Վիսլավա Շիմբորսկա

Մարիա Վիսլավա Աննա Շիմբորսկա ( , ), լեհ բանաստեղծուհի, էսսեիստ, թարգմանիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր գրականության բնագավառում (1996 թվական)։ Վիսլավա Շիմբորսկային կոչում են «քնարերգության Մոցարտ»։

Կենսագրություն
Վիսլավա Շիմբորսկան ծնվել է 1923 թվականի հուլիսի 2-ին Պրովենտում (ներկայում՝ Կուռնիկ, Լեհաստան)։ Հոր մահից հետո նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Տորուն, իսկ 1931 թվականին՝ Կրակով, որտեղ էլ Վիսլավա Շիմբորսկան ապրել ու աշխատել է մինչև իր մահը։ 1939 թվականին, երբ սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Վիսլավա Շիմբորսկան սովորում էր դպրոցում։ 1943 թվականից նա աշխատել է երկաթուղում և կարողացել է խուսափել Գերմանիա տեղափոխվելուց։ Այդ ժամանակ նա նկարազարդել է անգլիալեզու դասագիրք, ինչպես նաև սկսել է ստեղծագործել՝ գրելով պատմվածքներ ու բանաստեղծություններ։

1945 թվականին Վիսլավա Շիմբորսկան ընդունվել է Կրակովի Յագելոնյան համալսարան, որտեղ սովորել է լեհական գրականություն ու սոցիոլոգիա։ 1945 թվականին «Dziennik Polski» օրաթերթում տպագրվել է նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Szukam słowa» («Փնտրում եմ բառեր»)։ Հետագա տարիների ընթացքում նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են տարբեր թերթերում ու ամսագրերում։ 1948 թվականին ֆինանսական խնդիրների պատճառով Վիսլավա Շիմբորսկան թողել է ուսումը։ Նույն թվականին նա ամուսնացել է բանաստեղծ Ադամ Վլոդեկի հետ. նրանք երեխաներ չեն ունեցել և բաժանվել են 1954 թվականին, սակայն ընկերական հարաբերություններ են պահպանել մինչև Վլոդեկի մահը 1986 թվականին։ 1953-1981 թվականներին Վիսլավա Շիմբորսկան աշխատել է Կրակովում լույս տեսնող «Życie Literackie» գրական թերթում։

1996 թվականին Վիսլավա Շիմբորսկան արժանացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի «քնարերգության համար, որ ծայրահեղ ճշգրտությամբ պատկերում է մարդկային իրականության շրջանակներում առկա պատմական ու կենսաբանական երևույթները»։

Վիսլավա Շիմբորսկան մահացել է 2012 թվականի փետրվարի 1-ին 88 տարեկան հասակում։ Նրա օգնականը՝ Միխալ Ռուշինեկը, հաստատել է, որ նա մահացել է քնած ժամանակ։

Ստեղծագործություն
Վիսլավա Շիմբորսկայի ստեղծագործությունների առաջին ժողովածուն պատրաստ է եղել 1949 թվականին, սակայն չի հրատարակվել գրաքննության պատճառով, որովհետև չի համապատասխանել «սոցիալիստական գաղափարախոսությանը»։ 1952 թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Dlatego żyjemy» («Դրա համար էլ ապրում ենք») ժողովածուն։

Իր ստեղծագործություններում Վիսլավա Շիմբորսկան անդրադարձել է փիլիսոփայական ու բարոյական խնդիրների, հավերժականի ու ակնթարթայինի կապին, գոյություն ունեցող ու գոյություն չունեցողի հարցերին։ Նրա երկերին հատուկ են հեգնանքը, որ մոտ է գրոտեսկին, լակոնիկ փոխաբերությունները, բանաստեղծության ռացիոնալ կառուցվածքը։ Նրա շատ ստեղծագործություններ վերաբերում են պատերազմի ու ահաբեկչության թեմային։

Վիսլավա Շիմբորսկան լեհերեն է թարգմանել ֆրանսիացի բանաստեղծների ստեղծագործությունները։

Վիսլավա Շիմբորսկայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն ու եվրոպական այլ լեզուներով, ինչպես նաև արաբերեն, եբրայերեն, ճապոներեն և չինարեն։

Պարգևներ 
 Գյոթեի մրցանակ (1991)
 Հերդերի մրցանակ (1995)
 Սպիտակ արծվի շքանշան (13 հունվարի, 2011 թվական)

Հրատարակություններ
 Dlatego żyjemy (Warszawa: Czytelnik, 1952)
 Pytania zadawane sobie. Poezje. (Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1954)
 Wołanie do Yeti. Wiersze. (Kraków: Wydawnictwo Literackie 1957)
 Sól (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962)
 Wiersze wybrane (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964)
 101 wierszy (1966)
 Poezje wybrane (Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1967)
 Sto pociech (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1967)
 Wiersze wybrane (1967)
 Poezje wybrane (1967)
 Poezje (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970)
 Wybór poezji (Warszawa: Czytelnik, 1970)
 Wszelki wypadek (Warszawa: Czytelnik, 1972)
 Wybór wierszy (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973)
 Tarsjusz i inne wiersze (Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976)
 Wielka liczba (Warszawa: Czytelnik, 1976)
 Poezje wybrane II (Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1983)
 Ludzie na moście (Warszawa: Czytelnik, 1986)
 Poezje: Poems (լեհերեն և անգլերեն, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1989)
 Lektury nadobowiązkowe (1992)
 Wieczór autorski: wiersze (Warszawa: Anagram, 1992)
 Koniec i początek (Poznań: a5, 1993)
 Życie na poczekaniu (Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996)
 Widok z ziarnkiem piasku. 102 wiersze (Poznań: a5, 1996)
 Sto wierszy — sto pociech (1997)
 14 wierszy (Suprasl: Stowarzyszenie «Uroczysko», 1998)
 Poczta literacka czyli Jak zostać (lub nie zostać) pisarzem (Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000)
 Wiersze wybrane (Kraków: a5, 2001)
 Chwila (Kraków: Znak, 2002)
 Rymowanki dla dużych dzieci (Kraków: a5, 2003)
 Wiersze (Olszanica: Bosz, [2003]
 Wiersze wybrane. Wyd. nowe rozszerzone (Kraków: a5, 2004)
 Dwukropek (2005)
 Tutaj (2009)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

 Prokop J. — "Wisława Szymborska, Kraków, 1973;
 «Wokół Szymborskiej», Poznań, 1995;
 Потемкин А. Пани Шимборска — Моцарт в поэзии // Эхо планеты. 1996 № 42

Արտաքին հղումներ
 Տեղեկություններ Նոբելյան մրցանակի կայքում 
 Шимборская, Вислава в «Журнальном зале»

Լեհ գրողներ
Լեհ բանաստեղծներ
Լեհ թարգմանիչներ
Քաղցկեղից մահացածներ
Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
20-րդ դարի կին գրողներ
Կոմունիստ կին գրողներ
21-րդ դարի կին գրողներ
Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով