Քռասնի

Քռասնի, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության կենտրոնական հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 23 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 9 կմ հեռավորության վրա։
Նախկինում գյուղը անվանվել է Քըռասնէ, Դըղդաղան։ Ջրամատակարարումն իրականացվում է համայնքի կողմից ինքնահոս եղանակով, համակարգը սնվում է 3 ակունքներից։ Համայնքի տարածքում առկա է թվով 1 աղբյուր Կուչու աղբյուր։ Համայնքն ապահովված է էլեկտրաէներգիայով, առկա է նաև գազամատակարարման համակարգ։ Հեռուստատեսությունը և ռադիոն համայնքում հասանելի են։ Գործում է 2.5 G բջջային կապի համակարգ, անլար հեռախոսակապն առկա է։ Ինտերնետ ծառայությունը հասանելի է, ապահովված է Wi-Fi ինտերնետ կապով։ Համայնքում գործում է առևտրի 1 օբյեկտ։ Համայնքային ենթակայության ճանապարհներն ասֆալտապատ են, բնահողային, խճից և կոպճից, չմշակված կապակցվող նյութերից։

Պատմություն 
Այժմյան գյուղի պատմությունը սկսում է 1630-ական թվականներից։ Ըստ ավանդույթի 1600-ական թվականներին գյուղը գտնվում էր «Կիշկ» կոչվող ժայռոտ տեղամասում, իսկ 1700-800-ական թվականներին գյուղի տարածքը հարթվայրային էր։ 
Արցախի հենց այդ հատվածում հայտնաբերվել են բրածո կենդանիներ։

Աշխարհագրություն  
Համայնքը լեռնային է, ունի 1089.96 հա տարածք, որից 537.42 հա անտառային հողեր։ Քռասնի համայնքի սահմանային գոտով է հոսում Կարկառ գետի վտակը։

Բնակչություն 
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գյուղն ուներ 700-800 բնակիչ։ Ներկայումս համայնքի բնակչության թիվը կազմում է 243 մարդ, կա 55 տնտեսություն։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` անասնապահությամբ և հողագործությամբ։ Համայնքում գործում է գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ հաճախում են 50 երեխաներ։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Կրթություն 
ԼՂՀ Ասկերանի շրջանի Քռասնի գյուղի դպրոցն ունի 110 տարուց ավելի պատմություն։
 1880-ական թվականներից գյուղում գործում էր Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցուն կից ծխական դպրոցը 10 աշակերտներով։  
 Ըստ Էջմիածնի Սինադի պաշտոնական տվյալների 1894 թվականին գյուղում բացվեց եկեղեցական ծխական դպրոց` 20 աշակերտներով։
 1908-1909 թվականներին գյուղում գործում էր միադասյա դպրոց 45 աշակերտներով, դասավանդոում էր 1 ուսուցիչ։
 1910-1920-ական թվականներին գյուղում  գործում էր 5-ամյա դպրոց` Մարգարիտա Գևորգյանի ղեկավարությամբ։
1924-1930-ական թվականներին դպրոցում սովորում էր 60 աշակերտ, դասավանդում էր 4 ուսուցիչ` Արտաշես Պետրոսյանի տնօրինությամբ։
1930-1957 թվականներին գյուղում գործում էր 7-ամյա երկհերթ դպրոց` 100-ից ավելի աշակերտով, տնօրինությամբ Գրիշա Ասլանյանի, Ռուբեն Խաչատրյանի, Գևորգ Գևորգյանի, դասավանդում էին 6 ուսուցիչ։  
 1957 թվականին կառուցվեց երկհարկանի հարմարեցված դպրոց 8-ամյա կրթությամբ, 93 աշակերտներով, Նորա Շաքարյանի տնօրինությամբ, 8 ուսուցիչներով։
 1957-19993 թվականները գործում էր 8-ամյա կրթությամբ, 80-30 միջին խտությամբ աշակերտներով, տնօրինությամբ` Համլետ Քարայանի, Սերգեյ Արզումանյանի, Վահան Լալայանի, Էվելինա Պետրոսյանի, Աիդա Բաբայանի։ 10-12 ուսուցիչ։
1993-1994 ուսումնական տարում դպրոցը փոխվեց միջնակարգի 38 աշակերտներով, Աիդա Բաբայանի տնօրինությամբ, 12 ուսուցիչ։
 1997 թվականին դպրոցի կարգավիճակը փոխվեց 9-ամյա կրթության, տնօրինությամբ Դավիթ Համբարձումյանի, 24 աշակերտ, 9-11 ուսուցիչ։
 2006 թվականից առ այսօր նոր երկհարկանի տիպային կառուցված շենքով, միջնակարգ կրթությամբ 25-30 աշակերտ միջին խտությամբ, տնօրինությամբ Դավիթ Համբարձումյանի, 10-12 ուսուսուցիչ։

Տրանսպորտ 
Տրանսպորտային կապը կարգավորված է. ուղևորափոխադրումներն իրականացվում են Հարավ-Ստեփանակերտ-Հարավ միջշրջանային թիվ 108, Ավդուռ-Ստեփանակերտ-Ավդուռ թիվ 272 և Գիշի-Ստեփանակերտ-Գիշի թիվ 276 կանոնավոր ավտոբուսային երթուղիներով։

Պատմամշակույթային հուշարձաններ 
Կան պատմամշակույթային հուշարձաններ՝ եկեղեցի (19-րդ դար), գերեզմանոց (19-րդ դար), հաշվառված է 17 հուշարձան։

Քռասնեցիները Հայրենական մեծ պատերազմում 
Հայրենական մեծ պատերազմին գյուղից մասնակցել են 130 ջահել, որից 63-ը չեն վերադարձել։

Քռասնեցիներն Արցախյան պատերազմում 
Արցախյան պատերազմի ժամանակ զոհվել են 5 ազատամարտիկ, 3 խաղաղ բնակիչ։

Պատկերասրահ

Հայտնի  քռասնեցիներ 
Հայկ Առուստամյան - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Նիկոլ Պողոսյան (Վանա Իշխան) - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Եգոր Առուստամյան (Մենակ) - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Մարգարիտա Գևորգյան - փիլիսփայության գիտությունների դոկտոր-պրոֆեսոր
Միքայել Գևորգյան
Միքայել Թովմասյան
Ազատ Ջհանգիրյան
Գրիգոր Գրիգորյան

Հետաքրքիր փաստեր 
 Հայկ Առստամյանը մեծ ջանքեր է գործադրել հանրապետությունում բամբակագործության զարգացման գործում։ Նրա աջակցությամբ կատարվեց Ղարաբաղում էլեկտրական լույսի ներթափանցումը։
 Դպրոցի շրջանավարտ Ջումշուդ Լալայանը Ցարական Ռուսաստանի գեներալ Նիկոլայ ցարի բացակայության ընթացքում 3 օրով նշանակվել էր երկրի կառավարիչ։
 Գյուղի ամենատարեց կինը 96 տարեկան է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.