Ամա (սուզորդ)

Ամա (, ծովի մարդ), ճապոնական ավանդական սուզորդներ, որոնք ծովից հավաքում են ջրիմուռներ, կակղամորթներ և մարգարիտ։

Տղամարդ աման նշվում է «ծովի տղամարդ» հիերոգլիֆներով (), իսկ կանայք՝ «ծովի կին» ()։ Օկինավայում սուզորդներին կոչում են «ումինտյու», իսկ Իձու նահանգում՝ «կայտո»։ Սուզորդները հիմնականում կին են։

Ամա սուզակների մասնագիտությունը գոյություն ունի 2000 տարուց ավելի։ Առաջին գրավոր հիշատակումը հայտնի է 3-րդ դարի վերջի «Վեյ պետության պատմությունից․ Վա մարդկանց ավանդությունը» () ձեռագրից։

 
Ավանդաբար ամաները խեցիներից մարգարիտ էին հավաքում։ Աման վարձատրվում էր ավելի, քան որակյալ բանվորը, ծառայողը և բժիշկը։ Աման ընտանիքում ինքնուրույն մարդ էր, ավելին՝ կին աման կարող էր իրեն ամուսին ընտրել։ Արհեստական մարգարտի խեցիներ բազմացնելու և նրանցում մարգարիտ աճեցնելու հետ, մարգարտի գները ընկան և այժմ ամաները հիմնականում ջրիմուռներ են հավաքում, որոնցից «ագար-ագար» են արտադրում։ Դժվար մասնագիտության կարիքը խիստ նվազել է։

Մինև 19-րդ դարի կեսը ամաները սուզվում էին առանց որևէ հատուկ հարմարանքի։ Սուզվելուց կրում էին միայն ազդրակապ և հատուկ գոտի, որը թալիսման էր համարվում և ըստ ավանդության խրտնեցնում էր շնաձկերին։ Խակուրա ոչ մեծ կղզու սուզորդուհիները մինչև 1974 թվականը սուզվում էին մերկ միայն կրելով գոտի և իրենց մոտ ունենալով կայգան՝ խեցիները ժայռերից քերելու հատիկ գործիք, որը գոջու կճղակ էր հիշեցնում։ Ժամանակակից սուզորդները հատուկ համազգեստ են կրում, որոշ շրջաններում էլ՝ լաստեր և դիմակներ։

Սովորաբար ամաները սուզվում են 15-20 մետր։ Երկու րոպեից դուրս են գալիս մի քանի վայրկյանով օդ շնչելու և նորից սուզվում են։ Կարող են այդպես կրկնել 60 սուզում ու օրվա մեջ այդպես երեք անգամ։

Նախկինում ամաները միայն իրենց մասնագիտությամբ էին զբաղված, բայց 19-րդ դարից սկսած սուզվելը համատեղում են ձկնորսության և գյուղատնտեսական աշխատանքների հետ։

Ամաները հիմնականում կանայք են։ Ընդունված կարծիք է, որ նրանք կարող են ավելի երկար մնալ ջրի տակ և չսառչել, քան տղամարդիկ, ու դրան նպաստում է ենթամաշկային ճարպի շերտը։ Ուշ միջնադարում ամաների բնական գեղեցկությունը հակադրում էին Էդո և Կիոտո քաղաքների կուրտիզանուհիների արհեստական գեղեցկությանը։

Ճապոնիայում ամաների գործունեության ամենահյուսիսային կետ Կուձի քաղաքն է։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 
 
 

Ճապոնիայի պատմություն
Ճապոնիայի տնտեսություն