Գրիգոր Ե Քարավեժ

Գրիգոր Ե Քարավեժ (1193-1194), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1193 թվականից։ Հաջորդել է Գրիգոր Դ Տղային։ Ծնվել է շուրջ 1172 թվականին։ Ծննդյան վայրն անհայտ է։ Մահացել է 1194 թվականին Կիլիկիայի Կոպիտառ ամրոցում և ամփոփվել Դրազարկի վանքում։

Ներսես Շնորհալու եղբայր Վասիլ Պահլավունու թոռը՝ դստեր գծով։ Մկրտության ավազանի անունը՝ Վահրամ։ Իր մորեղբայր Գրիգոր Դ Տղայի ձեռով օծվել է եպիսկոպոս։ Կաթողիկոսական աթոռին ընտրվել է հայոց մեծ իշխան Լևոն II-ի առաջարկությամբ և Հայաստանի բարձրաստիճան հոգևորականների հավանությամբ։ Լևոն II թագավորը ցանկանում էր ունենալ իրեն հնազանդ հայրապետ, սակայն երիտասարդ և բնավորությամբ ըմբոստ կաթողիկոսը, հակառակ թագավորի ակնկալիքների, շարունակել է վարել ինքնիշխան քաղաքականություն՝ հարուցելով շատերի դժկամությունը։

Շուտով Լևոն II Մեծագործը Սսի արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի (հետագայում՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Զ Սսեցի) խորհրդակցությամբ կաթողիկոսի աթոռանիստ Հռոմկլայում ձերբակալել է Գրիգոր Ե Քարավեժին, տարել Սիս, ապա բանտարկել Կոպիտառի բերդում։ Այդ արարքը հարուցել է մասնավորապես Հայաստանի հոգևորականների դժգոհությունը։ Իշխանությունը խոստացել է կաթողիկոսի մեղավորության հարցը քննել բարձրագույն դատական ատյանում, բայց բանտարկված կաթողիկոսին շուտով հայտնաբերել են բերդապարսպի ստորոտին՝ ժայռերի մեջ, ջախջախված, մեջքին կտավե պարան։ Պաշտոնապես հայտարարվել է, որ հայրապետը քարավեժ է եղել փախուստ կատարելու պահին։ Պատմիչների վկայությամբ, Գրիգոր Ե Քարավեժի հուղարկավորությունը կատարվել է ցուցադրական հանդիսավորությամբ։ Նրա աճյունը ամփոփվել է Դրազարկի վանքում՝ Գրիգոր Դ Տղայի շիրիմի կողքին։ Կաթողիկոսական գահին Գրիգոր Ե Քարավեժին հաջորդել է Գրիգոր Զ Ապիրատը։

Ծանոթագրություններ 

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ