Յան Բոլոզ Անտոնևիչ

Անտոնևիչ Յան Բոլոզ (կեղծանունը՝ Պերեգրիմուս) (), լեհական արվեստաբան, գրականագետ, լեզվաբան, երաժշտագետ-քննադատ, ծագումով հայ։

Ծնվել է Սկոմորոխ գյուղում։ 1876–1880 թվականին սովորել է Կրակովի համալսարանում։ Եղել է Լվովի համալսարանի պրոֆեսոր, Լեհական գիտությունների ակադեմիայի (Կրակով) թղթակից-անդամ (1897), ակադեմիկոս (1914), Գեղեցիկ արվեստների ընկերության (Լվով) նախագահ, Վիեննայի կոնսերվատորիայի կենտրոնական հանձնաժողովի և Ավստրիական արտիստական խորհրդի անդամ (1914 թվականից)։ 1893 թվականից ղեկավարել է Լվովի համալսարանի արվեստի պատմության ամբիոնը, 1894–1922 թվականներին պաշտոնավարել է որպես արվեստի պատմության ինստիտուտի տնօրեն։ Լվովի գիտական ընկերության համահիմնադիրներից էր (1920 թ.), այդ ընկերության արվեստի պատմության բաժանմունքի ստեղծողը (1922 թ.): Անտոնևիչի բազմամյա ուսումնասիրության արդյունքն է լեհ նկարիչ Արթուր Գրոտգերի մասին մենագրությունը, որ լույս է տեսել 1910 թվականին։ Հոդվածներ է հրատարակել իտալական Վերածննդի վարպետների, մասնավորապես Լեոնարդո դա Վինչիի մասին։ Անտոնևիչ ուսումնասիրել է Լեհաստանի հայ գաղութի եկեղեցական և քաղաքացիական ճարտարապետությունը, Գալիցիայի և Բուկովինայի հայկական արձանագրագիտական հուշարձանները։ 1895 թվականին և 1896 թվականին Լվովում հանդես է եկել Լեհաստանի հայերի քաղաքացիական ճարտարապետության ու արվեստի մասին զեկուցումներով, ցույց է տվել լեհ-ուկրաինական և հայ արվեստի կապերը։ Անտոնևիչ հետաքրքրվել է նաև XX դարի արվեստով։ Ուսումնասիրել է արվեստի տեսության հիմնախնդիրները, լեհական գրականության ու արվեստի պատմությունը, մասնավորապես՝ վերածնության և մոդեռնիզմի դարաշրջանները։ Եղել է Լվովում սրբոց Օլգայի և Ելիզավետայի եկեղեցու (1903), на проект памятника Анджею Потоцкому во Львове (1910), Անջեյ Պոտոցկու հուշարձանի (1910), Լվովի համալսարանի նոր շենքի (1913) կառուցման համար հայտարարված մրցույթներին ներկայացված նախագծերը քննող ժյուրիի անդամ։

Երկեր 
 Poezya polska w Ameryce (1881)
 O średniowiecznych źródłach do rzeźb, znajdujących się na szkatułce z kości słoniowej w skarbcu Katedry na Wawelu (1885)
 «Ostatni» Krasińskiego (1889)
 Ikonographisches zu Chrestien de Troyes (1890)
 Młodość Krasińskiego: próba syntezy (1891)
 Katalog Wystawy sztuki polskiej 1764—1886 (1894)
 Bohater ostatniej powieści Sienkiewicza: studyum nad «Bez dogmatu» (1896)
 Historya, filologia i historya sztuki: odczyt wygłoszony na IV Walnem Zgromadzeniu Towarzystwa filologicznego we Lwowie d. 23 maja 1896 r. (1897)
 Cele i drogi sztuki kościelnej (1897)
 O malarstwie polskiem: z powodu dzieła J. Mycielskiego (1898)
 Świątynia zagadkowa Lionarda da Vinci (1900)
 O wieczerzy Lionarda da Vinci: (Das Abendmahl Lionardos) (1904)
 Senae Triplices: uwagi o sztuce syeneńskiej i florentyńskiej z powodu «Sieny» Kazimierza Chłędowskiego (1905)
 Raz jeszcze «Nasz Raffael» (?) (1908)
 Grottger (1910)
 «Wojna» Artura Grottgera (1911)
 Stance Zygmunta Krasińskiego (1911)
 Wykład Jana Bołoza Antoniewicza Klasycy i romantycy wobec sztuki […] 15 marca 1917 (1917)
 Leonardo da Vinci: w czterechsetletnią rocznicę jego śmierci 2 maja 1519 (1919)
 «Lament» opatowski i jego twórca" (1921)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 "Панчук". Тернопольщина в именах. Справочник. — Тернополь : Учебники и пособия, 2006.
 "Ханас В." Антоневич-Ян Болоз // 
 "d'Abancourt H". Antoniewicz Jan Bołoz (1858-1922) // Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa — Kraków — Łódź — Pozna — Wilno — Zakopane : Nakładem Polskiej Akademji Umiejętności, Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935. — Т. 1, zeszyt 1.— S. 137-139. — Reprint: Kraków : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989. — ISBN 8304034840. 
 "Bryl M." Jan Bołoz Antoniewicz (1858-1922) // Rocznik История Sztuki. — PAN WDN, 2011. — Т. XXXVI. — S. 7-20. 
 Biogramy uczonych polskich. Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J. Wrocław 1983.
 Polski Słownik Biograficzny, tom 1, wydawca =[Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, miejsce = Kraków, rok = 1935,  autor - Helena d’Abancourt de Franqueville, Antoniewicz Jan Bołoz (1858—1922).  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN|8304034840

Արտաքին հղումներ 
 An das k. k. Ministerium für Cultus und Unterricht in Wien! в библиотеке Polona.
 Jan Antoniewicz-Bołoz. [dostęp 2017-02-08]
 Dzieła Jana Bołoza Antoniewicza w bibliotece Polona

Լեհահայ լեզվաբաններ
Լեհահայ արվեստագետներ
Գրականագետներ
Երաժշտագետներ
Արվեստաբաններ
Լեհ պատմաբաններ