Զարեհ Որբունի

Զարեհ Որբունի (Էոքսյուզյան, ), հայ վիպասան, խմբագիր և արձակագիր։

Կենսագրություն 
Զարեհ Էոքսյուզյան ծնվել է Սև ծովի հարավարևելյան ափին գտնվող Օրդու քաղաքում։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը հաճախել է ծննդավայրի Մովսիսյան վարժարանը։ Հայրն սպանվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մայրը, չորս զավակներով, առագաստանավով կարողացել է փախչել Սևաստոպոլ, Ղրիմ։ 1 տարի անց նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Պոլիս, որտեղ Զարեհը սովորել է Պերպերյան վարժարանում (1919-1922)։ 1922 թվականին մեկնել են Ֆրանսիա ուր և հաստատում են մշտական բնակություն։ Նրանք երկու տարի ապրել են Մարսելում, ապա՝ Փարիզում (1924-1930) և Ստրասբուրգում (1930-1937)։ Ֆրանսիայում ապրած ժամանակից ի վեր Զարեհը ագահ ընթերցող էր, ծանոթանում էր եվրոպական մտքի զարգացման միտումներին և ֆրանսիական գրականության հայտնի գործերին, հատկապես Մարսել Պրուստին։

Գրական գործունեություն 
Օրվա ապրուստը հայթայթելով այլազան աշխատանքներով՝ Որբունին 1920-ական թվականներից եռանդուն մասնակցություն է ունենում ֆրանսահայ գրական–մշակութային կյանքին։ Զարեհ Որբունու առաջին ստեղծագործությունը «Գարուն» վերնագրով լույս է տեսնում Վահան Թեքեյանի խմբագրած «Ժողովուրդի ձայնը» թերթում։ Պետրոս Զարոյանի հետ կարճ ժամանակաընթացքում հրատարակում է «Նոր հավատք» հանդեսը, «Լուսաբաց» ամսաթերթը, աշխատակցում է սփյուռքի առաջադիմական մամուլին, և հատկապես ֆրանսահայ հանդեսներին ու թերթերին («Նաւասարդ», «Նոր գիր», «Մշակոյթ», «Անահիտ», «Զուարթնոց», «Զանգու», «Կյանք և արվեստ», «Մենք», «Անդաստան» և այլն)։

«Հալածուածները» խորագրով չորս հատորով ծրագրված վեպի առաջին հատորը «Փորձը» վերնագրով լույս է ընծայել 1929 թվականին։ Հետագայում լույս տեսան նաև մյուս երեք հատորները («Թեկնածուն», 1967, «Ասֆալթը», 1972, «Սովորական օր մը», 1974)։

Որբունին հրատարակել է նաև պատմվածքների ժողովածուներ՝ «Վարձու սենեակ» (1939), «Անձրեւոտ օրեր» (1958), «Պատմուածքներ» (1966)։ Առանձին գրքով 1947 թ. լույս է ընծայել «Դէպի երկիր» հայրենական հուշերի գիրքը, 1964 թվականին՝ «Եւ եղեւ մարդ» վեպը։

Մասնակցել է Սովետահայ գրողների երկրորդ համագումարին (1946)։ 1967 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա երկերի ժողովածուն՝ «Եւ եղեւ մարդ»խորագրով։

Երկեր 
 Հալածուածները. Փորձը, Մարսիլիա, 1929, 164 էջ։
 Վարձու սենեակ, Փարիզ, 1939, 171 էջ։
 Դէպի երկիր (ճամբորդութեան յուշեր), Փարիզ, 1947, 176 էջ։
 Հալածուածները. Փորձը, Պէյրութ, 1958, 109 էջ։
 Անձրեւոտ օրեր (պատմուածքներ), Փարիզ, 1958, 198 էջ։
 Եւ եղեւ մարդ, Փարիզ, 1964, 188 էջ։
 Պատմուածքներ, Պէյրութ, 1966, 176 էջ։
 Հալածուածները. Թեկնածուն, Պէյրութ, 1967, 216 էջ։
 Եւ եղեւ մարդ (վեպեր և պատմվածքներ), Երևան, 1967, 340 էջ։
 Հալածուածները. Ասֆալթը, Իսթանպուլ, 1972, 252 էջ։
 Հալածուածները. Սովորական օր մը, Պէյրութ, 1974, 181 էջ։

Ծանոթագրություններ 

Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Ֆրանսահայ արձակագիրներ‎
Ֆրանսահայ լրագրողներ
Թուրքահայ արձակագիրներ
Թուրքահայ լրագրողներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ
20-րդ դարի վիպասաններ
Ֆրանսիայում օսմանյան ներգաղթյալներ
20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Հայ խմբագիրներ