Կալև

Կալև, կարելյան ու ֆիննական դյուցազունների՝ Վյայնամեյնենի, Իլմարինենի, Լեմինկայայնենի նախահայրը։ Վերջիններս երբեմն համարվում են նաև Կալևի որդիները։ Նրա անունից է առաջացել Էլիաս Լյոնրոտի «Կալևալա» չափածո էպոսի անվանումը։ Կալևալա () բառացի նշանակում է «երկիր, որտեղ ապրում է Կալևը»։ Ենթադրվել է, որ Կալևալան կարող է լինել Էստոնիան։

Էստոնական դիցաբանության մեջ Կալևը առասպելական դյուցազուն-հսկա է, էստոնիայի ազգային էպոսի հերոս Կալևիպոեգի ( — Կալևի որդի) հայրը։ Սիրիուսը համարվել է Կալևի աստղը, իսկ Օրիոն համաստեղությունը՝ Կալևի սուրը։ Ավանդության համաձայն՝ Կալևը թաղված է Տալլինի Տոոմպեա բլրի տակ։ Բլուրն առաջացել է հսկա քարերից, որ այդտեղ հավաքել է Կալևի կինը՝ Լինդան։ Վերջինս քարերով ծածկել է ամուսնու գերեզմանը։ Առասպելի համաձայն՝ Լինդայի արցունքներից է առաջացել Յուլեմիստե լիճը։

Կալևի անունից է հավանաբար առաջացել Տալլինի հին անվանումը՝ Կոլիվան, որ հայտնի է արաբ աշխարհագրագետ Ալ-Իդրիսիի (1154) աշխատություններից ու ռուսական հին ձեռագրերից (1223 թվականից մինչև XVIII դարի սկիզբը)։ Կոլիվան անվանումը կարող էր առաջացած լինել էստոներեն  բառից, որ նշանակում է «Կալևին վերաբերող»։
 
Կալևի մասին առաջին հստակ գրավոր հիշատակումը եղել է 1641 թվականին Հենրիխ Շտալի «Լեյեն Շպիգել»-ում։

Կարելաֆիննական դիցաբանության հերոսը կարող է ունեցած լինել իրական պատմական նախատիպը։ Մասնավորապես, հին անգլիական «Վիդսիդ» էպիկական պոեմում, որը ստեղծվել է IX դարի երկրորդ կեսից ոչ ուշ, պահպանվել է XI դարի ձեռագրում և փաստացիորեն «հերոսական դարի» ժողովուրդների և նրանց տիրակալների յուրօրինակ «կատալոգ» է, հիշատակվում է ոմն Կալիկ (Cælic), որը, ըստ աշխարհում ճամփորդած գլխավոր հերոսի և այդ ստեղծագործության հնարավոր հեղինակի, «գլխավորում էր ֆիններին» (weold Finnum)։ Այնուամենայնիվ, ինքնին հին անգլիացի բարդի (սկոպ) կողմից Ֆինլանդիայի հերոսի յիշատակումը վկայում է վաղ միջնադարյան Հյուսիսային Եվրոպայում նրա հայտնի եղած լինելու մասին։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Էստոնական դիցաբանություն
Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով