Հավայան հրաբուխներ ազգային այգի ԱՄՆ-ում

Հավայան հրաբուխներ (), ազգային այգի ԱՄՆ-ում, որը գտնվում է Հավայան կղզու՝ Հավայի նահանգում։ Այն հիմնվել է 1916 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Այգու հրապարակը 1348 կմ² է։

Պատմություն 

Պարկի տարածքում կան գործող հրաբուխներ՝ Կիլաուեա և Մաունա-Լոա։ 1983 թվականից Կիլաուէայում տեղի են ունենում անդադար ժայթքումներ։ Սա աշխարհի ամենաակտիվ գործող հրաբուխներից մեկն է։ Պարկում կարելի է տեսնել հազարամյակի հրաբխային արդյունքը, էլեմենտի միգրացիայի և էվոլուցիայի գործընթացը, որոնք ձևավորել են ցամաքի օվկիանոսի շուրջը եզակի էկոհամակարգով։
Պարկն ընդգրկում է ամբողջ բարձունքը, սկսած ծովի մակարդակից մինչև կղզու բարձունքը՝ Մաունա-Լոա հրաբուխը (4169)։ Իսկ Կիլաուեա հրաբուխը մեկն է այն հրաբուխներից, որը տալիս է գիտնականներին ինֆորմացիա Հավայան կղզիների ծննդի և միտք է ծնում առաջին հրաբխային լանդշաֆտների մասին։ Պարկի կեսից ավելին տեղակայված է անապատում և այն լի է անսովոր հետիոտնային արահետներով և տեղ է զբոսաշրջային ճամբարների դրամատիկական պեյզաժների համար։ Հրաբուխները ստեղծել են նաև Կալապաներ և սև ավազներով ուրիշ լողափներ։ Պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը դա Կիլաուեա հրաբուխն է, որն իրենից շատ մեծ վտանգ է ներկայացնում, քանի որ հանդիսանում է ամենաակտիվ հրաբուխներից մեկը մոլորակի վրա։ Կիլաուեան ամենաակտիվ հրաբուխն է Հավայան կղզիներում։ Մի խոսքով այն ամենաերիտասարդն է հավայան հրաբուխներում։ Կիլաուեային ոչ այնքան մոտ տարածված է Մաունա-Լոա հրաբուխը, որը ծովի մակարդակից դասավորված է 4170 մ բարձրության վրա։ Նրա ուժեղ ժայթքումը տեղի է ունեցել 1983 թվականին և շարունակվում է մինչ օրս։ Կիլաուեա հրաբուխն ունի 4.5 կմ տրամագծով խառնարան, որի առավելագույն խորությունը կազմում է 230 մ։ Այսօր այդ խառնարանի եզրերը վերածվել են իսկական թանգարանի, որի հիմնադիրն էր Թոմաս Ջագերը-առաջին ղեկավարը հրաբխային աստղադիտարանի, որտեղ ցուցադրվում են գիտական սարքավորումներ, հագուստներ և ուրիշ իրեր կապված հրաբուխների հետ։ Ըստ տեղի լեգենդի Կիլաուեա հրաբխի աստվածուհին Պելեն է։ Հնում հավայացիները բերել են նվերներ այդ աստվածուհուն և գցել անմիջապես խառնարանի մեջ։ Զարմանալի չէ, որ այդ աստվածային անունը կրում են մի շարք հավայան հրաբուխներ։

Գրականություն 
 Hawai’i Volcanoes National Park
 Описание парка
 Национальный парк «Гавайские вулканы» 

Հավայի
Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն
ԱՄՆ-ի հրաբուխներ
Հրաբուխներ
Հավայան կղզիներ