Իգոր Դյակոնով

Իգոր Միխայլովիչ Դյակոնով (, ), ռուս սովետական արևելագետ, հայագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտորր (1960)։ Հեղինակ է շուրջ 200
գիտական աշխատությունների։ Տիրապետել է մի քանի լեզուների։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1915 թվականի հունվարի 12-ին (30․12․1914), Պետրոգրադում։ Նրա մանկությունը և պատանեկությունը անցել են Նորվեգիայում, որտեղ հայրը Ռուսաստանի, իսկ ապա Խորհրդային  Միության առևտրական ներկայացուցիչն էր։ 1932-1936 թվականներին ուսանել է Լենինգրադի պատմա-լեզվա-փիլիսոփայական ինստիտուտի նախ պատմական, իսկ ապա լեզվաբանական բաժնում։ 1938 ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը, 1937 թվականից մինչև 1959 թվականն աշխատել է Էրմիտաժում՝ ՀԻն Արևելքի բաժնում, իսկ 1954 թվականից եղել է ՍՍՏՄ ԳԱ արևելագիտության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքի ավագ գիտաշխատող։ Զբաղվել է հին Առաջավոր Ասիայի երկրների և ժողովուրդների, այդ թվում՝ շումերների, բաբելացիների, ուրարտացիների, խուրրիների, խեթերի, մարրերի, պարթևների, հայերի սոցիալ-տնտեսական պատմության, մշակույթի և լեզվի հարցերով։

Գործունեություն 
Զարգացրել ու հարստացրել է Հին Արևելքում ստրկատիրական հասարակարգի մասին սովետական գիտության առաջադրած տեսությունը։ Համակիր է Հին Արևելքի և Անտիկ աշխարհի պատմական ուղիների միասնության գաղափարին։ Առաջ է քաշելնոր տեսություն աֆրոասիական լեզուների հարազատության համակարգի մասին և համակողմաևիորեն ուսումնասիրել խուրրի-ուրարտակաև լեզվախումբը։ Հետազոտել ու հրապարակել է կավե սալիկների վրա եղած ուրարտական դժվարընթեռնելի սեպագիր վավերագրերը՝ էապես լրացնելով ուրարտերենի և նրա դպրության մասին գիտական պատկերացումները։ 1961 թվականին թարգմանել ու մեկնաբանել է «Գիլգամեշ» դյուցազներգությունը։ Հին Արևելքի պատմության ու մշակույթի ուսումնասիրման համար Դյակոնովի «Ասսուրաբաբելական աղբյուրները Ուրարտուի մասին» (1951) և «Բաբելոնի, Ասորեստանի ու Խեթական թագավորության օրենքները» (1952) թարգմանական ժողովածուները կարևոր ձեռնարկներ են համարվում։

1976 թվականին գրել է «Языки  древней  Передней  Азии» գիրքը, որում շարադրված են Հին Առաջավոր Ասիայի բոլոր ոչ հնդեվրոպական լեզուների քերականությունները։ 
 
Իգոր Դյակոնովի աշխատանքի արդյունքն Է լեզվաբանության մեջ նոր ուղղության՝ համեմատական խուռի-ուրարտագիտության ստեղծումը։ Նշանակալի Է նրա ավանդը սեմա-քամյան (աֆրա-ասիական) լեզուների դասակարգման գործում, որն իր արտահայտությունն Է գտել «Afrasian  Languages» (1988) գրքում։

Իգոր Դյակոնովի ղեկավարությամբ և գործուն մասնակցությամբ ստեղծվել են բազմաթիվ կոլեկտիվ աշխատություններ. «Закоы  Вавилонии,  Ассирии  и Хеттского  царства» (1952), « История  древнего  мира» (I-III, 1982), «История  древнего  Востока» (մաս I, 1983), «История  древнего  Востока» մատենաշարը, Երևանում հրատարակվող «Древний  Восток» պարբերական ժողովածուն և շատ ուրիշներ։

Հայանվեր աշխատանքներ 
Զբաղվել է նաև հայ ժողովրդի ծագման և կազմավորման խնդիրներով։ Ըստ Դյակոնովի, հայ ժողովուրդը կազմավորվել է Հայկական լեռնաշխարհի սահմաններում՝ բաղադրատարրեր ունենալով թե՛ մեծաքանակ տեղական ցեղերին ու ժողովուրդներին (խուրրի-ուրարտացիներ, խեթալուվիացի֊ներ)՝ իրենց մշակույթներով, լեզվական տարրերով ու մարդաբանական կերպարով և թե՛ եկվոր հնդեվրոպական, թրակա-փռյուգացիներին հարազատ արմենական ցեղերին, որոնք ներդրել են իրենց լեզուն որպես ապագա հայոց լեզվի կորիզ։ Դյակոնովը նպաստել է նաև Արտաշես Ա-ի արամեական արձանագրությունների ընթերցմանը։

1968 թվականին գրել է «Предыстория  армянского  народа» գիրքը, որտեղ ցույց է տվել, որ հայ ժողովրդի բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհն է, որը խուռի-ուրարտական, խեթա-լուվական, հայկական և այլ հնդեվրոպական ցեղերի յուրատեսակ մի խառնարան էր։

Գրականություն 
 Саркисян Г. X. Игорь Михайлович Дьяконов, в сб. Древний Восток, часть 2, 1976 թվական, Գ․ Սարգսյան

Աղբյուրներ 
 Մ. Լ. Խաչիկյան «Իգոր Միխայլովիչ Դյակոնով», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 1999, էջ 390-392

Ծանոթագրություններ 

Ռուս արևելագետներ
Ռուս հայագետներ
Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Ռուս լեզվաբաններ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
Ռուս պատմաբաններ
Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի լեզվաբանության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Խորհրդային պատմաբաններ
Հնդեվրոպագետներ
Խորհրդային հուշագիրներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս թարգմանիչներ
Շումերագետներ