Ֆոսֆորային պարարտանյութեր

Ֆոսֆորային պարարտանյութեր, անօրգանական և օրգանական ֆոսֆոր պարունակող միացություններ, որոնց հողի մեջ են մտցնում բերքառատության համար։ Ֆոսֆորի պակասի կամ բացակայության պայմաններում բույսերը ի վիճակի չեն աճելու նորմալ եղանակով։ Հողում ֆոսֆորի քիչ քանակությունը ազդում է հատկապես հացահատիկային բույսերի բերքի վրա։

Տարբերակված են ֆոսֆոր պարունակող պարարտանյութերի մի քանի տեսակներ.
 Ֆոսֆորային ալյուր և ոսկրալյուր
Ֆոսֆորի ալյուրի կամ ոսկրալյուրի բաղադրության մեջ մտնող հիմնական մասնիկը կալցիումի ֆոսֆորատն է, և այդ իսկ պատճառով այն օգտագործվում է բացառապես թթվային հողերի մեջ։ Հողերի մեջ մասի համար չլուծվող աղերը պիտանի չեն, քանի որ բույսերի մեծ մասը դրանք չեն յուրացնում։
 Հասարակ սուպերֆոսֆորատ
Հասարակ սուպերֆոսֆորատը կամ Սովորական սուպերֆոսֆորատը կալցիումի երկհիդրոֆոսֆորի և կալցիումի սուլֆատի խառնուրդն է համարվում, որը ստացվում է՝ ծծմբական թթվի և մանր աղացած բնական ֆոսֆորիտի անհրաժեշտ քանակությամբ մշակելու հետևանքով։
 Կրկնակի սուպերֆոսֆորատ
Սովորական սուպերֆոսֆորատում պարունակող կալցիումի սուլֆատը բույսերը չեն յուրացնում։ Այդ իսկ պատճառով մանր աղացած ֆոսֆորիտը մշակում են ֆոսֆորական թթվով և ստանում ջրում լուծելի կալցիումի երկհիդրոֆոսֆատ։
 Պրեցիպիտատ
Համարվում է ջրում ամենավատ լուծվող ֆոսֆորային պարարտանյութը, ուստի օգտագործվում է միայն թթվային հողերում։ Ստացվում է կալցիումի հիդրօքսիդի կամ կալցիումի կարբոնատի և ֆոֆորական թթվի փոխազդեցության հետևանքով։
 Ամոֆոսներ
Արժեքավոր կամլեքս պարարտանյութեր, որոնք բույսերին հողի միջոցով բացի ֆոսֆորից մատակարարում են նաև ազոտ։ Սրանք բացի ֆոսֆորային պարարտանյութ լինելուց, համրվում են նաև ազոտային պարարտանյութեր։ Ֆոսֆորային պարարտանյութերում սննդատար տարերի պարունակությունը որոշում է ըստ ֆոսֆորի (V) օքսիդի։

Գրականություն 
 
 Ֆ.Ն. Կապուցկի, Ֆ.Վ. Տիկովի. Քիմիայի ձեռնարկ – համալսարան մուտքի համար — Մինսկ, Բելառուս։ Ձեր դպրոց, 1979. — էջ 384.
 Գ.Պ. Հոպչենկո. Քիմիան համալսարաններ մտնելու համար. — Դ.: Ավագ դպրոց, 1994. — էջ 447.

Պարարտանյութեր
Ֆոսֆոր