Հին թյուրքական ռունական գիր

Հին թյուրքական ռունական գիր (Օրխոնաենիսեյան գիր), VIII-X դարերում Կենտրոնական Ասիայում թյուրքական լեզուների գրման համար օգտագործված գրային համակարգ։

Հայտնաբերվել են Ենիսեյի վերին հոսանքի Օրխոն գետի (Մոնղոլիա) շրջակայքում։ Դրված են հին սողդիերենի միջոցով արամեերենին մոտեցող ոունագրերով։

Օրխոնաենիսեյան գիրը սպասարկում էր այն ժամանակվա միասնական գրական վերբարբառային կոյնեն, որը սովորաբար «Օրխոնաենիսեյան գրերի լեզու» են կոչում։

Հետազոտողները գրերի 7 խումբ են առանձնացնում, որոնք պատկանում են համապատասխան միավորմանը.
 լենամերձբայկալյան (կուռըկանների)
 ենիսեյան (Ղրղզական խաքանություն)
 մոնղոլական (Արևելաթյուրքական խաքանություն)
 ալթայան (Արևմտաթյուրքական խաքանություն)
 արևելաթուրքեստանյան (Ույգուրական խաքանություն Մոնղոլիայում)
 միջինասիական (Ույգուրական պետության Արևելյան Թուրքեստանում)
 Արևելաեվրոպական (բուլղարներ, խազարներ և պեչենեգներ)։

Ունեն պատմակենսագրական, իրավաբանական, կրոնական, կենցաղային և այլ բնույթ։

Անվանումները տրված են գերմանական ռուներին նմանվող նշանագրերի ձևաչափի համար և դրանց գտնելու վայրերով՝ Օրխոն գետի դաշտավայրում (Թյուրքական երկրորդ խաքանություն) և Ենիսեյ գետի վերին հոսանքներում (Ղրղզական խաքանություն)։

Ծանոթագրություններ 

Թյուրքական այբուբեններ
Չինաստանի պատմություն
Թյուրքական ազգերի պատմություն
Ռուներ
Գյոքթյուրքեր
Թյուրքական ազգերի գրային համակարգեր
Թուրքիայի մշակույթ