Նիկոլ Դուման կամավորական ջոկատ

«Նիկոլ Դուման» կամավորական ջոկատ։ Կոչվել է հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Նիկոլ Դումանի (1867-1914) անունով։ Կազմավորվել է 1990 թվականի աշնանը՝ նույն թվականի գարնանը ստեղծված Երևանի Մյասնիկյանի շրջանի երկրապահ ջոկատի հիմքի վրա։ Ազատամարտիկների մեծ մասը մասը ներգրավվել է «Հատուկ գնդի» կազմում։ 1990 թվականի վերջին «Նիկոլ Դումանը» համալրվել է ուսանող կամավորներով և լուծարված «Հայոց ազգային բանակի» ազատամարտիկներով։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ, շտաբ, զինանշան, մարտական դրոշ։ 1990-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր մասնակցել են Հայաստանի Իջևանի, Նոյեմբերյանի, Գորիսի, Կապանի, Սիսիանի Արարատի (Երասխ), Ճամբարակի (Վահան, Արծվաշեն) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի, Մարտակերտի (Կիչան, Սրխավենդ, Կարմիրավան, Լենինավան), Քաշաթաղի (հարավային հատված), Ասկերանի (Աղբուլաղ-Նախիջևանիկ հատված) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Ջոկատի մի դասակ համալրել է «Արծիվ-մահապարտների» գումարտակը։

Ջոկատի հիմնադիր-ընդհանուր հրամանատարը եղել է Ա.Բազեյանը։ Նրա վիրավորվելուց հետո մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Հ.Նազյանը, Ա.Մարտիրոսյանը, Ս.Ճաղարյանը, Ա.Պողոսյանը, Վ.Միրզոյանը, Լ.Մայիլյանը, Ա.Առաքելյանը, Վ.Խաչատրյանը։

Ջոկատից Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է 2, Հայաստանի Հանրապետության «Արիություն» մեդալ‏‎ով՝ 15, Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական ծառայության» մեդալով՝ 2, Հայաստանի Հանրապետության Զինված Ուժերի «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ՝ 3, Արցախի «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 2։ Զոհվել 16 ազատամարտիկ։

Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ