Հարրի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը

Հարրի Փոթերը և խառնածին արքայազնը, Ջոան Ռոուլինգի հեղինակած Հարրի Փոթերի մասին վիպաշարի 6-րդ գիրքն է։ Գրքում նկարագրվում է Հոգվարթսում սովորելու 6-րդ տարին։

Գիրքը լույս է տեսել 2005 թվականի հուլիսի 16, անգլերենով։

Դիպաշար 
Անգլիայում հանելուկային իրադարձություններ են տեղի ունենում, որոնք նկատում են նաև մագլները։ Մոգության նախարար Կոռնելիուս Ֆաջը հանդիպում է մագլների պատգամավորի հետ և բացատրում նրան, որ մոգերի երկրորդ պատերազմի պատճառը Վոլան դե Մորտի վերածնունդն էր։

Սևերուս Սնեյփը, ով Փյունիկի միաբանության անդամ էր, հանդիպում է Դրակոյի մայր Նարցիսա Մալֆոյի հետ և նրան Անխախտելի Երդում է տալիս որդու պաշտպանության համար։

Դամբլդորը տանում է Հարրիին Հորացիոս Սլուգորնի տուն, ով նախկինում ուսուցիչ էր Հոգվարթսում և պնդում է վերադառնալ դասավանդելու։ Հարրիին տանում են Բուրրո, որտեղ Հերմիոնան արդեն հասել էր։ Հաջորդ առավոտյան նրանք ստանում են իրենց O.W.L. արդյունքները, և դպրոցը տրամադրում է նրանց ցանկը։ Ավելի ուշ Ռոն Ուիսլին և Հերմիոնա Գրենգերը հետևում են Դրակոյին։ Աշակերտները վերադառնում են դպրոց, որտեղ Դամբլդորը հայտարարում է, որ Սնեյփը պետք է դասավանդի սև մոգության դեմ պաշտպանություն այդ տարի, մինչդեռ Սլուգհորնը պետք է շարունակեր իր դիրքը։

Հավատալով, որ Հարրին կարիք ունի ուսումնասիրելու Վոլդեմորտի անցյալը՝ Դամբլդորը պլանավորում է հաստատուն հանդիպումներ Հարրիի հետ։ Այդպիսով Հարրին սովորում է Դամբլդորի ընտանիքի մասին և ուսումնասիրում նրա ամբողջ կյանքը։ Դամբլդորը բացատրում է, որ Հորկրուքսները՝ ներառյալ Ռիդլի օրագիրը Հարրի Փոթերը և գաղտնի սենյակից արդեն ավերվել են՝ բացի 4 այլ մասունքներից։

Հիմնական կերպարների անձնական կյանքերը ի մի են բերվում այդ տարվա ընթացքում։ Ռոնը և Հերմիոնան մոտենում են իրար, սակայն Ռոնը, իմանալով իր քույր Ջինիից, որ Հերմիոնան նախկինում համբուրվել է Վիկտոր Կրումին, լքում է նրան։ Հարրիի փորձերը վերականգնելու երկուսի հարաբերությունները հետևում այն փաստը, որ Ռոնը մոտենում է Լավենդեր Բրաունի հետ՝ դարձնելով Հերմիոնային նախանձ։ Այնուհետև Հարրին սիրահարվում է Ջինիին, սակայն նա արդեն իսկ ընկերական հարաբերությունների մեջ է գտնվում Ռոնի հետ։
Մեկ տարի անց Հարրին և Դամբլդորը ճանապարհորդում են մի քարանձավ՝ հայտնաբերելու Հորկրուքսը։ Նրանք վերցնում են այն և վերադառնում՝ գտնելու Դարք Մարկին։ Դամբլդորը օգտագործում է իր կախարդանքը, որպեսզի սառեցնի Հարրիին իր թաքնված տողում։ Սակայն արդյունքում մահանում է Դամբլդորը։

Դամբլդորի թաղումից հետո Հարրին խզում է հարաբերությունները Ջինիի հետ՝ ասելով, որ չափազանց տարօրինակ է իրենց հարաբերությունները շարունակելը։ Հարրին այնքան է սպառված Դամբլդորի մահվանից հետո, որ որոշում է ասել իր ընկերներին, որ  հաջորդ տարի չի վերադառնալու Հոգվարթս և դրա փոխարեն կփնտրի և կսպանի Վոլդեմորտին՝ ավերելով Հորկրուքսը։

Ոճը և թեման 

Որոշ քննադատներ նշում են, որ խառնածին արքայազնը պարունակում է ավելի մութ տոներ, քան նախորդ նովելները։
 
«Chikago Tribune»-ի քննադատ Ջուլիա Կելլերը կարևորել է հումորը, որ կարելի է գտնել վեպում և նշել, որ դա այդ սերիայի ամենահաջողված բաներից է։

Հրատարակում և ընդունում

Քննադատություն 
Հարրի Փոթերը և խառնածին արքայազնը գրքի վերաբերյալ հիմնականում դրական մեկնաբանություններ են։ «The New York Times» շաբաթաթերթում աշխատող Լիսլ Շիլինգերը գնահատել է գրքի տարատեսակ թեմաները և անսպասելի վերջաբանը։ Ինչևէ, նա գիրքը համարել է լավը ոչ այնքան լեզուների համար, ինչքան սյուժեի և զարգացման։

Մրցանակներ և պարգևներ 
Հարրի Փոթերը և խառնածին արքայազնը հաղթել է մի շարք մրցանակներ՝ այդ թվում և 2006 թվականին կայացած տարվա բրիտանական գիրքը և 2006 թվականի արքայական մրցանակը 8-12 տարեկան շոտլանդացի երեխաների համար գրքերի մրցանակը Մեծ Բրիտանիայում։ ԱՄՆ-ում ամերիկյան գրադարանների ընկերությունը դասել է գիրքը 2006 թվականի լավագույն գրքեր չափահասների համար շարքում։ Այն հաղթել է 2005 թվականի «Quill» մրցանակաբաշխությունը երեխաների համար տարվա լավագույն գիրք անվանակարգում։

Վաճառք 

Թողարկումից առաջ 1,4 միլիոն պատվերներ են գրանցվել խառնածին արքայազնը amazon.com կայքում՝ սահմանելով նոր ռեկորդ։ Նախորդ ռեկորդակիրը Փյունիկի միաբանությունն էր՝ 1.3 միլիոն պատվերով։ Տպագրման ծավալը կազմել է 10.8 միլիոն։ Թողարկման առաջին 24 ժամերի ընթացքում գիրքը ունեցել է 9 միլիոն կրկնօրինակ ամբողջ աշխարհում, 2 միլիոն Մեծ Բրիտանիայում և մոտ 6,9 միլիոն ԱՄՆ-ում։ Առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառվել է 11 միլիոն գիրք։ Ամերիկյան աուդիոգիրքը, որ կարդում է Ջիմ Դեյլը, ունեցել է ռեկորդային վաճառք՝ մոտ 165,000 2 օրվա ընթացքում։

Թարգմանություններ 
Հարրի Փոթերը և խառնածին արքայազնը լույս է տեսել միաժամանակ Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Հարավային Աֆրիկայում։ Այն թարգմանվել է 67 լեզուներով։ Ինչևէ, ձեռագրի մեծ գաղտնիության պատճառով թարգմանիչները չսկսեցին գրքի թարգմանությունը մինչ անգլերենով թողարկման օրը։ Գերմանիայում թարգմանիչների մի խումբ ավարտեց գրքի թարգմանությունը ինտերնետային հրապարակումից երկու օր անց։

Խմբագրումներ 
Մեծ Բրիտանիայում 2005 թվականի հուլիսի 16-ի թողարկումից հետո խառնածին արքայազնը լույս տեսավ թերթերում հատվածներով։ Երկու օր անց՝ հուլիսի 25-ին Կանադայում և ԱՄՆ-ում տպագրվեց սկզբնական 2 միլիոն օրինակով։

Ֆիլմ 

Գրքի հիման վրա նկարահանված ֆիլմը նախատեսվում էր լույս տեսնել 2008 թվականի նոյեմբերի 21-ին, սակայն փոփոխվեց՝ թողարկվելով 2009 թվականի հուլիսի 15-ին։ Ֆիլմի ռեժիսորը Դեյվիդ Յեթսն էր իսկ պրոդյուսերը՝ Դեյվիս Հեյմենն ու Դեյվիդ Բարրոնը։ Ֆիլմը ունեցավ մոտ 934 միլիոն դոլար շահույթ, որը դարձավ երկրորդ ամենատարածված ֆիլմը։ Խառնածին արքայազնը արժանացավ նաև լավագույն կինեմատոգրաֆիայի մրցանակին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գրքի օնլայն տարբերակը Հարրի փոթերին նվիրված վիքիդարանում (անգլերեն)

Հարրի Փոթեր
Անգլերեն գրքեր
Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Անգլերեն գրքեր
Անգլերեն գրականություն
Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ