Դրոմեոզավրիդներ

Դրոմեոզավրիդներ (, մինչև  — վազող  — մողես), մողեսանմանների ընտանիքին պատկանող ոչ մեծ դինոզավր, որը պատկանում է դեյնոնիխոզավրերի ընտանիքին, կապված է մարիրաբտորների հետ (Maniraptora)։ Ապրել են մայրցամաքներում և մոլորակներում։ Այս ընտանիքի ներկայացուցիչների բրածոների մնացորդները ի հայտ են եկել միջին դարերից։

Նկարագրություն 

Ըստ ժամանակակից տվյալների դրոմեոզավրիդները (Տրոդոնտիդայեների () հետ միասին) համարվում է թռչող դինոզավրերի խմբին ամենամոտ ընտանիքը։ Ինչպես թռչունները, դրոմեոզավրիդները փետուրներ են ունեցել, այդ թվում՝ եզրային փետուրներ, իսկ փոքր ներկայացուցիչները, ինչպիսին է, օրինակ՝ միկրորապտորը (), հավանաբար կարողացել են թռչել երկնքում։

Ոտքեր 

Ինչպես և ուրիշ տերեպոդները, դրոմեոզավրիդները եղել են երկոտանի, այսինքն շարժվել են հետևի վերջույթներով։ Սակայն այն ժամանակ ուրիշ տրեոպոդները որոնք ունեին ոտքերին երեք մատներ, քարացած դրեմեոզավիդների հետքերը հաստատուն են, որ այս ընտանիքի ներկայացուցիչների մեծամասնությունը ունեցել են ոտքի երկրորդ մատ, որն ավարտվում էր մեծ եղունգով, որն էլ խրվելով հողի մեջ իր վրա էր վերցնում դինոզավրի ամբողջ քաշը։ Այդպիսիս առանձնահատկությունը կոչվում է բիտակտիլիեյ կամ դիտակտիլիեյ (հունարեն՝ դի-երկու և բակտալոս-մատ)։ Ոտքի շատ մեծ երկրորդ մատը ուներ կիսաշրջանաձև մեծ եղունգ, որն ինչպես մտածում էին, օգտագործվում էր որսին բռնելու, ինչպես նաև ծառեր բարձրանալու համար։ Դրոմեոզավրիդ մի տեսակ՝ բալաուր բոնդոց դինոզավրը ուներ ոտքի փոփոխված առաջին մատ, որը չափազանց տարբերվում էր իր դիրքով երկրորդ մատի համեմատ։ Նրա ոտքերի և առաջին և երկրորդ մատերը ունեին մանգաղաձև եղունգ։

Ծագում 
Առաջին բրածոները հայտնաբերվել է իտալական հավաքակազմում՝ Կրասնոյարսկի երկրամասում (մոտ 167 միլիոն տարի առաջ) և մինչև հիմա գիտնականները չեն կարողանում ճշգրիտ դասակարգում անել։ Բացի այդ, 2009 թվականին, նրանց վեց ատամները նկարագրվել են նստվածքաշերտերից՝ Langenberg Oker (Գոսլար, Ստորին Սակսոնիա, Գերմանիա)։ Հայտնաբերված ատամները շատ նման են Guimarota տեսակին պատկանող դինոզավրերին (կիմերջ, Լեյրոյա, Պորտուգալիա) ինչպես նաև Una տեսակին պատկանող դինոզավրերի (Իսպանիա)։

Հարավային Ամերիկա 
Ներկայումս հայտնի է Դրոմեոզավրիդների վեց տեսակ, որոնք ապրում են Պատագոնիայում։ Ներկայացուցիչներն են՝ Unenlagia comahuensis, Unenlagia paynemili, Neuquenraptor argentinus, Buitreraptor gonzalezorum, Austroraptor cabazai և Pamparaptor micros։

Ռուսաստան 
Ռուսաստանում, ինչպես Մոնղոլիայի սահմանի մոտ, գտնվել են ոսկորներ։ Նաև իտալական Բերեզովսկու մարզի Կրասնոյարսկի գավառում հայտնաբերվել մնացորդները անհայտ դինոզավրերի ոսկորներ՝ այս ընտանիքի ներկայացուցիչներից։

Դասակարգում 
Ներկայումս այն հարցին, թե որ ընտանիքին են պատկանում դրոմեոզավրիդները՝ դինոզավրերին, թե թռչուններին, մնում է բաց։ Ոմանք կարծում են, որ դրոմեոզավրիդների ավելի լավ է դասակարգել թռչուններին, ոչ թե դինոզավրերին։

Խումբ՝ Tyrannoraptora.
Ընտանիք՝ Dromaeosauridae
 Ինֆրակարգ. Deinonychosauria
 Ընտանիք. Dromaeosauridae
 Balaur
 Dromaeosauroides
 Luanchuanraptor
 Mahakala
 Pamparaptor
 Pyroraptor
 Ornithodesmus
 ?Unquillosaurus
 Variraptor
 ենթաընտանիք. Dromaeosaurinae
 Achillobator
 Dromaeosaurus
 Utahraptor
 ենթաընտանիք. Microraptorinae
 Changyuraptor
 Cryptovolans
 Graciliraptor
 Hesperonychus
 Microraptor
 Shanag?
 Sinornithosaurus?
 Tianyuraptor?
 ենթաընտանիք. Saurornitholestinae
 Atrociraptor
 Bambiraptor
 Saurornitholestes
 ենթաընտանիք. Unenlagiinae
 Austroraptor
 Buitreraptor
 Neuquenraptor
 Rahonavis
 Unenlagia
 ենթաընտանիք. Velociraptorinae
 Adasaurus
 Deinonychus
 Itemirus?
 Linheraptor
 Nuthetes
 Tsaagan
 Velociraptor

Արտաքին տաքսոնոմիա

Ներքին տաքսոնոմիա

Էվոլյուցիա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 A basal dromaeosaurid and size evolution preceding avian flight
 Птицеящер как змея
 Behavioral and faunal implications of Early Cretaceous deinonychosaur trackways from China 

Դինոզավրեր
Սողունների ընտանիք
Յուրայի դարաշրջանի դինոզավրեր