Ելիզավետա Բագրյանա

Ելիզավետա Բագրյանա (, իսկական անունը՝ Ելիզավետա Լյուբոմիրովա Բելչևա, ), բուլղարացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, մանկապատանեկան ստեղծագործությունների հեղինակ։ Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության հերոս (1983)։ Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր (1950)։

Դորա Գաբեի (1886-1983) հետ միասին համարվել են բուլղարական գրականության «առաջին կին գրողները»։

Կենսագրություն 
Ելիզավետա Բագրյանան ծնվել է 1893 թվականին Սոֆիայում։ 1910 թվականին միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Սոֆիայում, այնուհետև գյուղական դպրոցում աշխատել է ուսուցիչ։ 1911-1915 թվականներին սովորել է Սոֆիայի համալսարանի սլավոնական բանասիրության ֆակուլտետում, որտեղ էլ ծանոթացել է Բուլղարիայի ապագա մշակութային գործիչներից շատերի հետ։ 1915-1919 թվականներին դասավանդել է Վրացա և Կյուստենդիլ քաղաքներում։ 1921 թվականին վերադարձել է Սոֆիա և Սոֆիայի համալսարանում դասավանդել բուլղարական բանասիրություն։ Համագործակցել է „Вестник на жената“, „Лик“, „Съвременник“, „Златорог“ ամսագրերի հետ։

Ստեղծագործություններ 
Բագրյանան համարվում է բուլղարական գրական նորարարներից։ Իր պոեզիայում ցույց է տվել կնոջ ներքին և ինտիմ հոգևոր անհանգստությունները։ Բագրյանայի ոճն իրենից ներկայացնում է ժողովրդական երգերի և ժամանակակից պոետիկ միջոցների համաձուլվածք՝ ավանդույթի և արդիականության համադրությամբ։ 1915 թվականին «Ժամանակակից միտք» ամսագրում տպագրվել են նրա երկու բանաստեղծությունները՝ «Ինչու» և «Գիշերային երգ»։

«Հավերժ և սուրբ» (1927), «Նավաստու աստղը» (1932), «Մարդկային սիրտ» (1936) ժողովածուներում ամփոփված է շրջապատող իրականության դժգոհությունը, բուրժուական հասարակության մեջ կանանց արժանապատվության նվաստացման դեմ բողոքը։

Բուլղարիայի ազատագրումից հետո ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նոր ազգային գրականության և մշակույթի ձևավորման գործում։ «Հինգ աստղ» (1953) ժողովածուն նվիրված է սոցիալիզմ կառուցողներին, բուլղար-խորհրդային բարեկամությանը և ժողովուրդների եղբայրությանը։

Ստեղծագործությունները թարգմանվել են շուրջ 30 լեզուներով։ Բագրյանան թարգմանել է ռուս հեղինակների, հեղինակել է մանկական ստեղծագործություններ, հեղինակ է բանաստեղծական ժողովածուների։

 Вечната и святата (1927)
 Търкулната годинка (1931)
 Звезда на моряка (1931)
 Сърце човешко (1936)
 Пет звезди (1953)
 От бряг до бряг (1963)
 Контрапункти (1972)
 Светлосенки (1977)
 SOS
 Зовът на морето
 Бъдник
 Словенски вечери
 На брега на времето (1983)
 Птица с моторно сърце

Մրցանակներ 
 Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության հերոս (1983)
 Գեորգի Դիմիտրովի շքանշան (1983)
 Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր (1950)
 1943, 1944 և 1945 թվականներին առաջադրվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի համար 
 Ելիզավետա Բագրյանայի անունով կոչվել է աստերոիդ - 4400 Բագրյանա, 1985, օգոստոսի 24

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Цанева, Милена. // Речник по нова българска литература (1978 - 1992). София, Хемус, 1994. ISBN 954-428-061-8

Արտաքին հղումներ 
 Բուլղարական գրականության առցանց գրադարան

Բուլղարացի գրողներ
Բուլղարացի բանաստեղծներ
Բուլղարացի թարգմանիչներ
Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով