Ձայնացրիչ շերտ

Ձայնացրիչ շերտ, ծովային բազմատեսակ կենդանիներից բաղկացած շերտ օվկիանոսի հատակին։

Պատմություն 
Ձայնացրիչ շերտը բացվել է հիդրոտեղորոշիչ սարքի օգնությամբ, երբ  գտան ձայն ցրող շերտ, որը երբեմն սխալմամբ ծովի հատակի տեղ էին ընդունում։  Այդ պատճառով էլ այն երբեմն անվանում են  «տեսիլային հատակ»։ Հիդրոտեղորոշիչ սարքերի օպերատորները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, օգտագործելով հիդրոտեղորոշիչ սարքերի նոր տեխնոլոգիաներ, մտահոգված էին նրանով, որը ցերեկը երևում էր ծովի հատակին 300-500մ խորությամբ, գիշերը՝ ավելի քիչ։ Այդպես ձայնացրիչ շերտ բացվեց Հյուսիսային Կալիֆոռնիայի ափերին 1942 թվականի ամռանը։ Առաջին տարիներին այդ խորհրդավոր երևույթը ստացավ «ECR շերտ» անվանումը՝ հիմնական հետազոտողների անվան սկզբնատառերով (Eyring, Christensen, Raitt): Պարզվեց, որ այն ձևավորված է միլիոնավոր ծովային օրգանիզմներից, հիմնականում փոքր ձկներից, որոնց լողափամփուշտները ձայն էին արձակում։ Այդ օրգանիզմները հատակից վեր էին բարձրանում պլանկտոնով սնվելու համար։

Նկարագրություն 
Շերտը տարածվում է երկու մայրցամաքային թեքությունների միջև։ Ցերեկային ժամերին գտնվում է 300-1300մ խորության վրա։ Ամեն օր այն բարձրանում և իջնում է օրգանիզմների ուղղահայաց միգրացիային համապատասխան։ Գիշերը, եթե երկնքում լուսին կա, շերտը գտնվում է ավելի խորքում և կարող է բարձրանալ, եթե ամպամած գիշեր է։ Համաշխարհային օվկիանոսի ձայնացրիչ շերտի բիոզանգվածի մեծ մասը կազմում են լուսարձակող խամսիները։ Հիդրոտեղորոշիչ սարքի ազդանշանն անցնում է այդ ձկների լողափամփուշտներով՝ ստեղծելով «տեսիլային հատակի» էֆֆեկտ։

Ծովի հատակին մոտ օրգանիզմների, այդ թվում նաև ձկների (կաղամարներ, սիֆոններ) մեծամասնությունը իրականացնում են ամենօրյա ուղղահայաց միգրացիաներ ։ Այդ ուղղահայաց միգրացիաներն իրականացվում են աննշան տարածությամբ։ Դրա համար ձկներն օգտագործում են իրենց լողափամփուշտները։ Երբ ձուկը տեղաշարժվում է վեր, լողափամփուշտը  փքվում է և, հաշվի առնելով, որ այդ տարածքում ճնշումը բարձր է, այդ գործողության համար օգտագործվում է զգալի էներգիա։ Եվ հակառակը, երբ ձկներն իջնում են, լողափամփուշտը գալիս է սկզբնական դիրքին։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 

Օվկիանոսագիտություն
Ծովային կենդանիներ
Հիդրոակուստիկա