Լիբիա-բերբերական լեզուներ

Լիբիա-բերբերական լեզուներ, սեմաքամյան ընտանիքին պատկանող լեզվախումբ, որի մեջ մտնում են լիբիերենն ու բերբերերենը։

Լիբիա-բերբերական լեզուներին երբեմն հատկացնում է նաև գուանչների լեզուն (Կանարյան կղզիներում, մեռած)։ Լիբիա-բերբերական լեզուների ցեղակցության հարցն ունի չլուսաբանված կողմեր։ Զգալի մասը գրազուրկ է, մյուս մասն օգտագործել է փյունիկյան, արաբական, լատինական գրատեսակներ։

Լիբիերեն 
Լիբիերենով են խոսել ժամանակակից Լիբիայի և հարակից վայրերի հին բնակիչները։ Հետագայում դուրս է մղվել արաբերենի կողմից։ Գրավոր աղբյուրները, մասնավորապես բարբառներից մեկը՝ գրված լիբիական այբուբենով, վերաբերում են մ.թ.ա. 2-1-ին դարերին։ Արձանագրությունների մեծ մասը (կարճ տապանագրեր) աչքի է ընկնում լիբիա-պունական (լիբիերեն-պուներեն) երկլեզվությամբ։ Ձևաբանական միջոցներից բնորոշ են նախամասնիկավորումը, վերջնամասնիկավորումը, ըստ էության նաև՝ ներքին թեքումը։ Նյութական ընդհանրություններով մերձենում է բերբերականին, կառուցվածքային գծերով՝ հին սեմական լեզուներին։

Բերբերերեն 
Բերբերերենը խոսվում է Հյուսիսային Աֆրիկայի մի շարք երկրներում (Ալժիր, Թունիս, Մարոկկո, Եգիպտոս, Լիբիա, Մալի և այլն), Ալժիրում բնակչության 30%-֊ը, Մարոկկոյում՝ 40%-ը։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 7 մլն։ Բերբերներից շատերը նաև արաբախոս են (երկլեզվություն)։ Բերբերերենն ունի բազմաթիվ բարբառներ (մոտ 300), որոնք կարելի է խմբավորել 5 բարբառախմբի մեջ՝ տուարեգ, զենետ, տամազիգտ, տաշելհայթ, զենագա։ Որոշ մասնագետների կարծիքով՝ սրանք առանձին լեզուներ են։ Հնչյունական կազմը բաղկացած է ձայնավորներից, բաղաձայններից և ձայնորդներից։ Շեշտն ունի թույլ արտահայտություն։ Արմատի բաղաձայնական կազմը միատիպ չէ։ Առկա են մասնիկավորում և ներքին թեքում, քերականական երկու սեռ (արական, իգական)։ Երկակին վերացված է։

Ծանոթագրություններ 

Սեմաքամյան լեզվաընտանիք
Մարոկկոյի լեզուներ
Ալժիրի լեզուներ
Թունիսի լեզուներ
Մավրիտանիայի լեզուներ
Նիգերի լեզուներ
Մալիի լեզուներ
Մաղրիբ
Ջիբրալթարի լեզուներ
Աֆրիկյան լեզուներ
Բերբեր
Լիբիայի լեզուներ
Սիցիլիայի լեզուներ
Եգիպտոսի լեզուներ
Իսպանիայի լեզուներ
Բուրկինա Ֆասոյի լեզուներ
Լեզվաընտանիքներ
Նիգերիայի լեզուներ
Չադի լեզուներ
Բարբառներ
Մարոկկոյի մշակույթ