Դևշիրմե

Դևշիրմե կամ մանկահավաք (, devşirme, բառացի՝ «հավաքում», նաև թարգմանվում է «արյան հարկ»), գործընթաց Օսմանյան կայսրությունում, երբ զինվորական, հարեմական կամ պետական ծառայության նպատակներով հավաքագրվում էին քրիստոնյա երեխաներ, գլխավորապես Բալկանյան թերակղզու ժողովուրդներից։ 

8-ից մինչև 20 տարեկան քրիստոնյա տղաներ հավաքագրվում էին և տարվում Կոստանդնուպոլիս, որտեղ ստիպվում էին ընդունել Իսլամը և պատրաստվում ծառայության համար վարժեցվում զինվորական գործի կամ քաղաքացիական ծառայության համար։ Մանկահավաքի միջոցով էին կազմվում օսմանյան բանակի ամենահայտնի զորամասերը՝ ենիչերիները։

Դևշիրմեն սկսվել է 1300-ական թվականների կեսերին Մուրադ Ա-ի օրոք․ նպատակն էր հզորացնել թուրքական ազնվականությանը։ Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ այս գործընթացը հակասում էր շարիաթին, քանի որ հակասում էր շարիաթում սահմանված զիմմիների իրավունքներին։ Սա չէր ընդունում Հալիլ Ինալջըքը, ով գտնում է, որ դևշիրմեն ստրուկ չէ, չնայած կրոնափոխվել է իսլամի:

15-րդ դարի կոսերից մինչև 17-րդ դարի կեսերը գրեթե բոլոր մեծ վեզիրները եղել են քրիստոնյաներ, որոնք վերցվել են դևշիրմե համակարգի ներքո և վարժեցվել են պալատային համակարգում։ 1700 թվականի դրությամբ գործընթացը կասեցվեց, սակայն մոտ 200.000 երեխա վերցվել են այս եղանակով։ 1703 թվականին փորձ եղավ վերականգնել այս համակարգը սակայն ընդդիմացան օսմանցիները, ովքեր զբաղեցնում էին զինվորական և քաղաքացիական պաշտոններ։ Վերջապես Ահմեդ III-ի կառավարման առաջին օրերից դևշիրմե համակարգն արգելվեց։

Տես նաև 
 Ենիչերիների կորպուսի լուծարում
Ենիչերիներ
Մամլուքներ
Ներքինի

Ծանոթագրություններ 

Օսմանյան կայսրություն
Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Օսմանյան կայսրության մշակույթ
Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հետապնդում
Օսմանյան հասարակություն
Ստրուկ զինվորներ
Օսմանյան կայսրության պատմություն
Օսմանյան կայսրության զինված ուժեր
Իսլամի պատմություն
Իսլամ ընդունած քրիստոնյաներ
Խտրականություն
Մշակութային ձուլում