Օկազակիի հատվածներ

Օկազակիի հատվածներ (Օկազակիի ֆրագմենտներ), կարճ, նոր սինթեզված ԴՆԹ-ի հատվածներ, որոնք առաջանում են ետ մնացող շղթայի վրա ԴՆԹ-ի կրկնապատկման ժամանակ։ Օկազակիի հատվածները կոմպլեմենտար են ետ մնացող կաղապար ԴՆԹ շղթային, որի հետ առաջացնում են կարճ երկշղթա ԴՆԹ-ի հատվածներ։

Օկազակիի հատվածներն աղիքային ցուպիկի դեպքում ունեն 1000- 2000 նուկլեոտիդ երկարություն, իսկ էուկարիտոների՝ մոտ 150: Նրանք բաժանված են իրարից ~10-նուկլեոիդանոց ՌՆԹ պրայմերներով և մնում են իրարից առանձնացված մինչև լիգազ ֆերմենտը չի միացնում բոլոր Օկազակիի հատվածներն ու ձևավորում մեկ շարունակական շղթա։

Առաջնորդող շղթայի կրկնապատկումն ընթանում է առանց դադարների, իսկ ետ մնացողի դեպքում նոր ԴՆԹ շղթան սինթեզվում է ընդհատումներով։ Սա հետևանք է նրա, որ ԴՆԹ-պոլիմերազները, որոնք սինթեզում են նոր ԴՆԹ շղթա, կարող են աշխատել միայն մեկ ուղղությամբ։ Քանի որ առաջնորդող շղթայի դեպքում վերջինիս աճման ուղղությունը համընկնում է պոլիմերազների աշխատանքային ուղղության հետ, այնտեղ սինթեզը կընդանա շարունակական եղանակով:

Եթե նախնական ԴՆԹ շղթայի ուղղությունը 5' - 3' է, ապա պատճենելիս նոր շղթան կսինթեզվի 3' - 5' ուղղությամբ և այն կընթանա առանց ընդհատումների։ Ետ մնացող շղթան սինթեզելու համար, ԴՆԹ-պոլիմերազը ձևավորում է կարճ հատվածներով, որոնք էլ և կոչվում ե Օկազակիի հատվածներ։ Վերջիններից յուրաքանչյուրը պահանջում է առանձին ՌՆԹ պրայմերի առկայություն։

Օկազակիի հատվածների բացահայտումը տեղի ունեցավ շնորհիվ մի շարք փորձերի։ Այդ փորձերն իրականացվում էին 1960-ական թվականներին Ռեյիջի Օկազակիի և իր գործընկերների կողմից, ովքեր ուսումնասիրում էին աղիքային ցուպիկի ԴՆԹ-ի կրկանապատկումը: 1966 թվականին նրանց հաջողվեց ցույց տալ, որ ետ մնացող շղթայի սինթեզն ընթանում է կարճ հատվածներով։ Փորձերը հետագայում շարունակվեցին, որպես ուսումնասիրության օբյեկտ ընտրելով աղիքային ցուպիկի բակտերիոֆագի ԴՆԹ-ի կրկնապատկումը:

Ծանոթագրություններ 

ԴՆԹ-ի կրկնապատկում