Միքայել Արուտչյան

Միքայել Ավետի Արուտչյան (), հայ բեմադրող-նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1958)։ Հայ խորհրդային բեմանկարչության հիմնադիրներից։

ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Սերգեյ Արուտչյանի եղբայրն է։

Կենսագրություն 
1916 թվականին ավարտել է Բաքվի արական գիմնազիան, 1919 թվականին՝ Սարատովի բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական արվեստանոցները։ Առաջին բեմական ձևավորումը կատարել է 1919 թվականին Սարատովի թատրոնում («Փաստաբան Պատլեն»)։ 1919–1920 թթ.-ին ծառայել է Հայկ Բժշկյանի (Գայ) հեծյալ կորպուսում։ Արուտչյանը 1921–1923 թթ.-ին սովորել է Բեռլինի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, 1924– 1925 թթ.-ին՝ Փարիզի Կոլառոսսի ակադեմիայում։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1927-1929 թթ.-ին տնօրինել է Արմենկինոյի նկարչական բաժինը։ Արուտչյանը 1928-1939 թթ. եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան, 1939-1949 թթ.՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնների գլխավոր նկարիչը։ Արուտչյանը ներկայացումներ է ձևավորել նաև Երևանի, Բաքվի, Թբիլիսիի, Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) թատրոններում։ Միքայել Արուտչյանը շարունակել է Գեորգի Յակուլովի նորարարական ավանդույթները, արմատապես վերափոխել հայ թատրոնի բեմական մշակույթը։

Միքայել Արուտչյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Ստեղծագործություններ 
Արուտչյանը ձևավորել է շուրջ 100 ներկայացում, գրքեր, կինոնկարներ, կինոազդագրեր ու կրկեսային ատրակցիոն։

Գրաֆիկական գործեր 
Գեորգի Յակուլովի դիմանկարը, 
Հակոբ Կոջոյանի դիմանկարը, 
Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», գրքի նկարազարդում, 
Միգել Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ», գրքի նկարազարդում, 
«Ֆաշիզմի դեմքը» նկարաշարը։

Թատերական ձևավորումներ 
Դմիտրի Ֆուրմանովի «Խռովություն», 
Վաղարշ Վաղարշյանի «Օղակում» (1930 թ)
Մկրտիչ Ջանանի «Շահնամե», (1935 թ)
Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո», 
Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» դրամատիկական, 
Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ», 
Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին», 
Ջակոմո Պուչչինիի «Տոսկա», 
Հ. Ստեփանյանի «Լուսաբացին» օպերայի բեմադրության էսքիզ (1939 թ., Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն)
Արտեմի Այվազյանի «Թափառնիկոս», 
Պյոտր Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերային ներկայացումների ձևավորումները։ 
«Բեկում»
«Խռովություն»
«Զրահագնացք 14-69» (1928 թ)
«Հրե կամուրջ» (1929 թ)
«Կացնի պոեմ» (1931 թ)
«Ալմաստ» (1933 թ)
«Ֆիգարո»
«Ամպրոպ» (1935 թ)
«Արսեն» (1937 թ)
«Մեծապատիվ մուրացկաններ» (1934 թ)
«Օթելլո» (1940 թ)

Կինոձևավորումներ 
Արուտչյանը Հայֆիլմում նկարահանված մի շարք ֆիլմերի բեմադրող-նկարիչն է։ 
«Խասփուշ», 1927 թ., 
«Զամալլու», 1928 թ., 
«Պեպո», 1935 թ., 
«Դավիթ Բեկ», 1943 թ., 
«Հյուսիսային ծիածան», 1960 թ.։

Կինոազդագրեր 
 Զարե, 1926 թ.

Ծանոթագրություններ 

Հայ թատերական նկարիչներ
20-րդ դարի հայ նկարիչներ
Խորհրդահայեր
Խորհրդային նկարիչներ
Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Հայ գրաֆիկներ
Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ