Umhaill

Tuath i gCúige Chonnacht na meánaoise ba ea Umhaill (Sean-Ghaeilge Umaill).  In áit a cuid críoch inniu, faightear barúntachtaí Bhuiríos Umhaill agus Mhuraisce, mar atá, na tailte in aice le Cuan Mó, Maigh Eo. 

Tuath uathrialach laistigh de Ríocht na hÉireann a bhí ann go dtí an bhliain 1576, nuair a ghlac a banríon Gráinne Ní Mháille leis an mbeartas 'géilleadh agus athbhronnadh', agus tugadh gníomhas teidil nua dí.  Tar éis a báis, fuair a mac, Tiobóid na Long, na tailte le hoidhreacht.

Oidhre 
Mhair cultúr na nGael agus an Ghaeilge sa cheantar níos faide ná in aon cheantar eile in Éirinn.  Tá Acaill agus An Corrán inniu mar chuid de Ghaeltacht Mhaigh Eo.

Ríthe Umhaill 

An chlann leathstairiúil Tuath mhac nUmhoir ba ea ríthe is luaite Umhaill.  Tugadh an t-ainm Uí Bhriúin Umhaill ar na ríthe stairiúla is luaite, chun bréag ghaol a mhaíomh le hUí Briúin na gConnacht.  Faoin 12ú haois, bhí an sloinne Ó Máille glactha ag an rítheaghlach.  Bhíothas den bharúil gurbh iadsan agus clanna Uí Dhubhda, Uí Fhlaithbheartaigh agus Mac Conraoi ina bpríomhchlanna mara na gConnacht.

Tagairtí annál

Féach freisin 
 Ríthe Umhaill
 Iar Chonnacht

Foinsí 
 Hubert T. Knox, The History of Mayo, lch. 303,  1908.

Naisc sheachtracha 
 Umaill ar medievalscotland.org

Tagairtí 

Cúige Chonnacht