Մոմաբաղեղ

Մոմաբաղեղ (Հոյա) (), պատկանում է թունաթափազգիների (Asclepiadaceae) ընտանիքին։ Հայրենիքը Հնդկաստանը և Չինաստանն է։

Կենսաբանական նկարագիր  
Սենյակային, մագլցող բույսերից մեկն է։ Տերևները մսոտ են ու հաստ։ Աստղաձև, վարդագույն, բուրավետ ծաղիկները, որոնք հովանոցաձև դասավորված են ծաղկակոթունի վրա, չափազանց գեղեցիկ են և կարծես մոմից պատրաստված լինեն։ Պսակաթերթիկների վրա արտաթորվող մեղրանման հեղուկի կաթիլները ալմաստի նման փայլփլում են արևի ճառագայթների տակ։ Մշակության մեջ գլխավորապես հանդիպում է մոմաբաղեղը (H.carnosa R.Br.), որի երկարությունը հասնում է մոտավորապես 6 մ-ի։ Հաստ, ձվաձև կաշենման տերևները փայլուն են, կանաչադեղնավուն երանգով։ Փոքրիկ աստղաձև ծաղիկները սպիտակ են, վարդագույն կենտրոնով, արձակում են ուժեղ, դուրեկան բուրմունք։ Ծաղկաթափից հետո ծաղկակոթուները չպետք է հեռացնել, քանի որ հետագա տարիներին դրանց վրա բացվում են նոր ծաղիկներ։ Ցողունը բարակ և թույլ է, այդ պատճառով բույսը բարձրացնում և փռում են պատաճաղերի վրա։

Մշակում 
Մոմաբաղեղը ամառվա ընթացքում պահվում է պատշգամբում, կիսաստվերի տակ։ Այս շրջանում պետք է ջրել առատ և բույսը հաճախակի ցողել գոլ ջրով։ Բարձր արդյունք է տալիս թռչնաղբի կամ գոմաղբի հեղուկով սնուցելը։ Ձմռանը խորհուրդ է տրվում թաղարները տեղավորել լույսին մոտ, 16-18° ջերմության պայմաններում ջրելով չափավոր և սակավ։ Գարնանը պետք է բույսերը վերատնկել, երիտասարդները տարին մեկ անգամ, իսկ տարիքավորները՝ 2-3 տարին մեկ։ Հողախառնուրդ պատրաստելու համար կարելի է վերցնել 3 մաս ճմահող կամ այգու հող, 1 մաս տերևահող, 1 մաս գոմաղբ և 1 մաս ավազ։ Բազմացվում է սերմերով և կտրոններով։ Արմատակալեցված կտրոնները սկզբնական շրջանում բավական դանդաղ են աճում։ Առատ ծաղկումը սկսում է 4-5 տարեկան հասակից։ Բնակարանային պայմաններում մշակվող մոմաբաղեղը կարող է ապրել տասնյակ տարիներ։

Տեսակներ 
 Hoya anulata – Ավստրալիա, Ինդոնեզիա (Իրիան Ջայա), Պապուա Նոր Գվինեա
 Hoya archboldiana – Ինդոնեզիա, Պապուա Նոր Գվինեա
 Hoya australis – Ավստրալիա, Ֆիջի, Ինդոնեզիան (Իրիան Ջայա), Պապուա Նոր Գվինեա, Սողոմոնյան կղզիներ, Տոնգա
 Hoya australis ssp. australis – Ավստրալիա (Նոր Հարավային Ուելս), Սամոա, Վանուատու
 Hoya australis ssp. oramicola – Ավստրալիա
 Hoya australis ssp. rupicola – Ավստրալիա (Արևմտյան Ավստրալիա) 
 Hoya australis ssp. sanae    – Ավստրալիա 
 Hoya australis ssp. tenuipes – Ավստրալիա, Ֆիջի, Ինդոնեզիա (Իրիան Ջայա), Պապուա Նոր Գվինեա, Սողոմոնյան կղզիներ, Տոնգա
 Hoya benguetensis – Ֆիլիպիններ 
 Hoya bilobata – Ֆիլիպիններ 
 Hoya bordenii – Ֆիլիպիններ
 Hoya calycina – Ինդոնեզիա, Պապուա Նոր Գվինեա
 Hoya calycina ssp. calycina    Ինդոնեզիա (Իրիան Ջայա), Պապուա Նոր Գվինեա 
 Hoya calycina ssp. glabrifolia – Ինդոնեզիա (Իրիան Ջայա), Պապուա Նոր Գվինեա
 Hoya carnosa – Ս. Չինաստան, Հնդկաստան, Ճապոնիա, Թայվան, Ավստրալիան, Ֆիջի
 Hoya caudata – Մալայզիա, Ս. Թաիլանդ
 Hoya cinnamomifolia – Ինդոնեզիա (Ջայա)
 Hoya coriacea – Մալայզիա, Ֆիլիպիններ, Թայլանդ
 Hoya crassicaulis – Ֆիլիպիններ
 Hoya cumingiana – Ֆիլիպիններ
 Hoya diptera – Ֆիջի 
 Hoya diversifolia – Կամբոջան, Ինդոնեզիան (Բորնեո, Ջայա, Սումատրա), Լաոս, Մալայզիա, Մյանմար, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Ս Թաիլանդ, Ս.Վիետնամ
 Hoya eitapensis – Պապուա Նոր Գվինեա 
 Hoya elliptica – Մալայզիա, Թայլանդ, Սինգապուր
 Hoya engleriana – Կամբոջան, Լաոս, Թաիլանդ, Վիետնամ 
 Hoya erythrostemma – Մալայզիա, Մյանմար, Ս. Թայլանդ
 Hoya finlaysonii – Ինդոնեզիա (Բորնեո, Սումատրա), Մալայզիա, Մյանմար, Ս Թայլանդ
 Hoya fuscomarginata – Միայն հայտնի է մշակության մեջ 
 Hoya globulosa – Հնդկաստան (Սիկկիմ) Նեպալ 
 Hoya heuschkeliana – Ֆիլիպիններ 
 Hoya hypolasia – Պապուա Նոր Գվինեա 
 Hoya imbricata – Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ
 Hoya imperialis Ֆիլիպիններ, Մալայզիա
 Hoya inconspicua – Ավստրալիա, Պապուա Նոր Գվինեա, Սողոմոնյան կղզիներ
 Hoya kentiana – Ֆիլիպիններ 
 Hoya kerrii – Չինաստանը, Կամբոջան, Ինդոնեզիան ( Ջայա), Լաոս, Թաիլանդ, ԸՆԴ Վիետնամ
 Hoya lacunosa – Հնդկաստան, Չինաստան, Մալայզիա, Սինգապուր, Թայլանդ, Ինդոնեզիա (Բորնեո, Ջայա, Սումատրա)
 Hoya lanceolata – Հնդկաստան, Նեպալ, Բութան, Մյանմար
 Hoya lanceolata ssp. bella – Հնդկաստան, Նեպալ, Ս. Մյանմար
 Hoya lanceolata ssp. lanceolata – Բութան, Հնդկաստան, Մյանմար, Նեպալ
 Hoya latifolia – Մյանմար, Մալայզիա, Ս Թայլանդ, Ինդոնեզիա (Բորնեո, Ջայա, Սումատրա)
 Hoya limoniaca – Նոր Կալեդոնիա
 Hoya linearis – Չինաստան, Հնդկաստան (Սիկկիմ) Նեպալ
 Hoya longifolia – Բութան, Չինաստան, Հնդկաստան, Նեպալ, Պակիստան, Սինգապուր, Թայլանդ
 Hoya macgillivrayi – Ավստրալիա
 Hoya macrophylla – Ինդոնեզիա (Բորնեո, Ջայա) 
 Hoya magnifica – Պապուա Նոր Գվինեա
 Hoya megalaster – Պապուա Նոր Գվինեա 
 Hoya meliflua – Ֆիլիպիններ 
 Hoya meredithii – Մալայզիա (Բորնեո)
 Hoya mindorensis – Ֆիլիպիններ 
 Hoya multiflora – Չինաստանը, Ինդոնեզիան, Լաոսը, Մալայզիա, Մյանմար, Ֆիլիպիններ, Թայլանդ, Վիետնամ
 Hoya nicholsoniae – Ավստրալիա, Պապուա Նոր Գվինեա, Սողոմոնյան կղզիներ 
 Hoya nummularioides – Կամբոջան, Լաոս, Թաիլանդ, Վիետնամ
 Hoya obovata – Հնդկաստան, Ինդոնեզիա, Թայլանդ, Ֆիջի 
 Hoya obscura – Ֆիլիպիններ 
 Hoya pachyclada – Թայլանդ
 Hoya parviflora – Հնդկաստանը, Մալայզիան, Մյանմար, Ինդոնեզիա, Թայլանդ
 Hoya parvifolia – Ինդոնեզիա (Սումատրա)
 Hoya pauciflora – Հնդկաստան (Շրի Լանկա)
 Hoya pottsii – Չինաստան
 Hoya pubicalyx – Ֆիլիպիններ
 Hoya purpureo-fusca – Ինդոնեզիա (Ջայա)
 Hoya retusa – Հնդկաստան (Ասսամ, Բոմբեյի նախագահություն), Ինդոնեզիա
 Hoya revoluta – Կամբոջան, Ինդոնեզիան (Բորնեո, Ջայա, Սումատրա), Լաոս, Մալայզիա, Ս. Թաիլանդ, Վիետնամ
 Hoya serpens – Ավստրալիա, Հնդկաստանը (Ե. Հիմալայա) Նեպալ
 Hoya shepherdii – Չինաստան, Հնդկաստան 
 Hoya siamica – Կամբոջան, Հնդկաստան, Լաոս, Թաիլանդ, Վիետնամ
 Hoya thailandica – Թաիլանդ (Չան Մայի)
 Hoya thomsonii – Չինաստան, Հնդկաստան 
 Hoya tsangii – Չինաստան, Ֆիլիպիններ (Մինդանաո)
 Hoya verticillata – Բրունեյ, Կամբոջա, Հնդկաստանը, Ինդոնեզիան (Բորնեո, Ջայա, Սումատրա), Լաոս, Մալայզիա, Թայլանդ, Սինգապուր
 Hoya vitellina – Ինդոնեզիա (Ջայա)

Պատկերասրահ

Գրականություն 
 Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

Թունաթափազգիներ