Պասկալի գրազը

Պասկալի Գրազ (կամ Պասկալի Գամբիտը) առաջարկ է, որը ներկայացվել է ֆրանսիացի փիլիսոփա Բլեզ Պասկալի կողմից, ըստ որի նույնիսկ եթե Աստծու գոյությունը չի կարող որոշվել բանականության միջոցով, անձը պիտի գրազ գա որպես թե Աստված գոյություն ունի, որովհետև կյանքն ըստ դրա ապրելը միայն կարող է ձեռքբերումների ենթարկվել, և կորցնելու ոչ մի բան չկա։ Այս առաջարկը նշվել է Պասկալի Մտքեր գրքի 233-րդ գրությունում, որը նրա վերջին տարիների գրությունների հետմահու հրատարակված ժողովածուն է, երբ աշխատում էր քրիստոնեական ջատագովության մասին տրակտատի վրա։

Պատմականորեն, Պասկալի Գրազը ռահվիրայական էր, քանի որ նոր տարածքներ մուտք գործեց հավանականությունների տեսության մեջ, անհունության իմաստի օգտագործման առաջին փորձերից էր, որոշման տեսության առաջին պաշտոնական օգտագործումն է նշում, և նախատեսում էր ապագայի պրագմատիզմի և կամապաշտության փիլիսոփայությունները։

Բացատրություն 
Գրազը «Մտքեր»-ում այսպես է բացատրվել՝

Պասկալը սկսում է այն նախադրյալով, որ Աստծու լինել կամ չլինելը մարդկային բանականությամբ ապացուցելի չէ, քանի որ Աստծու էությունը «անհունորեն անհասկանալի» է։ Քանի որ բանականությունը չի կարող հարցը լուծել, անհատը պետք է «գրազ» գա, գուշակելով կամ հավատքի ցատկ կատարելով։ Ըստ Պասկալի, ագնոստիցիզմը այս պարագային կարելի չէ, քանի որ անձն արդեն «բեռնավորված» է՝ արդյունքում ապելով իր ընտրությունը։

Անձը միայն երկու բան ունի վտանգելու, իր «բանականությունը» և «երջանկությունը»։ Պասկալը համարում է, որ «օգուտի և կորստի հավասար ռիսկ» կա, ինչպես մետաղադրամի նետումը, քանի որ մարդու բանականությունը անզոր է Աստծու գոյության հարցը հասցեագրելու։ Այդպիսով, անձը պետք է իր երջանկության համաձայն որոշի... Աստծու գոյությանը հավատալու օգուտը և կորուստը կշռելով։ Նա վիճաբանում է, որ իմաստուն որոշումը Աստծու լինելու գրազն է, քանզի «եթե օգուտ ստանաք, բոլորն եք ստացել. եթե կորուստ կրեք, ոչինչ ձեռքից չեք տվել», որը նշանակում է թե մարդ կարող է հավերժ կյանք ստանալ եթե Աստված կա, իսկ եթե ոչ, մահվան ավելի վատ ճակատագիր չի ունենա քան մեկը որ չի հավատացել։

Վերլուծումը որոշման տեսությունով 
Պասկալի Գրազի հնարավորությունները անորոշության տակ որոշում կարելի է համարել, հետևյալ որոշման մատրիցի արժեքներով։ (Պասկալը դժոխքը չնշեց, և չասաց ինչ է լինելու արդյունքը եթե «Աստված կա + ապրել ինչպես Աստված չկա», անհուն օգուտի հեռանկարը իր տեսակետի բացատրելու համար բավական համարելով)

Այս արժեքներով, ապրել ինչպես Աստված գոյություն ունի ընտրությունը (B) գերակշռել (խաղի տեսություն)գերակշռում է ապրել ինչպես Աստված գոյություն չունի ընտրության (~B)։ Այլ ասած, B-ի ընտրելուց ակնկալված արժեքի ձեռքբերումը միշտ ավելի մեծ կամ հավասար է ~B ընտրման, Աստծվու գոյության հավանականությունից անկախ։

Քննադատություններ

Հակապասկալ գրազ 
Ռիչարդ Դոկինզը իր Աստծու Պատրանք գրքում վիճաբանում է «հակապասկալ գրազի» մասին։ «Ենթադրեք մենք շնորհում ենք, որ իսկապես մի փոքր հնարավորություն կա, որ Աստված գոյություն ունի։ Այնուամենայնիվ, կարելի է ասվի, որ դուք ավելի լավ, հագեցած կյանք եք վարելու եթե գրազ գաք, որ նա չկա, քան եթե գրազ գաք որ կա և ուրեմն շռայլեք ձեր թանկարժեք ժամանակը նրան պաշտելու, զոհաբերություններ անելու, իր համար կռվելու և մահանալու, և այլն։

Աղբյուրներ 

Փիլիսոփայություն