Liam Ó Maolruanaidh

Náisiúnaí, athbheochanóir teanga, iriseoir agus file ba ea Liam Ó Maolruanaidh (29 Meán Fómhair 1873 – 6 Bealtaine 1901) nó Liam Ó Ruanaidh nó William Rooney nó "Fear na Muintire".  Ba ea é 'an tÉireannach ba mhó dár casadh riamh air', a dúirt le hArt Ó Gríofa. Ach ní raibh sé ach 27 bliain d'aois nuair a bhuail an eitinn é.

Bhí sé ina bhall de Chonradh na Gaeilge ó thús, é i láthair ag an mórchomhdháil a bhí acu 27 Márta 1894. Ansin nuair a bunaíodh Cumann na nGael i 1900 ba é Liam a ceapadh ina chisteoir ag an gcéad chruinniú. Céim eile i dtreo Shinn Féin a bhí ann agus bealach le náisiúnaithe den uile dhath a thabhairt le chéile.

Dúirt Seán T. Ó Ceallaigh: ‘Bhí aithne mhaith agamsa ar Ó [Maol]Ruanaidh freisin agus déarfainn an rud céanna. Thug sé deich mbliana dá shaol ag obair ar son na hÉireann gan stad, gan staonadh, ag scríobh, ag labhairt, ag múineadh. Bhí intleacht den chéad scoth aige agus thug sé suas í do chúis na hÉireann – don tsaoirse, don teanga, don drámaíocht, agus don chultúr dúchais’.

Tagairtí 

Athbheochan na Gaeilge
Náisiúnaithe Éireannacha
Sinn Féin
Filí na hÉireann