Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ (, ), նորվեգացի գեղանկարիչ, գրաֆիկ։ Նա համարվում է նորվեգական ազգային գեղանկարչության հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն և կարիերա 

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծնվել է 1788 թվականի փետրվարի 24-ին Նորվեգիայի երկրորդ քաղաք Բերգենում։ Նկարչության դասեր առել է հայրենի քաղաքում նկարիչ Մյուլլերի մոտ 1808 թվականին։ 1811 թվականից ուղևորվում է Դանիա և ընդունվում է սովորելու Կոպենհագենի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1817 թվականից Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը այստեղ նկարչության դասարանում սկսում է ուսուցչությամբ զբաղվել։

Իսկ 1818 թվականիս ապրում ու ստեղծագործում է Դրեզդենում։

Հենց այս գերմանական քաղաքում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծանոթանում է գերմանացի գեղանկարիչ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի հետ։ Վերջինս մեծ ազդեցություն թողեց Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի ստեղծագործական կյանքի վրա։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի կտավներում զգացվում է գերմանական ռոմանտիզմի ազդեցությունը։ Ամառային ամիսներին նկարիչը հաճախակի էր այցելում հայրենիք։ 1820 թվականից սկսած ուղևորվում է Իտալիա և աշխատանքի անցնում Նեապոլում։ Այստեղ նա տարվում է բնատեսարաններով և սկսում է դրանք կտավին հանձնել։ Իտալիայում եղած տարիներին ստեղծում է իր լավագույն կտավներից մեկը՝ «Վեզուվի ժայթքումը», որի առաջին պլանում, ինչպես Ֆրիդրիխի կտավում, պատկերված են մարդիկ։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալն ապրել և ստեղծագործել է իտալական Մոնտե Սանտ Անջելո բնակավայրի արվարձանում։ Նկարիչը բազմաթիվ անգամներ ջրաներկով ու յուղաներկով պատկերել է իր վիլլայի պատշգամբից և պատուհաններից բացվող տեսարանները։ Ուսումնասիրելով հոլանդական գեղանկարչությունը, նա իր բնանկարներում հաճախակի է օգտագործում տոնայնությունը՝ գուներանգությունը։ 1826, 1834, 1839, 1844, 1850 թվականներին վերադարձել է Նորվեգիա։ Իսկ 1836 թվականից սկսել է դասավանդել Դրեզդենի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1818 թվականին ստանում է հատուկ թոշակ դանիական արքայազն Ֆրեդերիկի կողմից և ուղևորվում է Սաքսոնիա ու հինավորվում Դրեզդենում։ Այստեղ Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը միանում է ռոմանտիկ-նկարիչների խմբին, որը ձևավորվել էր Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի շուրջ։

Շուտով նկարիչը ամուսնանում է Էմիլիա ֆոն Բլոկի հետ։ 1820-1823 թվականներին վերստին այցելում է Իտալիա։ Այստեղ հետաքրքրվում է անտիկ հնություններով և հիանալի բնատեսարաններով։ Հընթացս այդ այցելության, Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ստեղծում է բազմաթիվ էսքիզային աշխատանքներ, որոնք հետո կազմեցին նրա գլխավոր ստեղծագործությունների հիմքը։

1824 թվականին վերադառնում կրկին Դրեզդեն։ Այստեղ Ֆրիդրիխի հետ համատեղ ստանում է պրոֆեսորի կաֆեդրա տեղի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Դրանից հետո ևս մի քանի անգամ հայրենիք ու եվրոպական այլ երկրներ շրջագայություններ է կատարում։ Իմպրեսիոնիզմի ոճով ստեղծված նրա ստեղծագործությունները, որոնցում պատկերված է Նորվեգիայի բնությունը, մեծ հռչակ վայելեցին։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը իր կտավներում պահպանել է XVII դարի հոլանդացի գեղանկարիչների ոճը։ Դալը հիմնականում վրձնին էր հանձնում լեռների, գետերի, դաշտերի, հովիտների ու նորվեգական լճերի տեսարանները։ Նկարչի կտավները հիմնականում համայնապատկերներ են։

1857 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ վաթսունինը տարեկան հասակում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը կնքում է իր մահկանացուն գերմանական Դրեզդեն քաղաքում։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Johann Christian Dahl. 1788—1857. Ein Malerfreund Caspar David Friedrich. Ausstellung (1988—1989). München, 1989.
 Caspar David Friedrich. Johann Christian Dahl. Zeichnungen der Romantik. Staatliches Museum Schwerin. Schwerin, 2001.
 P.Wegmann: Caspar David Friedrich to Ferdinand Hodler:A Romantic Tradition, Frankfurt-am-Main/Leipzig 1993
 N.Wolf: Malerei der Romantik, Köln 1999
 Die Welt der Malerei, Köln 1990.

Արտաքին հղումներ 
 Werkauswahl bei Bildindex der Kunst und Architektur, Deutsches Dokumentationszentrum für Kunstgeschichte - Bildarchiv Foto Marburg
 Werkauswahl bei The Metropolitan Museum of Art, New York (engl.)
 Biografi på kunstweb 
 Kunstnerregisteret  på Kulturnett.no
 I.C. Dahl- NRK fylkesleksikon
 j.c. dahl - Bergen Kunstmuseum 
 Verk av Johan Christian Dahl på nasjonalmuseet.no
 J.C. Dahl i Norsk kunstnerleksikon

Նորվեգացի նկարիչներ
Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Ռոմանտիստ նկարիչներ
Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Դաննեբերգի ասպետական շքանշանակիրներ
19-րդ դարի նկարիչներ