Մանոն Լեսկո

Մանոն Լեսկո կամ «Ասպետ դե Գրիյոյի և Մանոն Լեսկոյի պատմությունը» (), ֆրանսիացի գրող Աբբա Պրևոյի վեպը։ Գրականության պատմության մեջ հոգեբանական առաջին վեպերից մեկը։

1731 թվականին առաջին հրատարակումից հետո վեպը ակտիվ քննարկման տեղիք տվեց։ Չնայած Ֆրանսիայի արգելքին` վեպը մեծ ճանաչում է ձեռք բերում։ 1753 թվականին հրատարակված գրքում Պրևոն հեռացրեց սկանդալային որոշ հատվածներ և ավելացրեց ավելի շատ բարոյական մեղադրանքներ։

Սյուժե 
Վեպում գործողությունները ծավալվում են Ֆրանսիայում ռեգենտության ժամանակաշրջանում (1715—1723)։ Պատմվում է ազնվական երիտասարդ դե Գրիյոյի կյանքի մասին։Գիրքը ասպետ դե Գրիոյի և Մանոն Լեսկոյի սիրո մասին է, որը երիտասարդ անհատի սիրո ուժի, նրա բորբոքուն կրքերի, մարդկային խոր զգացմունքների պատմություն է։ Լինելով 17 տարեկան պատանի` նա Ամյենեում ավարտում է փիլիսոփայության բաժինը։ Ճեմարանում, որտեղ նա սովորում էր, ուներ նվիրված ընկեր` Տիբերժը, ով երեք տարով մեծ էր իրենից։ Քննությունները հաջող հանձնելուց հետո դե Գրիյոն պատրաստվում էր վերադառնալ հոր մոտ, սակայն նա հանդիպում է մի հիասքանչ անծանոթուհու, ով հանրակառքով ժամանում էր քաղաք։ Դա Մանոն Լեսկոն էր, ում ծնողները որոշել էին ուղարկել կուսանոց։ Դե Գրիյոն առաջին հայացքից խենթի պես սիրահարվում է նրան և փորձում է համոզել աղջկան փախչել իր հետ։ Տիբերժը դրական արձագանք չի տալիս նրա մտադրությանը, սակայն դե Գրիյոն նրան չի լսում և գաղտնի կերպով լքում է քաղաքը։Շատ փորձությունների միջով են անցնում Մանոնն ու Գրիյոն, մի քանի  անգամ Մոնոնը դավաճանում է ասպետին։ Ամեն անգամ, երբ դե Գրիոյի գումարը պակասում էր, Մանոնն ավելի հեշտ էր գայթակղվում ավելի հարուստ տղաներով, սակայն հոգու խորքում նա զգում էր, որ սիրում է Գրիոյին և սխալ է վարվում նրա հետ։ Իսկ դե Գրիյոն անում էր հնարավոր ամեն բան Մանոնին երջանկացնելու համար, մինչև անգամ թղթախաղ ու խարդախություն։ Դավաճանությունները ստիպում էին հասկանալ դե Գրիոյին, որ ինքը մոլության մեջ է և սխալ ճանապարհով է գնում, բայց սերը նրան դրդում էր արհամարհել նույնիսկ իր ողջամտությունը։ Սիրո ծուռումուռ ճամփաները երկու անգամ նրանց  բանտ են նետում, որոնցից երկրորդը  ավարտվում է Մանոնին Ամերիկա աքսորելու որոշմամբ։ Դե Գրիյոն հետևում է նրան։ Ճանապարհին կրած անտանելի մարմնական և հոգեկան տանջանքները և անասելի զղջումը ազնվացնում են Մանոնի հոգին ու նրա սերը մաքրվում է ասպետի սիրո շնորհիվ։ Ամերիկայում մի քանի ամսվա խաղաղ կյանքը, սակայն, ընդհատվում է նոր դժբախտությամբ, ինչի պատճառով ի վերջո Մանոնը հյուծվում է ու մահանում։
Հոգեկան տառապանքների այս գագաթնակետը դարձի է բերում ասպետին, և նա կրկին որոշում է գնալ դեպի առաքինությունը։
Իր հավատարիմ ընկեր Տիբերժի հետ, ով, բազում փորձանքների միջով անցնելով, Ամերիկա էր հասել, մի քանի ամիս անց դե Գրիյոն Ֆրանսիա է վերադառնում։

Այսպիսով, վեպը արտասովոր սիրո մի պատմություն է, որը կարող է տանել մարդուն դեպի մոլություն, բայց ի վերջո նպաստել նաև երկու հոգիների բարոյական վերակազմավորմանը։

Սյուժեի փոփոխությունները

Օպերաներ և բալետներ 
 1830 — «Մանոն Լեսկո» (1830) — Ժան Օմերի բալետը (Փարիզի օպերա)
 1856 — «Մանոն Լեսկո» — Դանիել Օբերի երեք գործողությամբ օպերան
 1884 — «Մանոն Լեսկո» (1884) — Ժյուլ Մասնեի լիրիկական օպերան
 1893 — «Մանոն Լեսկո» — Ջակոմո Պուչինիի չորս գործողությունից կազմված օպերան
 1894 — «Մանոնի դիմանկարը» — Ժյուլ Մասնեի մեկ գործողությունից կազմված օպերան
 1952 — «Մենակության ճեմելիք» — Հանդ Վերներ Հենցի մեկ գործողությունից կազմված օպերան։ Գործողություններըծավալվում են Փարիզում` Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։
 1974 — «Մանոն» —Քենեթ Մաքմիլանի բալետը, որը ստեղծվել է Ժյուլ Մասնեի տարբեր ստեղծագործություններից։

Էկրանավորում 
 1949 — «Մանոն» — Անրի Ժորժ Կլուզոյի ֆիլմը։ Գլխավոր դերում` Սեսիլ Օբրի։
 1968 — «Մանոն» —Ժան Օրելի ֆիլմը։ Գլխավոր դերում Քեթրին Դենյով։
 1980 — «Մանոն Լեսկոյի և ասպետ դե Գրիյոյի պատմությունը» — Ռոման Վիկտյուկի ֆիլմ-ներկայացումը
 2011 — «Մանոն Լեսկոյի և ասպետ դե Գրիյոյի պատմությունը» — Գաբրիել Ագիոնի ֆիլմը

Արտաքին հղումներ 
 Մանոն Լեսկոն Գրապահարանում

Ֆրանսիական գրականություն
1731 գրքեր
Հոգեբանական վեպեր