Աշոտ Բ Բագրատունի

Աշոտ Բագրատունի (անհայտ – մոտ 689), հայոց իշխան, Հայաստանի կառավարիչ 685-689 թվականներին։ Հաջորդել է Գրիգոր Մամիկոնյանին։ Նա իր եղբոր որդի Սմբատին նշանակեց հայկական զորքերի սպարապետ, հաշտվեց արաբների հետ, ծավալեց շինարարական գործունեություն։ Նրա օրոք զարգանում է երկրի սոցիալ-տնտեսական և մշակութային կյանքը։

686 թվականից ենթարկվելով բյուզանդական հարձակումներին՝ հարկադրված եղավ հոգալ երկրի պաշտպանության մասին։ 689 թվականին Հուստինիանոս II կայսրը նվաճեց Հայաստանը, բայց պահպանեց Աշոտ Բագրատունու իշխանությունը և պատրիկական իրավունքները։ Նույն տարին երկիրը ասպատակեցին արաբական զորքերը։ Ղևոնդ պատմիչի վկայությամբ, Աշոտ Բագրատունին ջախջախեց և երկրից դուրս վանեց նրանց։

Աշոտ Բագրատունին կռիվներում ծանր վիրավորվելով՝ փոխադրվեց հայրենի Դարույնք բերդաքաղաքը, ուր մահացավ և թաղվեց նախնիների հանգստարանում։ Աշոտ Բագրատունին կառուցել է Դարույնքի սուրբ Փրկիչ (Ամենափրկիչ) եկեղեցին, հեղինակել «Զորս ըստ պատկերի» սկսվածքով շարականը։ Նա առաջին աշխարհականներից էր, որի հորինած երգն ընդունեց եկեղեցին։ Հին ու նոր մի շարք շարակնոցներում այս երգը սխալմամբ վերագրվում է Գրիգոր Մագիստրոսին։

Սպերի և Տայքի իշխանի տիտղոսը ժառանգել էր եղբորից՝ Վարազ-Տիրոց Գ Բագրատունուց։ Աշոտին հաջորդել է եղբոր որդին՝ Սմբատը։ Ունեցել է մեկ որդի՝ Սմբատ անունով, որին սպանել են արաբները 705 թվականին Նախճավանի սպանդի ժամանակ։

Տես նաև 

 Աշոտ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)
 Բագրատունիների տոհմածառ

Գրականություն 

 Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle։ Tables généalogiques et chronologiques, Rome,‎ 1990, p. 122.
 Վարդան վարդապետ, Հաւաքումն պատմութեան Վենետիկ, 1862

Ծանոթագրություններ 

Բագրատունիներ
Հայոց իշխաններ
Սպերի իշխաններ
Տայքի իշխաններ