Իրաքի թագավորություն

Իրաքի թագավորություն (), իրաքյան թագավորություն, որը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ բրիտանական մանդատային կարգերի տապալումից հետո։

1932 թվականին Իրաքը վերջնականապես անկախացել է Բրիտանական կայսրությունից, որը անգլիական կառավարությանը դրդել է սկսել ռազմական գործողություններ։

Իրաքի թագավորությունը երկար կյանք չի ունեցել։ Որպես անկախ պետություն գոյատևել է 11 տարի։ Դրանից հետո երկիրը անկում է ապրել՝ ռազմական հեղաշրջման արդյունքում։

Պատմություն 
Իրաքի թագավորությունը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ որպես սահմանադրական միապետություն։ Իրաքի առաջին թագավորը եղել է Հաշիմյանների արքայատոհմի ներկայացուցիչ Ֆեյսալը։

Նա առավել հայտնի է դարձել արաբական մեծ ապստամբությունից հետո։ Սկզբնական շրջանում ունեցել է լավ հարաբերություններ բրիտանական կառավարչության հետ։ 1932 թվականին նա հռչակել է Իրաքի վեջնական անկախության հրամանագիրը։

Դրանից անմիջապես հետո՝ Իրաքի կառավարությունը հայտարարեց, որ Քուվեյթը իրաքյան ենթակա տարածք է և դա եղել է դարեր շարունակ՝ մինչև Միացյալ Թագավորության ռազմական ուժերի ներխուժումը։

Ֆեյսալ I-ի մահից հետո նրան փոխարինում է իր որդին՝ Ղազի I-ը, որը իշխում է Իրաքում մինչև 1939 թվականը։ Նրա կառավարման տարիներին բնորոշ է երկպառակտությունը և հեղափոխական ալիքը։ Երկրում բռնկվում է ընդդիմություններ, որոնք վերաճում են ազգային շարժումների։

Ղազիի կառավարման տարիներին երկրում կատարվում է հեղաշրջման հինգ փորձեր։ Նրան փոխարինել է իշպանամետ առաջնորդ Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին, որին կոչել են նաև Ֆեյսալ II: Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին դադարեցրել է պայմանավորվածությունը Մեծ Բրիտանիայի հետ և կոչ է արել Բրիտանական կայսերական կառավարությանը դուրս հանել անգլիական ռազմական հենակետերը և կայանքները իրաքյան հողերից։

Դրան հաջորդել է այն, որ 1941 թվականի մայիսի 2-ին բրիտանացիները դիմեցին հարձակման։ Անգլո-իրաքյան պատերազմը տևեց մինչև մայիսի 30-ը։ Այն ավարտվեց իրաքյան կողի պարտությամբ։

Բրիտանացիների թելադրանքով Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին փոխարինեց Նուրի ալ-Սայիդը։ Մինչև իր մահը և իշխանության ավարտը՝ 1958 թվականը, Նուրի ալ-Սայիդը վարել է հստակ արևմտամետ քաղաքականություն՝ ունենալով բրիտանական կողմնորոշում։

Տե՛ս նաև 
 Իրաքի պատմություն

Ծանոթագրություններ  

Նախկին թագավորություններ
Իրաքի պատմություն
1921 հիմնադրումներ
Ասիայի պատմական միապետություններ
Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ