Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022

Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022  (), 22-րդ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը, որն անցկացվում է ՖԻՖԱ-ի անդամ ասոցացիաների տղամարդկանց ազգային հավաքականների միջև Կատարում՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 20-ից մինչև դեկտեմբերի 18-ն ընկած ժամանակահատվածում։ ՖԻՖԱ 2022-ը միևնույն ժամանակ առաջին աշխարհի առաջնությունն է, որն անցկացվում է Արաբական աշխարհում և իսլամադավան մեծամասնությամբ երկրում, ինչպես նաև 2002 թվականի Ճապոնիա-Հարավային Կորեա համատեղ հյուրընկալումից ի վեր երկրորդ առաջնությունը, որն անց է կացվում Ասիա աշխարհամասում։ Ավելի քան 220 միլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ այս մրցաշարը համարվում է երբևէ անցկացված ամենաթանկ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը։ Գործող չեմպիոնի կարգավիճակում հանդես է գալիս Ֆրանսիայի ընտրանին, որը 2018 թվականին Ռուսաստանում անցկացված աշխարհի առաջնության մրցաշարի եզրափակչում «4-2» հաշվով հաղթանակ է տոնել Խորվաթիայի ազգային հավաքականի դեմ դիմակայությունում։

Ըստ էության, այս մրցաշարը վերջինն է իր ֆորմատում՝ 32 մասնակից թիմերով, քանի որ 2026 թվականից նախատեսվում է աշխարհի ատաջնությանը մասնակցելու հնարավորություն ընձեռել 48 հավաքականների 5 գործող կոնֆեդերացիաներից։  Կատարում ամառային սաստիկ շոգի և բավականին բարձր խոնավության պատճառով առաջնությունն առաջին անգամ անցկացվում է նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին՝ ավանդաբար ընդունված մայիս-հունիսի փոխարեն՝ 29 օր ընդհանուր տևողությամբ։ Առաջնության մեկնարկային խաղը տեղի ունեցավ Կատարի և Էկվադորի հավաքականների միջև՝ «Ալ-Բայթ» մարզադաշտում։ Խմբային փուլի երկու անընդմեջ հանդիպումներում պարտություն կրելուց հետո Կատարի ընտրանին դարձավ աշխարհի առաջնության պատմության մրցապայքարից ամենավաղ դուրս մնացած հյուրընկալող թիմը։ Մրցաշարի եզրափակիչ հանդիպումը տեղի կունենա 2022 թվականի դեկտեմբերի 18-ին «Լուսայիլ» մարզադաշտում։ Այդ ամսաթիվը համընկնում է Կատարի ազգային օրվա հետ։

Աշխարհի առաջնությունը Կատարում անցկացնելու որոշումը բազմաթիվ քննադատությունների է արժանացել, առավելապես՝ արևմտյան աշխարհում։ Քննադատության հիմքում Կատարում մարդու իրավունքների պաշտպանության խնդիրն էր, ներառյալ այդ պետության վերաբերմունքը ներգաղթյալ աշխատողների, կանանց և ԼԳԲՏ անձանց իրավունքների հանդեպ, որը տարածված է զարգացող աշխարհի մեծ մասում և գրեթե բոլոր իսլամադավան պետություններում։ Այս կապակցությամբ ՖԻՖԱ-ն հայտնվել է կոռուպցիոն մեղադրանքներով սկանդալի թիրախում։

Ձևաչափ 
ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի առաջնությունը պրոֆեսիոնալ  ֆուտբոլային մրցաշար է, որն անցկացվում է ֆուտբոլի ազգային թիմերի միջև։ ՖԻՖԱ-ի կողմից կազմակերպվող այս մրցաշարը, որն անցկացվում է չորս տարին մեկ անգամ հաճախականությամբ, առաջին անգամ անց է կացվել 1930 թվականին Ուրուգվայում։ 1998 թվականից ի վեր մրցաշարն ընթանում է նախնական փուլը հաղթահարած 32 թիմերի միջև, որոնք որակավորման հանդիպումներին մասնակցում են ըստ կոնֆեդերացիաների՝ աշխարհագրական կոմպոնենտով։ Մրցաշարն անցկացվում է ութ շրջանային խմբերով, որին հաջորդում է «նոկաուտ» փուլը՝ 16 թիմերի համար։ Գործող չեմպիոնը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականն է, որը «4–2» հաշվով հաղթանակ է տոնել Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային ընտրանու նկատմամբ՝ Ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնության եզրափակիչում։ Առաջնությունը նախատեսվում է անցկացնել կրճատված տևողությամբ՝ նոյեմբերի 20-ից մինչև դեկտեմբերի 18-ը Կատարում՝ Մերձավոր Արևելքում։ Հանդիսատեսներից չի պահանջվում հետևել COVID-19 համավարակի այնպիսի սահմանափակումների, ինչպիսիք են սոցիալական հեռավորությունը, պաշտպանիչ դիմակներ կրելը և բացասական թեստի արդյունքներ ներկայացնելը։

Ժամանակացույց

Մրցաշարի ձևաչափը
Կատարում կայանալիք 2022 թվականի աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու է 32 երկրի ազգային հավաքական։ Կատարի ընտրանին միանգամից կմասնակցի եզրափակիչ փուլին, որպես  առաջնության հյուրընկալ։ Նախկինում առաջարկվում էր թմերի քանակը դարձնել 48-ի։ Սակայն 2019թ. մայիսին ՖԻՖԱ-ն  չեղարկեց այդ միտքը։ Աշխարհի գավաթի ընտրական մրցաշարի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, իսկ եզրափակիչինը կլինի 2022 թվականի ապրիլին։

Հավաքականներ

Որակավորում

ՖԻՖԱ-ի վեց կոնֆեդերացիաներ կազմակերպեցին իրենց սեփական որակավորման մրցույթները։ ՖԻՖԱ բոլոր 211 անդամներն իրավունք ստացան մասնակցելու որակավորմանը։ Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը որպես ընդունող երկիր, որակավորվեց ավտոմատ կերպով։ Այնուամենայիվ Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիան (ԱՖԿ) պարտավորեցրեց Կատարին մասնակցել որակավորման փուլի առաջին երկու փուլերին, Ասիայի գավաթ 2023-ին որակավորվելու համար։ Քանի որ Կատարն ուներ որակավորման ուղեգիր, երկրորդ տեղը զբաղեցրած Լիբանանը շարունակեց որակավորման պայքարը։ Գործող չեմպիոն Ֆրանսիան նույնպես անցավ որակավորման փուլը։

Սենթ Լյուսիան նախնական ընդգրկվեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ից որակավորմանը, սակայն հրաժարվեց մասնակցել առաջին հանդիպումից առաջ։ Հյուսիսային Կորեան հրաժարվեց մասնակցել ԱՖԿ որակավորմանը ԿՈՎԻԴ-19-ի անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ Ամերիկյան Սամոան և Սամոան հրաժարվեցին մասնակցել ՕՖԿ որակավորմանը Տոնգան դուրս եկավ պայքարից 2022 թվականի ցունամիից հետո։ Կովիդ-19-ի պատճառով հրաժարվեցին նաև Վանուատուի և Կուկի Կղզիների հավաքականները։

Որակավորվա 32 հավաքականներից 24-ը որակավորվել էին նաև նախորդ՝ 2018 թվականի եզրափակիչ փուլին։ Կատարի հավաքականը միակն էր, որը առաջին անգամ հանդես եկավ եզրափակչ փուլին։ Նիդերլանդները, Էկվադորը, Գանան, Կամերունը և ԱՄՆ-ն վերադարձան 2018 թվականի գավաթը բաց թողնելուց հետո։ Կանադան վերադարձավ 36 տարի ընդմիջումից հետո, վերջին գավաթը եղել էր 1986 թվականին։ Ուելսը վերադարձավ 64 տարի ընդմիջումից հետո, նրանց միակ գավաթը եղել էր հեռավոր 1958 թվականին։

Մասնակիցներ 
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022-ի եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 32 թիմ։ Նախկինում առաջարկվում էր ընդլայնել մասնակիցների թիվը մինչև 48 և որոշ հանդիպումներ անցկացնել հարևան երկրներում, սակայն ՖԻՖԱ-ն 2019 թվականի մայիսին մերժեց այս նախաձեռնությունը։ Ընտրական մրցաշարի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականին, թեև ի սկզբանե հաղորդվում էր, որ այն կկայանա 2019 թվականին։ Եզրափակիչ փուլի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի ապրիլի 1-ին։

Եզրափակիչ մրցաշարի որակավորում

Եզրափակիչ մրցաշար 
Եզրափակիչ մրցաշարի վիճակահանությունը, որը որոշեց խմբերի կազմը, տեղի ունեցավ 2022 թվականի ապրիլի 1-ին Դոհայի ցուցահանդեսային կենտրոնում։ Դրան մասնակցել է 32 թիմ։ Կատարը, որպես առաջնության կազմակերպիչ, և ՖԻՖԱ-ի 2022 թվականի մարտի 31-ի վարկանիշային աղյուսակի լավագույն յոթնյակը ընդգրկվել է վիճակահանության առաջին զամբյուղում։ Կատարն ինքնաբերաբար զբաղեցրեց առաջին տեղը A խմբում։ Մնացած յոթ խմբերում 1-ին զամբյուղից յոթ այլ թիմեր զբաղեցրին առաջին տեղը։ 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ զամբյուղները նույնպես ձևավորվեցին ըստ ՖԻՖԱ-ի 2022 թվականի մարտի 31-ի դասակարգման։

Խմբային փուլ

Խումբ A

Խումբ B

Խումբ C

Խումբ D

Խումբ E

Խումբ F

Խումբ G

Խումբ H

Փլեյ-օֆֆ

Մրցաշարի աղյուսակը

1/8 եզրափակիչ

Քառորդեզրապակիչ

Վիճակագրություն

Ռմբարկուներ 

8 գոլ

  Կիլիան Մբապպե

7 գոլ

  Լիոնել Մեսսի

4 գոլ

  Օլիվիե Ժիրու
  Խուան Ալվարեզ

3 գոլ

  Մարկուս Ռաշֆորդ
  Բուկայո Սակա
  Ռիշարլիսոն
  Գոնսալու Ռամուշ
  Կոդի Գակպո
  Ալվարո Մորատա
  Էններ Վալենսիա (1)

Գոլային Փոխանցում 

3 գոլային փոխանցում

  Հարի Քեյն
  Բրունու Ֆերնանդեշ

Չիրացված 11 մետրանոց 

  Լիոնել Մեսսի (Լեհաստանի դեմ խաղում)
  Անդրե Այու (Ուրուգվայի դեմ խաղում)
  Ալֆոնսո Դեյվիս (Բելգիայի դեմ խաղում)
  Ռոբերտ Լևանդովսկի (Մեքսիկայի դեմ խաղում)
  Սալիմ ալ-Դավսարի (Լեհաստանի դեմ խաղում)

Ծանոթագրություններ 

Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն