Աշոտ Նադանյան

Աշոտ Նադանյանը  (), հայ շախմատիստ, միջազգային վարպետ (1997), Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1998), ՖԻԴԵ-ի մարզիչ (2007), ՖԻԴԵ-ի ավագ մարզիչ (2017)։ Մարզել է Քուվեյթի և Սինգապուրի ազգային հավաքականները։ 2011 թվականից՝ Լևոն Արոնյանի մարտավկան է։ Նրա անունն է կրում շախմատային սկզբնախաղ (Գրյունֆելդի պաշտպանություն, Նադանյանի տարբերակ)։

Ըստ Վալերի Չեխովի՝ Նադանյանը «Ունի ահռելի ներուժ, բայց նա չէր կարողանում գտնել բավարար ժամանակ՝ շախմատի վրա մասնագիտորեն աշխատելու համար»։ Արոնյանը նշել է, որ Հայաստանում իրավիճակի պատճառով Նադանյանը չի կարող իր տաղանդի նույնիսկ մեկ տեսներորդը ցուցադրել։

Իր հարձակողական ոճի պատճառով Նադանյանը ստացել է «հանճարեղ էքսցենտրիկ», «հայկական Տալ» և «Կասպարովի խորթ եղբայր» անվանուները։ Տիբոր Կարոյիի 2009 թվականի գրքի վեցերորդ գլուխը նվիրված է Նադանյանին։

Վաղ տարիներ 
Նադանյանը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Խորհրդային Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում՝ վարսահարդարներ Սերգեյի և Իրինայի ընտանիքում։ Շախմատ խաղալ սովորել է հորից՝ յոթ տարեկանում։ Առաջին մարզիչը Ռաֆայել Սարկիսովն էր՝ Բաքվի «Սպարտակ» սպորտային ընկերությունում։

Իր The Voiceless Old Man հոդվածում Նադանյանը գրում է. «Երբ ես 9 կամ 10 տարեկան էի, հաճախ էի իջնում մոտակա բակ՝ շախմատի հասուն սիրահարների հետ խաղալու։ Այդ ժամանակ գրեթե ոչ մի լուրջ մրցաշար չկար, որտեղ երիտասարդ շախմատիստները կարող էին լրջորեն խաղալ, և այդ պատճառով այս բակային մարտերը ինձ համար լավ դպրոց էին»։ Նա հիշում է, որ այդ մարտերից մեկում խաղացել է մի խորհրդավոր, լուռ օտարի հետ, ով պարզվեց, որ Վլադիմիր Մակոգոնովն է։ 1986-1987 թվականներին Նադանյանը հաղթում է միջև 16 տարեկանների Ադրբեջանի առաջնությունը։ Արցախյան պատերազմի սկզբին՝ 1988 թվականին, ընտանիքը ստիպված լքում է Բաքուն՝ փախչելով Հայաստան։

Շախմատային գործունեությունը 
Նադանյանը մասնակցել է  1987, 1988 և 1989 թվականների՝ Խորհրդային մինչև 20 տարեկանների շախմատի առաջնությանը,
1997, 1998, 1999 (7–8-րդ տեղեր) թվականների Հայաստանի շախմատի առաջնությանը, Երևանում տեղի ունեցած 32-րդ շախմատային օլիմպիադային (1996), 13-րդ Եվրոպայի ակումբային առաջնությանը (1997), 1998 թվականի փնջային մրցաշարին, որտեղ նա գրավել է 7-11-րդ տեղերը  72 մասնակիցների մեջ, 2000 և 2004 թվականների Եվրոպայի անհատական առաջնություններին և 2013 թվականին Խանտի Մանսիյսկում տեղի ունեցած ՖԻԴԵ-ի արագ շախմատի առաջնությանը։ 2014 թվականին 4-րդ սեղանի վրա օգնել է  Երևանի ԲԿՄԱ թիմին նվաճել արծաթե մեդալ Հայաստանի շախմատի թիմային առաջնությունում։

Նրա  ցուցանիշներն են.

 Չեստոխովա օփեն, Լեհաստան, 1992։ 1-ին–2-րդ
 Թբիլիսի օփեն, Վրաստան, 1996։ 1-ին
 Պասանաուրի օփեն, Վրաստան, 1997։ 1–2-րդ
 Նյու Յորք օփեն առաջնություն (Tournament B), ԱՄՆ, 1998։ 4-րդ–7-րդ
 Աերոֆլոտ օփեն (Tournament A), Մոսկվա, Ռուսաստան, 2002։ 35-րդ
 Յակով Էստրինի հիշատակին, Մոսկվա, Ռուսաստան, 2002։ 5-րդ
 Աերոֆլոտ օփեն (Tournament B), Մոսկվա, Ռուսաստան, 2004։ 5-րդ–15-րդ
 Գոլդբերգի հիշատակին, Մոսկվա, Ռուսաստան, 2004։ 2-րդ–3rd

 IGB Dato Arthur Tan Malaysia Open, Kuala Lumpur, Malaysia, 2006: 6-րդ–10-րդ
 ASEAN Masters Circuit GMB, Tarakan, Indonesia, 2008: 2-րդ–3rd
 IGB Dato Arthur Tan Malaysia Open, Kuala Lumpur, Malaysia, 2008: 3rd–7-րդ
 Korea Open chess tournament, Սեուլ, Հարավային Կորեա, 2008։ 6-րդ–10-րդ
 Սինգապուրի արագ շախմատի առաջնություն, Սինգապուր, 2010։ 2-րդ
 Yerevan City Chess Championship, Հայաստան, 2011։ 2-րդ–4-րդ
 Կարեն Ասրյանի հիշատակին, Ջերմուկ, Հայաստան, 2011։ 7-րդ–13-րդ
 Անդրանիկ Մարգարյան հիշատակին, Երևան, Հայաստան, 2012։ 2-րդ–4-րդ
 Հայաստանի արագ շախմատի առաջնություն, Երևան, Հայաստան, 2012։ 7-րդ–10-րդ

Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 Աշոտ Նադանյանի անձնական քարտը FIDE-ի կայքում 
 Շախմատային պարտիաներ «ChessGames» կայքում 
 Աշոտ Նադանյանի հարցազրույցը SgChess կայքին 
 Աշոտ Նադանյանի շախմատային աֆորիզմներից 
 Աշոտ Նադանյանի բլոգը 

Հայ շախմատիստներ
Շախմատի միջազգային վարպետներ
Հայ միջազգային վարպետներ
Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
ՀՀ վաստակավոր մարզիչներ