Ալեքսանդր Պլեմեդյալե

Ալեքսանդր Պլեմեդյալե (, ), բեսարաբիացի քանդակագործ, մանկավարժ։

Կենսագրություն 
Ալեքսանդր Պլեմեդյալեն ծնվել է 1888 թվականի հոկտեմբերի 21-ին (հին տոմարով` հոկտեմբերի 9-ին) Քիշնևի մերձակայքում գտնվող Բոյուկանում (ներկայումս Քիշնևի մաս է կազմում)։ Հայրը եղել է տեղի Միխայլովյան եկեղեցու քահանա Միխայիլ Պլեմեդյալեն, մայրը եղել է Եկատերինա Գեորգիևնան։

Սովորել է Քիշնևի նկարչության դպրոցում, ապա Մոսկվայի` Նկարչության, քանդակագործության ու ճարտարապետության բարձրագույն դպրոցում, քանդակագործ Վոլնուխինի դասարանում։

1911 թվականին համագործակցել է «Բեսարաբիայի գեղարվեստի սիրահարների միության» ստեղծմանը, որպես միության ղեկավար կազմակերպել է գեղարվեստական 11 ցուցահանդես։

1916-1918 թվականներին աշխատել է Պետրոգրադի դրամային տանը։ 1919 թվականից ղեկավարել է կիրառական արվեստի Քիշնևի դպրոցը, որը 1916 թվականին հիմնադրել էր նկարիչ, մանկավարժ Շնեեր Կոգանը։

1934 թվականին ստեղծել է Բենդերի մայր տաճարի ֆրեսկոները։ Պլեմեդյալեի նախաձեռնությամբ 1939 թվականին ստեղծվել է Քիշնևի գեղարվեստի թանգարանը։

Ալեքսանդր Պլեմեդյալեն մահացել է 1940 թվականի ապրիլի 15-ին։ Թաղված է Քիշնևի Կենտրոնական (Հայկական) գերեզմանոցում։

Պլեմեդյալեի կինը` բալետի պարուհի Օլգա Պլեդյալեն, հրատարակել է գիրք` «Ալեքսանդր Պլեմեդյալե կյանքը և ստեղծագործությունը (հուշագրություն)» վերնագրով։

Ստեղծագործություն 
Ալեքսանդր Պլեմեդյալեն ավանդական ռեալիզմի կողմնակից է եղել։ Աշխատել է քանդակագործական շատ ժանրերում` դիմանկար, մոնումենտալ քանդակ, կիսանդրի, ժանրային կոմպոզիցիաներ, պլաստիկա։

Կարևոր աշխատանքներից են «Կնոջ դիմանկար» (մարմարից մինիատյուրա, 1916), «Ժայռ» (գիպս, 1928), «Ինքնադիմանկար կնոջս հետ» (1929), Ալեքսեյ Մատեևիչի (բրոնզ, 1934), Ալեքսանդր Դոնիչի և Բոգդան Պետրիչեյկու Հաշդեուի կիսանդրիները։

Պլեմեդյալեի ամենից հայտնի աշխատանքը Շտեֆան Մեծին նվիրված հուշարձանն է (բրոնզ, 1927)։ Արձանի պատվանդանը պատրաստվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Բերնարդացիի նախագծով։ Հուշարձանը գտնվում է Շտեֆան չել Մարե այգում։

Ալեքսանդր Պլեմեդյալեն որբ երեխաներին սովորեցրել է քանդակել։

Հիշատակ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Александру Плэмэдялэ / С. Бобернагэ, О. Плэмэдялэ, 75 с ил. 21*21 см, Кишинёв: Лит. артистикэ, 1981.
 Пламадяла О. — А. М. Пламадяла. Жизнь и творчество (воспоминания) — Кишинев: Картя Молдовеняскэ, 1965 г.

Մոլդովացի քանդակագործներ