Հովհաննես Չեքիջյան

Չեքիջյան Հովհաննես Հարությունի (), խորհրդային երգչախմբային դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ (1975) և Հայկական ԽՍՀ (1971) պետական մրցանակների դափնեկիր, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (1982), ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ և ՀԽՍՀ ԳԽ 9-րդ գումարումների պատգամավոր, Հայաստանի ազգային հերոս (2017)։

Կենսագրություն 
Հովհաննես Չեքիջյանը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Կոստանդնուպոլսում (ներկայում՝ Ստամբուլ, Թուրքիա)։ 1934-1941 թվականներին սովորել է Վիեննայի Մխիթարյան դպրոցի՝ Կոստանդնուպոլսի մասնաճյուղում, 1941-1947 թվականներին՝ Saint Michel ֆրանսիական քոլեջում, 1944-1951 թվականներին՝ Ստամբուլի կոնսերվատորիայում, 1947-1951 թվականներին Վիեննայի ուսումնարանի Ստամբուլի մասնաճյուղում, 1951-1953 թվականներին՝ Փարիզի «Ecole normale de Musique» կոնսերվատորիայում, որտեղ աշակերտել է Ժոն Ֆուրնեին, ինչպես նաև քիմիայի ինստիտուտում, որտեղ ստացել է ինժեներ-քիմիկոսի որակավորում։ 1958-1961 թվականներին եղել է Ստամբուլի կոնսերվատորիայի ասպիրանտ։

1946-1960 թվականներին (1951-1954 ընդմիջմամբ) Ստամբուլի պետական երգչախմբի գլխավոր դիրիժորի տեղակալն էր, միաժամանակ 1958-1961 թվականներին եղել է Ստամբուլի օպերայի երաժշտական ղեկավարը։

1961 թվականից ապրում է Հայաստանում, այդ թվականից էլ եղել է ՀԽՍՀ պետական ակադեմիական երգչախմբի գլխավոր դիրիժորը։ Նրա ղեկավարությամբ կոլեկտիվը մեծ վարպետությամբ կատարել է դասական և ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, հայկական ժողովրդական երգեր, օպերաներից հատվածներ։ Ղեկավարել է նաև սիմֆոնիկ համերգներ, ելույթ է ունեցել ԽՍՀՄ խոշորագույն նվագախմբերի հետ։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել արտասահմանում։ Հեղինակ է երաժշտական ստեղծագործությունների, այդ թվում և «Գարնանային անուրջներ», «Տոնական ձոն» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմների։ 1973-1977 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1975 թվականից Երևանի կոնսերվատորիայում (1982 թվականից պրոֆեսոր է)։

Պարգևներ, մրցանակներ 
 ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1967 
 ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1970
 ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1975
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, 1978
 ԽՍՀՄ «Ժողովուրդների բարեկամություն» շքանշան, 1980
 Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության «Մեսրոպ Մաշտոց» մեդալ, 1992
 Մովսես Խորենացու մեդալ, 1997
 Հայ եկեղեցու «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» մեդալների, 1999 
 Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի «Ոսկե խաչ», 2009
 Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2010
Մաղաքիա Պատրիարք Օրմանյանի անվան ոսկե շքանշան
 «Հայրենիքին  մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի  շքանշան, 2017
 «Հայաստանի ազգային հերոս», 2017

Գրականություն 
 Դավթյան Ս., Հովհաննես Չեքիջյան, արվեստագետն ու քաղաքացին, Երևան, 2000։

Ծանոթագրություններ 

Հայ դիրիժորներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Հայ կոմպոզիտորներ
Ստամբուլում ծնված երաժիշտներ
Հայ երաժիշտներ
Հայ քաղաքական գործիչներ