Հաննա Արենդտ

Յոհաննա (Հաննա) Արենդթ (, ), հրեական ծագմամբ գերմանաամերիկյան փիլիսոփա, պատմաբան, քաղաքագետ, տոտալիտարիզմի տեսության հիմնադիր։ 1933 թվականին տարագրվել է Ֆրանսիա, իսկ 1941 թվականին ԱՄՆ։ 

Նրա կարծիքով ինչպես նացիոնալ-սոցիալիզմը, այնպես էլ ստալինիզմը պետության ամբողջատիրական նոր ժամանակակից ձևեր են, որոնք չպետք է շփոթել ճնշման ավանդական ձևերի հետ։ Ամբողջատիրությունը ձգտում է անսահմանափակ տիրապետության իր երկրի ներսում և դրանից դուրս։ Դրա տարբերակիչ գծերից են պետական գաղափարախոսության առկայությունը, ահաբեկչությունը, որպես քաղաքական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման միջոց, գաղափարախոսության իրականացում, որը հռչակում է միակ ճշմարիտը հասարակության զարգացման մեկնաբանության գործում։ «Ամբողջատիրական մարդը» նրա կարծիքով ատոմացված, օտարված անհատ է, «զանգվածի» ներկայացուցիչ, որը միավորվում է կոլեկտիվ սոցիալական մարմինների մեջ բռնության համապարփակ գաղափարախոսական ձեռնածության շնորհիվ։ Ամբողջատիրական վարչակարգի իդեալական մոդել էր համարում նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը, որտեղ մարդու մոտ քայքայվում էին վարքի սովորական մոտիվները, բարոյականությունը, հոգեկան և մարմնական հակազդեցությունները։ Արենդթը հեղափոխության պատճառը տեսնում է ոչ թե օբյեկտիվ պատմական գործընթացի այլ մարդու գործողության մեջ։ Դա, իր հերթին, հանգեցրեց ինքնակառավարման ժողովրդական խորհուրդների և հանրության ազատության կարևորմանը։ Ոստի նա օրինակելի է համարում Ամերիկյան հեղափոխությունը և ոչ թե Ֆրանսիականը ու Ռուսականը։ Արենդթի կարծիքով, իր տեսությունը միանգամայն տարբերվում է առկա քաղաքական տեսություններից։

Հիմնական երկեր  
 «Ամբողջատիրության ակունքները» (1951)
 «Անցյալի և ապագայի միջև» (1961)
 «Հեղափոխության մասին» (1963)
 «Այքմանը Երուսաղեմում» (1963)
 «Բռնության մասին» (1970)
 «Մարդիկ մռայլ ժամանակներում» (1968)
 «Հանրապետության ճգնաժամը» (1972)
 «Բանականության կյանքը» (1978)
 «Կանտի քաղաքական փիլիսոփայության դասախոսություններ» (1982)
 «Սեր և սուրբ Օգոստիանոս» (1996)

Գրականություն 
 Հաննա Արենդտ «Մենք՝ փախստականներս», (հոդվածներ), Երևան, ՀԱՀ, 2016
 Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
 Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
 А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Hannah Arendt (1906-1975). Internet Encyclopedia of Philosophy կայքում 

Հոկտեմբերի 14 ծնունդներ
1906 ծնունդներ
Դեկտեմբերի 4 մահեր
1975 մահեր
Գերմանացի կին փիլիսոփաներ
Գերմանացի քաղաքագետներ
Ամերիկացի փիլիսոփաներ
20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Քաղաքական փիլիսոփաներ
Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կին սոցիոլոգներ
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկացի կին փիլիսոփաներ
20-րդ դարի կին գրողներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Գերմանացի կին գրողներ
Հրեա փիլիսոփաներ
Հոլոքոստի ուսումնասիրողներ
Մարբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի քաղաքագետներ
Ամերիկացի քննադատներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Ամերիկացի լրագրողներ
Ամերիկացի հումանիստներ
Գերմանացի պատմաբաններ
Հրեա գիտնականներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Զիգմունդ Ֆրոյդ մրցանակակիր