Սարգիս Սարգսյան (գնդապետ)

Սարգիս Վարագի Սարգսյան (, 1899 սեպտեմբերի 10, Քուրդուկուլի - ՞), ԽՍՀՄ զինված ուժերի պահեստազորի գնդապետ, Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների մասնակից, հայկական ազգային դիվիզիաներից մեկի գնդի հրամանատար, հայ ռազմական արվեստի պատմության մասնագետ, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոս։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1899 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ռուսական կայսրության Երևանի նահանգի Քուրդուկուլի կամ Ղուրդուղուլի գյուղում (այժմ՝ Արմավիր Արմավիրի մարզում)։ Գրեթե պատանի հասակում՝ մասնակցել է 1918 թվականի Մայիսյան հերոսամարտերին։ Հետագայում մասնակցել է նաև՝ 1939-1945 թթ. երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Խորհրդային բանակում զբաղեցրել է հայկական դիվիզիաներից մեկի գնդի հրամանատարի պաշտոնը։ Ծառայել է որպես Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Հոկտեմբերյանի (Արմավիրի) շրջանի զինվորական կոմիսար։ Աշխատել է խորհրդային Հայաստանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում որպես դասախոս։

Կենսագրական, անձնական տվյալներ ռուսաստանյան «Պոբեդա-1945» համացանցային կայքում 
 Սարգսյան Վարագ Սարգսի (), 
 Սեռ՝ ,
 Ծննդյան թիվ՝ 1899 թվականի սեպտեմբերի 10 (),
 Ծննդյան վայր՝ Հայաստան, Հոկտեմբերյանի շրջան, Ղուրդուղուլի քաղաք (),
 Ազգություն՝ Հայ (),
 Պաշտոն՝ Հայկական դիվիզիա։ Գնդի հրամանատար (),
 Կոչում՝ Գնդապետ ():
 Խնամատար՝ Իրինա Սարգսյան ()։	
 Ստորաբաժանումներ, որտեղ ծառայել է ռազմաճակատայինը. առայժմ որևէ ստորաբաժանում չի ավելացված ():
 Թաղումը՝ - ():	
 Լրացուցիչ տեղեկատվություն՝ - ()։
 Տան հասցեն պատերազմի ժամանակ՝ քաղաք Երևան, Շոթա Ռուսթավելու փողոց, 33 ():
 Հարազատները պատերազմի ժամանակ՝ կինը՝ Սարգսյան Սիրանույշ Եփրեմի,, դուստրը՝ Սարգսյան Ռոզա Սարգսի, որդիները՝ Սարգսյան Կարլ Սարգսի և Սարգսյան Ֆելիքս Սարգսի ():
 Զորակոչման օրը՝ 0.0.1942թ. ():
 Զորակոչման վայր (զինվորական կոմիսարիատ)՝ քաղաք Թբիլիսի ():
 Լրացուցիչ տեղեկություններ՝ - ()։	
 Ողջ մնացած / անհետ կորած / զոհված - Ողջ է մնացել ():
 Մերձավոր՝ Այո ():
 Քարտի ստեղծման օրն ու ժամանակը՝ 2012 թ. մայիսի 13, ժամը 22:19:40 ():
 Քարտի վերջին փոփոխության օրն ու ժամանակը՝ 2012 թ. մայիսի 13, ժամը 22:19:40 ():

Ընտանիք 
Կինը՝ Սիրանույշ Եփրեմի Սարգսյան, դուստրը՝ Ռոզա, որդիները՝ Կառլ և Ֆելիքս։ Ընտանիքը պատերազմի 2-րդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բնակվել է Երևանում՝ Շոթա Ռուսթավելու փողոցի թիվ 33 տանը։

Աշխատություններ 
Գնդապետ Սարգիս Վարագի Սարգսյանը հեղինակել է հայոց ռազմարվեստի պատմությանը նվիրված մի եզակի աշխատություն՝ «Հայ ռազմական արվեստի պատմություն» վերնագրով։ Այն հրատարակել է «Հայաստան» հրատարակչությունը, 1969 թվականին, Երևանում։ Հրատարակչության կողմից գիրքը ներկայացվել է հետևյալ բառերով. «Դարեր շարունակ Հայ ժողովուրդը պատերազմներ է մղել իր ազգային անկախության համար, և այդ տևական պատերազմների ընթացքում ձևավորվել ու զարգացել է Հայ ռազմական արվեստը»։ Սույն աննախադեպ աշխատության հեղինակը՝ պահեստի գնդապետ Ս. Վ. Սարգսյանը, իր աշխատության մեջ հակիրճ շարադրել է հայ ռազմական արվեստի պատմությունը սկսած հայ ժողովրդի պետականության ստեղծումից մինչև 6-րդ դարը։ Բնական է, որ գնդապետ Սարգիս Վարագի Սարգսյանն իր աշխատությունը նվիրել է հայ բոլոր ռազմիկների հիշատակին, սակայն, լինելով խորհրդային Հայաստանի քաղաքացի, խորհրդային բանակի զինծառայող և զինվորական կոմիսար, հասկանալի պատճառներով ընծայագիրը շարադրել է հետևյալ կերպ. «Խորին, երախտագիտությամբ նվիրում եմ հայ ժողովրդի հերոս զավակների անմար հիշատակին, որոնք զոհվեցին Հայաստանում սովետական կարգեր հաստատելու համար մղած պայքարում և Սովետական Միության Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում»։

Աշխատության կառուցվածքը 
Գնդապետ Ս. Վ. Սարգսյանի «Հայ ռազմական արվեստի պատմություն» աշխատությունը կազմված է Ներածությունից և 10 գլուխներից։

 Ներածություն
 Առաջին գլուխ։ Ընդհանուր ակնարկ
 Երկրորդ գլուխ։ Ռազմա-տակտիկական մտքի ծագումը հին Հայաստանում
 Երրորդ գլուխ։ Հայերի մասնակցությունր Ալեքսանդր Մակեդոնացու դեմ մղված ճակատամարտերին
 Չորրորդ գլուխ։ Արտաշես I-ի և նրա հետնորդների պատերազմները հայկական իշխանությունների միացման և կենտրոնացված պետություն ստեղծելու համար
 Հինգերորդ գլուխ։ Հայաստանը Հռոմի և Պարթևստանի աքցանի մեջ Արտավազդ II-ի օրոք
 Վեցերորդ գլուխ։ Հայերի տասնամյա պատերազմը (54-64 թթ.)
 Յոթերորդ գլուխ։ Նոր ագրեսիաներ Հայաստանի դեմ
 Ութերորդ գլուխ։ Երեսնամյա պատերազմը։ Դասակարգային պայքարի սրումը Հայաստանում։ Հայ ժողովրդի պայքարը իր անկախության համար
 Իններորդ գլուխ։ Հայ ռազմական արվեստի զարգացումը 5-րդ դարի ազատագրական պատերազմներում
 Տասներորդ գլուխ։ Հայ ժողովրդի ազատագրական ճակատամարտերը և ռազմական գործողությունները 6-րդ դարում և 7-րդ դարի սկզբներին

Գրականություն 

 
 Գնդապետ Սարգիս Վարագի Սարգսյան, Հայ ռազմական արվեստի պատմություն։ «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան 1969 թ.: Саркис Варакович Саркисян. Из истории армянского военного искусства. (На армянском языке). Издательство «Айастан». Ереван, 1969. 
 Գնդապետ Սարգիս Վարագի Սարգսյան, Հայ ռազմական արվեստի պատմություն։ «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան 1969 թ.: Саркис Варакович Саркисян. Из истории армянского военного искусства. (На армянском языке). Издательство «Айастан». Ереван, 1969.

Ծանոթագրություններ 

Սեպտեմբերի 10 ծնունդներ
Հայ պատմաբաններ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Ռազմական պատմություն
Ռազմարվեստի պատմություն
Ռազմական արվեստ
Հայ գնդապետներ
Հայ սպաներ