Ստեփան Մնացականյան (ճարտարապետ)

Ստեփան Խաչատուրի Մնացականյան (), հայ խորհրդային ճարտարապետ։ Ճարտարապետության դոկտոր (1967), պրոֆեսոր։ Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Գերմանա-խորհրդային ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ») մասնակից։

Ինժեներ-շինարար Սեդա Պետրոսյանի ամուսինը։

Կենսագրություն 
1941 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը։

Մասնակցություն պատերազմին
Մնացականյանը ինստիտուտն ավարտելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ։ Կույբիշևի անվան ռազմա-ինժեներական ակադեմիայի դասընթացները լեյտենանտի կոչումով ավարտելուց հետո, Ստալինգրադի, ապա Բելգորոդի մարզում եղել է  կամրջաշինարարական վաշտի հրամանատար։ Դնեպրի վրա (Իզդեշկովո կայարանի մոտ) նրա անմիջական նախագծով և ղեկավարությամբ 1943 թվականին մի քանի կամուրջներ են կառուցվել, որոնք նպաստել են 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի զորքերը դեպի արևմուտք տեղափոխելուն և գերմանական ելուզակներին ջախջախիչ հարված հասցնելուն։ Նա քաջաբար է իրեն դրսևորել Դանուբի գետանցման և Բուդապեշտի ազատագրման համար ծավալված մարտերում, որի համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականի օգոստոսին մասնակցել է Յասսի-Քիշնևյան մարտերին, Ռումինիայի, Բուլղարիայի, Հարավսլավիայի և Հունգարիայի ազատագրության համար ծավալված գործողություններին, կազմակերպել է զորքերի գետանցումները Պրուտի, Տիսայի և Դանուբի վրայով։ Մնացականյանը զորացրվել է պատերազմի ավարտից հետո։

Գործունեություն 
1950 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում, 1965-1994 թթ.՝ կերպարվեստի բաժնի վարիչ։

Մնացականյանն ուսումնասիրել է պատմական հայ ճարտարապետության կենտրոնագմբեթ կառույցների ձևերի էվոլյուցիան՝ հիմք ունենալով Զվարթնոցի համակարգը։ Մնացականյանի գիտական աշխատանքների մյուս կարևոր արդյունքը հայ ճարտարապետության Սյունիքի դպրոցի հետազոտումն ու նրա գիտական հիմնավորումն է։

Գրքեր 
 "Архитектура армянских притворов". Ереван, 1952. 
 Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի ճարտարապետությունը, Երևան։ 1956։
 Սյունիքի հայկական ճարտարապետության դպրոց, Երևան, 1960։
 Հայկական ճարտարապետության պատմության ակնարկ, 1964։
 Հաղպատ, Միլան, 1968 (իտալերեն, անգլերեն)։ 
 "О некоторых вопросах истории армянской архитектуры". Ереван, 1969.
 Նիկողայոս Մառն ու հայկական ճարտարապետությունը, Երևան, 1969։
 Երևանն ու նրա շչջակայքը. ճարտարապետական հուշարձաններ, Երևան, 1971։
 "Звартноц". Москва, 1971. 
 Զվարթնոցը և նույնատիպ հուշարձանները, Երևան, 1971։
 "Памятники архитектуры в Советской Армении". Ленинград, 1971. 
 "Армянский светский рельеф IX-XIV вв.". Ереван, 1976 (հայերեն)։ 
 "Архитектурные памятники в Советской Армении". Москва, 1978 (ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն).:
 "Очерки по истории архитектуры древней и средневековой Армении". Ереван, 1978.
 "Искусство средневековой Армении". Берлин, 1981; Вена - Мюнхен, 1982 (գերմաներեն, անգլերեն)։ 
 "Каменных дел мастера". Ереван, 1982:
 Ախթամար, Երևան, 1983։
 Ախթամար, Հելսինկի, 1985 (հայերեն) , Հելսինկի, 1986 (անգլերեն)։ 
 Սևան, Միլան, 1987 (իտալերեն, անգլերեն)։
 "Крестово-купольные композиции Армении и Византии Y-YII вв.". Ереван, 1989.

Պարգևներ 
 Կարմիր աստղի շքանշանակիր

Ծանոթագրություններ 

Հայ ճարտարապետներ
ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցի շրջանավարտներ
Խորհրդահայեր
Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ