Շախմատային օլիմպիադա 1980

24-րդ շախմատային օլիմպիադան կայացել է 1980 թ. նոյեմբերի 20-ից դեկտեմբերի 6-ը Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայում։

Չնայած, որ Մալթայի շախմատի ֆեդերացիան այնքան էլ մեծ չէ (200 անդամ) և չունի առանձնահատուկ շախմատային ավանդույթներ, Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան ստիպված էր ընդունելու Մալթայի առաջարկն այն դեպքում, երբ այլ հավակնորդներ չկային։

Կազմակերպում 
Մալթայի շախմատի ֆեդերացիան (նախագահ՝ Ժ. Պիսսանո-Ռոսսի) ստիպված եղավ լուծելու բավական բարդ կազմակերպական խնդիրներ, քանի որ մասնակից թիմերի քանակը ռեկորդային էր։ Այս հարցում օգնություն ցուցաբերեցին շատ երկրների շախմատի ֆեդերացիաներ. Անգլիան տրամադրեց շախմատային ռեկվիզիտ, տեխնիկական ղեկավարի, նաև մի քանի մրցավարների Հարրի Գոլոմբեկի գլխավորությամբ։ Մրցավարների բավական մեծ խումբ ուղարկեցին Հարավսլավիայի, ԽՍՀՄ-ի, Հունգարիայի, Ավստրիայի և այլ երկրների շախմատային ֆեդերացիաներ։ Մեծաքանակ մրցավարական մի խումբ գլխավորում էր Լոթար Շմիդը (ԳՖՀ)։ Տղամարդկանց մրցաշարում Շմիդի տեղակալներն էին Լև Աբրամովը (ԽՍՀՄ), Հարրի Գոլոմբեկը և Վլադիսլավ Լիտմանովիչը (Լեհաստան)։

Մրցությունն անցկացվում էր Միջերկրածովյան կոնֆերանս-սրահում։ Խաղային սրահը իրենից ներկայացնում էր մի պատկերասրահ, որի երկարությունը 180 մետր էր, իսկ լայնությունը՝ 12 մետր։ Պատերի երկու կողմում տեղադրված էին 227 շախմատային սեղաններ, կենտրոնում հանդիսատեսների համար առանձնացված էր երեքմետրանոց միջանցք։ Օլիմպիադայի մշակութային կենտրոնում կազմակերպվեց շախմատային գրականության ցուցահանդես-վաճառք։

Շախմատիստները տեղավորվեցին տարբեր փոքրիկ բնակավայրերի հյուրանոցներում։ Անլուծելի խնդիր էր մնում տրանսպորտը, որը կմիացներ մասնակիցների բնակության վայրը մրցության անցկացման վայրին։ Մրցության մեջ տեղ գտան մասնակիցների հաճախակի ուշացումները մրցաշարերին։ Մի քանի թիմեր ստիպված եղան հրաժարվել կազմակերպիչների ծառայություններից և իրենց հաշվին տեղավորվել ավելի հարմարավետ հյուրանոցներում։

Թիմերի կազմեր 
ԽՍՀՄ թիմը ամբողջապես ելույթ ունեցավ գրոսմայստերական կազմով, որը գլխավորում էր աշխարհի չեմպիոն Անատոլի Կարպովը։ Հունգարիայի և Հարավսլավիայի կազմերում կային 5 գրոսմայստերներ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Չեխոսլովակիայի կազմերում՝ 4 գրոսմայստեր։ ԽՍՀՄ թիմի կազմում հանդես չեկան Տիգրան Պետրոսյանը, Բորիս Սպասկին։ Վիրջինյան Կղզիների (ԱՄՆ) կազմում 2-րդ խաղատախտակին խաղում էր 10 ամյա Յարեցկին, ով ամենաերիտասարդ մասնակիցն էր օլիմպիադաների պատմության մեջ։

Մրցակարգ 
Նոյեմբերի 20-ին թիմերի ավագների ներկայությամբ գլխավոր մրցավարը հայտարարեց մրցակարգի մասին. կանանց և տղամարդկանց մրցաշարերը անցկացվելու են 14 տուրերով, 3 հանգստյան օրով։ Վիճակահանությունն անցկացվում էր համակարգչով։ Ուժեղագույն հավաքականների միջին վարկանիշը ներկայացվում էր այսպես (փակագծերում նշված է թիմերի զբաղեցրած տեղերը օլիմպիադայում).

1. ԽՍՀՄ — 2666 (1);
2. Հունգարիա — 2593 (2);
3. Հարավսլավիա −2541 (3);
4. Հոլանդիա — 2533 (10);
5. Չեխոսլովակիա — 2530 (5);
6. Անգլիա — 2520 (6);
7. ԱՄՆ — 2519 (4);
8. Ռումինիա — 2503 (11);
9. Իսրայել — 2474 (8);
10. Շվեդիա — 2473 (12);
11. Բուլղարիա — 2470 (19);
12. Կուբա — 2468 (13).

Մրցաշարային աղյուսակ 
Մրցաշարի գլխավոր ֆավորիտը համարվում էր ԽՍՀՄ հավաքականը։ Բարձր էին գնահատվում հունգարացիների հնարավորությունները։ 3-րդ տեղի համար հավակնորդ էին համարվում Հարավսլավիայի և Անգլիայի թիմերը։ Արդյունքում ԽՍՀՄ և Հունգարիայի հավաքականները ցույց տվեցին միևնույն արդյունքը։ Պատմության մեջ օլիմպիադան առանձնացավ նրանով, որ հաղթողը որոշվեց Բուխհոլցի գործակիցների աղյուսակով։

 Տ - տեղը մրցաշարային աղյուսակում
 Բ - Բուխհոլցի գործակից
 Միավոր - բոլոր վաստակած միավորները (1- շախմատիստի հաղթանակ, ½- ոչ ոքի, 0- շախմատիստի պարտություն)
 ԹՄ - ոչ պաշտոնական թիմային միավոր (2- հաղթանակ թիմին, 1- ոչ-ոքի, 0- պարտություն)
 Թավ տառատեսակով մրցակից թիմի զբաղեցրած տեղն է
 ( ) - մրցախաղում բոլոր շախմատիստների վաստական միավորների ընդհանուր քանակը

Անհատական արդյունքներ 
 Խաղատախտակ 1.  Ուիլյամ Հուկ 11½ / 14 = 82,1 %
 Խաղատախտակ 2.  Յուրյո Ռանտանեն 9½ / 13 = 73,1 %
 Խաղատախտակ 3.  Խոսե Ֆելիքս Վիլյառեալ 9 / 11 = 81,8 %
 Խաղատախտակ 4.  Իշտվան Չոմ 7 / 9 = 77,8 %

Աղբյուրներ 
 Святослав Ю. Р. Շախմատային օլիմպիադաների պատմությունից. — Киев։ Здоровье, 1983. — 240 էջ։
 OlimpBase

1980 սպորտում