Զինախաղեր

Զինախաղեր, պատանիների, երիտասարդների և զինվորականների մրցություններ։ Պատանեկան զինախաղերը (բերդախաղեր, լախտախաղեր, մկնդախաղեր, ճիպոտներով թրակռիվ, դաշույնակռիվ և այլն) ունեցել են ռազմասպորտային բնույթ։ Խաղակիցներին իրավունք էր վերապահվում հարվածել հակառակորդին, բայց, դարերով մշակված կանոնների համաձայն, խեղումներ չառաջացնել (Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքում խաղերում դիտավորություն ցուցաբերողներին պատժելու հոդված է նախատեսվել)։ Երիտասարդական զինախաղերի (սուսերախաղեր, նիզակախաղեր, պարանախաղեր, ավելի ուշ՝ հրազենով նշանառություն և այլն) մեծ մասը կատարվում էր ձիավարությամբ։ Օգտագործվում էին նաև իսկական զենք ու զրահ (սուր, նետ ու աղեղ, հրազեն, սաղավարտ, վահան, դիմակալ, լանջապանակ և այլն)։ Զինախաղին, որպես ռազմական վարժությունների, պետական կարևոր նշանակություն էր տրվում։ Թագավորները և իշխանները խրախուսելու համար պարգևատրում էին երիտասարդներին։ Արքունի և նախարարական զինավարժական այդ սովորությունները հարատևեցին մինչև հայկական պետականության վերացումը, բայց Զեյթունում, Սասունում և այլուր դրանք պահպանվեցին մինչև 19-րդ դարի վերջը։ Պարսից, արաբական, բյուզանդական և թուրք տիրակալներն արգելում էին հայկական զինախաղը, ուստի երիտասարդությունն օգտագործում էր հարսանեկան ծեսերը, ուխտագնացությունները և այլ տոնակատարություններ, որոնց ժամանակ ծիսական քողի տակ տեղի էին ունենում հեծյալ զինախաղերի որոշ տեսակներ։ Առանձնապես կարևոր էին բարեկենդանյան զինախաղերը։ Հարսնառի ժամանակ տղայի և աղջկա բարեկամների միջև մկունդներով խաղ «ճակատամարտ» էր տեղի ունենում։ Վասպուրականում պահպանված սովորության համաձայն, հարսնառի մասնակից յուրաքանչյուր տղամարդ կրում էր երկու մական, մեկը հարվածելու, մյուսը՝ վահանի փոխարեն։

Զինված ուժեր