Պապություն

Պապություն, կաթոլիկական եկեղեցու բարձրագույն ղեկավարության հիմնարկ, կրոնապետական կենտրոն, որը ղեկավարում է Հռոմի պապը։ Հռոմի կայսրությունում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց (325 թվականին) հետո աճել է Հռոմի եկեղեցու դերը։ 4-րդ-5-րդ դարերը մի շարք քաղաքական իրադարձություններից (մայրաքաղաքի տեղափոխումը Կոստանդնուպոլիս 330 թվականին, կայսրության բաժանումը 395 թվականին, Արևմտյան Հռոմեական կայսրության վերջին կայսեր տապալումը 476 թվականին) հետո Պապությունը դառնում է իշխանության միակ ներկայացուցիչը Հռոմում, ձգտելով հանդես գալ որպես համաեվրոպական միասնության կրողը (տես Կաթողիկոսությունը)։ 756 թվականին պապական մարզի ստեղծումով սկիզբ է դրվել պապի աշխարհիկ իշխանությանը։ Հետագայում Պապությունը ենթարկվել է ֆրանսիական թագավորությանը, այնուհետև՝ Հռոմեական սրբազան կայսրությանը։ 11-րդ դարում Պապություն ընդարձակել և ամրապընդել է իր իրավունքները, ձեռնարկել խաչակրաց արշավանքներ, ստեղծել բազմաթիվ միաբանություններ, ասպետական օրդեններ, ինկվիզիցիա, վաճառել ինդուչգենցիաներ։ Պապությյանը լուրջ հարված է հասցրել ֆրանսիական թագավոր Ֆիլիպ IV Գեղեցիկը, որը պապի աթոռանիստը Հռոմից տեղափոխել է Ավինյոն (1309-1377)։ Պապության ազդեցությունը թուլացել է հատկապես Ռեֆորմացիայի հետևանքով, երբ եվրոպական բազմաթիվ երկրներ անջատվել են Հռոմի եկեղեցուց։

Պապությունը պայքարել է նոր ձևավորվող բուրժուազիայի և նրա գաղափարախոսության՝ բողոքականության դեմ։ Հետագայում Պապությունը հարմարվել է կապիտալիզմին, սոցիալիզմի ստեղծումից հետո ծավալել հակախորհրդային և հակակոմունիստական գործունեություն, ԽՍՀՄ-ի դեմ «խաչակրաց արշավանքների» կոչ արել։ Սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի ստեղծումը, ազգային-ազատագրական շարժման վերելքը, խաղաղության կողմնակիցների շարքերի ստվարացումը, քրիստոնեական եկեղեցիներում դիտվող ճգնաժամային երևույթները յանը ստիպել են 1960-ական թվականներին սկսած վարել հարմարվողական քաղաքականություն։

Ցանկ Հռոմի պապերի և հակապապերի 
 Պետրոս առաքյալ, Լինոս (67-76)
 Կղետոս (Անակղետոս) (76-88)
 Կղեմես առաջին (88-97)
 Եվարիստոս (97-105)
 Ալեքսանդր առաջին (105-115)
 Սիքստոս առաջին (115-125)
 Տելեսփորոս (125-136)
 Հյուգենոս (136-140)
 Պիոս առաջին (140-155)
 Անիկետուս (155-166)
 Սովտեր (166-175)
 Ելեթերոս (175-189)
 Վիկտոր առաջին (189-199)
 Զեփյուռինոս (199-217)
 Կալիստոս առաջին (217-222)
 Տիպպոլիտոս (հակապապ, 217-235)
 Ուրբանոս առաջին (222-230)
 Պոնտիանոս (230-235)
 Անտերոս (235-236)
 Փաբիանոս (236-250)
 Կոռնելիոս (251-253)
 Նովատիանոս (հակապապ, 251-թվականից մոտ 258)
 Ղուկիոս առաջին (253-254)
 Ստեփանոս առաջին (254-257)
 Սիքստոս երկրորդ (257-258)
 Դիոնիսիոս (259-269)
 Փելիքս առաջին (269-274)
 Եվտիքիանոս (275-283)
 Գայիոս (283-296)
 Մարկեղիանոս (296-304) *
 Մարկեղոս առաջին (308-309)
 Եվսեբիոս (309 կամ 310)
 Մելքիադես (311-314)
 Սեղբեստրոս առաջին (314-335)
 Մարկոս (336) * Հուլիոս առաջին (337-352)
 Լիբերիոս (352-366)
 Փելիքս երկրորդ (հակապապ, 355-365)
 Դամասոս առաջին (366-384)
 Ուրսինոս (հակապապ, 366-367)
 Սիրիկիոս (384-399)
 Անաստաս առաջին (399-401)
 Իննովկենտիոս առաջին (401-417)
 Զոսիմոս (417-418)
 Բոնիվաւկիոս առաջին (418-422)
 Եվլալիոս (հակապապ, 418-419)
 Կելեստինոս առաջին (422-432)
 Սիքստոս երրորդ (432-440)
 Լևոն առաջին (440-461)
 Հիլարիոս (461-468)
 Սիմպլիկիոս (468-483)
 Փելիքս երրորդ(երկրորդ) առաջին (483-492)
 Դելասիոս առաջին (492-496)
 Անաստաս երկրորդ (496-498)
 Սիմմաքոս (498-514)
 Լավրենտիոս (հակապապ, 498, 501-505)
 Որմիզդես (514-523)
 Հովհաննես առաջին (523-526)
 Փելիքս չորրորդ (երրորդ) (526-530)
 Բոնիփակիոս երրորդ(530-532)
 Դիոսկորոս (հակապապ, 530)
 Հովհաննես երկրորդ (533-535)
 Ագապետոս առաջին (535-536)
 Սիլվերիոս (536-537)
 Վիգիլիոս (537-555)
 Պեղագիոս առաջին (556-561)
 Հովհաննես երրորդ (561-574)
 Բենեդիկտոս առաջին (575-579)
 Պեղագիոս երկրորդ (579-590)
 Գրիգոր առաջին (590-604)
 Սաբինիանոս (604-606)
 Բոնիփակիոս երրորդ (607)
 Բոնիփակիոս չորրորդ (608-615)
 Դեուսդեդիտ (Աստվածատուր) առաջին (615-618)
 Բոնիփակիոս հինգերորդ (619-625)
 Ոնորիոս առաջին (625-638)
 Աեերիանոս (640)
 Հովհաննես չորրորդ (640-642)
 Թեոդորոս առաջին (642-649)
 Մարտինոս առաջին (640-655)
 Եվգինեոս առաջին (654-657)
 Վիտալիանոս (657-672)
 Ադեոդատ (Աստվածատուր) երկրորդ (672-676)
 Դոնոս (676-678)
 Ագաթոն (678-681)
 Լևոն երկրորդ (682-683)
 Բենեդիկտոս երկրորդ (684-685)
 Հովհաննես հինգերորդ (685-686)
 Կոնոն (686-687)
 Թեոդորոս (հակապապ, 687)
 Պասքալիս (հակապապ, 687)
 Սարգիս առաջին (687-701)
 Հովհաննես վեցերորդ (701-705)
 Հովհաննես յոթերորդ (705-707)
 Սիսիննիոս (708) * Կոստանդինոս (708-715)
 Գրիգոր երկրորդ (715-731)
 Գրիգոր երրորդ (731-741)
 Զաքարիա (՚741-752)
 Ստեփանոս երկրորդ (752-757)
 Պողոս առաջին (757-767)
 Կոստանդինոս (հակապապ, 767-769)
 Փիլիպպոս(հակապապ, 768)
 Ստեփանոս երրորդ (չորրորդ) (768-772)
 Ադրիանոս առաջին (772-795)
 Լևոն երրորդ (795-816)
 Ստեփանոս չորրորդ (հինգերորդ) (816-817)
 Պասքաէիս առաջին (817-824)
 Եվգինեոս երկրորդ (824-827)
 Վաղենտինոս (827)
 Գրիգոր չորրորդ (827-844)
 Հովհաննես (հակապապ, 844)
 Սարգիս երկրորդ(844-847)
 Լևոն չորրորդ (847-855)
 Բենեդիկտոս երրորդ (855-858)
 Անաստաս (հակապապ, 855)
 Նիկողայոս առաջին (858-867)
 Ադրիանոս երկրորդ (867-872)
 Հովհաննես ութերորդ (872-882)
 Մարինոս առաջին (882-884)
 Ադրիանոս երրորդ (884-885)
 Ստեփանոս հինգերորդ (չորրորդ) (885-891)
 Փորմոսոս (891-896)
 Բոնիփակիոս վեցերորդ (896)
 Ստեփանոս վեցերորդ (յոթերորդ) (896-897)
 Ռոմանոս (897) * Թեոդորոս երկրորդ (897)
 Հովհաննես իներորդ (898-900)
 Բենեդիկտոս չորրորդ (900-903)
 Լևոն հինգերորդ (903)
 Քրիստափոր (հակապապ, 903-904)
 Աարգիս երրորդ (904-911)
 Անաստաս երրորդ (911-913)
 Լանդոս (913-914)
 Հովհաննես տասերորդ (914-928)
 Լևոն հինգերորդ (928)
 Ստեփանոս յոթերորդ (ութերորդ) (928-931)
 Հովհաննես տասնմեկերորդ (931-935)
 Լևոն յոթերորդ (936-939)
 Ստեփանոս ութերորդ (իներրորդ) (939-942)
 Մարտինոս երկրորդ (942-946)
 Ագապեաոս երկրորդ (946-955)
 Հովհաննես տասներկուերորդ (955-964)
 Լևոն ութերորդ (հակապապ, 963-965)
 Բենեդիկաոս հինգերորդ (964-966)
 Հովհաննես տասներեքերորդ (965-972)
 Բենեդիկաոս վեցերորդ (973-974)
 Բոնիփակիոս յոթերորդ (հակապապ, 974, 984-985)
 Բենեդիակիոս յոթերորդ (974-983)
 Հովհաննես տասնչորսերորդ (983-984)
 Հովհաննես տասնհինգերորդ (985-996)
 Գրիգոր հինգերորդ (996-999)
 Հովհաննես տասնվեցերորդ (հակապապ, 997-998)
 Սեղբեսարոս երկրորդ (999-1003)
 Հովհաննես տասնյոթերորդ (1003)
 Հովհաննես տասնութերորդ (1004-1009)
 Սարգիս չորրորդ (1009-1012)
 Բենեդիկաոս ութերորդ (1012-1024)
 Գրիգոր (հակապապ, 1012)
 Հովհաննես տասնիններորդ (1024-1032)
 Բենեդիկաոս իններորդ (1032-1044)
 Սեղբեստրոս երրորդ (1045)
 Բենեդիկաոս իներորդ (1045)
 Գրիգոր վեցերորդ (1045-1046)
 Կղեմես երկրորդ (1046-1047)
 Բենեդիկաոս իներորդ (1047-1048)
 Դամասոս (1048)
 Լևոն իներորդ (1049-1054)
 Վիկաոր երկրորդ (1055-1057)
 Սաեփանոս իներորդ (իներորդ) (1057-1058)
 Բենեդիկաոս տասներորդ (հակապապ, 1058-1059)
 Նիկողայոս երկրորդ (1059-1061)
 Ալեքսանդր երկրորդ (1061-1073)
 Ոնորիոս երկրորդ (հակապապ, 1061-1072)
 Գրիգոր յոթերորդ (1073-1085)
 Կղեմես երրորդ (հակապապ, 1084-1100)
 Վիկաոր երրորդ (1086-1087)
 Ուրբանոս երկրորդ (1088-1099)
 Պասքալիս երկրորդ (1099-1118)
 Թեոդորիկ (հակապապ, 1100)
 Ալբերտոս (հակապապ, 1102)
 Սեղբեսարոս չորրորդ (հակապապ, 1105-1111)
 Գելպսիոս (1118-1119)
 Գրիգոր ութերորդ (հակապապ, 1118-1121)
 Կալիսարաաոս երկրորդ (1119-1124)
 Ոնորիոս երկրորդ (1124-1130)
 Կելեսաինոս երկրորդ (հակապապ, 1124)
 Իննովկենաիոս երկրորդ (1130-1143)
 Անակղեաոս երկրորդ (հակապապ, 1130-1138)
 Վիկտոր չորրորդ (հակապապ, 1138)
 Կելեսաինոս երկրորդ (1143-1144)
 Ղուկիոս երկրորդ (1144-1145)
 Եվգինեոս երրորդ (1145-1153)
 Անաստաս չորրորդ (1153-1154)
 Ադրիանոս չորրորդ (1154-1159)
 Ալեքսանդր երրորդ (1159-1181)
 Վիկտոր չորրորդ (հակապապ, 1159-1164)
 Պասքալիս երրորդ (հակապապ, 1164-1168)
 Կալիսարաաոս երրորդ (հակապապ, 1168-1178)
 Իննովկենաիոս երրորդ (հակապապ, 1179-1180)
 Ղուկիոս երրորդ (1181-1185)
 Ուրբանոս երրորդ (1185-1187)
 Գրիգոր ութերորդ (1187)
 Կղեմես երրորդ (1187-1191)
 Կելեսաինոս երրորդ (1191-1198)
 Իննովկենտիոս երրորդ (1198-1216)
 Ոնորիոս երրորդ (1216-1127)
 Գրիգոր իններորդ (1227-1241)
 Կելեսաինոս չորրորդ (1241)
 Իննովկենաիոս չորրորդ (1243-1254)
 Ալեքսանդր չորրորդ (1254-1261)
 Ուրբանոս չորրորդ (1261-1264)
 Կղեմես չորրորդ (1265-1268)
 Գրիգոր տասերորդ (1271-1276)
 Իննովկենտիոս հինգերորդ (1276)
 Ադրիանոս հինգերորդ (1276)
 Հովհաննես քսանմեկերորդ (1276-1277)
 Նիկողայոս երրորդ (1277-1280)
 Մարակնոս չորրորդ (1281-1285)
 Ոնորիոս չորրորդ (1285-1287)
 Նիկողայոս չորրորդ (1288-1292)
 Կելեստինոս հինգերորդ (1294)
 Բոնիփակիոս ութերորդ (1294-1303)
 Բենեդիկտոս տասնմեկերորդ (1303-1304)
 Կղեմես հինգերորդ (1305-1314)
 Հովհաննես քսաներկուերորդ (1316-1334)
 Նիկողայոս հինգերորդ (հակապապ, 1328-1330)
 Բենեդիկտոս տասներկուերորդ (1334-1342)
 Կղեմես վեցերորդ (1342-1352)
 Ինովկենտիոս վեցերորդ (1352-1362)
 Ուրբանոս հինգերորդ (1362-1370)
 Գրիգոր տասնմեկերորդ (1370-1378)
 Ուրբանոս վեցերորդ (1378-1389)
 Կղեմես յոթերորդ (հակապապ, 1378-1394)
 Բոնիփակիոս իներորդ (1389-1404)
 Բենեդիկտոս տասներեքերորդ (հակապապ, 1394-1423)
 Իննովկենտիոս յոթերորդ (1404-1406)
 Գրիգոր տասնեկուերորդ (1406-1415)
 Ալեքսանդր հինգերորդ (հակապապ, 1409-1410)
 Հովհաննես քսաներեքերորդ (հակապապ, 1410-1415)
 Մարաինոս հինգերորդ (1417-1431)
 Եվգինեոս չորրորդ (1431-1447)
 Փելիքս հինգերորդ (հակապապ, 1439-1449)
 Նիկողայոս հինգերորդ (1447-1455)
 Կալիսարաաոս երրորդ (1455-1458)
 Պիոս երկրորդ (1458-1464)
 Պողոս երկրորդ (1464-1471)
 Սիքսաոս չորրորդ (1471-1484)
 Իննովկենտիոս ութերորդ (1484-1492)
 Ալեքսանդր վեցերորդ (1492-1503)
 Պիոս երրորդ (1503)
 Պիոս երկրորդ (1503-1513)
 Լեոն տասներորդ (1513-1521)
 Ադրիանոս վեցերորդ (1522-1523)
 Կղեմես յոթերորդ (1523-1534)
 Պողոս երրորդ (1534-1549)
 Հուլիոս երրորդ (1550-1555)
 Մարկեղոս երկրորդ (1555)
 Պողոս չորրորդ (1555-1559)
 Պիոս չորրորդ (1559-1565)
 Պիոս հինգերորդ (1566-1572)
 Գրիգոր տասներեքերորդ (1572-1585)
 Սիքսաոս հինգերորդ (1585-1590)
 Ուրբանոս յոթերորդ (1590)
 Գրիգոր տասնչորսերորդ (1590-1591)
 Իննովկենտիոս իներորդ (1591)
 Կղեմես ութերորդ (1592-1605)
 Լևոն տասնմեկերորդ (1605)
 Պողոս հինգերորդ (1605-1621)
 Գրիգոր տասնհինգերորդ (1621-1623)
 Ուրբանոս ութերորդ (1623-1644)
 Իննովկենտիոս տասներորդ (1644-1655)
 Ալեքսանդր յոթերորդ (1655-1667)
 Կղեմես (1667-1669)
 Կղեմես տասներորդ (1670-1676)
 Իննովկենաիոս տասնմեկերորդ (1676-1689)
 Ալեքսանդր ութերորդ (1689-1691)
 Իննովկենտիոս տասներկուերորդ (1691-1700)
 Կղեմես տասնմեկերորդ (1700—1721)
 Իննովկենաիոս տասներեքերորդ (1721-1724)
 Բենեդիկտոս տասներեքերորդ (1724-1730)
 Կղեմես տասներկուերորդ (1730-1740)
 Բենեդիկտոս տասնչորսերորդ (1740-1758)
 Կղեմես տասներեքերորդ (1758-1769)
 Կղեմես տասնչորսերորդ (1769-1774)
 Պիոս վեցերորդ (1775-1799)
 Պիոս յոթերորդ (1800-1823)
 Լեոն տասներկուերորդ (1823-1829)
 Պիոս ութերորդ (1829-1830)
 Գրիգոր տասնվեցերորդ (1831-1846)
 Պիոս իներորդ (1846-1878)
 Լեոն տասներեքերորդ (1878-1903)
 Պիոս տասներորդ (1903-1914)
 Բենեդիկտոս տասնչորսերորդ (1914-1922)
 Պիոս տասնմեկերորդ (1922-1939)
 Պիոս տասներկուերորդ (1939-1958)
 Հովհաննես քսաներեքերորդ (1958-1963)
 Պողոս վեցերորդ (1963-1978)
 Հովհաննես Պողոս առաջին (1978)
 Հովհաննես Պողոս երկրորդ (1978-2005)։
 Բենեդիկտոս տասնվեցերորդ (2005-2013)
 Ֆրանցիսկոս (2015 թվականից)

Նշումներ 

Պապություն