Չուլիշման

Չուլիշման, գետ Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետությունում։

Սկիզբ է առնում բարձր լեռնային Ջուլուկու լճից 50°29′22″ հյուսիս 89°42′22″ հարավ (G) (O), որը գտնվում է 2200 մետր բարձրության վրա և թափվում է Տելեցկոյե լիճը՝ համարվելով ամենախոշորը իր հոսանքով։ Գետի երկարությունը կազմում է 241 կմ, իսկ ավազանի տարածքը՝ 16800 կմ2։ Միջին հոսանքի ժամանակ լայնությունը 30-50 մետր է, խորությունը մոտավորապես մեկ մետր։ Հոսում է քիչ բնակեցված տարածքներով։ Գետի երկարությամբ, այդ գյուղերի միջով կառուցվել է մայրուղի։ Այդ ճանապարհի ամենագեղեցիկ և միևնույն ժամանակ վտանգավոր վայրը Կատու-Յարիկն է։ Չուլիմանի հովտում բարձրությունը կազմում է 800 մետր։

Ջուրը սառն է, պղտորավուն, կապույտ կամ կանաչ երանգով։

Գետը հարուստ է ձկներով։ Բարձրադիր վայրերում լողում են ձամբռիկը, ատլանտյան օսմանը և սիբիրիյան լերկամորթիկը, միջին հոսանքում՝ ձամբռիկը, գետաձկնիկը, իսկ ներքևի հոսանքում՝ տայմենը, սիգը, ձամփռիկը, գայլաձուկը, պերկեսը, շերեփաձուկը և էլի ուրիշ ձկնատեսակներ։

Գետը զբոսաշրջիկների կողմից գտագործվում է որպես լողավազան, բարդության աստիճանը V—VI։ Չուլիշման գետի վրա, Կատու-Յարիկ անցման մոտակայքում, գտնվում են մի քանի զբոսաշրջային կայաններ։ Այդ շրջանում՝ Չուլիշման գետի վրա կախովի կամուրջ կա։ Հին կամուրջը, որը կառուցվել էր 1980 թվականին, հեղեղի պատճառով ոչնչացել է 2014 թվականի գարնանը։ Նոր կամուրջը օգտագործվում է 2015 թվականի աշնանից։

Վտակները 

 7 կմ։ Աչելման
 13 կմ։ Կայրու
 22 կմ։ Բաշկաուս — ձախ վտակ
 38 կմ։ Ուստյուգիկո
 44 կմ։ Կարասու
 47 կմ։ Չուլչա — աջ վտակ
 69 կմ։ գետ առանց անվանման
 78 կմ։ Կուրկուրե
 83 կմ։ Տայբուլգա
 103 կմ։ Տեlելյու
 104 կմ։ Ակսու
 107 կմ։ Շավլա (Օնգուրաշ, Սայ-Գոնիշ)
 115 կմ։ Սուկբակ (Սուբիկ, Կարա-Սու)
 116 կմ։ Ստորին Կուլաշ
 118 կմ։ գետ առանց անվանման
 120 կմ։ Ադուլուկեմ
 124 կմ։ Ելանդու
 128 կմ։ Միջին Կուլաշ
 132 կմ։ Բայդիշ
 133 կմ։ Ստորին Տարտագայ
 135 կմ։ Վերին Տարտագայ
 139 կմ։ Փոքր Կարակեմ
 143 կմ։ Վերին Կուլաշ
 145 կմ։ Կարակեմ
 152 կմ։ Մայրիկ
 153 կմ։ Սաուդերտեմ
 159 կմ։ Կուգանդու
 161 կմ։ Մուշտուայրի
 164 կմ։ Էբելյու
 166 կմ։ Ուանդու
 172 կմ։ գետ առանց անվանման
 182 կմ։ Ուզուն-Օյուկ
 188 կմ։ Տեպշիոյուկ
 195 կմ։ գետ առանց անվանման
 197 կմ։ գետ առանց անվանման
 198 կմ։ Բագայաշ
 201 կմ։ Տուստույոկ
 204 կմ։ գետ առանց անվանման
 205 կմ։ Մակատու

Ջրային ցուցակի տվյալներ 
Ռուսաստանի ջրային պետական ցուցմունքների տվյալներով լճի ջրային տնտեսության տեղամասը որոշ չափով պատկանում է Տելեցկոյե լճին։ Գետի ավազան Օբն է՝ մինչև Իրտիշ թափվելը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Տեղեկություններ Չուլիշմանի մասին skitalets.ru կայքում 
 Ճանապարհորդության ֆոտոալբոմը և նկարագրությունը (Չուլիշման, Չուլչա, Տելեցկոյե լիճ
 Чулышман, Իվանովա Միխաիլի հաշվետվությունը

Տես նաև 
 Չուլիշմանի լեռնաշխարհը
 Հոսանքի հսկայական ալեկոծումը

Ռուսաստանի գետեր
Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր