Ռիչարդ Լինքլեյթեր

Ռիչարդ Ստյուարտ Լինքլեյթեր (, ), ամերիկացի անկախ ռեժիսոր։ Եղել է «Oսկարի» կրկնակի թեկնածու «Մայրամուտից առաջ» (2004) և «Կեսգիշերից առաջ» (2013) ֆիլմերի սցենարները գրելու համար, ինչպես նաև Բեռլինի կինոփառատոնի կրկնակի մրցանակակիր  «Արևածագից առաջ»  (1995) և «Պատանեկություն» (2014) ֆիլմերի համար։ Որպես ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր 2015 թվականին ներկայացվել է «Օսկար»-ի իր կարիերայում ամենահաջող և ամենահայտնի ֆիլմերից մեկի՝ «Պատանեկության» համար։

Կենսագրություն 
Ռիչարդ Լինքլեյթերը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսի 30-ին Հյուստոնում՝ Տեխասում։ Հյուստոնի համալսարանում (Sam Houston State University) ուսումնասիրել է գրականություն՝ պատրաստվելով դառնալ գրող։ Դադարեցնելով ուսումը՝ աշխատանքի է անցնում Մեքսիկական ծոցի նավթային կառամատույցում։ Այդ ընթացքում նա որոշում է դառնալ ռեժիսոր։ Կառամատույցում աշխատելուց հետո Լինլեյթերը իր աշխատած գումարով ձեռք է բերոմ տեսախցիկ և կինոնկարման այլ սարքավորումներ։ Նա տեղափոխվում է Օստին, որտեղ 1985 թվականին  հիմնում է «Օստինյան կինեմատոգրաֆիան ընկերութունը», ինչպես նաև Detour Filmproduction  ընկերությունը։

1987 թվականին Լինքլեյթերը նկարահանեց «Անհնար է հերկել սովորել գիրք կարդալով» կարճամետրաժ ֆիլմը։ 1991 թվականին նա ավարտեց առաջին՝ «Ձրիակեր» ֆիլմի նկարահանման աշխատանքները 23 հազար դոլար ընդհանուր բյուջեով։ Ֆիլմը մասնակցեց Սանդենս կինոփառատոնին։ 

Լինքլեյթերի երրորդ՝ «Հաճույքի և շփոթմունքի մեջ» լիամետրաժ ֆիլմը, պատմում է մի խումբ դպրոցականների կյանքի մասին, ովքեր 1976 թվականին աննպատակ ծախսում են դասերի վերջին օրը։ Ֆիլմում նկարահանվել են այդ ժամանակ դեռ ոչ այնքան հայտնի Բեն Աֆլեքը, Մեթյու Մակքոնահին և Միլա Յովովիչը։ Բոլոր գործողութունները, ինչպես ռեժիսորի շատ այլ ֆիլմերում, տեղի են ունենում մեկ օրում։

«Արևածագից առաջ» ֆիլմում (1995) ուսանողները, որոնց դերակատարներն են Իթան Հոուքը և Ժյուլի Դելբին, հանդիպում են գնացքում և անցկացնում ռոմանտիկ երեկո Վիեննայում։ Այս ֆիլմի ռեժիսորության համար Լինլեյթերն արժանանում է Բեռլինի կինոփառատոնի իր առաջին «Արածաթե արջին»։ 2004 թվականին թողարվում է ֆիլմի երկրորդ՝ «Մայրամուտից առաջ» մասը, որտեղ հենց նույն գործող անձինք հանդիպում են 9 տարի հետո, իսկ 2013 թվականին թողարվում է երրորդ՝ «Կեսգիշերից առաջ» մասը, որտեղ զույգն արդեն ունի 2 երեխա։

«Նյուտոնի տղաները» (1998) վեստեռնում վերարտադրվում է իրականում տեղի ունեցած մի պատմություն՝ եղբայրների բանդայի մասին, ովքեր թալանում են բանկեր և գնացքներ։ Ֆիլմում նկարահանվել է Մեթյու Մակքոնահին, Իտան Հոուը, Վինսեթ դը Օնոոֆռիոն և Սքիթ Օլրիկը։

Ստեղծագործական կյանքում ունեցած դադարից  հետո Ռիչարդ Լինքլեյթերը 2001 թվականին վերադառնում է 2 նոր՝ «Կյանքի զարթոնք» և «Ժապավենը» ֆիլմերով։ «Կյանքի զարթոնք» ֆիլմի առանձնահատկությունն այն էր, որ օգտագործվել է տեխնիկան, որի ժամանակ անիմատորները ամեն կադրը նկարում (ձեռքով) են սովորական նկարված կադրի հիման վրա։ Ռեժիսորը նման հնարք է կիրառել նաև թմրամոլների մասին «Մթանգում» (2006) ֆիլմում, որը հիմնված է Ֆիլիպ Դիկայի համանուն վեպի վրա։ Ֆիլմի գլխավոր դերասաններն են Վայնոնա Ռայդերը, Կիանու Ռիվզը, Վուդի Հարելսոնը։

2003 թվականին էկրան է բարձրանում «Ռոքի դպրոց» կատակերգությունը։ 2005 թվականին Ռիչարդ Լինքլեյթերը նոմինացվում է «Օսկարի» լավագույն ադապտացված սցենար անվանակարգում «Մայրամուտից առաջ» ֆիլմի համար։ 2006 թվականի նոյեմբերին համանուն բեսթսելլերի հիման վրա ստեղծվում է «Ֆասթֆուդի ազգը» ֆիլմը՝ գլխավորապես արագ սննդի ինդուստրիայի ազդեցության մասին։

2014 թվականին պարգևատրվում է Բեռլինի կինոփառատոնի երկրորդ «Արծաթե արջով»՝ «Պատանեկություն» ֆիլմի համար, որի նկարահանման աշխատանքները տևել է 12 տարի։

Ֆիլմագրություն 
 1988 - Անհնար է հերկել սովորել գիրք կարդալով/ It's Impossible to Learn to Plow by Reading Books 
 1991 - Դասալիք / Slacker
 1993 - Շփոթմունքի և հաճույքի մեջ / Dazed and Confused
 1995 - Լուսաբացից առաջ/ Before Sunrise
 1996 - Ենթաքաղաք/ SubUrbia
 1998 - Նյութոնի տղաները/ The Newton Boys
 2001  - Կյանքի զարթոնքը / Waking Life
 2001 - Ժապավեն/ Tape 
 2003 - Ռոքի դպրոց/ School of Rock
 2004 -Մայրամուտից առաջ / Before Sunset
 2005 - Անտանելի արջերը / Bad News Bears
 2006 - Մթագնում/ A Scanner Darkly
 2006 - Ֆասթֆուդի ազգը / Fast Food Nation
 2008 - Ես և Օրսոն Ուելսը/ Me and Orson Welles
 2011 - Բերնի / Bernie
 2013 - Կեսգիշերից առաջ/ Before Midnight
 2014 - Պատանեկություն/ Boyhօod
 2016 - Ամենքին իրենը/ Everybody Wants Some

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ричард Линклейтер (англ.) Internet Movie Database կայքում
 Richard Linklater’s HBO Pilot (англ.)
 Senses of Cinema: Great Directors Critical Database (англ.)
 Reverse Shot Online interview with Linklater and career overview (англ.)
 Mindjack interview with Linklater (англ.)
 The Art Show (документальный фильм на Channel 4)  (англ.)

Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Հուլիսի 30 ծնունդներ
1960 ծնունդներ
Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Ամերիկացի սցենարիստներ
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ