Վարդան Պետրոսյան

Վարդան Եղիշեի Պետրոսյան (), հայ դերասան, սցենարիստ, կատակերգու։ Բնակվում է Փարիզում ու Երևանում և ունի Հայաստանի ու Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ Հայտնի ժամանակակից հայ դերասաններից մեկն է, որ իր ներկայացումներում անդրադառնում է այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են Հայոց ցեղասպանությունը, Հայաստանի քաղաքականությունը և արտաքին քաղաքական հարցերը։

Կենսագրություն 
Վարդան Պետրոսյանը ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 27-ին Երևանում, գիտնականի ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Երևանի կենտրոնում՝ Խանջյան փողոցում գտնվող հայրական բնակարանում։ Սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստական ուսումնարանում, ապա Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դիզայնի բաժնում։ Երկու տարի Խորհրդային բանակում ծառայելուց հետո վերադարձել է Երևան 1985 թվականին։

1988 թվականին Վահրամ Սահակյանի հետ ստեղծել է Երիտասարդ ոզնիներ թատերախումբը, որը, հետագայում վերանվանվելով «Ոզնիներ», եղել է առաջին հայկական ոչ պետական երիտասարդական թատրոնը։

1988 թվականից մինչև 1992 թվականը, երբ ընթանում էր Ղարաբաղյան շարժումը, Վարդան Պետրոսյանը գրել և բեմադրել է քաղաքական հարցերի անդրադարձող մի քանի ներկայացումներ։ Հայաստանում տիրող տնտեսական ծանր պայմանների պատճառով Վարդան Պետրոսյանը 1992 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ։ Մինչև 1997 թվականը նա նկարահանվել է կարճամետրաժ ու լիամետրաժ ֆիլմերում։ Մասնակցել է ֆրանսիական մի շարք ներկայացումների (ռեժիսոր՝ Ռոբեր Օսեյն)։ 1996-1997 թվականներին Վարդան Պետրոսյանը նորից սկսել է հանդես գալ «Ոզնիներ» թատերախմբի հետ։ 1997-2000 թվականներին ներկայացրել է մի շարք դուետներ, այդ թվում՝ «Հայ եմ ես, հայ ես դու» (Չուկոյի հետ, Լոս Անջելես, 1997), «Մեր մանկության մանգոն» (Արամոյի հետ, Երևան, 1998), «Ծերունին և սովը» (Խորեն Աբրահամյանի հետ, Երևան, 1999)։

2000 թվականից Վարդան Պետրոսյանն սկսել է բեմադրել հիմնականում հեղինակային ներկայացումներ՝ նվիրված քաղաքական ու հասարակական տարբեր հարցերի։ Հայաստանից բացի նա իր ներկայացումներով հանդես է գալիս Հայկական Սփյուռքում՝ Միացյալ Նահանգներում, Ֆրանսիայում, Կանադայում, Լիբանանում, Իրանում, Սիրիայում, Ռուսաստանում և այլուր։

2012 թվականին Երևանում ներկայացրել է իր նոր՝ «Պարոնայք 50-50» համերգային ծրագիրը, որի ներկայացումները անցել են հուլիսի 23-ից մինչև դեկտեմբերի 19-ը Պարոնյանի անվան թատրոնում։

2013 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ավտոճանապարհին երթևեկելիս Վարդան Պետրոսյանը տրանսպորտային վթարի է ենթարկվել՝ հարվածելով մեկ այլ մեքենայի, որի ուղևորներից երկուսը մահացել են, իսկ չորս անձ ստացել է մարմնական վնասվածքներ։ Ինքը՝ Վարդան Պետրոսյանը, ծանր վնասվածքներ է ստացել և մի քանի անգամ վիրահատվել։ Նոյեմբերի 8-ին կալանավորվել է մահացու ելքով երթևեկության կանոնների խախտման մեղադրանքով։ Վարդան Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ։ Դատարանը մերժել է նրան գրավով ազատելու դիմումը, չնայած այն ստորագրել էր 11,000 մարդ։ Վարդան Պետրոսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել 2015 թվականի հունվարի 26-ին։ Նույն թվականի հունվարի 29-ին նա դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վարդան Պետրոսյանը տեղափոխվել է բաց բանտ։ 2017 թվականի մարտին նա ժամկետից շուտ ազատվել է բանտից, ինչից հետո մեկնել է Ֆրանսիա։ 2018 թվականին նա բեմադրել է «Իմ կիսատ թողած երգը» ներկայացում, որ նվիրված է բանտում անցկացրած տարիներին։

Աշխատանքները

Ֆիլմադարան 
 1974 – Односельчане
 1978 – Օգոստոս
 1987 – Գործողություն
 1987 – Трое из нас
 1991 – Глас вопиющий
 1992 – Առաջին Անգամ Հայաստանում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
 1992 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
 1993 – Ամեն ձև
 1995 – Օդում, ջրում և ցամաքում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
 1998 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում-2 (Վահրամ Սահակյանի հետ)
 1999 – Մեր Վերջը (Վահրամ Սահակյանի հետ)
 2009 – Ցմահ բանտարկյալներ

Համերգային տեսաերիզներ 
 1991 – Ձայն անապատում
 1999 – Մեր վերջը
 2001 – Խաղում ենք 1700
 2003 – Բենեֆիս
 2004 – Կրակի մեջ
 2006 – Վերելք
 2008 – Ինչ անել
 2008 – Սեր և ատելություն
 2010 – Ճակատագրի կատակները
 2011 – Սեռասարսափ
 2012 – Պարոնայք 50-50
 2013 – Ամեն 2շաբթի

Թատերական ներկայացումներ 
 1981-1985 – «Ոզնիներ» – Հեռուստատեսային կատակներ
 1987-1989 – Ջութակ և խարթոց
 1989 – Նույն ինքը Պեպոն
 1990 – «Ոզնիներ» – Մի անգամ Հայաստանում
 1990 – Տարեմուտի արկածներ
 1991 – Բրավո, բրավո, բրավո
 1996 – Վարդան Պետրոսյան և Ոզնիներ. Ծիծաղի երեկոներ
 1997 – Վարդան և Չիկո։ I am an Armenian, You are an Armenian 
 1997 – Մեր քերին ձեր բակում
 1997 – Կես լուրջ ու կես կատակ
 1998 – Մեր մանկության ՄԱՆԳՈ-ն
 1999 – Ծերունին և ծովը
 2000 – 1000 ու մի ելք
 2002 – Between two mountains 
 2003 – Entre L'Orient et L'Occident
 2004 – Ցմահ բանտարկյալներ 
 2006 – Վարդան Պետրոսյան և ընկերներ. Շնորհավոր Նոր Տարի
 2006 – Համլետ
 2007 – One Vartan Show
 2009 – Խոստովանություն թատրոնում
 2009 – Օրեր, գույներ, ճակատագրեր
 2010 – Encourters with art։ Vardan Petrosian 
 2010 – Aznavour in Armenie
 2012 – Պարոնայք 50-50
 2013 – Ամեն 2շաբթի

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Ֆրանսահայ դերասաններ
Ֆրանսահայ սցենարիստներ
Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ
Հայ կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Հայ դերասաններ
Հայ սցենարիստներ
Հայ կինոդերասաններ
Թատրոնի հայ դերասաններ
Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ