Շենիկցի Մանուկ

Շենիկցի Մանուկ, ծնվել է Սասունի Շենիկ գյուղում։ Եղել է ունևոր, ապահովված ընտանիքից, սակայն դեռ պատանի հասակից հորեղբոր որդիների՝ Ղազարի, Չոլոյի հետ մտել է Շենիկցի Գրգոյի խմբի մեջ և մասնակցել Օսմանյան կառավարության դեմ վերջինիս գլխավորած կռիվներին։ 1894 թ․ Սասունի ապստամբության պարտությունից հետո ապաստանել է լեռներում, սակայն, ընդհանուր ներումից հետո վերադարձել է գյուղ և ապրել շինականի կյանքով։ Աղբյուր Սերոբի Սասուն ժամանելուց հետո՝ 1897 թվականին մտել է նրա խմբի մեջ։ Երբ 1899 թվականի նոյեմբերին մատնությամբ սպանվում է Աղբյուր Սերոբը, պարզվում է, որ դավաճաններից մեկն էլ Մանուկի ազգականն է։ Մանուկը Չոլոյի, Ղազարի հետ հաշվեհարդար է տեսնում դավաճանի հետ՝ սպանելով նրան։ Այդ դեպքից հետո Մանուկը դառնում է երդվյալ ֆիդայի և մտնում Սպաղանաց Մակարի հայդուկային խմբի մեջ։ Մանուկը ֆիդայական շարժման ամենափորձառու և ամենանվիրված դեմքերից էր։ Ավելի քան 20 տարվա հայդուկային պայքարի ընթացքում մեծ անուն է վաստակել հատկապես Աղբյուր Սերոբին սպանած քուրդ ցեղապետ Բշարե Խալիլի գլխատման, Գյուղաշենի ռես Ավոյի հետ հաշվեհարդարի, Բերդակի, Գոմերի, Կարավուի, Խարսի կռիվներին մասնակցելու համար։ Սասունի 1904 թ․ ապստամբության ժամանակ ղեկավարել է Շենիկի ճակատը, որտեղ նույնպես աչքի է ընկել խիզախությամբ։ Երբ 1904 թվականի հուլիսին որոշվեց ֆիդայիներին հեռացնել Սասունից, Մանուկը չհեռացավ։ Նա մնաց Սպաղանաց Մակարի հետ և շարունակեց պայքարել իշխանությունների դեմ։ Մակարը դարձավ Մանուկի կուռքը, որի հետ նա զոհվեց 1907 թվականին Փեթարի կռվում Գևորգ Չաուշի կնոջը և որդուն փրկելիս։

Գրականություն 
 Ստեփան Պողոսյան, Կարո Պողոսյան, «Ինձ բահ տվեք․․․», Երևան, 1990, 448 էջ։
 Ռուբէն, «Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները», հատ. Գ, Թեհրան, 1982։
 Ռուբէն, «Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները», հատ. Դ, Թեհրան, 1982։
 Աւօ, Գէորգ Չաւուշ, Պէյրութ, 1972։

Հայ ֆիդայիներ