Հովհաննես Պատկերահան

Հովհաննես Պատկերահան (Հովհաննես Էմիրի (Հովսեփի), մոտ 1695, Կեսարիա - փետրվարի 21, 1758, Ալբանո, Իտալիա), հայ նկարիչ, կրոնական գործիչ։

Կենսագրություն 
Հովհաննես Պատկերահանը ծնվել է Կեսարիայում՝ 1695 թվականին, հայ մորից և մուսուլման հորից։ Չորս տարեկանում կորցրել է հորը և չորսամյա գտնվել մորաքրոջ և նրա վաճառական ամուսնու խնամքի տակ, նրանց հետ տեղափոխվել է Հալեպ, որտեղ գաղտնի մկրտվել է՝ մուսուլմանի անունը փոխարինելով Հովհաննես անունով։ Հալեպից տեղափոխվել է Տրիպոլի, ապա՝ Բեյրութ, Մարսել, և ի վերջո, Հռոմ, որտեղ դարձել է պապական պալատի հսկիչ-զինվոր։ Ստացած վարձատրության մի մասը հատկացրել է իր ուսումնառությանը և սկսել հմտանալ մանկուց սիրած նկարչության արվեստում։ Սերտ կապեր է ստեղծել Ալբանոյում (Հռոմի մոտ) հաստատված «Հիսուսի և Մարիամի նվիրյալ քույրեր» միաբանության և նրա հիմնադրուհի Մարիամ Մաջիորիի հետ։ 1718 թվականին Հռոմում ծանոթացել է Մխիթար Սեբաստացու հետ և որդիական սիրով ցկյանս կապվել նրա ու նրա միաբանության հետ։ Ամբողջ կյանքը զինվորության մեջ անցկացնելով հանդերձ, միշտ զբաղվել է սիրած գործով՝ սրբապատկերներ է նկարել հիմնականում Մխիթարյան վանքի և իտալացի կույսերի համար։

Նկարչությամբ զբաղվել է 13-14 տարեկանից։ 1720 թվականից ստորագրել է «Յովհաննէս Պատկերահան»։ 1716-1740 թվականներին նյութական ապահովության համար եղել է Հռոմի պապի զինվորը, ապրել Հռոմում, համագործակցել Վենետիկի Սուրբ Ղազար վանքի Մխիթարյան միաբանության հետ։

Մխիթար Սեբաստացու և այլոց պատվերներով կատարել է մի շարք նկարներ («Աստվածամոր ծնունդը», 1719, «Գրիգոր Լուսավորիչ», 1720, «Ս. Անտոն Անապատական», 1741, «Ս. Բենեդիկտիոս», 1742, «Խաչելություն», 1742, բոլորը՝ Սուրբ Ղազար վանքում, «Ցավագին Տիրամայրը», Մարիա Մաջորե վանք, Ալբանո), որոնք օժտված են ռոմանտիկական շնչով, կոմպոզիցիայի, հեռանկարի ու գծանկարի խոր զգացողությամբ՝ կատարված նկարչական որոշակի սահմանափակումներով։ Պահպանվել են Հովհաննես Պատկերահանի ինքնակենսագրությունը, նամակները (Սուրբ Ղազար վանքի դիվան), կտակը և շիրիմը (Մարիա Մաջորե վանք, Ալբանո)։

Ստեղծագործություններ 
 Աստվածամոր ծնունդը, 1719
 Գրիգոր Լուսավորիչ, 1720
 Սուրբ Անտոն Անապատական, 1741
 Սուրբ Բենեդիկտիոս, 1742
 Խաչելություն, 1742
 Ցավագին Տիրամայրը, Մարիա Մաջորե վանք, Ալբանո

Գրականություն 
 Ղազարյան Մ., Հայ կերպարվեստը 17-18-րդ դարերում, Երևան, 1974։
 Ճեմճեմյան Ս., Յովհաննես Պատկերահան, «Բազմավեպ», 1986, № 1-4:

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Վարդանյան, Յու. Հ. (1988) Հ. Սահակ Ճեմճեմյան, Հովհաննես Պատկերահան (1695—1758), Վենետիկ, Ս. Ղազար, 1987, 61 էջ։. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 12 . pp. 75-77. ISSN 0320-8117 
 Hovhannēs Patkerahan 1695-1758

Հայ նկարիչներ
Հայ կրոնական գործիչներ
Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ
1695 ծնունդներ
Փետրվարի 21 մահեր
1758 մահեր