Aitíth mac Laigni

Rí Ulad de chlann Uí Eachach Chobha, géag de Dhál Araí, ba ea Aitíth mac Laigni (Sean-Ghaeilge Aitíth mac Laigni) (bás 898).  Bhí sé i réim ón mbliain 896 go dtí 898.

Fearghas Mac Aodháin (bás 692), a ghaol sé ghlúin amach, ba ea a shinsear deireanach a bhí ina rí Ulad.  D'fhéadfadh é go ndearnadh rí Chobha de sa bhliain 882 tar éis bhás Chonalláin mhic Mhaoil Dúin.

Feictear ar dtús é sna hannála don bhliain 893, nuair a bhí sé ciontach in achrann idir na hUlaid agus Cineál Eoghain.  Mharaigh roinnt fear agus b'éigean don abb Maolbhríde (Máel Brigte) mac Tornáin had to separate the disputing parties.  Íocadh cúiteamh sin abb mar thoradh.  An bhliain chéanna, mharaigh sé rí na nUlad, Bécc mac Éireamhóin de Dhál Fhiatach.  Bhí sé ciontach ansin i ndúnmharú Mhuireadhaigh mhic Eochagáin (bás 895), rí réir Ulad de Dhál Fiatach.

D'éirigh Aitíth ina rí sa bhliain 896.  Sa bhliain úd, maraíodh Cumascach mac Muireadhaigh, rí Ard Ciannachta|Ard Ciannacht, (dream faoi cheannas Bhreá, lonnaithe i gContae Lú) ag na hUlaid.  Fosta sa bhliain seo, i dteannta lena chomhghuaillí as Conaille Muirtheimne (ceantar Dhún Dealgan), chloígh sé na Lochlannaigh agus mharaigh sé Amhlaoibh mac Íomhair.

Tharraing eachtraí Aití aird Uí Néill an Deiscirt.  Sa bhliain 897, chloígh rí Bhreá, Máel Finnia mac Flannacáin (bás 903) arm na nUlad ah Cath Rath Cró.  Maraíodh san áireamh Muireadhach mac Mhic Éitigh, rí Dhál Araí agus Aindiarraid mac Maoil Mhochéirí, rí Leath Cathail de Dhál Fhiatach.  D'éalaigh Aitíth ón gcath ach gortaithe go dona.  An bhliain dár gcionn 898, mharaigh go fealltach é ag a ghaoil féin.

Bhí a mhuintir Uí Airí (Uí Aiteidh i gceannas Uí Eachach Chobha ón luath-10ú haois go dtí an luath-12ú haois.

Féach freisin 
 Ríthe na nUladh

Foinsí 
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Inis Faithlinn, G100004
 Annála Tiarnaigh, G100002
 Annála Uladh, cuid 1, G100001A
 Annála na gCeithre Máistrí, cuid 1, G800011A
 Chronicum Scotorum at G100016
 Leabhar Laighneach, Rig Ulad, Rig Dail Araide G800011A
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press,

Naisc sheachtracha 
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí 

Ríthe na nUladh