Փիրուզ (զինագործ)

Փիրուզ, մեծահարուստ հայ զինագործ, ի սկզբանե եղել է քրիստոնյա, սակայն Անտիոքի կառավարիչ՝ Յաղի-Սիանի ճնշման ներքո ընդունել է իսլամ։ Առաջին խաչակրաց արշավանքի ընթացքում Յաղի-Սիանի սելջուկյան կառավարությունում զբաղեցրել է բարձր պաշտոն, իսկ Անտիոքի պաշարման ժամանակ եղել է է Երկու քրոջ աշտարակի կայազորի հրամանատարը։ Այն բանից հետո, երբ Յաղի-Սիանը խլում է Փիրուզի ունեցվածքը, իսկ վերջինս իմանում է, որ իր կինը իրեն դավաճանում է Յաղիի հետ, իր լրտեսական ծառայություններն է առաջարկում խաչակիրների առաջնորդներից՝ Բոհեմունդ I-ին։ Բոհեմունդը Փիրուզին առաջարկում է հարստություններ և անվտանգության երաշխիք օգնության դիմաց։ Փիրուզը վրեժով լցված համաձայնվում է։ Հունիսի 3-ի գիշերը Փիրուզը իր վերահսկողության տակ գտնվող աշտարակից աստիճան է բաց թողնում Բոհեմունդի զորքերի համար, այսպիսով խաչակիրները ներխուժում են քաղաք և բացում են դարպասները։ Այս իրադարձությունը առանցքային նշանակություն ունեցավ ողջ արշավանքի համար։

Ծանոթագրություններ 

Խաչակրաց առաջին արշավանքի մասնակիցներ
Նախկին հայ քրիստոնյաներ
Մուսուլման հայեր