Գերհարդ Հաուպտման

Գերհարդ Յոհան Ռոբերտ Հաուպտման (, ), գերմանացի դրամատուրգ, արձակագիր։

Կենսագրություն 
Սովորել է Ենայի համալսարանում։ Համարվել է գերմանական նատուրալիզմի առաջնորդը։ Հայտնի է դարձել «Արևածագից առաջ» (1889, հայերեն հրատ. 1895) դրամայով, որը պատկերում է բուրժուազիական ընտանիքի քայքայումը։ «Կղբենի» (1893) կատակերգությունում, «Կառապան Հենշելը» (1898, հայկական հրատարակչություն, 1907), «Ռոզա Բեռնդ» (1903), «Առնետներ» (1911) դրամաներում Հաուպտմանը քննադաաել է կայզերական Գերմանիայի բարքերը, կարեկցել ընչազուրկներին։ «Ջուլհակներ» (1892, հայկական հրատարակչություն, 1905) դրամայի թեման սիլեզյան ջուլհակների 1844 թվականի ապստամբությունն է։ Թեմայով ու ոճով նորարարական այդ գործում որպես կոլեկտիվ հերոս հանդես է բերել բանվորությանը։

Կենցաղային ռեալիստական պիեսներից բացի Հաուպտմանը գրել է չափածո դրամաներ, հեքիաթներ, որոնք սիմվոլիզմի դրոշմն են կրում («Ջրասույզ զանգը», 1896, հայկական հրատարակչություն, 1923, «Խեղճ Հայնրիխ», 1902)։ 1901 թվականին «Մուրճ»-ում լույս է տեսել «Մենակ մարդիկ» դրաման։ Իռացիոնալիզմի ոգով են գրված «Ձմեռային բալլադ» (1917), «Սպիտակ փրկիչը» (1920), «Ինդիպոդի» (1920) դրամաները, «Խև Էմանուել Քվինտը» (1910), «Սոանացի հերետիկոսը» (1918), «Մեծ մոր կղզին» (1924) վեպերը։ Հաուպտմանի ուշ շրջանի ստեղծագործության մեջ աչքի է ընկնում «Մայրամուտից առաջ» (1932, հայկական բեմում) դրաման։ Գերմանիայում ֆաշիզմի տիրապետության տարիներին Հաուպտմանը թողել է ժամանակակից թեման։ «Մեծ քուն» պոեմը վկայում էր Հաուպտմանի թշնամանքը նացիզմի նկատմամբ։

1945 թվականի վերջերին Հաուպտմանը ընտրվել է դեմոկրատական մտավորականության «Կուլտուրբունդ» կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1912)։

Ծանոթագրություններ 

Գերմանացի արձակագիրներ
Գերմանացի դրամատուրգներ
Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Ենայի համալսարանի շրջանավարտներ
Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Գերմանացի ինքնակենսագիրներ
Գերմանացի սցենարիստներ
Գերմանացի վիպասաններ
Գերմանացի գրողներ
Գերմանալեզու գրողներ
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Գերմանացի բանաստեղծներ
Անձինք նամականիշերի վրա