Արչիբալդ Սեյս

Սեյս Արչիբալդ Հենրի () (), անգլիացի արևելագետ։ Խեթագիտության հիմնադիրներից է։

Կրթություն 
Կրթությունն ստացել է Օքսֆորդում։ 1876-1919 թվականներին Սեյսը եղել է Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր։

Գործունեություն 

Մասնակցել է լուվիական նշանագրերի, ինչպես նաև ուրարտական, էլամական, գրերի վերծանմանը։ Բազմաթիվ ճանապարհորդությունների ընթացքում ճշգրտությամբ պատճենահանել է Եգիպտոսի ու Սուդանի ժայռերի ու տաճարների պատերի վրա եղած հունական, արամեական ու կարիական գրությունները։ Փոքր Ասիայում ուսումնասիրել է հին խեթերի ու լուվիացիների ճարտարապետական ու գրավոր հուշարձանները, հրատարակել Ելեփանտինեի արամեական բնագրերը, Պոլինեգիայում ուսումնասիրել է բնիկների մշակույթն ու կրոնը։ Զբաղվել է նաև աստվածաբանությամբ (եղել է Աստվածաշնչի թարգմանության վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ)։ Սեյսը տառադարձել, թարգմանել, մեկնաբանել և 1882 թվականին Մեծ Բրիտանիա ասիական ընկերության ամսագրում առաջինը ամփոփ ձևով հրատարակել է այն ժամանակ հայտնի ուրարտական 57 արձանագրությունները, որի շնորհիվ դրանք մտել են գիտական շրջանառության մեջ։ Աշխատության մի շարք հատվածներ մինչև օրս էլ չեն կորցրել գիտական արժեքը։ Սեյսը կյանքի հետագա տարիներին ևս հավաքել և նույն ամսագրում (XX, 1888, XXV, 1893, XXVI, 1894, XXXIII, 1901, XXXVIII, 1906, XLIV, 1912, LXI, 1929, LXIV, 1932) հրատարակել է ուրարտական արձանագրություններ։ Ըստ ասորեստանյան արձանագրությունների գաղափարագրերի՝ Սեյսը տվել է ուրարտական բնագրերի մոտավոր թարգմանությունը։ Զբաղվել է նաև ուրարտական տեղանունների ստուգաբանության, տեղագրության և այլ հարցերով։

Ծանոթագրություններ 

Անգլիացի խեթագետներ‎
Անգլիացի արևելագետներ
Անգլիացի լեզվաբաններ
Անգլիացի պատմաբաններ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Անգլիացի հնագետներ
Անգլիացի եգիպտագետներ