Իվան Լեպյոխին

Իվան Իվանովիչ Լեպյոխին (, ), ռուս գիտնական-էնցիկլոպեդիստ, ճանապարհորդ, բնախույզ, բառարանագիր, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1771)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է գվարդիայի կրտսեր սպայի ընտանիքում։

Սովորել է Ակադեմիական գիմնազիայում, ապա Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի Ակադեմիական համալսարանում, եղել է Ս. Պ. Կրաշենիննիկովի ուսանողը։

1762 թվականին ուղարկվել է Ստրասբուգի համալսարան, որտեղ սովորել է բժշկություն։ Ստրասբուրգից նամակագրական կապ է ունեցել Մ. Վ. Լոմոնոսովի հետ, որը Լեպյոխինին պատրաստում էր Գիտությունների ակադեմիայի բուսաբանության ամբիոնի դասընթացի համար։ Համալսարանն ավարտել է 1767 թվականին բժշկության դոկտորի աստիճանով։

Վերադառնալով Պետերբուրգ՝ նշանակվեց Գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտ և քարտուղար, իսկ 1771 թվականին դարձավ բնական գիտությունների ակադեմիկոս։

Մասնակցել է բազմաթիվ գիտարշավների՝ ծանոթանալու ռուսական տարբեր նահանգներին բնագիտության և ազգագրության տեսանկյունից։ 1768—1772 թվականներին ճանապարհորդել է, երբեմն միայնակ, երբեմն Պալլասի հետ Ուրալում, Պովոլժիեում, Արևմտյան Սիբիրում, հետագայում նաև ռուսական հյուսիսում և ռուսական արևմտյան նահանգներում՝ կազմելով այդ ժամանակվա համար նշանակալի բուսաբանական հավաքածու։

Ճանապարհորդության ժամանակ կատարած գրառումները ընկած են «Ռուսական Կայսրության տարբեր նահանգներում ճանապարհորդության ամենօրյա գրառումներ» գրքի հիմքում (1771—1805, 4 մասով, 4-րդ մասը հրատարակվել է հետմահու Ն. Յա. Օզերցկովսկու կողմից)։

1768-1783 թվականներին եղել է արտասահմանյան գիտական գրքերի թարգմանությունների հրատարակման ժամանակավոր կազմակերպության խմբագիրը, որտեղ աշխատանք էր տարվում ստեղծելու ռուսական գիտական լեզու։

1773—1774 թվականներին ճանապարհորդել է Բելառուսում և Մերձբալթիկայում։

1774 թվականին գլխավորել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական Բուսաբանական այգին։ 1777—1794 թվականներին եղել է Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի Ակադեմիական գիմնազիայի տեսուչ։

1783 թվականին եղել է Ռուսական ակադեմիայի մշտական քարտուղար և մասնակցել է «Ռուսական ակադեմիայի բառարանի» աշխատանքներին։ Գրել է երկրորդ հրատարակության նախաբանը (1806)՝ շարունակելով Մ. Վ. Լոմոնոսովի լեզվաբանական հայացքները։

Եղել է առաջին խոշոր ռուս հետազոտողը Ռուսաստանի դեղաբույսերի ոլորտում։

Իր գիտական աշխատություններում տվել է երկրագնդի բնական զոնաների համեմատական բնութագիրը, ցույց է տվել բույսերի տարածվածությունը ըստ տարբեր կլիմաների, նկարագրել է բուսական լանդշաֆտները։

Տպագրված աշխատություններ 

 Лепёхин И. И. Дневные записки путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1768 и 1769 году. Часть 1. — Санкт-Петербург, 1771.
 Лепёхин И. И. Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1770 году. Часть 2. — Санкт-Петербург, 1772.
 Лепёхин И. И. Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1771 году. Часть 3. — Санкт-Петербург, 1780.
 Лепёхин И. И. Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства. Часть 4. — Санкт-Петербург, 1805. Издана посмертно, составлена Н. Я. Озерецковским и включает окончание «Дневных записок», а также ряд географических работ Н. Я. Озерецковского, В. В. Крестинина, А. И. Фомина и др.
 Лепёхин И. И. Полное собрание ученых путешествий по России: Том 3. Записки путешествия академика Лепёхина — Санкт-Петербург, 1821.
 Лепёхин И. И. Размышления о нужде испытывать лекарственную силу собственных произрастений. — , 1783.
 Лепёхин И. И. Краткое руководство к разведению шелков в России. — Санкт-Петербург, 1798.
 Лепёхин И. И. Способы отвращения в рогатом скоте падежа. — Санкт-Петербург, 1800.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 18-րդ դարի ռուս գրողների բառարան

Ռուս գիտնականներ
Ռուս ճանապարհորդներ
Ռուս բնախույզներ
Ռուս բառարանագիրներ
Ռուս բուսաբաններ
Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Ռուս կենդանաբաններ
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ռուսական կայսրության անձինք
Ռուս բնագետներ
Ռուս լեզվաբաններ