Սիմոնաս Դաուկանտաս

Սիմոնաս Դաուկանտաս (, , ), լիտվացի պատմաբան, գրող-լուսավորիչ, բանահավաք, լիտվական ազգային վերածննդի առաջին գաղափարախոսներից, Լիտվայի առաջին պատմաբաններից։

Կենսագրություն 

Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Սովորել է Կրետինգ քաղաքի դպրոցում, ապա Վիլնյուսի գիմնազիայում։ 1816 թվականին ընդունվել է Վիլնյուսի համալսարան և սովորել նախ գրականության և ազատ արվեստների, ապա բարոյագիտության և քաղաքական գիտությունների ֆակուլտետներում։ 1819 թվականին թեկնածուի կոչումով ավարտել է Վիլնյուսի համալսարանը։ 1825 թվականին ստացել է մագիստրոսի կոչում։

Աշխատել է Ռիգայի գեներալ-նահանգապետի գրասենյակում (1825-1834), ապա Սանկտ Պետերբուրգում։ 1850 թվականին վերադարձել է Լիտվա, մեկ տարի անց անցել թոշակի։ Ապրել է Վառնյայում՝ եպիսկոպոս Մոտեյուս Վալանչյուսի մոտ, ապա մեկենաս բժիշկ Պյոտր Սմուգլևիչի մոտ։

Կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Պապիլե բնակավայրում։

Գիտական-գրական գործունեություն 

Դեռևս ուսանողական տարիներին Դաուկանտասը գրել է «Գործք հին լիտվացիների» () աշխատությունը։ Սանկտ Պետերբուրգում հրատարակվել են նրա հիմնական գործերը՝ «Հին լիտվացիների սովորույթները» պատմական հետազոտությունը և բանահյուսական ժողովածուն։ Դաուկանտասը թարգմանել է անտիկ գրողների գործեր (Ֆեդրոս, Կորնելիուս Նեպոս), գրի առել ասացվածքներ։ Լիտվայի պատմությանը նվիրված նրա չորս գործերից կենդանության օրոք տպագրվել է միայն մեկը՝ «Հին լիտվացիների սովորույթները» ()։

Դեր և ազդեցություն 

Դաուկանտասը հիմնադրել է լիտվական ազգային պատմագրությունը, եղել է լիտվական վերածննդի առաջին գաղափարախոսներից մեկը։ 1930 թվականին Դաուկանտասի հայրենիքում ուսուցիչների կողմից հավաքված միջոցներով կանգնեցվել է հուշարձան։ Պապիլայի դպրոցը 1968 թվականին կոչվել է Դաուկանտասի անունով՝ ծննդյան 175-ամյակի առիթով։ Նույն թվականին բացվել է նրան նվիրված թանգարան՝ 300 ցուցանմուշով։ Վիլնյուսում Դաուկանտասի անունով հրապարակ կա։ Նրա անունով փողոցներ կան Կաունասում, Կլայպեդայում, Պալանգայում և Լիտվայի այլ քաղաքներում։ Դաուկանտասը պատկերված է 100 լիտ թղթադրամի վրա։

Ստեղծագործություններ 
 Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių (1822).
 Istorija žemaitiška (1838).
 Būdas senovės lietuvių, kalnėnų ir žemaičių (1845).
 Pasakojimas apie veikalus lietuvių tautos senovėje (1850)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 История литовской литературы. Вильнюс: Vaga, 1977. С. 76—78
 S. Žukas. Simonas Daukantas. Kaunas: Šviesa, 1988
 V. Merkys. Simonas Daukantas. Vilnius: Vyturys, 1991
 Lietuvių rašytojai. Biobibliografinis žodynas. I: A — J. Vilnius: Vaga, 1979. P. 392—409

Արտաքին հղումներ 
 Սիմոնաս Դաուկանտասի թանգարանը Պապիլեում 

Լիտվացի գրողներ
Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Լիտվացի պատմաբաններ
Բանահավաքներ
Լիտվացի գիտնականներ