Պենտամերոն

Պենտամերոն (նեապոլիտաներեն` Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille, «Հեքիաթների հեքիաթը կամ զվարճանք փոքրերի համար»), 17-րդ դարի հեքիաթների ժողովածու, որի հեղինակը իտալացի բանաստեղծ և պալատական Ջամբատիստա Բազիլեն է։

Հիմք 
«Պենտամերոնի» պատմությունները հավաքել է Բազիլեն, որոնք նրա մահից հետո Բազիլեի քրոջ՝ Ադրիանայի կողմից հրատարակվել են երկու հատորներով՝ Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում՝ 1634 և 1636 թվականներին։ Գրքում Բազիլեի կեղծանունը նշված է որպես՝ Ջիան Ալեզիո Աբատուտիս։ Այս հեքիաթները հետագայում փոփոխել և հարմարացրել են Շառլ Պերոն և Գրիմ եղբայրները։ Մինչ «Պենտամերոնը» հրատարակվել են այնպիսի ժողովածուներ, որոնց պատմություններից որոշները կարելի էր բնորոշել որպես հեքիաթներ, «Պենտամերոնում», սակայն, բոլոր պատմությունները հեքաթներ են: Հեքիաթները գրված են արտահայտված բարոկկո ոճով՝ շատ փոխաբերություններով:

Նկարագրություն 
«Պենտամերոն» անվանումը ծագել է հունարեն πέντε [pénte], «հինգ» և y ἡμέρα [hêméra], «օր» բառերից, քանի որ բոլոր հիսուն հեքիաթները կապված են մեկ հիմնական հեքիաթի հետ, որը տեղի է ունենում հինգ օրում, ի հակադրություն «Դեկամերոնի» տաս օրվան։ Հիմնական հեքիաթը Զոզա թագուհու մասին է, որը չի կարողանում ծիծաղել։ Նրա հայրը, փորձելով ուրախացնել դստերը, դռան մոտ կառուցում է ձեթի շատրվան՝ մտածելով, թե ձեթի վրա սայթաքող մարդիկ կուրախացնեն թագուհուն։ Մի ծեր կին փորձում է ձեթը հավաքել, սպասավոր տղան կոտրում է նրա կուժը, Զոզան ծիծաղում է, բայց ծեր կինն անիծում է, որ Զոզան ամուսնանա միայն Կլոր դաշտի արքայազնի հետ, որին թագուհին կարող է արթնացնել միայն, եթե երեք օրում արցունքներով լցնի կուժը։ Փերիների օգնությամբ Զոզան գտնում է արքայազնին և կուժը, համարյա լցնելիս է լինում, երբ քնում է։ Մավր ստրկուհին գողանում է կուժը և ավարտում այն արցունքներով լցնելը՝ գրավելով արքայազնի սիրտը։

Արդեն հղի ստրուկ թագուհին պահանջում է իր ամուսնուց, որ վերջինս իրեն պատմություններ պատմի, հակառակ դեպքում՝ սպառնալով սպանել դեռ չծնված երեխային։ Եվ այսպես, ամուսինը վարձում է տաս կին հեքիաթասացներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատմում է հինգ պատմություն։ Մավրի դավաճանությունը պարզվում է վերջին պատմության ժամանակ, նրան կենդանի թաղում են հղի և գլխիվայր՝ թողնելով, որ մահանա։ Դրանից հետո Զոզան և արքայազնը ապրում են երջանիկ։ Այս հիմնական պատմությունը նույնպես հեքիաթ է, որի հատվածները հայտնվում են մյուս հեքիաթներում։ Գրքում ներառված հեքիաթների մեծամասնությունը գոյություն ունեցող հայտնի ամենահին տարբերակներն են:

Ծանոթագրություններ 

 
 

1634 հեքիաթներ