Ագապի (վեպ)

«Ագապիի պատմությունը» (հայատառ ), Հովսեփ Վարդանյանի հայատառ թուրքերենով գրած վեպը, որում խիստ քննադատվում են 19-րդ դարի կեսերին Կոստանդնուպոլսի հայ գաղութում ծավալված պառակտիչ բնույթ ունեցող կրոնական խնդիրները։

Վեպի ստեղծման հանգամանքները

Վեպի ընդունելությունն հայ կաթողիկեների շրջանում 
Հովսեփ Վարդանյանի «Ագապիի պատմությունը» վեպը, չնայած հեղինակի հայ կաթողիկե համայնքին պատկանելու հանգամանքին, խիստ բացասական ընդունելության է արժանանում հայ կաթողիկե հոգևորականների շրջանում։ Այդ ժամանակվա հայ կաթողիկե համայնքի առաջնորդ Անտոն Հասունյանը մի կոնդակ հրապարակեց, որում խստորեն դատապարտեց «Ագապի» վեպը և արգելեց այն ընթերցել հայ կաթողիկեներին.

Սակայն այս արգելքն մեծ ազդեցություն չունեցավ հայ-կաթողիկե հասարակության վրա և միայն ավելի բորբոքեց հետաքրքրությունն «Ագապի» վեպի նկատմամբ։ Այս հանգամանքից ելնելով Անտոն Հասունյանը դիմում է Վատիկան և վեպն ընդգրկել է տալիս Կաթոլիկ եկեղեցու կողմից արգելված գրքերի ցանկում.

Վեպի սյուժեն 
Հայատառ թուրքերենով գրված «Ագապիի պատմությունը» վեպը շարադրելիս Վարդանյանը ներշնչվել է արևելյան և արևմտյան մոտիվներից` տարբեր գույներով նկարագրելով սերը։ Վեպում ներկայացված է Հայ առաքելական եկեղեցու և Հայ կաթոլիկ եկեղեցու միջև եղած հակասությունները, որոնց պատճառով տուժում է Ագապիի և Հակոբի սերը։ «Ագապիի պատմությունը» վեպը առաջին անգամ լույս է տեսել 1851 թվականին Ստամբուլում։ Իսկ արդեն 1991 թվականին ավստրիացի թուրքագետ Անդրեաս Թիեթզը, հայատառ թուրքերենը վերածելով լատինատառի, կրկին հրատարակել է վեպը` այն անվանելով Թուրքիայում գրված և տպագրված առաջին ժամանակակից վեպը։

Ծանոթագրություններ 

Հայերեն վեպեր