Արեգակնային տիեզերական ճառագայթներ

Արեգակնային տիեզերական ճառագայթներ

Հաշվի առնելով արևի ընդհանուր արտանետումների քանակը, այն կարելի է համարել խաղաղ աստղ, որի վրա զգալիորեն իշխում է իր ֆոտոսֆերայի տեսանելի լույսը։ Սակայն այն ուժեղ ակտիվություն է ցուցաբերում՝ տեսանելի պսակից ճառագայթումների ժամանակ, մասնավորապես ռենտգենյան ճառագայթների, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումների և ռադիո ալիքների ժամանակ։ Պսակը արևի շրջակայքի նոսր գազն է, որը մեզ տեսանելի է արեգակնային խավարման ժամանակ։ Դրա բաղադրությունը, ինչպես նաև գործունեությունը, կախված են մագնիսական դաշտերից։

Արեվի պսակը. Դինամիկ միջավայր ստեղծված մագնիսական դաշտերի կողմից 

Արեգակնային ժայթքման դեպքերի ժամանակ էներգիայի պայթյունային արտանետումը տաք պլազմայի և արագացված մասնիկների առաջացման սկզբնաղբյուրն է պսակի մեջ միջին ջերմային էներգիաներից բարձր՝ մոտավորապես 100 էՎ էներգիաների դեպքերում։ Ժայթքման այս դեպքերից շատերը մասնիկներն արագացնում են մինչև շատ բարձր էներգիաներ՝ արեգակնային տիեզերական ճառագայթներ։ Դրանք հազվադեպ դեպքեր են. դրանց հայնագործումից հետո 1945-2009 թթ. ընթացքում հանդիպել են ընդամենը 70 դեպքեր։

Ձգողականության ուժը բոլոր մասնիկները ձգում է դեպի զանգվածային կուտակման կենտրոն, և այսպիսով ստեղծում գնդաձև մարմիններ, ինչպես օրինակ մոլորակները, Լուսինը, և հենց արևի մարմինը։ Պսակը, մյուս կողմից, 1 մլն. աստիճան տաք իոնացված գազ է՝ կազմված էլեկտրական լիցքավորված մասնիկներից՝ էլեկտրոններից, պրոտոններից, հելիումի միջուկից և ավելի ծանր տարրերից։

Խավարման պատկերումը ցույց է տալիս, որ պսակն ունի անկանոն ձև՝ ի տարբերություն արևի տեսանելի սկավառակի՝ նրա ֆոտոսֆերայի, որը գրեթե գնդաձև է։ Ձգողականության ուժը բոլոր մասնիկները ձգում է դեպի զանգվածային կուտակման կենտրոն, և այսպիսով ստեղծում գնդաձև մարմիններ, ինչպես օրինակ մոլորակները, Լուսինը, և հենց արևի մարմինը։

Ֆոտոսֆերան, որն արձակում է արևի գրեթե ողջ տեսանելի և ինֆրակարմիր լույսը, այստեղ մութ է, քանի որ 6000 աստիճանի դեպքում այն խիստ ուլտրամանուշակագույն արտանետումների համար բավականաչափ տաք չէ։ Պսակի տաք գազն ունի հստակ սահմանագիծ։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ արտանետվող երկաթային իոնները փակված են մագնիսական դաշտի կառուցվածքներում։

Դինամիկ արևը 

Մագնիսի և արևի միջև մեծ տարբերություն կա. մագնիսը ֆիզիկապես անշարժ կազմություն է, ինչպիսին և դրա ուժագծերը։ Սակայն արևի ներքին շերտերը կազմված են տուրբուլենտային գազից, և գազի այս հոսքերը շարունակաբար ձևափոխում են գոյություն ունեցող մագնիսական դաշտերը և դրանց հոսքը դեպի պսակ։ Այսպիսով, ի տարբերություն սովորական մագնիսի, արևի մագնիսկան դաշտն անշարժ չէ։ Արդյունքում, պսակի մեծածավալ զանգվածները, որոնք մենք տեսնում ենք խավարման ժամանակ, կամ տիեզերանավի միջոցով Խիստ ուլտրամանուշակագույն ալիքի երկարության մեջ, կայուն չեն։ Խավարման տեսարանը լոկ դինամիկ իրավիճակի լուսանկար է։ Պսակը առաջացնում է այս կազմությունները պսակի զանգվածների ժայթքումների ժամանակ, այն պայթյունի միջոցով տաքացնում է գազը և արագացնում լիցքավորված մասնիկները բարձր էներգիաների բռնկումների մեջ։

Առաջին լուսանկարը ցույց է տալիս պսակը զանգվածների ժայթքման դեպքից առաջ։ Թաքնված սկավառակից վերև հայտնվող երևույթը, ներկայացված ներքևի աջ անկյունում, կոչվում է ստրիմեր՝ երևույթ, որը մեզ հայտնի է խավարման լուսանկարներից։ Հետևյալ լուսանկարներում պատկերված է գազը մագնիսական դաշտի սահմաններում, երբ այն մղվում է դեպի բարձր պսակը։ Այն վերջնականապես հեռանում է արևից և տարածվում Հելիոսֆերայի մեջ։ Այստեղ կրկին գազը մագնիսական դաշտի կառուցվածքը դարձնում է տեսանելի։ Դա փաստորեն անջատվող գազը չէ, այլ պսակի մագնիսական դաշտի բաղադրությունը։ Մագնիսական դաշտը գազն իր հետ է վերցնում։ Սա տարբերվում է հրաբխի ժայթքումից Երկրի վրա, որտեղ նյութը պայթյունից հետո դուրս է ժայթքում, և այնուհետև իջնում՝ ձգողականության ուժի ազդեցության տակ։

 NASA-ի TRACE տիեզերանավը գրանցեց ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ուժեղ բռնկումը 2000 թ-ի հուլիսի 14-ին, ինչպես և SoHO/EIT-ը, սակայն ավելի փոքր տեսադաշտով և ավելի բարձր ժամանակային մոդուլյացիայում։
 Ձախակողմյան երկու լուսանկարները ցույց են տալիս ժայթքման սկզբնական փուլը. (1) ակտիվ լուսավոր գոտու վերևը կախված մուգ թելիկը (վերևի նկարը) բարձրանում և ժայթքում է։ (2) Երբ թելիկը բարձրանում է պսակի միջով, դրա մի մասը միևնույն է տեսանելի է ներքևի նկարում։ Թելիկը կդառնա պսակի զանգվածների ժայթքման մի մասը։
 Ինչպես երևում աջակողմյան առաջին նկարից, ներքևի գոտին լուսավորվում է (3)։ Հետագայում հանգուցաձև հատկանիշների քանակը աճում է և անհետանում տեսադաշտից մի քանի ժամից։ Ներքևի (4) լուսանկարը դա է պատկերում։
Հղումներ՝ 	

Տիեզերական ճառագայթներ