Հաթթը Շերիֆ

Հաթթը շերիֆ (hatt-i serif — սրբազան գիր), Գյուլհանեի հաթթը շերիֆ (Gulhan, e hatt-i serif), 1839 թվականի նոյեմբերի 3-ին Կոստանդնուպոլսում, սուլթանական պալատի Գյուլհանե կոչված պարտեզում հրապարակված կայսերական հրովարտակը։ Հաթթը շերիֆը սկզբնավորել է Թանզիմաթի ժամանակաշրջանը։ Հրապարակվել է քաղաքական, տնտեսական և ֆինանսական ճգնաժամից դուրս գալու և հատկապես Օսմանյան կայսրության լծի տակ գտնվող ժողովուրդների ազգային-ազատագրական շարժումները կանխելու նկատառումներով։ Հաթթը շերիֆի հեղինակը Մուստաֆա Ռեշիդ փաշան էր։ Նա և նրա կողմնակիցները այս հրովարտակով ձգտում էին շահել եվրոպական պետությունների վստահությունը և թույլ չտալ նրանց միջամտելու Թուրքիայի ներքին գործերին։ Հաթթը շերիֆով թուրք կառավարությունը խոստանում էր Օսմանյան կայսրության բոլոր հպատակների կյանքի, պատվի և ունեցվածքի ապահովություն, հարկերի արդարացի բաշխում և գանձում, կապալային համակարգի վերացում, զինծառայության ժամկետի, դատական գործի, ժառանգության հարցերի կանոնավորում, կաշառակերության, չարաշահումների վերացում են։ Հաթթը շերիֆի և հետագայում նրա վրա հիմնված մի շարք օրենքների հրապարակումը էական փոփոխություններ չմտցրին երկրի տնտեսական և սոցիալական կյանքում, չվերացրին մուսուլմանների և ոչ մուսուլմանների անհավասարությունը։ 

Հրովարտակ
Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն
Օսմանյան կայսրության պատմություն