Հելեն Մարտինս

Հելեն Մարտինս (, ), ինքնուս նկարիչ և քանդակագործ, ար բրյուտ արվեստագետ, ստեղծել է «Բվի տունը» (The Owl House), որն անսովոր ձևավորված տուն և բակ է՝ ավելի քան 300 բետոնե քանդակներով։ Այս տան պատերը, առաստաղը և դռները զարդարված են բազմագույն ապակիներով։

Կենսագրություն 
Հելեն Մարտինսը ծնվել է 1897 թվականին Արևելյան Կապի Նյու Բետեսդա գյուղում, Պիեռ Յակոբուս Մարտինսի և Էսթեր Կատարինա Կոռնելիա վան դեր Մերվեի ընտանիքում։ Ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերն էր, սովորել է Գրաաֆ-Ռեյնետի քոլեջում, որից հետո որպես ուսուցչուհի աշխատել է Տրանսվաալի տարբեր վայրերում։ Մեկ տարի անց ամուսնացել է գործընկերոջ՝ Ուիլյամ Յոհանես Պինաարի հետ։ Ամուսնությունն անհաջող էր, և 1926 թվականին նրանք բաժանվեցին։ 1928 թվականին Հելեն Մարտինսը վերադառնում է Նյու Բետեսդա և զբաղվում ծնողների խնամքով։ Նրա մայրը մահացել է 1941 թվականին, իսկ հայրը 1945 թվականին։ Նախքան հոր մահը Հելենը նրան տեղափոխեց առանձին սենյակ, որտեղ պատուհաններ չկային, իսկ պատերը ներկված էին սև գույնով, այնտեղ կար միայն վառարան և մահճակալ։ Նա այդպես արեց, քանի որ հայրը խիստ վիրավորել էր իրեն։ Ծնողները ժառանգություն էին թողել տունը, որոնց մահից հետո Հելենը ձեռնամուխ եղավ դրա վերափոխմանը։ Հետագա տարիներին նա ավելի կտրվեց արտաքին աշխարհից, տանից դուրս գալով միայն ամիսը մեկ անգամ, որպեսզի փոստային բաժանմունքից ստանա կենսաթոշակը։ Համագյուղացիները նրա արվեստին վերաբերվում էին ծաղրանքով և կասկածանքով։
           
Չնայած այն հանգամանքին, որ Հելենը սովորաբար խուսափում էր մարդկանց հետ շփվելուց, տարին մեկ անգամ սուրբ ծննդյան տոներին նա բացում էր իր տան դռները և հրավիրում համագյուղացիներին տեսնելու հայելիները, որմնանկարները և ապակենկարները, որոնք լուսավորված էին բազմաթիվ մոմերով։ 
   
1964 թվականին նա վարձում է ճանապարհորդ ոչխար խուզող Կուս Մալգասին (Koos Malgas) տան բակում բետոնե քանդակների պատրաստման աշխատանքներին օգնելու համար։ Մալգասը դարձավ նրա գործընկերը և մնաց Հելենի կողքին նրա կյանքի վերջին 12 տարիներին։ Քանի որ Մալգասը գունամորթ էր, նրանց սերտ հարաբերությունները շրջապատի կողմից մեծ պարսավանքով ընդունվեցին (ՀԱՀ-ում այդ ժամանակ ապարտհեյդ էր)։

Մահ 
1976 թվականին Հելենը սկսեց կորցնել տեսողությունը։ Չպատկերացնելով իր կյանքն առանց լույսի, նա ինքնասպանություն գործեց՝ խմելով նատրիումի հիդրօքսիդ։ Երեք օր անց նա մահացավ Գրաֆֆ-Ռեյնետի հիվանդանոցում։

Հիշատակ 
Կուս Մագլասը մնաց այդ տանը ևս երկու տարի, այնուհետև փոխադրվեց Վորչեսթեր (Worcester), բայց 1991 թվականին վերադարձավ, որպեսզի տունը վերանորոգի, որը հռչակվեց ազգային հուշարձան։

Աթոլ Ֆուգարդը (Athol Fugard) Հելեն Մարտինսի կյանքի մոտիվներով 1958 թվականին հրատարակեց «Ճանապարհ դեպի Մեքքա» (The Road to Mecca) պիեսը, որը 1992 թվականին էկրանավորվեց։

Թանգարան 
Հելեն Մարտինսի ցանկությամբ Բվի տունը պահպանվել է որպես թանգարան։ 1991 թվականին Բվի տան ընկերները հոգացին, որ Կուս Մագլասը վերադառնա Նյու Բետեսդա և հոգ տանի տան մասին։ 1996 թվականին ձևավորվեց Բվի տան հիմնադրամը։ 1989 թվականին տունը ճանաչվել է տեղական ազգային հուշարձան։ 1992 թվականին այն բացվել է որպես թանգարան։

Պատկերասրահ

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Բվի տան պաշտոնական կայք

Հարավաֆրիկացի քանդակագործներ