Արթուր (արքա)

Արթուր արքա (), բրիտների առասպելական առաջնորդ։ Ըստ ավանդության ապրել է 5-6-րդ դարերում, ջախջախել է Բրիտանիա ներխուժած գերմանացի սաքսոնական ցեղերին։ Բրիտանական էպոսի («Արթուրիանա») և բազմաթիվ ասպետական վեպերի գլխավոր հերոսը։ Առայժմ պատմաբաններին չի հաջողվել գտնել Արթուրի պատմականության ապացույցներ, սակայն շատ ուսումնասիրողներ չեն բացառում, որ կերպարի պատմական նախատիպը գոյություն է ունեցել։

Լեգենդի համաձայն Արթուրն իր պալատում՝ Կամելոտում հավաքեց Կլոր սեղանի հմայիչ ու ազնիվ ասպետներին։ Արթուրի և նրա ասպետների քաջագործությունների մասին բազմաթիվ լեգենդներ և ասպետական վեպեր կան, որոնք հիմնականում վերաբերում են Սուրբ Գրաալի փնտրտուքներին և գեղեցիկ կանանց փրկությանը։ Արթուր արքայի և նրա ասպետների մասին էպոսը հիմք է ծառայել տարբեր գրական ստեղծագործությունների, կերպարվեստի, կինոյի և արվեստի այլ ձևերի համար։

Պոեզիա 

Արթուրի մասին առաջին անգամ հիշատակումը պարունակվում է ուելսական պոեմում՝ թվագրված մոտավորապես 600 թվականին։ Պոեմում նկարագրվում է անգլոսաքսերի և արքաների («Հին հյուսիսից») ճակատամարտը։ CII չափածոյում՝ նկարագրելով բրիտանացիների առաջնորդին, պոետը համեմատում է նրան Արթուրի հետ։

Մեկ այլ, ավելի հին ուելսական պոեմը, որում հանդես է գալիս Արթուրը, Աննունի գավաթն (Preiddeu Annwfn) էր, մ․թ․ VI դար։ Պոեմը նվիրված է Արթուրի ճանապարհորդությանը դեպի Աննուն՝ ուելսական հանդերձյալ աշխարհ։ Պոեմի ճշգրիտ թվականի որոշումը դժվար էր, բայց լեզվաբանական հետազոտությունը ցույց տվեց, որ տեքստը իր ժամանակակից ձևը ընդունել է մոտավորապես մ․թ․ 900 թվականին։

Ծագումնաբանություն 

Արթուրի տոհմածառը ենթադրաբար շարադրված է «Հերոսների ծագումը» (Bonedd yr Arwyr) ծագումնաբանությունում՝ Mostyn MS 117 հին ձեռագրից, որը պահպանվում է Ուելսի Ազգային գրադարանում։ Ձեռագիրը թվագրված է 13-րդ դարի վերջերին։ Ծագումնաբանությունը ավարտվում է հին ձեռագրով, որը գտնվում է 138-139 էջերում։ Արթուրը հիշատակվում է առաջին ճյուղում։

Արթուրի տոհմածառը հստակ շարադրված է 5-րդ և 6-րդ բաժիներում․

Ծանոթագրություններ 

Կելտական դիցաբանություն
Միջնադար
Բրիտանացիներ
Դիցաբանություն
Անձինք կելտական սերմամբ
Լեգենդներ