Հունգարական ֆիլհարմոնիկ

Հունգարական ֆիլհարմոնիկ կամ Ֆիլհարմոնիա Հունգարիկա (Philharmonia Hungarica), սիմֆոնիկ նվագախումբ, աշխատել է 1956-2001 թվականներին և բաղկացած է եղել հունգարացի երաժիշտներից, որոնք 1956 թվականին խորհրդային զորքերի կողմից Հունգարական ապստամբությունը ճնշելուց հետո չցանկացան մնալ Հունգարիայում։ Ի սկզբանե հիմնադրվել է Բադենում, Վիեննայի մոտակայքում, ապա հիմնավորվել է գերմանական Մարլ քաղաքում։ Առաջին համերգը կայացել է 1957 թվականի մայիսի 28-ին։

Ղեկավարներ 
Փախստականներից կազմված այս նվագախմբի առաջին ղեկավարը եղել է Զոլտան Ռոժնյային (1956-1961), որի գլխավորությամբ Հունգարիայի լավագույն տաղանդավոր երաժիշտներ հավաքվեցին, և նվագախումբը 1959 թվականին մեծ հաջողությամբ շրջագայել է ԱՄՆ-ում։ Սկզբնական շրջանում նվագախմբին մեծ աջակցություն է ցուցաբերել Անթալ Դորատին, լինելով նրա պատվավոր նախագահը։ Դորատիի մահից հետո, 1988 թվականին այդ պաշտոնը զբաղեցրել է Իեհուդի Մենուհինը։

1961-1967 թվականներին նվագախումբը գլխավորում էր Միլտիադես Կարիդիսը։ Ապա երկար տարիների ընթացքում նվագախումբը ղեկավարել է Ալոիս Շպրինգերը։ Անտալ Դորատիի հետ հերթագայելով Շպրինգերը 1970-ական թվականներին Հունգարական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ իրականացրել է եզակի նախագիծ. Յոզեֆ Հայդնի բոլոր՝ 104 սիմֆոնիաների ամբողջական ձայնագրությունը։ Աշխարհում այն հայտնի է որպես առաջին նման ձայնագրություն, թեև դրանից առաջ Էռնստ Մերցենդորֆերը Հայդնի բոլոր սիմֆոնիաները ձայնագրել էր Վիենայի կամերային նվագախմբի հետ, որը ավելի պակաս հնչեղություն է ունեցել։

Նվագախմբի գոյության վերջին տարիներին այն գլխավորել է Յուստուս Ֆրանցը, ապա Ռոբերտ Բահմանը։

Լուծարում 
Նվագախմբի գոյության ողջ ընթացքում, ակնհայտ քաղաքական դրդապատճառներով (Արևմտյան Գերմանիան ձգտում էր օգտագործել հակախորհրդային քարոզչական պոտենցիալը), այն ստացել է զգալի ֆինանսական և կազմակերպչական աջակցություն ԳԴՀ կառավարության կողմից։ Այդ աջակցությունը շարունակվել է ոչ միայն սառը պատերազմի ընթացքում, այլ նաև 1990 թվականին երկաթե վարագույրի ընկնելուց հետո։ Թեև այն բանից հետո, երբ կոմունիստական վարչակարգը Հունգարիայում դադարեցրեց իր գոյությունը, այդ աջակցությունը աստիճանաբար պակասել էր։ 

Նվագախմբի նկատմամբ հետաքրքրության աստիճանական անկման հետևանքով  2001 թվականի սկզբին ամբողջովին դադարեցվել է պետական սուբսիդավորումը և այն այն լուծարվել է։ Հրաժեշտի համերգը կայացել է Դյուսելդորֆում, ապրիլի 22-ին։ Անտոն Բրուքների Իներորդ սիմֆոնիան լսելու համար հավաքվել էին ընդամենը 150 ունկնդիր (դահլիճի 2000 մարդ հնարավորության դեպքում), այն բանից հետո, երբ Գերմանիայի նվագախմբային միությունը կեղծ հաղորդագրություն էր տարածել, որ համերգը հետաձգվելու է։ Նվագախումբը փրկելու պլանները տապալվել էին, քանի որ այն այլևս քաղաքական հետաքրքրություն չէր ներկայացնում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Արխիվային պատճեն պաշտոնական կայքի
 Նվագախմբի ծագման մասին հոդված "Time" ամսագրում  
  Orchester der Philharmonia Hungarica 

Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով
Հունգարական հեղափոխություն
Սիմֆոնիկ նվագախմբեր
Գերմանական երաժշտության պատմություն
Սառը պատերազմի քարոզչություն
1956 հիմնադրումներ
2001 կազմալուծված ընկերություններ