Դադասահեբ Փհալկե

Դադասահեբ Փհալկե (մարաթհի` दादासाहेब फाळके (), իրական անունը` Դհունդիռաջ Գովինդ Փհալկե, ծնվ. 1870 թ. ապրիլի 30, Նաշիկ - մահ. 1944 թ. փետրվարի 16, Նաշիկ, Բրիտանական Հնդկաստան), հնդիկ ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ, հայտնի է որպես «հնդկական կինոյի հայր»։

Կենսագրություն 
Դադասահեբ Փհալկեն ծնվել է բրահմանների ընտանիքում։ Նրա հայրը սանսկրիտի գիտակ էր։ Իր ուսումը Դադասահեբ Փհալկեն ստացել է Բոմբեյի արվեստների դպրոցում, որն այն ժամանակների համար եվրոպական տիպի կրթություն էր համարվում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Վադոդարայի համալսարանում, որտեղ սովորել է քանդակագործություն, նկարչություն և լուսանկարչություն։ Դեռ սովորելու տարիներին նա հետաքրքրվում էր տեխնիկայով ու արվեստներով։ Իր աշխատանքային կարիերան սկսել է լուսանկարչությունից՝ աշխատելով Գոդհրա քաղաքում, սակայն ստիպված էր թողնել աշխատանքը՝ ժանտախտից առաջին կնոջ և երեխայի մահվան պատճառով։

Այնուհետև աշխատել է Հնդկաստանի հնագիտական վարչությունում ` որպես գծագրող։ Չկարողանալով բավարարել իր պահանջները, նա աշխատանքի է անցել տպագրությունում ` մասնագիտանալով լիտոգրաֆիայի և քրոմոլիտոգրաֆիայի ասպարեզում։ Այդ տարիներին նա աշխատել է հայտնի նկարիչ Ռաջա Ռավի Վարմայի մոտ։ Հետագայում մեկնել է Գերմանիա, այնտեղ զարգացնելով իր հմտությունները, տիրապետելով նորագույն տեխնոլոգիաներին և սարքավորումներին։

1900-ական թվականներին, ինչպես աշխարհի շատ քաղաքներում, Բոմբեյում նույնպես ցուցադրվում էին Եվրոպայում նկարված նորահայտ արվեստի՝ սինեմայի նմուշներ։ Այդ կինոդիտումներից մեկի ժամանակ Դադասահեբ Փհալկեն դիտել է «Քրիստոսի կյանքը» ֆիլմը։ Դրանից հետո նրա ուշադրությունը բևեռվել էր շարժանկարների վրա։ Նա պատկերացնում էր հնդկական աստվածներին՝ էկրանի վրա։

Մեծ դժվարությունների գնով և ֆինանսական սղության պայմաններում, Դադասահեբ Փհալկեն սկսեց նկարահանել իր ֆիլմը։ Նա և ռեժիսոր էր և սցենարիստ և օպերատոր։ Անձամբ զբաղվում էր դերասանների դիմահարդարումով, ժապավենի երևակումով ու հայտածումով, ինչպես նաև մոնտաժով։ Դրա պատճառն այն էր, որ ուրիշ ոչ ոք չէր կարողանում այդ աշխատանքները կատարել։ Այդպես ստեղծվել է նրա առաջին ֆիլմը, որը ցուցադրվել է Բոմբեյի Coronation Cinema դահլիճում։
 
Դադասահեբ Փհալկեն իր առաջին «Ռաջա Հարիշչանդրա» կինոնկարը նկարահանել է 1913 թվականին, որը Հնդկաստանի առաջին համր ֆիլմն էր։ Իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում Դադասահեբ Փհալկեն նկարահանել է 95 լիամետրաժ և 26 կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Նրա կինոնկարներից առավել հայտնի են «Մոհինի և Բհասմասուր» (1913 թ.), «Սաթյավան և Սավիթրի» (1914 թ.), «Լանկան կրակի մեջ» (1917 թ.), «Շրի Կրիշնայի ծնունդը» (1918 թ.), «Կրիշնայի մանկությունը» (1919 թ.) և այլն։

Դադասահեբ Փհալկեի պատվին, 1969 թվականից Հնդկաստանի բարձրագույն կինեմատոգրաֆիական պարգևը կրում է նրա անունը (Դադասահեբ Փհալկեի անվան մրցանակ)։

Ֆիլմագրության ընտրանին

Ծանոթագրություններ 

Հնդիկ ռեժիսորներ
Հնդիկ կինոռեժիսորներ
Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Հնդիկ պրոդյուսերներ
Հնդիկ սցենարիստներ