Ֆրենկ Գերի

Ֆրենկ Օուեն Գերի (, իսկական անունը Էֆրաիմ Օուեն Գոլդբերգ, , ), ժամանակակից խոշորագույն կանադացի ճարտարապետ, դեկոնստրուկտիվիզմի հիմնադիրներից։ 1989 թվականին ստացել է Պրիտցկերի մրցանակ։

Կենսագրություն 
Ֆրենկ Գերին ծնվել է լեհ արտագաղթյալների ընտանիքում։ Նրա պապը զբաղվել է շինանյութի առևտրով, իսկ հայրն ունեցել է առևտրային և խաղային ավտոմատների խանութ։ Երիտասարդ Էֆրաիմին (Ֆրենկ) ծեծել են հակասեմականությունից դրդված. հոգեկան տրավմա ապրելով՝ ճարտարապետը փոխել է ազգանունը և ընտանիքով տեղափոխվել ԱՄՆ։ 17 տարեկանից Գերին ապրել է Լոս Անջելեսում։ Սկզբում կրթություն է ստացել Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում (բակալավր, 1954), ապա Հարվարդի համալսարանում (մագիստրոս, 1957)։ Աշխատել է Վ. Գրյունի, Լակմանի (ԱՄՆ), Ա. Ռեմոնդի (Ֆրանսիա) նախագծային ծրագրերում։ 1962 թվականին վերադառնում է ԱՄՆ և Լոս Անջելեսում բացում սեփական գրասենյակը։ 2014 թվականի տվյալներով՝ նրա ընկերությունը աշխարհի առաջատար ընկերություններից էր, որտեղ աշխատում էին մոտ 200 ճարտարապետներ։

1950-1960-ական թվականներին Ֆրենկ Գերին կրել է ամերիկացի նորարար ճարտարապետ Ֆրանկ Լլոյդ Ռայթի ազդեցությունը։ 1978 թվականի անդրադառնում է պոստմոդեռնիզմին՝ հետաքրքիր ձևով վերակառուցելով 1920-ականների շինություն հանդիսացող իր առանձնատունը։

Ճարտարապետություն 

Գերին դեկոնստրուկտիվիզմի ամենավառ կառույցների ճարտարապետն է։ Նա է նախագծել Ֆրեդերիկ Վեյսմանի թանգարանը Մինեապոլիսում (1993), «Պարող տունը» Պրահայում (1995), Գուգենհեյմի թանգարանը Բիլբաոյում (1997), Ուոլտ Դիսնեյի անվան համերգասրահը Լոս Անջելեսում (2003)։ Սիեթլի երաժշտության թանգարանը՝ կառուցված Փոլ Ալենի պատվերով, պակաս ջերմ ընդունվեց։ 2007 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը հայց ներկայացրեց ընդդեմ Գերիի ՝ նրան մեղադրելով 315 միլիոն դոլար արժողությամբ մասնաշենքի նախագծի ոչ որակյալ լինելու մեջ։ Համալսարանի ներկայացուցիչների խոսքերով՝ շահագործման երեք տարիների ընթացքում շենքը սկսեց ջուր ներքաշել, պատերը ծածկվեցին բորբոսով, իսկ սառցակույտերը, որոնք ընկնում էին շենքի տանիքից և պատուհանների քիվերից, վտանգավոր դարձան ինստիտուտի աշխատակիցների համար՝ հաճախ փակելով շենքի մուտքերը։

Ինչպես խոստովանել է ինքը՝ Գերին, իր ստեղծագործություններում իշխում է ձկան շարժման լեյտմոտիվը (դա գալիս է հրեական ավանդական կերակրատեսակից՝ «գեֆիլտե ֆիշ», որ պատրաստում էր մայրը)։ Այս լեյտմոտիվը իշխում է Գերիի՝ ավելի ուշ շրջանի կառույցներում, որոնք են՝ Գուգենհայմի թանգարանը Բիլբաոյում (1991-97), Ուոքերի թանգարանը Մինեապոլիսում, 35 մետրանոց «լողացող ձուկը» Բարսելոնի օլիմպիական ավանում (1992)։ Գերին բազմիցս այցելել է Իսրայելի մայրաքաղաք Երուսաղեմ, մասնակցել երկրի մշակութային կյանքին։

Գերին ստեղծել է գեղագիտական տեսանկյունից անսովոր կառույցներ, «կոտրել է» կառույցի ամբողջականությունը։ Ֆրենկ Գերիի նախագծերը ինքնակամ են, օրինաչափությունների չենթարկվող, քմահաճ։ Նրա դեկոնստրուկտիվիզմը, ըստ էության, դեստրուկտիվիզմ է. բնորոշ են թափվող ծավալը, կոպիտ, փշրվող մակերևույթները, ավանդական ճարտարապետության՝ ուղիղ իմաստով կոտրված տարրերի օգտագործումը։

Մեջբերումներ

Հետաքրքիր փաստեր 
 Ֆրենկ Գերին հոկեյի մոլի երկրպագու է։ 2004 թվականին նրա նախագծով պատրաստվել է գավաթ, որ տրվում է այս մարզաձևի՝ աշխարհի առաջնության հաղթողին։
 2005 թվականին եթեր հեռարձակվեց «Սիմփսոններ» մուլտսերիալի «Բանտային առնետ» սերիան, որտեղ Գերին հնչյունավորել է ինքն իրեն՝ դառնալով առաջին ճարտարապետը, ով մասնակցել է սերիալի հնչյունավորմանը։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կանադացի ճարտարապետներ