Խաչքար-հուշարձան աղոթքի և ուխտի (Էջմիածին)

«Խաչքար-հուշարձան աղոթքի և ուխտի» կամ «Խաչքար աղոթքի և ուխտի, ի հիշատակ 1915 թվի չարագործության զոհ դարձած հայերի», խաչքար-հուշարձան էջմիածնի Մայր տաճարի հյուսիսային մասում։ Ցեղասպանության հայ նահատակներին նվիրված առաջին հուշարձանն է Հայաստանում։ Կառուցվել է Հայոց ցեղասպանության 50-ամյա տարելիցի առթիվ։

Պատմություն 
Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող խաչքար-հուշարձանը կանգնեցվել է 1965 թվականին էջմիածնի Մայր տաճարի հյուսիսային մասում, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինի որոշմամբ։ Հուշարձանն իր ծավալային հորինվածքով աստիճանաձև պատվանդանին կանգնեցված բազալտե կոթող է՝ ամբողջության մեջ կուռ ներդաշնակված տարբեր նկարվածքի և կտրվածքի բազմաթիվ խաչքարերով։ Կոթողի հակադիր երեսին հայոց պետականության ավանդական խորհրդանիշ՝ արծիվ, սուր և վահանի բարձրաքանդակ պատկերն է։ Վահանի բոլորակին արձանագրված են տեղանուններ՝ Հաճըն, Եդեսիա, Զեյթուն, Մուսա լեռ, Վան, Շատախ, Շապին Գարահիսար, Մարաշ, Սարդարապատ, Սասուն, որտեղ հայ բնակչությունը հերոսաբար դիմադրել է ջարդարարներին։

Հեղինակներ 
 Ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան
 Քանդակագործ՝ Արա Հարությունյան

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Ռաֆայել Իսրայելյանի հուշարձաններ
Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ