Բելգիայի գերմանախոս համայնք

Բելգիայի գերմանալեզու համայնք (, , ), Բելգիայի Թագավորության ամենափոքր լեզվական համայնքը։ Բաղկացած է 9 մունիցիպալիտետից, որտեղ կոմպակտ բնակվում են գերմանախոս համայնքի ներկայացուցիչները։ Այդ համայնքների ընդհանուր բնակչությունը 71.300 մարդ է, որոնց մեծամասնությունը գերմանախոս է։ Ընդհանուր տարածքը՝ 854 կմ2։

Գերմանալեզու համայնքը գտնվում է Լիեժ նահանգում և սահմանակցում է Նիդերլանդների, Գերմանիայի և Լյուքսեմբուրգի հետ։ Մայրաքաղաքը (համայնքի կառավարության և խորհրդի նստավայր) Էյպեն քաղաքն է։

Պատմություն 
Գերմանախոս համայնքի ներկայիս տարածքը, այպես կոչված, Արևելյան Կանտոնների մասն է։ Ընդհուպ մինչև 18-րդ դարը նրանք անկախ էին, բայց 1795 թվականին Ֆրանսիան այդ տարածքները բռնակցել է։ 1815 թվականի Վիեննայի կոնգրեսի որոշմամբ՝ Արևելյան Կանտոնները փոխանցվել են Պրուսիային։

1920 թվականին Արևելյան Կանտոնները Գերմանիան փոխանցել է Բելգիային՝ որպես փոխհատուցում Առաջին համաշխարհային պատերազմում կրած վնասների։ Հարկ է նշել, որ Արևելյան Կանտոնների կազմում է մտնում ոչ միայն գերմանախոս համայնքի ներկայիս տարածքը, այլև ֆրանսախոս բնակչությամբ շրջանները։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արդյունքում Արևելյան Կանտոնները գրավվել են Գերմանիայի կողմից և ընդգրկվել են Երրորդ Ռայխի կազմում։ Գերմանախոս բնակչության մեծ մասը իրեն համարել է գերմանացիներ, և գերմանական զորքին դիմավորել է որպես ազատարարների։ Պատերազմից հետո կանտոնների տարածքները վերադարձվել են Բելգիային։ Երկար ժամանակ իրականացվել է կանտոնների ապագերմանականացման քաղաքականություն։

1960 թվականին լեզվային սկզբունքով (Նիդերլանդախոս, Ֆրանսախոս և Գերմանախոս) Բելգիայի ամբողջ տարածքը բաժանվել է երեք մասի։

Ներկայումս համայնքի շատ բնակիչներ, հատկապես երիտասարդ սերնդից, իրենց համարում են ոչ թե գերմանացիներ, այլ բելգիացիներ։

Լիազորություններ 
Ինչպես Բելգիայի մյուս համայնքներում (Ֆլամանդախոս և Ֆրանսախոս), գերմանախոս համայնքի լիազորությունները տարածվում են միայն մշակույթի, կրթության և «անհատի հետ կապված հարցերի» վրա։ Վերջինիս են վերաբերում զանգվածային լրատվության միջոցները, առողջապահությունը և երիտասարդական քաղաքականությունը, ինչպես նաև որոշ սոցիալական հարցեր։ Գերմանախոս համայնքը հատուկ շրջան չունի, գտնվում է Վալոնիա տարածաշրջանի տարածքում և, հետևաբար, շրջակա լիազորությունների համար պատասխանատու է Վալոնիայի շրջանը։

2005 թվականի հունվարի 1-ին Վալոնիայի շրջանի մի քանի լիազորություններ փոխանցվել են գերմանալեզու համայնքի։ Դրանց են վերաբերում․

 արարողակարգերի կազմակերպում,
 թաղումների և գերեզմանատների հսկողության կազմակերպում,
 համայնքի 9 մունիցիպալիտետների տարածքում ոստիկանության ղեկավարում,
 համայնքի 9 մունիցիպալիտետների ֆինանսավորում,

Լեզու 
Ի տարբերություն Ֆլամանդական և Վալոնական համայնքների, Գերմանախոս համայնքը լիազորություններ չունի վարչությունում, կրթության և սոցիալական ծառայություններում լեզվի օգտագործման համար։ Գործնականում համայնքի տարածքում օգտագործվում է գրեթե բացառապես գերմաներենը (մայրենի է բնակիչների գրեթե 100%-ի համար), սակայն թույլատրվում է ֆրանսերենի սահմանափակ օգտագործում վարչական գործերում։

Համայնքի տարածքում գործում է գերմաներենով գործող հեռուստա- և ռադիոհաղորդիչ կայան՝ Belgischer Rundfunk (BRF)։ Լույս է տեսնում գերմանալեզու ամենօրյա օրաթերթ՝ Grenz-Echo։

Խորհրդարան ու կառավարություն 
Համայնքի գլխավոր օրենսդիր մարմինը Գերմանալեզու համայնքի խորհուրդն է (), որը հայտնի է որպես նաև Գերմանալեզու համայնքի խորհրդարան ()։ Բաղկաղած է 25 անդամից, որոնք ընտրվում են 5 տարով։ Դեկրետների կատարմամբ զբաղվում է Գերմանալեզու համայնքի կառավարությունը (), որն էլ բաղկացած է վարչապետից () և 4 նախարարից ()։

Վարչական բաժանում 
Գերմանախոս համայնքը տեղակայված է հետևյալ 9 մունիցիպալիտետների (gemeinde) տարածքում․

Կրթություն 
Պայմանավորված նրանով, որ գերմանալեզու համայնքում չկան համալսարաններ, այն ներառված չէ Բոլոնիայի գործընթացում։ Ուսանողները սովորում են Վալոնիայում, Ֆլանդրիայում կամ էլ Գերմանիայում։

Ծանոթագրություններ 

Բելգիայի լեզվային համայնքներ