Կիպրոս սովորական

Կիպրոս սովորական (), ձիթազգիների ընտանիքի, կիպրոս ցեղի բույս։

Նկարագրություն 
Տերևաթափ կամ կիսամշտադալար թուփ է՝ մինչև 5 մ բարձրությամբ։ Ընձյուղները նուրբ մազմզուկապատ են կամ մերկ։ Ճյուղերը մերկ են, դարչնագույն, ծածկված սպիտակ ոսպնյակներով։ Տերևները նշտարաձև են կամ լայն էլիպսաձև, 2-7 սմ երկարությամբ, 0,5-2 սմ լայնությամբ, սրածայր կամ բութ գագաթով, սեպաձև հիմքով, մերկ, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, ներքևի կողմից՝ բաց կանաչավուն, կաշվեկերպ, թեթևակի ոլորված եզրերով։ Ծաղկաբույլերը 4-8 սմ երկարությամբ բրգաձև հուրաններ են, նուրբ մազմզուկապատ առանցքով և տերևանման ծաղկակիցներով։ Ծաղկակիրը և բաժակի հիմքը կարճ մազմզուկապատ են։ Պսակի խողովակը կրկնակի անգամ երկար է բաժակից։ Պսակի մասերը խողովակին հավասար են կամ կարճ են նրանից։ Ծաղիկները սպիտակ են կամ կրեմագույն։ Պտուղը գնդաձև է կամ հակառակ-ձվաձև, 0,6-0,8 սմ երկարությամբ, փայլուն, սև։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Տարածվածություն 

Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Ուկրաինայում, Մոլդավիայում, Ղրիմում, Միջին Եվրոպայում, Միջերկրական ծովի ափերում, գետահովիտներում և բաց, քարքարոտ լանջերում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում, Զանգեզուրում, կաղնեբոխային անտառներում ու թփուտներում, ծովի մակերևույթից 1100 մ բարձրությունների վրա, ամենուրեք։ Մշակության մեջ հանդիպում է ամենուրեք, ծովի մակերևույթից մինչև 2000-2100 մ բարձրությունների վրա։ Ամենատարածված թփատեսակներից մեկն է։ Մեր հանրապետությունում մշակվում են նաև սովորական կիպրոսի մի շարք պարտիզային ձևեր ու այլատեսակներ, որոնցից մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում կիսամշտադալարը (արտակարգ ցուրտ ձմեռների դեպքում տերևները ցրտահարվում և թափվում են), սպիտակապտուղը, դեղնապտուղը, կանաչ պտղավորը (պտուղները հասունանալիս մնում են կանաչ), խայտաբղետ տերևավորները (սպիտակ եզրերով, դեղնավուն ջղերով, ոսկեդեղին, դեղնախայտաբղետ, սպիտակ-խայտաբղետ և այլն), բրգաձև և լացող սաղարթավորները։ Պարտիզային ձևերը ավելի զգայուն են ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ։

Սովորական կիպրոսը հեռանկարային է Հայաստանի ստորին և միջին, ինչպես նաև մասամբ բարձրլեռնային գոտիների համար, ծովի մակերևույթից մինչև 2000-2100 մ բարձրությունների վրա։

Կիրառություն 
Էկոլոգիական խումբը՝ IX: Մշակության հավանական շրջանները՝ 2-3, 6-14, 17-32:
:

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ