Մարիամ Չիլինկիրյան-Ամբակումյան

Մարիամ Չիլինկիրյան-Ամբակումյան, գթության քույր, Եդեսիայի հերոսամարտի մասնակից։

Կենսագրություն 
Թեթև կաղելու պատճառով նրան կոչել են «Թի­մուր ­լենկ» մականունով։ Եղել է Եդեսիայի Կարմիր խաչի սյուներից մեկը։ Եդեսիայի հերոսամարտի ընթացքում նշանավոր է դարձել ոչ միայն որպես տիպար գթության քույր, այլև՝ մարտիկների խիզախ գործընկեր։ Երբ թուրքերի դիրքերից ճերմակ դրոշակ պարզվեց և հայտարարվեց, թե Ֆախրի փաշան երկու հոգի է ուզում բանակցություն վարելու համար, Մարիամը խիզախորեն առաջ է անցել, որին հետևել է մտերիմ ընկերուհի Ազնիվ Միրզոյանը։ Երբ նրանք հասել են թուրք փաշայի մոտ, վերջինս շատ հարգալիր վերաբերմունք ցույց տալով ասել է. «Զա­վակ­նե՜րս, ձեր քա­ջու­թյան վրա հի­ա­նում եմ։ Ցա­վում եմ, որ ստիպ­ված եմ կռվել ձեզ պես հե­րոս­նե­րի և հե­րո­սու­հի­նե­րի դեմ։ Սա­կայն այլ կերպ չենք կա­րող վար­վել պե­տու­թյա­նը անհ­նա­զանդ լի­նող­նե­րի հետ։ Խղճում եմ ձեր ժո­ղովր­դին։ Ցան­կա­նում եմ, որ վե­րա­դառ­նաք ու խո­սեք ձեր հրա­մա­նա­տա­րի հետ։ Դուք ձեր ու­նե­ցած ու­ժե­րով ավե­լին չեք կա­րող անել մի բա­նա­կի դեմ»։ Երկու հերոսուհիները փաշային պատասխանել են. «Շատ լավ եք խո­սում։ Սա­կայն մո­ռա­նում եք, որ կռի­վը մե՜նք չենք սկսել։ Մեր երի­տա­սարդ­նե­րին ու առաջ­նոր­դին տա­րաք սպա­նե­ցիք։ Ձայն չհա­նե­ցինք։ Ինչ որ պա­հան­ջե­ցիք` տվեցինք։ Այլևս ի՞նչ եք ուզում մեզանից։ Ձեր կատարած անգթությունների փոխարեն, գերի ընկած թուրք զինվորներին պահում ենք առանց վնաս հասցնելու։ Դադարեցրե՜ք հարձակումները և մենք դարձյալ հավատարիմ հպատակներն ենք կառավարության»։
Թուրք փաշան չի ընդունել նրանց առաջարկը, սակայն հայ հերուսուհիների անվեհեր ու կորովի կեցվածքը խորապես տպավորել է նրան։ Ամբողջ հերոսամարտի ընթացքում Մարիամը կռվել է մարտիկներին հավասար, խնամել վիրավորներին, մխիթարել հուսահատներին։ Հերոսամարտից հետո ժողովրդի բեկորներին առաջնորդել է դեպի ապահով
թաքստոցներ կամ պատսպարել օտար հաստատություններում։ Շատերի պես Մարիամը ևս ձերբակալվել է ու դատապարտվել 101 տարվա բանտարկության։

1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ազատվել է բանտից։ Այնուհետև տեղափոխվել է ԱՄՆ և հետագայում ամուսնացել Ամբակումյանի հետ։

Գրականություն 
Սահակեան Արամ, Դիւցազնական Ուրֆան եւ իր հայորդիները, Պէյրութ, 1955։
Զէյթլեան Սոնա, Հայ կնոջ դերը հայ յեղափոխական շարժման մէջ, Անթիլիաս, 1968։

Աղբյուրներ 

Հայ գթության քույրեր
Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ