Գյունտեր Գրաս

Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (, ), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն 
Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։

Ստեղծագործություն 
Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։

Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։

Մատենագիտություն 
 Դանցիգյան եռագրություն
 1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
 1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
 1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
 1969 - «» (Örtlich betäubt)
 1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
 1977 - «» (Der Butt)
 1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
 1980 - «» (Kopfgeburten)
 1986 - «» (Die Rättin)
 1992 - «» (Unkenrufe)
 1999 - «» (Mein Jahrhundert)
 2002 - «» (Im Krebsgang)
 2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
 2008 - «» (Die Box)
 2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
 2010 - «» (Grimms Wörter)

Գ. Գրասը հայերեն 
 Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Նեոլիբերալիզմի հիմքում անպատասխանատվությունն է
 Գյունտեր Գրասը գրապահարանում 

Գերմանացի գրողներ
Գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
20-րդ դարի վիպասաններ
Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Գերմանացի քանդակագործներ
Գերմանացի նկարիչներ
Գերմանացի հուշագիրներ
Գերմանացի ինքնակենսագիրներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով