Սմբատ Տեր-Ավետիսյան

Սմբատ Վարդանի Տեր-Ավետիսյան (), հայ խորհրդային պատմաբան, հնագետ, մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1936)։

Կենսագրություն 
1894-1898 թվականներին սովորել է Գևորգյան ճեմարանում, 1901-1904 թվականներին՝ Պետերբուրգի համալսարանում։ 1902 թվականին, դեռևս ուսանող, գործուղվել է Պարսկաստան՝ Նոր Ջուղայի հայկական ձեռագրերն ուսումնասիրելու, նկարագրել է մոտ 600 գրչագիր և կազմել Նոր Ջուղայի հայկական ձեռագրերի («Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց Նոր-Ջուղայի Ամենափրկիչ վանքի»), հետագայում՝ նաև Նախավկայի վանքի 300 ձեռագրերի ցուցակները։ Հավաքել է Հայաստանի ու հայկական գաղթավայրերի արձանագրությունները և կազմել հայկական վիմագիր արձանագրությունների ժողովածու։ 1904 թվականին մասնակցել է Նիկողայոս Մառի ղեկավարությամբ Անիում կատարված հնագիտական աշխատանքներին։ Հետագայում պեղումներ է կատարել Ղազախի շրջանում, Ղարաբաղում, Գիլանում, Նախիջևանում, Արմավիրում, Կարսում, Դվինում և այլուր։ 1915-1917 թվականներին, Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի գործուղմամբ, Վանի, Բիթլիսի ու Էրզրումի վիլայեթներում հավաքել է ավելի քան հազար ձեռագիր, պատմական վավերագիր և ազգագրական նյութեր։ 1925-1931 թվականներին Թիֆլիսում եղել է Կովկասի հնագիտական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալը, 1931-1934 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Անդրկովկասյան բաժանմունքի գիտությունների քարտուղարը։ 1937 թվականներին, տեղափոխվելով Երևան, գլխավորել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական բաժանմունքի հնագիտության սեկտորը, միաժամանակ դասախոսել է Երևանի համալսարանում, եղել այդ հաստատության հնագիտության ամբիոնի վարիչը։ Տեր-Ավետիսյանի աշխատությունները վերաբերում են հիմնականում Նոր Ջուղայի վաճառականների առևտրական հարաբերություններին, պարսից Նադիր շահի՝ Հայաստան կատարած արշավանքներին, աղբյուրագիտական նշանակության այլ խնդիրների։ Հնագիտական ուսումնասիրություններն ամփովում են գլխավորապես իր պեղումների արդյունքները։

Երկեր 
 Նադիր Շահի արշավանքները (ըստ Հակոբ Շամախեցու), Երևան, 1940։

1875 ծնունդներ
Հոկտեմբերի 8 ծնունդներ
1943 մահեր
Հայ պատմաբաններ
Հայ հնագետներ
Հայ մանկավարժներ
Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ
Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ