Հուեինեն

Դացզյան Հուեի Նեն, երբեմն նաև ասում են Հուի Նեն կամ Հոի Նեն (, 638—713), չինական չան դպրոցի պատրիարք, Չինաստանի ամենակարևոր անձանցից մեկը։ Հուինեն վեցերորդ և վերջին չան պատրիարքն էր։ Ճապոնիայում ավելի հայտնի է, որպես Դաիկան Էնո։ Հուինենը կարևոր հետք է թողել բուդդայական պայծառացման վրա, նա նաև համարվում է չան դպրոցի հիմնադիրը և ժամանակի ընթացքում դարձավ դրա առաջնորդը։

Կենսագրություն 

Հուեինենը ծնվել է Լուի ընտանիքում, 638 թվականին, Սինչժոում (ներկայումս կոչվում է Սինսինդուն, գտնվում է Գուանդուն նահանգում)։ Երբ նա երեխա էր մահացավ նրա հայրը։ Քանի որ նրա ընտանիքը շատ աղքատ էր, նա հնարավորություն չուներ ստանալ կրթություն, դրա պատճառով որոշ ժամանակ անց նա ընտրեց փայտահատի աշխատանքը։ Մի անգամ նա լսեց, թե ինչպես էր մի մարդ կարդում Ալմաստե սուտրան և դրանից հետո որոշեց դառնալ հոգևորական։ Նա ուղևորվեց հինգերորդ պատրիարք Հունժենի տաճար, այնտեղ նա ուսումնասիրեց սուտրան, որպեսզի դառնա հաջորդ պատրիարքը։

Որոշ ժամանակ անց Հունժենը սկսեց ընտրել իրեն փոխարինողին, աշակերտներին առաջարկելով գրել գատհա (կարճ բանաստեղծություն), որը կարտացոլի գիտությունը։ Հուինենը գրել չգիտեր, բայց երիտասարդ հոգևորականի շնորհիվ նա կարողացավ դա անել։ Այդ գատհան տեսնելով Հունժենը որոշեց որ իրեն պետք է հաջորդի Հուեինենը։ Դրանից հետո հինգերորդ պատրիարքը բոլորից գաղտնի նրան շնորհեց գավաթը և պարեգոտը, դրանով իսկ նրան նշանակելով վեցերորդ պատրիարք։

Հուեինենը վերադարձավ Չինաստանի հարավային շրջանը և հաջորդ 16 տարին անցկացրել է ճգնավորի կյանքով։ Պաշտոնապես վեցերորդ պատրիարքի կոչումը նա ստանում է 676 թվականին, Ֆասինսի տաճարում։ 677 թվականին նա ուղորևում է Բաոլինսի տաճար, որը գտնվում է Շաուչժոում (ներկայիս Շաոգուանը)։ Այդ քաղաքի մեկ այլ տաճարում, որը կոչվում է Դաֆանսի, անցկացնում էր Պրադժանյապարամիտայի և պայծառացման «գաղտնի դասեր»։ Նրան մի քանի անգամ հրավիրում են ներկայանալ կայսրի առաջ, բայց նա ամեն անգամ հրաժարվում է։ Մահվանից հետո կայսր Սյան Ցզունը (806 — 821) նրան շնորհում է «Վեհափառ հայելի» կոչումը։

Մահանալուց առաջ նա ասմունքեց հետևյալ գատհան.

Դրանից հետո, համաձայն ավանդության, նա ասաց «Ես հեռանում եմ» և անհետացավ։

Ուսում 
Հուեինենը համարում է, որ իր ուսման մեջ կարևոր դեր է խաղացել «հանկարծակի պայծառացման» ուսմունքը։ Նա դա ավելի կոնտրետ բացատրել է իր «Վեցերորդ պատրիարքի սուտրա» գրքում (Լյու ցզու տան ցզին), որը համարվում է նրա ստեղծագործությունների ժողովածուն։

Հուեինենը համարվում է կոան ավանդույթի գլխավոր հիմնադիրներից մեկը։ Նրա հայտնի կոանը առաջին երեսի մասին էր. «Ինչպիսի՞ն էր քո դեմքը, քո ծնվելուց առաջ»։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 «Վեցերորդ պատրիաքի սուտրա» գրքի տեքստը Ն. Վ. Աբաևի թարգմանությամբ
 «Վեցերորդ պատրիաքի սուտրա» գրքի տեքստը Ա. Մասլովի թարգմանությամբ

Չինացի փիլիսոփաներ
Բուդդայականներ