Ջեյմս Մյուրրեյ

Ջեյմս Մյուրեյ (, ), շոտլանդացի բառարանագետ և բանասեր։ 1879 թվականից մինչև իր մահը եղել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիրը։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Շոտլանդիայի Դենհոլմ գյուղում։ Ուսումնասեր պատանին տասնչորս տարեկան հասակում թողել է դպրոցը, քանի որ ծնողները ի վիճակի չէին վճարել ուսման վարձը։ Տասնյոթ տարեկանում դարձել է ուսուցիչ Հոյկ ավանի տարրական դպրոցում, այնուհետև աշխատել բանկում, հետագայում՝ կրկին ուսուցիչ Լոնդոնում։

Լինելով ինքնուս՝ հատկապես հետաքրքրված է եղել լեզուներով և ստուգաբանությամբ. ուսումնասիրել է եվրոպական գրեթե բոլոր լեզուները։ 1873 թվականին հրատարակել է «Շոտլանդիայի հարավային գավառների բարբառը» աշխատությունը։ 1879 թվականի մարտի 1-ին նշանակվել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիր։ Այդ բառարանի ստեղծման գործում կարևոր ավանդ է ներդրել նաև ամերիկացի զինվորական բժիշկ Ուիլյամ Չեսթեր Մայնորը, ում համար լեզվաբանությունը եղել է հոբբի։ Նա Ջեյմս Մյուրրեյին մեծ քանակությանմ անհրաժեշտ մեջբերումներ, քաղվածքներ է տրամադրել։

Պատվավոր կոչումներ 
Ջեյմս Մյուրրեյին պատվավոր դոկտորի կոչում է շնորհել ինը համալսարան, այդ թվում՝

 Գլազգոյի համալսարանը՝ 1901 թվականի հունիսին
 Օքսֆորդի համալսարանը՝ 1914 թվականին:

Գրականության մեջ և կինոյում 

Սայմոն Վինչեստերի՝ 1998 թվականին հրատարակված The Surgeon of Crowthorne գիրքը (ԱՄՆ-ում տպագրվել է The Professor and the Madman վերնագրով) արտացոլում է Մայնորի կյանքի վերջին տարիները և նրա մասնակցությունը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի ստեղծմանը։

Այդ գրքի հիման վրա ֆիլմ նկարահանելու իրավունքը 1998 թվականին գնել է Մել Գիբսոն-ի Icon Productions կինոընկերությունը։ «Պրոֆեսորը և խենթը» («The Professor and the Madman») ֆիլմը նկարահանել է կինոռեժիսոր Ֆարհադ Սաֆինիան, ընդ որում՝ Մյուրրեյի դերը կատարել է Մել Գիբսոնը, Մայնորինը՝ Շոն Փենը։ Կինոնկարը թողարկվել է 2019 թվականի մայիսին։

2020 թվականին լույս է տեսել ավստրալիացի գրող Փիփ Ուիլյամսի The Dictionary of Lost Words բեսթսելլեր վեպը, որտեղ արտացոլված է Մյուրրեյի ու նրա թիմի աշխատանքը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի վրա։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
  (his granddaughter).
 Ogilvie, Sarah (2012), Words of the World: a global history of the Oxford English Dictionary, Cambridge University Press, . (later editor on dictionary)
 Simon Winchester - The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary, publisher = Oxford University Press, 2003, isbn = 0-19-860702-4.
 Murray is also the "professor" referred to in  (US: The Professor and the Madman), even though he was never actually granted a professorship by Oxford. Dr. William Chester Minor, a volunteer who worked on the dictionary, was the "madman".

Արտաքին հղումներ 

 Oxford Dictionary of National Biography website entry for James Murray
 Crime Library biography with photographs
 Broadmoor's Word-Finder (on Minor and Murray)
 Biography at Bikwil.com
 Biography at Denholm Village's website 
 Blue plaque to Murray on his Banbury Road home
 

Շոտլանդացի բառարանագիրներ
Շոտլանդացի բանասերներ
Շոտլանդացի ուսուցիչներ
Լեզվաբաններ
Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ