Ֆլորենս Նայթինգեյլի էֆեկտ

Ֆլորենս Նայթինգեյլի էֆեկտ (), հոգեբանական էֆեկտ, որն ի հայտ է գալիս, երբ բժիշկը կամ բուժքույրը, որը խնամում է հիվանդին, սկսում է նրա հանդեպ ռոմանտիկ զգացմունքներ տածել, որը վերածվում է սիրո կամ սեքսուալ հակման։ Այս զգացմունքները կարող են երբեմն անհետանալ, եթե հիվանդի խնամքը դադարեցվում է կամ էլ վերջինս առողջանում կամ մահանում է։

Ծագում 
Էֆեկտն իր անունը ստացել է գթության քույր Ֆլորենս Նայթինգեյլից, որը ժամանակակից առողջապահության և բուժքույրության հիմնադիրն է։ Նա շատ ուշադիր էր իր հիվանդների նկատմամբ և գիշերները՝ լամպը ձեռքին, շրջում էր նրանց հիվանդասենյակներով։ Հիվանդները նրան անվանում էին «Լամպով դամա» և «Հրեշտակ», քանի որ շատ վիրավորների տառապանքները թեթևանում էին Նայթինգեյլին տեսնելիս, իսկ մահացածությունը հիվանդանոցներում կտրուկ նվազեց։ Նայթինգեյլի կողմից ներդրված կանոնները և վիրավորներին օգնություն ցույց տալու մեթոդները բժշկության մեջ դարձան հիվանդների ժամանակակից խնամքի հիմքը։

Բազմաթիվ լեգենդներ և ասեկոսեներ կան, ըստ որոնց Ֆլորենս Նայթինգեյլը սիրահարված էր իր հիվանդներից մեկին։ Իրականում նա չէր ամուսնացել, քանի որ վախենում էր, որ ընտանիքը կմիջամտի իր կարիերային և առանց աշխատանք կթողնի։ 1982 թվականին դերասան Ալբերտ Ֆիննին մի հարցազրույցի ժամանակ այս էֆեկտն անվանեց «համախտանիշ»․ նախկինում այսպիսի համախտանիշը վերագրում էին բժիշկներին, որոնք իրենց աշխատանքի համար ստանում էին ոչ նյութական վարձատրություն։

Էֆեկտ թե՞ համախտանիշ 
Բուժքույրի և հիվանդի միջև սիրային զգացմունքները ճիշտ է անվանել հենց էֆեկտ։ Ժամանակակից բժշկությունը Ֆլորենս Նայթինգեյլի համախտանիշ է անվանում խրոնիկական հոգնածության համախտանիշը․ հայտնի է, որ ինքը՝ Նայթինգեյլը, տառապում էր այս համախտանիշով իր ողջ կյանքի ընթացքում։ Բժշկությունը չի ճանաչում այս էֆեկտը որպես բժշկական հիվանդություն, այլ այն ավելի շատ համարվում է փոփ մշակույթի տարրերից մեկը կամ բժշկական էթիկայի խախտում և ոչ պրոֆեսիոնալիզմի դրսևորում։ Որոշ մարդիկ կարծում են, որ հիվանդն ինքն է սիրահարվում իրեն բուժող բժշկին (ըստ Զիգմունդ Ֆրոյդի՝ դա լոկ հոգեբանական փոխանցում է)։

Ծանոթագրություններ 

Սեր
Հոգեբանական երևույթներ