Իլհամ Ալիև

Իլհամ Հեյդար օղլու Ալիև (, ), Ադրբեջանի չորրորդ նախագահ սկսած 2003 թվականի հոկտեմբերի 31-ից։

Նա Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի երկորդ զավակն է։ Իլհամ Ալիևը դարձել է Ադրբեջանի նախագահ 2003 թվականին հոր մահից հետո ընտրությունների միջոցով, որոնք շատ միջազգային կազմակերպությունների կողմից որակվել է որպես կեղծված։ Ադրբեջանը նավթով հարուստ երկիր է, ինչը կայունություն է բերում Ալիևի ռեժիմին և Ադրբեջանի վերնախավին։ Ադրբեջանի նավթային հարստությունը թույլ է տալիս երկրին ներգարվվել բազմաթիվ միջազգային միջոցառումների և մեծ գումարներ ծախսել լոբբինգի վրա։

Ալիևի ընտանիքը հարստացել է պետական բիզնեսի հետ կապերի շնորհիվ։ Նրանց սեփականության մեջ են մտնում Ադրբեջանի գլխավոր բանկերից մի քանիսը, շինարարական կազմակերպություններ, հեռահաղորդակցման ընկերություններում, ինչպես նաև երկրի նավթային և գազային ընկերություններ։ Նրա հարստության մեծ մասը սերտորեն կապված է օֆշորային ցանցի հետ։ 2017 թվականի Ադրբեջանական լվացքատան սկանդալը, որը բազմակողմանի փողերի լվացման սխեմա էր, որի նպատակն էր կաշառել եվրոպացի քաղաքական գործիչների, որպեսզի նրանք չքննադատեն Ալիևին և նրա ռեժիմը ներկայացնեն դրական տեսանկյունից։

Ալիևը ղեկավարում է ավտորիտար ռեժիմում, քանի որ ընտրությունները Ադրբեջանում ազատ չեն և կեղծվում են, իշխանությունը կենտրոնացած է Ալիևի և նրա ընտանիքի ձեռքում, կոռուպցիան ծաղկում է և մարդու իրավունքների խախտումը, ներառյալ հայատյացությունը սովորական երևույթ է դարձել։ Քաղաքական ձերբակալությունները և լրագրողների վրա ճնշումները գնալով շատանում են։

Կենսագրություն 
Իլհամ Ալիևը ծնվել է 1961 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Քաքվում։ Նա սովորել է Քաքվի թիվ 6 միջնակարգ դպրոցում (1967-1977)։ 
1977 թվականին ընդունվել է Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտ։ Ավարտելուց հետո նա ստացել է ինստիտուտի հետբուհական կրթություն։ 1985 թվականին ստացել էթեկնածվի աստիճան։ 
1985-1990 թվականներին աշխատել է որպես Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտում։ 
1994 թվականից մինչև 2003 թվականը եղել է Ադրգեյջանի Պետական նավթային ընկերության առաջին փոխնախագահ։

1995 և 2000 թվականներին ընտրվել է Ադրգեյջանի  ազգային ժողովի պատգամավոր։

2003 թվականին նշանակվել է Ադրգեյջանի Հանրապետության վարչապետ։ 
1997 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի Օլիմպիական կոմիտեի նախագահ։ 
Իլհամ Ալիևը պարգևատրվել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի շքանշանով։

1999 թվականին ընտրվել է Նոր Ադրբեջան կուսակցության փոխնախագահ, 2001 թվականին` նախագահի առաջին տեղակալ և 2005 թվականին` կուսակցության նախագահ։

2003 թվականի հունվարին ընտրվել է Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահի տեղակալ։
Իլհամ Ալիևը 2004 թվականի ապրիլին պարգևատրվել է Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի մեդալով։

2003 թվականի օգոստոսի 4-ին նշանակվել է Ադրբեջանի Հանրապետության վարչապետ։

2003 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ։ Նա վերընտրվել է 2008 թվականին։ 2013 թվականին երրորդ անգամ ընտրվել է նախագահ և այժմ Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահն է։

Ընտանիք 
Իլհամ Ալիևը ամուսնացել է Մեհրիբան Փաշաևայի հետ 1983 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Քաքվում։ Ունի երեք ՝ Լեյլա, Արզու ու , և 4 ։ Բացի Ադրգեյջաներենից , տիրապետում է անգլերենի, ֆրանսերենի, ռուսերենի և թուրքերենի։

Կոչումներ և պարգևներ 
Իլհամ Ալիևն ունի հետևյալ կոչումները և պարգևները։
 Հեյդար Ալիևի շքանշան;
 «Քրալը Աբդուլ Ազիզ»ի շքանշան;
 «Պատվո» շքանշան;
 «Մյուբարաք ալ-Քաբիր»ի շքանշան;
 «Պատվո Լեգեոնի շքանշան»;
 Բուլղարիայի Հանրապետության Գերագույն մրցանակը «Ստարա Պլանինա» շքանշան;
 Բելառուսի Հանրապետության բարեկամության շքանշան;
 «Ըհսան Դողրամաջի մրցանակ»;
 «Տարվա մալ»-2010;
 Հունաստանի խորհրդարանի ոսկե մեդալ;
 Պատվավոր ;
 Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու Սերգիյ Ռադոնեժսկու առաջին աստիչճանի շքանշան;
 «Իսմոիլի Սոմոնաի» շքանշան;
 «Մարդկանց բարեկամությունը»
 Թուրքիայի Հանրապետության առաջին կարգի շքանշան;
 Ազատության շքանշան;
 «Պատվո» շքանշան;
 Միության օրդեն;
 «Հարավային մրցանակ»;

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայք (ադրբեջաներեն) (անգլերեն) (ռուսերեն)

Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Պետության գործող ղեկավարներ
Ադրբեջանի վարչապետներ
Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Նոր Ադրբեջան կուսակցության անդամներ
Ադրբեջանցի ազգայնականներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)