Ռուզան Սարյան

Ռուզան Ղազարոսի (Լազարի) Սարյան (), հայ բանասեր, արվեստաբան, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (2014): Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի տնօրեն 2004 թվականից։

Մեծանուն նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի թոռնուհին է, կոմպոզիտոր, մանկավարժ Ղազարոս Սարյանի և Գալինա (Լեսնիկովա) Սարյանի դուստրը։

Կենսագրություն
Ռուզան Սարյանը ծնվել է 1959 թվականի հունիսի 14-ին Երևանում, Ղազարոս և Գալինա (Լեսնիկովա) Սարյանների ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժանմունքը։ 1981-1994 թվականներին և 1999 թվականից մինչ այսօր աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում։ 2002 թվականին Մարտիրոս Սարյանի կյանքի և ստեղծագործության մասին դասախոսություններով հանդես է եկել Սորբոնի համալսարանում, 2004 թվականին Լոս Անջելեսի կալիֆորնյան համալսարանում (UCLA), 2005 թվականին Լոնդոնի Հայկական ինստիտուտում։ 2003 թվականից աշխատել է Սարյանի տուն-թանգարանում որպես փոխտնօրեն, իսկ 2004 թվականից՝ տնօրեն։
2006 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

2004-2011 թվականներին Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում և արտերկրում կազմակերպել է Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսներ` 
«Դու հավերժող իմ Հայաստան» բնանկարների ցուցահանդեսը, 2004 թվական
«Մարտիրոս և Ղազարոս Սարյանները և Մեծ Հայրենական պատերազմը», 2005 թվական
«Սարյանը և Ռուսաստանը», 2005-2006 թվականներին
«Միշտ նոր Սարյանը», 2006 թվական
«Մարտիրոս Սարյան կամ Հայաստանի գույներ», 2007 թվական` Իսի-լե-Մուլինո
«Լուսիկը` Սարյանի մուսան», 2008-2009 թվականներ
«Մարտիրոս Սարյանի գրքային նկարազարդումների արվեստը», 2009-2010 թվականներ
«Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունը Մեծ Հայրենական պատերազմի տարիներին», 2010 թվական
«Կենաց ծառի խորհուրդը Սարյանի արվեստում», 2010 թվական
«Կնոջ կերպարը Սարյանի արվեստում» 2011 թվական, «Մայրամուտից առաջ», 2012 թվական
 «Երկխոսություն հավերժի հետ» ցուցահանդես Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում, 2013-2015 թվականներ
 «Հայկական ազգային բանակի սարյանական տեսլականը» ցուցահանդես, 2016 թվական
 Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի 50-ամյակին նվիրված ցուցահանդես, 2017 թվական
 «Մարտիրոս Սարյան» ցուցահանդես Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում՝  նվիրված ՀՀ և ՌԴ միջև հաստատված դիվանագիտական հարաբերությունների 25-ամյակին, 2017 թվական

Ռուզան Սարյանը Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունների մասնակցությունն է ապահովել Նիդերլանդներում կազմակերպված «Ռուսաստանի անհայտ Արևելքը» 2010 թվական, և Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում «Ծիածանի երկու երանգ` զույգ ազգերի ճակատագիր» 2010 թվականի ցուցահանդեսներում։ Հրապարակել է բազմաթիվ աշխատություններ, գրքեր, կատալոգներ և ալբոմներ։

Մրցանակներ
2009 թվականին Ֆրանսիայում Հայաստանի տարվա շրջանակներում Իսի-լե-Մուլինո քաղաքի պատմության թանգարանում «Մարտիրոս Սարյան կամ Հայաստանի գույներ» ցուցահանդեսի կազմակերպման համար արժանացել է Ֆրանսիայի Հանրապետության Արվեստի և գրականության շքանշանի (ասպետի աստիճան)։ 2013 թվականին «Մարտիրոս Սարյանի գրքարվեստը» ալբոմի համար արժանացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության գլխավոր մրցանակի։

Հրատարակված գրքեր, ժողովածուներ և հոդվածներ
 «Հայ գիրքը և հայ գրականությունը» հոդվածների ժողովածու, «Սարյանի գրքարվեստը», «Գասպրինտ», Երևան, 2013, էջ 143-169
 «Հայ-Ֆրանսիական պատմամշակութային առնչություններ», հոդվածների ժողովածու «Մարտիրոս Սարյանը Փարիզում», Երևան, 2001, էջ 210-226։
 «Մարտիրոս Սարյան։ Նամակներ (1908-1928 թվականներ)», հատոր առաջին, «Նկարչի կյանքը 1908-1928 թվականների նամակներում», «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2002, էջ 7-53։
 «Մարտիրոս Սարյան։ Նամակներ (1929-1954 թվականներ)», հատոր երկրորդ, «Նկարչի կյանքը 1929-1954 թվականների նամակներում», «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2012, էջ 7-32։
 «Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան», ալբոմ, «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2007, էջ 4-9։
 «Մարտիրոս Սարյանի գրքարվեստը», ալբոմ, «Մարտիրոս Սարյանի գրքարվեստը», «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2013, էջ 38-49։
 «Սարյանը և Փարիզը», հուշերի, նամակների և հոդվածների ժողովածու, «Մարտիրոս Սարյանի փարիզյան նամակները», «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2007, էջ 67-78։
 "Сарьян и Россия". Воспоминания, письма, статьи. "Сарьян и Россия", "Тигран Мец", Е., 2006, с. 5-47։
 "Sarian et Paris", Entretiens, letters, souvenirs et articles, Les lettres parisienne de Martiros Sarian, "Tigran Mets", E., 2008, pages 60–70.
«Մարտիրոս  Սարյանի գրքարվեստը»  ալբոմ։ Ե. «Տիգրան Մեծ», 2013, 218 էջ։
«Մարտիրոս Սարյանը և Ֆրանսիան» ցուցահանդեսի ալբոմ-կատալոգ ֆրանսերեն լեզվով, Երևան, «Նուշիկյան պրինտ», 2018, 132 էջ։

Պարբերականներ
 «Կենաց ծառը Սարյանի արվեստում», Ե ., «Գարուն», №9-10, 2010 թ., էջ 24-25։ 
 «Մարտիրոս Սարյան։ Նամակներ սիրո մասին», Ե., «Արվեստ», 1990 թ., N 2, էջ1-4։ 
 «Մարտիրոս Սարյան։ Նկարչի կյանքը նամակներում» (1929-1953), «Գրականագիտական հանդես», ԺԱ-ԺԲ, 2010-2011 թթ., Ե., 2011 թ., էջ 262-283։ 
 Մ. Սարյանի անտիպ նամակներից (Ծննդյան 125-ամյակին), «Պատմա-բանասիրական հանդես» N 1, Ե., 2005 թ., էջ 259-274։ 
 «Մարտիրոս Սարյանի գրական ժառանգությունը», «Արվեստի հարցեր» N 3, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., Ե., 2010 թ., էջ 409-418։ 
 «Մարտիրոս Սարյանը Վենետիկում», «Գրականագիտական հանդես», Ա-Բ, (Թ-ժ), 2008-2009 թթ., Ե., 2009 թ., էջ 311-325։ 
 «Մի՛ վախեցեք, Աստված մեզ հետ է», Ե ., «Գարուն», 2005 թ., N 2, էջ 17-26։ 
 Сарьян в Париже. 1926-1928 гг. Несколько писем художника, "Пути и перепутья". Материалы и исследования по отечественному искусству ХХ века. Изд-во Российская академия художеств, М., 1995, с. 192-215.
 "На едине с самим собой. Письма Мартироса Сарьяна", "Литературная Армения", Е., январь-март 2005, с. 168-189.
 "Разгадка тайны Сфинкса", "Литературная Армения", Е., май-июнь 2004, с. 153-159.

Ծանոթագրություններ  

Հայ բանասերներ
ԵՊՀ շրջանավարտներ
Հայ արվեստաբաններ
Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ