Փիլիպոս Վարդազարյան

Փիլիպոս Հակոբի Վարդազարյան (), հայ հրատարակիչ, մշակութային գործիչ։

Կենսագրություն 
Փիլիպոս Վարդազարյանը ծնվել է 1858 թվականին, Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Ներքին Ագուլիս գյուղում։ Յոթ տարեկանից ապրել է Մոսկվայում, սովորել մասնավոր պանսիոններում, ավարտել Մոսկվայի առևտր․ գիտությունների ակադեմիան ()։ 1880-ական թվականների տեղափոխվել է Թիֆլիս և զբաղվել մասնավորապես կաշվի արտադրությամբ։ Եղել է «Մուրճ» (1890-1893) ամսագրի և «Հորիզոն» (1894) գրական հանդեսի հրատարակիչ, միջոցներ է տրամադրել Հովհաննես Թումանյանի մի շարք երկերի տպագրության համար, «Մուրճ»-ում հանդես է եկել ֆելիետոններով (Եսեմյան ստորագրությամբ), գրել «Վշտի ու թախծի երգիչ Հովհաննես Թումանյան (քննադատական փորձ)» (1905) գրքույկը, թարգմանություններ կատարել ֆրանսերենից ու ռուսերենից։

Գրել է սիրողական վոդևիլներ և բավական հաճախ մասնակցել է «Վերնատուն» գրական ակումբի հավաքույթներին։

Պահպանվել է Վարազդարյանին ուղղված Հովհաննես Թումանյանի շուրջ 80 նամակ, որոնք պահվում են Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում (Փ․ Վարդազարյանի ֆոնդ, 413/3 գ)։ Դրանցից են՝
 Փիլիպոս Վարդազարյան (1858-1935) - գրական-հասարակական գործիչ, Թումանյանի մտերիմներից։ 
 Լերմոնտովի «Մծիրի» պոեմը Թումանյանը թարգմանում էր գյուղում։ 
 Ակնարկում է Գ. Քաթիպայի «Շինականի երեկոյան երգը»։ 
 Ստեփան Սուլխանովի եղբայրը։ 
 Յարղուլյան. - Փ. Վարդազարյանի մորեղբոր որդին։ 
 Տիկին Լիզա Թամամշյան - Փ. Վարդազարյանի քույրը։ 
 Սանդրո֊Ալեքսանդր Ստեփանյան («Սև Սանդրո») - գրասեր գործակատար, մոլի մշակական։ 
 Տե՛ս 2-րդ նամակի № 7 ծանոթագրությունը։

Ծանոթագրություններ 

Հայ հրատարակիչներ
Հայ մշակութային գործիչներ