Անտուան Լորան Լավուազիե

Անտուան Լորան Լավուազիե (, , ), ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան Լավուազիեն այրման թթվածնային տեսության, դրանով՝ նաև գիտական քիմիայի հիմնադիրն է։

Կենսագրություն 
Անտուան Լորան Լավուազիեն ավարտել է Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, միաժամանակ ուսումնասիրել քիմիա և ֆիզիկա։ Նրա քիմիական ուսումնասիրությունները հիմնականում նվիրված են օդի ու ջրի բաղադրությունների և այրման ու շնչառության շարժընթացներում օդի ունեցած դերի բացահայտման հարցերին։ Հաստատել է, որ օդը բաղկացած է այրմանը և շնչառությանը նպաստող բաղադրիչից, որն իր հերթին, միանալով տարբեր նյութերի հետ, առաջացնում է թթու։ Այդ հատկության շնորհիվ նյութն անվանեց թթվածին՝ թթու ծնող։ Նա բացահայտեց նաև, որ ջուրը նույնպես ջրածնի թթվածնային միացություն է՝ չնայած այն ակնհայտ թթվածնայի հատկություն չունի։

Հաստատելով այրման թթվածնային տեսությունը՝ Լավուազիեն քիմիական գիտությունը դրեց գիտական հիմքերի վրա և կեղծ ֆլոգիստոնի տեսությունը փոխադրեց այրման թթվածնային տեսությամբ։

Նա մշակել է նաև քիմիական անվանակարգության սկզբունքները, Պիեռ Սիմոն Լապլասի հետ պատրաստել է առաջին սառցային կալորիմետրը և չափել մի շարք նյութերի այրման ջերմությունները։

1789 թվականին լույս է ընծայել իր «Տարրական քիմիայի դասագիրքը», որը գիտական քիմիայի առաջին ձեռնարկն էր։

Լավուազիեն գլխատվել է Հեղափոխական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրվելով ծխախոտի մթերման գործում թույլ տված խարդախության համար։ Այդ առիթով ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Ժոզեֆ Լագրանժն ասել է. «Պահանջվեց ընդամենը մեկ ակնթարթ, որպեսզի կտրվեր այդ գլուխը, բայց հնարավոր է, որ հարյուրամյակը քիչ լինի նրա նմանը ստեղծելու համար»։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2009, էջ 379

Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Ֆրանսիացի կենսաբաններ
Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Ֆրանսիացի աստղագետներ
Ակադեմիկոսներ
Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Ֆրանսիացի գիտնականներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ընթացքում մահապատժի ենթարկված անձինք