Հայկական գումարտակներ

Հայկական գումարտակները կամավորական զինվորական միավորումներ էին, որոնք հիմնականում պայքարում էին ընդդեմ Օսմանյան կայսրության զինված ուժերի։

 1912-13, Բալկանյան պատերազմներ, օժանդակ գումարտակ Բուլղարական բանակում։ (Անդրանիկ Օզանյան)
 1914-17, Առաջին համաշխարհային պատերազմ, Հայ կամավորներ ծառայում էին Ռուսական կայսերական բանակում։ 
 1914-17, Առաջին համաշխարհային պատերազմ, Հայ կամավորներ ծառայում էին Բրիտանական բանակի Եգիպտական էքսպեդիցիոն ուժերում։
 1916-20, Առաջին համաշխարհային պատերազմ, Ֆրանսիական հայկական լեգիոն ծառայում էր Ֆրանսիական բանակում։ Այն հիմնադրվել էր Ֆրանս-Հայկական համաձայնագիր (1916) որպես ջոկատ։ Ջոկատը ակտիվ էր Ադանայում (Արևմտյան Հայաստան) և Արարայում (Պաղեստին)։
 1940-45, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, Հայկական լեգիոն.

Հայ ազատագրական շարժում