Aidhne

Críocha Uí Fhiachrach Aidhne (Uí Fiachrach Aidni) ba ea Aidhne (Sean-Ghaeilge Aidne), túath suite i gContae na Gaillimhe.  Tá deoise Chill Mhic Dhuach ar chomhtheorainn le hAidhne mar a bhí ann.

Teorainneacha 
Tá críocha Aidhne teoranta mar a leanas:
 Iarthar: Loch Lurgan agus barúntacht Bhiurne, Contae an Chláir 
 Deisceart agus oirdheisceart: Contae an Chláir
 Oirthear: Sliabh Eachtaí, a ina theorainn idir críocha Uí Fhiachrach Aidhne agus críocha Uí Mhaine
 Oirthuaisceart: Maigh Uí Mhaine
 Tuaisceart: Maigh Mucraimhe, thart timpeall Bhaile Átha an Rí
 Iarthuaisceart: Mearaí (Medraige), Baile na Cúirte, i gcríocha Uí Bhriúin Seola.

Béaloideas agus stair 
Sa dinnseanchas, deirtear go bhfuil an ceantar ainmnithe Aidhne iníon Phartholóin agus a chéad mhná chéile, Topha.  Bhí Aidhne pósta le Brec.  Níos deireanaí, lonnaigh géag na bhFear Bolg i nAidhne.

Lonnaigh Túath mac nUmhóir i nDál gCais agus i nUí Fhiachrach Aidhne, faoi cheannas a deirtear Conall Cóel mac Aonghasa mhic Úmhóir.  Maraíodh Conall i gCath Maige Mucrama sa bhliain AD 195, agus adhlacadh é i nAidhne, i leacht darb ainm Carn Chonaill.

I measc dreamanna stairiúla eile i nAidhne, bhí san áireamh Ciarraí Óig Bheartha, Tadraí as Dubhros, Caonraí as Art Aidhne agus Uí Fhiachrach.

Faightear i gCill Mhic Dhuach na paróistí sibhialta a leanas: Cinn Mhara, Cill Eithne, Cill Fhionnbharra, Droim Mucú, Cill Cholgáin, Ard Raithin, An Sráidbhaile (Gaillimh), Cill Fhínín, Cill Fhaoile, Cill Órtha, Cill Ó gCillín, Cill Chríost, Díseart Ceallaigh, Cill Fhíonáin, Cill Tómais, Cill Bheaganta, An Bheitheach, Cill Tartan.

Tagairtí Annál 
 ACM 938.13: Aralt ua h-Iomhair, .i. mac Sitrioca, tighearna Gall Luimnigh, do mharbhadh i c-Connachtaibh lá Caenraighibh Aidhne.
 ACM 1033.9: Maidhm etir Ele & Ui Fiachrach Aidhne, i t-torchair Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh oile.

Naisc sheachtracha 
 Annála na gCeithre Máistrí, cuid 2, G100005B, ar Corpus of Electronic Texts

Tagairtí 

Uí Fhiachrach
Fir Bholg
Scéalaíocht na Ríthe