Ազատամտականություն

Ազատամտականություն, գաղափա­րական, քաղաքական հոսանք է, որը միավորում է խորհրդարանական կարգի և մարդու ազատությունների կողմնակիցներին։ «Ազատամտականություն» հասկացությունը շրջանա­ռության մեջ է մտել 19-րդ դարի սկզբին արևմտաեվրոպական մի շարք երկրներում (Մեծ Բրիտանիա. Ֆրանսիա և այլն). երբ երևան եկան «ազատական» կուսակ­ցությունները։ Ազատամտականության ակունքները սկիզբ են առնում 17-18-րդ դարերում։ Տնտեսական ազատամտականության գաղափարները հետևողականորեն արտահայտվել են անգլիական դասական քաղաքատնտեսության մեջ։ Ազատամտականությունը, որպես կանոն, մի շարք հիմնարար սկզբունքնե­րի և դրույթների ամբողջություն է, որը դարձել է ինչպես «ազատական» կուսակցությանների ծրագիր, այնպես էլ՝ որոշ պետությունների ռազմավարական գարգացման հիմք։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է նշել, որ ազատամտականության գաղափարներն առանձին դեպքերում դառնում են աշխարհընկալում, մտածելակերպ։

Ազատամտականության հիմնական դրույթներն են՝ անձի արժևորումը և նրա պատասխանատվությունն իր գործողությունների նկատմամբ, մասնավոր սեփականության և ազատ շուկայի կարևորումը (ազատ մրցակցություն, ձեռներեցություն և այլն), բո­լոր մարդկանց հնարավորությունների հավասարությունը, իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը, իրավական պետության գադափարը, փոքրամասնության իրավունքների պաշտպանության երաշխավորումը և այլն։ 20-րդ դարի կեսին ձևավորվում է նորազատամտականությունը, որն ավանդական ար­ժեքներին գումարում է պետության միջամտության անհրաժեշտության գաղափարը, որը կոչված է այդ արժեքների իրագործման համար ստեղծել բարեն­պաստ պայմաններ։ Նորազատամտականաթյունը կարևորում է նաև մարդու իրավունքները, հակաամբողջատիրությունը և այլն։ Նրա ջատագովների քաղաքական ծրագրերի հիմքում ընկած են կառավա­րողների և կառավարվողների փոխհա­մաձայնության, կառավարման որոշում­ների ընդունման ընթացակարգերի ժողովրդավարացումը և այլն։

Աղբյուրներ 
 Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
 Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
 А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва

Ագնոստիցիզմ
Հումանիզմ
Անարխիստական տեսություն
Դեիզմ
Աթեիզմ
Իմացաբանական տեսություններ
Տրամաբանություն
Փիլիսոփայական շարժումներ
Քաղաքացիական անհնազանդություն
Աշխարհիկություն
Թերահավատություն
Կրոնի քննադատություն
Բարոյականության հասկացություններ
Մետաֆիզիկայի հասկացություններ