Յան Էվանգելիստա Պուրկինե

Յան Էվանգելիստա Պուրկինե (, ), չեխ կենսաբան, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն 
Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից անդամ (1836), Բրեսլավլի (1823 թվականից) և Պրահայի (1850 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ Հիմնել է աշխարհում առաջին ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտը Բրեսլավլում (1839), ապա Պրահայում (1851)։ Աշխատանքները մեծապես նպաստել են ֆիզիոլոգիայի, բջջաբանության, անատոմիայի և սաղմնաբանության զարգացմանը։

Հայտնաբերություններ 
Հայտնաբերել է ձվաբջջի կորիզը (1825), տվել «պրոտոպլազմա» հասկացությունը (1839), կատարելագործել է մանրադիտակային տեխնիկան։ Տեսողության ֆիզիոլոգիայի բնագավառում կատարած հետազոտությունները (1818-1825) հանդիսացել են ակնա 8ա․ է․ Պուրկինի ակնադիտման հիմքը։ Նկարագրել է հյուսվածաբանական մի շարք կառուցվածքներ, որոնք կոչվում են նրա անունով (օրինակ՝ Պուրկինի թելիկներ, Պուրկինի բջիջներ)։ Պուրկինը չեխական լեզվի, գրականության, մշակույթի և գիտության վերածնման ու զարգացման ջատագովներից էր։

Գրականություն 
 Eberhard J. Wormer։ Syndrome der Kardiologie und ihre Schöpfer. München 1989, S. 201—210
 J. R. Berg, J. Sajner։ J.E. Purkyne as a piarist monk. Bull Hist Med 49 (1975) 381
 Dictionary of Scientific Biography 11, S. 213
 Vladislav Kruta։ Jan Evangelista Purkyne, Physiologist. Prag 1969
 Erna Lesky։ Purkynes Weg. Wissenschaft, Bildung und Nation. Sbb Wien phil-hist Kl 265 (1970)
 Manfred Vasold։ Vermittler zwischen Slawen und Deutschen. Dtsch Ärztebl 84 (1987) A-3484
 Johannes Urzidil։ Goethe in Böhmen (Kap. Purkyne), Zürich 1962

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Jan Evangelista Purkyně at Monoskop.org 
 Biography, "Purkyně (Purkinje), Jan Evangelista." @ Complete Dictionary of Scientific Biography. 2008. Encyclopedia.com biographical entry written by Vladislav Kruta

Չեխ կենսաբաններ
Անձինք նամականիշերի վրա
Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Հասարակական գործիչներ
Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Ֆիզիոլոգներ
Չեխ փիլիսոփաներ
Չեխ թարգմանիչներ
Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Չեխ ակադեմիկոսներ