Մայաների կայսրություն

Մայաների կայսրություն, միապետություն, ստեղծված Մեքսիկայի, Գվատեմալայի, Հոնդուրասի տարածքում, հզորության գագաթնակետ` 300-800 թվականներ, հետագայում նվաճվել է տոլտեկների կողմից։

Հագուստ 
Մայա տղամարդիկ հագնում էին հասարակ կոնքաշոր։ Ցուրտ օրերին կրում էին նաև թիկնոց՝ մանթա։ Նրանք կրում էին հատուկ գլխակապ` զարդարված թութակի փետուրներով։ Կախված անձի կարևորությունից` նրա գլխարկը ավելի մեծ էր։ Կանայք հագնում էին պարզ, խալաթատիպ հագուստներ։

Կառավարման ձև 
Մայաների յուրաքանչյուր քաղաք-պետություն ուներ իր թագավորական ընտանիքը։ Նրանց կառավարում էր ռազմիկ աստված-թագավորը` «Ahaw» , որն առաջնորդում էր նրանց մարտերի ժամանակ։ Ամեն մի խոշոր քաղաքային կենտրոն իր հերթին ուներ իր կառավարիչը, որը կոչվում էր «Batab», և որի վրա դրված էին նաև ռազմական, սոցիալական և կրոնական պարտականությունները։ Թագավորից հետո ըստ կարևորության նրան հաջորդում էին ազնվականները, ռազմիկները և քրմերը։ Նրանց էլ հաջորդում էին արհեստավորներն ու վաճառականները, իսկ ամենավերջում` գյուղացիներն ու բանվորները։ Մայաները պաշտում էին հովազին և այդ պատճառով ազնվական զինվորները կրում էին հովազի մորթի և գլխակապ։: Նրանք մտածում էին, որ մարտերում ներկայանալը հովազի նման կատաղի և խիզախ կլինեին։

Քաղաքներ  

Մայաները Ամերիկայի մայրցամաքի առաջին ժողովուրդն էին , որոնք կառուցել են մեծ քաղաքներ։ Ջունգլիների խորքում գտնվող այդ քաղաքներում կային տեղական կրաքարից պատրաստված տաճարներ և պալատներ, բազմաթիվ հոյակերտ բորգեր։ Պատերը ծեփված էին և ներկված հիմնականում կարմիր գույնով։ Գույնի ընտրությունը հատկապես կարևոր էր` կրոնական նկատառումներից ելնելով։ Պատերը զարդարվում էին աստվածների պատկերներով և հիերոգլիֆներով։ Մայաները կառուցել են քարե աստիճաններով վիթխարի բուրգեր, որոնց գագաթներին կառուցված էին տաճարներ և աստղադիտարան։ Կաստիլոն, որը մայաների Չիչեն-Իցա քաղաքի գլխավոր բուրգն է , ունի 4 սանդուղք, յուրաքանչյուրը 91 աստիճաններով որոնք տաճարի մուտքի աստիճանի հետ կազմում են 365 աստիճան` խորհրդանշելով տարվա օրերը։

Գիր 
Մայաները գրում էին նկարներով գրերով` հիերոգլիֆներով ` քարակոթողների  վրա  փորոգրելով  կարևոր  արձանագրություններ։ Արձանագրությունների մանրամասները գրվում էին  նաև ծառի  կեղևից  կամ  կենդանու  կաշվից  պատրաստված  գրքերի մեջ։ 1500-ականների սկզբին, երբ  իսպանացիները  նվաճեցին  տարածքը,  այրվեցին  այդ  գրքերի  մեծ  մասը։ Մայաները  նաև  փորձառու  աստղագետներ  էին։  Նրանք  ուսումնասիրում  էին մոլորակները,  աստղերը  և  Լուսինը։ Աչքի  էին ընկնում նաև մաթեմատիկային, ստեղծել են  օրերը  և  տարիները  հաշվելու  բարդ  օրացույց, կարողանում  էին  կանխագուշակել խավարումը։

Տես նաև 
 Մայաների քաղաքակրթություն

Աղբյուրներ 
Տ. Հովսեփյան ՙՙ«1000  հարց և պատասխան» Երևան, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն

Կայսրություններ