Մոսկվայի հայկական կոմիտե

Մոսկվայի հայկական կոմիտե, ստեղծվել է 1914 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Մոսկվայում։

Հիմնադրել են մոսկվաբնակ հայերը։ Անդամներն էին Ստեփան Մամիկոնյանը (նախագահ), Կարապետ Կուսիկյանը, Ալեքսանդր Ծատուրյանը, Ալեքսեյ Ջիվելեգովը և ուրիշներ։

Մշակվել է կոմիտեի կանոնադրություն, որը հաստատվել է 1914 թ. դեկտեմբերի 20-ին։ Համաձայն այդ կանոնադրության՝ կոմիտեի նպատակն էր օրինական և հասանելի հասարակական կազմակերպչական բոլոր միջոցներով նպաստել Թուրքիայի դեմ պատերազմում ռուսական զենքի հաջողությանը և օգնություն կազմակերպել պատերազմից տուժածներին, այն է՝ զբաղվել ռուսական բանակի զինվորներին, վիրավորներին, հայ կամավորներին և գաղթականներին օգնություն կազմակերպելու հարցերով։ Կոմիտեի գործունեությունն ընդգրկել է Ռուսական կայսրության տարածքը։ Միջոցները գոյացել են անդամավճարներից, նվիրատվություններից, համերգներից, դասախոսություններից ու այլ միջոցառումներից հանգանակված գումարներից, կոմիտեի հրատարակություններից ստացված եկամուտներից և այլն։

1915 թ. հուլիսի 10-ի որոշմամբ Մոսկվայի հայկական կոմիտեն ընդգրկվել է Ռուսաստանի Կարմիր խաչի ընկերության կազմի մեջ։ Կոմիտեն գաղթականներին օգնել է հիմնականում դրամով, անհրաժեշտ իրերով, ղեղորայքով, ալյուրով։ 1915-ի մարտին կազմակերպել է բժշկասանիտարական երկու ջոկատ և ուղարկել Հայաստան։ Հանգրվանելով Էջմիածնի և Ալեքսանդրապոլի գավառներում՝ նրանք բացել են պարենի կետեր, հիվանդանոց և ամբուլատորիաներ, որբանոցներ։

1916 թ. հիմնադրել է «Արմյանսկի վեստնիկ» («Армянский вестник») շաբաթաթերթը։

Կոմիտեի նախաձեռնությամբ և ծախսով 1916 թ. լույս է ընծայվել Վալերի Բրյուսովի «Հայաստանի պոեզիան» անթոլոգիան։

Մոսկվայի հայկական կոմիտեի գործունեությունը շարունակվել է մինչև 1918-ի մարտը։

Մոսկվայի հայկական կոմիտեին կից 1914-ի նոյեմբերից գործել է Կանանց կոմիտեն, որի անդամներն էին Մոսկվայի հայուհիները։ Նրանք մեծապես աջակցել են հայ գաղթականներին օգնություն կազմակերպելու գործին և, մասնավորապես, Մոսկվա հասած հայ գաղթականներին։

Ռուսահայ հասարակական կազմակերպություններ