Կորած սպիտակ կնոջ համախտանիշ

Կորած սպիտակ կնոջ համախտանիշ, սոցիոլոգների և զանգվածային լրատվամիջոցների ուսումնասիրությամբ զբաղվողների կողմից օգտագործվող տերմին, որով կոչվում է երիտասարդ, սպիտակամորթ ու հարուստ աղջիկների անհետանալու դեպքի չափազանց լուսաբանումը լրատվամիջոցներով, հատկապես հեռուստատեսությամբ։ Այդպիսի դեպքեր գրանցվել են ԱՄՆ-ում, Կանադայում ու Մեծ Բրիտանիայում։ Ֆենոմենը պայմանավորված է զանգվածային լրատվամիջոցների մեծ ուշադրությամբ, ինչին արժանանում են հարուստ ընտանիքներից սերող աղջիկների անհետացման դեպքերը, այնինչ տղամարդկանց, սևամորթ կանանց ու համեմատաբար աղքատ դասերի ներկայացուցիչների անհետացման դեպքերին լրատվամիջոցներն ավելի քիչ են ուշադրություն դարձնում։

Բանաձև 
Համախտանիշն արտահայտվում է պարզ բանաձևով.

անհետացում/սպանություն + զոհի գրավչություն + մաշկի սպիտակ գույն = ուշադրություն,

անհետացում/սպանություն + զոհի գրավչություն + ավելորդ քաշ + աֆրոամերիկացիներ/լատինաամերիկացիներ/ասիացիներ = անտեսում։

Զանգվածային հաղորդակցման միջոցների ուսումնասիրող պրոֆեսոր Քերոլ Լիբլերը ներկայացնում է ևս մեկ բանաձև անհետացման «ժողովրդականությունը» հաշվելու համար.Y = ընտանիքի եկամուտ х (առևանգվածի գրավչություն ÷ մաշկի գույն)2 + առևանգման տևողություն х ԶԼՄ-ներում ողբացող ծնողների ներկայությունը3, որտեղ Y – հեռուստաեթերի րոպեներն են։

Պատմություն 
Տերմինի հեղինակ է համարվում ամերիկացի հայտնի լրագրողուհի Գվեն Իֆիլը։

Տերմինը լայն տարածում է ստացել ամերիկացի ուսանողուհի Նատալի Հոլոուեյի անհետացման գործից հետո, ով անհետացել էր 2005 թվականին Արուբա կղզում։

Նյու Յորքի համալսարանի պրոֆեսոր Չարլտոն Մաքվեյնը համախտանիշը բացատրում է այն փաստով, որ հանցագործությունների զոհ դարձած սպիտակ կանանց զանգվածային լրատվամիջոցներում գերիշխող դեր է տրվում, ինչը Արևմուտքի մշակույթում գոյություն ունեցող ռասայական հիերարխիայի արտահայտման մի ձև է։

Թեև նախապես տերմինն օգտագործվել է անհետացման դեպքերի վերաբերյալ, հետագայում այն սկսել են օգտագործել նաև այլ հանցագործությունների լուսաբանման ժամանակ։ Կորած սպիտակ կնոջհամախտանիշն ԱՄՆ-ում հանգեցրել է հասարակական կարգի պահպանման միջոցառումների բազմաթիվ խստացումների, որ կատարվել են աջակողմյան կուսակցությունների նախաձեռնությամբ։ Այդ օրինագծերը կոչվել են անհետացած սպիտակամորթ կանանց պատվին, որոնք հետագայում գտնվել են մահացած կամ վիրավոր։

Մուդին, Դորիսը և Բլեքվելը (2008) եկել են այն եզրահանգման, որ ռասայից ու սոցիալական դիրքից բացի այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են գրավչությունը, քաշն ու երիտասարդ տարիքը, նույնպես նպաստում են նրան, որ զանգվածային լրատվամիջոցները որոշեն լուսաբանել կամ հեռուստաեթերի որոշակի ժամանակահատված հատկացնել տվյալ կնոջ անհետացման դեպքին։ Ուսումնասիրությունը նաև ցույց է տալիս, որ սևամորթ կանանց անհետացման դեպքերը լուսաբանող լրագրողներն ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում զոհի բացասական կողմերին (ֆիզիկական բռնության դիմող տղամարդ կամ ծանր անցյալ), այնինչ սպիտակամորթ կնոջ դեպքում հաճախ ընդգծվում է նրա՝  օրինակելի կին է կամ դուստր լինելու հանգամանքը։

Ազդեցությունը լրատվամիջոցների վրա

ԱՄՆ 
Համաձայն ուսումնասիրությունների, որոնցում զանգվածային լրատվամիջոցներում անհետացած երեխաների մասին լուրերը համեմատվել են Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի տվյալների հետ, աֆրիկյան ծագում ունեցող երեխաների անհետացման մասին լուրերը մամուլում զգալիորեն ավելի քիչ են լուսաբանվել, քան ոչ աֆրիկյան ծագմամբ երեխաներինը։ Հաջորդ ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ռասայական փոքրամասնությունները ներկայացնող աղջիկների անհետացման լուրերը լրատվամիջոցներում ամենաքիչը ներկայացվող խումբն են. ընդ որում, դրանք մյուսներին զիջում են զգալի տարբերությամբ։

Կանադա 
The Law and Society Association-ի հրապարակած հետազոտության համաձայն՝ հնդկացի աղջիկների անհետացման դեպքերը 27 անգամ ավելի քիչ են լուսաբանվել զանգվածային լրատվամիջոցներում, քան սպիտակամորթ կանանցը։ Նրանք նաև «ավելի քիչ ապրումակցողներ են ունեցել ու պակաս մանրամասն խորագրեր, հոդվածներ ու լուսանկարներ»։

Մեծ Բրիտանիա 
Լեստերի համալսարանի քրեագիտության պրոֆեսոր Իվոն Ջևկսը Ամանդա Դոուլերի սպանությունը, Սառա Փեյնի սպանությունը և Սոհեմյան սպանությունները ներկայացնում է որպես մամուլում լուսաբանման բացառիկ «արժանիներ» միջին դասի հեղինակավոր ընտանիքիների աղջիկների շարքում, ում ծնողները կարողացել են արդյունավետ օգտագործել լրատվամիջոցները։

Ըստ պրոֆեսորի՝ Դամիոլա Թեյլորի սպանությունը, որ կատարվել էր փողոցում, սկզբում քիչ է լուսաբանվել. լրագրողները շեշտը դրել են փողոցային հանցագործության մակարդակի վրա և անտեսել զոհի անձը։ Անգամ երբ սպանված աղջկա հայրը Նիգերիայից ժամանել է Մեծ Բրիտանիա, որպեսզի պաշտոնական հայտարարություն անի լրատվամիջոցների համար ու ելույթ ունենա հեռուստատեսությամբ, հասարակության արձագանքը նույնիսկ մոտ չի եղել այն «զայրույթին ու տխրությանը, որ հետևել էին Սառայի, Միլլայի, Հոլիի ու Ջեսիկայի սպանություններին»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Missing White Woman Syndrome on TV Tropes
 Black and Missing but Not Forgotten 

Ռասիզմ
Խտրականություն
Սեքսիզմ