Իշտար

Իշտար, նաև Էշտար, 'Աշտար (, նաև dEštar, d'Aštar; լոգոգրաֆիկա՝ dINANNA, d15), բաբելա-ասորեստանյան սիրո և պտղաբերության աստվածուհին, կենտրոնական կանացի աստվածությունն աքքադական դիցարանում։ Համապատասխանել է շումերական Ինաննա դիցուհուն։ Մարմնավորել է Վեներա մոլորակը։ Իշտարին վերագրվել են նաև պետական իշխանության և պատերազմի հովանավորուհու հատկանիշներ։ Պատկերվել է կնոջ կերպարանքով՝ ցուլի մեջքին կանգնած, ձեռքերում նետ ու աղեղ բռնած։ Հնագույն առասպելներում ներկայացվել է որպես իր սիրած այրերին կործանող, արյունարբու և հեշտաբարո աստվածուհի, իսկ հետագայում՝ Թամմուզ աստծո հավատարիմ կին։

Անուն և ծագում 

Աստվածուհու անունը ծագում է ˈատար բառից, որ նախասեմական ժամանակներում նշանակել է Վեներա մոլորակն իր երկու ասպեկտներից մեկում, որ անվանվում էին համապատասխանաբար ˈԱտար (վաղորդյան աստղ, արական կերպար) և ˈԱտարտ (երեկոյան աստղ, կանացի կերպար)։ Արևմտասեմական ու հարավարաբական դիցաբանություններում այդ բաժանումը պահպանվել է, արևելասեմական միջավայրում (աքքադացիների նախնիներ) երկու ասպեկտները միավորվել են մեկ աստվածության մեջ, որ պահպանել է երկու սեռերի հատկանիշները․ մի կողմից Իշտարը՝ պատերազմի աստվածուհին է, մյուս կողմից՝ սեքսի ու որդեծնության, ընդ որում, ˈատար բառն արևելյան սեմիտների մոտ նշանակել է աստվածուհի ընդհանրապես։ Խուռիների մոտ Իշտարը սովորաբար ասոցացվել է Շավուշկայի հետ, սակայն առավել հաճախ աստվածուհին համապատասխանեցվել է շումերական Ինաննային։

«Իշտար» անունից բացի հանդիպում են նաև անվան «Էշտար» և «'Աշտար» տարբերակները։ Մեծ մասամբ աստվածուհու անունը շումերերեն հիշատակվում է որպես dINANNA։ Դրանից բացի օգտագործվել է թվային համարժեքը համապատասխան դետերմինատիվով՝ d15 (= IŠTÀR), ինչպես նաև վանկային գրությունը՝ eš4-tár, deš4-tár, diš-tar։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ

Գրականություն
 
 
 
 
 
 
 
 

Կերպարներ այբբենական կարգով
Մայրիշխանություն
Աստվածուհիներ
Աստվածներ այբբենական կարգով
Պատերազմի աստվածուհիներ
Աքքադյան դիցաբանություն
Որսորդության աստվածուհիներ
Առասպելական թագուհիներ