Ռուսաստանի լեզուների ցանկ

Ռուսաստանի Դաշնության լեզուներ, այս պետության տարածքում տարածված լեզուներ։ Պատկանում են 14 լեզվաընտանիքի՝ հնդեվրոպական, ալթայան, ուրալյան, յուկագիրյան, քարթվելական, աբխազա-ադըղեական, դաղստանյան, չին-տիբեթական, սեմական, էսկիմոս-ալեուտյան, չուկոտկա-կամչատկյան, ենիսեյան, ավստրոասիական, այնույան։ Ռուսաստանի լեզուների մեծ մասը պատկանում է չորս լեզվաընտանիքի՝ հնդեվրոպական (89 %), ալթայան (7 %), կովկասյան (2 %) և ուրալյան (2 %)։

Ցանկում յուրաքանչյուր լեզվից հետո տրված է խոսողների քանակը։

Պաշտոնական լեզու 

 Ռուսերեն

Հնդեվրոպական ընտանիք 
Հնդեվրոպական լեզուները Ռուսաստանում առկա են սլավոնական, իրանական, գերմանական, հայկական, հունական, հնդարիական, ռոմանական, բալթյան և ալբանական ճյուղերով։ Ընդհանուր՝ 40 կենդանի լեզու և 1 գրքային։

 Սլավոնական ճյուղ
 բելառուսերեն 173 980
 ուկրաիներեն 1 129 838
 ռուսերեն 137 494 893
 ռուսիներեն 225
 բուլղարերեն 22 906
 սերբախորվաթերեն 11 043
 սլովակերեն 1445
 չեխերեն 13 074
 լեհերեն 67 446
 հին եկեղեցական ռուսերեն ?
 ալբաներեն 1209
 Հայկական ճյուղ 660 935
 արևելահայերեն ~600 000
 Աստրախանի բարբառ ~1 000
 արևմտահայերեն ~240 000
 Համշենի բարբառ ~200 000
 Դոնի բարբառ ~40 000
 Բալթյան ճյուղ
 լատիշերեն 22 079
 լիտվերեն 31 295
 Գերմանական ճյուղ
 շվեդերեն 7395
 հոլանդերեն 3356
 անգլերեն 7 574 303
 իդիշ 20 505 (ներառյալ՝ եբրայերեն)
 գերմաներեն 2 069 949
 ցածր գերմաներեն
 Հունական ճյուղ 42 518
 Իրանական ճյուղ
 օսերեն 451 431
 շունգաներեն 34
 ռուշաներեն 2
 փաշթո (աֆղաներեն) 4649
 թալիշերեն 3 402
 պարսկերեն 13 073
 տաջիկերեն 141 938
 թաթերեն 2012
 քրդերեն 34 699
 բելուջերեն 26
 Հնդիրանական ճյուղ
 բենգալերեն (բենգալի) 393
 հինդի 6331
 բոշաների լեզու 128 197
 Ռոմանական ճյուղ
 ռումիներեն 21 201
 մոլդովերեն 96 061
 պորտուգալերեն 11 207
 ֆրանսերեն 616 394
 իտալերեն 83 202
 իսպաներեն 152 147

Աբխազա-ադըղեական ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի լեզու և 2 մեռնող
 աբխազերեն 6786
 սաձյան բարբառ †
 աբազերեն 37 831
 ադիգերեն 117 489
 կաբարդա-չերքեզերեն 515 672
 ուբիխերեն †

Դաղստանյան ընտանիք 

Ընդհանուր՝ 42 լեզու
 ավարա-անդյան ճյուղ
 ավարերեն 715 297
 անդյան խումբ
 ախվախերեն 210
 կարատիներեն 255
 գոդոբերերեն 128
 բոտլիխերեն 206
 անդիերեն 5800
 բագվալիներեն 1447
 թինդիերեն (թինդալերեն) 2152
 չամալիներեն 500
 Ցեզյան խումբ
 գինուխերեն 5
 հունզիբերեն 1012
 խվարշիներեն 1737
 բեժտիներեն 6072
 ցեզերեն 12 467
 Դարգինյան ճյուղ 485 705
 մուգիներեն ~6571
 կադարերեն ~18 963
 գապշիմին-բուտրիներեն ~27 083
 ցուդախարերեն ~39 225
 ուրախիներեն ~73 420
 մուիրիներեն ~79 938
 մյուրե-գուբդեներեն ~81 814
 ակուշիներեն ~95 795
 գրական դարգիներեն
 մեգեբերեն ~1300
 կունկիներեն ~1200
 ամուխ-խուդուցերեն ~1 600
 իցարիներեն ~1800
 սիրխիներեն ~20 497
 չիրագերեն ~1 280
 կայտագերեն ~43 648
 աշտիներեն ~2300
 կուբաչիներեն ~7089
 լակերեն 145 895
 Լեզգիական ճյուղ
 արչիներեն 970
 ագուլերեն 29 287
 թաբասարաներեն 126 136
 լեզգիերեն 473 173
 ցախուրերեն 10 596
 ռուտուլերեն 30 360
 ուտիերեն 2 266
 Նախյան ճյուղ
 ինգուշերեն 305 868
 չեչեներեն 1 354 705
 ակկինսյան-օրստխոյան բարբառ ~90 000

Քարթվելական ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 4 լեզու
 վրացերեն 170 659
 մեգրելերեն 1529
 լազերեն 25
 սվաներեն 71

Ուրալյան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 23 կենդանի և 5 մեռնող լեզու
 Ուգրո-ֆիննական ճյուղ
 վոդերեն 68
 իժորերեն 123
 վեպսերեն 3613
 էստոներեն 15 583
 ֆիններեն 38 873
 կարելերեն 25 605
 լյուդիկովյան բարբառ ~4 000
 լիվվիկովյան բարբառ ~20 000
 собственно карельское наречие ~2800
 կարելերենի տվերյան բարբառ ~10 000
 Մարիյան լեզուներ 388 378
 մարիերեն 365 316
 լեռնամարիերեն 23 062
 մերյաներեն †
 սաամյան լեզուներ 353
 բաբինյան սաամերեն (ակկալա) †
 յոկան-սաամերեն ~6
 կիլդինյան սաամերեն ~750
 կոլտտա-սաամերեն ~28
 մորդվական լեզուներ 431 692
 էրզյաներեն (էրզյա-մորդվերեն) ~400 000
 մոկշաներեն (մոկշամորդվերեն ) ~200 000
 կոմիպերմյակերեն 63 106
 կոմիզիրյաներեն 156 099
 ուդմուրտերեն 324 338
 մանսիերեն 938
 խանտիերեն 9584
 հունգարերեն 6888
 Սամոդիական ճյուղ
 յուրացերեն †
 էնեցերեն 43
 նգանասաներեն 125
 նենեցերեն 21 926
 կամասիներեն †
 մատորերեն †
 սելկուսքերեն 1023

Ալթայան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 41 լեզու
 տունգուս–մանջուրական ճյուղ
 նեգիդալերեն 74
 էվեներեն 5656
 էվենկիերեն 4802
 օրոկերեն (ուլտա) 47
 ուդեգեյերեն 103
 օրոչերեն 8
 ուլչիերեն 154
 նանայերեն 1347
 Մոնղոլական ճյուղ
 մոնղոլերեն 8829
 կալմիկերեն 80 546
 բուրյաթերեն 218 557
 Թյուրքական ճյուղ
 չուվաշերեն 1 042 989
 ույղուրերեն 1 049
 ուզբեկերեն 273 451
 տոֆալարերեն 93
 դոլգաներեն 1054
 տուվիներեն 253 673
 յակուտերեն 450 140
 չուլիմերեն 44
 շորերեն 2 839
 խակասերեն 42 604
 ալթայան խումբ 55 720
 հյուսիսալթայան լեզու 1048
 քումանդինյան բարբառ 738
 չելկանյան բարբառ (կուու) 310
 ալթայերեն ~50 500
 տուբալարյան բարբառ ~3 000
 ալթայ կիժի ??
 տելեուտյան բարբառ 975
 տելենգիտյան բարբառ ~3 000
 ղփչաղերեն 2
 գագաուզերեն 5917
 թուրքմեներեն 30 767
 թուրքերեն 146 363
 ադրբեջաներեն 473 044
 կարաիմերեն 3
 կարակալպակերեն 867
 ղազախերեն 401 455
 նողայերեն 88 328
 բաշկիրերեն 1 152 404
 Ղրիմի թաթարերեն 308
 կարաչայ-բալկարերեն 305 364
 կումիկերեն 426 212
 ղրղզերեն 80 306
 թաթարերեն 4 280 718
 սիբիրյան թաթարերեն (ներառյալ **բարաբինյան բարբառ) ~??
 ճապոներեն 33 855
 կորեերեն 42 384

Ենիսեյան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 2 (1) կենդանի լեզու
 կետերեն 213
 յուգերեն 1 (или †)
 արիներեն †
 պումպոկոլերեն †
 կոտտերեն †

Յուկագիրյան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 2 կենդանի լեզու
 յուկագիրերեն 370
 օմոկերեն †
 չուվաներեն †

Չուկոտկա-կամչատկյան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի և 3 մեռնող լեզու
 չուկչերեն 5095
 կերեկերեն †
 ալյուտորերեն 25
 կորյակերեն 1665
 իտելմեներեն 82
 արևելյան †
 հարավային †

Էսկիմոս-ալեուտյան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի և 2 մեռնող լեզու
 ալեուտերեն 45
 մեդնի-ալեուտյան լեզու 5
 էսկիմոսյան ճյուղ 508
 նաուկաներեն ~70
 չապլիներեն ~340
 ինուպիակ †
 սիրենիկերեն †

Այնույան ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 2 մեռնող լեզու
 սախալինայնույան լեզու †
 կուրիլայնույան լեզու †

Սեմական ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 2 լեզու և 1 գրքային
 նորարամերեն 7762
 արաբերեն 8216
 իվրիտ 21 981

Չին-տիբեթական ընտանիք 
Ընդհանուր՝ 2 կենդանի լեզու և 1 գրքային
 դունգաներեն 1088
 չինարեն 59 235
 հին տիբեթերեն

Ավստրոասիական ընտանիք 
 վիետնամերեն 26 197

Տես նաև 
 Ռուսաստանի լեզուներ
 Լեզուների ցանկեր
 Եվրասիայի լեզուներ
 Աֆրիկայի լեզուներ
 ԽՍՀՄ լեզուներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Languages of European Russia 
 Languages of Asian Russia 
 Indigenous Minority Languages of Russia: Bibliographical guide 
 Алпатов В. Языковая ситуация в регионах России «Отечественные записки», № 2, 2005 

Ռուսաստանի լեզուներ
Ռուսաստանի մշակույթ
Լեզուների ցանկեր