Հարկադիր աշխատանք

Հարկադիր աշխատանք, դասակարգային հակամարտ ֆորմացիաներին բնորոշ աշխատանքի հասարակական ձև, երբ աշխատավորն իր հավելյալ աշխատանքն առանց համարժեքի ստիպողաբար տալիս է իշխող ուժին։ Նախնական ձևը համարվում է ստրկատիրությունը, երբ արտադրամիջոցների հետ մասնավոր սեփականություն դարձավ նաև անմիջական արտադրողը։ Հարկադիր աշխատանքի հաջորդ, ավատատիրական-ճորտատիրական ձևը հիմնվում էր արտադրողին ավատի հողին ամրացնելու վրա։ Այս երկու ձևերին բնորոշ էր անձնական կախման միջոցով աշխատանքի ուղղակի և անմիջական հարկադրումը։

Մարդու իրավունքներ
Հարկադիր աշխատանք