Գերտրուդ Սթայն

Գերտրուդ Սթայն (, ), ամերիկացի գրող, գրականության տեսաբան։

Կենսագրություն 
Ծնվել է հարուստ հրեաների ընտանիքում, մանկությունն անցկացրել է Եվրոպայում (Վիեննա, Փարիզ), մեծացել է Կալիֆորնիայում։ Քեմբրիջում լսել է Ուիլիամ Ջեյմսի հոգեբանության դասախոսությունը, հետո սովորել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, կուրսը չի ավարտել։ 1902 թ. եղբոր՝ Լեոյի հետ մեկնում է Փարիզ, որտեղ անցկացնում է ամբողջ հետագա կյանքը, միայն երբեմն-երբեմն այցելելով Անգլիա և Իսպանիա։

Արվեստ 
Սթայնի էքսպերիմենտալ, կուբիզմին մոտիկ պոեզիան ու արձակը, եվրոպական ավանգարդի վրա տեղորոշված, բայց դրա հետ մեկտեղ ամերիկյան շունչը փոխանցելուն ձգտող, երբեք ընթերցողական լայն լսարան չեն ունեցել։ Միակ բացառությունը դարձավ «Ալիսա Բ. Տոկլասի ինքնակենսագրությունը» (1933), որը Գերտրուդը գրել է արդեն բավականին հասուն տարիքում։ Դա Փարիզի կենդանի ու սրամիտ նկարագրությունն է Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ, գրված քաղաքի սիրահարվածի աչքերով։ Այդ գիրքը հրատարակվել է շատ անգամ ու թարգմանվել տարբեր լեզուներով։

Ճանաչում 
Սթայն Գերտրուդը պատկերված է Պավել Չելիշևի հայտնի «Ֆենոմեններ» նկարում, Պաբլո Պիկասսոյի «Գերտրուդ Սթայնի դիմանկարը» կտավում։ Ալան Ռուդոլֆի «Մոդերնիստներ» (1987) ֆիլմում, Ուոլտեր Սատտերտուեյթի «Դիմակահանդես» (1998 թ., ռուսական թարգմանությամբ - «Կլոունադա»), Էռնեստ Հեմինգուեյի «Տոն, որ միշտ քեզ հետ է» ստեղծագործության մեջ, Վուդի Ալլենի «Կեսգիշերը Փարիզում» (2011 թ.) ֆիլմում անդրադառնում են նրա կերպարին։ Սթայնի տեքստերի համար երաժշտություն գրել են Վիրջիլ Թոմսոնը (1934 թ., 1947 թ.) և Ջեյմս Թիննի (1970 թ.), գերմանացի կոմպոզիտոր Իրիս տեր Շիպհորսթ (Inside-outside II, 1989 թ.)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Գերթրուդ Սթայնը bookmark.am֊ում

Ամերիկացի գրողներ
Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կին ինքնակենսագիրներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
20-րդ դարի կին գրողներ
20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Ամերիկացի դրամատուրգներ
Լեսբուհի գրողներ
Հրեա ֆեմինիստներ
20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Ֆեմինիստ գրողներ
Հրեա բանաստեղծներ
Մոդեռնիստ գրողներ
20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կուբիզմ