Զերավշան

Զերավշան (, , ), գետ Տաջիկստանում և Ուզբեկստանում։ Սկիզբ է առնում Թուրքեստանի և Զերավշանի լեռնաշղթաների կցվանքում գտնվող Կոկսու լեռնահանգույնցի Զերավշանի սառցադաշտից։ Ջրերը ոռոգման համար վերցնելու պատճառով Զերավշանը Ամուդարյային չի հասնում։ Ստորին հոսանքում Ամուդարյայից լրացուցիչ ջուր է ստանում Ամու–Բուխարական ջրանցքով։ Զերավշանի վրա կառուցվել են Կատակուրգանի և Կույումազարի ջրամբարները։ Երկարությունը 877 կմ է։ Զերավշանի հովտում են Սամարղանդ, Նավոի, Բուխարա քաղաքները։

Անվանում 
Անվանումը կապում են տաջիկերեն Զեր «ոսկի» և ռեխտան «շաղ տալ, ցրել» բառերի հետ։ Ոմանք գտնում են, որ անվանումն արտացոլում է ոռոգման համար գետի ունեցած հսկայական նշանակությունը՝ նրա բարաբերությունը, ոմանք էլ որոշակի կապ են տեսնում անվանման և գետի վերնագավառում անցյալում երկու արդյունահանման պատմական իրողության միջև։

Զերավշանը տարբեր մասերում տարբեր անուններ է կրում․ վերնագավառում կոչվում է Մատչա, ստորին հոսանքում՝ Մոտչա, ստորին հոսանքում՝ Կարակուլդարյա։ Գետի անվանման ուզբեկերեն ձևն է Զարավշոն։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 В. В. Бартольд. К Истории Орошения в Туркестане. — В։ Собрание соч., том 3. Москва, 1965.
 V. V. Barthold. Turkestan Down to the Mongol Invasion. London, 1968.
 Robert Lewis. Early Irrigation in West Turkestan" ''Annals of the Association of American Geographers, vol. 56, 1966, № 3, 467—491.
 Edgar Knobloch. Beyond the Oxus. London, 1972.
 Якубов, Ю. Паргар в VII—VIII вв. н. э. (Верхний Зеравшан в эпоху раннего средневековья). М., Дониш, 1979.

Ուզբեկստանի գետեր
Տաջիկստանի գետեր
Ասիայի միջազգային գետեր
Սահմանային գետեր