Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարան

Վիկտոր Էմանուիլ III-ի անվան ազգային գրադարան (), ազգային գրադարան Իտալիայում։ Տեղակայված է Նեապոլի Պլեբիսիտո 1 հրապարակում գտնվող թագավորական պալատում, մուտքը՝ Տրիեստե ե Տրենտո հրապարակից (piazza Trieste e Trento): Այն հիմնադրել և ղեկավարում է Գրադարանային ժառանգության գլխավոր խորհուրդը (Direzione Generale per i Beni Librari) և Իտալիայի մշակութային ժառանգության և տուրիզմի նախարարությունը (Ministero per i Beni e le Attività Culturali):

Քանակական առումով Իտալիայի երրորդ խոշորագույն գրադարանն է Հռոմի և Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարաններից հետո։ Ունի 1480747 տպագիր գրականություն, 319187 բրոշյուրներ, 18415 ձեռագրեր, ավելի քան 8000 պարբերականներ, 4500 ինկունաբուլաներ,  1800 Հերկուլանում պապիրուսներ։

Պատմություն 
Գրադարանը հիմնադրվել 18-րդ դարի վերջում «Palazzo degli Studi» պալատում, որտեղ այժմ տեղակայված է Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանը։ Հանրության համար թանգարանը բացվել է 1804 թվականին որպես Նեապոլի թագավորական գրադարան ()՝ 1816 թվականին դառնալով Բուրբոնների թագավորական գրադարան (): Գրադարանի հավաքածուն համալրվել է վերացված կրոնական կառույցներից և առգրավված մասնավոր հավաքածուներից։ Իտալիայի միավորումից հետո 1860 թվականից կրում է ներկայիս անվանումը։

1910 թվականին գրադարանում ստեղծվել է Հերկուլանում պապիրուսների բաժինը (). մի արհեստանոց, որը հիմանդրել է Կառլո դե Բուրբոնը՝ պահպանելու Հերկուլանումի պեղումների ժամանակ հայտնաբերված պապիրուսները։

Երկար բանավեճերից հետո Բենեդետտո Կրոչեի առաջարկությամբ և ջանքերով գրադարանը տեղափոխվել է իր ներկայիս վայրը՝ թագավորական պալատը, որը գրադարանին է տրամադրել Վիկտոր Էմանուիլ III, ում անունով էլ կոչվում է գրադարանը։ 
Տեղափոխվելուց հետո գրադարանի հավաքածուն համալրվել է նեապոլյան գրադարանների արժեքավոր նյութերով, այդ թվում Brancacciana
գրադարանի (հիմնադրվել է Հռոմում, կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարիա Բրանկաչոյի կողմից 17-րդ դարի առաջին կեսերին, Նեապոլ տեղափոխվելով՝ դարձել է Նեապոլի առաջին հանրային գրադարանը)։

Գրադարանը տուժել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական և դաշնակից ուժերի կողմից Նեապոլի գրավման ժամանակ (հրկիզվել է գերմանացիների կողմից), թեև առավել թանկարժեք ձեռագրերը տեղափոխվել են անվտանգ վայրեր և այնտեղ մնացել մինչև գրադարանը վերաբացվել է 1945 թվականին։ 1980 թվականին գրադարանի շենքի թևը լրջորեն վնասվել է երկրաշարժից, և գրադարանի գույքը տեղափոխվել է շենքի այլ հատված։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին աղբյուրներ 
 Պաշտոնական կայքը

Իտալիայի գրադարաններ
Ազգային գրադարաններ
Իտալիայի մշակույթ