Batailit

Mais an-mhór carraige ionsáite doigheartha—eibhear(ar a dtugtar freisin carraig phlútónach), de réir cineáil — a sádh nuair a leáigh sí isteach i gcarraig an cheantair máguaird, thar 100 km2, ag dul síos chuig doimhneacht anaithnid is ea batailit (ón Ghréigis: bathos, domhain + lithos, carraig). Sainchomhartha ar chreasa oraigineach is creasa fo-dhuchtaithe, cosúil le baitilit na nAindéas i Meiriceá Theas agus Sraithraon an Chósta in Alasca is iarthar Ceanada.
De ghnáth, déantar batholítí de charraigeacha feilseacha nó de chomhshuíomh idirmheánach den chuid is mó, mar shampla eibhir, monsóinít ghrianchloiche nó dióirít (féach freisin cruinneachán eibhir).

Foirmiú
B'fhéidir go measfadh go bhfuil siad aonfhoirmeach, ach i ndáiríre is struchtúir iad le startha agus comhdhéanaimh casta. Tá siad comhdhéanta de mhaiseanna ilghnéitheacha, nó plútóin , coirp de bhruthcharraigeacha de thoisí neamhrialta (de ghnáth ar a laghad roinnt ciliméadar) is féidir iad a aithint ó bhruthcharraigeacha in aice láimhe le roinnt comhcheangal de chritéir lena n-áirítear aois, comhdhéanamh, uigeacht, nó struchtúir inléarscáilte. Soladaítear plútáin aonair ó mhagma a thaistil i dtreo an dromchla ó chrios a bhí ag páirtleá in aice le bonn screamh an Domhain.

Go traidisiúnta, mheastaí gur chruthaíodh na plútóin seo trí dhreapadh an mhagma sách buacach ina mheallta móra ar a dtugtar diaphirí phlútacha. Ós rud é go bhfuil na diaphirí leachtaithe agus an-te, bíonn siad ag ardú tríd an charraig shaindúchasach máguaird, á bhrú ar leataobh agus ag leá í go pointe áirithe. Ní thagann an chuid is mó de na diapirí ar an dromchla chun bolcánáin a dhéanamh, ach ina ionad sin 
moillíonn siad, fuaraíonn siad, agus de ghnáth soladaíonn siad 5 go 30 ciliméadar faoi thalamh mar plútóin (ag tagairt do dhia Rómhánach an domhain thíos Plútón). Is é an dearcadh malartach ná go n-eascraíonn plútóin go coitianta ní trí dhreapadh diaphirí mhagma, ach trí chomhbhailiúchán méideanna níos lú de mhagma, a thagann chun cinn mar dingeáin. 

Cuirtear batailit i gcruth nuair a thagann go leor plútón le chéile chun stráice mór de charraige eibhreach a dhéanamh. Bíonn cuid de na  batailití ollmhór, ag dul comhthreomhar thar bráid criosanna fodhuchtaithe an am i láthair agus roimhe seo agus foinsí teasa eile i gcomhair na céadta gciliméadar de chuid na screimhe ilchríochacha. A leithéid de bhatailit is ea an Sierra Nevada Batholith, atá ina fhoirmíocht  leanúnach eibhreach a dhéanann cuid mhór den Sierra Nevada i gCalifornia. Faightear batailit níos mó, an Coast Range Arc, le fáil den chuid is mó i Sléibhte an Chósta (Béarla: Coast Mountains) in iarthuaisceart Cheanada; leathnaíonn sí le haghaidh 1,800 ciliméadar agus sroicheann sí oirdheisceart Alasca.

Léiriú dromchla agus creimeadh
Limistéar sceirdiúil de charraige plútónacha leanúnacha (den chuid is mó) a chlúdaíonn ceantar níos mó ná 100 ciliméadar cearnach is ea batailit. Tugtar stoic ar cheantair atá níos lú ná 100 ciliméadar cearnach. Mar sin féin, tá formhór na mbatailití atá le feiceáil ag an dromchla (trí lomáin) i bhfad níos mó ná 100 ciliméadar cearnach. Nochtar na limistéir seo ar dromchla trí phróiseas creimthe arna luasú ag [[oraigineas] (ardú ilchríochach) ag gníomhú ar feadh tréimhse de na milliúin go dtí na céadta milliúin bliain. Bhain an próiseas seo roinnt ciliméadar cearnach de charraige na forsraithe i roinnt mhaith ceantar, ag nochtadh na batailití a bhí tráth go domhain faoi thalamh.

Tá brú ollmhór éagsúil ag na batailití ag nó gearr don dhromchla, agus a n-iarshuíomh go domhain san talamh. Mar thoradh air sin, leathnaíonn a gcriostalstruchtúr beagán le himeacht ama. Léiríonn sé seo trí chineál olltraoitear a dtugtar scamhadh. San shíonchaitheamh seo, scarann leatháin dhronnacha carraigeacha, a bhíonn measartha tanaí, ó dhromchlaí nochta na mbatailití (próiseas ar a dtugtar siocdhingeadh). An toradh a bhíonn air an phróiseas ná go mbíonn aghaidheanna carraigeacha chothromaithe ar na carraigeacha. Is é an Half Dome (nó Ti-sa-ach, san teanga Ahwánais, i nGleann Yosemite)) toradh aitheanta ar an bpróiseas seo.

Samplaí

An Afraic 
 Batailit Eibhir Aswan
 Batailit Cape Coast, Gána
 Batailit Darling, an Afraic Theas
 Hook granite massif, An tSaimbia
 Batailit Mubende, Uganda

Antartaice 
 Batailit Leithinis na hAntartaice
 Batailit Queen Maud

An Áise 
 Batailit Angara-Vitim, An tSibéir
 Batailit Fort Bhongir, Bhongir, Telangana, An India <ref> http://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/010616/telangana-bhongir -fort-s-batholith-marvel.html </ ref>
 Batailit Gangdese, an Tibéid
 Batailit Tras-Himiléach, Na Himiléithe
 Batailit Karakorum ,Na Himiléithe 
 Batailit Tak, An Téalainn
 Batailit Tien Shan, Lár na hÁise

An Eoraip 
 Batailit Bindal, An Iorua
 Batailit Cornubian, Corn na Breataine
 Batailit na Corsaice-na Sairdíne
 Batailit Dhún na nGall, Éire
 Batailit Laighean, Éire
 Batailit Mhancelliach, An Fhrainc
 Batailit Shléibhte Pennine Thuaidh, Sasana
 Batailit Ljusdal, An tSualainn
 Batailit Mt-Louis-Andóra, Andóra
 Batailit Ríge, An Laitvia
 Batailit Salmi, Poblacht na Cairéile, An Rúis
 Batailit Sunnhordaland, An Iorua
 Crios Bhruthach Tras-Lochlannach, An tSualainn agus an Iorua
 * Masaif Revsund
 * Batailit Rätan
 *Crios Småland-Värmland

Meiriceá Thuaidh 
 Aishihik Batholith
 Bald Rock Dome | Bald Rock Batholith
 Boulder Batholith
 Bugaboo Batholith]]
 Na Folcadáin | Oileáin Mhaighdean na Breataine
 Chambers-Strathy Batholith
 Town Mountain Granite batholith, Texas
 Golden Corn Batholith
 Idaho Batholith
 Ilimaussaq Batholith, An Ghraonlainn
 Kenosha Batholith
 Sléibhte Ruby
 Rio Verde Batholith, Meicsiceo
 Sierra Nevada Batholith
 South Mountain (Nova Scotia)Batholith, Nova Scotia
 Sliabhraonta leithinseacha, [[Baja California (réigiún) agus California Theas
 Stone Mountain
 Pike's Peak Granite Batholith
 Chilliwack batholith
 Wyoming batholith

An Aigéine 
 Batholith Ó Cuilinn, An Astráil
  Kosciuszko Batholith, An Astráil
  Moruya Batholith, An Astrái
 Medol Batholith, An Nua-Shéalainn
 Sasana Nua Batholith, An Astráil

Meiriceá Theas 
 Achala Batholith, An Airgintín
 Antioquia Batholith, An Cholóim
 Guanambi Batholith, Bahia, An Bhrasaíl
  Parguaza rapakivi eibhear Batholith, Veiniséala agus an Cholóim
 Coastal Batholith na Peiriú
 Colangüil Batholith, An Airgintín
 Cordillera Blanca Batholith, Peiriú
 Vicuña Mackenna Batholith, An tSile
 Elqui-Limarí Batholith, An tSile agus An Airgintín
 Illescas Batholith, Uragua
 Coastal Batholith na Sile lárnach
 Panguipulli Batholith, An tSile
 Batholithigh Patagónach, An tSile agus an Airgintín
 Batailit Thuaisceart na Patagóine
 Batailit Dheisceart na Patagóine

Nótaí

Bolcánacht