Տելեփոս

Տելեփոս ( — «հեռուն լուսավորող»), հունական դիցաբանության մեջ Հերակլեսի և Ավգեի որդին։ Պատկանում էր հերակլիդների տոհմին։ Այսինքն Հերակլեսի որդիներից՝ հիմնադրած մի շարք քաղաքներ։ Անունը մոտ է անատոլիական Աստված Տելեպինայի անվանը։

Ծնունդը 
Վախենալով իր հորից՝ Ավգեն թաքցնում է իր որդուն Սուրբ կույս Աթենասի սրբավայրում, որի հետևանքով նա պատժել է երկրին ժանտախտի միջոցով։

Տելեփոսին նետում են ճանապարհի վրա Արգոսում, Պարֆենիա լեռան լանջին։ Այստեղ նրան կերակրում է եղջյուրավոր եղնիկը, նվիրված Արտեմիսին։

Տելեփոսի մորը ուզում էին սպանել, բայց նա փրկվում է՝ մեկնելով Միզիյա (մեկ այլ վարկածի, մայր ու որդի թռնում են ծովը և լողալով հասնում Միզիյա), որտեղ ամուսնացել է Տեվֆրանտի հետ։

Կայսերական իշխանություն 
Ըստ այլ լեգենդի ասվում է, որ Տելեփոսը մեծացել է Կորիֆա հովիվների մոտ, ծնողներին փնտրելու համար մեկնում է Դելփի, դելփյան պատգամախոսի մոտ՝ իմանալու որտեղ է նրա մայրը։ Մեկնում է մոր մոտ Միզիյա, այնտեղ նրան որդեգրում է Տեվֆրանտը, և նա դառնում է նրա իրավահաջորդը։

Տեվֆրանտի մահից հետո ժառանգել է կայսերական իշխանությունը և ամուսնացել է նրա դստեր Արգիոպեի հետ։ Իսկ ավելի ուշ Պրիամոսի քրոջ Աստիոխոսի հետ (կամ ամուսնացած է եղել Պրիամոսի դստեր Լաոդիկայի հետ)։ Ըստ պատմության, սիրահարված է եղել մարգարեուհի Կասսանդրային, բայց նա արհամարհում էր նրան, և անգամ ստիպել է նրան սիրահետել իր քրոջը՝ Լաոդիկային։ Նրա որդին է Եվրիպիլոսը և դուստրը՝ Ռոմի, ով ողջունել է Էնիասին ապագա Հռոմի վայրում, և դարձել է նրա որդու՝ Ասկանիայի կինը։

Ոդիսականում Տելեփոսը հիշատակվում է, որպես Ասիական թագավոր (Իլիականում նա չի հիշատակվում)։

Ըստ ողբերգության, Պարֆենոպեի հետ միասին հաղթել է Իդասին, ով փորձել է տիրել Տեվֆրանտի կասրությանը։ Մասնակցել է Տրոյայի խաղերին Պարիսի դեմ։

Տրոյական պատերազմ 

Երբ սկսվեց Տրոյական պատերազմը, հույները մեկնել են Տրոյա, սակայն կորցրել են ճանապարհը և հայտնվել են Տելեփոսի կայսրությունում։ Տելեփոսը հարձակվել է Միզիյան հարթավայրը թալանած հույների վրա։ Սպանում է Տերսանդրին, որը վիրավորված էր Աքիլեսի կողմից։ Կաիկայի հարթավայրում Աքիլեսի հետ մենամարտի մասին վկայում են շատ հեղինակներ։

Ըստ Պինդարոսի, Դիոնիսոսի զայրութի պատճառով՝ փաթատվել է խաղողի որթատունկին, և վիրավորվել է Աքիլեսի կողմից՝ Խիրոնի նիզակով։
Բայց ավելի ուշ վերակենդանացվել է Աքիլեսի կողմից, և ցույց է տվել հույներին Տրոյա տանող ծովային ճանապարհը։

Պաշտանմունքում, Գրականությունում, Արվեստում 

Տելեփոսը համարվում էր ազգային հերոս, և նախահայրը միզիյական բնակիչների, Պերգամոն քաղաքի և նրաԱտտալյան արքաների։ Ավելի ուշ Պերգամոնի բնակիչները իրենց անվանել են արկադյանամի, և Տելեփոսի հետ տեղափոխվել են Ասիա։ Տելեփոսի մասին առասպելը կհանդիպենք նաև Իտալիայում, հիմնականում Կամպանիա տարածաշրջանում։

Տելեփոսի մասին առասպելնները հիմնականում օգտագործվել են հին բանաստեղծների կողմից (Էսքիլես, Սոփոկլես, Եվրիպիդես և այլն) և հանդիսանում է բարեհաճո թեմա նկարիչների համար։

Քանդակագործների խուբ - եղնիկը կերակրում է Տելեփոսին կաթով։

Ծանոթագրություններ 

Տրոյական պատերազմ