Դիլեր

Դիլեր (արժեթղթերի շուկայում), արժեթղթերի շուկայի մասնագիտացված մասնակից է, որը կատարում է արժեթղթերի գործարքներ իր անունից և իր հաշվին` եկամուտ ստանալով առքուվաճառքի գների տարբերությունից։

Դիլեր (դիստրիբյուտոր, վաճառող), ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ, որը զբաղվում է ընկերության արտադրանքի մեծածախ առևտրով և վաճառում է այն մանրածախ առևտրով (օրինակ, մեքենաների վաճառքով զբաղվող դիլեր)։

Ֆոնդային շուկայի դիլերներ 
Դիլերային առևտրի առանձնահատկություններից համարվում են լրացուցիչ պարտավորությունները, որոնք իր վրա է վերցնում դիլերը՝ գնի հրապարակային հայտարարությամբ և (կամ) այդ գներով գործարքների կատարմամբ որոշակի ժամանակահատվածում։ Դա դիլերներին թույլ է տալիս դառնալ շուկա ստեղծողներ։ Դիլերային գործունեությունը համարվում է գործունեության արտոնագրված տեսակ։ Առանց արտոնագրման անձը չի կարող լինել շուկայի մասնակից։

Գոյություն ունեն դիլերային գործունեության 2 արտոնագրման հիմնական տեսակներ.

 գործարքներ կորպորատիվ արժեթղթերով,
 գործարքներ պետական արժեթղթերով։

Գործարքների իրականացման կատարումը երաշխավորելու համար դիլերը պետք է ունենա բավարար սեփական կապիտալ, նվազագույն արժեք, որը սահմանված է օրենքով։ Դիլերը կարող է համետեղել իր գործունեությունը արժեթղթերի շուկայում բրոքերային գործունեության հետ։

Իրենց վրա պատասխանատվություն վերցնելով արժեթղթերի գնանշման համար՝ դիլերները ձևավորում են ֆոնդային շուկայի լրացուցիչ իրացվելիություն։ Հայտարարելով հանրային գնանշում՝ դիլերը կարող է տեղեկացնել նաև այլ էական պայմանների մասին, որոնք կարևոր են վաճառքի պայմանագրերի կնքման համար՝ արժեթղթերի գնորդների (վաճառողների) քանակը, գների հայտարարման ժամկետները և այլն։ Շուկայի մասնակիցը, իմանալով պայմանագրի պայմանները, գնահատում է դրանք, այնուհետև, եթե դրանք իրեն գոհացնում են, կնքում է գործարք դիլերի հետ՝ առաջարկված պայմաններով։ Դիլերը պարտավոր է իրականացնել այդ գործարքը։

Հայտարարելով արժեթղթերի գնանշումը՝ դիլերը, որպես կանոն, տիրապետում է էմիտենտների մասին տեղեկությունների։ Միաժամանակ, այդ տեղեկությունը միշտ չէ, որ հասանելի է շուկայի մասնակիցների լայն շրջանում։ Այդ պատճառով դիլերները պարտավոր են բացահայտել էմիտենտների մասին տեղեկություն և խորհուրդ տալ հաճախորդներին այս կամ այն արժեթուղթը ձեռք բերելու ժամանակ։

Ըստ օրենքի՝ դիլերը պարտավոր է.

 գործել բացառապես հանուն հաճախորդների շահերի,
 սեփական հաճախորդներին ապահովել գործարքների կնքման լավագույն պայմաններով,
 հաճախորդներին հասցնել բոլոր կարևոր տեղեկությունները շուկայի իրավիճակի, էմիտենտների, գների առաջարկի և պահանջարկի, ռիսկերի և այլնի մասին,
 կանխել գների շահարկումը և չտրամադրել դիտավորյալ աղավաղված տեղեկություն էմիտենտների, արժեթղթերի, գների փոփոխության դինամիկայի և այլնի մասին, 
 իրականցնել արժեթղթերի առք ու վաճառքի գործարքներ՝ հաճախորդներին դիլերային գործունեության հետ հարաբերություններում առաջնային կարգի պահպանման հանձնարարությամբ, եթե դիլերը համատեղում է իր գործունեությունը բրոքերային գործունեության հետ։

Իր գործունեության իրականացումից հետո դիլերը կարող է ստանալ եկամուտ հետևյալ ձևերով.

 Սպրեդ (հայտարարված գնի առքի ու վաճառքի տարբերությունը),
 վճարներ խորհրդակցությունների և տեղեկատվության տրամադրման համար,
 միջնորդավճարներ։

Առևտուր
Արժեթղթերի շուկա