Ծալովի դանակ

Ծալովի դանակ կամ գրպանի դանակ ( կամ ), դանակի տեսակ, որի շեղբը ծալվում է բռնակի մեջ։ Ժամանակակից ծալովի դանակների վրա առկա են հարմարանքներ, որոնք թույլ են տալիս դանակը բացել մեկ ձեռքով։ Ծալովի դանակները շատ հարմար են քաղաքային պայմաններում՝ դրանց փոքր չափսերի շնորհիվ։ Սովորաբար շեղբի երկարությունը լինում է 5-15 սմ։ 
Ծալովի դանակը բազմաֆունկցիոնալ գործիք է և կարող է օգտագործվել ծրարի բացման, պարանները կտրելու, միրգը կտրելու և նույնիսկ ինքնապաշտպանության համար։

Ծալովի դանակները հայտնի են նաև գրչահատ անունով։ Այն նախկինում օգտագործում էին սագի փետուրները հանելու համար։ Այդպիսի փետուրի ծայրը գրելու ընթացքում բթանում էր, ինչի հետևանքով ծայրն անհրաժեշտ էր ժամանակ առ ժամանակ սրել, հատել, այստեղից էլ առաջացել է «գրչահատ» անվանումը։

Ծալովի դանակներում շեղբը բաց վիճակում պահելու համար օգտագործվում են փականներ։

Փականների տեսակներ 
 Գծային փական (liner-lock), ֆիքսելու համար օգտագործվում է շեղբը բարձրացնող հարթ զսպանակ։ Frame-lock մոդիֆիկացիայում այն բռնակի մաս է հանդիսանում։ 
 Բեքլոք (back-lock), շեղբը ֆիքսվում է կռնակի կողմից լծակի օգնությամբ, մյուս կողմից լծակը սեղմվում է զսպանակի կողմից, որը գտնվում է բռնակի մեջ։ 
 Գամային փական (axis-lock, arc-lock, plunge-lock), շեղբը ֆիքսվում է տեղաշարժվող անգլխիկ գամի միջոցով։ 
 Փական-կցորդիչ (clasp-knife), շեղբի ֆիքսումն իրականացվում է բացվածք ունեցող կցորդիչով։

Պատմություն 
Առաջին ծալովի դանակները թվագրվում են առնվազն երկաթի դարաշրջանին։ Այն ուներ ոսկրից պատրաստված բռնակ և հայտնաբերվել էր Ավստրիայում։ Այն պատկանում էր մ.թ.ա. 600-500 թվականներին։ Իբերիական ծալովի դանակները պատրաստում էին բնիկ արհեստավորները և պատկանում էին նախահռոմեական դարաշրջանին։ Այդպիսի դանակները հայտնաբերվել են Իսպանիայում։

Իրավական հարցեր 
Ծալովի դանակները լեգալ են համարվում աշխարհի բոլոր երկրներում, սակայն կարող են լինել դրանց օգտագործման իրավական սահմանափակումներ։ Այն ժամանակ, երբ ծալովի դանակները գրեթե միշտ ներկայացվում են որպես գործիքներ, դրանք իրավապահ մարմինների կողմից պետք է նաև դիտվեն որպես զենք։

Պատկերասրահ

Տես նաև 
 Դանակ
 Բալիսոնգ 
 Շվեյցարական բանակային դանակ
 Քարտ-դանակ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ֆոմին Ա. Ծալովի դանակների անատոմիան 
 Ֆոմին Ա. Ծալովի դանակների անատոմիան 

Դանակներ
Սառը զենքեր այբբենական կարգով