Ավետ Ավետիսյան

Ավետ Մարկոսի Ավետիսյան, Ավետյան (իսկական ազգանունը՝ Ոսկանյան), (), հայ խորհրդային դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1938 թվական), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1962 թվական), պարգևատրվել է Ստալինյան մրցանակով (1941 թվական)։

Կենսագրություն 

1905 թվականին նա ընդունվում է Ներսիսյան դպրոց, ուր մասնակցում է աշակերտական ներկայացումներին։ Նախքան բանակ մեկնելը (1916 թվականին) մանուֆակտուրայի խանութում աշխատել է իբրև աշակերտ և գործակատար։ Բանակից զորացրվելուց հետո (1918 թվականին) Բաքվում մասնակցել է Հովհաննես Աբելյանի թատերախմբի ներկայացումներին։ Բեմական մկրտությունը եղել է Ոսկանի (Ա. Շիրվազադեի «Չար ոգի», 1918 թվական) դերակատարումը։ Այնուհետև Աբելյանի հետ գալիս է Թիֆլիս, ուր խաղում է հայոց դրամատիկական խմբում։ 1919 թվականին խաղացել է Թիֆլիսի հայոց դրամատիկական խմբում, 1920-1921 թվականներին թվականներին՝ Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) թատրոնում՝ Ամո Խարազյանի խմբում։ 1922 թվականից տեղափոխվում է Երևան, խաղում շրջիկ թատերախմբում, ապա ընդունվում Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոն և մինչև կյանքի վերջը ստեղծագործում այնտեղ։ Ավետիսյանը նկարահանվել է հայկական 28 կինոնկարում։

Դերերը թատրոնում 
 Պանտալոնե՝ Կ. Գոլդոնիի «Երկու տիրոջ ծառա», (1923 թվական)
 Զեմլյանիկա՝ Ն. Գոգոլի «Ռևիզոր», (1923 թվական)
 Օրգոն՝ Մոլիերի «Տարտյուֆ», (1924 թվական)
 Սաքո՝ Դ. Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», (1924 թվական)
 Մատվեյ Եգորիչ՝ Վ. Փափազյանի «Ժայռ»
 Զամբախով՝ Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա», (1927 թվական)
 Փարսիղ՝ Գ. Սունդուկյանի «Քանդած օջախ», (1938 թվական)
 Սարգիս՝ Գ. Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ», (1944 թվական)
 Պեպո՝ Գ. Սունդուկյանի «Պեպո», (1929 թվական, 1935 թվական, 1948 թվական)
 Միկիտան Սաքո՝ Պ. Պռոշյանի «Հացի խնդիր», (1937 թվական)
 Շպրիխ՝ Մ. Լերմոնտովի «Դիմակահանդես», (1949 թվական)
 Դոստիգաև՝ Մ. Գորկու «Դոստիգաևը և ուրիշները», (1934 թվական)
 Սաղաթել՝ Ա. Շիրվանզադեի «Պատվի համար», (1939 թվական)
 Մարութխանյան՝ Ա. Շիրվանզադեի «Քաոս», (1959 թվական)
 Շվանդյա՝ Կ. Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»
 Բերեստ՝ Ա. Կորնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ»
 Շադրին՝ Ն. Պոգոդինի «Հրացանավոր մարդը», (1938 թվական)
 Կուտուզով՝ Վ. Սոլովյովի «Ֆելդմարշալ Կուտուզով», (1942 թվական)
 Սահակ Սևադա՝ Մուրացանի «Գևորգ Մարզպետունի», (1941 թվական)
 Գլոբա՝ Կ. Սիմոնովի «Ռուս մարդիկ», (1942 թվական)
 Շուլգա՝ Մ. Շոլոխովի «Երիտասարդ գվարդիա», (1947 թվական)
 Գրինյով՝ Ա. Սոֆրոնովի «Մոսկովյան բնավորություն», (1949 թվական)
 մուժիկ՝ Ե. Չարենցի «Դեպի ապագան», (1960 թվական)
 Ռոբինզոն՝ Ա. Օստրովսկու «Անօժիտը», (1946 թվական)
 Եպիխոդով՝ Ա. Չեխովի «Բալենու այգին», (1951 թվական)

Դերերը կինոյում 
 1925 - Նամուս - Հայրապետ
 1925 - Զարե - Սլո
 1926 - Շոր և Շորշոր - Վարդան
 1927 - Ղուլը - Օնիկ
 1927 - Խասփուշ - ոստիկանապետ
 1929 - Կոլխոզային գարուն - բրիգադիր
 1930 - Կիմը հերթապահ - հայր
 1931 - Կիկոս- Մուրադ
 1932 - Քրդեր-եզդիներ - Բրո
 1934 - Գիքոր - բազազ Արտեմ
 1935 - Պեպո - Զիմզիմով
 1937 - Կարո - գնդապետ
 1938 - Զանգեզուր - սպարապետ
 1939 - Լեռնային արշավ - Համո
 1940 - Քաջ Նազար - Սաքո
 1941 - Հայրենասերների ընտանիքը - Ասատուր
 1942 - Դուստրը - սպեկուլյանտ
 1943 - Դավիթ Բեկ - մելիք Ֆրանգուլ
 1947 - Անահիտ - Բագատուր
 1949 - Արարատյան դաշտի աղջիկը - Արշակ
 1956 - Պատվի համար - Սաղաթել
 1958 - Ինչու է աղմկում գետը - Բուռնազյան
 1959 - Փլուզում - Աշո
 1960 - Հյուսիսային ծիածան - Մուրադ
 1960 - Սայաթ-Նովա - Ավետ աղա
 1964 - Մսյո Ժակը և ուրիշները - Թորոս աղա
 1969 - Պայթյուն կեսգիշերից հետո - մաքսանենգ
 1969 - Ադամ և Հեվա - Ալի Խուժա
 1970 - Մորգանի խնամին - Մինտոև

Պարգևներ և կոչումներ 
 ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1938 թվական)
 Ստալինյան մրցանակ II աստիճանի Զանգեզուր ֆիլմում սպարապետի դերակատարությամբ համար (1941 թվական)
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1962 թվական)
 ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1971 թվական)
 Լենինի շքանշան
 երեք այլ շքանշաններ և մեդալներ

Գրականություն Ավետ Ավետիսյանի մասին 
 Հակոբյան Ժ., Ավետ Ավետիսյան, Ծ., 1958
 Вельтман С. Л., Авет Аветисян, Մոսկվա, 1939
 Ավետ Ավետիսյան (ժող. ալբոմ), Երևան, 1968
 Ով ով է. Հայեր, հատոր Ա, Երևան, 2005

Ֆիլմեր Ավետ Ավետիսյանի մասին 
 Ավետ Ավետիսյան, 1966 թվական, ԵՎՖՍ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ավետ Ավետիսյանը դասարան․ամ կայքում 

Հայ դերասաններ
20-րդ դարի դերասաններ