Էրիթրոպոետին

Էրիթրոպոետին, (հեմոպոետին) պեպտիդային հորմոն, սինթեզվում է գլխավորապես երիկամներում, մասամբ նաև՝ լյարդում և այլ հյուսվածքներում։ Հորմոնը խթանում է էրիթրոպոեզը, որի հիմքում ընկած է չհասունացած էրիթրոցիտային բջիջների՝ հասուն էրիթրոցիտների վերածելու գործընթացների ակտիվացումը և հեմոգլոբինի սինթեզի արագացումը։

Հաճախ համարվում է ոչ թե հորմոն, այլ ցիտոկին։

Հայտնաբերման պատմություն 
1905 թվականին Պարիզի բժշկության պրոֆեսոր Պոլ Կարնոթը և նրա ասիստենտը ենթադրեցին, որ էրիթորոցիտների առաջացումը կարգավորում է հատուկ հորմոնով։ 
Ճագարների վրա կատարվող փորձերով, որոնք ընթանւոմ էին արյունահեռացմամբ, հայտնաբերեցին էրիթրոցիտների ավելացում։ Հետագա ուսումնասիրությունները այլ գիտնականների կողմից ցւոյց տվեցին արյան մեջ որոշ նյութերի առկայություն, որոնք խթանւոմ են էրիթրոցիտների առաջացումը։ այդ նյութը հետագայում կոչվեց էրիթրոպոետին։

1970-ական թվականներին արյունաբան Ջոն Ադամսոնն ու նեֆրոլոգ Ջոզեֆ Ու. Էշբախը ուսումնասիրեցին երիկամների տարբեր խանգարումների և էրիթրոպոետինի դերը էրիթրոցիտների առաջացման գործում։ Էրիթրոպոետինի ամինաթթվային կառուցվածը մասնակիորեն որոշվեց այդ նույն թվականներին։ հետագայում, Կոլումբիայի համալսարանում հայտնաբերվեց էրիթրոպոետնի առաջացման մեխանիզմը։
1985 թվականին առանձնացվեց էրիթրոպոետինի սինթեզի համար պատասխանատու գենը։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Էրիթրոպոետինն ուժեղացնում է կարմիր ոսկրածուծի կողմից երկաթի, պղնձի և վիտամին B12-ի յուրացումը։

Հորմոնի արտադրությունն ուժեղանում է թերթթվածնաարյունության, սակավարյունության, երիկամների սակավարյունության ժամանակ։ Անդրոգենները, սիմպաթիկ նյարդային համակարգը, կատեխոլամինները, կոբալտի աղերը խթանում են էրիթրոպոետինի արտադրությունը։ Գլյուկոկորտիկոիդները նույնպես ուժեղացնում էն էրիթրոպոետինի արտադրությունը, որը սթրեսային իրավիճակների ժամանակ հանդիսանում է հեմոգլոբինի քանակի ավելացման և արյան թթվածին մատակարարելու ընդունակության բարձրացման մեխանիզմներից մեկը։

Սպորտային մրցություններում էրիթրոպոետինն օգտագործվում է որպես կենսախթանիչ՝ դոպինգ։ այդ պատճառով նրա օգտագործումը արգելված է մրցույթների ժամանակ։

Ծանոթագրություններ 

Սփռուն ներզատական համակարգ
Ներզատական համակարգ
Հորմոններ