Այնու լեզու

Այնու լեզու (այնու՝  Aynu=itak, մարդիկ; ճապոներեն՝  Ainu-go), Ճապոնիայի Հոկայդո կղզում, մասամբ նաև շրջակա վայրերում ապրող այնու ժողովրդի լեզուն։ Որևէ լեզվաընտանիքի մեջ չի մտնում։ Հաշվի առնելով կամ աշխարհագրական դիրքը, կամ առանձին հատկանիշները՝ հատկացնում են հիպերբորյան (պալեո-ասիական), որոշները նաև՝ մալայա-պոլինեզյան լեզուների շարքին։

Մինչև 20-րդ դարը այնու լեզուն տարածված էր նաև հարավային Սախալինում և Կուրիլյան կղզիներում։ Գոյություն ունեին առնվազն այնու լեզվի 19 բարբառներ, որից պահպանվել է միայն Հոկայդոյի տարբերակը։ Սախալինի խոսողներից վերջինները մահացել են 1994 թ.-ին։ Հոկայդոյի այնու լեզուն վտանգված է, փորձեր են արվում այն վերակենդանացնելու համար։

Խոսողներ 

Ըստ լեզուների դասակարգման համակարգի՝ այնուն համարվում է վտանգված կամ կրիտիկական վիճակում գտնվող լեզու։ 2016 թվականին Ethnologue-ը դասակարգել է այնուն 8բ կատեգորիայի տակ՝ «համարյա մեռած»։ Այն վտանգված էր դեռ 60-ականներից առաջ։ Ճապոնիայում ապրող մոտ 15000 էթնիկ այնու ժողովուրդը խոսում է միայն ճապոներեն։ 1980-ականներին Նիբուտանի քաղաքում դեռ ապրում էին այս լեզվի մոտ 100 լեզվակիրներ, որոնցից միայն 50-ն էին օգտագործում այն առօրյա խոսքում։

Այսօր, այնուի լեզվակիրների թիվը մոտ 10 է, որոնց տարիքը առնվազն 80 է։ Խոսողների մեծ մասն ապրում է հարավարևմտյան Հոկայդոյում։

Վերակենդանացում 
Հիմնականում Հոկայդոյում գոյություն ունի այնու լեզուն վերականգնելու ակտիվ շարժում։ Այնուի բանավոր գրականությունը գրի է առնվել մյուս սերունդների, ինչպես նաև հետագայում լեզուն ուսուցանելու համար։ 1987 թվականից սկսած, Հոկայդոյի այնուի միությունը սկսել է այնուի լեզվի դասեր տալ՝ օգտագործելով ուսուցման նյութեր, այդ թվում և դասագիրք։

Ծանոթագրություններ 

Ճապոնիայի լեզուներ
Ռուսաստանի լեզուներ
Մեռնող լեզուներ