Գրական անհեթեթություն

Գրական անհեթեթություն, անհեթեթ գրականություն, աբսուրդի գրականություն, այնպիսի գրական ստեղծագործությունների ընդհանուր դասակարգում, որոնք ունեն ստեղծագործության լեզվի համաձայնությունը կամ տրամաբանությունն աղավաղող՝ իմաստալից և անիմաստ, անհեթեթ տարրեր։ Չնայած նրան, որ գրական անհեթեթության ամենատարածված ձևը չափածոն է, այն առկա է գրականության այլ ձևերում նույնպես։ Անհեթեթության տպավորությունը հաճախ ստեղծվում է իմաստի պակասով կամ բացակայությամբ, ստեղծագործության հումորը գալիս է հենց իր անհեթեթ բովանդակությունից։

Պատմություն 
Գրական անհեթեթությունը որպես առանձին ժանր տարբերակվում է 19-րդ դարից սկսած և ծագել է երկու հիմնական տեսակի ստեղծագործություններից։ Առաջին և ավելի հին տեսակը՝ բանավոր ժողովրդական բանահյուսությունն է, այդ թվում՝ խաղիկները, երգերը, պիեսները և ոտանավորները։

Երկրորդը, որն ավելի նոր է՝ արքունական պոետների, գիտնականների և այլ մտավորականների աբսուրդ ստեղծագործություններն են։ Այս գրողները հաճախ ստեղծում էին լատիներեն ծաղրերգությունների, կրոնական ծաղրանմանությունների և քաղաքական երգիծանքի բարդ անհեթեթություններ, որոնք զգալի տարբերվում էին իրական երգիծանքից կամ ծաղրերգությունից իրենց գերակշռող անհեթեթ տարրերով։

Այժմյան գրական անհեթեթությունը վերոնիշյալ երկու տեսակների համակցությունն է։ Էդուարդ Լիրը զարգացրել և հասարակայնացրել է անհեթեթ գրականության ժանրը գլխավորապես՝ «Անհեթեթությունների գիրք» (1846) ստեղծագործության և այլ պատմվածքների միջոցով (օրինակ՝ «Բուն և փիսիկը»,  «Ջամբլիները», «Աշխարհի շուրջը պտույտի դուրս երկած չորս փոքրիկների պատմությունը» և այլն)։ Լիուիս Քերոլը շարունակել է Լիրի գործը՝ անհեթեթ գրականությունը ավելի հանրաճանաչ դարձնելով իր «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» (1865) և «Ալիսը հայելու աշխարհում»  (1871) ստեղծագործությունների միջոցով։

Տեսություն 
Գրական անհեթեթության մեջ, լեզվի և տրամաբանության որոշակի իմաստ ապահովող տարրերը զուգակցվում են անիմաստ, անհեթեթ տարրերով։ Իմաստ ապահովող տարրերը ներառում են՝ իմաստաբանությունը, շարահյուսությունը, հնչյունաբանությունը, համատեքստը, ներկայացման ձևը և գրելաոճը։ Այս ժանրը ամենալավը ճանաչելի է գրելու տեխնիկայի այն միջոցներով, որոնք համավասարկշռում են իմաստի առկայությունն ու բացակայությունը։ Դրանցից են՝ սխալ պատճառահետևանքային կապը, հիբրիդային բառերը, նորաբանությունները, շրջադասությունները, անհստակ կամ անհասկանալի խոսքը, անզուգադրությունը, կամայականությունը, անվերջ կրկնությունը, ժխտողականությունը կամ անդրադարձումը և սխալ վերագրումը։ Անհեթեթ տավտոլոգիան, վերակրկնապատկումը և աբսուրդ դիպուկությունը նույնպես օգտագործվել են ժանրի ստեղծագործությունները գրելիս։ Եթե տեքստը պարունակում է միայն պատահական անհեթեթ տարրեր, այն չի կարող համարվել անհեթեթ գրականություն։

Աբսուրդի գրականության հեղինակներ 
Ցանկում ներկայացված ոչ բոլոր գրողներն են ստեղծագործել միայն «աբսուրդի գրականություն» ժանրում։ Որոշ հեղինակների հիմնական ժանրը եղել է հենց «աբսուրդի գրականությունը», այն դեպքում, երբ որոշների մոտ այն հազվադեպ է հանդիպել։ Անգլերեն գրողներ՝
 Էդվարդ Լիր (1812–1888)
 Լուիս Քերոլ (1832–1898).
 Վուդի Ալլեն
 Այվոր Քաթլեր
 Դեյվ Էգերս 
 Մայք Գորդոն
 Էդուարդ Գորեյ
 Էրիկ Այդլ
 Ջեյմս Ջոյս
 Նորթոն Ջասթեր
 Ֆրենկ Քի
 Ռեդյարդ Քիփլինգ
 ՋոնԱրնո Լոուսան
 Դենիս Լի
 Ջոն Լենոն
 Սփայք Միլիգան
 Քեն Նեսբիթ
 Ֆլեն Օ'Բրայն
 Մերվին Փիք
 Ջեք Պրելուցկի
 Ալաստեր Ռեյդ
 Թեոդոր Ռյոթքե
 Լաուրա Ռիչարդս
 Մայքլ Ռոսեն
 Կարլ Սենդբերգ
 Դոկտոր Սյուզ
 Ժան Շեֆերդ
 Շել Սիլվերսթին
 Ալան Ուաթս
Այլալեզու գրողներ՝

 Լենարտ Հելսինգ (շվեդերեն)
 Սինկեն Հոպ (նորվեգերեն)
 Էժեն Իոնեսկո (ֆրանսերեն)
 Ալֆրեդ Ժարրի (ֆրանսերեն)
 Դանիլ Խարմս (ռուսերեն)
 Քրիստիան Մորգենշտերն (գերմաներեն)
 Հալֆդան Ռասմուսեն (դանիերեն)
 Սուկումար Ռայ (հնդկերեն), Բենգալական գրականություն
 Էրիկ Սատի (ֆրանսերեն)
 Միրոն Բիալոշևսկի (լեհերեն)
 Ամոս Տուտուոլա (նիգերերեն)
 Վելիմիր Խլեբնիկով (ռուսերեն)
 Ջանի Ռոդարի (իտալերեն)
 Բորիս Վիան (ֆրանսերեն)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Գրական ժանրեր
Աբսուրդիզմ