Լիլիանա Լյուբինսկա

Լիլիանա Լյուբինսկա (, 14 հոկտեմբերի, 1904, Լոձ - 19 նոյեմբերի, 1990, Վարշավա), լեհ գիտնական, նյարդաբան, որ զբաղվել է պերիֆերիկ նյարդային համակարգի ուսումնասիրությամբ և հայտնաբերել է երկկողմ ուղղվածություն ունեցող աքսոնային փոխադրումը։ Լիլիանա Լյուբինսկան ու իր ամուսինը՝ Եժի Կոնորսկին, 1946 թվականին Նենցկու անվան փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում հիմնադրել են նյարդաֆիզիոլոգիայի բաժին։

Կենսագրություն 
Լիլիանա Լյուբինսկան ծնվել է 1904 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Լոձ քաղաքում։ Ամուսնացել է իր գործընկերոջ՝ նյարդաբան Եժի Կոնորսկու հետ։ 1923 թվականին Լիլիանա Լյուբինսկան ընդունվել է Վարշավայի համալսարան, որպեսզի սովորի կենսաբանություն, սակայն մեկ տարի անց տեղափոխվել է Փարիզի համալսարան։ 1927 թվականին նա ստացել է կենսաքիմիայի ու ֆիզիոլոգիայի բակալավրի աստիճան, 1932 թվականին՝ դոկտորի աստիճան։ Դոկտորական ատենախոսության վրա աշխատելու ընթացքում Լիլիանա Լյուբինսկան Լուի Լապիկի ու Մարսել Լապիկի հետ աշխատել է նրանց՝ ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայում՝ ուսումնասիրելով խրոնաքսիա և ռեֆլեքսներ։ Լիլիանա Լյուբինսկայի ատենախոսությունը նվիրված էր ոչ իտերատիվ ռեֆլեքսներին և արժանացել է Փարիզի ակադեմիայի մրցանակի։

Փարիզում ատենախոսությունը գրելուց հետո Լյուբինսկան սկսել է ինքնուրույն հետազոտությունը, ինչպես նաև մասնակցել է Եժի Կորոնսկու ու Ստեֆան Միլլերի կատարած հետազոտություններին, ովքեր Նենցկիի անվան փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում ուսումնասիրում էին պայմանական ռեֆլեքսներ։ Երբ 1939 թվականին սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Լիլիանա Լյուբինսկան ու Եժի Կոնորսկին փորձել են անցնել հյուսիսային սահմանը՝ որպեսզի գնան Անգլիա՝ Կոնորսկու եղբոր մոտ։ Սակայն սահմանապահ ուժերը արգելում են, և ննրանք ստիպված են լինում մնալ Բելոստոկում։ Շուտով Առանցքի ուժերը գրավել են Լեհաստանի ողջ արևմտյան հատվածը, և Լյուբինսկան ու Կոնորսկին փախել են Կովկաս։ Այնտեղ՝ Սուխումիի փորձարարական բժշկության ինստիտուտում, նրանք 1940-1945 թվականներին ուսումնասիրել են պերիֆերիկ նյարդերի վերականգնումը։

Պատերազմից հետո Գալինա Լյուբինսկան շարունակել է ուսումնասիրել պերիֆերիկ նյարդային համակարգը։ 1945 թվականից մինչև թոշակի անցնելը՝ 1982 թվականը, նա ուսումնասիրել է նեյրոնների կառուցվածքն ու ֆիզիոլոգիան և մասնավորապես ցույց է տվել, որ աքսոնային փոխադրումը կարող է լինել երկկողմանի ուղղված։ Իր կարիերայի ընթացքում Լիլիանա Լյուբինսկան հրատարակել է շուրջ 80 գիտական հոդվածներ և եղել է իր բնագավառի առաջատար մասնագետներից մեկը։

Լիլիանա Լյուբինսկան մահացել է 1990 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վարշավայում։

Պարգևներ և մրցանակներ 
 Լեոպոլդինայի միության արտասահմանյան անդամ
 Ուղեղի ուսումնասիրման միջազգային կազմակերպության պատվավոր անդամ
 Solange Coemme մրցանակ, Փարիզի բժշկական ակադեմիա
 Բնախույզների գերմանական միության արտասահմանյան անդամ 
 Լեհաստանի ֆիզիոլոգիական միության պատվավոր անդամ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Լիլիանա Լյուբինսկայի մատենագրությունը 

Լեհ նյարդաբաններ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Լեհ կին գիտնականներ