Թուղթ (նյութ)

Թուղթը բուսական թելերից մշակված և միահյուսված բարակ թերթանման նյութ է, որի թելերը միմյանց կապվում են կառչման մակերևույթային ուժերով։

Պատմություն 
Թղթի պատրաստման եղանակը հայտնաբերել է Ցայ Լունը Չինաստանում ( 2-րդ դար)։ 6-ից 8-րդ դարերում Միջին Ասիայում, Ճապոնիայում, Կորեայում թուղթ էր արտադրվում։ Եվրոպայում երևան է եկել 11- 12-րդ դարերում։ Հայաստանում թուղթը օգտագործվել է 8 - 9-րդ դարերից։ Թղթի վրա մեզ հասած ամենահին հայկական ձեռագիրը 10-րդ դարի է։

Ժամանակագրություն 
 105 թ. - Ցայ Լունը հայտնաբերեց թղթի պատրաստման եղանակը բամբակից Չինաստանում։
 600 թ. - Թուղթը մուտք գործեց Կորեա։
 625 թ. - Թուղթը մուտք գործեց Ճապոնիա
 751 թ. - Թալասյան ճակատամարտ - չինացի ռազմագերիների միջոցով թուղթը հայտնվեց Արևմուտքի երկրներում։
 1238 թ. - Իսպանիայում թղթի արտադրության համար սկսեցին օգտագործել հողմաղացներ։
 1770 թ. (մոտավոր) - Անգլիացի թղթի գործարանատեր Ջորջ Վատման ավագը մտցրեց թղթի արտադրման նոր տեխնոլոգիա, որը թույլ է տալիս ստանալ առանց ցանցի հետքերի թուղթ։
 1799 թ. - Հայտնագործվեց թղթի պատրաստման մեքենան Լուի Նիկոլյա Ռոբերի կողմից
 1803 թ. - Մեծ Բրիտանիայում թղթի պատրաստման մեքենայի տեղադրումը Բրայեն Դոնկինի կողմից։
 1806 թ. - Հայտնագործվեց պատճենահանման թուղթը։
 1827 թ. - Թղթի պատրաստման մեքենաները հայտնվեցին ԱՄՆ- ում
 1856 թ. - Հայտնագործվեց գոֆրե ստվարաթուղթը։
 1857 թ. - Հայտնագործվեց փայտանյութից թուղթ ստանալու եղանակը

Արտադրություն 

Թղթի արտադրության համար օգտագործում են տարբեր փայտանյութերի և միամյա բույսերի թաղանթանյութը և փայտազանգվածը։ Այն բաղկացած է մի շարք պրոցեսներից՝ թղթազանգվածի պատրաստում (ստացվում է թելավոր նյութերի քիմիական և մեխանիկական մշակմամբ՝ բաղադրամասերի մանրում և խառնում, սոսնձում, զանգվածի լցում և գունավորում), մշակում թղթի պատրաստման մեքենայի վրա (ջրով նոսրացում, զանգվածի մաքրում կեղտից, դատարկում, մամլում և չորացում), վերամշակում (կալանդրում, կտրում), տեսակավորում և փաթթոցում։

Թղթի հատկություններ 
 Խզման երկարությունը
 Կոտրման ունակությունը
 Սեղմելիությունը
 Ոլորելիությունը
 Խոնավությունը
 Ճերմակությունը

Թղթի տեսակներ 
Հայտնի է թղթի մոտ 600 տեսակ։ Հիմնականում բաժանվում է 11 կարգի՝ տպագրական, գրելու, գծագրական- նկարչական, էլեկտրամեկուսիչ, գլանակի, ներծծող, ապարատների համար (հեռագրական, ծակաժապավեն), լուսանկարչական, փաթեթավորման, պատճենահանման, արդյունաբերական-տեխնիկական։

Խոշորագույն թուղթ արտադրողներ 
 International Paper (ԱՄՆ)
 Georgia-Pacific (ԱՄՆ)
 Weyerhaeuser (ԱՄՆ)
 Kimberly-Clark (ԱՄՆ)
 Stora Enso (Ֆինլանդիա)
 UPM-Kymmene (Ֆինլանդիա)
 Svenska Cellulosa Aktiebolaget (Շվեդիա)
 Anglo American plc (Mondi) (Մեծ Բրիտանիա)
 Sappi (ՀԱՀ)
 M-Real (Ֆինլանդիա)

Հետաքրքիր փաստեր 
 Ճապոներեն թուղթ բառը նշանակում է նաև աստվածություն։
 A4 ֆորմատի թուղթը հնարավոր չէ ծալել 7-ից ավել անգամ։
 Զուգարանի թուղթը հայտնի է դեռևս 14-րդ դարից։ 1857 թ. Նյու Յորքում Ջոզեֆ Ս Գայետտին կազմակերպել է զուգարանի թղթի արտադրությունը։ Ներկայիս տեսքը այն ստացել է 1884 թվականին։

Արտաքին հղումներ 

 How is paper made? - The Straight Dope
 Ամսագիր «Թուղթը և կյանքը» 
 Թղթի ստանդարտները ISO 216 

Գրենական պիտույքներ
Նյութեր
Թուղթ
Չինական հայտնագործություններ