Վահան Պարոն-Վարդյան

Վահան Պարոն-Վարդյան (Պարոնվարդյան, 1880, Օրդու, Տրապիզոնի նահանգ/Կիրասոն, Կիրասոնի գավառ, Տրապիզոնի նահանգ- 1915, Տիգրանակերտ կամ Տիգրանակերտ-Մելիտինե ճանապարհին), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1880 թվականին Տրապիզոնի նահանգի Օրդու քաղաքում/Տրապիզոնի նահանգի Կիրասոնի գավառի կենտրոն Կիրասոն քաղաքում։ Մանուկ հասակում զրկվել է հորից։ Մայրը երկրորդ անգամ ամուսնացել է Բրուսայի ազգային վարժարանի անվանի ուսուցիչ Կ. Երեցյանի հետ։ Նախնական և երկրորդային կրթությունն ստացել է Բրուսայի ազգային վարժարաններում։

1908-1912 թվականներին Կ. Երեցյանի խորհրդով ու նյութական աջակցությամբ ուսանել է Բեյ­րութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ 1912 թվականին կարճ ժամանակով իր ծննդավայրն է այցելել։ 1912-1914 թվականներին Բրուսայի շրջանի Ենիշեհիր գյուղի բժիշկ է աշխատել։ Այստեղ ամուսնացել է և տուն-տեղ դրել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականի ապրիլին ձերբակալվել է և Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)ի բանտը աքսորվել։ Նրան և մի այլ հայ բժշկի զրպարտել են Տիգրանակերտի բանտում բազմաթիվ հայ բանտարկյալների՝ բծավոր տենդից մահվան համար, մինչդեռ նրանց բոլորին թուրքերն սպանել էին։ 1915 թվականին՝ Տիգրանակերտի բանտում տանջանքների ու չարչարանքների ենթարկվելուց հետո, սպանվել է արյունարբու նահանգապետ, չերքեզ դոկտոր Ռեշիդ բեյի հրահանգով՝ 35 տարեկանում։ Ըստ գերմանացի մի­սի­ո­ներ դոկտոր Յոհաննես Լեփսիուսի հայտնած տեղեկության՝ բժիշկը թուրք չեթեների ձեռքով սպանվել է Տիգրանակերտից Մելիտինե աքսորվելու ճանապարհին, ի թիվս 10 ականավոր հայերի։

Վահանի խորթ եղբայրը՝ Հմայակ Կ. Երեցյանը, փրկվելով տարագրության գողգոթայից, բնակություն է հաստատել Ֆրանսիայում։ Քույրը՝ Բեաթրիսը, բնակվել է Իտալիայում։

Գրականություն 
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
Յովակիմեան (Արշակունի) Յովակիմ, Պատմութիւն Հայկական Պոնտոսի, Պէյրութ, 1967։

Աղբյուր 

Հայ բժիշկներ
1915 մահեր
Հայոց ցեղասպանության զոհեր