Մահվան տեսիլ

Մահվան տեսիլ, բանաստեղծություն, Եղիշե Չարենցի գրական ստեղծագործությունը, որը գրվել է 1920 թվականին։ 1933 թվականին ներառվել է «Գիրք ճանապարհի» ժողովածուում։

Սյուժե և գաղափար 
Չարենցի հայրենասիրական ստեղծագործությունների մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում «Մահվան տեսիլը»։ Բանաստեղծությունը իր մեջ պատկերում է հայ ժողովրդի 19-20-րդ դարերի ճակատագիրը, ուր նկարագրված է հայերի ազատագրական պայքարի ուղին։ 1920 թվականին նորաստեղծ Հայաստանը շրջապատված էր թշնամիներով և գտնվում էր ծանր կացության մեջ։ Չարենցը թերհավատ էր երկիրը կառավարող իշխանությունների նկատմամբ, իսկ այդ ամենը խորացնում էին նրա ծանր ապրումները։ Հոկտեմբերի 6֊ին ծնունդ առավ «Մահվան տեսիլը»։ Բանաստեղծությունը իր մեջ խտացնում է Հայաստանի գորշ ճակատագիրը, անիրական թվացող հույսերը։  Սկզբից մինչև վերջ ստեղծագործությունում իշխում է մահը, որը դառնում է հայրենի հողի պատկերի գլխավոր գիծը։ Կյանքը ասես ծավալվում է կախաղանի շուրջ և իր ստվերով ծածկում ամեն ինչ։ Հայրենիքի այս վիճակը տեսնելով հերոսը առաջին հերթին մտածում է իր պատասխանատվության ու մեղքի մասին։ Ի տարբերություն ուրիշների, այդ ամենի մեջ, Չարենցը ինքն իրեն  էր մեղադրում։  Բանաստեղծը՝ ով իր ճակատագիրն արյան կանչով ձուլել էր ժողովրդի հետ, այդ ճգնաժամային պահին ոտքի է կանգնում, որպեսզի դառնա վերջին զոհը, կախաղանից կախված վերջին օրորվող մարմինը։ Եվ նա հայրենիքի փրկության համար իրեն զոհ է առաջարկում։

«Մահվան տեսիլ» վերնագրով Չարենցը գրել է ևս երկու ստեղծագործություն նվիրված Ալեքսանդր Թամանյանի հիշատակին և հայրենիքին։

Մշակույթում 
Չարենցի մահվան օրը՝ նոյեմբերի 27֊ին, ներկայացվեց բանաստեղծի կյանքի ողբերգական դրվագները՝ «Մահվան տեսիլ» գեղարվեստական կինոդրամայում, որը նկարահանված է Եղիշե Չարենցի կնոջ՝ Իզաբելա Չարենցի հուշերի հիման վրա։

Արտաքին հղումներ 
 Եղիշե Չարենց – ՄԱՀՎԱՆ ՏԵՍԻԼ
 Եղիշե Չարենց «Մահվան տեսիլ» Վերլուծություն

Ծանոթագրություններ 

Հայերեն ստեղծագործություններ