Աբու ալ-Աթահիա

Աբու-լ-Աթահիա (), ամբողջական անուն՝ , , արաբ մուսուլման բանաստեղծ, արաբական նորացման պոեզիայի հիմնադիրներից մեկը՝ Աբու Նուվասի և Բաշշար իբն Բուրդի հետ միասին։

Ընդունված է նրան համարել զուհդիյաթ ժանրի հիմանդիր։ Զուհդիյաթ տերմինը (ճգնավոր, ինքնազսպում) միայն մասամբ է արտահայտում այս ժանրի բովանդակությունը։ Հաճույքներից զերծ մնալը զուհդիյաթում միայն չնչին տեղ է գրավում, այս ժանրին են վերագրվում նաև հոռետեսական խոհեր երկրայինի անցավորության, մարդկային կյանքի ունայնության մասին։

Աբու-լ-Աթահիայի կյանքը հանգիստ է անցել, ծնվել է Անբար քաղաքի մերձակայքում։ Նա աչքի է ընկել իր վաղ արտահայտված տաղանդով և կյանքի մեծ մասն ացկացրել Հարուն ալ-Ռաշիդ և Ալ-Ամին խալիֆաների արքունիքում՝որպես նրանց պալատական ձոներգու։ Կենսագիրները պատմում են նրա ողբերգական սիրո մասին խալիֆ ալ-Մահդիի ամենասիրելի կնոջ՝ Ուրբայի նկատմամբ։ Նրանք գտնում են, որ հենց սիրային անհաջողությունները պատճառ դարձան նրա մշտական հոռետեսության համար, որն արտահայտվում է նրա բանաստեղծություններում։ Նա և մի անգամ 100 մտրակի հարված է ստացել հայտնի պաշտոնյայի ծառայողուհուն գովերգելու համար։

Աբու-լ-Աթահիայի գործունեությունը կարելի է բաժանել երկու մասի։ Առաջին շրջանում նա հանդես է գալիս հիմնականում որպես քնարերգու՝ընկղմված իր սիրային ապրումների արտահայտման մեջ։ Նրա սիրային բանաստեղծություններում շատ են երկխոսությունները և դրանք ունեն սիրային նամակի բնույթ։ Դրանք համեմատաբար թեթև են և պարզ։ Ստեղծագործության հաջորդ շրջանում նա արդեն հաստատվում է Հարուն ալ-Ռաշիդի արքունիքում։ Բանաստեղծի ողջ պոեզիային բնորոշ են փիլիսոփայական խոհեր։

Խոսելով աշխարհի վերջի և ճակատագրի դեմ մարդու անզորության մասին՝ պոետը հանգում է այն եզրակացության, որ եթե երկրային կյանքը միայն պատրանք է, ապա պետք է պատրաստվել հետագա կյանքին՝ հեռու մնալով երկրային հաճույքներից։ Նրա ստեղծագործության մաս է կազմում նրա հայտնի «Ուրջուզա»-ն։ Այն տարբեր աֆորիզմների և փիլիսոփայական բովանդակությամբ խրատական ասացվածքների հավաքածու է, որում դարձյալ արծարծվում է մարդկային ջանքերի անպտղությունն ու անխուսափելի մահվան թեման։

Գրականություն 
 Грамовский И. Ю., Избр. соч., т. 2, М.-Л., 1956
 Фильштинский И.М., История арабской литературы

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Աբու Ալ-Աթահիա, արաբերեն 
 Աբու Ալ-Աթահիայի բանաստեղծությունները, արաբերեն 
 Աբու-լ-Աթահիա - Բանաստեղծությունների ընտրանի, ռուսերեն

8-րդ դարի արաբ բանաստեղծներ
Իրաքցի բանաստեղծներ
Արաբ գրողներ
Արաբ բանաստեղծներ