Սուահիլի (լեզու)

Սվահիլի, Աֆրիկայի ամենատարածված լեզուներից է, տարածված է Արևելյան և Կենտրոնական Աֆրիկայում։ Թանզանիայի, Քենիայի և Ուգանդայի պետական լեզուն է։ Հայտնի է նաև քիսվահիլի անվանումով։ Սվահիլի ժողովրդի մայրենի լեզուն է, պատկանում է բանտու լեզվախմբին։ Միաժամանակ ծառայում է որպես ազգամիջյան հաղորդակցման միջոց Աֆրիկյան Մեծ լճերի տարածաշրջանում և Աֆրիկայի արևելյան ու հարավարևելյան հատվածներում՝ ներառյալ  Տանզանիան, Քենիան, Ուգանդան, Ռուանդան, Բուրունդին, Մոզամբիկը և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը։

Սվահիլին որպես մայրենի կամ երկրորդ լեզու գործածողների ճշգրիտ թվաքանակը հստակ հայտնի չէ և մինչ օրս մնում է բանավեճերի առարկա։  Ըստ տարբեր գնահատումների՝ այն տատանվում է 50 միլիոնից 100 միլիոնի սահմաններում։ Սվահիլին ազգային լեզու է համարվում Տանզանիայում, Քենիայում, Ուգանդայում, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Կոմորյան կղզիներում որպես պաշտոնական լեզու գործածվող շիմաորե լեզուն էլ սերտորեն առնչվում է սվահիլիին։ Վերջինս, վերոնշյալի հետ մեկտեղ, համարվում է Աֆրիկյան միության աշխտանքային լեզուն և, բացի այդ, պաշտոնապես իբրև ազգամիջյան հաղորդակցման լեզու է ճանաչված Արևելաաֆրիկյան համագործակցության երկրներում։

Սվահիլի լեզվի բառապաշարում զգալի է արաբերենից փոխառված բառերի թիվը, որոնք մասամբ փոխանցվել են արաբախոս մուսուլման բնակիչների հետ շփումների արդյունքում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Ashton, E. O. Swahili Grammar: Including intonation. Longman House. Essex 1947. .
Irele, Abiola and Biodun Jeyifo. The Oxford encyclopedia of African thought, Volume 1. Oxford University Press US. New York City. 2010. 
Blommaert, Jan: Situating language rights: English and Swahili in Tanzania revisited  (sociolinguistic developments in Tanzanian Swahili) – Working Papers in Urban Language & Literacies, paper 23, University of Gent 2003

Chiraghdin, Shihabuddin and Mathias E. Mnyampala. Historia ya Kiswahili. Oxford University Press. Eastern Africa. 1977. 
Contini-Morava, Ellen. Noun Classification in Swahili. 1994.
Lambert, H.E. 1956. Chi-Chifundi: A Dialect of the Southern Kenya Coast. (Kampala)
Lambert, H.E. 1957. Ki-Vumba: A Dialect of the Southern Kenya Coast. (Kampala)
Lambert, H.E. 1958. Chi-Jomvu and ki-Ngare: Subdialects of the Mombasa Area. (Kampala)
Marshad, Hassan A. Kiswahili au Kiingereza (Nchini Kenya). Jomo Kenyatta Foundation. Nairobi 1993.  .
Nurse, Derek, and Hinnebusch, Thomas J. Swahili and Sabaki: a linguistic history. 1993. Series: University of California Publications in Linguistics, v. 121.
Ogechi, Nathan Oyori: "On language rights in Kenya  (on the legal position of Swahili in Kenya)", in: Nordic Journal of African Studies 12(3): 277–295 (2003)
Prins, A.H.J. 1961. "The Swahili-Speaking Peoples of Zanzibar and the East African Coast (Arabs, Shirazi and Swahili)". Ethnographic Survey of Africa, edited by Daryll Forde. London: International African Institute.
Prins, A.H.J. 1970. A Swahili Nautical Dictionary. Preliminary Studies in Swahili Lexicon – 1. Dar es Salaam.
Whiteley, Wilfred. 1969. Swahili: the rise of a national language. London: Methuen. Series: Studies in African History.

Արտաքին հղումներ 
UCLA report on Swahili 
John Ogwana (2001) Swahili Yesterday, Today and Tomorrow: Factors of Its Development and Expansion
List of Swahili Dictionaries
 

Նիգերա-կոնգոլեզյան լեզուներ
Կցական լեզուներ
Քենիայի լեզուներ
Բուրունդիի լեզուներ
Ուգանդայի լեզուներ
Տանզանիայի լեզուներ