Նատյուրմորտ կիտրոններով, նարինջներով և վարդով

Նատյուրմորտ կիտրոններով, նարինջներով և վարդով (, ), իսպանացի նկարիչ Ֆրանսիսկո Սուրբարանի (Francisco de Zurbarán, 1598—1664) նկար։ Ստեղծվել է 1633 թվականին։ Պատկանում է Փասադենայի Նորթոն Սայմոնի թանգարանին (Կալիֆորնիա, ԱՄՆ)։ Նկարի չափերն են 62,2 × 109,5 սմ։ Նկարի համար կիրառվում է նաև «Նատյուրմորտ կիտրոններով ու նարինջներով» անվանումը։

Չնայած նկարին ամրագրված անվանը` նկարի ձախ մասում պատկերված են ոչ թե կիտրոններ, այլ ցիտրոններ, որոնք կիտրոններից տարբերվում են առավել հաստ ու խորդուբորդ կեղևով։

Նկարագրություն 
Նկարում սեղանի մուգ շագանակագույն մակերևույթին և սեղանից հետ գտնվող սև ֆոնին ցայտուն առանձնանում են առարկաների երեք խումբ` ափսեի մեջ դրված դեղին կիտրոններ, զամբյուղում դրված նարինջներ և արծաթե աթսեի մեջ դրված գավաթը` կողքին դրված վարդով։ Համարվում է, որ պատկերները Սուրբ Երրորդության կրոնական այլաբանությունն են։ Բացի այդ` ծաղիկներով նարինջները և ջրով գավաթը ասոցացվում են սուրբ Մարիամ Աստվածածնի մաքրության, իսկ առանց փշերի վարդը` անարատ հղիության հետ։

Նկարի ռենտգենագրությունը ցույց է տվել, որ Ֆրանսիսկո Սուրբարանն ի սկբանե պատկերել է ևս մեկ արծաթյա ափսե, որ տեղակայված է եղել ցիտրոններով ափսեի և նարինջներով զամբյուղի միջև, որում եղել են բաթաթի (քաղցր կարտոֆիլ) կարամելացված կտորներ. դա այն ժամանակ Իսպանիայում մեծ տարածում ունեցող անուշեղեն էր (batatas confitadas):

Պատմություն 
Կտավը նկարվել է 1633 թվականին։ Այն համարվում է Ֆրանսիսկո դե Սուրբարանայի միակ նատյուրմորտը, որը ստորագրվել ու թվագրվել է անձամբ հեղինակի կողմից։

1930-ական թվականներին նկարը եղել է ծագումով Ֆլորենցիայից իտալացի հավաքորդ Ալեսանդրո Կոնտինի Բոնակոսիի հավաքածուում։ Ինչպես հավաքածուի մնացած բոլոր նկարները, ենթադրվում էր, որ այս նկարը կանցնի պետության սեփականությանը, սակայն դժվար բանակցությունների արդյունքում Կոնտինի Բոնակոսիի հետնորդներին հաջողվում է իրենց մոտ պահել նկարների մի մասը, այդ թվում` այս նատյուրմորտը։

1972 թվականին նկարը ձեռք է բերել Նորթոն Սայմոնը (Norton Simon), ով դրա համար վճարել է 2.725.000 դոլար. այդ պահին դա եղել է գումարային առումով ամենամեծ երրորդ վճարումը հին վարպետների գործերի համար։

Կոմպոզիցիա և մեկնաբանություններ 
Նկարում պատկերված երեք խումբ առարկաները, որոնք առանձնանում են մուգ ֆոնին, իրարից հավասար հեռավորության վրա են տեղակայված, ինչը ձևավորում է տարածական ու երկրաչափական հավասարակշռություն իրենց բրգաձև պատկերման շնորհիվ։

Նորման Բրայսոնը գրել է.

Սուրբարանի շատ գործեր պարունակում են քրիստոնեական թեմաներ։ Գեղանկարչության մեջ հաճախ օբյեկտները խորհրդանշում են Սուրբ Երրորդությունը` որպես Աստվածամորը հարգանքի տուրք։

Մորտեն Լաուրիդսենը Wall Street Journal ամսագրում գրել է.

Այլ նկարներ 
Մոտ 1630 թվականին Սուրբարանը նկարել է ոչ մեծ կտավ (21,2×30,1 սմ), որում պատկերված է մեծ գավաթ արծաթյա ափսեի և վարդի հետ մոտավորապես այն նույն ռակուրսով, ինչ այս նատյուրմորտում է։ Այս նկարը` «Ջրով ու վարդով գավաթը», ներկայումս գտնվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։

Հայտնի է Սուրբարանյի ևս մեկ կտավ` իրերի համանման դիրքով։ Դա «Նատյուրմորտ չորս անոթներով» (, 46×84 սմ) նկարն է, որ գտնվում է Մադրիդի Պրադո թանգարանում։

Ծանոթագրություններ 

Ֆրանսիսկո Սուրբարանի նկարներ