Կոտմանի ճակատամարտ (1221)

Կոտմանի ճակատամարտ, ճակատամարտ հայ-վրացական զորքերի և Հարավային Կովկաս ներխուժած մոնղոլների միջև։ Տեղի է ունեցել 1221 թվականի հունվարին, Կոտման [հավանաբար Տավուշ գետի (Թոուզչայ) մոտ։ Մոնղոլական 20 000-ոց բանակը Ջեբե նոյինի և Սուբադա բահատուրի գլխավորությամբ Անդրկովկաս էր թափանցել 1220 թվականին և Աղստևի շրջանում պարտության մատնել հայ-վրացական 10 000-ոց զորքին։ 

Դաշինք կնքելով Ատրպատականի աթաբեկ Ուզբեկի և Խլաթի կառավարիչ Աշրափի հետ՝ հայ և վրաց իշխանները պատրաստվում էին մոնղոլներին ճակատամարտ տալ գարնանը։ Իմանալով այդ, Ուտիքի Բեղամեջ կոչվող վայրում ձմեռելու քաշված մոնղոլները նախահարձակ եղան։ Հայ-վրացական բանակը Իվանե Ա Զաքարյան աթաբեկի և վրաց թագավոր Գեորգի IV Լաշայի գլխավորությամբ պարտության մատնեց մոնղոլների հավաքագրած թուրք-քրդական զորքին, բայց ի վերջո նահանջեց՝ չդիմանալով մարտադաշտ մտած մոնղոլական բանակի ճնշմանը։ 

Կոտմանի ճակատամարտում հայերից հատկապես աչքի ընկավ աջ թևում գործող Վահրամ Գագեցին, որը, չիմանալով հայ-վրացական հիմնական ուժերի նահանջի մասին, իր զորամասով թշնամուն հետապնդեց մինչև Գարդման։ 

Համարվում է առաջին լուրջ դիմադրությունը մոնղոլներին Անդրկովկասում։

Ծանոթագրություններ 

Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Զաքարյան իշխանապետության ճակատամարտեր
Վրաստանի ճակատամարտեր
Մոնղոլական կայսրության ճակատամարտեր