Լեոնիդ Կանտորովիչ

Լեոնիդ Վիտալևիչ Կանտորովիչ (, ), սովետական ռուս մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ անդամ (1964)։ Խորհրդային միակ տնտեսագետն է, որն արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ տնտեսագիտության գծով (1975)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Պետերբուրգում, բժշկի ընտանիքում։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին նրանց ընտանիքը փախել է Բելառուսիա, մնացել այնտեղ մեկ տարի։ 1922 թվականին մահացել է Լեոնիդի հայրը, որդուն թողնելով կնոջ՝ Պաուլինա Սաքսի խնամքին։

1932 թ. Լեոնիդն ընդունվում է Պետերբուրգի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետը, ուր հետաքրքրվում է նաև քաղաքատնտեսության ժամանակակից պատմություն։ Ավարտել է 1930 թվականին և նույն թվականին, մասնակցել է Մաթեմատիկական առաջին կոնգրեսին, շարքերի գծով հետազոտության համար շահել է մրցանակ։ 1934 թվականին ստանում է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1935 թվականին, առանց դոկտորական թեզի պաշտպանության, նրան շնորհվում է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1932-1960 թթ. աշխատել է Լենինգրադի համալսարանում, 1958-1971 թթ.՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Նախարարների խորհրդի գիտության և տեխնիկայի կոմիտեի ժողովրդական տնտեսության բաժանմունքում, միաժամանակ՝ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքում։

Գիտական հետազոտություններ 
Կանտորովիչի գիտական առաջին հետազոտությունները նվիրված են պրոյեկտիվ բազմությունների տեսությունը։ Ֆունկցիոնալ անալիզում նա մուծել և ուսումնասիրել է կիսակարգավորված տարածությունների դասը, առաջինն է ֆունկցիաների անալիտիկ մեթոդը կիրառել հաշվողական մաթեմատիկայում։ 1939-1940 թթ. ստեղծել է սահմանափակումներով էքստերեմալ խնդիրների որոշ դասեր լուծելու մեթոդներ և տեսություն՝ գծային ծրագրավորման համար։ Հիմնավորել է օպտիմալ տնտեսական մոդելների վերլուծության ժամանակ ծագող օբյեկտիվորեն պայմանավորված գնահատականների կարևորությունը։ Այս հետազոտությունները նպաստել են ժողովրդական տնտեսության կառավարման ու օպտիմալ պլանավորման տեսությունների ստեղծմանը և տնտեսագիտական խնդիրների մշակմանը (գնագոյացում, ռենտայի տեսություն, կապիտալ ներդրումների արդյունավետություն)։ 1965 թվականին գիտնականն արժանացել է Լենինյան մրցանակի։

1975 թվականին, Թ. Կուպմանսի հետ միասին, արժանացել է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության գծով «Տնտեսական ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման տեսության մեջ նշանակալից ավանդի համար»։

Կանտորովիչի համաշխարհային համբավին ու լայն ճանաչմանը էապես նպաստել է ռուս մեծ տնտեսագետ, ազգությամբ ռուս, ամերիկյան գիտնական Վասիլի Լեոնտևը։

1976 թվականին Կանտորովիչը ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ համակարգված հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատանքները։

1938 թվականին Կանտորովիչը ամուսնացել է մասնագիտությամբ բժիշկ Նատալյա Իլյինայի հետ։ Ունեցել են մեկ որդի և մեկ դուստր, որոնք ևս ընտրել են հոր մասնագիտությունը։ Կանտորովիչը վախճանվել է 1986 թվականին։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 82-83։

 

Ռուս մաթեմատիկոսներ
Ռուս տնտեսագետներ
Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Ռուսաստանի հրեաներ
Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Ռուս նոբելյան մրցանակակիրներ