Ներզատաբանություն

Ներզատաբանություն, էնդոկրինոլոգիա, կլինիկական բժշկագիտության բնագավառ, ( — ներս,  — առանձնացվում է նաև  — բառ, գիտություն) ուսումնասիրում է ներզատիչ գեղձերի զարգացումը, կազմությունը և ֆունկցիան, հորմոնների ֆիզիոլոգ, ազդեցության մեխանիզմները, ինչպես նաև մշակում ներզատիչ համակարգի հիվանդությունների ախտորոշման, բուժման և կանխարգելման մեթոդներ։

Պատմություն 
Հայաստանում ներզատաբանական առաջին օգնությունը կազմակերպվել է 1946 թվականին՝ Արտաշես Մելիք-Ադամյանի նախաձեռնությամբ հիմնված ներզատաբանական առանձնասենյակում (հետագայում՝ ներզատաբանական դիսպանսեր)։ 1968 թվականին Պ. Վարդապետյանի նախաձեռնությամբ Երևանի 5-րդ հիվանդանոցում բացվել է ներզատաբանական 1-ին բաժանմունքը, որի հիման վրա ստեղծվել է հորմոնների լաբորատորիա, իսկ 1980 թվականին՝ ԵԲԻ (1995 թվականից՝ ԵՊԲՀ) ներզատաբանական ամբիոնը։

Ուսումնասիրություններ 
Ուսումնասիրվել են տեղաճարակային խպիպի տարածվածության հարցերը) կազմվել հատուկ քարտեզ (Ս. Շարիմանյան)։ Զբաղվել են նաև թիրեոտոքսիկոզի և շաքարախտի հարցերով (Տ. Մնացականով, Գ. Գևորգյան), թիրեոտոքսիկոզի դեպքում սրտի ախտահարման պատճառների ուսումնասիրությամբ (Պ. Վարդապետյան)։ Մշակվել են կանանց գերմազակալման տարբերակիչ ախտորոշման և բուժման մեթոդներ։ Ուսումնասիրվել է «Ջերմուկ» հանքային ջրի ազդեցության մեխանիզմը շաքարախտով հիվանդների օրգանիզմի վրա (Վ. Բադալյան), բջջային թաղանթների թափանցելիության վիճակը թունավոր խպիպի և շաքարախտի ժամանակ։ Բացահայտվել է շաքարախտի ժամանակ վահանագեղձի ֆունկցիայի թուլացման երևույթը, որի համար համալիր բուժման մեջ կիրառվել է թիրեոիդին հորմոնը (Վ. Հարությունյան)։ Ուսումնասիրվել է հանգուցավոր խպիպի տարածվածությունը (Գ. Ղազարյան)։ Շաքարախտային նյարդախտության բուժման համար առաջարկվել է (1995) մրջնաթթվով էլեկտրոֆորեզի մեթոդ, որը ներդրվել է «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնում։ Մշակվել և ներդրվել է խաղողաշաքարով հագեցած հեմոգլոբինի քանակի որոշումը արյան մեջ (Ն. Թորամանյան)։ «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնին կից գործում է (1976 թվականից) ներզատաբան, դիսպանսեր։

Արտաքին հղումներ 
 Endocrinology (British online textbook)
 Endotext (American online textbook)
 Useful Endocrinology Resources for Residents 
 Endocrinology journals from Elsevier 
 Endocrinology news updates from Elsevier
 The Hormone Foundation
 Endocrinology Center medical in Thailand 

Ներզատաբանություն