Ֆրանսիսկո Վիլյա

Ֆրանսիսկո Վիլյա (, ի ծնե՝ Խոսե Դորոթեո Արանգո Արամբուլա (José Doroteo Arango Arámbula)), հայտնի նաև որպես Պանչո Վիլյա (), ), մեքսիկացի հանցագործ, հետագայում՝ հեղափոխական հրամանատար, Մեքսիկական հեղափոխության (1910—1907 թթ.) ղեկավարներից։ 

1913 թ. կազմավորել է Հյուսիսային դիվիզիան, որի հսկողության տակ գտնվող տարածքում բռնագրավվել է կալվածատիրական հողը, ինչպես նաև մասնավոր արտադրական ձեռնարկությունները, ծավալել է դպրոցների շինարարություն։ 1914 թ. դեկտեմբերին Վիլյայի զորքերը և Մապատայի գյուղացիական ջոկատների հետ մտել են Մեխիկո, սակայն 1915 թ. հունվարին ստիպված թողել են մայրաքաղաքը։

Քերականական բացատրություններ  
Վիլյան կազմել և գործածել է հայերեն բառեր, որոնց մի մասը՝ տնտղել, լպրծուն, զուգակշիռ, ժրաջան, գրավաճառ և այլն, առ այսօր կենսունակ են։ Բառարանին կցված է հայերենի քերականության ուրվագիծ («Հայոց լեզվի ներածություն»), որը պարունակում է տեղեկություններ հայկական այբուբենի տառերի ձևի, դրանց հնչման, անունների հոլովման, հնչյունափոխության, ածականների և սրանց համեմատության աստիճանների, բայական համակարգի և այլ հարցերի մասին։ Առանձին գլխով Վիլյան ներկայացրել է հայ կաթողիկոսների և թագավորների ժամանակագրությունը։ Ետմահու լույս է տեսել նրա հիշատակարանը։ Գրել է նաև կրոնական բնույթի գործեր։

Գրականություն 
 Շրումպֆ Գ․ Ա․, Ուսումնասիրութիւնք հայ լեզուի և մատենագրության յարևմուաս (ԺԴ-ԺԹ դար), թարգմանել և լրացրել է Դ․ Զարբհանալյան, Վնտ․, 1895։ 
 Գասպարյան Դ․ Կ․, Հայ բառարանագրության պատմություն, Ե․, 1969։ 
Ջահուկյան Գ․, Գրաբարի քերականության պատմություն, Ե․,1974։

Մեքսիկական հեղափոխական գործիչներ
1877 ծնունդներ
1923 մահեր
Հրաձգային զենքից մահացածներ
Մեքսիկայի քաղաքական գործիչներ
Քաղաքական կեղծանուններ