Վահան Հարությունյան (արվեստաբան)

Վահան Նազարեթի Հարությունյան (), հայ արվեստաբան, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1985), Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1918 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի)։ Ավարտել է Երևանի ուսուցչական ինստիտուտը (1938) և Լենինգրադի Ռեպինի անվան ինստիտուտի արվեստաբանության ֆակուլտետը (1942)։ 1943-1954 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետական պատկերասրահում, 1951 թվականից՝ տնօրեն, 1945-1951 թվականներին Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտում, 1955-1961 թվականներին «Սովետական արվեստ» հանդեսում, 1960 թվականին Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, 1970-1990 թվականներին տարբեր տարիների եղել է արվեստի ամբիոնի վարիչ, 1987 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Բազմաթիվ գիտական հոդվածների, մենագրությունների, պիեսների և սցենարների հեղինակ է։ Ռուսերենից կատարել է մի շարք պիեսների և դասագրքերի թարգմանություններ։

Գործունեություն 
Գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են հայ արվեստի, հատկապես՝ հայ կերպարվեստի նոր շրջանի պատմությանը, խնդիրներին, գործիչներին, հայ արվեստագիտական տերմինաբանությանը, հայ-ռուսական արվեստների փոխհարաբերությունների պատմությանը։ ՀԽՍՀ-ում առաջինն է ձեռնարկել սփյուռքահայ կերպարվեստի պատմության գիտական ուսումնասիրությունը, տպագրել հոդվածներ սփյուռքահայ արվեստագետների մասին։ 1958 թ. «Սովետահայ կերպարվեստը 1920-1925 թվականներին» մենագրության համար նրան շնորհվել է արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ Մենագրություններից են «Վարդգես Սուրենյանց», Երևան, 1960, «Արձանագործ Տիգրան Դավթյան», Երևան, 1968, "Հայկական ԽՍՀ կերպարվեստը," Լենինգրադ, 1972, «Արա Սարգսյան», Երևան, 1975, «Գառզու», Երևան, 1987։ Նորովի գրել է Տիգրան Չուխաջյանի «Զեմիրե» և «Կարինե» (Լեբլեբիջի) օպերաների լիբրետոները։ Մի շարք հանրահայտ և սիրված երգերի տեքստերի հեղինակ է, որոնցից են՝ Իմ Երևան, Սիրո երգ («Առաջին սիրո երգը» կինոնկարից) Սերենադ (Երևանի սիրուն աղջիկ) Քարավան, Տավիղ, Ղափամա և ալն։

«Սովետահայ կերպարվեստը 1920-1925 թթ.» Երևան, 1958 (մենագրություն)
«Վարդգես Սուրենյանց» Երևան, 1961 (մենագրություն)
«Արձանագործ Տիգրան Դավթյան» Երևան, 1968 (մենագրություն)
«Արա Սարգսյան» Երևան, 1975 (մենագրություն)
«Գառզու» Երևան, 1987 (մենագրություն)
«Վարդգես Սուրենյանց» Երևան, 1960 (մենագրություն)
«Տաթևիկ Սազանդարյան» Երևան, 1959
«Հայկական ՍՍՀ կերպարվեստը» Լենինգրադ, 1972 (մենագրություն)
«Հայ կերպարվեստի տերմինաբանական հարցերը» 1955
«Լենինյան մոնումենտալ պրոպագանդան Հայաստանում» 1957
«Մեր Ժամանակակիցը», «Լիտերատուրնայա Արմենիա» 1958
«Միասնական, բայց ոչ միատար» «Սովետական արվեստ» 1966
«Հայ նկարիչների անդրանիկ միավորումը»,«Սովետական արվեստ» 1956

Ծանոթագրություններ 

1918 ծնունդներ
1990 մահեր
Հայ արվեստաբաններ
Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Երևան քաղաքում մահացածներ
Նոյեմբերի 7 ծնունդներ
Ապրիլի 5 մահեր
Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Հայ պրոֆեսորներ
ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Արվեստագիտության թեկնածուներ
ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ