Ադոլֆ ֆոն Մենցել

Ադոլֆ ֆոն Մենցել (, ), գերմանացի գեղանկարիչ։ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի հետ մեկտեղ համարվում է 19-րդ դարի գերմանացի խոշորագույն նկարիչներից մեկը։ Նա նաև իր ժամանակի ամենահաջողակ գերմանացի նկարիչն էր, ում գործերը շտապում էին ձեռք բերել թանգարաններն ու պատկերասրահները։ Եղել է առաջին նկարիչը, ում ընդունել են Պրուսիայի բարձրագույն՝ Սև արծվի ասպետական օրդենը (1898 թվականին)։ Այդ նույն տարում նրան շնորհվել է ասպետի կոչում ու ազնվականական տիտղոս, և նա փոխել է իր անունը՝ դարձնելով Adolph von Menzel: Ադոլֆ ֆոն Մենցելն ընտրվել է Փարիզի գեղարվեստի ակադեմիայի և Լոնդոնի թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Թեև շատ է ճամփորդել ու բազմաթիվ ծանոթներ ուներ, գերադասել է առանձնացած ապրել իր բեռլինյան բնակարանում։ Ենթադրվում է, որ շփումներ ունենալուց խույս է տվել իր արտաքինի պատճառով (մեծ գլուխ է ունեցել և չափազանց կարճ՝ ընդամենը չորս ոտնաչափ ու վեց մատնաչափ հասակ)։

Կենսագրություն 
Ադոլֆ ֆոն Մենցելը ծնվել է Արևմտյան Գերմանիայի Բրեսլաու քաղաքում (ներկայում՝ Վրոցլավ, Լեհաստան)։ 1830 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բեռլին։ Սովորել է հոր վիմագրական արվեստանոցում։ 1833 թվականին՝ հոր մահից հետո, Ադոլֆ ֆոն Մենցելի վրա է ծանրանում ընտանիքը կերակրելու հոգսը, և նա ստիպված է լինում կատարել ցանկացած աշխատանք. պատրաստում է ճաշացուցակներ, հրավիրատոմսեր և այլն։ Մի կարճ ժամանակ (6 ամիս) հաճախել է Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա։

Ցուցահանդեսներ (ընտրությամբ)
"Adolph Menzel 1815–1905. Das Labyrinth der Wirklichkeit", Nationalgalerie (Ազգային պատկերասրահ) և Kupferstichkabinett (գրավյուրների և մատիտանկարների թանգարան), Staatliche Museen zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, 7 փետրվարի – 11 մայիսի 1997

"Menzel. Maler auf Papier", Kupferstichkabinett (գրավյուրների և մատիտանկարների թանգարան), Staatliche Museen zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, 20 սեպտեմբերի 2019 – 19 հունվարի 2020։

II համաշխարհային պատերազմ
Գերմանիայում նացիստների տիրապետության տարիներին Մենցելի մի շարք կարևոր աշխատանքներ բռնագրավվել ու վաճառքի են հանվել։ Դրանց մի մասը 21-րդ դարում հաջողվել է վերականգնել century.:

 2014 թվականին Stehende Rüstungen (1886) ստեղծագործությունը)  Վիեննայի Ալբերտինա թանգարանը վերադարձրել է Տերեզիենշտադի համակենտրոնացման ճամբարում տանջամահ արված հրեա Ադելե Պեխտերի ժառանգներին։ 
 2015 թվականին «Կարմիր վերնաշապիկով տիկինը» պաստելանկարը վերադարձվել է Էռնա Ֆելիսիայի և Հանս Լախման-Մոսեի ժառանգներին։
 Վերադարձնելու պահանջ է ներկայացվել նաև այլ գործերի կապակցությամբ, սակայն այդ պահանջը շատ դեպքերում մնացել է անարձագանք։ 2015 թվականին հոլանդական Limbach Commission ընկերությունը հրաժարվել է վերադարձնել Մենցելի «Հանգստյան օր Փարիզում» նկարը, որը պատկանել է հրեա բանկիր  Ժորժ Բերենսին։

Գերմանական արվեստի կորսված գործերի German Lost Art Foundation կայքում հրապարակված ցանկերում տեղ են գտել Մենցելի բազմաթիվ աշխատանքներ։

Ուշագրավ փաստ 
1905 թվականին մահկանացուն կնքած Ադոլֆ ֆոն Մենցելի հուղարկավորության կազմակերպման գործով զբաղվել է անձամբ Գերմանիայի կայսրը, ով հուղարկավորների թափորում քայլել է նկարչի դագաղի հետևից։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Karl Scheffler, Adolf Menzel: Der Mensch, das Werk. Berlin: Cassirer, 1915.
 Elfried Bock, Adolph Menzel: Verzeichnis seines graphischen Werkes. Berlin: Amsler & Ruthardt, 1923.
 Werner Schmidt, Adolf Menzel: Zeichnungen Verzeichnis und Erläuterungen. National-Galerie, Staatliche Museen, Berlin, 1955.
 Ulrich Bischoff, Jens Christian Jensen, Richard Hoppe-Sailer, Wulf Schadendorf, Johann Schlick, Jürgen Schultze, Adolph Menzel: Realist – Historist – Maler des Hofes. Exhibition catalog. Schweinfurt: Weppert, 1981.
 Gisela Hopp, Eckhard Schaar, Werner Hofmann, eds., Menzel – der Beobachter. Exhibition catalog. Munich: Prestel, 1982.
 Jost Hermand, Adolph Menzel mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten (Rowohlts Monographien, vol. 361). Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1986.
 Gisold Lammel, Adolph Menzel. Frideriziana und Wilhelmiana. Dresden: Verlag der Kunst, 1987.
 Claude Keisch and Marie Ursula Riemann-Reyher, eds.: Adolph Menzel 1815–1905: Between Romanticism and Impressionism. London and New Haven: Yale University Press, 1996.
 Michaela Diener, „Ein Fürst der Kunst ist uns gestorben“: Adolph von Menzels Nachruhm im Kaiserlichen Deutschland (1905–1910). Regensburg: Roderer, 1998.
 Hubertus Kohle, Adolph Menzels Friedrichbilder: Theorie und Praxis der Geschichtsmalerei im Berlin der 1850er Jahre. Munich and Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2001.
 Christina Grummt, Adolph Menzel – zwischen Kunst und Konvention, die Allegorie in der Adressenkunst des 19. Jahrhunderts. Berlin: Reimer, 2001.
 Michael Fried, Menzel's Realism: Art and Embodiment in Nineteenth-Century Berlin. London and New Haven: Yale University Press, 2002.
 Jens Christian Jensen, Adolph Menzel. Cologne: DuMont, 2003.
 Werner Busch, Adolph Menzel: Leben und Werk. Munich: Beck, 2004.
 Bernhard Maaz, ed., Adolph Menzel radikal real. Munich: Hirmer, 2008.
 Werner Busch, Adolph Menzel: Auf der Suche nach der Wirklichkeit. Munich: Beck, 2015.
 Anja Grebe, Menzel, Maler der Moderne. Berlin: Verlag Eisengold, 2015.
 Claudia Czok, "Menzel, Adolph (Adolph Friedrich Erdmann von)", in De Gruyter: Allgemeines Künstlerlexikon: Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker, vol. 89. Berlin and Boston: De Gruyter, 2016, pp. 117–121.

Արտաքին հղումներ 

 German masters of the nineteenth century: paintings and drawings from the Federal Republic of Germany, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on Adolph Menzel (no. 60–64)
 Degas: The Artist's Mind, exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art fully available online as PDF, which contains material on Adolph Menzel (see index)

Գերմանացի նկարիչներ