Սերիկ Դավթյան

Սերիկ (Սիրուհի) Ստեփանի Դավթյան, (), հայ խորհրդային արվեստաբան, ազգագրագետ, մանկավարժ, գիտնական, պետական և հասարակական գործիչ, կուսակցական աշխատող։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1967 թվական)։

Կենսագրություն 
Սերիկ Դավթյանը ծնվել է 1893 թվականի սեպտեմբերին, Դիլիջանում՝ ուսուցչի բազմանդամ ընտանիքում։ Թիֆլիսի կանանց գիմնազիան ոսկե մեդալով ավարտելուց հետո երկար տարիներ զբաղվել է ուսուցչությամբ՝ նախ Դիլիջանում, ապա Բաքվում և Սարատովում (1913 - 1920)։ 1922-1923 թվականներին սովորել է Երևանի համալսարանում։

1937 թվականին Դավթյանը ձերբակալվել է անհիմն մեղադրանքով, որպես «ժողովրդի թշնամի», դատապարտվել 10 տարվա ազատազրկման և աքսորվել Մագադան։ 1947 թվականին վերադարձել է Հայաստան և, չունենալով մեծ քաղաքներում բնակվելու իրավունք, հաստատվել Դիլիջանում, դասավանդել է դպրոցում, միաժամանակ ղեկավարելով քաղաքային գրադարանը, որտեղ կազմակերպել է բազմաթիվ շրջանակներ (գրական, կտրում-կար, ասեղնագործություն և այլն), գրական երեկոներ և այլ միջոցառումներ։ Մեծ է Սերիկ Դավթյանի դերը Դիլիջանի գավառագիտական թանգարանի հիմնադրման գործում (այժմ՝ Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ), ուր նրա նախաձեռնությամբ տեղի էնտուզիաստները, միջնակարգ դպրոցի աշակերտները հավաքել են ազգագրական ցուցանմուշներ շրջանի բոլոր գյուղերից։

1955 թվականին արդարացվելուց հետո տեղափոխվել է Երևան։ Չնայած տարիքին և վատառողջությանը, զբաղվել է գիտական ​​աշխատանքով՝ այն համատեղելով մանկավարժական և գործնական-կիրառական գործունեության հետ։

Եղել է լուսբաժնի (Դիլիջան և Էջմիածին) և ՀԿ(բ) կ ԿԿ դպրոցական բաժնի վարիչ։ Խմբագրել է «Ժողովրդական լուսավորություն» և «Հոկտեմբերիկ» ամսագրերը։ 1958 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում, զբաղվել հայկական ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի խնդիրներով։ Ինքնագործ խմբերի համար կազմել է «Ասեղնագործության ձեռնարկ» (1956)։ 1948 թվականից մասնակցել է Երևանի և Մոսկվայի Ժողովրդական ստեղծագործության տների ցուցահանդեսներին։ Ինքնագործ արվեստի համամիութենական փառատոնի դափնեկիր (1967)։ Հեղինակ է «Հայկական ժանյակ» (1966), «Հայկական ասեղնագործություն» (1972) և «Հայկական կարպետ» (1975) գրքերի։

Պարգևներ 
 ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1967),
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան։

Մատենագիտություն 
 Սերիկ Դավթյան, Միխելը, Անվախ տղան, պատմվածքներ, Յերևան, 1925։
 Սերիկ Դավթյան, Ասեղնագործության ձեռնարկ, 2 հրատ., 1963:
 Սերիկ Դավթյան, Հայկական ժանյակ, 1966։
 Սերիկ Դավթյան, Ասեղնագործության ձեռնարկ ինքնագործ խմբակների համար, Երևան, 1957։
 Սերիկ Դավթյան, Հայկական ասեղնագործություն, Երևան, 1972, 92 էջ։
 Սերիկ Դավթյան, Հայկական կարպետ, 1975։
 Սերիկ Դավթյան, Մարաշի ասեղնագործություն/Вышивка Мараша, Սովետական գրող հրատարակչություն, Երևան, 1978։
 Давтян С. С., Вышивка Мараша, Ереван, 1978.
 Սերիկ Դավթյան, Դրվագներ հայկական միջնադարյան կիրառական արվեստի պատմության, 1981։
 Серик Давтян, Очерки истории армянского средневекового прикладного искусства, Ереван, 1981.
 Սերիկ Դավթյան, Հայկական ժողովրդական տարազը։ (XIXդ.- XXդ. սկզբին), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1983:
 Серик Давтян, Из неопубликованного, Этнографическое обозрение, 2006.

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Սերիկ Դավթյանի կենսասիրության ու մաքառման 130 տարիները․ Մերի Քեշիշյան․ «Ժամանակի վկան»
 Հին բոլշևիկ Սերիկ Դավթյանի հիշողությունները Թումանյանի մասին

Աղբյուրներ 
 

Հայ մանկավարժներ
Հայ կոմունիստներ
Հայ արվեստագետներ
Հայ գիտնականներ
Հայ ազգագրագետներ
Հայ պետական գործիչներ
Հայ հասարակական գործիչներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ