Տրիոդ

Տրիոդ (< հուն՝ τρι-երեք (բարդ բառերում) և (էլեկտր) ոդ), էլեկարոնային լամպ, որն ունի 3 էլեկտրոդ՝ ջերմաէլեկտրոնային կաթոդ (ուղղակի կամ անուղղակի շիկացման), կառավարող ցանց և անոդ։ Տրիոդի գյուտը (1906) պատկանում է ամերիկացի ռադիոինժեներ Լի դը Ֆորեստին (De Forest, 1873-1961)։ Սկզբում տրիոդ օգտագործվել է միայն որպես ընդունիչ-ուժեղարար լամպ։ 1913 թվականին գերմանացի գիտնական Ա․ Մեյսները պարզել է, որ տրիոդ կարելի է օգտագործել նաև որպես գեներատորային լամպ։ Պարզագույն տրիոդում դժվարահալ մետաղից (Ni, Mo կամ Та) պատրաստված գլանաձև անոդի ներսում տեղադրված է նույն նյութից պատրաստված պարուրաձև ցանցը։ Անոդի և ցանցի ընդհանուր առանցքով տեղադրված է վոլֆրամե կաթոդը։ Կիրառության նպատակից կախված՝ արդի տրիոդների կառուցվածքն ու պարամետրերը խիստ բազմազան են։ Օրինակ, էլեկտրական տատանումների ուժեղարարների սկզբնական աստիճաններում և լարման կայունարարներում օգտագործվող ընդունիչ-ուժեղարար տրիոդներն ունեն ուժեղացման մեծ գործակից (30-100), իսկ ուժեղացման ելքի կասկադներում և հոսանքի կայունարարներում կիրառվում են, այսպես կոչված, ձախ ցանցային բնութագծով տրիոդներ, որոնք ունեն ուժեղացման փոքր գործակից (4-10) և անոդային ցրման համեմատաբար մեծ հզորություն (մինչև 20 վտ)։ Ընդունիչ–ուժեղարար տրիոդները հաճախ լինում են համակցված՝ միևնույն անոթում տեղավորում են էլեկտրոդների երկու (կամ ավելի) համակարգեր (այդպիսին են կրկնակի տրիոդները, դիոդ-տրիոդները, տրիոդ-պենաոդները և այլն)։ Տարածված են կոշտ ու ճկուն արտանցիչներով մանրակերտ տրիոդները և նուվիստորները։ 1 Գհց-ից ավելի հաճախականությունների տիրույթում աշխատող տրիոդներն արտադրվում են մետաղախեցեղեն ձևավորմամբ՝ հարթ էլեկտրոդների և օղակաձև արտանցիչների համակարգով։ Գեներատորային և մոդուլյատորային տրիոդներն արտադրվում են անոդային ցրման տարբեր թույլատրելի հզորություններով (և, հետևաբար, տարբեր օգտակար հզորություններով)։ Իմպուլսային ռեժիմում աշխատելու համար նախատեսված տրիոդները բնութագրվում են կաթոդի իմպուլսային բարձր էմիսիոն ունակությամբ և մեծ օգտակար (իմպուլսային) հզորությամբ (մի քանի հարյուր կվտ)՝ անոդային ցրման աննշան միջին հզորության դեպքում։ Կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի զարգացման հետ տրիոդները շատ բնագավառներում փոխարինվում են կիսահաղորդչային սարքերով։