Յակով Կապկով

Յակով Ֆեոդորովիչ Կապկով (, 1816 – 29 մարտի, 1854, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս պատմական գեղանկարիչ, ժանրիստ և դիմանկարիչ։

Կենսագրություն 
Յակով Կապկովը ծնվել է 1816 թվականին իշխան Միխայիլ Վորոնցովի ոչ հարուստ ճորտ կապալառուի ընտանիքում։

Նկարչական նախնական կրթությունն ստացել է Ալեքսեյ Եգորովի ղեկավարությամբ նրա արվեստանոցում։ Չնայած ծայրահեղ աղքատությանը՝ նա ձգտել է սովորել Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում և այնտեղ ընդունվելու համար մի քանի նկարներ է ներկայացրել իր տիրոջը՝ իշխան Միխայիլ Վորոնցովին, և իրավունք խնդրել փրկագնով ազատություն ստանալ։ Իշխան Վորոնցովը, տեսնելով նրա տաղանդը, նրան ազատ է թողել առանց փրկագին պահանջելու (1832)։ Սակայն ապագա նկարիչը սկզբնական շրջանում վարել է շվայտ կյանք՝ ծախսելով փրկագնվելու համար հավաքված գումարը։ Հետագայում նա զղջացել է և հորը խնդրել իրեն ուղարկել ակադեմիա։ Հայրը չէր խրախուսում որդու ընտրությունը, սակայն խորթ մայրը, ընդհակառակը, խրախուսում էր գեղանկարչության հանդեպ նրա հակումը։

Մեկնելով Սանկտ Պետերբուրգ՝ Յակով Կապկովն ընդունվում է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա որպես Նկարիչների աջակցման միության կրթաթոշակառու։ Այնտեղ նա աշակերտում է Կարլ Բրյուլովին, ում ուշադրությանը նա արժանացել էր Գվիդո Ռենիի «Հրեշտակապետ Միքայել» նկարի կրկնօրինակի շնորհիվ։

1842 թվականին «Ալքիբիադեսի մահը» նկարի համար Յակով Կապկովն արժանացել է փոքր ոսկե մեդալի, իսկ 1845 թվականին «Սիլոամի կնքավազան» ծրագրի կատարման համար ստացել է մեծ ոսկե մեդալ ու XIV աստիճանի դասային նկարչի կոչում։

Դրանից հետո Յակով Կապկովը մեկնել է Իտալիա, սակայն 1849 թվականին քաղաքական իրավիճակի (1848-1849 թվականների եվրոպական հեղափոխություն) պատճառով ռուս այլ նկարիչների հետ ստիպված է եղել վերադառնալ հայրենիք։ 1850 թվականին գեղանկարչական ունակությունների կատարելագործման համար կրկին ուղարկվել է արտասահման, սակայն ոչ թե Արևելք, ինչպես միջնորդել էր ղեկավարությունը, այլ Արևմուտք՝ Հոլանդիա և Իսպանիա։

Դեռ Պապական մարզում գտնվելու ընթացքում Յակով Կապկովը տարվել էր մինչռաֆայելյան դարաշրջանի գեղանկարչությամբ և երազում էր Ռուսաստանում վերստեղծել Մազաչչոյի, Բեատո Անջելիկոյի ու այդ դարաշրջանի մյուս գեղանկարիչների ոճը, այդ պատճառով էլ նորից ձգտում էր մեկնել Իտալիա։ Սակայն մահանում է նրա քույրը, ով պահում էր խորթ մորը, և Կապկովն ստիպված է լինում վերադառնալ Պետերբուրգ, այստեղ նա իր վերջին գումարով խորթ մոր համար գնում է ոչ մեծ տուն և հրաժարվում ուղևորությունից։ Հետագա կյանքը նա անցկացրել է Ռուսական կայսրության մայրաքաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 1854 թվականի մարտի 29-ին։

Ըստ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի՝ Յակով Կապկովի աշխատանքներից լավագույններն են, բացի վերոնշյալներից, նաև «Տատյանան կարդում է Օնեգինին ուղղված իր նամակը» (), «Մարիա և Զարեմա» и «Այրին» () նկարները։ Նա ստեղծել է նաև մի շարք դիմանկարներ, որոնցից են Պրոֆեսոր Կուտորգիի, Չերտկով ընտանիքի, Ռեզանովայի ու Բենուայի և այլ դիմանկարներ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 H. C. Капков, Яков Федорович // Русский биографический словарь ։ в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
 Сомов А. А. Капков, Яков Федорович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона ։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Ռուս նկարիչներ