Իվանե Ջավախիշվիլի

Ջավախիշվիլի Իվանե Ալեքսանդրի (, ), վրացի խորհրդային պատմաբան, բանասեր, արևելագետ, հայագետ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939)։

Կենսագրություն 
Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի բանասիրության բաժինը (1899)։ Աշակերտել է Նիկողայոս Մառին (հայագիտություն), Վ․ Ժուկովսկուն (իրանագիտություն), Պ․ Կոկովցովին (սեմագիտություն)։ 1902-1917 թթ. նույն համալսարանի հայ-վրացական բանասիրության ամբիոնի պրիվատդոցենտ (դասախոսել է «5-րդ դարի Հայաստանի հասարակական կառուցվածքը», «Հայ-վրացական պատմաիրավական հուշարձաններ», «Անի քաղաքի պատմություն» և այլ թեմաներով)։

1911 թ. այցելել է Հայաստան (եղել է Անիում)։

1918 թվականին Իվանե Ջավախիշվիլին Թիֆլիսի համալսարանը հիմնադրած անվանի գիտնականների նախաձեռնող խմբի մեջ էր։ Ինքնաբացարկ հայտնելով համալսարանի ռեկտորի ընտրության ժամանակ՝ ընտրվել է միակ՝ փիլիսոփայության ֆակուլտետի դեկան, շուրջ մեկ տարի անց ռեկտորի պաշտոնում փոխարինել Պյոտր Մելիքիշվիլուն։ 1926 թվականին, երբ իբր արձագանքելով Վրաստանում 1924 թվականի օգոստոսին տեղի ունեցած ապստամբական խռովություններին՝ կոմունիստները կադրային զտումներ են ձեռնարկել, Ջավախիշվիլուն, որպես ոչ մարքսիստի, հեռացրել են համալսարանի ռեկտորի պաշտոնից:Դրանից տասը տարի անց էլ՝ 1936 թվականի մարտի 23-ին, զրկել են համալսարանում դասախոսելու հնարավորությունից՝ պատճառաբանելով, թե վրաց ազգի պատմությունը չի ցանկանում մեկնաբանել պատմական մատերիալիզմի սկզբունքներին համապատասխան։

Իվանե Ջավախիշվիլին մինչև 1925 թվականը եղել է վրացական պատմա-ազգագրական ընկերության նախագահը։ 1937 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը ղեկավարել է Վրաստանի Շոթա Ռուսթավելու անվան ազգային թանգարանը և Մցխեթի հնագիտական արշավախումբը։ Հանկարծամահ է եղել 1940 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Թբիլիսիի համալսարանի բակում (ըստ որոշ աղբյուրների՝ դասախոսության ժամանակ)։ Հուղարկավորվել է համալսարանի զբոսայգում։ Հետմահու արժանացել է ստալինյան մրցանակի (1947 թ.):

Աշխատություններ 
Հեղինակ է բազմաթիվ հիմնարար աշխատությունների («Վրաց ժողովրդի պատմություն»,1908-1949, «Վրաց իրավունքի պատմություն», 1928-1929, «Վրաստանի տնտեսական պատմություն», 1930-1934, «Վրաց երաժշտության պատմության հիմնահարցեր» 1938 թ.)։ Մեծ ներդրում ունի վրաց աղբյուրագիտության և օժանդակ գիտությունների զարգացման գործում («Պատմության խնդիրները, աղբյուրները և մեթոդները նախկինում և այժմ», 1916-1926, «Հին վրացական պատմական գրականությունը», 1916, «Վրացական հնագրությունը», 1926 և այլն)։ Զբաղվել է նաև Կովկասի ժողովուրդների ծագման խնդիրներով («Վրաց ժողովրդի պատմության ներածությունը», 1932)։

Իվանե Ջավախիշվիլու գիտական հոդվածների ու մենագրությունների թիվն անցնում է 170-ից։

Հիշատակ 
Իվանե Ջավախիշվիլու անունը շնորհվել է Թբիլիսիի պետական համալսարանին, Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտին և Թբիլիսիի այն փողոցին, որի վրա գտնվել է նրա բնակարանը։

Գրականություն 
 Akaki Surguladze (1976), "Ivane Javakhishvili (1876–1940)"
 Sergo Jorbenadze (1986), Life and Works of Ivane Javakhishvili, Publishing House of the Tbilisi State University, 611 pp. (In Georgian)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Ջավախիշվիլի Իվանե Ալեքսանդրի

Վրացի հայագետներ
Վրացի պատմաբաններ
Վրացի բանասերներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Անձինք Թբիլիսիից
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Խորհրդային պատմաբաններ
Անձինք նամականիշերի վրա
Վրացի արևելագետներ