Ռազմական փառքի հուշարձան (Քութայիս)

Ռազմական փառքի հուշարձան Քութայիսում (), Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զոհվածներին նվիրված հուշարձան, որը Քութայիսում տեղադրվել է 1980-ականների սկզբներում քանդակագործ Մերաբ Բերձենաշվիլիի նախագծով, հեռացվել է 2009 թվականի դեկտեմբերին։

Հուշակոթողի նկարագրությունը 
Հուշակոթողը կազմված էր ձիավորի արձանից (Մզեչաբուկի ձիավոր) և դեպի վեր ձգվող երկու նեցուկներով հուշարձանից։ Ճակատային մասում մետաղի վրա պատկերված էին մարդիկ, ավելի վերև յոթ կամարներն էին, որոնցից զանգեր էին կախված։ Դրանց վրա խոյանում էր մանականի պատկեր՝ բացված ձեռքերով։ 1990—2000-ական թվականներին հուշակոթողը վանդալիզմի զոհ է դարձել. հարթաքանդակի մի մասը կոտրել են, գողացել են երկու զանգ։

Ապամոնտաժում 
2009 թվականի դեկտեմբերին հուշակոթողն ապամոնտաժվեց, որպեսզի այդ նույն վայրում կառուցվի Վրաստանի խորհրդարանի նոր շենքը, որը Թբիլիսիից տեղափոխվում էր Քութայիս։ Հուշակոթովը վերացվեց Միխեիլ Սաակաշվիլիի հրամանով։

Հուշարձանի ապամոնտաժման դեմ էին արտահայտվում ընդդիմական կուսակցությունները, Վրաստանի մտավորականության ներկայացուցիչները և մեծաթիվ շարքային քաղաքացիներ։ Հեռացման աշխատանքների նախորդ օրը ստորագրահավաք էր սկսվել հուշակոթողի վերացման դեմ։

Վրացական ընդդիմությունը կոչ է անում քաղաքացիներին դեկտեմբերի 21-ին դուրս գալ ցույցերի, նաև առաջարկում է նախկիյն հուշակոթողի փոխարեն նույն տարածքում ոչ թե պառլամենտի շենք, այլ եկեղեցի կառուցել։ Սիմֆերոպոլի ուսանողները դեկտեմբերի 19-ին բողոքի ակցիա են անցկացնում հուշարձանի վերացման դեմ, որի ժամանակ այրում են Սաակաշվիլիի խրտվիլակը

Սկզբնական շրջանում հուշակոթողից հեռացրին դիմային մասի վնասված հարթաքանդակն ու ձիավորի արձանը։ Վրաստանի ԱԳՆ ինֆորմացիայի և մամուլի դեպարտամենտի տնօրենի խոսքերով Մզեչաբուկի ձիավորի արձանը պետք է վերականգնվեր և տեղափոխվեր։ Մնացած բետոնե հատվածը ոչնչացվեց 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ին պայթյունի միջոցով։

Օպերացիայով զբաղվում էր «Սակպետկմրեցվի» («Վրացպայթպրոմ») մասնավոր կազմակերպությունը։ Անվտանգության կանոնների ոչ ճիշտ պահպանման հետևանքով պայթյունից առաջացած բեկորներից մեկը ընկել է մարդկանց վրա, որի արդյունքում երկու հոգի՝ կին և երեխա, մահացել են, երեք հոգի հայտնվել են հիվանդանոցում ծանր վիճակում։ Բոլոր տուժածները գտնվում էին պայթյունի վայրից մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա։ Դեպքի վերաբերյալ հարուցվել է քրեական գործ։ Նույն օրն աշխատանքից հեռացվել է Իմերեթիայի շրջանի նահանգապետը։

2010 թվականի փետրվարի 22-ին «Վրացպայթպրոմ» ընկերության երեք աշխատակիցներ դատապարտվեցին ազատազրկման՝ տարբեր ժամկետներով։

Առաջարկ Մոսկվայում հուշակոթողի վերականգման մասին 
2009 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՌԴ վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց հուշակոթողի կրկնօրինակը Մոսկվայում վերականգնելու հնարավորության մասին.

Հուշակոթողի վերաստեղծման որոշումը աջակցություն ստացավ ոչ միայն Ռուսաստանում, այլ նաև Վրաստանում. հուշարձանի կրկնօրինակման գաղափարը պաշտպանեցին Զուրաբ Նոգաիդելին, ով պաշտոնական այցով մեկնեց Մոսկվա, և Պետրե Մամրաձեն։ Նախագծի հեղինակ քանդակագործը հայտարարեց հուշակոթողի նույնական վերականգնման անհնարության մասին. նյութերը չէին պահպանվել ո՛ճ իր մոտ, ո՛չ Թբիլիսյան քանդակագործների կոմբինատում։

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Բրոնզե զինվոր
 Պատերազմի զոհերի հուշարձան (Բաթումի)

Արտաքին հղումներ 
 «Քութայիսին անհանգստացնում է. Վրաստանում հուշարձանի հեռացումը աժիոտաժ է առաջացրել Ռուսաստանում», Lenta.ru-ի վերլուծական հոդվածը (17.12.2009)
 «Վատ ավարտվեց. Վրաստանում փառքի հուշարձանի հեռացման ժամանակ մարդիկ են մահացել», Lenta.ru-ի վերլուծական հոդվածը(21.12.2009)
 Հուշակոթողի լուսանկարներ, մարտ 2008 թվական  — panoramio.com
 Հուշակոթողի լուսանկարներ (ավելի հին)  — panoramio.com
 Հուշարձանի ապամոնտաժման և բեկորի ընկնելը մարդկանց վրա։ Տեսանյութ, հասանելի միայն youtube սերվերի գրանցված օգտատերերի համար

Քութայիսի շենքեր և կառույցներ