Արթուր Չիլինգարով

Արթուր Նիկոլայի Չիլինգարով (, ), հայազգի մեծանուն բևեռախույզ, գիտնական, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (2003)։ ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2003), Պետական ծովային ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր (2002)։ Խորհրդային Միության հերոս (1985, Անտարկտիդայի մոտ «Միխայիլ Սոմով» սառցահատի փրկարարական արշավախումբը ղեկավարելու համար)։

Կենսագրություն 
1963 թվականին ավարտել է Լենինգրադի բարձրագույն ճարտարագիտածովային ուսումնարանը։ 1963–1965 թվականներին աշխատել է Արկտիկայի և Անտարկտիկայի ինստիտուտի Տիկսի ավանի աստղադիտարանում, 1974–1992 թվականներին վարել ղեկավար պաշտոններ ԽՍՀՄ (ապա՝ ՌԴ) ջրօդերևութաբանության պետկոմում։ 1969-1971 թվականներին եղել է «Հյուսիսային բևեռ-19», «Հյուսիսային բևեռ-22» դրեյֆող կայանների, 1971-1973 թվականներին՝ Անտարկտիդայի «Բելինսհաուզեն» կայանի, 1974-1979 թվականներին՝ Ամդերմայի ջրաօդերևութաբանության և բնական միջավայրի վերահսկման տարածքային վարչության պետ, 1986-1991 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ջրաօդերևութաբանության կոմիտեի փոխնախագահ։ 1987 թվականին ղեկավարել է «Սիբիր» ատոմային սառցահատի գիտարշավը Հյուսիսային բևեռ։

Արթուր Չիլինգարովն ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես միակ բևեռախույզը, որ 6 ամսվա ընթացքում եղել է Երկրի երկու բևեռներում։ Եղել է ՌԴ Պետդումայի հինգ գումարումների պատգամավոր, Պետդումայի փոխնախագահ։

Անդամակցություն 
 Ռուսաստանի Բնագիտության ակադեմիայի (1994) և Բրիտանական թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ
 ՌԴ բնական Գիտությունների Ակադեմիայի թղթակից անդամ (29.05.2008)
 Ռուսաստանի բևեռախույզների ընկերակցության նախագահ (1991)
 ԱՍՆ-ի միջազգային հետախուզական ակումբի անդամ
 Մեծ Բրիտանիայի թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ
 Անտարկտիդայի պահպանության միջազգային կազմակերպության նախագահ
 ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր (1993 թվականից), փոխնախագահ (1994 թվականից)

Գիտական գործունեություն 
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են Արկտիկայի և Անտարկտիկայի յուրացման հիմնախնդիրներին, արկտիկական նավագնացության ապահովման նոր ձևերի ներդրմանը, ծովային ափամերձ սառցաշերտերի վրա բեռնման–բեռնաթափման աշխատանքների նոր մեթոդների մշակմանը։

Պարգևներ 

 Գյումրու պատվավոր քաղաքացի (2015)
 «Հայրենիքի հանդեպ վաստակի» 4-րդ աստիճանի շքանշան (2014)
 ՌԴ Հերոսի կոչում, 2008
 Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ, 2008
 Անդրեյ Նախավկայի «Հանուն հավատի և հավատարմության» մրցանակի (2008) դափնեկիր
 «Հայրենիքի հանդեպ վաստակի» 3-րդ աստիճանի շքանշան (12.06.2007)
 «Ծովային վաստակի համար» շքանշան (27.01.2003)
 ԽՍՀՄ հերոս, 1986
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (04.1981)
 ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1981)
 «Պատվո նշան» շքանշան (04.1976)

Ընտանիք 
 Կինը՝ Տատյանա Չիլիգարովա
 Որդին՝ Նիկոլայ Չիլինգարով
 Դուստրը՝ Քսենյա Չիլինգարովա

Գրականություն 
 Сорокажердьев В. В. Они служили в Заполярье: Герои Советского Союза, Герои России 1949-2008. - Мурманск: Типография «Бенефис-О», 2009. - С. 144-145. - 160 с. - 1000 экз. - ISBN 978-5-9900752-3-8.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Կենսագրական 

Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Հայ գիտնականներ
Հայ բևեռախույզներ
Խորհրդային բևեռախույզներ
ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Խորհրդային Միության հերոսներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուսաստանի Դաշնության հերոսներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Ռուսաստանի պետական դումայի անդամներ
Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ
Հայ հասարակական գործիչներ
Հայ քաղաքական գործիչներ
Խորհրդահայեր
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դումայի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Հայ ճանապարհորդներ
Հայ աշխարհագրագետներ