Էլվիրա Նոտարի

Էլվիրա Նոտարի (, ծննդյան անունը՝ Էլվիրա Կոդա,  ), Իտալիայի վաղ շրջանի կին կինոռեժիսոր, ավելի քան 60 խաղարկային և շուրջ 100 վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ։

Ամուսնացել է Նիկոլա Նոտարիի հետ և միասին հիմնադրել են «Դորա ֆիլմ» ընկերությունը, որտեղ Էլվիրան եղել է ռեժիսոր, Նիկոլան՝ օպերատոր։ Նրանց որդին՝ «Ջեննարելյոն», որպես դերասան հանդես է եկել բազմաթիվ ֆիլմերում։

Նրանց խաղարկային ֆիլմերը հաճախ հիմնված էին նեապոլյան դրամաների վրա, նկարում էին Նեապոլի փողոցներում՝ ներգրավելով ոչ պրոֆեսիոնալ դերասանների։ Նոտարիի իրատեսական մոտեցումն ասոցիացվել է իտալական կինոյի ոսկե դարաշրջանի նեոռեալիզմի հետ։

Կենսագրություն 
Էլվիրան ծնվել է Դիեգո Կոդայի և Անյեզե Վինյեսի ընտանիքում։ Էլվիրային թույլատրել են դպրոց հաճախել և կրթություն ստանալ։ Դպրոցում ձեռք է բերել լեզվական հմտություններ, որոնք հետագայում կիրառել է գրվածքներում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընտանիքով տեղափոխվել են Նեապոլ, որտեղ աշխատել է որպես «կանացի գլխարկներ պատրաստող», ինչը շարունակում է նույնիսկ կինոռեժիսոր դառնալուց հետո։ Նեապոլում հանդիպել է Նիկոլա Նոտարիին և ամուսնացել նրա հետ։ Ունեցել են երեք երեխա՝ Էդոարդո, Դորա և Մարիա։

Ամուսնու հետ միասին հիմնադրել են իրենց կինոընկերությունը՝ «Դորա ֆիլմը», որն անվանել են իրենց դստեր պատվին։ Ամուսինը եղել է կինոօպերատոր, Էլվիրան գրել է ֆիլմերի սցենարներ և եղել ֆիլմերի ռեժիսոր։ «Դորա ֆիլմ» ընկերության աշխատանքների մեծ մասը կորել են, պահպանվել են մի քանի ձայնագրություններ։ «Դորա Ֆիլմը» եղել է իսկական կինոարտադրություն՝ զինված ֆիլմարտադրության համար անհրաժեշտ պարագաներով, ունեցել է նաև դերասանական դպրոց, լաբորատորիաներ, որտեղ ստեղծվել են վավերագրական և կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Ըստ նրանց որդու վկայության՝ Էլվիրան դերասաններից պահանջել է  իրական և ճշմարիտ կատարողկանություն։ Երբեմն Էլվիրան դերասաններին հիշեցնում էր իր կյանքի տխուր պահերը, ինչը հիշեցնում էր նեոռեալիզմ։ Էլվիրան եղել է ռեժիսոր, սցենարիստ, զբաղվել է նաև ֆիլմերի մոնտաժային հարցերով։ Մելոդրամաները նա ներկայացնում էր կնոջ տեսանկյունից։ Էլվիրան ներկայացրել է վհատ, գայթակղիչ, նորմերից շեղվող կանանց կերպարներ՝ կենտրոնանալով կնոջ մարմնի, երևակայության վրա։ «Nfama» և «A Piedigrotta» ստեղծագործություններում առաջնորդ կինը ներկայացված է «անկարգապահ կնոջ կերպարով»։ Էլվիրայի ֆիլմերը ներկայացնում են այս կանանց պայքարը։ Ֆիլմերում անդրադարձել է նաև կանանց ցանկությանը, կանանց ցանկացող տղամարդկանց, կնոջ հույզերին ու զգացմունքներին։ Ֆիլմերը հաճախ լույս էին սփռում իտալական կյանքի այն ասպեկտների վրա, որոնք չպետք է ներկայացվեին, ֆիլմերում հաճախ հնչում էր կոպիտ լեզու և սեռական երանգներ, և ցենզուրայից ելնելով՝  տեսարանները հաճախ մոնտաժվում էին կամ հեռացվում։

1930-ական թվականներին «Դորա ֆիլմը» փակվել է։ Էլվիրան տեղափոխվել է Սալեռնո, որտեղ էլ թոշակի է անցել։ Նոտարիները բացել են լուսանկարչական սարքավորումների խանութ։ Ավելի ուշ Էլվիրայի ամուսինը դարձել է կինոդիստրիբյուտոր։

Ընտրյալ ֆիլմեր 

Gli arrivederci (1906)
L'accalappiacani (1909)
Il processo Cuocolo (1909)
Maria Rosa di Santa Flavia (1910)
Fuga del gatto (1910)
Bufera d'anime (1911)
La figlia del Vesuvio (1912)
I nomadi (1912)
Guerra italo-turca tra scugnizzi napoletani (1912)
L'eroismo di un aviatore a Tripoli (1912)
Carmela la pazza (1912)
Povera Tisa, povera madre (1913)
Errore giudiziario (1913)
Tricolore (1913)
Ritorna all'onda (1914)
A Marechiare 'nce sta 'na fenesta (1914)
Addio mia bella addio... l'armata se ne va... (1915)
Figlio del reggimento (1915)
Sempre avanti, Savoia (1915)
Carmela, la sartina di Montesanto (1916)
Ciccio, il pizzaiuolo del Carmine (1916)
Gloria ai caduti (1916)
Barcaiuolo d'Amalfi (1917)
La maschera del vizio (1917)
Mandolinata a mare (1917)
Il nano rosso (1917, ըստ Կարոլինա Ինվերցիոյի վեպի) 
Gnesella (1918)
Pusilleco addiruso (1918)
Medea di Porta Medina (1918, ըստ Ֆրանչեսկո Մաստրիանիի վեպի)
Chiarina la modista (1919)
Gabriele il lampionaio (1919)
A Legge (1920)A Piedigrotta (1920)
'''A mala nova (1920)
Gennariello il poliziotto (1920)
Luciella (1921)
Il figlio del galeotto (1921)A Santanotte (1922)
 Piccerella (1922)Cielo celeste (1922)Cielo 'e Napule (1922)Il miracolo della Madonna di Pompei (1922)Pupatella (1923)Reginella (1923)Cor' e frate (1923)
'''O cuppè d' 'a morte (1923)
Sotto San Francisco (1923)
'Nfama! (1924)
Così piange Pierrot (1924)
Mettite ll'avvocato (1924)
Trionfo cristiano (1925)
Fenesta ca lucive (1926)
La leggenda di Napoli (1928)
Napoli terra d'amore (1928)
Napoli sirena della canzone (1929)

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Giuliana Bruno, Streetwalking on a Ruined Map: Cultural Theory and the City Films of Elvira Notari, Princeton University Press, 1993
 Gwendolyn Audrey Foster, Women film directors: an international bio-critical dictionary, Greenwood Publishing Group, 1995 ISBN 0-313-28972-7

Արտաքին հղումներ 

 Elvira Notari  at the Women Film Pioneers Project

Իտալացի կինոռեժիսորներ
Իտալացի սցենարիստներ
Իտալացի կինոդերասանուհիներ