Համո Յոլյան

Համո Սերգեյի Յոլյան (), հայ խորհրդային պետական և ռազմական գործիչ, ինժեներահրետանային ծառայության գեներալ-մայոր (1944), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1942)։ ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի քառակի դափնեկիր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1903 թվականին Բաքվում (մեկ այլ տվյալով՝ Գորիսում)։ Ավարտել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանը։
1923—1926 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1929 թվականին՝ ավարտել «Ազնեֆտի» մետաղների սառը մշակման եռամյա դասընթացը (Բաքու)։ 1930 թվականից եղել է Բաքվի Ս․ Մ․ Կիրովի անվան գործարանի տնօրենը, այնուհետև՝  «Նեվտոմաշ» տրեստի տնօրենը, 1936 թվականին ստաժավորվել է ԱՄՆ-ում։ 1937—1940 թվականներին՝ Մոսկվայի 32-րդ գործարանի տեխնիկական տնօրեն, 1940 թվականից՝ 92-րդ հրետանային գործարանի տնօրեն։

Զինվորական տարիներ 
Հայրենական մեծ պատերազմի  ընթացքում  92-րդ հրետանային գործարանը  թողարկել է  բազմաթիվ տարբեր տիպի հրանոթներ։
Այդ գործարանը չորս անգամ պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Գործարանն առաջինն էր հրետանային ձեռնարկություններից, որ հրանոթների արտադրությունն իրականացնում էր հոսքային համակարգով։ Պատերազմի ժամանակ հրետանային մոտ 100 գնդեր սպառազինվել են միայն 92-րդ գործարանի արտադրած հրանոթներով։

Պատերազմից հետո  
Պատերազմից հետո մասնակցել է նոր տիպի զենքերի, հատկապես հեռահար զենիթային, հրթիռային համալիրների, այդ թվում' աշխարհում առաջին հակաօդային պաշտպանության Շ-25 «Բերկուտ» բազմալի-քային համալիրի ստեղծման գործին։

Եղել է ԽՍՀՄ սպառազինության մինիստրի տեղակալն էր։ Յոլյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել են հրետանային զենքի նոր, ավելի կատարյալ տեսակներ։ Եղել է ՌԽՖՍՀ 3-րդ  գումարման Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։ 1955 թվականին  զորացրվել է, մեղադրվել է երկրի նախկին ղեկավարության հետ ունեցած կապերի մեջ, նշանակվել մերձ- մոսկովյան գործարաններից մեկում գլխավոր մեխանիկ։
Երեք անգամ կաթված ստանալուց հետո մահացել է 1965 թվականի հունվարի 15-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Նովոդևիչիե գերեզմանատանը։

Պարգևներ 
 Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս 1942
 ԽՍՀՄ պետական քառակի մրցանակակիր
 Լենինի քառակի շքանշանակիր  (1941, 1942, 1944, 1951) 
 Սուվորովի 1-ին աստիճանի շքանշան (1945)
 Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշաններ
 2 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1939, 29.10.1949)
 Ստալինյան մրցանակ (1941)
 Ստալինյան մրցանակ՝ 1-ին աստիճանի (1946)
 Ստալինյան մրցանակ՝ երկրորդ աստիճանի (29.10.1949)
 Ստալինյան մրցանակ (1951)

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Биография в Энциклопедии фонда «Хайазг»
 Живая история атомной отрасли | Личность | Елян
 Амо Сергеевич Елян на сайте Нижегородсской армянской общины
 Триумф и трагедия Амо Еляна

Հայ պետական գործիչներ
Հայ ռազմական գործիչներ
Լենինի շքանշանի ասպետներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Գեներալ-մայորներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՄԿԿ անդամներ