Զելով

Զելով (, [], երբեմն հանդիպում է Զեելով գրառումը), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Զեելով–Լանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 5540 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 25,28 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 448։

Աշխարհագրական դիրք 
Զելովը գտնվում է Օդերի արևմտյան ափին, նրա միջով է անցնում Ախեն–Կյոնիգսբերգ նախկին կայսերական ճանապարհը։ Հեռավորությունը մինչև Բեռլին 70 կիլոմետր է, իսկ մինչև լեհական սահման՝ 20 կմ։

Պատմություն 
1252 թվականին  գյուղը մտավ Մագդեբուրգյան արքեպիսկոպոսության կազմի մեջ։

1630, 1788 և 1809 թվականներին քաղաքում խոշոր հրդեհներ էին։

1945 թվականի ապրիլին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից որոշ ժամանակ առաջ, տեղի ունեցավ խոշոր ճակատամարտ Կարմիր Բանակի և գերմանական վերմախտի միջև՝ Ճակատամարտ Զեելովյան բարձունքների համար։ Այն ավարտվեց նրանով, որ խորհրդային զորքերը ճանապարհ բացեցին դեպի Բեռլին։ Մարտական գործողությունների և դրանց հետևող հրդեհների պատճառով քաղաքը լիովին քանդվել էր, հատկապես՝ 1945 թվականի ապրիլի 17–ի ավիահարվածից հետո։

1950–ից մինչև 1993 թվականը Զելովը համանուն՝ Զելով շրջանի կենտրոնն էր։

Դրոշ 
Քաղաքի դրոշը մեծ կտոր է, որ բաժանված է 1։3։1 համամասնությամբ՝ երկնագույն-սպիտակ-երկնագույն համապատասխանաբար, կենտրոնում՝ զինանշանը։

Քույր քաղաքներ 
 Մյորս (Գերմանիա, Հյուսիսային Ռեյն — Վեստֆալիա)
 Նանջի (Ֆրանսիա)
 Կոստշին (Լեհաստան)
 Մենձիհուդ (Լեհաստան)

Մշակույթ և տեսարժան վայրեր

Թանգարաններ 

Զեելովյան բարձունքների թանգարանը ()՝ Լև Կերբելի ճարտարապետական աշխատանքներով։

Հուշարձաններ 
 Մշակութային գործիչ Բեն Վագինի նախաձեռնությամբ 1991 թվականին զելովյան Ֆրիդենսվալդում () տեղադրվեցին 13 արձաններ, որ խորհրդանշում էին «միասնական Եվրոպայի կառուցումը»։
 Ֆաշիզմի զոհերի հիշատակին նվիրված կոթող՝ կանգնեցված 1968 (կամ, ըստ այլ տվյալների՝ 1972) թվականին։

Ճարտարապետություն 

Արժանի է հիշատակման տեսական դասական կիրհան՝ կառուցված 1830—1832 թվականներին Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելի նախագծով։

Սպորտ 
Զելովում է գտնվում ավտոմոբիլային մայրուղի, որտեղ ակցնացվում են Եվրոպայի առաջնության տարբեր մրցաշարեր։ Կազմակերպում է տեղական ավտոակումբը ()։ Քաղաքում կա նաև գուտբոլի երկու դաշտ՝ օգտագործվող տեղական ֆուտբոլային թիմերի կողմից։

Հետաքրքիր փաստեր 
Զելովը միակ քաղաքն է ողջ Բրանդենբուրգի տարածքում, որտեղ արդյունաբերական նպատակներով (1990 թվականի սկսած) պանիր է արտադրվում։ Դեռ անցած դարից մշակվել են հատուկ բաղադրատոմսեր և բացի դրանցից՝ արտադրվում էր հատուկ տեսակի «Blue Master» պանիրը։ Սակայն 2000 թվականին ընկերության ղեկավարը որոշեց տեղափոխել արտադրությունը Ֆալկենհայն, և Զելովը զրկվեց իր առանց այն էլ քիչ տեսարժան վայրերից ևս մեկից։

Տնտեսություն

Տրանսպորտ 

Seelow կայարանը գտնվում է Էբերսվալդե–Ֆրանկֆուրտ ճյուղերից մեկի վրա։ Seelow-Gusow կայարանը գտնվում է հարակից վայրում՝ Գուզով Պլատկովում՝ նախկին պրուսական Արևելյան մայրուղու վրա։

Զելովում են հայտնվում № 1 и 167 պետական նշանակության մայրուղիները։

Հայտնի բնակիչներ 

 Իոհան Պատցկե (1727—1787), գրող
 Ալբերտ Չաուչ (1843—1899), նկարիչ
 Վերներ Օտտո (ծնվ. 1909), գործարար
 Հարրի Նիպերտ (ծնվ. 1933), ֆուտբոլիստ և մարզիչ
 Յուտտա Լիսկե (ծնվ. 1961), քաղաքական գործիչ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  Պաշտոնական կայք
  Քաղաքի պատմությունը
  Զեելովյան բարձունքների մասին կայք

Գերմանիայի քաղաքներ