Նախիջևան (Կաղզվանի գավառ)

Նախիջևան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, նախկին Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր գավառի արևելյան կողմում, Տեկոր գետի միջին հոսնաքի աջ կողմում, Կաղզվան քաղաքից 30 կմ հյուսիս֊արևելք։

Աշխարհագրություն 
Գյուղի արևելյան և արևմտյան կողմերով ձգվում են ոչ բարձր լեռնաճյուղեր և այն շրջափակում ընդարձակ ու արգավանդ հարթավայրով։

Պատմություն 
Որպես ավան հիշատակվել է V դարից։V-VIII դարերում պատկանել է Կամսարական իշխաններին։ Մինչև 1920 թվականը եղել է մեծ և մարդաշատ բնակավայր։ Գյուղում պահպանվում էր մագաղաթյա, ընտիր բոլորգիր Աստվածաշունչ։

1920 թվականին հայ բնակչությունը բռնագաղթել է և բնակություն է հաստատել Թալինի շրջանի Արեգ գյուղում։

Բնակչություն 
1907 թվականին ուներ 1958, իսկ 1913 թվականին՝ 2177 (272 ընտանիք) հայ բնակիչ։

Տնտեսություն 
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, անսանապահությունն ու արհեստներն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Նախիջևանն ուներ Ս․ Ստեփանոս անունով հոյաշեն, գմբեթավոր եկեղեցի (կառուցված V դար), որի գմբեթը փլված էր։ Եկեղեցու ներսում, դռան մոտ պահպանվել էր Հովհաննես֊Սմբատ (1020-1043) Բագրատունի թագավորի 1035 թվականի արձանագրությունը։ Կար նաև Ս․ Խաչ և Նորամանուկ անուններով մատուռ֊ուխտատեղիներ, որոնցից մեկում ամփոփված է իշխան Արտավազ Կամսարականի գերեզմանը (VIII դար)։

Ծանոթագրություններ 

Արևելյան Հայաստանի գյուղեր