Թելքաօպտիկական փոխանցման համակարգ

Թելքաօպտիկական փոխանցման համակարգ (ԹՕՓՀ — պաշտոնապես օգտագործվող անվանում), նաև թելքաօպտիկական կապի գիծ (ԹՕԿԳ), թելքաօպտիկական համակարգ, որը բաղկացած է ակտիվ և պասիվ տարրերից և նախատեսված է օպտիկական տիրույթում ինֆորմացիան հաղորդելու համար, գլխավորապես ինֆրակարմիր տիրույթում։

ԹՕԿԳ-ի տարրերը

Ակտիվ բաղադրիչները 
 Վերականգնիչ — սա մի սարք է, որը վերականգնում է օպտիկական իմպուլսների տեսքը, որոնք տարածվելով թելքում ենթարկվում են աղավաղման։ Վերականգնիչները կարող են լինել ինչպես օպտիկական այնպես էլ էլեկտրական, որոնք փոխակերպում են օպտիկական ազդանշանը էլեկտրականի, վերականգնում են այն և հետո կրկին ձևափոխում են օպտիկականի։
 Ուժեղարար — սարք, որը ուժեղացնում է ազդանշանի հզորությունը։ Ուժեղարարները նույնպես կարող են լինել օպտիկական և էլեկտրական։
 Լազեր — մոնոխրոմ կոհերենտ օպտիկական ճառագայթման աղբյուր։ Ուղղակի մոդուլմամբ համակարգերում, որոնք ամենատարածվածն են, լազերը նաև մոդուլարար է, որն էլեկտրական ազդանշանն ուղղակիորեն վերածում է օպտիկականի։
 Մոդուլարար — սարք է որը, մոդուլացնում է օպտիկական ալիքը մեկ ուրիշ կրող ազդանշանի վրա։ Մեծամասնությամբ համակարգերում այդ դերը կատարում է լազերը, սակայն ոչ ուղիղ մոդուլյացիայի ժամանակ դրա համար օգտագործում են առանձին սարք։
 Լուսընդունիչ (Լուսադիոդ) — սարք է, որը կատարում է օպտոէլեկտրոնային ազդանշանի փոխակերպումը։

Պասիվ բաղադրիչներ 
 Թելքաօպտիկական մալուխ, որի լուսահաղորդիչ տարրերն օպտիկական թելքերն են։ Մալուխի արտաքին պատյանը կարող է պատրաստված լինել տարբեր նյութերից՝ պոլիվինիլքլորիդային, պոլիէթիլենային, պոլիպրոպիլենային, տեֆլոնից և այլն։ Օպտիկական մալուխը կարող է ունենալ տարբեր տիպի զրահապատում և հատուկ պաշտպանական շերտեր (օրինակ՝ մանր ապակյա ասեղիկներ՝ կրծողներից պաշտպանելու համար)։
 Օպտիկական կցորդիչ — երկու և ավելի օպտիկական մալուխների միացման համար կիրառվող սարք։
 Օպտիկական կրոս — Օպտիկական մալուխի ծայրը որոշարկելու և նրան ակտիվ սարքավորումը միացնելու համար նախատեսված սարք։
 Մուլտիպլեքսոր և դեմուլտիպլեքսոր — բարձր դասի պատկանող սխեմաներ են, որոնք նախատեսված են տեղետվական ուղիների միավորման կամ բաժանման համար։ Մուլտիպլեքսորը և դեմուլտիպլեքսորը կարող են աշխատել ինչպես ժամանակային այնպես էլ հաճախական սահմաններում, կարող են լինել և էլեկտրական և օպտիկական։

Առավելություններ 
Թելքաօպտիկական գծերն ունեն մի շարք առավելություններ մալուխային եվ ռադիոռելեային կապի համակարգերի նկատմամբ։
 Ազդանշանի փոքր մարման գործակցից ելնելով (0,15դբ/կմ թափանցելիության երրորդ պատուհանում) թույլ է տալիս ինֆորմացիան հաղորդել մեծ տարածություների վրա առանց ուժեղարարներ օգտագործելու։ Ուժեղարարներ ԹՕՀԳ-ում կարող են տեղադրվել 40, 80, կամ 120 կմ մեկ, կախված վերջնակետում տեղադրված սարքավորման դասից։
 Օպտիկական թելքի բարձր թողունակությունը թույլ է տալիս ինֆորմացիան հաղորդել այնպիսի բարձր արագությամբ, որը անհնարին է կապի մյուս համակարգերի համար։
 Օպտիկական միջավայրը ունի բարձր հուսալիություն։ Օպտիկական թելքերը ենթակա չէ օքսիդացման, թրջման և ենթակա չեն թույլ էլեկտրամագնիսական ազդեցություններին։
 Օպտիկական թելքերով ինֆորմացիան հաղորդվում է կետից կետ և փոփոխել այն կամ գաղտնալսել կարելի է միայն գծի մեջ ֆիզիկական միջամտության միջոցով։
 Ունի մեծ պաշտպանվածություն միջնաթելքային ազդեցություններից։ Էկրանային ճառագայթման մակարդակը մեծ է 100 դբ-ից։ Մեկ թելքի աշխատանքը չի ազդում հարևան թելքերի աշխատանքի վրա։
 Հրդեհա- և պայթունավտանգ չէ ֆիզիկական և քիմիական պարամետրերի փոփոխության դեպքում։
 Ունի փոքր ծավալ և կշիռ։

Թերություններ 
Թելքաօպտիկական հաղորդման գծերի թերություններն են՝
 Օպտիկական թելքի համեմատական փխրուն լինելը։ Մալուխի ուժեղ ճկման դեպքում հնարավոր է թելքի կոտրվածք կամ մթագնում միկրոճաքերի պատճառով։ Այդ պատճառով հարկավոր է հետևել արտադրող ընկերության ցուցումներին (թույլատրելի ճկվածքի անկյունը պահպանելու համար)։
 Խզման դեպքում բարդ է վերականգնումը։
 Ինչպես մալուխի այնպես էլ ԹՕՀԳ սարքավորումների պատրաստման բարդ տեխնոլոգիա։
 Ազդանշանի բարդ վերափոխումը միջերեսային սարքավորումներում։
 Վերջնական օպտիկական սարքավորման համեմատական թանկությունը։ Սակայն այդ թանկությունը բացարձակ թվերով է արտահայտվում՝ գնի և թողունակության համեմատությունը ավելի լավ է, քան մյուս համակարգերում։
 Մանրաթելերի մթագնում ռադիոակտիվ ճառագայթման դեպքում (չնայած գոյություն ունեն լեգիրացված թելքեր բարձր ռադիոակտիվ կայունությամբ)։

Կիրառություններ 
Թելքաօպտիկական հաղորդման գծերի առավելությունները թույլ են տալիս այն օգտագործելու տարբեր հեռահաղորդակցման տարբեր ոլորտներում։

Ծանոթագրություններ 

Հեռահաղորդակցություն