Յանուշ Գայոս

Յանուշ Եժի Գայոս (, ), կինոյի և թատրոնի լեհ դերասան։

Կենսագրություն 
Յանուշ Եժի Գայոսը ծնվել է գերմանացիների կողմից Լեհաստանի գրավման առաջին օրերին՝ 1939 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Դոմբրովա-Գուրնիչա քաղաքում, որ գտնվում է Կատովիցեի մոտ։ Տասնմեկ տարեկան հասակում Յանուշ Գայոսն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բենձին քաղաք, որտեղ հաճախել է տարրական դպրոց, այնուհետև սովորել է III հանրակրթական լիցեյում, որն ավարտել է 1957 թվականին։ Դերասանական վարպետություն է սովորել Բենձինի «Ձեցի Զագլեմբյա» թատրոնում՝ Յան Դորմանի մոտ։ Յանուշ Գայոսը մի քանի անգամ փորձել է ընդունվել Լոձի և Կրակովի թատերական դպրոցներ, սակայն չի կարողացել։ 1960-1961 թվականներին ծառայել է բանակում։

1961 թվականին Յանուշ Գայոսն ընդունվել է Լոձի Կինեմատոգրաֆի, հեռուստատեսության ու թատրոնի պետական բարձրագույն դպրոցի դերասանական ֆակուլտետ, որտեղ սովորել է մինչև 1965 թվականը, սակայն դիպլոմ ստացել է միայն 1971 թվականին։ Դեռևս ուսանողական տարիներին Յանուշ Գայոսն իր առաջին քայլերն է արել կինոյում. առաջին ֆիլմը, որում նա նկարահանվել է 1964 թվականին, եղել է Մարիա Կանևսկայայի «Պատուհանից երևացող օրիորդը» () ֆիլմը, որում նա կատարել է Պետրեկի դերը։ 1966 թվականին սկսել է նկարահանվել «Չորս տանկիստներն ու շունը» սերիալում՝ կատարելով Յանեկ Կոսի դերը, որի շնորհիվ Յանուշ Գայոսը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել ոչ միայն Լեհաստանում, այլև սոցիալիստական մյուս երկրներում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո Յանուշ Գայոսը խաղացել է Լոձի Ստեֆան Յարաչի անվան թատրոնում։ Այդ ժամանակ դերասանը ծանր էր տանում այն հանգամանքը, որ ինքը հայտնի է միայն մեկ դերով։

1970 թվականին Յանուշ Գայոսը տեղափոխվում է Վարշավա, որտեղ աշխատում է մայաքաղաքային մի շարք թատրոններում, այդ թվում՝ «Կոմեդիա» թատրոնում, Լեհական թատրոնում, «Կվադրատ» թատրոնում, Դրամատիկական թատրոնում, Պովշեխնոմի թատրոնում (1985 թվականից), Ազգային թատրոնում (2003 թվականից), ինչպես նաև մասնակցել է Հեռուստատեսային թատրոնի ներկայացումներին։ Միաժամանակ Յանուշ Գայոսը շարունակել է նկարահանվել կինոյում։ Իր մի շարք դերակատարումների համար նա մրցանակների է արժանացել ինչպես հայրենական, այնպես էլ արտասահմանյան կինոփառատոններում։

2003 թվականից Յանուշ Գայոսը դասավանդում է Լոձի Կինեմատոգրաֆի, հեռուստատեսության ու թատրոնի պետական բարձրագույն դպրոցում, 2006 թվականից «Ազգային արվեստի կենտրոն» հիմնադրամի () խմբագրական խորհրդի անդամ է։

Ընտրյալ ֆիլմագրություն 
 1964 - Պատուհանից երևացող օրիորդը
 1965 - Կապիտան Սովան գնում է հետքով (միայն 3-րդ սերիայում)
 1966 - Պատնեշ
 1966 - Աստծո խարազան
 1966-1970 - Չորս տանկիստներն ու շունը
 1972 - Կախարդների նվերները
 1975-1977 - Քառասունամյա
 1976 - Անսահման մարգագետիններ
 1978 - Միլիոնատերը
 1978 - Ինչ կանես ինձ, երբ հասկանաս
 1980 - Պայմանագիր
 1980 - Դիրիժոր
 1981 - Աշխարհների պատերազմ։ Հաջորդ հարյուրամյակը
 1981 - Լիմուզին Դայմլեր-Բենց
 1981 - Երկաթե մարդ
 1982 - Ձանձրալի պատմություն
 1983 - Այընտրանքներ 4
 1983 - Ներքին վիճակ
 1984 - Հանգիստ արևի տարի
 1989 - Դեկալոգ-4
 1989 - Հարցաքննություն
 1989 - Վարպետն ու Մարգարիտան (միայն 3-րդ սերիայում)
 1992 - Շներ
 1992 - Անմեքի մեղը, կամ երբ է ավելի լավ քնել
 1992 - Հեծելավաշտ
 1994 - Երեք գույն. սպիտակ
 1995 - Ekstradycja
 1996 - Ավկարիում
 1997 - Շնորհավոր նոր Յորք
 1999 - Հաջողության սիրելին
 2000 - Ես եմ գողացել
 2000 - Վերջին առաքելությունը
 2002 - Շոպեն. սիրո ցանկություն
 2002 - Վրեժ
 2002 - Այնտեղ և հետ
 2006 - Ժասմին
 2009 - Ամենաքիչ չարությունը
 2011 - Հաղթողը
 2013 - Փակ համակարգ
 2015 - Մարմին

Պարգևներ 
 Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի աստղով կոմանդոր (13 հունվարի, 2011 թվական)
 Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի կոմանդոր (18 հոկտեմբերի, 2002 թվական)
 Գդանսկում անցկացվող Լեհական գեղարվեստական ֆիլմերի փառատոնի մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար («Փարոս», Ֆիլիպ Բայոն, 1980 թվական)
 Իսպանիայի Բուրգոս քաղաքում անցկացվող Միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն դերասան անվանակարգում («Փախուստ «Ազատություն» կինոթատրոնից», Վոյցեխ Մարչևսկի, 1994 թվական)
 Գդինյայում անցկացվող փառատոնի մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար («Հարցաքննություն», Ռիշարդ Բուգայսկի, 1990 թվական)
 Գդինյայում անցկացվող փառատոնի մրցանակ երկրորդ պլանի լավագույն դերակատարման համար («Երբ բանականությունը քնած է», Մարչին Զեմբինսկի, 1993 թվական)
 Լեհաստանի կինոակադեմիայի մրցանակ «Ժասմին» ֆիլմում Բրատ Զդրովկոյի դերը կատարելու համար (2007 թվական)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Յանուշ Գայոսը filmpolski.pl կայքում 
 Լուսանկարներ fototeka.fn.org.pl կայքում

Լեհ դերասաններ
20-րդ դարի դերասաններ