Շառլ Բալլի

Շառլ Բալլի (, ), շվեյցարացի լեզվաբան, XX դարի ականավոր լեզվաբաններից մեկը։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր և համեմատական-պատմական լեզվաբանությանը, ֆրանսերենին և գերմաներենին, ոճաբանությանը։ Սորբոնի պատվավոր դոկտոր։ (1937)։ Ժնևի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն 
Սովորել է Ժնևում (1883-1885) և Բեռլինում (1886-1889), Բեռլինում պաշտպանել է դասական լեզվաբանության դոկտորական թեզ (1889)։ Հույն թագավորի ընտանիքում ծառայել է որպես դաստիարակ։ 1893 թվականից դասավանդել է Ժնևի տարբեր ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում և Ժնևի համալսարանում, որտեղ ղեկավարել է ընդհանուր և հնդեվրոպական լեզվաբանության ամբիոնը (1913-1939)՝ որպես Սոսսյուրի իրավահաջորդ։ Ընդունելով Սոսսյուրի գաղափարները՝ հրատարակել է (Ա. Սեշեի հետ համատեղ) իր հանրահայտ «Ընդհանուր լեզվաբանության դասընթացը» (1916)՝ պահպանված դասընթացների հիման վրա և նույնիսկ, հնարավոր է, ավելացնելով նաև իր սեփական մտքերը։

Ներդրումը գիտության ասպարեզում 
Բալլիի առանցքային թեման լեզվական «սուբյեկտիվության» արտահայտությունն էր, որը նրա կողմից ընկալվում էր որպես խոսողի անհատականության և զգացմունքների ամենալայն շրջանակը։ Այստեղից էլ գալիս է նրա երկարատև հետաքրքրությունը ոճաբանության նկատմամբ, որը նա համարում էր լիարժեք լեզվաբանական կարգապահություն (Traité de stylistique française, 1909, հայ. թարգմ. Ֆրանսիական ոճաբանություն, ինչպես և Le langage et la vie, 1913՝ հայ. թարգմ. Լեզուն և կյանքը) և հետագա շատ հրատարակություններ։ Բալլիի առավել հայտնի գիրքը Linguistique générale et linguistique française-ն է (1932, 2-րդ հրատարակություն 1944 թ. , ռուս. թարգմ. Общая лингвистика и вопросы французского языка 1955 թ.), Խորհրդային Միության այլազգի լեզվաբանի կողմից արված հետպատերազմյան առաջին թարգմանություններից մեկն է։ Այս գրքում, որն ամփոփում է հեղինակի նախորդ աշխատանքները, առաջարկում է բազմաթիվ խորը գաղափարներ լեզվի փոփոխական բնույթի և էվոլյուցիայի, ձևաբանության և շարահյուսության հարաբերությունների, ֆրանսերենի յուրահատկությունների և այլնի մասին, բայց հիմնական ներդրումը լեզվի տեսության մեջ համարվում է Բալլիի՝ մոդալ բայերի ուրվագծված հայեցակարգը և նախադասության հաղորդակցական կազմակերպումը, որը զգալիորեն առաջ էր իր ժամանակների համար։ Բալլիի մոդալ բայերի թեորեմը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես ֆրանսիական (Բենվենիստ և այլք), այնպես էլ ռուս լեզվաբանության վրա, մասնավորապես, Վ. Վ. Վինոգրադովի մոդալ բայերի մեկնաբանության աշխատությունների մեջ ( վերջինս բավականին մեծ ծավալով ապավինում է Բալլիի ոճաբանության և դարձվածաբանության աշխատություններին)։

Աղբյուրներ 
 Բառարան մարդիկ
 Լեզվաբանի բառարան

Ծանոթագրություններ 

Շվեյցարացի լեզվաբաններ
Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ