Նիկոլայ Զելինսկի

Նիկոլայ Դմիտրիևիչ Զելինսկի (, ), խորհրդային քիմիկոս-օրգանիկ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1929), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։

Կենսագրություն 
Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի գավառային գիմնազիայում, ապա Օդեսայի գիմնազիան։ 1884 թ. ավարտել է Օդեսայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի բնագիտական բաժինը։ 1891 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն և ապա աշխատանքի անցել Մոսկվայի համալսարանում։ Հիմնականում զբաղվել է օրգանական կատալիզի, ածխաջրածինների և նավթի քիմիայի հարցերով։ Նավթի ծանր ածխաջրածինների կատալիտիկ ճեղքմամբ ստացել է նոր բենզիններ և արժեքավոր արոմատիկ ածխաջրածիններ, որոնք ներկերի, պայթուցիկ նյութերի, սինթետիկ կաուչուկի են սինթեզի համար ելանյութեր են։ Ստեղծել է ածխային հակագազը (1915 թ.)։ Զելինսկին արժանացել է պետական մրցանակի (1942, 1946, 1948 թթ.)։

Անձնական կյանք 
 Առաջին կինը- Ռաիսա (մահվան թվականը 1906 թ.) - ամուսնացած են եղել 25 տարի։
 Երկրորդ կինը - Եվգենիա Կուզմին Կարավաևա, դաշնակահար - ամուսնացած են եղել 25 տարի։
 Աղջիկը՝ Ռաիսա Զելինսկի Պլատե (1910-2001 թթ.)։
 Երրորդ կինը - Նինա Եվգենյովա Ժուկովսկի Բոգ, նկարչուհի - ամուսնացած են եղել 20 տարի։
 Որդի՝ Անդրեյ
 Որդի՝ Նիկոլայ.

Հիշատակ 
 Հուշարձանը Էլեկտրոստալ քաղաքում։ Բացումը կատարվել է 2013 թ. հուլիսին, քիմիա-մեխանիկական գործարանի դիմացը.

Երկեր 
 Ընտիր երկեր - Հ. 1-2, Մ-Լ, 1941։
 Երկերի ժողովածու - Հ. 1-4, Մ., 1954-1960։

Գրականություն 
 Академик Николай Дмитриевич Зелинский։ Девяностолетие со дня рождения. Сборник. — М., 1952.
 Наметкин С. С. Президент Московского общества испытателей природы, академик Николай Дмитриевич Зелинский. К 80-летию со дня рождения. — Б. м., 1941.
 Николай Дмитриевич Зелинский / АН СССР։ Материалы к биобиблиографии учёных СССР. Серия химических наук. Вып. 1. — М-Л., 1946.
 Казанский Б. А., Несмеянов А. Н., Платэ А. Ф. Работы академика Н. Д. Зелинского и его школы в области химии углеводородов и органического катализа. / Ученые записки МГУ. Вып. 175. — М., 1956.
 Фигуровский Н. А. Очерк возникновения и развития угольного противогаза Н. Д. Зелинского. М., 1952.
 Платэ А. Ф. Николай Дмитриевич Зелинский // Люди русской науки։ Математика — Механика — Астрономия — Физика — Химия. — М., 1961.
 История появления первого отечественного противогаза примечание к книге Де-Лазари А. Н. Химическое оружие на фронтах Мировой войны 1914—1918 гг. Краткий исторический очерк.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 

Խորհրդային քիմիկոսներ
Օդեսայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս քիմիկոսներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎
Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս գյուտարարներ
Գիտությունների դոկտորներ