Մոթիլին

Մոթիլին, պոլիպեպտիդային հորմոն, արտադրվում է բարակ աղիների M-բջիջների կողմից։ Մոթիլինի քանակն արյան մեջ պարբերաբար բարձրանում է 100 րոպեն մեկ՝ սնունդ ընդունելու միջակայքերում։ Հանդիսանում մարսողական համակարգի պարբերական գործունեության (միգրացիոն շարժողական համալիր, , ) գլխավոր խթանիչը։ Հորմոնն ազդում է մոթիլինի ընկալիչների միջոցով։

Հայտնաբերում 
Առաջին անգամ հայտնաբերվել է Ջոն Բրաունի  կողմից՝ սեկրետինի մաքրման միջոցով 1967 թվականին։ Բրաունն ուսումնասիրում է տասրերկումատնյա աղիքի pH-ի ազդեցությունը շների ստամոքսի շարժողական գործունեության վրա։ Քիմիական կառուցվածը հաստատվել է 1973 թվականին։

Կառուցվածք 
Ունի 22 ամինաթթվային մնացորդներ. Phe-Val-Pro-Ile-Phe-Thr-Tyr-Gly-Glu-Leu-Gln-Arg-Met-Gln-Glu-Lys-Glu-Arg-Asn-Lys-Gly-Gln:

Սինթեզվում է MLN գենի կողմից, որը տեղակայված է մարդու 6-րդ քրոմոսոմի կարճ շղթայում։

Մոթիլինի և գրելինի նախնական ձևերի ամինաթթվային հաջորդականությունները համընկնում են մոտ 50 %-ով, իսկ բուն մոթիլինի և գրելինի վերջնական մոլեկուլները նման են 30 %-ով։

Ֆունկցիաներ 
 Մեծ նշանակություն ունի մարսողական համակարգի պարբերական գործունեության (, ) հարցում, որը պարբերաբար աձաջանում է մարսողական համակարգում՝ սնունդ ընդունելու միջակայքերում։
 Խթանում է պեպսինոգենի արտադրությունը ստամոքսում։
 Խթանում է ենթաստամոքսային գեղձի կողմից ինսուլինի, սոմատոստատինի և պանկրեատիկ պոլիպեպտիդի արտադրությունը։ 
 Խթանում է ադիպոցիտների` ճարպային բջիջների նախնական ձևերի (պրեադիպոցիտներ) պրոլիֆերացիան և ադիպոցիտների տարբերակումը, ինչպես սնաև վերջիններս կողմից եռգլիցերիդների կուտակումը։
 Մոթիլին է հայտնաբերվել հիպոկամպում (ջրաձիու գալար), քիչ քանակներով նաև` գլխուղեղի կեղևում։ Կատուների մետ մոթիլին բարձր քանակ է նկատվում հիպոթալամուսում, իսկ ամենաքիչը՝ վարոլյան կամրջում։ Առնետների մոտ ամենաբարձր քանակությունը ուղեղիկում է։ Ենթադրվում է, որ մոթիլինը նեյրոմիջնորդանյութ է։

Կարգավորում 
Աղիներում լեղու առկայությունը խթանում է մոթիլինի արտադրությունը։ Տասներկումատնյա աղիքում թթվային սննդազանգվածի առկայությունը ընկճում է մոթիլինի արտադրությունը։

Արյան մեջ մոթիլինի քանակը նվազում է սնունդ ընդունելուց, և այդպիսին պահպանվում է մինչև ստամոքսում մարսողական հիմնական գործընթացների ավարտը։ 
M-բջիջները նյարդավորող թափառող նյարդը նույնպես կարգավորում է մոթիլինի արտադրությունը։

Պրոսագլանդին Е2-ը, բոմբեզինը խթանում են մոթիլինի արտադրությունը, իսկ սոմատոստատինն ու ադրենալինը ընկճում են։
 
Մոթիլինի արտադրությունը խթանվում է նաև հենց իր՝ մոթիլինի կողմից (դրական հետադարձ կապ)։

Ագոնիստներ
Որոշ հակաբիոտիկներ (էրիթրոմիցին, ազիտրոմիցին) համարվում են մոթիլինի ագոնիստներ, որով էլ բացատրվում է մարսողական համակարգի վրա նրանց թողած կողմնակի ազդեցությունները։

Գրականություն 
 Физиология человека. В 3-х томах. Т.3. Пер. с англ./ Под ред. Р. Шмидта и Г. Тевса — М։ Мир, 1996 — с.743-744 — ISBN 5-03-002544-8
 Z. Itoh. Motilin. — Oxford ։ Elsevier Science, 1990. — 282 p. — ISBN 978-0-323-15789-6
 DeGroot, Leslie Jacob (1989). J.E. McGuigan, ed. Endocrinology. Philadelphia։ Saunders. p. 2748. ISBN 0-7216-2888-5.
 Williams, Robert L. (1981). Textbook of endocrinology (6th ed.). Philadelphia։ Saunders. pp. 704–705. ISBN 0-7216-9398-9.

Արտաքին հղումներ 
 Мотилин в базе данных HUMBIO.
 Мотилин в словаре MeSH Национальной медицинской библиотеки США.

Ծանոթագրություններ 

Հորմոններ
Սփռուն ներզատական համակարգ
Ներզատաբանություն