Յան Ռուձուտակ

Յան Էռնեստի Ռուձուտակ (), ազգությամբ լատիշ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1905 թվականից։ 1906 թվականից՝ ՌՍԴԲԿ Ռիգայի կոմիտեի անդամ։

Գործունեություն 
1907 թ. ղեկավարել է Վինդավայի կուսակցական կազմակերպությունը։ Նույն տարվա հունիսին ձերբակալվել և դատապարտվել է երկարաժամկետ տաժանակրության։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917 թ.) հետո եղել է տեքստիլագործների միության համառուսաստանյան կենտրոնի խորհրդի նախագահության անդամ և քարտուղար։ Մասնակցել է Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխությանը։ 1917 թվականից՝ Մոսկվայի ժողտնտխորհի նախագահ, ՀԱՄԿ խմբի անդամ։ 1920 թվականից՝ Տրանսպորտի աշխատողների արհմիության կենտկոմի, ՌԿ(բ) կ Թուրքմենբյուրոյի և Համամիութենական կենտգործկոմի Թուրքմեն հանձնաժողովի նախագահ, ՀԱՄԿ-ի գլխավոր քարտուղար և նախագահության անդամ։ 1922 թվականից ՌԿ(բ) կ ԿԿ-ի Միջինասիական բյուրոյի նախագահ։ Սովետական պատվիրակության կազմում մասնակցել է Ջենովայի կոնֆերանսին (1922 թ.)։ 1923-1924 թթ. Ռուձուտակը ՌԿ(բ) կ ԿԿ-ի քարտուղար էր, 1924-1930 թթ.՝ ՍՍՀՄ ճանապարհային հաղորդակցության ժողկոմ։ 1926-1937 թվականներին՝ ԺԿԽ-ի և Աշխատանքի ու պաշտպանության խորհրդի նախագահի տեղակալ, կապիտալ շինարարության և երկրի ինդուստրացման կազմակերպիչներից։ 1931 թ. Ռուձուտակն ընտրվել է ՀամԿ(բ) կ ԿՎՀ-ի նախագահ և նշանակվել ԱՍՀՄ ԲԳՏ-ի Ժողկոմ։ Եղել է կուսակցության IX—XVII համագումարների պատգամավոր, Կենտկոմի անդամ (1920 թվականից), ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու և ԿԿ-ի կազմբյուրոյի անդամ (1923-1924 թթ.), ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ (1926-1932 թթ.), Համկ(բ) կ ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու (1934 թվականից), ՍՍՀՄ կենտգործկոմի և համամիութենական կենտգործկոմի անդամ։

1937 թ․ մայիսի 24-ին հեռացվել է ԿԿ-ից և ձերբակալվել։ 20 րոպե տևած դատավարությունից հետո դատապարտվել է մահապատժի։ Գնդակահարվել է 1938 թ․ հուլիսի 29-ին։ Գործը վերանայվել 1955 թվականին, ինչի հետևանքով Ռուձուտակը ռեաբիլիտացվել է։

Գրականություն 
 Кассиль Л. Сын латышского батрака // Партия шагает в революцию. — 2-е изд. — М., 1969.
 Трукан Г. А. Я. Рудзутак. — М., 1963.; Герои Октября. — М., 1967.
 Barmine, Alexander, One Who Survived, New York: G.P. Putnam (1945)

Ծանոթագրություններ 

Խորհրդային պետական գործիչներ
Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ