Ղևոնդ Փիրղալեմյան

Ղևոնդ Փիրղալեմյան (1830, Վան - 1891, Երուսաղեմ), հայ բանասեր, ձեռագրագետ, բանաստեղծ, հրապարակախոս, եկեղեցական գործիչ։

Կենսագրություն 
Սկզբնական կրթությունն ստացել է Վանի Արարաց դպրոցում։ 1857 թվականին, Լիմ անապատում ավարտելով ուսումնառությունը, նշանակվել է Վարագա ժառանգավորաց վարժարանի ուսուցիչ։ 1866 թվականին կարգվել է Աղթամարի կաթողիկոսի քարտուղար, 1867 թվականին՝ Զեյթունի առաջնորդ, 1870 թվականին՝ Ղալաթիայի և Սամաթիայի եկեղեցիների քարոզիչ, 1873-1878 թվականներին եղել Մանչեստրի հայ գաղութի հոգևոր առաջնորդ։ 1886 թվականին մեկնել է Կ․ Պոլիս, ապա բնակվել Երուսաղեմում, ընկերակցելով այնտեղ աքսորում գտնվող Մ․ Խրիմյանին։ «Ճանապարհորդություն ի Մայր աթոռն Արարատյան և անտի ի Կ․ Պոլիս» (1871), «Չորս ընկերք, որ է ճանապարհորդություն Վանա մինչև Կոստանդնուպոլիս» (1882), «Տաղերգություն բարոյական և ազգային» (1872), «Նոտարք հարց» (1888) աշխատություններում ներկայացված են Հայաստանի բազմաթիվ գավառները՝ իրենց ազգագրությամբ, ժողովրդական խաղերով, ինչպես նաև հայ պանդուխտների կյանքն ու կենցաղը։ Փիրղալեմյանի ձեռագրերի մեծ մասը՝ «Պատմական նշխարքներ» վերտառությամբ, պահպանվում է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Երկեր 
 Ճանապարհորդութիւն ի Մայր Աթոռն Արարատեան եւ անտի ի Կ. Պօլիս, Կ. Պօլիս ։ Գևորգ Զարդարյան, 1871։
 Տաղերգութիւն բարոյական եւ ազգային,Կ. Պօլիս ։ Յովսեփայ Գավաֆեան, 1872։
 Չորս ընկերք որ է ճանապարհորդութիւն Վանայ մինչև Կոստանդնուպօլիս, Թիֆլիս։ Յովհաննէս Մարտիրոսեանց, 1882։
 Նօտարք հայոց, Կ. Պօլիս ։ Նշան Կ. Պէրպէրեան, 1883։

Հայ բանասերներ
Հայ բանաստեղծներ
Հայ հրապարակախոսներ
Հայ ձեռագրագետներ
Հայ եկեղեցական գործիչներ