Ստասիս Շիմկուս

Ստասիս Ստասիո Շիմկուս (, ), լիտվացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր։

Կրթություն 
Ստասիս Շիմկուսը ծնվել է 1887 թվականի փետրվարի 4-ին Մոտիշկյայում (Ռուսական կայսրություն)։ 1908 թվականին ավարտել է Վարշավայի երաժշտական ինստիտուտի երգեհոնի, 1914 թվականին՝ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի դասարանները (դասատուներ՝ Անատոլի Լյադով, Մաքսիմիլիան Շտեյնբերգ , Յազեպ Վիտոլ, Յուոզաս Նաույալիս)։ Կատարելագործվել է Լայպցիգի կոնսերվատորիայում (1921-1922 թվականներ)՝ սովորելով Պոլ Գրեների և Զիգֆրիդ Կարգ Էլերտի մոտ։ Լինելով ազգային ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ՝ Ստասիս Շիմկուսը կազմակերպել է լիտվական երգչախմբեր Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ սովորել է, Միացյալ Նահանգներում, որտեղ ապրել է որոշ ժամանակ, ինչպես նաև Լիտվայում (ամենահայտնին եղել է «Դայնա» խումբը, 1916)։ 1923 թվականին Կլայպեդայում հիմնել է երաժշտական դպրոց (1924 թվականից՝ երաժշտական ուսումնարան), որի տնօրենն է եղել մինչև 1930 թվականը։ Այն մեծ դեր է խաղացել Լիտվայում երաժշտական կրթություն տարածելու գործում (նրա աշակերտներից է եղել Յոնաս Շվյադասը)։ Հետագայում այն վերածվել է կոնսերվատորիայի (ներկայում կրում է Ստասիս Շիմկուսի անունը), որտեղ 1931-1937 թվականներին Ստասիս Շիմկուսը եղել է պրոֆեսոր։ 1930-1933 թվականներին եղել է Կաունասի օպերային թատրոնի դիրիժոր։ 1934 թվականին ազգային բանահյուսության հավաքման և ժողովրդականացման նպատակով կազմակերպել է Լիտվական ժողովրդական երգերի հավաքման հանձնաժողով։

Ստասիս Շիմկուսը մահացել է 1943 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Կաունասում, որտեղ էլ թաղվել է Պյատրաշյունայի գերեզմանատանը։

Ստասիս Շիմկուսի որդին՝ Ալգիս Շիմկուսը (, 1917—?), նույնպես կյանքը կապել է երաժշտության հետ՝ դառնալով դաշնակահար, դիրիժոր և կոմպոզիտոր։

Հիշատակ 

 Կլայպեդայում 1967 թվականին Ստասիս Շիմկուսի հիմնադրած երաժշտական դպրոցը կոչվել է նրա անունով։ 1993 թվականին այն վերակազմավորվել է Ստասիս Շիմկուսի անվան կոնսերվատորիայի ()։
 1958 թվականին սահմանվել է Ստասիս Շիմկուսի անվան ամենամյա մրցանակ (), որը շնորհվում է ինքնագործ կոլեկտիվներին։
 1970 թվականին Կաունասում գտնվող այն տանը, որտեղ ապրել է կոմպոզիտորը 1927-1943 թվականներին, տեղադրվել է հուշատախտակ լիտվերեն և ռուսերեն գրություններով։ 1979 թվականից այդ տանը գործում է նրա հիշատակին նվիրված կոմպոզիցիա։
 1976 թվականից ամեն երկու տարին մեկ անցկացվում է երգչախմբերի Ստասիս Շիմկուսի անվան միջազգային մրցույթ։
 1987 թվականին Կաունասի երաժշտական թատրոնի մոտակա այգում տեղադրվել է կոմպոզիտորի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Մինդաուգաս Շնիպաս, ճարտարապետ՝ Յոնաս Յուցայտիս)։

Ստեղծագործություններ 
 1916 – «Հրաժեշտ հայրենիքին» կանտատ
 1930 – «Նեման» / Nemunas սիմֆոնիկ պոեմ
 1934 – «Ողջույն, Հայրենիք» 
 1941 – «Գյուղը կալվածքի մոտ» / Kaimas prie dvaro օպերա

Հրապարակումներ 
 Stasys Šimkus. Straipsniai, dokumentai, laiškai, amžininkų, atsiminiamai. — Vilnius, 1967.
 Stasys Šimkus. Albumas. — Vilnius, 1988.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 638 — ISBN 5-85270-033-9

Լիտվացի կոմպոզիտորներ
Լիտվացի դիրիժորներ
20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Լիտվացի մանկավարժներ
Անձինք նամականիշերի վրա