Սարյակներ (ընտանիք)

Սարյակների ընտանիք (), թռչունների դասին պատկանող, ճնճղուկանմանների կարգի մեջ դասվող ընտանիք։ Երգեցիկ թռչուն, որը ներառում է 104—118 տեսակ՝ բաժանված 25—32 ցեղերի։ Նրանց ազգակից են համարվում ագռավների, պիրոլների, Dicruridae, Mimidae ընտանիքների ներկայացուցիչները։

Նկարագիր 
Փոքրամարմին կամ միջին մեծության թռչունների ընտանիք։ Մարմինը միջինում կազմում է 16,5-42 սմ։ Կտուցը գրեթե այնքան երկար է, որքան գլուխը։ Վերջնամասում փոքր-ինչ կորացած է։ Բայց կտուցի ձևը կարող է էականորեն տարբեր լինել տարբեր տեսակների մոտ։ Օրինակ՝ Սովորական սարյակի կտուցը կարճ է և սուր, Aplonis brunneicapilla տեսակինը՝ մեծ և երկար։ Որոշ տեսակների գլխին մազափունջ կա, օրինակ՝ Վարդագույն սարյակի մոտ։ Ոտքերն ամուր են և հարմարեցված կյանքի տարբեր պայմաններին։ Դրանց ձևի շնորհիվ կարողանում են կանգնել ծառի վրա, քայլել հողի վրա։ Փետուրները խիտ են, մեծ մասամբ մուգ գունավորմամբ և մետաղային փայլով։ Տարբեր տեսակների մոտ փետուրների գույնը տարբեր է։ Հանդիպում են ինչպես վառ՝ դեղին, կարմիր, վարդագույն, այնպես էլ մուգ՝ մոխրագույն, սև երանգներ։ Դրանց փոփոխությունները կապված են բնական արեալներից, եղանակային տատանումներից, կամ կոնկրետ բնակավայրից, որտեղ բնադրում են։ Դրա օգնությամբ կարողանում են ձուլվել բնությանը և թաքնվել գիշատիչներից։ Արուների մոտ փետուրների գույնն ավելի վառ է, ինչը օգնում է բազմացման սեզոնի ընթացքում գրավել էգերին։ Շատ տեսակներ դա անում են նաև երգելու միջոցով։

Տարածում 
Առավելապես տարածված են Եվրասիայի և Աֆրիկայի երկրներում (բացառություն է կազմում Փայլուն սարյակը (Aplonis metallica), որի բնական արեալը գտնվում է Նոր Գվինեայում և Ավստրալիայի հյուսիս-արևմուտքում)։ Սարյակների ավելի մեծ տեսակային կենսաբազմազանություն հանդիպում է Հին աշխարհի տրոպիկական գոտիներում, հատկապես՝ Աֆրիկայում։ Սարյակների ընտանիքի ներկայացուցիչներ հանդիպում են նաև Հայաստանում։
Տարբեր տեսակների բնակավայրերը տեղակայված են տարբեր վայրերում։ Սարյակների ընտանիքի ներկայացուցիչների մի զգալի զանգված բնակվում է անտառային տարածքներում։ Դա կարող է լինել և խոնավ անտառները և բարեխառն գոտիների անտառներ։ Դա կապված է բնադրման համար համապատասխան վայրի ընրության հետ։ Այդպիսի վայրերում նրանք բնադրում են չորացած ծառերի փչակներում։ Այլ տեսակներ, հատկապես կապված սեզոնային միգրացիայի հետ, բնակվում են բաց տարածություններում՝ կիսաանպատներ, Աֆրիկայի սավաննաներում կամ անապատներում։ Հանդիպում են ինչպես նստակյաց, այնպես էլ քոչվոր և չվող տեսակներ։

Սոցիալական վարքագիծ 
Սոցիալական տեսակետից դիտարկելիս կարելի է սարյակների ընտանիքի ներկայացուցիչներին համարել խմբային կենդանիներ։ Սովորաբար գրեթե բոլոր տեսակներն ապրում են երամներով և հաճախ բնակվում են գաղութներով։ Առանձին տեսակների երամներ կարող են կազմված լինել հազարավոր առանձնյակներից և հասնել ահռելի չափերի։ Այդպիսի երամները երկնքում առաջացնում են սև զանգված, որը նման է լինում տորնադոյի։ Թեև այդքան շատ են մեկ երամում, բայց միևնույն է շարժվում են համաչափ։ Բացառությունների շարքին կարելի է դասել Lamprotornis shelleyi և Aplonis grandis տեսակներին, որոնք մենակյաց կյանք են վարում։

Որոշ տեսակներ այլ տեսակի թռչունների հետ շփման ժամանակ ագրեսիվ վարք են ցուցաբերում և հանում են նրանց իրենց բնակավայրերից։

Բազմացում 
Սարյակները բնադրում են բնության մեջ տարբեր վայրերում։ Բնադրում են ծառերի փչակներում, ժայռերի ծերպերին և խորքերում, քանդված պատերի խոռոչներում։ Շատ անտառային տեսակներ էականորեն կախված են փայտփորներից և Megalaima տեսակից, ովքեր, փորելով ծառերի բները, հարմար պայմաններ են ստեղծում սարյակների բնադրման համար։ Որոշ տեսակներ զբաղեցնում են այլ թռչունների բներ, իսկ որոշներն էլ իրենք են բույն պատրաստում։ Բայց բոլոր դեպքերում, բույնը ներսից պատված է լինում փափուկ ծածկույթով, որը կազմված է լինում զանազան նյութերից՝ փետուրներ, բուրդ, չորացած տերևներ և ճյուղեր։ Օրինակ՝ Աֆրկայում հանդիպող Եռագույն սպրեո (Spreo superbus) տեսակի թռչնի բույնը կառուցված է ակացիաի թփեի արանքում։
 
Բնի կառուցման գործընթացին մասնակցում են զույգով։ Ձվադրման ընթացքում 2-6 ձու են դնում, որոնց վրա նստում է էգը, որոշ դեպքերում միասին՝ միմյանց փոխարինելով։ Առավել հաճախ ձվի գույնը բաց կապտավուն է, երբեմն պուտերով։ Լինում են նաև սպիտակ, մարմնագույն։

Դասակարգում 
 Ցեղ՝ Ապլոնիս սարյակներ (Aplonis)
 Ցեղ՝ Մինո սարյակներ (Mino)
 Դեղնադեմք մինո (Mino dumontii)
 Ոսկեկուրծք մինո (Mino anais)
 Mino kreffti
 Ցեղ՝ Basilornis
 Basilornis celebensis
 Basilornis galeatus
 Basilornis corythaix
 Լեռնային շլեմոնյան սարյակ (Basilornis mirandus)
 Ցեղ՝ Անտառային սարյակներ (Sarcops)
 Անտառային սարյակ (Sarcops calvus)
 Ցեղ՝ Streptocitta
 Streptocitta albicollis
 Streptocitta albertinae
 Ցեղ՝ Enodes
 Enodes erythrophris
 Ցեղ՝ Scissirostrum
 Scissirostrum dubium
 Ցեղ՝ Saroglossa
 Saroglossa spiloptera
 Saroglossa aurata
 Ցեղ՝ Ampeliceps
 Ampeliceps coronatus
 Ցեղ՝ Gracula
 Gracula religiosa
 Gracula indica
 Gracula enganensis
 Gracula robusta
 Gracula ptilogenys
 Ցեղ՝ Մայնա (Acridotheres)
 Acridotheres grandis
 Acridotheres cristatellus
 Acridotheres javanicus
 Acridotheres cinereus
 Acridotheres fuscus
 Acridotheres albocinctus
 Acridotheres ginginianus
 Սովորական մայնա (Acridotheres tristis)
 Ցեղ՝ Leucopsar
 Leucopsar rotchildi
 Ցեղ՝ Sturnia
 Sturnia sturnina
 Sturnia philippensis
 Չինական սարյակ (Sturnia sinensis)
 Sturnia erythropygia
 Ցեղ՝ Սարյակներ (Sturnus)
 Սպիտակերես սարյակ (Sturnus albofrontatus)
 Բրամինյան սարյակ (Sturnus pagodarum)
 Կամբոջական սարյակ (Sturnus burmannicus)
 Սևավիզ սարյակ (Sturnus nigricollis)
 Sturnus contra
 Սևաթև սարյակ (Sturnus melanopterus)
 Վարդագույն սարյակ (Sturnus roseus)
 Կարմրակտուց սարյակ (Sturnus sericeus)
 Մոխրագույն սարյակ (Sturnus cineraceus)
 Սովորական սարյակ (Sturnus vulgaris)
 Սև սարյակ (Sturnus unicolor)
 Մոխրագլուխ սարյակ (Sturnus malabaricus)
 Ցեղ՝ Creatophora
 Creatophora cinerea
 Ցեղ՝ †Fregilupus
 Ցեղ՝ Necropsar
 Ցեղ՝ Coccycolius
 Coccycolius iris
 Ցեղ՝ Lamprotornis
 Lamprotornis purpuropterus
 Ցեղ՝ Կարճպոչ սարյակներ(Cinnyricinclus)
 Cinnyricinclus leucogaster
 Cinnyricinclus sharpii
 Cinnyricinclus femoralis
 Ցեղ՝ Սպրեո սարյակներ-спрео (Spreo)
 Երկգույն սարյակ (Spreo bicolor)
 Spreo fischeri
 Spreo albicapillus
 Spreo superbus
 Ցեղ՝ Compsarus
 Compsarus regius
 Compsarus unicolor
 Ցեղ՝ Երկարապոչ սարյակներ (Onychognathus)
 Կարմրաթև երկարապոչ սարյակ (Onychognathus morio)
 Կարճակտուց երկարապոչ սարյակ (Onychognathus tenuirostris)
 Շագանակաթև երկարապոչ սարյակ (Onychognathus fulgidus)
 Onychognathus walleri
 Սոմալական երկարապոչ սարյակ (Onychognathus blythii)
 Onychognathus frater
 Onychognathus tristramii
 Onychognathus nabouroup
 Onychognathus salvadorii
 Սպիատակտուց երկարապոչ սարյակ (Onychognathus albirostris)
 Onychognathus neumanni
 Ցեղ՝ Սրապոչ սարյակներ (Poeoptera)
 ԱՆտառային սրապոչ սարյակ (Poeoptera lugubris)
 Շտուլմանի սրապոչ սարյակ (Poeoptera stuhlmanni)
 Կենրիկի սրապոչ սարյակ (Poeoptera kenricki)
 Ցեղ՝ Սպիտակատամ սարյակ (Grafisia)
 Սպիտակատամ սարյակ (Grafisia torquata)
 Ցեղ՝ Speculipastor
 Speculipastor bicolor
 Ցեղ՝ Սպիտակաթև սարյակներ (Neocichla)
 Սպիտակաթև սարյակ (Neocichla gutturalis)
 Ցեղ՝ Buphagus

Ծանոթագրություններ 

Ճնճղուկանմաններ