Արթիկի տուֆի հանքավայր

Արթիկի տուֆի հանքավայր, գտնվում է Հայաստանի Շիրակի մարզում՝ Արագած լեռան զանգվածի հյուսիսարևմտյան լանջին, 1600-2100 մ բարձրության վրա, Արթիկ քաղաքի, Պեմզաշեն, Հառիճ, Սարալանջ, Տուֆաշեն և Հայկասար գյուղերի մոտակայքում։ Տարածքը մոտ 250 կմ²։

Հայտնի է վաղ անցյալից (III դար - V դար)։ Տուֆերի ուսումնասիրությամբ XIX դարի 50-ական թվականներին առաջին անգամ զբաղվել է գերմանացի երկրաբան Հերման Աբիխը։ Կանոնավոր հետախուզական աշխատանքներն սկսվել են 1927-1929 թվականներին։ Համարվել է վարդագույն տուֆի խոշորագույն հանքավայրը նախկին Խորհրդային Միությունում։

Առաջացել է վերին պլիոցեն-անթրոպոգենի հրաբխային գործունեության ժամանակ՝ միջին անթրոպոգենի իգնիմբրիտային ժայթքումներից։ Տեղադրված է վերին պլիոցենի և ստորին անթրոպոգենի անդեզիտների, բազալտային անդեզիտների, դացիտների, խարամների վրա և ծածկված է միջին ու վերին անթրոպոգենի դացիտային լավաներով, գետալճային ու տային նստվածքներով։ Արդյունավետ շերտում մասնակցում են պեմզա, պեմզային ավազներ, երկրորդական նշանակության Երևան-Գյումրու տիպի տուֆեր, որոնց վրա տեղադրված է վարդագույն ու վարդմանուշակագույն տուֆաշերտը (միջին հաստությունը՝ 6-8 մ)։ Հետախուզված պաշարները ավելի քան 170 միլիոն մ³ են։

Արթիկի տուֆի հանքավայրի շահագործման տեխնիկա-տնտեսական պայմանները բարենպաստ են։ Տուֆի հանույթի և տեղափոխման աշխատանքները մեքենայացված են։ 17 հանքից յոթն ունեն համալիր մեքենայացում։ Առանձին տեղամասերում կատարվում է պահանջվող ձևի և չափի քարի անմիջական հանույթ, որն առանց հետագա մշակման օգտագործվում է շինարարության մեջ։ Հանույթից ստացվող քարի մանրուքի բազայի վրա գործում է արհեստական տուֆաբլոկների կոմբինատը։

Տես նաև 
 Արթիկի տիպի տուֆ

տ
Հայաստանի հանքավայրեր
Տուֆ