Art Ó Laoghaire

Ba chaptaen Caitliceach Éireannach in Arm na hOstaire san 18ú haois é Art Ó Laoghaire (timpeall 1747 - 4 Bealtaine 1773). Bhí sé pósta le hEibhlín Dubh Ní Chonaill, a chum an chaointe cháiliúil, Caoineadh Airt Uí Laoghaire faoina fear céile.

Óige 

Bhain Art le teaghlach Caitliceach in Iarthar Chorcaí. Bhí neart saibhris ag an teaghlach seo, in ainneoin na bPéindlíthe a bheith i bhfeidhm ag an am. Fearacht go leor d'fhir óga Chaitliceacha na haicme sin in Éirinn, d'fhág sé an tír agus é go hóg chun seirbhís a thabhairt in airm ar an Mór-Roinn. Shocraigh Art féin ar arm Impireacht na hOstaire. Ba ghearr go raibh ard-stádas bainte amach aige mar shaighdiúir oilte cumasach.  

Chaith sé tamall mar Husár Ungáireach faoin mBanimpire Máire Treasa.

Argóint 

D'fhill Art ar Éirinn  sa bhliain 1767 le bheith ina chónaí ar thalamh a mhuintire i Ráth Laoich (Maigh Chromtha).   Bhí sé bródúil as an ardú céime a bhí aige mar Hussar.  Ba chomhghuaillithe dlútha iad, an Sasana agus Impireacht na hOstaire. Ach ag an am céanna, bhí uaisle na Mumhan an-chúramach faoina stádas féin, agus bhí  bhí Art ag cur gothaí air féin ar fud  an cheantair. 

Níor thúisce Art ar ais in Éirinn ná go raibh sé ag cothú trioblóide le mór-uaisle Gallda an cheantair. Chuaigh sé in achrann go háirithe le hArd-Shiarriam Chorcaí, Abraham Morris, a bhí ina chónaí i Hanover Hall. Cheap a lán daoine go raibh Ui Laoghaire ag cothú troda (agus mar sin bhí ról tábhachtach ag Airt sa bhás féin). Ar deireadh, lámhachadh Art in aice le Carraig an Ime.

Cuireadh é ar dtús i gCill na Martra, mar nach gceadódh Morris dá bhean chéile é a chur lena mhuintir i Mainistir Chill Cré. (ach cuireadh ansin é faoi dheireadh).  

I mí na Meitheamh 1773, cúisíodh Morris as dúnmharú ach scaoileadh  saor é. I mí Iúil 1773 scaoileadh Morris chun  díoltas a bhaint amach, agus fuair sé bás tamaill ina dhiaidh.

Leabhair Thagartha 

 Ó Tuama, Seán, Caoineadh Airt Uí Laoghaire, (Baile Átha Cliath 1961/1999)

Naisc Sheachtracha 

Cuntas ar scéal Airt Uí Laoghaire ó Chumann Staire Bhéal Átha 'n Ghaorthaidh

 Caoineadh Airt Uí Laoghaire le UCC, UCCIreland ar Youtube
 Taifead amaitéarach de leagan iomlán Sheáin Uí Thuama 2014
 Cuntas ar scéal Airt Uí Laoghaire ó Chumann Staire Bhéal Átha 'n Ghaorthaidh
 Bob Quinn, léacht ar Youtube
 Peadar Ó Riada anseo.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1747
Básanna i 1773
Daoine as Contae Chorcaí
Saighdiúirí Éireannacha
Daoine dúnmharaithe