Կորպուս յուրիս ցիվիլիս

Կորպուս յուրիս ցիվիլիս ( - քաղաքացիական իրավունքի ժողովածու), Հուստինիանոսի կոդիֆիկացիա, բյուզանդական իրավունքի ժողովածու՝ կազմված Հուստինիանոս կայսեր հրամանով, 6-րդ դարում։ Կորպուս յուրիս ցիվիլիս կոչվել է 13-րդ դարում։

Ժողովածուի ստեղծման նպատակն էր հաշտեցնել հռոմեական իրավունքը բյուգանդական կայսրությունում ձևավորվող ֆեոդալիզմի պահանջների հետ, հաշվի առնել կայսրության արևելյան նահանգներում ձևավորված օրենսդրությունը, վերացնել հնաբանությունն ու շրջանառության մեջ դնել Թեոդոսիոսի օրենսգրքին հաջորդած կայսրերի օրենսդրությունը։ Ժողովածուն պարունակում է իրավունքի տարբեր ճյուղերի (պետական, քաղաքացիական, ամուսնա-ընտանեկան, հողային, վարչական, քրեական, դատավարական) նորմեր։

Բաղկացած է՝ 
 ինստիտուցիաներից (օրենքի ուժ ունեցող քաղաքացիական իրավունքի տարրական դասագրքեր) 
 դիգեստներից
 Հուստինիանոսի օրենսգրքից 
 Նովելներից։

Կորպուս յուրիս ցիվիլիսը գործել է մինչև Բյուզանդիայի անկումը։ Եղել է հռոմեական իրավունքի ուսումնասիրման գլխավոր աղբյուրը։ Նրա հիման վրա ֆեոդալական Եվրոպայի երկրներում կատարվել է հռոմեական իրավունքի փոխառում։

Գրականություն 
 Theodor Mommsen, Paul Krüger (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis, Hildesheim 1889, ISBN 3-296-12101-3
 Okko Behrends, Rolf Knütel, Berthold Kupisch und Hans Hermann Seiler (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis. Text und Übersetzung, Heidelberg 1995 ff., ISBN 3-8114-4533-2 (bisher erschienen։ Institutionen; Digesten 1-34 [Stand Februar 2013])
 Okko Behrends, Rolf Knütel, Berthold Kupisch (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis. Die Institutionen. Text und Übersetzung. 3. überarbeitete Auflage. Müller, Heidelberg u. a. 2007, ISBN 978-3-8252-1764-8, (UTB für Wissenschaft - Uni-Taschenbücher 1764 Rechtswissenschaft).
 C.E. Otto, B. Schilling, C.F.F. Sintenis (Hrsg.)։ Das Corpus Juris Civilis. Leipzig ։ Focke, 1830 (alte deutsche Übersetzung) - Digitalisierte Ausgabe der Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf 1. Band. 2. Band. 3. Band. 4. Band. 5. Band. 6. Band. 7. Band
 Corpus iuris civilis ։ Justiniani Institutiones. Mit der Glossa ordinaria des Franciscus Accursius und den Summaria des Hieronymus Clarius. Baptista de Tortis, Venedig 14. VIII. 1495 (Digitalisat)
 Corpus iuris civilis ։ Codex Justinianus. Mit der Glossa ordinaria des Accursius. Nürnberg ։ Anton Koberger, 30. I. 1488 (Digitalisat)

Օրենսգրքեր