Թիֆոնոս

Թիֆոնոս (հին հունարեն՝ Τιθωνός), հունական դիցաբանությունում Տրոյայի Լաոմեդոն արքայի և գետի աստվածություն Սկամանդերի դուստր Ստրիմոյի որդի։ Լուսաբացի աստվածաուհի Էոսը սիրահարվում է Թիֆոնոսին և տանում է նրան Եթովպիայի, որտեղ ծնվում են նրանց երկու որրդիներ Էմաթիոնը և Մեմնոնը։ Մեմնոնը մասնակցում է Տրոյական պատերազմին՝ տրոյացիների ճամբարում։ Նրան սպանում է հերոս Աքիլլեսը։ Զևսը վերակենդանացնում է և հավերժական կյանք է պարգևում Մենմոնին։ Էմաթիոնը դառնում է Եթովպիայի արքա։ Նրան սպանում է հերոս Հերակլեսը ։

«Աֆրոդիտե» հոմերյան հիմնում, Էոսը խնդրում է Զևսին հավերժական կյանք շնորհել Թիֆոնոսին և Զևսը համաձայնվում է։  Էոսը մոռանում է հիշատակել  հավերժական երիտասարդության մասին և Թիֆոնոսը  դառնում է տկար և անմահ ծերուկ։  Հիմների  հետագա տարբերակներում Թիֆոնոսը այդքան է ծերանում և չորանում, որ դառնում է կնճիթավոր ճպուռ։

Տիֆոնոսը մշակույթում
Թիֆոնոսը Ալֆրեդ Թեննիսոնի համանուն պոեմի գլխավոր հերոսն է։ Պոեմը նախաբանում կրկնում է դիցաբանական սյուժեն։ Թիֆոնոսը Ավրորայի ( հռոմեական դիցաբանությունում արշալույսի աստվածուհի) խնդրանքով ատավածներից ստանում է անմահության պարգևը։ Արդեն ծեր և տկար Տիֆոնոսը խնդրում է իր սիրուհուց ազատել իրեն այդ հավերժական անեծքից և մահ պարգևել իրեն։ Արտասվախառն Ավրորան պատախսանում է, որ նույնիսկ աստվածները չեն կարող չեղարկել իրենց իսկ տված պարգևը։ Դառնացած Տիֆոնոսը հանգրվանում է Ավորոայի գրկում` տենչալով ստանալ այն, ինչը երբեք չի կարող պատահել։

Ծանոթագրություններ 

Հին հունական դիցաբանություն