Նիկոլայ Խոլոդնի

Նիկոլայ Գրիգորևիչ Խոլոդնի (, , 1882, հունիսի 22, Տամբով - 1953, մայիսի 4, Կիև), ուկրաինացի բուսաբան, ՈւԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1929), ՈւԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1945)։
 
Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի անատոմիայի, ֆիզիոլոգիայի, մանրէաբանության և հողագիտության հարցերին։ Նա մշակել է տրոպիզմների ֆիտոհորմոնային տեսությունը, որով բացատրել է բույսերի աճի պրոցեսները։

Նիկոլայ Խոլոդնին աշխատել է Կիևի համալսարանին առընթեր Ա. Վ. Ֆոմինի անվան բուսաբանական այգում։ Գիտական շրջանակներում լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել տրոպիզմների ֆիտոհորմոնային տեսությունը (հայտնի է նաև Խոլոդնու-Վենթի տեսություն/մոդել անվանումով) մշակելու շնորհիվ, տեսություն, որով բացատրվում են բույսերի աճման գործընթացները։ Խոլոդնին ու Վենթը միմյանց չեն ճանաչել և իրենց հայտնագործությունը կատարել են մեկը մյուսից անկախ։ Խոլոդնին առաջիններց մեկն է առաջ քաշել այն համադրույթը (կոնցեպցիան), որ միկրոբները կպչում են մակերևույթներին։ Ընդ որում՝ կիրառել է հետևյալ հնարքը. սկզբում ապակեշերտեր է հողում տեղադրել որոշակի ժամանակով, ապա դրանք հետազոտել է մանրադիտակով։ Հենց նրա պատվին է անվանակոչվել Leptothrix cholodnii պրոկարիոտը (նախակորիզավորը)։ 1927 թվականին Խոլոդնին վարկած է առաջ քաշել, որ կոլեոպտիլի բջիջները սկզբում բևեռանում են լույսի անհավասարաչափ ազդեցությամբ, և հենց այդ պատճառով էլ աճի հորմոնը ստվերի ուղղությամբ կարող է ավելի արագ տարածվել, քան որևէ այլ ուղղությամբ։ Վենթն այդ նույն եզրակացությանն է ինքնուրույնաբար հանգել 1928 թվականին, և այս երկու գիտնականների անուններն այդ կերպ կապակցվել են միմյանց՝ մատնանշելու համար Խոլոդնու-Վենթի հակասական տեսությունը։

Աշխատություններ 
Նիկոլայ Խոլոդնու երկերի ընտրանին ներառում է հետևյալ աշխատությունները.
 
 
 

1926 Die eisenbakterien : bieträge zu einer monographie by N Cholodny 
1928 Über eine vermeintliche Anomalie im Wachstumsmodus der Wurzeln von Lupinus albus by N Cholodny
1932 Lichtwachstumsreaktion und Phototropismus 2 by N Cholodny
1933 Zum Problem der Bildung und physiologischen Wirkung des Wuchshormons bei den Wurzeln by N Cholodny
1939 Spezielle Methoden.

1937 թվականին Ն. Խոլոդնին և Ե. Սանկևիչը Plant Physiology («Բույսերի ֆիզիոլոգիա») ամսագրում հրատարակել են Influence of weak electric currents upon the growth of the coleoptile («Էլեկտրական թույլ հոսանքի ազդեցությունը կոլեոպտիլի աճի վրա») հոդվածը։ Այդ նույն տարում նա Science («Գիտություն») ամսագրում լույս է ընծայել «Charles Darwin and the modern theory of tropisms» («Չարլզ Դարվինը և տրոպիզմների մասի ժամանակակից տեսությունը») հոդվածը։

Պարգևներ, մեծարանք 

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

1971 թվականին Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիայի բուսաբանության ինստիտուտը կոչվել է Նիկոլայ Խոլոդնու անունով։ Այդ ինստիտուտի շենքի պատին փակցվել է բրոնզե հուշատախտակ՝ գիտնականի կիսանդրու տեսքով (նախկինում տեղադրված է եղել փորագրապատկերով բրոնզե հուշատախտակ)։

1972 թվականին Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիան սահմանել է Նիկոլայ Խոլոդնու անվան մրցանակ, որը շնորհվում է բուսաբանության և բույսերի ֆիզիոլոգիայի ասպարեզում կատարված լավագույն աշխատանքի համար։

Գրականություն 
 Брега Г. С. Холодний Микола Григорович // 
 Віктор Жадько. Український некрополь.-К.,2005.-С.324.
 Біологічний словник.— 2-е видання.— К., 1986.— С․677—678.
 Ігор Шаров Вчені України: 100 видатних імен

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
  в Большой биографической энциклопедии 
  в Новейшем философском словаре 

Ուկրաինացի բուսաբաններ
Կիև քաղաքում մահացածներ
Խորհրդային բուսաբաններ
Խորհրդային գիտնականներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Խորհրդային կենսաբաններ
Խորհրդային ակադեմիկոսներ