Բիթլջուս

«Բիթլջուս», Թիմ Բարթոնի ամերիկյան ֆանտաստիկ կինոկատակերգություն, նկարահանված The Geffen Film Company կինոընկերության և տեղայնացված Warner Bros.-ի կողմից։ Սյուժեն պատմում է նոր մահացած մի ամուսնական զույգի (Ալեք Բոլդուին և Ջինա Դեյվիս) մասին, որոնց հոգիները պտտվում իրենց տանը, մի ուրիշ՝ Դժոխքից եկան ուրվականի հետ։ Նրա անունը Բիթլջուս է և ֆիլմի ընթացքում փարձում է վախեցնել տան նոր «բնակիչներին» (Ջեֆրի Ջոնս, Քեթրին Օ’Հարա և Վայնոնա Ռայդեր)։

«Պի-Վիի մեծ արկած»-ից հետո, Բարթոնը մի քանի անգամ ներկայացրեց իր նոր մտահղացումները, սակայն իրենց ոչ օրիգինալության և քիչ երևակայության պատճառով մերժվեցին։ Ուղարկելով Մայքլ ՄաքԴաուելի «Բիթլջուս»-ը, նա ստացավ դրական պատասխան, չնայած նրան, որ Լարրի Ուիլսոնին, ավելի ուշ նաև Ուարրեն Սկարենին կանչեցին վերագրել սցենարը։ Բիթլջուսը ստացավ քննադատական բարձր գնահատականներ, $15 միլիոն բյուջեով հավաքեց $73.7 միլիոն շահույթ։ Այն շահեց Օսկար լավագույն դիմահարդարման համար և Սատուրն մրցանակաբաշխության երեք մրցանակներ՝ «Լավագույն սարսափ ֆիլմ», «Լավագույն դիմահարդարում» և «Լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի» Սիլվիա Սիդնեյին, որը նրա վերջին մրցանակն էր իր մահից (1999) առաջ։

Ֆիլմն ունեցավ իր շարունակությունը՝ անիմացիոն սերիալի տեսքով, իսկ արդեն 2012 թվականին հեղինակ Բարթոնը հայտարարեց նոր սիկվելի աշխատանքների մասին։

Սյուժե 
Բարբարա և Ադամ Մեյտլենդները որոշում են իրենց արձակուրդներն անցկացնել զարդարելով իրենց քաղաքից դուրս գտնվոց տանը, հորինված Ձմռան գետը քաղաքում, Կոնեկտիկուտ։ Երն երիտասարդ զույգը վերադառնում է քաղաքից, Բարբարան մեքենան շրջելով շնից, որը մոլորվել էր փողոցում, կամրջից ընկնում են գետը։ Վերադառնալով տուն, նրանք տեսնում են որ հայելու մեջ չկա արտացոլանք և նման աղետալի դեպքերից հետո սկսում են կարծել, որ կարող են մահացած լինել։ Ադամը փորձում է լքել տունը, արպեսզի վերադառնա նույն ճանապարհով, սակայն հայտնվում է մի մոլորակում, որը պատված է ավազով և բնակեցված է մեծ որդերով (հաամձայն մի էիչ ուշ կատարված հուշումի, դա Սատուրն մոլորակն է)։

Իրենց տուն վերադառնալուց հետո Մեյթլենդների խաղաղությունը շուտով ավարտվում է, երբ տունը վաճառվում է, և նոր, տհաճ տանտերերը՝ Դետզերի ընտանիքը ժամանում է Նյու-Յորքից։ Դետզերի ընտանիքի անդամներն են՝ Չարլզը (նախկին շինարար), իր երկրորդ կինը՝ Դելիան (ապագա քանդակագործ) և իրենց գաթական աղջիկը՝ Լիդիան, Չարլզի առաջից կնոջից։ Օտո անունով տան ներքին դիզայնի ոճաբանի գլխավորությամբ Դետզերը տունը դարձնում են անճաշակ ժամանակակից արվեստի ոճով, ննջարանային գույներով։ Մեյթլենդները դիմում են իրենց «մեռյալ» կյանքի սոցաշխատողին՝ Ջունոյին, ով հայնտում է իրենց, որ նրանք պետք է մնան այդ տանը 125 տարի։ Եթե ցանկանում են դուրս վռնդել Դետզերին, ուրեմն միակ ճանապարհը վախեցնելն է։ Բարբարայի և Ադամի վախեցնելու փորձերը լիովին զուր են անցնում։

Չնայած, որ Մեյտլենդները անտեսանելի են մնում Չարլզի և Դելլիի համար, իրենց դուստր Լիդիան տեսնում է զույգի ուրվականին և օգնություն է առաջարկում։ Ջունոյի խորհրդին հակառակ, Մեյտլենդները կապվում են Բիթլջուս անունով մի չարագործի հետ «բիոկախարդ, սատանա քշող», որպեսզի վախեցնի Դետզերին։ Սակայն Բիթլջուսը վիրավորում է Մեյտլենդներին իր չոր և հիվանդագին պահվածքով, նրանք որոշում են հետ ուղարկել իրեն, սակայն արդեն ուշ է։ Քաղաքում տեղի ունեցով գերբնական իրադարձությունները ոգեշնչում են տալիս Չարլզին, որպեսզի նա քաղաքը դարձնի զբոսաշրջության կենտրոն։ Նա դրա մասին ասում է ղեկավար Մեքս Դինին, սակայն նա պահանջում է ուրվականների գոյության ապացույց։ Օգտագործելով «Նոր Հանգչածների Ղեկավարում» գիրքը, Օտոն որոշում է կանչել Ադամին և Բարբարային, սակայն նրանք ընկնում են և մահանում։ Վախենալով, Լիդիան օգնության համար կանչում է Բիթլջուսին, սակայն նա համաձայնվում է օգնել այն դեպքում, եթե Լիդիան ամուսնանա իր հետ, թողնելով անել ամեն ավերածություն մերձավորների աշխարհում։ Բիթլջուսը փրկում է Մեյթլենդներին և ազատվում է Մեքսիից, իր կնոջից և Օտոյից։ Այնուհետեև Բիթլջուսը պատրաստում է հարսանիք մի սարսափելի նախարարի առջև։ Մեյտլենդները խառնվում են, մինչ Բարբարայի հետ միջոցառման ավարտը, գալիս է մեծ որդը, որպեսզի խժռի Բիթլջուսին։

Դերակատարներ 
 Մայքլ Կիտոն՝ Բիթլջուս
 Ալեք Բոլդուին՝ Ադամ Մեյթլենդ
 Ջինա Դեյվիս՝ Բարբարա Մեյթլենդ
 Վայնոնա Ռայդեր՝ Լիդիա Դիտզ
 Քեթրին Օ’Հարա՝ Դելիա Դիտզ
 Ջեֆրի Ջոնս՝ Չարլզ Դիտզ
 Ենի ՄքԵնռոյ՝ Ջեյն
 Գլենն Շեյդիքս՝ Օտո
 Սիլվիա Սիդնի՝ Ջունո
 Ռոբերթ Գուլետ՝ Մեքսի Դին
 Մերի Չեթհամ՝ Սառա Դին
 Դիկ Քյվետ՝ Բերնարդ
 Սյուզան Կելլերման՝ Գրեյս
 Ադել Լյուտզ՝ Մենեջեր
 Սիմմի Բաու՝ Այգեգործ
 Կարմեն Ֆիլպի՝ Փոստատար
 Պատրիս Մարտինեզ՝ Ընդունարանի աշխատող
 Թոնի Կոքս՝ Քարոզիչ

Կարծիքներ 
Բիթլջուսը ԱՄՆ-ում մեծ էկրաններին բարձրացավ 1988 թվականի ապրիլի 1-ին և հենց առաջին հանգստյան օրերին հավաքեց $8,030,897։ Հյուսիսային Ամերիկաում ֆիլմի հասույթը բարձրացավ մինչև $73,707,461։ Բիթլջուսն ունեցավ ֆինանսական մեծ հաջողություն, ունենալով ընդամենը $15 միլիոն բյուջե՝ դարձավ 1988 թվականի 10-րդ ամենաշատ հասույթ ստացած ֆիլմը։ Հիմնվելով Rotten Tomatoes-ի կարծիքների վրա, Բիթլջուսը ստացավ 81% վարկանիշ։ Համեմատության համար, Metacritic-ը ֆիլմին տվեց միջին, 67 վարկանիշ՝ 13 կարծիքներից։

Պոլին Քեյլը ֆիլմը դասեց «դասական կատակերգությունների» մեջ,, երբ Ջոնաթան Ռոզենբաումը «Chicago Reader»-ից, ֆիլմին տվեց ամենաբարձր դրական կարծիքը։ Ռոզենբաումն ասաց, որ Բիթլջուսում կա այնպիսի օրիգինալություն և կրեատիվություն, որը չունի ոչ մի ֆիլմ։ Վենսան Քենբին Նյու Յորք Թայմսից, ասել է որ ֆիլմը «մեր ժամանակների ֆարս է» և Կիտոնին մաղթել էարպեսզի նա երկար ժամանակ մնա էկրաններին։

Ծանոթագրություններ 

1988 ֆիլմեր
Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Անգլերեն ֆիլմեր
Թիմ Բարթոնի ֆիլմեր
Սարսափ ֆիլմեր գերբնական ուժով տների մասին
Ֆիլմեր ուրվականների մասին
Ամերիկյան ֆիլմեր
Warner Bros. ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Դենի Էլֆմանի
Ֆիլմեր դևերի մասին
Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Ամերիկյան սարսափ կատակերգություն ֆիլմեր