Թոմաս Մայն Ռիդ

Թոմաս Մայն Ռիդ (, ), անգլիացի գրող, արկածային գրքերի հեղինակ։

Մայն Ռիդը ծնվել է 1818 թ. ապրիլի 4-ին քահանայի ընտանիքում։ Սովորել է Բելֆաստի քոլեջում, որտեղ ստացել է բարձր գնահատականներ մաթեմատիկայից։ 1840 թ. նա մեկնում է Ամերիկա՝ փնտրելու արկածներ, ծանոթանում է այնտեղի հնդկացիների կյանքին, մասնակցում որսորդությունների։ Եվ այնտեղ իր հետ պատահած արկածները  հետագայում նկարագրում է իր ստեղծագործություններում։

1846-1848 թթ. Մայն Ռիդը մասնակցել  է մեքսիկական պատերազմին։ Այս իրադարձությունը նա նկարագրել է իր առաջին վեպում։ Պատերազմում  ծանր վիրավորվել է  ոտքից, այդ վերքը  անհանգստացրել է նրան  իր ողջ կյանքի ընթացքում և արդեն  ծեր հասակում հանգեցրել  է հաշմանդամության։ Նա նույնիսկ չէր կարող առանց ձեռնափայտի շարժվել։

1848 թվականին Մայն Ռիդը դուրս է գալիս զորական կազմից և վերադառնում է Եվրոպա։ Նրա առաջին վեպը Ամերիկյան պարտիզաններն է, որը հրատարակվել է 1850 թ., և որտեղ նկարագված են այն իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել մեքսիակական պատերազմի ժամանակ։ Հաջորդ  10 տարիների ընթացքում լույս  են տեսել  նրա լավագույն վեպերը՝ "Scalphunters", "The Quadroon", "Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան" և այլն։

33 տարեկան հասակում կապիտանը որոշում է ամուսնանալ։ Նրա կինն է դառնում 15 ամյա մի աղջնակ՝ անգլիական արիստոկրատական  ընտանիքից։ Պսակվելուց  հետո նա ևս մեկ անգամ մեկնում է Ամերիկա և այստեղ էլ անց է կացնում իր երիտասարդությունը։ 1860-ական թթ. սկսվում է ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմը  Հյուսիսի և Հարավի  միջև։ Մայն Ռիդը անցնում է հյուսիսցիների կողմը։ Պատերազմի ավարտից 3 տարի անց գրողը կնոջ հետ ընդմիշտ վերադառնում է Անգլիա։ Ձեռք բերելով հանրաճանաչություն՝ Մայն Ռիդը գրում է գիտահանրամատչելի գրքեր երիտասարդության համար։  Նա տառապում էր ֆիզիկական և նյարդային խանգարումներից  և 1883 թ. մահանում է։

Հետաքրքիր փաստեր կյանքից 
Մայն Ռիդը սկսել է ստեղծագործել 1842 թ. աշնանից։ Նրա առաջին  բանաստեղծությունները հրատարակվել են թերթերում։ Բացի բանաստեղծություններից և պատմվածքներից, գրել է նաև պիեսներ։ Նրա առաջին պիեսը "Սիրո նահատակ"-ն է, որը բեմադրվել է Անգլիայի թատրոններում։ Մայն Ռիդի ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել,  դրանք նույնիսկ հետաքրքրել են հանրաճանաչ գրողների, ինչպես, օրինակ՝՝ Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնին և ուրիշների։ Նրա ստեղծագործություններով հետաքրքրվել է նաև Ջեկ Լոնդոնը։ Մայն Ռիդի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, շվեդերեն, ռուսերեն, հայերեն և այլ լեզուներով։

Անուն 
Կնունքի ժամանակ ապագա գրողը ստացել է Թոմաս Մայն անունը՝ ի հիշատակ մեծ պապի։ Հետագայում հոր հետ, որը կրում էր նույն անունը, չխառնելու համար սկսեցին կոչել միայն երկրորդ անունով։ Անգլերեն անունը գրվում է «Thomas Mayne Reid», որը պետք է կարդացվեր «Թոմաս Մեյն Ռիդ», բայց ռուսական հրատարակություններում սխալ է գրվել և արմատացել է «Մայն» ձևը։ Հայերենն էլ օգտագործել է այդ տարբերակը։

Ստեղծագործություններ

1840-ական թվականներին 
 1849 - Զինվորական կյանք կամ թեթև հետևակային սպայի արկածները

1850-ական թվականներին 
 1850 - Ազատ հրաձիգները
 1851 - Գանգամաշկի որսորդները
 1852 - Տնակն անապատում
 1853 - Սպիտակ բիզոնի որոնումները
 1854 - Հուդզոնի ծովածոցը
 1854 - Աքսորվածները անտառում
 1855 - Որսորդական տոն
 1855 - Սպիտակ առաջնորդը
 1855 - Հարավային Աֆրիկայի թավուտներում կամ Բորի և իր ընտանիքի արկածները
 1856 - Վայրի կյանք կամ արկածներ սահմանում. Պատմություն տեխասյան առաջին օրերի մասին 
 1856 - Երիտասարդ որսորդները կամ Պատմություն հարավային արկածների մասին
 1856 - Քվարտերոնուհին
 1857 - Պատերազմի արահետ 
 1858 - Բույսերի որսորդները
 1858 - Ծովում
 1859 - Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան
 1859 - Ջրային գայլուկը

1860-ական թվականներին 
 1860 - Արտասովոր մարդիկ, մարդկային էկզոտիկ ռասայի հանրամատչելի նկարագրություն 
 1860 - Ռեյնջերների բնափայտը
 1861 - Խիզախ որսորդը
 1861 - Ժակ Դեպար
 1861 - Արջ որսացողները
 1862 - Մարոններ
 1863 - Կրոկետ
 1864 - Սողուկները ժայռերին
 1864 - Կորուսյալները օվկիանոսում
 1864 - Սպիտակ ձեռնոցը
 1865 - Երիտասարդ անազատները
 1856 - Անգլուխ ձիավորը
 1866 - Բոնդալերո կամ Հարսանիք լեռներում
 1866 - Ջրային անապատ
 1867 - Չորքոտանիներ, ո՞վ են նրանք և որտե՞ղ են ապրում
 1867 - Ընձուղտների որսորդները
 1867 - Գվերիլյասների առաջնորդը
 1868 - Մանկամարդ կինը
 1868 - Սատանայի կղզին
 1868 - Անօգնական ձեռքը
 1868 - Երկնագույն Դիքը
 1869 - Սպիտակ հնդկուհին

1870-ական թվականներին 
 1870 - Բորնեոյի թավուտներում կամ Կորած նավաբեկյալների արկածները
 1871 - Ճգնարան
 1872 - Ճակատագրի մատը
 1873 - Կուբացի հերոս կամ Հիասքանչ Կրեոլը. Դրվագ Կուբայի հեղափոխությունից
 1873 - Մահացու կրակոց
 1876 - Կսկիծի ազդանշան
 1877 - Գվեն Ուին. Սիրավեպ Ուայ գետի հովտում
 1877 - Սև մուստանգերը
 1879 - Գաուչո Գասպարը
 1879 - Լճերի թագուհին

1880-ական թվականներին 
 1881 - Ամերիկացի պարտիզաններ
 1881 - Լևիաթանին որսացողները
 1882 - Մոռացված սարը

Հետմահու հրատարակված 
 1883 - Տրասնվաալի գաղթականները
 1884 - Հրո երկիր
 1885 - Խոցված սիրտը և ուրիշ պատմվածքներ
 ? - Ծառ-որոգայթը և ուրիշ պատմվածքներ
 ? - Ուրվականը դարպասի մոտ
 1888 - Առանց գթության
 1889 - Բնագետը Սիլուրիայում
 1890 - Հանրաճանաչ արկածային վիպակներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Մայն Ռիդը գրապահարանում

Արկածային գրողներ
Անգլիացի արձակագիրներ
Անգլիացի վիպասաններ
Անգլիացի մանկագիրներ
Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Մայն Ռիդ