Իմրե Կերտես

Իմրե Կերտես (, ), հրեական ծագմամբ հունգարացի գրող։ 2002 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ 1944-1945 թվականներին եղել է Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարների դատապարտյալ։ Այս տարիների կենսափորձն էլ հետագայում նյութ է դարձել նրա ստեղծագործությունների համար։

Կենսագրություն 
Իմրե Կերտեսը ծնվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 9 - ին Բուդապեշտում՝ աղքատ հրեական ընտանիքում։ 1944 թվականին 15 տարեկան հասակում նա ձերբակալվում է և ուղարկվում նախ Աուշվիցի, ապա Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո՝ Կերտեսը վերադառնում է Հունգարիա և ընդունվում աշխատանքի «Világosság» թերթի խմբագրությունում, սակայն կոմունիստների իշխանության գալուց հետո հեռացվում է աշխատանքից։ Այնուհետև Կերտեսն աշխատանքի է անցնում Բուդապեշտի գործարաններից մեկում, ինչպես նաև ավել գումար վաստակելու համար զբաղվում է թարգմանություններով։ Մինչ 1980 - ականների ավարտը Կերտեսը հայտնի չէր, սակայն կոմունիստական վարչակարգի անկումից հետո նա սկսում է զբաղվել ակտիվ գրական ստեղծագործական կյանքով։ Այժմ բնակվում է Բեռլինում։

Ստեղծագործություն 
Իմրե Կերտեսի ստեղծագործական հայեցակարգի վրա ահռելի ազդեցություն է գործել Ֆրանսիացի փիլիսոփա և գրող Ալբեր Քամյուն, ինչպես նաև Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարներում անցկացված ժամանակահատվածի կենսափորձը։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ է հատկացված անձի հետընթացի պատկերմանը և դրա պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը։ Իմրեի ստեղծագործական դաշտում կարելի է առանձնացնել հատկապես նրա երկու վեպերը՝ «Անբախտություն» (1975) և «Կադեշ չծնված մանկան համար» (1990)։ Այս երկու ստեղծագործություններում հեղինակը մանրամասնորեն քննում է ծանր պայմաններում հայտնված անձի ամեն գնով ապրելու ցանկությունը և դրանից բխող մարդկային էության բացասկան փոփոխությունները։

Համառոտ մատենագիտություն 
 2003 - «Ինքնաոչնչացում»
 2001 - «Աքսորի լեզուն» (հոդվածներ և Էսսեներ)
 1990 - «Կադեշ չծնված երեխայի համար»
 1975 - «Անբախտություն»

Ֆիլմագրություն 
 2005 - «Անբախտություն» (ռեժ. Լայոշ Կոլտաի )՝ համանուն վեպի հիմամբ։

Հայերեն թարգմանություն 
 Անբախտություն (վեպ), Երևան, «Անտարես», 2016, 216 էջ։ Թարգմ.՝ Վահրամ Մարտիրոսյան

Գրականություն 
 Szegedy-Maszák M., Scheibner T. Der lange, dunkle Schatten։ Studien zum Werk von Imre Kertész. Wien։ Passagen; Budapest։ Kortina, 2004
 Vasvári L.O, Tötösy de Zepetnek S. Imre Kertész and Holocaust literature. West Lafayette։ Purdue UP, 2005
 Imre Kertesz (Hungarian writer) - Encyclopedia Britannica
 The Nobel Prize in Literature 2002 to Imre Kertész - Press Release

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Վահրամ Դանիելյան, Իմրե Կերտեսի «Անբախտություն» վեպը
 Հովիկ Չախչյանի բլոգ
 Իմրե Կերտեսի համառոտ մատենագիտություն

Հունգարացի արձակագիրներ
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
20-րդ դարի վիպասաններ
Հունգարացի թարգմանիչներ
Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Հունգարացի սցենարիստներ
Հունգարացի լրագրողներ