Մարինե Պետրոսյան (բանաստեղծ)

Մարինե Պետրոսյան (), հայ բանաստեղծ և հրապարակախոս։

Հայերեն բանաստեղծական հինգ ժողովածուների և էսսեների մեկ գրքի հեղինակ։ Օտար լեզուներով շատ թարգմանված հայ գրողներից է, ունի գրքեր թարգմանաբար հրատարակված Ֆրանսիայում, Արգենտինայում, Կատալոնիայում։ Մ.Պետրոսյանի ֆրանսերեն գրքերը արժանացել են դրական գրախոսականների Ֆրանսիայի և Բելգիայի գրական մամուլում, այդ թվում՝ ֆրանսիական հայտնի Լը Մոնդ պարբերականում։ Իսպաներեն գրքի մասին հարցազրույց է տպագրվել արգենտինական հեղինակավոր Página/12 օրաթերթում։ Ունի բազմաթիվ հրապարակումներ արտասահմանյան գրական մամուլում և ժողովածուներում։

Մարինե Պետրոսյանը գրում է նաև տեսական-գրաքննադատական էսսեներ, մասնավորապես հիշարժան է նրա «Անտիպոեզիա, կամ երբ բանաստեղծը չի փնտրում ալիբի» էսսեն, որը սահմանում է անտիպոեզիան որպես նոր ուղղություն հայ ժամանակից պոեզիայում և արժանացել է աշխույժ, թեև ոչ միանշանակ դրական, արձագանքների։

2007 թվականի հունվարից մինչև 2009 թ. դեկտեմբեր Մ. Պետրոսյանը ամենշաբաթյա հրապարակումներ է ունեցել ընդդիմադիր «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում։ 2008 թ. նախագահական ընտրությունների, դրան նախորդող և հաջորդող՝ քաղաքակապես գերլարված ժամանակում գրված այդ հրապարակումները աննախադեպ լայն ընթերցողական լսարան ունեին և Մ. Պետրոսյանին դարձրին հանրային դեմք։ «Հայկական ժամանակը» 2007 թ. «Տիգրան Հայրապետյան» ամենամյա մրցանակը հանձնեց Պետրոսյանին «Ինչու չի ավարտվում պատերազմը» հոդվածի համար։

Ստեղծագործական ճանապարհ 
Պետրոսյանի գրական ճանապարհի սկիզբը համընկնում է Հայաստանի սովետական ժամանակաշրջանի ավարտի հետ։ Առաջին բանաստեղծական շարքը լույս է տեսել «Գարուն» ամսագրում 1987 թ., իսկ առաջին գիրքը արդեն անկախ Հայաստանում՝ 1993 թ.։ Այդ գրքի բանաստեղծությունները շվեյցարացի բանաստեղծ և թարգմանիչ Վահե Գոդելի կողմից թարգմանվեցին ֆրանսերեն, և ընդամենը երկու տարի անց Comp’Act հրատարակչությունը Ֆրանսիայում հրատարակեց Պետրոսյանի J’apporterai des pierres գիրքը։ Պետրոսյանի երկրորդ գիրքը՝ «Կանոնական պատմությունները», Երևանում լույս տեսավ 1998 թ.։ Այս գրքի բանաստեղծությունների մի զգալի մասը տեղ գտավ Erevan գրքում (2003 թ.), որի հրատարակիչը դարձյալ ֆրանսիական Comp’Act-ն էր։

Դրանից հետո Պետրոսյանը Երևանում հրատարակել է ևս երեք բանաստեղծական և մեկ էսսեների ժողովածու։ Վերջինում՝ «Կարմիր աֆիշ», նրա էսսեներն են՝ հրապարակված «Հայկական ժամանակ» թերթում, ինչպես նաև «Լրագիր» և «7 օր» կայքերում։ «Ատրճանակը կրակեց» բանաստեղծական ժողովածուի հրատարակումից առաջ հեղինակը հաջողությամբ անցկացրեց գրքի բաժանորդագրություն, ինչը աննախադեպ է հետսովետական շրջանի գրական պրակտիկայում։

2007 թ. Մարինե Պետրոսյանը Տիգրան Պասկևիչյանի հետ Կատալոնիայում մասնակցել է Ֆարերայի բանաստեղծական թարգմանության սեմինարներին (Seminari de traducció poètica a Farrera), որի արդյունքում Institució de les Lletres Catalanes-ի կողմից 2008 թ. Բարսելոնում հրատարակվել է երկու հեղինակների համատեղ Una vegada a l’hivern գիրքը։ 2015 թ․ արգենտինյան аudisea. հրատարակչությունը հրատարակում է Մ․Պետրոսյանի Disparó el arma գիրքը՝ Ալիս Տեր-Ղեւոնդյանի իսպաներեն թարգմանությամբ։

Պետրոսյանը նաև թարգմանում է, հիմնականում՝ անգլերենից հայերեն, նաև՝ հայերենից անգլերեն։ Պետրոսյանը նաև անգլերենի է փոխադրում իր իսկ բանաստեղծությունները, կամ, ինչպես ինքն է ասում, «իմ բանաստեղծությունը անգլերեն թարգմանելիս ես այն նորից գրում եմ՝ էս անգամ ուրիշ լեզվով»։

2013 թ. Արգենտինայում հրատարակված «20 բանաստեղծ Հայաստանից» անթոլոգիայի համար բանաստեղծներին և գործերը ընտրել է Պետրոսյանը։ Իսկ Վրաստանում լույս տեսած երկլեզու «Հայ բանաստեղծությունը դարերի սահմանագծին. XX - XXI  դար» անթոլոգիայի համար Պետրոսյանը ոչ միայն կատարել է բանաստեղծների և գործերի հիմնական ընտրությունը, այլ նաև նախաբան է գրել՝ «Բանաստեղծությունը նոր ժամանակի մարտահրավերների առաջ», որտեղ վերլուծում է անցած տասնամյակների հայ պոեզիայի ընթացքը։

Պետրոսյանի հանրային ճանաչման մի կարևոր մասն են կազմում նրա հեռուստատեսային ելույթները՝ հասարակական հետաքրքրություն ներկայացնող ամենատարբեր հարցերի շուրջ։

Հրատարակություններ 
 Բանաստեղծություններ, առաջին գիրք, Կոսսու, 1993
 J’apporterai des pierres, 1995
 Կանոնական պատմություններ, Զանգակ, 1998
 Erevan, Editions Comp’Act, 2003
 Հայաստանի ծովափին, ակտուալ արվեստ, 2006
 Una vegada a l’hivern, Տիգրան Պասկևիչյանի համահեղինակությամբ,  Institució de les Lletres Catalanes, 2008
 Կարմիր աֆիշ, ակտուալ արվեստ, 2011
 Սալաթ կրակոցներով, ակտուալ արվեստ, 2011	
 Ատրճանակը կրակեց, ակտուալ արվեստ, 2014
 Disparó el arma, audisea., 2015

Աղբյուրներ 
 Մարինե Պետրոսյանի մասին «Հայուհիներ» հանրագիտարանում, Ամարաս, 2011 թ, 1-ին հատոր, էջ 607

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մարինե Պետրոսյանի կենսագրությունը Գրանիշ կայքում
 Մարինե Պետրոսյանի պաշտոնական կայքը
 Մարինե Պետրոսյանը գրանիշ գրական համայնքում
 Մարինե Պետրոսյանը ինքնագիր գրական հանդեսում
 L’infime intime étrangeté des choses. հոդված Մարինե Պետրոսյանի մասին Nouvelles d’Arménie ամսագրում, #97, մայիս 2004, էջ 58-59
 "La escritura puede ser un arma". La poeta Armenia Marine Petrossian presenta su libro Disparó el arma. Por Silvina Friera. Página/12, martes, 25 de agosto de 2015 
 This is not poetry - Entrevista a Mariné Petrossian por audisea
 Բանաստեղծություններ եւ հարցազրույց Poetry International հանդեսում (Սան Դիեգոյի համալսարան)

20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Հայ հրապարակախոսներ
20-րդ դարի հայ կին գրողներ
20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Հայ սյունակագիրներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով