Նաբաթեա

Նաբաթեա կամ Նաբաթեական թագավորություն (, մամլաքաթ ալ-անբատ՝ Նաբատեացիների թագավորություն), հելլենիստական դարաշրջանի արաբական պետություն Հորդանանի թագավորության տարածքում (մ.թ.ա. 3-րդ դարի վերջ-մ.թ. 106)։ Գտնվում էր Հյուսիսային Արաբիայում՝ Եգիպտոսի և Պաղեստինի հարևանությամբ։ Այն ստեղծվել էր մ.թ.ա. 2-րդ դարում։ Այն ընկած էր Սինայի և Արաբական թերակղզիների հատման տարածքում, ներառում էր Հիջազը։ Հյուսիսում սահմանակցում էր Հուդայի, իսկ արևմուտքում՝ Եգիպտոսի Պտղոմեոսյան թագավորություններին։

Մայրաքաղաքը Պետրան էր (այժմ՝ Հորդանան)՝ հելլենիստական ոճի ժայռափոր տաճարներով և բնակելի շենքերով, խոշոր քաղաքներ էին Բոսրան (այժմ՝ Սիրիա), Մադաին Սալեհը (այժմ՝ Սաուդյան Արաբիա), Նիցանան (այժմ՝ Իսրայել)։

Մինչև մ.թ.ա. 3-րդ դարը նաբատեացիները հիմնականում զբաղվել են քոչվոր անասնապահությամբ, 2-1-ին դարերում նաև՝ երկրագործությամբ։ Մ.թ.ա. 2-րդ դարի կեսին Նաբատեան իր տիրապետությունն է հաստատել Հյուսիսային Հիջազում՝ Եգիպտոսից զավթելով Ամպելոնա նավահանգիստը (Կարմիր ծովի ափին), որտեղ խաչվում էին Հնդկաստանից և Արաբական թերակղզու հարավից Միջերկրականի ավազանը տանող առևտրական ուղիները, ինչի շնորհիվ Պետրան դարձել է առևտրական կենտրոն։

Նաբատեայի հայտնի առաջին թագավորը Հարիթաթ I-ն է (թագավորել է մ.թ.ա. 169 թվականից)։ Նաբատեան հզորության է հասել Հարիթաթ III-ի (մ.թ.ա. 87-62) օրոք, ով պարտության է մատնել Սելևկյաններին, մ.թ.ա. 85 թվականին գրավել է Դամասկոսը՝ Ասորիքի հարավային շրջանների հետ, մ.թ.ա. մոտ 84 թվականին հաղթել հրեական զորքին։ Մ.թ.ա. 73-72 թվականներին դաշնակցել է Փյունիկիայի հարավում հաստատված Սելևկյան թագուհի Կլեոպատրա-Սելենեին՝ ընդդեմ Տիգրան Բ Մեծի։ Դամասկոսի մոտ հայկական բանակից պարտվելուց հետո Հարիթաթ III-ը զիջել է Դամասկոսը Տիգրան Բ Մեծին և ընդունել նրա գերիշխանությունը (մ.թ.ա. 72-69)։

Մ.թ.ա. 64 թվականին Ասորիքում հռոմեական տիրապետության հաստատումից հետո Նաբատեան դարձել է Հռոմից կախյալ թագավորություն։ Մ․ թ․ 106 թվականին կայսր Տրայանոսը վերացրել է Նաբատեայի թագավորությունը և դարձրել հռոմեական «Արաբիա» պրովինցիա։

Պատկերասրահ

Գրականություն 

 Шифман И․ Ш․, Набатейское государство и его культура, М, 1976․

Հորդանանի պատմություն
Հելլենիստական պետություններ
Սաուդյան Արաբիայի պատմություն
Պաղեստինի պատմություն
Իսրայելի պատմություն
Սիրիայի պատմություն
Հռոմեական գաղութներ
Եգիպտոսի պատմություն
Արաբական մշակույթ
Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Ասիայի պատմական երկրներ
Ասիայի պատմական միապետություններ
Աստվածաշնչյան վայրեր
Պատմական երկրներ
Նախկին միապետություններ