Տաբուլա

Տաբուլա (Բյուզանդիայի հունարեն՝ τάβλη, տավլի՝ «տախտակ»), հունահռոմեական սեղանի խաղ, որը հավանաբար նարդի խաղի անմիջական նախնին է։

Պատմություն 

Իսիդոր Սևիլյացու «Ստուգաբանություն» (լատիներեն՝ Etymologiae) աշխատության համաձայն՝ տաբուլա խաղը առաջին անգամ հայտնաբերել է մի հույն զինվոր Ալեա անունով՝ Տրոյական պատերազմի ժամանակ։ Տաբուլա խաղի ամենավաղ նկարագրությունը Բյուզանդիայի կայսեր Զենոնի էպիգրամն է՝ գրված Ագաթիաս Միրենացու կողմից (մ.թ. 6-րդ դար)։ Ագաթիասը նկարագրում է, թե ինչպես Զենոնը խաղը խաղալիս զառի անհաջող նետումից հետո թուլացնում է իր դիրքերը։ Տաբուլայի կանոնները վերաձևակերպել է Բեսկ դե Ֆուկիերեսը 19-րդ դարում՝ հիմնվելով այս էպիգրամայի վրա։ Խաղը խաղում էին նարդիի տախտակին նման տախտակի վրա, որն ուներ 24 ակոսիկներ՝ 12 ամեն կողմում։ Երկու խաղացողներից յուրաքանչյուրն ուներ 15 խաղաքար, որոնք շարժում էին դեպի տախտակի հակառակ կողմը՝ ըստ 3 զառերի նետման արդյունքների։ Միայնակ խաղաքարը խոցելի էր դառնում և կարող էր հայտնվել հարվածի տակ։ Նարդիի հետ հիմնական տարբերությունն այն էր, որ նետում էին 3 զառ՝ 2-ի փոխարեն։

Այսօր խաղի հունարեն բառը՝ τάβλη-ը Հունաստանում, Թուրքիայում («թավլա») և Ռումինիայում («տաբլե»)  օգտագործվում է նարդի խաղի համար։

Ծանոթագրություններ 

Սեղանի խաղեր
Բյուզանդիայի մշակույթ