Օճառախոտ

Օճառախոտ, օճառաբույս, փրփրիկ, (), մեխակազգիների (Caryophyllaceae) ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

Դասի ներկայացուցիչների անուները ծագել է  - «օճառ» բառից, բույսի արմատներից կարելի է ստանալ փրփուր։

Կենսաբանական նկարագիր

Տերևները հակադիր են, էլիպսաձև, գծանշտարաձև։ Ծաղկաբույլը վահանանման է, ծաղիկները՝ սպիտակ, վարդագույն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղը երկարավուն, ձվաձև, միաբուն տուփիկ է։ Սերմերը կնճռոտ են, երիկամաձև կամ քիչ ուռուցիկ։

Տարածում 
Մոտ 15 տեսակ, տարածված են Եվրասիայում (հատկապես Միջերկրական)։ Տարածված է Արագածոտնի, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է անտառեզրերին, թփուտներում, քարքարոտ և չոր լանջերին։ Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 40-80 սմ։

Կիրառում և նշանակություն 
Դեղատու օճառախոտի արմատները պարունակում են սապոնիններ, եփուկը կամ թուրմն օգտագործում են որպես խորխաբեր, միզամուղ, լեղամուղ միջոց, ունի նաև լուծողական ազդեցություն։ Միջատասպան է։ Այս դեղաբույսը դեռ հին ժամանակներից օգտագործում են բժշկության մեջ։ Դրա ստորգետնյա մասերի մեջ կան մինչև 20% փրփրանյութեր, ինչի շնորհիվ դրանից պատրաստված դեղամիջոցները օգտագործում են խորխի ջրիկացման համար և հազի ժամանակ։ Բույսի վերգետնյա մասերի մեջ կան ֆլավոնոիդներ։

Տեսակներ 
Հայտնի է մոտ 30 (այլ տվյալներով՝ 25), Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝ 
Օճառախոտ դեղատու (), 
Օճառախոտ կպչուն () 
Օճառախոտ արևելյան ()

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
Горшкова С. Г. Род 499. Мыльнянка - Saponaria L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. - М.-Л.։ Изд-во АН СССР, 1936. - Т. VI. - С. 861—869. - 956 + XXXVI с. - 5200 экз.
Мыльнянка - статья из Большой советской энциклопедии (Проверено 18 февраля 2012)
Мыльнянка // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.

Արտաքին հղումներ 
Saponaria. USDA PLANTS.
Saponaria. ITIS.

Մեխակազգիներ