Մեհմեդ Վեհիբ փաշա

Մեհմեդ Վեհիբ փաշա (թուրքերեն՝ Mehmed Vehip Paşa, ), թուրք զինվորական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է զորքերի Հյուսիսային խմբի (գործել է Դարդանելում), իսկ պատերազմի վերջին՝ Կովկասյան ճակատի հրամանատար։ 1917 թվականի դեկտեմբերի 15-ի Բրեստի զինադադարի կնքումից հետո, երբ պարզ է դառնում, որ Արևմտյան Հայաստանը մնալու է Թուրքիայի տիրապետության տակ, դիմում է Անդրկովկասյան կոմիսարիատին՝ առաջարկելով «փոխադարձ արդարության» հիման վրա հաշտություն կնքել Թուրքիայի և Հարավային Կովկասի միջև, սակայն 1917 թվականի հունվարի 30-ին հարձակում է սկսում կովկասյան ճակատում՝ իր իսկ պնդմամբ «հայկական բռնություններից մուսուլմանների շահերի պաշտպանության» պատրվակով։ 1918 թվականի փետրվարի 14-ին Վեհիբ փաշայի զորքերը զավթում են Երզնկան, փետրվարի 24-ին՝ Տրապիզոնը, իսկ մայիսի 15-ին՝ Ալեքսանդրապոլը։ Սարդարապատի մոտ պարտության է մատնվում հայկական զորքերի կողմից։ Խալիլ և Նուրի փաշաների հետ կազմակերպել է հայկական կոտորածներ Արևելյան Հայաստանում, այդ թվում՝ Արցախում։

1919-20 թվականների Երիտթուրքերի դատավարության ժամանակ վկայել է, որ պատերազմի ընթացքում հայերին բնաջնջելու հարցը վճռվել է «Միություն և առաջադիմություն» («Իթթիհաթ վե թերաքքի») կուսակցության կենտկոմում։ Եղել է քեմալական շարժման հակառակորդ, ինչի համար 1923 թվականին հեռացվել է բանակից և զրկվել քաղաքացիությունից։ Մինչև 1939 թվականը եղել է վտարանդու կարգավիճակում։

Ծանոթագրություններ 

1877 ծնունդներ
1940 մահեր
Հայաստանն Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Արևմտյան Հայաստանն Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Արևելյան Հայաստանը Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Օսմանյան կայսրության զինված ուժեր
Ռազմական պատմություն
Թուրքիայի զինված ուժեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած օսմանյան զինվորականներ
Օսմանյան գեներալներ
Հայոց ցեղասպանություն
Փաշաներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Օսմանյան ռազմական քոլեջի շրջանավարտներ
Բալկանյան պատերազմներում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Օսմանյան բանակի գեներալներ
Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ
Պատերազմի օսմանյան բանտարկյալներ
Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Ալբանական ծագմամբ թուրքեր
Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում