Ագռավն ու Աղվեսը

«Ագռավն ու աղվեսը», Իվան Կռիլովի առակներից, գրվել է 1807 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1808 թվականին «Դրամատիկ լրաբեր» ամսագրում։

Ստեղծման պատմություն 

Կռիլովը օգտագործել է հին սյուժե, որը հայտնվել է Եզոպոսի, Ֆեդրոսի, Իգնատիի (բյուզանդացի գրող), Ժան դը Լաֆոնտենի, Գոտհոլդ Լեսսինգի, Ալեքսանդր Սումարոկովի և Վասիլի Տրեդիակովսկիի մոտ։ Եզոպոսի առակում աղվեսը շողոքորթության միջոցով խաբում է ագառավին, որպեսզի վերցնի միսը։ Պանիրը առաջին անգամ հայտնվել է ք.ա. 1-ին դարում Ֆեդրոսի տարբերակում ագռավը (իմաստության մարմնացում) դառնում է մոխրագույն ագռավ (ռուսալեզու ընթերցողի համար)։

Սյուժե 

Առակը սկսվում է բարոյական մուտքով, հեղինակը զգուշացնում է, որ «շողոքորթությունը վնասակար է, բայց այն մեր սրտի մեջ միշտ գտնում է մի անկյուն»։ Շարունակությունը պատմում է ագռավի մասին, որն ինչ որ տեղից ձեռք էր բերել պանրի կտոր և պատրաստվում էր այն ուտել։ Պատահական անցնում է աղվեսի կողքով, որն էլ պանրի հոտ առնելով ցանկանում է խլել այն և դրա համար պատրաստ էր գովաբանել ագռավին ու համոզել նրան։ Ագռավը լսելով, որ իրեն գովաբանում է սկսում է կռկռալ, պանիրը ընկավ և աղվեսը վերցրեց այն։

Տեքստի հետազոտում 
Առակի ռուսերեն տարբերակը եվրոպականի հետ համեմատելիս նշվում է, որ Կռիլովի առակում ինչպես այլ ռուսալեզու տարբերակներում աղվեսը փորձում է հասնել իր թիրախին ագռավին անվանելով «քույրիկ» (նշվում է ռուսներին բնորոշ մոտեցումը դիմացինին, զրուցակցի վստահությունը ձեռք բերելու համար), ի տարբերություն ֆրանսերեն տարբերակի, որտեղ ագռավին գովաբանում են որպես ազնվական։
Նշվում է նաև«ռուս» ագռավի բարձր հուզականությունն ի տարբերություն իր «անգլիացի կոլեգայի», ինչի պատճառով Կռիլովի ագռավը կորցնում է վերահսկողությունը ոչ միայն իրավիճակի, այլև` ինքն իր հանդեպ։ Կռիլովի առակում բացակայում է նաև շողոքորթների հետ շփվելու արդյունքում նյութական կորուստ ունենալու վտանգի շեշտադրումը։

Հետազոտողները նշում են, որ ուղիղ ուսուցման տեսությունը վարկաբեկում է առակի տեքստը։ Կամ առակում բացակայում է «դրական» կերպարը, փաստորեն, «գողը գողից գողացավ», կամ ագռավը ներկայացվում է պատժված ավելի խելացի աղվեսի կողմից, որն ավելի շուտ նրան իր տեղն է ցույց տալիս, քան շողոքորթում է։

Առակը հետագայում 
 Մուլտֆիլմ «Ագռավը և աղվեսը, կկուն և աքաղաղը» (1953), Կռիլովի երկու առակների էկրանավորումը։
 Մուլտֆիլմ «Պլաստիլինե ագռավ» (1981). երրորդ մանրանկարն իրենից ներկայացնում է առակի մտքի ծաղրական վերարտադրությունը։
 Հալած պանրի «Ընկերություն» արձան, կոմպոզիցիան պատկերում է ագռավի ու աղվեսի հակասության այլ` խաղաղ ելք։ 
 «Քաղաքացի պոետ» նախագծի չորրորդ թողարկումը հիմնված է առակի մոտիվների վրա։

Ծանոթագրություն 

Առակներ