Հազրո

Հազրո (Հըզրո, Խազրու), գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանի Դիարբեքիրի մարզում, Դիարբեքիր (Ամիդ) քաղաքից մոտ 64 կմ հյուսիս-արևելք, Խաչերդում լեռան հարավային ստորոտին, այգեպատ, սառնորակ աղբյուրներով հարուստ վայրում։ Գտնվում էր Ֆարկին գյուղաքաղաքից 23-24 կմ հյուսիս-արևմուտք, Տիգրիսի ձախ վտակներից մեկի ակունքի տարածքում։

Պատմություն 
Առաջին անգամ հիշատակվում է Տարոնի Ս.Հովհաննես (Եղրդուտի) վանքի 1445-ի կոնդակում, «Հըզրաւ» անվանաձևով։ XVI-XIX դդ. եղել է Թարջիլի (Թըռջըլի) քրդական իշխանության կազմում (ուշ շրջանում՝ Սիլվան գավառակի Հազրո գյուղախմբի կենտրոն)։

Հազրոյի գյուղախմբի մոտ 30 հայաբնակ գյուղերից առավել բազմամարդ էին Ագրակը, Բաշնեղը, Դերսիլը, Հոդնովը, Ջրնոխին, Սլեմանին և Քուֆերջինը, որոնց արհեստավորներից հռչակված էին հատկապես ջուլհակները։ Հազրոն 1895-1896 թվականների հայկական կոտորածների ժամանակ կողոպտվել է (գյուղերով հանդերձ), 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ ամբողջովին հայաթափվել։

Բնակչություն 
XX դարի սկզբին կար մոտ 400 տուն հայ բնակչություն։ Ընդհանուր տների քանակը ըստ տարբեր աղբյուրների կազմում էր 800-100։

Տնտեսություն 
Զբաղվում էին արհեստներով, առևտրով, այգեգործությամբ։ Հողը բարեբեր էին։ Կար պտղատու այգիներ։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Ունեին 2 եկեղեցի՝ Սուրբ Շմավոն (Շըմշամոնիկ) և Սուրբ Աստվածածին, վերջինիս կից՝ Կ.Պոլսի Միացյալ ընկերության հիմնադրած վարժարան։ Եկեղեցիներից մեկը կառուցված էր 1266 թվականին, իսկ մյուսը` 1268 թվականին։

Հազրոյին մերձակա հայտնի պատմաճարտարապետական հուշարձաններ էին Այնըբրըղի, Թարջլու և Չխրի վանքերը։

Գրականություն 
 Ինճիճյան Ղ., Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի, մաս 1, Ասիա, հ. 1, Վնտ., 1806։ 
 Սրվանձտյանց Գ., Երկ., հ. 2, Երևան, 1982։

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր
Թուրքիայի քաղաքներ
Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր