Բիստ

Բիստ (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։

Բիստի Սուրբ Նշան կամ Կոպատափ անապատ վանք 

Բիստ գյուղից 1 կմ հյուսիս գտնվում էր 5-րդ դարի Սուրբ Նշան կամ Կոպատափ անապատ վանքը։ 1668 թվականին Պետրոս եպիսկոպոսի ջանքերով վերանորոգվում է։ Կազմված է եղել եկեղեցուց, գավթից, վանքապատկան շինություններից, գերեզմանոցից և շրջապարիսպից։

Բիստի Սուրբ Աստվածածին վանք 
Ժամանակը՝ XII - XIII դդ,։ - Տեղը՝ գյուղի կենտրոնական թաղամասում։ - Ճարտարապետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, մեկենասը՝ եկեղեցու 1687 թ. վերանորոգման մեկենաս Ալեքսան Բստեցի վարդապետ։ - Հորինվածքը՝ քառամույթ եռանավ բազիլիկա։ - Շինանյութը՝ սրբատաշ վարդագույն քար, բազալտ։ - Վերանորոգումներ՝ 1687 թ., 1877 թ.։ - Մուտքը՝ արևմտյան ճակատում։ - Աբսիդը՝ յոթանիստ։ - Մույթերը՝ խաչաձև։ - Ավանդատները՝ մեկ զույգ, երկհարկանի, թաքստոցներով։ - Արձանագրություններ՝ արևմտյան և արևելյան ճակատներում։ - Որմնանկարներ՝ XIX դ. քայքայված բեկորներ։ - Պատկերաքանդակներ՝ չունի։ - Զարդաքանդակներ՝ մուտքի շուրջը։ - Շրջակայքում՝ եկեղեցու արևմտյան ճակատին կցված է գավիթը, ունեցել է նաև վանքապատկան այլ շինություններ, որոնք ավերվել են։ - Վիճակը՝ կանգուն, թափված է հյուսիսային որմի արտաքին երեսապատող քարերի մի մասը։

Վանքի գավիթը 
Ժամանակը՝ XVII դ.։ - Տեղը՝ կցված է եկեղեցու արևմտյան ճակատին։ - Ճարտարապետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, մեկենասը՝ անհայտ։ - Հորինվածքը՝ թաղածածկ սրահ։ - Շինանյութը՝ վարդագույն սրբատաշ քար, բազալտ։ - Մուտքը՝ արևմտյան ճակատում։ - Վերանորոգումներ՝ անհայտ։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Պատկերաքանդակներ՝ չունի։ - Զարդաքանդակներ՝ չունի։ - Վիճակը՝ կանգուն։

Բիստի հին գերեզմանատուն 
Ժամանակը՝ X - XIX դդ։ - Տեղը՝ ս. Աստվածածին վանքից 350 - 400 մ արևմուտք, գյուղի հյուսիսարևմտյան թաղամասի թեքադիր վայրում։ - Տապանաքարերի թիվը՝ 800 - 830։ - Տապանաքարերի տեսակը՝ հարթ, խաչքարեր, քառանկյունի, խոյաձև։ - Արձանագիր տապանաքարերի թիվը՝ 150 - 155։ - Վիճակը՝ տապանաքարերի մի մասը կիսով չափ թաղված է հողի մեջ, իսկ մի մասն էլ տեղահան է արված, կոտրատված։ Արձանագրությունների զգալի մասը դժվարընթեռնելի ու քայքայված են։

Բիստի նոր գերեզմանատուն 
Ժամանակը՝ XVII - XX դդ.։ - Տեղը՝ Բիստի հյուսիսարևմտյան կողմում, Նորակերտ վտակի աջ ափին։ - Տապանաքարերի թիվը՝ 250 - 260։ - Տապանաքարերի տեսակը՝ քառանկյունի։ - Արձանագիր տապանաքարերի թիվը՝ 100 - 105։ - Վիճակը՝ XVII - XVIII դդ. տապանաքարերը թաղված են հողի մեջ։

Բիստի Նորակերտ գետի կամուրջ 
Ժամանակը՝ XVI դ.։ - Տեղը՝ Բիստի հյուսիսարևմտյան կողմում, Նորակերտ գետակի վրա։ - Կառուցող վարպետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, մեկենասը՝ անհայտ։ - Հորինվածքը՝ միաթռիչք։ - Շինանյութը՝ սրբատաշ և կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ անհայտ։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Վիճակը՝ գործող։

Բիստի Մեսրոպավան գետի կամուրջ 
Ժամանակը՝ XVII դ.։ - Տեղը՝ Բիստի հարավային կողմում, Մեսրոպավան գետի վրա։ - Կառուցող վարպետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, - մեկենասը՝ անհայտ։ - Հորինվածքը՝ սրբատաշ և կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ 1869 թ.։ - Արձանագրություններ՝ արևմտյան ճակատում, կամարի վրա։ - Վիճակը՝ գործող։

Բիստի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի 
Ժամանակը՝ անհայտ։ - Տեղը՝ Բիստից 2,5 - 3 կմ հարավ, բարձրագագաթ սարի վրա։ - Ճարտարապետը՝ անհայտ։ - Պատվիրատուն, մեկենասը՝ անհայտ։ - Հորինվածքը՝ միանավ դահլիճ։ Շինանյութը՝ կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ անհայտ։ - Մուտքը՝ արևմտյան ճակատում։ - Աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ - Ավանդատները՝ մեկ զույգ։ - Արձանագրություններ՝ անհայտ։ - Որմնանկարներ՝ չունի։ - Պատկերաքանդակներ՝ չունի։ - Զարդաքանդակներ՝ չունի։ - Շրջակայքում՝ նկատվում են շինությունների և պարսպի ավերակների հետքերը։ - Վիճակը՝ ավերակ։

Բիստի Սուրբ Կարապետ մատուռ 
Ժամանակը՝ XIV - XV դդ.։ - Տեղը՝ Բիստից 4 - 5 կմ արևմուտք, Շոռոթ տանող արահետի եզրին։ - Հորինվածքը՝ միանավ դահլիճ։ - Շինանյութը՝ կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ XVII դ., XIX դ.։ - Մուտքը՝ արևմուտքից։ - Աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ - Ավանդատներ՝ չունի։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Շրջակայքում՝ կան XVII դ. մի քանի խաչքարեր։ - Վիճակը՝ ավերակ։

Հայտնի մարդիկ 

 Սերգո Համբարձումյան (ծանրամարտիկ)
 Վաղինակ Հովակիմյան (լրագրող)

Ծանոթագրություններ 

Որդուարի շրջանի բնակավայրեր