Նետի թույն

Նետի թույներ, թույներ, որոնք քսել են նետերի կամ նիզակների ծայրերին՝ որսորդության կամ ռազմական նպատակներով։ Ամբողջ աշխարհի բնիկ ցեղերը օգտագործել են թունավոր նետեր. այն դեռևս օգտագործում է Հարավային Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Ասիայում։ Առավել տարածված թույներից են թունավոր ծառագորտերի մաշկի կողմից արտադրված թույնը, կուրարեն՝ մի շարք բուսական թույների ընդհանուր անվանումը, որոնք օգտագործվել են Հարավային Ամերիկայի բնիկների կողմից։

Թունավոր նետերի մասին շատ դիցաբանական պատմություններ կան։ Տարածված է հին հունական դիցաբանության Հերկուլեսի պատմությունը, որը սպանել է Նեսուս կենտավրոսին՝ Լերնեյան հիդրայի թունավոր արյամբ պատված նետերով։ Հոմերոսի «Ոդիսկանում» հին հունական հերոս Ոդիսևսը իր նետերը թունավորում էր ղանձլամերով։ Հոմերոսի «Իլիականում» աքայացիները և տրոյացիները նույնպես օգտագործում էին թունավոր նետեր և նիզակներ։ Սկանդինավյան դիցաբանության մեջ Բալդրի մահվան ժամանակ նույնպես առկա են թունավոր նետեր։ «Թույն» բառի անգլերեն ժամանակակից տերմինը «toxin»-ը ծագել է հին հունարեն «աղեղ» նշանակությունն ունեցող բառից, որն էլ իր հերթին ծագել է հին պարսկերեն *taxa-՝ նետ բառից։

Հին աշխարհում շատերն են օգտագործել թունավոր նետեր, այդ թվում՝ գալլերը, հին հռոմեացիները, սկյութները և սվանները։ Հին հունական և հռոմեական պատմաբանները նկարագրում են թունավոր արկերի պատրաստումը և տարբեր ճակատամարտեր, որտեղ օգտագործվել են թունավոր նետեր։ Ալեքսանդր Մեծը Հնդկաստանի նվաճման ժամանակ հանդիպել է թունավոր արկերի, որոնցում ենթադրաբար օգտագործվել է Ռասսելի իժերի թույնը։ Հռոմեացի գեներալ Լուկուլլոսը թունավոր մահաբեր վերքեր է ստացել Երրորդ միհրդատյան պատերազմի ժամանակ (մ.թ. 1-ին դար)։ Ֆեռնան Մագելանը Ֆիլիպիններում սպանվել է Մակտանի ճակատամարտի ժամանակ՝ ոտքին թունավոր նետից ստացած վնասվածքից։

Նկարագրված է բնիկ ամերիկացիների կողմից որսորդության և ռազմական նպատակներով օգտագործվող թունավոր նետերը։ Չինացիները նույնպես անցյալում մարտերի ժամանակ հետզհետե սկսել են օգտագործել տարբեր թունավոր արկեր։

Ծանոթագրություններ 

Նետաձգություն
Որսորդություն
Թունաբանություն