Վիկտոր Լազարև

Վիկտոր Նիկիտիչ Լազարև (), ազգությամբ հայ խորհրդային արվեստաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ։ Բյուզանդագետների միջազգային ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Մոսկվայում, հայտնի Լազարյան տոհմի շառավիղներից Նիկողոս Լազարյանի ընտանիքում։ 1916-1920 թվականներին սովորել է Մոսկվայի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետում, իսկ 1924 թվականին ավարտել հնագիտության և արվեստաբանության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1926-1936 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի կերպարվեստի թանգարանում, նախ իբրև իտալական գեղանկարչության բաժնի տնօրեն, ապա՝ պատկերասրահի վարիչ և գիտական գծով տնօրենի տեղակալ։ Նույն տարիներից կապված է եղել Մոսկվայի պետական համալսարանի հետ, իսկ 1960 թվականից եղել է այդ համալսարանի արտասահմանյան արվեստի պատմության ամբիոնի վարիչը։

Դեռևս 1925-1927 թվականներին եղել է մի շարք երկրներում (Իտալիա, Ֆրանսիա, Բելգիա, Գերմանիա, Ավստրիա, Հունաստան և այլն), ուսումնասիրել թանգարանային և հնագիտական արժեքները և, վերադառնալով Մոսկվա, ձեռք բերած հարուստ նյութը օգտագործել է իր հետազոտությունների համար։ Դրանցից են՝ «Բյուզանդական գեղանկարչության պատմությունը» (Մոսկվա, 1947), «Իտալական վերածնության ծագումը» մենագրությունները և «Իտալացի հին վարպետներ», «Եվրոպական հին վարպետներ» գրքերը։ Տարբեր առիթներով անդրադարձել է նաև հայ հին մանրանկարչության հարցերին։

Եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ արվեստի պատմության ինստիտուտի հիմնադիրներից։ 1943 թվականին ընտրվել է այդ ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1945-1960 թվականներին գլխավորել է ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտի գեղանկարչության և քանդակագործության բաժինը։ Ղեկավարել ու մասնակցել է «Ռուս արվեստի պատմության» բազմահատորյակի ստեղծման աշխատանքներին։ Ընտրվել է Բյուզանդագետների միջազգային ասոցացիայի պատվավոր նախագահ, Ավստրիայի, Բրիտանիայի, Իտալիայի և Սերբիայի գիտությունների ակադեմիաների, Ֆլորենցիայի և Սիցիլիայի արվեստի ինստիտուտների, Վենետիկի գիտությունների, գրականության և արվեստի ինստիտուտի պատվավոր անդամ։ Քանիցս այցելել է Հայաստան, ուսումնասիրել հայ հին մանրանկարչությունը։

Պարգևներ 
 Խորհրդային Միության պետական մրցանակ (1976)։
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան։
 Լոմոնոսովի անվան մրցանակ։

Անդամակցություն 
 Խորհրդային Միության Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1943)։
 Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
 Մեծ Բրիտանիայի գիտությունների արքայական ակադեմիայի անդամ։
 Իտալիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
 Սերբիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
 Վենետիկի գրականության և արվեստի ինստիտուտի պատվավոր անդամ։

Երկեր 
 Բյուզանդական գեղանկարչության պատմությունը, Մոսկվա, 1947։
 Իտալական վերածնության ծագումը, 1956.
 Իտալացի հին վարպետներ, 1972.
 Եվրոպական հին վարպետներ, 1986.
 Искусство Древней Руси. Мозаики и фрески.
 Фрески Софии Киевской.
 Страницы истории новгородской живописи.
 Новгородская иконопись.
 Русская иконопись от истоков до начала XVI века.

Գրականություն 
 Դրամբյան Ի. Արվեստաբանը, գիտնականը, «ՍԱ», 1977, №1:
 Вздорнов Г. И., Научная проза В. Н. Лазарева , 1998.
 Гращенков В. Н., Виктор Никитич Лазарев: жизнь, творчество, научное наследие, 1998.
 Гращенков В. Н., Список опубликованных трудов В. Н. Лазарева, 1998.
 Гращенков В. Н., Виктор Никитич Лазарев: жизнь, творчество, научное наследие, 2002.
 Попова О. С. Виктор Никитич Лазарев, 2002.
 Дюфренн С., Виктор Лазарев: итог одного труда, 2003.

Ծանոթագրություններ 

ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Ռուսահայ արվեստագետներ
Ռուսահայ պատմաբաններ
Ռուսահայ գրողներ
Արվեստագիտության դոկտորներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Խորհրդային արվեստաբաններ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ