Ալեքսանդր Նեսմեյանով

Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Նեսմեյանով (, ), խորհրդային քիմիկոս-օրգանիկ, հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943)։ ՀԽՍՀ ԳԱ պատվավոր ակադեմիկոս (1952)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1922) և աշխատել տեղում՝ պրոֆեսոր (1935 թվականից), ամբիոնի վարիչ (1944 թվականից), քիմիայի ֆակուլտետի դեկան (1944-1948), ռեկտոր (1948—1951)։ Միաժամանակ եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ օրգանական քիմիայի (1939—1954) և տարրօրգանական քիմիայի (1954 թվականից) ինստիտուտների տնօրեն, ԽՍՀՄ ԳԱ պրեզիդենտ (1951—1961), ԽՍՀՄ ԳԱ քիմիայի բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար (1946—1951 և 1961 թվականից), գիտության ու տեխնիկայի գծով լենինյան և պետական մրցանակների կոմիտեի նախագահ (1947—1961)։

Աշխատանքները նվիրված են հիմնականում մետաղօրգանական միացությունների քիմիային։ Առաջարկել է արոմատիկ շարքի մետաղօրգանական միացությունների սինթեզի դիազոեղանակ (1929, Նեսմեյանովի ռեակցիա)։ Հայտնաբերել է մետաղատրոպիայի երևույթը։ Պարզել է «քվազիկոմպլեքսային միացությունների» բնույթը, ածխածնի հագեցած ատոմի էլեկտրաֆիլ տեղակալման մեխանիզմը, տաուտոմերային համակարգերի մետաղական ածանցյալների երկակի ռեակցիոնունակության պատճառը։ Զարգացրել է պարզ զուգորդված կապերի, ռեակցիոնակտիվ կենտրոնների տեղաշարժով ընթացող ռեակցիաների մասին պատկերացումները, ֆեռոցենի և այլ Նեսմեյանով «սանդվիչային» միացությունների քիմիան։ Առաջինն է սինթեզել հալոգենոնային և եռարիլօքսոնային միացությունները։ Նեսմեյանովը արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների անդամ էր, ԽՍՀՄ 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պետական (1943) և լենինյան (1966) մրցանակներ։ Պարգևատրվել է Լենինի 6, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ 

Ռուս քիմիկոսներ
Խորհրդային ակադեմիկոսներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
ԽՄԿԿ անդամներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Խորհրդային քիմիկոսներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ