Մադլենյան մշակույթ

Մադլենյան մշակույթ (), ուշ հին քարի դարի մշակույթ (մ.թ.ա. 15000-8000)։ Հաջորդել է Սոլյուտրեյան մշակույթին և նախորդել Ազիլյան մշակույթին։ Բնորոշել է ֆրանսիական հնագետ Գ. Մորտիլյեն (1860-ականներ) և կոչել Ֆրանսիայում գտնվող Լա Մադլեն քարայրի անունով։ Մադլենյան մշակույթը տարածված է Ֆրանսիայի, Իսպանիայի, Շվեյցարիայի, Բելգիայի, Գերմանիայի տարածքներում և ունի մի շարք տեղական տարատեսակներ։ 

Մադլենյան մշակույթի ժամանակ տիրապետող են դարձել կայծքարե բազմազան հատիչները, ծակիչները, քերիչները։ Բարձր զարգացման է հասել ոսկրի մշակումը։ Բնորոշ են ոսկորների և եղջյուրների վրա փորագիր պատկերները» եղջյուրներից, մամոնտի ոսկորներից ու ժանիքներից քանդակները, միագույն և բազմագույն պատկերները քարայրերի պատերին ու առաստաղներին։ Մադլենյան որսորդները բնակվել են առավելապես քարայրերում, ինչպես և ոսկրից ու մորթուց շինված կացարաններում, հաճախ տեղափոխվել են՝ հետապնդելով հյուսիսային եղջերուների հոտերին։ Մադլենյան մշակույթը, հավանաբար, համընկնում է մայրիշխանական տոհմի ժամանակաշրջանին։ Հայաստանում ուշ քարի դարի կայաններից (Արտին լեռան, Հրազդանի և այլն) գտնվել են մադլենյան ժամանակաշրջանի օբսիդիան, նուրբ մշակված դանակաձև շեղբեր, ծակիչներ, սրածայրեր, դուրեր, կտրիչներ և այլն։

Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Եվրոպայի պալեոլիթ