Ալեքսանդր Ֆերսման

Ալեքսանդր Եվգենիի Ֆերսման , ), ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1919)։

Վլադիմիր Վերնադսկու աշակերտը։

Գիտական գործունեություն 
1907 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ 1907-09 թթ. աշխատել է Փարիզում և Հայդելբերգում։ 1909 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի դասախոս։ 1919-30 թթ. ԽՍՀՄ ԳԱ միներալոգիական թանգարանի տնօրեն։ Եղել է «Պրիրոդա» («Природа») հանդեսի կազմակերպիչներից (1912) և խմբագիրներից։ Ֆերսմանւ մասնակցել է Կոլա թերակղզու, Տյան Շանի, Կզլկումի և Կարակումի, Ուրալի, Անդրբայկալի և այլ շրջանների հետազոտություններին։ Առավել կարևոր կիրառական նշանակություն ունեցան Խիբինի տունդրայի (1920 թվականից) և Մոնչետունդրայի (1930 թ.-ից) ուսումնասիրությունները, ուր Ֆերսմանի մասնակցությամբ հայտնաբերվեցին ապատիտի և պղինձ-նիկելի հանքավայրեր։

Ալեքսանդր Ֆերսմանը ԽՍՀՄ-ում երկրաքիմիայի հիմնադիրներից Է։ Նա զբաղվել է կլարկների պրոբլեմով և տարրերի միգրացիայով։ Հետազոտությունների զգալի մասը վերաբերում է գրանիտային պեգմատիտների ուսումնասիրությանը։

1922-45 թթ.-ին եղել է ԳԱ տարբեր ինստիտուների (ռադիումի, միներալոգիայի և երկրաքիմիայի, երկրաբանական գիտությունների) տնօրենը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ստեղծել և ղեկավարել է ՍՍՀՄ ԳԱ երկրաբանա-աշխարհագրական գիտությունների բաժանմունքին առընթեր՝ խորհրդային բանակին գիտական օգնություն ցույց տվող հանձնաժողովը։

Լայն ճանաչում են ստացել Ֆերսմանի հանրամատչելի գրքերը և հոդվածները («Հիշողություններ քարի մասին», 1940, «Հետաքրքրաշարժ միներալոգիա», «Հետաքրքրաշարժ երկրաքիմիա», 1950 և այլն)։

Ֆերսմանի հիշատակին ՌԴ աշխարհագրական ընկերությունը սահմանել է նրա անվան շքանշան։

Մրցանակներ 
Ստացել է մի շարք մրցանակներ՝
 Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ մրցանակ (1929)
 ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ (1942)
 Լոնդոնի երկրաբական ընկերության Վոլաստոնի անվան պալլադիումե մեդալ (1943)

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Ալեքսանդր Ֆերսմանի անունն են կրում ֆերսմիտ և ֆերսմանիտ միներալները։

Երկեր 
 Избр․ труды, т․ 1—7, М․, 1952—62
 Երկրաքիմիա, հ․ 1-4, Ե․, 1933-39

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 ՌԴ գիտությունների ակադեմիայի արխիվային կայքում
 Ֆերսմանի մասին
 Ֆերսմանի հիշատակին

Ռուս գիտնականներ
Ռուս երկրաբաններ
Ռուս հանքաբաններ
Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Խորհրդային երկրաքիմիկոսներ
ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Ռուս ճանապարհորդներ