Հոլգեր Պեդերսեն

Հոլգեր Պեդերսեն (, ), դանիացի լեզվաբան, հայագետ։ Ավարտել է Կոպենհագենի համալսարանը (1890)։ Կոպենհագենի համալսարանի դոկտոր (1897), պրոֆեսոր (1903)։

Կենսագրություն 
Աշխատությունները վերաբերում են պատամահամեմատական լեզվաբանությանը, մասնավորապես՝ հնդեվրոպական, սեմական, ուգրա-ֆիննական լեզուների համեմատական ձևաբանությանն ու հնչյունաբանությանը։ Մշակել է լեզուների նոստրատիկ ազգակցության տեսությունը, ըստ որի Եվրասիայի և Աֆրիկայի մի շարք լեզվաընտանիքներ ու լեզուներ (հնդեվրոպական, քարթվելական, սեմա-քամյան, ուրալյան, թյուրքական, մոնղոլական, տունգուս-մանջուրական և այլն) մտնում են մեկ մակրոընտանիքի մեջ։

Պեդերսենը մեծ ծառայություններ ունի հայերենագիտության ասպարեզում։ Հայերենի արտասանությանը ծանոթանալու նպատակով եղել է Վենետիկի (1389) և Վիենայի (1903) Մխիթարյան միաբանություններում, հայերենի մասնավոր դասեր առել Պետերբուրգում (1898)։ Նրա հայերենագիտական առաջին մեծ աշխատությունը «Հայոց լեզվի պատմություն» (1902, հայկական հրտատարակությունը, «Նպաստումը հայ լեզվի պատմության», 1904) առաջին գիրքն է, որտեղ նա քննել է հայերենի հնչյունական օրենքները հնդեվրոպական բաղաձայնական ընդհանրությունների համակարգի մեջ, ինչպես նաև հոգնակերտի, գոյականների և ածականների, դերանվանական հոլովների և բայական ձևերի որոշ հարցեր։

Գրքի «Հին հայերեն լեզվի շեշտը» հավելվածում (գրված արևմտահայերենով) քննում է գրաբարի շեշտի հարցը։ «Հայերեն և դրացի լեզուները» (1904,

Հայկական հրատրություն 
Հայկական հրատարակությունը «ՀԱ», 1905, գրքում Պեդերսենը մերժել է այն տեսակետը, թե կովկասյան լեզուները որոշակի դեր են խաղացել հայերենի հնչյունական զարգացման մեջ։ Քննելով հնչյունափոխական երևույթները՝ նա ցանկացել է որոշել հայերենի դիրքը հնդեվրոպական լեզուների մեջ․ այս հարցին է նվիրված նաև «Հայերենի դիրքը» (1924, հայկական հրատարակությունը «ՀԱ», 1929, JSC2-3) հոդվածը, որտեղ հեղինակը, համեմատելով հայերենի բառապաշարի, հնչյունաբանության ու ձևաբանության նմանությունները ցեղակից լեզուների հետ, հանգել է այն եզրակացության, որ հայերենը միջին դիրք է գրավում հնդիրանական, սլավաբալթիական և հունական լեզուների միջև։

Աշխատության երկրորդ մասում Պեդերսենը կատարել է բառաքննական հետազոտություններ, պարզել հայերենից թուրքերենին անցած փոխառությունները։ «Հին հայերենի ցուցական դերանունները» (1905, հայկական հրատարակության 1907) աշխատության մեջ քննել է հայերենի դերանունները՝ հնդեվրոպական դերանվանական համակարգի հետ ունեցած հարաբերությամբ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Johannes Friedrich, Hethitisches Elementarbuch, second edition, 2 volumes. Heidelberg։ Carl Winter, 1960.
 Paul J. Hopper, «Glottalized and murmured occlusives in Indo-European.» Glossa 7,2 (1973)։141-166.
 Thomas V. Gamkrelidze and Vjačeslav V. Ivanov, Indo-European and the Indo-Europeans, 2 volumes. Berlin and New York։ Mouton de Gruyter, 1995 (original Russian edition 1984).
 André Martinet, Economie des changements phonétiques. Paris։ Maisonneuve et Larose, 2005 (revised edition; original edition 1955).

Արտաքին հղումներ 
 Encyclopaedia Britannica article

Դանիացի լեզվաբաններ
Դանիացի հայագետներ
Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Դանիացի ուսուցիչներ