Կոնդրատի Ռիլեև

Կոնդրատի Ֆեոդորովիչ Ռիլեև (), ռուս բանաստեղծ, դեկաբրիստ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Բատովո գյուղական համայնքում (այժմ՝ Գատչինսկի շրջանի մաս)։ Հայրն աղքատացած ազնվական էր, մանր կալվածատեր, ով հետագայում աշխատանքի անցավ որպես իշխան Գոլիցինի կալվածքներից մեկում, որպես կառավարիչ։ Սովորել է Պետերբուրգի առաջին կադետական կորպուսում (1801-1814)։ Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակաշրջանում մասնակցել է ռուսական բանակի արտասահմանյան արշավանքներին դեպի Լեհաստան, Ֆրանսիա և Գերմանիա։

1818 թվականին պաշտոնաթող է եղել, 1821 թվականից ծառայել է Պետերբուրգի քրեական պալատում որպես ատենակալ, 1824 թվականից՝ որպես ռուս-ամերիկյան ընկերության գրասենյակի կառավարիչ, 1823 թվականին դարձել է դեկաբրիստների Հյուսիսային ընկերության անդամ։

Ռիլեևի քաղաքական հայացքները չափավոր սահմանադրական-միապետականից աստիճանաբար վերաճել են հանրապետականի։ Ռիլեևն առաջատար դեր է կատարել 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ի ապստամբության կազմակերպման և ռուսական միապետության տապալման փորձի գործում։ Մահապատժի է ենթարկվել Պետրոպավլովյան ամրոցում, ի թիվս ապստամբության 5 ղեկավարների։

Ստեղծագործական ուղի 
Ռիլեևին գրական ճանաչում է բերել «Առ ժամիշխանը» (1820) երգիծանքը, որում քննադատել է արակչեևյան վարչակարգը։ 1823-1825 թվականներին Ա․ Բեստուժևի հետ Ռիլեևը լույս է ընծայել «Պոլյարնայա զվեզդա» («Полярная звезда») ամենամյա ալմանախը։

1821-1823 թվականներին ստեղծել է «Խոհեր» (1825) պատմական երգերի շարքը։ Անդրադառնալով Ռուսաստանի հերոսական անցյալին՝ բանաստեղծն այն վերաիմաստավորել է իր սեփական քաղաքացիական իդեալների ոգով։

Դեկաբրիստական ներշնչանքով և այդ շարժման սպասվելիք ճակատագրի զգացողությամբ է ներթափանցված նրա հիմնական ստեղծագործությունը՝ «Վոյնարովսկի» (1825) պոեմը։ Բարձր քաղաքացիական նվիրումով հայրենիքին ծառայելու մասին իր մտքերը Ռիլևը արտահայտել է Պետրոս I-ի դեմ Մազեպայի բարձրացրած խռովությանը մասնակցելու համար Սիբիր աքսորված հերոսի խոստովանության մեջ։ «Նալիվայկո» (հատվածներ 1825) անավարտ պոեմի թեման շլյախտայի ճնշման դեմ 16-րդ դարի ուկրաինական կազակության ազգային-ազատագրական պայքարն է։ Ռիլեևի քնարերգության քաղաքացիական պաթոսի առավել ամբողջական արտահայտությունը «Քաղաքացի» բանաստեղծությունն է։

Գրականություն 
 Cornwell, Neil (1998). Reference Guide to Russian Literature. FitzRoy Dearborn Publishers.

Ծանոթագրություններ 

Ռուս բանաստեղծներ
19-րդ դարի բանաստեղծներ
Ռուս գրողներ
Ռուս դեկաբրիստներ