Ջաֆար Ջաբարլի

Ջաֆար Գաֆար օղլու Ջաբարլի (, ), ադրբեջանցի խորհրդային գրող։ Ադրբեջանական խորհրդային դրամատուրգիայի և ադրբեջանական դրամատուրգիայում սոցիալիստական ռեալիզմի հիմնադիրը։ Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1933)։

Կենսագրություն 
Ավարտել է Ադրբեջանի համալսարանը (1929 թ.)։ Վաղ շրջանի երգիծական բանաստեղծությունները, պատմվածքներն ու պիեսները արծարծում են սոցիալական անհավասարության, կանանց իրավազրկության, հետամնացության հարցեր։ «Այդըն», «Օքտայ էլօղլու» (1922-1923) պիեսներում Ջաբարլը մերկացրել է ադրբեջանական բուրժուազիայի այսպես կոչված՝ հետադիմական բնույթը։ «Հրո հարսը» (1928) դրաման ուղղված է կրոնական մոլեռանդության և ֆեոդալական ճնշման դեմ, «Սևիլ» (1928, համանուն կինոնկար՝ 1928,1970) պիեսը նվիրված է հեղափոխությունից հետո կնոջ ազատագրության հարցին։

Ստեղծագործություններ 
Հայաստանում, Վրաստանում և Ղարաբաղում կատարած շրջագայության տպավորության տակ գրել է «1905 թվականին» (1931) պիեսը։ Ջաբարլու ստեղծագործության հիմնական թեման արդիականությունն է, սոցիալիստական գաղափարախոսությունը։ Ադրբեջանական գրականության մեջ առաջինը նա է ստեղծել նոր կյանք կերտող դրական հերոսների ռեալիստական կերպարներ։ «Ալմաս» (1931) և «Ցաշար» (1932) պիեսներում արտացոլված է կոլեկտիվացման տարիների դասակարգային սուր պայքարը գյուղում։ «Շրջադարձ» պիեսում (1932) Ջաբարլին անդրադարձել է սոցիալիստական արվեստի հարցերին։ Նպաստել է ադրբեջանակա խորհրդային թատրոնի զարգացմանը, հանդես եկել նաև որպես ռեժիսոր։ Զաբարլի ստեղծագործական կապերի մեջ է եղել հայ մշակույթի գործիչների հետ։ Նրա շատ պիեսներ բեմադրվել են Անդրկովկասի Ջաբարլի Միջին Ասիայի հայկական թատրոններում։

Երևանի Գ․ Սունդուկյանի անվան (1954-1955 թթ.) և Լենինականի Մռավյանի անվան (1937-1958 թթ.) դրամատիկական թատրոնները ներկայացրել են «1905 թվականին» պիեսը։ Հեղինակ է Ռ․ Գլիերի «Շահսանամ» օպերայի լիբրետոյի և շատ կինոսցենարների։ Ադրբեջաներեն է թարգմանել․ Լ․ Տոլստոյի, Մ․ Գորկու, Ու․ Շեքսպիրի, Ֆ․ Շիլլերի և ուրիշների երկերից։ Ջաբարլի անունն են կրում «Ազերբայջանֆիլմ»-ը, Կիրովաբադի և Երևանի ադրբեջանական թատրոնները։

Հիշատակ

Ծանոթագրություններ 

Ադրբեջանցի գրողներ
Ադրբեջանցի աթեիստներ
Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
Խորհրդային թարգմանիչներ
Ադրբեջանցի սցենարիստներ
Ադրբեջանցի դրամատուրգներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Խորհրդային սցենարիստներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով