Առաջին սեր (վիպակ)

Առաջին սեր (), Իվան Տուրգենևի վիպակը, որ պատմում է երիտասարդ հերոսի զգացմունքների ու դրանց հետ կապված հոգեկան ապրումների մասին. նրա կիսամանկական սիրահարվածությունը հանգեցնում է հասուն սիրուն հատուկ անձնազոհության ու դրամատիզմի։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1860 թվականին Ռուսական կայսրությունում։

Ստեղծման պատմություն 
«Առաջին սեր» վիպակն Իվան Տուրգենևը գրել է 1860 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին Սանկտ Պետերբուրգում։ Վիպակն ստեղծվել է գրողի անձնական փորձի ու նրա ընտանիքում տեղի ունեցած իրադարձությունների հիման վրա։ Տուրգենևն ինքն իր ստեղծագործության մասին ասել է.
Նկարագրված է իրական դեպքն առանց փոքր-ինչ չափազանցության, ...ես պատկերել եմ իմ հորը։ Ինձ շատերն են քննադատել, և մասնավորապես քննադատել են նրա համար, որ ես դա երբեք չեմ թաքցրել։ Բայց ես կարծում եմ, որ դրանում դատապարտելի ոչինչ չկա։ Ես ոչինչ չունեմ թաքցնելու։
{{բք|ru|Описано действительное происшествие без малейшей прикраски,…я изобразил своего отца. Меня многие за это осуждали, а в особенности осуждали за то, что я этого никогда не скрывал. Но я полагаю, что дурного в этом ничего нет. Скрывать мне нечего.}}

Սյուժե 
Վիպակը ներկայացվում է տարեց մարդու հիշողություններ, ով պատմում է իր առաջին սիրո մասին։ Ստեղծագործության գլխավոր հերոսը՝ տասնվեցամյա Վլադիմիրը, իր ընտանիքի հետ գնում է քաղաքից դուրս գտնվող կալվածք, որտեղ հանդիպում է գեղեցիկ մի աղջկա՝ քսանմեկամյա Զինաիդա Ալեքսանդրովնա Զասեկինային։ Վլադիմիրը սիրահարվում է Զինաիդային, սակայն նրանից բացի գեղեցկուհի Զինաիդայի ուշադրության արժանանալու համար պայքարում են նաև այլ երիտասարդներ։ Վլադիմիրի զգացմունքները փոխադարձ չեն, սակայն Զինաիդան, որ աչքի է ընկնում կամակոր ու չարաճճի բնավորությամբ, խաղում է երիտասարդի զգացմունքների հետ, ծաղրում նրան ու երբեմն ծիծաղում նրա վրա համեմատաբար երիտասարդ տարիքի համար։ Ավելի ուշ Վլադիմիրն իմանում է, որ Զինաիդան սիրում է իր հորը՝ Պյոտր Վասիլևիչին։ Գաղտնի հետևելով նրանց՝ Վլադիմիրն իմանում է, որ հայրը լքում է Զինաիդային ու հեռանում կալվածքից։ Որոշ ժամանակ անց Պյոտր Վասիլևիչը մահանում է կաթվածից։ Հետագայում Վլադիմիրն իմանում է, որ Զինաիդան ամուսնացել է պարոն Դոլսկիի հետ և մահացել ծննդաբերության ժամանակ։

Հերոսներն ու նրանց նախատիպերը 
 Վլադիմիր Պետրովիչ - նախատիպն հենց հեղինակը է՝ Իվան Տուրգենևը,
 Զինաիդա Ալեքսանդրովնա - նախատիպը իշխանուհի Եկատերինա Լվովնա Շախովսկայան է, ով եղել է գրողի առաջին սերն ու նրա հոր սիրուհին։ 1835 թվականի սեպտեմբերին՝ Ս. Տուրգենևի մահից մեկ տարի անց, Եկատերինա Շախովսկայան ամուսնանում է Լև Խարիտոնովիչ Վլադիմիրովի հետ։ 1836 թվականի հունիսի 22-ին նա տղա է ունեցել և մահացել վեց օր անց,
 Պյոտր Վասիլևիչ - նախատիպը գրողի հայրն է՝ Սերգեյ Նիկոլաևիչ Տուրգենևը։ Վերջինս հաշվարկով ամուսնացել էր մի կնոջ հետ, ով տարիքով բավականին մեծ էր իրենից (գրողի մայրը՝ Վարվառա Պետրովնա Լուտովինովա)։ Դուր է եկել կանանց։ Սիրավեպ է ունեցել Եկատերինա Լվովնա Շախովսկայայի հետ, ումից բաժանվելուց կարճ ժամանակ հետո մահացել է։

Էկրանավորումներ 
 Առաջին սեր (1968) - ռեժիսոր՝ Վասիլի Օրդինսկի, դերերում՝ Վադիմ Վլասով, Իրինա Պեչերնիկովա, Ինոկենտի Սմոկտունովսկի,
 Առաջին սեր (1995) - ռեժիսոր՝ Ռոման Բալայան, դերերում՝ Աննա Միխալկովա, Անդրեյ Իշչենկո, Մարինա Նեյոլովա,
 Առաջին սեր (1er amour, 2013) - ռեժիսոր՝ Գիյոմ Սիլվեստր (Guillaume Sylvestre)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Իվան Տուրգենևի ստեղծագործություններ
1860 գրքեր
Էկրանավորված ռուսական վեպեր