Գրիգոր Ջելայան

Գրիգոր Ջելայան (մոտ 1868/1870, Թալաս - ), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն 
Գրիգոր Ջելայանը ծնվել է մոտ 1868/1870 թվականին, Կ. Պոլ­սում/Ան­կա­րա­յի նա­հան­գի Կե­սա­րի­ա­յի գա­վա­ռի Թալաս ավանում։ Պրոֆեսոր Հովսեփ Ջելալյանի (Ճելալյան) ավագ եղբայրն է։ Բժիշկ և հայդուկապետ Համբարձում Պոյաճյանի (Մեծն Մու­րատ) աներորդին, կուսակիցը և ընկերն է եղել։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլ­սում/Բրուսայի ազգային վարժարանում։

1896 թվականի նոյեմբերի 25-ին ավարտել է Փա­րի­զի հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետը՝ մրցանակի և պատիվների արժանանալով։ 1896-1901 թվականներին աշխատել և մասնագիտացել է Փարիզի տարբեր հիվանդանոցներում։

1901 թվականին վերադարձել է Կ. Պոլիս և բժիշկ աշխատել։ 1905 թվականի դրությամբ եղել է Կ. Պոլսի Հայդարփաշա թաղամասում բնակվող, օսմանյան կառավարության նախկին ծովային նախարար, բնավորությամբ բարի, ազնիվ և մարդասեր Հաջի Թահսին՝ փաշայի սիրելին և հավատարիմ ընտանեկան բժիշկը, քանի որ ստույգ մահից փրկել էր փաշայի բազմանդամ ընտանիքի անդամներից մեկին։ Բժշկի ընտանիքի անդամները ևս ազատ մուտք ունեին փաշայի ապարանքը և վայելում էին նրա հովանավորությունը։ Աշխատել է նաև Կ. Պոլսի Թաքսիմի Ֆրանսիական հիվանդանոցում։ 1911-1914 թվականներին եղել է Կ. Պոլսի սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

Եղել է Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ։ Եղել է հին հնչա­կյան գործիչ։ Կ. Պոլսում հնչակյանությունը նրա տանն է հիմնադրվել։

1915 թվականի ապրիլին ձերբակալվել է Կ. Պոլսում և Չանղըրը աքսորվել։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Հետագայում կառավարության հրահանգով Չանղըրըի բանտում կատարվել է զտում, որի արդյունքում քարավանը բաժանվել է 2 մասի՝ «ծանր հան­ցա­գործ­նե­րի» և «թե­թև հան­ցա­գործ­նե­րի»։ Առաջիններն ուղարկվել են Այաշի բանտը՝ սպանվելու, վերջինները, որոնց մեջ էր բժիշկ Գրիգոր Ջելալյանը, ազատվել են։

1915-1923 թվականներին շարունակել է ապրել և աշխատել Կ. Պոլսում։ Եղել է անվանի բժիշկ և նվիրյալ, բոլորից սիրված ու հարգված ազգային գործիչ։ 1923 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։

Մահացել է 1937 թվականի մայիսի 12-ին, ԱՄՆ-ում՝ 69 տարեկանում։

Գրականություն 
Ընդարձակ օրացոյց Սուրբ Փրկչեան հիւանդանոցի հայոց, Կ. Պոլիս, 1905։
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
Մահագրութիւն Տօքթ. Գր. Ճէլալ, Ընդարձակ տարեգիրք Ազգային հիւանդանոցի, Իսթանպուլ, 1938։
Սիրվարդ, Մեծն Մուրատ (Համբարձում Պոյաճյան), Կյանքն ու գործունեությունը, Երևան, 1991։
Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուր
քերեն), Ստամբուլ, 2001։
Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երևան, 2002։
Ավագեան Կարին է, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12

Աղբյուր 

Հայ բժիշկներ
Թալաս ավանում ծնվածներ
1937 մահեր
Փետրվարի 12 մահեր
ԱՄՆ-ում մահացածներ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ