Արշակ Միրաքյան

Արշակ Իսրաելի Միրաքյան (), հայազգի ռուս հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր։ Ընդհանուր հոգեբանության ոլորտի մասնագետ, կայուն֊անկայուն ընկալման և ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության կոնցեպցիաների հեղինակ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1929 թվականի մարտի 9-ին Խորհրդային Հայաստանի Թալինի շրջանի Փիրմալակ գյուղում։ Հայրը, ով դպրոցի ուսուցիչ էր, վաղ է մահացել։ Ինքնուրույն սովորել է ժամացույցներ վերանորոգել և այդպես գումար է վաստակել՝ օգնելով ընտանիքին։

1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի լեզվաբանական ֆակուլտետը։ Մինչև 1955 թվականը աշխատել է Երևանի ազգային գրադարանում։ Այդ ժամանակահատվածում նա տարված էր գրական գործունեությամբ, սակայն կուսակցական գրաքննադատության տակ գտնվող այդ ոլորտում ապագա չտեսնելով, նա որոշում է, որ ստեղծագործելու ազատություն կարող է գտնել տեխնիկայի ոլորտում։

Նա աշխատանքի է ընդունվում Երևանի Էլեկտրական սարքերի գորարանում և հաճախում է Երևանի պոլիտեխնիակական համալսարանի երեկոյան կուրսերը։ Զբաղվում է արտադրական գործընթացների ավտոմատացմամբ։ Նրան, որպես տաղանդավոր երիտասարդ գյուտարար, ուղարկում են Մոսկվա Ազգային տնտեսության ձեռքբերումների ցուցահանդեսի։ Մոսկվայում նա ծանոթանում է գիտնական Դմիտրի Ալեքսանդրովի Օշանինի հետ, ով այդ ժամանակ ղեկավարում էր ԽՍՀՄ ՀԳԱ Հոգեբանության ինստիտուտի ինժեներական հոգեբանության լաբորատորիան և ԽՍՀՄ֊ում առաջին Էրգոնոմիկայի ինստիտուտի կազմակերպիչն էր։

1962 թվականին Միրաքյանը դառնում է ԽՍՀՄ ԿՌԱ-֊ի Հոգեբանության ինստիտուտի ասպիրանտ։ Այնտեղ սովորելուց նա զբաղվում է տեսողական ընկալման կայունության խնդրով։ 1971 թվականին նա պաշտպանում է թեկնածուական դիսերտացիա «Մեծությունների տեսողական ընկալման կայունության ուսումնասիրություն» թեմայով։

1976 թվականից ղեկավարել է ընկալման հոգեբանության լաբորատորիան։ 1988 թվականին պաշտպանեց դոկտորական դիսերտացիա «Ընկալման կայունություն և բազմաֆունկցիոնալություն» թեմայով։

Գիտական գործունեություն 
Միրաքյանի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը կապված է անմիջական֊զգայական արտացոլման գործառնական ճկունության սկզբունքների ուսումնասիրության, ինչպես նաև արհեստական համակարգերում այդ սկզբունքների մոդելավորման հնարավորության հետ։

Միրաքյանի հիմնական գիտական ձեռքբերումը կայանում է անմիջական֊զգայական ընկալման գործընթացների ուսումնասիրության մեջ սկզբունքայնորեն նոր ուղղության՝ ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության զարգացման մեջ։

Միրաքյանը վերլուծել է ընկալման խնդիրների ավանդական ուսումնասիրման պատմա֊փիլիսոփայական և մեթոդոլոգիական հիմքերը։ Ցույց է տվել, որ հետազոտողների մտածողության խոր էմպիրիկ հիմքերի արդյունքում ընկալման խնդիրների ուսումնասիրությունը կառուցվել է արդեն արտացոլված, արտացոլման գործընթացի արդյունքների վրա, ինչի արդյունքում այդ արդյունքները ստեղծող գործընթացի օրինաչափությունները մնում են անփոփոխ։ «Արդյունավետ» մոտեցման սահմաններից դուրս գալու միջոցը Միրաքյանը տեսնում էր նյութականի և հոգեկանի միասնականության և դրանց զարգացման սկզբունքների ընդհանրության մեջ։ Որպես այդպիսի սկզբունքներ նա առաջարկել է կառուցվածքային֊գործընթացային անիզոտրոպության, տարածա֊ժամանակային դիսկրետիզացիայի, համաներկայացվածության, անիզոտրոպ հարաբերությունների ձևավորման սկզբունքները։

Միրաքյանի հետազոտությունները հիմք են ստեղծել արտացոլման արհեստական համակարգերում ընկալման մոդելավորման հետ կապված մի շարք գործնական խնդիրների արդյունավետ լուծման համար։

Գիտական աշխատություններ 
 Психология пространственного восприятия / А. И. Миракян, 205,[1] с. 21 см, Ереван Айастан 1990
 Контуры трансцендентальной психологии / Миракян А. И. ; Рос. акад. наук, Ин-т психологии, 22 см, М. Ин-т психологии РАН 1999-
 Принципы порождающего процесса восприятия, ред. и соавт., М., 1992
 Константность и полифункциональность восприятия / А. И. Миракян, 216 с. ил. 20 см, М. Б. и. 1992

Աղբյուրներ 
 Страницы жизни и творчества А.И. Миракяна

Ծանոթագրություններ 

Հոգեբանություն
Հայ հոգեբաններ
Թաթուլ գյուղում ծնվածներ
Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ
ԵՊՀ շրջանավարտներ