Hallelujah (Լեոնարդ Քոհեն)

«Հալելույա», երգ՝ գրված կանադացի երգիչ-երգահան Լեոնարդ Քոհենի կողմից։ Առաջին անգամ թողարկվել է 1984 թ.՝ «Տարբեր դիրքեր» (Various Positions) ալբոմի կազմում։ Երգը սկզբում մեծ հաջողության չի հասել։ Ավելի մեծ ճանաչում է ձեռք բերել Ջոն Քեյլի վերակատարումը, որի հիման վրա ավելի ուշ Ջեֆ Բաքլին ձայնագրել է իր տարբերակը։ Վերջին տարիներին բազմաթիվ երաժիշտներ կատարել են այն՝ ստուդիայում ձայնագրելով կամ համերգների ժամանակ։ Երգը օգտագործվել է նաև որպես ֆիլմերի և հեռուստահաղորդումների սաունդթրեք։

Օրիգինալ տարբերակ 

Նախքան «Hallelujah»-ի վերջնական տարբերակը գրելը՝ Քոհենը ստեղծել է տեքստի գրեթե 80 տարբերակ։ Դրանց մի մասը հեղինակը գրել է Նյու Յորքի «Ռոյալտոն» հյուրանոցում գտնվելու ժամանակ՝ միայն անդրավարտիքով նստած գետնին և գլխով հարվածելով հատակին։ Արդեն պատրաստ տեքստը ընդգրկում էր աստվածաշնչյան որոշ հատվածներ՝ հիմնված Սամսոնի և նրան դավաճանած Դալիլայի պատմության («...և նա կտրեց քո մազերը», ), նաև անհավատարիմ Դավիթ արքայի և նրա կնոջ՝ Վիրսիվայի («Դու տեսել էր՝ ինչպես է նա լողանում տանիքին. նրա գեղեցկությունը և լուսնելույսը տապալեցին քեզ», ), պատմությունների հիման վրա։

Երգի թողարկումից հետո 1984 թվականին Քոհենը իր շուրջերկրյա հյուրախաղերի ժամանակ կատարեց երգի օրիգինալ տարբերակը, սակայն 1988 և 1993 թվականների շրջագայությունների ժամանակ համարյա միշտ կատարվում էր երգի փոփոխված տարբերակը, միայն վերջին տունը միշտ անփոփոխ մնաց («Hallelujah»-ը ուրիշ տեքստով կարելի է լսել Cohen Live: Leonard Cohen in Concert համերգային ալբոմում)։ Այլ երաժիշտներ, որոնք կատարում են երգի քավր-տարբերակները համերգներին կամ ձայնագրում այն, սովորաբար միախառնում են տեքստի մի քանի տարբերակներ, երբեմն էլ փոխարինում այն սեփական տարբերակներով։ «Hallelujah»-ի ողջ գոյության ընթացքում ձայնագրվել է նրա ավելի քան 200 քավր-տարբերակ, այդ թվում նաև այլ լեզուներով։ Տարբեր կատարումներ ընդգրկւոմ են տեքսի ամենատարբեր տարբերակները՝ վերցված Քոհենի հեղինակած 80-ից։ 2012 թվականի սկզբին տրված հարցազրույցում Քոհենը նշել է, որ մինչև այժմ չի հոգնել երգի քավրներից և շատ ուրախ է, որ մարդիկ դեռ երգում են այն։

Քավր-տարբերակներ

Ստուդիայի ձայնագրություններ 
 Առաջին քավրը ձայնագրվել է 1991 թվականին վալլայական երաժիշտ Ջոն Քեյլի կողմից՝ Քոհենի հիշատակին թողարկված I'm Your Fan ալբոմի համար, իսկ ավելի ուշ՝ Fragments of a Rainy Season ալբոմի։ Երաժիշտը տեսել էր այս երգի համերգային կատարումը և խնդրել Քոհենին ուղարկել տեքստը։ Լեոնարդը ուղարկել է 15 թերթ։
 Ջեֆֆ Բաքլին, ոգևորվելով Ջոն Քեյլի տարբերակից, ձայնագրել է «Hallelujah»-ն իր դեբյուտային ալբոմ Grace -իհամար, 1994 թվականին։ 2004 թվականին այս քավրը զբաղեցրել է 259-րդ հորիզոնականը «Ըստ Rolling Stone-ի՝ բոլոր ժամանակների 500 լավագույն երգեր»-ի ցուցակում։ Նույն թվականին Time-ը Ջեֆֆ Բաքլիի տարբերակը համարել է «նրբագեղ կատարում» և նշել, որ «Բաքլին վերստեղծել է երգը...օգտագործելով իր ձայնը իբրև փառքի ու տխրության, ցավի և գեղեցկության միջև գոյացած շրջադարձ»: 2007 թվականի սեպտեմբերին Q-ն հատուկ հարցման արդյունքում երգը ընդգրկել է «Տասը լավագույն կոմպոզիցիաների» մեջ, Ջոն Լեջենդը մասնավորապես Բաքլիի տարբերակը համարել է «այնքան գեղեցիկ, որքան կարող եք պատկերացնել։ „Hallelujah“-ն հոյակապ տեքստ և երաժշտություն ունի, իսկ Բաքլիի կատարումը՜: Սա երբևէ լսածս լավագույն ձայնագրություններից է» : Չնայած այս ամենին, Բաքլիի տարբերակը անմիջապես հիթ չդարձավ, և երաժիշտը չիմացավ՝ ինչպիսի հաջողություն է սպասվում նրա ձայնագրությանը. նա խեղդվեց 1997 թվականին։ Ալբոմը, որտեղ զետեղված էր «Hallelujah»-ը, 2002 թվականին (թողարկումից 9 տարի անց) ստացավ «ոսկե» կարճավիճակ։ Ինչպես օրիգինալը, Բաքլիի տարբերակը փաստացի չի թողարկվել որպես առանձին սինգլ. համաշխարհային չարթերում այն հայտնվեց 2006 թվականին՝ հերթականությամբ գլխավորելով Նորվեգիայի, Շվեդիայի և Ֆրանսիայի Թոփ-10-երը։ 2008 թվականին մարտին այն գլխավորեց Hot Digital Songs-ը և ստացավ «պլատինե» կարգավիճակ՝ Ամերկյան ձայնագրական ընկերությունների ասոցացիաների կողմից, գրավեց 2-րդ հորիզոնականը UK Singles Chart-ում : 2013 թվականին Ջեֆֆ Բաքլիի կատարմամբ «Hallelujah»-ն հայտնվեց ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի ձայնագրությունների գրանցամատյանում։
 Ռուֆուս Ուեյնրայթը ձայնագրեց «Hallelujah»-ն Բաքլիի հետ կարճատև հանդիպումից հետո։ Ավելի ուշ նա այն կատարեց Ջոան Վասսերի և իր քրոջ՝ Մարտա Ուեյնրայթի հետ՝ Քոհենի մասին պատմող «Leonard Cohen: I'm Your Man» փաստագրական ֆիլմի համար։ Ուեյնրայթի տարբերակը հայտնվեց որպես Շրեկ մուլտֆիլմի պաշտոնական սաունդթրեք, սակայն հենց մուլտֆիլմում հնչում է Ջոն Քեյլի տարբերակը։
 2004 թվականին իր տարբերակը Hymns of the 49th Parallel ալբոմում ներկայացրեց Քեթրին դոն Լանգը։ Վերջինս երգը կատարում է այնպիսի խոշոր միջոցառումների ժամանակ, ինչպիսիք են կանադական «Ջունո» մրցանակաբաշխությունը (2005), որտեղ երգչուհուն պատվեցին երկու րոպե տևած հոտնկայս ծափահարություններով, «Կանադացի երգահանների փառքի սրահում» 2006 թվականին՝ ի նշան Քոհենի ընդգրկման, նաև 2010 թվականի Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը Վանքուվերում։ Անջանի Թոմասը, որը երկար ժամանակ աշխատել է Քոհենի հետ, Լանգի կատարումը մեկնաբանել է այպես. «Ահա և վերջ, հիմա երգը կարելի է հանգիստ թաղել. սա ճշմարիտ կատարելության երանելի զգացումն էր»: 
 Նորվեգացիներ Էսպիդ Լինդը, Կուրդ Նիլսենը, Ալեխանդրո Ֆուանտեսը և Էսկիլ Հոլմը թողարկեցին երգի մի տարբերակ, որը դարձավ համար մեկ հիթը իրենց հայրենիքում։ Ձայնագրությունը դարձավ «պլատինե» երկու շաբաթվա ընթացքում, իսկ ըստ վերջնական արդյունքների վաճառվել է 250 000 տարբերակ։ Երգը մնացել է նորվեգիական թոփ-20-ում 37 շաբաթ շարունակ։
 Ալեքսանդրա Բյորկը հաղթող ճանաչվեց «The X Factor» շոուի հինգերորդ եթերաշրջանում՝ վերջին փուլում կատարելով «Hallelujah»-ն։ Այս կոմպոզիցիան ընդգրկող դեբյուտային սինգլը թողարկման օրը վաճառվեց 105 000 օրինակով (սահմանելով եվրոպական ռեկորդ առաջին 24 ժամվա ընթացքում վաճառքով) և 576 000-ով՝ մեկ շաբաթում։ Բյորկի քավր-տարբերակը արթնացրեց նախկին տարբերակների նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Ջեֆֆ Բաքլիի երկրպագույների կողմից սկսվեց շարժումը, որի նպատակը վերջինիս քավր-տարբերակի բարձրացումն էր Սուրբծննդյան չարթում և Բյորկի առաջնային դիրքը զբաղեցնելը։ Արդյունքում, սակայն, Բյորկը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը, իսկ Բաքլին՝ երկրորդ։ Երգի օրիգինալ տարբերակը նույնպես տեղ գտավ չարթում։ Բյորկի «Hallelujah»-ն 2008 թվականին ճանաչվեց ամենավաճառվածը Մեծ Բրիտանիայում. դեկտեմբերի 28-ին NME ամսագիրը հայտարարեց 1 միլիոն վաճառված օրինակների մասին։

Համերգային կատարումներ 

 Երգը առաջինը կատարողներից մեկը Քոհենի կոլեգա Բոբ Դիլանն էր (1988 թվականի հուլիսի 8, Մոնրեալ)
 Երգը անդադար կատարվել է իռլանդացի ռոք երաժիշտ Բոնոյի կողմից։ Այն հայտնվել է նաև Քոհենին նվիրված Tower of Song տրիբյուտ ալբոմում
 Bon Jovi խումբը երգը կատարել է իր համերգային շարքերում, նաև Live at Madison Square Garden
 Նիլ Դայմոնդը այն կատարել է իր համերգներին, իսկ 2010 թվականին զետեղել իր՝ Dreams ալբոմում
 Իսպաներեն տարբերակը կատարում է Il Divo-ն. երգը ներառված է նաև The Promise ալբոմում
 Երգի ռուսերեն տարբերակը կատարում է Պավել Ֆախրտդինովը։ 
 Իրինա Բոգուշեվսկայան կատարել է երգի սեփական ռուսերեն թարգմանությունը 2015 թվականին

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 1984 թվականի տեքստը 
 1988 թվականի տեքստը 
 Պոետիկ թարգմանություն 

1984 սինգլներ
Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ