Բրյոնսթեդ-Լոուրիի թթվահիմնային տեսություն

Բրյոնսթեդ-Լոուրիի թթվահիմնային տեսությունը առաջարկվել է 1923 թվականին Յոհաննես Նիկոլաուս Բրյոնսթեդի և Թոմաս Մարտին Լոուրիի կողմից։ Տեսության գաղափարն այն է, որ թթուն փոխազդում է հիմքի հետ՝ առաջացնելով զուգորդված հիմք և զուգորդված թթու։

Սահմանումներ 
Ըստ Արենիուսի տեսության` թթուները դասակարգվում են որպես միացություններ, որոնք ջրային լուծույթում դիսոցվելիս տալիս են H+ (ջրածնի իոն)։ Հիմքերը ջրային լուծույթում դիսոցվելիս տալիս են OH− (հիդրօքսիդ իոն)։

1923 թվականին ֆիզքիմիկոսներ Յոհաննես Նիկոլաուս Բրյոնսթեդը Դանիայում և Թոմաս Մարտին Լոուրին Անգլիայում միմյանցից անկախ սահմանեցին մի տեսություն, որն այժմ կրում է նրանց անունները։ Բրյոնսթեդ-Լոուրիի տեսությունում թթուներն ու հիմքերը սահմանվում են միմյանց հետ ռեակցվելու ունակությամբ և ձևով։ Թթուների և հիմքերի սահմանումը տրվում է հետևյալ հավասարակշռային ռեակցիայի միջոցով
 թթու + հիմք  զուգորդված հիմք + զուգորդված թթու

HA թթվի համար այս արտահայտությունը կգրվի հետևյալ կերպով

 HA + B  A− + HB+

Հավասարակշռության  նշանը ցույց է տալիս, որ ռեակցիան կարող է ընթանալ ինչպես ուղիղ, այնպես էլ հակառակ ուղղություններով։ HA թթուն կարող է կորցնել պրոտոն և վերածվել A− զուգորդված հիմքի։ B հիմքը կարող է ընդունել պրոտոն` վերածվելով HB+ զուգորդված թթվի։ Հիմնականում թթվահիմնային ռեակցիաները ընթանում են բավական արագ, այնպես, որ ռեակցիայի բաղադրիչները գտնվում են շարժուն հավասարակշռության մեջ։

Ջրային լուծույթներ 
Դիտարկենք հետևյալ թթվահիմնային ռեակցիան
 +    + 

Քացախաթթուն` , թթու է, քանի որ ջրին () տրամադրում է պրոտոն՝ առաջացնելով զուգորդված հիմք՝ ացետատ իոն ()։ Ջուրը՝ , հիմք է, քանի որ ընդունում է պրոտոն՝ առաջացնելով զուգորդված թթու՝ հիդրոնիում իոն ()։

Թթվահիմնային ռեակցիայի հակադարձ ռեակցիան ևս թթվահիմնային ռեակցիա է։
 +    +

Ամֆոտեր միացություններ 

Ջուրը ամֆոտեր միացություն է, քանի որ կարող է հանդես գալ որպես թթու և հիմք։ Աջ մասում ցուցադրված նկարում ջրի մոլեկուլներից մեկը տալիս, իսկ մյուսը վերցնում է H+ իոն։

Ամֆոտեր միացությունների այլ օրինակ է ալյումինի հիդրօքսիդը՝ Al(OH)3
 Al(OH)3 + OH−  Al(OH)4−, գործում է որպես թթու
 3H+ + Al(OH)3  3H2O + Al3+(ջր), գործում է որպես հիմք

Ծանոթագրություններ 

Թթուներ
Հիմքեր
Անալիտիկ քիմիա