Պահուստավորում

Ինֆորմատիկայում պահուստավորումը գործողություն է, որի նպատակն է կրկնօրինակել և ապահովել համակարգչային համակարգի անվտանգությունը։
Այս տերմինը երկու հասկացություն է առաջ բերում՝

 տվյալների ձայանագրում, որը երկարաժամկետ ձայնագրման կետում՝ կոշտ սկավառակում, USB սարքում, մագնիսական ժապավենում և այլնում, տվյալների գրանցման գործընթացն է
 արխիվացում, որը նախատեսված է որևէ տեղ օրինական հիմքերով տվյալների ձայնագրման համար
Ձայնագրումը կատարվում է տվյալների հիշման նպատակով և ոչ միշտ՝ արխիվացման։

Վերջնական նպատակը 

Հաստատված կրկնօրինակները անհրաժեշտ են երկու բանի համար՝

 առաջին. այն թույլ տալիս վերականգնել համակարգչային համակարգը, որևէ խափանումից հետո՝ հիշողության համակարգի կորուստ, ինչպես կոշտ սկավառակ, մագնիսական ժապավեն և այլն կամ իր պարունակող տվյալների ամբողջ կամ մի մասը
 երկրորդ. հեշտացնել համակարգչային համակարգի մի մասի՝ որևէ փաստաթուղթ, փաստաթղթերի խումբ, օգտագործման համակարգ, փաստաթղթում որևէ տվյալ և այլնի վերականգնումը՝ պատահական ջնջման կամ ոչ ցանկալի ձևափոխման հետևանքով

Ամենատարածված տեխնիկան տվյալների վերակրկնօրինակումն է համակարգից անկախ որևէ սարքի վրա, օրինակ՝ համակարգիչ, սերվեր։
Հակառակ գործողությունը, որը վերականգնում է ձայնագրված տվյալները, կոչվում է վերականգնում։ Երբ ձայնագրված տվյալները սպասում են հավանական վերականգմանը, անվանում ենք պահում։

Ընտրության չափանիշները 

Ձայնագրման տեխնիկայի ընտրությունը իրականանում է հաշվի առնելով՝

 տեղեկատվության հիշելու ընդունակությունը
 ձայնագրման արագությունը
 ձայնագրելու ապահովությունը, հատկապես տեղեկատվությունը երկար ժամանակ պահելուց հետո
 դասակարգման պարզությունը
 տվյալները վերականգնելու պարզությունը
 և իհարկե ամբողջի արժեքը

Գոյություն ունի նաև ձայնագրման համար տվյալների ընտրության հնարավորություն։ Ձայնագրման խոշոր համակարգերի համար պետք է հաշվի առնել հետևյալ ֆիզիկական չափանիշները՝ պահման սարքերի ֆիզիկական ծավալը, քաշը, ջերմաստիճանի, խոնավության, փոշու, լույսի նկատմամբ նրանց զգայունակությունը։

Ձայնագրման ռազմավարությունը 

Տարբերում ենք ձայնագրում անհատական համակարգչի մեջ և սերվերի մեջ։ Թե մեկը, թե մյուսը վերաբերում են նույն բնույթի տեղեկատվությանը և ունեն նույն նպատակը (պաշտպանել տեղեկատվությունը և թույլ տալ գտնել այն, եթե կորել է), սակայն ձայնագրման մեթոդները տարբեր պատճառներով տարբեր են՝

 անհատական համակարգչի մեջ եղած տվյալները այդքան էլ կարևոր չեն դիտվում, քան կենտրոնական համակարգերի մեջ կառավարվող տվյալները
 օգտագործողներն ավելի քիչ են ենթարկվում տվյալների կորստի վտանգին քան համակարգչային պրոֆեսիոնալները
 նրանք ավելի քիչ են տեղյակ ձայնագրման տեխնիկաների վերաբերյալ
 տեխնիկական միջոցներն ավելի քիչ են զարգացած անհատական համակարգչի քան սերվերի վրա, նույնիսկ եթե այս վերջին տարիներին կարևոր առաջխաղացումներ են եղել (ձայնագրման սարքերի արժեք/ծավալ, ձայնագրման արտաքին տեսքի պարզեցում, ձայնագրում առանց օգտագործողի միջամտության և այլն)

Անհատական համակարգիչներում եղած տվյալների ձայնագրումը դուրս է մնում համակարգիչների օգտագործման ռազմավարությունից։ Սակայն ձեռնարկությունները, ընդհանրացնելով համակարգիչների օգտագործումը և ցանցում աղբյուրների փոխանակումը, անվտանգության անհրաժեշտություն են զգացել, որը նպաստել է համակարգիչներում ձայնագրման գործիքների կատարելագործմանը, որոնք հետզհետե գրավում են անհատական միկրո-համակարգչի աշխարհը։

Ձայնագրում սերվերի վրա 

Ձայնագրումն ավելի ընդհանուր քայլ է, որը նախատեսված է ապահովելու համակարգչային համակարգի շարունակական գործունեությանը, կամ խափանման դեպքում համակարգի հնարավորինս արագ վերականգնումը։ Այս քայլը հաճախ ձևակերպված է որևէ փաստաթղթում, որը կարող է տարբեր անուններ ունենալ, օրինակ՝ Գործողության վերականգնման պլան կամ օգնության պլան, որը կարգավորվում է կամ ավտոմատ գործողությունների միջոցով (օրինակ՝ կապի խափանման կամ հիշողություն մուտքի կորստի դեպքում ազդանշան տալ), կամ ձեռքով (օրինակ՝ փոխել վնասված մագնիսական ժապավենները). Սակայն հրատապ դեպքերում ավելի հաճախ ամեն ինչ արվում է ավտոմատ գործողություններով։
Սերվերները միշտ օգտագործել են հիշողության մեծ հնարավորություններ ունեցող սարքեր։ Մագնիսական ժապավենը երկար ժամանակ եղել է հիմանական կրողը՝ ելնելով իր մեծ հնարավորություններից, ցածր գնից, վերաօգտագործման հնարավորությունից, ժամանակի և մաշվածության իր հարաբերական կայունությունից։ Այնուհետև ի հայտ եկան թվային քարթրիջները (մագնիսական ժապավենները տեղադրված էին պլաստմասե տուփի մեջ, ինչպես՝ DAT, DLT, SDLT, LTO), կոշտ սկավառակները և բոլորովին վերջերս՝ վերագրանցվելի կամ ոչ տեսանելի սկավառակները, ինչպես՝ CD-R, DVD-R կամ նմանատիպ այլ ֆորմատներ։

Ձայնագրում օգտագործողի համակարգչի մեջ 

1975–95 թթ. անձնական համակարգիչ օգտագործների մեծ մասը backup տերմինը հիմնականում վերագրում էին սկավառակների վրա կրկնօրինակներ անելուն։ Կատարելագործված համակարգիչների զարգացման հետ մեկտեղ, օգտագործողները սկսեցին ավելի կատարյալ սարքեր կիրառել. տեսանելի սկավառակներ (CD-ROM կամ DVD), USB սարք։ Նման ձևով համակարգիչները ավելի ու ավելի կատարելագործված ձայնագրման ժրագրեր են տեղադրում, ինչպես օրինակ՝

 համակարգում տեղադրված սարքեր, ինչպես նաև վերականգնման կետերը, որոնք կարելի է գործի դնել նոր ծրագրի տեղադրելուց առաջ և որոնք համակարգը կբերեն նախկին վիճակի, եթե օգտագործողը ցանկանա
 "պատկերը" (image) կատարյալ դարձնելու ընդունակ ծրագրեր (ghost՝ անգլ. ՝ ուրվական, պատկեր), որոնք պատկերը ինքը կհիշեն համակարգչի կամ արտաքին սարքի մեջ։

Ձայնագրում ինտերնետում 

Այսօր վստահելի կրկնօրինակները, որոնք օնլայն են կոչվում, հայտնի են դառնում և արագ վաճառվող ինտերնետային կապերի հետ, օգտագործողներն ավելի ու ավելի շատ են օգտագործում ձայնագրման ծառայության այս տեսակը։ Դրա համար անհրաժեշտ է միանալ որևէ ինտերնետ կայքի, որը կոչվում է հյուրընկալող, և այնտեղ տեղափոխել տվյալները։ Առավելությունները շատ են՝

 նվազագույնի հասցնել կորցնելու վտանգը, քանի որ կայքը կառավարվում է մասնագետի կողմից, որը ինքն է անում բոլոր ձայնգրումները
 ինտերնետին միացված ցանկացած համակարգչից մուտք ունենալ տվյալներին
 այս վճարումը հաճախ չնչին գումար է, իսկ փոքր ձայնգրումների համար՝ երբեմն նույնիսկ անվճար

Ամենամեծ անհարմարությունն այն է, որ ձեր տվյալները տողնում եք երրորդ անձի տրամադրության տակ, որը կարող է դրանք կարդալ, ձևափոխել, կրկնօրինակել, հրապարակել կամ առևտրային նպատակներով օգտագործել, նույնիսկ անհասանելի դարձնել (սնանկացման, մրցակիցների կամ հյուրընկալում ունեցող առևտրային վեճ ունեցողի կողմից կայքերի վերգնման դեպքեր) ։ Իհարկե պայմանագրային փաստաթղթերը նախատեսված են կարգավորելու նմանօրինակ հարցերը, սակայն միևնույնն է, հյուրընկալողին ոչինչ չի խանգարում տեխնիկապես անբարյացակամորեն վարվել։ Նման դեպքերում հնարավոր է կոդավորել տվյալները։

Մյուս անհարմարությունը տվյալների պահման կամ վերականգնման սահմանափակ քանակն է. սկավառակների և ժապավենի օգտագործումը կառավարելու համար հյուրընկալողը կարող է պայմանագրորեն սահմանափակել իր գնորդի տվյալների հիշման կամ իր կողմից դեպի որոշակի տվյալների մուտքի փակման ծավալը։

Տվյալների կառավարում