Էռնստ Աբբե

Էռնստ Կարլ Աբբե (, ), գերմանացի ֆիզիկոս և հասարակական գործիչ։ Մանրադիտակում պատկերների գոյացման տեսության հեղինակն է։ Աբբեի տեսությունն այդ բնագավառի առաջին գիտական սպառիչ ամփոփումն է։ Աբբեն ազատամիտ-բարենորոգիչ էր, «լիբերալ ժողովրդական կուսակցության» անդամ։

Ծնվել է 1840 թվականի հունվարի 23-ին։ 1870 թվականից ֆիզիկայի պրոֆեսոր է Ենայի համալսարանում, 1877-1890 թվականներին՝ նույն քաղաքի աստղադիտարանի տնօրեն։

Ենայի համալսարանի մեխանիկ Կառլ Ցայսի առաջարկով Աբբեն մասնակցել է նրա օպտիկական արհեստանոցի ստեղծմանը։ Աբբեի շնորհիվ Ցայսի արհեստանոցը վերածվեց համաշխարհային հռչակ վայելող ձեռնարկության։ Ցայսի մահից հետո Աբբեն դարձավ ձեռնարկության փաստացի տերը։ Սակայն ելնելով իր սոցիալ-քաղաքական համոզմունքներից, հրաժարվեց սեփականատիրոջ իրավունքից, ձեռնարկության համար մշակեց հատուկ կանոնադրություն, ըստ որի ձեռնարկության վարչությունը պետք է կազմվեր կառավարության, Ենայի համալսարանի ու բանվորների ներկայացուցիչներից։ 1900 թվականին այնտեղ սահմանվեց ութժամյա բանվորական օր։ Գործարանի եկամտի որոշ մասը հատկացվում էր Ենայի համալսարանի թոշակառուների ֆոնդին ու լուսավորական նպատակների։

Մահացել է 1905 թվականի հունվարի 14-ին։

Ծանոթագրություններ 

Գերմանացի գիտնականներ
Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ենայի համալսարանի շրջանավարտներ
Գերմանացի հասարակական գործիչներ
Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Գերմանացի աստղագետներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Գերմանացի գյուտարարներ
Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Գերմանացի գործարարներ
Գերմանացի ճարտարագետներ
Գերմանացի ակտիվիստներ
Անձինք նամականիշերի վրա