Աստղալից գիշեր

Աստղալից գիշեր (), հոլանդացի պոստմոդերնիստ նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի առավել հայտնի կտավներից է։ Ստեղծվել է 1889 թվականի հունիս ամսին։ 1941 թվականից գտնվում է Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Վան Գոգը նկարում պատկերել է Սեն Ռեմի դե Պրովանսի ննջասենյակից բացվող գիշերային տեսարանը և երևակայական գյուղ։

Պատմություն 

1889 թվականի մայիսից մինչև 1890 թվականի մայիսը՝ Գոգենի հետ վիճելուց և ականջի բլթակը կտրելուց հետո, Վան Գոգն անց  է կացրել Սեն Ռեմի դե Պրովանսի Սեն Պոլ դե Մոզոլ հոգեբուժարանում։ Վան Գոգի եղբոր՝ Թեոյի խնդրանքով, հոգեբուժարանում նրան թույլ էին տրվել զբաղվել նկարչությամբ։  Վան Գոգը այստեղ ստեղծել է իր հայտնի գործերից մի քանիսը՝ «Հիրիկները», Կապույտ կոստյումով ինքնադիմանկարը և «Աստղալից գիշերը»։

Վան Գոգը «Աստղալից գիշերը» նկարել է մեկ գիշերվա ընթացքում։ Պատկերել է իր հիվանդասենյակի արևելյան պատուհանից բացվող տեսարանը, որի մասին նա 1889 թվականի մայիսին իր եղբորը՝ Թեոյին գրել էր՝ Վան Գոգը այս տեսարանի գծանկարներ է արել օրվա տարբեր ժամերի և տարբեր եղանակների ժամանակ։ Թեև նրան արգելված է եղել աշխատել հիվանդասենյակում, բայց նա կարող էր թանաքով կամ ածուխով ճեպանկարներ և էսքիզներ անել, հետագա աշխատանքներում օգտագործելու համար։ Բոլոր գծանկարներում հիմնական տարրը անկյունագծով անցնող ալպիական նախալեռներն են, որոնց Վան Գոգն արհեստականորեն հավասարեցրել է նկարի հարթությանը։ Վերջին էսքիզներից մեկը՝ «Սեն Ռեմի դե Պրովանսի ցորենի դաշտը» (F1548), այժմ գտնվում է Նյու Յորքում։  Երկու օր անց, Թեոյին գրված հաջորդ նամակում Վան Գոգը հայտնել է, որ նկարել է «Աստղալից գիշերը»։

Նկարը Վան Գոգի, իր պատուհանից նկարած պատկերների շարքից միակ «գիշերայինն» է։ Հուլիսի սկզբին նա գրել է եղբորը՝ Ուսումնասիրողները պարզել են, որ այդ ժամանակ Վեներան Պրովանսում իսկապես շատ պայծառ է եղել, և հավանաբար նկարում՝ կիպարիսից աջ պատկերված խոշոր աստղը Վեներան է։

Լուսինը ոճավորված է պատկերված, քանի որ նկարելու պահին այն գտնվում էր այլ փուլում։ Պատկերված գյուղը նույնպես երևակայական է, քանի որ Վան Գոգի հիվանդասենյակի պատուհանից ոչ մի բնակավայր չի երևացել։ Գյուղի համար հիմք է ծառայել Սեն Ռեմիի հակառակ կողմում գտնվող բլրի լանջի բնակավայրի էսքիզը։ Ըստ մեկ այլ վարկածի, ավելացված գյուղը հնարավոր է Վան Գոգը նկարել է հիշողությամբ, հիմք ընդունելով իր ծննդավայրը, քանի որ  գյուղի եկեղեցու գմբեթի ծայրաձողը հատուկ է հյուսիսային երկրներին։

Նկար 
Նկարում պատկերված է գիշերային բնություն։ Առաջին հայացքից դիտարկելիս ուշադրության կենտրոնում են հայտնվում հատկապես աստղերն ու լուսինը՝ իրենց վառ արտահայտվածությամբ։ Բացի դրանից` Վան Գոգն օգտագործել է որոշակի հնարքներ երկնային մարմիններին ավելի դինամիկ տեսք տալու համար. լուսինը կարծես գտնվում է շարժման մեջ։ Նկարի ձախ հատվածում պատկերված են դեպի աստղերն ու լուսինը ձգվող ծառեր՝ կիպարիսներ։ Հետին պլանում երևում է փոքրիկ գյուղ, որտեղ տիպիկ նիդեռլանդական գմբեթով եկեղեցի կա։ Վան Գոգն օգտագործել է իմպաստո տեխնիկական՝ ներկի տեղադրումը թանձր շերտով, ինչի շնորհիվ երկինքը շաղված տեսք ունի և կարծես շարժվում է։

Նկարչական նյութեր
Նկարը ուսումնասիրել են Ռոչեսթերի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի և Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանի աշխատակիցները։ Պիգմենտների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ երկինքը նկարված է ուլտրամարինով և կապույտ կոբալտով, իսկ աստղերի ու լուսնի համար Վան Գոգը հնդկական դեղին ու դեղին ցինկ է օգտագործել։

Պրովենանս 
Վան Գոգը նկարն ուղարկել է եղբորը երկրորդ խմբաքանակով 1889 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։ Վինսենթի մահվանից կես տարի անց մահացել է Թեոն, և Վան Գոգի նկարները ժառանգել է Թեոյի այրին՝ Յոհաննան։ 1900 թվականին  նա վաճառել է «Աստղալից գիշերը» բանաստեղծ Ժյուլիեն Լեկլերկին, որը վերավաճառել է այն 1901 թվականին Էմիլ Շուֆենեկերին՝ Գոգենի հին ընկերոջը։ 1906 թվականին Յոհաննան ետ է գնել նկարը Շուֆենեկերից և վաճառել Ռոտերդամի Օլդենզիլ պատկերասրահին։ Մինչև 1938 թվականը նկարի սեփականատերը եղել է Ժորժետտա վան Ստոլկը Ռոտերդամից, որը վաճառել է նկարը ֆրանսիացի նկարների առևտրական Պոլ Ռոզենբերգին, իսկ 1941 թվականին Ռոզենբերգից նկարը գնել է  Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, որտեղ էլ այն գտնվում է մինչև այսօր։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Boime, Albert (December 1984). «Van Gogh’s Starry Night: A History of Matter and a Matter of History» (PDF). Arts Magazine.
 Loevgren, Sven (1971). The Genesis of Modernism: Seurat, Gauguin, Van Gogh, and French Symbolism in the 1880s. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0253325600.
 Naifeh, Steven and Gregory White Smith (2011). Van Gogh: The Life. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50748-9.
 Pickvance, Ronald (1986). Van Gogh In Saint-Rémy and Auvers (exhibition catalog, Metropolitan Museum of Art). New York: Metropolitan Museum of Art, Abrams. ISBN 0-87099-477-8.
 Soth, Lauren (June 1986). «Van Gogh’s Agony». Art Bulletin. 68 (2): 301.
 Whitney, Charles A. (September 1986). «The Skies of Vincent van Gogh». Art History. 9 (3).

Արտաքին հղումներ 
 Նկարի մանրամասննկարագիրը 
 «Звёздная ночь» в Նկարը Գուգլի «Արտ նախագծում» 

Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
1889 նկարներ
Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանի նկարներ
Բնանկարներ
1889 Ֆրանսիայում
Պոստիմպրեսիոնիզմ