Արտիստը (ֆիլմ, 2011)

Արտիստը (), սև-սպիտակ գեղարվեստական ֆիլմ՝ նկարահանված համր կինոյի ոճով, ֆրանսիացի ռեժիսոր Միշել Խազանավիչուսի ռոմանտիկ կատակերգությունը, որ էկրան է բարձրացել 2011 թվականին։ Շատ լրատվամիջոցներ ֆիլմը կոչել են «համր»։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Ժան Դյուժարդենը և Բերենիս Բեժոն։

«Արտիստը» ֆիլմը ԱՄՆ տարբեր քաղաքների կինոքննադատների միությունների կողմից ճանաչվել է 2011 թվականի լավագույն ֆիլմ, արժանացել է «Օսկարի» լավագույն ֆիլմ անվանակարգում, ինչպես նաև ստացել է բազմաթիվ կինոքննադատների գովաբանական արձագանքները։ Դրանից բացի՝ Ժան Դյուժարդենն ստացել է Կաննի 64-րդ կինոփառատոնի մրցանակը տղամարդու լավագույն դերակատարման համար և «Ոսկե գլոբուս» հեղինակավոր մրցանակը «Կատակերգության կամ մյուզիքլի լավագույն դերասան» անվանակարգում։ Նույն մրցանակաբաշխության ժամանակ ֆիլմն արժանացել է ևս երկու արձանիկի՝ լավագույն ֆիլմ (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) և լավագույն երաժշտություն անվանակարգերում։

Ֆիլմն «Օսկարի» է ներկայացվել տասը անվանակարգերում (լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր (Միշել Խազանավիչուս), լավագույն դերասան (Ժան Դյուժարդեն), երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի (Բերենիս Բեժո), լավագույն օրիգինալ սցենար (Միշել Խազանավիչուս), լավագույն երաժշտության (Լյուդովիկ Բուրս), լավագույն օպերատոր (Գիյոմ Շիֆման), բեմադրող նկարչի լավագույն աշխատանք, հագուստի լավագույն դիզայն և լավագույն մոնտաժ). արժանացել է հինգ արձանիկի (այդ թվում՝ լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան, հագուստի լավագույն դիզայն և լավագույն երաժշտություն)։

Սյուժե 
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1927 թվականին Հոլիվուդում։ Համր կինոյի աստղ Ջորջ Վալենտինը (Ժան Դյուժարդեն) ներկա է գտնվում իր մասնակցությամբ նոր կինոնկարի՝ «Ռուսական գործ» ֆիլմի պրեմիերային, որից հետո նա կինոթատրոնի մոտ ինքնագրեր է բաժանում և լուսանկարվում։ Այդ ժամանակ երիտասարդ մի աղջիկ՝ Պեպի Միլլերը (Բերենիս Բեժո) գցում է դրամապանակը։ Նա կռանում է, որ վերցնի այն, և պատահաբար հրում է Վալենտինին։ Աղջիկը ներողություն է խնդրում և լուսանկարվում հայտնի դերասանի հետ, իսկ հաջորդ օրն այդ լուսանկարը հայտնվում է Variety լրագրի առաջին էջին՝ «Ո՞վ է այս աղջիկը» խորագրով։

Այս դեպքից շատ չանցած Միլլերը գնում է Kinograph Studios կինոստուդիա՝ մասնակցելու նոր ֆիլմի քասթինգին, որտեղ ընտրվելու էր պարուհու դերակատար։ Վալենտինը, որ երկար ժամանակ աշխատում է այդ կինոստուդիայում, նկատում է աղջկան և պնդում, որ նա դեր ստանա նոր ֆիլմում։ Չնայած ստուդիայի տնօրեն Էլ Զիմմերի (Ջոն Գուդմեն) հակաճառությանը՝ Միլլերը հաստատվում է այդ դերի համար։ Նոր ֆիլմի հաջողությունից հետո Միլլերն սկսում է ստանալ գլխավոր դերեր։

Երկու տարի անց Զիմմերը հայտարարում է, որ համր կինո այլևս չի նկարահանվի, և որ ապագան պատկանում է հնչյունային ֆիլմին։ Չնայած դրան՝ Վալենտինը չի կորցնում հույսը և որոշում է սեփական ուժերով նկարահանել նոր համր ֆիլմ՝ «Սիրո արցունքներ»։ Ֆիլմի պրեմիերան, որ նախատեսված էր հոկտեմբերի 25-ին, տեղի է ունենում Միլլերի նոր ֆիլմի պրեմիերայի հետ միաժամանակ։

Ընկճված ու սնանկացած դերասանի կինը՝ Դորիսը (Պենելոպա Էնն Միլլեր), ապահարզան է պահանջում և դուրս վռնդում նրան տնից։ Վալենտինն իր նախկին սպասավոր Կլիֆտոնի (Ջեյմս Կրոմվել) հետ տեղափոխվում է ավելի համեստ մի բնակարան։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով նա ստիպված է լինում վաճառել իր իրերն ու աշխատանքից ազատել իր վաղեմի ընկերոջը՝ Կլիֆտոնին։ Հուսահատության պահին հարբած Վալենտինը փորձում է ոչնչացնել իր մասնակցությամբ բոլոր ֆիլմերի պատճենները և այրում է կինոժապավենները, ինչից հրդեհ է բռնկվում։ Դերասանի շունը՝ Ջեքը, փրկում է տիրոջ կյանքը։ Վալենտին, որ թեթև այրվածքներ էր ստացել, տեղափոխվում է հիվանդանոց։ Իմանալով Վալենտինին պատահած դժբախտության մասին՝ Միլլերն այցելում է նրան և համոզում, որ մինչև ապաքինումը դերասանը բնակվի իր տանը։

Վալենտինն ուշքի է գալիս մի քանի օր անց։ Միլլերը Վալենտինին է տալիս նոր ֆիլմի սցենարը։ Կինոստուդիայում աղջիկը պահանջում է, որ Վալենտինին տան գլխավոր դեր այն ֆիլմում, որում ինքն է նկարահանվելու։ Զիմմերը կտրականապես դեմ է, սակայն Միլլերը սպառնում է հեռանալ, եթե չկատարվի իր ասածը։ Զիմմերը համաձայնում է։ Այդ ժամանակ Ջորջը Պեպիի բնակարանում գտնում է իր վաճառած իրերը, որոնք, ինչպես պարզվում է հետագայում, աղջիկը գնել էր աճուրդի ժամանակ։

Վալենտինը փորձում է ինքնասպանություն գործել, սակայն նրան փրկում է Պեպին։ Հիշելով, որ Ջորջը հիանալի պարող է, Պեպին նրան համոզում է իր հետ միասին նկարահանվել նոր մյուզիքլում։ Ֆիլմի վերջում Պեպին ու Ջորջը պարում են նկարահանման հրապարակում և անչափ գոհ Զիմմերը հայտարարում է, որ նկարահանման աշխատանքներն ավարտված են։ Նա Ջորջին ու Պեպիին խնդրում է կրկնել պարը։ Ջորջը ֆրանսիական առոգանությամբ պատասխանում է՝ Հաճույքով։

Դերերում

Ստեղծում 
Ռեժիսոր Միշել Խազանավիչուսն արդեն մի քանի տարի երազում էր համր ֆիլմ նկարահանելու մասին։ Նրա այդ ծրագրին սկզբում լուրջ չէին վերաբերվում, և միայն այն բանից հետո, երբ հաջողություն են ունենում «Գործակալ 117. Կահիրե՝ լրտեսների բույն» և «Գործակալ 117. Ռիո առաքելությունը» ֆիլմերը, պրոդյուսերներն սկսում են հետաքրքրվել այդ նախագծով։ Սցենարը գրվել է չորս ամսվա ընթացքում, գլխավոր դերերը կատարելու համար հրավիրվել են դերասաններ, որոնց հետ Խազավինչուսն արդեն աշխատանքի փորձ ուներ. նրանք են Ժան Դյուժարդենը և ռեժիսորի կինը՝ Բերենիս Բեժոն։

Ֆիլմի պրոդյուսերական աշխատանքներն ստանձնել են La Petite Reine և ARP Selection կինոընկերությունները, որոնք ֆիլմի ստեղծման համար հատկացրել են 13 միլիոն եվրո։ Որոշակի ֆինանսական ներդրում են ունեցել նաև France 3 և Canal+ հեռուստաալիքները։ Ֆիլմի նկարահանման աշխատանքները տևել են մեկուկես ամիս և անցկացվել են Լոս Անջելեսում։

Փաստեր 
 Ջորջ Վալենտինի կերպարի համար նախատիպ են ծառայել Դուգլաս Ֆերբենկսն ու Ֆրեդերիկ Մարչը։
 1992 թվականին Պենելոպա Էնն Միլլերը «Չապլին» ֆիլմում կատարել է համր կինոյի հայտնի դերասանուհի Էդնա Փյորվիենսի դերը։
 Ֆիլմում հնչում է Ալֆրեդ Հիչքոքի «Գլխապտույտ» ֆիլմի սաունդթրեքից մի հատված։

Քննադատություն 
Ֆիլմն արժանացել է համաշխարհային ճանաչում ունեցող բազմաթիվ կինոքննադատների դրական գնահատականին։ Rotten Tomatoes հեղինակավոր կայքում ֆիլմի վարկանիշը կազմում է 98%, որ կազմվել է 205 գրախոսականների հիման վրա։ IMDB կայքում հանդիսատեսի է 8.1՝ հնարավոր 10-ից։

Screen Daily ամսագրի լրագրող Մարկ Ադամսը ֆիլմը կոչել է «իսկական հաճույք»։ Նրա հետ համաձայնել է The Guardian պարբերականի լրագրող Փիթեր Բրեդշոուն՝ ավելացնելով, որ ինքը «ծափահարել է եզրափակիչ տիտրերի ժամանակ»։ Վերջինս «Արտիստը» կինոնկարը համարել է 2011 թվականի լավագույն ֆիլմ։ «Արտիստը» կինոնկարը 2011 թվականի լավագույն ֆիլմն են համարել նաև Time պարբերականի լրագրող Ռիչարդ Քորլինսը և The Telegraph պարբերականի լրագրող Ռոբի Քոլինը։

Մրցանակներ և անվանակարգեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ֆիլմի պաշտոնական կայքը 
 

Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր
2011 ֆիլմեր
Միշել Խազանավիչուսի ֆիլմեր
Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Ֆրանսիական ֆիլմեր
BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ