Մկնասոխ

Մկնասոխ (), հակինթազգիների (Hyacinthaceae) ընտանիքի բազմամյա սոխուկավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 60 (այլ տվյալներով՝ 90) տեսակ։

Հայաստանում 

Հայաստանի Հանրապետությունում՝ 8 տեսակ՝ 
Մկնասոխ Սիբիրյան (Scilla siberica Haw.), 
Մկնասոխ Միշչենկոյի (Scilla mischtschenkoana Grossh.) 
Մկնասոխ Ռոզենի (Scilla rosenii K. Koch) 
Մկնասոխ հայկական (Scilla armena Grossh.)
Մկնասոխ կովկասյան ( Scilla caucasica Misch.)
Scilla monanthos  K. Koch 
Մկնասոխ Վինոգրադովի (Scilla winogradowii Sosn.)
S. hohenackeri Fisch. & C. A. Mey

Կենսաբանական նկարագիր 
Ցողունը տերևազուրկ է, բարձրություն՝ 15-20 (հազվադեպ՝ 40) սմ։ Տերևները գետնամերձ են, գծաձև։ Ծաղկաբույլը հիմնականում նոսր հուրանաձև է (հազվադեպ՝ միայնակ), ծաղիկները՝ սպիտակ, երկնագույն, կապույտ, կապտամանուշակագույն։ Ծաղկում է մարտ ամսին, պտղաբերում ապրիլին։ Պտուղը սակավասերմ տուփիկ է։

Պարունակում է ալկալոիդներ։ Գեղազարդիչ է։

Տարածում 
Միշչենկոյի մկնասոխը հանդիպում է Վայոց ձորի (Արենի գյուղի շրջակայքում) և Սյունիքի մարզերում։ Աճում է ստորին և միջին գոտիների ժայռաճեղքերում և քարաժայռերին (1000-1800 մետր բարձրություններում), Ատրոպատանյան մկնասոխ՝ միայն Սյունիքի մարզում (Արաքս գետի կիրճում)՝ ստորին և միջին լեռնային գոտիների խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին, ժայռաճեղքերում (400-1200 մետր բարձրություններում), Ռոզենի մկնասոխ՝ Լոռու և Շիրակի մարզերի, Գեղամա լեռնաշղթայի ենթալպյան մարգագետիններում՝ գետակների ափերին, խոնավ վայրերում (2000-2500 մետր բարձրություններում)։ Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

Հոմանիշներ 

Ըստ Կյուի Թագավորական բուսաբանական այգու տվյալների հայտնի է հետևյալ հոմանիշները 
Հոմոտիպ հոմանիշներ
 Stellaris Fabr., 1759, nom. superfl.
 Stellaster Heist. ex Fabr., 1763, nom. superfl. 
Հետերոտիպ հոմանիշներ։
 Helonias Adans., 1763, nom. illeg.
 Lilio-Hyacinthus Ortega, 1773
 Epimenidion Raf., 1837
 Ioncomelos Raf., 1837, orth. var.
 Lagocodes Raf., 1837
 Oncostema Raf., 1837
 Tractema Raf., 1837
 Genlisa Raf., 1840
 Chionodoxa Boiss., 1844
 Nectaroscilla Parl., 1854
 Adenoscilla Gren. & Godr., 1855
 Basaltogeton Salisb., 1866
 Hylomenes Salisb., 1866
 Monocallis Salisb., 1866
 Othocallis Salisb., 1866
 Petranthe Salisb., 1866
 Rinopodium Salisb., 1866
 Caloscilla Jord. & Fourr., 1869
 × Chionoscilla J.Allen ex Nicholson, 1897
 Apsanthea Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, 1903
 Autonoe (Webb & Berthel.) Speta, 1998
 Chouardia Speta, 1998
 Pfosseria Speta, 1998
 Schnarfia Speta, 1998

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Гроссгейм А. А. Род 275. Пролеска — Scilla L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. и ред. тома акад. В. Л. Комаров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1935. — Т. IV. — С. 369—379. — 760 + XXX с. — 5175 экз.

Արտաքին հղումներ 
 Ключ для определения видов
 Elizabeth Lawrence. The little bulbs: a tale of two gardens. Duke University Press, 1986 ISBN 0-8223-0739-1 ISBN 978-0-8223-0739-6
 Plantzafrica.com 
J. McNeill "Scilla". in Flora of North America Vol. 26 Page 58, 315, 320. Oxford University Press.
ZipCodeZoo

Բույսեր այբբենական կարգով
Շուշանազգիներ