Խանդավառություն

Խանդավառություն (, «ոգեշնչություն», «ցնծություն»), դրական գունավորված զգացմունք, ոգեշնչման վիճակ, ինչպես նաև, այդ տրամադրության ազդեցությամբ ցանկություն և ակտիվ գործողությունների կատարում՝ որոշակի նպատակների հասնելու համար։

Սկզբնապես, խանդավառություն բառով էին նշանակում մարդու այն վիճակը, որը ինչ-որ ազդեցության տակ էր գտնվում (օրինակ, Պիթիայի խանդավառություն և այլն)։ Ավելի ուշ՝ անտիկ ժամանակներից սկսած և գործնականորեն՝ մինչ նորագույն ժամանակներ՝ էսթետիկ կատեգորիա, որը բնորոշում է սուբյեկտի ազդեցությունը գեղեցիկին, վեհագույնին։ Այդպես, Սոկրատեսը բանաստեղծական ոգեշնչումը համարում էր խանդավառություն։

Ներկայումս խանդավառություն են անվանում նպատակաուղղվածությունը որոշակի նպատակներին հասնելու համար։ Խանդավառության բնորոշ հատկությունը արդյունքին հասնելու միջոցներն են, և արդեն դրա միջով՝ նպատակին հասնելու գործընթացը։

Բնորոշ իրավիճակներ 
 Երբ մարդը գտնում է (կամ նրան հասանելի է դառնում) իր համար որևէ կարևոր նպատակին հասնելու ուղին։ 
 Երբ մարդը երկար կամ ծավալուն աշխատանքի վերջում ձգտում է այն արագորեն ավարտել՝ արդյունքների օգտագործման նպատակով։ 
 Երբ ուսուցման, մշակութային ստեղծագործությունների կամ կյանքի փորձի ազդեցությամբ մարդու մոտ փոխվում են կենսական հեռանկարները և առաջանում են նոր նպատակներ։

Խանդավառ մարդ 
Չնայած խանդավառ (էնտուզիաստ) բառի ուղիղ անվանմանը՝ այդ եզրը գործածվում է միայն այն դեպքերում, երբ մարդու նպատակի (հիմնական) շահադրդումը ներքին է, ուղղված չէ ուղղակի շահույթի ստացմանը։ 
Խանդավառ մարդու բնորոշման վերաբերյալ առաջարկվող տարբերակներն են․
 Մարդ, որը սեփական նախաձեռնությամբ, ներքին համոզումների ուժով հասարակության համար ինչ-որ կարևոր գործ է անում՝ առանց ուղղակի օգուտ ստանալու։ Օրինակ, Վիքիպեդիայի հոդվածների խմբագրում, բնության պաշտպանության միությունների կազմակերպում և այլն։
 Մարդ, որը ունի քիչ տարածված հոբբի կամ հետաքրքրություն՝ կապված սպորտի, երաժշտության կամ ցանկացած այլ ակտիվ գործունեության (ոչ հանգստի) հետ։

Գրականություն 

 Յամպոլսկի Մ., Էնտուզիազմ  // Յամպոլսկի Մ. Խորհրդանշականի ֆիզիոլոգիա։ Գիրք 1։ Լևիաթանի վերադարձը։ Մ․, էջ 412—426։

Արտաքին հղումներ 
 David Hume, Of Superstition and Enthusiasm

Զգացմունքներ
Էմոցիաներ