Յան Գլոգովչիկ

Յան Գլոգովչիկ (, 1445, Գլոգուվ, Գլոգուվի պովյատ, Ներքին Սիլեզիայի վոյեվոդություն, Լեհաստան - 11 փետրվարի, 1507, Կրակով, Կրակովի պովյատ, Փոքր Լեհաստան վոյեվոդություն, Լեհաստան), լեհ աստղագետ, մաթեմատիկոս, աստվածաբան, փիլիսոփա, բժիշկ և մանկավարժ, Կրակովի Յագելոնյան համալսարանի պրոֆեսոր։ Եղել է իր ժամանակի արևմտաեվրոպական ամենահայտնի աստղագետներից մեկը։

Կենսագրություն 
Յան Գլոգովչուկը ծնվել է 1445 թվականին Գլոգուվ քաղաքում։ Նա սերում էր Schilling հարուստ ընտանիքից, բայց այդ ազգանունը չի գրեթե երբեք չի օգտագործել։ 1468 թվականին Յան Գլոգովչուկն ավարտել է Կրակով քաղաքի Յագելոնյան համալսարանը՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում։ Ուսումն ավարտելուց հետո նա դասախոսություններ է կարդացել նույն համալսարանում։ Յան Գլոգովչիկի ուսանողների թվում է եղել նաև Նիկոլայ Կոպեռնիկոսը։

Գիտնականի հետագա կյանքը կապված է Յագելոնյան համալսարանի հետ, որտեղ նա ոչ միայն դասավանդել է լատիներեն, Արիստոտելի փիլիսոփայությանը նվիրված դասընթաց և աստղագիտություն, այլև զբաղվել է աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, աստվածաբանությամբ ու փիլիսոփայությամբ. պրոֆեսոր Յան Լոսի խոսքերով՝ Յան Գլոգովչուկը ձեռք է բերել մեծ ճանաչում որպես իր ժամանակի արևմտաեվրոպական ամենանշանավոր սխոլաստիկներից մեկը։

Յան Գլոգովչիկի աշխատանքներից առավել նշանակալի են նրա գրած դասագրքերն ու այն աշխատությունը, որ նվիրված է դիմագիտությանն ու գանգաբանությանը։ Վերջինում նա փորձում է մարդու գանգի վրա գտնել կորնթարդությաններ, որոնք համապատասխանում են տվյալ մարդու հակումներին ու ընդունակություններին։ Այդ աշխատությունը, որը վերնագրված է «Phisionomia», հրատարակվել է 1518 թվականին։ Գլոգովչիկի գրած քերականությանն ավելի քան մեկ դար որպես դասագիրք ոգտագործվել է Կրակովի դպրոցներում։

Որոշ պատմաբաններ Յան Գլոգովչիկին են վերագրում Սաղմոսարանի ու այլ Սուրբ գրքերի սլավոնական թարգմանությունները, որոնք իբրև թե հրատարակվել են Կրակովում, սակայն այդ փաստի ստույգ լինելը հաճախ կասկածի է ենթարկվում։

Յան Գլոգովչիկը մահացել է 1507 թվականի փետրվարի 11-ին Կրակով քաղաքում։

Ընտրյալ մատենագրություն 
 De verificatione. In scientiam mortalium hominum introductiorum quae cuilibet homini ex celesti praesignatur circulo… anno… 1495 feliciter recollectum
 Liber posteriorum analeticorum, Լիպսկ, 1499
 Exercitium nove logice, Կրակով, 1499
 Exercitium super omnes tractatus parvorum logicalium Petri Hispani, Լիպսկ, 1500
 Argumentum in librum Porfirii peripatetici isagogicum in kathegorias Aristotelis, Կրակով, 1504
 Questiones liborum de anima, Մեց, 1501
 Phisionomia hinc inde ex illustribus scriptoribus… recollecta, Կրակով, 1518
 Notae in computum ecclesiasticae
 Computus chirometralis
 Introductorium in tractatum sphaerae Johannis de Sacrobusto
 Introductorium astronomiae in ephemerides
 Tractatus in iudiciis astrorum.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Johann von Glogau // Allgemeine Deutsche Biographie 

Լեհ աստղագետներ
Լեհ մաթեմատիկոսներ
Լեհ փիլիսոփաներ
Լեհ պրոֆեսորներ
Լեհ աստվածաբաններ
Լեհ բժիշկներ
Լեհ մանկավարժներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով