Հովհաննես Քյուրքչյանց

Հովհաննես Քյուրքչյանց (), հայ լուսանկարիչ։ Հայ իրականության մեջ պատմական հուշարձանների լուսագրման գործի հիմնադիրն ու սկզբնավորողը։

Կենսագրություն 
Հովհաննես Քյուրքչյանցը ծնվել է 1855 թվականին Կյուրինում։ Ունեցել է լուսանկարչի մասնագիտություն։ 1870 թվականին տեղափոխվել է Կովկաս։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի տարիներին ծառայել է ռուսական բանակում որպես լուսանկարիչ։ Ռուսական բանակի հետ մտել է Անի, լուսանկարել Անիի ավերակ կոթողները։ Պատերազմի ավարտից հետո 1879 թվականին կրկին այցելել է Անի։ Չորս հոգուց բաղկացած խմբով հանգամանորեն վերարտադրել է Անիի համայնապատկերը։ Շուրջ հինգ ամիս աշխատելուց հետո ստեղծել է «Ավերք Հայաստանի. Անի» խորագիրը կրող 40 ստերեո լուսանկարներ։ Երևանում ունեցել է իր լուսանկարչական տաղավարը։ 1881 թվականին մասնակցել է ազգային ազատագրական շարժումներին, որի պատճառով հալածվել է ցարական կառավարության կողմից, ուստի հաստատվել է Վիեննայում։ 1884 թվականին տեղափոխվել է Ինդոնեզիա, բնակվել Սուրաբայայում։ 1891 թվականին Քյուրքչյանցի անմիջական մասնակցությամբ Ճավա կղզում ստեղծվել է «Հայոց խրախուսական միությունը», որի նպատակն է եղել աջակցել արևմտահայության ազատագրական պայքարին։ Քյուրքչյանցը գրել է այդ կազմակերպության ծրագիրը, որը հրատարակվել է Մարսելում։ Միությունը գոյատևել է մինչև Քյուրքչյանցի մահը։

Քյուրքչյանցը նկարել է Հոլանդիայի թագուհուն և նրան է նվիրել իր լուսանկարած Ճավա կղզու մի շարք տեսարաններ։ Եվ դիմանկարները, և Ճավա կղզու լուսանկարներն արժանացել են թագուհու հավանությանը, և նա Քյուրքչյանցին շնորհել է պալատական լուսանկարչի կոչում։

2016 թվականին լուսանկարիչ Վահան Քոչարի «Հայ-Արտ» մշակութային կենտրոնում բացված «Հայտնիները` հայ լուսանկարիչների աչքերով» լուսանկարների ցուցահանդեսի ժամանակ ներկայացվել է նաև Հովհաննես Քյուրքչյանցի «Անիի ավերակների» շարքը։

Ծանոթագրություններ 

Հայ լուսանկարիչներ