Խալիլ

Խալիլ (Halil), Հալիլ փաշա Քութ (), թուրք զինվորական գործիչ, գեներալ։ Էնվերի հորեղբայրը։ 1914 թվականին եղել է «Թեշքիլաթ-ը մահսուսայի» ղեկավարը։ 1916-18 թվականներին` 6-րդ բանակի հրամանատար (Միջագետքում)։ Լինելով «Մեծ Թուրանի» ցնորամիտ գաղափարի ջատագով՝ փորձել է այդ գաղափարն իրականացնել թյուրքալեզու ցեղերով բնակեցված տարածքները նվաճելով և հայ ժողովրդին (որպես խոչընդոտ) ոչնչացնելով։ 1918 թվականի մարտին Էնվերի եղբայր Նուրի փաշայի հետ Ատրպատականում բանակցել է մուսավաթականների հետ, ինչի արդյունքում որոշվել է, որ մուսավաթականները աջակցեն թուրքական բանակին՝ գրավելու Առանը (այժմյան Ադրբեջանի տարածքը)։

1918 թվականի մայիսի 15-ին Խալիլի զորքերը զավթել են Ալեքսանդրապոլը, այնուհետև Ատրպատականով արշավել Բաքու և, գրավելով այն (1918 թվականի սեպտեմբեր), կոտորել տեղի հայերին (շուրջ 30 հազար մարդ)։ 1920 թվականի մարտին Խալիլը, Նուրի փաշան և մուսավաթականները հրդեհել են հայկական Շուշի քաղաքը (Ղարաբաղ), կոտորել հայ բնակչության մեծ մասին (35 հազար մարդ)։

Քութն իր հուշերում նշել է, որ անձամբ սպանել է «ավելի կամ պակաս» 300000 մարդ։ 1918 թվականին Երևանում Քութը բազմաթիվ հայերի մոտ հայտարարել է. «Ես փորձում էի ոչնչացնել ողջ հայ ազգը մինչև վերջին մարդը»։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 

Թուրք զինվորականներ
Օսմանյան ռազմական հանցագործներ
Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներ
Ստամբուլում ծնված անձինք
Օսմանյան կայսրության թուրքեր
Փաշաներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Օսմանյան ռազմական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Օսմանյան ռազմական քոլեջի շրջանավարտներ
Բալկանյան պատերազմներում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Օսմանյան բանակի գեներալներ
Թուրք ազգայնականներ
Պանթյուրքիստներ
Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ
Միություն և առաջադիմություն կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ
Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Թուրք-իտալական պատերազմի օսմանյան ռազմական գործիչներ
Օսմանյան գեներալներ