Տրապիզոն

Տրապիզոն (Դրապզուն, Պոնտոս, Տրաբզոն, Տրապեզոն, Տրապեզոնդ, Տրապեզոս, Տրապեզունդ, Տբապեզունտ, Տրապզուն), քաղաք և նավահանգիստ Փոքր Ասիայում, Սև ծովի հարավային ափին, Տրապիզոնի մարզի կենտրոնը։

Անվան ծագում 
Տեղադրված է սեղանաձև սարավանդի վրա և այդ պատճառով էլ կոչվել է Տրապիզոն՝ հունարեն «տրապեզա» բառից, որ նշանակում է՝ սեղան, սեղանաձև։

Պատմություն 
Հիմնադրվել է մ․ թ. ա. 750 թվականին հույների կողմից։ Հնում եղել Է Պոնտական թագավորության կարևոր քաղաքներից մեկը։ Հետագայում մտել է Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների կազմի մեջ։ Հուստինիանոս կայսրը (527– 565) այն մտցրել է Առաջին Հայք պրովինցիայի մեջ։ 13-րդ դարում դարձել է Տրապիզոնի հունական փոքրիկ թագավորության մայրաքաղաքը, իսկ 16-17-րդ դդ-ից՝ Օսմանյան կայսրության նույնանուն մարզի կենտրոնը։

Բնակչություն 

 2012 - 757.898
 2011 - 757.353
 2010 - 763.714
 2009 - 765.983
 2008 - 748.000
 2007 - 740.569
 2000 - 775.137
 1990 - 795.849
 1985 - 786.194
 1980 - 731.045
 1975 - 719.008
 1970 - 659.120
 1965 - 595.782
 1960 - 532.999
 1955 - 462.249
 1950 - 420.279
 1945 - 395.384
 1940 - 390.733
 1935 - 360.679

Հայերը Տրապիզոնում 
Տրապիզոնի մասին բազմաթիվ վկայություններ ունեն հայ մատենագիրները։ Այստեղ մինչև 1915 թվականի եղեռնը հայերը մեծ թիվ էին կազմում։ 1872-1873 թվականներին քաղաքում կար շուրջ 800 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1915-ի նախօրյակին՝ հայերի թիվը 14-15 հազար էր։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը քաղաքի արհեստներն ու առևտուրը հիմնականում գտնվում Էին հայերի ձեռքին։ Հայերն ունեին 3 վարժարան, 3 եկեղեցի՝ Ս. Աստվածածին, որ կառուցվել է 1414 թվականին՝ խոջա Շամշադինի միջոցներով, Ս. Հովհաննես, Ս. Ստեփանոս։ Քաղաքի շուրջը կային հայաբնակ բազմաթիվ ամառանոց գյուղեր՝ Զեֆանով, Սոուգսու, Կռոպի, Պարիամ ևն։ Կարևոր հնություններից են բերդը՝ իր աշտարակավոր պարիսպներով, եկեղեցիները, մզկիթները ևն։

Հայտնի հայեր Տրապիզոնից 
Այստեղից են հայտնի ջութակահար, Բրյուսելի կոնսերվատորիայի պրոֆ. Դավիթ Դավթյանը (1877-1911), հայտնի ծովանկարիչ Վարդան Մախոխյանը (1869-1937), նկարիչներ Բյուզանդ  Կոջամանյանը, Արշակ Ֆեթվաճյանը (1866–1947), Սիմոն Երեմյանը (1871-1938), ճարտարապետ Լևոն Կյուրեղյանը (1871-1950), ՀԽՍՀ ժողդերասան Համբարձում Խաչանյանը (1894-1944), ՀԽՍՀ ժողդերասան Արման Կոթիկյանը (1896-1968), կոմպոզիտոր Երվանդ Սահառունին (1894-1967), գրող Լևոն-Զավեն Սյուրմելյանը (1907-1995)։

Սպորտ 
 Trabzonspor - Թուրքիայի ֆուտբոլային լիգայի "Մեծ քառյակի" ակումբներից մեկը։

Տեղական լրատվամիջոցներ

Թերթեր 
 Kuzey Ekspres
 Karadeniz
 Taka
 Karadeniz'de İlkhaber
 Türksesi
 Karadeniz'de Günebakış
 İlk Haber
 TÜRKsesi

Ռադիոկայաններ 
 Taka FM
 Kuzey FM
 Radyo Kadırga
 Zigana Radyo
 TRT Trabzon Radyosu
 Radyo KTU
 Bayrak FM

Հեռուստաալիքներ 
 Kadırga TV
 Kanal Trabzon
 Zigana TV
 Kanal Mavi
 Trabzon TV
 Kuzey TV
 Meltem TV
 Köprübaşı TV

Հյուպատոսարաններ 
 Ռուսաստանի Դաշնություն
 Վրաստան
 Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
 Պանամա
 Մակեդոնիայի Հանրապետություն
 Սլովակիա
 Էստոնիա
 Գերմանիա

Քույր-քաղաքներ 
  Սոչի, Ռուսաստան (1993)
  Ռիժաո, Չինաստան (1997)
  Զիգետվար, Հունգարիա (1998)
  Բաթում, Վրաստան (2000)
  Ռաշթ, Իրան (2000)
  Զենջան, Իրան (2001)
  Տրավնիկ, Բոսնիա և Հերցեգովինա (2005)
  Մարաշ, Թուրքիա

Ծանոթագրություններ 

Թուրքիայի քաղաքներ
Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Թուրքիայի պատմություն
Բյուզանդիայի քաղաքներ
Տրապիզոնի մարզի բնակավայրեր