Վերելակ

Վերելակ, ընդհատ գործողության ստացիոնար վերահան, որի խցիկը կամ պլատֆորմը շարժվում են ուղղաձիգ՛ բոլոր կողմերից ցանկապատված հորանում տեղադրված կոշտ ուղղորդիչներով։ Տարբերում են 320-2400 կիլոգրամ բեռնունակությամբ մարդատար (սովորական, արագընթաց, հիվանդանոցային) և մինչև 10 տոնա բեռնունակությամբ բեռնատար (ընդհանուր նշանակման և հատուկ) վերելակներ։ Մարդատար վերելակի սխեման է՝

մեքենայական խուց,
 կարապիկ,
 աշխատանքային ճոպաններ,
 կախոց, 
 որսիչներ, 
 խցիկ, 
 կողմնատար, 
 ծայրակալ, 
 հորան, 
 խցիկի ուղղորդիչներ, 
 հակակշռի ուղղորդիչներ,
․ հակակշիռ, 
 բուֆեր, 
 մերձափոս, 
 ձգիչ ճախարակ, 
 արագության սահմանափակիչի ճոպան,
 արագության սահմանափակիչ, 
 մագնիսական կայան

Վերելակի արագությունը 0,5-4 մետր վայրկյան է (եզակի կոնստրուկցիաներում՝ 7 մետր վայրկյան), բեռնատարինը՝ 0,18-1,5 մետր վայրկյան։ Վերելքի բարձրությունը 150 մետր է և ավելի։ Վերելակի նախատիպերը գոյություն են ունեցել Հին Հռոմում դեռես մեր թվարկությունից առաջ 1-ին դարում։ Ռուսաստանում առաջին մարդատար վերելակները կառուցվել են 18-րդ դարի կեսերին։

Սարքեր