Նորածնային թոքաբորբ



Նորածնային թոքաբորբ

Դասակարգում 
Ըստ զարգացման շրջանների առանձնացնում ենք
 ներարգանդային (անտենատալ)
 ներծննդյան (ինտրանատալ)
 հետծննդյան (պոստնատալ)
կամ
 բանծին
 ձեռքբերովի
Բնածին նորածնային թոքաբորբերը անտենատալ կամ ինտրանատալ շրջանում թոքերի շնչական հատվածների սուր վարակաբորբոքային ախտահարումն է, որը կլինիկառենտգենաբանորեն դրսևորվում է երեխայի կյանքի առաջին 72 ժամերի ընթացքում։
Ձեռքբերովի նորածնային թոքաբորբերը կարող են լինել արտահիվանդանոցային և ներհիվանդանոցային (նոզոկոմիալ)։

Ըստ առաջացնող պատճառի նորածնային թոքաբորբերը լինում են.
 վիրուսային
 մանրէային
 սնկային
 միկոպլազմային
 խառը

Պաթոգենեզ 
Նորածնային թոքաբորբերի պաթոգենետիկ առանձնահատկություններից են կենտրոնական նյարդային համակարգի և վեգետատիվ ֆունկցիաների խանգարումների հետ կապված տոքսիկոզի արագ զարգացումը, բորբոքային պրոցեսների գեներալիզացիայի հակումը, կենսական կարևոր ֆունկցիաների նյարդառեֆլեքսային կարգավորման խանգարումների գերակշռումը, թոքային հիպերտենզիան և անոթային այլ տեղաշարժերը, հիպոգամագլոբուլինեմիան և հիպովիտամինոզները։ Թոքաբորբերի ծանրությունը որոշում են տոքսիկոզի արտահայտվածությամբ, օրգան-համակարգերի ֆունկցիայի խանգարումով, ինչպես նաև թոքերում ձևաբանական փոփոխությունների արտահայտվածության աստիճանով։ Սուր ընթացքի դեպքում թոքաբորբը տևում է 2-6շաբաթ, ենթասուրը՝ 6-8շաբաթ, ձգձգվողը՝ 12-14 շաբաթ։
Նորածնային թոքաբորբերի ախտածնության մեջ առանձնացվում են 3 հիմնական պրոցես
 հիպօքսեմիայի, հիպերկապնիայի և ացիդոզի զարգացում
 նյութափոխանակության խանգարում
 իմունաբանական դիմադրողականության իջեցում և հիպովիտամինոզների զարգացում

Կլինիկան 
Նորածնային թոքաբորբերը կարող են զարգանալ նորածնի կյանքի առաջին օրերին, թեև կլինիկորեն այն հաճախ նկատելի է դառնում կյանքի 5-8-րդ և հետագա օրերին։ Հիվանդության սկիզբը բնորոշվում է երեխաների վիճակի հարաճուն ծանրացումով, ջերմաստիճանի բարձրացումով մինչև 38-39°, թունավորման ուժեղացումով (փսխում, սննդից հրաժարվել, որովայնի փքվածություն) և սրտանոթային համակարգի անբավարարության երևույթների (հևոց, ցիանոզ, հազ, շնչահեղձուկի նոպաներ) արտահայտված զարգացումով։ Թոքերում գոյանում են օջախային փոփոխություններ, որոնք հայտնաբերվում են կլինիկական և ռենտգենաբանական հետազոտությամբ։ Թոքաբորբերը, որպես կանոն, ընթանում են բրոնխոպնևմոնիայի ձևով, թեև կարող են նաև բազմահատվածային (պոլիսեգմենտար) լինել և ուղեկցվել թոքերի ատելեկտազներով։ Թունավորման ծանրության մասին են վկայում աճող թուլությունը, ադինամիան, շնչահեղձուկի նոպաները, հազվասրտությունբրադիկարդիան, հաճախասրտությունտախիկարդիա,հաճախաշնչություն տախիպնոէ, հեմոռագիկ ցանը, աղիների թերլուծանքը (պարեզը), ցնցումային համախտանիշը և այլն։ Արյան հետազոտությունը հայտնաբերում է ձախ թեքումով լեյկոցիտոզ կամ արյունաստեղծման ընկճման նշաններ (լեյկոպենիա, ագրանուլոցիտոզ, մոնոցիտոզ և այլն)։

Ախտորոշում 
Ռենտգենաբանական հետազոտության ժամանակ նկատելի են բրոնխանոթային պատկերի զգալի ուժեղացում, օջախային փոփոխություններ։ Օջախները տեղ-տեղ ձուլվում են՝ առաջացնելով ոչ համասեռ խոշոր ստվերներ։ Ստաֆիլոկոկային քայքայող (դեստրուկտիվ) թոքաբորբերի համար հատկանշական է տոքսիկացիայի արագ զարգացումը, մաշկի դեղնագունատ երանգը, շնչական և սիրտանոթային անբավարարության զարգացումը։ Ախտահարված կողմում կարելի է հայտնաբերել պերկուտոր հնչյունի բթացումը, աուսկուլտատիվ՝ թաց խզզոցները։

Բուժումը 
Բուժումը պետք է լինի կոմպլեքսային։ Լավագույն արդյունք է ստացվում ազդեցության լայն սպեկտր ունեցող հակաբիոտիկների կիրառումից։ Թոքաբորբերի բուժման կոմպլեքսում բարենպաստ ներգործություն ունի օդաբուժությունը (աերոթերապիան)։ Հիպօքսիայի ավելի արագ վերացմանը նպաստում է օքսիգենոթերապիան (թթվածնային բուժումը)։ Թոքերի օդափոխումը բարելավելու նպատակով վերին շնչական ուղիներից մշտապես արտածծվում է լորձը, օգտագործում են հիմնային աերոզոլներ և այլ միջոցներ։ Ապահովվում է հեղուկների ընդունումը, որը օրվա ընթացքում սննդի հետ պետք է կազմի 150-200 մլ/կգ։ Թոքաբորբերի ծանր ընթացքի դեպքերում, ինչպես նաև արտահայտված ալերգիկ վիճակներում, ծննդաբերական վնասվածքների, մակերիկամային անբավարարության ժամանակ ցուցված է գլուկոկորտիկոստերոիդային թերապիա։ Հորմոնների կիրառումը զուգակցվում է հակաբիոտիկների, վիտամինների և դետոքսիկացիոն միջոցների հետ։

Գրականություն 
Чучалин А.Г. - Пульмонология։ Национальное руководство [2009 г.]

Թոքաբանություն