ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Արևմտյան թեմ, կազմավորվել է 1927 թվականին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցի հայրապետական կոնդակով։ Առաջնորդանիստը Լոս Անջելեսի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է։ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի գործունեությունը տարածվում է երկրի արևմտյան նահանգների վրա՝ իր մեջ ընդգրկելով 25 ծուխ։ Առաջնորդարանը սկզբում Ֆրեզնոյում էր, 1957 թվականից՝ Լոս Անջելեսում։

Թեմի առաջին առաջնորդն էր Գարեգին եպիսկոպոս Խաչատուրյանը (1951-1961 թվականներին՝ Կ.Պոլսի հայոց պատրիարք)։ Տարբեր տարիներ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմը գլխավորել են Շնորհք եպիսկոպոս Գալոատյանը (1953-1956, հետագայում՝ 1961-1990 թվականներին, Կ.Պոլսի հայոց պատրիարք), Թորգոմ եպիսկոպոս Մանուկյանը (1962-1966), Վաչե արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը (1971-2003) և ուրիշներ։ Թեմի տարածքում գործող հին հայկական եկեղեցիներից են Սուրբ Պողոսը (1900, Ֆրեզնո), Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը (1910, Ֆաուլեր), Սուրբ Աստվածածինը (1911, Կոստա Մետս), սուրբ Սահակ-Մեսրոպը (1923, Ֆրեզնո), Սուրբ Հովհաննեսը (1924, Սան Ֆրանցիսկո), Սուրբ Վարդանը (1924, Օքլենդ), Սուրբ Հակոբը (1953,Վենայս) Սուրբ Պետրոս (Սակրամենտո), Սուրբ Պետրոսը (1958 թվականից, Վենայս), Սուրբ Անդրեասը (1964 թվականից, Քուփերթինո) և 20 այլ եկեղեցիներ տարբեր քաղաքներում։

ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի առաջնորդարանին կից գործում են Հայաստանյայց եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպության, տիկնանց միության, կիրակնօրյա վարժարանների կենտրոնական իարհուրդներ՝ իրենց մասնաճյուղերով, և այլ կազմակերպություններ։ 1987 թվականին թեմը Ֆրեզնոյի շրջանում (Կալիֆոռնիա) գնել է մի մեծ ճամբար, որն ամռանը ծառայում է թեմի զանազան ծխերից ավելի քան 500 աշակերտների հայեցի դաստիարակության, իսկ ձմռանը՝ չափահասների կրոնական և կրթական դաստիարակության համար։ Ճամբարին օգնություն են ցույց տալիս ծխական և համայնքային տարբեր կազմակերպություններ։ Առաջնորդարանին կից գործում է հանձնախումբ, որը մշակում է ճամբարի գործունեության ծրագրերը։

21-րդ դարի սկզբին առաջնորդարանը թեմում ծառայելու է հրավիրել հոգևոր հովիվների՝ հատկապես Երուսաղեմից և Հայաստանից։ 1999 թվականին թեմի հոգևորականների ընդհանուր թիվը շուրջ 30 էր։ Առաջնորդարանի հովանավորությամբ գործում է Փասադենայի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուն կից Ալֆրեդ և Մարգարիտ Հովսեփյան ամենօրյա հայկական վարժարանը։ Թեմը յուրաքանչյուր եկեղեցուն կից ունի հայոց լեզվի կիրակնօրյա և շաբաթօրյա դասընթացներ։ 1979 թվականից լույս է տեսնում ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի «Մայր եկեղեցի» պաշտոնաթերթը՝ հայերեն և անգլերեն բաժիններով։ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմը զգալի նյութական օգնություն է ցույց տվել 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից տուժած Հայաստանին և Արցախին։ Ստեփանավան քաղաքում թեմի օժանդակությամբ կառուցվել է վարժարան (750 աշակերտի համար)։ 

Թեմի առաջնորդն է Հովնան արքեպիսկոպոս Տերտերյանը (2003 թվականից)։

Աղբյուրներ 
ԱՄՆ Արևմտյան հայոց թեմ 

ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ