Վահագն Ստամբոլցյան

Վահագն Պարույրի Ստամբոլցյան (), երգեհոնահար, մանկավարժ։ Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2006)։

Բժիշկներ Ռաֆայել և Ելենա Ստամբոլցյանների եղբայրը։

Կենսագրություն 
Մինչև ուսանողական տարիները կրել է Վլադիմիր անունը։ Հայրը տնտեսագետ, ստալինյան բռնատիրության զոհ Պարույր Ստամբոլցյանն է, մայրը՝ ռուսերենի ուսուցչուհի Սրբուհի Ազատյանը։ 1937 թ. հայրը բանտարկվել է և 1941 թվականին գնդակահարվել Ռուսաստանի բանտերից մեկում։ Հոր բանտարկությունից հետո Վահագն Ստամբոլցյանը կրել է Ազատյան ազգանունը. հայրական ազգանունը վերականգնել, իսկ Վլադիմիր անունը փոխարինել է Վահագնով ուսանողության տարիներին Լենինգրադում։ Ավարտել է Երևանի Չայկովսկու անվան դպրոցը, ապա մեկ տարի սովորել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնում՝ Առնո Բաբաջանյանի դասարանում։ Այնուհետև ընդունվել և 1962 թ. ավարտել է Լենինգրադի Ռիմսկի-Կորսակովի անվան կոնսերվատորիայի երգեհոնի դասարանը (Յու. Բրյուշկովի դաշնամուրի և Ի. Բրաուդոյի երգեհոնի դասարանները)։ Եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ 1963 թվականից մանկավարժական գործունեություն է ծավալել Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ 1966 թվականից դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, բացել երգեհոնի դասարան (1970-1985 թթ., միաժամանակ՝ ՀՊՄՀ-ում), պրոֆեսոր՝ 1990 թվականից, երգեհոնի ամբիոնի վարիչ՝ 1997 թվականից։

Ստամբոլցյանը մեծապես նպաստել է Հայաստանում երգեհոնային արվեստի տարածմանը։ Նվագացանկն ընդգրկում է մինչդասական շրջանի, Յոհան Սեբաստիան Բախի, Հենդելի, նաև Քրիստափոր Քուշնարյանի, Հարո Ստեփանյանի, Տիգրան Մանսուրյանի և այլոց երկերից։ Ստամբոլցյանն առաջին անգամ երգեհոնով հնչեցրել է Ներսես Շնորհալու, Խաչատուր Տարոնացու, Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու շարականները (Կոմիտասի ու Եկմալյանի մշակմամբ և սեփական փոխադրությամբ)։ Կատարումն աչքի է ընկնում գունեղ հնչողությամբ, ոճական ճշգրիտ մեկնաբանումով։ Համերգներով հանդես է եկել նաև արտասահմանում։

Առաջին անգամ 1965 թվականի ապրիլի 24-25-ին Խորհրդային Հայաստանում Վահագն Ստամբոլցյանը Լուսինե Զաքարյանի մասնակցությամբ հոգևոր երաժշտության համերգային ծրագրով նշել է Մեծ եղեռնի տարելիցը։ Վահագն Ստամբոլցյանի շնորհիվ հայ հոգևոր երգը տեղ է գտել բազմաթիվ եվրոպական երգեհոնահարների ծրագրային կատարումների ցանկում։

Համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, Լիբանանում, Խորհրդային Միության համարյա բոլոր քաղաքներում, ուր կային երգեհոնային համերգային դահլիճներ, մասնավորապես Մոսկվայում, Պետերբուրգում, Կիևում, Ռիգայում, Վիլնյուսում և այլուր։

Պարգևներ 
 ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1970 թ.
 Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, 2006 թ.
 «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» շքանշան, 2009 թ.

Մեջբերումներ Վահագն Ստամբոլցյանից

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Նրա ժառանգությունը երգեհոններն են, որ շարունակում են աստվածային լույսեր վառել...». ՍՐԲՈՒՀԻ ՍՏԱՄԲՈԼՑՅԱՆ
 Վահագն Ստամբոլցյան, «Տեր Ողորմյա», Եկմալյան

Հայ երգեհոնահարներ
Հայ մանկավարժներ