Խրիստո Վակարելսկի

Խրիստո Տոմով Վակարելսկի (, 15 դեկտեմբերի, 1896, Մոմինա Կլիսուրա, Պազարջիկի մարզ, Բուլղարական իշխանություն - 25 նոյեմբերի, 1979, Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի ազգագիր և բանահավաք, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն
Խրիստո Վակարելսկին ծնվել է 1896 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Մոմինա Կլիսուրա գյուղում (ներկայում՝ Բուլղարիայի Պազարջիկի մարզում)։ Սովորել է Պազարջիկ քաղաքի միջնակարգ դպրոցում։ 1919 թվականից մինչև 1923 թվականը սովորել է Սոֆիայի համալսարանի «սլավոնական բանասիրություն» բաժնում։ Համալսարանում կրթությունն ավարտելուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Պանագյուրիշտե, Ռոման և Սամոկով բնակավայրերում։ 1925-1927 թվականներին շարունակել է ուսումը «սլավոնական ազգագրություն» մասնագիտությամբ։

1927 թվականից մինչև 1940 թվականը Խրիստո Վակարելսկին աշխատել է Սոֆիայի Ազգագրության ազգային թանգարանում (ներկայում՝ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Ազգագրության ինստիտուտ և թանգարան)։ Թանգարանում աշխատելու ընթացքում նա Հելսինկիում կազմակերպել է բուլղարական ազգագրության խոշոր ցուցահանդես, որ անցկացվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 24-ից մինչև դեկտեմբերի 12-ը և մեծ արձագանք է ստացել ֆիննական մամուլում։ 1941-1944 թվականներին Խրիստո Վակարելսկին եղել է Սկոպյեի Ազգային թանգարանի տնօրեն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նա վերադարձել է Սոֆիայի Ազգագրության ազգային թանգարան և դարձել նրա տնօրենը։ Աշխատել է այնտեղ մինչև 1962 թվականը, հիմնադրել է Բուլղարիայի բնագիտական-գիտական միությունը և դարձել է նրա նախագահը։ Իր գործունեության համար 1965 թվականին Խրիստո Վակարելսկին արժանացել է Հերդերի մրցանակի։

Խրիստո Վակարելսկին մահացել է 1979 թվականի նոյեմբերի 25-ին Սոֆիայում։

Գիտական գործունեություն 
Բուլղարիայի մշակույթի ուսումնասիրության շնորհիվ Խրիստո Վակարելսկին դարձել է 20-րդ դարի բուլղարացի ամենահայտնի ազգագրագետներից ու բանահյուսագետներից մեկը։ Նա զբաղվել է նաև լայն իմաստով բանահյուսությամբ՝ չսահմանափակվելով միայն բանասիրությամբ։ Խրիստո Վակարելսկին մասնավորապես զբաղվել է բուլղարական ժողովրդական երգերի հավաքմամբ, ինչպես նաև ուսումնասիրել է ժողովրդական ավանդույթներն ու սովորույթները, որոնց արմատները գալիս են ոչ միայն քրիստոնեական, այլև անտիկ մշակույթից։ Խրիստո Վակարելսկին առաջիններից մեկն է եղել, որ նկարագրել է բուլարական ազգային տարազի առանձնահատկություններն ու նրանում օգտագործված խորհրդանիշները։

Գիտական աշխատություններ 
 Из веществената култура на българите (1930)
 Бит и език на малоазийските българи (1935)
 Понятия и представи за смъртта и душата. Сравнително фолклорно проучване (1939)
 Български празнични обичаи (1943)
 Въпросник-упътване за събиране на етнографски материали (1946)
 Ковано желязо (համահեղինակությամբ, 1957)
 Български народни обичаи (1960)
 Добруджа. Материали към веществената култура на българите през периода на капитализма (1964)
 Етнография на България (1974, 1977, 2007; 1965 - լեհերեն, 1969 - գերմաներեն)
 Моят път към и през етнографията (հետմահու, 2002)

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 Динеков, Петър. Христо Вакарелски, Известия на Етнографския институт с музей, 3 1965, с.5-15
 Кръстанова, Киприяна. Христо Вакарелски. Избрани библиографски материали. Известия на Етнографския институт с музей, 3 1965, с. 17-26
 Сборник в чест на Христо Вакарелски, С. 1979

Արտաքին հղումներ
 Խրիստո Վակարելսկու կենսագրությունը 

Բուլղարացի ազգագրագետներ
Բուլղարացի բանասերներ
Բուլղարացի պրոֆեսորներ