Դմիտրի Լիխաչով

Դմիտրի Սերգեևիչ Լիխաչով (, ), խորհրդային և ռուս բանասեր, արվեստաբան, սցենարիստ, ակադեմիկոս։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

Ռուս գրականության և մշակույթի պատմությանը նվիրված հիմնարար աշխատությունների հեղինակ է, տպագրել է քառասունից ավելի գրքեր, 500 գիտական և 600 հրապարակախոսական աշխատություններ։ Խոշոր ներդրում ունի հին ռուսական գրականության և արվեստի ուսումնասիրման զարգացման գործում։

Իր գործունեության ողջ ընթացքում հանդես է եկել որպես մշակույթի ակտիվ պաշտպան, բարոյականության և մտավորականի խղճի քարոզիչ։

1973 թվականից բազմիցս եղել է Հայաստանում, բարձր է գնահատել հայ մշակույթը, սերտ կապեր է ունեցել Հայաստանի և հայ գործիչների հետ։

Ժամանակագրություն

Վաղ շրջան 
1914-1915 թվականներին սովորել է Կայսերական բարեգործական միության գիմնազիայում, այնուհետև մինչև 1923 թ․ հաճախել է խորհրդային միացյալ Աշխատանքի դպրոց (նախկին՝ Լ․ Դ․ Լենտովսկոյի գիմնազիա, որն այժմ կոչվում է Լիխաչովի անվան թիվ 47 միջնակարգ դպրոց)։ Մինչև 1928 թվականին․ եղել է Լենինգրադի պետական համալսարանի լեզվաբանություն և գրականության ֆակուլտետի սոցիալական գիտությունների ռոմանագերմանական և սլավոնա-ռուսական բաժանմունքի ուսանող։

1928 թվականին փետրվարի 8-ին ձերբակալվել է «Տիեզերական գիտությունների ակադեմիա» ուսանողական շարժմանը մասնակցելու համար, ձերբակալությունից քիչ առաջ հանդես է եկել կոչով՝ հին ռուսական ուղղագրությունը աղավաղելու և ոտնահարելու դեմ։ Դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման՝ մեղադրվելով «հակահեղափոխական գործունեության» մեջ։ Մինչև 1931 նոյեմբերի սլավոնական ճամբարում քաղբանտարկյալ է եղել։ 
1931 թվականին նոյեմբերին տեղափոխվել է Բելբալտալգ ճամբար, աշխատել է որպես հաշվապահ և երկաթուղային շինարարության դիսպեչեր։ Ազատ է արձակվել 1932 թվականին, և վերադարձել է Լենինգրադ։ 1932 - 1933 թվականներին եղել է «Լեզու և միտքը» գրական խմբագիր։

1936 թվականին Լիխաչովի բոլոր դատվածությունները արդարացվում են՝ ԽՍՀՄ-ի նախագահին ուղղված Ա․ Պ․ Կարպինսկովոյի խնդրանքով։

1937 թվականին ծնվում են Լիխաչովի զույգ աղջիկները՝ Վերա Դմիտրևնա Լիխաչովան և Լյուդմիլա Դմիտրևնա Լիխաչովան։
1938-1954
 Կրտսեր, 1941 թ․՝ ավագ գիտաշխատող է եղել ռուսաց գրականության ինստիտուտում (Պուշկինյան տան) ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի (ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա)։
Աշուն 1941- Գարուն 1942
 Գտնվել է ընտանիքի հետ Լենինգրադի բլոկադայում։
 Առաջին գրքի հրատարակումը «Հնագույն քաղաքների պաշտպանությունը» (1942), Գրվել է Մ․ Ա․ Տիխանովոյի հետ։
Հունիս 1942
 Ընտանիքի հետ միասին տարհանվել են կյանքի ճանապարհ օղակված Լենինգրադի Կազան։
1942
 Պարգևատրվել է մեդալով «Լենինգրադի պաշտպանության համար»։
1942
 Լենինգրադի բլոկադայում մահացել է հայրը՝ Սերգեյ Միխայելովիչ Լիխաչովը։

Գիտնական 

1945
 Հրապարակվել է գիրք «Ազգային ինքնակազմումը հին Ռուսաստանում»։
1946
 Մեդալ է ստացել «Մեծ Հայրենական պատերազմում աշխատանքի համար 1941-1945»։
 Հրապարակումը գրք «Ռուսաստանի Մշակույթի ձևավորման ընթացքը Ռուսաստանի ազգային պետությունում (XIV Վերջին և XVI սկզբին)։
1946-1953
 1951 թվականից Լենինգրադի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։
1947
 Նա պաշտպանել է Դիսերտացիա «Ակնարկներ XI-XVI դդ․ գրական ձեւերի քրոնիկները» թեմայի վերաբերյալ։
 Գրքի հրատարակում « Ռուսական քրոնիկները, և մշակութային և պատմական նշանակությունները»։
1948-1999
 ԽՍՀՄ-ում գիտական խորհրդի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
1951
 Ստացել է պրոֆեսորի կոչում։
1952
 «Հին Ռուսաստանի մշակույթի պատմությունը» աշխատության համար պարգևատրվել է Ստալինի մրցանակով։
 Հրատարակել է «Ռուսական գրականության երևույթները» գիրքը։
1952-1991
 1971 թվականից ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում խմբագրական խորհրդի անդամ է։
1953
 ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։
1954
 Պարգևատրվել է «Ռուսական գրականության առաջացումը» աշխատանքի համար։
 Պարգևատրվել է «քաջության համար» մեդալով։

1954-1999

 1986 թվականից ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայի «հին ռուսական գրականության» բաժնի վարիչ։
1955
 («Գրական թերթում» 15 հունվար 1955 թ․) առաջին անգամ հանդես է եկել հնագույն հուշարձանների պաշտպանության համար 
1956-1999
 ԽՍՀՄ-ում Գիտությունների ակադեմիայում Բյուրոյի վարչության գրականության և լեզվի անդամ։ 
 ԽՍՀՄ-ում գրողների միության անդամ էր։ 
 1992 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգում գրողների միության անդամ էր։
 ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում Արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։
 1974 թվականից՝ Բյուրո արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։

1958
 Հրատարակվել է «Մարդը հին ռուսական գրականության մեջ» գիրքը։

1959
 Անդրեյ Ռուբլյովայի անվան՝ Հին ռուսական արվեստի թանգարանում գիտակների խորհրդի անդամ էր։

1959
 Ծնվել է թոռնիկը՝ Վերան (Լյուդմիլ Դմիդեևնայի աղջիկը) 
1960
 Մասնակցել է I Միջազգային պոետիկայի համաժողովին։

1961-1962
 Լենինգրադի քաղաքում պադգամավոր է։

1963
 Մասնակցել է V Միջազգային նիստին։

1963-1969
 Նկարչության խորհուրդի անդամ է։

1965
 Գնացել է Պոլշա՝ կարդալու լեկցիաներ։

1966
 Ծնվել է Թոռնիկը՝ Զինան (Վերա Դմիտրևնայի աղջիկը)։

1968
 Ավստրիական գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։

Ակադեմիկոս 

1970
 ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է անդամ։
1971
 Հրատարակվել է «Նկարչական ժառանգություն հին ռուսասնանից» գիրքը։
1971
 Մահացավ Մայրիկը՝ Վերա Սեմյոնովնա Լիխաչյովը։
1971-1978
 «Գրական հանրագիտարան»-ում խմբագրական խորհրդի անդամ էր։
1973
 Հասարակական դպրոցում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
1975
 Մենագրության համար պարքևատրվել է Ոսկե մեդալով։
1976
 Հրատարակվել է ««Ծիծաղաշարժ աշխարհը» Հին Ռուսաստանում» գիրքը։
1978
 Ավագ դպրոցի գրական ակումբում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
 Հրատարակվել է ««Խոսք Իգորևի դարակի մասին» և նրա ժամանակի արվեստը» գիրքը։
1979
 Հրատարակվել է «Շնորքի էկոլոգիա» հոդվածը։
1981
 Հրապարակվել է հոդվածների հավաքածու։
1981
 Ծնվել է Ծոռնիկը՝ Սերգեյը (Վեռա Տոլցի թոռնիկի տղան)։
1981]], սեպտեմբեր Ավտովթարից մահացել է աղջիկը՝ Վերան։1982 Բորդո համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
 Հրապարակվել է «Այգիների պոեզիա» գիրքը։
 Ցուրիխսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
 Հրապարակվել է «Հայրենի Հող» ուսումնական գիրքը։1985 Հրապարակվել է«Անցյալը՝ ապագայում» գիրքը։1986 Մասնակցել է խորհրդային-ամերիկյան-իտալական «Գրականությունը ավանդույթ է և արժեք է» սիմպոզիումին։ 
 Մասնակցել է «Խոսք Իգորևի դարակի մասին» նվիրված կոնֆերանսին։
 Հրատարակվել է «Հետազոտություններ հին ռուսաստանի գրականության մասին» գիրքը։նոյեմբերի 12, 1986 - 1993, [[մայիս
 Խորհրդային մշակույթի հիմնադրամի վարչության նախագահ։
1987
 Պարգևատրվել է դիպլոմով «այգիների պոեզիա» ֆիլմի համար։
 Հրատարակվել է «Մեծ ճանապարհ» գիրքը։
1987-1996
 «Նոր աշխխարհ» խմբագրական խորհրդում անդամ է։
1988
 Սֆիսկովոյի ինստիտուտում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
 Հրատարակվել է «Երեկվա, այսօրվա և վաղվա երկխոսությունները» գիրքը։
1987
 Ծնվել է ծոռնիկը՝ Վերան։
 Հրատարակվել է «գրառումներ և դիտարկումներ․ վերցված տարբեր տարիների նոթատետրերից» գիրքը։
1989-1991
 ԽՍՀՄ-ում խորհրդային մշակույթի հիմնադրմում՝ ժողովրդական պատգամավոր է։
1990
 Ֆյուդժի քաղաքի միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել։
 Հրատարակվել է «Դպրոց Վասիլևսկայում․ ուսուցիչների համար» գիրքը։
1991
 Հրատարակվել է «Ես հիշում եմ» գիրքը։
1992
 Սիենսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
 Հրապարակվել է «Ռուսական արվեստը հնագույն ժամանակներից մինչև ավանգարդ» գիրքը։
1993
 Սանկտ-Պետերբուրգում հումանիտար համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
 Հրատարակվել է «Վաղ տարիների հոդվածներ» գիրքը։
1994
 Հրատարակվել է «Մեծ ռուսաստան․ պատմություն և գեղարվեստական մշակույթ X-XVII դար» գիրքը
1995
 Հրատարակվել է «Հիշողություն» գիրքը։
1996
 Հրատարակվել է «գրառումներ գերաղարվեստական փիլիսոֆայության վերաբերյալ» գիրքը։
1997
 Հրատարակվել է «Մտավորականության մասին․ հոդվածների ժողովածու» գրիքը
1997
 Ծնվել է ծոռնիկը՝ Խաննան

1999

Հրատարակվել է «Մտորումներ Ռուսաստանի մասին», «Նովգորոդի ալբոմ» գրքերը։
Դմիտրի Սերգևիչ Լիխաչյովը մահացել է Սեպտեմբերի 30-ին 1999 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հոկտեմբերի 4-ին նա թաղվել է Կամարովո գերեզմանոցում։ Գիտնականի գերեզմանի վրայի իր հուշարձանը քանդակել է՝ հայտնի քանդակագործ Վ․ Ս․ Վասիլկովսկին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Լիխաչով

Ռուս բանասերներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուս հուշավիպագիրներ
Սլավոնագետներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս արվեստաբաններ
Ռուս սցենարիստներ
Ռուս պատմաբաններ
Ռուս լեզվաբաններ
ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Ռուս գրականագետներ
Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ