Յուրի Շչերբակ

Յուրի Շչերբակ (, ), ուկրաինացի գրող, սցենարիստ, համաճարակաբան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և բնապահպան։ Հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական աշխատանքների և երկու տասնյակ գրքերի, ինչպես նաև մի շարք պիեսների և սցենարների։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։ Ուկրաինայի Բնապահպանական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

Կենսագրություն 
Յուրի Շչերբակը ծնվել է 1934 թվականին Կիևում։ Հայրենական պատերազմի տարիներին էվակուացվել է ՌՍՖՍՀ, հայրենի քաղաք է վերադարձել 1944 թվականի մարտին։ 1958 թվականին ավարտել է Կիևի բժշկական ինստիտուտը բժիշկ-սանիտար մասնագիտությամբ։ 1958-1987 թվականներին աշխատել է Կիևի համաճարակաբանություն և ինֆեկցիոն հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտում, այնուհետև եղել է ավագ գիտաշխատող։ Մասնակցել է Ուկրաինայում և Ուզբեկստանում խոլերայի դրսևորումների դեմ պայքարին, որի համար պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Թեկնածուական (1965) և դոկտորական (1983) թեզերը նվիրված են եղել հատկապես վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների համաճարակաբանությանը։

Գրական գործունեությունն սկսել է 1950-ական թվականներից երգիծական ակնարկներով։ 1966 թվականից Ուկրաինայի գրողների միության անդամ է (1987-1991 թվականներին՝ խորհրդի քարտուղար), 1971 թվականից՝ Ուկրաինայի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։

Վերակառուցման տարիներին ժողովրդականություն է ձեռք բերել որպես ուկրաինական և ռուսական մամուլում Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի մասին հոդվածներ հրապարակելով։ Միաժամանակ զբաղվել է հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ։ «Зелений світ» (Կանաչ աշխարհ) ուկրաինական էկոլոգիական ասոցիացիայի հիմնադիրներից է և առաջին նախագահը (ղեկավարել է մինչև 1991 թվականը)։ Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության առաջին առաջնորդը։ ԽՍՀՄ փլուզումից և Ուկրաինայի անկախության հռչակումից թողել է գրական գործունեությունը և զբաղվել է քաղաքականությամբ։ 1991 թվականին Շչերբակն ասել է, որ «այսուհետ չի զբաղվելու այսպես կոչված «կարմիր գրական աշխատանքով», այսինքն չի գրելու վեպ կամ պատմվածքներ «Վասյայի և Ասյայի և Վանյայի և Անյայի» մասին։

1998 թվականին Հարվարդի համալսարանի ուկրաինական հետազոտությունների ինստիտուտը անգլերեն հրատարակել է Շչերբակի «Ուկրաինայի ռազմավարական դերը» անգլերեն (The Strategic Role of Ukraine) քաղաքական-վավերագրական գիրքը, գրքի Shcherbaka «ռազմավարական նշանակության Ուկրաինայի» (ռազմավարական նշանակության Ուկրաինա), իսկ 2003 թվականին հրատարակվել է նրա «Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն» հրապարակախոսական գիրքը։

Հասարակական գործունեություն 
 1989-1991 թթ. - ԽՍՀՄ պատգամավոր, միջուկային անվտանգության ենթահանձնաժողովի նախագահ, ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի ղեկավարած ընդդիմադիր միջտարածաշրջանային պատգամավորական խմբի անդամ
 1990-1992 թթ. - Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության նախագահ
 1991-1992 թթ. - Անկախ Ուկրաինայի առաջին բնապահպանության նախարար, Ուկրաինայի Ազգային անվտանգության խորհրդի անդամ
 1992-1994 թթ. - Իսրայելում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան
 1994-1998 թթ. - ԱՄՆ-ում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (1997 թվականից՝ նաև Մեքսիկայում)
 1998-2000 թթ. - Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական
 2000-2003 թթ. - Կանադայում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (Ուկրաինայի Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչ)
 12/2009 թ. - Արտաքին և անվտանգության քաղաքականության խորհրդի հիմնադիր-անդամ
 2004-2006 թթ. - Ուկրաինայի գերագույն ռադայի նախագահի խորհրդական
 2006 թվականից - Վ. Վերնադսկու անվան կայուն զարգացման ինստիտուտի նախագահ

Գրական ստեղծագործություններ 
 Ինչպես պատերազմում (, 1966)
 Յարոպոլ քաղաքի քրոնիկա (, 1968)
 Անհամատեղելիության արգելք (, 1971)
 Փոքրիկ ֆուտբոլային թիմ (, 1973)
 Պատճառներ և հետևանքներ (, 1986)
 Չեռնոբիլ (, 1987)
 Ուկրաինայի ռազմավարական դերը (, 1998)
 Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն (, 2003)
 Ուկրաինան մրրկային շարժման գոտում (, 2010)
 , 2011
 Մեծ խաղ. Պատրանք 2079, 2012

Ֆիլմեր (սցենարներ) 
 «Մենք ուսանողներ ենք տարբեր երկրներից» (1965, )
 «Նրանք պաշտպանեցին գարունը» (1965, )
 «Առավոտյան կղզիներ» (1966, )
 «Բաշտանկա պետության որդիները» (1967, )
 «Տարիներ և եղանակներ» (1967, )
 «Կարանտին» (1968, )
 «Խորտիցա» (1969, )
 «Ճանապարհ դեպի սիրտը» (1970, )
 «Վ. Գլուշկով, կիբեռնետիկ» (1980, համահեղինակ, )
 «Երգող ավազուտների կղզին» (1981, հեռուստաֆիլմ, )
 «Բացահայտում» (1982, հեռուստաֆիլմ, )
 «Պետական հարաբերություններ» (1983, )
 «Դեպի ապագա» (1986, համահեղինակ, )

Պարգևներ 
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1971 թ.)
 Մշակութային վաստակի Լեհաստանի շքանշան (1977 թ.)
 Յու. Յանովսկու անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (1984 թ.)
 Օ. Դովժենկոյի անվան պետական մրցանակ (1984 թ.)
 Ուկրաինայի նախագահի պատվո նշան (1996 թ.)
 Ացտեկական արծիվ մեքսիկական շքանշան (1998 թ.)
 Ուկրաինայի Գերագույն խորհրդի դիպլոմ (2004 թ.)
 II աստիճանի երախտիքի շքանշան (2009 թ.)
 Քրիստոս փրկչի շքանշան, Կիևի պատրիարքարանի ուղղափառ եկեղեցի (2011 թ.)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Յուրի Շչերբակ

Ուկրաինացի գրողներ
Ուկրաինացի պետական գործիչներ
Ուկրաինացի սցենարիստներ
Խորհրդային գրողներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
Խորհրդային թարգմանիչներ
Համաճարակաբաններ
Ուկրաինացի լրագրողներ
Ուկրաինացի դիվանագետներ
Հրապարակախոսներ
Քաղաքական գործիչներ
Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Ուկրաինայի նախարարներ
ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Ուկրաինացի թարգմանիչներ
Խորհրդային սցենարիստներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով