Զավաչրի (գյուղ)

Զավաչրի (հայտնի է նաև Զուալա և Զուգալա անուններով), գյուղ, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

Աշխարհագրություն 

Զավաչրին գտնվում էր Վան գյուղից 3-4 կմ հյուսիս՝ գեղատեսիլ լեռների գրկում։ Ընդգրկում էր 41-50 բնակելի և այլ շինություններ։ Այժմ գտնվում է ավերված վիճակում։

Պատմություն 

Զավաչրի խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ էր, որը գտնվում էր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։

Հիշատակվում էր նաև Սյունիքի արքեպիսկոպոսարանի 1513 թվականի «Քեօթուկ» մատյանում։ Ըստ սյունյաց տան պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի Զավաչրին Տաթևի վանքին վճարում էր 12 միավոր հարկ։

Հայ բնաչությունը գյուզը լքել էր 18-րդ դարի վերջերին։

Ճարտարապետություն 

Գյուղատեղիում ըստ պատմական աղբյուրների կար 12-13-րդ դարերում կառուցված եռանավ բազիլիկ հորինվածքով եկեղեցի։ Եկեղեցին ավերվել է 18-րդ դարում։

20-րդ դարի պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել է 4-7-րդ դարերի արծվառույծների (գրիֆոններ) 2 հատ քանդակներ, որոնցից մեկը ներկայումս պահվում է Բաքու քաղաքի պատմության թանգարանում, իսկ երկրորդ քանդակը Ռուսաստանի Լենինգրադ քաղաքի Էրմիտաժի թանգարանում։

Տես նաև 
 Զավաչրի (գետ)

Ծանոթագրություններ 

Ջուղայի շրջանի բնակավայրեր
Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր