Սաքեն Սեյֆուլին

Սաքեն (Սադվակաս) Սեյֆուլին (, ), ղազախ խորհրդային բանաստեղծ, գրող, ժամանակակից ղազախական գրականության հիմնադիր, պետական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։ Ղազախ ԻՄԽՀ Ժողկոմխորհի առաջին նախագահը (1922—1925), Համառուսաստանյան ԿԳԿ-ի անդամ։

Կենսագրություն 
Մասնակցել է Ղազախստանում խորհրդային վարչակագի հաստատմանը, եղել է Ակմոլինսկի հեղկոմի անդամ։ 1918 թվականի ամռանը ձերբակալվել է Սպիտակ շարժման ուժերի կողմից։ 1925— 1937 թվականին եղել է «Էնբեկշի ղազախ» («Աշխատավոր ղազախ») թերթի խմբագիրը, այնուհետև՝ «Էդեբիեթ մայդանը» («Գրական ճակատ») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Ղազախստանի ԳՄ կազմակերպիչներից է։

1934 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին մասնակցել է խորհրդային գրողների համամիութենական առաջին համագումարին։

1934 թվականի սեպտեմբերի 2-ից՝ ժուռնալիստիկայի ղազախական կոմունիստական ինստիտուտի պրոֆեսոր։

1936 թվականին, ղազախ գրողներից առաջինը, պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

1937 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ձերբակալվել է Ղազախական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողկոմի կողմից և հաջորդ տարվա փետրվարի 25-ին դատապարտվել գնդակահարության՝ որպես ժողովրդի թշնամի, նացիոնալիստ (ազգայնամոլ)։ Դատավճիռն ի կատար է ածվել 1938 թվականի ապրիլի 25-ին, Ալմաթիի բանտերից մեկում։ 1957 թվականի մարտի 21-ին ԽՍՀՄ գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիան արդարացրել է նրան՝ հանցակազմի բացակայության հիմնավորումով։

1937 թվականին ձերբակալվել ու գնդակահարվել էին նաև գրողի հայրն ու եղբայրը։

Սաքեն Սեյֆուլինի կինը՝ Գուլբարամը, որ ամուսնուն ազատելու համար շատ դռներ էր ծեծել, 1938 թվականի ապրիլի 9-ին ձերբակալվել է ու նետվել «հայրենիքի դավաճանների կանանց Ակմոլինսկի ճամբար» (Акмолинский лагерь жён изменников Родины|А. Л. Ж. И.Р): Ճամբարի ճանապարհին նրանց միակ որդին՝ Այանը, հիվանդացել ու մահացել է։

Ստեղծագործություններ 
Սեյֆուլինի «Կարմիր բազեներ»-ը (1920) սոցիալիստական հեղափոխության մասնակիցների մասին ղազախական առաջին պիեսն է։ «Անսանձ նժույգ» (1922) ժողովածուն ամփոփում է մինչ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունն ու քաղաքացիական պատերազմի տարիներին գրած բանաստեղծությունները։ «Դոմբրա» (1924), «Ճեպընթաց» (1916), «Կյանքի ալիքների վրա» (1928) բանաստեղծական ժողովածուներում հեղափոխության և նոր կյանքի թեման ստացել է ավելի կոնկրետ ռեալիստական երանգ։ «Աովետստան» (1926) և «Ալբատրոս» (1933) պոեմներում Սեյֆուլինը անդրադարձել է Լենինի կերպարին։ Գրել է նաև «Դժվար ճանապարհ, ծանր անցում» (1927) պատմահուշագրական վեպը, վիպակներ և նովելներ։ Անդրադարձել է ղազախական գրականության պատմության հարցերին։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո անկախություն ձեռք բերած Ղազախստանում Սաքեն Սեյֆուլինին համարում են 20-րդ դարի ղազախ խոշորագույն և ամենաազդեցիկ մտածողնրից մեկը, ղազախական մշակույթի ու գրականության ասպարեզներում մեծագույն ավանդ ներդրած հեղինակ, ազատության համար նահատակված մարտիրոս։

Նրա անունը շնորհվել է Ցելինոգրադի պետական մանկավարժական ինստիտուտին /ներկայումս՝ Լ. Գումիլյովի անվան եվրասիական ազգային համալսարան/, Ակմոլինսկի ագրարային համալսարանին, Ակմոլինսկի մարզի երկու ավանի / Սեյֆուլինո և Սեյֆուլինի անվան ավան/,փողոցներ՝ Օմսկ, Աստանա, Ալմաթի քաղաքներում, դպրոցներ՝ ղազախական մի շարք քաղաքներում ու ավաններում։ Ալմաթիում և ևս երկու բնակավայրերում կանգնեցվել են գրողի հուշարձանները։ 1988 թվականին Աստանայում բացվել է Սաքեն Սեյֆուլինի պետական թանգարանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 
 Սաքեն Սեյֆուլինի ստեղծագործությունները
 Սաքեն Սեյֆուլինի տուն-թանգարան
 Володзько, Павел Васильевич — заместитель наркома НКВД Казахской ССР.

Ղազախ գրողներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
Ղազախստանի պետական գործիչներ
ԽՄԿԿ անդամներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ղազախստանի քաղաքական գործիչներ
Ղազախ գիտնականներ
ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ