Անտարկտիկայի համաձայնագիր

Անտարկտիկայի համաձայնագիր (), միջազգային համաձայնագիր, որը նախատեսում է Անտարկտիկայի ապառազմականացումը և միջուկային զենքի օգտագործման և փորձարկման արգելքը՝ մայրցամաքի ողջ տարածքում։ Համաձայնագիրը կնքվել է 1959 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վաշինգտոնում։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 1961 թվականի հունիսի 23-ին՝ 12 նախնական մասնակից երկրների ստորագրման արդյունքում։

Նպատակներ 
Համաձայնագրի գլխավոր նպատակը Անտարկտիկայի ողջ մարդկության շահերից բխող գործողությունների համար օգտագործելն է։ Բացի այդ, համաձայնագիրը երաշխավորում է գիտական հետազոտությունների ազատությունը և կարևորում միջազգային համագործակցության ապահովումը։ Արգելվում են ցանկացած տիպի միջուկային պայթյունների իրականացումը և ռադիոակտիվ նյութերի թաղումը մայրցամաքի տարածքում։ 1982 թվականին, որպես համաձայնագրի մի մաս և 9-րդ հոդվածի իրագործում, ուժի մեջ է մտել «Անտարկտիկայի ծովային կենդանի ռեսուրսների պահպանման կոնվենցիա» (ԱԾԿՌՊ)։ Համաձայնագրի կետերի և դրույթների պահպանումն ապահովում է «ԱԾԿՌՊ կոմիտեն», որի շտաբկայանը գտնվում է Ավստրալիայի Թասմանիա նահանգի Հոբարթ քաղաքում։

Դասակարգում 
2010 թվականի հունվարին համաձայնագիրը ստորագրել են 46 պետություններ, որոնց 28-ը համարվում են կոնսուլտատիվ կողմեր։ Համաձայնագրի շրջանակներում մասնագետները առանձնացնում են պետությունների երեք հիմնական խմբեր՝
 Պետություններ, որոնք Անտարկտիկայում տարածքային պահանջներ ունեին, մինչև համաձայնագրի կնքումը։ Այդ պետություններն էին Ավստրալիան, Արգենտինան, Մեծ Բրիտանիան, Նոր Զելանդիան, Նորվեգիան, Ֆրանսիան և Չիլին։
 Պետություններ, որոնք իրավունք են իրենց վերապահել ունենալ տարածքային պահանջներ Անտարկտիկայում։ Այդ պետություններն են Պերուն, ԽՍՀՄ/Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն և ՀԱՀ-ը։
 Պետություններ, որոնք պաշտոնապես չունեն տարածքային պահանջներ Անտարկտիկայում։ Այդ պետություններն են Բելգիան, Բուլղարիան, Բրազիլիան, Գերմանիան, Հնդկաստանը, Իտալիան, ՉԺՀ-ն, Պակիստանը, Լեհաստանը, Ռումինիան, Ուկրաինան, Ուրուգվայը, Չեխիան, Շվեդիան, Էկվադորը, Հարավային Կորեան և Ճապոնիան։

Համաձայնագրի մասնակից երկրներ 
Սկզբնական մասնակից երկրները նշված են թավատառ։

2015 թվականի ապրիլ ամսվա դրությամբ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Անտարկտիկայի համաձայնագրի քարտուղարություն 

Միջուկային զենքից ազատ գոտիներ
Միջազգային պայմանագրեր
Ֆրանսիայի պայմանագրեր
ԽՍՀՄ պայմանագրեր
Սպառազինության սահմանափակման պայմանագրեր
Ճապոնիայի պայմանագրեր
Ուկրաինայի պայմանագրեր
Ավստրիայի պայմանագրեր
Բելգիայի պայմանագրեր
ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր