Շահրազադ

Շահրազադ  ( -‎‎ Šahrāzād), առասպելական թագուհի, «Հազար ու մի գիշերների» հեքիաթասացը։

Պատմություն 
Պատմությունը սկսվում է, երբ Շահրիյարը ( Šahryār, «թագավորության ծառա», այսինքն՝ թագավոր) մի օր պարզում է, որ իր կինը հավատարիմ չէ իրեն։ Դրա համար նա որոշում է ամեն օր ամուսնանալ նոր կույս աղջկա հետ՝ գլխատելով նախորդ օրվա կնոջը, սրանով բացառելով կնոջ անհավատարմությունը։ Նա արդեն այսպես սպանել էր 1000 կին, երբ մի օր հանդիպում է Շահրազադին՝ վեզիրի աղջկան։

Սըր Ռիչարդ Բըրթոնի «Հազար ու մի գիշերի» թարգմանության մեջ Շահրազադը նկարագրվում է հետևյալ կերպ՝Շահրազադը սերտում էր նախորդ թագավորների գրքերը, քրոնիկները և առասպելները, անցած-գնացած մարդկանց և իրերի պատմությունները։ Այսպես նա հավաքել էր պատմությունների հազարավոր գրքեր՝ հնագույն ցեղերի և անկած կառավարիչների մասին։ Նա ուշադիր սերտել և անգիր էր իմացել պոետների ստեղծագործությունը, հետազոտել էր փիլիսոփայությունը և գիտությունները, արվեստը և ձեռքբերումները։ Եվ նա հաճելի էր և քաղաքավարի, իմաստուն և սրամիտ, լավ դաստիարակություն ստացած։ Հակառակ իր հոր կամքին՝ Շահրազադը որոշում է մի գիշեր անցկացնել թագավորի հետ։ Թագավորի սենյակում Շահրազադը խնդրում է թագավորին հրաժեշտ տալ իր սիրելի քրոջը, Դունյազադին ( Donyāzād), որը ցանկանում էր Շահրազադին խնդրել ամբողջ գիշերն իրեն պատմություն պատմի։ Թագավորը արթուն էր և անհամբերությամբ լսում էր Շահրազադի առաջին պատմությունը։ Գիշերն անցավ և Շահրազադը կիսատ թողեց պատմությունը, թագավորը խնդրեց, որ ավարտի պատմությունը, բայց Շահրազադն ասաց՝ որ ժամանակ չկա, արդեն մթնշաղ է։ Հաջորդ գիշերը Շահրազադն ավարտեց այս պատմությունը և սկսեց երկրորդը, ավելի գրավիչ մի հեքիաթ, որը էլի կիսատ թողեց, երբ լույսը բացվեց։ Եվ նորից, թագավորը անհամբերությամբ անցկացրեց ցերեկը, որ գիշերը լսի երկրորդ հեքիաթի ավարտը։

Եվ այսպես թագավորը գիշերներ էլ լուսացնում Շահրազադի հետ՝ անհամբերությամբ սպասելով նոր հեքիաթների։ 1001 գիշերվա ավարտին՝ 1000 հեքիաթից հետո, Շահրազադը թագավորին ասաց, որ այլ հեքիաթներ չգիտի։ Թագավորը սիրահարվեց Շահրազադին, նրա հետ անցկացրեց իր մնացյալ կյանքը՝ նրան դարձնելով թագուհի։

Անուն 
Շահրազադի ամենավաղ ձևերը Շահրազադ՝  Šīrāzād (Մասուդի) և  Šahrāzād (Իբն ալ-Նադիմ) է։ Վերջինը նշանակում է «մարդ, ում թագավորությունն  (شهر šahr) ազատ է ( āzād)»: Հետագայում պարսկերենում այն կրճատվել է՝ դառնալով Շահրզադի ( Šahrzād/Šarzād)։

Տես նաև 
 Հազար ու մի գիշեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The Arabian Nights Entertainments — Գուտենբերգի նախագծում

Հազար ու մի գիշեր
Հեքիաթների կերպարներ