Հյուսվածքային հեղուկ

Հյուսվածքային հեղուկ, օրգանիզմի ներքին միջավայրի բաղադրամաս, որը գտնվում է արյունատար անոթների ու բջիջների միջև, կազմությամբ նման է պլազմային և ծառայում է որպես միջբջջային նյութ օրգանիզմի համար։

Հյուսվածքային հեղուկն անգույն է, թափանցիկ։ Այն ձևավորվում է արյան հեղուկ մասից՝ պլազմայից, որն արյունատար անոթների պատերի միջով անցնում է միջբջջային տարածություն։ Հյուսվածքային հեղուկի և արյան միջև տեղի է ունենում նյութափոխանակություն. արյունից սննդանյութերն սկզբում անցնում են հյուսվածքային հեղուկ, ապա՝ բջիջներ, իսկ բջիջների կենսագործունեության արգասիքները տեղաշարժվում են հակառակ ուղղությամբ՝ բջիջներից դեպի հյուսվածքային հեղուկ, ապա արյուն։ Հյուսվածքային հեղուկի մի մասն անցնում է ավշային անոթներ և վերածվում ավշի։

Մարդու օրգանիզմում պարունակվում է շուրջ 11 լիտր հյուսվածքային հեղուկ։

Ձևավորում ու հեռացում 
Պլազման և հյուսվածքային հեղուկը ունեն նման քիմիական բաղադրություն։ Պլազման արյան գլխավոր բաղադրիչն է և հյուսվածքային հեղուկի հետ կապված է անցքերով և մազանոթների էնդոթելերով։

Ձևավորում 
Հիդրոստատիկ ճնշումը առաջանում է սրտի կծկումների պատճառով, որը ջուրը դուրս է մղում անոթներից։

Ջրային պոտենցիալը առաջանում է մազանոթներով անցնող լուծույթների քիչ քանակության պատճառով։ Հեղուկի այսպիսի կուտակման պատճառով առաջանում է օսմոտիկ ճնշում։ Ջուրը բարձր կոնցենտրացիյից անոթների արտաքին կողմից անցնում է ներսը, որտեղ առկա է ցածր կոնցենտրացիա՝ ձգտելով հավասարակշռության։ Օսմոտիկ ճնշումը ջուրը նորից վերադարձնում է անոթներ։ Քանի որ մազանոթներով արյունն անընդհատ հոսում է, երբեք հավասարակշռություն չի հաստատվում։

Երկու ուժերի միջև հավասարակշրությունը տարբեր է մազանոթների տարբեր հատվածներում։ Զարկերակային հատվածի վերջում մեծ է հիդրոստատիկ ճնշումը, այդ պատճառով ջուրը և մյուս լուծույթներն անցնում են հյուսվածքային հեղուկի մեջ։ Երակային հատվածի վերջում մեծ է օսմոտիկ ճնշումը, այդ պատճառով նյութերն անցնում են մազանոթներ։ Այս տարբերությունը բացատրվում է արյան հոսքի ուղղությամբ և լուծույթներում հավասարակշրության բացակայությամբ։

Ավելորդ հյուսվածքային հեղուկի հեռացում 
Հյուսվածքային հեղուկի չի կուտակվում հյուսվածքների բջիջների շուրջ, որովհետև ավշային համակարգը շարժման մեջ է դնում հյուսվածքային հեղուկը։ Հյուսվածքային հեղուկն անցնում է ավշային անոթների միջով և վերադառնում արյան մեջ։

Երբեմն հյուսվածքային հեղուկը չի վերադառնում արյան մեջ, այլ կուտակվում է, և առաջանում են այտուցներ (հաճախ ոտնաթաթի ու կոճի շրջանում)։

Քիմիական բաղադրություն 
Հյուսվածքային հեղուկը բաղկացած է ջրից, ամինաթթուներից, շաքարից, ճարպաթթուներից, կոֆերմենտներից, հորմոններից, նեյրոմեդիատորներից, աղերից, ինչպես նաև բջիջների կենսագործունեության արգասիքներից։ Հյուսվածքային հեղուկի քիմիական բաղադրությունը կախված է հյուսվածքների բջիջների և արյան միջև կատարվող նյութափոխանակությունից։ Դա նշանակում է, որ հյուսվածքային հեղուկը տարբեր հյուսվաքքներում ունի տարբեր բաղադրություն։

Արյան ոչ բոլոր բաղադրիչներն են անցնում հյուսվածքի մեջ։ Էրիթրոցիտները, թրոմբոցիտները և պլազմայի սպիտակուցները չեն կարող անցնել արյունատար անոթների պատերը։ Ստացված խառնուրդը, որը անցնում է նրանց միջով, հիմնականում արյան պլազման է առանց սպիտակուցների։ Հյուսվածքային հեղուկը պարունակում է նաև մի քանի տիպի լեյկոցիտներ, որոնք կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա։

Գործառույթներ 
Հյուսվածքային հեղուկը շրջապատում է հյուսվածքների բջիջները, ինչը հնարավորություն է տալիս բջիջներին մատակարարել անհրաժեշտ նյութերը և հեռացնել նյութափոխանակության արգասիքները։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Тканевая жидкость // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Հոմեոստազ
Կենսաբանական հեղուկներ
Ֆիզիոլոգիա