Ռուբեն Եսայան

Ռուբեն Թադևոսի  Եսայան (), փորձարկող օդաչու, Ռուսաստանի Ավիացիայի Ինստիտուտի թռիչքափորձարարական կենտրոնի ղեկավար, ՈԴ ազգային հերոս։ 2005 թվականին ԲԵ-200 ինքնաթիռով սահմանել է  համաշխարհային հինգ ավիացիոն  ռեկորդ։

Կենսագրություն 
Ռուբեն Եսայանը ծնվել է Երևանում։ Ծնողները եղել են անվանի բժիշկներ։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է Երևանի  աերոակումբ։ 17 տարեկանում կատարել է իր առաջին թռիչքը։  1968 թվականին ավարտել  է Սասովո քաղաքի ավիաուսումնարանը և գործուղվել Երևան՝ Քաղաքացիական ավիացիայի հայկական  վարչություն, որտեղ էլ աշխատել է 13 տարի։ Այդ տարիներին նա գործուղվում  է Անգոլա, որտեղ քաղաքացիական կռիվներ էին գնում, և նա լինում է Անգոլայի պաշտպանության նախարարի  անձնական օդաչուն։ 1983 թվականին Եսայանը իր ՅԱԿ-40 ինքնաթիռով ինչ-որ վայր պիտի հասցներ կուբացի մասնագետների պատվիրակությանը։ Ցուցարարների արձակած հրթիռը դիպչում է աջ շարժիչին և հրդեհ սկսվում։ Եսայանին հաջողվում է մասնագետներին անվնաս ցած իջեցնել։ Այդ սխրանքի համար Ռուբեն Եսայանը ստանում է իր առաջին պետական պարգևը՝ «Ժողովուրդների բարեկամության»
շքանշանը։  Երեք տարի Անգոլայում աշխատելուց հետո Եսայանը վերադառնում է Երևան և նշանակվում Քաղաքացիական ավիացիայի վարչության օդաչուական-շտուրմանական բաժնի պետ։ Երկուսուկես տարի այդ պաշտոնում աշխատելուց  հետո Ռուբեն Եսայանը իր դիմումի համաձայն ազատվում է  աշխատանքից։ Մի քանի օր հետո, 1987 թվականի հունվարին, Եսայանը դառնում է Քաղաքացիական ավիացիայի պետական գիտահետազոտական ինստիտուտի փորձարկող օդաչու։ Շուտով նա դառնում է ավիաջոկատի առաջատար փորձարկողներից մեկը, ջոկատի հրամանատարի տեղակալը։ Նրա ձեռքի տակով են անցել ԻԼ-96Տ, ԻԼ-96-3ՕՕ, ԻԼ-114- 100, ԻԼ-76-ՄՖ, ԻԼ-96ՄՕ, ԲԵ-200, ՏՈւ334, ՏՈւ100 մակնիշի   ինքնաթիռներ։ Ռուբեն Եսայանը ուսումնասիրել է 1989 թվականի Կրասնովոդսկի , Հալեպի և 1996 թվականի Խաբարովսկի վթարի ենթարկված  ՏՈւ-154 ինքնաթիռների պատճառները։ Մշակել է ինքնաթիռների վթարների կանխման բանաձևեր։ 2001-2004 թվականներին Ռուբեն Եսայանին էր հանձնարարված  փորձարկել Տագանրոգի Գ. Բերիևի անվան ավիացիոն գիտատեխնիկական համալիրում ստեղծված ԲԵ-200 ինքնաթիռը։ Նրա փորձարարական շրջաններից  մեկն անցկացվել է Հայաստանում։ Նրա  վարած ինքնաթիռը սահելով Սևանա  լճի մակերեսով, ընդամենը 14 վայրկյանում  հավաքել  էր 12 տոննա ջուր։ Այդ ինքնաթիռները կիրառվում է հրդեհները մարելու համար։ 2001 թվականին Եսայան նախաձեռնությամբ վերսկսվել են    ռուսական ինքնաթիռների թռիչքները Հարավային բևեռ՝  Անտարկտիդայի Նովոլազերևսկայի կայան։  Անտարկտիդայի  թռիչքների ժամանակ եղել է նաև Արթուր Չիլինգարովի հետ։ 2015 թվականի նոյեմբերին նա ռիսկի է դիմում և ծանրաքարշ ԻԼ-76 ինքնաթիռը իջեցնում Անտարկտիդայի Նովոլազերևսկայի կայան։
1985 թվականին Եսայանին շնորհվել է «Ժողովուրդների բարեկամության» շքանշանը, 1999 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր փորձարկող օդաչուի պատվավոր կոչում, 2006 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության հերոսի կոչում։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
Կապտաջինջ երկինքների անվրդով տիրակալը
Լեգենդար օդաչու Ռուբեն Եսայանը 70 տարեկան է