Իդեալական գազի վիճակի հավասարում

Իդեալական գազի վիճակի հավասարում,  իդեալական գազի վիճակի հավասարում(Կլապեյրոնի հավասարում, Մենդելեև-Կլապեյրոնի հավասարում ), որն անվանվել է դրանց հայտնաբերող Բ. Կլապեյրոնի և Դ. Մենդելեևի անունով։

Հավասարումն ունի հետևյալ տեսքը՝

որտեղ p-ն ճնշումն է, V-ն՝ գազի մոլային ծավալը, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, R-ը՝ ունիվերսալ գազային հաստատունը ։ Կլապեյրոնի հավասարումից բխում են Բոյլ-Մարիոտի օրենքը, Գեյ-Լյուսակի օրենքը և իդեալական գազերին վերաբերող մասնավոր այլ օրենքներ։ Կլապեյրոնի հավասարումով որոշակի ճշտությամբ նկարագրվում են փոքր խտության իրական գազերը բարձր ջերմաստիճանների դեպքում։

Քանի որ,  (որտեղ  -ը նյութի քանակն է, -ը զանգվածը, -ը մոլային զանգվածը) վիճակի հավասարումը կարելի է գրել

 

կամ 

որտեղ -ատոմների կոնցենտրացիան է, -Բոլցմանի հաստատուն.

Այս հավասարումը կոչվում է Մենդելեև-Կլապեյրոնի հավասարում։

Գազի նյութի քանակը որոշվում է նորմալ ճնշման և  ջերմաստիճանի պայմաններում։ Հավասարման մեջ օգտագործվող ջերմաստիճանը բացարձակ ջերմաստիճան է։ Ջերմաստիճանի համապատասխան ՄՀ հիմնական միավորը կալվինն է (Կ)։

Կլապեյրոնի հավասարման հաստատունը այնքան էլ հաստատուն չէր, քանի որ անհրաժեշտ էր հաշվել յուրաքանչյուր գազի համար․

 

Մենդելեևը հայտնաբերեց, որ -ը ուղիղ համեմատական է -ին և համեմատականության գործակից -ը անվանեց ունիվերսալ գազային հաստատուն։

Թերմոդինամիկական պրոցեսների աղյուսակ

Կապ իդեալական գազի վիճակի մյուս հավասարումների հետ  
Հաստատուն զանգվածի դեպքում հավասարումն ունենում է հետևյալ տեսքը․
 
 

Վերջին հավասարումը կոչվում է միացյան գազային օրենք։ Դրանից ստացվում է Բոյլ-Մարիոտի, Շառլի և Գեյ-Լյուսակի օրենքները։
 Բոյլ—Մարիոտի օրենք՝  ․
 Գեյ-Լյուսակի՝ ․
 Շառլի օրենք՝ ․(Գեյ-Լյուսակի երկրորդ 1808 թվական.)

Այդ օրենքը հարմար է տարբեր վիճակների անցման տեսանկյունից։

Քիմիայի տեսանկյունից այս օրենքը կարող է հնչել այլ կերպ․

Ռեակցիայի մեջ մտնող գազերի ծավալները, նույն պայմանների դեպքում( ջերմաստիճան, ճնշում) հարաբերում են իրար և առաջացող գազանման միացումների ծավալներին ինչպես ամբողջ թվեր։

Օրինակ,1 ծավալով ջրածինը միանում է 1 ծավալով քլորին, ստացվում է 2 ծավալ քլորաջրածին․

 {H_2} + Cl_2 -> 2 HCl.

1 ծավալ1ազոտը 3 ծավալ ջրածնի հետ առաջացնում է 2 ծավալ ամոնյակ․

 {N_2} + 3 H_2 -> 2 {NH_3}.

Տես նաև 
Իդելական գազ
Իրական գազ
 Իրական գազի վիճակի հավասարում

Ծանոթագրություն

Գրականություն 
 

Ֆիզիկական քիմիա
Դմիտրի Մենդելեև
Քիմիական օրենքներ
Գազային օրենքներ