Բրուսոնեթիա թղթյա

Բրուսոնեթիա թղթյա (), թթազգիներ ընտանիքի, բրուսոնեթիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն 
Տերևաթափ ծառեր են՝ 10 —16 մ բարձրությամբ, կամ ուժեղ թփակալած թփեր են' ձվաձև սաղարթով։ ճյուղերը հաստ են, մազմզուկապատ։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը
մոխրականաչավուն է կամ ձիթագույն, ավելի ուշ՝ գորշավուն։ Տերևները ձվաձև են կամ 3 բլթականի, ձգված գագաթով և սրտանման հիմքով, 7—20 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ, մանր ատամնաեզր, երբեմն՝ կրկնակի սղոցաեզր, մազմզուկապատ, վերևի կողմից կոշտ-խորդուբորդ, ներքևից՝ մազմզուկապատ (երբեմն միայն ջղերի ուղղությամբ), 3 — 10 սմ երկարությամբ տերևակոթունով։ ԱռԷջային ծաղիկների (կատվիկներ) երկարությունը հասնում է 6 —8 սմ-ի, վարսանդային ծաղիկները գլխիկներ) ունեն 2 սմ տրամագիծ։ Պտուղը գունդ է՝ 2—3 սմ տրամագծով։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին:

Տարածվածություն 
Բնական պայմաններում տարածված է Ճապոնիայում և Կորեայում։
Հայաստանում տարածված է միայն ցածրադիր, տաք շրջաններում։ Մինչև 1965 թ. Իջևանի շրջանի Այգեհովիտ գյուղի մոտ գտնվող տնկարանում աճում էր բրուսոնեթիայի 30 տարեկան մեկ ծառ՝ 15 մ բարձրությամբ և 60 սմ բնի տրամագծով։ Բունը ուղիղ էր և սլացիկ, մինչև 5 մ բարձրության վրա ազատ էր ճյուղերից։ Ամեն տարի առատորեն ծաղկում և պտղաբերում էր։ Ցավոք, Աղստաֆա—Իջևան երկաթգծի շինարարության ընթացքում այդ եզակի ծառատեսակը հատվեց։	Ներկայումս բրուսոնեթիայի խոշոր ծառեր են հանդիպում Իջևանում, Բագրատաշենում և Երևանում։ հետաքրքրական է, որ այս բույսը որպես ծառ աճում է ծովի մակերևույթից մինչև 1000 մ բարձրության վրա։ Ավելի բարձր հիպսոմետրական նիշերում վերածվում է թփի, այնուամենայնիվ դարձյալ ծաղկում է և պտղաբերում։

Կիրառություն 
Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, բավականին երաշտադիմացկուն է։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը և բնափայտի ֆլոեմը օգտագործվում է բարձրորակ թուղթ ստանալու
համար։

Ծանոթագրություններ 

Թթազգիներ
1753 թվականին նկարագրված բույսեր