Արբերեշի

Արբերեշի (ալբ.`Arbëreshët, իտալ.`Arbereschi) ալբանական ծագում ունեցող երկու խոշոր ինքնահռչակ խմբերից մեկը, որը միջին դարերում առանձնացել է Բալկանների բուն ալբանական էթնոսից։ Նման պատմություն ունեն նաև առնաուտները։ Ժամանակակից Արբերեշիները հիմնականում ապրում են Իտալիայի հանրապետության գյուղական տարածքներում, հիմնականում երկրի հարավում և Սիցիլիայում։ Դավանանքով կաթոլիկ են։ Մարդկանց ընդհանուր քանակը, ովքեր պահպանել են արբերեշական ինքնագիտակցությունը, 40-80 հազար մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Իտալաիյում բնակվող մարդկանց ընդհանուր քանակը, որոնք ունեն արբշերա-ալբանական ծագում, կազմում է 2 միլիոն մարդ։ Մայրենի լեզուն արբերեշականն է, բնակչության մեծ մասը երկլեզու է` օգտագործում է նաև իտալերեն լեզուն։

Պատմություն 
XIII-XVI դարերի բուռն քաղաքական իրադարձությունների, որոնցից հիմնականը Խաչակրաց արշավանքներն էին, թուլացրեցին ուղղափառ Բյուզանդիայի կայսրության հիմքերը և Օսմանյան կայսրության ձևավորման շրջանում ալբանական էթնոսից բարդ միգրացիոն գործընթացների հետևանքով առանձնացան երկու ինքնահռչակ էթնիկ միավորումներ, որոնցից ձևավորվեցին ժողովուրդներ, որոնք ներկայումս շատ թույլ են կապված իրենց պատմական հայրենիքի հետ։ Դրանք են՝

 Առնաուտներ՝ Հունաստանի ուղղափառ ալբաններ։ Մայրենի լեզուն առնաուտերենն է, մեծ մասամբ նրանց վրա ազդել է հելլենիզացիան։
 Արբերեշիները ավելի ուշ են կազմավորվել։ Հիմնականում XIV-XVII դարերում են միգրացիայի ենթարկվել դեպի Իտալիա։ Դեպի Իտալիա միգրացիայի համար ազդակ հանդիսացան Կ. Պոլսի անկումը, Սկանդերբեգի ապստամբությունը և ալբանացիների աստիճանական իսլամացումը։ Միգրացիային ավելի շատ հակված էին ալբանացի վարձկանները և առնաուտները, որոնք հիմնականում շփվում էին իտալերեն լեզվի և Լատինական կայսրության մշակույթի հետ։ Իտալիա տեղափոխվածները ուղղափառությունից անցան կաթոլիկության՝ պահպանելով որոշ սովորույթներ։

Սովորույթներ 
Վերաբնակեցված ալբանացիների հիմնական մասը բնակություն հաստատեցին հարավային Իտալիայի և Սիցիլիայի գյուղական շրջաններում։ Հարյուրամյակների ընթացքում գյուղաբնակ արբերեշիները պահպանել են իրենց սովորույթները, լեզուն և մշակույթը։ Քաղաքաբնակ սերունդների վրա մեծ է։ Արբերեշերեն լեզուն հիմնականում օգտագործվում է կենցաղում, այն Իտալիայի սահմանադրությամբ սահմանված չէ որպես ինքնուրույն լեզու, բայց ունի որոշակի պաշտոնական գործածություն։ Երկու միավորումների բնորոշ հատկանիշներից մեկն այն է, որ իրենց ինքնաանվանման մեջ պահպանել են «ալբ» արմատը։

Ծանոթագրություններ 

Ալբանիայի բնակչություն
Իտալիայի ազգեր
Եվրոպայի ազգեր