Միլլեր-Ուրեյ փորձ

Միլլեր-Ուրեյ փորձը (կամ Ուրեյ-Միլլեր փորձ), փորձ է, որ ձևացրել է ենթադրական պայմաններ, որոնք կայացված էին համարվել ժամանակին հին Երկրում և փորձարված քիմիական էվոլուցիայի պատահության համար։ Հատուկորեն, փորձը փորձարկել է սովետական գիտնական Ալեքսանդր Օպարինի և Ջ. Բ. Ս. Հալդանի վարկածը, որ պայմանները հին Աշխարհում հովանավորում էին քիմիական ռեակցիաներ, որոնք ամալգամել են օրգանական միացություններ անօրգանական նախակարապետներից։ Համարված որպես օրինակելի փորձը կեանքի ծագման վրա, վարվվել է 1952 թվականին և հրատարակված 1953 թվականին Ստանլի Միլլերի և Հարոլդ Ուրեյի կողմից Չիկագոյի համալսարանում։

2008 թվականին, մի վերտարրալուծում Միլլերի արխիվային լուծույթների օրիկինալ փորձերից ցուցադրել է, որ 22 ամինո-բուտիրաթթու, և ոչ 5, ստեղծվել էր օգտագործված գործիքներից մեկի մեջ։

Փորձ և մեկնաբանում 
Փորձը օգտագործել է ջուր (H2O), ճահճագազ (CH4), ամոնիակ (NH3) և ջրածին (H2)։ Քիմիական նյութերը փակված էին ամուլ ապակի փողերում և տափաշշերում միացված հանգույցով՝ մի տափաշշի կեսը լեցուն ջրով, իսկ մյուսը պարունակելով մի զույգ էլեկտրոդ։ Ջուրը տաքացվել է որպեսզի սկսի շոգիանալ, կայծեր վառվել են էլեկտրոդների միջև, որպեսզի ձևացվի կայծակ մթնոլորտին և ջրի շոգիի միջև։ Այնուհետև, մթնոլորտը պաղեցվել է նորից, որպեսզի ջուրը կարողանա թանձրանալ և դուրս ծորա ետ առաջին տափաշշի մեջ շարունակականորեն։

Մի շաբաթից վերջը շարունակական գործողության, Միլլերը և Ուրեյը նկատել են որ մինչև 10–15%-ը ածխածնին սիսդեմում հիմա օրգանական միացությունների կերպ արել էր։ Երկու տոկոսը ածխածնին ամինո-բուտիրաթթու ստեղծել էր, որոնք օգտագործվում են ստեղծելու համար պրոտեիններ, որոնք կենդանի բջիջներում, գլիքինը (glycine) ամենաառատը լինելով։ Շագարները, լիպիդները և այլ նյութեր կարևոր շինության միջուկային բուտիրաթթուներ են։

Աղբյուրներ

Արտաքին հղումներ
A Production of Amino Acids Under Possible Primitive Earth Conditions  Ստանլի Միլլեր, Science, հատոր117, մայիսի 15, 1953
A simulation of the Miller–Urey Experiment along with a video Interview with Stanley Miller by Scott Ellis from CalSpace (UCSD)
 Origin-Of-Life Chemistry Revisited: Reanalysis of famous spark-discharge experiments reveals a richer collection of amino acids were formed.

Կենսաբանության փորձեր