Բեմի լույսերը

«Բեմի լույսերը» (որոշ աղբյուրներում օգտագործվում է նաև «Բեմեզրի լույսերը» անվանումը, ), Չարլի Չապլինի գեղարվեստական ֆիլմ, նկարահանված 1952 թվականին։ Չապլինի հայտնի ֆիլմերից մեկն է։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, Լոնդոնում։ Գաղափարախոս տրագիկոմեդիա ծաղրածուի և բալետի պարուհու մասին։ Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Գլուխգործոց, ծիծաղ և արցունքներ, կատակերգության վարպետից»։ «Բեմի լույսերը» ներկայացվել էր Օսկար մրցանակի, սակայն միայն քսան տարի անց արժանացավ նրան, սահմանելով լիովին ռեկորդ։

Սյուժե 
Ֆիլմի գործողությունը սկսվում է 1914 թվականի գարնանից։

Տարեց նախկին ծաղրածուն՝ Կալվեռոն, պատահականորեն փրկում է իր հարևանուհու, մի երիտասարդ աղջկա կյանքը, որը ցանկանում էր ինքնասպան լինել՝ թունավորվելով գազի միջոցով։ Կալվեռոն աղջկան իր վարձած բնակարան է տանում, որպեսզի աղջկա սենյակի վարձատերը, չիմանար ահավոր դեպքի մասին։ Աղջիկն ասում է, որ իր անունը Թերրի է, և նա բալետի պարուհի է, սակայն հիմա նա պարալիզացված է և չի կարող քայլել։ Կալվեռոն բժշկի է դիմում, որը տեղեկացնում է, որ Թերրիի պարալիզացումը պարզապես նյարդայն համակարգի խախտման պատճառով է առաջացել և որոշ ժամանակից, Թերրին կկարողանա ոտքի կանգնել։

Ծաղրածու Կալվեռոն սկսում է ջանասիրաբար խնամել Թերրիին։ Նա կյանքի խորիմաստ դասեր է տալիս, ամբողջովին կյանքից հուսահատված պարուհուն։ Աղջկա մեջ ծաղրածուն լավատեսություն է սերմանում և օր օրի բարձրացնում նրա տրամադրությունը։ Որոշ ժամանակ անց, Թերրին ոտքի է կանգնում։

Կալվեռոն նախկինում մի հանրահայտ ու հաջողակ ծաղրածու-դերասան էր եղել, որը հետո կորցրել էր իր աշխուժությունն ու հետևաբար՝ աշխատանքը։ Միաժամանակ, Թերրիին խնամելով, նա փորձում է դարձյալ բեմ բարձրնալ և ծիծաղեցնել հանդիսատեսներին, ինչպես նախկինում, սակայն ամեն ինչ ապարդյուն։ Այդ ամենից նա նույնպես հուսահատվում է։

Իսկ Թերրին, ընդհակառակը՝ ապաքինվելուց հետո դարձյալ բեմ է բարձրանում և բալետի հայտնի պարուհի դառնում։ Հիմա նա է փորձում հուսահատությունից հանել ծաղրածու Կալվեռոյին, որը թախծում է իր հին տաղանդի, ժպտացող հանդիսատեսների, փառքի մասին, սակայն միաժամանակ, ամեն ինչում օգնում է Թերրիին։ Վերջինս գնահատելով Կալվեռոյի վերաբերմունքը, սիրահարվում է նրան, և իր ամուսնանալու ցանկությունը հայտնում ծաղրածուին։ Կալվեռոն դա անհեթեթ հիմարություն է համարում, իրենց տարիքի մեջ ընկած մեծ տարբերության պաճտառով։ Նա Թերրիին ամեն ինչ վերանայելու առիթ տալու համար, հեռանում է տնից և փողոցային երաժիշտների հետ գումար աշխատում։

Շուտով Կալվեռոյին գտնում են հին աշխատակիցներն ու ընկերները և համոզում իրեն, հանդես գալ այն ներկայացման մեջ, որտեղ մասնակցություն է ունենում նաև Թերրին։ Վերջինս արդեն հանդիպել է իր հին ծանոթին, մի երիտասարդ կոմպոզիտորին՝ Նեվիլլ անունով, որի հետ ընկերություն է անում։ Հիմա Կալվեռոն պատճառ չի ունենա խուսափել Թերրիի սիրուց։

Կալվեռոյի հին ընկերներից մեկը, որը թատրոնի ղեկավար է, հին ծաղրածուի համար հոբելյանական ելույթ է կազմակերպում։ Կալվեռոն բեմ է դուրս գալիս, կատարելով իր հին ու նոր ներկայացումները։ Այդ երեկո նրան վերջապես հաջողվում է ծիծաղ առաջացնել հանդիսատեսների մոտ։ Կատարվում է նրա երազանքը։ Համարի վերջում, երբ Կալվեռոն, սցենարի համաձայն, ընկնում է թմբուկի մեջ, ինչից հետո, վարագույների ետևում, նրա մոտ սրտի կաթված է սկսվում։ Կալվեռոյին մահճակալին են պառկեցնում։ Նա խնդրում է, որ իրեն բեմի մոտ տանեն, որպեսզի նա կարողանա վերջին անգամ տեսնել Թերրիի ելույթը։ Դիտելով գեղեցիկ պարուհուն՝ ծաղրածու Կալվեռոն մահանում է։

Դերերում

Մրցանակներ և անվանակարգեր 
 1953 թվական - «Բեմի լույսեր» ֆիլմն «Օսկար» մրցանակի է ներկայացվել՝ լավագույն օրիգինալ դրամատիկ սցենար անվանակարգում։
 1953 - ներկայացվել է «BAFTA» մրցանակի՝ լավագույն ֆիլմ անվանակարգում։
 1953 - արժանացել է «BAFTA»–ի՝ ամենախոստումնալից նոր կատարող անվանակարգում (Քլեռ Բլում)։
 1953 - արժանացել է Իտալիայի ազգային կինոլրագրողների սինդիկատի՝ «Արծաթե ժապավեն» մրցանակի, լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ անվանակարգում։
 1953 - արժանացել է «Օսկարի»՝ լավագույն օրիգինալ դրամատիկ սցենար անվանակարգում (Չարլի Չապլին, Ռեյ Ռաշ, Լարրի Ռասսելլ)։

Հետաքրքիր փաստեր 
 ԱՄՆ-ում ֆիլմն արգելվում էր ցուցադրել մինչև 1972 թվականը։ 1973-ին՝ այն Օսկար մրցանակի արժանացավ, լավագույն երաժշտություն անվանակարգում, միայն քսան տարի անց, սահմանելով լիովին ռեկորդ։
 Ֆիլմը մասամբ կենսագրական է Չարլի Չապլինի համար։ Օրինակ՝ Ֆիլմի գործողությունն իրականացվում է 1914 թվականին։ Այդ տարի, Չապլինը նկարահանեց իր առաջին կարճամետրաժ ֆիլմը։ Չապլինը ցուցադրում է իր երիտասարդության օրերը, երբ նա դերասան էր աշխատում մյուզիկ-հոլլլում և ապրում էր հանրակացարաններում։ Չապլինի հայրը, ինչպես և Կալվեռոն, տառապում էր ալկոհոլիզմով և մահացել էր 37 տարեկան հասակում։
 Ֆիլմում Չապլինը շատ էր նկարահանել իր մոտիկ հարազատներին։ Երաժիշտ Նեվիլլի դերում, հանդես էր գալիս Չապլինի հարազատ որդին՝ Սիդնեյ Չապլինը։ Մյուս որդին՝ Չարլզ Չապլին կրտսերը, նկարահանվել էր պանտոնիամայի ոստիկանի դերում։ Չապլինի փոքր երեխաները՝ Ջերալդին Չապլինը, Մայքլն ու Ջոզեֆինան նկարահանվել էին դրսի երեխաների դերում։ Դերեր ստացան նույնիսկ Չապլինի խորթ եղբայրն՝ Ուիլեր Դրայդենն ու կինը՝ Ունա Օ'Նիլը։ Վերջինիս և Չապլինի հարաբերությունները, հիշեցնում են ֆիլմի հերոսներ՝ Կալվեռոյի և Թերրիի հարաբերություննը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

1952 ֆիլմեր
Չառլի Չապլինի ֆիլմեր
Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Անգլերեն ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Ամերիկյան ֆիլմեր
Լավագույն երաժշտության համար Օսկարի մրցանակակիր ֆիլմեր
Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
United Artists ֆիլմեր