Անի-Կամախ

Անի- Կամախ (այժմ՝ Քեմահ), հին ամրոց և հեթանոսական սրբատեղի Բարձր Հայքի Դարանաղի գավառում, Երզնկա քաղաքից հարավ-արևմուտք։ Նույնացվում է Հայասսւ-Ազգի երկրի կենտրոն Կումախայի հետ։ Մեր թվարկությունից առաջ չորսից առաջին դարերում Փոքր Հայքի կենտրոնն էր, հելլենիզմի շրջանում՝ հեթանոս հայերի գլխավոր աստված Արամազդի պաշտամունքի գլխավոր վայրը։ Անի- Կամախում կատարվել են նաև արքայական նախնիների պաշտամունքի ծեսեր։ 1- 4-րդ դարերում հայ թագավորների գերեզմանոցն էր։ Եղել է մեհենական դպրության կենտրոն։ Անի- Կամախում աշխատել է Բարդածան Եդեսացի մատենագիրը (մոտ 154- 222 թվականներ)։ Քրիստոնեության մուտքից հետո Անի- Կամախի մեհյանն ավերվել է, կալվածները տրվել են հայոց եկեղեցուն։ 369 թ.-ին պարսից Շապուհ Բ արքան գրավել և ավերել է բերդը՝ գերեզմանոցից հափշտակելով Հայոց թագավորների ոսկորները։ 4- 11-րդ դարերում եղել է բյուգանդական ամրոց։ 1515 թ.-ին գրավել են թուրքերը։ Ամրոցը պատված էր հզոր պարիսպներով, որոնց մի մասը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Ուներ երեք դուռ և սանդղաձև ելք։ Ներսում մնացել են բազմաթիվ շինությունների, այդ թվում՝ նաև եկեղեցիների հետքեր։ Ամրոցի հյուսիսային կողմում, լեռան մեջ, փորված է դեպի բարձր աշտարակը տանող ճանապարհ, որն ունի ոլորապտույտ աստիճաններ, բնական և արհեստական լուսամուտներ։

Ծանոթագրություններ 

Սրբավայրեր
Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)