Էնս Բյորնեբու

Էնս Բյորնեբու (, ), նորվեգացի բանաստեղծ, նկարիչ և դրամատուրգ։

Կենսագրություն և ստեղծագործական կյանք 
Էնս Բյորնեբուն ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կամ 3-ին նորվեգական Քրիստիանսանդում։ Ապրել ու մեծացել է հարուստ ընտանիքում։ Դեռ փոքր տարիքից տառապում էր անհավասարակշռվածությամբ։ Մի քանի տարի ծանր կերպով հիվանդանում է և գամվում անկողնուն։ 12 տարեկան հասակից արդեն սկսում է ալկոհոլի չարաշահումը։ Մեկ տարի անց փորձեց ինքնասպանությամբ կյանքին վերջ դնել։  Էնս Բյորնեբուին հեռացրին դպրոցից։ Հետո նաև նույն ճակատագրին արժանացավ համալսարանում ուսանելու տարիներին։ Սովորել է գեղագիտություն և արվեստ։ Ճամփորդել է Եվրոպայով մեկ։ Հետաքրքրվել է անտրոպոսոֆիայով։ Հընթացս 1943-1945 թվականների ապրել և ստեղծագործել է Շվեդիայում։ 1946 թվականին կայացան առաջին ցուցահանդեսները, որոնք հիմնականում տեղի ունեցան Օսլոյում և Քրիստիանսանդում։

Գրականությունում Էնս Բյորնեբուն հանդես է եկել որպես կատաղի սոցիալական քննադատ։ Քաղաքական հայացքներով գրողը անարխիստ էր։ Կտրուկ կերպով հարձակում է գործում Նորվեգիայի դատական և պատժական համակարգերի վրա։ Տագնապով հետևել է նացիզմի աճման փորձերին։ Նրա համար գրականության ասպարեզում ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել գերմանացի գրող Բերտոլդ Բրեխտը։ 1966 թվականին Էնսը լույս է ընծայում «Առանց ոչ մի թելի» վեպը։ Այն 1967 թվականին դատարանի կողմից որակվեց որպես պոռնոգրաֆիական ստեղծագործություն։ Արդյունքում գիրքն հանվեց շրջանառությունից և երկար տարիներ արգելվեց Նորվեգիայում։ Էնս Բյորնեբուն միշտ վեճերի և սկանդալների կիզակետում էր։

Բանաստեղծը շատ տարիներ պայքարել է հոգեկան խանգարման և ալկոհոլի չարաշահման դեմ։ Հերթական դեպրեսիայի ժամանակ սկանդալային գրող Էնս Բյորնեբուն ինքնասպանություն է գործում՝ կյանքին վերջ տալով կախվելով պարանից։

Ընտիր ստեղծագործություններ

Բանաստեղծություններ 
 «Dikt/«Բանաստեղծություններ» (1951)
 Ariadne/ Արիադնա(1953)
 Den store by/ Մեծ քաղաքը (1958)
 Aske, Vind og Jord/ Մոխիր, քամի, հող (1968)

Վեպեր 
 Jonas/ Յունաս(1955)
 Under en hårdere himmel/ Ծանր երկնքի ներքո (1957)
 Vinter i Bellapalma/ Ձմեռը Բելապալմեում (1958)
 Blåmann/ Սևամորթը (1959)
 Den onde hyrde/ «Չարագործ քահանան» (1960)
 Drømmen og hjulet/ Երազ և անիվ (1964)
 Frihetens øyeblikk/ Ազատության ակնթարթը (1966, первый том трилогии «История скотства»)
 Uten en tråd/«Մարմինն առանց թելերի» (1966)
 Uden en trævl 2/ Առանց ոչ մի թելի 2 (1968)
 Kruttårnet/ Վառոդե աշտարակ (1969)
 Stillheten/ Լռություն (1973)
 Haiene/ Акулы (1974)

Դրամաներ 
 Til lykke med dagen/ Երջանիկ ծննդյան տարեդարձ (1965)
 Fugleelskerne/ «Թռչունների բարեկամը» (1966)
 Amputasjon/«Անդամահատում» (1970)
 Tilfellet Torgersen/ Տորգերսենի գործը (1973)

Էսսե 
 Norge, mitt Norge/ Նորվեգիա, իմ Նորվեգիա (1968)
 Om Brecht/ Բրեխտի մասին (1977, հետմահու)

Պարգևներ 
 Նորվեգիայի գրաքննադատների ասոցիացիայի մրցանակ (1973, «Stillheten» վեպի համար)

Գրականություն 
 Garton J. Jens Bjørneboe: prophet without honor. Westport: Greenwood Press, 1985
 Wandrup F. Jens Bjørneboe: der Mann, der Mythos und die Kunst; eine Biographie. Gifkendorf: Merlin, 1990
 Martin J. Keeper of the protocols: the works of Jens Bjørneboe in the crosscurrents of Western literature. New York: P. Lang, 1996

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Страница в Журнальном зале
 Haagen Ringnes-intervjuet med Jens Bjørneboe, gjort rett før hans død
 Engelskspråklig hjemmeside om Jens bjørneboe
 Jens Bjørneboe og det ondes problem
 NRK: Lyd og video med Jens Bjørneboe
 Jens Bjørneboe i NRK|NRK Forfatter
 Jens Bjørneboe i [[Dagbladet|Dagbladet Forfatter
 «Arven etter Bjørneboe» i Dagbladet
 Digitaliserte bøker av Bjørneboe og om Bjørneboe i Nasjonalbiblioteket.
 Arkiv etter Jens Bjørneboe hos Nasjonalbiblioteket

Նորվեգացի գրողներ
Նորվեգացի նկարիչներ
Ինքնասպան գրողներ
Նորվեգացի դրամատուրգներ
Ռուս հուշավիպագիրներ
Նորվեգացի բանաստեղծներ
Նորվեգացի վիպասաններ
Նորվեգացի մանկավարժներ