Անդրեա դել Սարտո

Անդրեա դել Սարտո (, իսկականը՝ Անդրեա դ’Անոլո դի Ֆրանչեսկո դի Լուկա դի Պաոլո դել Միլորե Վանուկի, , ), իտալացի նկարիչ։

Սովորել է Պիեռո դի Կոզիմոյի մոտ։ Կրել է Լեոնարդո դա Վինչիի, Ֆրա Բարտոլոմեոյի, Միքելանջելոյի ազդեցությունը։ Սարտոյի աշխատանքները Ֆլորենցիայի Սանտիսիմա Անունցիատա եկեղեցու կլուատրի (1510-1515), Սկալցի (1515-1526) և Սան Սալվի (1520-ական թվականների վերջ) մենաստանների որմնանկարները, «Մադոննան մանկան, Ս. Եկատերինայի, Եղիսաբեթի և Հովհաննես Մկրտչի հետ», 1519, Էրմիտաժ, Լենինգրադ, «Քանդակագործի դիմանկարը», Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն աչքի են ընկնում տարածառիթմական տարրերի բարդ հավասարակշռվածության վրա հիմնված պարզ տրամաբանված կոմպոզիցիայով։ Նրա գործերի բանաստեղծական ոգեշնչվածությունը շատ բանով պայմանավորված է վառ, հյութեղ գունային հարթությունները միահյուսող լուսաստվերով։ Միաժամանակ Սարտոյի արվեստին հատուկ է կերպարների վերացականությունը և Բարձր Վերածննդի գեղարվեստական սկզբունքների դոգմատացման հակումը։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1486 թվականին Ֆլորենցիայում։ Պատանեկության տարիներին նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողել Ֆրա Բարտոլոմեո և Լեոնարդո դա Վինչին, իսկ ավելի ուշ Միքելանջելոն։ Ընկերացել է Ռաֆայելի, Տիցիանի, Ֆրանչաբիդջոյի հետ։ Աշխատել է Ֆլորենցիայում, իսկ Ֆրանցիսկա 1-ին թագավորի հրավերով 1518-1519 թվականներին աշխատել է Ֆրանսիայում։ 1519 թվականին վերադարձել է Ֆլորենցիա։

Անձնական կյանքը 
Անդրեա դել Սարտոն ամուսնացել է Լուկրեցիա դել Ֆեդեի հետ, դեկտեմբերի 26-ին 1512 թվականին։ Լուկրեցիան բազմիցս է հայտնվել նրա նկարներում, հաճախ Մադոննայի կերպարով։ Սակայն Վազարին նրան նկարագրում է որպես «նյարդային, խանդոտ և աշակերտների հետ միշտ կռվարար»։ Նա նաև բնութագրվում է բանաստեղծության մեջ, «Andrea del Sarto» Ռոբերտ Բրաունինգա։ Անդրեա դել Սարտոն մահացել է Ֆլորենցիայում 43 տարեկան հասակում, ժանտախտից 1530 կամ 1531 թվականներին։ Նրան հուղարկավորել են առանց որևէ հատուկ արարողության՝ Servites եկեղեցում։ Վզարին իր «Կյանք» ստեղծագործությունում նշել է, որ նա երբեք իր կնոջից չի ստացել ոչ մի հոգատարություն իր մահացու հիվանդության ժամանակ։ Միևնույն ժամանակ լավ հայտնի էր, որ նա տառապում է ժանտախտով, որը շատ վարակիչ հիվանդություն էր, հետևաբար կա ենթադրություն, որ Լուկրեցիան ուղղակի վախենում էր այդ մահացու հիվանդությունից։ Եթե ​​դա այդպես է, ապա դա ողջամիտ նախազգուշություն էր։

Ստեղծագործություն 
Հեղինակ է բազմաթիվ որմնանկարների և հաստոցային նկարների։ Նկարները աչքի են ընկնում իրենց գեղդեցիկ գունային գամայով։
Նշանակալի աշխատանքներ.
 «Սուրբ ընտանիք»,
 Կյանք Սուրբ Բենիտստսի Ֆիլիպ (1509-1510), հինգ որմնանկարները, եկեղեցին Սանթիսիմա-Անունզիատա, Ֆլորենցիա,
 Քրիստոսի Մկրտությունը (1509-1510), առաջին որմնանկարը Հովհաննես Մկրտիչի կյանքից, Սկալցոյի համայնքային գործերը, Ֆլորենցիա,
 Ձեռք մի տվեք ինձ (1510), ձեթ, Ֆլորենցիա,
 Մոգերի երկրպագությունը (1511), որմնանկար, եկեղեցի Սանթիսիմա-Անունզիատայի, Ֆլորենցիա,
 Տոնդո Սուրբ Բենեդիկտոս, Սուրբ Ջոն Գուալբերտա, Սուրբ Սալվի, Սուրբ Բեռնարդ Դեգլի Ուբերտի և Սուրբ Երրորդություն (1511), որմնանկարը, եկեղեցի Սան Սալվի, Ֆլորենցիա,
 Ավետիսը (1512-1513), ձեթ, Պիտտի պատկերասրահ, Ֆլորենցիա,
 Մոնոքրոմային որմնանկարները պատմությունից Հովհաննես Մկրտիչը (1512-1526),
 Բոգորոդիցի Ծնունդը (1514),
 Քրիստոսը Քավիչը (1515), որմնանկարը, եկեղեցի Սանթիսիմա-Անունզիատայի, Ֆլորենցիա,
 «Ավետում» (1515), Պիտտի պատկերասրահ, Ֆլորենցիա,
 Որմնանկարներ Բենեդիկտիկ վանքը Սան Սալվի (1515-1526),
 Մադոննան պայուսակի մեջ (1525), որմնանկարը, եկեղեցի Սանթիսիմա-Անունզիատայի, Ֆլորենցիայում։

Քննադատություն և ժառանգություն 
Միքելանջելոն, ով բարձր էր գնահատում Սարտոյի տաղանդը, ներկայացրել է նրան 1524 թվականին Ջորջո Վազարիին, ով հետագայում դարձավ դել Սարտոյի աշակերտը։ Այնուամենայնիվ, Վազարին, քննադատել է իր ուսուցչին, պնդելով, որ, չնայած նրա շնորհիվ է դարձել մեծ նկարիչ է, բայց նա չուներ ձգտում և աստվածային կրակը ոգեշնչման համար, որը օգնել է իր ժամանակակիցներին ստեղծել իրենց նկարները, ինչպիսիք են Լեոնարդոն, Միքելանջելոն և Ռաֆայելը։

Պատկերասրահ

Գրականություն 
 Ա. Պլյուշար Հանրագիտարանային բառապաշար, հատոր 8 - Գրատպություն Ա Պլյուշար

Ծանոթագրություններ 

Իտալացի նկարիչներ
Ժանտախտից մահացածներ