Փարիզը 20-րդ դարում (վեպ)

Փարիզը XX դարում () ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի գիտա-ֆանտաստիկ վեպը։ Վեպի գրման ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ։ Ենթադրվում է, որ այն գրվել է 1860 թվականը ընկած ժամանակաշրջանում, սակայն չի ընդունվել հրատարակիչների կողմից։ Պիեռ Ժյուլ Էտցելը համարում է, որ Վեռնի հոռետեսությունը կկործանի հեղինակին և առաջարկում է հետաձգել վեպի հրատարակությունը 20 տարով և Ժյուլ Վեռնը այն թաքցնում է գրադարակում և չի պարտրաստվում հրատարակել այն։ Հետագայում վեպը, նույնիսկ, համարվում է կորած։ 1989 թվականին վեպը, պատահաբար, հայտնաբերվում է Ժյուլ Վեռնի թոռան՝ Ժանի կողմից պահարանում, որը, ըստ Միշել Վեռնի ենթադրության, դատարկ էր։ Վերջապես վեպը հրատարակվում է 1994 թվականին Ֆրանսիայում՝ Պիեռ Գոնդոլո դելլա Ռիվաի խմբագրմամբ, վեպի գրվելուց մոտ 131 տարի անց։ Այն հրատարակվել է Hachette հրատարակչության կողմից՝ Ֆրանսուա Շուտենի նկարազարդումներով։

Սյուժե 
Վեպի գործողությունները սկսվում են Փարիզում՝ 1960 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Վեպի գլխավոր հերոսը 16-ամյա մի պատանի է՝ Միշել Դյուֆրեն, որը մասնագիտացված կրթություն է ստացել գրականության բնագավառում և հայտնաբերում է, որ աշխարհը հագեցած է բիզնեսի և տեխնոլոգիաների շնչով։ Միշելը ապրում է իր հարգարժան հորեղբոր՝ Ստանիսլավ Բուտարդինի և նրա ընտանիքի հետ։ Դպրոցն ավարտելու հաջորդ օրը Բուտարդինը հայտնում է Միշելին, որ նա պետք է սկսի աշխատել բանկային գործակալությունում։

Միշելը աշխատանքից հետո, օրվա մնացած մասը, անց է կացնում XIX դարի դասական գրողներ Հյուգոյի և Բալզակի ստեղծագործությունների ուսումնասիությամբ։ Գրախանութներում, բացի տեխնիկական գրականությունից, ոչ մի գրականություն հասանելի չէ։ Վերջին միջոցը գրադարանն է։

Գրադարանի գրադարանավարը, պարզվում է, Միշելի ազգականն է, որը մինչև հիմա էլ աշխատում է արվեստի բնագավառում։ Նա համարվում է «խայտառակություն» ընտանիքի և նրա մյուս անդամների համար, բայց հեռվից նա հետևում էր Միշելի կյանքին։ Դա նրանց առաջին հանդիպումն էր։

Իր նոր աշխատանքում Միշելը անհաջողություններ է կրում յուրաքանչյուր հարցում և նրան տեղափոխում են այլ աշխատանքի, որտեղ նա պետք է հաշիվներ թելադրի հաշվապահ Քենսոնասին։ Քենսոնասը նրան հայտնում է, որ սա այն աշխատանքն է, որը նրան թույլ է տալիս սնվել, ապրել և պահպանել իրեն՝ այն ժամանակ, երբ նա շարունակում է իր աշխատանքը խորհրդավոր երաժշտական նախագծի վրա։

Եկել է ժամանակը, որ նա այցելության գնա իր ազգական, գրադարանավար Հուգենենին, որի մոտ հանդիպում է իր նախկին ուսուցիչ Ռիչելոտին և նրա թոռնուհուն՝ մադմուազել Լյուսիին։ Քենսոնասը և Միշելը երազում են դառնալ զինվորական, սակայն պատերազմները դարձել են այնքան գիտական, որ զինվորների կարիք այլևս չկա։

Շուտով Միշելը և Լյուսին սիրահարվում են միմյանց։ Միշելը Քենսոնասի հետ խորհրդակցում է կանանց մասին և վերջինս նրան բացատրում է, որ չկա այլևս կին հասկացություն՝ գործարաններում անընդհատ կրկնվող անմիտ աշխատանքների և գիտության ու դրամի նկատմամբ վերաբերմունքի արդյունքում կանայք դարձել են լկտի, տգեղ և հոգեկան։ Այդ զայրույթի պահին Քենսոնասը թանաքը թափում է հաշվապահական հաշվարկների վրա և նրան՝ Միշելի հետ միասին, ազատում են աշխատանքից։ Նա մեկնում է Գերմանիա։

Միշելի որոշում է դառնալ լրագրող։ Դա հանգեցնում է նրան, որ, ապրելով Քենսոնասի բնակարանում և բանաստեղծություններ գրելով, նա ստիպված է լինում կերակրվել արհեստական սննդամթերքներով, որոնք ստացվում էին քարածխից։ Վերջ ի վերջո Միշելը գրում է բանաստեղծությունների գիրք՝ «Հույս» անվանումով, սակայն Փարիզի հրատարակչություններից ոչ մեկը այն հրատարակության չի ընդունում։

1961 թվականի մոտենում է ավարտին և ամբողջ Եվրոպային պատում է աննախադեպ ուժգնությամբ ձմեռը։ Գյուղատնտեսությունը վտանգի տակ է, սննդամթերքը սպառվում է և սով է տարածվում։ Ջերմաստիճանը իջնում է մինչև մինուս 30 աստիճան։

Միշելը իր վերջին խնայողությունները ծախսում է Լյուսիի համար թառամած մանուշակներ գնելու վրա, որը նրա գտած ծաղկի խանութի միակ ծաղիկներն էին։ Սակայն պարզվում է, որ Լյուսին և նրա պապը անհայտացել էին բնակարանից այն բանից հետո, երբ վերջինս զրկվել էր աշխատանքից և բազմաթիվ պարտքեր էր կուտակել։ Միշելը չի կարողանում գտնել նրանց Փարիզի հազարավոր սովյալ մարդկանց մեջ։

Միշելը վշտաբեկ, զրկված ընտանիքից և հարազատներից, թափառում է Փարիզում, մինչև ոտքերը նրան տանում են դեպի գերեզմանատուն, որտեղ և նա ուշագնաց ընկնում է ձյան վրա։

Բովանդակություն 
Գիրքը բաղկացած է տասնյոթ գլուխներից։

 Գլուխ I. Կրթության Գերագույն Գործակալություն։
 Գլուխ II. Ինչ տեսք ունեին Փարիզի փողոցները 1960 թվականին։
 Գլուխ III. Բարձրագույն աստիճանի գործնական ընտանիք։
 Գլուխ IV. XIX դարի որոշ հեղինակների մասին և այն մասին, թե ինչ դժվար է գտնել նրանց գրքերը։
 Գլուխ V, որտեղ խոսք է գնում հաշվիչ մեքենաների և դրամարկղների մասին, որոնք կարողանում էին պաշտպանվել։
 Գլուխ VI, որում Քենսոննասը հայտնվում է Գլխավոր գրքի գագաթնակետին։
 Գլուխ VII. Հասարակության համար անօգուտ երեք բերանները։
 Գլուխ VIII, որտեղ խոսք է գնում հին և նորագույն երաժշտության ու որոշ գործիքների գործնական օգտագործման մասին։
 Գլուխ IX. Այցելություն քեռի Հուգենենին։
 Գլուխ X. Կիրակի, 1961 թվականի ապրիլի 15-ը, քեռի Հուգենենը ընդունում է Ֆրանսիայի գրողների մեծ շքերթը։
 Գլուխ XI. Զբոսանք Գրենելյան նավահանգստում։
 Գլուխ XII, որտեղ պատմվում է, թե ինչ է մտածում կանանց մասին Քենսոննասը։
 Գլուխ XIII, որտեղ խոսք է գնում այն մասին, թե ինչ հեշտ կարող է նկարիչը մահանալ քաղցից XX դարում։ 
 Գլուխ XIV. Մեծ Դրամատիկական պահեստներ։
 Գլուխ XV. Աղքատություն։
 Գլուխ XVI. Էլեկտրականության դեմոնը։
 Գլուխ XVII. Et in pulverem reverteris (Եվ դու նորից կվերածվես փոշու)։

Կերպարներ 
 Միշել Ժերոմ Դյուֆրեն - 16-ամյա պատանի
 Ստանիսլավ Բուտարդին - Միշելի հորեղբայրը և խնամակալը
 Աթենաիս - Ստանիսլավի կինը
 Աֆանասի - Ստանիսլավի և Աթենաիսի որդին
 Հուգենեն - Միշելի հորեղբայրը
 Քենսոննաս - Միշելի ընկերը
 Ռիչելոտ - Միշելի նախկին ուսուցիչը
 Լյուսի - 15 տարեկան, Ռիչելոտի թոռնուհին, Միշելի հարսնացուն

Աղբյուրներ 
 Жюль Верн «Париж в ХХ веке»
 Предсказания Жюля Верна

Ծանոթագրություններ 

Հակաուտոպիական վեպեր
Ֆրանսերեն վեպեր