Հրաշագործի զարմիկը

«Հրաշագործի զարմիկը» (), Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի վեպը, թվով վեցերորդը «Նարնիայի ժամանակագրություններ» շարքի յոթ գրքերից (և առաջինը ըստ ժամանակագրական հերթականության)։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1955 թվականի մայիսի 2-ին։ Այն նվիրված է Կիլմերների ընտանիքին։

Գիրքը հանդիսանում է մնացածների նախապատմությունը։ Նրանում Լյուիսը բացատրում է, թե ինչպես է հայտնվել Նարնիան, ինչպես է այնտեղ ընկել Սպիտակ Կախարդուհին և ինչու երեխաները կարողացան ընկնել Նարնիա Զգեստապահարանի միջով։ Սպիտակ Կախարդուհին այս գրքում հանդես է գալիս Ջադիս անվան տակ, որը պարսկերենից թարգմանաբար նշանակում է «վհուկ»։

Սյուժե 
Պոլի Պալմերը ապրում է Լոնդոնում, այն տան հարևանությամբ, որտեղ ստիպված էր բնակություն հաստատել Դիգորի Կերկը։ Դիգորիի մայրը հիվանդ է, այդ պատճառով նա ապրում է իր քեռու մոտ՝ տարօրինակություններով մարդու։ Նա չի հասկանում, թե ինչու մորաքույրը թույլ չի տալիս իրեն մտնել քեռու աշխատասենյակը, երբ մի անգամ, սխալմամբ, նա այնտեղ ընկնում է Պոլիի հետ միասին։ Պարզվում է, նրա քեռի Էնդրյուն հրաշագործ է եղել, ով այնքան էլ հաջողությունների չի հասել այդ բնագավառում, սակայն կարողացել է ստեղծել օղակներ, կանաչ և դեղին, որոնք մեր աշխարհից տանում էին ցանկացածին, ով կհպվեր նրանց։ Ուր են տանում օղակները Էնդրյու Կետերլին չգիտի։ Այդ պատճառով նա Պոլիին խաբեությամբ ստիպում է վերցնել օղակը, իսկ Դիգորին ստիպված էր ուղևորվել նրա հետևից, իր հետ վերցնելով երկու զույգ օղակներ՝ իր համար և նրա համար։

Երեխաները հայտնվում են Աշխարհների միջև Անտառում, որտեղ ժամանակը գրեթե չի ընթանում և մայրը համարյա չի գիտակցում իրեն, բայց դրա փոխարեն, Աշխարհների միջև Անտառի բազմաթիվ լճակներից յուրաքանչյուրից սկիզբ է առնում ճանապարտ դեպի այլ աշխարհ, համարյա նույնպիսի, ինչպես մերը։ Հետաքրքրությունից դրդված նրանք ուղևորվում են հայացք նետելու առաջին պատահած աշխարհի վրա և այն դուրս է գալիս Չարնը։ Չարնը քաղաք է կամ աշխարհ, համարյա դատարկ, սակայն մի ժամանակ այն եղել է բնակեցված։ Դիգորին և Պոլին պատահաբար հանդիպում են վերջին ողջ մնացած բնակչուհուն՝ թագուհի Ջադիսին, դաժան և հզոր կախարդուհու։ Դիգորին, տեղի տալով գայթակղությանը և հետաքրքրությանը, արթնացնում է Ջադիսին, չնայած նա դեռևս չգիտեր, որ դա իրեն և Պոլիին կբերի բազմաթիվ տհաճություններ։ Երեխաների հետ միասին կախարդուհին ընկնում է 20-րդ դարի սկզբի Լոնդոն։

Պարզվում է, որ այս աշխարհում Ջադիսը ի վիճակի չէ կախարդելու, սակայն նրա ամբողջ ֆիզիկական ուժը մնում է իր մոտ։ Ջադիսը ուղևորվում է «քաղաքի գրավմանը», իսկ նրանով հմայված Էնդրյուի քեռին ուղեկցում է կախարդուհուն, ցանկանալով հաճոյանալ նրան։ Այդ ժամանակ Պոլին և Դիգորին փորձում են մտածել, թե ինչպես նրան դուրս տանել մեր աշխարհից դեպի Աշխարհների միջև Անտառ։ Այդ պատճառով, երբ կախարդուհին վերադառնում է, նրանք արդեն սպասում են Դիգորիի տան մոտ դարանում։ Խառնաշփոթության և իրարանցման մեջ, Ջադիսի և երեխաների հետ միասին, մեր աշխարհից անհետանում են նաև քեռի Էնդրյուն և պատահականորեն նրա մոտ հայտնված կառքապան Ֆրենկը և նրա ձին։ Այսպես նրանք ընկնում են նոր աշխարհ, աշխարհ, որը դեռևս նոր է ստեղծվում։ Այն ստեղծվում է երգով։ Սկզբում հայտնվում է հողը, այնուհետև երկինքը և աստղերը, Արևը և բույսերը, իսկ դրանից հետո նաև խոսող կենդանիները և այծամարդը, թզուկները, նիմփաները և այլ հեքիաթային արարածներ։ Ակնհայտ է դառնում, որ այդ երգը երգում է առյուծը՝ հզոր և արքայական։ Քանի դեռ երգը հնչում է օդում, աշխարհը կենդանանում է և ծաղկում, և նույնիսկ Լոնդոնի լապտերի սյան կտորից, որով Ջադիսը փորձ է անում սպանել առյուծ Ասլանին, առաջանում է Լապտերի սյուն։

Ասլանը սկսում է խոսել երեխաների հետ, նա պատմում է նրանց Նարնիայի մասին, այն մասին, որ կախարդուհու հետ միասին երկիր է ընկել նաև չարը։ Քանի որ «Ադամի և Եվայի որդին» նրան բերել է Նարնիա, ապա «Ադամի և Եվայի զավակները» պարտավոր են օգնել նրան պահել։ Դրա համար Ասլանը Պոլիին և Դիգորիին ուղարկում է խնձոր բերել հրաշալի այգուց։ Այնպիսի խնձոր է, որ նրանից ծառ է աճում, որը կարող է Նարնիան պաշտպանել բազմաթիվ աղետներից։ Նրանից հետո, երբ երեխաները ճանապարհ են ընկնում ձիով (Ասլանը նրան շնորհում է թևեր), նա թագադրում է Լոնդոնից կառապանին։ Այդպես Ֆրենկը դառնում է Ֆրանցիսկ Ι, Նարնիայի արքա, իսկ նրա կինը՝ Նելին, այժմ թագուհի Ելենա, Ասլանի կանչով հայտնվում է մեր աշխարհից։

Այդ ընթացքում Պոլին և Դիգորին հասնում են այգի, որտեղ հասնում են Մշտական Երիտասարդության Խնձորները։ Այստեղ Դիգորիին փորձություն է սպասում։ Նա հանդիպում է Ջադիսին, ով այնտեղ էր եկել իր համար խնձորի և արդեն հասցրել էր մեկն ուտել։ Այժմ նա համոզում է Դիգորիին մեկը վերցնել իր համար կամ նրա հիվանդ մոր։

Սակայն Դիգորին հրաժարվում է, արդարացիորեն ենթադրելով, որ կախարդուհին ստում է իրեն և պոկում է ընդամենը մեկ խնձոր՝ Ասլանի համար։ Տնկված խնձորից աճում է այն նույն ծառը, որը Նարնիային պաշտպանություն կտա Ջադիսից դեռևս մի քանի հարյուր տարիներ։ եվ այդ ծառից մեկ խնձոր Դիգորին ստանում է որպես պարգև։ Այնուհետև Ասլանը բացատրում է երեխաներին, որ նա, ով խնձոր է քաղում իր համար, ստանում է ոչ միայն անմահություն, այլ նաև անսահման տանջանքներ, և միայն այն ուրիշից ստացողը՝ եթե ոչ անմահություն, ապա, ծայրահեղ դեպքում, ամուր առողջություն և երջանկություն մինչև կյանքի վերջը։

Երեխաները վերադառնում են Անգլիա, Դիգորիի մայրը առողջանում է։ Երեխաները բոլոր կախարդական օղակները պահում են հողի մեջ, իսկ քեռի Էնդրյուն, կրկին հայտնվելով տանը, ընդմիշտ ընդհատում է հմայությունները։ Խնձորի մնացած միջուկից աճում է մեկ այլ ծառ, ոչ այդքան հրաշալի, ինչպես նարնիականը։ Սակայն բազմաթիվ տարիներ անց, նրանից հետո, երբ այն կործանում է փոթորիկը, Դիգորին (այդ ժամանակ արդեն պրոֆեսոր Կերկ) նրանից պատվիրում է զգեստապահարան։ Եվ այդ պահարանը այլ չորս երեխաների կբերի Նարնիա, նոր արկածների։ Այդ բոլորը տեղի կունենա ժամանակագրության հաջորդ գրքում՝ «Առյուծը, կախարդը և պահարանը»։

Կերպարներ 
 Դիգորի Կերկ — տղա, ով ստիպված էր Լոնդոնում մնալ մոր հիվանդության պատճառով։
 Պոլի — նրա հարևանուհին և ընկերուհին։
 Քեռի Էնդրյու — Դիգորիի քեռին, ով խաբեությամբ Պոլիին և Դիգորիին ուղարկում է Աշխարհների միջև Անտառ։
 Մորաքույր Լետի — Դիգորիի մորաքույրը, քեռի Էնդրյուի քույրը։
 Ջադիս — Չարնի վերջին թագուհին։
 Ասլան — առյուծ, ով ստեղծել է Նարնիան։
 Ֆրենկ — կառապան, պատահաբար ընկնում է Նարնիա Դիգորիի, Պոլիի և Ջադիսի հետ։ Նարնիայի առաջին արքան (Ֆրանցիսկ անվան տակ)։
 Մորի (Ելակ) — կառապանի ձին, Աղեղ։ Առաջին նարնիական թռչող ձին։
 Նելի — կառապանի կինը, Նարնիայի առաջին թագուհին (Ելենա անվան տակ)։

Բովանդակություն 
Վեպը բաղկացած է նախաբանից և տասնհինգ գլուխներից։

 Նախաբան. Տաս տարի անց
 Գլուխ առաջին. Այն մասին, թե ինչպես երեխաները շփոթեցին դուռը
 Գլուխ երկրորդ. Դիգորին և նրա քեռին
 Գլուխ երրորդ. Աշխարհների միջև Անտառը
 Գլուխ չորրորդ. Մուրճ և զանգակ
 Գլուխ հինգերորդ. Ոչ բարի խոսք
 Գլուխ վեցերորդ. Ինչպես սկսվեցին քեռի Էնդրյուի անհաջողությունները
 Գլուխ յոթերորդ. Այն մասին, թե ինչ կատարվեց դռան առջև
 Գլուխ ութերորդ. Մարտ Լապտերի սյան մոտ
 Գլուխ իններորդ. Ինչպես է հիմնադրվել Նարնիան
 Գլուխ տասներորդ. Առաջին կատակը և այլ իրադարձություններ
 Գլուխ տասնմեկերորդ. Դիգորիի և նրա քեռու չար արկածները
 Գլուխ տասներկուերորդ. Մորու արկածները
 Գլուխ տասներեքերորդ. Անսպասելի հանդիպում
 Գլուխ տասնչորսերորդ. Ինչպես էին տնկում ծառը
 Գլուխ տասնհինգերորդ. Ինչպես ավարտվեց այս վեպը և սկսվեցին բոլոր մնացածները

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Հրաշագործի զարմիկը» ստեղծագործության մասին տեղեկություն «Ֆանտաստիկայի լաբորատորիա» կայքում

Վեպեր այբբենական կարգով
Գրական ստեղծագործություններ
Բրիտանական վեպեր
Անգլերեն վեպեր
Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր