An Bíobla

Is éard atá sa Bhíobla ná focal Dé, de réir mar a mheasann na Críostaithe agus na Giúdaigh. Tagann "Bíobla" ón nGréigis: (τα) βιβλια, (ta) biblia, "na leabhair", iolra an fhocail βιβλιον, biblion, "leabhar". Tá dhá phríomhroinn sa Bhíobla, an Sean-Tiomna agus an Tiomna Nua. Baineann an Sean-Tiomna leis an Seanreacht, conradh nó beartas sollúnta slánaithe a socraíodh le linn Mhaois, agus tá an Tiomna sin scríofa in Eabhrais, cé is moite de shleachta i nDainéil agus in Eazrá atá scríofa in Aramais. Baineann an Tiomna Nua leis an Reacht Nua, ré Íosa Críost, agus i nGréigis atá sé scríofa.

Ní féidir liosta buan a dhéanamh de leabhair an tSean-Tiomna mar athraíonn siad de réir an leagain atá i gceist. Is ionann na chéad seacht leabhair a leanas i ngach Bíobla.

An Sean-Tiomna

An Peintiteoch nó Tóráh do na Giúdaigh 
 Geineasas
 Eaxodus
 Léivític
 Uimhreacha
 Deotranaimí

Stair 
 Leabhar Iósua
 Leabhar na mBreithiúna
 Leabhar Rút
 Céad Leabhar Shamúéil
 Dara Leabhar Shamúéil
 Céad Leabhar na Ríthe
 Dara Leabhar na Ríthe
 Céad Leabhar na gCroinicí
 Dara Leabhar na gCroinicí
 Leabhar Eazrá
 Leabhar Nihimiá
 Leabhar Thóibít
 Leabhar Iúidit
 Leabhar Eistir
 Leabhar Iób
 Leabhar na Salm
 Leabhar na Seanfhocal
 Leabhar Chóiheilit
 Laoi na Laoithe
 Leabhar na hEagna
 Leabhar Shíorach

Na Fáithe (ceathrar Mór-Fháithe agus dáréag Mion-Fháithe) 
 Íseáia
 Irimia
 Leabhar na nOlagón
 Barúch
 Eizicéil
 Dainéil
 Hóisé
 Ióéil
 Amós
 Obaidiá
 Ióna
 Míocá
 Nahúm
 Habacúc
 Zafainiá
 Hagaí
 Zacairiá
 Malaicí
 Céad Leabhar na Macabaech
 Dara Leabhar na Macabaech

An Tiomna Nua

Na Soiscéil 
 Matha
 Marcas
 Lúcás (Leagan PDF de giota de ar fáil anseo)
 Eoin

Stair 
 Gníomhartha na nAspal

Litreacha Phóil 
 Rómhánaigh
 1 Corantaigh
 2 Corantaigh
 Galataigh
 Eifisigh
 Filipigh
 Colosaigh
 1 Teasalónaigh
 2 Teasalónaigh
 1 Tiomóid
 2 Tiomóid
 Títeas
 Filéamón

 Eabhraigh

Na litreacha caitliceacha 
Is éard is brí le caitliceach anseo gur scríobhadh na litreacha seo chun gach duine seachas chun duine áirithe nó grúpa áirithe amháin.

 Séamas
 1 Peadar
 2 Peadar
 1 Eoin
 2 Eoin
 3 Eoin
 Iúd

 Apacailipsis

Leabhair an Bhíobla 
Tá difríochtaí idir na leaganacha den Bhíobla a bhaineann leis na creidiúna difriúla - Eabhraigh, 
Caitlicigh, Eaglaisí an Oirthir agus na Protastúnaigh. Ní ghlacann an Giúdachas le cuid ar 
bith den Tiomna Nua. Ní ghlactar gach dream ach an oiread le Tóibít, Iúidit, Macabaeigh I agus II, 
Barúch, litreacha Irimia, Leabhar na hEagna, Ecclesiasticus (leabhar Shíorach) agus 
cuideanna de leabhar Eistir agus Dainéil. Cé go nglacann na heaglaisí Caitliceach is 
Protastúnacha leis an dTiomna Nua céanna, tá cuid leabhar sa Sean-Tiomna a nglacann an 
Eaglais Chaitliceach amháin leo:

 Eagna Sholaimh
 Síorach
 Iúidit
 Tóibít
 Barúch
 Litreacha Shéamais
 Peadar I agus II
 Iúd
 Eoin I, II agus III

Stair 
Ní raibh aon leabhar naofa oifigiúil ag na Giúdaigh roimh an Deoraíocht (587 - 537 R.Ch.). Bhí leabhair, doiciméid, cáipéisí, téacsanna liotúirgeacha agus a leithéid eile acu. Tar éis 
na Deoraíochta bheartaigh siad ar a raibh fágtha dá n-oidhreacht a bhailiú is a chaomhnú. 

Lean an bailiú seo na céadta bliain. Le himeacht aimsire fógraíodh ranna áirithe go hoifigiúil ina scrioptúir - cáipéisí a bhí ina dtreoir sa tsionagóg. Glacadh leo sna Canónacha, agus bhí dhá chanóin nó riail ann, ceann Eabhrach agus ceann Gréagach. 

Is féidir cumadh na Canóine Eabhraigh a roinnt ina dtrí chéim: an Dlí thart ar 444 R.Ch., na Fáithe timpeall na bliana 200 R.Ch. agus na Scríbhinní le linn Íosa Chríost. 

Faoi am na Scríbhinní bhí dhá leagan den Chanóin ann sa domhan Gréagach-Eabhrach timpeall Chathair Alastair. Ghlac an Eaglais Chaitliceach leis an gCanóin Ghréagach, agus tá níos mó leabhar ann ná mar atá sa Bhíobla Protastúnach, mar gur leis an gCanóin Eabhrach a ghlac na Protastúnaigh. 

Glacann bunús na n-eaglaisí Protastúnacha a labhraíonn Béarla leis an leagan den Bhíobla a dtugtar Leagan Rí Shéamais air, leabhar a foilsíodh sa bhliain 1611.

Naisc sheachtracha
 AnBioblaNaofa.org
 Na Soiscéil: Brollach 
 pdf-eanna  (WebArchive)
 Bibles.org
 An Bíobla Naofa 1981
 Bedell An Biobla Naomhtha 1817 (Tiomnadh Nua amháin)
 Ó Cuinn Tiomnadh Nua 1970 (Lúcás amháin)
 Finnéithe Iehova
 An Bíobla Naofa
 Archive.org
 Bedell An Biobla Naomhtha 1817

Bíobla, An