Կիրիլ Լեմոխ

Կիրիլ Վիկենտևիչ Լեմոխ (, , ), ռուս կենցաղանկարիչ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս և իսկական անդամ, «տասնչորսի խռովության» մասնակից, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության ու Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության հիմնադիրներից մեկը
:

Կենսագրություն
Կառլ Լեմոխը ծնվել է 1841 թվականի  (հունիսի 19-ին) Մոսկվայում։ Նա Վիկենտի Լեմոխի ու Ելիզավետա Կառլովնա Շիլդբախի երրորդ երեխան էր։ Հայրը, ով երաժշտության ուսուցիչ էր, ուներ գերմանական ծագում։

Կառլ Լեմոխը 1851-1856 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում՝ պրոֆեսոր Եգոր Վասիլևի արվեստանոցում։ 1858 թվականին ընդունվել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի պատմական գեղանկարչության դասարան, որ ղեկավարում էին Պյոտր Բասինն ու Ալեքսեյ Մարկովը։ Իր էտյուդների ու նկարների համար Կառլ Լեմոխը Ակադեմիայի խորհրդի կողմից պարգևատրվել է երկու փոքր ու երկու մեծ արծաթե մեդալներով «Կերպարվեստում ունեցած հաջողության համար»։ 1863 թվականին «Մովսեսը ջուր է հանում ժայռից» () նկարի համար արժանացել է Ակադեմիայի ոսկե փոքր մեդալի։

Հրաժարվելով մասնակցել Ակադեմիայի մեծ ոսկե մեդալի համար մրցույթին՝ 14 խռովարարների խմբի կազմում 1863 թվականին ներկայացրել է Ակադեմիայից հեռանալու դիմում՝ ստանալով երկրորդ աստիճանի դասային նկարչի դիպլոմ։ Ակադեմիան լքելուց հետո անդամակցել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միությանը, որ հիմնադրել էր Իվան Կրամսկոյը։ 1868 թվականին ակադեմիական ցուցահանդեսին մասնակցած «Ընտանեկան դժբախտություն» () նկարի համար ստացել է առաջին աստիճանի դասային նկարչի կոչում։

Բնակվելով հիմնականում Սանկտ Պետերբուրգում՝ Կառլ Լեմոխն ապրուստի միջոցներ վաստակում էր ազնվականների տներում նկարչության մասնավոր դասեր տալով։ Ամառն անցկացնում էր մերձմոսկովյան Խովրինո գյուղում, որտեղ իր համար կառուցել էր նկարչական արվեստանոց։ Խովրինոյի բնակիչներն են պատկերված Լեմոխի՝ ռուսական գյուղի կյանքը պատկերող շատ նկարներում։

Դեռ Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միությանն անդամակցելու տարիներին Կառլ Լեմոխը, ով արքունիքում ստացել էր Կիրիլ ուղղափառական անունը, ընդունում է ապագա կայսր Ալեքսանդր III-ի երեխաներին, այդ թվում նաև Ալեքսանդր III-ի ավագ որդուն՝ թագաժառանգ Նիկոլայ II-ին նկարչության մասնավոր դասեր տալու հրավերը։ Թագավորական ընտանիքի երեխաների շարքում Լեմոխի ամենատաղանդավոր աշակերտը եղել է Նիկոլայ II-ի կրտսեր քույրը՝ Օլգա Ալեքսանդրովնան, ով գեղանկարչությամբ շարունակել է զբաղվել իր ողջ կյանքի ընթացքում։

1870 թվականին Լեմոխն ընդունում է Գրիգորի Մյասոեդովի առաջարկն ու դառնում Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության հիմնադիրներից մեկը։ Սակայն հենց հաջորդ տարի նրան հեռացնում են ընկերությունից կանոնակարգը խախտելու, մասնավորապես՝ բաց ցուցահանդեսին նկար չուղարկելու պատճառով։ 1878 թվականին Լեմոխը կրկին դառնում է Ընկերության, իսկ 1879 թվականին՝ նրա նախագահության անդամ։ 1880 թվականից Կիրիլ Լեմոխը եղել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության գանձապետը, քանզի աչքի է ընկել իր բացարձակ ազնվությամբ և ֆինանսական հարցերում ցուցաբերած բծախնդրությամբ։

Ակադեմիական ցուցահանդեսին ուղարկած յոթ նկարների համար Կիրիլ Լեմոխը 1875 թվականին ստացել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսի կոչում, 1893 թվականից եղել է ակադեմիայի իսկական անդամ, իսկ 1895 թվականին ընտրվել է Ակադեմիայի խորհրդի անդամ հինգ տարի ժամկետով։

Արքունական ընտանիքի երեխաներին դասավանդելու համար Լեմոխին նշանակվել է ցմահ կենսաթոշակ։ 1897 թվականից մինչև 1909 թվականը Լեմոխն զբաղեցրել է Ալեքսանդր III կայսեր ռուսական թանգարանի գեղարվեստի բաժնի թանգարանապահի պաշտոնը։

Ի հիշատակ իր միակ թոռան, որ մահացել էր երեք տարեկան հասակում (Կիրիլ Լեմոխի դուստրն ամուսնացել էր Դմիտրի Մենդելեևի որդու՝ Վլադիմիրի հետ) Լեմոխը մեծ գումար է նվիրել մերձմոսկովյան Խովրինո գյուղի Աստվածամոր «Նշան» սրբապատկերի վանքին կից եկեղեցական-թեմական դպրոց բացելու համար։

Կիրիլ Լեմոխը մահացել է 1910 թվականի փետրվարի 24-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի վանքում տեղի ունեցած հուղարկավորման կարգից հետո թաղվել է Մոսկվայում՝ Կազանի Գոլովինյան եկեղեցու գերեզմանատանը։

Պատկերասրահ

Մատենագրություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 
 
 

Ռուս նկարիչներ
Պերեդվիժնիկներ
Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
20-րդ դարի ռուս նկարիչներ