Թելուկ

Թելուկ (), թալ, թախտիկ, թելուկազգիների ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, երբեմն՝ կիսաթփերի, թփերի ցեղ։

Տարածվածություն 
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է գետերի, գետակների, առվակների խճոտափերին, ճամփեզրերին, աղբոտում է ցանքերը, խաղողի ու պտղատու ծառերի այգիները։

Արտաքին տեսք 
Ցողունը գլանաձև է, ողորկ, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 15-120 սմ տերևները հերթադիր են, հարթ, ատամնաեզր, երկարավուն, բութ, գոգավոր և այլն՝ պատված ալրանման փառով։ Ծաղկաբույլը հասկանման կամ հուրանանման է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ կամ կանաչադեղնավուն։ Ծաղկում է հունիս-հոկտեմբերին։ Պտուղը ոսպանման է, սերմերը՝ գորշ, մանր, կլոր։

Թելուկը բժշկության մեջ 
Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են սապոնիններ, ալկալոիդներ, եթերայուղեր, վիտամիններ C, E, կարոտին (A-նախավիտամին) և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են ուռուցքների, ստամոքսաղիքային հիվանդությունների դեպքերում։ Որոշ տեսակներ ուտելի են։ Միջատասպան է։ Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են այս բույսի տարբեր մասերը։ Ամենից շատ օգտագործում են խոտը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Այն ունի ցավազրկող և հանգստացնող ազդեցություն։ Խոտերը չորացնում են մաքուր օդում, սերմերը հավաքում են ըստ դրանց հասունացման։ Խոտի պահպանման ժամկետը 1 տարի է, սերմերինը՝  երեք տարի։ Թարմ մանրացված տերևները դնում են վերքերի վրա։ Երիտասարդ թարմ տերևներից պատրաստված աղցանը խորհուրդ են տալիս օգտագործել հիստերիայի, թոքերի հիվանդության ժամանակ, նաև որպես վիտամիններով հարուստ միջոց։ Թարմ խոտը վերքերին ապաքինող լավ միջոց է մատնաշնչի բուժման ժամանակ։ Կարելի է դնել թրջոցներ թարմ պատրաստած հյութից։ Շոգեհարած խոտը թրջոցի տեսքով օգտագործում են ռադիկուլիտի ժամանակ։

Տեսակներ 
Հայտնի է մոտ 160 տեսակ,. ՀՀ-ում՝ 12 տեսակ՝ Թելուկ հոտավետ (Ch. botrys), Թելուկ բազմատերև (Ch.foliosum), Թելուկ սպիտակ կամ սովորական (Ch.album), Թելուկ թխակապույտ (Ch.glaucum), Թելուկ գարշահոտ (Ch.vulvaria), Թելուկ տափաստանային (Ch. murale) և այլն։

Ծանոթագրություններ 

Ծաղկավոր բույսեր