Կենտրոնական Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակություն

Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակություն, կազմավորվել է 1980 թվականին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի կոնդակով։ Կենտրոնը՝ Վիեննայի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի։ Ընդգրկում է Ավստրիայի և Շվեդիայի հոգևոր հովվությունները։ Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության կազմի մեջ մտնում էր նաև Գերմանիայի հոգևոր հովվությունը, որը 1991 թվականին հռչակվել է առանձին թեմ։

Ավստրայի հոգևոր հովվություն 
Առաջնորդանիստը՝ Վիեննայի Ս. Հռիփսիմե եկեղեցի։ 1913 թվականին հայերը Վիեննայում կառուցել են Սուրբ Փրկիչ մատուռը (գործել է մինչև 1968 թվականը)։ Առաջին հոգևոր հովիվ է կարգվել Սուչավայից (Ռումինիա) հրավիրված Արիստակես քահանա Ֆեսլյանը։ 1928–1958 թվականին հոգևոր հովվությունը ստանձնել է Եղիշե քահանա Ութուջյանը (հետագայում՝ ծայրագույն վարդապետ)։ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին կառուցվել է 1965–1968 թվականին (ճարտարապետ՝ Է. Սրապյան, Երևան)։ Օծել է (1968 թվականին) Վազգեն Ա. Պալճյանը։ Եկեղեցու բակում 1984 թվականին տեղադրվել է հուշարձան՝ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին (հեղինակ՝ Ռ. Թամրազյան-Հարությունյան)։ Համայնքի եկեղեցական վարչությունը, նորակառույց եկեղեցու շուրջը հայերին համախմբելու նպատակով, համայնքի միջոցներով գնել է շենք, որը դարձել է Ազգային տուն։ 1981 թվականին նույն շենքում բացվել է միակ և ցայսօր գործող «Հովհաննես Շիրազ» շաբաթօրյա դպրոցը, որի գործունեությունը գլխավորում են եկեղեցական վարչությունն ու ծնողական խորհուրդը։ 1962 թվականից ավստրահայ համայնքի հոգևոր հովիվն է Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Գրիգորյանը, որը նաև Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակն է։

Շվեդիայի հոգևոր հովվություն 
Կենտրոնը՝ քաղաք Ուփսալա։ Շվեդահայ համայնքում կրոնական կյանքը սկսել է ձևավորվել երկրում հայկական մշակութային միությունների ստեղծմանը զուգընթաց։ Հայ հոգևորականները 1970 թվականի կեսից ժամանակ առ ժամանակ այցելել են Շվեդիայի հայ համայնք, Պատարագ մատուցել և կնունք կատարել։ Ստոկհոլմում, Ուփսալայում, Բութշիրկայում գործում են Հայ եկեղեցու խորհուրդներ։ Համայնքում հայկական եկեղեցի չկա, արարողությունները կատարվում են շվեդական եկեղեցիներում. հայտնի է Ուփսալայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։ Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակը կարգում է հոգևոր հովիվ։ Եկեղեցական գործունեության համար Շվեդիայի Ազատ եկեղեցին հատկացնում է։

Կենտրոնական Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակություն