Կուրբան Բայրամ

Կուրբան Բայրամ կամ ’Իդ ալ Ադհա (` զոհաբերության տոն), մուսուլմանական տոն, որով ավարտվում է հաջը։ Այն տոնվում է Ուրազա Բայրամ տոնից 70 օր անց Զուլ հիդջա ամսվա 10-րդ օրը` ի նշան Իբրահիմ մարգարեի զոհաբերության։

Ծագում 

Համաձայն Ղուրանի` Ջաբրայիլ հրեշտակապետը երազում հայտնվել է Իբրահիմ մարգարեին և հայտնում Ալլահի կամքը` զոհաբերելու իր որդուն։ Ղուրանում որդու անունը չի հիշատակվում, սակայն մուսուլման պատմիչները մշտապես կիրառում են Իսմայիլ անունը։ Ի հակադրումն իսլամական ավանդության` հուդակայական ավանդության մեջ նշվում է Իբրահիմի մյուս որդու` Իսհակի (Իսահակի) անունը։ Իբրահիմը մեկնում է Մինայի հովիտը, այն վայրը, որտեղ ներկայումս գտնվում է Մեքքան։ Իբրահիմը այնտեղ սկսել է պատրաստվել։ Նրա որդին, իմանալով այդ մասին, չի ընդվզել, քանի որ հավատարիմ էր Ալլահին և իր հորը։ Սակայն դա փորձություն էր Ալլահի կողմից, և մինչ Իբրահիմը պատրաստվում էր զոհաբերել որդուն, Ալլահը արեց այնպես, որ դանակը չկտրի։ Որդու փոխարեն Իբրահիմը զոհաբերում է մի գառ, իսկ Ալլահը նրան տեղեկացնում է, որ ունենալու է ևս մեկ որդի` Իսհակին։

Տոնակատարություն 
Կուրբան Բայրամ տոնի ժամանակ մուսուլմանները պետք է ինքնամաքրվեն և հագնեն մաքուր և տոնական հագուստներ։ Նրանք կրկնում են տոնական աղոթքը` թաքբիրը ասելով` «Ալլահու ակբար, Ալլահու ակբար, Ալլահու ակբար լյա իլահա իլլյա Լլահու վա Լլահու ակբար, Ալլահու ակբար վա լի Լլահի լը խմադ։ Ալլահու ակբար, Ալլահու ակբար, Ալլահու ակբար։ Ալլահու ակբար քաբիրան վա լհամդու լի Լլահի քասիրան վա սուբհանա Լլահի բուկրատան վա ասիլա»։ Թաքբիրը անհրաժեշտ է կրկնել առավոտյան մզկիթ գնալու ճանապարհին։

Մզկիթում տեղի է ունենում տոնական աղոթք, որից հետո ընթերցվում է խուտբա։ Այն սովորաբար սկսվում է Ալլահի և Մուհամմադ մարգարեի հիշատակումից, այնուհետև բացատրվում է հադջի ծագումը և զոհաբերության կարգը։ Ավագ մոլլան հաճախ ընթերցում է մարգարեությունը հանգավորված քառյակներով։

Իսլամադավան երկրներում Կուրբան Բայրամը համարվում է ոչ աշխատանքային օր։ Կան երկրներ, որտեղ այն տոնվում է երեք օր։

Շնորհավորանքներ 
Կուրբան Բայրամի օրը ընդունված է այցելել բարեկամներին և շնորհավորել նրանց տոնի կապակցությամբ։ Թուրքերը, օրինակ, ասում են Iyi bayramlar` Բարի տոներ, իսկ արաբախոս մուսուլմանները ավանդաբար միմյանց շնորհավորում են հետևյալ բառերով`
 Իդ Մուբարաք ()` Թող օրհնվի այս տոնը,
 Իդի քում մուբարաք ()` Թող օրհնվի Ձեր տոնը
 Իդ ալ Ադհա մուբարաք ()` Թղ օրհնվի զոհաբերության տոնը
 Թաքաբբալյա Լլահու միննա վա մին կում ()` Թող Ալլահը ընդունի մեզնից և ձեզնից։ 
 Թաքաբբալյա Լլահու միննա վա մին կում սյալիհու լյա մալ () Թող ընդունի Ալլահը մեզնից և ձեզնից ճշմարտացի գործեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 О жертвоприношении в Исламе и положениях, связанных с ним
 Праздник жертвоприношения
 Адха Исмаила или Акеда Ицхака?
 Правила жертвоприношения

Իսլամական տոներ
Թուրքիայի մշակույթ