Վիկտոր Սավինիխ

Վիկտոր Պետրովիչ Սավինիխ, (, ),  խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (1981)։ 

Ավարտել է Մոսկվայի գեոդեզիայի, օդալուսանկարահանման և քարտեզագրության ինժեներների ինստիտուտը (1969)։ Տիեզերագնացների ջոկատում է 1978-ից։ 1981-ի մարտի 12-ից մինչև մայիսի 26-ը, Վլադիմիր Կովալյոնոկi հետ, որպես բորտիեժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ Տ-4» տիեզերանավով, որը մարտի 13-ին կցվել է «Սալյուտ-6» ուղեծրակայանին։ 74-օրյա թռիչքի ընթացքում «Սալյուտ-6» - «Սոյուզ Տ-4» ուղեծրային համալիրին կցվել են «Սոյուզ-39» (մայիսի 23-30-ին, տիեզերագնացներ՝ Վլադիմիր Ջանիբեկով, մոնղոլ հետազոտող տիեզերագնաց Ժուգդեռդեմիդիյն Գուռագչա) և «Սոյուզ-40» (մայիսի 14—22-ին, տիեզերագնացներ Լեոնիդ Պոպով, Դումիտրու Պրունարիու) տիեզերանավերը։ ԽՍՀՄ-ի 50-րդ և Երկիր մոլորակի 100-րդ տիեզերագնացն է։ 

Ընդհանուր առմամբ տիեզերական թռիչքում է գտնվել 252 օր, 17 ժամ, 37 րոպե և 50 վայրկյան։

Պարգևներ 
Պետական պարգևներ
 Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1981, 1985)
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան (орден «За заслуги перед Отечеством»)՝  I աստիճանի (27 փետրվարի 2020) — գիտության բնագավառում ունեցած ակնառու վաստակի և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ II աստիճանի (6 մարտի 2000) — գիտության բնագավառում ունեցած ակնառու վաստակի և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ III աստիճանի (11 նոյեմբերի 1994)
 * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ IV աստիճանի (12 դեկտեմբերի 2010) — կրթության, գիտության բնագավառներում մատուցած ծառայությունների և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար;
 Պատվո շքանշան (2 նոյեմբերի 2004) — կրթության ասպարեզում մատուցած ծառայությունների և բազմամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար
 Լենինի երեք շքանշան (1981, 1985, 1988)
 «Տիեզերքի յուրացման բնագավառում մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ («За заслуги в освоении космоса») (12 ապրիլի 2011 թվական)
 Ռուսական նավատորմի 300-ամյակին նվիրված հոբելյանական մեդալ
 «Ի հիշատակ Մոսկվայի 850-ամյակի» մեդալ («В память 850-летия Москвы»)
 «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
 Ալեքսեյ Լեոնովի մեդալ (Կեմերովոյի մարզ, 2015) — 1985 թվականին բաց տիեզերք դուրս գալու համար
Մրցանակներ
 Ռուսաստանի Դաշնության 1996 թվականի պետական մրցանակ գիտության և տեխնիկայի բնագավառում (18 հունիսի 1996)
 ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1989)
 Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2002 թվականի մրցանակ կրթության բնագավառում
Պատվավոր կոչումներ
 ԽՍՀՄ տիեզերագնաց-օդաչու
 ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1981)
 Կալուգա, Պերմ, Կիրով քաղաքների և Կիրովի մարզի պատվավոր քաղաքացի
Այլ պարգևներ
 ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի՝ Կ. Է. Ցիոլկովսկու անվան ոսկե մեդալ (1987)

Օտարերկրյա պարգևներ և կոչումներ
 Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետության հերոս
 Սուխե Բատորի շքանշան (Մոնղոլիա)
 Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության հերոս
 «Գեորգի Դիմիտրով» շքանշան (Բուլղարիա, 1988);
 «Стара планина» շքանշան (Բուլղարիա, 9 հունիսի 2003)
 Զինվորական փառքի շքանշան (Սիրիա, 1987);
 «Բարեկամության» 2 շքանշան (Սիրիա, 1999, 2000)
 «Բարեկամության» շքանշան (Վիետնամ, 2000);
 Ջեզկազգան (Ղազախստան), Ուլան Բատոր և Դարխան (Մոնղոլիա) քաղաքների պատվավոր քաղաքացի

Հիշատակ 
 2007 թվականին Կիրովի մարզի վարչական կենտրոն Կիրով քաղաքում՝ Ցիոլկովսկու թանգարանի մոտ կանգնեցվել է Վիկտոր Սավինիխի հուշարձանը՝ նրա կենդանության օրոք։ 
 2005 թվականին նրա անունով է կոչվել 6890 թվահամարը կրող փոքր մոլորակը, որը հայտնաբերվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։
 Վիկտոր սավինիխը հավիտյանս հաշվառված է թիվ 11300 զինվորական մասի ուսումնական գումարտակի առաջին վաշտի անձնակազմում (Մոսկվայի մարզ)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 Назаров Г. Дорогой Гагарина // Филателия СССР. — 1981. — № 4. — С. 2—3.
 Савиных В. П. Записки с мертвой станции — 1989
 
 
  Земля ждет и надеется / В.Савиных; (Лит. запись Л.В. Смирновой). - Пермь : Кн. изд-во, 1983. - 157 с.
  Савиных, Виктор Петрович."Салют-7". Записки с "мертвой" станции : Виктор Савиных. - Москва : Эксмо, 2019. - 252, (2) с., (4) л. ил., цв. ил. : факс.; 21 см.; ISBN 978-5-04-089369-0.

Արտաքին հղումներ 

 Կենսագրությունը на сайте Международного объединенного биографического центра.
 Виктор Петрович Савиных в Космической энциклопедии.
 Битва за Салют. Документальный фильм студии Роскосмоса.
 «Магия цифр» и космическая топонимика. Интервью В. П. Савиных в телевизионной программе «Русский космос». 2012 год.
 Космонавт Виктор Савиных. Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса.

Տիեզերագնացներ
Խորհրդային տիեզերագնացներ
Ռուս տիեզերագնացներ
Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Խորհրդային մարմնամարզիկներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ