Լակտանտիոս

Լակտանտիոս (, մոտ 250 – 325 թթ.), քրիստոնյա հեղինակ, ճարտասան (հռետոր)։ Կոչվել է «Քրիստոնեության Կիկերոն»։

Կենսագրություն 
Ծնվել է III դարի կեսերին Աֆրիկայում հեթանոս ընտանիքում։ 290 թ. Դիոկղետիանոս կայսեր կողմից հրավիրվել է Նիկոմիդիա` հռետորական դպրոցում դասախոսելու համար։ Ենթադրվում է, որ մոտավորապես այդ ժամանակ դարձել է քրիստոնյա։ 303 թ., երբ Դիկղետիանոսը հրատարակում է քրիստոնյաների հանդեպ հալածանքների իր հրամանը, Լակտանտիոսը թողնում է իր պաշտոնը և սկսում զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ` պաշտպանելով քրիստոնեական կրոնը։

Շուրջ 317 թվականին Կոստանդիանոս կայսրը հրավիրում է նրան Գաղիայի Տրևերս (Տրիր) քաղաք՝ իբրև իր որդու՝ Կրիսպոսի ուսուցիչ։ Այդ թվականից հետո Լակտանտիոսի մասին որևէ հիշատակում մեզ հասած աղբյուրներում բացակայում է։

Գրվածքները 

Լակտանտիոսը գրել է բազմաթիվ երկեր, որոնցից մեզ հասել են հետևյալ գործերը. 
 Աստվածային ուսմունքներ (7 գիրք, )։ Համարվում է Լակտանտիոսի ամենակարևոր աշխատությունը, գրվել է 304-313 թթ. միջև։ Հանդիսանում է լատիներեն լեզվով գրված քրիստոնեական հավատքի շարադրության առաջին փորձը։ Այն քրիստոնեական ջատագովական բնույթի երկ է և քրիստոնեական վարդապետության հիմնական հարցերի ներածություն։ 
 Աստծո արարչագործության մասին ()։ Գրվել է 303-304 թթ.։ Ուղղված է այդ ժամանակ իշխող փիլիսոփայական ուղղությունների՝ մարդու մասին ունեցած տեսությունների դեմ։ Հեղինակը փորձում է ապացուցել, որ մարդկային մարմինն ու հոգին ստեղծված են Աստծո կողմից։ 
 Աստծո զայրույթի մասին ()։ Գրվել է 313 թվականից առաջ, ուղղված է էպիկուրյաննների և ստոիկյանների վարդապետության դեմ։ Հեղինակը փորձում է հիմնավորել, որ Աստվածային զայրույթը անհրաժեշտություն է չարիքի պատժման համար, քանի որ Աստված որքան բարի է, նույնքան և արդարադատ։ 
 Հալածողների մահվան մասին ()։ Գրվել է 314-317 թթ. միջև։ Լակտանիտիոսը ներկայացնում է քրիստոնեության հալածողների թշվառ վախճանը Ներոնից սկսած մինչև Մաքսիմինոս։ 
 Փյունիկ թռչունի մասին ()։ Չափածո բանաստեղծություն, ուր պատմվում է Փյուիկ թռչունի առասպելը, ըստ որի Փյունիկը հազար տարին մեկ անգամ գալիս է հեռավոր Արևելքից Փյունիկե, ուր նստում է արմավենու մի տերևի վրա և մահանում, իսկ նրա անկենդան մարմինը բռնկվում է ու ինքնիրեն այրվում։ Մոխրից ծնվում է նոր Փյունիկ թռչուն, որը թռչում է Եգիպտոս, իսկ այնուհետև նորից Արևելք։ Փյունիկը քրիստոնեական վերածննդի և մեռելների հարության խորհրդանիշն է։

Ծանոթագրություններ 

Քրիստոնյա հեղինակներ
Քրիստոնեության ջատագովներ
4-րդ դարի հռոմեացիներ
Եկեղեցու հայրեր