Էլիզաբեթ Գասկելլ

Էլիզաբեթ Գասկելլ (, ), վիկտորյան ժամանակաշրջանի անգլիացի գրող։

Կենսագրություն 
Էլիզաբեթ Գասկելլը ծնվել է 1810 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Լոնդոնում։ Նրա հայրը քահանա էր Ֆելզուորթ քաղաքում։ Վաղ հասակում զրկվել է մորից և նրա դաստիարակությունը ստանձնել է մորաքույրը։ 1823 թվականից սովորել է Սթրաթֆորդ-օն-Էյվոնի գիշերօթիկ դպրոցում։ 1832 թվականին ամուսնացել է Ուիլյամ Գասկելլի հետ, ով քահանա էր Մանչեստրում։ Այս ամուսնությունից ունեցել է չորս դուստր և մեկ որդի։ Վախճանվել է 1865 թվականի նոյեմբերի 12-ին Ալթոնում։

Ստեղծագործություններ 
Էլիզաբեթ Գասկելլը գրել սկսել է իր միակ որդու ողբերգական մահվանից հետո, ով մանուկ հասակում վախաճանվել է քութեշից։ Այս հիվանդության հանդեպ հեղինակի վախն իր արտացոլումն է գտել նրա «Կանայք և դստրեր» անավարտ վեպում։ Գասկելլի առաջին լուրջ ստեղծագործությունը «Մերի Բարթոն» վեպն է, որտեղ գրողը պատկերել է Մանչեստր քաղաքի հասարակ բնակիչների կյանքը։ «Քրենֆորդ» վեպում վառ գույներով պատկերել է գավառական քաղաքի և նրա բնակիչների առօրյան, իսկ «Ռութ» վեպում հեղինակի կողմից անդրադարձ է կատարվել կնոջ սոցիալական և իրավական իրավիճակի մի շարք հարցերին։ Գասկելլի ստեղծագործական ժառանգության գագաթնակետն է համարվում «Հյուսիս և հարավ» վեպը, որում վառ կերպով արտահայտվել են գրողի կրոնական և զգայական հայացքները։ Էլիզաբեթ Գասկելլի գրչին է պատկանում Շառլոթ Բրոնտեի կենսագրությունը։

Մատենագիտություն

Վեպեր 
 1848 - «Մերի Բարթոն» (Mary Barton)
 1853 - «Քրենֆորդ» (Cranford)
 1853 - «Ռութ» (Ruth)
 1854 - 1855 - «Հյուսիս և հարավ» (North and South)
 1863 - «Սիլվիի երկրպագուները» (Sylvia's Lovers)
 1865 - «Կանայք և դստրեր» (Wives and Daughters)

Վիպակներ և պատմվածքներ 
 1850 - «» (The Moorland Cottage)
 1851 - «» (Mr. Harrison's Confessions)
 1852 - «» (The Old Nurse's Story)
 1855 - «» (Lizzie Leigh)
 1859 - «» (My Lady Ludlow)
 1859 - «» (Round the Sofa)
 1861 - «» (Lois the Witch)
 1863 - «» (A Dark Night's Work)
 1864 - «» (Cousin Phillis)

Պատմվածքներ 
 1847 - Libbie Marsh's Three Eras
 1847 - The Sexton's Hero
 1848 - Christmas Storms and Sunshine
 1849 - Hand and Heart
 1850 - The Well of Pen-Morfa
 1850 - The Heart of John Middleton
 1851 - Disappearances
 1852 - Bessy's Troubles at Home
 1852 - The Old Nurse's Story
 1853 - Cumberland Sheep-Shearers
 1853 - Morton Hall
 1853 - Traits and Stories of the Huguenots
 1853 - My French Master
 1853 - The Squire's Story
 1855 - Half a Life-time Ago
 1854 - Company Manners
 1856 - The Poor Clare
 1858 - The Doom of the Griffiths
 1858 - Right at Last
 1858 - The Manchester Marriage
 1859 - The Haunted House
 1859 - The Crooked Branch
 1859 - The Half-brothers
 1860 - Curious If True
 1861 - The Grey Woman
 1863 - The Cage at Cranford
 1863 - Crowley Castle

Չափածո երկեր 
 1837 - Sketches Among the Poor

Վավերագրական երկեր 
 1855 - An Accursed Race
 1857 - The Life of Charlotte Brontë
 1854 - French Life

Էկրանավորում 
 2004 - «Հյուսիս և հարավ» (հեռուստասերիալ), ռեժիսոր՝ Բրայան Պերսիվալ, ըստ համանուն վեպի
 2007 - «Քրենֆորդ» (հեռուստասերիալ), ռեժիսորներ՝ Սայմոն Կյորտիս և Սթիվ Հարդսոն, ըստ «Կրենֆորդ», «Միլեդի Լադլոու» և «Պարոն Հարրիսոնի խոստովանությունը» վեպերի

Գրականություն 
 Alison Chapman (Hrsg.)։ Elizabeth Gaskell. „North and South“; a reader's guide to essential criticism. Palgrave Macmillan, Basingstoke 1999, ISBN 1-84046-037-7.
 Patsy Stoneman (Hrsg.)։ North and South. Wordsworth Edition, Ware, Hertfordshire 2002, ISBN 1-85326-093-2.
 Elizabeth Gaskell: Norden und Süden. Illustrierte Sonderausgabe inkl. der Analyse "Wer war der echte John Thornton?" Ins Deutsche übertragen von Roswitha Geyss. Tredition, Hamburg 2015, Hardcover : ISBN 978-3-7323-5651-5, Paperback : ISBN 978-3-7323-5650-8, E-Book : ISBN 978-3-7323-5652-2.

Ծանոթագրություններ 

Անգլիացի գրողներ
Անգլիացի արձակագիրներ
Գրողներ այբբենական կարգով
19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կին կենսագիրներ
Անգլիացի կին վիպասաններ
Վիկտորյական դարաշրջանի կանայք