Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ (), ՀԱՀ բարձրագույն պետական պաշտոնը։

Պատմություն 
Ապարտհեյդի համակարգի շրջանակներում, 1991 թվականի  հունվարին հակամարտող քաղաքական կուսակցությունների, Ազգային կուսակցության և Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի միջև սկսվեցին խորհրդակցական բանակցություններ ժողովրդավարական բազմառասսա քաղաքական համակարգի ներդրման վերաբերյալ։ 1993 թվականի հունիս-հուլիս ամիսների ընթացքում անցկացված բանակցությունների ընթացքում համաձայնություն ձեռք բերվեց երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ 1994 թվականի ապրիլի 27-ին բազմառասսա  ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ։ Այդ օրը ՀԱՀ քաղաքացիների կողմից ընտրվեցին ժամանակավոր խորհրդարանի պատգամավորներ, որի  նպատակն էր մշակել նոր մշտական սահմանադրություն։  Խորհրդարանի 400 տեղերից 252-ը ստացավ Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսը։ Ժամանակավոր սահմանադրությունը վավերացվեց 1993 թվականի դեկտեմբերին և ուժի մեջ մտավ 1994 թվականի ապրիլի 27-ին։  Մայիսի 10-ին խորհրդարանի կողմից միաձայն ընտրվելուց հետո Պրետորիայի Միությունների շենքում կայացավ Նելսոն Մանդելայի երդմնակալությունը, որպես ՀԱՀ նոր նախագահ։ 1996 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Սահմանադրական դատարանի կողմից հաստատվեց ՀԱՀ նոր սահմանադրությունը, որը մշակվել էր Ռոլֆ Մեյերի և Սիրիլ Ռամաֆոսայի կողմից և ուժի մեջ մտել 1997 թվականի փետրվարի 4-ին։

1999 թվականի հուլիսի 7-ին Նելսոն Մանդելան հայտարարեց իր հրաժարականի մտադրության մասին, չընտրվելով երկրորդ ժամկետով՝ աջակցելով Տաբո Մբեկիի թեկնածության առաջադրմանը։

1999 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ԱԱԿ-ի վստահ հաղթանակից հետո, հունիսի 14-ին խորհրդարանի պատգամավորների կողմից Տաբո Մբեկին հաստատվեց նախագահի պաշտոնում, իսկ հունիսի 16-ին կայացավ երդման արարողությունը։

2005 թվականին  Մբեկին Ջեյկոբա Զումին ազատվեց ԱԱԿ-ի փոխնախագահի պարտականություններից կոռուպցիոն սկանդալին մասնակից լինելու պատճառով, որն էլ հանգեցրեց ԱԱԿ-ի երկու ճամբարի բաժանվելուն։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լիմպոպո գավառի Պոլոկվանե քաղաքում անցկացված Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի 52-րդ Ազգային համաժողովում նախագահի թեկնածության քվեարկության ժամանակ Մբեկին պարտվեց  Ջեյկոբա Զումին։ 2008 թվականի  սեպտեմբերին Ջեյկոբ Զուման դատարանի  որոշմամբ ազատվեց  բոլոր տեսակի կոռուպցիոն մեղադրանքներից, որն էլ հանգեցրեց ԱԱԿ-ի Գործադիր կոմիտեի որոշմանը Մբեկի հեռացման վերաբերյալ, դատական գործընթացներին քաղաքական միջամտություն ցուցաբերելու համար։ Սեպտեմբերի 24-ին Տաբո Մբեկին կառավարությանն ուղղված պաշտոնական նամակում հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։

Սեպտեմբերի  25-ին  խորհրդարանական ընտրություններից առաջ  269 ձայնով նոր նախագահ ընտրվեց Կգալեմա Մոտլանտեն։  2009 թվականի  մայիսի 6-ին խորհրդարանում կայացավ նոր նախագահի ընտրության վերաբերյալ քվեարկությունը, իսկ մայիսի 9-ին նախագահական երդում տվեց Ջեյկոբ Զուման։

2014 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, երբ ԱԱԿ-ն ստացավ 249 տեղ, մայիսի 21-ին Ջեյկոբ  Զուման վերընտրվեց երկրորդ նախագահական ժամկետով առանց քվեարկության, այլ թեկնածուների բացակայության պատճառով։ Մայիսի 24-ին կայացավ երդմնակալության արարողությունը։

Օրենսդրություն 
Սահմանադրության համաձայն նախագահը համարվում է պետության և գործադիր իշխանության ղեկավարը և զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը։ 
Սահմանադրությամբ և օրենսդրությամբ նախագահի վրա դրված լիազորությունների մեջ են մտնում     
 Օրինագծերի հաստատում և ստորագրում 
 Օրինագծերի վերադարձ Ազգային ժողով դրանց սահմանադրականության վերանայման նպատակով     
 Օրինագծերի ուղարկում սահմանադրական դատարան դրանց սահմանադրականության վերանայման նպատակով     
 Ազգային ժողովի և մարզային ազգային խորհուրդների արտահերթ նիստերի հրավիրում  
 Պաշտոնական նշանակումների կատարում 
 Հետաքննությունների հանձնաժողովների նշանակում  
 Խորհրդարանի որոշումներով ազգային հանրաքվեի հաստատում  
 Օտարերկրյա դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցիչների ընդունում և ճանաչում  
 Դեսպանների լիազոր ներկայացուցիչների դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցիչների նշանակում 
 Ցանկացած պատժի ներում շնորհելու կամ մեղմելու իրավունք   
 Պարգևների շնորհում

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահների ցանկ (1994 թվականից) 
Կուսակցություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի պաշտոնական կայք
 Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի մասին Rulers.org կայքում

ՀԱՀ-ի նախագահներ
Նախագահների ցանկեր