Մինինի և Պոժարսկու հուշարձան

Մինինի և Պոժարսկու հուշարձան (), Իվան Մարտոսի կողմից ստեղծված պղնձե և արույրե քանդակախումբ, որը գտնվում է Մոսկվայի Վասիլի Երանելու տաճարի դիմաց՝ Կարմիր հրապարակում։

Թեմա 
Հուշարձանը նվիրված է Կուզմա Մինինին և իշխան Դմիտրի Պոժարսկուն, ովքեր, հավաքելով համառուսական կամավորական բանակը և արտաքսելով լեհ-լիտվական համագործակցության ուժերին, վերջ դրեցին 1612 թվականի հոգսերի ժամանակաշրջանին։

Հարթաքանդակներ հուշարձանի պատվանդանին

Պատմություն 
Հուշարձանի կառուցման ֆինանսավորումն իրականացվել է Նիժնի Նովգորոդ քաղաքից, որտեղից Մինինը և Պոժարսկին եկել էին փրկելու Մոսկվան։ Կայսեր Ալեքսանդր I-ի որոշմամբ հուշարձանը պետք է տեղադրվեր Կարմիր հրապարակում՝ Մոսկվայի Կրեմլի հարևանությամբ։ 1808 թվականին քանդակագործ Իվան Մարտոսի առաջարկած նախագիծը ճանաչվել է լավագույնը և 1813 թվականին հավանության է արժանացել այրի կայսրուհի Մարիա Ֆյոդորովնայի և Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի կողմից։ Ձուլման աշխատանքներն իրականացվել են 1816 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում՝ օգտագործելով 1100 ֆունտ պղինձ։ Ֆինլանդիայից բերված գրանիտե երեք մասերից բաղկացած պատվանդանը նույնպես կերտվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Հուշարձանը Մոսկվա է տեղափոխվել և աշխատանքներն ավարտին են հասցվել ձմռանը։ Պայմանավորված Նապոլեոնի ներխուժմամբ Ռուսաստան՝ հուշարձանը չի բացվել մինչև 1818 թվականը։

Այս հուշարձանի վերականգնումը սկսվել է 2020 թվականի նոյեմբերին։ Այդ նպատակով հուշարձանը չեն տեղափոխել ներկայիս գտնվելու վայրից, դրա վրա կառուցվել է հատուկ տաղավար։ Վերականգնումն իրականացրել են միջմարզային գիտավերականգնողական գեղարվեստական վարչությունը (ՄՆՌՀՈՒ) և «Ժառանգություն» վերականգնողական արհեստանոցը։ Ակցիային աջակցել են շատերը, այդ թվում՝ Վլադիմիր Մաշկովը, Գրիգորի Լեպսը, Իգոր Ուգոլնիկովը, Օքսանա Ֆեդորովան, Տեկլա Տոլստայան։ Ամենամեծ մասնավոր ներդրումը կատարել է Վլադիմիր Գրուզդևը։

Հուշարձանի կրկնօրինակներ 
 2005 թվականի նոյեմբերի 4-ին Նիժնի Նովգորոդում բացվել է Զուրաբ Ծերեթելու կերտած Մինինի և Պոժարսկու հուշարձանը, որը Մոսկվայում գտնվող հուշարձանի կրկնօրինակն է՝ փոքր 5 սմ։ Այն տեղադրված է Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլի պատի տակ` Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու հարևանությամբ
 Մինինի և Պոժարսկու փոքրաքանդակ հուշարձանը (1818) գտնվում է Տագանրոգի գեղարվեստի թանգարանում

Որպես սիմվոլիկա 
Ռուսական նամականիշերի վրա հուշարձանի պատկերն առաջին անգամ հայտնվել է 1904 թվականին, Մինինի ու Պոժարսկու նամականիշը՝ 1946 թվականին։

Տես նաև 
 Մինինի և Պոժարսկու հուշարձան (Նիժնի Նովգորոդ)
 Մինինի և Պոժարսկու կոթող

Գրականություն 
Коваленская Н. Мартос (1752-1835) / Художник книги Н. Ю. Гитман. - М. - Л.: Гос. изд-во «Искусство», 1938. - 140, [2] с. - 5 000 экз. (в пер.)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Հուշարձանի վերակառուցման և վերականգնման հայեցակարգը 

Մոսկվայի հուշարձաններ
Ռուսաստանի հուշարձաններ