Տարզան (մուլտֆիլմ, 1999)

Տարզան (), անիմացիոն ֆիլմ, որի պրոդյուսերն է եղել Walt Disney Feature Animation ընկերությունը։ Թողարկվել է 1999 թվականին Walt Disney Pictures ընկերության կողմից։ 2000 թվականին ստացել է Օսկար մրցանակ լավագույն երգի («You’ll Be In My Heart») համար։ Տարզանը, որ Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության նկարահանած 17-րդ ֆիլմն է, ստեղծվել է Էդգար Ռայաս Բերրոուզի «Տարզանը՝ կապիկների որդեգիրը» ստեղծագործության հիման վրա։ Մուլտֆիլմի ստեղծման վրա ծախսվել է 150 միլիոն դոլար։

Սյուժե 
1880-ական թվականների վերջում Աֆրիկայի ափի մոտ տեղի է ունենում նավաբեկություն, որի արդյունքում փրկում է երիտասարդ զույգը փոքրիկ երեխայի հետ։ Նրանք բնակություն են հաստատում ջունգլիներում ու նավի մնացորդներից սարքում են խրճիթ։ Այդ ժամանակ Կերչակ ու Կալա գորիլլաների ձագին սպանում է Սաբոր հովազը։ Հաջորդ օրը Կալա գորիլլան գնում է խրճիթ և տղային փրկում Սաբոր հովազի ճանկերից։ Կալան տղային տանում է գորիլլաների մոտ և դառնում է նրա մայրը՝ չնայած Կերչակի զայրույթին։ Կալան տղային անվանում է Տարզան («You’ll Be in My Heart»)։

Անցնում է մի քանի տարի։ Տարզանն ընկերանում է Թերեք երիտասարդ գորիլլայի ու Թանթոր փղի հետ, թեև Տարզանը ֆիզիկապես թույլ է մյուս կենդանիներից և նրա համար դժվար է մրցակցել ուրիշների հետ։ Սակայն Տարզանը չի հանձնվում և մեծանում է որպես ուժեղ ու ճարպիկ տղամարդ։ Երբ խմբի վրա հերթական անգամ հարձակվում է Սաբոր հովազը, Տարզանն սպանում է նրան ու ձեռք է բերում մեծ հեղինակություն ու փառք բոլորի մոտ, բացի Կերչակից։

Ջունգլիներում հայտնվում են մարդիկ. պրոֆեսոր Փորթերը դստեր՝ Ջեյնի հետ ժամանում է Աֆրիկա՝ որոնելու գորիլաներին։ Նրանց ուղեկցում է որսորդ Քլեյթոնը։ Տարզանը Ջեյնին փրկում է կատաղած բաբուիններից։ Կերչակը գորիլաներին զգուշացնում է, որ պետք է հեռու մնալ մարդկանցից։ Տարզանը դեմ է հանդես գալիս՝ ենթադրելով, որ ոչ մի վտանգ չկա։ Նա գաղտնի վերադառնում է Ջեյնի մոտ, հանդիպում է պրոֆեսոր Փորթերի ու Քլեյթոնի հետ ու ծանոթանում մարդկանց աշխարհն («Strangers Like Me»)։ Սակայն Տարզանը հրաժարվում է հայտնել գորիլաների գտնվելու վայրը։ Մի քանի օր անց Անգլիայից գալիս է նավ, որպեսզի վերցնի Ջեյնին ու նրա հորը։

Տարզանը շատ է տխրում. նա չէր ցանկանում բաժանվել Ջեյնից, քանզի սիրահարվել էր նրան։ Դրանից էլ օգտվում է Քլեյթոնը՝ պահանջելով ցույց տալ գորիլլաների տեղը։ Տարզանը մշակում է ծրագիր, թե ինչպես կարելի է շեղել Կերչակի ուշադրությունը և մարդկանց տանել գորիլլաների մոտ։ Գորիլլաներն այլևս չեն ցանկանում շփվել Տարզանի հետ, այդ պատճառով էլ նրան ոչինչ չի մնում անել, քան մարդկանց հետ գնալ Անգլիա («Two Worlds Reprise»)։

Նավի վրա Քլեյթոնն ապստամբություն է բարձրացնում, Տարզանին, Ջեյնին, պրոֆեսորին ու նավապետին փակում է խցում և հայտարարում, որ ուզում է բռնել գորիլլաներին և վաճառել նրանց սև շուկայում։ Թանթորն ու Թերեքը օգնում են Տարզանին ազատվել։ Գորիլլաների որսի ժամանակ Քլեյթոնը մահացում վիրավորում է Կերչակին։ Տարզանը մենամարտում է Քլեյթոնի հետ, ինչի արդյունքում Քլեյթոնը զոհվում է։ Կերչակը Տարզանին հայտարարում է իր ժառանգորդ և վերջապես ճանաչում նրան որպես իր որդի։ Ջեյնն ու պրոֆեսոր Փորթերը պատրաստվում են վերադառնալ Անգլիա, սակայն ի վերջ որոշում են Տարզանի հետ մնալ ջունգլիներում։ Կապիտանը Անգլիայում ասում է, որ կորցրել է նրանց ջունգլիներում։

Դերերը հնչյունավորում են
 Ալեքս Դեվիդ Լինց — պատանի Տարզան
 Տոնի Գոլդուին — չափահաս Տարզան
 Միննի Դրայ — Ջեյն Փորթեր
 Ռոզի Օ'Դոննել — Թերք
 Գլեն Քլոուզ — Կալա
 Բրայան Բլեսեդ — Քլեյթոն
 Լենս Հենրիկսեն — Կերչակ
 Ուեյն Նաիթ — Թանթոր
 Նայդժել Հոթորն — պրոֆեսոր Փորթեր

Տարբերությունները գրքից 
 Գրքում Տարզանի ծնողները Աֆրիկա են ընկնում ոչ թե նավաբեկության հետևանքով, այլ նրանց այնտեղ թողնում են նավում խռովություն բարձրացրած նավաստիները։ Բացի այդ, երեխան ծնվում է այն բանից հետո, երբ նրանք հայտնվում են ջունգլիներում։
 Գրքում Տարզանի մայրը մահանում է, իսկ հորն սպանում է Կերչակը, որից էլ Կալան փրկում է երեխային։ Մուլտֆիլմում հայտնվում են Սաբոր անունով հովազը, ով սպանում է Տարզանի ծնողներին։ Նրա ճանկերից էլ Կալան փրկում է երեխային։
 Կերչակի՝ կապիկների առաջնորդի կերպարը խառնված է Տուբլատի՝ Կալայիի ամուսնու կերպարի հետ։ Վերջինս հենց սկզբից չսիրեց երեխային և բազմիցս փորձում էր սպանել նրան, իսկ Կերչակը սկզբում անտարբեր էր Տարզանի նկատմամբ։ Արդյունքում նրանք երկուսն էլ սպանվում են Տարզանի կողմից։
 Գրքում Տերկոզը՝ Տուբլատի որդին, Տարզանի ոխերիմ թշնամին է, իսկ մուլտֆիլմում Թերքը Տարզանի ընկերն է։
 Մուլտֆիլմում բացակայում են Աֆրիկայի բնակիչները։ Գրքում Տարզանը սպանում է սևամորթներին, որովհետև «նրանք նշանակություն չունեն»։
 Մուլտֆիլմում Կալան, որը դարձել էր Տարզանի մայրը, կենդանի է մնում, իսկ գրքում նրան սպանում է Կուլոնգան՝ սևամորթների ցեղի նախկին առաջնորդի որդին՝ առաջին մարդը, ում հանդիպել էր Տարզանը։
 Գրքում Ջեյն Փորթերը ծնունդով ԱՄՆ-ից էր, իսկ մուլտֆիլմում՝ Անգլիայից։ Գրքում Քլեյթոնը Տարզանի զարմիկն է (Տարզանի իսկական անունն է՝ Ջոն Քլեյթոն, Լորդ Գրեյոկ)։ Մուլտֆիլմում Տարզանի իսկական անունը չի հիշատակվում, իսկ Քլեյթոնը նրա հետ ազգակցական ոչ մի կապ չունի։ Բացի այդ, Քլեյթոնը զոհվում է միայն Տարզանի մասին հաջորդ գրքի վերջում։
Գրքում Տարզանը շարժվում և իրեն պահում է մարդու նման. հաճախ նկարագրվում է նրա կեցվածքը, մարմնակազմվածքը։ Մուլտֆիլմում Տարզանի վարքն ու շարժումներն ավելի շատ հիշեցնում են կապկի։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 «Tarzan: An Original Walt Disney Records Soundtrack» All Music Guide կայքում

Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Օսկարակիր մուլտֆիլմեր
Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Մուլտֆիլմեր փղերի մասին
Ամերիկյան ֆիլմեր
Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր