Գաբրիել Լազյան

Գաբրիել Գուրգենի Լազյան (), հասարակական-քաղաքական գործիչ, պատմաբան։ Հայ հեղափոխական դաշնակցություն կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն 
Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում, ապա ավարտել Կոստանդնուպոլիսի զինվորական վարժարանը։ 1914-1918 թթ. ծառայել է թուրքական բանակի գերմանական գլխավոր հրամանատարության սպայակույտում։ 1918 թ. Մուդրոսի զինադադարից հետո մեկնել է Հայաստան, 1918-1920 թթ. ծառայել հայկական բանակի գլխավոր սպայակույտում, զգալի դեր խաղացել հայկական բանակի առջև դրված դժվարին խնդիրների լուծման գործում։

Հայաստանում խորհրդային իշխանություն հաստատվելուց հետո, շատ այլ սպաների հետ ձերբակալվել է և աքսորվել։ Հետագայում կարողացել է անցնել արտասահման։

1921-1922-ին իբրև սպա ծառայել է հունական բանակում, մասնակցել հույն-թուրքական պատերազմին։ 1923-ին Աթենքում հրատարակել է «Նոր օր» թերթը, ընտրվել Հունաստանի Ազգային կենտրոնական վարչության անդամ։ Մեծ ներդրում ունի հունահայ գաղութի կյանքի կազմակերպման գործում։

1938-ից աշխատել է Կահիրեում, հիմնադրել «Հուսաբեր» մշակութային ընկերությունը, տպարան, հրատարակչություն, գրատուն։

Լազյանը գրել է բազմաթիվ պատմական ուսումնասիրություններ հայ ազգային-ազատագրական շարժման անվանի դեմքերի և Հայ դատի վերաբերյալ։

Երկեր 
 Հայաստան եւ հայ դատը ըստ դաշնագրերու, Գահիրէ, 1942, 264 էջ։
 Յեղափոխական դէմքեր (մտաւորականներ եւ հայդուկներ), Գահիրէ, 1945, 413 էջ։
 Հայաստան եւ հայ դատը (վավերագրեր), Գահիրէ, 1946, 392 էջ։
 Դէմքեր հայ ազատագրական շարժումէն, Գահիրէ, 1949, 397 էջ։
 Հ. Յ. Դաշնակցութեան ալպոմ, Գահիրէ, 1953:
 Հայաստան եւ Հայ դատը հայ եւ ռուս յարաբերութիււններու լոյսին տակ, Գահիրէ, 1957, 442 էջ, 2-րդ հրատ., Թեհրան, 1985, 440 էջ, 3-րդ հրատ., Երևան, 1991, 435 էջ։

Գրականություն 
 Ամիրյան Գ., Գաբրիել Լազյան, «Հայրենիք», 1960, թիվ 2, էջ 10-19

Հայ պատմաբաններ
Հայ քաղաքական գործիչներ
Հայ հասարակական գործիչներ
ՀՅԴ անդամներ