Տիեզերաերկրաբանական պրոցեսներ

Տիեզերաերկրաբանական պրոցեսները կապված են Երկրի վրա տիեզերական մարմիններ ընկնելու հետ։ Դա բերեց Երկրի մակերևույթի վրա հարվածային, հարվածային-պայթյունային խառնարանների առաջացման, ինչպես նաև տիեզերական մարմինների ընկնելու տեղում լեռնային ապարների միացությունների հարվածային-մետամորֆոլոգիական (շոկային) վերափոխման։

Հարվածային խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնաքարերի ընկնելու հետևանքով, ունեն 100 մ-ից քիչ տրամագիծ, հարվածային-պայթյունայինները՝ 100 մ-ից ավելի։

Ենթադրվում է, որ աստրոբլեմները առաջացել են աստերոիդների և գիսասղերի ընկնելու հետևանքով, որոնց չափերը գերազանցում են երկնաքարերի չափերը։ Երկրի վրա հայտնաբերված աստրոբլեմները ունեն 2-300 կմ լայնություն։

Ներկայումս բոլոր մայրցամաքներում հայտնաբերված են 200-ից ավել աստրոբլեմներ։ Նշանակալի մեծ քանակությամբ աստրոբլեմներ կան Համաշխարհային օվկիանոսի հատակին։ Սրանք դժվար է հայտնաբերել և անհասանելի են վիզուալ ուսումնասիրման համար։

Աստերոիդները Արեգակնային համակարգի մարմիններ են, ունեն 1-1000 կմ տրամագիծ։ Սրանց ուղեծրերը գտնվում են Մարսի և Յուպիտերի ուղեծրերի միջև։ Դա, այսպես կոչված, աստերոիդների գոտին է։ Որոշ աստերոիդների ուղեծրեր անցնում են Երկրին շատ մոտ։

Գիսաստղերը երկնային մարմիններ են, շարժվում են լավ ձգված ուղեծրերով։ Գիսաստղերի կենտրոնական ամենավառ մասը անվանում են միջուկ։ Տրամագիծը տատանվում է 0.5-50 կմ սահմաններում։ Միջուկի մասսան, որը կազմված է սառույցից (սառած գազերի կոնգլոմերատ, հիմնականում ամոնիակ, ջուր և փոշու մասնիկներ) կազմում է 1014-1020գ։ Գիսաստղի պոչը իրենից ներկայացնում է արեգակնային ճառագայթման ազդեցությամբ միջուկից թռչող գազի իոններ և փոշու մասնիկներ։ Պոչի երկարությունը կարող է հասնել տասնյակ հազարավոր կիլոմետրերի։ Գիսաստղերի միջուկները տեղավորվում են Պլուտոնի ուղեծրի սահմաններից դուրս, այսպես կոչված Օօրտայի գիսաստղային ուղեծրում։

Այն դեպքում, երբ աստերոիդների ընկնելուց հետո մնում են ինքնատիպ խառնարաններ՝ աստրոբլեմներ, գիսաստղերի ընկնելուց հետո խառնարաններ չեն առաջանում, նրանց ահռելի էներգիան և նյութը վերաբաշխվում են ինքնատպ ձևով։ Տիեզերական մարմինների ընկնելու ժամանակ, շատ կարճ ժամանակով՝ 0.1 վրկ-ի ընթացքում, անջատվում է ահռելի քանակությամբ էներգիա, որը ծախսվում է Երկրի մակերևույթի հետ շփման կետում ապարների սեղմման, հալման և գոլորշիացման վրա։ Հարվածային ալիքի ազդեցության արդյունքում առաջանում են ապարներ, որոնք ունեն ընդհանուր անուն՝ իմպակտիտներ, իսկ այդ ժամանակ առաջացող կառուցվածքը անվանում են իմպակտային։

Երկրի մոտ թռչող գիսաստղերը ձգվում են Երկրի ձգողական դաշտի կողմից, սակայն Երկրի մակերևույթին չեն հասնում։ Դրանք քայքայվում են մթնոլորտի վերին սահմաններում և արձակում են հզոր հարվածային ալիք դեպի Երկրի մակերևույթ (ըստ տարբեր հաշվարկների այն կազմում է 1021-1024 Ջ)։ Այն առաջացնում է հզոր ավերածություններ, որոնք վերափոխում են բնական միջավայրը, իսկ նյութերը՝ գազերի, ջրի և փոշու տեսքով, ցրվում են Երկրի մակերևույթով։

Երկրաբանություն