Բեսսի Սմիթ

Բեսսի Սմիթ (, ), ամերիկացի երգչուհի, 1920-1930-ական թվականների բլյուզի ամենահայտնի ու ազդեցիկ կատարողներից մեկը։

Կենսագրություն 
Սմիթը ծնվել է Չատտանուգեում (Chattanooga), Թեննեսի նшհանգ (Tennessee) բազմազավակ ընտանիքում։ Վաղ է զրկվել ծնողներից ու մեծացել է ծայրահեղ ծանր պայմաններում։ Երբ Բեսսին 17 տարեկան էր, նրա ավագ եղբայր Կլարենսը (Clarence) օգնեց նրան աշխատանքի տեղավորվել, որպես պարուհի «Rabbit Foot Minstrels» կոլլեկտիվում, որտեղ այդ ժամանակ աշխատում էր փայլուն ջազային երգչուհի Մա Ռեյնին (Ma Rainey)։ Այդ տաղանդավոր երգչուհուն «Բլյուզի մայրն» էին անվանում։ Հենց Մա Ռեյնին առաջինը նկատեց պատանի Բեսսի Սմիթի անվիճելի տաղանդն ու ձայնային տվյալները և սկսեց նրան վոկալի վարպետության դասեր տալ։ Շուտով Սմիթը սկսում է հաջողությամբ ելույթներ ունենալ թատրոններում ու մասնակցել հյուրախաղերի։ 1923 թվականին նա ամուսնանում է թիկնապահ Ջեկ Ջիի հետ։ Հենց այդ տարի Columbia Records լեյբլի վրա թողարկվում է երգչուհու առաջին սկավառակը՝ Down Hearted Blues։ Այդ, ինչպես նաև հաջորդ ձայնագրությունները օգտագործվեցին մեծ հաջողությամբ։ Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում նա աշխատել է այնպիսի մարդկանց հետ, ինչպիսիք են Լուի Արմսթրոնգը, Բաստեր Բեյլին, Ֆլետչեր Հենդերսոնը, Ջեյմս Ջոնսոնը, Ջեկ Թիգարդենը, Ջո Սմիթը։ Ինչպես հիշում են ժամանակակիցները, նրա երգերում պակասում էր ավելորդ պաֆոսը, բայց միևնույն ժամանակ նրա ելույթները լի էին էմոցիաներով ու կրքով, «անհնար էր նրան չհավատալ»։ Նրան անվանում են Բլյուզի կայսրուհի։

Սակայն, Մեծ Դեպրեսսիայի ի հայտ գալու հետ ձայնագրման գծով ճգնաժամ է առաջանում։ Փակվում են բազմաթիվ լեյբլներ, սկավառակների վաճառքը կտրուկ քչանում է։ Ճգնաժամի շրջանում գոյատևելու նպատակով երաժիշտները համախմբվում են մեծ ջազային օրկեստրներում։ Սկսվում է ջազային բիգ-բենդերի դարաշրջանը, սվինգի դարաշրջանը։ Բեսսի Սմիթի ճանաչումը կտրուկ ընկնում է։ Չնայած դրան, որ 1933 թվականին տեղի ունեցավ նրա նոր երաժշտական ձայնագրությունը, մի տարի անց նա հաջող համերգային շրջագայություն կատարեց, իսկ 1935 թվականին երգչուհին հաջողությամբ ելույթ ունեցավ նյույորքյան Ապոլլո թատրոնում՝ «Աստղերը Բրոդվեյի տակ» շոուի ժամանակ։ 1929 թվականին նա՝ Ջեյմս Ջոնսոնի (James P. Johnson) ու դրանից ոչ շատ առաջ քայքայված Ֆլետչեր Հենդերսոնի (Fletcher Henderson) երգչախմբի հետ նկարահանվում է «St. Louis Blues» ֆիլմում, դա նրա միակ էկրանին հայտնվելու դեպքն էր։

1937 թվականի աշնանը ԱՄՆ-ի հարավում հյուրախաղերի ժամանակ Բեսսի Սմիթը մահանում է ավտովթարից, որի մեղավորը նրա ամուսին Ռիչարդ Մորգանն էր։ Նրա մահից հետո լուրեր են տարածվում, որ սպիտակամորթների համար նախատեսված հիվանդանոցի հիվանդները հրաժարվել են նրան օգնել։ Բժիշկների կարծիքով նա ապրելու շանսեր չուներ։

Իր ամբողջ երաժշտական կարիերայի ընթացքում Բեսսի Սմիթը ձայնագրել է 160 համար, որոնց մեծ մասը թողարկվել են հետմահու։

Սկավառակագրություն 
 Empress of the Blues 1923 - 1933 (Giants of Jazz)
 1923 (Jazz Chronological Classics)
 1923 - 1924 (Jazz Chronological Classics)
 1924 - 1925 (Jazz Chronological Classics)
 1927 - 1928 (Jazz Chronological Classics)
 1928 - 1929 (Jazz Chronological Classics)
 1929 - 1933 (Jazz Chronological Classics)
 1923 - 1933 (Best of Jazz (FRA)
 1925 - 1933 (Nimbus) - 1987
 Collection (Sony Music) - 1989
 The Complete Recordings Vol. 1 (2 CD, Sony Music) - 1991
 The Complete Recordings Vol. 2 (2 CD, Sony Music) - 1991
 The Complete Recordings Vol. 3 (2 CD, Sony Music) - 1992
 The Complete Recordings Vol. 4 (2 CD, Sony Music) - 1993
 Mama's Got the Blues (Topaz Jazz) - 1994
 The Complete Recordings Vol. 5 - The Final Chapter (2 CD, Sony Music) - 1996
 Essential Bessie Smith (2 CD, Sony Music) - 1997
 Bessie Smith (Members Edition) - 1997
 Sings the Blues (Sony Music Special Products)
 Sings the Jazz (EPM/Jazz Erchives (FRA))
 Blue Sprit Blues (Drive (SWI))
 Empress of the Blues (Prism (UK))
 Empty Bed Blues (ASV/Living Era)
 Bessie's Blues (HALLM M20259)
 Do Your Duty (TRO M57940)
 Masters (Eagle M58316)
 American Legends Vol. 14 (Laserlight)
 Vol. 3։ 1923 - 1933 (L'Art Vocal)

Ներածություն

Գրեմմիի փառքի սրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Բեսսի Սմիթ. Ինչու։ նրան անվանեցին բլյուզի իշխանուհի
 Վ. Պիսիգինի ֆոտոանդրադարձը «Բեսսի Սմիթի վերջին ժամերը» 

Բլյուզ երաժիշտներ
Ավտովթարի զոհեր
1894 ծնունդներ
1937 մահեր
20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Ամերիկացի երաժիշտներ
Ամերիկացի պարուհիներ