Իլյաս Ջանսուգուրով

Իլյաս Ջանսուգուրով (, ), ղազախ խորհրդային բանաստեղծ, Ղազախստանի գրողների միության առաջին նախագահ (1934-1936)։ ԽՄԿԿ անդամ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն 
Իլյաս Ջանսուգուրովը ծնվել է Սեմիրենչենսկի մարզի Աքսուի շրջանի № 4 աուլում, անասնապահի ընտանիքում։ Նրան գրաճանաչ է դարձրել հայրը։ 1911 թվականին Ջանսուգուրովն ավարտել է յոթնամյա դպրոցը և շարունակել է աշխատել հոր տնտեսությունում։ Այդ տարիներին նա ընթերցում է միջինասիական ժողովուրդների լեզուներով գրված բազմաթիվ գրքեր, ծանոթանում ղազախական ընթացիկ հրատարակություններին։ 1920 թվականին մեկնել է Տաշքենդ, ավարտել երկամյա ուսուցչական կուրսերը։ Ուսանելու հետ միաժամանակ դասավանդել և աշխատել է որպես սրբագրիչ ղազախական «Ակ ժոլ» («Լուսավոր ուղի») թերթում։ 1923 թվականին Ջանսուգուրովը տեղափոխվել է Ալմա-Աթա և մարզային «Տիլշի» («Թղթակից») թերթում դարձել գրական աշխատող։ 1924 թվականին ընդունվում է Կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1925-1928 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ժուռնալիստիկայի ինստիտուտում, որն ավարտելուց հետո մեկնել է Կզըլ-Օրդու և 1928-1932 թվականներին եղել է հանրապետական «Еңбекшi қазақ» («Աշխատավոր կազակ») թերթի գրական աշխատող, 1932 -1934 թվականներին ընտրվել է Ղազախստանի ԽՍՀ գրողների միության առաջին նախագահը։ 1934 թվականին Ջանսուգուրովն ընտրվել է ԽՍՀՄ գրողների միության վարչության և Ղազախական ԽՍՀ գրողների միության վարչության անդամ։ 1934 թվականին եղել է Ղազախստանի քաղհրատի խմբագիր, միաժամանակ՝ Ղազախական Կենտգործկողմի անդամ։ 1936-1937 թվականներին աշխատել է ղազախական գեղարվեստական գրականության հրատարակչության պոեզիայի բաժնի խմբագիր։ 1937 թվականին ձերբակալվել է քաղաքական մեղադրանքով։ Գնդակահարվել է 1938 թվականի փետրվարի 26-ին։ 1958 թվականին հետմահու արդարացվել է։

Ստեղծագործություններ 
Գրել սկսել է 1912 թվականից։ Գրել է «Տափաստան», «Կուլագեր», «Կյույշի» պոեմները, «Կոկ», «Իսաթայ» և «Մահամմեթ» պիեսները, «Ժոլդաստար» («Ընկերները») վեպը, բանաստեղծությունների և ֆելիետոնների մի քանի ժողովածու։

Ղազախերեն է թարգմանել դասականների՝ Ալեքսանդր Պուշկինի («Եվգենի Օնեգին», երկու պոեմներ և 30 բանաստեղծություններ), Միխայիլ Լերմոնտովի,Նիկոլայ Նեկրասովի, Յանկա Կուպալայի, Դեմյան Բեդնիի, Մաքսիմ Գորկու, Վլադիմիր Մայակովսկու, Հայնեի, Հյուգոյի և այլոց ստեղծագործություններ։ Մեծ ավանդ է ունեցել ազգային բանաստեղծական մշակույթի զարգացման գործում, մշակել ղազախական բանահյուսության ավանդույթները և Աբայի պոեզիան։

Ընտանիք 
Ֆաթիմա Գաբիտովայի (1903-1968) ամուսնացել է 1932 թվականին.

Ֆաթիմա Գաբիտովայի հետ ամուսնությունից երեխաներ 
 Դուստրը՝ Ումուտ Ջանսուգուրովա (1933), բժիշկ 
 Դուստրը՝ Իլֆա Ջանսուգուրովա-Ջանդոսովա (1935), մանկավարժ, ֆրանսերենի ուսուցիչ, «Իլյաս Ջանսուգուրովի անվան հիմնադրամի» նախկին նախագահ 
 Որդին՝ Բուլատ Իլյասովիչ Գաբիտով-Ջանսուգուրով (1937-2004), հայտնի ղազախ դրամատուրգ'''

Որդեգրված երեխաներ 
Իլյաս Ջանսուգուրովը որդեգրել է Ֆաթիմա Գաբիտովայի և Բիլյալ Սուլեևի ամուսնությունից ծնված երկու երեխաներին։
 Որդի՝ Ջանիբեկ Սուլեև (1923-1943), մահացել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Սմոլենսկի մոտ 
 Որդի՝ Ազատ Սուլեև(1930-1997), թուրքագետ

Ֆաթիմա Տորեբաևայի հետ ամուսնությունից երեխաներ 
 Սայաթ Ջանսուգուրով (1930), լեռնային ինժեներ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու

Ծանոթագրություններ 

Ղազախ գրողներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Ղազախ բանաստեղծներ
Ղազախ դրամատուրգներ
Ղազախ լրագրողներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ