Ստամոքսահյութ

Ստամոքսահյութ, ստամոքսի լորձաթաղանթի գեղձերից արտադրվող մարսողական հյութ։

Անգույն հեղուկ է, պարունակում է ֆերմենտներ, պրոտեազներ, որոնք իրականացնում են սպիտակուցների ճեղքման սկզբնական փուլերը, փոքր քանակությամբ լիպազներ, որոնք ազդում են հիմնականում էմուլգացված ճարպերի վրա, աղաթթու (մարդու ստամոքսում կազմում է 0,4-0,5%), լորձ և հանքային աղեր։ Աղաթթուն ստամոքսում գտնվում է ազատ և մասամբ սպիտակուցների հետ կապված վիճակում։ Այն ակտիվացնում է ֆերմենտները, հեշտացնում սպիտակուցների ճեղքումը՝ առաջացնելով դրանց բնազրկում և ուռչեցում, պայմանավորում է ստամոքսահյութի մանրէասպան հատկությունը, խթանում աղիքների հորմոնների արտադրությունը։ Ստամոքսահյութի ֆունկցիայի որոշ խանգարումների դեպքում ստամոքսում աղաթթվի պարունակությունը կարող է ավելանալ կամ նվազել մինչև լրիվ բացակայությունը (ախիլիա)։ Լորձի բաղադրության մեջ են մտնում մուկոպրոտեիդները, որոնք ստամոքսի լորձաթաղանթը պաշտպանում են մեխանիկական և քիմիական գրգռիչներից։

Ստամոքսահյութում պարունակում է նաև «ներքին գործոն» (Կասլի գործոն), որը նպաստում է վիտամին Ba 12-ի ներծծմանը։ Սարդու ստամոքսում օրական արտադրվում է մինչև 2 լ ստամոքսահյութ։ Ստամոքսահյութի քանակությունը, բաղադրությունը և հատկությունները փոխվում են սննդի բնույթից կախված, ինչպես նաև ստամոքսի, աղիքների, լյարդի հիվանդությունների դեպքում։ Կենդանիներից ստացված ստամոքսահյութը օգտագործում են մարսողության օրգանների որոշ հիվանդությունների բուժման նպատակով։

Մարսողություն