Լեո Քիաչելի

Լեո Քիաչելի (, իսկական անունը՝ Լեոն Միխայելի Շենգելայա (), ), վրացի խորհրդային գրող։ Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1941)։

Կենսագրություն
Լեո Քիաչելին ծնվել է 1884 թվականի փետրվարի 7-ին (19-ին) Օբուջի գյուղում (ներկայում՝ Ծալենջիխայի մունիցիպալիտետ, Վրաստան), ազնվականի ընտանիքում։ 1904-1905 թվականներին սովորել է Խարկովի ժողովրդական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Մասնակցել է 1905-1907 թվականների հեղափոխությանը։ 1907 թվականին՝ ձերբակալությունից հետո, փախել է Քութայիսի բանտից, որից հետո ապօրինաբար ապրել ու սովորել է Մոսկվայում։ 1912 թվականից սովորել է Ժնևի համալսարանում։ Անձամբ ծանոթ է եղել Վլադիմիր Լենինի, Գեորգի Պլեխանովի, Անատոլի Լունաչարսկու հետ։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադարձել է Ռուսաստան։

Գրական գործունեությամբ զբաղվել սկսել է 1905 թվականին։ Գրել է փոքր պատմվածքներ։ 1917 թվականին լույս է տեսել «Տարիել Գոլուա» (1915) պատմավեպը, որում պատկերված են 1905 թվականին Վրաստանում տեղի ունեցած դեպքերը։ Այդ ստեղծագործությամբ վրացական գրականության մեջ սկիզբ դրվեց սոցիալիստական ռեալիզմին։ 1927 թվականին լույս տեսավ «Արյուն» հեղափոխական վեպի առաջին մասը, որ պատմում է 1905-1907 թվականների հեղափոխությունից հետո Վրաստանի ընդհատակյա աշխատանքի մասին։ «Գվադի Բիգվա» (1938) վեպում պատմում է վրացական գյուղում կոլխոզային կարգերի հաստատման մասին, «Լեռների մարդը» (1945) վեպը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմին։ «Իշխանուհի Մայա» (1927), «Ալմասգիր Կիբուլան» (1928), «Հակի Աձբա» (1933), «Շմիդտ հածանավը» (1933) և այլ նովելներում պատկերված է ռեակցիոն դասի անկումն ու սոցիալիստական կարգերի հաստատումը։ Լեո Քիաչելին գրել է նաև «Ոսկեփայլ հովիտ» (1937), «Մի երկնքի տակ» (1961) կինոսցենարները։ Հեղինակի ստեղծագործությունները թարգմանվել են նախկին Խորհրդային Միության ժողովուրդների մի շարք լեզուներով։

Լեո Քիաչելին մահացել է 1963 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Թաղված է Թբիլիսիում՝ Մթածմինդա պանթեոնում։

Պարգևներ և մրցանակներ 
 Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1941) - «Գվադի Բիգվա» (1938) նովելի համար,
 Լենինի շքանշան,
 Երկու այլ շքանշան և մեդալներ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Website of historian Aleko Mikaberidze 

Վրացի արձակագիրներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Լենինի շքանշանի ասպետներ
Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Խորհրդային գրողներ