Մուրադ Բեյ

Մուրադ Բեյ (), ծագումով վրացի Եգիպտոսի օսմանյան նահանգապետ։ Եգիպտացի մամլուքների առաջնորդ, հեծելազորի հրամանատար։ Իբրահիմ Բեյի հետ համատեղ Եգիպտոսի կառավարիչ։

Կենսագրություն 
Ըստ որոշ վրացի պատմիչների, Մուրադ Բեյը ծագումով վրացի էր և ծնվել էր Թբիլիսիում, իսկ մի շարք այլ պատմաբաններ կարծում էին, որ Մուրադ Բեյը ազգությամբ չերկես էր։

Իր տիրոջ՝ Աբու ալ-Դահաբ Մուհամմադ-բեյի մահից հետո Մուրադ Բեյը նշանակվում է մամլուքների բանակի հրամանատար, իսկ նրա ընկեր Իբրահիմ Բեյը ղեկավարում էր Եգիպտոսի քաղաքական գործերը։

1784-1785 թվականներին Մուրադ Բեյը Իբրահիմ Բեյի հետ միասին նշանակվում է Եգիպտոսի նահանգապետ։ Հետագայում նրանք փաստացի շարունակվեցին ղեկավարել Եգիպտոսում, չնայած նրան, որ նշանակվել էր նոր նահանգապետ։

1786 թվականին սուլթան Աբդուլ Համիդ I-ը Եգիպտոս է ուղարկում քաբուդան-փաշա Ջեզաիրլի Գազի Հասան-փաշային Իբրահիմին և Մուրադին իշխանությունից զրկելու հրամանով։ Ջեզաիրլի Հասան-փաշային հաջողվում է կարճ ժամկետով վերականգնել օսմանյան իշխանությունը Եգիպտոսում։ Իսմաիլ Բեյը նշանակվում է մամլուքների առաջնորդ, իսկ Շեյխ ալ-Բալադը քաղաքական գործերի կառավարիչ։ Իբրահիմը և Մուրադը փախչում են Հարավային Եգիպտոս։ Սակայն 1791 թվականին վերադառնում են Կահիրե և վերադարձնում են իշխանությունը։

1798 թվականին Նապոլեոնի բանակին Բուրգերի ճակատամարտում պարտվելուց հետո փախչում է Վերին Եգիպտոս, որտեղ կազմակերպում է կարճատև պարտիզանական ապստամբություն, որը մեկ տարվա ընթացքում ճնշում է Լուի Դեզեն։

1800 թվականին ֆրանսիական բանակի հրամանատար Ժան-Բատիստ Կլեբեռի հետ հաշտության պայմանագիր է կնքում, և համաձայնոմ է ղեկավարել Կահիրեի կայազորը, սակայն 1801 թվականի ապրիլի 22-ին մահանում է ժանտախտից։

Գրականություն 
 Chandler, David, The Campaigns of Napoleon New York, Macmillan, 1966.
 Cole, Juan Napoleon’s Egypt: Invading the Middle East Palgrave Macmillan, 2007. [ISBN 1-4039-6431-9]
 Herold, J. Christopher, Bonaparte in Egypt — London, Hamish Hamilton, 1962.
 Herold, J. Christopher, The Age of Napoleon. New York, American Heritage, 1963.
 Moorehead, Alan, The Blue Nile New York, Harper & Row, 1962.

Եգիպտոսի պատմություն
Օսմանյան կայսրության անձինք
19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Օսմանյան կայսրության քաղաքական անձինք
Նապոլեոնի արշավանքը Եգիպտոս և Սիրիա