Արկադի Ֆիդլեր

Արկադի Ֆիդլեր (, ), լեհ գրող, լրագրող, ճանապարհորդ։

Կենսագրություն 
Արկադի Ֆիդլերը ծնվել է 1894 թվականի նոյեմբերի 28-ին Պոզնանում այդ տարիներին Լեհաստանում բավականին հայտնի հրատարակիչ Անտոնի Ֆիդլերի ընտանիքում։ Ապագա գրողի ընտանիքում տիրում էր գրականության և մայրենի լեզվի ընթերցանության մթնոլորտ, սերը դեպի բնություն կանխորոշեց նրա հետաքրքրությունները և հակումները, իսկ վերջանական արդյունքում և կյանքի ամբողջ հետագա ուղին։ Նա ավարտել է Կրակովի Յագելոնյան համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը, ապա և Բեռլինի և Պոզնանի համալսարանները, որտեղ ուսանել է բնագիտություն։

Առաջին ճանապարհորդությունները կատարել է 1927 թվականին Նորվեգիայում և 1928 թվականին օվկիանոսի մյուս կողմում՝ Բրազիլիայի ջունգլիներում, որտեղ մնում է տարուց ավելի։ Այդ ժամանակ են լույս տեսնում նրա առաջին գրքերը ճանապարհորդությունների մասին։ 1933—1934 թվականներին նոր ուղևորություն է կատարում Պերուի արևելյան շրջաններում, Ամազոնի մոտ, որի մասին գրում է «Ձկները երգում են Ուկայալիում»։ Գիրքը մեծ աղմուկ է բարձրացնում, թարգմանվում է աշխարհի տասնհինգ լեզուներով և հրատարակվում 32 անգամ։ Այն Ֆիդլերին ճանաչում և փառք է բերում։ 1935 թվականին գիտական և գրական գործունեության համար Լեհաստանի գրականության ակադեմիան նրան դափնեպսակ է շնորհում։

Գիտական, հասարակական և գրական գործունեության համար Ա. Ֆիդլերը պարգևատրվել է բազմաթիվ գրական մրցանակներով և կառավարական կոչումներով, այդ թվում Լեհաստանի առաջին կարգի պետական մրցանակով և երկրի բարձրագույն՝ «Ժողովրդական Լեհաստանի կառուցող» շքանշանով։

Ա. Ֆիդլերը կյանքի մեծ մասում իրականացրել է երեսուն երկար, մեկ տարի և ավելի տևող ճանապարհորդություններ տարբեր երկրներում և մոլորակի ամենաէկզոտիկ անկյուններում՝ Նորվեգիայում և Կանադայում, Հեռավոր արևելքում, Կովկասում և Յակուտիայում, Բրազիլիայի ջունգլիներում, Գայանայում և Պերուում, Մեքսիկայում և Կարիբյան ծովի կղզիներում, Ասիայի հարավ-արևելքում, Վիետնամում, Լաոսում և Կամբոջայում, Գվինեայում, Գանայում և Մադագասկարում։ Վերջին ճանապարհորդությունները Ֆիդլերը կատարել է 88 տարեկանում Մադագասկարում։

Ճանապարհորդություններ 
 1927 - հյուսիսային Նորվեգիա
 1928 - հարավային Բրազիլիա
 1933 - Ամազոնիա և արևելյան Պերու
 1935 - Կանադա
 1937 - Մադագասկար
 1939 - Տահիտի
 1940 - Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա
 1942 - 1943 - ԱՄՆ, Տրինիդադ, Գայանա, Բրազիլիա
 1945 - Կանադա
 1948 - Մեսքիկա
 1952 - 1953 - ԽՍՀՄ (Վրաստան)
 1956 - 1957 - Հնդկաչին (հյուսիսային Վիետնամ, Լաոս, Կամբոջա)
 1959 - 1960 - Աֆրիկա (Գվինեա, Գանա)
 1961 - հյուսիսարևմտյան Կանադա
 1963 - 1964 - Բրազիլիա, Գայանա
 1965 - 1966 - Մադագասկար
 1967 - Բրազիլիա
 1968 - ԽՍՀՄ (արևելյան Սիբիր)
 1969 - Նիգերիա
 1970 - Պերու
 1971 - արևմտյան Աֆրիկա
 1972 - Կանադա (Բրիտանական Կոլումբիա, Ալբերտա, Քվեբեկ)
 1973 - Հարավային Ամերիկա
 1975 - Կանադա (Օնտարիո, Քվեբեկ)
 1976 - 1977 - արևմտյան Աֆրիկա
 1978 - 1979 - Պերու
 1980 - Կանադա
 1981 - արևմտյան Աֆրիկա

Ստեղծագործություններ 
 Ռոբինզոնի կղզին (1954, Wyspa Robinsona)
 Օրինոկո (1957, Orinoko)
 Սպիտակ յագուար (1980, Biały Jaguar)
 Խեժով բուրող Կանադա (1935)
 Անարատ անտառի գազանները (1936)
 Ամազոնցու կանչը (1937, «Ձկները երգում են Ուկայալիում», 1963)
 Երկարառունգերը (պատմվածք)
 Դիվիզիոն 303 (1942)
 Շնորհակալ եմ քեզ, կապիտան (1944)
 Փոքրիկ բիզոնը (1952)
 Ամբինանիտելո տաք գյուղը (1953, Gorąca wieś Ambinanitelo)
 Ռիո դե Օրոյի գաղտնիքը (1950, Rio de Oro)
 Վայրի վարազներ (1959)
 Նոր արկածներ. Գվինեա (1962)
 Մադագասկարի վաղվա օրը
 Լեմուրների կղզին

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Киселев В. Послесловие // Фидлер А. Белый Ягуар — вождь араваков. — Москва: Правда, 1990.

Արտաքին հղումներ 
 Արկադի Ֆիդլերի թանգարան-գրական արվեստանոցը

Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
20-րդ դարի լրագրողներ
Լեհ գրողներ
20-րդ դարի գրողներ
Լեհ արձակագիրներ
Արկածային գրողներ
19-րդ դարի գրողներ
Լեհ մանկագիրներ