Դորա Պեյաչևիչ

Դորա Պեյաչևիչ (, 10 սեպտեմբերի, 1885, Բուդապեշտ - 5 մարտի, 1923, Մյունխեն), խորվաթ կոմպոզիտոր, կոմս Պեյաչևիչների ընտանիքի ներկայացուցիչ, որ խորվաթական հնագույն ազնվականական տոհմերից է։ Խորվաթիայի բան Տեոդոր Պեյաչևիչի դուստրը։

Կենսագրություն
Դորա Պեյաչևիչը ծնվել է 1885 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Բուդապեշտում խորվաթ կոմս Տեոդոր Պեյաչևիչի և հունգարացի արիստոկրատուհի Լիլիա Վայ դե Վայայի ընտանիքում։ Նրա մայրն իմացել է դաշնամուր նվագել և դստեր հետ վաղ տարիքից զբաղվել է երաժշտությամբ։ 12 տարեկան հասակից Դորա Պեյաչևիչն սկսել է գրել երաժշտություն։ Պատանեկան տարիքում նա դասեր է առել իր ժամանակի նշանավոր երաժիշտների մոտ․ Զագրեբում նա ջութակ նվագել է սովորել Վացլավ Գումլի մոտ, երաժշտության տեսություն, կոմպոզիցիա և գործիքավորում է սովորել Չիրիլ Յունեկի ու Դրագուտին Կայզերի մոտ, Դրեզդենում կոմպոզիցիա է պարապել Պերսի Շերվուդի գլխավորությամբ, Մյունխենում նա դասեր է առել Վալտեր Կուրվուազյեի (կոմպոզիցիա) և Հենրի Պետրիի (ջութակ) մոտ։ Դորա Պեյաչևիչը ծանոթ է եղել իր ժամանակի նշանավոր մշակութային գործիչների հետ․ 1914 թվականից Դորա Պեյաչևիչը հատկապես մտերիմ ընկերական հարաբերություններ էր պահպանում գրող Կարլ Կրաուսի հետ. Պեյաչևը երաժշտություն է գրել նրա մի շարք բանաստեղծությունների համար, եղել է նրա ամսագրի հավատարիմ ընթերցողը, նրա ազդեցությամբ տարվել է ձախ հրապարակախոսությամբ՝ Ալեքսանդր Գերցենից մինչև Կարլ Կաուտսկի։ Կարլ Կրաուսը իր մի քանի բանաստեղծություններում գովերգել է Դորա Պեյաչևիչին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո Դորա Պեյաչևիչը հեռացել է Նաշիցեում գտնվող իրենց տոհմական ամրոցը և զբաղվել վիրավորների խնամելու գործով։ 1921 թվականին ամուսնացել է Օտտոմար ֆոն Լումբեի հետ։ Երկու տարի անց՝ 1923 թվականի մարտի 5-ին, Դորա Պեյաչևիչը մահացել է Մյունխենում ծննդրաբերությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով։ Թաղվել է Նաշիցեում՝ Պեյաչևիչների տոհմական ամրոցում։

Դորա Պեյաչևիչի կենսագրությանն է նվիրված հայտնի ռեժիսոր Զվոնիմիր Բերկովիչի «Կոմսուհի Դորա» (Kontesa Dora) ֆիլմը, որ նկարահանվել է 1993 թվականին։

Ստեղծագործություն
Դորա Պեյաչևիչը համարում է խորվաթ խոշորագույն կոմպոզիտորներից մեկը։ Նա հեղինակել է 58 ստեղծագործություններ, որ գրված են հիմնականում ուշ ռոմանտիզմի ոճով։

Դորա Պեյաչևիչի ստեղծագործական ժառանգության ամենահայտնի գործը Սիմֆոնիա ֆա-դիեզ մինոր (1916-1917) երկն է, որ առաջին անգամ կատարվել է Դրեզդենում 1920 թվականի փետրվարի 10-ին (դիրիժոր՝ Էդվին Լիդներ). այն համարվում է առաջին ժամանակակից սիմֆոնիան խորվաթական երաժշտության մեջ։ Դորա Պեյաչևիչը գրել է նաև համերգ և համերգային ֆանտազիա դաշնամուրի և նվագախմբի համար, կամերիային անսամբլների շարք (դաշնամուրային կվինտետ, դաշնամուրային կվարտետ, դաշնամուրային տրիո, երկու լարային կվարտետներ), երկու ջութակային և մեկ թավջութակային սոնետներ, դաշնամուրային տարբեր պիեսներ, երգեր (այդ թվում՝ Ֆրիդրիխ Նիցշեի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ռիկարդա Խուխի տեքստերի հիման վրա)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 Kos, Koraljka. Dora Pejacevic. Zagreb: The Croatian Music Information Centre, 2008.

Արտաքին հղումներ
 Էջը  Խորվաթիայի երաժշտական ինֆորմացիոն կենտրոնի կայքում 
 Դորա Պեյաչևիչի ստեղծագործությունների նոտաները International Music Score Library Project կայքում

Խորվաթ կոմպոզիտորներ
Ծննդաբերելիս մահացածներ
Կին դասական կոմպոզիտորներ
20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ