Ռաֆայել դե Նոգալեզ Մենդես

Ռաֆայել Ինչաուսպե Մենդես (իսպ.՝ Rafael Inchauspe Méndez, ), առավել հայտնի որպես Ռաֆայել դե Նոգալեզ Մենդես (Rafael de Nogales Méndez), վենեսուելացի զինվորական, գրող։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918) ծառայել է Օսմանյան կայսրության բանակում։

Մանուկ  տարիքին Նոգալեսը ուղարկվել է Եվրոպա և սովորել Գերմանիայի, Բելգիայի և Իսպանիայի համալսարաններում, սահուն կերպով տիրապետել է մի քանի լեզուների։

Չնայած ստացած բարձրագույն կրթությանը, Նոգալեսը որոշում է դառնալ զինվորական և առաջին իսկ բռնկված պատերազմի դեպքում մեկնել ծառայության։ Այդ կերպ Նոգալեսն իր մասնակցությունն է ունեցել 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի մի շարք հակամարտություններում. 1898 թվականին մասնակցել է իսպանա-ամերիկյան պատերազմին (կռվել է իսպանական ուժերի շարքում), 1901 թվականին մասնակցել է Վենեսուելայի ազատագրական հեղափոխությանը (Revolución Libertadora) և 1904 թվականին՝ ռուս-ճապոնական պատերազմին։ 1908 թվականի վերադարձել է հայրենիք։ Երկրի նոր նախագահի հետ թշնամական հարաբերություններ ունենալու պատճառով արտաքսվել է Վենեսուելայից։

Առաջին համաշխարհային պատերազմ 

Պատերազմի բռնկվելուց հետո Նոգալեսին չի հաջողվում համալրվել եվրոպական երկրների ռազմական ուժերի կազմում, ուստի որոշում է ընդգրկվել Օսմանյան բանակում։ Նոգալեսն ստանում է մայորի կոչում և նշանակվում Կովկասյան ճակատում։ Վանի ինքնապաշտպանության ժամանակ Նոգալեսը գլխավորում է թուրքական ժանդարմերիան, սակայն ավելի ուշ թուրքական իշխանություններին խնդրում է իրեն ազատել առաջադրանքից, քանզի թուրքերի կողմից հայերի հանդեպ կատարած գործողությունները որակում է որպես «քրիստոնյաների չհիմնավորված կոտորածներ»։ Նոգալեսը կարծում էր, որ Վանում և շրջակայքում հայերի կոտորածների հրահրիչը Խալիլ բեյն էր, ով հանդիսանում էր այն զորքի հրամանատարը, որում Նոգալեսը ցանկություն էր հայտնել ծառայելու։

Գրականություն 
 De Nogales, Rafael. Four Years Beneath The Crescent. London։ Charles Scribner's Sons, 1926. Most recently republished as։ Four Years Under the Crescent (Sterndale Classics) ISBN 1-903656-19-2
 De Nogales, Rafael. Memoirs of a soldier of Fortune. New York։ Garden City Publishing Company, Inc., 1932. Recently republished in paperback.
 McQuaid, Kim, The Real and Assumed Personalities of Famous Men։ Rafael De Nogales, T.E. Lawrence. and the Birth of the Modern Era, 1914–1937, London. Gomidas Institute, 2010, ISBN 978-1-903656-97-6

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Rafael De Nogales Méndez: Caballero andante venezolano , José Rosario Araujo. 
 Memorias de un aventurero venezolano: Rafael de Nogales Méndez, por Violeta Rojo 

1879 ծնունդներ
1936 մահեր
Հոկտեմբերի 14 ծնունդներ
Հուլիսի 10 մահեր
Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Օսմանյան բանակի սպաներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ