Ջեմալ Գյուրսել

Ջեմալ Գյուրսել (, ), թուրք ռազմական, պետական և հասարակական գործիչ, Թուրքիայի նախագահ։

Կենսագրություն 
Ջեմալ  Գյուրսելը ծնվել է 1895 թվականին Էրզրումում։ 1915 թվականին 20 տարեկան հասակում ծառայության է անցել Օսմանական կայսրության բանակում։ Ստացել է ռազմական կրթություն, հրետանավորի մասնագիտությամբ։ Մասնակցել է Աթաթուրքի գլխավորությայմբ թուրքական բանակի իրականացրած Գալիպոլիի նավատորմի արշավանքին։ Այնուհետև կռվել է Պաղեստինում և Սիրիայում, գերի է ընկել բրիտանացիների մոտ։ Առաջին աշխարհամարտից հետո միացել է Աթաթուրքին և մասնակցել թուրք-հունական պատերազմին։ Եղել է գնդի, բրիգադի, կորպուսի ղեկավար, ռազմական դպրոցի  տնօրեն։ Այնուհետև ծառայել է բանակի ռազմական գլխավոր շտաբում։ 1946 թվականին սռացել է բրիգադի գեներալի, իսկ 1957 թվականին բանակի գեներալի կոչում։ 1958 թվականի օգոստոսին գեներալ Գյուրսելը նշանակվել է Թուրքիայի ցամաքային ուժերի հրամանատար։

Գյուրսելը չի մասնակցել երկրի քաղաքական կյանքին և ոչ մի կուսակցության անդամ չի եղել, բայց 1960 թվականի մայիսի սկզբին հրաժարական տվեց և հեռացավ իր պաշտոնից, չընդունելով վարչապետ Ադնան Մենդերեսի հրամաննեը, ով օգտագործում էր բանակը Անկարայում ուսանողների հակակառավարական բողքի ցույցերը ճնշելու համար։ Սակայն Գյուրսելի հրաժարակաը չի ընդունվում, բայց նա գնում է արձակուրդ։

Նախագահություն 
Ջեմալ Գյուրսելը դառնում է 1960 թվականի մայիսի 27-ի պետական հեղաշրջման կազմակերպիչը, որի հաջողությունից հետո զբաղեցնում է պետական ղեկավարների պաշտոնները, մասնավորապես Ազգային միասնականության կոմիտետի նախագահ և զինված ուժերի հրամանատար։ Իշխանության գալուց հետ նա  հայտարարում է որ և՛ արտաքին, և՛ ներքին  քաղաքականությամբ Թուրքիան կհետևի Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրթի սկզբունքներին և հաստատում է ՍԵՆՏՕ-ի և ՆԱՏՕ-ի բլոկների համաձայն իր պարտավորությունների կատարումը։ Գյուրսելը նաև հայտարարում է նոր համամասնական ընտրություններ անցկացնելու և նոր սահմանադրություն ընդունելու իր մտադրությունների մասին։ 1960 թվականի մայիսի 28-ին Գուրսլեը անցնում է նոր կառավարության գլուխը։

Նա  մահացել է 1966 թվականին նախագահ պաշտոնում։

1961 թվականին Ջեմալ Գյուրսելը նախաձեռնեց Թուրքական առաջին մեքենայի՝ Դևրիմի նախագծումը, սակայն վերջինիս արտադրությունը այդպես էլ չսկսվեց։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 
 

Թուրքիայի նախագահներ
Հոկտեմբերի 13 ծնունդներ
1895 ծնունդներ
Սեպտեմբերի 14 մահեր
1966 մահեր
Անկարա քաղաքում մահացածներ
20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Փաշաներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Քրդական ծագմամբ թուրքեր
Թուրքական բանակի գեներալներ
Թուրքիայի պատմություն
Անձինք Էրզրումից
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարներ
Քուլելի ռազմական դպրոցի շրջանավարտներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ
Թուրք ռազմական գործիչներ
Թուրք պետական գործիչներ