Լծեն

Լծեն (նախկին անվանումներ՝ Լիզին, Լիծին ցած, Լծե),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում, Սիսիանից մոտ 12 կմ հարավ-արևելք, Որոտան գետի աջ կողմում, ծովի մակարդակից մոտ 1560 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից կազմում է մոտ 112 կմ։

Լիզին անվանումով ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։

Ավանդություն 
Գյուղի անվան հետ կապված կա ավանդություն․

Ասում են, թե երբ մոնղոլները Չար Ղաթայի առաջնորդությամբ հասել են այս կողմերը, տեղացիները լեռների կատարներից քարե կարկուտ են թափել ձորում գտնվող թշնամու վրա։ Ժողովրդին խրախուսելու համար մենաստանում ապրող Ներսես Քերթողը կրկնել է՝ «Լցե՛, լցե՛ …», և ինքն էլ քարեր է գլորել վերևից։ Հետևելով Ներսես Քերթողին, գյուղացիները եզներ են լծել քարքաշաններին, քարե կույտեր են բերել, քարե հեղեղ են տեղացել թշնամու վրա և չեն թողել, որ նա ոտք դնի գյուղը տանող արահետին։ Իսկ Ներսես Քերթողը շարունակել է կրկնել՝ «Լցե՛, լցե …»։ Դրանից հետո էլ, ասում են, գյուղի անունը մնացել է Լծեն։

Բնակչություն 
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Լծենի մշտական բնակչությունը կազմել է 76, առկա բնակչությունը` 83 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է եղել և շարունակում է բնակեցված լինել գրեթե բացառապես հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Պատմություն 
Գյուղն հիշատակվում է Տաթևի վանքի 1781 թվականի հարկացուցակում, ըստ որի՝ գյուղաբնակների տարեկան տուրքը վանքին կազմել է 2250 գահեկան պտուղ։

Ենթադրվում է, որ ներկայիս գյուղաբնակների նախնիները գաղթել են Լծենի տարածք 1828-29 թվականներին՝ Խոյի գավառից։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Լծենում կա կանգուն եկեղեցի, մատուռ իսկ հարավարևելյան մասում է գտնվում Սուրբ Խաչ անունով ուխտատեղին։

Տես նաև 
 Լծենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 
 Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Սյունիքի մարզի գյուղեր