Կալիշ

Կալիշ (, ), քաղաք Լեհաստանում՝ Մեծ Լեհաստանի վոևոդության կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Լեհաստանի հնագույն քաղաքներից մեկը։ II դարում հույն աշխարհագրագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսը իր «Աշխարհագրական տեսություն» աշխատության մեջ ուղղակիորեն նշեց Կալիշ քաղաքը, և այս քաղաքը նույնացվում է ժամանակակից Կալիշի հետ։ Այն զբաղեցնում է 70 կմ² տարածք, բնակչությունը 108.841 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1551 մարդ/կմ²։

Լեհական թագավորության (Ռուսական կայսրություն) կազմի մեջ եղել է Կալիշի վոևոդության (1816—1837 թթ.) կենտրոն, Կալիշի նահանգի (1837—1844 թթ., 1867—1917 թթ.), ինչպես նաև Կալիշի վոևոդության (1975—1998 թթ.) կենտրոն։ Քաղաքի արևելյան ճակատում 2 (15) պատերազմ սկսվեց, իսկ օգոստոսին գերմանական զորքերը Կալիշը գրավեցին։

Քաղաքը տեղակայված է Պրոսնա գետի մոտակայքում։

Անվան ստուգաբանություն 
Կալիշ անունը բխում է կելտական «կալ» տերմինից, որը նշանակում է հոսանք կամ սլավոնական «կալ» տերմինից, որը նշանակում է ճահիճ կամ ճահճուտ։

Բնակչություն 

 1860 - 12 835 բնակիչ
 1914 - 68 000 բնակիչ
 1939 - 81 000 բնակիչ
 1946 - 48 029 բնակիչ
 1950 - 55 542 բնակիչ
 1960 - 69 946 բնակիչ
 1970 - 81 454 բնակիչ
 1980 - 98 921 բնակիչ
 2000 - 110 104 բնակիչ
 2008 - 107 140 բնակիչ

Տնտեսություն 
Չնայած նրան, որ քաղաքի սահմանների շրջանում ծանր արդյունաբերությունը քիչ է, Կալիշը մի շարք խոշոր ձեռնարկությունների տուն է։ Հատկանշական են Calisia դաշնամուրի գործարանը և Winiary և Ziołopex սննդի վերամշակման գործարանները (վերջինս այժմ Nestle-ի մասին է), Big Star jeans-ի գործարանը և Hellena, Jutrzenka, և Kaliszanka զովացուցիչ ըմպելիքների արտադրման գործարանները։ 2 ինքնաթիռի արտադրման գործարաններ WSK-Kalisz and Pratt & Whitney Kalisz (of Pratt & Whitney Canada մի ճյուղ) գտնվում է Կալիշում։

Կրոն 
Կա 19 կաթոլիկ, 5 բողոքական, և մեկ օրթոդոքս եկեղեցի Կալիշում։ Նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Կալիշում կար 25.500 հրեա, բայց նրանցից շատերը սպանվել են նացիստների կողմից, և 1942 թվականի ամռանը Կալիշի հրեաների համայնքը ամբողջովին ավերվեց։

Կրթություն 
Կալիշը նշանավոր կրթական կենտրոն է մարզում։ Այն քսանինը տարրական, հիմնական դպրոցների, կրտսեր/ավագ դպրոցների և հինգ ավագ դպրոցների «տունն» է։ Նաև յոթ քոլեջներ և տասներկու հանգստյան դպրոցներ գտնվում են այստեղ։ Այն նաև տունն է Պոզան համալսարանի տնտեսագիտական, գիտությունների և տեխնոլոգիաների նաև տարբեր այլ համալսարանների բարձրագույն կրթական մասնաճյուղերի։ Այն նաև տունն է Հենրիկ Մելքերի Երաժշտական դպրոցի։

Կարևոր հուշարձաններ 
 IX-X Զավոդցե բլուրում գտնվող արգելանոց։
 Բերդի պատերի ավերակներ։
 Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցի. կառուցվել է Բոլեցլավու Պիոուսու արքայազնի շնորհիվ՝ 1253 թվականին։
 Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տաճարը Սուրբ ընտանիքի զարմանահրաշ պատկերակի հետ կառուցվել է 1353 թվականին։
 Կալիշյան զբոսայգին ամենահին քաղաքային զբոսայգին է Լեհաստանում։
 Սուրբ Վոյցեհա եկեղեցին XI դարում եղել է Կալիշի կենտրոն։
 Վոյցեհա Բոլուսլավի անվան թատրոն։
 Ֆրանսիական մենաստանը հիմնադրված է 1257 թվականին՝ իշխան Բոլեսլավ Պոուսոյի և նրա կնոջ կողմից։

Մարդիկ 
 Ստանիսլավ Վոյցեխովսկի (1869—1953 թթ.) լեհ քաղաքագետ, 1922—1926 թվականներին Լեհաստանի նախագահ։
 Ստանիսլավ Բարցիկովսկի (1832-1897 թթ.) լեհ արվեստագետ։
 Լեոն Յանիշևսկի (1810—1861 թթ.) լեհ գրող և վիպասան։

Քույր քաղաքներ

Պատկերասրահ

Գրականություն 
 Կալիշ քաղաք, 
 Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Official website  
Kalisz City Guide

 Dawny Kalisz

Լեհաստանի քաղաքներ