Ամոնիումի նիտրատ

Ամոնիումի նիտրատ (ամոնիումային սելիտրա), քիմիական բանաձևն է NH4NO3, ազոտական թթվի աղերից է։ Առաջին անգամ ստացել են Գլաուբերում, 1659 թվականին։

Ֆիզիկական հատկություններ 
Սպիտակ բյուրեղային նյութ է։ Հալվում է 169,6 °C ջերմաստիճանում, այս ջերմաստիճանից ավելի բարձր տաքացնելիս, սկսվում է նյութի անընդհատ քայքայում, իսկ 210 °C ջերմաստիճանում ընդհանում է ամբողջական քայքայում ։ Եռման ջերմաստիճանը 235 °C է։ Մոլեկուլային զանգվածը 80,04 զ.ա.մ. է։

Լուծելիություն 
Լուծելիությունը ջրում.

Լուծվելիս նկատվում է ջերմության մեծ կլանում, ինչը զգալիորեն դանդաղեցնում է լուծման ընթացքը։ Այդ իսկ պատճառով, հագեցած լուծույթ պատրաստելու համար օգտագործում են մեծ քանակի ջերմություն։
Ամոնիումի նիտրատը նաև լուծվում է ամոնիակում, պիրիդինում, մեթանոլում և էթանոլում։

Բաղադրություն 
Տարրերի պարունակությունը և զանգվածային բաժինները ամոնիումի նիտրատում.
 O - 60 %,
 N - 35 %,
 H - 5 %:

Ստացումը

Հիմնական մեթոդ 
Ամոնիումի նիտրատ հիմնականում ստանում են ազոտական թթվի և անջուր ամոնիակի փոխազդեցությունից։
 
Ռեակցիան ընթանում է շատ բուռն կերպով, ջերմության կլանմամբ։ Ամոնիումի նիտրատը քիմիայում օգտագործելիս հիմնականում ջրազրկում է, քանի որ այն շատ հիգրոսկոպիկ նյութ է և նրա մեջ ջրի տոկոսային պարունակությունը որոշելը գործնականում անհնար է։

Հաբերի մեթոդ 
Հաբերի մեթոդով ջրածնից և ազոտից ստանում ենք ամոնիակ, որի մի մասը օքսիդանում է մինչև ազոտական թթու, որը փոխազդում է մնացած ամոնիակի հետ, որի արդյունքում ստանում ենք ամոնիումի նիտրատ։
  կատալիզատոր, ճնշում և ջերմաստիճան
 
 :

Նիտրոֆոսֆատային մեթոդ 
Այս մեթոդը ավելի հայտնի է, որպես Օդդի մեթոդ, ի պատիվ նորվեգական քաղաքի, որտեղ կատարվել է այդ պրոցեսը։ Այն օգտագործվում է ազոտային և ազոտաֆոսֆորային պարարտանյութերի ստացման համար։
 Կալցիումի ֆոսֆատը լուծում են ջրում։
 .
 ստացված խառնուրդը սառեցնում են մինչև 0 °C, արդյունքում կալցիումի ֆոսֆատը բյուրեղանում է տետրահիդրատի ձևով — Ca(NO3)2·4H2O, և այն առանձնացնում են ֆոսֆորական թթվից։
 Ստացված կալցիումի նիտրատը և չհեռացված ֆոսֆորական թթուն փոխազդում են ամոնիակի հետ, արդյունքում ստացվում է ամոնիումի նիտրատ։
 :

Քիմիական հատկություններ

Քայքայման ռեակցիաներ 
Ամոնիումի նիտրատի ջերմային քայքայումը կարող է ընթանալ տարբեր կերպ, կախված ջերմաստիճանից։
Ջերմաստիճանը ցածր է 270
 .
 Ջերմաստրճանը բարձր է 270 °C-ից։
 .

Գրականություն 
 Технология аммиачной селитры, под ред. В. М. Олевского, М., 1978.
 Соли азотной кислоты, Миниович М. А., М., 1964.
 Олевский В. М., Ферд М. Л., «Ж. Всес. хим. о-ва им. Д. И. Менделеева», 1983, т. 28, № 4, с. 27—39:

Ծանոթագրություններ 

Նիտրատներ
Ազոտային պարարտանյութեր
Պայթուցիկ նյութեր
Ամոնիումի աղեր