Պրոկլ

Պրոկլ Դիադոխոս (,, , ), հույն փիլիսոփա և մաթեմատիկոս, նեոպլատոնականաթյան ներկայացուցիչ, անտիկ փիլյան վերջին խոշոր դեմքը։

Կենսագրություն 
Աթենքում աշակերտել է Պլուտարքոսին, Սիրիանոսին, որի մահվանից հետո ստանձնել է Պլատոնյան Ակադեմիայի ղեկավարությունը։ Գրել է փիլիսոփա և մաթեմատիկոս աշխատություններ, որոնց մեծ մասը Պլատոնի, ինչպես նաև Արիստոտելի ու Եվկլիդեսի երկերի մեկնությունն է։

Պլատոնիկ փորձել է համակարգել նեոպլատոնականությունը, մասնավորապես, Պլոտինի ուսմունքը՝ կիրառելով տրիադային վերլուծության մեթոդը։ Մեծ է Պլատոնիկիի փիլիսոփա ժառանգության նշանակությունը տրամաբանության և դիալեկտիկական մտածողության պատմության համար։

Պլատոնի գլխավոր երկը՝ «Աստվածաբանության սկզբունքները» («Շաղկապք աստուածաբանականք»), վրացերենից հայերեն է թարգմանել Սիմեոն Պղնձահանեցին (1248 թվականին կցելով նաև «Օմելախոսի իմաստասիրի և հռետորի՝ աթենացւոց եպիսկոպոսի, Լուծմունք Պրոկղի Դիադոխոսի՝ պղատոնական իմաստասիրի» մեկնողական աշխատությունը։

Ենթադրվում է, որ Օմելախոսի անվան տակ թաքնված է վրաց փիլիսոփա Իոաննե Պետրիծին։ Պլիտոնին է վերագրվել նաև «Գիրք պատճառացը» (հայաստան հրատարակություն 1750), որը «Աստվածաբանության սկզբունքների» համառոտությունն է․ այն լատիներենից հայերեն է թարգմանել Ստեփանոս Լեհացին (1660)։

Պլատոնի երկի մեկնություններով հանդես են եկել Սիմեոն Ջուղայեցին (1651) և Սիմեոն Երեվանցին (1750)։ Ուշագրավ է, որ այդ երկը Փիլիպպոս քահանա Ազնավուրյանը հայերենից վերստին թարգմանել է վրացերեն (1757)։ «Աստվածաբանության սկզբունքների» հայերեն թարգմանության և մեկնությունների ձեռագրերը պահպանվում են Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Հին հույն փիլիսոփաներ
Նեոպլատոնիկներ
Հին հունական մաթեմատիկոսներ
5-րդ դարի փիլիսոփաներ
Ստամբուլում ծնված անձինք
Անձինք Կոստանդնուպոլսից