Ռամայանա

Ռամայանա (սանսկրիտ՝ Rāmāyaṇa, թարգմ․ «Ռամայի ճանապարհորդությունը»), հին հնդկական պոեմ-էպոս։ Այն հին հնդկական գրականության երկու մեծ պոեմներից մեկն է։ Մյուս մեծ պոեմը «Մահաբհարաթան» է։ «Ռամայանան» պատմում է արքայորդի Ռամայի անհաջողությունների և հերոսությունների մասին։ Պոեմում հավաքաված և մշակված են հնադարյան ասքերը, որոնցում ժողովուրդն արտահայտել է իր պատկերացումները մարդու լավագույն հատկությունների մասին։

«Ռամայանան» բաղկացած է 24 000 բանաստեղծություններից (480 002 բառ - այսինքն «Մահաբհարաթայի» մոտ մեկ քառորդ մասը, որը չորս անգամ ավելի մեծ է, քան Հոմերոսի «Իլիականը»)։

«Ռամայական» պոեմի բովանդակությունը 
Ռամա արքայորդու թշնամիները կարողանում են նրան 14 տարով արտաքսել մայրաքաղաքից։ Նրա հետ միասին կամավոր տարագրվում են նրա կինը՝ գեղեցկուհի Սիտան և եղբայրը։ Նրանք բնակություն են հաստատում անտառում, իրենց ձեռքով կառուցած խրճիթում։ Իրենց ու Սիտային պաշտպանելու համար եղբայրները ստիպված են լինում մարտնչել անտառում ապրող չար դևերի ու հսկաների դեմ։

Մի օր, երբ տղամարդիկ տանը չէին, խրճիթ է մտնում դևերի կատաղի թագավոր Ռավանան, որն ուներ 20 հզոր բազուկ և 10 խորամանկ գլուխ։ Տեսնելով, որ չի ստացվում Սիտային համոզել գալ իր թագավորությունը, նա բռնությամբ իր ոսկե կառքով առևանգում է Սիտային։ Լսելով Սիտայի ճիչը, հզոր շահենը անհավասար մարտի է բռնվում, ջարդում է կառքը, բայց ինքն էլ ընկնում է մարտում։ Թագավորը Սիտային տանում է իր թագավորությունը՝ Լանկա կղզին։

Ռաման ընկնում է հուսահատության մեջ։ Մեռնող շահենից իմանալով Սիտայի տեղը, եղբայրները որոշում են նրան ազատել։ Նրանց օգնության են գալիս կապիկների ու արջերի խմբերը՝ գիտակցելով, որ Ռաման պայքարում է արդար գործի համար։ Մի քանի օրվա ընթացքում կապիկները ծառերի բներից ու ժայռաբեկորներից կառուցում են վիթխարի կամուրջ և մտնում Լանկա կղզին։ Զորքերի առջևից գնում էին Ռաման ու նրա եղբայրը։ Բռնկվում է երկարատև ու արյունահեղ կռիվ դևերի հետ։
 
Պոեմը վառ կերպով նկարագրում է Ռամայի և մարտակառքով կռվող դևերի թագավորի միջև տեղի ունեցած մենամարտը։ Կրակի աստվածը Ռամային է ուղարկում իր փայլատակող մարտակառքը, որ նա էլ կռվի մարտակառքով։ Մարտնչող զինվորները դադարեցնում են կռիվը ու դիտում առաջնորդների մենամարտը։ Թագավորը Ռամայի վրա է տեղում կախարդական նետեր, որոնք վեր են ածվում թունավոր օձերի։ Բայց Ռաման դրանց դիմավորում է իր նետերով, որոնք վեր էին ածվում ոսկե թռչունների, որոնք օդում ոչնչացնում էին օձերին։ Ռաման իր դիպուկ նետերով կտրում էր թագավորի գլուխները, բայց դրանք անմիջապես աճում էին նորից։ Այդ ժամանակ Ռաման հարվածում է բոցարձակող նետով, որ ստացել էր աստվածներից, և դրանով խոցում թշնամու սիրտը։ Այդպես է ազատագրվում Սիտան, որ արցունքն աչքերին սպասում էր ամուսնուն։

Ծանոթագրություններ և աղբյուրներ

Տես նաև 
 Մահաբհարաթա

Էպոսներ
Հին Հնդկաստան
Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Գրքեր այբբենական կարգով
Սանսկրիտ գրականություն