Ագուլերեն

Ագուլերեն, իբերակովկասյան լեզվաընտանիքի հյուսիսային ճյուղի արևելյան խմբի լեզու, պատկանում է դաղստանյան լեզուների լեզգիական խմբին։ Ագուլերեն խոսում են Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստանի Հանրապետության կենտրոնական մասի հարավ-արևելքում ապրող ագուլները։ Դաղստանի պաշտոնական լեզուներից է։ Ունի 4 բարբառ։ Մինչև 1990 թ. գիր չուներ, գործածվում է ռուսական գիրը։ 1992 թվականից ուսուցանվում է դպրոցում՝ իբրև մայրենի լեզու։ Ագուլերեն նյութեր տպագրվում են «Вести Агула» երկլեզու (ռուսերեն և ագուլերեն) շաբաթաթերթում։ Խոսողների թիվը 2010 թ. 29300 էր։

Ունի բաղաձայնական բարդ համակարգ։ Գոյականն ունի 28 հոլով, 4 հիմնական (ուղղական, էրգատիվ, սեռական, տրական) և 24 տեղանիշ։ Բայը դեմքի և թվի քերականական կարգեր չունի։ Խոնարհման մեջ դեմքի և թվի գաղափարը արտահայտվում է ոչ թե բայական վերջավորություններով, այլ հարակից դերանուններով։ Առկա են բազմաթիվ նախամասնիկներ՝ բայերին կից։ Ունի դասեր և դասանիշներ։

Ագուլերենի այբուբենը 

А а	Б б	В в	Г г	Гъ гъ	Гь гь	ГI гI	Д д

Дж дж	Е е	Ё ё	Ж ж	З з	И и	Й й	К к

Кк кк	Къ къ	Кь кь	КI кI	Л л	М м	Н н	О о

П п	Пп пп	ПI пI	Р р	С с	Т т	Тт тт	ТI тI

У у	Уь уь	Ф ф	Х х	Хъ хъ	Хь хь	ХI хI	Ц ц

ЦI цI	Ч ч	Чч чч	ЧI чI	Ш ш	Щ щ	ъ	I

ы	ь	Э э	Ю ю	Я я

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Հայկական սովետական հանրագիտարան, հ.3, Երևան, 1977, էջ 271
 Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան, Ե., ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1975, էջ 2
 Шаумян Р. М. Грамматический очерк агульского языка (с текстами и словарем). М.—Л., 1941.
 Тарланов З. К. Агулы: их язык и история. Петрозаводск, 1994
 Рамазанов М. Р. Грамматика агульского языка: Научно-нормативное исследование. Махачкала, 2014

Ռուսաստանի լեզուներ
Կովկասյան մեռնող լեզուներ
Ադրբեջանի լեզուներ