Պլագիոկլազներ

Պլագիոկլազներ ( - թեք և  - բաժանում), լայն տարածում ունեցող ապար առաջացնող միներալներ, որոնք իրենց բյուրեղաքիմիական կառուցվածքի առանձնահատկություններով դասվում են դաշտային սպաթների խմբին։

Բաղադրություն 
Քիմիական բաղադրությամբ լագիոկլազներ նատրիումկալցիումային ալյումասիլիկատների՝ ալբիտի և անորթիտի անընդհատ իզոմորֆ շարք են։ Ե․ Ս․ Ֆեոդորովի առաջարկությամբ պլագիոկլազների կազմը արտահայտում են համարանիշներով, որոնք ցույց են տալիս անորթիտի տոկոսային պարունակությունը իզոմորֆ խառնուրդում։

Ըստ համարանիշի պլագիոկլազներին տրվում են որոշակի անուն՝ ալբիտ (№ 0÷10), օլիգոկլազ (№ 10÷30), անդեզին (№ 30÷50), լաբրադոր (№ 50÷70), բիտովնիտ (№ 70÷90), անորթիտ (№ 90÷100)։ Բյուրեղային համակարգը տրիկլինային է։ Հաճախ ներկայացված են բարդ կրկնաբյուրեղներով։

Հատկություններ 
Միներալերի կրկնաբյուրեղների տրիադային տեսության զարգացման գործում զգալի ավանդ ունի Լ․ Ա․ Վարդանյանցը։ Պլագիոկլազների կազմին և Al-Si կարգավորվածությանը զուգընթաց՝ մաքուր ալբիտից դեպի մաքուր անորթիտ անցնելիս օրինաչափ կերպով փոխվում են իսալնուրդների ֆիզիկական հատկությունները՝ տեսակարար կշիռը՝ 2620-2760 կգ/մ3, կարծրությունը՝ 6-6,5, հալման ջերմաստիճանը (1100-1500 °С)։

Պլագիոկլազները որպես կանոն առաջանում են հալոցքի բյուրեղացման ընթացքում։ Պլագիոկլազները հանդիպում են հրային ապարների գրեթե բոլոր տարատեսակներում (բացառությամբ որոշ ուլտրահիմքային ապարների)։ Սովորաբար անգույն կամ սպիտակ են, երբեմն վարդագույն և այլ երանգների։

Օլիգոկլազների կապույտ, երկնագույն, ոսկեգույն տարատեսակները և լաբրադորը օգտագործվում են որպես զարդաքարեր։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Дир У.-А., Хауи Р.-А., Зусман Дж., Породообразующие минералы, пер. с англ., т. 4, М., 1966
 Марфунин А. С., Полевые шпаты — фазовые взаимоотношения, оптические свойства, геологическое распределение, М., 1962

Արտաքին հղումներ 
 Статья «Плагиоклаз» на wiki.web.ru

Միներալներ
Կալցիումի միներալներ
Նատրիումի միներալներ
Ալյումինի միներալներ