Ֆերենց Էրկել

Ֆերենց Էրկել (, ), հունգար կոմպոզիտոր, դիրիժոր, դաշնակահար։ Հունգարիայի ազգային օպերային արվեստի հիմնադիր։

Գրել է հունգարական ազգային հիմնի երաժշտությունը (1845), 9 օպերա (այդ թվում ազգային-հայրենասիրական՝ «Բանկ բան», բեմադրվել է 1861 թվականին), տոնական նախերգանք նվագախմբի համար (1887), դաշնամուրային պիեսներ, երգեր։

Կենսագրություն 
Համաձայն ընտանեկան ավանդության Ֆերենցը Հունգարիայում վերաբնակեցված հոլանդացի վան Էրկելի ժառանգներից է։ Նրա երաժշտական կարողությունները վաղ են հայտնաբերվել։ Սովորել է Հենրիկ Կլեյնի մոտ Պոժոնիում։ Երիտասարդ տարիներին համերգներ է տվել որպես երգիչ և դասավանդել է դաշնամուր (1828-1835), նաև 1890 թվականից ծառայել է որպես կապելմեյստեր Կլուժ-Նապոկաում։ (1835) թվականին տեղափոխվել է Պեշտ, որտեղ շուտով դարձել Հունգարական թատերական միության դիրիժոր։ 1838 թվականից 1890 թվականներին եղել է Հունգարիայի ազգային թատրոնի գլխավոր դիրիժորը և ղեկավարը, գլխավորել է Պեշտի ֆիլհարմոնիկ միության նվագախումբը, դրա հիմնադրման 1853 թվականից մինչև 1871 թվականը, իսկ (1868) թվականից՝ Համահունգարական երգչախմբային միության ղեկավար։ 1875-1889 թվականներին եղել է դաշնամուրային բաժնի տնօրեն և պրոֆեսոր, իսկ 1886 թվականից Հունգարիայի երաժշտական ակադեմիայի տնօրենը և պրոֆեսորը։ 1872 թվականին Ֆերենց Լիստի հետ նախաձեռնել է Բուդապեշտում Օպերային թատրոնի նոր շենքի կառուցումը, թատրոնի կառուցման առաջին օրվանից եղել է թատրոնի դիրիժոր։

Ստեղծագործություն 
Ֆերենց Էրկելը համարվում է Հունգարիայի ազգային օպերայի հիմնադիրը բառի ուղիղ իմաստով, քանի որ հենց նա է ստեղծել առաջին հունգարական օպերան։ Իր օպերաների մեծ մասում նա անդրադարձել է Հունգարիայի ողբերգական պատմությանը՝ երկրի ազատագրումը զավթիչներից և կռիվները բռնապետների դեմ։ Առավել շատ հերոսական-քնարական օպերաներ, ինչպես՝ «Լասլո Խունյադի» և «Բան Բանկ»։ Էրկելին բնութագրական է այդ ժամանակվա արևմտաեվրոպական օպերային ավանդույթների և ազգային երաժշտական ոճի համադրությունը (բացառիկություն, շատ հունգարական ազգայի մեղեդիներ, օրինակ օգտագործել է Վերբունկոշը)

Ծանոթագրություններ 

Հունգարացի կոմպոզիտորներ
Հունգարացի դիրիժորներ
Հունգարացի դաշնակահարներ
Հունգարացի մանկավարժներ