Ջոն Մաքսվելլ Կուտզե

Ջոն Մաքսվելլ Կուտզե (, ), հարավաֆրիկացի գրող, գրաքննադատ, լեզվաբան։ 2003 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն 
Ջոն Մաքսվելլ Կուտզեն ծնվել է 1940 թ. փետրվարի 9-ին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Քեյփթաուն քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Զաքարիս Կուտզեն իրավաբան էր, իսկ մայրը՝ Վերա Կուտզեն ուսուցչուհի։ Կուտզեի ընտանիքն անգլախոս էր։ Ջոն Մաքսվելլ Կուտզեն միջնալարգ կրթությունն ստացել է Քեյփթաունի կաթոլիկ դպրոցներից մեկում, այնուհետեւ մաթեմաթիկա եւ անգլերեն ուսումնասիրել Քեյփթաունի համալսարանում, որն էլ ավարտել է 1963 թ.՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։ 1962 թ. Կուտզեն տեղափոխվում է Լոնդոն։ 1960-ականների վերջերին նա տեղափոխվում է Միացյալ նահանգներ, որտեղ էլ Տեքսասի համալսարանում պաշտպանում է թեկնածուական ատենախոսություն Սեմյուել Բեքեթի ստեղծագործությունների վերաբերյալ։ Այնուհետեւ շուրջ երկու տարի անգլերեն և գրականություն է դասավանդում Նյու-Յորքում։ 1971 թ. Կուտզեն ստիպված է լինում լքել ԱՄՆ-ն, քանի որ Վիետնամի պատերազմի դեմ բողոքներին մասնակցելու պատճառով այլեւս հնարավոր չի լինում երկարաձգելու կեցության իրավունքը։ Վերադառնալով հայրենիք Քեյփթաունի համալսարանում մինչեւ 2001 թ. զբաղեցնում է անգլիական գրականության պրոֆեսորի պաշտոնը։ 2002 թ. Կուտզեն թոշակի է անցնում եւ տեղափոխվում է Ավստրալիա, իսկ 2006 թ. մարտի 6-ին ստանում է Ավստրալիայի քաղաքացիություն։

Մատենագիտություն

Գեղարվեստական ստեղծագործություններ 
 Մշուշապատ երկիր / Dusklands (1974)
 Երկրի սրտում / In the Heart of the Country (1977)
 Բարբարոսներին սպասելիս / Waiting for the Barbarians (1980)
 Միքայել Կ.-ի կյանքը և ժամանակը / Life & Times of Michael K (1983)
 Միստեր Ֆո / Foe (1986)
 Երկաթե դար / Age of Iron (1990)
 Աշունը Պետերբուրգում / The Master of Petersburg (1994)
 Անպատվություն / Disgrace (1999)
 Էլիզաբեթ Կոստելլո / Elizabeth Costello (2003)
 Դանդաղ մարդը / Slow Man (2005)
 Վատ տարվա օրագիրը / Diary of a Bad Year (2007)
 Հիսուսի մանկությունը / The Childhood of Jesus (2013)

Գեղարվեստական ինքնակենսագրություն 
 Boyhood։ Scenes from Provincial Life (1997)
 Youth։ Scenes from Provincial Life II (2002)
 Summertime (2009)

Էսեներ 
 White Writing։ On the Culture of Letters in South Africa (1988)
 Doubling the Point։ Essays and Interviews (1992)
 Giving Offense։ Essays on Censorship (1996)
 Stranger Shores։ Literary Essays, 1986—1999 (2002)
 Inner Workings։ Literary Essays, 2000—2005 (2007)

Թարգմանություններ 
 A Posthumous Confession by Marcellus Emants (Boston։ Twayne, 1976 & London։ Quartet, 1986)
 The Expedition to the Baobab Tree by Wilma Stockenström (Johannesburg։ Jonathan Ball, 1983 & London։ Faber, 1984).
 Landscape with Rowers։ Poetry from the Netherlands (Princeton, NJ։ Princeton University Press, 2004).

Առաջաբաններ 
 Դանիել Դեֆոի «Ռոբինզոն Կրուզո» վեպի առաջաբանը (Oxford World’s Classics)
 Գրեմ Գրինի «Բրայտոնյան սառույց» վեպի առաջաբանը (Penguin Classics)
 Սոլ Բելլոուի «Երկնքի եւ երկրի միջեւ» վեպի առաջաբանը (Penguin Classics)
 «Landscape with Rowers: Poetry from the Netherlands» ժողովածուի առաջաբանը (2004)

Գրաքննադատություն 
 «The Making of Samuel Beckett» // The New York Review of Books. 30 April 2009. No. 56(7)։ 13-16, Martha Dow Fehsenfeld and Lois More Overbeck (eds) (2009). The Letters of Samuel Beckett, Volume 1։ 1929—1940. Cambridge University Press.

Ֆիլմագրություն 
Կուտզեի երկու ստեղծագործություններն էկրանավորվել են.
 1985 — «Փոշի» / Dust (ռեժ. Մարիոն Հենզել) — ըստ «Երկրի սրտում» վեպի
 2008 — «Անպատվություն» / Disgrace (ռեժ. Սթիվ Ջեյքոբս) — ըստ «Անպատվություն» վեպի

Պարգևներ և մրցանակներ 
 1987 - Երուսաղեմյան մրցանակ
 1983 - Բուքերյան մրցանակ - «Միքայել Կ.-ի կյանքը և ժամանակը» վեպի համար
 1999 - Բուքերյան մրցանակ - «Անպատվություն» վեպի համար
 2003 - Գրականության Նոբելյան մրցանակ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Ջ.Մ. Կուտզեի երկերը 
 Համառոտ մատենագիտություն 
 Ջ.Մ. Կուտզե, կենսագրություն, մատենագիտություն  
 Ջ.Մ. Կուտզեն IMDB-ի էջում 
 Գրականության Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայքէջ

Ծանոթագրություններ 

Հարավաֆրիկացի արձակագիրներ
Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ
Գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Բուսակերներ
Լեզվաբաններ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
Քեյփթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
20-րդ դարի վիպասաններ
Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Հարավաֆրիկացի գրողներ
Թարգմանիչներ
Վիպասաններ
Հարավաֆրիկացի սցենարիստներ