Ավնիկ

Ավնիկ, գյուղ Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Հավնունիք գավառում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում է Արաքսի աջ ափին, Արաքս և Բասեն գետերի միախանման վայրում։

Անվանումներ 
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Աբնիկոն, Ավենիկ, Ավընկաբերդ, Ավնիկուբերդ, Ավնիք, Ավնկաբերդ, Ավնկոբերդ, Ավնկուբերդ, Աֆնիք, Կըթնի, Կթնի, Կթնոգյուղ, Ճիվանգալեսի, Ճիվանխալե, Որնիկ, Որնկաբերդ, Ջեվանքալաան, Ջիվանգալասի, Ջիվանկալե, Ունիք, Օնիկ, Օրնիկ, Օրնկաբերդ։

Պատմություն 
Ավնիկի բերդը հիշատակվում է IX դարից, կառուցված էր դժվարամատչելի բլրի վրա և շրջապատված էր պարիսպներով։ Ըստ Մ. Չամչյանի գյուղը գոյություն է ունեցել V դարից։

Ավնիկը գրավել և թալանել են 1054 թվականին սելջուկները, իսկ 1394 թվականին, երկարատև պաշարումից հետո՝ Լենկթեմուրը։ Սակայն ըստ Արիստակես Լաստիվերցու 1054 թվականին սելջուկ սուլթանը խնայել է Ավնիկ ամրոցը և շարժվել է Դու գյուղի ուղղությամբ։

Բնակչություն 
Հին և միջին դարերում գյուղը եղել է հայաբնակ։ XIX դարի վերջին ուներ մոտ 60 տուն, իսկ XX դարի սկզբներին 200 տուն թուրք և քուրդ բնակիչ։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Բերդի ավերակները, որ նշմարվում էին 1985 թվականի դրությամբ, թուրքերն այն կոչում են Ջիվանկալե։ Այն հավանաբար կառուցված էր IX դարում Բագրատունիների կողմից։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ավնիկ բերդի ներկայիս տեսքը, լուսանկար 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր