Արշակ Տոնյան

Արշակ Հովսեփի Տոնյան (հոկտեմբերի 10, 1888, գյուղ Բանանց - մարտի 18, 1942), հայ խորհրդային մաթեմատիկոս, մանկավարժ, թարգմանիչ, բառարանագիր։ Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (1930 թ.)։

Կենսագրություն 
Ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի դասարանական բաժինը (1906 թ.): Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1909 թվականին Շուշիի թեմական դպրոցում որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1910-1914 թվականներին սովորել է Հալլեի համալսարանում (Գերմանիա)։ Եղել է մաթեմատիկայի ուսուցիչ Թիֆլիսի Ներսիսյան և Հովնանյան դպրոցներում (1914-1921 թթ.)։

1921-1937 թվականներին աշխատել է Երևանի համալսարանում, եղել է մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ (1930-1937 թթ.), տեխնիկական ֆակուլտետի (1925-1928 թթ.) և ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկան (1936-1937 թթ.), դասավանդել է մաթեմատիկական անալիզ և ֆունկցիաների տեսություն։

Տիրապետել է մի քանի լեզուների և իր լեզվական ու մաթեմատիկական գիտելիքներն ի սպաս է դրել մայրենի լեզվով ուսումնական գրականության ստեղծման և հայերեն գիտական տերմինների մշակման գործին։ Թարգմանել է դպրոցական և համալսարանական 11 դասագիրք (մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, քիմիայի), կազմել տերմինաբանական բառարաններ։

Նրա գործունեությունն ընդհատվել է 1937 թվականին, դարձել է ստալինյան բռնարարքների հերթական զոհը։ Վախճանվել է աքսորավայրում։ Արդարացվել է հետմահու։

Երկեր 
 Ռուս-հայերեն բառարան շինարարական կառուցվածքների, Երևան, 1928:
 Մաթեմատիկական տերմինների բառարան, անգլերեն, ռուսերեն, հայերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն լեզուներով, Ե., ՀՍՍՌ ԳԱ Մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտ, 1965, 238 էջ։

Ծանոթագրություններ 

Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ
Հայ մաթեմատիկոսներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
1888 ծնունդներ
1942 մահեր
Հայ բառարանագիրներ
Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր
Հայ մանկավարժներ
Հայ թարգմանիչներ
Հայ պրոֆեսորներ
ԵՊՀ դասախոսներ
Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Հայաստանում