Հայաստանի անվանում



Անվան ծագումնաբանությունը 
Հայ ազգի կազմավորման ընթացքում կարևորագույն դեր են կատարել երկու հիմնական ցեղային միություններ. Արմե-Շուպրիան (մ.թ.ա. XII-VII դդ.)՝ Հայկական լեռնաշխարհի հարավ արևմուտքում և Հայասա-Ազզին (մ.թ.ա. II հազարամյակ)՝ հյուսիս–արևմուտքում։

Հայերն իրենց «հայ» ինքնանվանումը, ինչպես նաև սեփական երկրի անվանումը «Հայք», «Հայաստան» վերցրել են Հայասայից, որտեղ հիմնական արմատը «հայ»–ն է, իսկ «սա»–ն խեթական վերջածանց է, որը մատնանշում է երկիրը ու համընկնում է հայերենի «ստան» վերջածանցին։ Այսինքն՝ Հայասա նշանակում է հայերի երկիր, Հայաստան։

Ինչ վերաբերվում է «արմեն» և «Արմենիա» անվանումներին ու դրանց տարաձևերին, որոնցով հայերին ու հայերի երկիրը անվանում են աշխարհ ժողովուրդների մեծ մասը, մասնագետները դրանք կապում են Արմե-Շուպրիայում բնակվող «հնդևրոպական նախահայկական ցեղերի» հետ։ Ասորական արձանագրություններում ինչպես Արմե-Շուպրիան, այնպես էլ այնտեղ բնակվող ժողովուրդն անվանվում են «Ուրմե», իսկ ուրարտական արձանագրություններում՝ «Օրմե» կամ «Արմե»։

Առաջին հիշատակությունները 
Հայաստանի մասին ամենավաղ գրառումները հաստատում են նրա գոյության մասին դեռևս մ.թ.ա. 6–րդ դարում։ Դարեհ I Մեծ պարսկական թագավորի հրամանով արված եռալեզու Բեհիսթունի արձանագրությունը հիշատակում է Ուրարտուն բաբելոներեն, Արմինա` պարսկերեն և Հարմինույա` Էլամերեն։ Հունարենով Հայերը հիշատակվում են մոտավորապես նույն ժամանակներում նշանավոր պատմագիր Հեկատեոս Միլեթացու (մոտավորապես մ.թ.ա. 476 թվականին) և պատմահայր Հերոդոտոսի կողմից։ Քսենոֆոնը նկարագրում է հայկական գյուղի կյանքի բազմաթիվ կողմերը և հայերի հյուրընկալությունը։

Հայեր և Հայաստան անունները տարբեր լեզուներում

Ծանոթագրություններ 

Հայագիտություն
Պետությունների անվանումներ