Եվ դարից երկար ձգվում է օրը

«Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» (), Չինգիզ Այթմատովի առաջին վեպը։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1980 թվականին «Новый мир» ամսագրում։ Ավելի ուշ հրատարակվել է «Բքոտ կիսակայարան» վերնագրով։ 1990 թվականին «Знамя» ամսագրում լույս տեսավ «Չինգիզ խանի սպիտակ ամպը» վիպակը, որն հետագայում հիմնական վեպի մասը դարձավ։

Կիսակայարանի նախատիպը գրողը ընտրել է Բայկանուր տիեզերական կայանի մոտ գտնվող Տորետամ կիսակայարանից, որն էլ իր անվանումը ստացել է կից գերեզմանից, որտեղ թաղված է շեյխ Տորե-Բաբան՝ Չինգիզ խանի հետնորդներից մեկը։

Սյուժե 

Գիրքն սկսվում է Գրիգոր Նարեկացու հատվածով. «Զոր գիրդ ընդ մարմնոյս և բանդ ընդ հոգւոյս»։

Հետո անմիջապես վեպը սկսվում է աղվեսի նկարագրությամբ, որը հետևում է երկաթուղու ընթացքին։

Հետո ծեր կինը վազելով գնում է, որպեսզի հայտնի ամբողջ գյուղին հայտնի մարդու՝ Ղազանղապի մահվան գույժը։ Վերջինս վեպի գլխավոր հերոս Բորանլի Եդիգեյի ընկերն էր։ Այսպիսով կազմակերպվում է թաղման արարողությունը։ Սակայն, ընտանիքը և համագյուղացիները գալով գերեզման, տեսնում են, որ այն չկա. դրա տեղում կառուցվել էր տիեզերակայան։

Գեորգի Գաչևը գրում է, որ վեպում փաստացի երկու հերոսներ կան՝ Բորանլի Եդիգեյը և Կարանառը՝ իր դաստիարակած ուղտը

2013 թվականին ՌԴ Կրթության և գիտության նախարարությունը «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» գիրքը մտցրեց «100 գիրք դպրոցականների համար» մատենաշարի ցանկ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ч. Айтматов. И дольше века длится день. СПб.: Азбука-классика 2004
 Человек и его духовная родина в романе «И дольше века длится день» 
 Чингиз Торекулович Айтматов. И дольше века длится день

Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
1980 վեպեր
1980 գրքեր
Գիտաֆանտաստիկ գրքեր
Հակաուտոպիական վեպեր
Էկրանավորված ռուսական վեպեր
Չինգիզ Այթմատովի ստեղծագործություններ