Վաղատին

Վաղատին (նախկին անվանումը՝ Վաղուդի),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիան քաղաքից մոտ 7 կմ արևելք, Որոտան գետի ձախ ափին, ծովի մակերևույթից 1540-1620 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից ճանապարհով կազմում է մոտ 94 կմ։ Բնակչությունը` 593 մարդ (2011), հայեր։

Նախկինում Վաղուդի անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ Վաղատին է վերանվանվել 1991 թվականին։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։

Պատմություն 
Գյուղի մասին առաջին հիշատակումները տրվում են XII-XIII դարերում՝ Ստեփանոս Օրբելյանի կողմից։ Հիշատակվել է նաև Ղևոնդ Ալիշանի կողմից, ով օգտագործել է Վաղադին տարբերակը։ Ինչևէ 1990 թվականին ՀԽՍԽ Գերագույն խորհուրդը հաստատում է Վաղատին տարբերակը։

Միջնադարում գյուղը եղել է գրչության կենտրոն, որտեղ ապրել և լայնամասշտաբ գործունեություն է ծավալել Հովհան Որոտնեցին։ Գրիգոր Տաթևացին գյուղի շրջակայքում գտնվող Որոտնավանքում լատիներենից թարգմանել է Պետրոս Արագոնացու «Գիրք առաքինությանց» աշխատությունը։

Պատմա-մշակութային հուշարձաններ 
Գյուղից մի քանի հարյուր մետր հարավ գտնվում է միջնադարում հռչակավոր Որոտնավանքի վանական համալիրը։

Բնակչություն 
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Վաղատինի մշտական բնակչությունը կազմել է 593, առկա բնակչությունը` 463 մարդ։ Գյուղը նախկինում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք արտագաղթել են Ադրբեջան 1988-1989 թթ. ազգամիջյան բախումների ընթացքում։ Նրանց փոխարեն գյուղում բնակություն են հաստատել Ադրբեջանից բռնագաղթած 42 տւոն (150 անձ) հայեր։ Վաղատինի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Տես նաև 
 Վաղատինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Արտաքին հղումներ 
 Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 
 Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում

Ծանոթագրություններ 

Սյունիքի մարզի գյուղեր