Ռադիոակտիվ աղբյուրի ակտիվություն

Ռադիոակտիվ աղբյուրի ակտիվություն, միավոր ժամանակում ռադիոակտիվ տրոհումների քանակը։

Ակտիվության տեսակներ 

 Տեսակարար ակտիվություն` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր զանգվածին բաժին ընկնող ակտիվություն 
 Ծավալային ակտիվություն` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր ծավալին բաժին ընկնող ակտիվություն 
 Մակերևույթային ակտիվություն` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր մակերեսին բաժին ընկնող ակտիվություն

Ակտիվության չափման միավորներ 

Միավորների միջազգային համակարգում ակտիվության չափման միավորը բեքերելն է (Բք, Bq), 1 Բք = վ−1: Եթե աղբյուրի ակտիվությունը 1 Բք է, ապա 1 վայրկյանում միջինում մեկ տրոհում է լինում։

Այլ չափման միավորներ 
 կյուրի` (Կի, Ci), 1 Կի = 3,7 Բք
 ռեզերֆորդ (Ռդ, Rd), 1 Ռդ = 106 Բք (հազվադեպ է օգտագործվում)

Տեսակարար ակտիվությունը չափում են Բք/կգ (Bq/kg), ավելի քիչ՝ Կի/կգ - ներով։
 
Ծավալային ակտիվությունը չափում են Բք/մ³ կամ Բք/լ։

Մակերևույթային ակտիվությունը չափում են Բք/մ² կամ Կի/կմ², ()։

Ակտիվության կախումը ժամանակից 

Ակտիվությունը (կամ տրոհման արագությունը) կախված է ժամանակից հետևյալ բանաձևով

ուր
  — Ավոգադրոյի թիվն է
  — կիսատրոհման պարբերությունն է
  — տվյալ տիպի ռադիոակտիվ միջուկների քանակը
  — ռադիոակտիվ միջուկների սկզբանական քանակը
  — տրոհման հաստատունն է
  — ռադիոակտիվ միջուկների մոլային զանգվածն է
  — նմուշի զանգվածն է

Աղբյուրի ակտիվության որոշում 

Իմանալով աղբյուրը կազմող նյութի կիսատրոհման պարբերությունը () և մոլային զանգվածը (), ինչպես նաև աղբյուրի  զանգվածը, հնարավոր է որոշել միավոր ժամանակում () տրոհումների քանակը հետևյալ բանաձևով

 

ուր  — միջուկների սկզբնական քանակն է։ Ակտիվությունը հավասար է N(t) -ի t -ի նկատմամբ ածանցյալին։

 

Եթե կիսատրոհման պարբերությունը շատ ավելի մեծ է, քան չափողական ժամանակը՝  ապա ակտիվությունը կարող ենք համարել անփոփոխ։ Այս դեպքում կարող ենք գրել հետևյալ հավասարումը

 

 մեծությունը կոչվում է ռադիոնուկլիդի տրոհման հաստատուն։ Դրա հակադարձ մեծությունը կոչվում է կյանքի տևողություն, ( ), որը ցույց է տալիս ժամանակը, որի ընթացքում ռադիոնուկլիդի քանակությունը նվազում է е անգամ։

Հաճախ պետք է լինում որոշել ռադիոնուկլիդի կիսատրոհման պարբերությունը իմանալով ակտիվությունը և միջուկների սկզբնական քանակությունը։ Կիսատրոհման պարբերությունը կարող ենք որոշել հետևյալ բանաձևով։

Օրինակներ 
 ռադիում-226-ի տեսակարար ակտիվությունը կազմում է 1 Կի/գ
 Մայրցամաքների վրա ռադոնի ծավալային ակտիվությունը կազմում է 10…100 Բք/մ³ 
 Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի մոտակայքում ցեզիում-137-ի մակերևույթային ակտիվությունը հասնում է մի քանի տասնյակ Կի/կմ²

Տես նաև 
 Բանանային էքվիվալենտ

Ծանոթագրություններ 

Ֆիզիկական մեծություններ
Ռադիոակտիվություն