Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնություն

Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնություն  (ներկայումս պաշտոնապես անվանվում է  Լիգա Պարի-Մատչ ՝ մրցաշարի տիտղոսավոր «Պարի-Մատչ» հովանավորի անունով), Ուկրաինայի տղամարդկանց ֆուտբոլի առաջնությունը։ Անց է կացվում Ուկրաինայի «Պրեմիեր Լիգայի» պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբների միություն մասնակիցների միջև։ Հենց «Պրեմիեր Լիգան» էլ անց է կացնում առաջնությունը (սկսած 2008-2009 մրցաշրջանից, երբ այդ իրավունքը նրան տրվեց Ուկրաինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից)։ Ուկրաինայի առաջին առաջնությունից մինչև 2007-2008 մրցաշրջանը ներառյալ ֆուտբոլային ակումբները, որոնք մասնակցել են առաջնությանը, պատկանում էին Բարձրագույն լիգային։

Առաջնությունն անց է կացվում 2 շրջանով՝ «աշուն-գարուն» համակարգով։ Ներկայումս մրցաշարին մասնակցում են 14 ակումբ։ Յուրաքանչյուր մրցաշրջանից հետո վերջին 2 տեղերն զբաղեցրած ակումբները տեղափոխվում են Առաջին լիգա, իսկ նրանց փոխարինում են Առաջին լիգայի 2 հզորագույն թիմերը։

Լիգայի առաջին առաջնությունը անց է կացվել 1992 թվականին։ Առաջին մրցաշարերն անցկացվել են Ուկրաինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի հովանու ներքո, ապա՝ Ուկրաինայի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային լիգայի։ Սկսած 2008-2009 մրցաշրջանից մինչև օրս այն անց է կացնում Ուկրաինայի «Պրեմիեր լիգայի» պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբների միությունը։

Պատմություն 
Ուկրաինայի չեմպիոն դարձել են միայն երեք թիմեր. «Դինամոն», «Շախտյորը» և «Թավրիան»։ «Դինամոն» միշտ հաղթել է առնվազն արծաթե մեդալներ, իսկ սկսած 1996-97 մրցաշրջանից դա ճիշտ է նաև «Շախտյորի համար»։ Այսպիսով մինչ այժմ այս 2 թիմերը իրեն մեջ խաղարկում են չեմպիոնությունն ու 2-րդ տեղը։ Այդպես էր մինչև 2012-2013 մրցաշրջանը, երբ «Դինամոն» զբաղեցրեց 3-րդ տեղը, իսկ արծաթե մեդալ նվաճեց խարկովյան «Մետալիստը»։ 2013-2014 մրցաշրջանի արդյունքներով «դինամոյացիները» առաջին անգամ հայտնվեցին մրցանակային եռյակից դուրս։

Տիտղոսային հովանավորներ 
 2006-07: Վիկտան-Միություն
 2007-08: Բիոլա
 2008-09-2012: Էպիկենտրոն
 2015-16 - մ.հ.: Պարի-Մատչ

2015-2016 մրցաշրջան

Հաղթողներ, առաջնությունների մրցանակակիրներ և լավագույն ռմբարկուներ

Ակումբների ձեռքբերումներ

Միագումար աղյուսակ 

 2015-2016 

{| class="wikitable sortable"
!№!!Ակումբ1!!Մրցաշրջան!!Տարիներ!!Խ²!!Հ!!Ո!!Պ!!ԽԳ!!ԸԳ!!Մ³!!%Մ³
|-
 |1||  «Դինամո» (Կիև)  ||25||1992-մ.հ.||708||522||122||64||1538||450||1166||82.3
|-
 |2||  «Շախտյոր» (Դոնեցկ)  ||25||1992-մ.հ.||708||482||127||99||1461||525||1091||77
|-
 |3||  «Դնեպր» (Դնեպրոպետրովսկ)  ||25||1992-մ.հ.||707||355||181||171||1046||656||891||63
|-
 |4|| «Թավրիա» (Սիմֆերոպոլ) ||23||1992-2014||681||237||170||274||795||873||644||47.2
|-
 |5||  «Մետալիստ» (Խարկով)  ||20||1992-94, 1998-2003, 2004-մ.հ.||547||249||135||163||736||618||633||57.8
|-
 |6||  «Չերնոմորեց» (Օդեսա)  ||21||1992-98, 1999-00, 2002-10, 2011-մ.հ.||593||238||142||213||691||661||618||52.1
|-
 |7||  «Կարպատի» (Լվով)  ||23||1992-2004, 2006-մ.հ.||646||220||181||245||720||779||621||48.5
|-
 |8|| «Կրիվբաս» (Կրիվոյ Ռոգ) ||21||1993-2013||634||201||173||260||633||786||||45.3
|-
 |9||  «Մետալուրգ» (Զապորոժիե)  ||24||1992-2011, 2012-մ.հ.||676||206||170||300||692||899||582||43.2
|-
 |10|| «Մետալուրգ» (Դոնեցկ)  ||19||1997-2015||517||202||138||177||647||605||542||52.7
|-
 |11|| «Արսենալ» (Կիև) ||19||1995-2013||549||187||152||210||638||647||526||47.9
|-
 |12||  «Վորսկլա» (Պոլտավա)  ||20||1996-մ.հ.||556||183||152||221||599||657||518||46.5
|-
 |13|| «Իլիչյովեց» (Մարիուպոլ) ||17||1997-2002, 2003-07, 2008-2015||496||154||118||224||551||711||426||44.3
|-
 |14||  «Վոլին» (Լուցկ)  ||15||1992-96, 2002-06, 2010-մ.հ.||414||126||90||198||420||623||342||41.3
|-
 |15||  «Զարյա» (Լուգանսկ)  ||15||1992-96, 2006-մ.հ.||414||120||88||206||392||645||328||38.3
|-
 |16|| «Նիվա» (Տերնոպոլ) ||10||1992-2001||296||93||62||141||319||388||||41.9
|-
 |17|| «Տորպեդո» (Զապարոժիե) ||7||1992-98||210||64||42||104||214||315||||40.5
|-
 |18|| «Սպարտակ» (Իվանո-Ֆրանկովսկ) ||7||1992, 1994-2000||206||55||52||99||215||315|| ||39.3
|-
 |19|| «Կրեմեն» (Կրեմենչուգ) ||6||1992-97||180||54||40||86||182||269|| ||41.1
|-
 |20|| «Զվեզդա» (Կիրովագրադ) ||6||1995-2000, 2003-04||184||46||41||97||158||285|||| 36.1
|-
 |21|| «Օբոլոն» (Կիև)||6||2002-05, 2009-12||180||44||44||92||153||253|||| 36.7
|-
 |22||  «Գովերլա» (Ուժգորոդ)  ||9||2001-02, 2004-06, 2007-08, 2009-10, 2012-մ.հ.||231||38||58||135||174||374||134||29.2
|-
 |23|| «Նիվա» (Վինիցա) ||5||1992, 1993-97||150||42||32||76||140||213|| ||38.7
|-
 |24|| «Խարկով» (Խարկով) ||4||2005-09||120||25||33||62||94||156|| ||34.6
|-
 |25|| «Վերես» (Ռովնո) ||3||1992-95||98||27||25||46||89||141|| ||40.3
|-
 |26|| «Նիկոլաև» (Նիկոլաև) ||4||1992, 1994-96, 1998-99||116||26||23||67||100||208|| ||32.3
|-
 |27|| «Տեմպ» (Շեպետկովա) ||3||1992, 1993-95||86||24||16||46||79||113|| ||37.2
|-
 |28|| «Բուկովինա» (Չերնովցի) ||3||1992-94||82||23||18||41||69||99|| ||39.0
|-
 |29|| «Ալեքսանդրիա» (Ալեքսանդրիա)||4||2001-03, 2011-12, 2015-մ.հ.||86||16||25||45||71||140|| ||33.1
|-
 |30|| «Ստալ» (Ալչևսկ)||3||2000-01, 2005-07||86||17||21||48||67||126|| ||32.0
|-
 |31|| «Բորիսֆեն » (Բորիսպոլ) ||2||2003-05||60||14||19||27||40||60|| ||39.2
|-
 |32|| «Սևաստոպոլ» (Սևաստոպոլ) ||2||2010-11, 2013-14||58||17||11||30||58||91||45||37.1
|-
 |33|| «Նավթանիկ-Ուկրնավթ» (Ախտիրկա) ||2||1992, 2007-08||48||11||11||26||30||66|| ||34.4
|-
 |34||  «Օլիմպիկ» (Դոնեցկ)  ||2||2014-մ.հ.||16||6||4||7||15||38||22||63,1
|-
 |35|| «Լվով» (Լվով) ||1||2008-09||30||6||8||16||24||39|| ||33.3
|-
 |36|| «Օդեսա» (Օդեսա) ||1||1992||18||3||1||14||15||32|| ||19.4
|}

 Սև տպատառով ընդգծված են 2014-15 մրցաշրջանի մասնակիցները։
 Աղյուսակում հաշված են 1992-ին կայացած առաջին և երրորդ տեղերի համար խաղերի արդյունքները, ինչպես նաև 2005-06 մրցաշրջանի «ոսկե խաղը»։
 Սկսած 1995-96 մրցաշրջանից հաղթանակի համար տրվում է 3 միավոր։ Աղյուսակում հաղթանակի համար թիմերին տրված է 2 միավոր, ոչ ոքիի համար՝ 1:
 Հանված միավորները աղյուսակում չի հաշվում։
 Առաջնության բոլոր մասնակիցները և նրանց տեղերը 

<div class="references/small">
 "  *  " - հրաժարվում առաջնության մասնակցությունից ֆինանսական կամ այլ խնդիրների պատճառով։
 Կիսահաստ տպատառերով ցույց են տրված այն ակումբները, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը 2015-16 մրցաշրջանին։

 Անհատական ձեռքբերումներ 

 Ուկրաինայի առաջնության լավագույն ռմբարկուներ 

 Հենրիխ Մխիթարյան - 25 գոլ - «Շախտյոր»(Դոնեցկ), 2012-13 մրցաշրջան
 Սերգեյ Ռեբրով - 22 գոլ - «Դինամո»(Կիև), 1997-98 մրցաշրջան
 Մաքսիմ Շացկիխ - 22 գոլ - «Դինամո»(Կիև), 2002-03 մրցաշրջան
 Ալեքս Տեյշեյրա - 22 գոլ - «Շախտյոր»(Դոնեցկ), 2015-16 մրցաշրջան

  Կիսահաստ տպատառերով նշված են ներկայումս Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնությունում խաղացող ֆուտբոլիստները 

 Ամենաշատ խփած գոլերի քանակը 

 Տվյալները ներկայացված են  2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դրությամբ 

 Մաքսիմ Շացկիխ - 124 գոլ - «Դինամո»(Կիև), «Չերնոմորեց»(Օդեսա), «Արսենալ»(Կիև), «Գովերլա»(Ուժգորոդ)
 Սերգեյ Ռեբրով - 123 գոլ - Շախտյոր(Դոնեցկ), «Դինամո»(Կիև)
 Եվգենի Սելեզնյով - 110 գոլ - Շախտյոր(Դոնեցկ),«Արսենալ»(Կիև),«Դնեպր»(Դնեպրոպետրովսկ)
 Անդրեյ Վորոբեյ - 105 գոլ - «Շախտյոր»(Դոնեցկ), «Դնեպր»(Դնեպրոպետրովսկ), «Արսենալ»(Կիև), «Մետալիստ»(Խարկով)
 Ալեքսանդր Գայդաշ - 95 գոլ - «Թավրիա»(Սիմֆերոպոլ), «Իլիչյովեց»(Մարիուպոլ)

  Կիսահաստ տպատառերով նշված են ներկայումս Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնությունում խաղացող ֆուտբոլիստները 

 Ամենաշատ անցկացրած խաղերը 

 Տվյալները ներկայացված են  2016 թվականի ապրիլի 18-ի դրությամբ 

  Ալեքսանդր Շովկովսկի  - 416 խաղ - «Դինամո»(Կիև)
 Օլեգ Շելաև - 412 խաղ - «Զարյա»(Լուգանսկ), «Շախտյոր»(Դոնեցկ), «Մետալուրգ»(Դոնեցկ), «Դնեպր»(Դնեպրոպետրովսկ), «Կրիվբաս»(Կրիվոյ Ռոգ), «Մետալիստ»(Խարկով)
 Ալեքսանդր Չիժևսկի - 401 խաղ - «Կարպատի»(Լվով), «Շախտյոր»(Դոնեցկ), «Մետալուրգ»(Զապորոժիե), «Թավրիա»(Սիմֆերոպոլ), «Վոլին»(Լուցկ), «Գովերլա»(Ուժգորոդ)
  Ալեքսանդր Գորյաինով  - 391 խաղ - ԲԿՄԱ (Կիև), «Կրիվբաս» (Կրիվոյ Ռոգ), «Մետալիստ» (Խարկով)
  Վյաչեսլավ Չեչեր ' - 371 խաղ - «Կրիվբաս»(Կրիվոյ Ռոգ), «Մետալուրգ»(Դոնեցկ), «Կարպատի»(Լվով), «Զարյա»(Լուգանսկ)

  Կիսահաստ տպատառերով նշված են ներկայումս Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնությունում խաղացող ֆուտբոլիստները  Ամենաարագ գոլերը 
 Ալեքսանդր Կոսիրին (Չերնոմորեց) - 9 վայրկյան- 01.03.2005, հանդիպում՝ Չերնոմորեց - Մետալիստ։
 Բրանդաո (Շախտյոր) - 10 վայրկյան- 20.08.2005, հանդիպում՝ Մետալիստ - Շախտյոր։
 Յուրի Շտուրկո (Մետալուրգ) - 13 վայրկյան- 22.09.2013, հանդիպում՝Մետալուրգ (Զապորոժիե) - Դնեպր։
 Լուիս Ադրիանո (Շախտյոր) - 13 վայրկյան- 27.07.2014, հանդիպում՝Շախտյոր - Մետալուրգ(Զապորոժիե)։

 2 և ավելի հեթ-տրիկի հեղինակները 

  Կիսահաստ տպատառերով նշված են ներկայումս Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնության խաղացող ֆուտբոլիստները  Ամենաերիտասարդ ռմբարկուները  Տվյալները ներկայացված են  2015 թվականի հունիսի 7-ի դրությամբ Տվյալների աղբյուր՝ Սպորտ-Էքսպրեսն Ուկրաինայում

 Հեթ-տրիկներ 18 տարեկանում  Տվյալները ներկայացված են  2015 թվականի հունիսի 7-ի դրությամբ Տվյալների աղբյուր՝ goldtalant.com.ua

 Դուբլեր 18 տարեկանում  Տվյալները ներկայացված են  2015 թվականի հունիսի 7-ի դրությամբ ''
Տվյալների աղբյուր՝ goldtalant.com.ua

Դեբյուտանտներ ըստ ծննդյան թվականների 
Տվյալների աղբյուր՝ goldtalant.com.ua:

Դեբյուտային գոլ խփած հեղինակներ ըստ ծննդյան թվականների 
Տվյալների աղբյուր՝ Սպորտ-Էքսպրեսն Ուկրաինայում

Տես նաև 
 Ուկրաինական ԽՍՀ-ի ֆուտբոլի առաջնություն
 Ուկրաինայի ֆուտբոլի գավաթ
 Ուկրաինայի ֆուտբոլի սուպերգավաթ
 Ռեկորդային տրանսֆերներ ուկրաինական ֆուտբոլում
 Ուկրաինայի ֆուտբոլային լիգաների համակարգ
 Ուկրաինայի ֆուտբոլի առաջնության հեթ-տրիկների ցանկ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք 
 Ուկրաինական ֆուտբոլ | Նորություններ, վերլուծություններ, հաղորդումներ, վիճակագրություններ
 «Ուկրաինայի բոլոր չեմպիոնների մարզահագուստները»
 Ուկրաինական ակումբային ֆուտբոլի սկիզբ 

Ֆուտբոլ Ուկրաինայում
1991 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլի առաջնություններ