Վերին Արտաշատ

Վերին Արտաշատ գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից 6 կմ հյուսիս արևելք։

Պատմություն 
1828 թվականին ներգաղթելով Պարսկաստանի Խոյի, Սալմաստի և Ուրմիայի գավառներից՝ մոտ 29 - 30 տնտեսություն փայաջուկցիներ Մասիսի դեմ դիմաց Դվինի փլատակների մերձակայքում հիմնեցին մի գյուղ, որն անվանեցին Արդաշատ, հետագայում Արտաշատ։ Գյուղը Արտաշատ է կոչվել 115 տարի, այնուհետև մայրաքաղաք Արտաշատից տարբերելու համար վերանվանեցին Վերին Արտաշատ։

Կլիման 
Գյուղը գտնվում է Արարատյան դաշտում. ծովի մակարդակից 900 մ բարձրության վրա։ Կլիման չոր է, խիստ ցամաքային։ Ձմեռները սկսում են դեկտեմբերի կեսերին, իսկ հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 3-ից - 5 °C սահմաններում։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից - 26 °C, իսկ առավելագույնը 42 °C։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։

Բնակչություն 
Վերին Արտաշատի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Տնտեսություն 

2014 թվականի տվյալներով Վերին Արտաշատն Արարատի մարզի խոշոր համայնքներից է։ Ունի 1204 տնտեսություն, 4760 բնակիչ։ Համայնքի բնակիչները զբաղվում են խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացված ճյուղը խաղողագործությունն է։ Բնակիչներն աճեցնում են հայկական խաղողի բոլոր տեսակները։

Համայնքն ունի 596 հա հողատարածք, որից տնամերձ է հատկացվել 130 հա, վարձակալական հողերին՝ 53 հա, սեփականաշնորհվել է 413 հա։

Գյուղի պատմության ընթացքում Վերին Արտաշատը տվել է բազմաթիվ հայտնի մարդիկ՝ 28 գիտությունների թեկնածու, 6 դոկտոր-պրոֆեսոր, 2 գեներալ, մեկը՝ հրետանու գեներալ՝ Կարապետ Հախնազարյանը և իրավագիտության գեներալ՝ Հրաչիկ Բադալյանը, 96 գյուղատնտես, որոնց թվում աչքի է ընկել Ֆեդյա Իսրայելյանը, 92 ինժեներներ, 90-ից ավելի բժիշկ, ավելի քան 400 ուսուցիչ, 70 անասնաբույժ, բազմաթիվ անվանի արհեստագործ վարպետներ, դարբիններ, Զավեն - Վազգեն եղբայրները։

Համայնքն ունի միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, մանկապարտեզ, բուժամբուլատորիա, կապի բաժանմունք, արվեստի դպրոց՝ իր բոլոր բաժիններով, գինու գործարան։ Գյուղում գործում է նաև հոգևոր առաջնորդարանը՝ 19-րդ դարում կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Տեր Դավիթ Կյուրեղյանի առաջնորդությամբ եկեղեցում կատարվում են բոլոր ծիսական տոնակատարությունները։ Վերջին տարիներին Վարազդատ Սիմոնյանի միջոցներով կառուցվել է նաև գյուղի 2-րդ եկեղեցին։

Բարձր մակարդակի վրա է գտնվում երիտասարդների կրթության և դաստիարակության գործը։

Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ կարևորվում է ոռոգման ջրի հիմնախնդիրը և գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը։

Վերին Արտաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ 
 Գերեզմանոց, 19 դ
 Եկեղեցի, 19 դ
 Հուշաղբյուր՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին, 1948
 Հուշաղբյուր՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին, 1975
 Հուշարձան Յակով Սվերդլովի, 1959 
 Մշակույթի տուն, 1957

Տես նաև 
 Վերին Արտաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Վերին Արտաշատ)
 Մշակույթի տուն (Վերին Արտաշատ, Արարատի մարզ)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  Արարատի մարզպետարանի կայք 

Արարատի մարզի գյուղեր
1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր