Ամերիկյան ակիտա

Ամերիկյան ակիտա, շան ցեղատեսակ, նաև հայտնի է «Մեծ ճապոնական շուն» անվամբ։

Գոյություն ունեցող և տարածված ակիտաների պատմություն 
Ակիտան ծագումով Ճապոնիայից է, մյուս անունը՝ մեծ ճապոնական շուն։ Ակիտան նույնանուն պրովինցիա է Ճապոնիայում։ Հնում ակիտաները օգտագործվում էին որպես որսաշներ, կռվաշներ. սեփականատերերը հարուստ և արտիստոկրատ մարդիկ էին։

2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո ակիտան տարվել է Ամերիկա, ենթադրաբար, ամերիկացի զինվորների միջոցով։ Հավանաբար, ակիտան այնքան էր դուր եկել ամերիկացիներին, որ նրանք չէին կարող դիմակայել և չտանել իրենց հետ ակիտայի ձագին։ Ամերիկացիները հիացած էին այդ մեծ և փափկամազ շնով, նա ամերիկացիների համար ճապոնական ինչ-որ արտասովոր բան էր։ Ժամանակի ընթացքում ճապոնական շան տեսակ ակիտան ԱՄՆում հիմք հանդիսացավ շան նոր ցեղատեսակի ստացման, որի անունն էր մեծ ճապոնական շուն։ Շուտով այդ ցեղատեսակը բաժանեցին 2 տեսակի՝ ամերիկյան ակիտա և ակիտա, մյուս անունը Ակիտա-ինու։ Ամերիկյան ակիտաները ավելի մեծ և ամրակազմ շներ են։

1603 թվականից Ակիտա օկրուրգում շան կռիվներում օգտագործվում էին Ակիտա Մատագի տեսակի շներ (միջին չափսի, արջերի որսի համար)։ 1931 թվականի տվյալներով, շան այդ տեսակների 9 ակնառու ներկայացուցիչներն անվանվեցին «Բնական կոթողներ»։

2-րդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939-1945) շների մորթին օգտագործվում էր զինվորական հագուստ կարելու համար։ Ոստիկանության հրամանով բռնվել և առգրավվել էին բոլոր շները, բացառությամբ գերմանական հովվաշան, որը օգտագործվում էր զինվորական ծառայությունում։

Շան տեսակի նկարագրությունը 
 Ընդհանուր տեսք. մեծ, ամրակազմ շուն, հավասարակշռված, հզոր և ամուր կառուցվածքով և ծանր ոսկորներով։ Ունի լայն գլուխ։
 Գլուխ
 Դունչը՝ մեծ, լայն, վերևից այն ունի բութանկյուն եռանկյունու տեսք։
 Ականջները, գլխի հետ համեմատած, փոքր են։
 Աչքերը փոքր են՝ մուգ դարչնագույն, աննկարագրելի լուսավոր։
 Ծնոտը քառակուսի է, թեթևակի կախված։
 Քիթը սև է, սպիտակ ակիտաների մոտ նկատվում է ոչ մեծ գունազերծում։
 Շրթունքները սև են։
 Լեզուն վարդագույն է։
 Պարանոց. մկանոտ, հաստ, կասեցումը պետք է լինի, որքան հնարավոր է թեթև։
 Մարմին
 Մեջքն ուղիղ է։
 Կուրծքն ուղիղ, լայն և մկանուտ է։
 Որովայնը վեր քաշված է։
 Պոչը խոշոր է։
 Վերջույթներ
 Առջևի վերջույթներն ուժեղ են։
 Հետևի վերջույթներ։ Լայնությունն ու երկարությունը՝ ինչպես առջևի վերջույթներինը։
 Թաթեր՝ ուղիղ, մատների միջև մաշկաթաղանթ կա։
 Մազածածկ. Ունի 2 մազածածկ։ Ամենաերկար մազածածկը պոչինն է, իսկ դնչինն ու ականջներինը կարճ է։
 Գույն . կարող է լինել ցանկացած գույնի։ Կարող է ունենալ դիմակ։ Սպիտակ ակիտան դիմակ չունի։ Ծածկույթի վրա լինում են յուրահատուկ գույներ։

Հոգեկան կառուցվածք և վարմունք 
Ամերիկյան ակիտան ունի հավասարակշռված հոգեկան կառուցվածք։ Նրանք բարի են դեպի իրենց տերը և օտար մարդկանց և հյուրերի նկատմամբ նույնպես։ Այս շները նվիրված են իրենց տիրոջը և երբեք չեն հարձակվի իրենց տիրոջ և ընտանիքի վրա։ Այս օրերին ասդ շան տեսակին օգտագործում են ոչ միայն, որպես շուն-ընկեր, այլև պահապան կամ նաև շուն-ընկերակից։ Այս շները չափազանց լուռ են, եթե իհարկե նրանց չի սովորացրել մեկ ուրիշ շուն։

Փոխադարձ հարաբերություններ Ամերիկյան ակիտայի և իր տիրոջ միջև 
Այս օրերում Ամերիկյան ակիտան օգտագործվում է հիմնականում, որպես շուն-ընկերակից, հավատարիմ ընկեր ընտանիքին, և հենց նույն ժամանակ նվիրական պահապան, իմանալով իր տարածքը և պատրաստ պաշտպանելու նրան ամենաարտակարգ իրավիճակներում։

Տես նաև 
Ակիտա (շուն)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ա․ Ֆալկոն Ամերիկյան ակիտա (մեծ ճապոնական շուն)// Իմ ընկերը շուն է։ լրագիր - Մ։ ООО «Հրատարակությունը Էնիմալ Փրեսսի», 2012 — № 9։ - Էջ 21։

Արտաքին հղումներ 
 Արուշանյան З. Լ., «Եթե սիրում եք ծաղիկ» (Հոդված ճապոնական շան ծագման վերաբերյալ)
 Օպորոդեն Ամերիկյան ակիտայի մասին