Լոխում

Լոխում ( — «հարմար կտորներ»), շաքարավազից (շաքար լոխում) կամ ալյուրից (ռահաթ-լոխում) պատրաստվող քաղցրավենիք, որի մեջ ավելացնում են նաև օսլա, ընկույզ, պիստակ, կոկոս և այլն։ Առավել տարածված է ռահաթ-լոխումը, որը այժմ պարզապես կոչվում է «լոխում»։

Անվանման ծագումը 
Թուրքերեն բառերի բացատրությունը. ռահա(թ)՝ հաճույք, հարմարավետություն, երջանկություն, և լոխում՝ կտորներ։ Բառն առաջացել է արաբերեն rahat al-hulqum (‏راحة الحلقوم / rāḥatu ʾl-ḥulqūm) արտահայտությունից, որը կարելի է թարգմանել որպես «քիմքի համար հաճելի»։ Արաբերենում ռահաթ լոխումը սովորաբար անվանում են ռահա(թ) ( թ-ն խուլ է, այդ իսկ պատճառով գրվում է, բայց չի թարգմանվում)՝ առանց լոխում բառը ավելացնելու։ Լոխումը ավանդական քաղցրավենիք է նաև Բալկանյան թերակղզում։

Պատմություն 
Քաղցրավենիքը, որը պատրաստում էին ջրից, շաքարավազից և օսլայից՝ վարդերի թերթիկների եթերային յուղերի ավելացմամբ, գոյություն ունի արդեն ավելի քան 500 տարի։

Ստամբուլում XVIII դարի վերջում այս քաղցրավենիքը վերը նշված ձևով պատրաստեց թուրք հրուշակագործ Ալի Մուհադդին Հաջի Բեքիրը և առաջարկեց սուլթանին։ Հաջի Բեքիրը լոխումի մի քանի նոր տեսակներ պատրաստեց՝ ավելացնելով բաղադրության մեջ նաև ընկույզ։

1897 թվականին Հաջի Բեքիրի թոռը՝ Մեհմեդ Մուհիդդինը, Բրյուսելի ցուցադրության ժամանակ եվրոպական հասարակությանը ներկայացրեց ռահաթ-լոխումը։ Այդ ժամանակ նա ստացավ ցուցադրության ոսկե մեդալը և ռահաթ-լոխումի՝ Եվրոպա առաքման պայմանագրեր կնքեց։ 2013 թվականի տվյալներով լոխումը արտադրվում է աշխարհի ավելի քան 50 երկրներում, այդ թվում՝ Ասիայի, Եվրոպայի (Ռուսաստան, Ուկրաինա, Բելառուս և այլն), Լատինական Ամերիկայի և Հյուսիսային Ամերիկայի երկրներում։

Տարատեսակներ 

Գոյություն ունեն լոխումի մեծ թվով տարատեսակներ, որոնք կախված են իրենց լցոններից։ Ըստ այդմ՝ բաժանվում են հետևյալ խմբերի.

 Ձևով և չափերով
 Խորանարդե լոխում (խորանարդի տեսքով լոխում),
 Մանկական լոխում (լոխում, որից պատրաստում են փոքրիկ կենդանիներ՝ երեխաների համար),
 Ռուլետային լոխում,
 Կտրատած լոխում,
 Ամբողջական լոխում,
 Արաբական լոխում (չկտրված փոքր մասերի, մեծ լոխում՝ վեցանկյան տեսքով).
 Երկշերտանի լոխում։

 Լցոնման տեսակով
 Մրգային լոխում (լոխում, որի արտադրության ժամանակ աքարավազի փոխարեն կամ նրա հետ միասին ավելացնում են մրգահյութ. այն հաղորդում է յուրահատուկ գույն և համ),
 Ընկուզե լոխում (լոխում, որի արտադրության ժամանակ օգտագործում են ընկույզ, պիստակ կամ գետնանուշ),
 Ծաղկաթերթերով լոխում, ամենից հաճախ՝ վարդերի,
 Սպիտակ լոխում (սրա պատրաստման ժամանակ չեն օգտագործում ոչ մի հավելում. միայն շաքար, օսլա և ջուր),
 Մեղրային լոխում,
 Թզային լոխում,
 «Վիզիր» լոխում։

Պատրաստումը 
Այս քաղցրավենիքը պատրաստվում է օսլայից, օշարակից և շաքարավազից՝ ընկույզի կամ մրգային հյութերի ավելացմամբ։ Լոխումի պատրաստման համար արդեն պատրաստի զանգվածը պահում են երկու օր։ Լոխումը հարկավոր է պահել այնպիսի վայրում, որ նվազագույնի հասցվի օդի հետ շփումը։

Արվեստի մեջ 
 Կլայվ Սթեյփլզ Լյուիզի «Առյուծ, կախարդ և զգեստապահարան» չորրորդ գլուխը («Նարնիայի ժամանակագրությունները» գրքերի շարքից) կոչվում է «Ռահաթ-լոխում» (այլ թարգմանություններում՝ «Թուրքական քաղցրություններ»)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ռահաթ-լոխում
 Rahat lokum
 Ռահաթ-լոխումի պատմությունն ու բաղադրատոմսը
 Լոխումի բաղադրատոմսը 

Թուրքական խոհանոց
Արևելյան քաղցրավենիքներ
Արևելյան խոհանոց
Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Թուրքական հայտնագործություններ
Ռումինական խոհանոց