Դմիտրի Ուզնաձե

Դմիտրի Նիկոլայի Ուզնաձե (դեկտեմբերի 20, 1886, Սաքարա (ներկայում՝ Զեստափոնի շրջան, Վրաստան) — 12 հոկտեմբերի, 1950, Թբիլիսի), վրացի խորհրդային հոգեբան և փիլիսոփա։ Մշակել է դիրքորոշման ընդհանուր հոգեբանական տեսությունը։

Կենսագրություն
Դմիտրի Ուզնաձեն ծնվել է 1886 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Սաքարա գյուղում։ 1905 թվականի հեղափոխությանը մասնակցելու պատճառով հեռացվել է դպրոցից։ Նույն թվականին մեկնել է Շվեյցարիա, ապա՝ Գերմանիա։ Կրթությունն ստացել է Լայպցիգում (1909) ու Խարկովում (1913)։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո՝ 1915-1917 թվականներին, զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ Թբիլիսիի պետական համալսարանի հիմնադիրներից մեկն է ու այդ համալսարանի պրոֆեսոր (1918)։ Այնտեղ ստեղծել է հոգեբանության ամբիոն։ Եղել է Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի հոգեբանության ինստիտուտի տնօրեն և Վրաստանի ԳԱ ակադեմիկոս (1941)։ 1946 թվականին ստացել է Վրաստանի գիտությունների վաստակավոր գործչի կոչում։

Դմիտրի Ուզնաձեն մահացել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բակում։

Աշխատություններ 
Դմիտրի Ուզնաձեն հեղինակել է «Դիրքորոշման հոգեբանության հիմնական դրույթները» (1961) և «Դիրքորոշման հոգեբանության փորձարարական հիմունքներ» (1966) աշխատությունները, որոնցում ներկայացվում է ու հիմնավորվում դիրքորոշման՝ որպես սուբյեկտի ու օբյեկտի միջև եղած սահմանի հասկացությունը։ Ի հայտ գալով սուբյեկտի պահանջմունքի ու նրա բավարարման օբյեկտիվ իրավիճակի հակադրության պայմաններում՝ դիրքորոշումը, ըստ Ուզնաձեի, սուբյեկտի ամբողջական, չտարբերակված վիճակ է, որ նախորդում է իրականությանը։

Երկեր
 Die metaphysische Weltanschauung W. Ssolowiows mit orientierendem Überblick seiner Erkenntnistheorie, Halle/Saale, 1909.
 Ընդհանուր հոգեբանություն, 1940 (վերահրատարակվել է 2004 թվականին)։
 Դիրքորոշման հոգեբանության փորձարարական հիմունքներ, 1949։
 Психологические исследования. — М., 1966.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Прангишвили А. С. Исследования по психологии установки. — Тб., 1967.
 Надирашвили Ш. А. Дмитрий Николаевич Узнадзе (к 100-летию со дня рождения)

Արտաքին հղումներ
 Контрастная иллюзия по Узнадзе и расширение ее на 3 и более объектов 
 Узнадзе Дмитрий Николаевич — статья из Большой советской энциклопедии (3-е издание)
 Դմիտրի Ուզնաձե (1886—1950) Մատենագրություն, «Մեցնիերեբա» հրատարակչություն, Թբիլիսի, 1984  Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կայքում

Վրացի հոգեբաններ
Վրացի փիլիսոփաներ
Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ