Դետերմինիզմ

Դետերմինիզմը այն տեսակետն է, որ ամեն իրադարձություն ինչպես մարդկային իմացությունը, վարքը, որոշումը և գործողությունը պատճառականորեն որոշված է չընդհատված նախկին պատահարների շղթայով։ Մեծաքանակ բանավեճերի հետ միասին, դետերմինիզմի առարկայի մասին շատ տարատեսակներ և փիլիսոփայական դիրքեր կան աշխարհի տարբեր ավանդույթներից։

Փիլիսոփայություն 
Դետերմինիզմը անհրաժեշտաբար ներառում է, որ մարդկությունը կամ առանձին մարդիկ չեն կարող ապագայի կուրսը կամ նրա իրադարձությունները փոխեն (դիրք, որ ճանաչված է ճակատագրապաշտություն անունով). սակայն, որոշ դետերմինիստներ հավատում են, որ մարդկանց իրենց ապագայի վրա ազդեցությունը ինքը միայն ներկայի և անցյալի վրա է կախված։ Պատճառական դետերմինիզմը կապ ունի և կախված է մատերիալիզմ և պատճառականություն հասկացությունների վրա։ Որոշ հիմնական փիլիսոփաներից, որոնք այս հարցի շուրջ բանակցել են, Մարկոս Ավրելիոս, Օմար Խայամ, Թոմաս Հոբս, Բարուխ Սպինոզա, Գոթֆրիդ Լայբնից, Դեյվիդ Հյում, Բարոն Դ'Օլբախ, Պիեր-Սիմոն Լապլաս, Արթուր Շոպենհաուեր, Վիլյամ Ջեյմս, Ֆրիդրիխ Նիցշե, Ալբերտ Այնշտայն, Նիլզ Բոհր, և վերջերս, Ջոն Սիրլ, Թեդ Հոնդերիխ, և Դանիել Դենեթն են եղել։

Մեքա Չիեսան նշում է, թե Բ.Ֆ. Սկիների հավանականային կամ ընտրողականային դետերմինիզմը դետերմինիզմի ամբողջովին տարբեր հասկացություն էր ներկայացնում, որը ամբողջովին մեխանիստիկական չէր։ Մի մեխանիստիկական դետերմինիզմ ենթադրում է, որ ամեն իրադարձություն անընդհատված նախկին իրադարձությունների շղթայից է կապված, սակայն ընտրողականային կամ հավանականային մոդելը դա չի ենթադրում։

Աղբյուրներ 

Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Գոյաբանություն
Գիտության փիլիսոփայություն
Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Փիլիսոփայական տեսություններ