Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե

Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե (), տիտղոսակիր բազիլիկ Հռոմի Տրաստևերե շրջանում։ Հռոմի ամենահին եկեղեցիներից մեկն է։ Հիմնական հատակագիծը և պատի կառուցվածքը թվագրվում են 340-ականներին, իսկ կառույցի մեծ մասը՝ 1140-1143 թվականներին։ Առաջին սրբավայրը կառուցվել է 221 և 227 թվականներին Կալիստոս I Պապի կողմից և ավարտվել է Հուլիոս I Պապի օրոք։ Եկեղեցում 13-րդ դարի վերջին պատկերված կարևոր խճանկարներ կան, որոնք Պիետրո Կավալլինիի աշխատանքներն են։

2014 թվականի հուլիսին բազիլիկում պսակադրվել են Բելգիայի արքայազն Ամեդեոն և Էլիզաբետտա Մարիա Ռոսբոխ ֆոն Վոլկենշտայնը։

Պատմություն 

Եպիսկոպոսական գահի արձանագրությունները հավաստում են, որ այս կառույցը Մարիամ Աստվածածնին նվիրված առաջին եկեղեցին է Հռոմում, թեև ոմանք պնդում են առաջինը լինելու արտոնությունը պատկանում է Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկին։ Անշուշտ, Սանտա Մարիա ին Տրաստևերեն ամենահին եկեղեցիներից մեկն է Հռոմում։

Քրիստոնեական սրբավայր այստեղ հիմնադրվել է 220 թվականին Սուրբ Կալիստոս I (217–222) Պապի կողմից Taberna meritoria՝ զորացրված զինծառայողների ապաստանի տեղում։ Տարածքը քրիստոնեաներին հասանելի դարձավ Ալեքսանդր Սևերոս կայսեր շնորհիվ այն ժամանակ, երբ նա վեճ առաջացրեց քրիստոնյաների և պանդոկապանների միջև՝ ասելով․ «Ես նախընտրում եմ, որ սա պատկանի նրանց, ովքեր պատվում են Աստծուն, անկախ նրանից, թե ինչպես են նրանք երկրպագում նրան» (ըստ Liber Pontificalis գրքի)։

Եկեղեցին 5-րդ և 8-րդ դարերում վերանորոգվել է, իսկ 1140-1143 թվականներին Իննոկենտիոս II Պապի օրոք կրկին կանգնեցվել է հին հիմքերի վրա։ Իննոկենտիոս II Պապը քանդեց եկեղեցին իր նախկին մրցակից Անակլետուս Երկրորդի շիրիմի հետ միասին։ Նա մտադրություն ուներ այդ տեղն ընտրել որպես սեփական գերեզմանի վայր։

Եկեղեցու նավի հոնիական խոյակները վերցված են կամ Կարակալայի բաղնիքների ավերակներից, կամ էլ մոտակա Իսիդայի տաճարից։ 19-րդ դարի ընթացքում գիտությունը բացահայտեց Իսիդայի, Սերապիսի և Հարպոկրատեսի փորագրված դեմքերը, և Պիոս IX Պապի օրոք իրականացված վերականգնման ժամանակ դրանք հեռացվեցին (1870 թ․)։

Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե եկեղեցում հայտնաբերված արձանագրությունները արժեքավոր աղբյուրներ են, որոնք ներկայացնում են բազիլիկի պատմությունը։ Դրանք հավաքագրվել և հրատարակվել են Վինչենցո Ֆորչելլայի կողմից։

Ինտերիեր 

Եկեղեցու ներկայիս նավը պահպանել է իր սկզբնական նախագիծը։ 22 գրանիտե կորնթական և հոնիական սյուները, որոնք առանձնացնում են նավը ենթակողմերից, բերված են Կարակալայի բաղնիքներից։ Մուտքի դռան ճակատաքարը ևս բերված է այնտեղից։

Ձախ կողմի 5-րդ մատուռը Ավիլլա կապելլան է, որը ձևավորել է Անտոնիո Ջերարդին։ Մատուռի ստորին հատվածը բավականին մութ է։ Գմբեթի վրա բացվածք կա, որտեղ 4 putti պահում են կենտրոնական տաճարը, որտեղից, ներկառուցված պատուհանների միջով թափանցում է լույսը։

Եկեղեցում որպես մասունք պահվում է Սուրբ Ապոլլոնիայի գլուխը։

Էքստերիեր 
Եկեղեցու հռոմեական զանգակատունը 12-րդ դարի կառույց է։ Գագաթի մոտ, խորշի մեջ խճանկար կա Տիրամոր և երեխայի պատկերով։ Ճակատամասի խճանկարները նույնպես 12-րդ դարի աշխատանքներ են։ Դրանցում ևս պատկերված են Տիրամայրը և մանուկ Հիսուսը։ Նրանք շրջապատված են 10 կանանցով, որոնց ձեռքներում լապտերներ կան։
Եկեղեցու ճակատամասը վերակառուցվել է 1702 թվականին Կառլո Ֆոնտանայի կողմից։ Վերջինս փոխարինել է հին պատշգամբը կղմինդրապատ տանիքով։

Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե հրապարակում, եկեղեցու դիմաց կա ութանկյուն շատրվան, որը նշված է եղել 1472 թվականի քարտեզում։ Այն վերակառուցվել է Կառլո Ֆոնտանայի կողմից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Gallery of photographic details
 "Titulus" article, Catholic Encyclopedia (1908)
 "Roman Monographies: Fountains Part III" Fountain in Piazza Santa Maria in Trastevere
 "Church Location on the Map and more info"  Church Location on the Map and more info
 "3D model of the balisica in Sketchfab"

Վատիկան
Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Ռոմանական ճարտարապետություն