Կաա

Կաա (), օձ, Քիփլինգի «Ջունգլիների գիրքը» ստեղծագործության հերոս։ Քիփլինգի մոտ Կաան դեղնավուն ու անսովոր երկար վագրային պիթոն է։ Կաան հպարտանում է նրանով, որ աշխարհի ամենահին կենդանին է։ Գրքի վրա հիմնված դրամատիկ ստեղծագործություններում և մուլտֆիլմերում հաճախ ներկայացվում է որպես վիշապ («վիշապ Կաա»)։

Քննադատների կարծիքներ 
Քիփլինգի մոտ Կաան Մաուգլիի խորհրդատուն է, ըստ Ջ. ՄաքՄաստերի խոսքերի՝ նա «Երրորդության» մասն է, որ մարմնավորում է ուժը (Բալու), սերը (Բագիրա), գիտելիքը (Կաա)։ Դիսնեյյան մուլտֆիլմում Կաան, ընդհակառակը, ներկայանում է որպես Մաուգլիի «երկրորդ պլանի» հակառակորդ։

Ուշադրություն է գրավում Կաայի նկատմամբ Քիփլինգի (շատ վտանգավոր, բայց «իմաստուն և մարդասեր») և Դիսնեյի (չարի մարմնացում) մոտեցումների տարբերությունը։ Գուպտան գտնում է, որ Կաան գրքում առավել չարագուշակ կերպար է. ջունգլիներում բոլորը, բացի Մաուգլիից, վախենում էին նրանից, նույնիսկ համախոհները նախընտրում էին անվտանգ հեռավորության վրա մնալ։ Դիսնեյը, ըստ Գուպտայի, իրեն չէր կարող թույլ տալ պատկերել ջունգլիների ղեկավարության համար մղվող անողոք պատերազմից դրվագներ, որոնք ընդգծում են Կաայի ինչպես իմաստությունը, այնպես էլ դաժանությունը, այդ պատճառով էլ Դիսնեյի մոտ պիթոնն ստացվել է հիմար չարագործ։

Ըստ Ռոջեր Սեյլի՝ Կաան, ինչպես շատ այլ կենդանի կերպարներ, գրքում բնութագրվում է մի քանի սովորություններով, իրական կենդանիներին բնորոշ կարծրատիպերով։ Այդ կենդանիներին բնորոշ գծերը հիշեցնում են բնության օրենքները, նրանց անհնար է բնութագրել բարի կամ չար տերմիններով։

Կաայի որսը 
Ջունգլիների գրքում նկարագրված է Կաայի կողմից կապիկներ որսալը (դա ամբողջ գրքի որսի երկու տեսարաններից մեկն է): Կաան հիպնոսացնում է իր զոհերին՝ նրանց ստիպելով մոտենալ իրեն։

«Մաուգլի» խորհրդային մուլտսերիալի (Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիա) երկրորդ՝ «Մաուգլի։ Առևանգում» ֆիլմը (1968 թվական) հիմնված է «Կաա պիթոնի որսը» պատմության վրա և նվիրված է բանդար-լոգի կողմից Մաուգլիի առևանգմանն ու վերջինիս ազատմանը։ Ֆիլմի գագաթնակետում Կաան ազատում է Մաուգլիին՝ կապիկներին հիպնոսացնելով և նրանց պատվիրելով մոտենալ, մինչև Բագիրան ու Բալուն կտանեին Մաուգլիին։ Ըստ Սերգեյ Կուզնեցովի՝ դա «մահվան ամենավառ պատկերն է ամբողջ աշխարհի մուլտիպլիկացիայում»։

Կաայի երգ 
Քիփլինգը նշում է, որ Կաան բանդեր-լոգ կապիկների որսի տեսարանում, երբ վերջիններիս հիպնոսացնում էր, ցածրաձայն երգում էր։ Գրքում հիպնոսն ազդում էր կենդանիների, բայց ոչ Մաուգլիի վրա («ես տեսա միայն մի մեծ օձ, որ հիմար պտույտներ էր անում»)։

Դիսնեյյան մուլտֆիլմում հորինվել է «Կաայի երգը», որը «սև մոգության» և հիպնոսի զուգակցություն է առաջացնում։ Օձի ֆշշոցին նմանեցնելու համար օգտագործվել են բաղաձայնույթ և օնոմատոպեա։ Մուլտֆիլմում Կաան հաջողությամբ ազդում է Մաուգլիի վրա (խռմփոց, որ միացել էր երգի ռիթմին)։

Անուն 
Ժան Պերոն պնդում է, որ Կաա անունը (Բալու և Բագիրա անունների նման) Քիփլինգը փոխառել է «Վեճ մարդու և նրա հոգու միջև» եգիպտական տրակտատից ։ Իսկ Քիփլինգն ասել է, որ ինքն անունը մտածել է որպես օձի ֆշշոցի նմանաձայնություն։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Booth, Howard J. (ред). The Cambridge Companion to Rudyard Kipling. Cambridge University Press, 2011. 
 Nyman, Jopi. Re‐Reading Rudyard Kipling’s ‘English’Heroism: Narrating Nation in The Jungle Book. // Orbis litterarum 56.3 (2001): 205—220. 

Հորինված կենդանիներ
Հորինված խոսող կենդանիներ
Համացանցային մեմեր
Ֆիլմերի հերոսներ
Գրական կերպարներ
Մուլտֆիլմերի կերպարներ