Ռաշիդ Բեհբութով

Ռաշիդ Մեջիդ օղլու Բեհբութով (, )), խորհրդային ադրբեջանցի էստրադային և օպերային երգիչ (լիրիկական տենոր), դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1980)։

Կենսագրություն 
Ռաշիդ Բեհբութովը ծնվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի, Վրաստան)։ Նրա հայրը, Մեջիդ Բեհբութովըը հայտնի երգիչ-խանենդե էր Շուշիից, իսկ մայրը՝ Ֆիրուզա Վեքիլովան, ռուսերենի դասախոս էր և Թիֆլիսի ակումբի դրամատիկական խմբակի ղեկավարը։

1933 թվականին Ռաշիդ Բեհբութովը ընդունվում է երկաթուղային տեխնիկում, որտեղ դառնում է ուսնողական ինքնագործ երգչախմբի կազմակերպիչ։ Հետո ծառայել է Բանվորական-գյուղացիական կարմիր բանակում, որտեղ եղել է բանակային անսամբլի մենակատարը։

Ծառայութոյւնից հետո կարճ ժամանակ երգում է Թբիլիսիի էստրադային կոլեկտիվներից մեկում։ 1934 թվականից Երևանի ֆիլհարմոնիայի մենակատարն է։ 1938-1944 թվականներին եղել է երգահան Արտեմի Այվազյանի ղեկավարության տակ Հայաստանի պետական ջազային երգչախմբի մենակատարը, շրջագայել է երգչախմբի հետ ամբողջ երկրով։ Զուգահեռ սկսում է երգել ԵրևանիԱ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հանդես է գալիս Ղրիմի ճակատում։

Նկարահանվել է մի քանի գեղարվեստական ֆիլմերում։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 7-11 գումարումների պատգամավոր էր։

Կինը՝ Ջեյրան խանում Բեհբութովան։ 1965 թվականին ծնվել է դուստրը՝ Ռաշիդա Բեհբութովան, ով շարունակել է հոր գործը։ Այժմ Ռաշդին երգիչ է, Ադրբեջանի վաստակավոր արտիստուհի։

Ռաշիդ Բեհբութովը մահացել է 1989 թվականի հունիսի 9-ին Մոսկվայում անհաջող վիրահատությունից հետո։ Թաղված է Բաքվի պատվավոր թաղման պուրակում։

Կինոարվեստում

Դերերը կինոյում 
 1945, «Արշին Մալ Ալան » — Ասքեր
 1954, «Հարազատ ժողովրդիս»
 1955, «Սիրած երգը» (այլ անվանումը՝ «Բահթիյար») — Բահթիյար Մուրադով
 1956, «К счастью» (վավերագրական ֆիլմ)
 1959, «Այս տոնական երեկոյին»
 1959, «Ադրբեջանական մշակույթի գարունը»
 1970, «Ապշերոնի ռիթմերը» (ֆիլմ-համերգ)
 1970, «Հանդիպում հարսանիքին» (վավերագրական ֆիլմ)
 1970, «Սրտից սիրտ» (վավերագրական ֆիլմ)
 1974, «Հազար ու մեկ գաստրոլ» — Էլդար
 1975, «Ռաշիդ Բեհբութով» (վավերագրական ֆիլմ)
 1981, «Երգող երկիր»
 1985, «Ռաշիդ Բեհբութով» (վավերագրական ֆիլմ)
 1989, «Սրտի երգը» (վավերագրական ֆիլմ)

Վոկալ 
 1945, «Արշին Մալ Ալան»
 1953, «Վեպ Կասպից ծովի նավթագործների մասին»
 1955, «Սիրած երգը»
 1955, «Ծեր Աշիրի խորամանկությունը»
 1957, «Ես աղջիկ եմ հանդիպել»
 1963, «Ռոմեոն՝ իմ հարևանը»
 2008, «Աբսուրդիստան».

Պարգևներ և կոչումներ 
 Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1980)
 Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
 Դաղստանի ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
 Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ (1951)
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959)
 Երկրորդ աստիճանի Ստալինի մրցանակ (1946) — «Արշին մալ ալան» ֆիլմում Ասքերի դերի համար (1945)
 Ադրբեջանական ԽՍՀ Պետական մրցանակ (1978)
 Լենինի շքանշաններ (1976, 1980)
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1966)
 Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1985)
 Բազմաթիվ մեդալներ

Հիշատակ 

 Բաքվի կենտրոնական փողոցներից մեկը կրում է Ռաշիդ Բեհբութովի անունը։ Նույն փողոցում Բեհբութովին պատվին են անվանվել թիվ 2 երաժշտական դպրոցը և Երգի պետական թատրոնը։
 1996 թվականին Բեհբութովին պատվին Ադրբեջանում նամականիշ է թողարկվել
 2010 թվականի դեկտեմբերի 14—ին «FLASHMOB Azerbaijan [OFFICIAL]» խումբը ֆլեշմոբ է անցկացրել Ռաշիդ Բեհբութովի պատվին, այդպիսով հարգանքի տուրքը տալով և նշելով երգչի 95-ամյակը։

Տեսագրություններ 
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Gozelim Sensen»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Sənədə Qalmaz»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Ես աղջիկ եմ հանդիպել»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Առաջին սիրո երգ»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Ադրբեջան»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Աշխարհն առանց»
 Ռաշիդ Բեհբութով — «Երազ»

Տես նաև 
 Ադրբեջանական երաժշտություն
 Տոֆիկ Կուլիև

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 Յուրի Սոսուդին. Անմոռաց երգիչներ
 Beniz.az՝ Ռաշիդ Բեհբութովի կենսագրությունը և ձայներիզները 

Տենորներ
Ադրբեջանցի տենորներ
Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Դաղստանի ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ադրբեջանցի ակադեմիական երաժիշտներ
ԽՍՀՄ ակադեմիական երաժիշտներ
Ադրբեջանական ԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Ազգությունների խորհրդի պատգամավորներ Նախիջևանի ԻԽՍՀ-ից
ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Բաքվի պատվավոր թաղման պուրակում թաղվածներ
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
20-րդ դարի դերասաններ
Անձինք Թբիլիսիից
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Անձինք նամականիշերի վրա
20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ