Գործնական շախմատ

Գործնական շախմատ (ինտերակտիվ ճանաչողական սցենարով շախմատ), թիմային շախմատի տարբերակ, որն առաջարկել է մոսկվաբնակ բժիշկ Հրաչյա Հովակիմյանը, 1992 թվականին։

Ըստ գործնական շախմատի հեղինակի՝ խաղի դիտարժանության աճ ապահովում են.
 թիմային քննարկումները և կոլեկտիվ որոշումների կայացման գործընթացը,
 խաղի դինամիկայի արագացումը,
 բոլոր փուլերում շախմատիստների մտորումների տեսանելիությունը, նրանց կողմից դիրքերի գնահատումը, տարբերակների հաշվարկը, այլընտրանքների ընտրությունը և այլն։

Շախմատի այս տարբերակը դասվում է սպորտային գործնական խաղերին։

Հիմնական հասկացություններ 

 Ճյուղ - շախմատի տարբերակ, որը խաղում են մեկ ցուցադրական տախտակի վրա և որն ունի իր վարկանիշը։
 Ճյուղի վարկանիշ - ճյուղերի նշանակալիության ամբողջական ցուցանիշ, արտացոլվում է համապատասխան քանակի գունավոր խաղանիշերով, որոնք գտնվում են ցուցադրական տախտակի վերևի հատվածում։ Խաղի արդյունքը տվյալ ճյուղի համար հավասար կլինի ստանդարտ շախմատի արդյունքի և ճյուղի վարկանիշի արտադրյալին
 Ճյուղավորում – գոյություն ունեցող ճյուղերից մեկի (մայրական) դիրքերի կրկնապատկում և իր վարկանիշի բաշխում երկու դուստր ճյուղերի միջև։ Խաղաքարերի հետագա տեղաշարժը դուստր ճյուղերի միջև տարբեր է։
 Ընտրություն – մեկ ճյուղի լուծարում (այս ճյուղում դիրքի պարտության ճանաչում) և իր վարկանիշի վերաբաշխում մնացած ճյուղերի միջև՝ միավորների քանակի կորստով, որը հավասար է լուծարված ճյուղի վարկանիշին։
 Փաս (փոխանցում) – վարկանիշի մեկ միավորի տեղաշարժ ճյուղերի միջև, առանց միավորների կորստի։

Գործնական շախմատի ընթացակարգը սխեմաների միջոցով

Ծանոթագրություններ

Литература 
 Овакимян Г.К. Зрелищные шахматы и другие интеллектуальные спортивные игры. — М.: «Русский Шахматный Дом», 2017. — 96 с. (Библиотечка шахматиста). ISBN 978-5-94693-665-1
 Ovakimyan G.K. The Third Revolution in Sports. Moscow: Russian CHESS House, 2019. 96 p. ISBN 978-5-94693-887-7

Արտաքին հղումներ 
 Business chess, Moscow 2004, TV "VESTY SPORT"
 Գործնական շախմատի կայքը
 Գործնական շախմատի մասին chess-news.ru կայքում 
 Գործնական շախմատի, տնտեսության, քաղաքականության և դպրոցական կրթության մասին

Շախմատ
Ռուսական հայտնագործություններ