Մարկոս Աղաբեկյան

Մարկոս Աղաբեկյան (), հայ հրապարակագիր, պատմաբան, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն 
Ծնվել Է Զմյուռնիայում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի Մեսրոպյան վարժարանում, 1843-1849 թվականներին սովորել է Փարիզի Մուրատյան վարժարանում։ 1851 թվականին Ս. Մամուրյանի հետ ծննդավայրում հիմնել է մասնավոր ուսումնարան։ 1860-1863 թվականներին Թիֆլիսում խմբագրել է «Կռունկ հայոց աշխարհին» կովկասահայ առաջին ամսագիրը։

Աշխատություններ 
1866-1867 թվականներին Կոստանդնուպոլսում խմբագրել է «Ծիլն Ավարայրի» պարբերականը, հոդվածներ է տպագրել «Արևելյան մամուլ», «Լույս», «Բյուզսւնդիոն», «Ծաղիկ», «Լումա» հանդեսներում։ Իր հրատարակած ու խմբագրած պարբերականներում, ինչպես նաև առանձին աշխատություններում, նա արտահայտել է արևելահայ համքարությունների շահերը, պաշտպանել է 1860-ական թվականներին հայ ազատագրական շարժումները։

Քննադատելով հայ եկեղեցու վարչական իրավունքները սահմանափակող ցարական «Պոլոժենիե»–ն՝ Աղաբեկյանը գտնում էր, որ այդ իրավունքները պետք է պաշտպանել «խաղաղ և օրինավոր» ճանապարհով։ Կողմնակից էր արևելահայ և արևմտահայ լեզուների «իրարամերձեցման» միջոցով միասնական լեզվի ստեղծմանը։ Թողել է «Տեղեկագիր Ամենայն հայոց կաթողիկոսության այժմյան վիճակի վրա» (1865), «Հայ ժողովրդի պատմություն» ծավալուն աշխատության 2 հատորներ (ձեռագիր, Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան) և այլն, ֆրանսերենից թարգմանել է Ֆ. Գիզոյի «Քաղաքակրթության պատմություն»-ը։

 Տեղեկագիր Ամենայն հայոց կաթողիկոսութեան այժմեան վիճակին գրայ, 1865։
 Խնդիր կաթողիկոսութեան Ամենայն Հայոց ։ Քննութիւն 1836-ի սահմանադրութեան (Պալաժէնիայի)։ Կարգ եւ կանոն Հայաստանեայց եկեղեցւոյ կաթողիկոսական իշխանութեան։ Կ. Պօլիս ։ Տպագրութիւն Արամեան, 1865։
 Գարեգին Սրուանձտեայց։ Ազգային ողբերգութիւն չորս մասով։ Կ. Պոլիս։ տպ. Համբարձում Էնֆիաճյանցի, 1861։
 Մի քանի խոսք Հայաստանեայց Եկեղեցիոյ Զավակներուն ։ Քննութիւն Սահմանադրութեան
 Գարեգին Սրուանձտեանց։ Ազգային ողբերգութիւն չորս մասով։ Հայկական թատր.: Կ. Պօլիս։ Տպագրութիւն Ռ. Յ. Քիւրքճեան, 1867։
 Թուղթ Մարկոսի Աղաբէգեան հայոց աշխարհի, ազգի եւ եկեղեցու ազգայնութեան մասին առ պատուականց պատուական Տէր Ներսէս Արքեպիսկոպոս Անւոյ եւ Պատրիարք Օսմանեան հայոց։ Կ. Պոլիս։ տպ. Արամեան, 1878։
 Գարեգին Սրուանձտեայց։ Ազգային ողբերգութիւն չորս մասով:Կ. Պոլիս։ տպ. Յ. Գ. Փալագաշեան, 1911։
 Հայ ժողովրդի պատմությիւն (երկհատոր աշխատություն, ձեռագիր, Մատենադարան)։
 Ֆ. Ֆիզո, «Քաղաքակրթության պատմությունը» (թարգմանություն ֆրանսերենից)։

Ծանոթագրություններ 

Հայ հրապարակագիրներ
Հայ պատմաբաններ
Հայ թարգմանիչներ
Հայ հասարակական գործիչներ