Աբրահամ Մամիկոնեից

Աբրահամ Մամիկոնեից (Աբրահամ Մամիկոնյան, ծննդյան և մահվան թվականները՝ անհայտ), VI դարի մատենագիր, Տարոնի թեմի առաջնորդ, Մամիկոնյան նախարարական տան եպիսկոպոս։ Կենսագրական տվյալներ չեն պահպանվել։ Ստորագրել է որպես աթոռակից Հովհաննես Բ Գաբեղենցի (557–574) կաթողիկոսի՝ Սյունյաց և Աղվանից եպիսկոպոսներին ուղղված երկու թղթերի տակ («Գիրք թղթոց», էջ 78֊84)։

Աղվանից Վաչագան Գ Բարեպաշտ թագավորի խնդրանքով գրել է «Թուղթ առ Վաչագան արքայ Աղուանից» և «Կանոնք Աբրահամու Մամիկոնէից եպիսկոպոսի առ Վաչագան Աղուանից արքայ» խրատականները։

Համարվում է նաև V դարի հույն եկեղեցական պատմագիր Սոկրատի «Եկեղեցական պատմություն» երկի թարգմանիչը կամ խմբագրողը (Փոքր Սոկրատ կոչված խմբագրությունը)։

Նրա անունով մեզ է հասել «Պատմութիւն վասն ժողովոյն Եփեսոսի» երկը, որը Հայ եկեղեցական մատենագրության ուշագրավ գործերից է։ «Պատմութիւն վասն ժողովոյն Եփեսոսի» երկը առատ նյութ է տալիս Կյուրեղ Ալեքսանդրացու և Նեստորի դավանաբանական վեճի, Եփեսոսի Գ տիեզերական ժողովի, նրա գումարման հանգամանքների, ընթացքի, պետության վերաբերմունքի և միջամտության, կյուրեղյանների ու նեստորականների անհաշտ պայքարի մասին։ Անցուդարձերի նկարագրությունից երևում է հեղինակի հակվածությունը դեպի կյուրեղյան-եփեսոսյան դավանությունը։ Հայ մատենագրության մեջ գրվածքը եզակի է նշված պատմական դեպքերի հանգամանալի շարադրանքով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Զարբհանալեան Գ., Հայկական հին դպրութեան պատմութիւն, Վնտ., 1897։
 Սարգիսյան Բ., Աբրահամ Մամիկոնէից եպիսկոպոսն և իւր առ Վաչագան գրած թուղթն, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1899։
 Ակինեան Ն., Վրթանէս վարդապետ Քերթող և իւր երկասիրութիւնները, Հանդէս ամսօրեայ, 1910, էջ 39–45։
 Անասյան Հ., Հայկական մատենագիտություն, հ. 1, Երևան, 1959։
 The History of the Caucasian Albanians by Movsés Dasxuranci. Translated by C. J. F. Dowsett, London, 1961. ASIN: B0006AWVBU

Հայ մատենագիրներ
Հայ աստվածաբաններ
Հայ պատմիչներ
Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Հայ գրողներ
Հայ եպիսկոպոսներ