Արասի Բալաբանյան

Արասի Բալաբանյան (, ), հայազգի բրազիլացի դերասանուհի։

Կրթություն 
Արասի Բալաբանյանը ծնվել է 1940 թվականին Բրազիլիայի Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի Կամպու Գրանդի քաղաքում։ Ծնողները՝ Ռաֆայել և Էսթեր Բալաբանյանները, Լատինական Ամերիկա էին հասել Արևմտյան Հայաստանի Նոր Հաճն քաղաքից՝ փրկվելով 1915 թվականի Ցեղասպանությունից։ Մինչև հանդիպելն Արասիի ծնողներն այրի էին և Արասին ընտանիքի արդեն ութերորդ երեխան էր ծնողների նախորդ ամուսնություններից։ Ծնողները ցանկացել են նրան Արաքսի անվանել՝ Արաքս գետի պատվին, սակայն որոշել են իրենց նոր հայրենիքին էլ արժանին մատուցել՝ հանելով անունից «ք» տառը։ Հարավային Ամերիկայի հնդկացիների տուպի-գուարինի լեզվով «արասի» նշանակում է «լույսի մայր»։

Ընտանիքը տեղափոխվում է Սան Պաուլո, որտեղ Արասին ոգևորվում է դերասանուհի Մարիա Դելա Կոստայի մասնակցությամբ թատերական ներկայացմամբ։ Արասին ընդունվում է սոցիալական գիտությունների ամբիոնի փիլիսոփայության ֆակուլտետ՝ զուգահեռ սովորելով տեղի Դրամատիկական արվեստի դպրոցում, որը 22 տարեկանում հաջողությամբ ավարտում է՝ հոր կամքին հակառակ երրորդ կուրսում լքելով համալսարանը։

Ստեղծագործական ուղի 
«Մակբեթ» դիպլոմային ներկայացումից և Բրազիլական կոմեդիայի թատրոնի Ժորժի Ամադուի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Բարոնի կմախքը» ներկայացումից հետո Արասին համարվում էր երկրի ամենահեռանկարային դերասանուհիներից մեկը։ 1964 թվականին նա առաջին անգամ երևում է հեռուստատեսությունում, Tupi TV հեռուստաալիքի Սոֆոկլեսի պիեսի հիման վրա նկարահանված «Անտիգոնե» հեռուստաներկայացմամբ։ Այդ բեմադրության գլխավոր դերի համար Բալաբանյանն արժանանում է տարվա լավագույն դերասանուհի կոչմանը, ինչպես նաև հեղինակավոր «Փոքեթ Փինթու» թատերական մրցանակին։ Արասիի հայրը՝ Ռաֆայել Բալաբանյանը, ով չէր ներել դստեր կիրքը բեմի նկատմամբ և խզել էր կապերը նրա հետ, հաշտվեց դստեր հետ 1968 թվականին՝ շնորհիվ հեռուստատեսությունում Արասիի նոր դերի։ «Անտոնիու Մարիա» նովելում նա խաղաց հանրահայտ դերասան Սերժիու Կարդոզուի հետ, ում հանդեպ ակնածանք էր տածում Ռաֆայելը։ Այդ դերից հետո հայրը դարձավ դստեր ամենանվիրված երկրպագուն։

1968 թվականին Արասին խաղաց իր ամենահաջողված թատերական դերերից մեկը՝ ելույթ ունենալով ամերիկյան ականավոր «Մազեր» մյուզիքլի բրազիլական տարբերակում։ Այնուհետև Արասիին հրավիրեցին բրազիլական հեռուստատեսության առաջին մանկական հաղորդմանը՝ «Սեզամ փողոցին»։ Ռիո դե Ժանեյրո տեղափոխվելուց հետո Արասին սկսեց համագործակցել հանրահայտ Globo TV ընկերության հետ։

Արասիի մասնակցությամբ Globo TV-ի ամենագլխավոր նախագծերից մեկը 1990 թվականի «Մետաղի ջարդոնների թագուհին» հեռուստանովելն է։

1997 թվականին Արասի Բալաբանյանը ստացել է մրցանակ հեռուստատեսության մեջ կնոջ լավագույն դերի համար՝ Ֆիլոմենա Ֆերետոյի կերպարը «Նոր զոհը» հեռուստասերիալում ներկայացնելու համար։
Հեռուստատեսությունում հանդես է եկել Տիկին Հայաստան (Dona Armênia) դերանվամբ։

Globo TV-ի ամենագլխավոր նախագծերից մեկն էր 1990 թվականի «Մետաղի ջարդոնների թագուհին» հեռուստանովելը։ Դերասանուհին այս հեռուստասերիալը առանձնահատուկ համարելու համար առնվազն երկու պատճառ ուներ. նախ` դրա հեղինակն էր Արասիի հին ընկեր Սիլվիու դի Աբրեուն, ում հետ նա սովորել էր Դրամատիկական արվեստների դպրոցում, ապա` նա կրկին վերադարձավ իր արմատներին։ Բանն այն է, որ ըստ սցենարի գլխավոր հերոսուհին, պիտի լիներ երեք որդիների մայր Հունգարիայից էմիգրանտը, բայց նկարահանումների մեկնարկից առաջ դի Աբրեուն Արասիին առաջարկեց կերպարը վերափոխել հայի։ Այդպես էլ հայտնվեց Դոննա Արմենիան։ Այդ ժամանակ դերասանուհին սովորել էր հայերեն գրել, կարդալ և հասկացել էր, որ երբեք չի մոռանա այն «լեզվի մեղեդին», որով խոսում էին ծնողները։ Այդպիսով բրազիլական հեռուստանովելի հերոսուհին հայկական առոգանությամբ օժտվեց. պորտուգալերենի և հայերենի զուգակցմամբ չթարգմանվող արտահայտությունները դարձան Դոնա Արմենիայի այցեքարտը։

Արասի Բալաբանյանը չի ամուսնացել և երեխաներ չի ունեցել։ Մահացել է 2023 թվականի օգոստոսի 7-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում։

Հեռուստասերիալներ 
 1966 - O Amor Tem Cara de Mulher
 1967 - Angústia de Amar
 1968 - Antônio Maria
 1969- Nino, o Italianinho
 1971 - A Fábrica
 1972 - O Primeiro Amor
 1974- Corrida do Ouro
 1975 - Bravo!
 1976 - O Casarão
 1977 - Locomotivas
 1978 -Pecado Rasgado
 1980 - Coração Alado
 1981 - Brilhante
 1982 Elas por Elas
 1983 Guerra dos Sexos
 1985 - Tititi
 1986 - Mania de Querer
 1987 - Helena
 1989 - Que Rei Sou Eu?
 1990 - Rainha da Sucata
 1991 - Felicidade
 1992 - Você Decide
 1992 - Deus Nos Acuda
 1994 - Pátria Minha
 1995 - A Próxima Vítima
 1995 - Engraçadinha... Seus Amores e Seus Pecados
 1996 - Sai de Baixo
 1999 - Linha Direta
 2000 - Brava Gente
 2002 - Sabor da Paixão
 2004 - Da Cor do Pecado
 2005 - A Lua Me Disse
 2005 - Toma Lá, Dá Cá
 2007 - Casos e Acasos
 2007- Eterna Magia
 2008 - Queridos Amigos
 2010- Passione
 2012 - Cheias de Charme
 2013- "Saramandaia"

Դերեր թատրոնում 
 2006 - Comendo entre as refeições
 1998 - Clarice Coração Selvagem
 1995 - Dias Felizes
 1991 - Fulaninha e Dona Coisa
 1988 - Folias no Box
 1985 - O Tempo e os Conways
 1984 - Boa noite Mãe
 1980 - A Direita do Presidente
 1977 - Brechet, segundo Brechet
 1968 - Hair
 1963 - Os Ossos do Barão

Գեղարվեստական ֆիլմեր 
 1972 - «Առաջին ուղևորություն» / A Primeira Viagem - Իռեն
 1988 - «Ջրային խխունջի ծաղիկը» / Caramujo-flor - Սևազգեստ կին
 1998 - «Պոլիկարպո Կուարեժմա, Բրազիլիայի հերոս» / Policarpo Quaresma, Herói do Brasil - Մարիկոտա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 ARACY BALABANIAN 
 Aracy Balabanian será dona de casa conectada!
 Ação! Aracy Balabanian vive empresária de Giovana em gravação para TV
 'Não é para voltar mais', diz Aracy Balabanian sobre 'Sai de Baixo'

Բրազիլահայ դերասանուհիներ
Դերասանուհիներ այբբենական կարգով