Ատլանտը պարզեց թևերը

«Ատլանտը պարզեց թևերը» (), ամերիկացի գրող Այն Ռանդի վեպ-հակաուտոպիան, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1957 թվականին։ Ռենդի չորրորդ և վերջին, ինչպես նաև ամենաերկար վեպն է։ Ռենդն այն համարում էր իր գրական կարիերայի գլխավոր ստեղծագործությունը։

Անվանում 
Վեպի գլխավոր գաղափարն այն է, որ աշխարհը պահում են միայնակ-ստեղծագործները, որոնց հեղինակը համեմատում է Ատլանտի առասպելական տիտանների հետ, որոնք պահում էին երկնային կամարը իրենց ուսերին։ Եթե այդ մարդիկ դադարեին արարել («երկնային կամարը պահելը»), ապա աշխարհը կփլվեր։ Հենց դա է տեղի ունենում վեպում, երբ Ատլանտայի արարիչները պարտվում են՝ սոցիալական կառավարության դեմ պայքարում։

Սյուժե 
ԱՄՆ-ում քաղաքական գործիչները սկսում են ակտիվ աջակցել շուկաների մենաշնորհացման դեմ ուղղված պահանջներին։ Փաստորեն, նրանց գործողությունները համընկնում են սոցիալիստների պահանջների հետ։ Աստիճանաբար սկսվում է խոշոր բիզնեսի (հետո նաև մնացած բոլորի) դեմ ուղղված ճնշումը, ազատ շուկան զիջում է իր դիրքերը պլանային տնտեսությանը, երկիրը դանդաղորեն ընկնում է քաոսի և մթության մեջ։ Վեպի գլխավոր հերոսները՝ Խենք Ռեարդեն (պողպատե թագավոր, հանքարանների, մետալլուրգիական գործարանների սեփականատեր, գյուտարար) և Դագնի Թագերթը (երկաթուղային ընկերության փոխնախագահ) փորձում են ընդդիմանալ դրան։ Տնտեսական կապերն անխուսափելիորեն փլուզվում են, առաջանում է խոր տնտեսական ճգնաժամ։

Վաշինգտոնի ձեռներեցների և քաղաքական գործիչների ընկերությունը, որն ունի քաղաքական իշխանություն, փորձում է կարգավորել տնտեսական կյանքը պլանային մեթոդներով, բայց դա ավելի է վատացնում իրավճակը։ Նավթի արդյունահանումը գրեթե ամբողջությամբ սպառվում է, ածխի մատակարարման հետ կատարվում են լուրջ ձախողումներ և ժամանակի ընթացքում դրա պաշարները նույնպես վերջանում են։ Դագնի Թագերթը նկատում է, որ հայտնի մի շարք ձեռնարկատերեր ու ստեղծագործ մարդիկ փակել են իրենց գործերը և անհետացել։ Փորձելով պարզել, թե որտեղ են նրանք, նա ծանոթանում է փիլիսոփա և գյուտարար՝ Ջոն Գոլթի հետ։

Կառուցվածքը.
 Գիրք 1։ Մաս 1։ Անհակասականություն։
 Գիրք 2։ Մաս 2։ Եթե-եթե։
 Գիրք 3։ Մաս 3։ Ա նշանակում է Ա։
 (2008 թվականի հրատարակությունների անվանումները)

Վեպի մասերի անվանումները համապատասխանում են ֆորմալ տրամաբանության 3 կանոնների՝ մաս 1- «Անհակասականություն» (), այսինքն անհակասականության օրենք, 2 մաս- «Եթե-եթե» (), այսինքն երրորդի բացառման օրենք, 3 մաս- «Ա նշանակում է Ա» (), այսինքն ինքնության օրենք։

Գնահատականներ 
Պրոֆեսոր Լյուդվիգ ֆոն Միզեսը 1958 թվականի հունվարի 23-ին Այն Ռէնդին գրել է նամակ, որի մեջ նա շնորհավորել է գրողին և հայտնել, որ նրան հաջողվել  է գրել ոչ թե վեպ, այլ իրականացնել «հասարակության հիմնական չարիքի և ժանտախտի վերլուծություն», «բարոյական մարդահեղությունների կործանարար ազդեցությունների, ի ծնե ալֆոնսների և ակադեմիական շատախոսների վերլուծություն, որոնք իրականացնում են հակաարդյունաբերական հեղափոխություն»։

«Ատլանտը պարզեց թևերը» վեպը շատ բացասական արձագանքներ ստացավ1957 թվականի հրատարակությունից հետո, բայց հայտնի դարձավ հաջորդ տասնամյակում։ The Economist և Նյու Յորք Թայմս ամսագրերի տվյալներով վեպի վաճառքը կտրուկ աճել է՝ կապված 2008 թվականին սկսված տնտեսական ճգնաժամի հետ։

Քննադատություն 
Թերահավատորեն տրամադրված քննադատները կարծում են, որ գիրքը վատ է գրված, ձանձրալի և քարոզչական ստեղծագործություն է, «որն իրենից ներկայացնում է սոցիալիստական ռեալիզմի հայելային արտացոլում՝ արտահայտված վատագույն օրինակներով», չկարգավորված կապիտալիզմի արդարացում և սոցիալական դարվինիզմ։

Փաստեր 
 «Ատլանտը պարզեց թևերը» հայտնվեց The New York Times-ի բեսթսելերների ցանկի 6-րդ հորիզոնականում՝ վաճառքի մեկնարկից 3 օր անց։ Այն մնացել է ցանկում 21 շաբաթների ընթացքում, ինչպես նաև մնաց 4-րդ հորիզոնականում 6 շաբաթ՝ սկսած 1957 թվականի դեկտեմբերի 8-ից։
 Հարցումների տվյալներով, որն անց է կացվել 1991 թվականին ամերիկյան Book of the Month Club խմբի անդամների մեջ, 2000 մարդուց 17-ը վեպը դասեցին այն գրքերի մեջ, որոնք ազդել են իրենց կյանքի վրա։ Դա երկրորդ ցուցանիշն էր Աստվածաշնչից հետո, որը նշվեց 166 անգամ։
Modern Library ամերիկյան հայտնի կայքում 1998 թվականին անց կացվեց եռամսյա հարցում և կազմվեց 20-րդ դարի 100 լավագույն վեպերի ցանկ, ընթերցողները ճանաչեցին վեպը համար 1, չնայած նրան, որ այն չի մտել տվյալ կայքի փորձագետների կազմած ֆինալիստների ցանկ։ Ցանկը ստեղծվել է 217 520 ձայների հիման վրա։ Բայց քննադատները նշում են, որ դա հետազոտության արդյունքների խեղաթյուրում էր, որը պայմանավորված էր այս կամ այն գրողի կողմանկիցների զանգվածային քվեարկությամբ։ Ինչպես նաև անհրաժեշտ է նշել, որ ցանկի մեջ են մտել միայն անգլալեզու գրողները։
 Վեպի առանցքային մասը Ջոն Գոլթի ելույթն էր, որը հեղինակը գրել է 2 տարի։
 Վեպը բաղկացած է ավելի քան1000 էջից, պարունակում է մոտավոր 645 000 բառ, և մտնում է ամենաերկար վեպերի տասնյակի մեջ, որոնք գրվել են եվրոպական լեզուներով։ Գրքում քննարկվում են մի շարք փիլիսոփայական թեմաներ, որոնք հետագայում Ռենդի մոտ կվերաճեն օբյեկտիվիստական փիլիսոփայության։

Հրատարակություններ 
 1998 թվականի հրատարակություն
 2006 թվականի հրատարակություն
 2008 թվականի հրատարակություն
 2012 թվականի հրատարակություն

Էկրանավորումներ 
 2011 թվականի ապրիլի 15-ին թողարկվեց «Ատլանտը պարզեց թևերը» գրքի առաջին մասը։ Ֆիլմը ստացավ կինոքննադատների բացասական արձագանքները։
 2012 թվականի հոտեմբերի 12-ին թողարկվեց ֆիլմի շարունակությունը` «Ատլանտը պարզեց թևերը։ Մաս 2»։ Տվյալ ֆրանշիզայի վաճառքը սկսվեց բավականին ագրեսիվ։ Այն ցուցադրեցին նահանգների միանգամից1012 դահլիճներում, սակայն վճարները եղել են 1 մլն-ի սահմաններում։ Նույն արդյունքը գրանցեց կինոնկարի առաջին մասը 2011 թվականին, բայց ԱՄՆ-ի միայն 300 կինոթատրոններում։
 3 մասի էկրանավորում նշանակվեց 2014 թվականի ամռանը, բայց ավելի ուշ տեղափոխվեց։ Պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գրքի պաշտոնական էջ
 New York Times ամսագրի հոդվածը «Ատլանտը պարզեց թևերը» վեպի էրկրանավորման մասին
 «Ատլանտը պարզեց թևերը գրքի քննադատում» // Gary North’s Specific Answers
 Ատլանտը կարող է թուլանալ // Էկրանավորման վերլուծություն Terra America պորտալի կողմից

Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Ինքնասպանությունը հորինվածքներում
Հակաուտոպիական վեպեր
Կրոնը քննադատող գրքեր
Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր