Դոնժոն

Դոնժոն (), եվրոպական ֆեոդալական ամրոցների գլխավոր աշտարակը։

Ի տարբերություն ամրոցի պատերի աշտարակների` դոնժոնը գտնվում է ամրոցային պատերից ներս` սովորաբար ամենաանմատչելի և լավ պաշտպանված տեղում։ Դոնժոնը հիմնականում կապված չի լինում ամրոցի մյուս մասերի հետ. այն կարծես առանձին ամրոց լինի ամրոցի ներսում։ Դոնժոնը կառուցվել է փայտից կամ քարից, ունեցել երեք հարկ։ Որպես կանոն այն ունեցել է նեղ սրահներ, որոնք նախատեսված չեն եղել բնակության համար։ Բնակելի տներ կառուցվել են դոնժոնից որոշակի հեռավորության վրա, իսկ գլխավոր աշտարակն ունեցել է ռազմական և խորհրդանշական նշանակություն։ Դոնժոնի ներսում հաճախ տեղակայվել են ամրոցի համար կարորություն ներկայացնող տարբեր սրահներ` զինագործական սենյակներ, պահեստներ, գլխավոր ջրհորը։

Չնայած ամրոցները եղել են աշտարակներով կառույցներ` ներսում դոնժոն ունեցող, սակայն նրանցից շատերը բաղկացած են եղել միայն կենտրոնական աշտարակից` առանց ամրոցային պատերի։ Այդպիսի օրինակ է Վաո ամրոցը Էստոնիայում։

Դոնժոններն իրենց արտաքին տեսքով շատ բազմազան են։ Այսպես` Մեծ Բրիտանիայում տարածված են եղել քառանկյուն աշտարակները։ Հանդիպում են նաև շրջանաձև, ութանկյուն, ուղղանկյուն, անկանոն բազմանկյան ձևով դոնժոններ։ Դրանց ձևերի փոփոխությունը պայմանավորված է ճարտարապետության և ամրոցային տեխնիկայի զարգացմամբ։ Շրջանաձև և բազմանկյուն աշտարակները ավելի լավ են դիմակայել ռումբերին։ Հաճախ դոնժոն կառուցելիս հաշվի են առել տեղանքի ռելիեֆը` այն կառուցելով բարձունքում։

Դոնժոնից պետք է տարբերել բերգֆրիդը ()` ամրոցի գլանաձև աշտարակը, որ տարածված է եղել միջնադարյան Գերմանիայում և Չեխիայում։

Նշանավոր դոնժոններ 

 Սպիտակ աշտարակ () - գտնվում է Լոնդոնի Թաուերում (The Tower of London): Կառուցվել է Վիլհելմ I Նվաճողի օրոք։
 Ռոչեսթրի ամրոցի դոնժոնը Ռոչեսթրում` Քենտի կոմսությունում։ Այն հիմա էլ գերիշխող տեսք ունի քաղաքում։
 Շրջանաձև դոնժոն Ռուանում - այն ամենն է, ինչ մնացել է քաղաքային մեծ ամրոցից, որտեղ բանտարկվել էր Ժաննա դ'Արկը հերետիկոսության մեջ մեղադրվելուց հետո։
 Հերմանն ամրոցի դոնժոնը Նառվայում։

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Միջնաբերդ
 Աշտարակ

Աշտարակներ
Դղյակներ