Կարլ Գուն

Կարլ Ֆեոդորովիչ Գուն (, Կարլ Թեոդոր Գուն (), , , 1 (13) նոյեմբերի, 1831, Զիսեգալ (), Լիֆլյանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն — 16 (28) հունվարի, 1877, Դավոս, Գրաուբյունդեն կանտոն, Շվեյցարիա), ռուս պատմական գեղանկարիչ, կենցաղանկարիչ, դիմանկարիչ, ջրանկարիչ, ակադեմիկոս, պատմական գեղանկարչության պրոֆեսոր, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի խորհրդի անդամ, Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության անդամ։

Կենսագրություն 
Կարլ Գունը ծնվել է 1831 թվականի նոյեմբերի 1-ին (նոյեմբերի 13-ին) Բալթիկայում ապրող գերմանացիների ընտանիքում։ Հայրը՝ Կարլ Ֆրիդրիխ Գունը (), եղել է եկեղեցական-թեմական դպրոցի ուսուցիչ, երգեհոնահար և դպիր, մայրը Լուիզա Դորոթեա Ֆոգելն է ():

Հիմնական կրթությունն ստացել է Ռիգայի եկեղեցական դպրոցում։ 1850 թվականին մեկնել է Սանկտ Պետերբուրգ, որպես նկարիչ աշխատանքի ընդունվել վիմագրող Պապպեի մոտ և զուգահեռաբար հաճախել Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի երեկոյան դասերի։ Երկու տարի անց դարձել է ակադեմիայի աշակերտ. նրա ուսուցիչն է եղել Պյոտր Բասինը։ Ակադեմիայում սովորելու տարիներին նկարչության ու գեղանկարչության բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար արժանացել է չորս արծաթե մեդալների, իսկ 1860 թվականին նկարած «Օլիմպիական խաղեր» մրցութային նկարի համար ստացել է փոքր ոսկե մեդալ։

1861 թվականին Կարլ Գունն ստացել է առաջին աստիճանի դասային նկարչի կոչում և մեծ ոսկե մեդալ «Մեծ իշխանուհի Սոֆյա Վիտովտովնան Վասիլի II-ի հարսանիքին» ծրագրի համար։ Դրանից կարճ ժամանակ անց նա ուղարկվել է Ելաբուգա քաղաք՝ նկարելու տեղի Պոկրովյան եկեղեցու որմնանկարները։ Այդ սրբապատկերներից բացի նա այնտեղ ստեղծել է բազմաթիվ էտյուդներ ու ժողովրդի կենցաղը ներկայացնող նկարներ։

Կարլ Գունը՝ որպես Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի կրթաթոշակառու, 1863 թվականին մեկնել է արտասահման։ Եղել է Լայպցիգում, Դրեզդենում, Պրահայում և Մյունխենում, բնակություն հաստատել Փարիզում և սկզբնական շրջանում աշխատել է «Կարապավիզ Էդիտան Գաստինգսի ճակատամարտի դաշտում գտնում է իր սիրելիի՝ Հարոլդի դին» () նկարի (մնացել է անավարտ), ինչպես նաև դիմանկարների (գրող Մարկևիչի դիմանկարը) և այլ նկարների վրա։ 1868 թվականին Փարիզի սալոնում ցուցադրվել է նրա «Բարդուղիմեոսյան գիշերվա նախօրյակին» () կտավը, որը մեծ ուշադրության է արժանացել։ Հետագայում նկարն ուղարկվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ այն ձեռք է բերել թագաժառանգ արքայազն Ալեքսանդրը։ Այդ նկարի համար Կարլ Գունին շնորհվել է ակադեմիկոսի կոչում։ Նկարի՝ ջրաներկով արված կրկնօրինակը պահվում է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի թանգարանում։

Վերադառնալով Փարիզ՝ Կարլ Գունը ստեղծում է «Երեխաները կատվի ձագերի հետ», «Հիվանդ երեխան», «Գնչուհին տամբուրինով որսում է իրեն նետված փողը» (), «Միջնադարյան ասպետի գլուխ» () և «Իտալուհին ծաղիկներով» կտավները։ Վերջին նկարի համար Գեղարվեստի ակադեմիան նկարչին շնորհել է պրոֆեսորի կոչում։

1872 թվականին Կարլ Գունը վերադառնում է Ռուսաստան, ընտրվում Գեղարվեստի ակադեմիայի խորհրդի անդամ և նշանակվում պրոֆեսոր-դասախոս ակադեմիայում։ Նույն թվականին ճանապարհորդել է երկրի ներսում։

Սանկտ Պետերբուրգում Կարլ Գուն ավարտում էդեռևս արտսահմանում սկսած մի շարք աշխատանքներ, ստեղծում ծովային ուսումնարանի նախկին տնօրեն Ռիմսկի-Կորսակովի (ուսումնարանի համար), տիկին Սոլդատենկովայի (ի ծնե ազգանունը՝ Ֆիլիպսոն) ու իշխանուհի Բարյատինսկայայի դիմանկարները, Անիչկովյան պալատի առաստաղի նկարազարդումը (Թռչող Գիշերն ու հայտնվող Ավրորան), «Քարոզ լեռան վրա» և «Հարություն առած Քրիստոսի հայտնությունը Մարիամ Մագդաղենացուն» նկարները ուղղափառ եկեղեցու համար, որ կոմս ֆոն Դերվիզը կառուցել էր Լուգանոյում, և այլն։

1874 թվականին Կարլ Գունի մոտ ախտորոշվում է թոքախտ, և բժիշկների խորհրդով նա մեկնում է Սանկտ Պետերբուրգից, որտեղի կլիման բարենպաստ չէր իր առողջության համար։ Սակայն հիվանդությունը հաղթարահել նկարիչը չի կարողանում։ Նա մահանում է 1977 թվականի հունվարի 16-ին (հունվարի 28) Դավոսում (Շվեյցարիա)։

Հետաքրքիր փաստեր 
 1999 թվականի դեկտեմբերի 4-ի լույս 5-ի գիշերը Կարլ Գունի դիմանկարը, որ ստեղծել էր Իվան Կրամսկոյը (1878 թվական), տասնհինգ այլ կտավների հետ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում էր մեկ միլիոն դոլար, գողացվել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի գիտահետազոտական թանգարանից։ Հինգ օր անց Սանկտ Պետերբուրգի քրեական հետախուզության աշխատակիցները գտել են գողացված նկարները, իսկ գողերը ձերբակալվել են։ Վնասված նկարների վերականգնման համար պահանջվել է մեկուկես տարի։
 Կեղծելով գերմանացի նկարիչ Կարլ Ադոլֆ Գուգելի (1820-1885) «Գնչուհին բարուրի հետ» նկարի ստորագրությունը՝ կեղծարարները նկարը 520 հազար դոլարով վաճառել են ռուսական բանկերից մեկի ներկայացուցչին՝ այն ներկայացնելով որպես Նիկոլայ Գունի աշխատանքը։
 Կարլ Գունի «Հարճը» (1875) նկարը Christie’s աճուրդում վաճառվել է ռեկորդային գումարով՝ 713747 ԱՄՆ դոլարով։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ

Արտաքին հղումներ

 
 
 

Ռուս նկարիչներ
Ռուս դիմանկարիչներ
Պերեդվիժնիկներ
Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Տուբերկուլոզից մահացածներ