Ստանիսլավ Վիսպյանսկի

Ստանիսլավ Վիսպյանսկի,  (), լեհ գրող, նկարիչ, թատերական գործիչ։

Կենսագրություն 
Սովորել է Կրակովի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում (1884-1885, ապա՝ 1887-1895 թվականներին։ Յան Մատեյկոյի աշակերտն ու գործընկերը) և Փարիզի Կոլարոսսի ակադեմիայում (1891-1894)։ Կրակովի «Արվեստ» միավորման հիմնադիրներից է (1897)։ Ձգտել է «մոդեռն» ոճի շրջանակներում կիրառել ազգային արվեստի սկզբունքները։ Մասնակցելով «Ժիլե» («Կյանք») ամսագրի հրատարակմանը՝ ստեղծել է գրքի ձևավորման նոր տարատեսակ։ Վիսպյանսկի կավճաներկով կատարած դիմանկարներին և բնանկարներին բնորոշ է նուրբ բանաստեղծականությունը, արտահայտիչ գծանկարը։ Աշխատել է նաև դեկորատիվ արվեստի բնագավառում։ Վիսպյանսկիի պիեսներն ու ռապսոդիաները նվիրված են Լեհաստանի վաղ անցյալին («Լեգենդ», 1897, «Բոլեսլավ Խիզախը», 1900, «Կազիմեժ Մեծը», 1900), պատմական դրամաները («Վարշավյանկա», 1898, «Լեգեոն», 1900, «Նոյեմբերյան գիշեր», 1904) արծարծում են լեհական ռոմանտիզմի և ազատագրական շարժման հարցեր։ Հին հունական առասպելների սյուժեներով պիեսներում («Մելեագրոս», 1898, «Նզովք», 1899, «Ոդիսեսի վերադարձը», 1907) ժամանակակից իրադարձությունները մեկնաբանվում են անտիկ ողբերգայնության ոգով։ Նրա ստեղծագործության գլուխգործոցը «Հարսանիք» (1901) փոխաբերական պամֆլետ-դրաման ու հեքիաթ-դրաման է, որտեղ, ինչպես և ժամանակակից մյուս քաղաքական դրամաներում («Ազատագրում», 1903, «Ակրոպոլիս», 1904), դրել է ազատագրական պայքարի ուղիների հարցը, պատկերել լեհական բուրժուական հասարակության քայքայումը։ Վիսպյանսկի ստեղծագործությանը բնորոշ է աշխարհի ռեալիստ, ընկալման ու սիմվոլիկայի զուգորդումը, խոսքային, երաժշտական, պլաստիկ միջոցների համատեղ օգտագործումը, որը առկա է նաև նրա ռեժիսորական աշխատանքներում։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Լեհ գրողներ
Լեհ նկարիչներ
Լեհ դրամատուրգներ
Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կոլարոսի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Լեհ թարգմանիչներ
Լեհ ճարտարապետներ