Ատան

Սիր Ատան (, , ), Կիլիկիայի պայլ (1214-1220/1221) և Կիլիկիայի սենեսկալ (1210-1219), Բաղրասի և Մանիոնի իշխան (պարոն և տէր Պաղրասայ): 

Սերվում էր Վասպուրականի Սենեքերիմ Արծրունի թագավորի որդի Ատոմից։

Գործունեություն 
Ատանը դավանությամբ եղել է հունադավան (հոռոմ)։ 1199 թվականին ներկա է գտնվել Լևոն Բ-ի թագադրության հանդեսին։ Լևոն Բ արքայի արքունիքում վարել է Կիլիկիայի սենեսկալի (1210-1219) գործակալությունը։ 1219 թվականին Կոստանդին պայլի հետ միասին նշանակվել է Լևոն Բ-ի դստեր՝ Զաբելի խնամակալ։ Հետագայում խարդախությամբ ցանկացել է խլել գահը, բայց մի քանի օր հետո սպանվել է Սիս քաղաքում, Հաշիշինների ձեռքով։

Հիշատակություն 
Սկզբնաղբյուրներում Բաղրասի (Պաղրաս) տեր Ատանը հիշատակվում է նաև Սիր Ատան, Սիր Ադան կամ Ադամ անվանաձևերով։ Միքայել Ասորին նրան հույն է համարում՝ «Սիր Ատանն, որ էր ազգաւ Հոռոմ»։ Կիրակոս Գանձակեցին գրում է՝ «սիր Ատանն, որ էր հոռոմ դաւանութեամբ»։

Տիրույթները 
Ատանը ընդարձակ կալվածքներ է ունեցել Կիլիկիայում։ Եղել Լևոն Բ-ի ավատական իշխաններից մեկը։ Սմբատ Սպարապետը Սիր Ատանի բուն տիրույթը համարում էր Արևմտյան (Քարուտ) Կիլիկիայի ծովափնյա լայնատարած այն գավառը, որը հայտնի էր «աշխարհ Սիրատնայ» անվանումով․ 
«զմեծ իշխանն Սիրատան, որ էր տէր բազում բերդից և գաւառաց, ի Սելեւկիոյ մինչեւ մերձ ի Կալօնօրօս, որ անուամբ նորա կոչի մինչեւ ցայսօր՝ աշխարհ Սիրատնայ։»

Գրիգոր Բար-Հեբրեոս պատմիչը նրա լայնածավալ տիրույթների մասին գրում է․
«Սիր Ադան պայլ (Sira Dan Pali)` ծովափնյա բերդերի տեր։»

Ատան իշխանը Լևոն Բ արքայի շնորհած առևտրական և հողակալվածքային արտոնագրերում բազմաթիվ անգամ ստորագրել է «Ադամ Գաստոնի տեր»՝ ավելացնելով արքունիքում վարած սենեսկալի իր պաշտոնը (Adam de Gastone, Senescalcus):

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ., Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 252․
 «Տարեգիրք Սմբատայ Սպարապետի», ծանոթ․՝ Կարապետ Շահնազարյանի, Փարիզ, 1859, էջ 111․
 «Վահրամայ Րաբունւոյ ոտանաւոր պատմութիւն Ռուբենեանց», ծանոթ․՝ Կարապետ Շահնազարյանի, Փարիզ, 1859, Էջ 217․
 «Հայապատում՝ Պատմութիւն հայոց», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1901, հատոր Բ, էջ 460․ 
 «Լեւոն Մեծագործ», Ղևոնդ Ալիշան, Դրուագ Ե, Պաշտօնեայք եւ Ձիաւորք․
 «Կիլիկյան Հայաստանի բերդատեր իշխանները XII դարի վերջին և XIII դարի սկզբին», Հ․Մ․ Արշամյան, ԲԵՀ 3 (84), Երևան 1994 թ., էջ 50, 52-53 
 «Ժամանակագրութիւն», Միքայել Ասորի, Երուսաղեմ, 1871, էջ 515․ 
 «Պատմութիւն Հայոց», Կիրակոս Գանձակեցի, Երևան, 1961, էջ 187․
 «Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, էջ 313-315․
 «Սմբատայ սպարապետի Տարեգիրք», Վենետիկ, 1956, էջ 222․
 «The Chronography of Gregory ABu'l Faraj», Էջ 376․
 «Le tresor des chartes d'Armenie ou Cartulaire de la Chancellerie royale des Roupeniens», Վիկտոր Լանգլուա, Վենետիկ, 1863, Էջ 116, 123, 125, 126․

Կիլիկիայի իշխաններ
Կիլիկիայի պայլեր
Կիլիկիայի սենեսկալներ
Բաղրասի իշխաններ
Արծրունիներ