Բերատ

Բերատ (, պատկերավոր անվանվում է «Ալբանական Բելգրադ»), քաղաք Ալբանիայի հարավային մասում, Օսումի գետի հովտում, երկրի մայրաքաղաք Տիրանայից 70 կիլոմետր դեպի հարավ։ Զբաղեցնում է 379,98 կմ² տարածք։ Ըստ 2011 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների՝ Բերատի բնակչությունը կազմել է 36 496։ Քաղաքը Բերատի գավառի և Բերատի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2008 թվականի հուլիսին Հին Բերատն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Բերատի սլավոնական տեղանունները 
Մի ժամանակ Բերատը կոչվել է Սվետիգրադ և Բելգրադ,, իսկ համայնքի կազմում ընդգրկված բնակավայրերից մեկը մինչ օրս պահպանել է սլավոնական Գորիցա անվանումը։ Բերատի մերձակայքում կա սլավոնական անվանումով ևս մեկ բնակավայր՝ Վոդիցե գյուղը։ Բուն քաղաքում էլ գործում է Свете Тројице (Սուրբ Երրորդության) եկեղեցին։

Տեսարժան վայրեր 

 Ազգագրության թանգարան,
 Դմիտրի Սոլունսկու տաճար,
 Օնուֆրիի սրբապատկերների թանգարան,
 «Էդվարդ Լիր» պատկերասրահ,
 Բերատի բերդ (13-րդ դար),
 Բլկերերնեայի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (13-րդ դար, Նիկոլաս Նեոկաստրեի 1578 թվականի որմնանկարներ),
 Սուրբ Միքայել եկեղեցի (16-րդ դար),
 Սուրբ Երրորդության եկեղեցի (14-րդ դար),
 Ավետարանականների եկեղեցի (16-րդ դար),
 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1787, փորագրված 19-րդ դարի փայտե պատկերասրահ),
 Կապարային մզկիթ (1555 թվական),
 Թագավորական մզկիթ (1512 թվական),
 Գորիցայի կամուրջ Օսումի գետի վրա (1780 թվական)։

Ուշագրավ փաստեր 
14-րդ դարի վերջին Բերատի մերձակայքում՝ Սաուրյան դաշտում ալբանացիներն ու սերբերն ազատագրական մարտեր են մղել թուրք զավթիչների դեմ։

1896 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ Ալբանիայի հարցով առաջին գաղտնի խորհրդաժողովի ժամանակ Ավստրիան ծրագրել էր Բերատը դարձնել նորաստեղծ պետության վարչական կենտրոնը։

19-րդ դարավերջին Բերատում գործել է ընդամենը մեկ դպրոց, որը  բացել էին ռումինացիները՝ ի նպաստ իրենց քաղաքական նկատառումների քարոզչություն իրականացնելու նպատակով։ Բայց նրանց ջանքերը սպասված արդյունքը չեն տվել, ու դպրոցը կարճ ժամանակ անց փակվել է։

Քանի որ Բերատը դարերի ընթացքում կրել է բազմաթիվ քաղաքակրթությունների, պետությունների, դավանանքների, մշակույթների ազդեցությունը, այստեղ պահպանվել են պատմաճարտարապետական տասնյակ հուշարձաններ, որոնց շնորհիվ քաղաքը ճանաչվել է որպես Ալբանիայի ամենագեղեցիկ բնակավայրերից մեկը։ Ամենահին կառույցները վերաբերում են մեր թվականությունից առաջ չորրորդ դարին։ Պահպանվել են նաև բյուզանդական ժամանակների եկեղեցիներ, օսմանյան կայսրության կազմավորման շրջանի մզկիթներ, 18-19-րդ դարերի բալկանյան ճարտարապետության նմուշ հանդիսացող բազմաթիվ շինություններ, միջնադարյան ամրոց և այլն։ 1960-ական թվականներից քաղաքի կենտրոնը հռչակվել է որպես հուշարձանային գոտի։

Քույր քաղաքներ

Պատկերասրահ

Կլիմա

Բերատին ու նրա մերձակայքին բնորոշ է միջերկրածովյան կլիման։

Անվանի անձինք 

Քաղաքական գործիչներ
 Օմեր փաշա Վրիոնի II, ալբանական ամենահզոր տոհմերից մեկի ներկայացուցիչ, 19-րդ դարի ալբանական կառավարիչ։
 Իլյազ Վրիոնի, ալբանացի քաղաքական գործիչ և հողատեր։ Երեք անգամ ստանձնել է Ալբանիայի վարչապետի պաշտոնը։
 Սամի բեյ Վրիոնի, ալբանացի քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և պատվիրակ։
 Իսուֆ Վրիոնի, ալբանացի թարգմանիչ, դիվանագետ և Ալբանիայի դեսպան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում։
 Ազիզ Վրիոնի, օսմանյան-ալբանական քաղաքական գործիչ։
 Սիմիտեր Տուտուլանի, ալբանացի փաստաբան և քաղաքական գործիչ։
 Կասըմ Տրեբեշինա, ալբանացի պարտիզան, կոմունիստ, դատախազ, դերասան և գրող։
 Սոտիր Կոլեա, ալբանացի ժողովրդական բանահյուսագետ, դիվանագետ և Ալբանիայի ազգային զարթոնքի ակտիվիստ։

Ռազմական գործիչներ
 Օմեր Վրիոնի, օսմանյան առաջատար գործիչ Հունատանի անկախության պատերազմի ժամանակ։
 Մարգարիտա Տուտուլանի, ալբանացի հակաֆաշիստ և Երկրորդ աշխարհամարտի հերոս։

Ֆիզիկոսներ
Աֆերդիտա Վևեչկա Պրիֆտայ, ալբանացի ֆիզիկոս։

Կինոգործիչներ
Կոզմա Դուշի, ալբանացի հնչյունավորող դերասան։

Երաժիշտներ
Էնի Կոչի, ալբանացի երգչուհի։

Կրոնական գործիչներ
Քրիստոֆեր Ալբանացի, Ալբանիայի ինքնավար ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ 1937 թվականից մինչև 1948 թվականը։

Մարզիկներ
Միրտո Ուզունի, ալբանացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս որպես խորվաթական «Լոկոմոտիվ» ակումբի և Ալբանիայի հավաքականի եզրային խաղացող։

Գրականություն 
 Apollon Baçe, Aleksander Meksi și Emin Riza: Berat, son histoire et son architecture. Editions Encyclopediques, Tirana 1996.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Բերատի համայնքապետարանի կայքէջը (albanisch, englisch)
 BeratExperience.com  (Tourismusinformationen, englisch)

Բերատի թանգարանները
Tourism Information on Berat 
1720 megapixel photo of the citdel of Berat
Photos of Berat, 2015 year 

 beratmonument.org.al 
 europa.km.ru — Ինֆորմացիա Բերատի մասին 
 shqiperia.com
 Բերատ— հազար պատուհանների քաղաք

Մ.թ.ա. 314 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր