Էրազմ Քարամյան

Էրազմ Ալեքսանդրի Քարամյան (Մելիք-Քարամյան, ), խորհրդային հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1971), Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր։ ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն 
Էրազմ Քարամյանը ծնվել է 1912 թվականին Փարիզում, վտարանդի զինվորական բժշկի ընտանիքում։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո ընտանիքը վերադառնում է Ռուսաստան։ 1930 թվականից աշխատել է Արևմտյան Սիբիրի և Մոսկվայի թատրոններում որպես ռեժիսոր։ 1936 թվականին ավարտել է Խարկովի երաժշտա-դրամատիկական ինստիտուտի ռեժիսուրայի և դերասանական ֆակուլտետը (այժմ՝ Խարկովի Ի․ Կոտլյարևվսկու անվան արվեստների ազգային ինստիտուտ)։ 1937 թվականից գալով Հայաստան, Քարամյանը եղել է ռեժիսորի օգնական, այնուհետև Հայֆիլմ կինոստուդիայի ռեժիսոր (1947-1954 թվականներին փաստագրական ֆիլմերի ռեժիսոր, 1954 թվականից՝ գեղարվեստական ֆիլմի)։ Մի շարք ֆիլմերի սցենարների համահեղինակն է։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի տարիներին գնդացրային վաշտի հրամանատար Մելիք-Քարամյանը նկարահանել է զինվորական քրոնիկաներ, թղթակցել ճակատային ու զինվորական թերթերին։ Նկարահանել է փաստագրական «Հայաստանի ամառանոցները» (1940), «Կարմիր բանակի մուտքը Երևան» (1941), Սևանի կասկադը» (1948), Սոցիալիստական Երևանի ճարտարապետությունը (1952), ինչպես նաև գեղարվեստական «Հայրենասերների ընտանիքը» (1941, կարճամետրաժ), «Ուրվականները հեռանում են լեռներից» (1954) և «Պայթյուն կեսգիշերից հետո» (1969, երեքն էլ Ստեփան Կևորկովի համագործակցությամբ), «Նասրեդինը Խոջենթում» (1959, Համո Բեկնազարյանի համագործակցությամբ), «Լուսաբացից մեկ ժամ առաջ» (1973) և այլ կինոնկարներ։

ԽՍՀՄ կառավարության և բանակի գլխավոր հրամանատարության կողմից արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի, Մոսկվայի պաշտպանության համար (1944), Կովկասի պաշտպանության համար (1944), Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար (1945) մեդալների, Սահմանապահ զինծառայող 2-րդ աստիճանի կրծքանշանի և բազմաթիվ հոբելյանական մեդալների։

Մահացել է 1985 թվականի հունիսի 15-ին Երևանում։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանոցում։

Մրցանակներ և պարգևներ 
 ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1955)
 ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966)
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1971)
 ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1967)
Կարմիր աստղի շքանշան
Մոսկվայի պաշտպանության համար (1944) մեդալ
Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար (1945) մեդալ
 ԽՍՀՄ մեդալներ

Ֆիլմագրություն

Ռեժիսոր

Սցենարիստ

Գրականություն 
 Максимов М. Д., Лично известен, М., 1958;
 Ризаев С., Армянская художественная кинематография, Ер., 1963.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Էրազմ Քարամյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում 

Հայ կինոռեժիսորներ
Հայ կինոսցենարիստներ
ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Երևան քաղաքում մահացածներ
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Հայ սցենարիստներ