Օլիվիա դե Հևիլլենդ

Օլիվիա դե Հևիլլենդ (, լրիվ անուն ազգանունը՝ Օլիվիա Մերի դե Հևիլլենդ, ), անգլո-ամերիկյան դերասանուհի, Հոլիվուդի անցյալի ամենահայտնի դերասանուհիներից մեկը, հոլիվուդյան դերասանուհի Ջոան Ֆոնտեյնի քույրը։ Մինչև մահը եղել է Հոլիվուդյան 1930-1940 ական թվականներին ամենահայտնի և տարեց կինոաստղերից մեկը։

Երկու անգամ ստացել է Օսկար և Ոսկե Գլոբուս հեղինակավոր կինոմրցանակներ։

Կենսագրություն 
Օլիվիա Մերի դե Հևիլլենդը ծնվել է 1916 թ. հուլիսի 1-ին Տոկիոյում։ Նրա մայրը՝ Լիլիան Ավգուստ Ռյուզը, թատրոնի դերասանուհի էր, ավելի հայտնի Լիլիան Ֆոնտեյն կեղծանունով, հայրը՝ Ուոլտեր Ավգուստ դե Հևիլլենդ, բրիտանացի ծագումով փաստաբան էր։ 1917 թվականին ծնվել է նրա քույրը, Հոլիվուդի մեկ այլ հայտնի դերասանուհի Ջոան Ֆոնտեյնը։ Հետագայում նրանց միջև դերասանական յուրօրինակ հակամարտություն է սկսվում, ինչի արդյունքում երկու քույրերը ոչ միայն դադարում են տեսնվելուց, այլև չեն խոսում իրար հետ։ Նրանց զարմիկներից մեկը բրիտանացի հայտնի ավիակոնստրուկտոր Ջեֆրի դե Հևիլլենդն է։

1919 թ. ծնողների բաժանվելուց հետո, Օլիվիան մոր հետ միասին տեղափոխվում է Կալիֆորնիայի Սարատագո քաղաք։ Այնտեղ Օլիվիան Լոս Գատոսի ստանում է միջնակարգ կրթություն, ապա կաթոլիկ դաստիարակություն է ստանում աղջիկների մենաստանում։

Անձնական կյանք 
Օլիվիա դե Հևիլլենդը սիրավեպեր է ունեցել ռեժիսորներ Ջոն Հյուսթոնի, Հովարդ Հյուզի և դերասան Ջեյմս Ստյուարտի հետ։ 1946 թ. ամուսնանում է Մարկուս Գուդրիխի հետ և համատեղ ապրում են մինչև 1953 թ.: 1949 թվականին ունենում են մեկ որդի՝ Բենջամինը, ով դառնում է մաթեմատիկոս։ Բենջամինը մահանում է 1991 թ. Լիմֆագրանուլեմատոզ հիվանդությունից։

1955-1979 թթ. ամուսնացած է եղել ֆրանսիացի լրագրող Պիեռ Գալանտեի հետ, ումից 1956 թ. ունեցել է աղջիկ՝ Ժիզել։ Ամուսնալուծությունից հետո էլ նրանք եղել են ընկերական մտերմիկ հարաբերությունների մեջ։ Օլիվիան նույնիսկ խնամել է Պիեռին Փարիզում 1998 թվականին, երբ նա հիվանդ էր քաղցկեղով։ Նույն տարում Պիեռը մահանում է քաղցկեղից։

Օլիվիա դե Հևիլլենդն ու Հոլիվուդյան հայտնի դերասանուհիներ Բեթ Դևիսն ու Գլորիա Ստյուարտը մտերիմ ընկերուհիներ էին։ 2008 թվականին նա ներկա է լինում դերասան Չառլթոն Հեսթոնի հուղարկավորությանը, իսկ մեկ տարի անց Բեթ Դևիսի 100-ամյակին նվիրված միջոցառման ժամանակ երեկոյի պաշտոնական հյուրերից էր։

Մահացել է 2020 թվականի հուլիսի 20-ին՝ 104 տարեկան հասակում Փարիզում։

Կարիերա 
Դերասանական կարիերան սկսել է որպես թատրոնի դերասանուհի։ Կինոյում սկսել է նկարահանվել 1930-ական թթ.: Սկզբնական շրջանի ֆիլմերում նկարահանվում էր մեծ մասամբ դերասան Էռոլ Ֆլինի հետ։ Նկարահանվել է ռեժիսոր Մայքլ Քերթիսի շատ ֆիլմերում։ 1939 թ. ստանում է Մելանի Ուիլքսի դերը «Քամուց քշվածները» հայտնի ֆիլմում, ինչի համար ներկայացվում է Օսկարի երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։

Սկսած 1940-ական թթ. նա չի համաձայնվում «Warner Bros.» ընկերության ղեկավարների հետ, ցանկանալով խաղալ ավելի մեծ ու գլխավոր դերեր։ Նա դատական գործընթացի մեջ է հայտնվում ընդդեմ կինոընկերության և արդյունքում կարողանում է շահել դատը։ Արդյունքում ոչ միայն նրա, այլև Հոլիվուդի մյուս դերասանների կախվածությունը կինոընկերություններից պակասում է, և այդ փաստը դառնում է կինոաշխարհի տվյալ ժամանակի կարևոր իրադարձություննեից մեկը։ Դե Հևիլլենդի համառությունը և համարձակությունը նրան մեծ հարգանքի է արժանացնում կինոաշխարհում, ինչ մասին նույնիսկ իր քույր Ջոան Ֆոնտեյնը ասում է, որ «Հոլիվուդը շատ բանով պարտական է Օլիվիային»։

Դերասանի կարիերայի ավարտից հետո դե Հևիլլենդը շարունակվում է նկարահանվել հեռուստատեսության համար։ 2003 թ. անսպասելի հայտնվում է Օսկարի 75-րդ մրցանակաբաշխությանը, իսկ մեկ տարի անց մասնակցում «Քամուց քշվածները» ֆիլմի 65-ամյակին նվիրված վավերագրական ֆիլմի նկարահանումներին։

Ֆիլմագրություն 

Ընդհանուր թվով խաղացել է մոտ 59 գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում։ 
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.

Մրցանակներ և պարգևներ 

Ընդհանուր թվով ստացել է 10 տարբեր կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 5-ի, որոնց թվում՝

Օսկար 
ներկայացվել է Օսկարի 5 անգամ, ստացել 2-ը
 1940 թ. «Քամուց քշվածները», ներկայացվել է, երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի
 1942 թ. «Հետաձգեք լուսաբացը», ներկայացվել է, Օսկար լավագույն դերասանուհու համար
 1947 թ. «Ամեն մեկին իրենը», ստացել է, Օսկար լավագույն դերասանուհու համար
 1949 թ. «Օձի փոս», ներկայացվել է, Օսկար լավագույն դերասանուհու համար
 1950 թ. «Ժառանգորդուհին», ստացել է, Օսկար լավագույն դերասանուհու համար

Ոսկե Գլոբուս 
3 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել 2-ը.
 1950 թ. «Ժառանգորդուհին», ստացել է, լավագույն դերասանուհու համար (դրամա)
 1953 թ. «Իմ զարմիկ Ռեյչելը», ներկայացվել է, լավագույն դերասանուհու համար (դրամա)
 1987 թ. «Անաստասիա. Աննայի գաղտնիքը», ստացել է, երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհու համար (սերիալ)

Այլ մրցանակներ 
 Վենետիկի կինոփառատոնի Վոլպի մրցանակ, 1948 թ. «Օձի փոս», լավագույն դերասանուհի
 ներկայացվել է 1 Էմմի մրցանակի, 1987 թ., «Անաստասիա. Աննայի գաղտնիքը», երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհու համար (սերիալ) և այլն

2008 թ. նոյեմբերի 17-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերը Օլիվիա դե Հևիլլենդին պարգևատրել է մշակույթի Ազգային շքանշանով։ 2010 թ. սեպտեմբերի 9-ին Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզին նրան շնորհել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան կավալերական տիտղոսը։

1960 թ. Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 de Havilland, Olivia. Every Frenchman Has One. Random House, 1962, 202 pages. Comic observations on life in Paris; little actual biographical information.
 Fontaine, Joan. No Bed of Roses. Morrow, 1978, 319 pages. Fontaine's autobiography, containing much detail about growing up with her sister.
 Higham, Charles. Sisters: The Story of Olivia De Haviland and Joan Fontaine. Coward McCann, May 1984, 257 pages.
 Lamparski, Richard. Manhattan Diary. BearManor Media, 2006 ISBN 1-59393-054-2
 Shipman, David, The Great Movie Stars, The Golden Years, Bonanza Books, New York, 1970. Library of Congress Catalogue Card Number 78-133803
 Thomas, Tony. The Films of Olivia de Havilland. Citadel Press, 1983, 255 pages. Foreword by Bette Davis.

Արտաքին հղումներ 

 պաշտոնական կայք
 IMDb-ում էջ
 TCM Movie Database կայքում 
 Internet Broadway Database կայքում
 լուսանկարներ և կենսագրություն

Ամերիկացի դերասանուհիներ
Օսկարակիրներ
Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ամերիկացի սցենարիստներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ