Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան

Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան (), աստղադիտարան ԱՄՆ-ում, հիմնադրվել է 1958 թ. Սոնորա անապատում։ Գտնվում է Կիտ Պիկ լեռան (Kitt Peak, 2095 մ) վրա, Թուսոն քաղաքից (Արիզոնայի նահանգ) 72 կմ հարավ-արևմուտք։ Գործում է 1959 թվականից։ Պաշտոնական բացումը կատարվել է 1960 թ.։ Աստղադիտարանը պատկանում է Ազգային աստղագիտական օպտիկական աստղադիտարանին (NOAO)։

Աստղադիտարանի ղեկավարներ 
 1958 - 1960 թթ. - Ադեն Մեյնել - առաջին տնօրենը
 1960 - 1971 թթ. - Նիկոլաս Մեյոլ
 1971 - 1977 թթ. - Լեո Գոլդբերգ
 1978 - 1984 թթ. - Ջեֆրի Բերբիջ

Աստղադիտարանի պատմություն 
Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարանի տարածքում են տեղադրված նաև MDM աստղադիտարանի, Միչիգանի համալսարանի, Դարտմուտյան քոլեջի, Օհայո նահանգի համալսարանի, Կոլումբիական համալսարանի, Ուորներ և Սվեյսի աստղադիտարանի, Ստյուարտի աստղադիտարանի և Կեյզի արևմտյան պահեստային համալսարանի գործիքները։ Ունենալով 26 անկախ աստղագիտական գործիքներ Կիթ Պիկի աստղադիտարանը հանդիսանում է աշխարհում ամենաբազմազան գործիքների հավաքածուով աստղադիտարանը։

Կիթ Պիկը ընտրվեց ազգային աստղադիտարանի հիմնման համար համաձայն Ազգային գիտական հիմնադրամի հետ պայմանագրի 1958 թ.։ Աստղադիտարանի համար հողատարածքը վերցվել է վարձակալությամբ տեղի բնակիչներից, Պապագո հնդկացիներից։ Ինքը, աստղադիտարանը գտնվում էր Աստղագիտության ոլորտում հետազոտությունների համալսարանների ասսոցիացիայի տնօրինության տակ։ 1982 թ. ստեղծվեց Ազգային աստղագիտական օպտիկական աստղադիտարան կազմակերպությունը, որի հիմնական նպատակն էր միավորել երեք խոշորագույն օպտիկական աստղադիտարանները՝ Կիթ Պիկը, Ազգային արևային աստղադիտարանը և Սերրո-Տոլոլո աստղադիտարանը։

Աստղադիտարանի տարածքում անց են կացվում էքսկուրսիաներ։

Հիմնական գործիքներն են՝ 4 մ, 2, 1 մ և 1, 3 մ տրամագծով աստղադիտակները և աշխարհում խոշորագույն արեգակնային դիտակը։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ գործում է միջամերիկյան Չերո Տոլոլո աստղադիտարանը Չիլիում, որտեղ նույնպես տեղադրված է 4 մ տրամագծով աստղադիտակ։ Կիտ Պիկի աստղադիտարանն ամենազինվածն է իր երկրում։ Հետազոտությունները վերաբերում են աստղերի, գալակտիկաների, ինչպես նաև Արեգակի ֆիզիկական ուսումնասիրությանը։

Հետազոտությունների ուղղություններ 
 Արեգակ
 Մերձերկրյա աստերոիդներ
 Գամմա-ժայթքում
 Ծիր Կաթինի հետազոտություններ
 Արտագալակտիկական աստղագիտություն
 Տրանսնեպտունային մարմիններ

Հիմնական նվաճումներ 
 Վոյդի հայտնաբերումը
 Էթանոլի հայտնաբերումը Աղեղնավոր В մոլեկուլային ամպի մեջ 12-մ ռադիոաստղադիտակի միջոցով
 Միջմոլարակային Հյուգենս իջեցվող սարքի տվյալների մշակում Տիտանի վրա վայրէջքի ժամանակ
 Բազմաթիվ աստերոիդների հայտնաբերում, այդ թվում Երկրին մոտեցող աստերոիդներ և Կոյպերի գոտու մարմիններ ((99942) Ապոֆիս, (8405) Ասբոլուս, (19521) Քաոս, (47171) 1999 TC36)
 Յուպիտերի արբանյակ Կալլիորեյի հայտնաբերումը
 Ծրագրեր՝ Սփեյսուոչ ծրագիր, Խավարածրի խորքային հետազոտություն, Խորը ոսպնյակային դիտարկում, Galaxy Zoo, HATNet ծրագիր

Հետաքրքիր փաստեր 
 Կիթ Պիկի աստղադիտարանի տարածքում կատարվել են Բարակա վավերագրական ֆիլմի նկարահանումները։ 
 Աստղադիտարանը մեծ դեր է ունեցել Ֆորտ ծրագրային լեզվի ստեղծման մեջ։ 
 Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել (2322) Կիթ Պիկ աստերոիդը։

Տես նաև 
 Սփեյսուոչ ծրագիր
 Լա Սիլյայի աստղադիտարան
 Աստղագիտական գործիքների ցանկ
 Աստղադիտարանների կոդերի ցանկ

Արտաքին հղումներ 
 Աստղադիտարանի հիմնական գործիքների նկարագրությունը
 Սփեյսուոչ ծրագիր 
 Էքսկուրսիաներ աստղադիտարանում 
 Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան  - պաշտոնական կայք
 Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան այցելուների կենտրոն 
 Կիթ Պիկ վեբտեսախցիկ 
 Կիթ Պիկ NightSkyLive վեբտեսախցիկ, միայն գիշերային ժամերին

Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
1958 հիմնադրումներ