Գեորգի Էրիսթավի

Գեորգի Դավիթի Էրիսթավի (, 1811, Օձիսի - 1864, Օձիսի), վրացի գրող և դրամատուրգ, ռեժիսոր, դերասան, հասարակական գործիչ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն 
Գեորգի Էրիսթավին ծնվել է 1811 թվականին Օձիսի գյուղում, որ գտնվում է Դուշեթ քաղաքից ոչ հեռու։ Սերում է Քարթլիի իշխանական տոհմից։ Սովորել է Թիֆլիսում՝ «ազնվականական ուսումնարանում», ապա Մոսկվայում՝ գիշերօթիկ դպրոցում։

Ռազմական նահանգապետ բարոն Գրիգորի Ռոզենի մոտ եղել է հատուկ հանձնարարությունների չինովնիկ։ Մասնակցել է արքունի դավադրությանը, ինչի պատճառով Վրաստանից աքսորվել է Լիտվա։ Կարողացել է հայրենիք վերադառնալ միայն 1839 թվականին։ Աքսորի տարիներին ուսումնասիրել է լեհական, արևմտաեվրոպական ու ռուսական գրականությունները։

Գրական գործունեությունն սկսել է 1832 թվականին։ Գեորգի Էրիսթավիի գրական ստեղծագործությունների հիմնական թեման դարձել է վաշխառուներին, առևտրականներին, ինչպես նաև պետական պաշտոնյաների կաշառակերությունն ու քմահաճությունները ծաղրելը։

Գեորգի Էրիսթավին գրել է «Բաժանում» (առաջին անգամ բեմադրվել է 1850 թվականին), «Հայց» (գրվել է 1840 թվականին, բեմադրվել է 1850 թվականին), «Ժլատը» (1851), «Անտեսանելի դարձնող գլխարկ» (1852), «Աթաբեգ Կվարկվարե» (1853), «Ցնորվածը» (1862), «Հին ժամանակների պատկերներ» (1863)։ Գեորգի Էրիսթավին վրացական ռեալիստական պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիրն է։ Էրիսթավին է Շոթա Ռուսթավելու Ընձենավորը պոեմի բեմադրության հեղինակը։ Վրացերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս» ստեղծագործությունը, ինչպես նաև արձակ լեհերեն է թարգմանել «Ընձենավորը»։

1852-1853 թվականներին խմբագրել է վրացական «Ցիսկարի» ամսագիրը։

Էրիսթավին նաև տաղանդավոր դերասան էր։ Նա է ավանդույթ դարձրել բեմական խոսքում վրացերենի քարթալինյան բարբառի օգտագործումը։

Գեորգի Էրիսթավին է բացահայտել Զուրաբ Անտոնովի ինքնակա տաղանդը։

Գեորգի Էրիսթավին մահացել է 1864 թվականի սեպտեմբերի 9-ին (21-ին) հայրենի Օձիսի գյուղում։

Հիշատակ 
 Գեորգի Էրիսթավիի անվամբ է կոչվում թատրոն Գորի քաղաքում,
 Գեորգի Էրիսթավիի պիեսները բազմիցս բեմադրվել են Վրաստանի տարբեր թատրոններում. Քոթե Մարջանիշվիլին բեմադրել է «Բաժանում» պիեսը 1923 թվականին, Ակակի Վասաձեն բեմադրել է «Հայց» կատակերգությունը 1942 թվականին Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Бухникашвили Г., Театр Георгия Эристави, Тбилиси, 1948 год.
 Хаханов А. С.,. Эристов, Георгий Давидович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Վրացի գրողներ
Վրացի դրամատուրգներ
Վրացի ռեժիսորներ
Վրացի դերասաններ
Վրացի հասարակական գործիչներ
Վրացի թարգմանիչներ
19-րդ դարի թարգմանիչներ