Համաձայնագիր Եվրոպական միության հետ ասոցացման մասին

Համաձայնագիր Եվրոպական միության հետ ասոցացման մասին, համաձայնագիր Եվրոպական միության և Եվրոպական միության անդամ չհանդիսացող պետության միջև, որըով ձևավորվում են շրջանակներ կողմերի միջև համագործակցության համար։ Համագործակցության ոլորտները սովորաբար շոշափում են քաղաքական, առևտրային, սոցիալական, մշակութային կապերի զարգացումը և անվտանգության ամրապնդումը։ Նման համաձայնագրի համար անհրաժեշտ իրավական հիմքը ստեղծվել է Եվրոպական միության գործունեության մասին պայմանագրի 217-րդ հոդվածով։

Ասոցացման մասին համաձայնագրի հնարավորությունը ընդգրկված էր Հռոմի պայմանագրում և Եվրոպական տնտեսական համայնքում որպես Մեծ Բրիտանիայի հետ Համայնքի հետագա համագործակցության ապահովման միջոց։ Եվրոպական տնտեսական համայնքի հետ ասոցացման համաձայնագիր կնքած առաջին պետություններն էին Հունաստանը և Թուրքիան 1960 թ.։

Եվրոպական միությունը սովորաբար կնքում է ասոցացման մասին համաձայնագրեր՝ քաղաքական, տնտեսական, առևտրային կամ դատական բարեփոխումների իրականացման պարտավորություն ստանձնելու դիմաց։ Դրանց դիմաց ասոցացված պետությունը կարող է ստանալ Եվրոպական միության որոշ կամ բոլոր շուկաներ, գյուղատնտեսական մթերքների շուկա առանց մաքսատուրքերի մուտք գործելու հնարավորություն և այլն, ինչպես նաև ֆինանսական կամ տեխնիկական աջակցություն։ Ասոցացման մասին համաձայնագիրը կարող է ներառել Եվրոպական միության և երրորդ երկրի միջև ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը։

Ասոցացման մասին համաձայնագիրը ենթակա է վավերացման Եվրոպական միության անդամ բոլոր պետությունների կողմից։

Նորագույն պատմության մեջ նման համաձայնագրեր ստորագրվել են Եվրոպական միության երկու քաղաքականությունների շրջանակներում։ Դրանք են Կայունացման և ասոցացման գործընթացը և Եվրոպական հարևանության քաղաքականությունը։ Բալկանյան թերակղզու պետությունները մասնակցում են դրանցից առաջինին։ Երկրորդը տարածվում է Եվրոպական միության հարևան միջերկրածովյան պետությունների և Արևելյան Եվրոպայի (այդ թվում՝ Անդրկովկասի) պետությունների վրա, բացառությամբ Ռուսաստանի, որը պնդում է Ռուսաստանի և Եվրոպական միության համագործակցության ստեղծման վրա։ Սովորաբար ասոցացման մասին համաձայնագիր ստորագրած պետությունների հետ համագործակցությունը պակաս խորն է, քան Եվրոպական միության լիիրավ անդամների հետ։

Եվրոպական հարևանության քաղաքականություն 
Եվրոպական հարևանության քաղաքականությունը ներառում է համագործակցություն այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Ալժիրը, Բելառուսը, Եգիպտոսը, Թունիսը, Իսրայելը, Լիբանանը, Լիբիան, Հայաստանը, Հորդանանը, Մարոկկոն, Մոլդովան, Պաղեստինի Ինքնավարությունը, Ռուսաստանը (4 ընդհանուր տարածքների մասին պայմանագրի միջոցով), Սիրիան, Վրաստանը և Ուկրաինան։

Համաձայնագրեր Եվրոպական միության հետ ազատ առևտրի մասին 

 Ալբանիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2009)
 Ալժիր — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2005)
 Անդորրա — Եվրոպական մաքսային միություն (1991)
 Բոսնիա և Հերցեգովինա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2015)
 Եգիպտոս — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2004)
 Թունիս — ասոցացման մասին համաձայնագիր (1998)
 Թուրքիա — Եվրոպական միության և Թուրքիայի միջև մաքսային միության մասին համաձայնագիր (1996)
 Իսլանդիա — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
 Իսրայել — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
 Լիբանան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2006)
 Լիխտենշտեյն — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
 Կանադա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2013)
 Կոսովոյի Հանրապետություն — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2015 թ., ենթակա է վավերացման)
 Հարավային Կորեա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր (2011)
 Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
 Հորդանան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2002)
 Մակեդոնիայի Հանրապետություն — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2001)
 Մարոկկո — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
 Մոլդովա - ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ., ենթակա է վավերացման)
 Մեքսիկա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2000)
 Նորվեգիա — Եվրոպական տնտեսական գոտի (1994)
 Շվեյցարիա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր (1973)
 Չեռնոգորիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2010)
 Չիլի — ասոցացման մասին համաձայնագիր (2003)
 Պաղեստինի ինքնավարություն — ասոցացման մասին ժամանակավոր համաձայնագիր (1997)
 Սան Մարինո — Եվրոպական մաքսային միություն (2002)
 Սերբիա — կայունացման և ասոցացման մասին համաձայնագիր (2011)
 Վրաստան — ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ., ենթակա է վավերացման)
 Ուկրաինա — ասոցացման մասին համաձայնագիր (ստորագրվել է 2014 թ., ենթակա է վավերացման, ժամանակավորապես կիրառվում է 2016 թ. հունվարի 1-ից)
 Ֆարերյան կղզիներ — որպես Դանիայի ինքնավար սուբյեկտ (1997)

Ներկայումս բանակցությունների փուլում գտնվող պետություններ 
 Կոլումբիա — ասոցացման մասին համաձայնագիր
 Էկվադոր — ասոցացման մասին համաձայնագիր
 Պերու — ասոցացման մասին համաձայնագիր
 Սաուդյան Արաբիա — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր
 Սիրիա — ասոցացման մասին համաձայնագիր
 Պարսից ծոցի արաբական պետությունների համագործակցության խորհրդի անդամ պետություններ — ազատ առևտրի մասին համաձայնագիր
 ՄԵՐԿՈՍՈՒՐ-ի անդամ պետություններ — ասոցացման մասին համաձայնագիր
 Կենտրոնական Ամերիկայի ընդհանուր շուկայի մասնակից երկրներ — ասոցացման մասին համաձայնագիր

Ծանոթագրություններ 

Եվրոպական միության պայմանագրեր և հռչակագրեր
Եվրոպական միության արտաքին քաղաքականություն
Պայմանագրեր այբբենական կարգով