Սուրբ Անանիա առաքյալի մատուռ (Երևան)

Սուրբ Անանիա առաքյալի մատուռ, Հայ Առաքելական եկեղեցու մատուռ Երևանում։ Գտնվում է Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցու անմիջական հարևանությամբ՝ զբաղեցնելով եկեղեցու մուտքի արևմտյան տարածքը։ Այստեղ է գործել միջնադարյան Անանիա առաքյալի անապատի դպրոցը։

Պատմություն 
Հիմնականում, մատուռը եղել է 9-13-րդ դարերում բարձրացած քարաշեն կառույց։ Այն հիմնվել է Անանիա առաքյալի գերեզմանին վրա։ Այս դամբարանը համարվում է Սուրբ Անանիա առաքյալին վերաբերող ամենանշանավոր սրբավայրը։

Ըստ պատմական աղբյուրների, 16-րդ դարի վերջում խուսափելով Աղվանից կաթողիկոս Մելքիսեթ Արաշեցու հալածանքներից, Մովսես Սյունեցի վարդապետն Գանձասարից եկել էր Երևան՝ Կարին տեղափոխվելու և այնտեղ քարոզչական գործունեությամբ զբաղվելու նպատակով։ Սակայն, նա Երևանում ծանոթացել էր Ամիրգունա խանի հետ և օգտվելով նրա բարյացակամ վերաբերմունքից՝ ապաստանել Անանիա առաքյալի մատուռի շրջակայքում, որտեղ և 17-րդ դ. սկզբին վանք է հիմնել։ Մովսեսը կառուցել է եկեղեցի, ժամատուն, առաջնորդարան և միաբանների համար խցեր։ Ամբողջ տարածքը պարսպապատել և վանական դպրոց է հիմնել։ Ծաղկուն ու լայն գործունեություն ծավալող վանքի համբավն այդ տարիներին հայտնի էր անգամ Հայաստանի սահմաններից դուրս։

Բացի Անանիա առաքյալի մատուռից՝ հիշյալ բոլոր կառույցները փայտակերտ էին և հրո ճարակ դարձան 1635-36 թթ. թուրք-պարսկական պատերազմների ընթացքում։ Ըստ դեպքերի ականատես Առաքել Դավրիժեցու, այդ կառույցները վերստին քարից կառուցեց Փիլիպոս կաթողիկոսը (1632-55 թթ.)։ 1679 թ. երկրաշարժն ավերակների վերածեց վանքն ու կից բոլոր կառույցները։
 
Այնուամենայնիվ, նույն տարածքում վեր խոյացած ներկայիս Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1693 թվականին՝ Խոջա-Փանոսի նվիրատվությամբ։

Պատկերասրահ

Տես նաև 

 Երևանի եկեղեցիների ցանկ

Ծանոթագրություններ 

ա
ա