Սպիտակը սպիտակի վրա

«Սպիտակը սպիտակի վրա» («Սպիտակ քառակուսի», «Սպիտակ քառակուսին սպիտակ ֆոնի վրա»), Կազիմիր Մալևիչի կտավը, նկարել է 1918 թվականին։ Պատկանում է ռուսական անառարկայական գեղանկարչության ուղղվածությանը, որը Մալևիչն անվանել է սուպրեմատիզմ։ Սպիտակ քառակուսին Մալևիչի երեք սուպրեմատիկ քառակուսիներց մեկն է։ Մյուս երկուսն են՝ «Սև քառակուսի» և «Կարմիր քառակուսի»։

Նկարագրություն 
Կտավը նկարված է սպիտակ գույնի երկու երանգներով։ Նկարի ֆոնը պատկերված է ավելի տաք երանգով, իսկ քառակուսին՝ սառը երկնագույն երանգով։ Այն փոքր-ինչ թեքված է և գտնվում է վերին աջ անկյանն ավելի մոտ։ Այդպիսի դիրքը ստեղծում է շարժման պատրանք.

Ստեղծման պատմություն 
1918 թվականին Մալևիչը անցում է կատարում դեպի «սպիտակ սուպրեմատիզմի» շրջան։ Նկարվել է 1918 թվականին (այլ տվյալներով 1917 թվականին) և առաջին անգամ ցուցադրվել 1919 թվականին Մոսկվայում «Անառարկայական արվեստ և սուպրեմատիզմ» պետական ցուցահանդեսում։ 1927 թվականին «Սպիտակ քառակուսի»-ն ցուցադրվել է Բեռլինի ցուցահանդեսում, որից հետո մնացել Արևմուտքում։

Նշանակություն 
«Սպիտակ քառակուսի»-ն դարձավ անառարկայականության գագաթնակետը, որին հասավ Մալևիչը, քանի որ դժվար թե որևէ բան լինի ավելի անսյուժե և անառարկայական, քան սպիտակ քառակուսին սպիտակ ֆոնի վրա։ Նկարիչը խոստովանել է, որ սպիտակ գույնը հրապուրում է իրեն իր անսահմանությամբ և ազատությամբ։ «Սպիտակ քառակուսի»-ն հաճախ դիտարկվում է որպես մոնոխրոմ նկարչության առաջին օրինակներից մեկը։

Այս կտավը Մալևիչի այն եզակի կտավներից է, որը հեշտ հասանելի է եղել ամերիկյան հասարակության համար։ Հավանաբար այդ պատճառով է Ամերիկայում այս կտավը իր հանրաճանաչությամբ գերազանցում Մալևիչի մյուս ստեղծագործություններին, այդ թվում նաև «Սև քառակուսուն», և դիտարկվում է որպես սուպրեմատիզմի գագաթնակետ։
Անդրեյ Նակովի կարծիքով նախկին սովետական պետություններում «Սպիտակ քառակուսի»-ն իր հայտնիությամբ զիջում է Սևին հիմնականում այն պատճառով, որ «սպիտակ սուպրեմատիզմը» ասոցացվում է Սպիտակ շարժման հետ։ Բայց ինքը՝ Մալևիչը, ձգտել է հեռանալ սպիտակ բառի քաղաքական նշանակությունից և գրել է։

1919 թվականին ցուցահանդեսում ցուցադրված «սպիտակ սուպրեմատիզմի» աշխատանքները ավարտեցին նկարչական սուպրեմատիզմի զարգացման քառամյա շրջանը, և սուպրեմատիզմի նկարչական միջոցները սպառվեցին Մալևիչի համար, ինչի արդյունքում նա հայտնվեց ճգնաժամի մեջ։ Դա արտահայտվել է Մալևիչի դրամատիկ տեքստերից մեկում՝ «Սուպրեմատիզմի» մանիֆեստում։

Տես նաև 

 Սև քառակուսի
 Կարմիր քառակուսի
 Սև շրջան
 Սև խաչ (1915)
 Չորս քառակուսի

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Андреева Е. Казимир Малевич. Черный квадрат. — СПб.: Арка, 2010. — 28 с. — (Серия «Тысяча и один шедевр»). — ISBN 978-5-91208-068-5 
 К. Малевич. Собрание сочинений в 5 томах. 

Նկարներ այբբենական կարգով
Կազիմիր Մալևիչի նկարներ
Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանի նկարներ
1918 նկարներ