Ալան Գութ

Ալան Գութ (Գուս) (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս և կոսմոլոգ, առաջին է առաջարկել տիեզերքի գնաճային մոդելի գաղափարը։

Կենսագրություն 
Ալան Գութը ծնվել է ԱՄՆ-ի Միդլսեքս շրջանի (Նյու Ջերսի) Նյու Բրանսուիկ քաղաքում, մի հրեական ընտանիքում։ Նրա ծնողները՝ Հայման Գութը և Իլեյն Չեյտենը, ղեկավարում էիր մի մթերային խանութ և քիմմաքրում։ Մեծացել է Նյու Ջերսի նահանգի Հայլենդ-Պարկում, որտեղ ավարտել է դպրոցը, որպեսզի ընդունվի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ։ Ինստիտուտում նա սովորել է 1964 թվականից մինչև 1971 թվականները, Ֆրենսիս Լոյի ղեկավարության ներքո դառնալաով փիլիսոփայության բժիշկ։
1970-ական թվականներին Գութը ստանձնում է գիտությունների դոկտոր պաշտոնը Պրիստոնի համալսարանում, Կոլումբիայի համալսարանում, Կորնելի համալսարանում և Ստենֆորդի համալսարանում։ Կորնելի համալսարանում Գութը ծանոթանում է ֆիզիկոս Հենրի Թաեմի հետ, ով համոզել է նրան համատեղ ուսումնասիրել Տիեզերքի վաղ դարաշրջանի մագնիսական մոնոպոլը։ Այդ աշխատանքը փոխել է իր կարիերայի ուղղությունը։ Միասին նրանք հայտնագործեցին, որ տարրական մասնիկների ֆիզիկայում ստանդարտ ենթադրությունները և տիեզերագիտությունը հանգում են ֆանտաստիկ հսկա մագնիսների մոնոպոլների թվի։ Այդ արդյունքը ավելի վաղ ստացել են խորհրդային գիտնականներ Զելդովիչը և Խլոպովը։ Գութը և Տայը սկսում են փնտրել այլընտրանքային առաջարկներ, որոնք թույլ կտան խուսափել մագնիսական մոնոպոլների գերարտադրության խնդիրը։ Արդյունքում Գութը ձևակերպեց Մեծ պայթյունի տեսությունը ստեղծելով Տիեզերքի գնաճային մոդելը։

1980 թվականին Գութը վերադարձել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ որպես դոցենտ։ Այնտեղ էլ նա աշխատում է մինչև օրս։

Մրցանակներ 
 1991 թվականին ստացել է Օսկար Կլեյնի մրցանակ։
 1996 թվականին ստացել է Էդինգտոնի մրցանակ։
 2001 թվականին ստացել է Բենջամին Ֆրանկլինի մրցանակ։
 2002 թվականին գնաճային հոգեբանության հայեցակարգի զարգացման համար Ալան Գութը ԱՆդրեյ Լինդի և Փոլ Ստեյնհարդի հետ (англ.) նշանավորվեցին Դիրակի մեդալով։
 2004 թվականին գնաճային Տիեզերքի աշխատանքի համար Անդրեյ Լինդի հետ արժանացել է Գրուբերի մրցանակին։
 2009 թվականին ստացել է Նյուտոնի մրցանակ։
 2012 թվականի հուլիսին Նոբելյան մրցանակի է արժանացել։
 2014 թվականին դարձել է Կավլի մրցանակի դափնեկիր աստղաֆիզիկայի բնագավառում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ալան Գութի համալսարանական էջը

Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Տեսական ֆիզիկոսներ
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ