Կա-52

Կա-52 «Ալիգատոր» (), (ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդիֆիկացիայի` Hokum B), ռուսական նոր սերնդի հետախուզական հարվածային ուղղաթիռ։ Ունակ է խոցել զրահապատ և ոչ զրահապատ տեխնիկա, կենդանի ուժ և օդային թիրախներ ռազմադաշտում։ Իրենից ներկայացնում է Կա-50 «Սև շնաձուկ» մարտական ուղղաթիռի զարգացած մոդելը։

Կա-50 ուղղաթիռների սերիական արտադրության դադարումից առաջ այն բանակային ավիացիայի հրամանատարական ուղղաթիռ էր, որն իրականացնում էր տեղանքի հետախուզում, նշանացուցումը և մարտական ուղղաթիռների խմբի գործողությունների կոորդինացումը։

Պատմություն 
ՌԴ Արևելյան ռազմական օկրուգի Կա-52 ուղղաթիռներն ուսումնական հրթիռային կրակոցներն իրականացրել են 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։

Ստեղծման պատմություն 
1997 թվականի հունիսի 25-ին տեղի է ունեցել Կա-52 նախատիպի առաջին թռիչքը (ձևափոխված սերիական Կա-50 ուղղաթիռից)։

2008 թվականի հունիսի 27-ին Պրիմորիեի երկրամասի Արսենյև քաղաքում «Պրոգրես» ավիագործարանի օդանավակայանում տեղի է ունեցել փորձնական խմբաքանակից Կա-52 ուղղաթիռի առաջին փորձնական թռիչքը։

2008 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Պրոգրես» ավիագործարանում սկսվել է «Ալիգատորների» սերիական արտադրությունը։ Ավիագործարանը ամսական կարող է հավաքել մինչև 2 միավոր Կա-52։

Պետական համատեղ փորձարկումների առաջին փուլն ավարտվել է 2008 թվականի դեկտեմբերին, թույլատրվել է փորձնական խմբաքանակի արտադրությունը՝ պետական համատեղ փորձարկումների 2-րդ փուլի շարունակման համար։

2011 թվականին ուղղաթիռի պետական համատեղ փորձարկումներն ավարտվել են։
 
2011 թվականի մայիսին Կա-52 ուղղաթիռները մտել են բանակային ավիացիայի սպառազինության մեջ։ 2011 թվականի մայիսի 19-ին ուղղաթիռային էսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, մայոր Անդրեյ Վոլկովը «Պրոգրես» ավիագործարանի փորձնական խմբաքանակից բանակային ավիացիայի 575-րդ ավիացիոն բազա է բերել առաջին Կա-52 ուղղաթիռը (Չերնիգովկայի օդանավակայան)։

2012 թվականի հոկտեմբերի 23-ին հաջողությամբ ավարտվել են օպտիկատեղորոշիչ կայանի պետական համատեղ փորձարկումները։

Արտադրության պատմություն 

2008 թվական – հավաքվել է Կա-52 երկու փորձնական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «062 դեղին» և «063 դեղին»)։

2009 թվական – հավաքվել է երեք նախասերիական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «51 դեղին», «52 դեղին» և «53 դեղին»)։ Օգտագործվում են փորձարկումների համար։

2010 թվական – հավաքվել է 4 Կա-52։

2010 թվականին Կա-52-ի պետական համատեղ փորձարկումները ձախողվել են, փորձարկումների ժամկետները չեն պահպանվել։

2011 թվականի հունիսի 20-ին «Ռոսօբորոնէքսպորտ»-ի գլխավոր տնօրեն Անատոլի Իսայկինը ֆրանսիական Լե Բուրժե քաղաքի միջազգային ավիասրահում հայտնել է, որ ծրագրվում է Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի «Միստրալ» տիպի ուղղաթիռակիրների վրա տեղակայել Կա-52 «Ալիգատոր» բազմանպատակ մարտական ուղղաթիռներ։

2011 թվականի հուլիսի 26-ին «Կամով» կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավոր կոնստրուկտոր Սերգեյ Միխեևը հայտնել է, որ մտադիր է հավաքել և փորձարկել Կա-52Կ և Կա-29 ուղղաթիռների առաջին խմբաքանակը՝ 2014 թվականին «Միստրալ»-ի վրա տեղակայվելու համար։
 
2011 թվական – մատակարարվել է 9 Կա-52՝ 9,504 միլիարդ ռուբլու չափով (առանց ԱԱՀ)։ Վերջին չորս ուղղաթիռների վրա առաջին անգամ տեղադրվել են «Արբալետ» ավիացիոն բորտային ռադիոտեղորոշիչ կայաններ։

2012 թվականի ընթացքում Կա-52-ի արտադրությունը 2011 թվականի հետ համեմատած աճել է 2,2 անգամ։

2012 թվականի օգոստոսի 7-ին «Ռուսաստանի ուղղաթիռներ» ընկերության մամլո քարտուղար Ռոման Կիրիլովը հայտնել է, որ սկսվում է Կա-52Կ ուղղաթիռների մոդիֆիկացիայի առաջին փորձնական օրինակները՝ «Միստրալ» բազմանշանակ նավի-ուղղաթիռակրի հագեցման համար։

Մարտավարական և տեխնիկական բնութագրեր 

Ստորև ներկայացված բնութագրերը համապատասխանում են Կա-52 մոդիֆիկացիային։

Տեխնիկական բնութագրեր 
 Անձնակազմ՝ 2 (օդաչու և սպառազինության օպերատոր)
 Երկարություն՝ 16,0 մ
 Ֆյուզելաժի երկարությունը՝ 14,2 մ
 Կրող պտուտակի տրամագիծ՝ 14,5 մ
 Թևերի չափ՝ 7,3 մ
 Ֆյուզելաժի առավելագույն լայնություն՝ 
 Բարձրություն՝ 5 մ
 Հենասարքի (շասսիի) հիմք՝ 
 Շասսիի անվամեջ՝ 
 Առավելագույն թռիչքային զանգված՝ 12 200 կգ
 Վառելիքի ներքին պաշար՝ 1487 կգ 
 Շարժիչ՝ ՎԿ-2500 «Կլիմով» ընկերության արտադրության 2 շարժիչ
 Շարժիչների հզորություն՝ 2 × 2400 ձիաուժ (թռիչքային ռեժիմում)
 արտակարգ ռեժիմում՝ 2 x 2700 ձիաուժ
 նորմալ ռեժիմում՝ 2 x 1750 ձիաուժ

Թռիչքային բնութագրեր 
 Առավելագույն թույլատրելի արագություն՝ 250 կմ/ժ
 Առավելագույն արագություն՝ 300 կմ/ժ
 Նորմալ արագություն՝ 260 կմ/ժ
 Գործնական հեռավորություն՝ 460 կմ
 Թռիչքի տևողություն՝
 Տեղափոխման հեռավորություն՝ 1110 կմ
 Ստատիկական բարձրահասություն՝ 4000 մ
 Դինամիկական բարձրահասություն՝ 5500 մ
 Արագամբարձություն՝ 15 մ/վ MCA (H=0)
 Առավելագույն շահագործման ծանրաբեռնվածություն՝ +3,5 գ

Սպառազինություն 

 Ներկառուցված հրաձգա-հրանոթային սպառազինություն՝
 30-մմ տրամաչափի 2Ա42 մեկ հրանոթ (ռազմապաշար՝ 460 արկ, ընտրողական ռազմամթերք, գնդակոծության փոփոխական արագություն)
 Կախոցների թիվը՝ 4 կամ 6 (սկսած 2012 թվականից)
 Մարտական ծանրաբեռնվածություն՝ 2000 կգ (2800 կգ՝ 6 կախոցներ ունեցող ուղղաթիռների մոտ)
 Կառավարվող հրթիռներ՝
 «օդ-ցամաք» տեսակի հրթիռներ՝ 4 х 6 ՀՏԿՀ Շտուրմ (6 սմ) (նշանառության լազերային համակարգ, կիսաավտոմատիկ բազմաալիքային)
 «օդ-օդ» տեսակի հրթիռներ՝ Իգլա - 2 х 2 հատ (տեղադրվում է ոչ նեցուկի վրա)։
 Ոչ կառավարվող հրթիռներ՝ 80-մմ տրամաչափի Ս-8 հրթիռ (4 х 20 հատ) կամ 122-մմ տրամաչափի Ս-13 հրթիռ (4 х 5 հատ)։

Պատահարներ 

2012 թվականի մարտի 12-ին, երեկոյան ժամը 21:05-ին Կա-52 ուղղաթիռը պլանային ուսումնական թռիչք կատարելու ժամանակ վթարի է ենթարկվել Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանում։ Ուղղաթիռի բեկորները հայտնաբերվել են որոնողական խմբի կողմից ավիավթարից 10 ժամ անց։ Պատահարի արդյունքում անձնակազմի ղեկապետը մահացել է, օդաչուն ծանր վնասվածքներ է ստացել և ավելի ուշ նույնպես մահացել։

2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Կամով» ԲԲԸ թռիչքա-փորձարարական համալիրի տարածքում վթարի է ենթարկվել փորձնական Կա-52 ուղղաթիռը։ Բռնկված հրդեհի արդյունքում ուղղաթիռն ամբողջությամբ ոչնչացվել է։ Երկու օդաչուները հոսպիտալացվել են։ Ուղղաթիռը փորձարարական թռիչք էր իրականացնում։ Պատահարի պատճառ էր դարձել վերին պտուտակի կառավարման քաշանքի քայքայումը։

Սպառազինության մեջ 
 Ռուսաստան։ Ավելի քան 81 ուղղաթիռ, 2016 թվականի դրությամբ։

Մարտական կիրառում 
2000 թվականին մեկ Կա-52 և երկու Կա-50 տեղափոխվել են Չեչնիայի Հանրապետություն։

2016 թվականի մարտին մի քանի Կա-52 տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ ապրիլից սկսած դրանք օգտագործվում են զանազան գործողություններում։

Կա-52 ուղղաթիռները կինեմատոգրաֆիայում 
 Կա-52 ուղղաթիռը ցուցադրվում է ռուսական «22 րոպե» մարտաֆիլմում։ 
 Կա-52 կարելի է տեսնել ամերիկյան «Չարլիի հրեշտակներ։ Միայն առաջ» կինոնկարի սկզբում։ 
 Կա-52 ուղղաթիռը պատկերված է «Հիթմեն:Գործակալ 47» կինոնկարի գովազդային պաստառի վրա, սակայն կինոնկարում այն չի ցուցադրվում։

Համակարգչային խաղերում 
Ալիգատոր ուղղաթիռը հանդիպում է հետևյալ համակարգչային խաղերում՝
 Enemy Engaged Comanche vs Hokum, Team Alligator, Fair Strike, C.H.A.O.S.
 Warface
 Wargame
 ArmA 2
 Battlefield Bad Company
 Battlefield Bad Company 2

Պատկերասրահ 
Կա-52 «Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի 100-ամյակ»՝

Կա-52 ուղղաթիռը ՄԱԿՍ-2013 ցուցահանդեսին՝

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 

Հարվածային ուղղաթիռներ
Ռուսաստանի ուղղաթիռներ
Կա ուղղաթիռներ
Ռազմական ուղղաթիռներ