Ջոն Դոպերա

Ջոն Դոպերա (, , Յան Դոպերա, ), սլովենական ծագմամբ ամերիկացի գյուտարար, գործարար։ Նրա գյուտերից են ռեզոնատոր կիթառը և այլ կարևոր մշակումներ էլեկտրակիթառի զարգացման ամենավաղ փուլերում։

Կենսագրություն 

Ջոն Դոպերան ծնվել է 1893 թվականին Շաշտին-Ստրաժեում, բազմազավակ ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Յոզեֆ Դոպերան, Դոլնեյ Կրուպեում (այժմ՝ Տրնավայի երկրամաս, Սլովակիա) աշխատել է որպես հանքափոր, որտեղ ընտանիքը տեղափոխվել էր Ջոնի ծնունդից անմիջապես հետո։ Հայրն ունեցել է երաժշտական տաղանդ, նվագել և մշակել է ջութակ։ Ջոնը իր առաջին ջութակը ստեղծել է պատանի տարիքում հոր ղեկավարությամբ։ 1908 թվականին Դոպերա ընտանիքը, զգալով Եվրոպայում խոշոր պատերազմի վտանգը, տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 1920 թվականին Ջոնը Լոս Անջելեսում բացել է իր սեփական խանութը, որտեղ պատրաստել և վերանորոգել է ջութակ, բանջո և այլ փայտե լարային գործիքներ։ Այդ ընթացքում Դոպերան արտոնագրել է բանջոյի մի քանի բարելավումներ։

1925 թվականին ամերիկացի ձեռնարկատեր, երաժիշտ Ժորժ Բոշամը խնդրում է Դոպերային ստեղծել ավելի բարձր ձայնով կիթառ։ Բոշամին պետք էր այնպիսի կիթառ, որը լսելի կլինի նվագախմբի մեջ։ Դոպերան մշակել է կիթառը երեք ալյումինե ռեզոնատորներով՝ տեղադրված կամրջի տակ, ինչը կիթառի ձայնն ավելի էր բարձրացնում սովորականից։ Կիթառի ձայնը հարուստ էր և մետաղական։ Դրանից հետո Ջոնը, նրա եղբայրներ Ռուդին, Էմիլը և այլ համահեղինակներ հիմնադրել են ազգային լարային գործիքների ընկերությունը (National String Instrument Corporation), որը ստեղծում և վաճառում է կիթառներ այն երաժիշտներին, որոնք աշխատում են կինոյում կամ ջազ ակումբներում։ Մի քանի տարի անց եղբայրները հեռանում են ընկերությունից՝ հիմնադրելու Dobro Manufacturing Company։ Ընկերության անունը ստեղծվել է եղբայրների ազգանվան և «bro» (եղբայրներ) մասնիկներից, ամբողջական բառը սլովեներեն նշանակում է «լավ»։ Ընկերության կարգախոսը դարձավ՝ «Դոբրո նշանակում է լավ ցանկացած լեզվով»։

1932 թվականին, աշխատելով վարպետ Արթ Սթիմսոնի հետ, Դոպերան հնարեց կիթառի նոր դիզայն, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես արդյունաբերական մեթոդներով արտադրված աշխարհի առաջին էլեկտրական իսպանական կիթառ։

Դոպերան նաև հորինել է նվագալարը սեղմելու մի սարք։ Դոպերան ստացել է մի շարք գյուտերի արտոնագրեր, այդ թվում մի շարք լարային գործիքների ձևափոխման համար, մասնավորապես բարելավել է ջութակներ և բանջոներ, ստեղծել է էլեկտրաջութակի գյուտը։

Դոպերան մահացել է 94 տարեկան հասակում, 1988 թվականին՝ իր կյանքի ընթացքում գրանցելով շուրջ 40 արտոնագրեր։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ջոն Դոպերայի կենսագրությունը

Ամերիկացի գյուտարարներ
Ամերիկացի գործարարներ
Երաժշտական գործիքների վարպետներ
Սլովակ գյուտարարներ
Ամերիկացի ձեռնարկատերեր