Այն սև օրերուն

Այն սև օրերուն, Արամ Անտոնյանի 1919 թվականին Բոստոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

Հեղինակ 

Անտոնյան Արամ Անտոնի (1887-1952), պատմաբան, հրապարակախոս։ 1914 թվականի օգոստոսից նշանակվել է հայկական նամակների կայսերական գրաքննիչ, սակայն Կոստանդնուպոլսի հայկական պատրիարքարանին որոշ տեղեկություններ հաղորդելու համար 1915 թվականին աքսորվել է հայ մտավորակնների հետ միասին։ Հալեպում եղած ժամանակ թուրք քարտուղար Նայիմ բեյից ձեռք է բերել հայերի ցեղասպանության մասին մի շարք պաշտոնական վավերագրեր, որոնք հրապարակել է Այն սև օրերուն… (1919, Բոստոն) և Նայիմ բեյի հուշերը (1920)` հայերեն հրատարակությունը Մեծ ոճիր գրքերում։ Այդ վավերագրերը օգտագործվել են ինչպես երիտթուրքերի (1919), այնպես էլ Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարության ժամանակ։

Բովանդակությունը 
Արամ Անտոնյանը «Այն սև օրերուն» գրքի առաջին մասում մանրամասն նկարագրել է փախուստի նպատակով թաքնված մի հայ պատանու հետապնդումը թուրք ժանդարմաների կողմից, հայ մայրերի ողբը Եփրատում խեղդված իրենց զավակների համար։ Այնուհետև անդրադարձել է Հալեպից եկող հայ գաղթականների նոր քարավանին, որը բաղկացած էր 30-50 տարեկան կանանցից։ Հեղինակը մանրամասն նկարագրել է այդ կանանց դրությունը, նրանց արտաքին տեսքը և խորհել նրանց նախկին կենսունակության մասին։ Այնուհետև հեղինակն անդրադարձել է Մունպուճ գյուղի կառավարիչ Հուսեին էֆենդու Մեսքենե ժամանմանը։ Հայ գաղթականները վկայում են այն մասին, որ Հուսեին էֆենդին բազմաթիվ հայ դեռատի աղջիկների է առևանգել Մունպուճ և Հալեպ, գիշերային խրախճանքներ կազմակերպել իր վրանում։ Համաձայն ժանդարմաների վկայության՝ Հալեպից հայ գաղթականների նոր քարավաններ էին բերվել Գարլըք՝ Մեսքենե տարագրվելու նպատակով։ Աշխատության մեջ հեղինակը հիմնականում տեղեկություններ է հայտնել Մեսքենե տարհանվող հայ գաղթականներից կազմված մի քարավանի մասին՝ անդրադառնալով նրանց կենցաղին, ապրումներին։

Քաղվածքներ

Ծանոթագրություններ 

1919 գրքեր
Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին