Նազըմ Հիքմեթ

Նազըմ Հիքմեթ Ռան (, ), թուրք բանաստեղծ, արձակագիր, սցենարիստ և դրամատուրգ։ Թուրքական հեղափոխական պոեզիայի հիմնադիր։ Զբաղվել է հասարակաքաղաքական գործունեությամբ։ 1950 թվականին ստացել է Խաղաղության միջազգային մրցանակ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է արիստոկրատական ընտանիքում։ Հայրը` Հիքմեթ բեյը, եղել է օսմանյան պետծառայող` աշխատելով Օսմանյան կայսրության արտաքին գործերի նախարարությունում։ Ունեցել է չերքեզական ծագում։ Պապը` Մեհմեդ Նազըմ փաշան եղել է Դիարբեքիր, Հալեպի, Կոնիայի և Սեբաստիայի նահանգապետ։ Եղել է Մևլևի սուֆիստական ուխտի անդամ։

Նազըմի մայրը`Ջելալ հանըմը եղել է կրթված կին։ Զբաղվել է նկարչությամբ, խոսել է Ֆրանսերեն, նվագել դաշնամուր։ Եղել է օսմանյան գեներալ Էնվեր Ջելլալեդին փաշայի դուստրը։ Մորական նախապապը եղել է լեհ Կոնստանտին Բոժեցկին (Konstanty Borzęcki, ով 1826—1876 թթ.) թվականներին ներգաղթել էր Թուրքիա, ընդունել իսլամ և Մուստաֆա Ջելլալեդին փաշայի անվան ներքո ծառայել օսմանյան բանակում։ 1869 թվականին Ստամբուլում տպագրվեց նրա «Les Turcs anciens et modernes» («Հին և ժամանակակից թուրքեր») գիրքը, որը սկիզբ դրեց թուրքական նորագույն քաղաքական մտքին։

Գործունեություն 

Լինելով կոմունիստ գրող, Հիքմեթին հաճախ համեմատում էին Ալեքսանդր Պուշկինի հետ։
Նազըմ Հիքմեթը թուրքական գրականություն ներմուծել է այսպես կոչված ազատ արձակը (վերլիբրը)։ Նրա առաջին բանաստեղծությունները գրվել են սիլլհաբական համակարգով, սակայն որոշ ժամանակ անց դրանք նոր ձև ստացան։ Հիքմեթի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել սովետական ֆուտուրիստները, հատկապես Մայակովսկին։ 1924 թվականին վերադառնալով հայրենիք` նա գլխավորեց թուրքական գրական շարժումը` գրելով բանաստեղծություններ, երկեր և կինոսցենարներ։ Հրաժարվելով սիլլհաբական ուղղությունից` Հիքմեթը անցավ վերլիբրին, ինչը թույլ տվեց նրան ներառել իր ստեղծագործություններում թուրքերենի վոկալային ողջ տվյալները։ Օսմանյան բանաստեղծական տարրերը, նրա պոեզիայի շրջանակներում նոր երանգավորում ստացան։

Բանաստեղծը շատ է գրել թուրք ժողովրդի սոցիալ- տնտեսական ծանր իրադրության վերաբերյալ։ Նա կոչ էր անում դուրս գալ պայքարի և ապստամբել, ինչն էլ ակնհայտ երևում էր նրա հետևյալ ժողովածուներում`

 «835 տող» (1929)
 «Վարան—3» (1930)
 «1+1=1» (1930)
 «Ձայնը կորցրած քաղաքը» (1931)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Фонд культуры и искусства имени Назыма Хикмета 
 Сайт, посвящённый творчеству
 Назым Хикмет
 Назым Хикмет: две родины, одна вера 
 Назым Хикмет о Ленине
 Письма заключённого на зоне (Назым Хикмет). Лауренти Клаудио
 Турция вернула гражданство поэту
 Турция восстановила гражданство Назыма Хикмета 
 Радий Фиш. Служение истине несовместимо со служением власти. Перечитывая и вспоминая Назыма Хикмета — «Вопросы литературы», № 2, 2000

Թուրք գրողներ
Թուրք աթեիստներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
Թուրք վիպասաններ
Գալաթասարայի վարժարանի շրջանավարտներ
Չերքեզական ծագմամբ թուրքեր
Օսմանյան կայսրության անձինք
Վրացական ծագմամբ թուրքեր
Թուրք բանաստեղծներ
Թուրք նախկին մուսուլմաններ
Թուրք կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Թուրք մարքսիստներ
Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Թուրք սոցիալիստներ
Թուրքիայի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Մակեդոնացի թուրքեր
Անձինք Սալոնիկից
Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Թուրք արձակագիրներ
Թուրք դրամատուրգներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Սցենարիստներ
Կրոնների քննադատներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով