները 
 Casa Amatller (Բարսելոն, Pg. de Gràcia, 41)
 Casa Coll i Regàs (Մատարո) 
 Casa Furriols (La Garriga, Բարսելոն)
 Casa Garí (Argentona, Բարսելոն)
 Casa Macaya Բարսելոն 
 Casa Martí Բարսելոն 
 Casa Muley-Afid Բարսելոն 
 Casa Muntades Բարսելոն
 Casa Pich i Pon Բարսելոն
Casa Para Բարսելոն 
 Casa Pere Company Բարսելոն, calle Buenos Aíres)
 Casa Puig i Cadafalch (Argentona, Բարսելոն
 Casa Sastre Marquès (Բարսելոն) 
 Casa Serra, Բարսելոն
 Casa Sisternes (Բարսելոն)
 Casa de les Punxes/Casa Tarrades Բարսելոն, Av. Diagonal, 416-420) (1903-1905)
 Palacio del Barón de Quadras, Բարսելոն, Av. Diagonal, 373 i Rosselló, 279) (1904-1906)
 Torre Pastor de Cruïlles, Բարսելոն) 
 Capilla del Santísimo de la Iglesia de San Julian de Argentona, (Argentona, Բարսելոն)
 Ayuntamiento de Mataró (Մատարո)
 Torre de los señores de Bofarull (Մադրիդ)
 El Regle (Բարսելոն) 
 La Beneficiència (Բարսելոն) 
 Cavas Codorniu (Sant Sadurní d'Anoia, Բարսելոն)
 La Telegrafía (El Prat de Llobregat, Բարսելոն)
 Tercer Misterio de Gozo y Quinto Misterio de Dolor del Rosario Monumental de Montserrat (Monistrol de Montserrat,Բարսելոն )
 Fábrica Casaramona (Barcelona. Primer Premio 1912 del Concurso anual de edificios artísticos del Ayuntamiento de Barcelona)
 Casa Pilar Moragues (Viladecans, en el antiguo Camping el Toro Bravo)
 Plaza de España Բարսելոն(Barcelona)
 Vallcarca_y_los_Penitentes#Casa_Rosa_Alemany|Casa Rosa Alemany (1928-1930)
 Palacios de Alfonso XIII y Victoria Eugenia, para la Exposición Internacional de Barcelona (1929)
 Eje de la Exposición de 1929 en Montjuic
 Masía Grabuach (Cava Ludens) 1930 en Fontrubí|Guardiola de Fontrubí (Penedès)

Աշխատություններ 
 Notes arquitectoniques sobre les Esglèsies de Sant Pere de Tarrassa , Barcelona : La Reinaxença, 1889, 48 p.
 "Les influences lombardes en Catalogne", Congrès archéologique de France, LXXIII, 1906.
 J. Puig y Cadafalch et alii, L'arquitectura romànica a Catalunya , Barcelona : Institut d'estudis catalans, 1909-1918.
 "Les tapisseries du Palais de la Généralité à Barcelone et celles du Palais Royal de Madrid", Annales de l'Académie royale d'archéologie de Belgique, 1922.
 Història nacional de Catalunya, Barcelona : Ediciones Pàtria, 1922-1934, 7 vol.
 La géographie et les origines du premier art roman, Paris : H. Laurens, 1935, 516 p.
 L'art wisigothique et ses survivances : recherches sur les origines et le développement de l'art en France et en Espagne du , Paris : F. de Nobele, 1961, 204 p.
 Memòries (N. Mane, éd.), Barcelona : Publicacions de l'Abadia de Montserrat, 2003, 412 p.

Գրականություն 
 Helena |apellidos=  Elisenda |apellidos2=  Historical Dictionary of the Catalans |editorial= The Scarecrow Press |año= 2011}}
Jordi |apellidos=  Premsa cultural i intervenció política dels intel·lectuals a la Catalunya contemporània (1814-1975) |editorial
 Xavier |apellidos=França i Catalunya |editorial= Bubok Publishing |año= 2017}}
Jorge |apellidos=  Del modernismo al funcionalismo |editorial
 Damián A.|apellido=Manuel|apellido2=Juan Sisinio|apellido3=La Historia, lost in translation? Actas del XIII Congreso de la Asociación de Historia Contemporánea|editorial
  Enric |apellidos=  Puig i Cadafalch. Arquitecte, polític i historiador de l'art |editorial= Editorial Ariel |año= 1975}}
  Albert |apellidos=  De 1936 a 1975: estudis sobre la Guerra Civil i el franquisme |editorial= Publicacions de l'Abadia de Montserrat |año= 1999}}
  Andreu | apellidos=  La región sospechosa. La dialéctica hispanocatalana entre 1875 y 1939 | ubicación= | año= 2013 | editorial
 Frederic |apellidos=  Retrat d'una elit catalanista |editorial= Editorial Sunya |ubicación= Barcelona |año= 2008}}
 Miscellània Puig i Cadafalch : recull d'estudis d'arqueologia, d'història de l'art i d'història, oferts a Josep Puig i Cadafalch per la Societat Catalana d'Estudis Històrics, Barcelona : Institute d'Estudis Catalans, 1947-1951.
 Josep Puig i Cadafalch : la arquitectura entre la casa y la ciudad : 4 de diciembre de 1989-11 de febrero 1990, Centro Cultural de la Fundación Caja de Pensiones, Barcelona/Josep Puig i Cadafalch : architecture between the house and the city, Barcelona : Fundación Caja de Pensiones-Collegi d'Arquitectes de Catalunya, 1989, 193 p.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Josep Puig i Cadafalch

Աղբյուրներ 
  X. Figueras, I. Munté: Josep Puig i Cadafalch (Memento des Originals vom 10. Januar 2007 im Internet Archive) i Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe den Link gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.
 Hochspringen ↑ Thomas Staender: Costa Brava und Costa Daurada, 1999, ISBN 3-87003-866-7, Seite 60 online
 Hochspringen nach: a b Ajuntament de Barcelona: Catàleg de Patrimoni arquitectònic, Identificador 1238
 Literatur von und über Josep Puig i Cadafalch im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek

Կատալոնացի ճարտարապետներ
Կատալոնիայի քաղաքական գործիչներ
Բարսելոնայի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ