Աբգար Հովհաննիսյան (պատմաբան)

Աբգար Ռուբենի Հովհաննիսյան (), հայազգի խորհրդային պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1938 թ.), պրոֆեսոր (1938 թ.), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1940 թ.), ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1947 թ.)։

Կենսագրություն 
Ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը (1928 թվական)։ 1931-1960 թվականներին մանկավարժական աշխատանք է կատարել Երևանի համալսարանում (1938 թվականից նոր պատմության ամբիոնի վարիչ, ապա գիտության գծով պրոռեկտոր), ռուսական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1947-1953 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, 1949-1960 թվականներին՝ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար։ 1960 թվականից, փոքր ընդմիջումով, վարում է ՀԽՍՀ ԳԱ փոխպրեզիդենտի պաշտոնը։ Հովհաննիսյանի գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են Ֆրանսիայի և հայ ժողովրդի պատմության նոր շրջանի պրոբլեմների լուսաբանմանը։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Գործունեությունը 

Եվրոպական լեզուների իմացությունը, պատմագիտական լայնախոր պատրաստությունը հնարավորություն են տվել նրան ստեղծելու Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գաղափարախոսության, ուտոպիստ սոցիալիստների հասարակական-քաղաքական ուսմունքին նվիրված մեծարժեք մենագրություններ։ Այդ աշխատությունները գրված են աղբյուրագիտական հարուստ նյութերի, այդ թվում Ֆրանսիայի տարբեր արխիվներից քաղված նորահայտ փաստաթղթերի հիման վրա։ Հովհաննիսյանի «Կոմունիստական գաղափարները Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին» ուսումնասիրությունը (1966 թվական, ռուսերեն) արժանացել է ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Պ. Վոլգինի անվան մրցանակի (1974 թվական)։ Հովհաննիսյանի գիտական աշխատությունների մյուս շարքը նվիրված է XVIII դ. 2-րդ կեսի և XIX դ. 1-ին տասնամյակների հայ ազատագրական շարժումներին, հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմությանը, Անդրկովկասն ու Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի օգնությամբ ազատագրելու հարցում Անգլիայի ու Ֆրանսիայի՝ երկրամասի ժողովուրդների շահերին հակասող քաղաքականության և հարակից խնդիրների բացահայտմանը։ Հովհաննիսյանը մասնակցել է հայ ժողովրդի, ԽՍՀՄ ժողովուրդների, համաշխարհային պատմության, Սովետական պատմական հանրագիտարանի բազմահատոր աշխատությունների ստեղծմանը, բազմիցս ներկայացրել խորհրդային պատմագիտությունը պատմաբանների միջազգային հավաքներում։

Պարգևներ 
Պարգրատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի (2), Հոկտեմբերյան հեղափոխության և «Պատվո նշան» (2) շքանշաններով։

Երկեր 
 Ամբողջ աշխարհի բանվորները յեվ գյուղացիները պետք ե ազատեն իրենց կապիտալի իշխանությունից։ Մ. Գորկու դիմումը բանվորներին և գյուղացիներին, Կրասնոդար, тип. "Культура", 1930 (համահեղինակ)։
 Նապոլեոնի արշավանքը Ռուսաստանի վրա և 1812 թվականի Հայրենական պատերազմը։ Հովհաննիսյան Աբգար Ռուբենի, Երևան, Քաղ. գրակ. պետ. հրատ, 1941։
 Հայ ժողովրդի պատմություն։ Մաս 1։ Երևան, Հայպետուսմանկհրատ, 1956 (համահեղինակ)։
 Հայ ժողովրդի պատմություն։ [Ձեռնարկ 2 մաս.] / Ս. Տ. Երեմյան, Մ. Ս. Հասրաթյան, Բ. Ն. Առաքելյան և ուրիշ, Երևան, Հայպետուսմանկհրատ, 1956 (համահեղինակ)։
 Պատմություն ինը գրքից։ Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1986 (համահեղինակ)։
 Անտիպ աշխատություններ։ ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Պատմության ինստիտուտ, Երևան, Գիտություն, 2009 (համահեղինակ)։

Մամուլ 
 Հոդվածների մատենագիտություն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գրիգորյան, Վ. Ռ. (1983) Աբգար Հովհաննիսյան. Պատմա-բանասիրական հանդես, № 4 . pp. 212-215. ISSN 0135-0536 

Հայ պատմաբաններ
Պատմական գիտությունների դոկտորներ
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Հայ պրոֆեսորներ