Շոն Փեն

Շոն Փեն (, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Ամուսնացած է եղել հայտնի երգչուհի Մադոննայի ու դերասանուհի Ռոբին Ռայթի հետ։

Կենսագրություն 
Շոն Փենը ծնվել է 1960 թվականի օգոստոսի 17-ին Սանտա Մոնիկա քաղաքում (Կալիֆորնիայի նահանգ)՝ ռեժիսոր Լեո Փենի և դերասանուհի Այլին Ռայանի ընտանիքում։ Նրա հոր՝ Լեո Փենի (Leo Z. Penn, 1921-1998) ծնողները հրեա ներգաղթյալներ էին Լիտվայից և Ռուսաստանից, ովքեր ԱՄՆ էին եկել 1898 և 1914 թվականներին։ Շոնի մայրը՝ Այլին Ռայան (Eileen Ryan, ծննդյան անունը՝ Անուչի, ծնվ․ 1928), իտալական և իռլանդական ծագմամբ կաթոլիկ է։ Փենը մեծացել է աշխարհիկ ընտանիքում և համարվում է ագնոստիկ։ Դպրոցում Փենը սովորել է Էմիլիո Էստևեզի, Չառլի Շինի և Ռոբ Լոուի հետ, ովքեր հետագայում դարձան դերասաններ։ Նրա փոքր եղբայրը՝ Քրիս Փենը, նույնպես դարձավ դերասան։

19 տարեկանում Փենը տեղափոխվում է Նյու Յորք։ 1985 թվականին ԶԼՄ-ների ուշադրությունը գրավեց նրա ամուսնությունը փոփ երգչուհի Մադոննայի հետ։ 1989 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։ 1996 թվականին Փենն ամուսնանում է դերասանուհի Ռոբին Ռայթի հետ։ 2010 թվականին լրագրողի ծեծելու համար 3 տարի պայմանական ազատազրկման է դատապարտվել։

Ֆիլմագրություն 
Իր կինոկարիերան սկսել է հեռուստասերիալներում նկարահանվելով։ 1991 թվականին Փենը հանդես է գալիս որպես ռեժիսոր՝ իր իսկ սցենարի հիման վրա նկարահանելով «Վազող հնդկացի» ֆիլմը։ 1995 թվականին նա Սյուզան Սարանդոնի հետ խաղում է Թիմ Ռոբբինսի «Մեռյալն է գալիս» դրամայում, և այդ դերի համար արժանանում է «Օսկար» մրցանակի։ Նրա ռեժիսորական հաջորդ ֆիլմը եղել է «Դիրքապահը խաչմերուկում»-ը, որում գլխավոր դերը կատարել է Ջեք Նիկոլսոնը։ 1997 թվականին Փենը Կաննի կինոփառատոնում մրցանակ է ստանում լավագույն դերասան անվանակարգում Նիկ Կասսավետեսի «Նա հիասքանչ է» ֆիլմում խաղացած դերի համար։ Այդ ֆիլմում նրա հետ խաղում էին կինը՝ Ռոբին Ռայթը, և Ջեն Տրավոլտան։ 1999 թվականին Փենը ստանում է երկրորդ Օսկարը Վուդի Ալենի «Քաղցր և զզվելի» ֆիլմի դերի համար։ 2003 թվականին Վենետիկյան կինոփառատոնի Վոլպի գավաթ մրցանակն է ստանում տղամարդու լավագույն դեր անվանակարգում՝ «21 գրամ» ֆիլմում խաղացած դերի համար։ Նա իր կինոկարիերայի ընթացքում 54 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել։
Խաղացել է մոտ 50 ֆիլմում, 8-ական ֆիլմերի ռեժիսոր և պրոդյուսեր է, 4 ֆիլմի սցենարի հեղինակ։ 
Առավել նշանավոր ֆիլմերից են՝

 1988 - «Գույներ»
 1989 - «Մենք հրեշտակներ չենք»
 1993 - «Կառլիտոյի ուղին»
 1995 - «Մեռյալն է գալիս»
 1997 - «Խաղը»
 1997 - «Շրջադարձ»
 1998 - «Բարակ կարմիր գիծ»
 2001 - «Ես Սեմն եմ»
 2003 - «21 գրամ»
 2003 - «Խորհրդավոր գետը»
 2005 - «Թարգմանչուհին»
 2006 - «Ողջ թագավորական շքախումբը»
 2008 - «Միլք»
 2010 - «Արդար խաղ»
 2011 - «Կենաց ծառը»

54 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 57-ի, որոնց թվում՝
 5 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 2-ը, 1-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում։
 5 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել 1-ը
 2-ական անգամ ներկայացվել է BAFTA-ի և Սեզարի
 մեկական անգամ ստացել է Կաննի և Բեռլինի կինոփառատոնի մրցանակ
 3 անգամ ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակ
 1 անգամ ներկայացվել է նաև Ոսկե Ազնվամորի հակամրցանակին։

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի դերասաններ
Ամերիկացի ռեժիսորներ
Հոլիվուդյան դերասաններ
Օսկարակիրներ
1960 ծնունդներ
Օգոստոսի 27 ծնունդներ
Ամերիկացի սցենարիստներ
Ամերիկացի պրոդյուսերներ
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ