Մարսելի աստղադիտարան

Մարսելի աստղադիտարան (, կոդը` «014»), մասնագիտացված աստղադիտարան, որը տեղակայված է Ֆրանսիայի հարավում` Մարսելում։ Աստղադիտարանը միավորում է մի քանի բաժիններ՝ Մարսելի աստղաֆիզիկայի լաբորատորիան, Վերին Պրովանսի աստղադիտարանը, աստղային և համաշխարհային ինտերֆերենցիայի լաբորատորիան, Գասենդիի բաժինը։

Պատմություն 
Աստղադիտարանում կատարված առաջին դիտարկումները սկսվել են 1702 թվականին, առաջին աստղադիտակի համար միջոցները հատկացվել են թագավորի կողմից։ Աստղադիտարանի առաջին տնօրենն էր ճիզվիտ Անտուան Լավալը։ 1718-1729 թվականներին աստղադիտարանը փակվել էր Լավալի Թուլոն մեկնման հետ կապված։ Էսպրիտա Պազենայի ժամանման հետ աստղադիտարանում սկսվում է զարգացման նոր փուլ, նույն տարում այն դառնում է նավատորմի թագավորական աստղադիտարան։ Պազենայի կառավարման ընթացքում աշխատանքի են ընդունվել երկու նոր աստղագետներ և աստղադիտարանում տեղադրվել է նոր 6 ֆուտանոց աստղադիտակ։ Պազենան կորցրեց իր պաշտոնը 1763 թվականին։

Աստղադիտարանի ամբողջ աշխատանքի ընթացքում այնտեղ ակտիվորեն կատարվում էին աստերոիդների որոնումներ և գիտական աշխատանք։ Հուշագրավ հայտնագործություններից մեկն է Ստեֆանի կվինտետի հայտնաբերումը 1877 թվականին։ Այս աստղադիտարանում է աշխատել Ալֆոնս Բորելլին։

Աստղադիտարանի ղեկավարները 
 Անտուան Լավալ 1702 - 1728
 Էսպրիտ Պազենա 1729 - 1763
 Սեն-Ժակ դե Սիլվաբել 1763 - 1801
 Ժակ-Ժոզեֆ Թուլիս 1801 - 1810
 Ժան-Ժակ Բլանպեյն 1810 - 1821
 Ժան-Ֆելիկս Ադոլֆ Գամբարտ 1821 - 1836
 Բենժամին Վալզ 1836 - 1860
 Էդուարդ Ստեֆան 1866 - 1907
 Հենրի Բորգետ 1907 - 1921
 Հենրի Բիյսոն 1921 - 1923
 Ժան Բոսլեր 1923 - 1948
 Շարլ Ֆերենբակ 1948 - 1972

Տես նաև 
 Աստղադիտարաններ

Արտաքին հղումներ 
 Ժամանակագրություն 
 Աստղադիտարանի պատմությունը XVIII-ից XIX դարերում 
 Մարսելի աստղադիտարանի պատմությունը
 Պաշտոնական կայքը 

Աստղադիտարաններ Ֆրանսիայում