Վիկտոր Կովալենկո

Վիկտոր Անտոնովիչ Կովալենկո (, 21 հուլիսի, 1929, Սոկովշչինա, Վոլոժինի շրջան, Մինսկի մարզ, Բելառուսական ԽՍՀ — 17 օգոստոսի, 2001, Մինսկ, Բելառուս), բելառուս գրականագետ, քննադատ, արձակագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1978), պրոֆեսոր (1971)։ Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994)։ Բելառուսական ԽՍՀ Յակուբ Կոլասի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1980)։ Բելառուսական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981)։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1962)։

Կենսագրություն 
Վիկտոր Կովալենկոն ծնվել է 1929 թ. հուլիսի 21-ին Բելառուսական ԽՍՀ Մինսկի մարզի Վոլոժինի շրջանի Սոկովշչինա գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։

1948 թ. ավարտել է Լիդսկի մանկավարժական ուսումնարանը։ Դասավանդել է Գրոդնոյի մարզի Դոբրովոլսկի յոթնամյա դպրոցում։ Ավարտել է Մինսկի Մ. Գորկու անվան մանկավարժական ինստիտուտը (1953)։ Սվիրսկի շրջանում լեզու ու գրականություն է դասավանդել Սիրմեշի միջնակարգ դպրոցում, եղել է Կեմելիշի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։

1959 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն «Дакастрычніцкая творчасць Змітрака Бядулі» թեմայով և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո (1958) եղել է Բելառուսական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Յանկա Կուպալայի գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող, 1982-1997 թթ.՝ նույն ինստիտուտի տնօրեն։ Եղել է Բելառուսական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ, ակադեմիկոս։

Վիկտոր Կովալենկոն ուսումնասիրել է բելառուսական գրականության զարգացման արագացման գործընթացը, հանդես է եկել որպես գրական քննադատ։

Վիկտոր Կովալենկոյի անունն է կրում Սովոկշչինայի միջնակարգ դպրոցը։

Մատենագրություն 
Վիկտոր Կովալենկոյի քննադատական ու գրականագիտական աշխատությունները տպագրվել սկսել են 1952 թվականին։ Հեղինակել է ավելի քան 200 գիտական հրատարակություններ, այդ թվում՝ 11 մենագրություններ, ինչպես նաև «Падвышанае неба» վեպը (Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1978)։

 Каваленка, В. А. Пошукі і здзяйсненні ։ Творчасць Змітрака Бядулі / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя мастацкай літаратуры, 1963. — 212 с.
 Каваленка, В. А. Давер ։ Літаратурна-крытычныя артыкулы / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Беларусь, 1967. — 259 с.
 Каваленка, В. А. Голас чалавечнасці ։ Пра некаторыя гуманістычныя матывы ў беларускай літаратуры / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Навука і тэхніка, 1970. — 164 с.
 Каваленка, В. А. З пазіцый сучаснасці ։ Агульны працэс літаратурнага развіцця / В. А. Каваленка. — 2-е выд., перапр. і дап. — Мінск ։ Народная асвета, 1982. — 192 с. (1-е издание — 1975 год)
 Каваленка, В. А. Вытокі. Уплывы. Паскоранасць ։ Развіццё беларускай літаратуры XIX—ХХ стагоддзяў / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Навука і тэхніка, 1975. — 334 с.
 Каваленка, В. А. Прага духоўнасці ։ Літаратурна-крытычныя артыкулы / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1975. — 254 с.
 Каваленка, В. А. Праблемы сучаснай беларускай крытыкі / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Навука і тэхніка, 1977. — 192 с.
 Каваленка, В. А. Жывое аблічча дзён ։ Літаратурна-крытычныя артыкулы / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1979. — 303 с.
 Коваленко, В. А. Иван Шамякин ։ Очерк творчества / В. А. Коваленко. — Москва ։ Советский писатель, 1979. — 269 с. (на белорусском языке в 1980 году)
 Каваленка, В. А. Міфа-паэтычныя матывы ў беларускай літаратуры / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Навука і тэхніка, 1981. — 320 с.
 Коваленко, В. А. Общность судеб и сердец։ Белорусская проза о Великой Отечественной войне в контексте русской и других литератур / В. А. Коваленко. — Минск ։ Наука и техника, 1985. — 352 с.
 Каваленка, В. А. Покліч жыцця ։ Літаратурная крытыка / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1987. — 230 с.
 Каваленка, В. А. Веліч праўды ։ Выбранае / В. А. Каваленка. — Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1989. — 559 с.

Հանդիսանում է «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1964), «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (1969), «Истории советской многонациональной литературы» (1974), «Истории белорусской советской литературы» (1974) դասագրքերի ու մենագրություների հեղինակներից ու խմբագիրներից մեկը։ «Шляхі развіцця беларускай савецкай прозы» մենագրության համահեղինակ է (Մ. Մուշինսկու, Ալեքսանդր Յասկևիչի հետ համատեղ, 1972)։

Մրցանակներ ու պարգևներ
 ԽՍՀՄ Գրողների միության մրցանակ (1976) «Прага духоўнасці» գրքի համար,
 Բելառուսական ԽՍՀ Յոկուբ Կոլասի անվան պետական մրցանակ (1980) «Բելառուսական մինչհոկտեմբերյան գրականության պատմություն» ու «Խորհրդային շրջանի բելառուսական գրականության պատմություն» ուսումնասիրութունների ստեղծմանը մասնակցելու համար,
 Ֆրանցիսկ Սկորինայի մեդալ (1997), այլ մեդալներ։

Գրականություն 
 Тычына, М. А. Віктар Антонавіч Каваленка (Да 70-годдзя з дня нараджэння) / М. А. Тычына // Известия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наук. — № 3. — 1999. — C. 136—138.
 «Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս Վ. Կովալենկոյի՝ գրականագետի, արձակագրի ծննդյան 85-ամյակի առթիվ» ցուցահանդեսի ուղեցույց

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ակադեմիկոս Վիկտոր Անտոնովիչ Կովալենկոն Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կայքում
 Վիկտոր Անտոնովիչ Կովալենկոն  Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Յա. Կոլասի անվան կենտրոնական գիտական գրադարանի «Բելառուսական գիտության պատմությունը դեմքերով» տվյալների բազայում
 Ցուցահանդես «Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս Վ. Կովալենկոյի՝ գրականագետի, արձակագրի ծննդյան 85-ամյակի առթիվ» Յա. Կոլասի անվան կենտրոնական գիտական գրադարանում

Բելառուս գրականագետներ
Բելառուս գրողներ
Խորհրդային գրողներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ