Ամիրսպասալար

Ամիրսպասալար ( - հրամայող, իշխան + պահլավունի սպահ - զորք և սալարպետ), Վրաստանում զորքի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը, որ ստեղծել է Դավիթ Շինարար թագավորը (1089-1125)։

Ամիրսպասալարի տոհմին տրվել էր նաև Լոռին (նախկին Լոռու թագավորության տարածքը)։ Ամիրպալասարի պաշտոնը 1122-1177 թվականներին Օրբելի տոհմի ժառանգական մենաշնորհն էր, ապա տրվեց ղփչաղներին, իսկ 1186 թվականից՝ Երկայնաբազուկ-Զաքարյանների տոհմին։

Պատերազմի ժամանակ ամիրսպասալարը հանդիսանում էր թագավորական զորքերի հրամանատարը և ազգային դրոշը պահապանը։ Թամարա թագուհու գահակալման տարիներին(1184-1213)այն երրորդ գրառումներ՝ աթաբեկից հետո։

Ամիրսպասալարի տիտղոսը արձանագրվել է Գեորգի 3-ի թագավորման ժամանակ (1156-1184), բայց առավել հավանական է, որ այն առաջ է մղվել Գեորգիի թոռ Դավիթ 4-ի կողմից, ով մեծ բարեփոխումներ անցկացրեց Վրաստանի ռազմական և քաղաքացիական համակարգի մեջ։

11-րդ դարի սկզբին Ամիրսպասալարի տիտղոսը հանձնվեց Օրբելի սերունդի, բայց 1155 թվականին Դավիթը Դեմետրե 1-ի որդին տապալեց իր հորը և փորձեց ազատվել Օրբելիների ազդեցությունից, տալով այն տիտղոսը Օրբելիների թշնամի Տիրկաս Աբուլեթձեին։ Դեմետրեի գահին վերադառնալուց հետո տիտղոսը նորից հանձնվեց Օրբելիներին այնքան ժամանակ մինչև նրանք չմասնակցեցին Գեորգի 3-ի դեմ կազմակերպված ապստամբությանը 1176-1177 թվականներին։ Դրանից հետո տիտղոսը անցավ Կուբասարին, 1184 թվականին թագուհի Թամարային պաշտոնանկ արեց Կուբասարին և նրա տեղ նշանակեց Գամրեկելի ցեղի ներակայցուցչին։ Հետո տիտղոսը
անցավ Զաքարյաններին, իսկ ավելի ուշ Գջակելին։

Տես նաև 
 Սպարապետ

Ծանոթագրություններ 

Վրաստանի տիտղոսներ
Վրաց թագավորության ռազմական պատմություն
Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Վրաստանի ռազմական պատմություն