Լվովի հայկական վանք

Հայկական վանք, մշակութային և պատմական կոթող է, որը գտնվում է Լվովում (Ուկրաինա), Հայկական փողոցի 7-13 հասցեում։

Պատմություն 
Տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1363 թվականին։ Այս տաճարը Լվովի ամենահին հուշարձաններից է, որը կառուցվել է հայ վաճառականներ՝ Կաֆա (Թեոդոսիա) քաղաքից Հակոբի և Գայցարացա քաղաքից Փանոսի միջոցներով՝ ճարտարապետ Դորինգոյի (Դորե, Դորկո) կողմից։ Շատ հետազոտողներ կարծում են, որ շինարարությանը մասնակցել են նաև հայ վարպետներ, քանի որ տաճարը ունի նմանություններ Անիի տաճարի հետ։

1630 թվականին հայ եպիսկոպոս Նիկոլայ Թորոսին Հռոմի հետ միության մեջ է մտնում։ 1690 թվականին հիմնվում է հայկական կուսանոց սուրբ Բենեդիկտի սկզբունքներով։ 1901 թվականին արքեպիսկոպոս Իսահակ Իսահակի մահից հետո նրան հաջորդում է Յուզեֆ Թեոդիլ Թեոդորին։ Նա որոշում է վերանորոգել տաճարը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում Լվովի Հայկական եկեղեցին չի գործել Լվովի հայկական կաթոլիկ արքեպիսկոպոսության լիկվիդացիայի պատճառով։ 1945 թվականի նոյեմբերի 26–ին ձերբակալվեցին տաճարի հայ հոգևորականները։ Հայերը ստիպված էին տեղափոխվել Լեհաստան։ Սկզբում տաճարն օգտագործվում էր որպես Լվովի պատկերասրահի պահոց, ապա 1953 թվականին որպես Լվովի Լենինի անվան թանգարանի պահոց։ 2000 թվականին տաճարը տրվեց հայ հավատացյալներին, բայց ոչ թե կաթոլիկ, այլ Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներին, քանզի Լվովում չէին մնացել կաթոլիկ հայեր։ 2001 թվականի հունվարի 6–ին երկարատև ընդմիջումից հետո հայկական տաճարում մատուցվեց պատարագ։

Տաճարի հուշահամալիրը 
Հայկական եկեղեցու հուշահամալիրը գտնվում է պատմական Լվովի այն տարածքում, որը բնակեցված էր հայերով։ Տաճարը գտնվում է համալիրի ճարտարապետական կենտրոնում, որի շուրջը տեղակայված են մյուս շինությունները՝ ստեղծելով երեք փակ բակեր՝
 Աշտարակ զանգակատուն, որը կառուցել է Պյոտր Կրասովսկին 1571 թվականին, այն վերադարձվել է հայկական համայնքին Լվովի քաղաքային խորհրդի 2007 թվականի դեկտեմբերի որոշմամբ 
 Սուրբ Քրիստափորի տեսքով սյունաշարք (1726 թվական), որը կանգնեցված է բակում
 Հին հայկական դրամատուն (XVII դար)
 Հայ արքեպիսկոպոսների ամրոց (XVII–XVIII դար, ներկայումս պատկանում է հայ համայնքին)
 Կուսանոցի շենքը (XVII դար)

Ձևավորում 
Տաճարի միջին ազատ մասը վերանորոգումից հետո ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների։ Նոր փայտյա առաստաղի նկարազարդումների մեջ ճարտարապետ Մաչվինսկին օգտագործել է հայ մոդեռնիստական մոտիվներ, իսկ ճարտարապետ Յան Հենրիխ Ռոզենը գնաց արևմտաեվրոպական տենդեցների և հայկական արվեստի սինթեզի ուղով։ Ժամանակակիցները նշում են, որ հատկապես լավ են ստացվել «Տերունական ընթրիք», «Խաչելություն» նկարները։

Տաճարի օծումը 
2003 թվականի մայիսի 18–ին տաճարը օծել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ–ն։ Տաճարի վերաբացմանը մասնակցում էին ԱԺ նախագահ Արմեն Խաչատրյանը, Ուկրաինայի Հայերի Միության նախագահ Նվեր Մխիթարյանը, ֆրանսահայ երգիչ Շառլ Ազնավուրը որդու հետ, ռուս դերասան Արմեն Ջիգարխանյանը և այլ պաշտոնյաներ

Հետաքրքիր փաստեր 
1978 թվականի ամռանը տաճարի տարածքում անցկացվել են «Երեք հրացանակիրներ» ֆիլմի նկարահանումներ։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Вуйцик В. С., Липка Р. М. Зустріч зі Львовом. Львів։ Каменяр, 1987.
 Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР. Киев։ Будивельник, 1983—1986. Том 3.
 Трегубова Т. О., Мих Р. М. Львів։ Архітектурно-історичний нарис. Київ։ Будівельник.

Ուկրաինահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
լվովի եկեղեցիներ
Ուկրաինայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
վանքեր այբբենական կարգով
14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ