Իտալերեն

Իտալերեն (italiano՝ իտալյանո), պատկանում է Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի ռոմանական լեզուների արևմտաիտալական լեզվախմբին։
Իտալերեն խոսում են աշխարհում 70 միլիոն մարդ։ Իտալերենը պետական լեզու է Իտալիայում, Շվեյցարիայում, Սան Մարինոյում, Սլովենիայում, Վատիկանում, Իստրիա կոմսությունում (Խորվաթիա)։ 
Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման՝ իտալերենը 21-րդն է։

Այբուբեն և գիր 
Թեև իտալերենի այբուբենը ունի 21 տառ՝ 16 բաղաձայն և 5 ձայնավոր, սակայն ցուցադրվում է 26 տառ, որոնցից վերջին 5-ը օգտագործվում են արտասահմանյան ծագում ունեցող բառերում և չեն պատկանում իտալերեն լեզվի այբուբենին։

Տառադարձություն

Համակարգչային և համացանցային օգտագործում

Ուղղագրություն

Հնչյուններ

Ձայնավորներ 

Իտալերեն լեզվում ձայնավորները 5-ն են՝

Բաղաձայններ

Իտալերեն լեզվում բաղաձայնները 16-ն են՝/

B, C, D, F, G, H, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, Z.

C տառը՝ a, o, u ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {k}(կ)։

Օրինակ՝

cane {կանե} (շուն),
 
colore {կոլորե} (գույն),

cuore {կուորե} (սիրտ),

clamore {կլամորե} (աղմուկ, աղաղակ),

crudele {կրուդելե} (դաժան)։

C տառը՝ i, e ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {tʃ} (չ)։

Օրինակ՝

cielo {չելո} (երկինք),
 
dolce {դոլչե} (քաղցր),
 
cena {չենա} (ընթրիք),
 
facile {ֆաչիլե} (հեշտ),
 
cinema {չինեմա} (կինո)։

G տառը՝ a, o, u ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {g}(գ)։

Օրինակ՝

gatto {գատտո} (կատու),
 
gola {գոլա} (կոկորդ),

gusto {գուստո} (համ),
 
greco {գրեկո} (հույն),

grigio {գրիջո} (մոխրագույն)։

G տառը՝ e, i ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {dj}(ջ)։

Օրինակ՝

gelato {ջելատո} (պաղպաղակ),
 
giorno {ջորնո} (օր),

giallo {ջալլո} (դեղին),

gente {ջենտե} (ժողովուրդ, մարդիկ)։

GN տառակապակցությունը արտասանվում է {նյ}։

Օրինակ՝

gnomo {նյոմո} (գաճաճ),

agnello {անյելլո} (գառ),

ogni {օնյի} (յուրաքանչյուր),
 
sogno {սոնյո} (քուն)։

GLI տառակապակցությունը արտասանվում է {լյ}։

Օրինակ՝

figlio {ֆիլյո} (որդի),

voglia {վոլյա} (ցանկություն),
 
aglio {ալյո} (սխտոր),

biglietto {բիլյետտո} (տոմս)։

Իտալերենում H տառը չունի հնչյուն, երբ h տառը գրվում է c կամ g տառերից հետո, որին հաջորդում է e կամ i ձայնավորը ապա c կամ g տառը արտասանվում է {կ}, {գ}։

Օրինակ՝

chilo {կիլո} (կիլոգրամ),

ghiaccio {գիաչչիո} (սառույց)։

H տառը օգտագործվում է նաև avere - ունենալ օժանդակ բայի ներկա ժամանակում խոնարհված որոշ դեմքերում։

ho {օ} ես ունեմ,

hai {այ} դու ունես,

ha {ա} նա ունի,

hanno {աննո} մենք ունենք։

SC տառակապակցությունը a, o, u ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {սկ}։

Օրինակ՝

scala {սկալա} (աստիճան),
 
scuola {սկուոլա} (դպրոց),
 
scopo {սկոպո} (նպատակ)։

SC տառակապակցությունը e, i ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {շ}։

Օրինակ՝

scegliere {շելյերե} (ընտրել),

scienza {շենցա} (գիտություն)։

S տառը երբ գտնվում է երկու ձայնավորների միջև արտասանվում է {զ}, սակայն երբ երկու ձայնավորների միջև գրվում է երկու SS արտասանվում է {ս}։

Օրինակ՝

casa {կազա} (տուն),
 
cosa {կոզա} (ինչ)։

passare {պասսարե} (անցնել),
 
bassare {բասսարե} (իջեցնել)։

S տառը հետևյալ բաղաձաններից առաջ b, d, g, l, m, n, r, v նույնպես արտասանվում է {զ}։

Օրինակ՝

sdegno {զդենյո} (զայրույթ),
 
snello {զնելլո} (բարակ),
 
svago {զվագո} (զվարճանք)։

Քերականություն

Իտալերեն լեզուն ունի 2 սեռ՝ արական և իգական, 2 հոդ՝ անորոշ և որոշյալ, 15 ժամանակաձև՝ սահմանական եղանակ 8 ( Indicativo ), ստորադասական եղանակ 4 ( Congiuntivo ), պայմանական եղանակ 2 ( Condizionale ), հրամայական եղանակ 1 ( Imperativo )։

Անկատար ներկա / Presente Indicativo

Անկատար ներկա (սահմանական ներկա) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահին կատարվող գործողություն։

Իտալերեն լեզվում բայերը բաժանվում են 3 խմբի։

Սահմանական ներկա ժամանակը կանոնավոր բայերի դեպքում կազմվում է ավելացնելով բայի արմատին հետևյալ վերջավորությունները՝

Սահմանական անցյալ Passato Prossimo

Սահմանական անցյալ ժամանակը ցույց է տալիս ներկա մի ժամանակակետից առաջ կատարված, ավարտված գործողություն։ 
Կազմվում է avere կամ essere օժանդակ բայի ներկա ձևով և վաղակատար դերբայով ( parl - ato, cred - uto, sent - ito)։

Անկատար անցյալ / Imperfetto

Անկատար անցյալ ժամանակաձևը ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակում կատարվող, ընթացքի մեջ եղող գործողություն։

Ապակատար ներկա Futuro semplice

Ապակատար ներկա (սահմանական ապառնի ) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո կատարելի գործողություն։

Կազմվում է ...

Բառապաշար

Հանրահայտ ասացվածքներ

" Una buona mamma vale cento maestre " - Լավ մայրը հարյուր ուսուցիչ արժե։

" Prima i denti, poi i parenti " - Սկզբում դու և քո ընտանիքը, այնուհետև բարեկամները։

Պատմությունը և օրինակներ

Գրականություն

Տես նաև այլ հոդվածներ այս լեզվի մասին

Լեզվի նկարագրություն

Հարակից լեզուներ

Այլ

Տես նաև 

 Պաշտոնական լեզուների ցանկ
 Լեզվաընտանիքների ցանկ
 Լեզուների ցանկեր

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Բոլոր Վիքիպեդիաների ցանկը և վիճակագրական տվյալները՝ անգլերեն։
 GeoNames
 Ethnologue

Ռոմանական լեզվախումբ
Իտալիայի լեզուներ
Սան Մարինոյի լեզուներ
Սիցիլիայի լեզուներ
Շվեյցարիայի լեզուներ
Վատիկանի լեզուներ
Սլովենիայի լեզուներ
Խորվաթիայի լեզուներ