Աննա Տեր-Վարդանյան

Աննա Տեր-Վարդանյան (, ), ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի առաջին կին Գերագույն Գլխավոր Ավագ (Master Chief Petty Officer, E-9)։

Գերագույն գլխավոր ավագ կոչումը Աննա Տեր-Վարդանյանն ստացել է 1959 թվականին Նյուպորտ քաղաքի (Ռոդ Այլենդ) ռազմածովային քոլեջում որպես Global Strategy Officer-ի օգնական ծառայության ժամանակ և դարձել է և մնում է ԱՄՆ զինված ուժերում ծառայող առաջին կինը, որն արժանացել է E-9 կոչման։

Ծագում 
Աննա Տեր-Վարդանյանի ծնողները ցեղասպանությունից մազապուրծ փախստականներ էին, ովքեր Խարբերդից հասել էին ԱՄՆ՝ Միչիգան նահանգի Դեթրոյթ քաղաք 1918  թվականի վերջերին։ Հայրը` Մաթևոս Տեր-Վարդանյանը 27 տարեկան էր, իսկ մայրը` Արուսյակ Գալուստյանը 21 տարեկան, երբ ծնվել է նրանց դուստրը` Աննան։

Կենսագրություն 
Աննա Տեր-Վարդանյանը ծնվել է 1920 թվականին։ Մեծացել է Միչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում։ 1936-1939 թվականներին սովորել է Հարավարևմտյան ավագ դպրոցում, 1941-1942 թվականներին՝ Դետրոյթի բիզնես համալսարանում։ Համալսարանական տարիներին Աննան զինվորագրվել է Կանանց օդային օժանդակ կորպուսում (WAAC)։ 1943 թվականի օգոստոսի 31-ին հեռացել է Կանանց օդային օժանդակ կորպուսից՝ միանալով Կանայք արտակարգ իրավիճակներում կամավոր ծառայությանը (WAVES)։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն սկսվելուց կարճ ժամանակ անց Տեր-Վարդանյանը կամավոր զինվորագրվել է ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմ, քույրը՝ Ջին Օլիվերը, ծառայում էր ԱՄՆ նավատորմում, եղբայրը՝ Էնդրյուն, ԱՄՆ զինված ուժերի խաղաղօվկիանոսյան հատվածում էր, մայրը նույնպես ցանկանում էր միանալ նավատորմին, սակայն տանը մնալով՝ ծառայում է Կարմիր խաչում։ Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում Աննան եղել է գրեթե բոլոր թեժ կետերում՝ Փերլ Հարբորից սկսած։

Նավում կնոջ գտնվելու փաստը միայն, արդեն սնոտիապաշտական ազդեցություն ունի նավաստիների համար։ ԱՆնա Տեր-Վարդանիյանին նավի վրա ընդուել էին բունտով, իսկ «վատ նշան» համարվող այդ աղջնակը դառնալու էր նրանց հրամանատարը և «ամերիկյան նավատորմի թալիսմանը»։ 

Թոշակի է անցել 1963 թվականի հուլիսի 16-ին, որից հետո ռազմածովային ուժերի բարձրաստիճան սպան, մտել է ԿՀՎ, անմիջապես զբաղեցրել է ԿՀՎ-ի՝ Մերձավոր Արևելքի բաժնի ավագ անալիտիկի պաշտոնը հակահետախուզական բաժնում և գործուղղվել՝ Սիրիա, Պաղեստին, Բեյրութ, Եգիպտոս, Թունիս, Ալժիր։ Նրա թղթապանակը մինչ օրս էլ գաղտնազերված չէ ու մնում է Ամերիկյան ԿՀՎ-ի հույժ գաղտնի «Top Secret» դարակում։

2007 թվականին, արդեն 87-ամյա՝ ԱՄՆ Ռազմածովային ուժերի և Հատուկ Ծառայությունների սպա՝ Աննա Տեր-Վարդանյանը հեռացել է պաշտոնից՝ տասնյակներով մեդալների արժանացած։

Մահ 
Աննա Տեր-Վարդանյանը մահացել է 2011 թվականի օգոստոսի 4-ին, 90 տարեկան հասակում։

«Չնայած նրա գործունեության բազմաթիվ գովասանքներին, մեկ նշանակալի զոհողություն չի նշվում Տեր-Վարդանյանի կենսագրության մեջ՝ ընտանիք չունենալու նրա ընտրությունը։ Երբ Տեր-Վարդանյանն առաջին անգամ միացավ ռազմածովային ուժերին՝ քառասունական թվականներն էին, կանայք իրավունք չունեին զավակներ ունենալուց հետո համազգեստով մնալու ծառայության մեջ», - ասել է Ջեսիկա Մայերսը՝ Կանանց քաղաքականության գրասենյակի գլխավոր ավագ խորհրդականը։

Երբևէ ամուսնացած չի եղել։ Մահացել է զարմիկների տանը, այդպես էլ Հայաստանը չտեսնելով։ Թաղված է Արլինգտոնի ազգային գերեզմանատանը (հատված՝ 60, տեղ՝ 9833) ԱՄՆ Ռազմածովային Ուժերի բոլոր պատիվներով։

Պարգևներ, մրցանակներ 
  Անբասիր ծառայության մեդալ (6)
  Ամերիկյան կամպանիայի մեդալ
  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում տարած հաղթանակի մեդալ (ԱՄՆ)
  Ազգային պաշտպանական ծառայության մեդալ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ճանաչենք Մերոնց. Աննա Տեր-Վարդանյան

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Ամերիկահայ ռազմական գործիչներ
Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում