CRISPR

Is éard is CRISPR ( /k r ɪ s p ər / ) ann ná  tacar de  sheichimh ADN a fhaightear laistigh de ghéanóim na n-orgánach prócarótach amhail baictéir agus aircéigh.(Acrainm is ea an téarma díorthaithe ón bhfrása  clustered regularly interspaced short palindromic repeats').  Díorthaítear na seichimh seo as bloghanna ADN de bhaictéarafagaigh a rinne ionfhabhtú ar an phrócarótach roimhe sin agus a úsáidtear chun ADN a bhrath agus a scriosadh as baictéarafagaigh chomhchosúla le linn ionfhabhtuithe ina dhiaidh sin. Dá bhrí sin tá ról lárnach ag na seichimh seo i gcóras cosanta frithvíreasach (ie anta-fagach)  na bprócarótach.

Einsím is ea Cas9 (nó "CRISPR-próitéin ghaolmhara 9") a úsáideann seichimh mar threoir chun  snáitheanna sonracha ADN a aithint agus a scoilt atá comhlántach le seicheamh CRISPR. Tá na heinsímí Cas9 mar aon le seichimh CRISPR mar bhonn den bhiteicneolaíocht ar a dtugtar CRISPR-Cas9 gur féidir é a úsáid chun géinte a chur in eagar in orgánaigh. Tá raon leathan feidhmeanna sa phróiseas eagarthóireachta seo, lena n-áirítear taighde  bunúsach bitheolaíoch, forbairt táirgí biteicneolaíochta, agus cóireáil galair. 

Is córas imdhíonachta prócarótacha é an córas CRISPR-Cas a thugann frithsheasmhacht in aghaidh eilimintí géiniteacha eachtracha ar nós iad siúd atá i bplasmaidí agus i mbaictéarafagaigh  a sholáthraíonn cineál imdhíonachta  faighte. Cuidíonn RNA, ina bhfuil an spásaire seichimh,  le Cas (CRISPR gaolmhar) próitéin na  próitéiní pataigineach eachtracha a aithint agus a ghearradh. Gearrann próitéiní Cas ARN-treoraithe ARN coigríche. Faightear CRISPR i dtuairim is 50% de ghéanóim bhaictéaracha sheicheamhaithe agus beagnach 90% d'  aircéigh seicheamhacha.

Tagairtí 

Córas imdhíonachta
Bitheolaíocht mhóilíneach
Biteicneolaíocht