Մանկուք

Մանկուք, գյուղ Արարատի մարզում, Մանկուք գետի վերին հոսանքի անտառապատ հովտում, Ուրցաձոր գյուղից 26 կմ հյուսիս-արևելք։ Նախկինում մտնում էր Երևանի նահանգի Երևանի գավառի Վեդիբասարի ոստիկանական շրջանի մեջ։

1831 թվականին ուներ 100, 
1897 թվականին՝ 291, 
1926 թվականին՝ 97, 
1939 թվականին՝ 205,
 1959 թվականին՝ 27 բնակիչ։

Տեղեկություն 
Մանկուկ գետի հովտում է գտնվում «ՄԱՆԿՈՒՔ» հուշարձանախումբը /պետ. ցուցիչ՝ 3.98.13./, (V-XVII դդ.)։ Խոսրով գետից ձախ, բարձր ժայռոտ սարի գագաթին տեղակայված է եղել ամրոցը (V-VIII դարեր) /պետ. ցուցիչ՝ 3.98.13.1.1./, որն այժմ հիմնովին ավերված է։ Ստորոտում գյուղատեղին է՝ բնակելի և կենցաղային շինություններով, ինչպես նաև գերեզմանոցը՝ նրբաքանդակ խաչքարերով։ Գյուղատեղիի հարավարևմտյան մասում՝ անտառոտ լանջին է գտնվում X-XIII դարերի եկեղեցի /պետ. ցուցիչ՝ 3.98.13.1.3./, իսկ հյուսիսարևմտյան մասում՝ ժայռի լանջին, XIII դարի մեկ այլ եկեղեցի /պետ. ցուցիչ՝ 3.98.13.1.4./, որի պատերի վերին շարքերը քանդված են։ Մանկուկը, որպես բնակավայր, գոյատևել է մինչև 1950-ական թվականները։

Այլ անվանումներ 
Մանգյոփ, Մանգյոք, Մանգյուկ, Մանգյուք, Մանգուկ, Մանգուք, Մանդուք, Մանկյուք, Մանկուկ, Մանկունս։

Հետագայում ապաբնակեցվել է։ Հիշատակում է Սիմեոն Երևանցին « Ջանբոում »։ Թերևս նույն հեղինակի հիշատակած Մանկունք գյուղն է։

Ղևոնդ Ալիշանը հիշատակում է Մանկուկ և Մանկուսն ձևերով և հնարավոր է համարում նույնացնել Հավուց թառի արձանագրության մեջ հիշատակված Մոնկուկն գյուղի հետ։ Այստեղ պահպանվել են 10-15-րդ դարերի խաչքարեր և տապանաքարեր։ Խաչքարերից մեկը քանդակազարդել է Մարտիրոս Կազմողը 1213 թվականին։

Աղբյուրներ 
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Արևելյան Հայաստանի գյուղեր