Հավակատար

Հավակատար (), հավակատարազգիների ընտանիքի միամյա և բազմամյա բույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 5 (այլ տվյալներով՝ 80) տեսակ։

Կենսաբանական նկարագիր 

Տերևները հերթադիր են, ամբողջական, ծաղիկները՝ մանր, միասեռ (հազվադեպ՝ երկսեռ), կանաչ, դեղնավուն, վառ կարմրավուն՝ խմբված հասկանման ծաղկաբույլերում։
Ցողունը ճյուղավորվող է, կանգուն, փռվող, սպիտակ, կանաչավուն, կարմրավուն, թավոտ կամ անթավ, բարձրությունը՝ 20-100 սմ։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական, երկարավուն, երկարավուն-ձվաձև կամ հակադիր ձվաձև։ Ծաղկաբույլը հուրանանման է, ծաղիկները՝ միասեռ, մանր, թաղանթանման, կանաչ, դեղին, ծիրանագույն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղն ընկուզիկանման է։ Սերմերը կլորավուն են, հարթ, փայլուն, ոսպանման՝ սև-շագանակագույն երանգով։

Հայաստանում 
Հայաստանում՝ 5 տեսակ՝
հավակատար սպիտակ (A. albus),
հավակատար դիմակավորված (A. graecizans),
հավակատար սովորական (A. retroflexus),
հավակատար թելուկատերեվ (A. blitoides)։

Տարածված են գրեթե բոլոր մարզերում, իսկ հավակատար հուրանավոր (A.hybridus)՝ հանդիպում է միայն Լոռու
մարզում։ Աճում է աղբոտ վայրերում և որպես մոլախոտ՝ ուշ գարնանացան, շարահերկ բույսերի ցանքերում, բանջարանոցներում, տնկարկներում և այլն։

Հայաստանում հայտնի է 4 տեսակ. հուրանավոր, սպիտակ, դիմակավորված, սովորական՝ տարածված Ստեփանավանի, Մասիսի, Եղեգնաձորի, Սևանի աղբոտ վայրերում, ցանքատարածություններում։

Նշանակություն 
Որոշ տեսակների մատղաշ տերևներն ուտելի են (պարունակում են վիտամիններ C, E), որոշները մշակվում են որպես գեղազարդիչ բույս։

Տեսակներ 
Ռուսաստանում հայտնի են 4 տեսակ.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
 
Howard, Brian Clark. "Amaranth: Another Ancient Wonder Food, But Who Will Eat It?". National Geographic Online, August 12, 2013.
 Lenz, Botanik der alt. Greich. und Rom. Botany of old. (1859)
J. Murr, Die Pflanzenwelt in der griech. Mythol. Plants in Greek Mythology. (1890)
Fanton M., Fanton J. Amaranth The Seed Savers' Handbook. (1993)

Արտաքին հղումներ 
 Амарант на сайте USDA NRCS  Проверено 20 сентября 2008 г.
 Grain amaranth, Crops For A Future 
 Trivialnamen in vielen Sprachen.
 Lebensmittellexikon
 Anbau und Nährstofftabelle 

Հայաստանի բուսական աշխարհ
Հավակատարազգիներ