Վալենտինա Տերեշկովա

Վալենտինա Տերեշկովա (, ), սովետական տիեզերագնաց, աշխարհի առաջին կին տիեզերագնացը։

 Իր առաջին թռիչքը կատարել է 1963 թ. հունիսի 16-ին Վոստոկ-6 տիեզերանավով՝ տիեզերքում մնալով մոտ 3 օր։

Մանկություն և պատանեկություն 
Վալենտինա Տերեշկովան ծնվել է այժմ գոյություն չունեցող Բոլշոյե Մասլենիկովո գյուղում, Յարոսլավլի մարզի Տուտաև քաղաքի մոտակայքում Բելառուսից եկվորի ընտանիքում։ Հայրը՝ Վլադիմիր Տերեշկովը (1912-1940), ծագումով Բելինիչսկի համայնքի Վիյլովո գյուղից, տրակտորավար էր։ 1939 թ. զորակոչվել է Կարմիր բանակ, զոհվել է ռուս-ֆիննական պատերազմում։ Մայրը՝ Յելենա Տերեշկովան (Կռուգլովա) (1913-1987), Դուբրովսկի համայնքի Յերեմեշևինա գյուղից էր, տեքստիլ գործարանի աշխատող էր։ Ընտանիքի անդամներ էին նաև մեծ քույր՝ Լյուդմիլան և փոքր եղբայր՝ Վլադիմիրը։ Հենց Տերեշկովայի պատմածներով՝ փոքր տարիքում խոսում էր բելառուսերեն։

1945 թ. աղջիկը ընդունվում է Յարոսլավլի այժմ իր անունը կրող թիվ 32 դպրոց։ Ունենալով երաժշտական լավ լսողություն՝ ազատ ժամանակ սովորում էր դոմրա նվագել։ 1953 թ. ավարտել է յոթերորդ դասարանը։ Ընտանիքին օգնելու համար 1954 թ. Վալենտինան աշխատանքի է ընդունվել Յարոսլավլի կարեգործական գործարանում վուլկանիզացման-հավաքման ցեխում նախապատրաստական աշխատանք կատարելու համար, որտեղ կառավարել է անկյունագծային-կտրող մեքենան։ Միաժամանակ սովորել է երիտասարդ բանվորության դպրոցի երեկոյան դասընթացներում։ 1955 թ. ապրիլ ամսից աշխատել է «Կրասնի Պերեկոպ» տեխնիկական կտորեղենի կոմբինատում որպես դերձակ, որտեղ աշխատել են նաև իր մայրն ու մեծ քույրը։ 1959 թ.-ից զբաղվել է պարաշյուտային սպորտով Յարոսլավի աերոակումբում (կատարել է 90 ցատկ)։ Շարունակել է աշխատանքը «Կրասնի Պերեկոպ» տեքստիլ կոմբինատում, 1955-1960 թթ. անցել է հեռակա ուսուցում թեթև արդյունաբերության տեխնիկական ուսումնարանում։ 1960 թ.-ի օգոստոսի 11-ից՝ «Կրասնի Պերեկոպ» կոմբինատի՝ Համամիութենական Լենինյան Կոմունիստական Երիտասարդական Միության կոմիտեի ազատ քարտուղար։

Սոցիալական գործունեություն 
2011 թվականին նա ընտրվել է Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավոր «Եդինայա Ռոսիա» կուսակցությունից Յարոսլավլի տարածաշրջանային ցուցակով։ Տերեշկովան Ելենա Միզուլինայի, Իրինա Յարովայայի և Անդրեյ Սկոչի հետ միասին  քրիստոնեական արժեքների պաշտպանության միջխմբակային պատգամավորական խմբի անդամ է. Այս պաշտոնում նա աջակցել է Ռուսաստանի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելուն, ըստ որոնց՝ «ուղղափառությունը Ռուսաստանի ազգային և մշակութային ինքնության հիմքն է»։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ից Պետդումայի դաշնային կառուցվածքի և տեղական ինքնակառավարման կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

Տիեզերագնացների շարքում 
Առաջին մի քանի խորհրդային տիեզերագնացների հաջող թռիչքներից հետո Սերգեյ Կոռոլյովի մոտ միտք առաջացավ տիեզերք ուղարկել կին տիեզերագնացի։ 1962 թ.-ի սկզբին սկսվեց հետևյալ չափանիշներն ունեցող հավակնորդների որոնումը՝ պարաշյուտիստ, մինչև 30 տարեկան, հասակը մինչև 170 սմ և քաշը մինչև 70կգ։ Հարյուրավոր թեկնածուներից հինգն ընտրվեցին՝ Ժաննա Յորկինա, Տատյանա Կուզնեցովա, Վալենտինա Պոնոմարյովա, Իրինա Սոլովյովա և Վալենտինա Տերեշկովա։

Տիեզերագնացների ջոկատ ընդունվելուց անմիջապես հետո Տերեշկովային մյուս աղջիկների հետ շարքայինի կոչումով կանչեցին զինվորական ծառայության։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Герои звёздных трасс։ Сборник / Составитель Д. Мамлеев.. - Изд. 2-е, доп. - М.։ Известия, 1963. - 192, [34] с. -  (Библиотека «Известий». Специальный выпуск). - 300 000 экз. (обл.)

Արտաքին հղումներ 

 Տիեզերք է մեկնել Վալենտինա Տերեշկովան 
 կենսագրությունը peoples.ru կայքում

Խորհրդային տիեզերագնացներ
Կին տիեզերագնացներ
Ռուս տիեզերագնացներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ
21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Ռուս կին քաղաքական գործիչներ
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Ռուսաստանի պետական դումայի անդամներ
Կին օդաչուներ
ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուս ճանապարհորդներ
Էդինբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)