Բազկահյուսակ

Բազկային հյուսակը կամ բազկահյուսակը ողնուղեղից ծագող նյարդերի ցանց է, որը կազմվում է 4 ստորին պարանոցային նյարդերի և առաջին կրծքային նյարդի առաջային ճյուղերով (C5–C8, T1)։ Բազկահյուսակը պարանոցից պարանոց-անութափոսային խողովակով անցնում է դեպի անութափոս (թևատակ), այնուհետև դեպի բազուկ, նախաբազուկ և ձեռք՝ նյարդավորելով այս շրջանները։

Կառուցվածք 
Բազկահյուսակը բաժանվում է արմատների, ցողունների, բաժինների, խրձերի և ճյուղերի։ Գոյություն ունեն 5 «ծայրային» ճյուղեր և բազմաթիվ այլ «նախածայրային» կամ «համակողմնային» ճյուղեր, որոնք ծագում են հյուսակի տարբեր կետերից։

Արմատներ 
Հինգ արմատները վերոնշյալ ողնուղեղային նյարդերի 5 առաջային ճյուղերն են՝ C5, C6, C7, C8 և T1: Նախաֆիքսված կամ հետֆիքսված ձևավորման դեպքում բազկահյուսակը ներառում է նաև, համապատասխանաբար, C4 կամ T2 արմատները։

Ցողուններ 
Արմատները միաձուլվում են՝ կազմելով 3 ցողուն.
 վերին ցողուն (C5-C6)
 միջին ցողուն (C7)
 ստորին ցողուն (C8, T1)

Բաժիններ 
Յուրաքանչյուր ցողուն կիսվում է՝ ձևավորելով 6 բաժին.
 վերին, միջին և ստորին ցողունների առաջային բաժիններ
 վերին, միջին և ստորին ցողունների հետին բաժիններ

Խրձեր 
Այս 6 բաժինները վերախմբավորվում են՝ կազմելով 3 խուրձ։ Խրձերը կոչում են ըստ անութափոսային զարկերակի նկատմամբ իրենց դիրքի.
 հետին խուրձ՝ ցողունների 3 հետին բաժիններից (C5, C6, C7, C8, T1)
 կողմնային խուրձ՝ վերին և միջին ցողունների առաջային բաժիններից (C5, C6, C7)
 միջային խուրձ՝ ստորին ցողունի պարզ շարունակությունն է (C8, T1)

Ճյուղեր (նյարդեր) 
Ճյուղերը թվարկված են ստորև (տե՛ս Սխեմա)։ Շատերը ծագում են խրձերից, սակայն որոշները՝ միանգամից ավելի վաղ կառույցներից։

Սխեմա

Առանձին ճյուղեր (նյարդեր) 
Թավատառը նշում է նյարդի (ճյուղի) առաջնային արմատը։ Իսկ շեղատառը նշում է այն արմատները, որոնք ոչ միշտ են մասնակցում նյարդի ձևավորմանը։

Գործառույթ 
Բազկահյուսակն ապահովում է ամբողջ վերին վերջույթի մաշկային և մկանային նյարդավորումը՝ երկու բացառությամբ. սեղանարդաձև մկանը նյարդավորվում է ողնուղեղային հավելյալ նյարդի (գանգուղեղային XI նյարդի) կողմից, իսկ թևատակի մոտի մաշկը՝ միջկողաբազկային նյարդի կողմից։

Բազկահյուսակի ախտահարումները կարող են հանգեցնել ծանր ֆունկցիոնալ խանգարումների և հաշմանդամության։

Կլինիկական նշանակություն

Վնասում 
Բազկահյուսակի վնասվածքներն ախտահարում են վերին վերջույթի զգացողությունն ու շարժումները։ Դրանց պատճառ կարող են հանդիսանալ պարանոցի կամ անութափոսի շրջանի գերձգումը (պրկում), հիվանդությունները և վերքերը։ Կախված վնասվածքի տեղակայումից՝ ախտանշանները կարող են տատանվել կաթվածից մինչև անզգայացում։ Կաթվածի աստիճանը գնահատելու համար ստուգում են հիվանդի՝ շարժումներ կատարելու ունակությունը՝ համեմատելով չվնասված կողմի հետ։ Հաճախ բազկահյուսակի վնասվածքը լինում է կոպիտ վայրէջքի հետևանքով, երբ ուսը կտրուկ և խիստ հեռանում է պարանոցից (ինչպես մոտոցիկլային վթարի կամ ծառից վայր ընկնելու ժամանակ)։ Այս գերձգումը կարող է հանգեցնել բազկահյուսակի վերին հատվածների պատռման կամ նույնիսկ ողնուղեղից պոկման։ Բազկահյուսակի վերին վնասումներ լինում են նաև նորածինների մոտ (Բազկահյուսակի ծննդաբերական (նորածնային) կաթված, ԲՆԿ), երբ դժվար ծննդաբերության ժամանակ երեխայի պարանոցը գերձգվում է։ Վերին վնասումների դեպքում կաթվածն ի հայտ է գալիս C5-C6-ի կողմից նյարդավորվող մկանների շրջանում, ինչպիսիք են դելտայաձև, բազկի երկգլուխ, բազկային և բազկաճաճանչային մկանները։ Հաճախ դա ուղեկցվում է վերջույթի կողմնային մակերեսի անզգայացմամբ։

Բազկահյուսակի ստորին վնասվածքներն ավելի հազվադեպ են, բայց կարող են ի հայտ գալ, երբ անձը կտրուկ բռնում է ինչ-որ բանից, որպեսզի վայր չընկնի կամ երբ դժվար ծննդաբերության ժամանակ նորածնի թևը գերձգվում է (տե՛ս ԲՆԿ)։ Այս դեպքում ախտահարվում են ձեռքի մկանները և հիվանդը չի կարողանում բռունցք անել։

Ծանոթագրություններ 

Ծայրամասային նյարդային համակարգ