Լեյլա Զանա

Լեյլա Զանա (, ), քուրդ իրավապաշտպան և քաղաքական գործիչ։ 1991- 1994 թվականներին եղել է Թուրքիայի խորհրդարանի անդամ։ Դատապարտվել է 15 տարի ազատազրկման՝ խորհրդարանում իր երդման արարողությունը քրդերենով արտասանելու համար։

1995 թվականի նոյեմբերի 5-ին Եվրախորհրդարանը ընդունել է որոշում Լեյլա Զանային շնորհելու Սախարովի անվան մրցանակ՝ իրավապաշտպան գործունեության համար։ Սակայն իրավապաշտպանը մրցանակը ստացավ միայն 2004 թվականին՝ ազատ արձակվելուց հետո։

Կենսագրություն 
Լեյլա Զանան ծնվել է 1961 թվականի մայիսին Դիարբեքիրի մարզի Սիլվան քաղաքատիպ ավանում։ Երբ նա 14 տարեկան է, ծնողները ամուսնացրել են Լեյլային Մեհդի Զանայի հետ, ով Դիարբեքիրի քաղաքապետն էր մինչ 1980 թվականը։ 1991 թվականին Լեյլա Զանան դարձել է առաջին քուրդ կինը, ով ընտրվել է Թուրքիայի խորհրդարանի պատգամավոր։

Երկար ժամանակ Թուրքիայում քրդերենի կիրառումը համարվում էր քրեօրեն պատժելի արարք։ Միայն 1990-ական թվականների սկզբին այն օրինականացվեց, սակայն դրա օգտագործումը հանրային տարածքներում դեռևս արգելքի տակ էր։ Այսպես Լեյլայի երդման արարողությունը քրդերենով Թուրքիայում մեծ սկանդալ առաջացրեց և դարձավ նրա ձերբակալության հիմնական պատճառը։ Կարդալով պատգամավորական երդման տեքստը, Զանան ավարտեց իր խոսքը հետևյալ եզրույթով։

Դեմոկրատական կուսակցության արգելումից հետո, որին անդամակցում էր նա, Լեյլա Զենան  զրկվել է պատգամավորական անձեռնամխելիությունից և 1994 թվականի դեկտեմբերին երեք այլ պատգամավորների հետ ձերբակալվել  և մեղադրվել պետական դավաճանության մեջ։ Նրան մեղադրում էին նաև Քրդական բանվորական կուսակցության անդամակցելու մեջ։

Զանան կատեգորիկ ժխտում էր իր մեղքը, սակայն վկաների տվյալներով, նա ընդունել է մեղքը ճնշումների արդյունքում, Զանան և նրա երեք համակուսակիցները դատապարտվեցին 15 տարվա ազատազրկման։
Դատավարության ժամանակ նա վկայել է՝

2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Թուրքիայի Սահմանադրական դատարանը ընդունել է որոշում այն մասին, որ Դեմոկրատական կուսակցությունը սպառնում է Թուրքիայի ազգային անվտանգությանը։

2010 թվականի ապրիլի 8-ին թուրքական դատարանը դատապարտել է երեք տարի ազատազրկման՝ մեղադրելով ահաբեկչական պրոպագանդայի տարածման մեջ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Թուրքիայի կին քաղաքական գործիչներ
21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Թուրքիայի 24-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Թուրք լրագրողներ
Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ
Թուրք կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Անձինք Դիարբեքիրից
Թուրք սոցիալիստներ
Թուրքիայի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Քուրդ քաղաքական գործիչներ