Ջոն Կուչ Ադամս

Ջոն Կուչ Ադամս (John Couch Adams; նախկինում կարդացվում էր նաև՝ Ջոն Կուխ Ադամս, ), բրիտանացի մաթեմատիկոս և աստղագետ, Պետերբուրգյան գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան թղթակից-անդամ, Թագավորական միության անդամ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Կոռնուոլում գտնվող Լենիստ բնակավայրում։ Դեռևս մանուկ հասակում նա դրսևորել է իր հասակի համար առանձնահատուկ մաթեմատիկական կարողություններ և 1831 թվականին ծնողները նրան ուղարկեցին սովորելու մասնավոր դպրոց Դևենպորտում, որը հայտնի էր իր դասավանդման բարձր մակարդակով։ Այնուհետև, 1841 թ. նա ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը և ստացել մագիստրոսի կոչում։ 1843 թվականի հունվարին Քեմբրիջում կայացած ամենամյա մաթեմատիկական մրցույթում Ադամսը դարձավ առաջին մրցանակի դափնեկիր, անցնելով իրեն հաջորդող առաջին մասնակցին 2000 միավորով, նա վաստակել էր 4000 միավոր։ Սա նմանատիպ մրցույթներում նախկինում տեղի ունեցած արտասովոր դեպք էր։ Որպես առաջին մրցանակի դափնեկիր դառնում է Սենտ Ջոնս քոլեջի խորհրդի անդամ։

1841 թ. հուլիսին Ադամսը իր օրագրում գրառում է կատարում Ուրանի ուղեծրից դուրս գտնվող մոլորակի որոնումների սկսելու մտադրության մասին։ Ըստ նրա գրառման նա պատրաստվում էր գտնել մոլորակը հիմնվելով Ուրանի ուղեծրի խոտորումների վրա։ Ընդհանուր առմամբ, սկսած 1843 թ. մինչև 1845 թ. Ադամսը ստացավ 6 լուծում, որոնցից ամեն մեկը նախորդից ավելի ճշգրիտ էր։ 1845 թ. սեպտեմբերին Ադամսը փոխանցեց իրա հաշվարկած մոլորակի ուղեծրի էլեմենտները Ջեյմս Չելիսին, իսկ նա թագավորական աստղագետ Ջորջ Էյրիին։ Հետագայում պարզվեց, որ Չելիսը օգոստոս ամսվա ընթացքում բազմակի անգամ դիտարկել էր այդ մոլորակը, սակայն նշանակություն չէր տվել դրան, և նրանք Էյրիի հետ ուշադրություն դարձրեցին Ադամսի աշխատությանը, երբ մոլորակը արդեն հայտնաբերվել էր Բեռլինում Յոհան Գալլեյի կողմից, Լե Վերյեի հաշվարկների հիման վրա։ Հայտնագործության առաջնության մասին անգլիացի և ֆրանսիացի աստղագետների միջև վեճ ծագեց, որը լուծվեց Լե Վերյեի օգտին։

Աշխատելով մի քանի տարի Քեմբրիջի համալսարանում որպես դասախոս, 1858 թ. Ադամսը դարձավ աստղագիտության պրոֆեսոր։ Նրա ստեղծագործությունների մեծամասնությունը ներառված են Աստղագիտական և Լոնդոնյան միությունների հրատարակումներում։ Ուրանի ուղեծրի խոտորումների մասին հետազոտությունը 1847 թ. հրատարակվեց առանձին։

Նրա ամենանշանակալի նվաճումը Նեպտուն մոլորակի տեղի կանխագուշակումը հիմնվելով միայն մաթեմատիկական հաշվարկների վրա (հայտնագործվել է մոլորակ «գրչի սայրի վրա»)։

Ադամսը եղել է Թագավորական աստղագիտական միության նախագահ։ Երկար տարիների ընթացքում Ադամսը զբաղվում էր դիֆերենցիալ հավասարումների թվային ինտեգրման վրա, նրա պատվին է անվանվել իր կողմից մշակված «Ադամսի մեթոդը» դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մեջ։

Տես նաև 
 Ադամսի մեթոդ
 Նեպտունի հայտնաբերումը

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Ջոն Կուչ Ադամսի մասին տեղեկություններ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կայքում 

Անգլիացի աստղագետներ
Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ