Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (ավերված, Դիլիջան)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու ավերված տաճար Հայաստանի Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում։ Քանդվել է 1936 թվականին։

Քաղաքում կա նաև համանուն մեկ այլ եկեղեցի, որը նախկինում Պողոսքիլիսա գյուղի տարածքում էր գտնվում ։

Պատմություն 
1842 թվականին Սարգիս Հասան Ջալալյանը նշում է, որ քաղաքում կա ավերված մի եկեղեցի, որի հիմնադրման մասին տեղեկություններ չկան․Դիլի է քաղաքագյուղ վկայեալ է ի հին նշանաց, և այժմ են ի սմա տունք 20 զետեղեալք ի մէջ երկուց ճանապարհաց Ծաղկաձորոյ և Բազկի ձորոյ, ունի ազնուահամ ջուր լի կարմրախայթ ձկամբք, գոն ի սմա տեղիք աւերեալ եկեղեցւոյ և բաղանեաց»։Եկեղեցու ավերակները պահպանվել են մինչև 1930-ականները՝ Շամլուղի գետամերձ ձախ տարածքում Դիլիջանի ավտոկայանի տեղում։

Մեկ այլ եկեղեցի գործել է Դիլիջանի հեռագրատան մերձավորությամբ, որը խարխլված է եղել 1870-ականների դրությամբ, ինչի մասին վկայում է մի փաստաթուղթ՝ գավառի Հայոց վանքերի կալվածքների կառավարիչ և Հաղարծնի վանահայր Պողոս վարդապետ Տեր-Մարգարյանի 1870 թվականի էջմիածնին հղած խարխլված Նուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին գրությունը և այն քանդելու վերաբերյալ նահանգապետի առաջարկի 1872 թվականի էջմիւսծնի կողմից մերժումը։ Այս գրությունից մենք տեղեկանում ենք, որ դեռևս եկեղեցու պատերը կանգուն են, իսկ նրա չափսերն են՝ արևելքից արևմուտք՝ 7 սաժեն երկուս ու կես արշին կամ, ըստ էփրիկյանի տրված չափսերի՝ 14 մետր, լայնությունը՝ 3 սաժեն մեկ արշին կամ 7 մ տասնմեկ սանտիմետր։

Նոր եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին այլ վայրում՝ ներկայիս «Դիլիջան» կինոթատրոնի տեղում ու կրկին օծվում է որպես Սուրբ Աստվածածին։ Այն հասարակ քարով ու կրով կառուցված շինություն էր, որի միայն սեղանն էր սրբատաշ քարից։ Մի քանի տասնամյակ անց կրկին խախլվում է։

Հինի կողքին նոր եկեղեցի է կառուցվում շուշեցի մեծահարուստ Հաբեթ Տեր-Հակոբյանի այրի Եվայի կողմից։ Նախագծերը պատրաստ են լինում 1896, կառուցումը մեկնարկում է 1899 թվականին ու օծվում է 1900 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ որպես Սուրբ Աստվածածին։ Ընդհանուր առմամբ ծախսվում է շուրջ 20 000 ռուբլի։

Այս եկեղեցին փակվեց խորհրդային իշխանությունների կողմից 1929 թվականին և արգելվեց այնտեղ կատարելու որևիցե հոգևոր միջոցառում, այնուհետև ինչ-որ ժամանակ վերածվեց պահեստի, իսկ 1935-1936 թվականներից եկեղեցին քանդվեց։ Տեղում կառուցվեց Շիրվանզադեի անվան մշակույթի տունը, որը տարիներ անց նույնպես քանդվեց ու նրա փոխարեն կառուցվեց ներկայիս «Դիլիջան» կինոթատրոնը։

Տես նաև 
 Տավուշի մարզ

Գրականություն

Ծանոթագրություններ 

ա
ա
եկեղեցիներ այբբենական կարգով
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ