Մոլինյուի խնդիր

Մոլինյուի խնդիր (), փիլիսոփայական հարց որոշակի մտավոր փորձի մասին։ Խնդիրը կարճ կարելի է շարադրել հետևյալ կերպ. «Եթե ի ծնե կույր մարդը կարող է շոշափելով տարբերել գնդի կամ խորանարդի տեսք ունեցող առարկաներ, ապա կարո՞ղ է նա, տեսնելու հնարավորություն ստանալով, տարբերակել այդ առարկաները միայն տեսողությամբ` առանց շոշափելու»։

Համաձայն Սթենֆորդի փիլիսոփայական հանրագիտարանի` Մոլինյուի խնդիրը դարձել է փիլիսոփայության ամենաշատ քննարկվող հարցերից մեկը, որին ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն առնչվել են ինչպես փիլիսոփա-տեսաբանները, այնպես էլ փորձարար-հետազոտողները։

Հարցի ձևակերպում 
Հարցը ձևակերպել է բնափիլիսոփա Վիլյամ Մոլինյուն դեռևս 1688 թվականին Ջոն Լոքին ուղղված նամակում։ Ի դեպ, Մոլինյուի կինը կույր էր, բայց ոչ ի ծնե։ Մոլինյուն իր «Մարդկային մտածելակերպի փորձ» աշխատության մեջ շարադրել է այդ հարցը, որը շուտով հայտնի է դարձել լայն հասարակությանը։ Լոքին ուղղված էր հետևյալ հարցը.

Երկու մտածողներն էլ հակված էին այն տեսակետին, որ հարցը բացասական պատասխան ունի։

Փորձարարական լուծում 
Խնդրի լուծման առաջին փորձերը կատարվել են 1728 թվականին։ Անգլիացի բժիշկ, մանկավարժ Վիլյամ Չեսելդենը հրատարակել է ի ծնե կույր երեխայի` կատարակտից բուժվելու հաշվետվություն։ Չեսելդենը գրել է, որ տեսողություն ձեռք բերելուց հետո տղան չի կարողացել տարբերակել առարկաները, չնայած դրանք ձևով և չափով տարբերվում էին։ Հաշվետվությունը քննադատողները պնդում էին, որ տղայի աչքերը վիրահատությունից հետո կարող էին այդքան էլ լավ չտեսնել, իսկ Չեսելդենը կարող էր շփոթեցնող հարցեր տալ տղային։

1950 թվականին անգլիացի կենսաբան, նեյրոֆիզիոլոգ Ջոն Զախարի Յանգը իր ռադիոդասախոսության մեջ պատմել է, որ երբ տեսողություն ստացած մարդուն դրանից մեկ շաբաթ անց ցույց են տվել նարինջ, նա ասել է, որ այն ոսկուց է։ Իսկ երբ հարցրել են, թե ինչ տեսք ունի առարկան, նա պատասխանել է. «Տվե'ք այն շոշափեմ և Ձեզ կասեմ»։

2007-2010 թվականներին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հնդիկ գիտնական Պավան Սինխի գլխավորությամբ վիրաբուժական միջոցով բուժել են ի ծնե կույր հինգ հիվանդների` 8-17 տարեկան երեխաների և դեռահասների։ Պարզվել է, որ չնայած տեսողություն ստացած մարդիկ արագ սովորել են ընկալել տեսողական տեղեկություններ, սակայն վիրահատությունից հետո ընկած ժամանակահատվածում չեն կարողացել տարբերել առարկաները, որոնք նրանք տեսել են և քիչ առաջ շոշափել։ Այսպիսով` Մոլինյուի խնդիրը, ամենայն հավանականությամբ, բացասական պատասխան է ենթադրում։

Ծանոթագրություններ 

Փիլիսոփայական եզրեր
Հոգեբանական հասկացություններ