Լևոն Պարտիզպանյան

Պարտիզպանյան Լևոն Ղունկիանոսի (1887 թվական, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում), հայ բժիշկ, հասարակական-քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1887 թվականին, Խար­բեր­դի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում։ Հայրը՝ Ղունկիանոս Պարտիզպանյանը երկար տարիներ եղել է Բաքըր-Մադենի քաղաքապետության բժիշկը և 1907 թվականին մահացել խորհրդավոր պայմաններում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մեզիրեի Կեդրոնական վարժարանում, այնուհետև՝ նույն քաղաքի Սուլթանիե վարժարանում։ Բնակվել է Կոստանդնուպոլսի Կադը գյուղ թաղամասում։ Եղել է ՀՅԴ Կադըգյուղի կոմիտեի եռանդուն անդամ։ 1912 թվականին, երբ Արտակարգ դատարանը դադարեցրել է ՀՅԴ օրգան «Ազա­տա­մար­տի» հրատարակությունը, ՀՅԴ տպագիր օրգանի դերը կատարել է «Ազ­դա­րա­րը», որի արտոնատերն էր Լևոնը։ 1914 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլ­սի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը և բժշկի վկայական ստացել։ 1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել՝ հարյուրապետի աստիճանով։ 1915 թվականի ապրիլին, զինվորական համազգեստը հագին ձերբակալվել է և բանտարկվել Կոստանդնուպոլսի կենտրոնական բանտում, ապա աքսորվել Չանղըրը։ Այնուհետև մի շարք դաշնակցական մտավորականների հետ աքսորվել է Այաշ և պահվել տեղի բանտում։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Թէոդիկի «Յու­շար­ձան…» գրքում ասվում է, թե սպանվել է 1915 թվականին, Այաշի ճանապարհին, ի թիվս մի խումբ հայ մտավորականների՝ 28 տարեկանում։ Այլ աղբյուրում ասված է, որ սպանվել է Դեյր-էլ-Զորում։ Մինչդեռ Գրիգորիս ծ. վրդ. Պալաքյանը նրան հիշում է Չանղըրըի աքսորից վերապրողների թվում։

Գրականություն 
 Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կոստանդնուպո­լիս, 1919։
 Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վի­են­նա, 1922։ 
 Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատ գամները),Պոսթոն, 1957։ 
 Թէոդիկ, Յուշ արձան նահատակ մտաւոր ականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։ 
 Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։ 
 Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։ 
 Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երև­ան, 2002։ 
 Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թվականներ), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։ 
 Ավագեան Կարին է, «Չան­ղը­րըի 1915 թվական ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-1

Աղբյուրներ 
 

Հայ բժիշկներ
Հասարակական գործիչներ
ՀՅԴ անդամներ