Աքպեր Երևանլի

Աքպեր Յունուս օղլի Երևանլի (Սուլեյմանով) (), ադրբեջանցի խորհրդային գրող, արձակագիր, գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1975 թվական)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1945 թվականից։

Կենսագրություն 
Աքպեր Երևանլին ծնվել է 1921 թվականի հունիսի 17-ին, Երևանում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի արևելյան բաժինը։ 1938-1950 թվականներին որպես գրական աշխատող, պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, թարգմանիչ աշխատել է «Սովետ Էրմանիստանի» (ադրբեջաներեն) թերթի խմբագրությունում։ 1949-1952 թվականներին սովորել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1954 թվականին «Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը գրականության մեջ» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1950-1965 թվականներին ադրբեջանական գրականություն է ավանդել Երևանի պետական համալսարանում։ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի դասախոս (1954 թվականից)։ 1964 թվականից Երևանլին Հայաստանի գրողների միության ադրբեջանական մասնաճյուղի նախագահն էր։

Երևանլիի պատմվածքների առաջին գիրքը՝ «Արևաշող իմ երկիր»-ը, լույս է տեսել 1947 թվականին։ Հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների բարեկամության ու գրական կապերին են նվիրված «Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը գրականության մեջ» (1955 թվական, հայերեն), «Ջ․ Մամեդկուլիզադեն և հայ ժողովուրդը» (1966 թվական, հայերեն), «Հայ-ադրբեջանական ժողովրդական բանահյուսության կապերը» (1958 թվական), «Հովհաննես Թումանյանը և ադրբեջանական գրականությունը» (1974 թվական) և այլ ուսումնասիրություններ։

1949 թվականին Երևանի Ջ. Ջաբարլուի անվան ադրբեջանական թատրոնը բեմադրել է նրա «Հանուն երջանկության» պիեսը։ 1975 թվականին «Հայ ադրբեջանական գրական փոխադարձ կապերը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Հայ հեղինակների բազմաթիվ գործեր թարգմանել է ադրբեջաներեն։

Երկեր 
 Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը գրականության մեջ, Ե., Հայպետհրատ, 1955, 223 էջ։
 Ջալիլ Մամեդկուլիզադեն և հայ ժողովուրդը, Ե., «Հայաստան», 1966, 105 էջ։
 Նասիմի, Ե., «Հայաստան», 1973, 56 էջ։
 «Խաթաբալա» շաբաթաթերթը Ադրբեջանի մասին, Ե., «Հայաստան», 1974, 40 էջ։
 Երևանլի, Աքպեր (1972) Եղիա Մուշեղյանի գրական ժառանգությունից. Պատմա-բանասիրական հանդես, № 1: էջեր՝ 103-114:
 Երևանլի, Աքպեր (1966) Ջալիլ Մամեդկուլիզադե (Մոլլա Նասրեդդին)։ (Ծննդյան 100-ամյակի առթիվ). Պատմա-բանասիրական հանդես, № 4:  էջեր՝ 213-220:

Ծանոթագրություններ 

Ադրբեջանցի գրողներ
Ադրբեջանցի գրականագետներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
ԵՊՀ շրջանավարտներ
Ադրբեջանցի արձակագիրներ