John Boyle O'Reilly

File, úrscéalaí agus gníomhaí ar son na hÉireann ab ea John Boyle O’Reilly as Contae na Mí (a rugadh ar 28 Meitheamh 1844 agus a d’éag ar 10 Lúnasa 1890).

Éire agus Sasana 
Fínín, agus de bharr a bhallraíocht i mBráithreachas na Poblachta, gabhadh é sa bhliain 1866. Caitheadh é i bPríosún i mBaile Átha Cliath ar dtús agus ansin Sasana.

Astráil 
In aimsir na bhFíníní sna 1860idí, gearradh téarmaí fada príosúnachta ar na céadta acu siúd a bhí páirteach san eagraíocht. Iadsan ar gearradh téarma níb fhaide ná seacht mbliana orthu, díbríodh go dtí an Astráil iad.

Cuireadh O'Reilly sall go dtí an Astráil mar phríosúnach, áit a chaitheamh i bPríosún Fremantle é in iarthar na hAstráile.  

Tar éis eachtraí go leor, d’éirigh leis éalú agus a bhealach a dhéanamh go dtí na Stáit Aontaithe. Ba é duine de bhuíonn fíorbheag a d’éirigh leofa éalú as an Astráil.

Na Stáit Aontaithe 
Nuair a d’éirigh leis éalú go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá. chuir sé faoi i mBostún. 

Ag obair mar iriseoir dó leis an nuachtán The Pilot, scaip a cháil agus bhain sé cumhacht mhór amach i measc an phobail Éireannach a bhí ann. Scríobh sé cuid mhaith leabhair idir filíocht, úrscéalta agus cúrsaú reatha agus bhí tóir air mar léachtóir freisin.

An Tarrtháil Catalpa 
Chuir na Fíníní a bhí fós sa bpríosún litir chuig O’Reilly ("glór ón tuama” mar a thug siad air) ag impí air cabhrú leo éalú. Chuaigh seisean agus John Devoy, duine eile de cheannairí na bhFíníní sna Stáit Aontaithe, i mbun oibre. Bailíodh airgead i Meiriceá agus san Astráil chun na seisear a tharrtháil.

=> Príomhalt: An Tarrtháil Catalpa

Bás 
Bhí a bhás conspóideach go leor ós rud é gur thóg sé piollairí le hoíche mhaith chodlata a bheith aige.  Thóg sé ródháileog is cosúil, de thaisme b'fhéidir, agus bhuail taom croí é, ach dúradh go mb’fhéidir gur chuir sé lámh ina bhás féin. Ar ndóigh níorbh fhéidir é seo a chruthú nó a dhiúltú go dearfa.

Féach freisin 
 An Tarrtháil Catalpa

Tagairtí 

Baill de BPÉ
Daoine a rugadh i 1844
Básanna i 1890
Filí na hÉireann
Na Fíníní
Daoine as Contae na Mí