Արցախ (գիրք)

Արցախ՝ գիրք ճամփորդական ոճով՝ հիմնված եպիսկոպոս Մակար Բարխուդարյանի ճամփորդությունից՝ պատմական Արցախի տարածաշրջանով։

Պատմություն 
Առաջին անգամ գիրքը հայոց լեզվով լույս է տեսել 1895 թվականին Բաքվում։ Այն իրենից ներկայացնում է ճամփորդական նշումների հավաքածուներ, որոնք Մակար Բարխուդարյանը թարգմանում է Արցախում ունեցած իր երկար ճանապարհորդություններից հետո։ Այստեղ մանրամասն նկարագրվում է Արցախի գյուղերն ու քաղաքները, հին ու նոր աշխարհիկ և եկեղեցական կառույցները, բնությունը, ինչպես նաև կարևոր տեղեկություններ մարզի բնակչության վիճակի մասին այդ ժամանակներում։ Ավելին, գիրքը նկարագրում է ոչ միայն հարավային մասը պատմական Արցախի՝ Լեռնային Ղարաբաղի, այլ նաև իր հյուսիսային մասը՝ Գարդմանը (Հյուսիսային Արցախ)։ Չնայած այն հանգամանքին, որ գրքի ոճը կարծես շատ միօրինակ է, բայց դա շատ արժեքավոր և հետաքրքիր փաստաթուղթ է։ Այսպես է ասում ինքը՝ Բարխուդարյանը։

Մի առ մի գրելով աւերակները՝ ձանձրացնում եմ իմ յարգելի ընթերցողները։ Ես չձանձրացայ մի առ մի շրջելուց, Դուք էլ մի՛ ձանձրանաք կարդալուց, ձեր հոգուն մատաղ, սիրելի ընթերցողք։

Գիրքը ունի բացառիկ պատմական և աղբյուրագիտական նշանակություն։ Հեղինակը մեջբերում է տեղեկատվական և բանավոր ավանդույթները, ոչ միայն բնական ռեսուրսների, բուսական և կենդանական աշխարհի տարածքում, այլև տարածաշրջանի և ժողովրդագրություն զբաղվածության, ուշադիր նկարագրում է պատմական հուշարձանները, պատճենում է հնագույն ձեռագրերը, որոնք պահվում են եկեղեցիների ու վանքերի հետ, մեծ պատասխանատվությամբ հավաքում և վերծանում է գերեզմանաքարերի, եկեղեցու և վանքերի պատերի արձանագրությունները և այլն։

Թարգմանություններ 
Գրքի ռուսերեն թարգմանությունն իրականացվել է 2009 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում, «Գիտություն» հրատարակչության միջոցով, տպաքանակը եղել 1000 պատճենները։ Հրապարակումը պատրաստվել է Բելլա և Վահե Գրիգորյանների կողմից, թարգմանությունը՝ Նելսոն Ալեքսանյանի։ Թարգմանելիս առավել պահպանվել են բառապաշարի նրբությունները և հեղինակի տերմինաբանությունը։ Գրքի ռուսերեն թարգմանությունը նվիրված էր ի պատիվ զոհված զինվորների և այն քաղաքացիների, ովքեր տվել են իրենց կյանքը Արցախի ազատության համար։ Գիրքը բաժանվում է հեղինակավոր հաստատություններում և Մոսկվայի ու Սանկտ-Պետերբուրգի գրադարաններում։ Աշխատանքը ընթերցողներին՝ իր նամակի մեջ Մակար Բարխուդարյանը Ռուսական և Նոր Նախիջևանի թեմի հայկական առաքելական եկեղեցու եպիսկոպոս Եզրաս (կամ Էզրաս) Ներսիսյանին գրում է.

Տես Նաև 
 Արցախ
 Արցախի պատմություն
 Գարդման

Աղբյուրներ 
 Էլեկտրոնային տարբերակը գրքի հայերեն
 Ռուսերեն թարգմանությունը ozon.ru կայքում

Ծանոթագրություններ 

Հայերեն գրքեր
Պատմական գրքեր