Ծովինար Հովհաննիսյան

Ծովինար Միսակի Հովհաննիսյան (), երաժիշտ , քանոնահար, դիրիժոր, ստեղծագործող, կոմպոզիտոր, գրքերի հեղինակ, նորարար, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ, «Մանկավարժական փառք» և «Գրիգոր Նարեկացի» մեդալակիր։ Ծովինար Հովհաննիսյանը հեղինակ է 25 գրքերի՝ գրված քանոնի համար, այդ թվում երգեր և մենագրություն։

Կենսագրություն
Ծովինար Հովհաննիսյանը ծնվել է Գյումրիում։ 1976-1981 թվականներին սովորել է Գյումրիի Շերամի անվան թիվ 5 երաժշտական դպրոցում, (դասատուներ՝ Լաուրա Մելիքյան (քանոն), Անահիտ Հովհաննիսյան (դաշնամուր)), 1981-1985 թվականներին՝ Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանում (դասախոսներ՝ Ռուզաննա Գևորգյան (քանոն), Նինա Օսևսկայա (դաշնամուր), Ազատ Շիշյան (կոմպոզիցիա) ), 1985-1990 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում (դասախոսներ՝ պրոֆեսոր Ալվարդ Միրզոյան (քանոն) , պրոֆեսոր Կարինե Աթանեսյան (դիրիժորություն))։

Մասնակցել է բազմաթիվ համերգների և փառատոների՝ իր վրա սևեռելով մասնագետների և երաժշտասերների ուշադրությունը։ Ուսումնարանական տարիներից սկսել է  աշխատել Գյումրիի տարբեր անսամբլներում։ Սկզբում Տեքստիլագործների պալատի ժողնվագարանների ինքնագործ անսամբլում, ապա, երբ ձևավորվել է Գյումրիի ժողնվագարանների պետական նվագախումբը (ղեկավար՝ Ջիվան Խաչատրյան), Հովհաննիսյանը դարձել է նվագախմբի առաջատար քանոնահարուհին։ Նրա կոմպոզիցիայի դասատուն է եղել Ազատ Շիշյանը։ 

Պետական հանձնաժողովի նախագահ, կոմպոզիտոր Ռուբեն Ալթունյանի խորհրդով  Հովհաննիսյանը ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում (Ալվարդ Միրզոյանի դասարան), միևնույն ժամանակ ուսանել է նաև դիրիժորական բաժնում՝ պրոֆեսոր Կարինե Աթանեսյանի մոտ։ Դեռ ուսանողական տարիներից  Հովհաննիսյանը ապրել է ակտիվ ստեղծագործական կյանքով, համերգներով հանդես է եկել մայրաքաղաքի տարբեր բեմահարթակներում և Հայաստանի շրջաններում, այդ թվում նաև Գյումրիի թիվ 5 երաժշտական դպրոցում, տարբեր զորամասերում։ 1987 թվականին կայացած «Սայաթ Նովա» առաջին հանրապետական մրցույթում արժանացել է  հաղթողի պատվավոր կոչման՝ կատարելով Գրիգոր Հախինյանի |քանոնի կոնցերտը։

1990-1993 թթ. ասպիրանտուրան սովորել է  պրոֆեսոր Խաչատուր Ավետիսյանի դասարանում։ Այդ տարիներից առավել ակտիվացել է նրա համերգային գործունեությունը։ 

1993 թ.  – ից դասավանդում է ԵՊԿ -ում

2007 թ․ – ից նաև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտական դպրոց -ում

Համերգային գործունեություն 
1981 թ.  – նվագել է Գյումրիի տեսքտիլագործների պալատի ինքնագործ նվագախմբում(ղեկավար` Վաչագան Սարգսյան)։

1985 թ.  – եղել է Գյումրիի ժողնվագարանների պետական անսամբլի հիմնադիր անդամ, որպես մենակատար քանոնահարուհի (ղեկավար` Ջիվան Խաչատրյան)։

1986 թ.  – մենահամերգ է տվել Գյումրիի Շերամի անվան N5 երաժշտական դպրոցում։

1987 թ.  – Ծ. Հովհաննիսյանը կատարել է Գրիգոր Հախինյանի «Կոնցերտի» պրեմիերան և դարձել «Սայաթ-Նովայի» անվան հանրապետական մրցույթի առաջին մրցանակի դափնեկիր։

1987 թ.  – ԽՍՀՄ Կոոպերատիվ շարժման տարիներին բազմաթիվ համերգներ է ունեցել Հայաստանի տարբեր մարզերում, երգիչներ Էդվարդ Դարբինյանի, Սուսաննա Սաֆարյանի և այլոց հետ։

1988 թ. –  համերգներ է տվել Սումգայիթի ջարդերից փրկված փախստականների համար։

1993-1995  – թթ. հրավիրվել և աշխատել է Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական անսամբլում, որպես անսամբլի մենակատար։

1996-1999  – թթ. մենահամերգներ և համերգներ Ռուսաստանի մի շարք քաղաքներում։ Մենահամերգներ և համերգներ սեփական ստեղծագործություններով Գյումրիում (1996 թ.), Երևանում (1997 թ.), Վանաձորում (1997 թ.), Արմավիրում (1998 թ.), Գյումրիում (1998 թ.), Մոսկվա (1998 թ.), Երևան (1999 թ.), Գյումրի «Գոհար» երաժշտանոցում (Ծովինար և Լիանա դուետ 2000 թ.), Երևան (2000 թ.), Գյումրի (2001 թ.), Արմավիր (2001 թ.)

1999-2000  – թթ. նախապատրաստել է Իսկուհի Աբաջյանի (Կարապետյան) ասպիրանտական համերգները և դրանց ընթացքում ելույթ ունեցել։

2002 թ. –  Համագործակցելով Աթենքի «Հայաստան» մշակութային կենտրոնի հետ` հիմնադրել է «Սայաթ-Նովա» անսամբլը։ Մի շարք համերգների թվում է եղել «Եղեռնից Վերածնունդ» խորագրով համերգը, որին ներկա են եղել 140 պատվիրակներ աշխարհի տարբեր երկրներից։ Հայաստանյան ներկայացուցչության շարքում էր աստղագետ-գիտնական Գրիգոր Գուրզադյանը։  

2003 թ. –  Մենահամերգ Աթենքի «Հայաստան» հասարակական մշակութային կենտրոնում։

2003 թ. –  քանոնի եռյակի համերգ Գյումրիում (Ծ. Հովհաննիսյան, Շուշանիկ Սաղաթելյան, Լիանա Մարտիրոսյան)։

2005 թ. –  Ամերիկահայ մշակութային ֆոնդի «Փերիա» մշակութային կենտրոնի կողմից թողարկվել է «Կարոտի կանչ 8, Ծովինար և Լիանա» լազերային սկավառակը (ԱՄՆ)։ Նույն մշակութային կենտրոնի կողմից նկարահանվել են «Գյումրվա» և «Ռապսոդիա N1» տեսահոլովակները. Ծ. Հովհաննիսյանի ստեղծագործությունները՝ հեղինակի և Լիանա Մարտիրոսյանի կատարումով։

2006 թ. –  բարեգործական համերգ` Ամերիկահայ «Փերիա» մշակութային կենտրոնի նախաձեռնությամբ (Հակոբ Պարոնյանի Անվան Երաժշտական Կոմեդիայի Պետական Թատրոնի դահլիճ)։

2007 թ. – ունեցել է վարպետության դասընթաց Ֆրանսիայի Գրենոբլ քաղաքի կոնսերվատորիայում և փորձի փոխանակում տավղի դասարանի հետ։

2007 թ. –  մի շարք համերգներ է տվել Գրենոբլում, Անսիում, Փարիզում (Ֆրանսիա)։ Գագիկ Մուրադյանի «Գուսան» նվագախմբի կազմում մասնակցել է Փարիզի Միջազգային փառատոնին և դարձել մրցանակակիր։ Ձայնագրվել է «GOUSSAN» ձայներիզը, հեղինակավոր «ACCORDS CROISES» ստուդիայի կողմից, այն թողարկվել է Իտալիայում։

2008 թ. –  մենահամերգ է ունեցել Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տան դահլիճում։

2010 թ. –  ապրիլին Ամերիկահայ մշակութային ֆոնդի «Փերիա» մշակութային կենտրոնի հրավերով մենահամերգ է ունեցել ԱՄՆ Լոս-Անջելեսի Թահանգա քաղաքում, մասնակցել մշակութային կենտրոնի մի շարք միջոցառումների։ Տեղի է ունեցել Կարոտի Կանչ 15՝ «ԵՍ» ձայներիզի շնորհանդեսը։ «Փերիա» մշակութային կենտրոնի տնօրեն Մասիսի Բաղդասարյանը շնորհակալական նամակ է հղել քանոնահարուհի Ծովինար Հովհաննիսյանին։

2010 թ. –  դեկտեմբերին ՝ մենահամերգ Երևանում՝ Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տանը։

2011 թ. –  մայիսին հրավեր է ստացել Մելոդի Միշելի (Melodie Michel) կողմից Ֆրանսիա և Շվեյցարիա համերգների, «Գուսան» համույթի գործակցությամբ ունեցել է համերգ նաև Շվեյցարիայի Բեռն և Բալեզ քաղաքներում։

2011 թ. –  մենահամերգ Ֆրանսիայում (ք. Ռոման), ներկայացվել են գուսանական և ժողովրդական մեղեդիների մշակումներ՝ «Գուսան» համույթի գործակցությամբ։

2012 թ. –  ապրիլի 25-ին՝ համերգ և գրքի շնորհանդես Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տան դահլիճում՝ Շուշանիկ Սաղաթելյան և Ծովինար Հովհաննիսյան դուետով։

2013 թ. – ՀՀ Ֆիլհարմոնիկ սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ Ծ. Հովհաննիսյանը կատարել է Ա.Սաթունցի «Կոնցերտինոյի» պրեմիերան՝ կոմպոզիտորի 100-ամյակին նվիրված համերգին։

2014 թ.-ին հրապարակվել է 2013 թ.-ին ձայնագրված «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՁԱՅՆԸ» թվային ալբոմը, որից մեկ նվագ դարձել է ֆիլմ, որի առաջին ցուցադրությունը Երևանում եղել է 2016 թ.: Ձայնագրման ընթացքը նկարահանել է ռեժիսոր Վինսենթ Մունը, «The Sounds of Armenia» by Vincent Moon, Collection by Petites Planètes:

2014 թ. – “Renaissance” cultural and intellectual հիմնադրամի մշակութային կենտրոնի գլխավոր երաժշտական խմբագրի՝ Արթուր Շահնազարյանի կողմից հրավեր է ստացել ձայնագրվելու www.armenianmusic.am թվային ձայնադարանի համար (Կոմիտասի, Սայաթ-Նովայի և Նարեկացու ստեղծագործություններ)։

2015 թ. – Ծ.Հովհաննիսյանին հրավիրել են Ազգային պատկերասրահում նկարահանման, որը սենսորային էկրանով դիտելու հնարավորություն է տալիս ազգային արվեստի բաժնի այցելուներին՝ ազգային նվագարաններին և կատարողական արվեստին ծանոթանալու համար։

2015 թ. – Բուլղարիայի Սոֆիա, Պլովդիվ, Վելիկո Տիռնովո քաղաքներում Ծ. Հովհաննիսյանը իր սաների հետ ելույթներ է ունեցել՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100 ամյակին, AGBU բարեգործական միության հրավերով։ Սոֆիայի կամերային նվագախմբի հետ կատարել է հեղինակային «Էքսպրոմտ» ստեղծագործությունը։

2015 թ. –  Ծ. Հովհաննիսյանին հրավիրել են Հակոբ Երիցյանի 100 ամյակին նվիրված փաստագրական ֆիլմում վարպետի պատրաստած քանոնի կատարումով նկարահանման, ռեժիսոր՝ Լուսինե Բալյան ( Շողակաթ հեռուստաընկերություն)։

2016 թ. –   Բուլղարիա (Սոֆիա) Կամերային նվագախմբի մեծացրած կազմի հետ պրեմիերա (դիրիժոր՝ Բեդրոս Փափազեան) Ծ.Հովհաննիսյանի «Կոնցերտ N3» երկու քանոնի համար՝ հեղինակի և Նարեկ Կազազյանի կատարմամբ, «Արցախի հերոսներին նվիրված» երգի պրեմիերան՝ Դիանա Վարդանյանի կատարմամբ։

2017 թ. –  Համերգներ Ճապոնիայում (Տոկիո)՝ Ծ. Հովհաննիսյան և Մերի Մուսինյան։ ՀՀ դեսպանությունը Ճապոնիայում շնորհակալական նամակ է հղել Ծ. Հովհաննիսյանին «Հայ մշակույթի շաբաթ» համերգային միջոցառումներին, «Հայկական երաժշտության երեկո» և «Քանոն և կոտո» համերգներին հայ ազգային գործիքն ու երաժշտությունը ճապոնացի հանդիսատեսին հավուր պատշաճի ներկայացնելու համար։

2017 թ. –  սեպտեմբերին Չինաստանում (Պեկին) և Կորեայում (Սեուլ) ներկայացրել են Հայկական մշակույթի օրերը։

2018 թ. –  ապրիլին Ծ. Հովհաննիսյանը մեկնել է Ավստրալիա (Սիդնեյ) որտեղ Քրիստինե Ենգոյանը մասնակցել է ավստրալիական Little Big Shots Aus  հեռուստաշոուին, այնուհետև ելույթ են ունեցել ապրիլի 24-ին Եղեռնի ոգեկոչման միջոցառմանը և մենահամերգ ապրիլի 25-ին։

2018 թ. – Ծ.Հովհաննիսյանը ելույթներ և դասախոսություններ է ունեցել Վաշինգտոնում (ԱՄՆ) «ՆՈՒՌ» համույթով՝ Սմիթսոնյան  52-րդ միջազգային փառատոնում (Smithsonian Folklife Festival) (Քենեդի հոլլ, Կոնգրեսի միջազգային գրադարան, Սենատ, Կոնգրես)։

2019 թ. – Ծ. Հովհաննիսյանը ելույթներ է ունեցել  Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարան, «ՆՈՒՌ» համույթով «Innovate Armenia» միջազգային 3-րդ փառատոնում։

Ստեղծագործական գործունեություն 
Ծովինար Հովհաննիսյանը հեղինակ է բազմաթիվ փոխադրումների, մշակումների և սեփական ստեղծագործությունների, որոնք տեղ են գտել մի քանի ժողովածուներում։ 2004թ. լույս են տեսել նրանցից երեքը։  
 I – Պիեսների ժողովածու քանոնի համար
 II- Էտյուդներ քանոնի համար
 III – Կոնցերտներ (NN1,2) և Ռապսոդիա (N1) քանոնի համար։ 

Առաջին երկու ժողովածուներում սեփական 24 էտյուդների և մի շարք պիեսների կողքին տեղ են գտել նաև Կոմիտասի, Գայանե Չեբոտարյանի, Խաչատուր Ավետիսյանի, Ալեքսանդր Ալեքսանդրյանի, Արմեն Մանդակունյանի, Ստեփան Ջրբաշյանի, ինչպես նաև Վ. Գավրիլինի, Հ. Վյետանի, Հ. Ռոջերսի, Մ. Շմիտցի ստեղծագործությունների մշակումներն ու փոխադրումները (տարբեր անսամբլային կազմերի համար), այդ թվում նաև ջազային կոմպոզիցիաները, վերջին ժողովածուն ընդգրկում է կոնցերտային ժանրի հեղինակային խոշոր ստեղծագործություններ։ 

2006 թ. հրատարակվող երեք ժողովածուներն ընդգրկում են  Հովհաննիսյանի տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ։ 
 IV – «Երգեր» ձայնի և դաշնամուրի համար
 V  – Կոնցերտ երկու քանոնի համար
 VI – Պիեսներ քանոնի համար և Ռապսոդիա N2

Քանոնի համար գրված ստեղծագործություններում հեղինակը նորովի է մեկնաբանում գործիքի տեխնիկական և գունային հնարավորությունները։

Առանձնակի ուշադրության է արժանի IV հատորը՝ «Երգեր» ձայնի և դաշնամուրի համար, քանզի  Հովհաննիսյանն առաջին անգամ չի անդրադառնում իր սիրելի նվագարանին՝ դիմելով վոկալ երաժշտության ժանրին։ Գերիշխող  երգերի տեքստերի հեղինակն է Անահիտ Չիբուխչյանը, ընդգրկված են նաև Վահան Տերյանի և Գևորգ Գրիգորյանի բանաստեղծությունները։

Պարգևներ 
 «Նարեկացի» մեդալ 2015 թ.
 «Մանկավարժական Փառք» մեդալ 2017 թ.
ՀՀ «Վաստակավոր մանկավարժ» կոչում 2019 թ․

Գրքեր 

 
 
 
 
 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
 
  
  
 
  
 
 
 
  
 
 «Արևելաշարեր» ըստ Նիկողայոս Տիգրանյանի (քանոնի համար), Պրակ XVI (LIMUSH հրատարակչություն, Երևան 2020)։

Ձայնասկավառակներ 
 Ամերիկահայ Մշակութային Ֆոնդի «Փերիա» մշակութային կենտրոնի կողմից թողարկվել է «Կարոտի կանչ-8» «Ծովինար և Լիաննա» լազերային ձայնասկավառակը ԱՄՆ-ում 2005 թ.-ին։
 2007 թ. Փարիզում Միջազգային փառատոնում հաղթող ճանաչվելուց հետո թողարկվեց «Goussan» ձայնասկավառակը Իտալիայում, միջազգային բարձր վարկանիշ ունեցող “ACCORDS CROISES” ձայնագրման ստուդիայում, որի թողարկած ձայնասկավառակները տարածված են ողջ աշխարհում։
 «Իմպրովիզ» ձայնասկավառակը, ԵՊԿ հրատարակչություն, Երևան, 2009 թ.
 «Ես» ձայնասկավառակը, «Կարոտի կանչ-15», թողարկվել է 2010 թ. ԱՄՆ-ում, «Փերիա» մշակութային կենտրոնի կողմից
 «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՁԱՅՆԸ» թվային ալբոմ, 1 հոկտեմբերի 2013, Vincent Moon, Petites Planètes
 «Հնագույն Նվագարաններ» (Oldest Musical Instruments, Rita Sharoyan)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Armenian qanon. Professor Tsovinar Hovhannisyan,Lilian Martirosyan-"RAPSODIA"
 Ծովինար Հովհաննիսյան - «Սիրելիս»
 Armenian Qanon
 Armenian Qanon Aram Satunts 'Concertino' Professor Tsovinar Hovhannisyan H1

Հայ երաժիշտներ
Հայ դիրիժորներ
Հայ կոմպոզիտորներ
Հայ դաշնակահարներ
ՀՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Ոչ գեղարվեստական գրողներ