Լեոն Լեդերման

Լեոն Մաքս Լեդերման (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, ԱՄՆ ԳԱ անդամ 1965-ից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1988)։

Կենսագրություն 
Լեոն Լեդերմանը ծնվել է Նյու Յորքում Մինա և Մորիս Լեդերմանների ընտանիքում, սովորել Հարավային Bronx-ի James Monroe գիտական դպրոցում։ 1943 թ. ավարտել է Նյու Յորքի քոլեջը, 1951 թ.` Կոլումբիայի համալսարանը։ 1951-1979 թթ. աշխատել է Բատավիայում (Իլինոյսի նահանգ) Էնրիկո Ֆերմիի անվան Ազգային արագացուցիչային լաբորատորիայում։ 1989 թ. դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանում, այնուհետև տեղափոխվել Իլինոյսի տեխնոլոգիաների ինստիտուտի ֆիզիկայի բաժին, որտեղ ներկայումս Գիտության Պրիտցկերի պրոֆեսոր է։ 1991 թվականից Լեդերմանը Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահն է։

1988 թ. Մելվին Շվարցի և Ջեք Շտեյնբերգերի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի գծով` տիեզերքում գոյություն ունեցող ամենախորհրդավոր տարրական մասնիկների` երկու տիպերի հայտնագործության և ուսումնասիրման համար։

Գործունեություն 
Լեդերմանը մեծ ներդրում ունի տարրական մասնիկների ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնագավառում։ 1951 թ. չափել է λ մեզոնի կյանքի միջին տևողությունը, 1952 թ. բացահայտել է ածխածնի վրա միջուկային և կուլոնային ցրման ինտերֆերենցը։ 1956 թ. հայտնագործել է չեզոք կաոնը (K 0 մեզոն) և որոշել նրա կյանքի տևողությունը։ 1957 թվականին Ռ. Նարվինի հետ ապացուցել է պի-մեզոնների և մյուոնների ցրման դեպքում զույգության չպահպանման երևույթը և չափել է մյուսոնների մագնիսական մոմենտը, տվել է մյուոնիայի ձևավորման առաջին կողմնակի ապացույցը։ Կատարել է մասնիկների և հակամասնիկների կյանքի տևողությունների համեմատությունը (մյուսոնների համար` 1963, պիոնների համար՝ 1966)։
Իր աշխատակիցների հետ հայտնագործել է նեյտրինոների 2 տիպ՝ մյուոնային և էլեկտրոնային (1962), հակադեյտրոնը (1965), իպսիլոն-մասնիկը (1977)։
Բարձր էներգիաների փորձարարական ֆիզիկայում հիմք է դրել նոր ուղղության՝ ադրոնային բախումների դեպքում լեպտոնային զույգերի ծնման հետազոտությանը։

Պարգևներ 
 «Ազգային մեդալ» գիտական ծառայության համար, 1967
 Նոբելյան մրցանակ, 1988
 Վոլֆ մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում, 1982
 Էնրիկո Ֆերմի մրցանակ, 1992
 Կոմպտոնի մեդալ, 2005

Ծանոթագրություններ  

Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
ԱՄՆ ԳԱ անդամներ
Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Ամերիկացի աթեիստներ
Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ