Ձույլ

Ձույլ, հնամենի գյուղատեղի Վանա լճի հարավարևմտյան ափին։

Պատմություն 
Ըստ ավանդության Ձույլը մեծ բնակավայր է եղել դեռևս Հայկ Նահապետի ժամանակներում։ Այստեղ գտնվել է ոսկու միակտոր մի ձույլ, որ կշռում էր չորս ձիաբեռ։ Այդ պատճառով էլ գյուղը կոչվել է Ձույլ։ Ոսկու այդ կտորը նման է եղել Ձույլից ոչ շատ հեռու գտնվող Նեմրութ լեռանը։ Սկզբում շինականները որոշում են մանրատել ոսկին և բաժանել միմյանց միջև, սակայն գեղջավագը կանխում է նրանց և ասում․

Ավանդությունն այդ ձույլ ոսկու մասին ուրիշ բան չի հաղորդում։ Սակայն Ձույլը հայտնի է եղել ոչ միայն իր նշանավոր ոսկու կտորով։ Այս գյուղում պատրաստել են հայկական ընտիր նետ ու աղեղ։ Մ․թ․ա․ առաջին դարում գյուղը ասպատակել է հռոմեական զորավար Լուկուլլոսը։ Նա փորձել է տիրանալ ոսկե ձույլին։ Սակայն Ձույլի բնակիչները չեն հայտնել ոսկու տեղը։ Լուկուլլոսն ավերել է գյուղը և սրի քաշել նրա բնակիչներին։ Այն ժամանակվանից էլ գյուղի և նրա միակտոր ոսկու մասին ոչ մի տեղեկություն չկա։

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր