Լանթանիդներ

Լանթանիդներ (լանթան և  - կերպար, տեսակ), լանթանոիդներ, լանթանից հետո 58-ից մինչև 71 կարգահամարով 14 քիմիական տարրերից կազմված ընտանիք, որոնք տեղաբաշխված են պարբերական համակարգի 6-8-րդ պարբերության մեջ։

Ընդհանուր բնութագիր 
Լանթանիդները բաժանվում են երկու ենթախմբի. 
ցերիումային (ներառնում է ցերիումը՝ Ce, պրազեոդիմը՝ Pr, նեոդիմը՝ Nd, պրոմեթիումը՝ Pm, սամարիումը՝ Sm, եվրոպիումը՝ Eu),
իտրիումային (ներառնում է գադոլինիումը՝ Gd, տերբիումը՝ Tb, դիսպրոզիումը՝ Dy, հոլմիումը՝ Ho, էրբիումը՝ Er, թուլիումը՝ Tm, իտերբիումը՝ Yb, լուտեցիումը՝ Lս)։

Հատկություններ 
Լանթանիդների հատկություններով նրանց նման սկանդիումը, իտրիդիումը ու լանթանը առաջացնում են հազվագյուտ հողային տարրերի խումբը (ՀՀՏ)։ Այդ անվանումը բացատրվում է նրանով, որ բոլոր այդ տարրերը բնության մեջ հազվադեպ են հանդիպում և տալիս են դժվարահալ ու ջրում անլուծելի օքսիդներ՝ հին տերմինաբանությամբ՝ «հողեր»։ Հազվագյուտ հողային տարրերը մտնում են պարբերական համակարգի 3-րդ խմբի կողմնակի ենթախմբում։

Քիմիական հատկություններով լանթանիդները նման են իրար։ Դա բացատրվում է նրանց ատոմների էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքով։ Միջուկի լիցքի մեծացման հետ արտաքին էլեկտրոնային երկու թաղանթների կառուցվածքը չի փոփոխվում, քանի որ կատարվում է արտաքին 3-րդ թաղանթի էլեկտրոններով 4f մակարդակի լրացում։

Լանթանիդների գույները ջրային լուծույթներում

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 James E. Huheey: Anorganische Chemie, 1. Auflage, de Gruyter, Berlin 1988, ISBN 3-11-008163-6, S. 873–900.
 Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. Auflage, VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, S. 1571–1600.
 dtv-Atlas zur Chemie 1981, Teil 1, S. 216–221.

Լանթանոիդներ
Քիմիական տարրերի խմբեր
Ռադիոակտիվ տարրեր