Արմեն Թախտաջյան

Արմեն Լևոնի Թախտաջյան (, ), հայ բուսաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1972), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1971), գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։ Բույսերի տաքսոնոմիայի Միջազգային ասոցիացիայի նախագահ (1975 թվականից)։

Կենսագրություն 

Արմեն Թախտաջյանը ծնվել է 1910 թվականի հունիսի 10-ին Արցախի Հանրապետության Շուշի քաղաքում։
 1928 թվականին Թիֆլիսում ավարտել է դպրոցը, տեղափոխվել Լենինգրադ, եղել տեղի համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետի ազատ ունկնդիր, լսել հայտնի գիտնական Վլադիմիր Կոմարովի դասախոսությունները բույսերի մորֆոլոգիայի մասին։
 1928-1931 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում
 1931 թվականին ընդունվել է Թբիլիսիի մերձարևադարձային կուլտուրաների համամիութենական ինստիտուտ
 1938-1948 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի բույսերի մորֆոլոգիայի և կարգաբանության ամբիոնի վարիչ
 1951-1955 թվականներին՝ Լենինգրադի համալսարանի կենսաբանա-հողագիտության ֆակուլտետի դեկան
 1949-1961 թվականներին՝ բարձրակարգ բույսերի ամբիոնի պրոֆեսոր
 1954 թվականից՝ նաև ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի բարձրակարգ բույսերի բաժնի վարիչ
 1954 թվականից ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի հնէաբուսաբանության լաբորատորիան, 1963 թվականից՝ բարձրակարգ բույսերի բաժինը
 1975 թվականից՝ բույսերի տաքսոնոմիայի Միջազգային ասոցիացիայի նախագահ
 1977-1986 թվականներին ՌԴ ԳԱ Վ. Կոմարովի անվան բուսաբանության ինստիտուտի տնօրեն

Գործունեություն 
Արմեն Թախտաջյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են բարձրակարգ բույսերի էվոլյուցիոն մորֆոլոգիային և կարգաբանությանը, ծաղկավոր բույսերի ծագմանը, բույսերի աշխարհագրությանը։ Նա ստեղծել է բույսերի մորֆոլոգների և կարգաբանների դպրոց և մշակել է նորագույն տարբերակ օրգանական աշխարհի ծագման մասին։

1954 թվականից Թախտաջյանի խմբագրությամբ լույս է տեսել «Հայաստանի ֆլորան» (հ. 1-6, 1954-1973, ռուսերեն)։ 1945 թվականին Ա. Ֆեդոտովի հետ հրատարակել է «Երևանի ֆլորան» (1972 թվական, ռուսերեն)։ Զբաղվել է նաև Հայաստանի բրածո բույսերի հարցերով։ Եղել է կենսաբանական գիտությունների միջազգային միության բուսաբանության բաժանմունքի (1975 թվականից) և բույսերի տաքսոնոմիայի գծով միջազգային ասոցիացիայի (1975 թվականից) նախագահ։

Արմեն Թախտաջյանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Բույսերի կյանքը» բազմահատորյակի հրատարակությանը, որի ծածկասերմ բույսերին վերաբերող հինգերորդ հատորը երկու գրքով իր խմբագրությամբ է։

Հիշատակ 
 2022 թվականին Երևանի Այգեստանի 7-րդ փողոցն անվանակոչվել է Արմեն Թախտաջյանի անունով։
 2023 թվականին Երևանի բուսաբանական այգու տարածքում տեղադրվել է Արմեն Թախտաջյանի կիսանդրին։

Անդամակցություն 
 ԱՄՆ-ի Ազգային ԳԱ անդամ (1971 թվականից)։ 
 Լոնդոնի Լիննեյյան ընկերության անդամ (1968 թվականից)։
 Գերմանական բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի (1972 թվականից) և այլ գիտական ընկերությունների անդամ։

Պարգևներ 
 ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
 Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
 «Անձնվեր աշխատանքի համար» «Ոսկե» մեդալ
 ՀՀ ԳԱԱ «Ոսկե» մեդալ
 Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս
 Վ. Կոմարովի և Ռ. Ալերտոնի անվան մրցանակների դափնեկիր (1969)։
 Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2009)։

Աշխատություններ 
 Об эволюционной гетерохронии признаков.  / Доклады АН Армянской ССР, 1946, т. 5 (3). С. 79-86.
 Морфологическая эволюция покрытосеменных. - М., 1948.
 Высшие растения, 1. - М.-Л., 1956.
 Die Evolution der Angiospermen. Jena, 1959
 Основы эволюционной морфологии покрытосеменных. - М.-Л., 1964.
 Flowering plants: origin and dispersal. 1969
 Происхождение и расселение цветковых растений. - Л., 1970.
 Evolution und Ausbreitung der Blütenpflanzen. Jena. 1973
 A. L. Takhtajan: Floristic Regions of the World. Berkeley, 1986
 A. L. Takhtajan: Evolutionary trends in flowering plants. Columbia Univ. Press, New York 1991
 A. L. Takhtajan: Diversity and Classification of Flowering Plants. Columbia Univ. Press, New York 1997
 Armen Takhtajan. Flowering Plants. Springer Verlag. 2009. 918 P.

Գրականություն 

 Вельгорская Т. В. Армен Леонович Тахтаджян. Биографический очерк // В кн.: Тахтаджян А. Л. Грани эволюции: Статьи по теории эволюции. 1943-2006 гг.
 Оскольский. А. Гражданин мира растений (Армен Леонович Тахтаджян) // «Троицкий вариант». - 2009, № 43 (08.12.2009). - С. 8.
 Հանուն արմատների կռիվ տվող հայ գիտնականը

Ծանոթագրություններ 

Հայ բուսաբաններ
Հայ ակադեմիկոսներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Հայ պրոֆեսորներ
ԵՊՀ կենսաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ