Ալեքսանդրա Բելցովա

Ալեքսանդր Բելցովա (, 17 մարտի, 1892, Սուրաժ, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1 փետրվարի, 1981, Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի խորհրդային նկարչուհի, «Ռիգայի նկարիչների խումբ» և «Կանաչ ագռավ» միությունների անդամ, ճենապակե իրերի նկարազարդման «Բալտարս» արվեստանոցի նկարիչ։

Կենսագրություն 
Ալեքսանդրա Միտրոֆանովնա Բելցովան ծնվել է 1892 թվականի մարտի 17-ին Չեռնիգովի նահանգի Սուրաժ ոչ մե քաղաքում։ Հայրը՝ Միտրոֆան Բելցովի, իր ծառայությունների համար արժանացել էր ազնվականի տիտղոսի։ Բելցովան հաճախել է Նովոզիբկովի իգական գիմնազիա, որն ավարտել է 1912 թվականին։

1912-1917 թվականներին Ալեքսանդրա Բելցովան սովորել է Պենզայի գեղարվեստի դպրոցում, իսկ 1918-1919 թվականներին Պետրոգրադում լրացուցիչ պարապմունքների է հաճախել նկարիչ Նատան Իսաևիչ Ալտմանի արվեստանոցում։ Պետրոգրադում 1919 թվականին տեղի է ունենում Բելցովայի առաջին անհատական ցուցահանդեսը, որից հետո՝ նույն 1919 թվականին, նա իր ապագա ամուսնու՝ Ռոման Սուտայի հրավերով մեկնել է Լատվիա (նրա հետ Բելցովան ծանոթացել էր Պենզայում սովորելու տարիներին)։

Ալեքսանդրա Բելցովան ու Ռոման Սուտան ամուսնացել են 1922 թվականին Ռիգայում և ամուսնությունից հետո միասին այցելել են Փարիզ, Բեռլին և Դրեզդեն։ 1923 թվականին Ռիգայում ծնվել է նրանց դուստրը՝ Տատյանան։

Ալեքսանդրա Բելցովան 1920-1924 թվականներին եղել է «Ռիգայի նկարիչների խմբի» անդամ։ 1920 թվականից մասնակցել է տարբեր ցուցահանդեսների, այդ թվում նաև «Կանաչ ագռավ» միության խմբակային ցուցահանդեսներին (1927-1931)։ Նրա անհատական ցուցահանդեսները կազմակերպվել են Ռիգայում (1928, Ռոման Սուտայի հետ միասին, 1962, 1972), Տուկումսում (1963), Լենինգրադում (1972, 1973), Լիեպայում (1974), Յուրմալայում (1977)։

Նկարիչների միության անդամ է 1945 թվականից։ Նկարել է յուղաներկով, պաստելով, ջրաներկով՝ ստեղծելով մեծ մասամբ դիմանկարներ ու նատյուրմորտներ։ Ամուսնու՝ Ռոման Սուտայի հետ միասին մասնակցել է ճենապակու նկարազարդման «Բալտարս» արվեստանոցի աշխատանքներին (1924-1929)։

Առավել հայտնի են Ալեքսանդրա Բելցովայի «Սև և սպիտակ» (1925, Լատվիայի գեղարվեստի ազգային թանգարան), «Աուստրա Օզալինա-Կրաուզեի դիմանկարը» (1927), «Թենիսիստուհին» (1928) նկարները։

Ալեքսանդրա Բելցովան մահացել է 1981 թվականի փետրվարի 1-ին Ռիգայում։ Թաղված է Անտառային գերեզմանատանը։

Բելցովայի հիշատակին նվիրված ցուցահանդեսներ են անցկացվել Ռիգայում (1984), Լիեպայում ու Մադոնայում (1985), Վալմիերայում (1986)։ 2008 թվականին Ռիգայում բացվել է Ալեքսանդրա Բելցովայի ու Ռոման Սուտայի արվեստին նվիրված թանգարան։

Ալեքսանդրա Բելցովայի ու Ռոման Սուտայի դուստրը՝ Տատյանա Սուտան, արվեստագետ է, իսկ նրանց թոռը՝ Ինգա Սուտան՝ երաժիշտ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Latviešu tēlotāja māksla: 1860—1940. Rīga, 1986
 Siliņš J. Latvijas māksla: 1915—1940 I. Stokholma, 1988
 Unerwartete Begegnung: lettische Avantgarde: 1910—1935. Köln,1990.

Արտաքին հղումներ 
 Наталья Евсеева. Краткий анализ творчества Романа Суты и Александры Бельцовой.  
 Русские Латвии. Александра Бельцова. 
 Бельцова, Александра Митрофановна 

Լատիշ նկարչուհիներ
20-րդ դարի նկարչուհիներ
Խորհրդային նկարչուհիներ
Ռուս նկարչուհիներ
20-րդ դարի ռուս նկարիչներ