Իշառվույտ

Իշառվույտ (), բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա, երկամյա, հազվադեպ՝ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

Տարածում 
Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի, Գեղարքունիքի, Արարատի և այլ մարզերում։ Աճում է մարգագետիններում, այգիներում, թփուտներում, ճամփեզրերին, ջրանցքների և առվակների ափերին, հատկապես կրով հարուստ հողերում։ Կայուն է վնասատուների նկատմամբ։ Հիվանդա-, ցրտա-, չորադիմացկուն է։

Կենսաբանական նկարագիր 
Ցողունն ուղղաձիգ է, ճյուղավորվող, հարթ, բարձրությամբ՝ մինչև 3 մ։ Տերևները եռմասնյա են, ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը երկար ողկույզ է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ կամ դեղին։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղը մանր, կնճռոտ, չբացվող ունդ է։

Տեսակներ 

Հայտնի է մոտ 20, ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ է հայտնի՝
 նեապոլիտանական (M. neapolitanus), 
 դեղատու (M. officinalis), 
սպիտակ (M. albus)

Բուժիչ նշանակություն 
Պարունակում է ֆենոլկարբոնային թթուներ, կումարիններ, ֆլավոնոիդներ և այլն։ Այլ խառնուրդների հետ օգտագործվում է փորկապության, շնչառական ուղիների հիվանդությունների, անքնության, հոդային ռևմատիզմի, հիպերտոնիկ հիվանդության դեպքերում, նաև որպես ջերմիջեցնող, միզամուղ, վերքերն ապաքինող, խորխաբեր, ցավազրկող միջոց։ Միջատասպան, մեղրատու, կերաբույս է։ Իշառվույի մեղրը սպիտակ գույն ունի, նրա բույրը հիշեցնում է վանիլինի բույրին։

Որպես դեղաբույս օգտագործում են այս բույսի ծաղկող գագաթները։ Բույսի չորանալուց հետո գոյանում է կումարին։ Ցավազրկող, հանգստացնող, հակաջղակծկումային հատկություն շնորհիվ գործածվում է գլխացավերի, դաշտանադադարային նևրոզի, մելամաղձության, նևրասթենիայի, փորացավերի և միզապարկի բորբոքման և ցավերի ժամանակ։

Իշառվույտը օգտագործում են անպտղության, ցավոտ ամսականի դեպքում, նաև որպես ամսականը կարգավորող միջոց։ Բույսը ավելացնում է կերակրող մայրերի կաթը, ունի նաև փքահան ազդեցություն։ Իշառվույտի պատրաստուկները լավացնում են սրտի մկանների և որովայնի օրգանների արյան մատակարարումը, արագացնում լյարդի բջիջների վերականգնումը։

Այս բույսը հաճախ մտցնում են դեղաբույսերից կազմված փնջերի մեջ և գործածում ռևմատիզմի բուժման համար։

Չոր տերևների փոշին, նաև թարմ մանրացրած խոտը կիրառում են թարախակալած վերքերի, հոդերի, ուռուցքների բուժման դեպքում։

Բուսական յուղով եռացրած իշառվույտի խոտը արագացնում է թարախապալարների ձևավորումը։

Ծանոթագրություններ 

Բակլազգիներ
Դեղաբույսեր