Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթա

Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթաներ, օվկիանոսի մահճի ստորջրյա բարձրացումներ՝ քարոլորտի սալերի ակտիվ տարաշարժման (սպրեդինգի) և օվկիանոսային տիպի երկրակեղևի վերարտադրության զոնաներում։ Հայտնի են բոլոր օվկիանոսներում, առաջացնում են Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի համաշխարհային համակարգ, հայտնաբերվել են 20-րդ դարի 50-ական թվականների վերջում։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի ընդհանուր երկարությունը 60 հազ. կմ է։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի համակարգը Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում հետամտվում են Լապտևների ծովի շելֆից մինչև Շպիցբերգենի շրջանը, նրա շարունակությունն է Միջինատլանտյան լեռնաշղթան՝ համանուն օվկիանոսում։ Դեպի արևմուտք նրանից առանձնանում է Ամերիկաանտարկտիկական լեռնաշղթան, որը Հնդկական օվկիանոսում փոխարինվում է Հնդկաօվկիանոսային լեռնաշղթայով։ Վերջինն այդ օվկիանոսի կենտրոնում միակցվում է միջօրեականի ուղղության Արաբահնդկական և Հր-Արլ. Ավստաանտարկտիկական լեռնաշղթաների հետ։ Վերջին շարունակությունը Հարավխաղաղօվկիանոսյան բարձրացումն է, որն իր հերթին փոխարինվում է Արևելախաղաղօվկիանոսյան բարձրացումով, որը դեպի հյուսիս անցնում է Կալիֆոռնիական նեղուցը և հատվում է Սան-Անդրիասի բեկվածքով։ Դեպի հյուսիս նմանատիպ ստորջրյա բարձրացում նորից հանդես է գալիս Կանադայի մերձափին մոտ։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի լայնությունը մի քանի հարյուր կմ-ից մինչև 1000-1500 կմ է, բարձրությունը՝ օվկիանոսի հատակից մինչև 3-4 կմ երբեմն դուրս են ելնում հրաբխային ծագման կղզիների տեսքով։ Լեռնաշղթաների կատարային զոնան (լայնությունը մինչև 100 կմ) աչքի է ընկնում խիստ մասնատված ռելիեֆով, մանրաբլոկային կազմությամբ և ամենաերիտասարդ նստվածքներով՝ միայն իջեցված բլոկներում։ Լեռնաշղթաների առանցքի երկարությամբ ձգվում է ռիֆտային հովիտ՝ 25-30 կմ լայնությամբ։ Հովտի հատակի ճեղքում գտնվում են երիտասարդ հրաբխային կոներ։ Նստվածքներն այստեղ բացակայում են։ Լեռնաշղթաների առանցքների հետ կապված են ոչ խոր և համեմատաբար թույլ երկրաշարժեր։ Լեռնաշղթաների լանջերը բնորոշվում են ավելի հանգիստ ռելիեֆով, նրանք ծածկված են նստվածքների համատարած շերտով, որի հաստությունը դեպի եզրերը մեծանում է, իսկ կտրվածքները դառնում են ավելի լրիվ՝ ի հաշիվ ավելի հին հորիզոնների։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթաները հատված են բազմաթիվ լայնական բեկվածքներով՝ տրանսֆորմ բեկվածքներով, որոնցով լեռնաշղթաների առանցքները տեղաշարժված են (հատակագծում) մինչև մի քանի հարյուր կմ։

Լեռնաշղթաներ
Բազալտ
Ֆիզիկական օվկիանոսագիտություն
Սալերի տեկտոնիկա