Սուրեն Ավչյան

Սուրեն Գևորգի Ավչյան (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, դրամատուրգ, գրական-մշակութային գործիչ, Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Թիֆլիսում։ Փոքր տարիքից զրկվել է մորից։ Նրան խնամել ու դաստիարակել է բանասաց տատը (հոր մայրը)՝ Աննա Մովսեսի Մարտիրոսյան-Ավչյանը։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի ծխական դպրոցներում, որտեղ նրա ուսուցիչներն էին Հակոբ Աղաբաբը, Աթաբեկ Խնկոյանը, Դանիել Ղազարյանը, Նինա Խանոյանը։ Հետո սովորել է Ներսիսյան դպրոցում, որը չի ավարտել։

Նրա առաջին բանաստեղծություը տպագրվել է 1923 թվականին, «Կարմիր ծիլեր» մանկական ամսագրում։ 1923-1937 թվականներին աշխատել է Վրաստանի կաշեգործների միության ակումբում որպես գրադարանի աշխատակից, գրադարանապետ, ապա ակումբի վարիչ և նկարիչ։ 1924 թվականին նույն ակումբում հայ բանվորներից կազմակերպել է դրամատիկական խմբակ, որը գործել է երկար տարիներ։ 1941-1946 թվականներին Ռուբեն Աղաբաբի հետ, ղեկավարել է Վրաստանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղը, իսկ 1950-1961 թվականներին եղել է այդ մասնաճյուղի նախագահի տեղակալը։ 1961-1964 թվականներին աշխատել է Վրացական ԽՍՀ ԳԱ Շոթա Ռուսթավելու անվան վրաց գրականության պատմության ինստիտուտում որպես գիտաշխատող։ Ապա կրկին եղել է Վրաստանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահը։

Մահացել է Թբիլիսիում, թաղված է Խոջիվանք պանթեոնում։

Երկեր 
 Մի թռուցիկ մանուկներին (Հակոբ Աղաբաբի մասին), Թիֆլիս, պոլիգրաֆտրեստի 4-րդ տպարան, 1927, 4 էջ։
 Արհեստ և արվեստ։ Նկարիչ-ցինկոգրաֆ Ս. Սողոմոնյանի կյանքն ու գործունեությունը, Թիֆլիս, պոլիգրաֆդպրոցի տպարան, 1930, 36 էջ։
 Լիանա (մանկական պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1940, 16 էջ։
 Բանաստեղծություններ, Թբիլիսի, «Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1959, 116 էջ։
 Արտեմ Լուսինյան (հեղինակակից Գրիգոր Զարեյան), Երևան, Հայկական թատերական ընկերություն, Հայպետհրատ, Հայպետհրատ, 1963, 136 էջ։
 Ողջույն քեզ, Հայաստան։ Աշխարհի բանաստեղծները Սովետական Հայաստանի մասին (գրքում տեղ են գտել նաև Ս. Ավչյանի գործերից), Երևան, ՀԿԿ Կենտկոմի հրատարակչություն, 1970, 104 էջ։
 Գրական ակնարկներ, Թբիլիսի, «Մերանի», 1978, 319 էջ։

Ս. Ավչյանի դրամաների բեմականացումները 
 Սոս և Վարդիթեր (ըստ Պերճ Պռոշյանի համանուն վեպի, Թբիլիսիի Ստ. Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոն, 1946)։
 Քյոռ-օղլի (Թբիլիսիի Ստ. Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոն, 1948)։
 Սայաթ-Նովա (Ալավերդու ժողովրդական թատրոն, 1963)։
 Պըլը-Պուղի (Թբիլիսիի Ստ. Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոն, 1962)։
 Տնփեսան (Թբիլիսիի Ստ. Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոն, 1972)։

Ս. Ավչյանի վրացերենից հայերեն կատարած թարգմանությունները 

 Իլյա Ճավճավաձե, Ոտանավորներ և պոեմներ (գրքի մեջ մտնող «Ուրվական» պոեմը և մի շարք բանաստեղծություններ թարգմանել է Ս. Ավչյանը), Թբիլիսի, Սախելգամի, 1937, 118 էջ։
 Ակակի Ծերեթելի, Հատընտիր (բանաստեղծություններ, որոնց մի մասը թարգմանել է Ս. Ավչյանը), Երևան, Պետհրատ, 1940, 96 էջ։
 Կոստանտինե Գամսախուրդիա, Առաջնորդը, տրիլոգիա, գիրք 1, Երևան, Հայպետհրատ, 1943, 234 էջ։
 Նիկոլոզ Բարաթաշվիլի, Հատընտիր (բանաստեղծություններ և պոեմներ), Թբիլիսի, 1946, 64 էջ։
 Կոստանտինե Գամսախուրդիա, Վարպետաց վարպետի աջը (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 437 էջ։
 Սրտի ձայն։ Վրաց բանաստեղծները Հայաստանին և հայերին (ժողովածուի գործերի մի մասը թարգմանել է Ս. Ավչյանը), Երևան-Թբիլիսի, «Հայաստան»-«Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1970, 182 էջ։
 Թենգիզ Պիրվելի, Կրակոց կեսգիշերին (թարգմանության հեղինակակից Հ. Դավթյան), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 142 էջ։
 Իլյա Ճավճավաձե, Բանաստեղծություններ (գրքի մեջ մտնող գործերի մասը թարգմանել է Ս. Ավչյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 95 էջ։

Ծանոթագրություններ 

20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Հայ թարգմանիչներ
Վրացերենից հայերեն թարգմանիչներ
Հայ արձակագիրներ
Հայ մշակութային գործիչներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ