Լևոնբերդ

Լևոնբերդ (Լևոնաբերդ, Լևոնիա, Լևոնի բերդ, Լևոնկլա, Լմբերթ, Կատարյաց ամրոց, Ղալա դարեսի, Ղարա տերեսի, Շահմիրուն գալե), բերդ Լեռնային Կիլիկիայում, Վահկա բերդից 12 կմ հարավ–արևմուտք, Կուլելի դաղ լեռան վրա։

Պատմություն 
Կառուցվել է 1272 թվականին Լևոն Գ թագավորի հրամանով, միջնադարյան Խորձորի տարանցիկ ճանապարհը պաշտպանելու նպատակով։

Լևոնբերդի մոտ Խորձորում էին գտնվում գրչության և մշակույթի կենտրոններ Խորին և Փերճեր անապատները։ Լևոնբերդումում կային Սուրբ Վասիլ և Սուրբ Հովհաննես անունով եկեղեցիներ։

Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո (1375) Լեռնային Կիլիկիայի ամրոցները մնացել էին այնտեղ գոյատևած ավագանու ժառանգորդների ձեռքը։ 16-րդ դարում Լևոնբերդը պատկանում էր Սսի Մայսենց իշխանական տոհմին, որոնց նախնիները 12-րդ դարի վերջերին Լևոն Բ թագավորի մոտ ծառայության մտած խաչակիր ասպետներն էին, որոնք աստիճանաբար հայացան։

Լևոնբերդը 18-րդ դարում Սսի կաթողիկոսների ամառանոցն էր։ Մինչև 1915 թվականը բերդի ստորոտում գտնվող Կալեդերե գյուղն ուներ 50 տուն հայ բնակչություն։ Գյուղում կային բազմաթիվ մրգատու ծառեր, հատկապես ընկուզենիներ և խաղողի այգիներ։ 1878 թվականին Սսի Կոզանօղլու բռնապետների բնաջնջումից հետո Կալեդերեի ունևորների մեծ մասը բնակություն հաստատեց Սսում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ալիշան Ղ․, Սիսուան, Վնտ․, 1885։ 
 Սմբատ Սպարապետ, Տարեգիրք, Վնտ․, 1956։

Կիլիկիայի բերդեր
13-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Բերդեր այբբենական կարգով