Պատմական աղբյուրներ

Պատմական աղբուրներ, մարդկային հասարակության անցյալի պատմության հուշարձաններ։ Իրենց բնույթով տարբեր են՝ գրավոր աղբյուրներ (ձեռագիր և տպագիր), արտադրությաև գործիքներ, կենցաղային իրեր, ճարտարապետական ու շինարարական հուշարձաններ և այլն։

Որպես պատմական աղբուրներ օգտագործվում են նաև հին լեզվական տարրերը, գեղարվեստական գրականության, պատմական աշխարհագրության, ժողովրդական բանահյուսության նյութերը և այլն։

Դասակարգում 
Պատմակաև աղբյուրների մեջ առավել նշանակալից տեղ են գրավում գրավոր հուշարձանևերը, որոնք կարելի է բաժանել երկու մասի՝ *մատենագրական (պատմիչների երկեր, տարեգրություններ, ժամանակագրություններ, հիշատակարաններ, օրագրություններ, հուշագրություններ, զանազան իրերի վրա գրված կամ փորագրված արձանագրություններ, նամակներ և այլն)
 պաշտոնական (հրովարտակներ, պայմանագրեր, կոնդակներ, կանոնական և օրենսդրական ակտեր, հայտարարություններ, զանազան որոշումներ, զեկուցագրեր և այլն)։

Գրավոր հուշարձաններ 
Գրավոր հուշարձանները լինում են՝
 բնագրեր
 պատճեններ։
Յուրաքանչյուր դարաշրջանին հատուկ է աղբյուրների որոշակի տեսակ։

Պատմական աղբյուրների ուսումնասիրման մեթոդների մշակմամբ զբաղվում է աղբյուրագիտությունը։

Պատմական տվյալներ 
Հայաստանի հնագույն պատմության մասին որոշակի տեղեկություններ պահպանվել են Թել-էլ-Ամառնայի (մ.թ.ա. 15-րդ դար) ու Բողազքյոյի պեղումներից հայտնաբերված սեպագիր պնակիտների վրա և բաբելոնա-ասորեստանյան արձանագրություններում։

Նաիրի երկրի առաջին հիշատակությունը պահպանվել է Ասորեստանի թագավոր Սալմանասարի (մ.թ.ա. 1280-1261 թվականներ) մի արձանագրության մեջ։ Ուրարտուի մասին տեղեկություններ են հաղորդում ուրարտական սեպագիր արձանագրությունները։

Հին Հայաստանի մասին արժեքավոր աղբյուր է Բիհիսթունի արձանագրությունը։ Հայկական աղբյուրներից կարևորագույն նշանակություն ունեն հայ պատմիչներ Ագաթանգեղոսի, Փավստոս Բուզանդի, Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Ղազար Փարպեցու, Սեբեոսի, Ղևոնդի, Հովհաննես Դրաստանակերտցու, Ասողիկի, Թովմա Արծրունու, Ատեփանոս Օրբելյանի և ուրիշների երկերը։

Կարևոր են նաև ձեռագիր մատյանների հիշատակարանները։ Աղբյուրագիտական լրացուցիչ տվյալներ են ընձեռում արաբական, բյուգանդական և մասամբ՝ ասորական սկզբնաղբյուրները։ Ավելի ուշ շրջանի համար արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում իրավաբանական և գեղարվեստական գրականությունը, արխիվային փաստաթղթերը, վիմական արձանագրությունները, ժամանակագրությունները, ինչպես նաև վրացական ու պարսկական աղբյուրները, եվրոպացի և ռուս ճանապարհորդների ուղեգրությունները, նյութական մշակույթի մնացորդները, վարքաբանական, դավանաբանական գրականությունը և այլն։

Ծանոթագրություններ 

Պատմական աղբյուրներ
Աշխատություններ պատմության մասին
Պատմագրություն