Ռուբեն Ֆիլյան

Ռուբեն Ֆիլյան (դեկտեմբերի 10, 1952, Երևան - հունվարի 7, 1983, Գոա, Հնդկաստան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, յոգայի և կարատե մարտարվեստի ուսուցիչ։

Կենսագրություն 
Ռուբեն Ֆիլյանը ծնվել է 1952 թվականին Երևանում, ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժին ։ Պատմվածքներն առաջին անգամ հրապարակվել են «Գարուն» ամսագրում։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Անծանոթ ինքնակենսագրություն» պատմվածքների ժողովածուն լույս է տեսել 1980 թվականին։ 1981 թվականին Ռուբեն Ֆիլյանը հեռանում է Խորհրդային Հայաստանից։ Նա մեկնում է Ֆրանսիա, ապա ճամփորդում է Եգիպտոս, Հորդանան, և վերջնականորեն հաստատվում է Հնդկաստանի Գոա նահանգում՝ Արամբոլ հայտնի լողափում, ուր դասավանդում է յոգա, կարատե, երաժշտություն, արևելյան փիլիսոփայություն։ Ռուբեն Ֆիլյանի կյանքն ընդհատվում է 1983 թվականի հունվարի 7-ին Արամբոլում։ Աճյունն ամփոփված է Երևանի Զեյթուն թաղամասի գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն 
1992 թվականին նրա հոր՝ Պարգև Ֆիլյանի հովանավորությամբ լույս է տեսնում Ռուբեն Ֆիլյանի «Քո երկրի դեսպանը» գիրքը, որտեղ ընդգրկված են համանուն վեպը, պատմվածքներ, մանրապատումներ։ Խորհրդային Հայաստանից մեկնելուց առաջ՝ Ռուբեն Ֆիլյանը թարգմանաբար մշակել է հնդիկ հոգևոր փիլիսոփա՝ Շրի Շանկարաչարյայի «Վիվեկա Չուդամանի» կոթողային տրակտատը։ ։ Ինչպես վեպը, այնպես էլ կարճ արձակը, հեքիաթ-պատմվածքները, ոչ միայն ապրում են Ֆիլյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ ստեղծված հեքիաթային աշխարհի մեջ, այլև ցույց են տալիս մարդկային կեցության ու փորձառության աբսուրդային երևույթները։ Ռուբեն Ֆիլյանի արձակը երկխոսություն է հայ միջնադարյան բնագրերի, Սեմյուել Բեքեթի, Իտալո Կալվինոյի, Ռոբերտ Վալզերի ստեղծագործությունների հետ։

Գրքեր 
 «Անծանոթ ինքնակենսագրություն», Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 120 էջ։
 «Քո երկրի դեսպանը», Երևան, «Նաիրի», 1992, 256 էջ։
 «Անծանոթ ինքնակենսագրություն», 2-րդ հրատարակություն Երևան, «Դարակ», 2021, 144 էջ։
 «Քո երկրի դեսպանը», 2-րդ հրատարակություն, Երևան, «ԱՐԻ գրականության հիմնադրամ», 2022, 135 էջ։ ։
 Շրի Շանկարաչարյա «Վիվեկա Չուդամանի», Երևան «Newmag», 2022, էջ 132 (թարգմանաբար մշակել է Ռուբեն Ֆիլյանը)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Քո երկրի դեսպանը. Ռուբեն Ֆիլյան (հատված)
 Հովհաննես Գրիգորյան. Զուգահեռ աշխարհ
 Ռուբեն Ֆիլյան. Ծնունդ
 Արմեն Շեկոյան. Ուխտագնացություն դեպի երկինք
 Արտաշես Արամ. Ռուբեն Ֆիլյանի Սանսարայականը
 Ա.Պաչյան. Ամենայն բանը գոյության (Ֆիլյանի Վիվեկան)
 Արամ Պաչյան. «Լույսը շարունակվում է»
 Ֆիլյանի ոչ դասական պատմավեպը, մերերկրացիներն ու հրաժեշտի նամակը
 Էդուարդ Միլիտոնյանը Ֆիլյանի մասին

Հայ արձակագիրներ
Հայ թարգմանիչներ
1952 ծնունդներ
1983 մահեր
Դեկտեմբերի 10 ծնունդներ
Հունվարի 6 մահեր
ԵՊՀ շրջանավարտներ