Լևոն Տեր-Միքայելյան

Լևոն Անդրեյի Տեր-Միքայելյան (: Հետագայում աճյունը տեղափոխվել է Հայաստան և թաղվել Աշտարակում՝ Միքայել Տեր-Միքայելյանի ընտանեկան գերեզմանոցում), հայ ճարտարագետ-շինարար։ Հայաստանի առաջին հանրապետության Տրանսպորտի նախարար։

Կենսագրություն 
1890 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը, 1895 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգի հաղորդակցության ճանապարհների ինստիտուտը։
1918 թվականին նա Սիբիրում ղեկավարել է Բայկալ-Ամուր երկաթուղային մայրուղու շինարարությունը, որն ընդհատվում է Ռուսաստանում սկսված քաղաքացիական պատերազմի պատճառով։ 20-րդ դարի այդ մասշտաբային շինարարությունը ԽՍՀՄ-ում վերսկսվեց 50 տարի անց և այժմ էլ կոչվում է Բայկալ-Ամուրյան երկաթուղային մայրուղի (ԲԱՄ)։ Սիբիրից տուն վերադարձի ճանապարհին Լևոն Տեր-Միքայելյանը հանդիպումներ է ունեցել Կոլչակի և Հայկ Բժշկյանցի հետ։ 1918-1920 թվականներին եղել է Հայաստանի առաջին հանրապետության տրանսպորտի նախարարը։ Սոցիալիստական հեղափոխությունից հետո եղել է Անդրկովկասյան երկաթուղիների գլխավոր ինժեները։ 1920-1930 թվականներին եղել է Անդրերկաթուղու գլխավոր վարչությունում (Թիֆլիս) ՀՀ լիազոր ներկայացուցիչ։ Եղել է Նավթլուղ-Այրում, Լենինական-Արթիկ երկաթուղային ուղամասերի շինարարության գլխավոր ճարտարագետ։ Բոլշևիկյան ահաբեկության տարիներին ձերբակալվել և դատապարտվել է մեկ տարվա ազատազրկման։ Մահապատժից փրկել է կինը՝ Եվգենիա Տեր-Միքայելյանը, ով լավ ծանոթ էր Գրիգորի Օրջոնիկիձեի հետ և վերջինիս հանդիպելու նպատակով երկու երեխաների հետ մեկնում է Մոսկվա։ Հանդիպելով ժողկոմին՝ վերջինիս օգնությամբ էլ ազատում է ամուսնուն։

«Երկաթուղային տերմինների ռուս-հայերեն և հայ-ռուսերեն բառարանի» (Թիֆլիս, 1927) կազմողներից է։ Աշխատանքները վերաբերում են թվերի տեսությանը, երկաթուղու և մաթեմատիկայի (17-րդ դար) պատմությանը։

Ընտանիք 
Կինը՝ Եվգենիա Իվանի Տեր-Միքայելյանը (օրիորդ Նաբաթյան, 1887-1964 թ.) ծնվել է Բաքվի մեծահարուստ նավթարդյունաբերողի ընտանիքում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նրանց Թիֆլիսի տուն են այցելել Կովկասյան հանրապետություններ տեղափոխված (տարհանված) մշակույթի և արվեստի բազմաթիվ հայտնի ՀԽՍՀ գործիչներ։ Նրանց տանը եղել են Այվազովսկու և Բաշինջաղյանի կողմից նվիրած նկարներ։
Ունեցել են երկու զավակ՝ Միքայել Տեր-Միքայելյան և Անդրեյ Միքայելյան։

Միքայել Տեր-Միքայելյանը (1923-2004 թ.), Հայաստանի ականավոր տեսաբան ֆիզիկոս էր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1982 թ.)։ Հետազոտությունների բնագավառը եղել է բարձր էներգիաների ֆիզիկան, քվանտային էլեկտրոնիկան և լազերային ֆիզիկան։ ՀԽՍՀ պետական և Վիկտոր Համբարձումյանի անվան մրցանակների դափնեկիր, պարգևատրվել է Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով։ 1991 թվականին ֆիզիկայի գծով մրցանակների Նոբելյան հանձնաժողովի կողմից առաջադրվել է 1992 թվականի Նոբելյան մրցանակի թեկնածու։

Անդրեյ Միքայելյանը (1925-2010 թ.), ԽՍՀՄ հայ ականավոր գիտնական էր, ֆիզիկոս-ինժեներ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս։ 1949 թ. ավարտել է Մոսկվայի Կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը, մնացել Մոսկվայում և դարձել հայտնի գիտնական ռադիոօպտիկայի, հոլոգրաֆիայի և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։

Տես նաև 
 Միքայել Տեր-Միքայելյան
 Անդրեյ Միքայելյան

Գրականություն 
 Сагратян А. Т. История железних дорог Закавказя, 1856-1921, Е., 1970.

Ծանոթագրություններ 

Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Հայ ճարտարագետներ
Հայ պետական գործիչներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ