Մարիկա Ռյոկ

Մարիկա Ռյոկ (, , 3 նոյեմբերի 1913, Կահիրե - 16 մայիսի, 2004, Բադեն, Ավստրիա), հունգարական ծագմամբ գերմանացի կինոդերասանուհի, պարուհի և երգչուհի։

Կենսագրություն
Մարիա Կարոլինա Ռյոկը ծնվել է 1913 թվականի նոյեմբերի 3-ին Կահիրեում՝ հունգարացի ճարտարապետ և շինարար Էդուարդ Ռյոկի և Մարիա Կարոլինա Շառլոտայի (հունգ.՝ Karoly) ընտանիքում։ Նրա ծնունդից որոշ ժամանակ անց ծնողները վերադարձել են Բուդապեշտ։
1924 թվականին Մարիա Ռյոկն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ սկսել է պարով զբաղվել ռուս ուսուցչուհի Ռուդկովսկայայի մոտ։ Գերտրուդա Հոֆմանի «Hoffmannn Girls» բալետի խմբի կազմում ելույթ է ունեցել Մուլեն Ռուժ հայտնի կաբարեում։ 1925-1929 թվականներին նա նույն թատերախմբի կազմում ելույթ է ունեցել Բրոդվեյում, համերգային շրջագայության է մեկնել ԱՄՆ-ում։ 1929 թվականին Մարիկա Ռյոկը վերադարձել է Եվրոպա, հանդես եկել օպերետներում ու վարյետեներում՝ ելույթներ ունենալով Մոնտե Կառլոյում, Բեռլինում, Լոնդոնում, Փարիզում, Կաննում, Բուդապեշտում և Վիեննայում։

1930 թվականին Մարիկա Ռյոկը սկսել է նկարահանվել կինոյում. նրա առաջին դերը եղել է էպիզոդիկ դեր անգլիացի ռեժիսոր Մ. Բենքսի «Ինչու են նավաստիները լքում տունը» (Why Sailors Leave Home, 1930) երաժշտական կատակերգությունում։ 1933 թվականին դերասանուհին ստացել է իր առաջին մեծ դերը «Ուրվականների գնացքը» () երաժշտական կատակերգական ֆիլմում։ 1934 թվականին գերմանական ՈՒՖԱ կինոստուդիան նրա հետ պայմանագիր է կնքել երկու տարով։ 1935 թվականին Մարիկա Ռյոկը նկարահանվել է իր առաջին գերմանական ֆիլմում՝ «Թեթև հեծելազոր» (Ֆրանց ֆոն Զուպեի համանուն օպերետի էկրանավորումը)։ Այդ ֆիլմից էլ սկսվում է դերասանուհու գլխապտույտ կարիերան Երրորդ ռայխի կինոարվեստում։ 1939 թվականին Ցարա Լեանդերի հետ համատեղ նկարահանվել է «Աղմկոտ դիմակահանդեսում» (Es war eine rauschende Ballnacht, ամերիկյան վարձույթում ներկայացվել է The Life and Loves of Tschaikovsky խորագրով, ռեժիսոր՝ Կ․ Ֆրյոլիխ), որի հորինված սյուժեն պատմում էր Չայկովսկու սիրուհին ու մեկենասը դարձած ռուս ազնվականուհու դժբախտ սիրո մասին։

1940 թվականին Մարիկա Ռյորկը ամուսնացել է գերմանացի ռեժիսոր Գեորգ Յակոբիի (1882-1965) հետ, ով այդ ժամանակից սկսել է նկարահանել ֆիլմեր Մարիկա Ռյոկի մասնակցությամբ։ Վերջինս 1941 թվականին Վիլլի Ֆրիչի հետ միասին նկարահանվել է գերմանական առաջին գունավոր ֆիլմում՝ «Կանայք, այնուամենայնիվ, ավելի լավ դիվանագետներ են» (Frauen sind doch bessere Diplomaten, ռեժիսոր՝ Գ․ Յակոբի)՝ կատարելով գլխավոր դեր։ Նրա կինոկարիերայի գագաթնակետը դարձավ «Իմ երազանքի կինը» (Die Frau meiner Träume, 1944, ռեժիսոր՝ Գ․ Յակոբի, գունավոր)։ 1947 թվականից սկսած՝ նրա մասնակցությամբ ֆիլմերը ԽՍՀՄ-ում մեծ հաջողությամբ ցուցադրվում էին որպես «ռազմավարային»։

Մամուլում շրջանառվել են լուրեր, թե Մարիկա Ռյոկը համագործակցել է խորհրդային հետախուզության հետ, ընդգրկված է եղել Յան Չերնյակի հետախուզական խմբում, որը որ դերասանուհուն իր կազմում ներառել էր դեռ 1937 թվականին, սակայն եղել են նաև հակառակ լուրեր։ 1945 թվականին, Մագդա Ռյոկին կասկածելով նացիստների օգտին լրտեսելու մեջ, ամերիկյան օկուպացիոն կառավարությունը արգելել է նրան ելույթ ունենալ Գերմանիայում ու Ավստրիայում (հետագայում մեղադրանքները հանվել են)։ Առողջ, եռանդուն, նախաձեռնող կնոջ կերպարը, ինչպիսին մարմնավորում էր Մարիկա Ռյոկը, իսկապես պահանջված էր Երրորդ ռայխում, սակայն դերասանուհին երբեք չի նկարահանվել նացիստների քաղաքական-քարոզչական ֆիլմերում։

Պատերազմից հետո Մարիկա Ռյոկը վերսկսել է դերասանական կարիերան. նա նկարահանվել է ավստրիական «Ֆրեգոլա» (Fregola, 1948) և «Դանուբի երեխան» (Kind der Donau, 1950, ավստրիական առաջին գունավոր ֆիլմը) ֆիլմերում, որ նկարահանվել են «Վին-ֆիլմ Ռոզենհյուգել» (Wien-Film Rosenhügel, մինչ 1955 թվականը պաշտոնապես եղել է խորհրդային վերահսկողության տակ) կինոստուդիայում։ 1951 թվականին Մարիկա Ռյոկը նորից սկսել է նկարահանվել իր ամուսնու գերմանական ֆիլմերում։ 1958 թվականին նա վերադառնում է բեմ, խաղում ու պարում օպերետներում՝ ելույթ ունենալով Վիեննայում, Մյունխենում, Համբուրգում և Արևմտյան Բեռլինում։

Մարիկա Ռյոկը մահացել է սրտի կաթվածից 2004 թվականի մայիսի 16-ին Բադենում (Վիեննայից ոչ հեռու)։ Թաղված է տեղի գերեզմանատանը։

Ֆիլմագրություն

Մրցանակներ 
 1941 – Հունգարական Կարմիր խաչի շքանշան
 1948 – Բեմբի
 1968 – Բեմբի
 1981 – Գերմանական կինոմրցանակ Ոսկե կինոժապավեն գերմանական կինոարվեստում բազմամյա ու նշանակալի աշխատանքի համար
 1983 – Վիեննայի պատվավոր ոսկե մեդալ
 1987 – Բեմբի
 1987 – Բավարական կինոմրցանակ (Դերասանական մրցանակ)
 1990 – Բեմբի
 1998 – Բեմբի պատվավոր մրցանակ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Рёкк М. Сердце с перцем. — : Радуга, 1991. — ISBN 3-8004-0807-4.
 Марика Рёкк. / Сост. Урсула Мейер. — Мюнхен: Art-Wings, 1999. — 187 S. — ISBN 3-00-004678-X (լուսանկարների ալբոմ).

Արտաքին հղումներ 

 
 Մարիկա Ռյոկի երկրպագուների ակումբ  
 Մարիկա Ռյոկի լուսանկարներ (գերմ.)
 Մարիկա Ռյոկի համառոտ կենսագրությունը (գերմ.)
 https://portal.d-nb.de/opac.htm?index=tit&term=&operator=and&index=num&term=11860189X&operator=and&index=num&term=&operator=and&index=sw&term=&operator=and&index=jhr&term=&index=wvn&reihe=none&jahrgang=08&heft=*&method=enhancedSearch 
 Залесский В. «Примадонна Рейха», газета «Завтра» № 34(299), 24.08.1999
 Видеофрагмент выступления Марики Рёкк в 1993 году (в возрасте 80 лет)

Հունգարացի դերասաններ
Գերմանացի դերասանուհիներ
Ավստրիացի երգչուհիներ
Գերմանացի կինոդերասանուհիներ
Ավստրիացի կինոդերասանուհիներ
Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ