Չալթր

Չալթր կամ Չալթիր (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Մոկրի Չալթիր և Խավալի գետերի ափին, Դոնի Ռոստովից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Հանդիսանում է Մյասնիկովի շրջանի և Չալթիրի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնը։

Բնակչությունը 

Գյուղը Մյասնիկովի շրջանի խոշորագույն բնակավայրն է։ Համաձայն 1959 թվականի տվյալների գյուղն ուներ 7983 բնակիչ, 1979 թվականին` 10924 բնակիչ, 1989 թվականին` 13078, իսկ 2010 թվականին` 15334 բնակիչ։

Տնտեսությունը 

Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկի, արևածաղկի, բանջարեղենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։ 19-րդ դարի վերջերին գյուղի բնակիչները, որակյալ հացահատիկների ընտրությամբ, ինքնուրույն ստացել էին գարնանացան ցորենի դիմացկուն տեսակ, որը կոչվում էր «չալթիրկա»։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ երկու կոլտնտեսություն։

Ներկայումս գյուղն ունի միջնակարգ և ութամյա դպրոցներ, մշակույթի տուն, կապի բաժանմունք, հիվանդանոց, մանկապարտեզ։ Այնտեղ գործում են աղյուսի և ասֆալտի գործարաններ։

Պատմությունը 

Գյուղը հիմնադրել են Ղրիմի եկած հայերը` 1778 թվականին (հավանաբար Ղրիմի Օրթալան գյուղից): Նրանց նախնիները Ղրիմ էին եկել Անիից։

Մշակութային հուշարձաններ 

Գյուղի «Սուրբ Համբարձում» եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում։ 1990 թվականին եկեղեցու բակում, 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնելու համար դրվել է խաչքար։

Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված համագյուղացիների հիշատակը հավերժացնելու համար կառուցվել է Փառքի հուշահամալիրը։ Գյուղն ունի նաև հուշարձան` նվիրված պատերազմի ժամանակ գյուղի 10 անմեղ զոհերի հիշատակին։

1992 թվականին բացվել է պատմա-ազգագրական թանգարան, որտեղ պահվում են գյուղի հայ բնակչության պատմությունն ու կենցաղն արտացոլող իրեր։ Այն գործում է շրջանային մշակույթի տանը։

Գյուղի մոտ են գտնվում բրոնզի դարին վերագրվող «Չաթալ-Օբա» կոչվող գերեզմանաթմբերը, որտեղ կատարվում են հնագիտական պեղումներ։

Գյուղը հայտնի է նաև խմելու ջրի աղբյուրներով։

Հայտնի մարդիկ 

 Սուրեն Թաշճյան - ՌԴ հերոս
 Սեյրան Խաթլամաջյան - նկարիչ
 Վալերի Չուբարով - նկարիչ
 Ալեքսանդր Չուբարյան - պատմաբան
 Եղիա Յավրույան - ֆուտբոլիստ
 Արտաշես Զաքարյան - ըմբշամարտիկ

Ծանոթագրություններ 

Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
1779 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր