Մարսի մեծ ռազմիկը

«Մարսի մեծ ռազմիկը» (), Էդգար Ռայս Բերոուզի գիտա-ֆանտաստինկ վեպը, որը մտնում է «Բարսումյան շարքի» մեջ և հանդիսանում է յոթերորդ վեպը այդ շարքում։ Վեպի շուրջ աշխատանքները սկսվել են 1929 թվականի փետրվարի 28-ին։ Առաջին հրապարակումը կայացել է «Blue Book Magazine» ամսագրում 1930 թվականի ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին։ Առաջին գրքային հրատարակությունը լույս է տեսել 1931 թվականի մայիսին «Metropolitan Books» հրատարակչության կողմից։

Սյուժե 
Վեպի սյուժետային կառուցվածքը կապված է Ուլիս Պակստոնի հետ, որը ռադիոհաղորդագրություն է ուղարկում Պելյուսիդար (սա Բերոուզի երկու վեպերի սյուժեի կապող գիծն է)։ Նախաբանում առաջին անգամ կարճ ակնարկ է տրվում Բարսումի քաղաքակրթության մասին, ինչպես նաև, նրա չափային և քաշային համակարգերի, ավանդույթների և ազգագրության մասին։ Պատմվածքը տարվում է առաջին դեմքով՝ Տան Հադրոնի հիշողությունների տեսքով։

Գլխավոր հերոսը Տան Հադրոնն է՝ ազնվական, որը սիրահարված է սառը և անբովանդակ Սանոմա Տորային։ Սանոման Հելիումի առաջին մեծահարուստ Տոր Խատանի դուստրն է։ Նրա հարստությունը առաջացել է ռազմավարի վաճառքից, իսկ փողը նրան իրավունք է տվել մուտք գործելու Տարդոս Մորսի ապարանք։ Երբ Սանոմա Տորան հափշտակվեց հենց նրա ապարանքից, Տան Հադրոնը երդում տվեց գտնել նրան և Բարսումի բոլոր երկրների միջով ուղևորվեց նրան փնտրելու։ Արդյունքում նա հայտնվում է Ու-Գոր սարսափելի նահանգում, որը բնակեցված է մարդակերներով (կանիբալներով) և այն ղեկավարում է խելագար գիտնական Ֆոր Տակը, որը բնակություն է հաստատել հնագույն Ջամա քաղաքում։ Ֆոր Տակը ժամանակին ծառայել է Ջահարի ջեդդակ Տուլ Ակստարին, որի համար ստեղծել է մի տեխնոլոգիա, որը անտեսանելի էր դարձնում թռչող սարքերը։ Տուլ Ակստարը մտադրվել էր ստեղծել Բարսումի ամենամեծ բանակը և նավատորմը, սակայն նրա հպատակների չափից ավելի բազմացումը առաջացրեց սով և կանիբալիզմ։ Ֆոր Տակը փախուստի դիմեց և սկսեց մշակել մահվան ճառագայթներ։ Նա փափագում էր վրեժխնդրության։

Տան Հադրոնը ներթափանցում է Տուլ Ակստարի ապարանքը, որտեղ սարսափով պարզում է, որ Սանոմա Տորան լիովին բավարարված է մեծն ջեդդակի արքունիքում իր հարճի կարգավիճակով։ Գրավելով անտեսանելի թռուցիկը, Տան Հադրոնը փրկում է ստրկուհի Տավիային, որը, ինչպես պարզվում է, արքայադուստր Տյանատան է և վերջինս ամուսնանում է նրա հետ։ Բնակաբար, Տուլ Ակստարը գահընկեց է արվում, Ֆոր Տակը սպանվում է, իսկ Սանոմա Տորան նվաստացված է այն բանի համար, որ արհամարհել է հերոսներին։

Բովանդակություն 
Վեպը բաղկացած է նախաբանից և տասնյոթ գլուխներից։

 Նախաբան
 Գլուխ I. Սանոմա Տորա
 Գլուխ II. Պարտադրված վայրէջք
 Գլուխ III. Ծուղակ
 Գլուխ IV. Տավիա
 Գլուխ V. Նկուղներում
 Գլուխ VI. Դատապարտված է մահվան
 Գլուխ VII. Մահ
 Գլուխ VIII. Սարդը Գաստից
 Գլուխ IX. Ֆոր Տակը Ջամից
 Գլուխ X. Թռչող մահը
 Գլուխ XI. «Թող կրակը տաք լինի»
 Գլուխ XII. Անտեսանելիության շղարշը
 Գլուխ XIII. Տուլ Ակստարի կանայք
 Գլուխ XIV. Կանիբալները Գորի մոտ
 Գլուխ XV. Մարտ Ջահարի մոտ
 Գլուխ XVI. Հուսահատություն
 Գլուխ XVII. Ես գտնում եմ արքայադստերը

Կերպարներ 
 Տան Հադրոն - ազնվական, Հելիումի բանակի լեյտենանտ։
 Սանոմա Տորա - Հելիումի մեծահարուստ Տոր Խատանի դուստրը։
 Տոր Խատան - Հելիումի բանակի հրամանատար, մեծահարուստ։
 Ֆոր Տակ - գիտնական, ցանկանում է ստեղծել մահվան ճառագայթները։
 Տուլ Ակստար - Ջահարի ջեդդակ։
 Տավիա - իրականում արքայադուստր Տյանատան, որը ամուսնանում է Տան Հադրոնի հետ։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Bleiler, Everett (1948). The Checklist of Fantastic Literature. Chicago։ Shasta Publishers. pp. 66.
 Zip file на сайте Project Gutenberg Australia 
 Text file на сайте Project Gutenberg Australia 
 Edgar Rice Burroughs Summary Project page for A Fighting Man of Mars
 Роман на сайте «Лаборатории фантастики»

1930 վեպեր
Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր