Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» (՝ առաջին հրատարակություներում և  ժամանակակիցներում), գերմանացի գրող Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի սենտիմենտալային էպիսթոլարական վեպ։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1774 թվականին։ Վեպում գերմանական իրականության պատկերի ֆոնին արտացոլվում են հերոսի՝ անձնական տառապանքները։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» վեպը դարձավ Գյոթեի երկրորդ գրական հաջողությունը «Գյոց ֆոն Բերլիխինգեն» դրամայից հետո։ Ինչպես դրաման, այնպես էլ նամակավեպը դասվում է «գրոհ և փոթորիկ» ուղղությանը։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» որոշ չափով կրում են ինքնակենսագրական բնույթ, այնտեղ Գյոթեն նկարագրել է իր պլատոնական սերը Շարլոտ Բուֆֆի նկատմամբ։ Գյոթեն նրա հետ ծանոթացել է 1772 թվականին, Վեցլարի կայսերական կամերալ դատարանում պրակտիկա անցնելու ժամանակ։ Սիրային պատմության ողբերգական վերջաբանի մոտիվը՝ Վերթերի ինքնասպանությունը, Գյոթեին ազդել է Կառլ Վիլհելմ Իերուզելեմի մահը, ով տառապում էր ամուսնացած կնոջ հանդեպ սիրուց։

Լոտտեի գրական կերպարը իր ծննդով պարտական է այդ ժամանակի Գյոթեի իր մյուս ընկերոջը՝ Մաքսիմիլիան ֆոն Լարոշին։

Հրատարակություններ 
Վեպի առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1774 թվականի աշնանը, Լայպցիգի գրքի տոնավաճառի համար և անմիջապես դարձել է բեսթսելլեր։ Վերանայված հրատարակությունը լույս է տեսել 1787 թվականին։ Վեպը Գյոթեին փառք է բերել ամբողջ Գերմանիայում։

Արձագանք 

Վեպի տարածումը Եվրոպայում առաջացրեց ինքնսպանությունների ալիք, որը հետագայում կոչվել է Վերթերի էֆեկտ։ Այս էֆեկտն այնքան ուժեղ էր, որ մի շարք իշխանություններ արգելել են գրքի տարածումը իրենց երկրում։

Տես նաև 
 Վերթերի էֆեկտ

Ծանոթագրություններ 

Գերմաներեն վեպեր
Նամակագրական վեպեր
Ինքնասպանությունը հորինվածքներում
Ինքնակենսագրական վեպեր