Գազային պարպում

Գազային պարպում, գազային վիճակում գտնվող նյութի միջով էլեկտրական հոսանքի անցման դեպքում դիտվող երևույթների  համախումբ։ Հոսանքի անցումը հնարավոր է դառնում գազի բավարար իոնացումից և պլազմայի առաջացումից հետո։ Իոնացումը տեղի է ունենում էլեկտրամագնիսական դաշտում արագացված էլեկտրոնների և գազի ատոմների բախման հետևանքով։ Բախման հետևանքով  իոններից բացի առաջանում են նաև նոր էլեկտրոններ, որը նպաստում է բախումների քանակի ավելացմանը և մեծ քանակով նոր էլեկտրոնների առաջացմանը։ Իոնացման պատճառ կարող է լինել նաև բարձր լարվածության էլեկտրական դաշտը (կայծային պարպում), կամ բարձր ջերմաստիճանը (աղեղային պարպում)։ Գազային պարպման առաջացման և պահպանման համար անհրաժեշտ է էլեկտրական դաշտի առկայություն կամ փոփոխական մագնիսական դաշտ, առանց որոնց պլազման գոյություն ունենալ չի կարող (պլազմայի գոյության համար անհրաժեշտ են մեծ էներգիայով արագ էլեկտրոններ)։

Եթե գազային պարպման համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ արտաքին իոնարար (իոնացնող ճառագայթում, ջերմության աղբյուր և այլն․), ապա գազային պարպումը կոչվում է ոչ ինքնուրույն (այդպիսի պարպումն օգտագործվում է Հեյգերի հաշվիչում)։

Գազային պարպումն իրականացնելու համար անհրաժեշտ են ժամանակի ընթացքում հաստատուն կամ փոփոխական էլեկտրական, ինչպես նաև մագնիսական դաշտեր։

Գազային պարպման օգտագործում 
 Աղեղային պարպում՝ եռակցման և լուսավորման համար։
 Գերբարձր հաճախության պարպում՝ պլազմատրոններում։
 Թարթող պարպում, որպես լույսի աղբյուր լյումինեսցենտային լամպերում և պլազմային էկրաններում։
 Կայծային պարպում՝ ներքին այրման շարժիչներում խառնուրդի այրման համար։
 Պսակաձև պարպում՝ գազերը խառնուրդներից և այլ նյութերից մաքրելու համար։
 Պլազմատրոն՝ կտրելու և եռակցելու համար։
Լազերի լիցքավորման համար, օրինակ՝ նեոն-հելիումային լազեր, ազոտային լազեր։

Ինչպես նաև․
 Հեյգերի հաշվիչում,
 իոնային վակուումաչափերում,
տիրատրոններում,
 կրաիտրոններում։

Լուսարձակող պարպումների գույները տարբեր գազերում 
Որոշ գազերում գազային պարպումը առաջացնում է տեսանելի լույսի ճռգայթում,որի գույնը կախված է օգտագործվող գազի տեսակից։

Ծանոթագրություն

Գրականություն 
 Мак-Доналд А. Сверхвысокочастотный пробой в газах. М.: Мир, 1969. 205 с.

Էլեկտրական պարպում
Էլեկտրադինամիկա