Իոաննիս Կոլետտիս

Իոաննիս Կոլետտիս (), ), հույն քաղաքական գործիչ (1788—1847 թվականներ), ծագումով հելլենացված առումին։

Կենսագրություն  
Իոաննիս Կոլետտիսը ծնունդով Պինդ լեռնային մասսիվից էր։ Մի քանի իտալական համալսարաններում, այդ թվում՝ Պիզայի, բժշկական դասընթաց է անցել։ Պիզայում Կոլետտիսը միացել է կարբոնարների գաղտնի միությանը։ Վերադառնալով Հունաստան՝ Կոլետտիսը դարձավ Ալի-փաշա Յանինսկու անձնական բժիշկը՝ սերտ հարաբերություններ հաստատելով բազմաթիվ ալբանացիների հետ։

1821 թվականին, երբ Հունաստանում սկսվեց ապստամբությունը, նա խռովություն հրահրեց իր ծննդավայրում, որի անհաջող ելքից հետո տեղափոխվել է Մորեա, ուր ղեկավարել է ապստամբական ջոկատը։

1822 թվականին Կոլետտիսը եղել է ժողովրդական ժողովի պատգամավոր, ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Էպիդավրյան Սահմանադրության մշակմանը, ապա 1824 թվականին դարձել է ժամանակավոր կառավարության, որի գլուխ պաշտոնապես գտնվում էր Կունդուրիոտիսը, de facto ղեկավարը։

1827 թվականին Կոլետտիսի դեմ ի ծնե թշնամաբար տրամադրված Մավրոկորդատոսը նրա վրա դրեց Ատտիկայի և Էվբեայի՝ թուրքերից պաշտպանության կազմակերպումը, ինչը, սակայն, Կոլետտիսը չկարողացավ ի կատար ածե, չնայած որ փայլուն հաղթանակ տարավ Կարիստոսի մոտ (Էվբեայում)։

Տրեզենյան ժողովրդական ժողով ժամանակ (1827) Կոլետտիսը եռանդագին պաշտպանել է Կապոդիստրիայի ընտրությունը, ով Հունաստան ժամանելուն պես նրան նշանակել է պանէլլենիոնի (պետական խորհուրդ) անդամ։ Շուտով, սակայն, դեռևս Կապոդիստրիայի կենդանության օրոք հաստատակամությամբ և քաղաքական հայացքների որոշակիությամբ չառանձնացող Կոլետտիսը անցավ ընդդիմության կողմը և հանդես եկավ որպես ֆրանսիական կուսակցության ղեկավար։

Կապոդիստրիայի (1831—1833), սպանությունից հետո վրա հասած անիշխանության ժամանակաշրջանին է վերաբերում Կոլետտիսի գործունեության ամենափայլուն շրջանը։ Սկզբում գերուսիան (սենատ) նրան Ավգուստինոս Կապոդիստրիայի և Կոլոկոտրինի հետ միասին նշանակեց ժամանակավոր կառավարության անդամ, բայց քանի որ Ավգուստինոս Կապոդիստրիան, ով հաջորդիվ ընտրվեց նախագահ, և նրա կողմնակից Կոլոկոտրինը չէին ընդունում ժամանակավոր կառավարությունը, ապա Կոլետտիսը, իր հերթին չընդունելով նախահագին, հայտնվեց ժամանակավոր կառավարության ղեկավարի պաշտոնին և շատերի կողմից, և հատկապես՝ Ռումելիում (այստեղ Կոլետտիսը շատ սիրված էր) ճանաչվեց օրինական իշխանություն։

Կոլետտիսը ղեկավարել է քաղաքացիական պատերազմի ռազմական գործողությունները, ինչի արդյունքում տապալվել է Ավգուստինոս Կապոդիստրիայի իշխանությունը։ Սենատի կողմից 1832 թվականի ապրիլին նշանակված Նոր ժամանակավոր կառավարության (հինգի կոմիտե) կազմում Կոլետտիսը հայտնվեց վճռական փոքրամասնության դիրքերում։ Ճարտար դիվանագիտական հնարքով նա կարողացավ դուրս բերել Կոլոկոտրինին իր միջավայրից և նրան ներառեց յոթի կոմիտե կազմի մեջ, որի ղեկավարն ինքն էր։

Երբ վերջապես Հունաստան ժամանեց (1833 թվական) Օտտոն արքան, Կոլետտիսը, դժկամորեն հաշտվելով նրա ընտրության հետ, կարողանում է հարմարվել նոր կառավարությանը։ Կանգնած լինելով ֆրանսիական կուսակցության գլուխ՝ Կոլետտիսը շարունակում էր թշնամությունը Մավրոկորդատոսի՝ անգլիական կուսակցության ղեկավարի դեմ, սկզբնապես նա եղել է տարբեր նախարարական պաշտոններում, ապա՝ դեսպան Փարիզում, քանի դեռ 1843 թվականի հեղափոխությունը նրան չէր կանչել հայրենիք, ուր շուտով (1844-1847) նա դառնում է Նախարար-նախագահ։ Նրա օրոք Հունաստանում սկսվում է ֆինանսական առանձնահատուկ դժվարություններ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ελιόπουλος «Ίωάυυης Κωλέττης» (Աթենք, 1890).

Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ