Տիպ 59

Տիպ 59 (, ), խորհրդային Տ-54 տանկի բազային ստեղծված 1950-ականների չինական միջին տանկ։

Ստեղծման պատմությունը 
1949 թվականին քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդաազատագրական բանակը կանոնավոր էր, սակայն սպառազինության մեծ մասը բարոյապես հնացել էր կամ շտապ վերանորոգում էր պահանջում։ Դա վերաբերում է նաև Չինաստանում առկա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի տանկերին, որոնք արտադրվել են ամերիկացիների կամ ճապոնացիների կողմից։ Հետագայում ԽՍՀՄ-ից Չինաստան է մատակարարվել մեծ քանակությամբ ռազմական տեխնիկա, այդ թվում Տ-34-85 տանկը, 100-մմ տրամաչափով ՍՈւ-100 հրետանային ինքնագնաց կայանքը, ԲՏՌ-40 և ԲՏՌ-152 զրահամեքենաները։ 1950-ական թվականների սկզբին հաջորդեց մեծ թվով տեխնիկայի մատակարարման նոր ալիք, այս անգամ հիմնականում Տ-54 տանկեր, որի արտադրությունն ավելի ուշ հաստատվել է Չինաստանի կողմից «Տիպ 59» անվան տակ։ Չինաստանի Բաոտոու գործարանում արտադրված առաջին տանկերի սարքավորումները թույլ էին՝ բացակայում են 100-մմ կայունացման համակարգը և գիշերային տեսանելիության սարքը։ Սակայն ավելի ուշ այդ տանկերը զինվել են գիշերային տեսանելության սարքերի ինֆրակարմիր ճառագայթումներով հրամանատարի, նշանառուի և վարորդի համար, ինչպես նաև թնդանոթի կայունացման համակարգով։ Տանկի առջևի հատվածում տեղադրված և թնդանոթի հետ միացված 7,62-մմ գնդացիր նշվում էին որպես Տիպ 59Տ, իսկ 12,7-մմ տրամաչափի խորհրդային ԴՇԿ գնդացիրը, որը տեղադրված է լյուկի մոտ, ստացել է Տիպ 54 նշանակումը։ Բրիտանական MEL ընկերությունը տեղակայել է ոչ մեծ քանակությամբ գիշերային տեսանելիության սարքեր Տիպ 59 տանկերի վրա՝ ներառյալ վարորդի շրջադիտակը, ինչպես նաև նշանոցները հրամանատարի և նշանառուի համար։ Ավելի ուշ բազմաթիվ այդպիսի տանկեր նկատել են ներսում տեղադրած լազերային հեռաչափերով։

Տանկի հետագա զարգացումը 
Տիպ 59 տանկին փոխարինման է եկել Տիպ 69 տանկը, որը ստեղծվել է նույն բազայի վրա։ Դրա հիմնական տարբերությունը համարվում էր 100-մմ հարթափող թնդանոթի կիրառությունը 100-մմ ակոսավոր թնդանոթի փոխարեն։ Այնուհետև ստեղծվել է Տիպ 79 տանկը, որն արտադրվում էր ոչ մեծ թվով 1980-ական թվականներին։ Սակայն մինչ այդ տվյալ տանկերը արդեն հասցրել էին սպառել իրենց ռեսուրսները, ինչի արդյունքում Տիպ 79 տակի արտադրության հետ զուգահեռ Չինաստանը սկսել է նոր տակի նախագծումը։ Այդ տանկն է դարձել 1988 թվականին հայտնված Տիպ 80 տանկը։

Մոդիֆիկացիաներ 
 Տիպ 59 (WZ-120) – լիցենզիոն պատճեն՝ Տ-54A 1957 = Տիպ 59 100-մմ ակոսավոր թնդանոթ (Դ-10Տ) 
 Տիպ 59-I (WZ-120A) – երկմակերեսային կայունացուցիչով նոր թնդանոթ = Տիպ 69-II 00-մմ հարթափող թնդանոթ։ 
 Տիպ 59-II (WZ-120B) – նոր թնդանոթ = 105-մմ Տիպ 81 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59-IIA - Ավելացվեցին նաև թնդանոթի փողի ջերմապաշտպան պատյանը և կողային համատարած հակակումուլյատիվ էկրանները = 105-մմ Տիպ 81-I(Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59Gai (BW-120K)(Տ-34-3) – փորձառու Տիպ 59-II՝ զինված 120-մմ թնդանոթով = 120-մմ հարթափող Rheinmetall Rh-120-L44 թնդանոթով։ 
 Տիպ 59D (WZ-120C) – դինամիկ զրահի ներդրում = 105-մմ Տիպ 83-I(83A) (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59D-I (WZ-120C-I) – արտահանվող, ավելացվել է թնդանոթի փողի ջերմապաշտպան պատյանը = 105-մմ Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59R – արտահանվող, կրակի կառավարման արդիականացված համակարգով, հակավթարային պաշտպանության համակարգով, ֆալշբորտով = Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59P – արտահանվող, աշտարակի հզորացված զրահով և հավելյալ զրահով կորպուսի ճակատային մասում = Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) 105-մմ ակոսավոր թնդանոթ։ 
 Տիպ 59G (Տիպ 59-125\59-120) – արտահանվող, արդիականացված աշտարակ, կախովի դինամիկ զրահ, կրակի կառավարման արդիականացված համակարգ, 580\1200 ձ.ու. շարժիչ = 120\125-մմ հարթափող թնդանոթ Rh-120-L44\ 2Ա46 ոչ լիցենզիոն պատճեն։

Օպերատորներ 
  – 3 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 721 միավոր 1966-1975 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
  – 1975 թվականին Չինաստանից մատակարվել է 25 միավոր։
  – 174 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
  – 350 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։ 
  – 12-17 միավոր, որոնք գնահատվել են որպես անմարտունակ, 2013 թվականի դրությամբ։
  – 20 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
  – 20 միավոր, որոնք գնահատվել են որպես անմարտունակ, 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 2 միավոր 1985-1986 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ 
  – 250-1300 միավոր, որոնք Չինաստանից մատակարարվել են 1982-1987 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
  – Տ 54, Տ 55, Տիպ 59 և Safr-74 տանկերի 350 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 300 միավոր 1982-1984 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ 
  – 50 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։ 
  – Տիպ 59, Տիպ 59D և Տիպ 59-II տանկերի 4300 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
  – ընդհանուր առմամբ  Չինաստանից մատակարարվել է 50-175 միավոր 1973 թվականին։
  – 15 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
  – Տիպ 59D տանկերի 25 միավոր մատակարարվել է Չինաստանից 2004 թվականին։ 
  – 1100 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 1759 միավոր։ 750 միավորը մատակարարվել է 1977-1970 թվականներին, 159 միավորը՝ 1974 թվականին, 825 միավորը՝ 1978-1988 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
  – 60 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։ 
  – 15 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 30 միավոր 1971-1973 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ 
  – 25 միավոր Չինաստանից մատակարարվել է 1991 թվականին։

Տիպ 59 տանկը զանգվածային մշակույթում 
Այս տանկը կարելի է տեսնել հայտնի World of Tanks առցանց խաղի 8-րդ մակարդակում պրեմիումային տանկի դերում, ինչպես նաև մի շարք կրակային խաղերում և այլ ռազմավարություններում։

Հարկ է նշել, որ զրահատեխնիկայի մարտավարատեխնիկական բնութագիրը և դրա կիրառության առանձնահատկությունները բազմաթիվ համակարգչային խաղերում հաճախ իրականությունից հեռու են։

Տես նաև 
 Տանկ
 Տանկետ
 Տ-90

Ծանոթագրություններ 

Չինաստանի տանկեր
Հիմնական մարտական տանկեր
Տանկեր այբբենական կարգով