Դիմիտր Յարանով

Դիմիտր Աթանասով Յարանով (, 21 հոկտեմբերի, 1909, Սալոնիկ, Օսմանյան կայսրություն - 14 օգոստոսի, 1962, Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի աշխարհագրագետ և երկրաբան։

Կենսագրություն
Դիմիտր Յարանովը ծնվել է 1909 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Սալոնիկում (նախկինում՝ Օսմանյան կայսրությունում, ներկայում՝ Հունաստանում)։ Նրա հայրը՝ Աթանաս Յարանովը, եղել է տնտեսագետ։ Դիմիտր Յարանովն ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի աշխարհագրության բաժինը, ստաժավորում է անցել Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարանում, որտեղ պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը։ Սոֆիայի համալսարանում Դիմիտր Յարանովը դասավանդել է ֆիզիկական աշխարհագրություն և ստացել պրոֆեսորի կոչում։ Դասախոսություններ է կարդացել նաև Փարիզի Սորբոնի համալսարանում, Սկոպյեում և Բեռլինի Հումբոլդտի համալսարանում։ Եղել է Արևմտյան Աֆրիկա, Սահարա, Միջերկրածովյան տարածաշրջան, Փոքր Ասիա և այլուր մեկնած մի շարք արշավախմբերի անդամ։

Դիմիտր Յարանովն զբաղվել է Բուլղարիայի Իսկիր, Կիրջալի, Պասարել, Բելմեկեն Սեստրիմո և շատ այլ ջրամբարների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատել է երկրաբանական հետազոտությունների համակարգում, ղեկավարել է Բուլղարիայի Երկրաբանական ու հանքաբանական հետազոտություների գլխավոր վարչությանը կից Երկրաբանական գիտահետազոտական ինստիտուտի տեկտոնիկայի բաժինը։ Բազմաթիվ հոդվածներ է տպագրել «Македонски преглед» ամսագրում, 1938 թվականից եղել է Մակեդոնիայի գիտական ինստիտուտի քարտուղար։ 1940 թվականին՝ Վարդարյան Մակեդոնիայում Բուլղարական բաժնետիրական կոմիտեների ձևավորումից հետո, երկրաբան Դիմիտր Յարանովն ու տնտեսագետ Նիկոլա Ստոյանովը հանդիպել են Մինիստրների խորհրդի նախագահ Բոգդան Ֆիլովի հետ և քննարկել իրադարձությունների հետագա զարգացումը Հարավսլավիայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ ներգրավվելու և պարտություն կրելու դեպքում։

1942 թվականին Դիմիտր Յարանովը կրկին ընտրվել է Մակեդոնիայի գիտական ինստիտուտի քարտուղար, ինչպես նաև նշանակվել է Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում Բուլղարիայի ներկայացուցչության նախագահ, որպեսզի հավաքի ու ամփոփի այդ տարածաշրջանի ժողովրդագրական վրճակագրական տվյալները։ 1942 թվականից մինչև 1944 թվականը Դիմիտր Յարանովը եղել է մշակութային կցորդ Բեռլինում։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հեղաշրջումից հետո Դիմիտր Յարանովին վտարել են Սոֆիայի համալսարանից՝ նրան մեղադրելով գերմանական ու բուլղարական ֆաշիստների հետ համագործակցելու մեջ։ 1946 թվականին Մակեդոնիայի գիտական ինստիտուտը հրատարակել է «Մակեդոնիան որպես բնական ու տնտեսագիտական ամբողջություն» () խոշոր աշխատությունը, որի հեղինակը, ամենայն հավանականությամբ, եղել է Դիմիտր Յարանովը (պատմաբաններ Գեորգի Դասկալովի ու Ալեքսանդր Գրեբենարովի կարծիքով՝ Դիմիտր Յարանովը գիրքն իր անունով չի հրատարակել քաղաքական պատճառներով)։ Այդ աշխատության մեջ ընդհանրապես չեն հիշատակվում բուլղարացի բնակչությունն ու մակեդոնական բուլղարացիները (մանրամասն հիշատակությունները կարող էին բացասաբար անդրադառնալ Բուլղարիայի ու Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության հարաբերությունների վրա)։

Դիմիտր Յարանովը մահացել է 1962 թվականի օգոստոսի 14-ին Սոֆիայում։

Դիմիտր Յարանովի որդին` Աթանաս Յարանով կրտսերը, դարձել է նկարիչ։

Մատենագրություն
 "Aperçu de Geographie Physique; La Bulgarie", София, 1936 година
 Страници из историята на сръбско-бѣлгарските взаимни отношения. – Макед. прегледъ, год. VIII, кн. 2, 1932, с.71-112 ; кн. 3, с. 75-128; кн. 4, с. 85-130. 
 Разлогъ. Областно географско изучване I. – Макед. прегледъ, год. VIII, кн. 2, 1932, с.71-112 
 Разлогъ. Областно географско изучване II. – Макед. прегледъ, год. VIII, кн. 3, 1932, с. 75-128 
 Разлогъ. Областно географско изучване III. – Макед. прегледъ, год. VIII, кн. 4, 1933, с. 85-130. 
 Антропологични изучвания на населението въ Разлогъ. – Макед. прегледъ, год. VII, кн. 4, 1932, с. 25-46 
 Преселническо движение на българи отъ Македония и Албания къмъ източнитъ български земи презъ XV до XIX вѣкъ - Мак. Пр., год. VII (1932), кн. 2—3, с. 63—118. 
 Въпросътъ за етническото потекло (етногенезиса) на българитѣ от Западна България и Македония презъ послѣднитѣ 10 години. – Макед. прегледъ, год. ІХ, кн. 1, 1934, 31-52 
 Името на градъ Ямболъ. – Макед. прегледъ, год. ІХ, кн. 2, 1934, 17-24 
 Градъ Пиротъ - Макед. прегледъ, год. Х, кн. 1 и 2, 1936, 16-25 
 Инверсниятъ спрямо тектониката релефъ — сравнителни геоморфоложки проучвания, Печатница Художникъ, 1934 г.
 Бѣломорска Тракия и Приморска Македония. Географски очеркъ. IІ. Обща част. – Год. СУ, Историко-филолог. фак., кн. ХХХІIV, 1938, с. 1-139.
 Средиземноморските земи — втора частъ, Год. СУ, Историко-филолог. фак., кн. ХХХVІ, год. 1939-1940, с. 1 — 164
 Островъ Самотраки: Географска скица. – Изв. БГД, 6, 1939, с. 61-84.
 Македония или „Южна Сърбия”? – Макед. прегледъ, год. ХII, кн. 1, 1940, с. 43-62. 
 Мѣстото на Македония. – Макед. прегледъ, год. ХII, кн. 4, 1941, с. 22-33. 
 Минералнитѣ богатства на Македония. – Макед. прегледъ, год. ХIII, кн. 1, 1942, с. 21-41.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Професор Димитър Яранов - Антропогеографски етюди
 Професор Димитър Яранов - Реабилитацията

Բուլղարացի երկրաբաններ
Բուլղարացի աշխարհագրագետներ
Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ