Խաժակ Գյուլնազարյան

Խաժակ Մեսրոպի Գյուլնազարյան ( (թաղված է Օշական գյուղում)), հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1985), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972, մանկական ու պատանեկան ստեղծագործությունների համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1957 թվականից։

Կենսագրություն 
1941 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1941-1945 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1950 թվականից եղել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1950 թ. «Հայրենական պատերազմի արտացոլումը խորհրդահայ արձակում» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1972 թվականին «Հայ քննադատական միտքը 1920-ական թվականներին» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան, ինչպես նաև ստացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակ։ 1985 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ կոչմանը։

Խաժակ Գյուլնազարյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն, ուկրաիներեն, էստոներեն, մոլդավերեն, տաջիկերեն, վրացերեն, ղազախերեն, լատիշերեն, լիտվերեն։ ԽՄԿԿ անդամ 1962 թվականից։

Ստեղծագործություններում անդրադարձել է Հայրենական մեծ պատերազմին՝
 «Ոսկի որոնողները», 1964, ժողովածու
 «Ինչ-որ տեղ վերջանում է հորիզոնը», 1966, վեպ
 «Պատվո քարը», 1970, ժողովածու
 «Նռանի», 1971, պատմավեպ
 «Չուղարկված նամակներ», 1975
 «Գիրք անակնկալ», 1985, ժողովածու
Գրել է նաև մանուկների և պատանիների համար՝
«Լավ ճանապարհորդներ», 1953
 «Օրերի ճանապարհը», 1962
 «Մեռած աշխարհի ակամա բնակիչները», 1968
 «Սինանտրոպ-պիտեկանտրոպ», 1977
 «Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ», 1984
 
Գրականագիտական աշխատություններից են՝ 
 «Վախթանգ Անանյան» (1963)
 «Աթաբեկ Խնկոյան» (1968)
 «Հայ քննադատական միտքը 1920-ական թվականներին» (1971)

Մատենագիտություն

Գրքեր 
 Գրական հարցերը նախառևոլյուցիոն շրջանի հայ պարբերական մամուլում, Երևան, 1954, 159 էջ։
 Կեսօր (վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, 1957, 172 էջ։
 Շարքերում (վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, 1959, 244 էջ։
 Ակնարկներ հայ մանկական գրականության պատմության, Երևան, 1961, 247 էջ։
 Օրերի ճանապարհը, Երևան, 1962, 392 էջ։ 
 Ոսկի որոնողները (պատմվածքներ), Երևան, 1964, 391 էջ։
 Հակոբ Հակոբյանի կյանքի և գործունեության տարե-գրությունը (հեղինակակից), Երևան, 1965, 298 էջ։
 Ինչ–որ տեղ վերջանում է հորիզոնը, Երևան, 1966, 408 էջ։
 Մեռած աշխարհի ակամա բնակիչները։ Անտեսանելի ստվերներ, Երևան, 1968, 232 էջ։
 Պատվո քարը (պատմվածքներ, վիպակներ), Երևան, 1970, 348 էջ։
 Նռանի (պատմավեպ), Երևան, 1971, 420 էջ։
 Հայ քննադատական միտքը 1920–ական թվականներին, Երևան, 1971, 368 էջ։
 Չուղարկված նամակներ (պատմվածքներ), Երևան, 1975, 340 էջ։ 
 Սինանտրոպ-պիտեկանտրոպ, Երևան, 1977, 300 էջ։
 Две повести: Пер. с арм, Дет. лит., 1978, 302 էջ։
Մոռացկոտ ծերունու հեքիաթը։ Հեքիաթ դպր. կրտսեր տարիքի համար, Սովետական գրող, 1980, 64 էջ։
 Իմ տան բաց պատուհանները (պատմվածքներ, վիպակներ), Երևան, 1981, 436 էջ։ 
 Օրերի ճանապարհը, Երևան, 1982, 376 էջ։ 
 Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ (վիպակներ), Երևան, 1984, 216 էջ։
 Դեռ դպրոց չենք գնում (մանկական պատմվածքներ), Երևան, 1987, 238 էջ։
Իմ նկարիչ Գոռը։ Պատմվածքներ, Արևիկ, 1988, 60 էջ։
 Երկեր, հատ. 1–2, Երևան, 1989։
 Ջրաղաց (վեպ, վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, 1989, 560 էջ։
 Մեր գյուղի հանաքները, Երևան, 1991, 112 էջ։
 Ձախորդ Փանոս և Քաջ Նազար (վեպ), Երևան, 2003, 143 էջ։

Մամուլ 
 Վեցերորդը; Տղան քայլում է պատի վրայով; Զրույց շան հետ (պատմվածքներ)։ «Գարուն», 1967, № 4, էջ 47-54։

Պարգևներ 
 ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1972
 ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 1985

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գյուլնազարյան Խաժակ 
 ԽԱԺԱԿ ՄԵՍՐՈՊԻ ԳՅՈՒԼՆԱԶԱՐՅԱՆ

Հայ գրականագետներ
Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Հայ արձակագիրներ