Սլավոմիր Մրոժեկ

Սլավոմիր Մրոժեկ (, 29 հունիսի, 1930, Բոժենչին, Փոքր Լեհաստան վոյեվոդություն - 15 օգոստոսի, 2013, Նիցցա), լեհ գրող, դրամատուրգ, էսսեիստ, նկարիչ։

Կենսագրություն 
Սլավոմիր Մրոժեկը ծնվել է 1930 թվականի հունիսի 29-ին Բոժենչինում, որ գտնվում է Կրակովի մոտ։ Նրա հայրը փոստատար էր։ Սլավոմիր Մրոժեկը սովորել է Կրակովի Բարթոլոմեյ Նովոդվորսկու անվան լիցեյում։ Նրա առաջին գրվածքները տպագրվել են Կրակովի «Ձեննիկ պոլսկի» թերթում։ Սլավոմիր Մրոժեկը գրել է տարբեր թեմաների նվիրված հոդվածներ, նկարներ է հրատարակել Պշեկրույ հայտնի թերթում։ Նրա առաջին ֆելիետոններն ու հումորային երկերը հրատարակվել են տպագրվել են 1950 թվականին։ Պարբերականներում տպագրված ստեղծագործություններից հետագայում կազմվել է «Półpancerze praktyczne» ժողովածուն, որ լույս է տեսել 1953 թվականին։

1953 թվականին՝ Լեհաստանում ծավալված ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, Սլավոմիր Մրոժեկը նույնպես ստորագրել է լեհական իշխանություններին ուղղված բաց նամակը, որով իրենց աջակցությունն էին հայտնում Հասարակական անվտանգության նախարարությանը, որ ձերբակալել էր Լեհաստանի եկեղեցական առաջնորդներին։ Սլավոմիր Մրոժեկը մասնակցել է Կրակովի վանականների դեմ մեղադրանքների ներկայացմանը։ 1953 թվականի փետրվարին այդ վանականներից երեքը դատապարտվել են մահվան՝ առանց լուրջ հիմնավորման մեղադրվելով պետական դավաճանության մեջ։ Նրանց մահապատիժի չի իրականացվել, սակայն Յուզեֆ Ֆուդալին չպարզված հանգամանքներում մահացել է բանտում։

1956 թվականին հրատարակվել է Սլավոմիր Մրոժեկի «Փոքրիկ ամառ» վիպակը, իսկ 1956 թվականին նա առաջին անգամ մեկնում է արտասահման, այցելում է ԽՍՀՄ, լինում է Օդեսայում.
1950-ական թվականների վերջին Սլավոմիր Մրոժեկն թողել է լրագրոթյունը և սկսել է գրել դրամատիկական երկեր, և 1958 թվականին բեմադրվել է նրա առաջին պիեսը՝ «Ոստիկանություն»։

1960-ական թվականների սկզբին Սլավոմիր Մրոժեկը Կրակովից տեղափոխվում է Վարշավա։ 1963 թվականին նա հեռանում է Լեհաստանից, ապրում է Փարիզում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Իտալիայում և Մեքսիկայւոմ։ 1978 թվականին նա ստանում է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ 1990-ական թվականների սկզբին Սլավոմիր Մրոժեկի պիեսները բեմադրվել են ԽՍՀՄ տարբեր թատրոններում, սակայն շուտով դադարեցվել է դրանց ցուցադրությունը հանդիսատեսի քիչ լինելու պատճառով։

1994 թվականին Սլավոմիր Մրոժեկը Gazeta Wyborcza թերթում հրատարակել է նոթագրություններ ու նկարներ։ 1996 թվականին նա վերադառնում է Լեհաստան։ 2002 թվականին տանում է կաթված, որի հետևաքն է դառնում աֆազիան։ Դրանից հետո Սլավոմիր Մրոժեկը գրում է իր ինքնակենսագրությունը՝ Բալթասար (2006)։ 2008 թվականին նա կրկին հեռանում է Լեհաստանից և բնակություն հաստատում Ֆրանսիայում։

Սլավոմիր Մրոժեկը մահացել է 2013 թվականի օգոստոսի 15-ին Նիցցայում։

Պարգևներ 
 Կոսցելսկի հիմնադրամի գրական մրցանակ (1962)
 Կրակովի պատվավոր քաղաքացի (1990)
 Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի աստղի կոմանդոր (1997)
 Պատվո Լեգեոնի շքանշան (2003)
 Gloria Artis ոսկե մեդալ մշակույթում ունեցած ներդրման համար (2010)
 Լեհական ՊԵՆ-ակումբի Յան Պարանդովսկու անվան մրցանակ (2010)
 Սիլեզիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2012)
 Ecce Homo շքանշան (2012)

Ստեղծագործություններ

Պատմվածքների ժողովածուներ 
 Opowiadania z Trzmielowej Góry, 1953
 Półpancerze praktyczne, 1953
 Słoń, 1957
 Wesele w Atomicach, 1959
 Deszcz, 1962
 Dwa listy i inne opowiadania, 1970
 Opowiadania, 1981
 Donosy, 1983
 Śpiąca Królewna Woda Ostatni husarz Zeszyt Bałtazar, 2006

 Դրամատուրգիա 
 Policja, 1958
 Męczeństwo Piotra Oheya, 1959
 Indyk, 1960
 Na pełnym morzu, 1961
 Karol, 1961
 Strip-tease, 1961
 Zabawa, 1962
 Kynolog w rozterce, 1962
 Czarowna noc, 1963
 Śmierć porucznika, 1963
 Tango, 1964
 Der Hirsch, 1965
 Racket Baby, 1965
 Poczwórka, 1967
 Dom na granicy, 1967
 Testarium, 1967
 Profesor, 1968
 Drugie danie, 1968
 Szczęśliwe wydarzenie, 1971
 Rzeźnia, 1973
 Emigranci, 1974
 Garbus, 1975
 Serenada, 1977
 Lis filozof, 1977
 Polowanie na lisa, 1977
 Krawiec, 1977
 Lis aspirant, 1978
 Pieszo, 1980
 Vatzlav, 1982
 Ambasador, 1982
 Letni dzień, 1983
 Alfa, 1984
 Kontrakt, 1986
 Portret, 1987
 Wdowy, 1992
 Miłość na Krymie, 1993
 Wielebni, 2000
 Piękny widok, 2000
 Karnawał, czyli pierwsza żona Adama, 2008

 Վիպակներ 
 Maleńkie lato, 1956
 Ucieczka na południe, 1961

 Ֆելիետոնների ժողովածուներ 
 Małe listy, 1981
 Dziennik powrotu, 2000
 Małe listy, 2000

 Ֆիլմերի սցենարներ 
 Wyspa róż, 1975
 Amor, 1978
 Powrót, 1994

 Այլ 
 Rysunki, Seria: Biblioteka Stańczyka, Wydawnictwo: ISKRY, WARSZAWA 1982, wydanie I, ss. 108.
 Baltazar, 2006 - ինքնակենսագրություն
 Człowiek według Mrożka. Rysunki 1950—2000 Tango z samym sobą. Utwory dobrane Wydawnictwo: Noir sur Blanc, WARSZAWA 2009.
 Dziennik. Tom 1. 1962—1969'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Mrożek i Mrożek: materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Zakład Teatru Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, 18-21 czerwca 1990/ Ewa Widota-Nyczek, Józef Opalski, eds. Kraków: Mrożek Festival, 1994
 Sidoruk E. Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka. Białystok: Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza, 1995
 Sugiera M. Dramaturgia Sławomira Mrożka. Kraków: Universitas, 1996
 Stephan H. Transcending the absurd: drama and prose of Sławomir Mrożek. Amsterdam; Atlanta: Rodopi, 1997
 Zmatlík I. Čechov a Mrożek, aneb, Listování v paměti. Praha: Artur, 2001
 Gębala S. Teatralność i dramatyczność: Gombrowicz, Różewicz, Mrożek. Bielsko-Biała: Wydawn. ATH, 2005

Արտաքին հղումներ 
 ՍԼԱՎՈՄԻՐ ՄՐՈԺԵԿ
 Սլավոմիր Մրոժեկ — Առյուծը 
 ՍԼԱՎՈՄԻՐ ՄՐՈԺԵԿ 
 Տունը սահմանի վրա 

Լեհ գրողներ
Լեհ դրամատուրգներ
Լեհ նկարիչներ
21-րդ դարի նկարիչներ
Լեհ լրագրողներ