Ալոխրուզա Թախտաջյանի

Ալոխրուզա Թախտաջյանի (), վարդազգիների ընտանիքի, արոսենի ցեղի ծածկասերմ թուփ կամ ծառ, որն ունի 5-7 մ բարձրություն, բրգաձև սաղարթ և բարակ ճյուղեր։ Գրանցված է Հայաստանի կարմիր գրքում։

Կեղևը կարմրամոխրավուն է, երբեմն՝ նարնջամոխրավուն, լայն էլիպսաձև ոսպնյակներով։ Բողբոջները բաց դարչնագույն են, կպչուն, թեթևակի աղվամազապատ։ 4-8 սմ երկարությամբ և 3-5 սմ լայնությամբ տերևները պարզ են, 3-4 բլթականի, եռանկյուն-էլիպսաձև, նեղ սեպաձև հիմքով, սրածայր գագաթով, հիմքի մոտ ամբողջաեզր, վերևի մասում՝ անհավասար մանր ատամնաեզր կաշվեկերպ, վերևի կողմից մուգ 360 կանաչ, փայլուն, ունի տերևակից։ 0,9 -2,0 սմ երկարությամբ տերևակոթունը ակոսավոր է և փշանման աղվամազով ծածկված։ 6-8 սմ տրամագծով ծաղկաբույլերը բարդ վահաններ են, կազմված 25-35 ծաղիկներից։ Բաժակաթերթիկները եռանկյուն են, երկար, սրածայր։ Պսակաթերթիկները երկարավուն են, սպիտակ, մազմզուկապատ, առէջները 20 հատ են, պսակաթերթիկներից երկար, սպիտակավուն փոշանոթներով։ Սերմնարանը կիսացածրադիր է և երկբնանի։ Վահաններում հավաքված են 4-12 պտուղներ, պտղակոթը կարմրադեղնավուն է, խիտ ծածկված շատ մանր ոսպնյակներով։ Պտուղները խոշոր են, գնդաձև կամ լայն տակառանման, կապտավուն խավով ծածկված։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին։ Ուշադրության արժանի դեկորատիվ տեսակ է։

Տարածված է հարավային Կովկասում, Փոքր Ասիայում։ Հանդիպում է Հայաստանի հարավային շրջաններում, չոր, քարքարոտ լանջերում, թփուտներում, ծովի մակերևույթից 1200-2200 մ բարձրություններում։

Նկարագրություն 
20-40 սմ բարձրությամբ, ոչ գեղձային և պարզ մազիկներով ծածկված կիսաթուփ է։ Ծաղկաբույլը աղքատացած է։ 5-5,5 (6) մմ երկարությամբ բաժակն ունի 1,5 մմ երկարությամբ ատամիկներ։ Բաժակից հազիվ դուրս ցցված պսակաթերթը սպիտակ է և թույլ գոգավոր պսակաթերթով։

Տարածվածություն 
Հայտնի է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Սուրենավան գյուղի շրջակայք)։

Էկոլոգիա 
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, կիսաանապատներում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն 
Կրիտիկական վիճակում գտնվող, Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է գյուղատնտեսական հանդակների համար ինտենսիվ յուրացվող հողերի վրա։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողությունների չեն իրականացվում

Ծանոթագրություններ 

Թփեր
Վարդազգիներ
Ծածկասերմեր
ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր