Հրաբխային խարամ

Հրաբխային խարամ, հրաբխային ապարների փքված, անկանոն, ծակոտկեն բեկորներ։

Առաջացում 
Առաջանում են պայթյունային հրաբխային ժայթքման ժամանակ խառնարանից դուրս նետված բազալտ-անդեզիտային լավայի սառչելու ընթացքում՝ նրա մեջ եղած գազերի ընդարձակման և լավայից գազերի բուռն անջատումների ժամանակ։ Բեկորները տարբեր չափերի են, գույնը՝ սև, կարմրագորշ, կարմիր, մակերեսը՝ ոչ ողորկ։ Կուտակվելով հրաբխի խառնարանի շուրջ՝ առաջացնում են մինչև 450 մ բարձրություն և 3, 5 կմ տրամագծով խարամային կոներ, որոնցից էլ արդյունահանվում է հրաբխային խարամ։

Հայաստանում 
Հայաստանում խարամային կոները (մոտ 500) անթրոպոգենի հասակի են և տարածված են Գեղամա (Արմաղան, Մենակսար, Սևկատար և այլն), Արագած (Տիրինկատար, Կաքավաքար) լեռնազանգվածներում, Եղնախաղի (Երից լեռ), Վարդենիսի (Վարդենիս, Սանդուխտասար և այլն), Զանգեզուրի (Ծիծեռնաքար, Շերեփասար, Հովվասար և այլն) լեռնաշղթաներում և Երևանի մերձակայքում (Առինջ, Ավան)։ Հետախուզված պաշարները մոտ 300 միլիոն տ են։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։

Հայաստանի երկրաբանություն