Պտտական շարժում

Պտտական շարժում, պտտական շարժում առանցքի շուրջը, պինդ մարմնի շարժում, որի դեպքում այդ մարմնի որևէ երկու կետ միշտ մնում են անշարժ։ Այդ կետերով անցնող ուղիղը կոչվում է պտտման առանցք։ Պտտական շարժման ժամանակ մարմնի բոլոր կետերը գծում են շրջանագծեր պտտման առանցքին ուղղահայաց հարթություններում (շրջանագծերի կենտրոնները գտնվում են առանցքի վրա)։

Բնութագրեր 
Պտտական շարժում կատարող մարմինն ունի ազատության մեկ աստիճան, և նրա դիրքը որոշվում է պտտման առանցքով տարված անշարժ կիսահարթության և մարմնի հետ պտտվող ու նրա հետ կոշտ կապված կիսահարթության կազմած անկյունով։

Կինեմատիկական բնութագրեր 
Մարմնի պտտական շարժման հիմնական կինեմատիկական բնութագրերն են անկյունային արագությունը՝

,

որտեղ -ն  պտտման անկյան փոփոխությունն է  ժամանակահատվածում,

անկյունային արագացումը, որտեղ -ն  անկյունային արագության փոփոխությունն է  ժամանակահատվածում։

Մարմնի՝ առանցքից  հեռավորության վրա գտնվող ցանկացած կետի համար գծային արագությունը՝ 
,
շոշափող արագացումը՝ 
,
նորմալ արագացումը՝ 
,
իսկ լրիվ արագացումը՝
:

Դինամիկական բնութագրեր 

Մարմնի պտտական շարժման հիմնական դինամիկական բնութագրերն են պտտման առանցքի նկատմամբ մարմնի կինետիկ մոմենտը՝ 
,
և կինետիկ էներգիան՝ 
,

որտեղ -ը մարմնի իներցիայի մոմենտն է պտտման առանցքի նկատմամբ։

Պտտման օրենքը որոշվում է

հիմնական հավասարումից, որտեղ -ը պտտող մոմենտն է։

Պտտական շարժում կետի շուրջը 
Կետի շուրջը պտտական շարժումը պինդ մարմնի շարժում է, որի դեպքում մարմնի որևէ O կետ մնում է անշարժ, իսկ մնացած բոլոր կետերը շարժվում են գնդային մակերևույթներով (գնդի կենտրոնը համընկնում է O կետի հետ)։ Մարմնի այդպիսի պտտական շարժման դեպքում ցանկացած տարրական տեղաշարժ՝ տարրական պտտույտ է մի առանցքի շուրջ, որն անցնում է O կետով և կոչվում պտտման ակնթարթային առանցք։ ժամանակի ընթացքում այդ առանցքն անընդհատ փոխում է իր ուղղությունը։ Այսպիսով, մարմնի պտտական շարժումը կազմվում է ուղղությունն անընդհատ փոփոխվող ակնթարթային առանցքների շուրջը կատարվող տարրական պտույտներից։ Այդպիսի պտտական շարժման օրինակ է գիրոսկոպի շարժումը։

Տես նաև 
Շարժման քանակի մոմենտ
Ուժի մոմենտ

Մեխանիկական շարժում
Պինդ մարմնի մեխանիկա