Չիժիկ-Պիժիկի արձան

Չիժիկ-Պիժիկի հուշարձան (), արձան Սանկտ Պետերբուրգում։ Կանգնեցվել է 1994 թվականի նոյեմբերի 19–ին, Ֆոնտանկա գետի ափին՝ Միխայիլի դղյակի մոտ՝ № 12/1 տան մոտ՝ Առաջին ինժեներական կամուրջի հարևանությամբ։

Երգ 

1835–1918 թվականներին, արձանի տեղադրված վայրից ոչ հեռու՝ Ֆոնտանկայի գետափնյա № 6 տանը, գտնվում էր Իրավաբանության կայսերական ուսումնարանը, որի ուսանողները հագնում էին դեղին զոլերով ու թևքածալերով կանաչ գույնի համազգեստ։ Պետերբուրգյան հանրահայտ լեգենդի համաձայն, համազգեստի այսպիսի գունավորման համար, որը հիշեցնում էր ճնճղուկի փետուրների դասավորությունը (), ինչպես նաև պիժիկ տեսակի եղջերուի () կաշվից պատրաստած գլխարկների պատճառով ուսանողներին կոչում էին չիժիկ–պիժիկ (), որոնց համար երգ է հորինվել։ Այդ երգի ռուսերեն, բնօրինակ տարբերակը այսպես է՝

Чижик-пыжик, где ты был?
На Фонтанке водку пил.
Выпил рюмку, выпил две —
Закружилось в голове.

Ստույգ հայտնի չէ, թե ով է գրել այս հումորային երգը։ Սակայն նույն ժամանակաշրջանում կարդում ենք Ալեքսանդր Պուշկինի ժամանակակիցներից մեկի՝ Ալեքսանդր Եֆիմովիչի նամակագրությունը Նիկոլայ Գրենդիչի հետ՝ «Гнедич, Гнедич! где ты был? На Кавказе ж…ку мыл; вымыл разик, вымыл два, освежилась голова»։ Նամակը գրված է 1825 թվականի նոյեմբերի 16–ին, за десять лет до того, как появилось училище правоведения.

Արձանի ստեղծում 

Չիժիկ-Պիժիկի հուշարձանի ստեղծման գաղափարը պատկանում է գրող Անդրեյ Բիտովին, ով դրա մասին հայտնել էր 1994 թվականին կայացած «Ոսկե Օստապ» հումորի և սատիրայի փառատոնի ժամանակ։ Վրացի ռեժիսոր, սցենարիստ և քանդակագործ Ռևազ Գաբրիաձեն ճարտարապետ Վյաչեսլավ Բուխաևի հետ այդ գաղափարը իրականություն է դարձնում։

Սովորույթներ 

Ավանդույթի համաձայն, եթե ինչ–որ մեկը երազանք պահի և մետաղադրամ նետի այն հատվածում, որտեղ կանգնած է Չիժիկ-Պիժիկը, և մետաղադրամը մնա այդտեղ, ու ոչ թե ընկնի ջուրը, ապա երազանքն անպայման կիրականանա։

Նորապսակների համար կա ևս մեկ ավանդույթ․ փեսան պետք է խմիչքով լի բաժակը պարանով իջեցնի արձանի մոտ և «զարկի, կենաց խփի» ճնճղուկի կտուցին, ու չջարդի բաժակը։ Սա նորաստեղծ ընտանիքի երջանկության գրավականն է։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Արձանի բարձրությունը 11 սմ է, զանգվածը՝ մոտ 5 կգ։
 Իր գոյության ընթացքում յոթ անգամ առևանգվել է, բայց ամեն անգամ հետ վերադարձվել կամ վերականգնվել նորից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 История памятника, факты на www.peterburg.ru
 Андрей Герваш. Чижик-пыжик на Фонтанке . Наш Техас, Сентябрь 5, 2003.

Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Կենդանիների քանդակներ
Գրական հերոսների արձաններ