Դինորֆիններ

Դինորֆիններ (, Dyn), ներսածին մորֆինանման նյութերի (ներսածին օպիատներ) դաս, առաջանում են պրոդինորֆինից։ Վերջինիս տրոհման արդյունքում առաջանում են բազմաթիվ ակտիվ նյութեր՝ դինորֆին A, դինորֆին B, α/β-նեոէնդորֆին։ Պրոդինորֆին պարունակող նեյրոնի ապաբևեռացումը խթանում է պրոդինորֆինի տրոհման համար պատասխանատու PC2-կոնվերտազին, որը տեղի է ունենում սինապսային վերջույթների սինապսային բշտերում։ Հաճախ պրեդինորֆինն ամբողջությամբ չի տոհվում, որի արդյունքում առաջանում է այսպես կոչված «խոշոր դինորֆին» (), կազմված 32 ամինաթթվային մնացորդներից, որը ներառում է դինորֆին A և դինորֆին B։

Դինորֆին A-ն, դինորֆին B-ն և խոշոր դինորֆինը ներառում են մեծ քանակությամբ ամինաթթվային մնացորդներ, մասնավորապես լիզին, արգինին։ Լայնորեն տարածված են կենտրոնական նյարդային համակարգում, սակայն առավել շատ հանդիպում են հիպոթալամուսում, վարոլյան կամրջում, երկարավուն ուղեղում, միջին ուղեղում և ողնուղեղում։ Դինորֆինները պահեստավորվում են խոշոր (80—120 նմ) բշտիկներում, որոնք տարբերվում են սովորոկան սինապսային բշտերից նրանով, որ առաջինների էկզոցիտոզի համար հարկավոր է հզոր և երկարատև գրգռիչ։

Բացահայտում
Դինորֆիների ֆունկցիաներն առաջին անգամ բացահայտվեցին Գոլդշտեյնի լաբորատորիայում, որտեղ ուսումնասիրում էին օփիոիդային պեպտիդները։ Նրանք խոզի հիպոֆիզում հայտնաբերեցին օփիոիդային պեպտիդ, ոը դժվար էր անջատվում։ Արհեստական սիթեզից հետո նրանք նկատեցին, որ այս նյութը բավականին հզոր օփիոիդային պեպտիդ է և անվանեցին դինորֆին (` «ուժ»)։

Ազդման մեխանիզմ 
Դինորֆիններն ակտիվացնում են κ-օփիոիդային ընկալիչները։ Տարբերակվել են κ-ընկալիչների երկու տեսակ՝ Κ1 և Κ2։ Դինորֆինները որոշ չափվ ազդում են նաև μ-օփիոիդային ընկալիչների վրա, δ-օփիոիդային ընկալիչների և գլյուտամատի NMDA-ընկալիչների վրա։ Տարբեր դինորֆիներ տարբեր ընտրողական հատկություններ ունեն վերոհիշյալ ընկալիչների նկատմամբ։

Հատկություններ 
Դինորֆինների հիմնական ֆունկցիան ցավի զգացողության թուլացումն է։ Նրանց քանակը բարձրանում է սթրեսի, ցավի, հուզմունքի, արտակարգ իրավիճակներում։ Սրանով է մասամբ բացատրվում սթրեսի ժամանակ ախորժակի կայուն բարձրացումը։ Դինորֆիններն ազդում են նաև ախորժակի վրա՝ բարձրացնելով այն։

Ծանոթագրություններ 

Ափիոնատիպ նյութեր
Ներսածին մորֆինանման նյութեր