Կապույտ հեծյալ

Կապույտ հեծյալ (), էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչների ստեղծագործական միավորում 20-րդ դարասկզբի Գերմանիայում։

Միավորումը հրատարակել է համանուն ալմանախ։

Պատմություն 
«Կապույտ հեծյալ» միավորումը հիմնադրվել է 1911 թվականի դեկտեմբերին Մյունխենում Վասիլի Կանդինսկու և Ֆրանց Մարկի ջանքերով։ Հիմնական նպատակն է եղել ձերբազատվել ակադեմիական գեղանկարչության քարացած սկզբունքներից։ Խմբի անդամներից են եղել Ավգուստ Մակեն, Մարիանա Վերյովկինան, Ալեքսեյ ֆոն Յավլենսկին և Պաուլ Կլեեն։ Այս գեղարվեստական խմբի աշխատանքներում ներգրավված էին նաև կոմպոզիտորներ ու պարողներ։ Նրանց միավորում էր հետաքրքրվածությունը միջնադարյան ու պրիմիտիվ արվեստով, ինչպես նաև ժամանակի ուղղություններով` ֆովիզմով ու կուբիզմով։

Ավգուստ Մակեն ու Ֆրանց Մարկը կարծում էին, որ ամեն մարդ ունի իրականության ներքին ու արտաքին ընկալում, որոնք պետք է միավորել արվեստի միջոցով։ Այս գաղափարը ամրապնդվում էր Կանդինսկու տեսությամբ։ Խումբը ձգտում էր հասնել արվեստում բոլոր ձևերի հավասարության։

Ցուցահանդեսներ

Առաջին ցուցահանդես 
1911 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Մյունխենում` Հենրիխ Տանհաուզերի ժամանակակից պատկերասրահում, կայացել է միավորման առաջին ցուցահանդեսը, որ տևել է մինչև 1912 թվականի առաջին օրերը։ Ցուցադրվել են 14 նկարիչների 43 աշխատանքներ, այդ թվում Անրի Ռուսոյի, Ալբերտ Բլոխի, Դևիդ Բուրլյուկի, Վլադիմիր Բերլյուկի, Հենրիխ Կամպեդոնկայի, Ռոբեր Դելոնեի, Էլիզաբեթ Էպշտեյնի, Եվգենիա ֆոն Կելերի, Վասիլու Կանդինսկու, Ավգուստ Մակեի, Ֆրանց Մարկի, Գաբրիելա Մյունստերի, Ջին Բլե Նիստլեի և Առնոլդ Շյոնբերգի աշխատանքները։

1912 թվականի հունվարից ցուցահանդեսը ներկայացվել է եվրոպական շատ քաղաքներում` Քյոլն, Բեռլին, Բրեմեն, Ֆրանկֆուրտ, Համբուրգ, Բուդապեշտ, Օսլո, Հելսինկի, Թրոնհեյմ, Գյոտեբորգ։

Երկրորդ ցուցահանդես 
1912 թվականի փետրվարի 12-ից ապրիլի 2-ը Մյունխենի Հանս Գոլցի Նոր արվեստի պատկերասրահում () կայացել է «Կապույտ հեծյալ» միավորման երկրորդ ցուցահանդեսը։

Մասնակիցներ 

 Վասիլի Կանդինսկի
 Ֆրանց Մարկ
 Մարիանա Վերյովկինա
 Գաբրիելա Մյունտեր
 Պաուլ Կլեե
 Մոիսեյ Կոգան
 Ալեքսեյ Յավլենսկի
 Ավգուստ Մակե
 Ալֆրեդ Կուբին

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
John E. Bowlt, Rose-Carol Washton Long. The Life of Vasilii Kandinsky in Russian art : a study of "On the spiritual in art" by Wassily Kandinsky. Pub l. Newtonville, Mass. USA. 1980.   
Wassily Kandinsky, M. T. Sadler (Translator) Concerning the Spiritual in Art. Dover Publ. (Paperback). 80 pp. . or: Lightning Source Inc. Publ. (Paperback). 
 
 Hoberg, Annegret, & Friedel, Helmut (ed.): Der Blaue Reiter und das Neue Bild, 1909-1912, Prestel, München, London & New York 1999  
 Hopfengart, Christine: Der Blaue Reiter, DuMont, Cologne 2000 
 

Էքսպրեսիոնիզմ
1911 հիմնադրումներ Գերմանիայում