Սամվել Շմավոնյան

Սամվել Ստեփանի Շմավոնյան (հավանաբար 1856, Կ. Պոլիս - 1916, Հալեպ), հայ բժիշկ

Կենսագրություն 
Ծնվել է հավանաբար 1856 թվականին Կոստանդնուպոլսի Հայնի թաղամասում։ Կ. Պոլսի հանրահայտ վերապատվելի Ստեփան Շմավոնյանի որդին է։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1872 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ միաժամանակ աշխատել է և ուսանել Կալիֆոռնիայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Համալսարանի 1500 ուսանողներից միակն է, որ ուսումն ավարտել է ոսկե մեդալով։ Մի քանի տարի աշխատել է զանազան բուժհիմնարկներում և հմտացել մասնագիտության մեջ։

1885 թվականին վերադարձել է Հալեպ՝ հիվանդ քրոջը՝ տիկին Ռեբեկա Մարգարյանին բուժելու նպատակով։ Քրոջ ապաքինվելուց հետո հաստատվել է Հալեպի Կաստ-էլ-Հաջար թաղամասում, ուր բացել է իր սեփական հիվանդանոցը և աշխատել։ Կարճ ժամանակ անց մեծ համբավ է ձեռք բերել քաղաքի քրիս­տո­նյա, մուսուլմանական և հրեա բնակչության շրջանում։

Ամուսնացել է պոլսեցի Աղավնի Արամյանի հետ։ Զավակներ չեն ունեցել։ Աշխույժ մասնակցություն է ունեցել քաղաքում իրականացվող ազգային, եկեղեցական, կրթական և այլ ազգանպաստ միջոցառումներին։ Նյութապես օգնել և
բարոյապես քաջալերել է 1909 թվականին Հալեպի Ակ-յոլ թաղամասում դարմանատուն բացած սասունցիներին։ Միաժամանակ աշխատելով այդ դարմանատանը, քննել է հիվանդներին, հսկել մաքրությանն ու կարգուկանոնին։ Եղել է ՀԲԸՄ-ի 1910 թ. Հալեպում հիմնված մասնաճյուղի հիմնադիրներից մեկը և նրա վարչության ցմահ ատենապետը։
1915 թվականին՝ հայերի տարագրության և Մեծ Եղեռնի ընթացք ում, թողնելով գործերը, մի բարի հրեշտակի
նման ընդունել, կերակրել ու հագցրել է աքսորյալ ազգակիցներին։ Երբ վերապատվելի Ահարոն Շիրաճյանն ստանձնել է որբանոց-ապաստարան բացելու գործը, բժիշկը դարձել է նրա առաջին բարերարը՝ 200 հնչյուն ոսկի պատկառելի գումար նվիրաբերելով։

Հալեպի Ազիզիե թաղամասում ավետարանական Էմմանուել եկեղեցու կառուցման համար նվիրաբերել է 300 օսմանյան ոսկի։ Լինելով ավետարանական համայնքի անդամ՝ մշտապես ներկա է եղել եկեղեցու կարևոր ժողովներին
և ջանացել խոսքով, խորհուրդներով ու գործով օգտակար լինել եկեղեցական, կրթական ու հասարակական միջոցառումներին։

1916 թվականին թուրքական կառավարությունը վտանգավոր է համարել ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը։ 1916 թվականին Ջեմալ փաշան հրաման է արձակել կախաղան բարձրացնել բժշկին՝ որպես վտանգավոր ընկերության պարագլխի, սակայն հայ և մուսուլման բնակչությունը միասնաբար դիմել է կառավարությանը և կարողացել մահապատժից
փրկել սիրելի բժշկին։

1916 թվականին հազիվ բեկանված մահավճիռը, վարակվել է տիֆով և մի քանի օր անց մահացել՝ մոտ 60 տարեկանում։

Չնայած անկայուն քաղաքական իրավիճակին, հալածանքներին ու աքսորին, բազմազգ թափորը թաց աչքերով է ուղեկցել բժշկի դագաղը։

Բժիշկ Սամվել Շմավոնյանը նախօրոք գիտակցել էր, որ իր դեմ մահվան վճիռ է արձակված։ Երբ խնամում էր տիֆով հիվանդ քրոջը՝ Արուսյակ Մարգարյանին, շարունակ կրկնել է. «Ինքս պէտք էի ըլ­լալ թի­ֆու­սէ վա­րա­կո­ւո­ղը, պի­տի նա­խընտ­րէի հի­ւան­դու­թե­ամբ մեռ­նիլ, քան թէ կա­խա­ղա­նի վրայ»։

Գրականություն 
 Մարգարեան-Սինանեան Ա., Տոքթ. Սամուէլ Շմաւոնեան, «Գե­ղարդ» սուրիահայ տարեգիրք, Ե. գիրք, Հալէպ, 1996։

Աղբյուրներ 
 

Հայ բժիշկներ
Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
1916 մահեր
Հալեպ քաղաքում մահացածներ
Տիֆից մահացածներ
Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ