Տարանտուլա

Բոլոր arthropod- ների նման, տարանտուլան անողնաշարավոր է, որը հենվում է էկզոկլետիկի վրա `մկանային աջակցության համար։  Ինչպես մյուս Arachnida- ն, tarantula- ի մարմինը բաղկացած է երկու հիմնական մասից ՝ prosoma (կամ cephalothorax) և opisthosoma (կամ որովայն)։ Պրոզոման և օպիստոզոզոմը կապված են պեդիկելի կամ նախածննդյան սոմիտի հետ։ Իրան նման կապող կտորը, ըստ էության, prosoza- ի մի մասն է և opisthosoma- ին տալիս է շարժման լայն տեսականի ՝ կապված պրեզոմայի հետ։ 

 Տարանտուլայի չափերը կարող են տատանվել նույնքան փոքր, որքան BB գնդիկի չափը  մինչև նույնքան մեծ, որքան ընթրիքի ափսեը, երբ ոտքերը ամբողջությամբ երկարացված են։  Կախված տեսակից ՝ տարանտուլաների մարմնի երկարությունը տատանվում է 0,180-ից մինչև 4,33071 (5-ից 110 մմ),  ոտքերի երկարությունը ՝ 8–30 սմ (3–12 սմ)։  Չափում է հետևի ոտքի ծայրից մինչև հակառակ կողմի առջևի ոտքի ծայրը չափելով։ Տարանտուլայի ամենամեծ տեսակների մի մասը կարող է կշռել ավելի քան 85 գ (3 ունց)։ Ամենամեծը ՝ Վենեսուելայից և Բրազիլայից ստացված գոլաթաղձի թռչնակերը (Theraphosa blondi), որը հասել է 170 գ (6.0 ունց)  և ոտքի երկարությամբ մինչև 30 սմ ։ Թերաֆոզայի ապոֆիզը (վարդագույն գորշ գոլաթը) նկարագրվել է գոլյատ թռչնակերից 187 տարի անց, ուստի դրա բնութագրերը այնքան էլ հաստատված չեն։ T. blondi- ին, ընդհանուր առմամբ, կարծես թե ամենածանր տարանտուլան է, իսկ T.- ի ապոֆիզը ոտքերի ամենամեծ երկարությունն ունի։ Երկու այլ տեսակներ ՝ Lasiodora parahybana (բրազիլական սաղմոնի թռչնակեր) և Lasiodora klugi, մրցակցում են երկու goliath սարդերի չափսերի հետ։ 

 Հյուսիսային Ամերիկայի տարանտուլաների տեսակների մեծ մասը շագանակագույն է։ Ուրիշ վայրերում հայտնաբերվել են տեսակներ, որոնք տարբեր կերպ են պատկերված կոբալտ կապույտ (Cyriopagopus lividus), սև սպիտակ շերտերով (Aphonopelma duketanni), դեղին ոտքերի գծանշաններ (Eupalaestrus campestratus), մետաղական կապույտ ոտքեր ՝ վառ նարնջագույն որովայնով և կանաչ prosoma- ով (Chromatopelma cyaneopubescens): Նրանց բնական բնակավայրերը ներառում են սավաննան, խոտհարքները, ինչպիսիք են պամպաները, անձրևային անտառները, անապատը, սկրաբլանդը, լեռները և ամպային անտառը։ Դրանք հիմնականում դասակարգվում են երկրային տեսակների շարքում։

Մարսողական համակարգ 
Տարանտուլայի բերանը գտնվում է իր chelicerae- ի տակ `իր prosoma- ի ստորին առջեւի մասում։ Բերանը կարճ, ծղոտե ձև ունեցող բաց է, որը կարող է միայն ծծել, ինչը նշանակում է, որ դրանում վերցված ցանկացած բան պետք է լինի հեղուկ վիճակում։ Մեծ քանակությամբ պինդ մասերով, օրինակ ՝ մկները, պետք է մանրացված լինեն։   

Տարանտուլայի մարսողական օրգանը (ստամոքսը) մի խողովակ է, որը ձգվում է իր մարմնի երկարությամբ։ Պրոզոմայի մեջ այս խողովակն ավելի լայն է և կազմում է ծծող ստամոքսը։ Երբ ծծող ստամոքսի հզոր մկանները պայմանավորվում են, ստամոքսը մեծանում է լայնակի հատվածով ՝ ստեղծելով ուժեղ ծծող գործողություն, որը թույլ է տալիս տարանտուլային ծծել իր հեղուկացված փորը բերանի և աղիքների միջոցով։ Հեղուկացված սնունդը մտնելով աղիքներ, այն բաժանվում է մանր մասնիկների ՝ աղիքային պատերի միջով անցնելով հեմոլիմի (արյան հոսքի) մեջ, որտեղ այն տարածվում է ամբողջ մարմնում։ Սնուցելուց հետո մնացորդները տարանտուլայի միջոցով փոքրիկ գնդակի են վերածվում և նետվում։ Տեռարիումում նրանք հաճախ դրանք դնում են նույն անկյունում

Մարմնի կառուցվածք 
Մորմի երկարությունը մինչև 3,5 սմ է։ Տարածված է կիսաանապատներում, անապատներում և անտառատափաստաններում, երբեմն՝ գետահովիտներում, Հայաստանում՝ գլխավորապես Արաքսի հովտում, Արարատյան դաշտում։

Բնակության վայր 
Ապրում է մինչև 60 սմ խորությամբ գետնափոր բներում, գիշերները միջատներ որսում։ էգը ձվադրում է սարդոստայնի բոժոժի մեջ։ Ձագերը որոշ ժամանակ ապրում են մոր մեջքին նստած։ Բոլոր մորմերը թունավոր են, նաև վտանգավոր մարդու համար։ Մեծ մասը ոչնչացնում է վնասատուներին։

Տեսակներ ցանկ 
 Lycosa abnormis Guy, 1966 — North Africa
 Lycosa accurata Becker, 1886 — Mexico
 Lycosa adusta Banks, 1898 — Mexico
 Lycosa affinis Lucas, 1846 — Algeria
 Lycosa ambigua Barrientos, 2004 — Spain
 Lycosa anclata Franganillo, 1946 — Cuba
 Lycosa apacha Chamberlin, 1925 — USA
 Lycosa approximata F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
 Lycosa arambagensis Biswas & Biswas, 1992 — India
 Lycosa arapensis Strand, 1908 — Peru
 Lycosa ariadnae McKay, 1979 — Western Australia
 Lycosa articulata Costa, 1875 — Israel
 Lycosa artigasi Casanueva, 1980 — Chile
 Lycosa asiatica Sytshevskaja, 1980 — Tajikistan
 Lycosa aurea Hogg, 1896 — Central Australia
 Lycosa auroguttata Keyserling, 1891 — Brazil
 Lycosa australicola Strand, 1913 — Western Australia, Northern Territory
 Lycosa australis Simon, 1884 — Chile
 Lycosa balaramai Patel & Reddy, 1993 — India
 Lycosa barnesi Gravely, 1924 — India
 Lycosa bedeli Simon, 1876 — North Africa
 Lycosa beihaiensis Yin, Bao & Zhang, 1995 — China
 Lycosa bezzii Mello-Leitão, 1944 — Argentina
 Lycosa bhatnagari Sadana, 1969 — India
 Lycosa bicolor Hogg, 1905 — Western Australia, Northern Territory, South Australia
 Lycosa biolleyi Banks, 1909 — Costa Rica
 Lycosa bistriata Gravely, 1924 — India, Bhutan
 Lycosa boninensis Tanaka, 1989 — Taiwan, Japan
 Lycosa bonneti Guy & Carricaburu, 1967 — Algeria
 Lycosa brunnea F. O. P.-Cambridge, 1902 — Costa Rica, Guatemala, Mexico
 Lycosa caenosa Rainbow, 1899 — New Caledonia, New Hebrides
 Lycosa canescens Schenkel, 1963 — China
 Lycosa capensis Simon, 1898 — South Africa
 Lycosa carbonelli Costa & Capocasale, 1984 — Uruguay
 Lycosa carmichaeli Gravely, 1924 — India
 Lycosa castanea Hogg, 1905 — South Australia
 Lycosa cerrofloresiana Petrunkevitch, 1925 — El Salvador to Panama
 Lycosa chaperi Simon, 1885 — India, Pakistan
 Lycosa choudhuryi Tikader & Malhotra, 1980 — India, China
 Lycosa cingara C. L. Koch, 1847 — Egypt
 Lycosa clarissa Roewer, 1951 — Spain
 Lycosa coelestis L. Koch, 1878 — China, Korea, Japan
 Lycosa connexa Roewer, 1960 — South Africa
 Lycosa contestata Montgomery, 1903 — USA
 Lycosa corallina McKay, 1974 — Australia
 Lycosa coreana Paik, 1994 — Korea
 Lycosa cowlei Hogg, 1896 — Central Australia
 Lycosa cretacea Simon, 1898 — North Africa
 Lycosa dacica Pavesi, 1898 — Romania
 Lycosa danjiangensis Yin, Zhao & Bao, 1997 — China
 Lycosa dilatata F. O. P.-Cambridge, 1902 — Mexico to El Salvador
 Lycosa dimota Simon, 1909 — Western Australia
 Lycosa discolor Walckenaer, 1837 — USA
 Lycosa duracki McKay, 1975 — Western Australia
 Lycosa elysae Tongiorgi, 1977 — St. Helena
 Lycosa emuncta Banks, 1898 — Mexico
 Lycosa erjianensis Yin & Zhao, 1996 — China
 Lycosa errans Hogg, 1905 — South Australia
 Lycosa erythrognatha Lucas, 1836 — Brazil, Uruguay, Paraguay, Argentina
 Lycosa eutypa Chamberlin, 1925 — Panama
 Lycosa exigua Roewer, 1960 — Namibia
 Lycosa falconensis Schenkel, 1953 — Venezuela
 Lycosa fernandezi F. O. P.-Cambridge, 1899 — Juan Fernandez Islands
 Lycosa ferriculosa Chamberlin, 1919 — USA
 Lycosa formosana Saito, 1936 — Taiwan
 Lycosa forresti McKay, 1973 — Western Australia
 Lycosa frigens Kulczynski, 1916 — Russia
 Lycosa fulviventris Kroneberg, 1875 — Uzbekistan
 Lycosa fuscana Pocock, 1901 — India
 Lycosa futilis Banks, 1898 — Mexico
 Lycosa geotubalis Tikader & Malhotra, 1980 — India
 Lycosa gibsoni McKay, 1979 — Western Australia
 Lycosa gigantea Roewer, 1960 — South Africa
 Lycosa gilberta Hogg, 1905 — New South Wales, Victoria, South Australia
 Lycosa gobiensis Schenkel, 1936 — Mongolia, China
 Lycosa godeffroyi L. Koch, 1865 — Australia
 Lycosa goliathus Pocock, 1901 — India
 Lycosa grahami Fox, 1935 — China
 Lycosa granatensis Franganillo, 1925 — Spain
 Lycosa guayaquiliana Mello-Leitão, 1939 — Ecuador
 Lycosa hickmani Roewer, 1955 — New Guinea, Northern Australia
 Lycosa hildegardae Casanueva, 1980 — Chile
 Lycosa horrida Keyserling, 1877 — Colombia
 Lycosa howarthi Gertsch, 1973 — Hawaii
 Lycosa illicita Gertsch, 1934 — Mexico
 Lycosa immanis L. Koch, 1879 — Russia
 Lycosa impavida Walckenaer, 1837 — USA
 Lycosa implacida Nicolet, 1849 — Chile
 Lycosa indagatrix Walckenaer, 1837 — India, Sri Lanka
 Lycosa indomita Nicolet, 1849 — Chile
 Lycosa infesta Walckenaer, 1837 — USA
 Lycosa injusta Banks, 1898 — Mexico
 Lycosa innocua Doleschall, 1859 — Amboina
 Lycosa inornata Blackwall, 1862 — Brazil
 Lycosa insulana Bryant, 1923 — Barbados
 Lycosa insularis Lucas, 1857 — Cuba
 Lycosa intermedialis Roewer, 1955 — Libya
 Lycosa interstitialis Strand, 1906 — Algeria
 Lycosa inviolata Roewer, 1960 — South Africa
 Lycosa iranii Pocock, 1901 — India
 Lycosa ishikariana Saito, 1934 — Russia, Japan
 Lycosa isolata Bryant, 1940 — Cuba
 Lycosa jagadalpurensis Gajbe, 2004 — India
 Lycosa kempi Gravely, 1924 — India, Pakistan, Bhutan, China
 Lycosa koyuga McKay, 1979 — Western Australia
 Lycosa labialis Mao & Song, 1985 — China, Korea
 Lycosa labialisoides Peng et al., 1997 — China
 Lycosa laeta L. Koch, 1877 — Eastern Australia
 Lycosa lambai Tikader & Malhotra, 1980 — India
 Lycosa langei Mello-Leitão, 1947 — Brazil
 Lycosa lativulva F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
 Lycosa lebakensis Doleschall, 1859 — Java
 Lycosa leireana Franganillo, 1918 — Spain
 Lycosa leuckarti Thorell, 1870 — Australia
 Lycosa leucogastra Mello-Leitão, 1944 — Argentina
 Lycosa leucophaeoides Roewer, 1951 — Queensland
 Lycosa leucophthalma Mello-Leitão, 1940 — Argentina
 Lycosa leucotaeniata Mello-Leitão, 1947 — Brazil
 Lycosa liliputana Nicolet, 1849 — Chile
 Lycosa longivulva F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
 Lycosa macedonica Giltay, 1932 — Macedonia
 Lycosa mackenziei Gravely, 1924 — Pakistan, India, Bangladesh
 Lycosa maculata Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
 Lycosa madagascariensis Vinson, 1863 — Madagascar
 Lycosa madani Pocock, 1901 — India
 Lycosa magallanica Karsch, 1880 — Chile
 Lycosa magnifica Hu, 2001 — China
 Lycosa mahabaleshwarensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
 Lycosa malacensis Franganillo, 1926 — Spain
 Lycosa masteri Pocock, 1901 — India
 Lycosa matusitai Nakatsudi, 1943 — Japan to Micronesia
 Lycosa maya Chamberlin, 1925 — Mexico
 Lycosa mexicana Banks, 1898 — Mexico
 Lycosa minae Dönitz & Strand, 1906 — Japan
 Lycosa molyneuxi Hogg, 1905 — New South Wales
 Lycosa mordax Walckenaer, 1837 — USA
 Lycosa moulmeinensis Gravely, 1924 — Myanmar
 Lycosa mukana Roewer, 1960 — Congo
 Lycosa muntea Roewer, 1960 — Congo
 Lycosa musgravei McKay, 1974 — New South Wales, Victoria
 Lycosa narbonensis Walckenaer, 1806 — Mediterranean
 Lycosa narbonensis cisalpina Simon, 1937 — France
 Lycosa niceforoi Mello-Leitão, 1941 — Colombia
 Lycosa nigricans Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
 Lycosa nigromarmorata Mello-Leitão, 1941 — Colombia
 Lycosa nigropunctata Rainbow, 1915 — South Australia
 Lycosa nigrotaeniata Mello-Leitão, 1941 — Colombia
 Lycosa nigrotibialis Simon, 1884 — India, Bhutan, Myanmar
 Lycosa nilotica Audouin, 1826 — Egypt
 Lycosa nordenskjoldi Tullgren, 1905 — Brazil, Bolivia
 Lycosa ovalata Franganillo, 1930 — Cuba
 Lycosa pachana Pocock, 1898 — Central, Southern Africa
 Lycosa palliata Roewer, 1960 — South Africa
 Lycosa pampeana Holmberg, 1876 — Paraguay, Argentina
 Lycosa paranensis Holmberg, 1876 — Brazil, Argentina
 Lycosa parvipudens Karsch, 1881 — Gilbert Islands
 Lycosa patagonica Simon, 1886 — Chile
 Lycosa pavlovi Schenkel, 1953 — China
 Lycosa perinflata Pulleine, 1922 — South Australia
 Lycosa perkinsi Simon, 1904 — Hawaii
 Lycosa perspicua Roewer, 1960 — South Africa
 Lycosa philadelphiana Walckenaer, 1837 — USA
 Lycosa phipsoni Pocock, 1899 — India to China, Taiwan
 Lycosa phipsoni leucophora Thorell, 1887 — Myanmar
 Lycosa pia Bösenberg & Strand, 1906 — Japan
 Lycosa pictipes Keyserling, 1891 — Brazil, Argentina
 Lycosa pictula Pocock, 1901 — India
 Lycosa pintoi Mello-Leitão, 1931 — Brazil
 Lycosa piochardi Simon, 1876 — Syria
 Lycosa piochardi infraclara Strand, 1915 — Israel
 Lycosa poliostoma C. L. Koch, 1847 — Brazil, Paraguay, Uruguay, Argentina
 Lycosa poonaensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
 Lycosa porteri Simon, 1904 — Chile
 Lycosa praegrandis C. L. Koch, 1836 — Greece to Central Asia
 Lycosa praegrandis discoloriventer Caporiacco, 1949 — Albania
 Lycosa praestans Roewer, 1960 — Botswana
 Lycosa proletarioides Mello-Leitão, 1941 — Argentina
 Lycosa prolifica Pocock, 1901 — India
 Lycosa properipes Simon, 1909 — Western Australia
 Lycosa pulchella Thorell, 1881 — New Guinea, Bismarck Archipel
 Lycosa punctiventralis Roewer, 1951 — Mexico
 Lycosa quadrimaculata Lucas, 1858 — Gabon
 Lycosa rimicola Purcell, 1903 — South Africa
 Lycosa ringens Tongiorgi, 1977 — St. Helena
 Lycosa rostrata Franganillo, 1930 — Cuba
 Lycosa rufimanoides Strand, 1908 — Bolivia
 Lycosa rufisterna Schenkel, 1953 — China
 Lycosa russea Schenkel, 1953 — China
 Lycosa sabulosa F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
 Lycosa salifodina McKay, 1976 — Western Australia
 Lycosa salvadorensis Kraus, 1955 — El Salvador
 Lycosa separata Roewer, 1960 — Mozambique
 Lycosa septembris Strand, 1906 — Ethiopia
 Lycosa sericovittata Mello-Leitão, 1939 — Brazil
 Lycosa serranoa Tullgren, 1901 — Chile
 Lycosa shahapuraensis Gajbe, 2004 — India
 Lycosa shaktae Bhandari & Gajbe, 2001 — India
 Lycosa shansia Hogg, 1912 — China, Mongolia
 Lycosa shillongensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
 Lycosa signata Lenz, 1886 — Madagascar
 Lycosa signiventris Banks, 1909 — El Salvador, Costa Rica
 Lycosa sigridae Strand, 1917 — Mexico
 Lycosa similis Banks, 1892 — USA
 Lycosa singoriensis Laxmann, 1770 — Palearctic
 Lycosa skeeti Pulleine, 1922 — South Australia
 Lycosa snelli McKay, 1975 — Western Australia
 Lycosa sochoi Mello-Leitão, 1947 — Brazil
 Lycosa spiniformis Franganillo, 1926 — Spain
 Lycosa storeniformis Simon, 1910 — Guinea-Bissau
 Lycosa storri 
 Lycosa subfusca 
 Lycosa subhirsuta 
 Lycosa suzukii 
 Lycosa sylvatica 
 Lycosa tarantula 
 Lycosa tarantula carsica 
 Lycosa tarantuloides 
 Lycosa tasmanicola 
 Lycosa teranganicola 
 Lycosa terrestris 
 Lycosa tetrophthalma 
 Lycosa thoracica 
 Lycosa thorelli 
 Lycosa tista 
 Lycosa transversa 
 Lycosa trichopus 
 Lycosa tula
 Lycosa u-album 
 Lycosa vachoni 
 Lycosa vellutina 
 Lycosa ventralis 
 Lycosa virgulata 
 Lycosa vittata 
 Lycosa wadaiensis 
 Lycosa wangi 
 Lycosa woonda 
 Lycosa wroughtoni 
 Lycosa wulsini 
 Lycosa yalkara 
 Lycosa yerburyi

Գրականություն 
 Зоология беспозвоночных/под ред. В. Вестхайде и Р. Ригера. М.։ Т-во научных изданий КМК, 2008.
 Большой энциклопедический словарь «Биология»/под ред. М. С. Гилярова. М.։ Большая Российская энциклопедия, 1998.

Արտաքին հղումներ 
 Picture of L. carolinensis (free for noncommercial use)
 The world spider catalog, version 8.5. American Museum of Natural
Lycosa - arachnos.eu
History. Accessed 2008-07-12.

Գայլասարդերի ընտանիք
Թունավոր կենդանիներ