Խեժափիճի սիբիրական

Խեժափիճի սիբիրական (), սոճազգիների ընտանիքի, խեժափիճի ցեղի բույս։

Նկարագրություն 
Խոշոր ծառ է՝ 30-45 մ բարձրությամբ և 80 - 180 սմ բնի տրամագծով։ Աճում է չափազանց արագ։ Լավագույն հողերում 100 տարեկան հասակում հասնում է 30 - 33, 350 տարեկանում՝ 45 մ բարձրության։ Հողի ճահճակալման դեպքում առաջացնում է երկրորդական կարգի կողմնային արմատներ։ Փշատերևներն ունեն 13-45 մմ երկարություն և 0․6 -1,6 մմ լայնություն, բաց կանաչավուն են, կապտավուն խավով։ Կարճացած ընձյուղների վրա հավաքված են փնջերով՝ 25-65-ական հատ։ Աշնանը դեղնում և թափվում են ավելի վաղ, քան մյուս խեժափիճիների փշատերևները։

Կոների երկարությունը կազմում է 22-30 մմ, դրանք սովորաբար ձվաձև են և երկարավուն օվալաձև, մինչև հասունանալը ամուր սեղմված, հասունացման ժամանակ լայն բացված, կազմված են 22-38 թեփուկներից, որոնք դասավորված են 5-7 շարքերով։ Սերմնային թեփուկները բարակ են, հաճախ կաշվեկերպ, ձվաձև կամ լայն-ձվաձև, ամբողջաեզր։ Ծածկող թեփուկները ծածկված են սերմնային թեփուկների տակ։ Սովորաբար բացվում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

Տարածվածություն 
Աճում է Հյուսիսային Ուրալի անտառներում, Արևմտյան Սիբիրում, Ալթայում և Սայաններում։

Երևանի բուսաբանական այգում այս ծառատեսակի մշակության բոլոր փորձերը անհաջողության են մատնվել։ Այստեղ 9-10 տարեկան հասակում հասնում է 1․0-1․5 մ բարձրության, ընդ որում միջին աճը չի անցնում 10-15 սմ-ից։ Հավանաբար բույսի ճնշվածության և վատ աճելու պատճառը օրվա կարճատևությունն է, ինչպես նաև նրա աճման և տեղի կլիմայական ռիթմի անհամապատասխանությունը։ Երևանի պայմաններում ընձյուղների աճը շատ վաղ է սկսվում (ապրիլին) և շարունակվում է մեկ ամիս (հյուսիսային շրջաններում սիբիրական խեժափիճու աճը տևում է 3 ամիս)։

Համեմատաբար լավ է աճում Վանաձորում, որտեղ հանդիպում են մինչև 42 տարեկան ծառեր, որոնք 1937 թվականին բերվել են Պյատիգորսկից։ Ներկայումս այդ բույսերի բարձրությունը կազմում է 12 մ, բնի տրամագիծը՝ 30-40 սմ։ Տարեկան միջին աճը անցնում է 25-30 սմ-ից։

Վանաձորի պայմաններում բավականին երաշտադիմացկուն է և բարձր դեկորատիվ, սակայն խիստ դանդաղ է աճում։

Կիրառություն 

Խորհուրդ է տրվում միջին լեռնային անտառային գոտու համար, որտեղ կանաչապատման բնագավառում կարող է գտնել սահմանափակ կիրառություն։

Ծանոթագրություններ 

Սոճազգիներ
Չվտանգված տեսակներ