Բաշիր Ռամեև

Բաշիր Ռամեև (, ), խորհրդային գիտնական, գյուտարար, խորհրդային համակարգիչների հիմնադիրներից մեկը, 23 պատենտների (արտոնագրեր) հեղինակ է, այդ թվում ԽՍՀՄ-ում պաշտոնապես գրանցված առաջին պատենտը (1948)։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1962)։ Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր (1954)։ Հայրենական պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն 
Ռամեևը ծնվել է Բայմակում, 1918 թվականի մայիսի 1-ին (անձնագրով՝ մայիսի 15) լեռնային ինժեների ընտանիքում։

1935 թվականին Ռամեևը դարձել է Գյուտարարների համամիութենական հասարակության անդամ, 1937 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտ, 1938 թվականին՝ հոր ազատազրկումից հետո, հեռացվել է ինստիտուտից (երկար ժամանակ մնացել է առանց բարձրագույն հաստատության դիպլոմի), երկար տարիներ աշխատանք չի ունեցել։ 1940 թվականին ընդունվել է Կապի կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտ որպես տեխնիկ։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, հանդես է եկել ԽՍՀՄ կապի նախարարության գումարտակում, մասնակցել է Կիևի ազատագրմանը։

1944 թվականին ազատ է արձակվել զինվորական ծառայությունից՝ ազգային տնտեսության վերականգնման համար մասնագետների հավաքագրման պատճառով։

Աշխատանքի է ընդունվել ЦНИИ № 108 ակադեմիկ Բերգի ղեկավարությամբ։ 1947 թվականին լսելով «Բի-բի-սի»-ի հաղորդումը ԱՄՆ-ում ստեղծված էլեկտրոնային համակարգչային մեքենայի մասին, Ռամեևի մոտ ցանկություն է առաջանում զբաղվել այդ նոր գիտատեխնիկական ոլորտով։ Բերգի խորհրդով նա դիմում է ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ Բրուկին և 1948 թվականի մայիսին ընդունվում է ԽՍՀՄ ԳԱ Էլեկտրաէներգետիկ ինստիտուտի լաբորատորիա՝ որպես ինժեներ-կոնստրուկտոր։

1948 թվականի օգոստոսին Իսահակ Բրուկն ու Բաշիր Ռամեևը ներկայացրեցին ԽՍՀՄ-ում առաջին «Ավտոմատ թվային էլեկտրական մեքենաների» նախագիծը։ Ռամեևը ստեղծել է նաև «Ստրելա» համակարգիչը, «Ուրալ» համակարգիչների շարքը։
 
Փաստը, որ Ռամեևը չուներ բարձրագույն կրթություն, չխանգարեց, որ նա դառնա Պենզայի մաթեմատիկական մեքենաների ինստիտուտի գլխավոր ինժեներ, տնօրենի տեղակալ, որտեղ նա աշխատել է 1955-1968 թվականներին և առանց պաշտպանության ստացել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

Մահացել է 1994 թվականի մայիսի 16-ին, Մոսկվայում։ Թաղված է Կունցևսկոե գերեզմանատանը։

Ընտանիք 
 Պապը՝ Զաքիր Ռամեև (1859-1921), եղել է ոսկի արդյունահանող, Ռուսական կայսրության պետական դումայի անդամ
 Հայրը՝ Իսկանդար Ռամեև, մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը սովորել է Գերմանիայում, 1938 թվականին դատապարվել է 5 տարի ազատազրկման, մահացել է 1943 թվականին։

Պարգևներ 
 Աշխատանքի կարմիր դրոշի շքանշան
 Ստալինյան մրցանակ, 1954
 ԽՍՀՄ տնտեսական նվաճումների ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ռամեևի էջը «Համակարգչային թանգարանում»
 Մալինովսկի Բ., Ռամեև Բ.
 Ռամեևի ընատեկան էջերից
 Բաշիր Ռամեև 
 Բաշիր Ռամեև, հայրենական համակարգիչների պատմության թանգարանի կայք

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Խորհրդային գյուտարարներ
Խորհրդային գիտնականներ
Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուս գյուտարարներ
20-րդ դարի գիտնականներ