Ադամ Ռիս

Ադամ Ռիս (, ), ամերիկացի աստղաֆիզիկոս, 2011 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր ֆիզիկայից (Սոլ Պեռլմուտերի և Բրայն Շմիդտի հետ միասին) «գերնոր աստղերի դիտարկման միջոցով Տիեզերքի արագացված ընդարձակումը բացահայտելու համար»։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1969 թվականի դեկտեմբերին Վաշինգտոնում, հրեական ընտանիքում, երեք երեխաներից կրտսերն է։ Հայրը՝ Մայքլ Ռիսը (1931—2007), ինժեներ-նավաշինարար էր և սառեցված սննդամթերք բաշխող Bistro International ընկերության տնօրենը, ծնողների հետ միասին 1936 թվականին ԱՄՆ էր ներգաղթել Գերմանիայից՝ Եվրոպա առագաստանավով։ Մայրը՝ Դորիս Ռիսը, հոգեբան էր։ Ռիսի հորական գծով պապը՝ Կուրտ Ռիսը (1902—1990), լրագրող էր, ռազմական թղթակից և գրականագետ։

Ադամ Ռիսը մեծացել է Նյու Ջերսի նահանգի Ուորրեն քաղաքում։ 1992 թվականին ավարտել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը և անդամագրվել Ֆի Դելտա Թետա  ուսանողական ընկերությանը։ 1996 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է PhD աստիճան։ Դիսերտացիան, որի ղեկավարը Ռոբերտ Կիրշներն էր , Ia տիպի գերնոր աստղերի մասին էր։ Մինչև 1999 թվականը՝ Տիեզերական աստղադիտակի գիտական ինստիտուտ տեղափոխվելը, Ռիսը Բերկլիի համալսարանի Միլլերի ինստիտուտի հետազոտական ծրագրի անդամ էր։ 1998 թվականից Ադամ Ռիսը Բրայան Շմիդտի հետ համատեղ Ia տիպի գերնոր աստղերի առաջատար հետազոտողներից է։ Պեռլմուտերի գլխավորած խմբի հետ միասին Ռիսին հաջողվել է ապացուցել Տիեզերքի արագացված ընդարձակումը։ Այս հայտնագործությունը Science ամսագիրն անվանել է «տարվա բեկում»։ 2005 թվականից Ռիսն աշխատում է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանում, ինչպես նաև ղեկավարում է Հաբլի աստղադիտակով հեռացված գերնոր աստղեր հայտնաբերելու ծրագիրը։ Ռիսի խմբին հաջողվել է հետազոտել Տիեզերքի ընդարձակումը 10 միլիարդ տարի վաղեմությամբ ժամանակի համար։

2009 թվականից ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է։

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
20-րդ դարի աստղագետներ
Ամերիկացի գիտնականներ
Ամերիկացի աստղագետներ
Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ