Հետահար մուրճ

Հետահար մուրճ կամ հանքահատ մուրճ, հարվածային գործողության ձեռքի մեխանիկական գործիք։ Օգտագործվում է միջին կարծրություն ունեցող նյութերի փխրունացնելու և կոտրելու նպատակով, օրինակ՝ նստվածքային ապարի, ասֆալտի, բետոնային կառուցվածքների և այլն։

Հաղորդակի տեսակով տարբերակում են՝
  օդի ճնշմամբ գորքող (օդաճնշական), ճնշակից եկող օդը աշխատանքի է դնում հաղորդակը
  էլեկտրական, էլեկտրական էներգիան վերափոխելով մեխանիկականի
  բենզինային, մուրճի պատյանի մեջ գտնվող ներքին այրման շարժիչի օգտագործմամբ
  հիդրավլիկ, հեղուկի ճնշմամբ գործող։ 

Հանքահատ մուրճի առաջին հաստոցային տարբերակի գյուտը արել է իտալացի ինժեներ Ժերմեն Սոմեյեն (Germain Sommeiller)1850-ականների վերջին։ 

Մեծ տարածում ունի խտացված օդով (4-5 կգ/սմ² ճնշմամբ) աշխատող հետահար մուրճը։ Աշխատանքի սկզբունքն այն է, որ մխոց-զարկանը կատարելով ետադարձ-համընթաց շարժում՝ մեկ րոպեում 1300-1500 հարված է հասցնում տեգին, ստիպելով նրան խրվել ապարի մեջ և քայքայել այն։ Տարբերում են թեթև (5-7 կգ), միջին (7-10 կգ) և ծանր (10-13 կգ) հետահար մուրճեր։ 

Գործիքներ
Ամերիկյան հայտնագործություններ