Միխայիլ Խոդորկովսկի

Միխայիլ Բորիսի Խոդորկովսկի () (), ռուս գործարար, հասարակական և քաղաքական գործիչ, քննադատ, հրապարակախոս, 1997–2004 թվականներին «ՅՈՒԿՈՍ» նավթային ընկերության համահիմնադիր ու ղեկավար, «Բաց Ռուսաստան» հասարակական կազմակերպության նախագահ ։

Գործունեություն 
Միխայիլ Խոդորկովսկին ծնվել է 1963 թվականին Մոսկվայում։ 1981 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ Կուրսում եղել է առաջավոր ուսանող։ Ուսման հետ միաժամանակ զբաղվել է ատաղձագործությամբ։ Ուսանաղական տարիներին ամուսնացել է համակուրսեցի Ելենայի հետ։ 1985 թվականին նրանց զավակ է ծնվում՝ Պավելը։ Խոդորկովսկին 1986 թվականին գերազանցիկությամբ ավարտում է Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը և ստանում է ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտության դիպլոմ։ 1997 թվականին նա ստեղծում է ՅՈՒԿՈՍ նավթային ընկերությունը և դառնում նրա նախագահը։ Շուտով նրա կարողությունը հասնում է 15 միլիարդ դոլարի, և նա համարվում էր մոլորակի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։

Ազատազրկում 
2003 թվականին Միխայիլ Խոդորկովսկուն ձերբակալում են և մեղադրանքներ ներկայացնում քրեական օրենսդրության մի քանի հոդվածներով։ Մինչև ձերբակալվելը Խոդորկովսկին խոսում էր այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի Ռուսաստանը հետագայում։ Նա հովանավորում էր դպրոցներում ինտերնետի տարածմանը, աջակցում էր մշակութային և բարեգործական ծրագրերին։ Խոդորկովսկին մարտահրավեր էր նետում նախագահին` ասելով, որ Ռուսաստանում պետք է վերացնել կաշառակերությունը։ 2005 թվականին նա դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվում խարդախությունների, «փողերի լվացման» և տնտեսական բնույթի այլ հանցագործությունների մեջ և դատապարտվում 13 տարի ազատազրկման։ Ազատազրկումից հետո Մոսկվա քաղաքի արբիտրաժային դատարանի 2006 թվականի օգոստոսի 4-ի որոշմամբ «Յուկոս» նավթային ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ 2010 թվականին դատարանը նրան նոր մեղադրանքներ ներկայացրեց` այս անգամ միջոցների վատնման մեղադրանքով։ Խոդորկովսկու նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացասական գնահատականի արժանացավ ռուսաստանյան և միջազգային հանրության կողմից։ Ոմանք նրա դատապարտումը համարում էին արդարացիորեն, իսկ որոշ քաղաքական գործիչներ և հասարակական կազմակերպություններ նրա դեմ հարուցված գործում տեսնում էին քաղաքական ենթատեքստեր։ 2011 թվականի մայիսի 24-ին «Amnesty international» կազմակերպությունը նրան ճանաչել է «խղճի բանտարկյալ»։ Արևմուտքի երկրները Մոսկվայի առաջ բարձրացրել են Խոդորկովսկու գործի վերանայման և նրա պատիժը մեղմացնելու հարցը։ Խոդորկովսկին բանտում գտնվելու տարիներին որպես բողոքի նշան չորս անգամ հացադուլ է հայտարարել։

Ազատության մեջ
2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիր է ստորագրել Միխայիլ Խոդորկովսկիին ազատ արձակելու համաներման մասին։ Համաներման փաստաթղթում ասվում է․
Բանտից ազատվելուց անմիջապես Խոդորկովսկին հեռացել է Ռուսաստանից և մեկնել Գերմանիա, ուր բուժվում է մայրը։ Նա դեկտեմբերի 22-ին Բեռլինի պատի թանգարանում մամուլի ասուլիս է տվել արևմտյան լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին, որտեղ նշել է, որ չի պատրաստվում վրեժխնդիր լինել Վլադիմիր Պուտինից։

Մրցանակներ 
 Լեխ Վալենսայի անվան մրցանակի դափնեկիր՝ Ռուսաստանում քաղաքացիական հասարակության ամրապնդման,  տնտեսական ազատությունների, արդարության և մարդու արժանապատվության մղած պայքարում խիզախություն ցուցաբերելու համար։ Մրցանակը (100․000 դոլլար) ստացել է Խոդորկովսկու որդին՝ Պավելը։

Անձնական կյանք 
Առաջին կինը՝ Ելենա Դոբրովոլսկայան։
Որդին՝ Պավելը ապրում է ԱՄՆ-ում։
Թոռը՝ Դիանան։
Երկրորդ կինը՝ Իննա Վալենտինովնա Խոդորկովսկայան։
Աղջիկը՝ Անաստասիան և զույգ թոռները՝ Իլյան ու Գլեբը։

Գրքեր 
Խոդորկովսկի Մ․ Բ․ «Ռուբլիով մարդիկ», 1992
Խոդորկովսկի Մ․ Բ․ «Ազատականության ճգնաժամը», 2004
Խոդորկովսկի Մ․ Բ․ «Ձախ շրջադարձ», 2005
Խոդորկովսկի Մ․ Բ․ «Ձախ շրջադարձ 2», 2006

Ծանոթագրություններ 

Ռուս գործարարներ
Ռուսաստանի քաղաքական բանտարկյալներ
Եվրամայդանի մասնակիցներ
Ռուս հրապարակախոսներ
Ռուս հասարակական գործիչներ
Ռուս քաղաքական գործիչներ
Ռուս քննադատներ
Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք
Ռուս կալանավորներ և ձերբակալվածներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Ռուս սոցիոլոգներ