Ռաֆայել Համբարձումյան (պատմաբան)

Ռաֆայել Հայրիկի Համբարձումյան (), հայ պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, նժդեհագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։ Հայտնի է Գարեգին Նժդեհի գործունեությանը նվիրված իր բազմաթիվ հրապարակումներով։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1948 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ 1970 թվականից զբաղվում է ազգային-քաղաքական գործունեությամբ։ «Թուղթ ընդհանրական» (1980) և «Յորդորակ» (1987) աշխատություններում հիմնավորել է հայոց ազատագրական պայքարի բռնկումը, համայնատիրական իշխանության վերացումը և Հայաստանի անկախացումը։

2000-2011 թվականներին կազմակերպեց և անցկացրեց նախ՝ Սևրի դաշնագրի ստորագրման 80-ամյակին նվիրված առաջին գիտաժողովը և դաշնագիրը կնքելու 70, 75, 81-83 և 85-ամյակների նշումը։

Աշխատություններ 
 
 «Թուղթ ընդհանրական», «Հորդորակ», Երևան, 1990 թ.։
 «Սադոկ Բարոնչը լեհահայոց պատմության ուսումնասիրող», Երևան, 1998 թ.։
 «Որոգայթ Փառաց»-ի. ակունքները, այժմեական և առանձնահատուկ», Երևան, 1999 թ․։
 «Նախիջևանի հիմնահարցը Մոսկվայի 1921 թ. մարտի 16-ի ռուս-թուրքական պայմանագրում» (գիտաժողովի նյութեր և հավելված, պատմական փաստաթղթեր), Երևան, 2001 թ.։
 «Վարք Նժդեհի», Երևան, 2001 թ.։
 «Գարեգին Նժդեհ», Երևան, 2003 թ.։
 «Հայկական միջնադարյան զրույցներ և ժողովրդական հեքիաթներ», Երևան, 2003 թ։
 «Ղարաքիլիսայի համատարած խուճապը հաղթանակի վերածող ոգին», Երևան, 2005 թ.։
 «Գարեգին Նժդեհ. կենսագրական հավելումներ, անտիպ գրություններ ու խորհրդածություններ», Երևան, 2005։
 «Գարեգին Նժդեհ. համառոտ կենսագրական և կենսատարեգրություն», Երևան, 2006 թ.։
 «Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը՝ յաղթանակի վերածող ոգի», Երևան, 2010 թ.։
 «Գարեգին Նժդեհ. գրական երկեր», Երևան, 2012 թ.։

Քաղաքական գործունեություն 
Հիմնադրել և ղեկավարում է «Ազգային միասնության ուխտ» կուսակցությունը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ռաֆայել Համբարձումյան 
 Ռաֆայել Համբարձումյան. «Գարեգին Նժդեհ» ֆիլմը խայտառակություն է

1948 ծնունդներ
Նոյեմբերի 5 ծնունդներ
Հայ պատմաբաններ
Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Նժդեհագետներ
«Ազգային միասնության ուխտ» կուսակցության անդամներ
Հասարակական գործիչներ
Հայ հրապարակագիրներ