Սեֆեր հա-ռազիմ

Սեֆեր հա-ռազիմ, եբրայերեն առեղծվածային ձեռագիր, որը ըստ ավանդության Ռազիել հրեշտակը տվել է Նոյին։ Նոյից հետո այն սերնդե սերունդ փոխանցվել է աստվածաշնչային պատմության ընթացքում և հասել Սողոմոնին, նրա համար դարձել իմաստության և մոգական ուժի աղբյուր։ Այս գիրքը տրաբերվում է Սեֆեր ռազիել համալախից, որը նույն հրեշտակի կողմից Ադամին տրված տեքստն էր։ Համարվում է, որ ձեռագիրը եբրայական մոգության աղբյուր է, որն օգտագործվում է ավելի շատ հրեշտակների քան աստծո հետ կապվելու և նրանց գերբնական արարքների դրդելու համար։ Ձեռագիրը մի ժամանակ համարվել է «ուղղափառ» հուդայականության մի մասը՝ հելլենիզմի ազդեցությամբ, բայց ժամանակակից հուդայականության մեջ այս և մի շարք այլ ձեռագրեր համարվում են հերետիկոսական։

Հայտնաբերում 
Ձեռագիրը վերահայտնաբերվել է 20-րդ դարում Մորդեքայ Մարգալիոթի կողմից, որը 1963 թվականին Օքսֆորդ այցելող հրեա հետազոտող էր։ Նա օգտագործել է Կահիրեի գենիզայում հայտնաբերված ձեռագրի պատառիկները։ Մարգալիոթը ենթադրեց, որ եբրայական մոգական գրականության տարբեր նմուշներ ունեն նույն սկզբնաղբյուրը և համոզված էր, որ կարող է վերականգնել այդ սկզբնաղբյուրը։ Նա հասավ իր նպատակին 1966 թվականին, երբ հրատարակեց Սեֆեր հա-ռազիմը։

Թվագրում 
Մարգալիոթը ձեռագիրը թվագրեց մ.թ.ա. վաղ չորրորդ կամ ուշ երրորդ դարին։ Այս տարեթիվը համարյա բոլորի կողմից ընդունվեց։ Նշանակալի բացառություն է Իթամար Գրուենվալդը, որը ձեռագիրը թվագրեց մ.թ.ա. VI-VII դարերին։ Այնուամենայնիվ, հստակ է, որ ձեռագիրը ստեղծվել է մինչև Կաբալայի ձեռագրերը՝ Զոհարը (XIII դար), Բահիրը (XIII դար) և նախակաբալայական Սեֆեր Յեթզիրահը (IV դար)։

Կառուցվածք և բովանդակություն 
Գիրքը բաժանված է յոթ մասերի և ներառում է ներածություն։ Առաջին վեց մասերից յուրաքանչյուրը համապատասխանում է երկնքի մի մակարդակին և պարունակում հրեշտակների անունները՝ նրանց հետ կապված մոգության ծեսերի նկարագրությամբ։ Միայն աստծո գահը և չորս հայոցներն են յոթերորդ երկնքում։ Ձեռագիրը ներկայացնում է եբրայական և հունական ավանդույթների ամուր միախառնում. օրինակներից մեկը՝ արևի աստված Հելիոսին ուղղված աղոթքն է՝ նրան գիշերը արթնացնելու համար։

Ծանոթագրություններ 

Հուդայական դիցաբանություն