Նիագարա (գետ)

Նիագարա (), գետ Հյուսիսային Ամերիկայում, որը միացնում է Էրի և Օնտարիո լճերը և բաժանում Նյու Յորք նահանգը կանադական Օնտարիո գավառից։ Երկարությունը գրեթե 56 կմ է, մակերեսը` 665 հազար կմ2։

Ջրի միջին ծախսը 5.9 հազար մ³/վրկ է, ծախսի տատանումները` 2,8 հազար մ³/վրկ-ից մինչև 7,7 հազար մ³/վրկ է։

Գետը սկիզբ է առնում Էրի լճից Բուֆֆալո քաղաքի և Ֆորտ Էրիի միջև ընկած տարածքում` գերազանցապես հոսելով հյուսիս։ Վերին հոսքում բաժանվում է երկու վտակների` ձևավորելով Գրանդ Այլենդ (ԱՄՆ-ի տարածքում) և Նյու Այլենդ (Կանադայի տարածքում) կղզիները։ Գետի միջին հոսքում գտնվում է Նիագարայի ջրվեժը։ Եղած տվյալներով վերջին 12.000 տարիների ընթացքում ջրվեժի տարածքը Նիագարայի հոսքով վերև է տեղափոխվել 11 կմ, չնայած վերջերս այդ գործընթացը դանդաղել է. էլեկտրակայանների կառուցումը նվազեցրել է ջրի ավերիչ ուժը։

Գետը Օնտարիո լիճ է թափվում կանադական Նիագարա օն դը Լեյք () քաղաքի շրջանում։ Գետի մերձակայքում գտնվում են հետևյալ քաղաքները.

 Բուֆֆալո (Նյու Յորք)
 Ֆորտ Էրի (Օնտարիո)
 Լյուիսթոն (Նյու Յորք)
 Նիագարա Ֆոլս (Նյու Յորք)
 Նիագարա Ֆոլս (Օնտարիո)
 Նիագարա օն դը Լեյք (Օնտարիո)
 Քուինսթոն (Օնտարիո)

Պատմություն 

Նիագարա գետը և ջրվեժները Հյուսիսային Ամերիկայից դուրս հայտնի են եղել 17-րդ դարից, երբ Լուի Էնպինը` ֆրանսիացի մի հետազոտող, առաջին անգամ տեսավ այն։ Նա գրեց իր ճանապարհորդությունների մասին A New Discovery of a Vast Country in America գրքում (1698)։

Նիագարա գետի տեղամասում էր գտնվում Ամերիկայում գրանցված առաջին երկաաթուղին։ Դրանով անցնում էր փայտե տրամվայ` կառուցված Ջոն Մոնտրեստորի` բրիտանացի ոստիկանական ինժեների կողմից 1764 թվականին։

Նիագարա գետի մոտ տեղի են ունեցել մի շարք ճակատամարտեր, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել ֆրանս-հնդկացիական և Ամերիկայի հեղափոխության պատերազմների ժամանակ։ 1812 թվականին Նիագարա գետի մոտ է տեղի ունեցել Քուիսթոնի պատերազմը։

Գետը մեծ դեր է խաղացել Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, երբ շատ աֆրոամերիկացիներ, խուսափելով ստրկությունից, կտրել են գետը, որ ազատություն գտնեն Կանադայում։ «Freedom Crossing» հուշարձանը կանգնեցվել է Լևիսթոնում` գետաբերանին` ոգեկոչելու փախչող ստրուկների խիզախությունը և տեղի կամավորներին, ովքեր օգնեցին նրանց գաղտնիորեն անցնել գետը։

1880-ական թվականներին Նիագարա գետը դարձավ առաջին ջրային ուղին Հյուսիսային Ամերիկայում, որ օգտագործվում էր մեծ չափով հիդրոէլեկտրականության ստանալու համար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Նիագարայի նկարներ 
 Նիագարա գետը և իր շրջակայքը 
 Նիագարա գետի տեսարաններ Niagara Falls Public Library (Ont.)
 Նիագարա գետը Կանադական հանրագիտարանից  

Սահմանային գետեր