Օրադյա

Օրադյա (, , ), քաղաք  Կրիշանայում (Ռումինիա)։ Համաձայն 2002 թվականի մարդահամարի, բնակչությունը կազմում է մոտ 206,000 մարդ (տասնմեկերորդ տեղը երկրում):

Աշխարհագրություն 
Կրիշանա շրջանի կենտրոնը, Բիհորի շրջանի վարչական կենտրոնը: Քաղաքը գտնվում է Հունգարիայի սահմանի մոտ, Միջինդանուբյան դաշտավայրում, Կրիշլ-Ռեփիդ գետի հովտում (ռում. Crişul Repede, հունգ. Sebes-Körös — Шебеш-Кёрёш)։

Կլիմա

Պատմություն 
Առաջին անգամ Օրադիան հիշատակվել է լատիներեն Վարադինում անվանումով (լատ. Varadinum))՝ 1113 թվականին: Օրադիի ամրոցը, որի ավերակները գոյատևել են մինչ օրս, 1241 թվականին առաջին անգամ հիշատակվել է մոնղոլ-թաթարների պաշտպանության նախապատրաստման կապակցությամբ: Սակայն XVI դարում բնակավայրը վերածվեց քաղաքի:

1700-ական թվականներին Վիենային ճարտարագետ Ֆրանց Անտոն Հիլբրանդտը նախագծեց քաղաքի շենքերը բարոկկո ոճով: 1752 թվականից քաղաքում կառուցվել են բազմաթիվ շենքեր, այդ թվում՝ Հռոմի կաթոլիկ տաճարը, Եպիսկոպոսի պալատը, Քրիսի (Muzeul Ţurii Crişurilor) թանգարանը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին քաղաքը ազատագրվել է՝ 1944 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Դեբրեքենում գործող 2-րդ զինված ուժերի զորքերի կողմից:

Տնտեսություն 
Օրադյանը վաղուց եղել է Ռումինիայի ամենաբարգավաճ քաղաքներից մեկը, հիմնականում հունգարական սահմանի մոտ գտնվելու պատճառով, քաղաքը դարձել է Արևմտյան Եվրոպայի դարպասը:

Գործազրկության մակարդակը քաղաքում կազմում է մոտ 6%, ինչը մի փոքր ավելի ցածր է քան Ռումինիայի ցուցանիշը, բայց ավելի բարձր է քան Բիհոր թաղամասի ցուցանիշը(2%): Օրադյան ներկայումս Բիհորի նահանգում արտադրում է արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 63%-ը, որը կազմում է շրջանի բնակչության մոտ 34,5%-ը: Հիմնական արդյունաբերության ճյուղերն են կահույքի, տեքստիլ, կոշկեղենի և սննդի արդյունաբերությունները:

Տրանսպորտ 
Քաղաքում կա երեք տրամվայի և մի քանի ավտոբուսային երթուղիներ: Երեք երկաթուղային կայարան:

Էթնիկ կազմ 
 1910: 69 000 (ռումինացիներ՝ 5,6 %, հունգարացիներ՝: 91,1 %)
 1920: 72 000 (ռումինացիներ՝ 5%, հունգարացիներ՝ 92%)
 1930: 90 000 (ռումինացիներ՝ 25%, հունգարացիներ՝ 67%)
 1966: 122 634 (ռումինացիներ՝ 46%, հունգարացիներ՝ 52%)
 1977: 170 531 (ռումինացիներ՝ 53%, հունգարացիներ՝ 45%)
 1992: 222 741 (ռումինացիներ՝ 64%, հունգարացիներ՝ 34%)

Ճարտարապետություն 
Քաղաքի հնագույն թաղամասերը հիմնականում կառուցվել են ավստրո-հունգարական կայսրության դարաշրջանում` բարոկկո ոճով: Քաղաքի ծայրամասերի շենքերը կառուցվել են կոմունիզմի ժամանակներին:

2002 թվականին վերականգնվել են բազմաթիվ պատմական շենքեր:

Քույր քաղաքներ 
  Դեբրեցեն, Հունգարիա
  Կոսլադա, Իսպանիա
  Կոշիցե, Սլովակիա
  Մանտովա, Իտալիա
  Սեյրա, Ֆրանսիա
  Գիվաթաիմ, Իզրաել
  Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինա
  Լինչոպինգ, Շվեդիա

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Туристический гид Оради 
 Webcam (view from the City Hall Tower)
 Путешествие в Румынию .

 
 Oradea Town Hall

Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Ռումինիայի քաղաքներ
1113 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր