Նոճի արիզոնյան

Նոճի արիզոնյան  (), նոճազգիների ընտանիքի ծառատեսակ։

Նկարագրություն 
Մշտադալար ծառ է՝ 9 —12 մ բարձրությամբ, բրգաձև կամ գագաթը կլորավուն սաղարթով, 0,6 —1,2 մ բնի տրամագծով։ Ընձյուղները կարճ են, հաստ, թառակող․ ճյուղավորվում են տարբեր հարթությունների վրա։ Փշատերևները խիտ են, սեղմված ընձյուղներին, սրածայր։ Կոները աճում են կարճ կոթունների վրա, համարյա կլորավուն են, 2,5 —3,0 սմ տրամագծով, մուգ կարմրադարչնագույն, կապտավուն խավով։
Սերմերը 1963 թվականին ստացվել են Նիկիտյան բուսաբանական այգուց։ Ցանքը կատարվել է գարնանը և աշնանը։ Երկու դեպքում էլ մասսայական ծիլերը երևացել են մայիսի երկրորդ կեսից։ Դրանց միամյա բուսակները, լավ խնամքի դեպքում (ամսական 2—3 անգամ ոռոգում և նույնքան էլ քաղհան ու փխրեցում), վեգետացիոն շրջանի վերջում հասնում են 30 սմ բարձրության, 0,4 սմ բնի հաստությամբ։
Վնասատուներով և հիվանդություններով չի վարակվում։
Դեկորատիվ ձևերն են բոնիտա, ավելի խոշոր կոներով, կապույտ, կոմպակտ, ցածրահասակ և այլն։

Տարածվածություն 
Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի Արիզոնի լեռներում, Կալիֆոռնիայում, Նոր Մեքսիկայում և Հյուսիսային Մեքսիկայում։ Արիզոնի լեռներում 1500 - 2400 մետր բարձրության վրա լայնարձակ անտառներ է առաջացնում։
Ցրտադիմացկուն և երաշտադիմացկուն է։

Վանաձորում, 10-12 տարեկանում, հազիվ հասնում է 2,4 մ բարձրության և 2,0 սմ բնի հաստության։ Ընթացիկ աճը կազմում է 15-20 սմ։ Որպես տիպիկ քսերոֆիտ տեսակ, ճնշված աճ ունի, սաղարթը ցանցառ է։ Փշատերևները ձմռանը գորշանում են, գագաթնային ընձյուղները պարբերաբար ցրտահարվում են։
Համեմատաբար լավ է աճում Երևանի բուսաբանական այգում, չնայած արտակարգ դաժան ձմռան դեպքում զգալիորեն ցրտահարվում է։ Բավականին լավ էր աճում նաև Բյուրականում, որտեղ կարեղ է հասնել մինչև 5,5 մետր բարձրության, սակայն ուժգին ցրտի դեպքում նույնպես կարող է ցրտահարվել։

Իջևանը հիանալի եղանակային պայմաններ ունի այս ծառի աճի համար, որտեղ այն չի ցրտահարվում և ամեն տարի առատորեն պտղաբերում է։
Առանձնապես մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Մեղրու շրջանի համար։

Կիրառություն 
Պիտանի է ինչպես ծառուղիների, այնպես էլ խմբերով և որպես սոլիտեր տնկելու համար։
Էկոլոգիական խումբը III: Մշակության հավանական շրջանները 9 —10, 18—20,
24-25, 28, 32։

Ծանոթագրություններ 

Նոճազգիներ