Հովհաննես XVI

Հովհաննես XVI (, , , ), Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ 997-998 թվականներին։

Կենսագրություն 
Հովհաննեսը ծագումով հույն էր՝ (Ջովաննի Ֆիլագատտո անվամբ) Կալաբրիա մարզի Ռոսանո քաղաքից։ Այդ ժամանակ տվյալ տարածքը պատկանում էր Բյուզանդական կայսրությանը, և Հովհաննեսը Օտտոն II կայսեր կնոջ՝ ազգությամբ հույն Ֆեոֆանոի քահանան էր։ Երկու անգամ նա հանդես է եկել որպես կայսերական կանցլեր (980-982), ինչից հետո նշանակվել է Նոնանտոլայի վանահայր (991-992)։ Նաև եղել է կայսեր որդու՝ ապագա կայսր Օտտոն III-ի կնքահայրը, հետագայում նաև դաստիարակը, երբ վերջինս 7 տարեկան էր։ Կայսրուհու թույլտվությամբ Հովհաննեսը նշանակվում է Պյաչենցայի քահանա և ուղարկվում Կոստանդնուպոլիս, որպեսզի ուղեկցի բյուզանդական արքայադստերը։ 996 թվականին Օտտոն II-ի մահից հետո երիտասարդ Օտտոն III-ը գնում է Հովհաննես XV պապի (985-996) մոտ՝ օգնություն խնդրելու, որպեսզի ճնշի Հովհաննես Կրեշենցու ապստամբությունը։ Նա կանգ է առնում Պավիայում, որտեղ նրան ընդունում են որպես Իտալիայի կայսր, և մինչև պապի մահը չի կարողանում հասնել Հռոմ։ Վերջինիս մահից հետո Օտտոն III-ը  կազմակերպում է իր զարմիկ Բրունո Կարինթիայի ընտրությունները որպես Գրիգոր V պապ, և 996 թվականի մայիսի 21-ին նա թագադրում է Օտտոն III-ին։

Երբ կայսր Օտտոն III-ը վերադառնում է Գերմանիա, Հովհաննես Կրեշենցու կողմնակիցները գահընկեց են անում Գրիգոր V պապին։ Բյուզանդացի կայսր Վասիլ Բ-ի օգնությամբ գահ է բարձրանում Հովհաննեսը՝ որպես Հովհաննես XVI։ 997 թվականին արևմտյան եպիսկոպոսների սինոդը ժողով է գումարում և որոշում ընդունում հօգուտ Գրիգոր V-ի։

Օտտոն III-ը Հռոմ է հասնում 998 թվականի փետրվարին և վճռորոշ կերպով ճնշում Հովհաննես Կրեշենցու ապստամբությունը։ Հովհաննես XVI-ը փախչում է, սակայն կայսեր զորքերը հետապնդում և բռնում են նրան։ Դաժանաբար կտտանքների ենթարկելով նրան բերում են Հռոմ, ծաղրանքի ենթարկում, ապա եպիսկոպոսի շորեր հագցնելով՝ նրան ուղարկում են Ֆուլդա (Գերմանիա)։ Այնտեղ մահանում է 1001 թվականին։

Քանի որ Հովհաննես XVI-ը օրինական պապ չի եղել, նրան հաջորդող Հովհաննես պապերը կրել են XVI, XVII և XVIII անունները։ Սակայն միջնադարյան պատմաբաններն ուղղել են այդ անունները՝ նրան ընդգրկելով պապերի ցուցակում։ Այդ սխալ դասակարգումը այլևս չի ուղղվել և մինչև օրս շարունակվում է։

Տես նաև 
 Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ
 Հակապապ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Корелин М. С. Иоанн, римские папы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Արտաքին հղումներ 
 Giovanni Filagato ․ In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church, online at fiu.edu, Website of Florida International University, retrieved 29 November 2011.