Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ

Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ, կազմավորվել է 1957 թվականին, երբ ԱՄՆ-ի մի շարք եկեղեցիներ, որոնք պատկանել են Մայր աթոռ Սուրբ էջմիածնի իրավասության տակ գտնվող ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմին, անցել են Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության հովանավորության տակ։ Առաջնորդանիստը Նյու Յորքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է։ Ընդգրկում է ԱՄՆ-ի և Կանադայի 17 նահանգների 30 ծխական համայնքներ։

1957 թվականի հոկտեմբերին առաջնորդական տեղապահ է ընտրվել Հրանա արքա Խաչատուրյանը և 1961 թվականի նոյեմբերից պաշտոնավարել իբրև թեմի առաջնորդ։ Նրա օրոք կառուցվել և օծվել են Դետրոյթի Սուրբ Սարգիս, Ֆիլադելֆիայի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Էնսինոյի Սրբոց Նահատակաց, Վաշինգտոնի Սուրբ Խաչ, Թրոյի Սուրբ Խաչ, Բեյսայդի Սուրբ Սարգիս, Սփրինգֆիլդի Սուրբ Գրիգոր, Կոլումբուսի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի, Սան Ֆրանցիսկոյի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցիները։

1973-1977 թվականին թեմի առաջնորդն էր Գարեգին արքա Սարգիսյանը, 1977-1998 թվականին՝ Մեսրոպ արքա Աշճյանը։ 1978 թվականի մայիսից լույս է ընծայվել “Outreach” ամսագիրը, կազմավորվել են կրոնական և հայեցի դաստիարակության գրասենյակներ։ Նորոգվել է 1973 թվականին գնված առաջնորդարանի շենքը, բացվել է Սուրբ Ներսես Շնորհալի գրադարանը և այլն։ Օծվել են Չիկագոյի Ամենայն Սրբոց, Ուսթըրի Սուրբ Երրորդություն, Քեմբրիջի Սուրբ Նշան, Սենթ Լուիսի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Օռլանդոյի Սուրբ Կարապետ եկեղեցիները, բարգավաճել են Նյու Յորքի առաջնորդանիստ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ և Բոստոնի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիներին կից գործող վարժարանները։ Բացվել են ամենօրյա, շաբաօրյա և կիրակնօրյա դպրոցներ, որտեղ ներկայումս (2003) սովորում են շուրջ 2 հզ. հայ աշակերտներ։

Հյուսիսային Ամերիկայի Արևելյան նահանգների և Կանադայի բեմի առաջնորդն է Օշական արքա Չոլոյանը (1998 թվականից)։

Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ