Ամերիկյան նպաստամատույց վարչություն

Ամերիկյան նպաստամատույց վարչություն (; ARA), կազմակերպություն, որ հիմնել է ԱՄՆ-ի կոնգրեսը 1919 թվականի փետրվարին, առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի տուժած բնակչությանը օգնություն ցույց տալու նպատակով։ Ղեկավարն էր Հ. Հավերը։

Պատմություն 
Կոնգրեսը 100 միլիոն դոլար է հատկացրել օժանդակելու Եվրոպայի ժողովուրդներին, ինչպես նաև «ներկայիս կամ անցյալին Փոքր Ասիայի մեջ Թուրքիայի հպատակ հայերին, սիրիացիներին, հույներին և այլ քրիստոնյա ու հրեա ազգաբնակչությանը»։

Հավերի Հայաստանին ուղարկված առաջին նավը Բաթում է հասել 1919 թվականի ապրիլին, մինչև օգոստոսի վերջը տեղ է հասել ևս 7 նավ։ Հայաստանի կառավարությունը իր ստացած յուրաքանչյուր նավի ապրանքների դիմաց ստորագրել է պարտամուրհակ։ Ըստ հրապարակված վերջնական տվյալների, Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը Հայաստան է ուղարկել 50, 6 հազար տոննա ապրանք (ալյուր, սերմացու ցորեն, խտացրած կաթ, սիսեռ, բրինձ, շաքար, օճառ և այլն)՝ 10, 6 միլիոն դոլար ընդհանուր արժողությամբ։

Հայաստանի համար նախատեսված ոչ բոլոր ապրանքներն են, որ բաշխվել են հանրապետությունում. ալյուրը բաժանվել Է Անդրկովկասում և Մերձավոր Արևելքում ապրող հայերին, իսկ որոշ մթերքներ տրվել են վրացական և ադրբեջանական կառավարություններին՝ տարանցիկ արտոնությունների և նավթի դիմաց, ինչպես նաև որպես ամերիկյան բարի կամքի արտահայտություն։

Կոնգրեսի 100 միլիոն դոլար հատկացումը սպառվել է 1919 թվականի ամռանը, որից հետո Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության՝ Անդրկովկասում ունեցած ապրանքներն ու ինչքը փոխանցվել են "Near East Relier («Օգնություն Մերձավոր Արևելքին») կազմակերպությանը։ Մինչև Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության ստեղծումը, Հայաստանին ամերիկյան օգնություն է եկել ոչ կառավարական կազմակերպության՝ Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեի միջոցով։

Կոմիտեն մեկ տարվա ընթացքում հանգանակել է 20 միլիոն դոլար. 1919 թվականին Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը և Ամերկոմը Հայաստան են ուղարկել 83964 տոննա ապրանք՝ 20231000 դոլար արժողությամբ։
Այս օգնությունը բավարար էր, որպեսզի հաղթահարվեր 1915 թվականի Մեծ եղեռնի և թուրքերի ավերումների հետևանքով արևելյան Հայաստանի զգալի մասում առաջացած աղետը՝ սովը։

Գրականություն 
 Harold Fisher, Famine in Soviet Russia 1919 1923 the Operation of the American Relief Administration, Publisher: Ayer Co Pub (June 1971), ISBN 0-8369-5650-8, ISBN 978-0-8369-5650-4
 
 Деятельность АРА в статьях Нью-Йорк Таймс
 

Բարեգործական կազմակերպություններ
1919 հիմնադրված կազմակերպություններ
ԽՍՀՄ-ԱՄՆ հարաբերություններ
ԱՄՆ-Եվրոպա հարաբերություններ
ԽՍՀՄ պատմություն
ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ
1923 կազմալուծումներ