Ջեյմս Քոնոլի

Ջեյմս Քոնոլի (, , ), իռլանդացի սոցիալիստ, հեղափոխական և քաղաքական գործիչ։

1896 թվականին Դուբլինում հիմնել է Իռլանդական սոցիալիստական հանրապետական կուսակցությունը, որի նպատակն էր սոցիալիզմի դիրքերից ազգային անկախության համար շարժման միավորումը։ 1913 թվականին ղեկավարել է Դուբլինի գործադուլը։ Եղել է Իռլանդիայում անգլիական տիրապետության դեմ 1916 թվականի իռլանդական ապստամբության ղեկավարներից։ Ապստամբության ճնշումից հետո ծանր վիրավոր Քոնոլիին գնդակահարել են բրիտանական իշխանությունները։

Վաղ կյանք 
Ջեյմս Քոնոլին ծնվել է 1868 թվականի հունիսի 5-ին, Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում։ Ծնողները՝ Ջոն Քոնոլին և Մերի Մակջինը Շոտլանդիա էին տեղափոխվել Իռլանդիայի Մոնահան կոմսությունից։ Կրթվել է տեղական քաթոլիկ դպրոցում մինչև մոտ տասը տարին լրանալը, ապա բանվոր դարձել։ 14 տարեկան հասակում, տարիքի մասին կեղծ վկայություն տալով, զինվորագրվել է Բրիտանական բանակին։ Ծառայել է Իռլանդիայում՝ գյուղական շրջաններում խռովահույզ ժամանակաշրջանում։

Քոնոլին դասալքել է, երբ իմացել է, որ իր զորամասը փոխադրվում էր Հնդկաստան։ 1890 թվականի ապրիլին ամուսնացել է իռլանդուհի Լիլի Ռեյնոլդսի հետ և վերադարձել Էդինբուրգ։ Այստեղ նա միացել է Շոտլանդական սոցիալիստական դաշնակցությանը, հետագայում դարձել դրա գլխավոր քարտուղարը։ 1895 անհաջողությամբ փորձել է կոշկակարանոց բացել, այնուհետ նվիրվել է սոցիալիստական-բանվորական շարժմանը։

Քաղաքական գործունեություն

Զատկի ապստամբություն և մահ 
1916 թվականի Զատկի ապստամբության ժամանակ Քոնոլին Դուբլինի բրիգադի հրամանատարն էր։ Մարտերի ընթացքում Քոնոլին ծանր վիրավորվել է։ Դատապարտվել է մահապատժի և գնդակահարվել 1916 թվականի մայիսի 12-ին։ Վիրավորման պատճառով չի կարողացել կանգնել և նստեցվել է աթոռին գնդահարությունից առաջ։

Երկեր 
 Connolly, James. 1987. Collected Works (Two volumes). Dublin։ New Books.
 Connolly, James. The Lost Writings (ed. Aindrias Ó Cathasaigh), London։ Pluto Press ISBN 0-7453-1296-9
 Connolly, James. 1973. Selected Political Writings (eds. Owen Dudley Edwards & Bernard Ransom), London։ Jonathan Cape
 Connolly, James. 1973. Selected Writings (ed. P. Berresford Ellis), various editions
 Connolly, James. 1948. Socialism and Nationalism։ A Selection from the Writings of James Connolly (ed. Desmond Ryan), Dublin։ Sign of the Three Candles.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 David Lloyd. Rethinking national marxism. James Connolly and ‘Celtic Communism’
 Spurgeon Thompson. Gramsci and James Connolly: Anticolonial intersections
 Allen, Kieran. 1990. The Politics of James Connolly, London։ Pluto Press ISBN 0-7453-0473-7
 Anderson, W.K. 1994. James Connolly and the Irish Left. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-2522-4.
 Fox, R.M. 1943. The History of the Irish Citizen Army. Dublin։ James Duffy & Co.
 Fox, R.M. 1946. James Connolly: the forerunner. Tralee։ The Kerryman.
 Greaves, C. Desmond. 1972. The Life and Times of James Connolly. London։ Lawrence & Wishart. ISBN 0-85315-234-9.
 Kostick, Conor & Collins, Lorcan. 2000. The Easter Rising. Dublin։ O'Brien Press ISBN 0-86278-638-X
 Levenson S. James Connolly  A Biography. Martin Brian and O'Keeffe Ltd., London, 1973. ISBN 0-85616-130-6.
 Lynch, David. 2006. Radical Politics in Modern Ireland: A History of the Irish Socialist Republican Party (ISRP) 1896-1904. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-3356-1.
 Morgan, Austen. 1988. James Connolly։ A Political Biography, Manchester։ Manchester University Press ISBN 0-7190-2519-2
 Nevin, Donal. 2005. James Connolly: A Full Life. Dublin։ Gill & MacMillan. ISBN 0-7171-3911-5.
 Ó Cathasaigh, Aindrias. 1996. An Modh Conghaileach: Cuid sóisialachais Shéamais Uí Chonghaile. Dublin։ Coiscéim.
 Ransom, Bernard. 1980. Connolly's Marxism, London։ Pluto Press. ISBN 0-86104-308-1.
 Strauss, Eric. 1973. Irish Nationalism and British Democracy, Westport CT։ Greenwood. ISBN 0-8371-8046-5

Իռլանդացի հեղափոխականներ
Ամերիկացի սոցիալիստներ