Բուրսա

Բուրսա (, կամ Պրուսա ), խոշոր քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Այն իր մեծությամբ չորրորդն է՝ Ստամբուլից, Անկարայից և Իզմիրից հետո։ Բնակչությունը՝ ։

Բնակչություն 
2000 թվականի մարդահամարի համաձայն Բուրսայի բնակչությունը հասել է 1 194 687-ի, իսկ բնակչության մեծամասնությունը կազմում են թուրքեր։ Մինչ XX դարը տարածված էր քաղաքի հունական անվանումը՝ Պրուսա (, Պրուսա), ինչպես նաև Բրուսա։ Թուրքեր քաղաքին անվանում են նաև Եշիլ Բուրսա (Yeşil Bursa — «Կանաչ Բուրսա»)։

1912 թվականին քաղաքում բնակվում էին՝
 թուրքեր՝ 72 993 մարդ,
 հույներ՝ 21 850 մարդ,
 հայեր՝ 14 584 մարդ,
 հրեաներ՝ 2548 մարդ։

Պատմություն 
395 թվականից մինչև 1326 թվականը քաղաքը գտնվել է Բյուզանդական կայսրության կազմում, իսկ 1326 թվականին՝ բյուզանդացիների ջախջախումից հետո, քաղաքն անցել է Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ։

1326-1365 թվականներին եղել է Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքը։ Այնուհետև մայրաքաղաք է դարձել Ադրիանապոլիսը, բայց Բուրսան չի կորցրել իր նշանակությունը որպես կայսրության առևտրային և հոգևոր կենտրոն։ Սուլթան Բայազիդ I-ը քաղաքում կառուցել է նախ Յըլդըրըմ Քըլլիեսի մզկիթը, ապա` Մեծ մզկիթը։ 1402 թվականին Մուհամմադ Սուլթան Միրզան հրդեհել է քաղաքը։ Սակայն Բուրսան վերականգնվել է և մնացել կայսրության կենտրոններից մեկն ընդհուպ մինչև Կոստանդնուպոլսի անկումը։ 1487 թվականին նրա բնակչությունը կազմել է 45 հազար մարդ։

Օսմանյան կայսրության օրոք քաղաքը հայտնի էր մետաքսե իրերով։

Քաղաքը մեծապես տուժել է 1855 թվականի փետրվարի 28-ի և ապրիլի 11-ին երկրաշարժերից, ինչպես նաև սարսափելի հրդեհից։

1919-1922 թվականների հույն-թուրքական երկրորդ պատերազմի ընթացքում՝ 1920 թվականի ամռանը, քաղաքը գրավվել է հունական զորքերի կողմից, սակայն վերադարձվել է Թուրքիային 1922 թվականի վերջին։

1923 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումից հետո Բուրսան դարձել է Թուրքիայի արդյունաբերական կենտրոններից մեկը։ Դա ուղեկցվել է բնակչության աճով (1927 թվականից 2015 թվականներին քաղաքի բնակչությունը աճել է երեսուն անգամ՝ 61 հազար մարդից հասնելով 1,184 հազարի), ինչի շնորհիվ Բուրսան դարձել է Թուրքիայի չորրորդ քաղաքը բնակչության թվաքանակով։

Տեսարժան վայրեր 
Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրերը համարվում են Ուլուդաղ լեռան լեռնադահուկային հանգստավայրերը, Կանազ մզկիթը, Կանազ դամբարանը, ինչպես նաև կանաչ բուլվարները և այգիները, որոնք տարածված են ամբողջ քաղաքով մեկ։ Բուրսայում քրիստոնեական միակ եկեղեցին վերականգնվել է 2002- 2004 թվականներին՝ քրիստոնյաների կազմակերպած ցույցի արդյունքում։

Տնտեսություն 
 Oyak-Renault-ի ավտոգործարան
 TOFAŞ-ի ավտոգործարան
 Coskunoz ավտոմոբիլային մամուլի սարքավորումների ընկերություն։

Տրանսպորտ 
2002 թվականին քաղաքում բացվել է Բուրսայի մետրոպոլիտենը։ Գոյություն ունի այսպես կոչված «նոստալգիկ տրամվայ», կառուցվում է նաև ժամանակակից տրամվայի գիծ։ Ստամբուլին մոտ գտնվելու պատճառով քաղաքի բնակիչները օգտվում են Աթաթուրքի անվան միջազգային օդանավակայանից և Սաբիհա Գյոքչենի անվան միջազգային օդանավակայանից։

Կրթություն 
Բուրսայում կան երկու պետական և մեկ մասնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ։ Ուլուդաղի համալսարանը, որը հիմնվել է 1975 թվականին, համարվում է քաղաքի ամենահին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը։ Այս համալսարանը մինչև 1982 թվականը կոչվում էր «Բուրսայի համալսարան», ուր կրթություն էր ստանում մոտ 47 000 ուսանող։

Սպորտ 
Տեղական ֆուտբոլային ակումբը՝ «Բուրսասպորը» համարվում է 2009- 2010 թվականներին Թուրքիայի չեմպիոնը։ Ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը Թիմսահ Արենան է, որը կառուցված է կոկորդիլոսի տեսքով։

Անձինք, ովքեր ծնվել են Բուրսայում 
 Ժանսեմ (իրական անունը Հովհաննես Սեմերջյան, 1920-2013), հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի նկարիչ,
 Խալիլ Յոնետկեն (1899-1968), թուրք երաժշտագետ, ֆոլկլյորիստ և մանկավարժ։

Քույր քաղաքներ 
  Պոլտավա, Ուկրաինա
  Նիկոլաև, Ուկրաինա
  Վիննիցա, Ուկրաինա
  Դարմշտադտ, Գերմանիա (հուլիսի 7 1971)
  Պլևեն, Բուլղարիա (հոկտեմբերի 30 1998)
  Պլովդիվ, Բուլղարիա
  Տիրանա, Ալբանիա (դեկտեմբերի 15 1998)
  Գանձակ, Ադրբեջան
  Ուստ Կամենոգորսկ, Ղազախստան (2011)
  Բախչիսարայ, Ղրիմ, (փետրվարի 18 2010)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Թուրքիայի քաղաքներ
202 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Թուրքիայի հրեական համայնքներ
Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Բուրսայի մարզ
Հին Հունաստանի քաղաքներ
Թուրքիայի բնակավայրեր
Նախկին մայրաքաղաքներ
Իսլամական ճարտարապետություն
Մետաքսի ճանապարհ
Համաշխարհային ժառանգություն Ասիայում