Ֆերդինանդ (արբանյակ)

Ֆերդինանդ (Uranus XXIV), Ուրանի արտաքին անկանոն արբանյակներից ամենահեռավորն է։ Հայտնաբերվել է Մեթյու Հոլմանի ղեկավարած թիմի կողմից 2001 թվականին։

Հայտնաբերում
Հայտնաբերվել է Մեթյու Հոլմանի, Ջոն Կավելարսի, Բրետ Գլեդմանի, Ժան-Մարկ Պետիի և Հանս Շոլի կողմից 2001 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Արբանյակը ստացել է ժամանակավոր S/2001 U 2 անվանումը։ Հաստատումից հետո ստացել է նաև Ուրան XXIV անվանումը։

2005 թվականի դեկտեմբերի 25-ին արբանյակը ստացել է իր պաշտոնական Ֆերդինանդ անվանումը, Շեքսպիրի Փոթորիկ պիեսի Նեապոլի արքայի անունով։ Ուրանի բոլոր արբանյակները անվանվել են Վիլյամ Շեքսպիրի և Ալեքսանդր Փոփի ստեղծագործությունների կերպարների անուններով։

Ուղեծիր

Ֆերդինանդը պտտվում է Ուրանի շուրջ մոլորակի պտույտին հակադարձ ուղղությամբ 20 901 000 կմ մեծ կիսաառանցքով, համեմատաբար ձգված էլիպտիկ ուղեծրով, պերիկենտրոնը և ապոկենտրոնը իրարից չափազանց տարբեր են՝ 11 663 850 - 29 350 350 կմ։ Արբանյակը պտտվում է մոլորակի ամպերի շերտից միջինում 20 481 500 կմ հեռավորության վրա։ Ուղեծրի էքսցենտրիսիտետը կազմում է 0,3682, իսկ թեքումը խավարածրի նկատմամբ 170°։ Ֆերդինանդը պտտվում է մոտ 35 անգամ Ուրանից հեռու քան արտաքին մեծ արբանյակ Օբերոնը։

Ֆերդինանդը պատկանում է Սիկորաքսի դինամիկ խմբին, որում նույնպես գտնվում են Սետեբոսն ու Պրոսպերոն, և հավանաբար ունեն նույն ծագումը։ Խմբի արբանյակները ունեն մեծ էքսցենտրիսիտետ և մեծ ուղեծրի թեքում՝ 140-ից 170°։

Ֆերդինանդը պտտվում է Ուրանի շուրջ 2805 օր 12 ժամ 14 րոպեի ընթացքում, որը կազմում է մոտ 7,681 երկրային տարի։ Սետեբոսի մեկ պտույտը Ուրանի շուրջ մի փոքր ավելին է քան Յուպիտերի պտույտից ժամանակահատվածի կեսից Արեգակի շուրջ։

Ֆիզիկական տվյալներ
Ֆերդինանդի տրամագիծը գնահատվում է մոտ 12 կմ, գնահատումը կատարվել է հիմնվելով նրա լուսատվության վրա 4%։ Մակերևույթը չափազանց մուգ է։ Արբանյակի խտությունը գնահատվում է 1,3 - 1,5 գ/սմ³։ Այսպիսով այն պետք է կազմված լինի առավելապես ջրային սառույցից և քարային ապարներից։ Ֆերդինանդի մակերևութային ձգողությունը կազմում է 0,0025 մ/վ²։

Արբանյակը երևում է բնական (գորշ) գույնով տեսանելի սպեկտրում, նույնը ինչպես և Սետեբոսը, սակայն այլ քան Սիկորաքսը (որը բաց կարմիր է)։

Ծագում 
Ենթադրվում է, որ Ֆերդինանդը որսացվել է Ուրանի կողմից, և ի սկզբանե հանդիսացել է Կոյպերի գոտու մարմին։ Հնարավոր է, որ այս արբանյակը սկզբում դարձել է կենտավրոս և ապա նոր միայն որսացվել է մոլորակի կողմից։ Այնուամենայնիվ, որսման մեխանիզմը հայտնի չէ։

Տես նաև 
 Ուրանի արբանյակներ
 Անկանոն արբանյակ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Prospero Profile  by NASA's Solar System Exploration 
 David Jewitt pages 
 Uranus' Known Satellites (by Scott S. Sheppard) 
 MPC: Natural Satellites Ephemeris Service 

Ուրանի արբանյակներ
Անկանոն արբանյակներ