Հավի ոտքերով խրճիթ

Հավի ոտքերով խրճիթ, խրճիթ ռուսական առասպելաբանության մեջ, երկրային աշխարհից անդրաշխարհ անցնելու տեղը։ Խրճիթը շրջվում և բացում իր դուռը մե՛կ դեպի մարդկանց աշխարհը, մե՛կ դեպի մեռյալների աշխարհը, այդ պատճառով էլ հերոսը չի կարողանում ոտք դնել անդրաշխարհ և ստիպված է գնալ կծիկի թելի ցույց տված ուղով։ Խրճիթը պահօանում է Բաբա յագան։

Ռուսական հեքիաթներում հավի ոտքերով խրճիթը Բաբա յագայի բնակարանն է. այն հավի ոտքերի վրա կանգնած խրճիթ է, որ ունի մեկ պատուհան և ծածկած կարմիր սանդղամուտք ()։ Այն կանգնած է անտառում երկու հսկայական ոտքերի վրա, որոնք շրջում են խրճիթը «բարի կտրիճի» առաջին իսկ պահանջով («Խրճի՛թ, խրճի՛թ, շրջվիր դեպի ինձ առաջակողմով, դեպի անտառը՝ հետնամասով» (), «Խրճի՛թ, խրճի՛թ, կանգնիր դեպի անտառը հետնամասով, դեպի ինձ՝ առաջամասով» (), «Շրջվիր դեպի այնտեղ դռնով, դեպի այստեղ՝ սանդղամուտքով» («Повернись туды дворцом, сюды крыльцом»), «Շրջվի՛ր, խրճի՛թ, դեպի անտառն աչքերով, դեպի ինձ՝ կտրիճը, դարպասներով» («Воротись, избушка, к лесу глазами, ко мне, молодцу, воротами»))։

Կերպարի պատմություն 
Հավի ոտքերով խրճիթի կերպարի առաջացումը պատմականորեն կապվում է հատված փայտի հետ, որոնք հին Ռուսիայում դրվում էին կտրատված արմատներով կոճղերի վրա, որպեսզի ծառը զերծ մնա փտելուց։ Վ․ Դալի բառարանում նշվում է, որ «куръ» նշանակել է փայտամած գյուղացիների խրճիթներում։ Ճահճոտ վայրերում խրճիթները կառուցել են հենց այդպիսի փայտամածների վրա։ Մոսկվայի հնագույն եկեղեցիներից մեկը կոչվել է «Նիկոլա հավի ոտքերի վրա» (), քանի որ ճահճոտ տեղանքի պատճառով կանգնած է եղել կոճղերի վրա։

Ըստ հեքիաթի՝ հավի ոտքերով խրճիթը փակում է հերոսի ճանապարհը դեպի նրա կախարդական նպատակը, և միաժամանակ այն միակ անցումն է դեպի «մյուս» աշխարհ։ Այնտեղ հերոսը Բաբա յագայից ստանում է անհրաժեշտ խորհուրդները, անցնում փորձություններ, ինչը նրան թույլ է տալիս շարունակել իր ճանապարհը։ Հավի ոտքերով խրճիթի առասպելական կերպարը պահակային աշտարակն է մեռյալների աշխարհում (Մահվան թագավորություն)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Избушка на курьих ножках

Սլավոնական առասպելաբանություն