Պելլեգրինո Տիբալդի

Պելլեգրինո Տիբալդի (, հայտնի է նաև որպես ՝ , ), իտալացի մաներիստ ճարտարապետ, քանդակագործ, որմնանկարիչ։

Կենսագրություն 
Տիբալդին ծնվել է Վալսոլդայում, որն այն ժամանակ եղել է Միլանի դքսության կազմում։ Մեծացել է Բոլոնյայում։ Հայրը եղել է քարտաշ։ Հավանական է, որ աշակերտել է Բարտոլոմեո Ռամենգիին և Իննոչենցո դա Իմոլային։ Առաջին փաստագրած կտավը՝ «Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը», ստեղծել է տասնհինգ տարեկան հասակում։

1547 թվականին մեկնել է Հռոմ՝ ուսանելու Պերինո դել Վագայի մոտ։ Հռոմում ներգրավվել է Սուրբ Հրեշտակի ամրոցի խորհրդակցական սենյակի (Sala del Consiglio) ձևավորման աշխատանքներում։ 1547 թվականին Պերինոյի մահից հետո Տիբալդին պալատական լայնածավալ որմնանկարչության մեջ առաջատար դիրք է զբաղեցրել (1547-1549)։ Որմնանկարների վրա զգալի է եղել Միքելանջելոյի ազդեցությունը։

Բոլոնյայում տարբեր աշխատանքներ է կատարել կարդինալ Ջովանի Պոջջիի համար։ Պոջջիի պալատում ստեղծել է Ուլիսի պատմության որմնանկարների շարք, Պոջջիի մատուռում՝ տեսարաններ Մկրտչի կյանքից, Հռոմի Սաչետի պալատում՝ տեսարաններ Մովսեսի կյանքից։ Իր հովանավորությամբ Ջակոմո Մաջջորե եկեղեցում կառուցել է մատուռ, որի համար ստեղծել է «Սուրբ Հովհաննեսը քարոզում է անապատում» և «Ընտրյալների տարանջատումը անիծյալներից» տեսարանները։ Կարդինալ Պոջջինին նրան է հանձնարարել ստեղծելու Լորետոյի Բազիլիկա դելլա Սանտա Կազա եկեղեցու մատուռը, որտեղ ստեղծել է «Սուրբ Ծնունդ», «Տաճար ներկայանալը», «Այլակերպություն», «Սուրբ Հովհաննեսի գլխատումը» որմնանկարները։

1558-1561 թվականներին Տիբալդին ապրել է Անկոնայում, որտեղ որմնանկարներ է ստեղծել Անկոնայի պատմական Loggia dei Mercanti և Ֆերետտի պալատների համար։ 1561 թվականին հանդիպել է կարդինալ Կառլո Բորրոմեոյին, ում հանձնարարությամբ Միլանում աշխատել է որպես ճարտարապետ, աշխատանքներ է կատարել տաճարում, արքեպիսկոպոսի պալատի բակում (1564-1570), Սան Ֆեդելե ( 1569-1579) և Սան Սեբաստիանո (1577) եկեղեցիներում։ Միլանում աշխատել է նաև որպես քաղաքացիական ճարտարապետ, նախագծել Spinola, Erba Odescalchi և Prospero Visconti պալատները։ 1575 թվականին կարդինալ Տոլոմեո Գալյոյի հանձնարարությամբ Կոմո լճի ափին սկսել է Villa d'Este վերածննդի դարաշրջանի արիստոկրատ նստավայրի շինարարությունը։

1586 թվականին Տիբալդին մեկնել է Իսպանիա, որտեղ փոխարինել է պալատական նկարիչ Ֆեդերիկո Ցուկկարոյին։ Ֆիլիպ II Հաբսբուրգի խնդրանքով նկարազարդել է Էլ Էսկորիալ պատմամշակութային համալիրի ստորին կամարակապ սրահները։ Նրա ամենամեծ աշխատանքը գրադարանի որմնանկարներն են : Վերադառնալով Միլան՝ մինչև կյանքի վերջ եղել է Միլանի տաճարի ճարտարապետը։

Պելլեգրինոյի եղբայրը՝ Դոմենիկո Պելլեգրինո Տիբալդին, եղել է փորագրող վարպետ, ով ակտիվ գործունեություն է ծավալել Բոլոնյայում։ Նրա աշակերտներից են եղել Օրանցիո Սամաչինին, Լորենցո Սաբբատինին և Ջիրոլամո Միրուոլին։ Որդին՝ Դոմենիկո Տիբալդին, Բոլոնյայում ճարտարապետ է եղել։

Ստեղծագործությունների անթոլոգիա 
 «Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը»,  Բոլոնյայի պատկերասրահ
 «Սուրբ Միքայելի որմնանկարը»,  Սուրբ Հրեշտակի ամրոց
 «Հովիվները երկրպագում են Քրիստոսին», Բորգեզե պատկերասրահ 
 «Հովհաննես Մկրտչի կոնցեպցիան» (1555),  Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա
 «Ամբոխի քարոզը», (Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա)
 «Սուրբ ընտանիք և Հովհաննես Մկրտիչը»,  Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան
 «Քրիստոսի մկրտությունը», Անկոնա
 Խորանի նկար, Սուրբ Ագոստինո, Անկոնա
 «Թովմասի կասկածամտությունը»(1565),  գծանկար, 1565, Ամրոզինա, Միլան 
 «Թովմասի կասկածամտությունը» (recto), «Թովմասի կերպարի ուսումնասիրությունը» (verso, գծանկար, Փոլ Գեթթի թանգարան  
 «Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը»  Բրերա պատկերասրահ, Միլան 
 «Մադոննան մանկան հետ», մասնավոր հավաքածու 
 «Սուրբ ընտանիք և սուրբ Եղիսաբեթ»
 «Լռության այլաբանություն»(1569),  Բոլոնյայի քաղաքացիական թանգարան
 «Պոլիֆեմի կուրացումը», Բոլոնյայի միջազգային թանգարան և երաժշտական գրադարան 
 «Սուրբ կույսի կյանքը»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
 «Քրիստոսի չարչարանքները»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
 «Ecce Homo» (1589),  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
 «Սուրբ Միքայել»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ 
 «Սուրբ Լորենսի նահատակությունը»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
 «Հովսեփի պատմությունը», Մոնրեալի գեղարվեստի թանգարան, Մոնրեալ, Կանադա

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 The Age of Correggio and the Carracci: Emilian Painting of the 16th and 17th Centuries (exh. cat., Washington, N.G.A.; New York, Met.; Bologna, Pinacoteca; 1986)
 Painting in Italy 1500–1600, S.J. Freedberg, (Penguin History of Art, 2nd Edition, 1983). 567–572.
 Pellegrino Tibaldi – Catholic Encyclopedia article
 Bryan, Michael (1889). Walter Armstrong & Robert Edmund Graves, ed. Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical (Volume II: L-Z). York St. #4, Covent Garden, London; Original from Fogg Library, Digitized May 18, 2007: George Bell and Sons. p. 571.

Իտալացի ճարտարապետներ
Իտալացի քանդակագործներ
Իտալացի որմնանկարիչներ