Արչիբալդ Ֆիլիպ Փրիմռոզ

Արչիբալդ Ֆիլիպ Փրիմռոզ,  (անգլ.՝ Archibald Philip Primrose, ), անգլիացի քաղաքական և պետական գործիչ, 1869 թվականից՝ Լորդերի պալատի անդամ, 1886, 1892-1894 թվականներին արտաքին գործերի նախարար, 1894-1895 թվականներին զբաղեցրել է երկրի վարչապետի պաշտոնը, 1894-1896 թվականներին լիբերալ կուսակցության պարագլուխ, Ռոզբերիի 5-րդ և Միդլոթիանի 1-ին կոմս։

Հայկական հարցում պաշտպանել է եվրոպական տերությունների համատեղ գործողությունների քաղաքականությունը։ 1895 թվականի ապրիլին Ռոզբերիիի կառավարությունը մշակում է արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումների նախագիծ («Մայիսյան բարենորոգումներ»), որը մայիսի 11-ին Անգլիան, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը ներկայացնում են Բարձրագույն դռանը։ Սուլթանական կառավարությունը փաստորեն մերժում է նախագիծը, և Ռոզբերիի կառավարությունը քննարկում է Օսմանյան կայսրության դեմ բրիտանական նավատորմն օգտագործելու հնարավորությունը, սակայն որոշակի եզրակացության այդպես էլ չի հանգում։ հայկական հարցում Ռոզբերիի անվճռական քաղաքականությունը խստորեն քննադատում է Մեծ Բրիտանիայի հասարակայնությունը, և Ռոզբերին, հանրային կարծիքի ճնշման տակ, ստիպված հրաժարական է տալիս։ Իսկ արդեն որպես լիբերալ կուսակցության ղեկավար պաշտպանել է հայկական հարցի «անկուսակցականության» գաղափարը, այսինքն՝ հանդես է եկել այն միջկուսակցական պայքարի միջոց դարձնելու դեմ։

Ռոզբերին գտնում էր, որ «հայ ժողովրդի կործանումը Մեծ Բրիտանիայի հոգսերի հազարերորդական մասն է... դատարկ բան»։ Ռոզբերիի այդպիսի դիրքորոշումը քննադատում են լիբերալ կուսակցության անդամները, մասնավորապես՝ Ուիլիամ Գլադսթոնը, ինչը հանգեցնում է Ռոզբերիի հրաժարականին նաև կուսակցության ղեկավարությունից (1896)։

1905 թվականին Ռոզբերին վերջնականապես խզում է կապերը լիբերալների հետ և հեռանում քաղաքական ակտիվ գործունեությունից։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Leo McKinstry, «Rosebery: Statesman in Turmoil» ISBN 0-7195-5879-4.
 Dick Leonard, «Nineteenth-Century British Premiers: Pitt to Rosebery» (Basingstoke, Palgrave Macmillan, 2008).

Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
1847 ծնունդներ
Մայիսի 7 ծնունդներ
1929 մահեր
Մայիսի 21 մահեր
Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
Անգլիացի պետական գործիչներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Անգլիացի դիվանագետներ
Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Վիկտորիանական թագավորական շղթայի ասպետներ