Clíodhna

I Miotaseolaíocht na nGael, ba bhanríon na mbansidhe í Clíodhna (Sean-Ghaeilge Clídna) na dTuath Dé Danann.  Bhí sí í réim i ndeisceart na Mumhan, nó Ríoga  Dheasúin. 

I roinnt miotas, is bandia an ghrá agus na háilleachta í Clíodhna, agus éarlamh Chontae Chorcaí.  Deirtear go raibh trí éan gealdaite aici, a d'ith úill agus a leigheas na heasláin lena gcuid cantana binne. 

D'fhág sí oileán an tsaoil eile, Tír Tairngire, chun bheith lena leannán daonna, Ciabhán, ach thóg tonn i gCuan Dor í agus í ina chodladh de bharr ceoil á sheinm ag cliaraí Mhanannáin mhic Lir; tugtar Tonn Chlíodhna ar an taoide ann.  Braitheann a cinniúint, cé acu ar bháigh nó nár bháigh sí, agus sonraí eile, ar leagan an scéil.

Bhí sí ina cónaí i gcroí carn cloch, cúig mhíle amach ó Mhala, áit a bhfuil aithne uirthi fós mar Charraig Clíodhna, agus a bhfuil sí fós beo ann sa bhéaloideas.

Teaghlaigh gaolmhara
Tá gaol idir Clíodhna agus seánmhuintreacha na Mumhan, agus clanna Uí Dhonobháin agus Uí Choileáin as críocha Uí Fidgheinte ach go háirithe, ar feadh ré a dtionchair (circa 373 A.D. go 977 A.D.), agus níos déanaí clann  Mhic Cárthaigh (a roghnaigh í mar a sidhe clainne), agus clanna Uí Chaoimh agus Mhic Ghearailt, (a raibh caidrimh ghrámhara aici leo).  Tá Clíodhna ann in ainm té de shliocht Uí Laoghaire sa mheánaois, Conchúr Chlíodhna.  Is sonraíoch é gur as Ros Ó gCairbre an chlann, fíor ghar do Chuan Dor, sular bhog siad ó thuaidh go Tiarna Mhúscraí.  Ba shliocht de Chorca Laoighdhe iad na Laoghairí.

Luaitear Clíodhna mar tóraí a raibh doicheall roimpi sa dán le hEdward Walsh, O’Donovan’s Daughter.  

In óid ag moladh Domhnail Uí Dhonobháin dá theacht i réim mar thaoiseach Clancahill, luaitear é mar "Dragan Chlíodhna".

 Coimhlint le hAoibheall
Deirtear go raibh Clíodhna in iomaíocht le hAoibheall.  I scéal amháin, chuir Clíodhna Aoibheall faoi dhraíocht, a chas í ina riocht cait bháin.

Cloch na Blarnan
Is é scéal Cloch na Blarnan an scéal is cáiliúla atá bainte le Clíodhna. Bhí Cormac Láidir Mac Cárthaigh, tógálaí Chaisil na Blarnan, in aghaidh cás  dlí, agus d'iarr sé cuidiú ar Chlíodhna.  Dúirt sí leis an chéad chloch a chonaic sé ar a bhealach a phógadh.  Rinne sé amhlaidh, agus dá bharr, d'áitigh sé a chás   go solabhartha, agus bhuaigh sé.  Deirtear go tugann Cloch na Blarnan "an cumas dallamullóg a chur gan sárú".  Thug sé an chloch  le chéilei n-uchtbhalla an chaisleáin.

Leis an bhfírinne a rá, níl Clíodhna freagracht i ngach plámás na gCárthach.  Thug Eilís faoi ndeara le teann frustrachais nárbh fhéidir léi idirbheartaíocht a dhéanamh le Cormac Mac Cárthaigh, toisc go raibh gach a dúirt sé Blarney, ... what he says he does not mean.

Seán Ó Donnabháin
Ina cáilíocht mar bhansidhe, luaitear Clíodhna ag an ársaitheoir Éireannach Seán Ó Donnabháin.  Ag scríobh i 1849 chuig cara, deir an Donnabhán:

Mícheál Ó Coileáin
Bhí eolas chomh maith ag an gceannaire mór Éireannach Mícheál Ó Coileáin ar Chlíodhna.  Insíodh scéalta fúithi ar scoil aige i Ros Ó gCairbre, agus chuaigh siad ar cuairt Dé Domhnaigh go carraig Chlíodhna.  De réir a charad, Piaras Béaslaí:

Is fiú a thógáil faoi ndeara gur shliocht de chlann Uí Choileáin Uí Chonaill Gabhra é Mícheál.  Ba iad na Conaill agus  na Donnobháin dís treibhe i measc na Fidghente.

Bunúis
Moladh go bhfuil Clíodhna gaolta le bandia na nGallach, Clutonda

Tuilleadh le léamh
 Franklin, D., Cliodhna, the Queen of the Fairies in South Munster, i Journal of the Cork Historical and Archaeological Society, Volume III, Dara Sraith Second Series. 1897, ll. 81 ff
 Joyce, R.D., Earl Gerald and His Bride, in Ballads of Irish Chivalry''. Boston. 1872, ll. 28–36.

Tagairtí

Tuatha Dé Danann