Հողեր

Հողեր, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։

Անուն 
Գյուղի անվանումը ստուգաբանվում է երկու տարբերակով․ առաջինը ՝ «բերրի հող ունենալ», իսկ երկրորդ տարբերակով գյուղը  ունեցել է Ողեր անվանումը, որը վկայում է նաև Մակար Բարխուդարյանցը, ինչը նշանակում է օղակի մեջ  առնված բնակավայր։ Հետագայում Ողեր անվանումը տեղացիների բարբառով դարձել է Հողեր։ Արցախյան ազատամարտից հետո գյուղը չի բնակեցվել։ Նախկինում անվանվել է Գոգա, նաև Ողեր, իսկ 1998 թվականին վերանվանվել է Հողեր։

Աշխարհագրություն 
Գտնվում է  Ղարաբաղի Լեռնաշղթայի արևելյան  Իշխանասարի լեռնաճյուղերի հյուսիսային կողմում, ձորի ձախ լանջերի  հարթավայրային մասում , Իշխանագետի միջին հոսանքի աջ գետահովտում, Գոգա վտակի վրա, Ջրակուս գյուղից 1-2 կմ հեռու, Հադրութ քաղաքից 25 կմ  դեպի հյուսիս։

Գտնվում է ծովի մակերևույթից  700մ բարձրության վրա։

Պատմություն 
Արցախյան ազատամարտի տարիներին  գյուղի բնակչությունը լքել է  իր պապենական բնակավայրը և բնակություն է հաստատել հարևան Ծաղկավանք գյուղում։  Գյուղը 1923-1936 թվականներին եղել է Դիզակի, ապա Հադրութի շրջանի մեջ։ 1936 թվականին անջատվել է  Հադրութի շրջանից և կցվել է  Ադրբեջանի Կարյագինոյի (Ֆիզուլու) շրջանին։

Գյուղը Արցախյան ազատամարտին 
Գյուղի հայ բնակիչները 1988-1989 թվականներին կազմավորել են  ինքնապաշտպանական ջոկատ, որն առանձին, իսկ 1992 թվականին Հադրութի Առաջին պաշտպանական շրջանի  ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Հադրութի, Մարտունու և ԼՂՀ այլ րջանների  բնակավայրերի ինքնապաշտպանական  և ազատագրական մարտերին։

Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020) 

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել է և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

Բնակչություն 
Հողեր գյուղում  բնակչության թիվը 19-րդ դարի վերջի տվյալներով կազմել է 130 հայ բնակիչ, 2005 թվականի մարդահամարի  տվյալներով կազմել է  4 մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով բնակչություն չկար։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Պատմամշակութային հուշարձաններ 
Գյուղում և նրա շրջակայքում  պահպանվել են ՝ սբ․Աստվածածին եկեղեցին  (վերակառուցվել է 1880 թվականին) , 15-18-րդ դարերի գյուղատեղի մնացորդները, 19-րդ դարի գերեզմանոցը։  Գերեզմանոցին մոտ  ձորակում պահպանվել է  հայ քարագործների կառուցած աղբյուրը։ ։

Հասարակական կառույցներ 
Մինչև 1960 թվականը  Հողեր գյուղում գործել է  միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորել են նաև  հարևան Ծակուռի, Ջրակուս, Քյուրաթաղ (Դուդուկչի.), Ուխտաձոր (Էդիլլու), Ակնաղբյուր, Ծաղկավանք գյուղերի 4-րդ և 7-րդ դասարանի աշակերտները։ 1960 թվականին միջնակարգ դպրոցը դարձել է  ութամյա, 1970 թվականին՝ տարրական, 1974 թվականին  դպրոցը փակվել է։ 1974-1988 թվականներին  Հողեր գյուղի երեխաները սովորել են  Ջրակուս գյուղում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 World Gazetteer  - World-Gazetteer.com
 Population of Nagorno-Karabakh Republic (2005) 

Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ