Ցայտաղբյուր

Ցայտաղբյուր (նաև պուլպուլակ), Հայաստանում և Արցախի Հանրապետությունում տարածված հուշարձան աղբյուրի տեսակ։ Ցայտաղբուրները հայկական մշակույթի խորհրդանիշներից մեկն են։

Առաջին ցայտաղբյուրները (պուլպուլակները) Երևանի փողոցներում հայտնվել են 1920-ական թվականներին և ժամանակի ընթացքում դարձել են չափազանց մեծ ժողովրդականություն վայելող։

Անվանում
«Պուլպուլակ» բառը կազմված է «պուլ-պուլ»-ից, որը ջրի ձայնի իմաստն ունի, և «ակ»-ից, որը նշանակում է «ջրի աղբյուր»։

Նկարագրություն 
Հայաստանը հայտնի է իր ցայտաղբյուրներով։ Այս հուշարձան աղբյուրը, որն ավելի շատ հայերի շրջանում ընդունված է անվանել «Պուլպուլակ», տարածված է Հայաստանում և Արցախի Հանրապետությունում։ Մեկ մետր բարձրությամբ քարե այս հուշարձանները մեծ տարածում ունեն հատկապես Հանրապետության մայրաքաղաքում։ Երևանյան ցայտաղբյուրներն առանձնանում են իրենց ջրի սառնությամբ և քաղցրահամությամբ։ Ցայտաղբյուրի՝ «պուլպուլակի» վրա փորագրված գեղեցիկ քանդակները և նախշերը առանձնահատուկ տեսք են տալիս և ընգծում են քաղաքի հայկական բնավորությունը։ Երևանյան բակերը հենց սրանցով են առանձնանում Փարիզի, Մոսկվայի, Բեռլինի, Վաշինգտոնի բակերից։

Բակում ցայտաղբյուրի հայտնվելը կապված է որևէ նշանակալի իրադարձության հետ։ Սովորաբար այն կառուցում են, երբ մարդ է մահանում կամ ծնվում է նորը։ Այն, կարելի է ասել, խորհրդանշում է կյանքը և մահը, նորը և հինը, սկիզբը և ավարտը։ 

Տարբեր ավանդազրույցներ կան կապված ցայտաղբյուրի հետ։ Ցայտաղբյուրից ջուր խմելիս՝ մենք ակամա խոնարհվում ենք և հարգանքի նշան ենք ցույց տալիս այն մարդու նկատմամբ, ում պատվին կառուցվել է։

Յոթնաղբյուր 

Յոթնաղբյուրը Հանրապետության հրապարակի հայտնի ցայտաղբյուրի (պուլպուլակի) անվանումն է։ Դիզայնի հեղինակը նկարիչ-քանդակագործ Նուռն է։

Պատկերասրահ

Տես նաև 

 Խաչքար
 Վիշապ

Ծանոթագրություններ 

Շատրվաններ