Մեծ Բրիտանիայի լեզուներ

Դե ֆակտո Միացյալ Թագավորության պաշտոնական լեզուն անգլերենն է, որով խոսում են բնակչության 98%-ը։ 2011 թվականի դրությամբ երկրորդ ամենատարածված լեզուն շոտլանդերենն է, երորրդը՝ լեհերեն։ Չորրորդ ամենատարածված լեզուն վալլիերենն է, որը Ուելսի պաշտոնական լեզուն է (վալլիերենը համարվում է Միացյալ Թագավորության միակ դե յուրե պաշտոնական լեզուն)։ Երկրում 125․000 մարդ ունակ է շփվել բրիտանական ժեստերի լեզվով։

Բնիկ լեզուներ եւ բարբառներ

Կենդանի 
Հետևյալ աղյուսակը ուրվագծում է Մեծ Բիրտանիայում (Անգլիա, Ուելս, Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա) բնիկ կենդանի լեզուները։ Թագավորական հողերի (Մեն կղզի և Նորմանդյան կղզիներ) լեզուները ընդգրկված չեն, քանի որ Միացյալ Թագավորության մես չեն կազմում։

Վիճակագրություն

Ուելս 

Վալլիերեն պաշտոնապես պաշտպանվել է լեզվի մասին Ուելսի 1993 թվականի օրենքի և Ուլեսի կառավարության 1998 թվականի օրենքով, և 1998 թվականից սկսած եղել է տարածված լեզու։ Օրինակ՝ Բրիտանական գրեթե բոլոր կառավարական դեարտմենտները տպագիր փաստաթղթերը և պաշտոնական կայքերը հրատարակում են և՛ անգլերեն, և՛ վալլերեն։ Ուելսում անգլերենն ու վալլերենը ունեն հավասարազոր իրավական ուժ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ուելսի խորհրդարանը հավանություն է տվել Ուելսում վալլերենի օգտագործմանը ուղղված տարբեր միջոցառումների նախագծին։ 2011 թվականի փետրվարի 9-ին նախագծը
ստացել է թագավորական հավանություն և ընդունվել է, այսպիսով վալլերենը դարձել է Ուելսի պաշտոնական լեզուն։

Վալլերեն լեզվի խորհուրդը 2004 թվականին նշել է, որ երկրում շուրջ 553․000 մարդ (Ուելսի բնակչության 19,7% տոկոսը) խոսում է վալլերեն։ Ըստ այլ սահմանումների՝ 2001 թվականի մարդահամարի հետ Ուլեսում հաեմատած կա մոտ 0,9 տոկոսի աճ։ Այնուամենայնից վալլերենը Ուելսում աճող լեզու է։ 553․000 լեզվակիրներից 315,000-ը (57%) համարվում են լեզվին գերազանց տիրապետող, 477․000-ը իրեն համարում է լեզվի գերազանց տիրապետող։ Լեզվակիրների 62 տոկոսը վալլերեն խոսում է ամեն օր։

Այնուամենայնիվ 2011 թվականի մարդահամարը գրացել է վալլերենի լեզվակիների անկում․ 2001 թվականին՝ 582․000, 2011-ին՝ 562․000՝ չնայած բնակչության աճին։ Սա իրենց ներկայացնում է երկու տոկոսանոց անկում։

Շոտլանդիա 

Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի՝ գալիական շոտլանդերենը ունի 58․652 լեզվակիր (Շոտլանդիայի բնակչության շուրջ 1%-ը)։ Ընդհանուր առմամբ 2001 թվականին Շոտլանդիայում կելտական լեզվին տիրապետում է 92․400 երեք և ավելի տարիք ունեցող մարդ։ Ըստ Շոտլանդիայի գրանցման գլխավոր գրասենյալի 1996 թվականի տվյալների՝ շոտլանդացի բնակչության 30 տոոսը խոսում է շոտլանդերեն (մոտ 1,5 միլիոն լեզվակիր)։

Հյուսիսային Իռլանդիա

Հյուսիսային Իռլանդիայում բնակչության 7 տոկոսը կարող է խոսել իռլանդերեն՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի (մոտ 110․000 լեզվակիր)։ 	Բրիտանական ժեստերի լեզվի հետ մեկտեղ օգտագործվում է նաև իռլանդերեն ժեստերի լեզուն։

Մեծ Բրիտանիայի մարդահամար 
Երեք ավելի ավելի տարիք ունեցող բնակչության լեզվական ընդունակությունները ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։

Տարածաշրջանային լեզվով խոսողների բաշխումը ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։
Նշում․ քարտեզներում մասշտաբները տարբեր են։
Կեռերոնով որպես մայրենի խոսողների բաշխումը ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։

Արտաքին հղումներ 
 Sounds Familiar? — Listen to examples of regional accents and dialects across the UK on the British Library's 'Sounds Familiar' website (uses Windows Media Player for content)

Գրականություն 
Trudgill, Peter (ed.), Language in the British Isles, Cambridge University Press, 1984, ISBN 0-521-28409-0

Ծանոթագրություններ 

Միացյալ Թագավորության լեզուներ