Ժոզեֆ Մերտինե

Ժոզեֆ Մերտինե (), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է հավանաբար 1868 թվականին Սե­բաս­տի­ա­յի նա­հան­գի Եվդոկիա քաղաքում՝ կաթոլիկ հա­յի ընտանիքում։ Հայրը եղել է առանց վկայականի բժիշկ։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1893 թվականին ավարտել է Բեյ­րութի Սեն Ժո­զեֆ ֆրան­սի­ա­կան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ ­Եվդոկիայում բժիշկ է աշխատել։ Յոթ զավակ է ունեցել։ 1895 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային ձերբակալություններ էին կատարվում։ Հնչակյան կուսակցության անդամների մեծ մասը բանտարկվել էր։ Այդ հարցում մեծ դեր էին կատարել երկու հայ մատնիչներ՝ հայ-կաթոլիկ բժիշկ Մերտինեն և Ղազըլին Թոփալը, որոնք լինելով հնչակյան կուսակցության անդամներ՝ ներքին գաղտնիքները կառավարությանն էին հայտնել։ Հնչակյանները խիստ հսկողություն սահմանելով իրենց կուսակիցների վրա, պարզել էին, որ բժիշկը գիշերը մի թուրք բեյի տուն է գնացել և գաղտնիքներ հայտնել։ Համոզվելով նրա դավաճանության մեջ, հնչակյանները որոշել են իրենց անդամներից Ավետիս Իփեքյանին («Մե­տաքս») ուղարկել հայ կաթոլիկների առաջնորդի փոխանորդ Ներսես ծայրագույն վարդապետ Կարոյեանի մոտ, որպեսզի վերջինս խրատի բժշկին դադարեցնելու դավաճանությունը։ Սակայն Ներսես վարդապետը, վախենալով, հրաժարվում է այդ գործին խառնվելուց։ Դրանից հետո հնչակյանները որոշում են կայացրել սպանել դավաճանին։ 1895 թվականի մի օր, երեկոյան ժամը 5-6-ի սահմաններում, թուրքի հագուստներով ծպտված հայ կաթոլիկ Տիգրան Գույումճյանը, Դեորթ Քեոչե Նազարը և գեղացի Գրիգորը Լևոն Մելքոնյանի ղեկավարությամբ դաշունահարելով սպանել են մատնիչ և դավաճան, մոտ 27 տարեկան բժշկին։ Որդին՝ բժիշկ Վիկտոր Մերտինենը, 1900 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և մինչև 1915 թվական, Եվդոկիայում բժիշկ է աշխատել։ 1915 թվականին քաղաքի բնակչության տեղահանության ժամանակ, հոր նման մի դժխեմ դեր է կատարել (ըստ Օտյան քահանայի տեղեկության)։

Աղբյուրներ

Գրականություն 
 Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն Եւդոկիոյհայոց, Գահիրէ, 1952։ 
 Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապա հության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուր քերեն), Ստամբուլ, 2001։

Հայ բժիշկներ
1868 ծնունդներ
Եվդոկիա քաղաքում ծնվածներ