Թալես Միլեթացի

Թալես Միլեթացի (, ), հին հույն փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, տոմարագետ, աստղագետ, ճարտարապետ։ Թալեսը համարվում է հունական յոթ իմաստուններից մեկը։ Արիստոտելը նրան համարում է հույն առաջին փիլիսոփան։ Ընդունված է Թալեսին պատմականորեն համարել առաջին անհատը, ով զբաղվել է գիտական փիլիսոփայությամբ։ Հաճախ նրան անվանում են գիտության հայր։ Թալեսը՝ որպես ժամանակակից գիտության նախակարապետ, բեկումնային քայլ է կատարել, երբ բնության առարկաներն ու երևույթները բացատրելիս առասպելաբանությանը դիմելու փոխարեն օգտագործել է բնագիտական տեսություններ ու վարկածներ։ Նա մատերիայի նախասկիզբ համարել է ջուրը
:

Ծնվել է Միլեթոս քաղաքում։ Թալեսը Միլեթյան դպրոցի առաջին փիլիսոփա-գիտնականն է, առաջին մաթեմատիկոսն ու բնագետը։ Նա եղել է իր ժամանակի ամենախոշոր մարդը, միաժամանակ զբաղվել է առևտրով, եղել է հայտնի վաճառական, քաղաքական խոշոր գործիչ, ճարտարապետ, աստղաբաշխ, ճանապարհորդել է զանազան քաղաքներ, դեպի Եգիպտոս, որտեղ զբաղվել է Նեղոսի հեղեղումների ուսումնասիրությամբ։ Վերադառնալով Միլեթոս իրեն նվիրում է գիտական զբաղմունքի մինչև խոր ծերություն։

Իր ճանապարհորդության ժամանակ նա քաղդեական ու եգիպտական գիտնականներից վերցնում է աստղաբաշխական ու երկրաչափական գիտելիքներ, որը հետագայում զարգացնում է։ Նա աստղաբաշխության մեջ կատարում է մի շարք հայտնագործություններ, որոնք օգտագործում են առևտրականները ծովագնացության ժամանակ։ Նա գուշակում է 585 թվի մայիսի 28-ի արևի խավարումը։ Նա առաջինն է սահմանում տարին 365 օր, առաջինը «գտավ» Փոքր Արջի համաստեղությունը։ Նա կանխատեսում էր կլիմայական փոփոխությունները։

Մաթեմատիկայում Թալեսը կիրառել է երկրաչափությունը բուրգերի բարձրությունը, ափից նավերի հեռավորությունը հաշվարկելու համար։ Նա համարվում է առաջին մարդը, ով գործադրել է դեդուկտիվ դատողությունը երկրաչափության մեջ, դուրս բերել այսպես կոչված՝ Թալեսի թեորեմի չորս հետևությունները։ Նա առաջին մարդն է, ում մաթեմատկական հայտնագործություն է վերագրվում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
  (1991 pbk ed. )
  Third Edition 
 Herodotus, Histories, A. D. Godley (translator), Cambridge: Harvard University Press, 1920; . Online version at Perseus
 Hans Joachim Störig, Kleine Weltgeschichte der Philosophie. Fischer, Frankfurt/M. 2004, .
 
 
 
 Pliny the Elder, The Natural History (eds. John Bostock, M.D., F.R.S. H.T. Riley, Esq., B.A.) London. Taylor and Francis. (1855). Online version at the Perseus Digital Library.
 
 
  
 
 
 Priou, Alex (2016). "The Origin and Foundations of Milesian Thought." The Review of Metaphysics 70, 3–31.

Արտաքին հղումներ 

 Thales of Miletus from The Internet Encyclopedia of Philosophy
 Thales of Miletus  MacTutor History of Mathematics
 Thales' Theorem – Math Open Reference (with interactive animation)
 Thales biography by Charlene Douglass (with extensive bibliography)
 Thales of Miletus Life, Work and Testimonies by Giannis Stamatellos
 Thales Fragments

Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Անտիկ դարաշրջանի հույն աստղագետներ
Անտիկ դարաշրջանի հույն տոմարագետներ
Անտիկ դարաշրջանի հույն ճարտարապետներ
Մ.թ.ա. 6-րդ դարի փիլիսոփաներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Հին միլեթացիներ
Հին հոնիացի փիլիսոփաներ