Նատրիումի ֆտորիդ

Նատրիումի ֆտորիդ, անօրգանական երկտարր միացություն, քիմիական բանաձևն է՝ : Սպիտակ բյուրեղային նյութ։

Ֆիզիկական հատկություններ 
Նատրիումի ֆտորիդը անգույն, խորանարդաձև բյուրեղավանդակով միացություն է, (a = 0,46344 նմ, տարածական խումբ, Fm3m, Z=4): Լուծվում է ջրում, անջուր ֆտորաջրածնում (HF): Բյուրեղահիդրատներ չի առաջացնում։

Ստացում 
Բնության մեջ հանդես է գալիս հազվադեպ հանդիպող վիլլիոմիտ հանքանյութի տեսքով։ Մուգ կարմիր, մուգ վարդագույն, հազվադեպ հանդիպող անգույն բյուրեղներում պարունակվում է քիչ քանակությամբ NaF, որոնք հանդիպում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Կոլսկի թերակղզում։ NaF հանդիպում է նաև հրաբխային մագմայում և պարունակվում է նեֆելինային սիենիտների բաղադրության մեջ։ Արդյունաբերության մեջ նատրիումի ֆտորիդ ստանում են հեկսաֆտորսիլիկատի հիմնային հիդրոլիզից։

 
ալկալու ավելցուկի դեպքում.

 
Նատրիումի ֆտորիդի համաշխարհային արտադրությունը տարեկան կազմում է մոտավորապես 10000 տոննա։ Ալկալու և թթվի անմիջական փոխազդեցությունից.

 
Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում նատրիումի ֆտորիդի ստացումը պարզ նյութերից.

 
ռեակցիան ընթանում է բուռն կերպով։
Պլավիկյան թթուն քայքայում է առավել թույլ թթուների առաջացրած աղերը.

 
Նատրիումի հիդրօքսիդը կարող է քայքայել առավել թույլ հիմքերի առաջացրած աղերը.

 
Նատրիումի դիֆտորհիդրատի քայքայումից 350 °C ջերմաստիճանի դեպքում.

 
Կալիումի հեպտաֆտորոնեոբատի և նատրիումի մինչև 1100 °C շիկացումից ստացվում է մաքուր նեոբիտ, կալիումի ֆտորիդ և նատրիումի ֆտորիդ.

Քիմիական հատկություն 
Լուծույթներում նատրիումի ֆտորիդը հիդրոլիզվում է ըստ անիոնի.

 
 
Հիդրոլիզի աստիճանը մեծ չէ, այնպես ինչպես վերջին ռեակցիայում՝ pK = 10,8:
Նատրիումի ֆտորիդը փոխազդում է ֆտորաջրածնական թթվի հետ (HF), առաջացնելով՝ նատրիումի երկֆտորհիդրատ.

 
HF-ի ավելցուկի դեպքում առաջանում են նատրիումի բարձրագույն հիդրոֆտորիդներ։

 
առավել շատ են հանդիպում n = 1÷4 միացությունները :
Ուժեղ չցնդող թթուները քայքայում են նատրիումի ֆտորիդը.

 
Պինդ լիթիումի հիդրօքսիդը՝ լիթիումի ֆտորիդի վատ լուծելիության շնորհիվ քայքայում է նատրիումի ֆտորիդը։

 

Առաջացնում է հեքսաֆտորսիլկատներ և հեքսաֆտորալյումինատներ.

 
 

Նատրիումի ֆտորիդի հալույթը հանդիսանում է էեկտրոլիտ, այն կարելի է էլեկտրոլիզել՝ ստանալով պարզ նյութեր.

Կիրառություն 
Նատրիումի ֆտորիդը և ֆտորապատիտը, որը ևս պարունակում է նատրիումի ֆտորիդ, կիրառվում են ատամի էմալի ամրացման նպատակով, որի մեջ պարունակվում է նույն ֆտորապատիտը։ Բացի ատամի մածուկների մեջ ֆտորի ավելացումից, ստեղծվում են նաև ֆտորացված խմելու ջուր։ Ատամի մածուկը հաճախ պարունակում է նատրիումի ֆտորիդ, որն անհրաժեշտ է կարիեսի կանխարգելմանը։ Բացի դրանից նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է որպես մաքրող միջոց։ Օգտագործվում է նաև քիմիական արդյունաբերության տարբեր ոլորտներում՝ մետալուրգիայի սինթեզման ժամանակ։ Նատրիումի ֆտորիդը ֆրեոնի սինթեզի համար հանդիսանում է ազդանյութ։ Նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է դեղորայքային արտադրության մեջ և բիոքիմիայում։ Ֆտորիդ իոնները կանգնեցնում են գլիկոլիզը։ Նատրիումի ֆտորիդը հաճախ օգտագործում են յոդաքացախաթթվի հետ։ Նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է՝ որպես մետաղների մշակման և ալյումինապատման համար օգտագործվող բաղադրիչ նյութ, նյութ զոդման համար, ապակիների, էմալի, կերամիկայի ամրացման մեջ, հատուկ տեսակի թղթերի բաղադրության մեջ մտնող որոշակի բաղադրիչ, որպես հակահրդեհային բաղադրիչ։

Ծանոթագրություններ 

Նատրիումի միացություններ
Ֆտորիդներ