Նիկոլայ Նիկողոսյան

Նիկողայոս Բագրատի Նիկողոսյան (), հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1965), ՌԴ վաստակավոր նկարիչ (1970), ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1977), ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1982)։ Եղել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։

Կենսագրություն 
Նիկողայոս Նիկողոսյանը ծնվել է 1918 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Մեծ Շահրիար գյուղում (այժմ՝ qյուղ Նալբանդյան, ՀՀ Արմավիրի մարզ)։ 1930 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1937-1940 թվականներին սովորել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտին կից գեղարվեստի դպրոցում։ 1944 թվականից բնակվել և ստեղծագործել է Մոսկվայում։ 1947 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստի ինստիտուտը (պրոֆեսոր Ա. Տ. Մատվեևի արվեստանոց)։ Գրաֆիկական ինքնադիմանկարների հեղինակ է։ 1942 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Աշխատանքները պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուներում, Ռուսական թանգարանում։

Նիկոլայ Նիկողոսյանը կյանքին հրաժեշտ է տվել Մոսկվայի իր արվեստանոցում՝ 2018 թվականի օգոստոսի 10-ին, ժամը 14.15-ին։ Մեկ օր անց կյանքից հեռացել է նաև նրա երկրորդ կինը՝ Էթերին։

2018 թվականին Նիկոլայ Նիկողոսյանը ստեղծել է «Նիկոլայ Նիկողոսյան մշակութային հիմնադրամը», որի նպատակը ոչ միայն ժողովրդականացնել իր արվեստը, այլև պահպանել 20-րդ դարի մյուս վարպետների հիշատակը, ինչպես նաև նպաստել Հայաստանի երիտասարդ նկարիչների ստեղծագործական առաջընթացին։

Ստեղծագործություններ 
Ստեղծել է «Պարտիզանի ընտանիքը» արձանիկների շարքը («Մայրը», «Հարսը», «Դուստրը», բոլորը՝ 1942, երանգավորված գիպս, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ),
 «Չեմ ասի» (1942, բրոնզ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ),
 «Վերջին խուրձը» (1943, բրոնզ, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարան, Մոսկվա)

թեմատիկ հաստոցային քանդակներ՝
 «Բանաստեղծ Ավետիք Իսահակյանի» (1944, երանգավորված գիպս, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարան) դիմաքանդակը,
 «Պրոֆեսոր Կոնստանտին Իգումնովի (1944, երանգավորված գիպս) դիմաքանդակը։

Պլաստիկայի թրթռուն լեզուն, նյութի դինամիկ մեկնաբանումը Նիկողոսյանի դիմաքանդակներին հաղորդել են կենսական լիցքավորում։
 «Կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյան», 1954, բրոնզ, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա,
 «Եվգենի Սիմոնով, 1954, բրոնզ, Գեղարվեստական ցուցահանդեսների և համապատկերների տնօրինություն, Մոսկվա,
 «Արա Սարգսյան», 1960, երանգավորված գիպս, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
 «Դերասան Սերգեյ Մարտինսոն, 1980, բրոնզ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
 «Պրոֆեսոր Գուրգեն Ավետիսյան», 1985, բրոնզ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ

Բարդ հոգեբանական նկարագիր ունեն կոմպոզիցիոն լուծումներով տարբեր՝ «Հայ բանաստեղծ, դեմոկրատ Միքայել Նալբանդյան» (1952, բրոնզ, Գեղարվեստական ցուցահանդեսների և համապատկերների տնօրինություն), «Ֆրանսիացի բանաստեղծ Լուի Արագոն» (1953, բրոնզ, Տրետյակովյան պատկերասրահ) կիսանդրիները։

Նիկողոսյանի մոնումենտալ և մոնումենտալ-դեկորատիվ քանդակներից են
 Միքայել Նալբանդյանի հուշարձան (Երևան) (1966, բրոնզ, գրանիտ, ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան, Երևան)
 Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան (1976, բրոնզ, գրանիտ, ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ՝ 1977, ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան, Գյումրի),
 Եղիշե Չարենցի հուշարձան (Երևան), (1985, բրոնզ, գրանիտ, ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան, Երևան),
 Վահան Տերյանի հուշարձան (Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա), (1994, գիպս, 2007, բրոնզ, գրանիտ. Երևան)

Արժեքավոր են նաև Նիկողոսյանի՝ Մոսկվայի Նովոդևիչիե գերեզմանատան շուրջ 30 մահարձանները։
Ստեղծել է նաև հաստոցային գեղանկարչության («Ինքնանկար կարմիր գլխարկով», 1977) և գրաֆիկ. («Վարդան Աճեմյանի դիմանկարը», 1974, Երկուսն էլ՝ հեղինակի սեփականություն) գործեր։

Անհատական ցուցահանդեսներ 
 Մոսկվա (1956, 1980, 1996),
 Երևան (1980),
 Ֆինլանդիա (1981),
 Բելգիա (1982)։

Մրցանակներ 
 ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, 1965
 ԺՏՆՑ մեդալ («Մայա Պլիսեցկայա» քանդակի համար), 1967
 ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ, 11.12.1970
 ՀԽՍՀ գեղարվեստի ակադեմիայի արծաթե մեդալ («Արարատյան դաշտի աշխատող» քանդակի համար), 1976
 ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, 1977
 ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1977
 ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, 24.06.1982
 Լեհական մշակույթի առաջ ունեցած վաստակի համար կրծքանշան, 1987
 Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան, 28.04.1989
 Բարեկամության շքանշան, 09.05.2005
 Հայ եկեղեցու Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ շքանշան, 2008
 Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան 2009
 Պատվո շքանշան (Ռուսաստան), 21.07.2014

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
Նիկոլայ Նիկողոսյան

Հայ քանդակագործներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչներ
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Բարեկամության շքանշանի ասպետներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
20-րդ դարի քանդակագործներ
ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ