Երուսաղեմի տաճար

Երուսաղեմի տաճար (, Բեյթ ա-Միքդաշ, այսինքն «Սրբազանության տուն»; , Միքդաշ), մ.թ.ա.10-րդ դար-մ.թ. 1-ին դարերում հրեա ժողովրդի կրոնական կյանքի կենտրոն։ Տաճարը գտնվում էր Երուսաղեմի Տաճարի լեռան վրա, որտեղ այժմ տեղակայված է 637 թվականին արաբների կողմից կառուցված Կուբբաթ ալ-Սախրա («Գմբեթ Ժայռի վրա») մուսուլմանական սրբավայրը։ Հնում միայն այդ վայրում էր կարելի Միասնական Աստծոն զոհաբերություն մատուցել, որը կատարում էին քահանաները (քոհեններ) և ղևտացիները։ Տաճարը նաև տարին երեք անգամ ուխտագնացության վայր էր հանդիսանում հրեաների համար Փեսախի (Զատիկ), Շավուոթի (Պենտեկոստե) և Սուքքոթի (Տաղավարաց տոն) ժամանակ։

Ըստ Աստվածաշնչի՝ հրեաների Եգիպտոսից դուրս գալուց հետո և մինչև Երուսաղեմի Տաճարի կառուցումը, ժամանակավորապես որպես տաճար է ծառայել ժողովի շարժական Խորանը։ Երուսաղեմի տաճարն իրենից ներկայացնում էր կառույց և դրանով տարբերվում էր զոհարանից և բացօթյա սրբատեղիներից (բեմ)։ Տաճարում գտնվում էին Աստծու ներկայությունը խորհրդանշող առարկաներ (Պատգամի Տապանակը քարասալիկով և քերովբեներ), ինչպես նաև պատարագ մատուցելու սպասք։ Պատարագ մատուցելու համար առավել կարևոր սպասքներ էին հանդիսանում. 
 Ողջակիզման մեծ զոհասեղանը, որի վրա զոհաբերվում էին Աստծուն նվիրաբերված կենդանիներ, ինչպես նաև հացի նվիրաբերում և գինու հեղում էր կատարվում,
 Խնկարկման ոսկե զոհասեղան, որի վրա խունկ էին ծխեցնում,
 Ոսկե աշտանակը, որն իր լույսով լուսավորում էր Տաճարը,
 Առաջարկների հացերի ոսկե սեղանը, որի վրա տեղադրված էին սուրբ «առաջարկությունների հացերը»։

Հուդայականության համաձայն՝ տաճարը կվերականգնվի և ապագայում կդառնա հոգևոր կենտրոն հրեա ժողովրդի և ողջ մարդկության համար։

Աստվածաշնչում տաճարը սովորաբար անվանում են «YHWH Բետ» (Աստծու անունն արտասանելու արգելքի հետևանքով կարդացվում է Բետ Ադոնայ՝ Տիրոջ Տուն, կամ Բետ Էլոխիմ՝ Աստծո Տուն)։ Հաճախ Հնգամատյանի և մարգարեների պոետական տեքստերում տաճարն անվանվում է «Լևանոն» ( ― «սպիտակ»)։ «Բետ ա-Միկդաշ» անունը(‎ ― Սրբությունների Տուն) տարածում է գտել Միշնայի (2-րդ դար) ժամանակներից։ Հրեական կրոնական գրականության մեջ լայն կիրառում ունի «Բետ ա-Բեհիրա» անունը ( ― Ընտրության Տուն)։ Պոետական գրականության մեջ տաճարն անվանվում է նաև «Արիել» անվամբ ( ― տառացիորեն՝ «Աստվածային առյուծ»)։

Երուսաղեմի խորաններ և տաճարներ
Հուդայականությունը Երուսաղեմում
Տաճարներ այբբենական կարգով