Իոսիֆ Բաշկո

Իոսիֆ Բաշկո (, ), ռուսական, խորհրդային և լատվիական բանակի ռազմական գործիչ։ Օդաչու։ Ռուսական կայսերական բանակի գնդապետ և լատվիական բանակի գեներալ, «Կիևյան Իլյա Մուրոմեց» ռմբակոծիչների և «Կարմիր ЭВК»-ի հրամանատար։

Լատվիայի Ռազմաօդային ուժերի հրամանատար, գրանցված է լավագույն օդաչուների Ոսկե գրքում։ Ավիացիայի վերաբերյալ լատիշերեն առաջին գրքի հեղինակ։

Կենսագրություն 
Իոսիֆ Բաշկոն ծնվել է Վիտեբսկի նահանգի Դվինի գավառի Յասմույժսկի շրջանի Կաստիր գյուղում (ժամանակակից Լատվիայի տարածքում Ռիեբինսկի մարզի Ռուշոնի շրջան), բելառուս գյուղացի կաթոլիկի ընտանիքում։ Ավարտել է Նիկոլաևի ինժեներական ուսումնարանը և Սպայական օդագնացության դպրոցը։ 1914 թվականի հոկտեմբերին գործուղվել է «Իլյա Մուրոմեց» օդանավային էսկադրա, որտեղ օդանավի հրամանատարի օգնականից հասնում է մինչև մարտական ջոկատի հրամանատարի պաշտոնին։ Ռուսական կայսերական բանակում ծառայության ընթացքում ստացել է գնդապետի կոչում։

1917 թվականի հունվարին, վարելով «Իլյա Մուրոմեց» օդանավը, սահմանում է համաշխարհային ռեկորդ, բարձրանալով մինչև 5200 մետր։ Վերելքը դադարեցվում է անձնակազմի սուր թթվածնային քաղցի պատճառով։ Կամավոր մտնում է Կարմիր բանակ, 3-րդ մարտական ջոկատի ընդհանուր ժողովում հաստատվում է  մարտական ջոկատի պետ, միաժամանակ ընտրվում է  «Իլյա Մուրոմեց-Կիևյան» օդանավի հրամանատար։ 1918 թվականին  «մուրոմեց»-ով փախչում է լեհական գերությունից։ 1918 թվականի հունիսի 1-ին  Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Գլխավոր հրամանատարությունը հրաման է արձակում «Հին ռուսական էսկադրայի բազայի վրա «Իլյա Մուրոմեց» օդանավի էսկադրայի վերստեղծման վերաբերյալ»։ 1918 թվականի հուլիսի 8-ին էսկադրայի հրամանատար է նշանակվում Բաշկոն։

1921 թվականի մայիսին Բաշկոին  ազատում են Կարմիր բանակից, և նա վերադառնում է հայրենիք։ Շուտով նրան ընդունում են ծառայության լատվիական բանակում։ 1938 թվականի փետրվարի 18-ին նշանակվում է լատվիական ավիացիայի պետ։ 1940 թվականի մայիսի 10-ին ստանում է գեներալի կոչում, օգոստոսի 13-ին ազատվում է ծառայությունից «հիվանդության պատճառով»։ Բնակվում է Յասմույժսկի իր կալվածքում։ 1943 թվականին ավիացիոն վթարներից ստացած բազմաթիվ վնասվածքներից և վերքերից մասնակիորեն կորցնում է տեսողությունը։

Հուշեր է գրել Առաջին համաշխարհայի պատերազմի մասին, որը հրատարակվում է Լատվիայում 1939 թվականին «Թշնամու հողի վրա» վերնագրով։ Բաշկովի հուշերը ռուսերեն չեն հրատարակվել։

Հրատարակություններ 
 «Aviācijas taktika»
 «Aviācijas darbība piemēros»
 «Latviešu konversācijas vārdnīca» (раздел авиации)
 «Ātruma grafika»

Գրականություն 
 М. Л. Дольников, М. Л. Дольникова. Икары российского неба.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 БАШКО Иосиф Станиславович - биография на Retroplan.ru
 биография (англ) 
 биография (лат.)
 Ģenerālis no Latgales

Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուս օդաչուներ