Թուքհում

Թուքհում (թյուրքերենից թարգմանվում է որպես «ցեղ», «սերունդ»), չեչենների մոտ թեյփերի ռազմատնտեսական կամ ռազմաքաղաքական միավորում։ Թուքհումների մեջ մտնող թեյփերը մեկը մյուսի հետ արյունակցական կապ չունեն։ Թեյփերը միավորվում են ընդհանուր խնդիրների թուծման համար. հակառակորդի հարձակումից պաշտպանվելու կամ տնտեսական փոխհարաբերությունների ամրապնդման և այլ նպատակներով։ Թուքհումը կոնկրետ տարածք էր զբաղեցնում, որը կազմված էր նրա կողմից փաստացի բնակեցված տարածքից, ինչպես նաև շրջակա տարածքներից, որտեղ այդ թուքհումի մեջ մտնող թեյփերը որսորդությամբ, հողագործությամբ, անասնապահությամբ էին զբաղվում։ Ամեն թուքհումը խոսում էր և խոսում է վայնախերենի իր բարբառով։

Ի տարբերություն թեյփի, թուքհումը պաշտոնական ղեկավար չուներ։ Այդպիսով, թուքհումը ավելի շատ նման էր հասարակական միավորման, քան կառավարական մարմնի։

Թուհումի գլխավոր մարմիններ էր ավագների խորհուրդը, որը կազմված էր թուքհումի բոլոր թեյփերի իրավահավասար ներկայացուցիչներից։

16-17-րդ դարերում ինը թուքհում է առաջացել։ Այժմ չեչենները բաժանված են այդ 9 թուքհումների, որոնց մեջ մտնում է մոտավորապես 100 թեյփ.
 Մելխիյ (մելխիստիններ, маьлхий)
 Նոխչմախկախոյ (հայտնի նաև որպես նոխչիյ մոքխ, ամենախոշորներից մեկն է)
 Ձվաբջջային (աուխովցիները, Ӏовхой, օկոկները)
 Օռստխոյ (կարաբուլակները)
 Տերլոյ ()
 Չանտիյ ()
 Չեբերլոյ ()
 Շարոյ ()
 Շատոյ (շուոտոյ, իտումկալինները, շուբութները)

Գոյություն ունեն նաև նշված թուքհումների մեջ չմտնող թեյփեր։

Արտաքին հղումներ 
 Չեչենական թուքհումները և թայփերը
 Չեչենական թայփերը

Ծանոթագրություններ 

Չեչենական մշակույթ
Չեչենական թուքհումներ