Միխեիլ Սաակաշվիլի

Միխեիլ Նիկոլաևիչ Սաակաշվիլի (, Միխեիլ Նիկոլոզիս ձե Սաակաշվիլի, ), վրացի քաղաքական գործիչ, Վրաստանի 3-րդ նախագահը և Միացյալ Ազգային Շարժման ղեկավարը։ Սաակաշվիլին ընտրվել է նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեի հրաժարականից հետո՝ 2003 թվականի Վարդերի հեղափոխության ժամանակ, որը ղեկավարվում էր Սաակաշվիլու և իր քաղաքական դաշնակիցների՝ Նինո Բուրջանաձեի և Զուրաբ Ժվանիայի կողմից։ 2007 թվականի նոյեմբերի 25-ին նա հրաժարվել է նախագահությունից, որպեսզի կրկին մասնակցի 2008 թվականի հունվարի 5-ի Վրաստանի նախագահական ընտրություններին, և վերընտրվել է նախագահ՝ ստանալով քվեների մեծամասնությունը։

Միխեիիլ Սաակաշվիլի ամուսնացած է ծագումով հոլանդուհի Սանդրա Ռուլոֆսի հետ և ունի երկու տղա զավակ՝ Էդվարդ և Նիկոլոզ։ Նա տիրապետում է վրացերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և ուկրաիներեն լեզուներին և գիտե ավելի քիչ օսերեն և իսպաներեն։

2013 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Վրաստանում անցկացված նախագահական ընտրություններում իր կուսակցության առաջադրած Դավիթ Բաքրաձեն չի կարողացել հաղթանակ տանել։

2021 թվականի հոկտեմբերին Միխեիլ Սաակաշվիլին ձերբակալվեց իր երկիր անօրինական վերադառնալուց հետո, 2013 թվականից Վրաստանի սահմաններից դուրս գտնվող աքսորվելուց հետո։ Ժեստ, որը նա բացատրեց երկրում իր հայրենակիցների կողքին կռվելու պատրաստակամությամբ։

Կենսագրություն

Ծագում։ Մանկություն 

Միխեիլ Սաակաշվիլին ծնվել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 21-ին քաղաք Թբիլիսիում։
Հայրը՝ Նիկոլոզ Սաակաշվիլին, մասնագիտությամբ բժիշկ է։ Ընտանիքը թողել է որդու ծնվելուց ոչ ուշ կամ անմիջապես հետո։ Մայրը՝ Գուիլի Ալասանիան պատմաբան-պրոֆեսոր է, միջնադարյան Վրաստանի պատմության մասնագետ, թյուրքագետ, «Վրաստանի և Ադրբեջանի բարեկամության տուն» հասարակական միության նախագահ։

Հետագայում մայրն ամուսնացել է Զուրաբա Կոմետիանիի (1934—2012) հետ։ Խորթ հայրը եղել է Բերիտաշվիլու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի գիտական խորհրդի նախագահ և գրել է ավելի քան 100 գիտական աշխատություններ։
Դաստիարակությամբ զբաղվել են մայրը, խորթ հայրը (պրոֆեսոր-հոգեբան) և մոր հորեղբայր Տեմուր Ալասանիան (դիվանագետ, ՄԱԿ-ի աշխատակից, ԽՍՀՄ նախկին գնդապետ):

Նրա պապը՝ Միխեիլ Սաակաշվիլին, եղել է բժշկական համալսարանի հիմնադիր և ռեկտոր։ Միխեիլի պապերը ճնշվել են 1937 թվականին Ստալինյան ճնշումների ժամանակ, սակայն ազատ են արձակվել։ Միխեիլի կինը «Իդեալիստի խոստովանությունները» գրքում բացատրում է ազատագրումն այն փաստով, որ նրանցից մեկը, խոշոր արդյունաբերող, նախքան Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը ֆինանսավորել է Ստալինի գործունեությունը, և մեծ տատը նրան պահել է ոստիկանությունից։ Սակայն հայտնի է, որ եղել է մեկ այլ հասարակ պատճառ. Միխեիլ Սաակաշվիլու պապն աշխատել է վրացական ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատում։ 
Միխեիլ Սահակաշվիլու մեծ տատիկը, Թամարա Աբաշիձեն, Ճիաթուրա քաղաքի Իմերեթի մարզում մարգագետինային հանքաքարի արդյունահանման և հարստացման գործարանի նախկին սեփականատիրոջ դուստրն էր, որը վրաց բանաստեղծ Ակակի Ծերեթելիի նախաձեռնությամբ է մշակվել 1879 թվականից սկսած։

Երտիասարդ հասակում Միխեիլ Սաակաշվիլին զբաղվել է լողով, երաժշտությամբ, բասկետբոլով, ինչպես նաև ուսումնասիրել է անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուները։ Բարձր դասարաններում նա եղել է թիվ 51 դպրոցի Կոմերիտմիության կոմիտեի քարտուղարի տեղակալ, որտեղ ինքը սովորել է։

Դպրոցից մինչև «Վարդերի հեղափոխություն» 
1984 թվականին Սաակաշվիլին ավարտել է Թբիլիսիի № 51 միջնակարգ դպրոցը՝ ոսկե մեդալով։ 1992 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի միջազգային իրավունքի ֆակուլտետը։ 
Որոշ տեղեկությունների համաձայն, 1988 թվականին Սահակաշվիլին հեռացվեց կոմերիտմիությունից և հեռացավ համալսարանից այլախոհ գրականության տարածման համար։ 
Նա կարողացել է վերականգնվել ԲՈՒՀ-ում միայն 1989-1990 թվականներին ԽՍՀՄ-ի ԿԳԲ սահմանապահ զորքերի անցնելուց հետո։ 1992-ին ԲՈՒՀ-ն ավարտելուց հետո վերադարձել է Վրաստան, որտեղ աշխատել է որպես իրավաբան-խորհրդատու Մարդու իրավունքների պաշտպանության պետական կոմիտեում։ Ստանալով դրամաշնորհ՝ ուղևորվում է Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային համալսարան։ Մեկ տարի անց, որպես ԱՄՆ Պետքարտուղարության կրթաթոշակի ուսանող, ուղարկվել է Կոլումբիայի համալսարան (Նյու Յորք), որտեղ 1994 թ. ստացել է իրավագիտության դոկտորի աստիճան։ Սովորել է Վաշինգտոնի Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանում, Ֆլորենցիայում Եվրոպական իրավունքի ակադեմիայում և Հաագայի Միջազգային իրավունքի ակադեմիայում։

Նա աշխատել է Օսլոյում Նորվեգիայի Մարդու իրավունքների ինստիտուտում, այնուհետև Նյու-Յորքի Patterson, Belknap, Webb & Tyler իրավաբանական գրասենյակում, որը զբաղվում է ԱՊՀ-ում ԱՄՆ նավթագազային նախագծերի իրավական աջակցությամբ (նշենք, որ Վրաստանում այս ընկերությունը դարձել է Кмара երիտասարդական կազմակերպության իրավական գործընկերը, որն իր դերը խաղացել է «Վարդերի հեղափոխության» մեջ)։

Քաղաքական գործունեության սկիզբ 
1995 թվականին վերադարձել է Վրաստան ընկերոջ՝ Զուրաբ Ժվանիայի հրավերով։ Ընտրվել է պատգամավոր «Վրաստանի քաղաքացիների միություն» կուսակցությունից, որը ժամանակին աջակցել էր նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեին։ 1996 թ. զբաղեցրել է Սահմանադրական և իրավական հարցերով խորհրդարանական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։ 1998 թ. օգոստոսին ղեկավարել է «Վրաստանի քաղաքացիների միության» խորհրդարանական խմբակցությունը։

2000 թ. հունվարից `Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ)  Վրաստանի ներկայացուցիչը։ 2000 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է արդարադատության նախարար՝ պետականության նախարար Գեորգի Արսենաշվիլիի գլխավորությամբ, ինչի պատճառով էլ հրաժարվել է պատգամավորական մանդատից։ Այս պաշտոնում Սահակաշվիլին փորձում էր ներգրավել պարտադիր նարկոլոգիական փորձաքննություն պաշտոնյաների համար, նա ինքը հրապարակայնորեն հանձնել է  արյունը վերլուծության համար. առաջ է քաշել քաղաքացիական ծառայողների գույքի բռնագրավումը, եթե նրանք չեն կարող ապացուցել դրա ծագման օրինականությունը. առաջարկել է  փակել Իչկերիայի ներկայացուցչությունը Թբիլիսիում և հեռացնել բոլոր չեչեն անջատողականներին երկրից։

2001 թվականի փետրվարին նա հայտարարել էր, որ պետք է արգելել Վրաստանի Միավորված կոմունիստական կուսակցության (ՎՄԿԿ) գործունեությունը Պանտելեյմոն Ջորջաձեին, քանի որ այն «խախտում է սահմանադրությունը և կոչ անում տապալել օրինական իշխանությունը»։ Դրա մեջ աջակցություն է ցույցաբերել խորհրդարանի նախագահ Զուրաբ Ժվանիան, սակայն հարցը քվեարկության չի դրվել։

2001 թվականի սեպտեմբերին հրաժարական է տվել՝ մեղադրելով Էդուարդ Շևարդնաձեին և կոռուպցիայի կառավարության անդամներին, այնուհետև ստեղծել է «Ազգային շարժում» ընդդիմադիր քաղաքական կազմակերպությունը, որի թվաքանակը հետագայում աճելով հասել է մինչև 20 հազար մարդ։

2002 թվականի հունիսից `Թբիլիսիի օրենսդիր ժողովի նախագահ։

Կառավարության սկիզբ 
2003 թվականի նոյեմբերի 2-ին Վրաստանում տեղի ունեցան խորհրդարանական ընտրություններ, որոնց արդյունքները չճանաչեցին ընդդիմադիր դաշինքների «Ազգային շարժում»-ը, «Բուրջանաձե-Դեմոկրատներ»-ը և «Պատիաշվիլի-Միություն»-ը, որոնք սկսեցին բողոքի ակցիաներ։

«Կոմերսանտ» թերթի հատուկ թղթակից Անդրեյ Կոլեսնիկովը, նոյեմբերի 21-ին, գտնվելով Գորիում, իրավիճակը ներկայացրեց հետևյալ կերպ.

2003 թվականի նոյեմբերի 22-ին ընդդիմադիրները վարդերը ձեռքերին գրավեցին խորհրդարանի շենքը։ 2003 թվականի նոյեմբերի 23-ին Միխեիիլ Սաակաշվիլու «Ազգային շարժման» կողմից կազմակերպված ցույցերի արդյունքում Զուրաբ Ժվանիայի և խորհրդարանի խոսնակ Նինո Բուրջանաձեի հետ համատեղ Վրաստանում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն։ Հեղափոխության գլխավոր շարժառիթը 2003 թվականի ոյեմբերի 2-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների կեղծման մեջ բնակչության լայն զանգվածների դատապարտումն էր։ Էդուարդ Շևարդնաձեն ստիպված էր հրաժարական տալ։

2004 թվականին «Ազգային շարժումը» միավորվեց Զուրաբ Ժվանիայի «Միացյալ դեմոկրատներ» քաղաքական կազմակերպության հետ։ Դաշինքը կոչվեց «Ազգային շարժում-Դեմոկրատներ» և դրա հիման վրա ստեղծվեց «Միասնական ազգային շարժում» կուսակցությունը։ Առաջնորդը դարձավ Միխեիլ Սաակաշվիլին։

2003 թվականի նոյեմբերի 26-ին Միխեիլ Սաակաշվիլին Վրաստանի նախագահի ընտրությունների ժամանակ առաջադրվել է երկու դաշինքների՝ «Ազգային շարժման» և «Բուրջանաձե-դեմոկրատների» կողմից։

Վրաստանի նախագահի նոր ընտրություններ տեղի ունեցան 2004 թվականի հունվարի 4-ին։ Սաակաշվիլու թեկնածության օգտին քվեարկել է ընտրողների 96,27 %-ը։

2004 թվականի մարտին Սաակաշվիլու և Բուրջանաձեի համատեղ դաշինքը՝ «Ազգային շարջում-Դեմոկրատներ»-ը, հաղթանալ տարավ խորհրդարանական ընտրություններում՝ ստանալով ընտրողների ավելի քան 76 %-ի ձայները։

Աշխատանք արտերկրում 
2013 թվականի դեկտեմբերի 22֊ին մամուլում լուրեր տարածվեցին, որ Միխեիլ Սաակաշվիլին շուտով դասավանդելու է ամերիկյան Թաֆտսի համալսարանում։ Նա կարդալու է Ֆլետչերի դիվանագիտական դպրոցում, որը պատրաստում է դիվանագետներ և իրավագետներ։

Պարգևներ 
 Շքանշաններ և մեդալներ
 Մարիամի երկրի խաչի շքանշան (Էստոնիա, 2007)
 Լեհաստանի Հանրապետությունում արժանիքի շքանշան (Լեհաստան, 2008)
 «Աստանայի 10 տարի» մեդալ (Ղազախստան, 2008)
 Պատվո շքանշան (Հայաստան, 2009)
 Խաչի ճանաչում (Լատվիա, 2009)
 Հանրապետության շքանշան (Մոլդովա, 2010)
 Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան (Ֆրանսիա, 2011)
 Սերբիայի Հանրապետության շքանշանի շղթա (Սերբիա, 2013)

 Այլ պետական պարգևներ
 Զենք `« Ֆորտ 12 » ատրճանակ՝ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Յ. Վ. Լուցենկոյից 2005 թվականի հունիսին

 Եկեղեցական և այլ ոչ պետական պարգևներ
 Սուրբ առաքյալ Մարկի շքանշան (Ալեքսանդրիայի ուղղափառ եկեղեցի,2008)
 Երևանի պետական համալսարանի ոսկե մեդալ (Հայաստան, 2009)
 Կասպերովյան Մայր Աստծո նշան (Օդեսայի և Իզմայիլի թեմի Ուկրաինական ուղղափառ եկեղեցի (Մոսկվայի պատրիարքարան), 2015)

 Պատվավոր կոչումներ
 Շևչենկոյի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2005)
 Հայֆայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (Իսրայել, 2006)
 Երևանի պետական համալսարանի պատվավոր դոկտոր (Հայաստան, 2009, զրկվել է 2020 թ․)
 Նյու Յորքի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2010)

Աշխատություններ 
 Ուժի արթնացումը։ Վրաստանի դասերը՝ Ուկրաինայի ապագայի համար, 2016

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Հավլաբարի նստավայր
 Վարդերի հեղափոխություն

Արտաքին հղումներ 
Վրաստանի նախագահի կայքը

Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Վրաստանի նախագահներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Միխեիլ Սաակաշվիլի
Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Անձինք Թբիլիսիից
21-րդ դարի վրացի քաղաքական գործիչներ
Եվրամայդանի մասնակիցներ
Վրացի ազգայնականներ
Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Պոլիգլոտներ
Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ