Մահկանաբերդի իշխանություն

Մահկանաբերդի իշխանություն, XII-XIII դարերում ֆեոդալական կազմավորում Հյուսիսային Հայաստանում՝ Արծրունի տոհմից սերած իշխանների գլխավորությամբ։ Ընդգրկում էր Կայան գավառը՝ Աղստև գետի միջին հոսանքում։ Կենտրոններն էին Կայան ամրոցը և Մահկանաբերդը։ Մահկանաբերդի իշխանության հիմնադիրը Վահրամ Արծրունին էր, Ամիր Ջուրդ Արծրունու հայրը։ XII-XIII դդ. Մահկանաբերդի Արծրունիների ֆեոդալական տան ներկայացուցիչները բարձր դիրք էին գրավում վրաց արքունիքում, ազգակցական կապեր ունեին Զաքարյանների հետ։ 1191 թվականին Ամիր Քրդի շնորհազրկումից հետո Կայան գավառը անցավ Զաքարյաններին։ Մահկանաբերդի իշխանության տիրույթները Աղստևի հովտում սահմանափակվեցին Մահկանաբերդի շրջակայքով։ 1236 թվականին իշխանության տարածքը տուժեց մոնղոլների արշավանքից։ XIII դ. Մահկանաբերդի ֆեոդալական տան խոշոր ներկայացուցիչներն էին Սադուն Արծրունին և Խութլու Բուղան։ Մահկանաբերդի իշխանությունը քայքայվեց XIV դ., մոնղական տիրապետության ժամանակ։

Իշխանացանկ 

Մահկանաբերդի իշխանություն