Գրիգոր Հարությունյան

Գրիգոր Հարությունյան, Գորգին Խան (ծն. թ. անհտ. - 11.8.1763), Բենգալիայում 1760-1763 թվականներին անգլիացի գաղութարարների դեմ հնդիկ ժողովրդի մղած ազատագրական պայքարի առաջնորդ։

Կենսագրություն 
1760 թվականին օգնել է Բենգալիայի կառավարիչ Կասիմ Միր Կասիմին՝ կազմակերպելու ապստամբություն անգլիացիների դեմ։ Հնդկաստանի թագավոր Շահ Ալեմ II-ը Գրիգոր Հարությունյանին ճանաչել է Բենգալիայի զորքերի գլխավոր հրամանատար։ Տեղացի հնդիկ և հայ զինագործների օգնությամբ Հարությունյանը կազմակերպել է զենքի, զինամթերքի արտադրություն և զինել հնդկական բանակը։ Բարեփոխումներ է մտցրել հնդկական զորքում, ստեղծել հետևազորային և հեծյալ զորատեսակներ (12 գունդ), դասավորել հատուկ ռազմակարգով, կազմակերպել հրետանային գումարտակներ։ Ներգրավել է նաև հայ զորականներին (զորապետներ էին Գրիգոր Այվազյանը, Մկրտիչ Զաքարյանը, Մարգար Հովհաննիսյանը, Նիկողայոս Երևանցին և ուրիշներ)։

Միր Կասիմի և Գրիգոր Հարությունյանի գլխավորությամբ ապստամբները 1760 թվականի աշնանը Բենգալիան հռչակել են անկախ իշխանություն։ Անգլիացիները փորձել են Հարությունյանին ներգրավել իրենց կողմը, բայց՝ ապարդյուն։ Սանթա Դարիա դաշտավայրում (Գանգեսի վտակներից մեկի ափին) տեղի ունեցած ճակատամարտում անգլիացիները պարտության են մատնել ապստամբներին, սակայն Հարությունյանը չի հուսալքվել և շարունակել է կազմակերպել հետագա պայքարը։ Անգլիացիներին հաջողվել է դավադրաբար սպանել տալ նրան։

Գրականություն 
 Խոջամալեան Թ., Պատմութիւն Հնդկաց, Կալկաթա, 1849։ 
 Աբրահամյան Ռ.Ա., Հնդիկ ժողովրդի 1760-1763 թթ. ապստամբությունը անգլիական գաղութարարների դեմ և հնդկահայ գաղութը, «ՊԲՀ», 3, 1960։

Ծանոթագրություններ 

Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ
Հնդկահայ ռազմական գործիչներ
Հնդկահայ հասարակական գործիչներ