Հաղորդակարգ

Տվյալների փոխանցման պրոտոկոլ - ինտերֆեյսի տրամաբանական մակարդակի համաձայնագրերի հավաքածու, որը սահմանում է տվյալների փոխանակումը ծրագրերի միջև։ Այս համաձայնագրերը սահմանում են միասնական մեթոդ հաղորդագրությունները փոխանցելու և սխալները մշակելու համար։ Տարածության մեջ բաժանված սարքավորումների ծրագրային ապահովման համագործակցությունը կարգավորելու համար որոնք միացված են այս կամ այն ինտերֆեյսով։

Ստանդարտացված տվյալների փոխանցման պրոտոկոլը թույլ է տալիս ստեղծել այնպիսի ինտերֆեյսներ (արդեն ֆիզիկական մակարդակի վրա), որոնք կապված չեն կոնկրետ ապարատային պլատֆորմի և արտադրողի հետ (օրինակ՝ USB, Bluetooth)։

Ազդանշանային պրոտոկոլը օգտագործվում է վերահսկողության համար։ Օրինակ՝ տեղադրման, վերահասցեավորման, կապի խզման համար։ Այդ պրոտոկոլներից են՝ RTSP, SIP։ Տվյալների տեղափոխման համար օգտագործվում է RTP։

Ցանցային պրոտոկոլներ 

Ցանցային պրոտոկոլ` կանոնների և գործողությունների (գործողությունների հաջորդականություն) հավաքածու, որոնք թուլ են տալիս կապ հաստատել և փոխանակվել տվյալներով երկու կամ ավելի ցանցին միացվաց սարքերի միջև։

Ինտերնետի համար նոր պրոտոկոլները որոշում է IETF կազմակերպությունը իսկ այլ պրոտոկոլները` ISO կամ IEEE։ ITU-T-ն զբաղվում է հեռուստատեսային պրոտոկոլներով և ֆորմատներով։

Ամենատարածված ցանցային պրոտոկոլների դասակարգման համակարգը այսպես կոչված OSI մոդելն է, ըստ որի, պրոտոկոլներն բաժանվում են յոթ մակարդակների ըստ իրենց նշանակության՝ ֆիզիկականից (էլեկտրական և այլ ազդանշանների ձևավորում և ճանաչում) մինչև կիրառական (ապահովում է ծրագրերի համագործակցությունը ցանցի հետ)։

Ցանցային պրոտոկոլները սահմանում են կանոններ այն համակարգիչների համար, որոնք միացված են ցանցին։ Նրանք կառուցվում են բազմամակարդակ սկզբունքով։ Որոշակի մակարդակի պրոտոկոլը սահմանում է կապի տեխնիկական կանոններից մեկը։ Ներկա ժամանակում ցանցային պրոտոկոլների համար օգտագործվում է OSI (Open System Interconnection - բաց համակարգերի համագորձակցում) մոդելը։

OSI մոդելը յոթ մակարդակից կազմված տրամաբանական ցանցային աշխատանքի մոդել է։ OSI մոդելը իրականացվում է մի խումբ պրոտոկոլներով և կապի կանոններով, որոնք կազմակերպված են մի քանի մակարդակով.

 ֆիզիկական մակարդակի վրա որոշվում է ֆիզիկական (մեխանիկական, էլեկտրական, օպտիկական) կապի գծի բնութագիրը
 գծային մակարդակի վրա որոշվում են ցանցի համակարգիչների ֆիզիկական մակարդակի օգտագործման կանոնները
 ցանցային մակարդակը պատասխանատու է տվյալների հասցեավորման և առաքման համար
 տրանսպորտային մակարդակը վերահսկում է տվյալների բաղադրիչների ուղարկման հաջորդականությունը
 սեանսային մակարդակը թույլ է տալիս որպեսզի ծրագրերը երկար ժամանակ համագործակցեն ցանցում
 ներկայացուցչական մակարդակի վրա կատարվում է փոխակերպում համակարգչի ներքին ֆորմատից ուղարկման ենթակա ֆորմատի
 կիրառական մակարդակը հանդիսանում է սահմանային կիրառվող ծրագրի և այլ մակարդակների միջև, ապահովում է օգտագործողի ծրագրի կապի հարմար ինտերֆեյս։

Ցանցային պրոտոկոլների օրինակներ 

TCP/IP - տվյալների փոխանցման պրոտոկոլների հավաքածու, որը ստացել է իր անվանումը երկու իրեն պատկանող պրոտոկոլներից ` TCP   ( Transmission Control Protocol) և IP ( Internet Protocol)

Համացանցում օգտագործվող առավել հայտնի պրոտոկելներն են.

 HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) - հիպերտեքստի տեղափոխման պրոտոկոլ։ HTTP պրոտոկոլը օգտագործվում է Web-էջեր ուղարկելու ժամանակ։
 FTP (File Transfer Protocol) - սա հատուկ սերվերից ֆայլերի տեղափոխման պրոտոկոլ է դեպի օգտագործողի համակարգիչ։ FTP-ն հնարավորություն է տալիս երկուական ֆայլերով և տեքստային ֆայլերով փոխանակվել ցանցի ցանկացած համակարգչի հետ։
 POP (Post Office Protocol) - ստանդարտ փոստային կապի պրոտոկոլ է։ POP սերվերները մշակում են մուտքային փոստը, իսկ POP պրոտոկոլը նախատեսված է բաժանորդային փոստային հարցումների մշակման համար։
 SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - պրոտոկոլը սահմանում է կանոնների հավաքածու ուղարկող փոստի համար։ SMTP սերվերը վերադարձնում է կամ ընդունման հաստատում կամ սխալի հաղորդագրություն կամ պահանջում է լրացուցիչ տեղեկություն։
 DNS (Domain Name System) - համակարգչային բաշխված համակարգ դոմենների մասին տեղեկություն ստանալու համար. առավել հաճախ օգտագործվում է ըստ դոմենի անվան IP հասցեն որոշելու նպատակով։

Այլ պրոտոկոլներ.
 DNT (Delay&Disruption-Tolerant Networking) - պրոտոկոլ, որը նախատեսված է տիեզերական կապի համար։

Հիմնական ցանցային պրոտոլների ցանկ

Ալիքային մակարդակ 
 Ethernet
 Token ring
 FDDI
 HDLC
 GVRP
 PPP, PPTP, L2TP
 ATM
 xDSL

Ցանցային մակարդակ 
 ICMP
 IPv4, IPv6
 IPX
 ARP

Տրանսպորտային մակարդակ 
 SPX
 XOT
 BGP
 ISODE
 DVMRP
 TCP
 UDP (Unreliable/User Datagram Protocol)
 SCTP
 RDP/RUDP (Reliable Data Protocol/Reliable User Datagram Protocol)
 RTCP

Կիրառական մակարդակ 
 binkp
 DHCP
 FTP
 Finger
 DNS
 Gnutella
 Gopher
 HTTP
 HTTPS
 IMAP
 IRC
 XMPP
 LDAP
 NTP
 NNTP
 POP3
 RDP
 SMB
 SSH
 SMTP
 Telnet
 SNMP
 SIP
 DMX-512

Ցանցային հաղորդակարգեր
Համացանց