Համադան

Համադան ( Hamadân;  Ahmatan), քաղաք Իրանում, Համադան օսթանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ ։ Ավտոճանապարհների հանգույց է, երկրի արևմտյան մասի առևտրական գլխավոր կենտրոնը։ Կան տեքստիլ, սննդի, փայտամշակման ձեռնարկություններ։ Զարգացած է գորգագործությունը։ Համադանում է Աբու Ալի Իբն-սինայի (Ավիցեննա) դամբարանը։

Անվանում 

Մ․ թ․ ա․ 11-րդ դարում ասորեստանյան արձանագրությունում հիշատակվում է Ամատանա անունը։ Հին հունական անվանումը եղել է Ակբատանա, որը ծագում է հայերեն   Հանգմատանա բառացիորեն հինգ մատների քաղաք և Հինգմատանա անվանման հնչյունային ձևափոխությունն է,քաղաքը իր ժամանակին հանդիսացել է որպես գերագույն քրմի նստատեղի։ Հույն պատմիչ Հերոդոտոսը քաղաքի կործանումը վերագրում է Մարաստանի թագավորության հիմնադիր Դեովկեսին։

Հայերը Համադանում 

Հայերը Համադանում են հաստատվել 1603-1604 թվականներին պարսից շահ Աբասի կողմից կազմակերպված արևելյան Հայաստանի հայերի բռնագաղթի արդյունքում։ 1676 թվականին կառուցվել է քաղաքի առաջին եկեղեցին՝ Սուրբ Աստվածածինը։

20-րդ դարի սկզբում քաղաքը հանդիսացել է կենտրոնը հայ առաքելական եկեղեցու Համադանի տեսչական թեմի, որի մեջ մտել են այն ժամանակվա պարսկական Քուրդիստան և Լուրիստան նահանգները։ Թեմի տարածքում եղել է 10 հայկական համայնք` ունենալով 10 եկեղեցի, ընդգրկելով հայ առաքելական եկեղեցու 6 հազար հետևորդ և ևս հազար հայ բողոքական։

Ներկայումս հայեր Համադանում չեն մնացել։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կանգուն է և պահպանվում է պարսկական պետության կողմից։

Համադանում են ծնվել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Աստվածատուր Ա Համադանցին, հայ ազատագրական պայքարի գործիչ Հովսեփ Էմինը, իրանահայ պետական գործիչ Հովսեփ Միրզայանը։

Տես նաև 
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Համադան)

Ծանոթագրություններ 

Իրանի քաղաքներ
1100 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր