Հյուսիսատլանտյան պայմանագիր

Հյուսիսատլանտյան պայմանագիր (), միջազգային համաձայնագիր, որը կնքվել է 1949 թվականի ապրիլի 4-ին ԱՄՆ-ի Կոլումբիա դաշնային շրջանի Վաշինգտոն քաղաքում, արևմտաեվրոպական և հյուսիսամերիկյան 12 երկրների կողմից՝ հավաքական պաշտպանության նպատակով ջանքերի միավորման, Հյուսիսատլանտյան աշխարհաշրջանում խաղաղության, անդորրի և անվտանգության պահպանման նպատակով։

Հյուսիսատլանտյան կամ Վաշինգտոնի պայմանագիրը հիմնադիր փաստաթուղթ դարձավ Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպության կամ անգլերեն հապավմամբ՝ ՆԱՏՕ-ի (NATO, North Atlantic Treaty Organization) ստեղծման համար։

Պայմանագրի լեզուներն են անգլերենը և ֆրանսերենը։ Պայմանագիրն ուժի մեջ է մտել 1949 թվականի օգոստոսի 24-ից։ Պայմանագիրը ռատիֆիկացրել են ստորագրող երկրների մեծ մասը։ Պայմանագրի դեպոզիտար, այսինքն՝ պահպանող կողմն է ԱՄՆ-ի կառավարությունը։

Պայմանագրի անդամները

Հիմնադիր անդամները
Հիմնադիր 12 անդամները։

Հյուսիսատլանտյան կամ Վաշինգտոնի պայմանագիրը սկզբնապես ստորագրել են, այսինքն հիմնադիր անդամներն են հետևյալ 12 երկրները.
 ԱՄՆ-ն, 
 Մեծ Բրիտանիան, 
 Ֆրանսիան, 
 Բելգիան, 
 Դանիան, 
 Իսլանդիան, 
 Իտալիան, 
 Կանադան, 
 Լյուքսեմբուրգը, 
 Նորվեգիան, 
 Նիդերլանդները, 
 Պորտուգալիան։

Հետագայում միացած անդամները
Հյուսիսատլանտյան կամ Վաշինգտոնի պայմանագիրն ունի հոդված 10, որի համաձայն հետագայում նրան միացել են հետևյալ 16 երկրները.
 1952 թվականին` Հունաստանը և Թուրքիան, 
 1955 թվականին` Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն՝ Արևմտյան Գերմանիան, 
 (իսկ 1990 թվականին Պայմանագրի գործողությունը տարածվեց նաև նախկին Գերմանիայի Ժողովրդավարական Հանրապետութան՝ Արևելյան Գերմանիայի վրա), 
 1982 թվականին` Իսպանիան, 
 1999 թվականին` Հունգարիան, Լեհաստանը, Չեխիան, 
 2004 թվականին` Բուլղարիան, Լատվիան, Լիտվան, Ռումինիան, Սլովակիան, Սլովենիան, Էստոնիան, 
 2009 թվականին` Ալբանիան, Խորվաթիան։
 2017 թվականին` Չեռնոգորիան

Եվս մի շարք երկրներ ցանկություն են հայտնել միանալ Հյուսիսատլանտյան պայմանագրին։

Պայմանագրի բովանդակությունը

Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 4-րդ հոդվածը
Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը։
Թուրքիան և Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը։

Լատվիան և Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը։
Լիտվան և Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը և Լեհաստան։
Ղրիմը և Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը Ղրիմի ճգնաժամ։

Թուրքիան և Պայմանագրի 4-րդ հոդվածը՝ Սորուչի ահաբեկչություն։

Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 5-րդ հոդվածը
Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի առանցքային հոդվածը 5-րդն է։ 
ՆԱՏՕ-ի կողմից Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 5-րդ հոդվածի օգտագործումը։

Թուրքիայի փորձերը օգտագործելու Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 5-րդ հոդվածը։

Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 6-րդ հոդվածը
Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 6-րդ հոդվածը։

Տես նաև 
 Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպություն
 Վարշավյան պայմանագրի կազմակերպություն

Հղումներ 
 Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի պաշտոնական տեքստը
 Watry, David M. Diplomacy at the Brink: Eisenhower, Churchill, and Eden in the Cold War. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 2014.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին կապեր

 Official text

Բելգիայի պայմանագրեր
Դանիայի միջազգային պայմանագրեր
Ֆրանսիայի միջազգային պայմանագրեր
Իսլանդիայի միջազգային պայմանագրեր
Լյուքսեմբուրգի միջազգային պայմանագրեր
Նիդերլանդների միջազգային պայմանագրեր
Նորվեգիայի միջազգային պայմանագրեր
Պորտուգալիայի միջազգային պայմանագրեր
Մեծ Բրիտանիայի միջազգային պայմանագրեր
ԱՄՆ-ի միջազգային պայմանագրեր
Հունաստանի միջազգային պայմանագրեր
Թուրքիայի միջազգային պայմանագրեր
Գերմանիայի միջազգային պայմանագրեր
Իսպանիայի միջազգային պայմանագրեր
Չեխիայի միջազգային պայմանագրեր
Հունգարիայի միջազգային պայմանագրեր
Լեհաստանի միջազգային պայմանագրեր
Բուլղարիայի միջազգային պայմանագրեր
Էստոնիայի միջազգային պայմանագրեր
Լատվիայի միջազգային պայմանագրեր
Լիտվայի միջազգային պայմանագրեր
Ռումինիայի միջազգային պայմանագրեր
Սլովակիայի միջազգային պայմանագրեր
Սլովենիայի միջազգային պայմանագրեր
Ալբանիայի պայմանագրեր
Խորվաթիայի միջազգային պայմանագրեր
1949 թվականը Վաշինգտոնում
1949 թվականը ռազմական պատմությունում
Սառը պատերազմի պայմանագրեր
ՆԱՏՕ
Քաղաքական կանոնադրություններ
1949 թվականին կնքված պայմանագրեր
1949 թվականին ուժի մեջ մտած պայմանագրեր

Միջկառավարական կազմակերպությունների ստեղծման պայմանագրեր
Ռազմաքաղաքական միություն
Ռազմաքաղաքական դաշինք
Ռազմաքաղաքական դաշինքներ
ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր