Սեր (ֆիլմ, 2012)

Սեր (), ֆրանսիական, գերմանական և ավստրիական գեղարվեստական ֆիլմ, ռեժիսոր Միխայել Հանեկեի կամերային դրաման, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2012 թվականին՝ Կաննի 65-րդ կինոփառատոնի շրջանակներում. ֆիլմն արժանացել է կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակին՝ «Ոսկե արմավենու ճյուղի»։ Ֆիլմի գլխավոր՝ ծեր ամուսինների դերերը կատարում են Ժան-Լուի Տրենտինյանը և Էմմանուել Ռիվան, իսկ նրանց դստեր՝ Եվայի դերում հանդես է գալիս Իզաբել Հյուպպերը։

Ֆիլմը չափազանց բարձր է գնահատվել կինոքննադատների կողմից՝ հիացմունք պատճառելով ոչ միայն նրանց, այլև սովորական հանդիսատեսին («Вести.ru»): «Օսկարի» 85-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ ֆիլմը հաղթեց «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում. ֆիլմը ներկայացված էր նաև «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն ռեժիսորական աշխատանք» և «Կնոջ լավագույն դերակատարում» անվանակարգերում։ Ֆրանսիայում ֆիլմն արժանացավ հինգ «Սեզար» մրցանակի՝ հաղթելով նաև «Տարվա լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։

Սյուժե 

Ֆիլմի բոլոր գործողությունները, բացի ներածական տեսարանից, կատարվում են փարիզյան սովորական բնակարանում։

Ութսունամյա Ժորժը (Ժան-Լուի Տրենտինյան) և Աննը (Էմմանուել Ռիվա) երաժշտության վաստակավոր ուսուցիչներ են։ Նրանք գնում են իրենց նախկին աշակերտի համերգը։ Նրանց դուստրը՝ Եվան (Իզաբել Հյուպպեր), ապրում է իր ընտանիքի հետ։ Ժորժի համար բոլորովին անսպասելի Աննի մոտ տեղի է ունենում հեմիպլեգիա։

Երբ Աննը հիվանդանոցից վերադառնում է հաշմանդամի սայլակով (նրա մարմնի կեսը կաթվածահար էր եղել), զույգի սերը լուրջ փորձության է ենթարկվում։ Ժորժն ստիպված է լինում ամեն ինչ անել, որ հնարավորինս օգնի կնոջը (ինչպես նկատում է Պիտեր Դեբրաժը, կնոջ հետ նրա կապվածությունն այնքան ուժեղ է, որ երբ նա օգնում է Աննին հաշմանդամի սայլակից տեղափոխվել բազկաթոռի վրա, նրանց շարժումները նմանվում են պարի)։ Ժորժը կնոջն օգնում է ամեն հարցում. նա գդալով կերակրում է Աննին, տանում զուգարան և այլն։ Այդպիսով՝ նա ամեն ինչ անում է, որ կատարի կնոջ՝ այլևս հիվանդանոց չվերադառնալու ցանկությունը։

Այն բանից հետո, երբ Աննի վիճակը վատթարանում, և նա դառնում է բոլորովին անօգանական, նրա դուստրը՝ Եվան, չփորձելով անգամ օգնել մորը, մտածում է միայն անշարժ գույքի մասին։ Ժորժը խնամակալ է վարձում, իսկ երկու շաբաթը մեկ նրանց այցելում է ընտանեկան բժիշկը՝ Բերտյեն։

Մի անգամ ցերեկով Ժորժը, հասկանալով, որ կինն այլևս չի առողջանա, որոշում է ազատել նրան տանջանքներից։ Նա ծաղիկներ է գնում, որոնցով ծածկում է կնոջ մարմինը։ Մենակ մնալով դատարկ սենյակում՝ Ժորժը նամակ է գրում հանգուցյալ կնոջը։ Ֆիլմի վերջում Աննը նորից հայտնվում է նրա կողքին, և նրանք միասին լքում են բնակարանը՝ հեռանալով արդեն ընդմիշտ։

Ֆիլմի եզրափակիչ տեսարանում Եվան գալիս է հայրական տուն ու շրջում դատարկ սենյակներում։

Դերերում 

 Ժան Լուի Տրենտինյան – Ժորժ Լորան
 Էմմանուել Ռիվա – Անն Լորան
 Իզաբել Հյուպպեր – Եվա Լորան
 Ալեքսանդր Տարո – Ալեքսանդր
 Վիլյամ Շիմել – Ջեֆ
 Ռիտա Բլանկո – դռնապան

Ստեղծում 
Միխայել Հանեկեն ծերացման թեմայով ֆիլմ նկարահանել է հենվելով սեփական փորձի վրա, ինչպես նաև ծեր մարդկանց ճակատագրի վերաբերյալ մի շարք ֆիլմեր ու հեռուստահաղորդումներ դիտելուց հետո։ Ռեժիսորի խոսքերով՝ ֆիլմը չէր նկարահանվի, եթե չլիներ «մեծն» Ժան-Լուի Տրենտինյանը. հենց նրա համար էլ գրվել էր սցենարը։ Էմմանուել Ռիվան, ով կատարում է երկրորդ գլխավոր դերը, «պարզապես գերել էր» երիտասարդ Հանեկեին «Հիրոսիմա, սեր իմ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, որից հետո ռեժսորը կորցրել էր նրան իր տեսադաշտից։ Երբ տեղի էին ունենում լսումներ գլխավոր դերակատարուհու ընտրության նպատակով, Հանեկեն հրավիրում է տարիքային համապատասխան խմբի ֆրանսիացի բոլոր դերասանուհիներին, որոնց թվում էր նաև Ռիվան։

Բնակարանը, որտեղ ծավալվում են ֆիլմի գործողությունները, հատուկ նախագծվել է Վիեննայի կինոստուդիայում և կահավորվել է որպես փարիզյան բնակարան։ Ֆիլմի տեսարանները նկարահանվել են ժամանակագրական կարգով, ինչը, Հանեկեի կարծիքով, ավելի հարմար էր։

Քննադատություն 

Ֆիլմը դրական են գնահատել աշխարհի շատ կինոքննադատներ։ Կաննի 65-րդ կինոփառատոնում լրագրողներն առանձնացրել են երկու ֆիլմեր՝ Լեո Կարակսի «Սուրբ շարժիչներ» կորպորացիան» և Միխայել Հանեկեի «Սերը»։

Կինոքննադատներ նույնպես իրենց հիացմունքն են արտահայտել ֆիլմի մասին.
 Entertainment Weekly ամսագրի տեսաբան Օուեն Գլեյբերմանի կարծիքով՝ «Սերը» փայլուն ու հիշողության մեջ տպավորվող ֆիլմ է, և դերասանների աշխատանքը նույնպես հրաշալի է։
 Variety-ի լրագրող Պիեռ Դեբրաժը ֆիլմը բնութագրել է որպես ամենաանկեղծը քառորդ դարի ընթացքում Հանեկեի նկարահանած ֆիլմերի շարքում։ Նա նաև նշել է, որ «այս սրտաճմլիկ պատմությունը» դուր կգա հատկապես արտ-հաուսի սիրահարներին։
 Ֆիլմով հիացած էր նաև Կալիմ Ավտաբը The Independent կայքից։ Հանեկեին կոչելով մշակված կադրերի ու մոնտաժի վարպետ՝ նա ֆիլմի երկխոսությունները բնութագրել է որպես բացառիկ։ Մեկնաբանի ուշադրությունից չի վրիպել նաև Ժան-Լուի Տրենտինյանի դերասանական «հիանալի» խաղը։
 «Сеанс» ամսագրի կինոքննադատ Աննա Մելիկովայի կարծիքով՝ ռեժիսորը, որ այնքան էլ բարձր կարծիք չունի մարդու մասին, այս ֆիլմում անսպասելիորեն մեղմել է իր վերաբերմունքը, առաջին անգամ ֆիլմ է նկարահանել ոչ թե ատելության, այլ սիրո մասին։

Միխայել Հանեկեն իր ֆիլմի մասին ասել է.

Իմ ֆիլմում ես ուզում էի ցույց տալ, թե ինչ է տեղի ունենում այն մարդու հետ, ով տեսնում է իր սիրելիի տառապանքները։ ....Բռնությունն այն չէ, ինչ ինձ ամենաշատն է հետաքրքրում։ Խնդիրը վերաբերում է մարդկանց ու նրանց զգացմունքներին։ Սերը՝ որպես զգացմունք, կարող է լինել ոչ պակաս բռնություն, քան ինչ-որ ուրիշ բան։

Sight & Sound ամսագիրը և The Guardian ամսագրի լրագրող Պիտեր Բրեդշոուն «Սեր» ֆիլմը համարել են 2012 թվականի երրորդ լավագույն ֆիլմը։

Մրցանակներ և անվանակարգեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 

Ավստրիական դրամա ֆիլմեր
Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
2012 ֆիլմեր
Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Օսկարակիր ֆիլմեր
Միխայել Հանեկեի ֆիլմեր
«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
2010-ականների դրամա ֆիլմեր
Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Warner Bros. ֆիլմեր
Ֆրանսիական ֆիլմեր
Ավստրիական ֆիլմեր
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Գերմանական ֆիլմեր
2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում