Խորհրդավոր ախոյանը

«Խորհրդավոր ախոյանը» (), Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպն է, որն առաջին անգամ հրատարակվել է The Bodley Head հրատարակչության կողմից 1922 թվականին։ Վեպում առաջին անգամ տեսնում ենք Թոմմի և Թափենս Բերեսֆորդներին, ովքեր հետագայում հայտնվում են նաև 3 այլ վեպերում և պատմվածքների մեկ ժողովածուում։

Սյուժեն 
Վեպի գործողություններն ընթանում են 1919 թ. Լոնդոնում և Մեծ Բրիտանիայի այլ քաղաքներում։ Երիտասարդ զույգը՝ Թոմմի Բերեսֆորդն ու Թապպենս Կոուլին, չունեն փող և աշխատանք։ Նրանք որոշում են սեփական գործ սկսել և հիմնում են «Երիտասարդ արկածախնդիրներ LTD»-ն, որտեղ նրանք՝ երիտասարդ արկածասերները, պատրաստ են ցանկացած աշխատանքի։ Նրանք որոշում են չհրաժարվել ոչ մի պատվերից, որտեղ էլ ուղարկվելիս լինեն և ինչ էլ ստանան դրա դիմաց։

Նրանց խոսակցությունը լսում է պարոն Վիթթինգթոնը, ով Թապենսին առաջարկում է գերազանց վարձատրություն շատ վտանգավոր աշխատանքի դիմաց։ Թապենսը ներկայանում է Ջեյն Ֆինն անունով, որը նա լսել էր հենց նույն ռեստորանում, որտեղ Վիթթինգթոնը լսել էր իրենց խոսակցությունը։ Վիթթինգթոնի դեմքը աղճատվում է։ Նա կասկածում է որ Թապենսին իրեն շանտաժի է ենթարկում և նրան ու Թոմիին գումար է տալիս։ Նրանք որոշում են հետևել Վիթթինգթոնին և փաստեր գտնել շանտաժի համար։ Սակայն հաջորդ օրը պարզվում է, որ Վիթթինգթոնը փակել է իր ընկերությունը և անհետացել։ Միակ ճանապարհը մնում է Վիթթինգթոնին վախեցրած անունը՝ Ջեյն Ֆինն։ Թոմմին և Թապենսը որոշում են թերթում հայտարարություն տալ՝ աղջկան գտնելու կամ նրա մասին տեղեկություն իմանալու հույսով։

Գրական քննադատություն 
Վեպը հիմնականում լավ ընդունվեց քննադատների կողմից։ Ահա մի քանի կարծիքներ, որոնք ավելի ուշ օգտագործվեցին գովազդի համար։
Սա հիասքանչ վեպ է, և ընթարցողը, ինչպես և մենք, չի կարող կռահել այն, մինչև գաղտնիքը չբացահայտվի։ - Daily Chronicle 
 Մենք մեր ընթերցողներին մի հետաքրքիր պատմություն ենք ներկայացնում, որը կզարմացնի նրանց, երբ կփորձեն գուշակել այն իրադարձությունները, որ դեռ հեղինակը չի ներկայացրել։ Հրաշալի ստեղծագործություն է։ -Saturday Review
 Վեպի միջավայրն ուղղակի հիանալի է, և պատմությունը կհետաքրքրի բոլորին։ Կասկածից վեր է, որ գիրքն իրական հաջողություն է:- East Anglian Daily Times

Էկրանավորումները 
«Խորհրդավոր ախոյանը» վեպը դարձավ Ագաթա Քրիստիի երկրորդ ստեղծագործությունը, որն էկրանավորվեց։ Գերմանական «Orplid Film» ընկերությունը 1929 թվականին նկարահանեց ֆիլմը՝ սկզբնական «Die Abenteurer GmbH» անունով։ Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում ֆիլմը լուսաբանվեց «Adventures Inc.» անունով։ Ֆիլմում հերոսների անձնանունները փոխված են։

1983 թվականին բրիտանական «London Weekend Television» հեռուստաընկերությունը սերիալային մոտիվներով վեպի սյուժեի հիման վրա ստեղծեց 115-րոպեանով ֆիլմ, որը դարձավ Ագաթա Քրիստիի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանված տասը սերիայից բաղկացած հեռուստասերիալի հիմքը։

Հրատարակման պատմությունը 
 1922, Ջոն Լեյն(The Bodley Head), 1922 թ. հունվար, Hardback, 320 pp
 1922, Dodd Mead and Company (Նյու Յորք), 1922, Hardback, 330 pp
 1927, Ջոն Լեյն(The Bodley Head), 1927 թ. փետրվար, Hardback 
 1946, Avon (Նյու Յորք), Avon թիվ 100, Paperback, 264 pp
 1955, Pan Books, Paperback (Pan number 357)
 1957, Pan Books, Paperback (Great Pan GP82)
 1967, Bantam Books (Նյու Յորք), Paperback
 1976, Panther Books(Լոնդոն), Paperback; ISBN 0-586-04424-8
 1991, Fontana Books (Imprint of HarperCollins), Paperback, 256pp; ISBN 0-00-617478-7
 1991, Ulverscroft Large Print Edition, Hardcover; ISBN 0-7089-2441-7
 2001, Signet Books|Signet (Penguin Group), Paperback
 2007, Facsimile of 1922 UK first edition (HarperCollins), 2007 թվականի նոյեմբերի 5, Hardcover, 320 pp; ISBN 0-00-726515-8

Միջազգային վերնագրեր 
Բուլղարերեն. Тайният противник (Tayniat protivnik) 
Չեխերեն. Tajemný protivník
Ֆրանսերեն. Mr. Brown (Mr. Brown)
Հոլանդերեն։ De geheime tegenstander
 Էստոներեն Aktsiaselts "Seiklejad"(Public Limited Company "Adventurers"), Salavastane 
 Ֆիններեն Salainen vastustaja 
 Գերմաներեն Ein gefährlicher Gegner (A dangerous adversary), առաջին հրատարակությունը՝ 1932։ Die Abenteuer-G.m.b.H. (The Adventure Ltd.)
 Նորվեգերեն. Den hemmelige fiende 
 Պորտուգալերեն O Adversário Secreto (The Secret Adversary)
 Իսպաներեն. El Misterioso Señor Brown (The Mysterious Mr. Brown)
 Իտալերեն. "Avversario Segreto" (Secret Adversary)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 
 The Secret Adversary at the official Agatha Christie website
 Die Abenteurer GmbH  (1929) entry at British Film Institute
 The Secret Adversary (1983) article at Screenonline

1922 գրքեր
Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր
Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Անգլերեն գրքեր
Անգլերեն գրականություն