Վիճակագրություն

Վիճակագրություն- տվյալների հավաքման, կազմակերպման, վերլուծության, մեկնաբանման և ներկայացման հասարակական գործունեության տեսակ, որի նպատակն է ստանալ, հասարակության կյանքի քանակական օրինաչափությունները (նրա որակական բովանդակության հետ անխզելի կապի մեջ) բնութագրող տեղեկատվություն։

Համարվում է հասարակական գիտության ճյուղ (և դրան համապատասխան ուսումնական գիտակարգ), որն ուսումնասիրում է զանգվածային քանակական հարաբերությունների ու փոխադարձ կապերի չափման ու վերլուծության ընդհանուր հարցերը։ Առավել նեղ իմաստով՝ վիճակագրությունը համարվում է որևէ երևույթի կամ գործընթացի մասին տվյալների ամբողջություն։ Բնական գիտություններում վիճակագրություն հասկացությունը նշանակում է զանգվածյին երևույթների վերլուծություն, որը հիմնվում է հավանականությունների տեսության մեթոդների կիրառման վրա։ 

Վիճակագրությունը որպես գիտություն, սկզբնավորվել է քաղաքական թվաբանությունից, որը 17-րդ դարում ստեղծել են Ու․ Պետտին և Գրաունտը (Անգլիա)։ Այդ շրջանում վիճակագրությունը դեռևս չէր առանձնացվել քաղաքատնտեսությունից և սոցիալ-տնտեսական ուսումնական գիտություններից։ ժամանակակից վիճակագրությանը նախորդող պատմական մյուս գիտությունը պետության մասին գիտությունն էր ( Կոնրինգ, Գերմանիա), որը վիճակագրությունը դիտում էր որպես աշխարհագրության, ազգագրության, իրավաբանական տեղեկությունների հետ մի ամբողջություն։ 19-րդ դարի կեսին Կետլեն (Բելգիա) և նրա հետևորդները փորձում էին վիճակագրությունը ներկայացնել որպես գիտություն հասարակական երևույթների օրինաչափությունների մասին՝ հասարակական օրենքները հանգեցնելով բնական օրենքներին։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին վիճակագրությունը զարգացավ ինտենսիվորեն, կատարելագործվեցին պետական Վիճակագրության մարմինները, ձևավորվեց գիտական հատուկ դիսցիպլին՝ մաթեմատիկական վիճակագրություն։ Յուրաքանչյուր վիճակագրական հետազոտության մեջ տարբերվում են հետևյալ փուլերը։
Վիճակագրական դիտարկում
Վիտարկման նյութերի ամփոփում և խմբավորում 
Վերլուծություն (վիճակագրական ընդհանրացնող ցուցանիշների հաշվարկում), որոնցում օգտագործվում են վիճակագրական յուրահատուկ մեթոդներ։ 
Բոլոր երեք փուլերը կապված են միմյանց հետ և դրանցից յուրաքանչյուրի համար օգտագործվում են հատուկ մեթոդներ, որոնք բացատրվում են կատարվող աշխատանքի բովանդակությամբ։ 

Ելնելով վիճակագրության առարկայի բնույթից և հիմնական գծերից, կարելի է ձևակերպել նրա խնդիրները։ Դա հետևյալի ուսումնասիրությունն է՝

 զանգվածային սոցիալ-տնտեսական երևույթների և գործընթացների մակարդակի և կառուցվածքի,
 զանգվածային սոցիալ-տնտեսական երևույթների և գործընթացների փոխկապվածությունների,
 զանգվածային սոցիալ-տնտեսական երևույթնեերի և գործընթացների դինամիկայի։

Վիճակագրության ընդհանուր տեսությունը բոլոր ճյուղային վիճակագրությունների մեթոդաբանական հիմքն է և կորիզը, քանի որ մշակում է սոցիալ-տնտեսական երևույթների քանակական ուսումնասիրության մեթոդները և վիճակագրական միտք ունեցող առավել ընդհանուր հասկացությունները, կատեգորիաները ու սկզբունքները։

Վիճակագրական մեթոդաբանություն 
Վիճակագրական մեթոդաբանությունն այն հնարքների, եղանակների և մեթոդների համակարգն է, որոնք ուղղված  են սոցիալ-տնտեսական երևույթների կառուցվածքում, դինամիկայում և փոխկապվածություններում արտահայտվող քանակական օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը։ Վիճակագրական հետազոտության խնդիրն է ընդհանրացնող բնութագրիչների ստացումը և հասարակական կյանքի օրինաչափությունների բացահայտումը ժամանակի և տեղի կոնկրետ պայմաններում։

Ժողովրդական ցուցանիշների վիճակագրություն 

Շրջանի բնակչության շարժը բնութագրվում է հետևյալ տվյալներով (հազար մարդ)

Պահանջվում է որոշել 
Շրջանի բնակչության միջև տարեկան թվաքանակը  
15-49 տարեկան կանանց միջին տարեկան թվաքանակը  
Բնակչության վերարտադրության ցուցանիշը
ա) ծնելիության ընդհանուր ցուցանիշը 
բ) մահացածության ընդհանուր ցուցանիշը 
գ) կենսունակության գործակիցը
դ) պտղաբերության հատուկ գործակիցը   
ե) մանկամահության հատուկ գործակիցը

Շուկայի աշխատանքի վիճակագրություն                                                                                                                           
Ըստ ՌԴ-ի առկա են հետևյալ տվյալները 

Խնդիր 1
Որոշել  
Տնտեսապես ակտիվ բնակչության թվաքանակը 
Տնտեսապես ակտիվ բնակչության գործակիցը 
Զբաղվածության գործակիցը
Գործազրկության գործակիցը  
Խնդիր 2
Ըստ տնտեսության ճյուղերի առկա են հետևյալ տարեկան տվյալները

Գրականություն 
Լենին Վ․ Ի․, Կապիտալիզմի զարգացումը Ռուսաստանում, Երկ․ լիակտ․ ժող․, Մեր ֆաբրիկա-գործարանային վիճակագրության հարցի շուրջը, նույն տեղում։ 
Լենին Վ․ Ի, Ժամանակակից հողագործության կապիտալիստական կառուցվածքը։ 
Լենին Վ․ Ի, Թվերի լեզուն։ 
Լենին Վ․ Ի, Զեմստվոյական վիճակագրության խնդիրների մասին հարցի շուրջը։
Птуха М․, Очерки по истории статистики XVII-XVIII веков, М․, 1945.
Рябушкин Т․ В․, Проблемы экономической статистики, М․, 1959.
Боярский А․, Теоретические исследования по статистике, М․, 1974․

Վիճակագրություն
Ֆորմալ գիտություններ