Մխիթար Անեցի

Մխիթար Անեցի (), հայ պատմիչ, Անիի կաթողիկե եկեղեցու ավագերեց։ Գրել է «Մատեան աշխարհավէպ հանդիսարանաց» երկասիրությունը (Հառիճա վանքի Գրիգոր վարդապետի խնդրանքով)։ Պատմությունը հավանաբար կազմված էր երեք մասերից։ Առաջին մասում ընդգրկված էր եղել հայոց Պարույր թագավորից մինչև Բագրատունի Գագիկ Ա թագավորի գահակալությունն ընկած ժամանակաշրջանը, երկրորդում՝ 11-րդ դարի 60-ական թթ. և 12-րդ դարի պատմական անցքերը և երրորդում՝ խաչակրաց արշավանքների պատմությունը։ «Մատեանից» մեզ է հասել միայն առաջին մասի սկզբի գլուխները (ԻԷ գլուխը ներառյալ)։ Գրել է նաև այլ աշխատություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում կորել են։

Մխիթար Անեցու գրական ժառանգության մասին տեղեկություններ են հաղորդում Վարդան Արևելցին և Ստեփանոս Օրբելյանը։

Աշխատություններ 
 Մխիթարայ Անեցւոյ Պատմութիւն, սկիզբն, գլուխք ԻԷ եւ յաւելուածք. ի լոյս ած Ք(երոբէ) Պ(ատկանեան), Ս. Պետերբուրգ, 1879։
 Մխիթար Անեցի, Մատեան աշխարհավէպ հանդիսարանաց, աշխատասիրութեամբ Հայրապետ Մարգարեանի, Երեւան, 1983։
 Մխիթար Անեցի, Հանդիսարանների աշխարհավեպ մատյան, թարգմանությունը գրաբար բնագրից և ծանոթագրությունները Վանո Եղիազարյանի, Ե., 2001:

Գրականություն 
 Յովսէփեան Գարեգին կաթողիկոս, Մխիթար Անեցի գրիչ եւ նկարիչ, - «Հասկ» հայագիտական տարեգիրք, Ա տարի, 1948, Անթիլիաս, էջ 192-221։
 Մարգարյան Հ. Գ., Մխիթար Անեցու պատմության աղբյուրների մասին.- «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1972, № 1, էջ 86-91։ 
 Գոյումջյան Տիգրան, Մխիթար Անեցին Ղազնավյանների և Սելջուկյանների մասին. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, 1972, № 4, էջ 74-84։
 Dickran K. Kouymjian, Problems of Medieval Armenian and Muslim Historiography: The Mxit'ar of Ani Fragment, - International Journal of Middle East Studies, Vol. 4, No. 4 (Oct., 1973), pp. 465–475.

Ծանոթագրություններ 

Հայ պատմիչներ
Հայ մատենագիրներ