Յան Կալինչակ

Յան Կալինչակ (, ), սլովակ գրող, բանաստեղծ, գրաքննադատ, մանկավարժ։ Սլովակիայի գրականության մեջ ռոմանտիզմի ականավոր ներկայացուցիչներից է։ Յան Կալինչակը նաև տեսաբան է, ով փորձել է ձևակերպել գրական ռոմանտիզմի գեղագիտական սկզբունքները։

Կենսագրություն 

Յան Կալինչակը ծնվել է 1822 թվականի օգոստոսի 10-ին Գորնե-Զատուրչե գյուղում, հոգևորականի ընտանիքում։ Սովորել է Բրատիսլավայում ու Գալլ-Վիտենբերգի համալսարանում։

1846 թվականից Մոդրա քաղաքի գիմնազիայում աշխատել է որպես փիլիսոփայության ուսուցիչ, այնուհետև դարձել է գիմնազիայի տնօրեն։ 1858 թվականից մինչ 1869 թվականը աշխատել է Ցեշինում, որտեղ մտերմացել է Միխալ Գոջայի հետ, ով «Matica slovenská» ազգային մշակութային-լուսավորական միության հիմնադիրն է։

Թոշակի անցնելուց հետո տեղափոխվել է Մարտին քաղաք, որտեղ խմբագրել է «Orol» ամենամսյա լրագիրը։

Յան Կալինչակը մահացել է 1871 թվականի հունիսի 16-ի Մարտին քաղաքում։ Թաղված է Մարտինի Ժողովրդական գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն 
Յան Կալինչակի տպագրված առաջին ստեղծագործությունները չափածո էին, սակայն նա առավել հայտնի ՝ որպես Սլովակիայի ռոմանտիզմի ականավոր վարպետ։ Հարել է Լյուդովիտ Շտուրի ռոմանտիկական դպրոցին։

Յան Կալինչակը հեղինակել է պատմական թեմատիկայով ստեղծագործություններ, պատմվածքներ ու վիպակներ, որոնցում պատկերված է մանր կալվածատեր ազնվականների կյանքը։

Պատմական թեմատիկայով գրքերում («Միլկոյի շիրիմը», 1845—1846 և այլն), «Լիպտովի կոմսը» (1852) վեպում արտացոլված են ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարները։ Դուրս գալով ռոմանտիզմի սահմաններից՝ գրողը «Ընտրություններ» (1860) գրքում ճշմարտացի, ռեալիստական տեսանկյունից պատկերել է մանր կալվածատեր ազնվականության կենցաղն ու բարքերը (վեպի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը, 1957)։

Ընտրյալ երկեր

Պոեզիա 
 Králův stůl (1842),
 Bojovník, báseň, která zľidověla (1846),
 Krakoviaky,
 Márii od Jána,
 Pozdravenie (1847),
 Rada,
 Moja mladosť,
 Smutný pohrab

Արձակ 
 Bozkovci (1842),
 Milkov hrob,
 Bratova ruka (1845),
 Púť lásky,
 Mládenec slovenský,
 Svätý Duch,
 Reštavrácia (1860),
 Orava (1870)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ján Kalinčiak

Սլովակ գրողներ
Սլովակ բանաստեղծներ
Սլովակ մանկավարժներ
19-րդ դարի բանաստեղծներ
Սլովակ արձակագիրներ
Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով