Յուրի Նորշտեյն

Յուրի Բորիսի Նորշտեյն (), ռուս խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր։ Ռուսաստանի Դաշնության (1996 թ.) Ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1979 թ.)։ Աշխատանքների մեծ մասը ստեղծել է աշխատելով «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

Կենսագրություն 
Յուրի Նորշտեյնը ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Պենզայի մարզի Անդրեեվկա գյուղում, որտեղ նրա մայրը տարհանվել էր, իսկ հայրը գտնվում էր ռազմադաշտում։ Նրա հայրը՝ Բորիս Լեյբովիչ Նորշտեյնը (1905-1956 թթ.), ստանալով միայն նախնական տարրական կրթություն, սկսեց աշխատել փայտամշակման հաստոցների վրա, որպես հավաքող, մայրը՝ Բասյա Գիրշեվնայի Կրիչեվսկայան, աշխատում էր մանկապարտեզում դաստիարակչուհի։ Նա մեծացել է Մոսկվայում՝ Մարինոյի պուրակում։ Ավարտելով մուլտիպլիկատորների երկամյա դասընթացները, 1961 թվականին սկսեց աշխատել «Союзмультфильм» կինոստուդիայում։ Որպես մուլտիպլիկատոր աշխատել է հայտնի ռեժիսոր Իվան Իվանովը-Վանոյի հետ։ 1968 թվականին Նորշտեյնը Արկադի Տյուրինի հետ համատեղ ստեղծել է «25-րդ, առաջին օրը» մուլտֆիլմը, որում օգտագործվել էին 1920-ական թվականների խորհրդային արվեստագետներ՝ Լենտուլովի, Ալտամանի և Պետրովա-Վոդկինայի աշխատանքները։ Աշխատել է իր կնոջ՝ գեղարվեստական ղեկավար Ֆրանչեսկա Յարբուսովոյի հետ։ Շատ տարիներ է ձգվել Նորշտեյնի ստեղծագործական գործունեությունը օպերատոր Ալեքսանդր Ժուկովսկու (1933-1999 թթ.) և կոմպոզիտոր Միխայիլ Մեերովիչի (1920-1993 թթ.) հետ։ 1981 թվականին Նորշտեյնը սկսեց աշխատանք Նիկոլայ Գոգոլի «Շինել» ստեղծագործության հիման վրա։ 1993 թվականին Անդրեյ Խրժանովսկու, Էդուարդ Նազարովի և Ֆյոդր Խիտրուկոմի հետ հիմնել է դպրոց-ստուդիա «Շար»։ Յուրի Նորշտեյնը ունի երկու երեխա (տղան՝ Բորիսը և աղջիկը՝ Եկատերինան), և ութ թոռ։

Հասարակական պաշտոն 
2013 թվականի հունվարի 19-ին, Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան 75- ամյակին նվիրված համերգին, դերասանուհի Ելենա Կամբուրովոյին մրցանակ հանձնելու ժամանակ, Յուրի Նորշտեյնը հանկարծ ասաց, որ Պուտինը նշել է, որ Մագնիտսկին մահացել է սրտի անբավարարությունից, և հետագայում՝ Մագնիտսկին մահացել է Պուտինի սրտի անբավարարությունից, բանտի ղեկավարի սրտի կաթվածից...
Հետո բառերը չէին լսվում հանդիսատեսի ծափահարություններից։ Ելույթը բուռն արձագանք առաջացրեց իշխանամետ հայացքների տեր մարդկանց մոտ։

Փաստեր 
 Ճապոնացի ռեժիսոր և գրքեր նկարազարդող Կունիո Կատոն, լավագույն անիմացիոն կարիճամետրաժ ֆիլմի՝ 2009 թվականի «Օսկարի» մրցանակակիրն, իրեն համարում է Նորշտեյնի հետևորդ և աշակերտ։
 Բացի այդ աշխարհահռչակ ճապոնացի մուլտիպլիկատոր Խայո Միյադզակին՝ Օսկարի կրկնակի մրցանակակիրը, որ ռեժիսորներն են ձեզ հիացնում հարցին պատասխանեց հետևյալ կերպ, որ Յուրի Նորշտեյնը հիանալի նկարիչ է։

Ֆիլմագրություն

Ռեժիսոր 
 1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադր Տյուրինի հետ միասին)
 1969 - «Երեխաները և լուցկիները»
 1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
 1974 - «Ձկնկուլը և կռունկը»
 1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
 1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
 1994 - «Ռուսական շաքարավազ" - 4 գովազդային հոլովակներ
 1999 - «Բարի գիշեր, երեխաներ»
 2003 - «Ձմեռային օրեր»
 1981-ից մինչ օրս «Շինել»

Գեղարվեստական ղեկավար 
 1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադի Տյուրինի հետ միասին)

Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, տիկնիկավար 
 1962 - «Երկու հեքիաթ»
 1963 - «Հեքիաթ հին եղենափայտի մասին»
 1963 - «Ուշադրությու′ն, Քաղաքում հրաշագործ կա»
 1964 - «Ձախլիկը»
 1965 - «Ինչպես մի տղամարդ կերակրեց երկու գեներալների»
 1965 - «Բոնիֆացիայի արձակուրդները»
 1966 - «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը»
 1967 - «Ձեռնոցը»
 1967 - «Լեգենդ չար հսկայի մասին»
 1968 - «25-րդ, առաջին օրը«
 1968 - «Տարվա եղանակները»
 1968 - «Զգույշ եղեք,ձողաձուկը»
 1969 - «Ագահ Կուզյան»
 1969 - «Պարոն Տվիստերը»
 1970 - «Նամակ»
 1970 - «Կուղբերը գնում են հետքերով»
 1971 - «Չեբուրաշկան»
 1972 - «Մայրիկ»
 1972 - «Գաղտնի երազանք»
 1972 - «Ամանորյա հեքիաթ»
 1973 - «Ավրորա»
 1973 - «Այբոլիտ և Բարմալեյ»
 1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
 1973 - «Կկույով ժամացույցը»
 1974 - «Շապոկլյակ»
 1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
 1976 - «38 թութակներ»
 1977 - «Ես թռչում եմ ձեզ մոտ հիշողություններով»
 1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
 1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին»
 1982 - «Աշուն»
 1987 - «Իմ սիրված ժամանակը»

Դերասան 
 1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին» - հնչյունավորում

Կերպար 
2002 թ. - «Աշխարհ Անիմացիոն - անիմացիոն աշխարհում» (փաստագրական հեռուստաֆիլմ)

Գրականություն 
Норштейн Ю. Движение стиля [: «лабораторные записи»] // Искусство кино. 1988. № 10. С. 104—116.
 Норштейн Ю. Движение… // Искусство кино. 1989. № 4. С. 107—121.
 Норштейн Ю. Снег на траве [: фрагменты книги, составленной из лекций, прочитанных в Токио осенью 1994, и на Высших режиссёрских курсах в Москве] // Искусство кино. 1999. № 9. С.102—110.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 1999. № 10.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 9. С.118—135.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 11.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 5.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 8.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 1.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 2.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 3.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 7.
 Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 8.
 [ Норштейн Ю.] Юрий Норштейн: «Все сказки начинаются с однажды…» [: воспоминания] // Киносценарии. 2000. № 6. С.127—157.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Официальный сайт студии Юрия Норштейна
 |http://www.imdb.com/name/nm0635956/
 |http://www.russiancinema.ru/template.php?dept_id 3&e_dept_id1&e_person_id664|
 Юрий Норштейн на сайте «Аниматор.ру»

Մուլտիպլիկացիա
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
«Տրիումֆ» մրցանակի դափնեկիրներ
20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Հրեա արվեստագետներ
Խորհրդային հնչյունավորողներ
ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Ռուս ռեժիսորներ
Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Ռուս կինոռեժիսորներ
Ռուս հնչյունավորողներ
Ռուս արվեստագետներ