Զոլտան Ռոժնյայի

Զոլտան Ռոժնյայի (, ), հունգարացի-ամերիկացի դիրիժոր։

Կենսագրություն 
Զոլտան Ռոժնյային ծնվել է Բուդապեշտում 1926 թվականին։ Ավարտել է Ֆերենց Լիստի անվան երաժշտական ակադեմիան, որտեղ սովորել է Զոլտան Կոդայու, Բելա Բարտոկի, Էռնստ ֆոն Դոնանյայի, դիրիժորություն՝ Յանոշ Ֆերենչիկի դասարաններում։ Տասը տարեկան հասակում համերգների դաշնակահար էր և ակադեմիա երբևէ ընդունված ամենաերիտասարդ ուսանողը։ Քսանչորս տարեկանում նշանակվել է Դեբրեցենի օպերայի և, համապատասխանաբար, Միշկոլցի, Պեչի, Դյորի նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։ 1954 թվականին դարձել է Հունգարիայի ազգային ֆիլհարմոնիկի  մշտական դիրիժորը։ 1956 թվականի մայիսին Հռոմում արժանացել է միջազգային դիրիժորի մրցույթի երկրորդ մրցանակին, որի արդյունքում անհապաղ Հռոմ վերադառնալու և հրավիրյալ դիրիժոր աշխատելու հրավեր է ստացել։ 1956 թվականի Հունգարիայի հեղափոխությունից հետո հեռացել է Բուդապեշտից, ուղևորվել Վիեննա, որտեղ հիմնադրել է հայտնի Հունգարական ֆիլհարմոնիկը, որի կազմում ընդգրկված էին արտաքսված ականավոր երաժիշտներ։ Հունգարական ֆիլհարմոնիկը նրա անխոնջ ջանքերի շնորհիվ դարձել է Եվրոպայում ամենաակնառու երաժշտական նվագախմբերից մեկը։ Ռոքֆելեր և Ֆորդ հիմնադրամների աջակցությամբ նվագախումբը 1959 թվականին հյուրախաղերով մեկնել է ԱՄՆ։

1961 թվականին Զոլտան Ռոժնյային դարձել է Միացյալ Նահանգների բնակիչ։ 1962 թվականին եղել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր Լեոնարդ Բերնսթայնի օգնականը։ 1963 թվականին դարձել է Քլիվլենդի ֆիլհարմոնիկ, հաջորդ տարի՝ Յուտիկայի սիմֆոնիկ նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։

1967 թվականին 130 թեկնածուներից ընտրվել է Սան Դիեգո սիմֆոնիայի երաժշտական տնօրեն։ Նրա ղեկավարությամբ նվագախումբը կատարել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ ձայնագրությունը։ 1982 թվականին Համաշխարհային տոնավաճառի առթիվ հիմնել է Նոքսվիլի սիմֆոնիկ նվագախումը, 1987 թվականին՝ Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը։ Այս նվագախումբը բաղկացած էր մի խումբ ընտրյալ երիտասարդ երաժիշտներից, որոնք սիմֆոնիկ նվագախմբերի և երաժշտական համույթների հետ հանդես էին եկել ամբողջ աշխարհում։ Նվագախումբը մեծ պահանջարկ էր վայելում նաև Մեքսիկայում։ Ռոժնյային Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը միացրել է Pro-Musica Ensenada-ին և Մեքսիկայի Convivium Musicum Choir-ին։ Նվագախմբի հետ կատարել է Մոցարտի Ռեքվիեմը, Վիվալդիի Գլորիան և ձայնագրել է Յոզեֆ Հայդնի «Տարվա եղանակները»։

1990 թվականին Ռոժնյային աշխատել է Սան Դիեգոյի միջազգային համալսարանի նվագախմբի հետ։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 10-ին մահացել է սրտի կաթվածից։

Ծանոթագրություններ 

Հունգարացի դիրիժորներ
Հունգարացի կոմպոզիտորներ