Uí Dhubhuir

Rítheaghlach Gaelach atá is ea  Uí Dhubhuir  nó Uí Dhuibhir, lonnaithe i gContae Thiobraid Árann an lae inniu.  Dubhur mac Spealáin ba ea a sinsear.

Sinsearacht 
Mhaígh clann Uí Dhuibhir gurbh é a sinsear seanscéalach ná Míl Easpáine féin.

Ó thaobh sinsir a bhfuil fianaise leis, cé réamhstairiúl, tá Cairbre Cluichechair mac Con Corb (rí Laighean) mhic Conchúir Fhabhrarua (Ardrí). Lonnaigh Cairbre Cluichechair i Mumhain, áit a bhunaigh sé Dál Chairbre Aradh.

Stair 
Dar le scéalta maidir le clann Uí Dhuibhir, ghlacadar páirt i gCath Chluain Tarbh agus cogaí Gaelacha eile.

D'éirigh Uí Dhuibhir ina dtiarnaí áitiúla ag Coill na Manach i lár na meánaoise, ach ní fheictear go suntasach iad i nAnnála na gCeithre Máistrí go dtí an 15ú haois.

I dteannta le hUíbh Chearbhaill as Éile, le hUíbh Chinnéide as Urumhain agus le hUíbh Mhaoilriain as Uaithne agus Ara, sheas Uí Dhuibhir an fód in aghaidh Tiarnas na hÉireann, go háirithe clann de Buitléir, Iarlaí Urumhan.

Ghabh Philip agus Anthony Ó Duibhir Caiseal le linn Éirí Amach 1641.  Tar éis cogaidh Chromail i nÉirinn, tógadh a gcuid críocha uathu faoin Act for the Settlement of Ireland 1652.  Chuaigh roinnt dóibh go dtí Contae an Chláir, ach chuaigh cuid eile ar imirce go dtí an Mór-Roinn srl.  Bhí cuid shuntasach d'fhir Uí Dhuibhir in airm Fhrainc Bourbon, monarcacht Habsburg (san áireamh General Count John O'Dwyer, Gobharnóir Belgrade) agus fiú Rúis na Sár.

Cogaidh 
Le feadh na ach staire, feictear fir Uí Dhuibhir ina gceannairí agus saighdiúirí i mbun feachtas:
 Éire, 7ú go 18ú haoiseanna
 Cogaidh chathartha Gaelacha
 Cath Chluain Tarbh
 Cogaidh na Trí Ríochtaí
 Cromail in Éirinn 1649-1650
 Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
 Cogadh na hAon Bhliana Déag
 Cogadh an Dá Rí
 Éirí Amach 1798 in Éirinn

 Ríocht Aontaithe, 18ú go 20ú haoiseanna
 Cogaidh Angla-Mysore
 Cogaidh Réabhlóideacha na Fraince
 Chuaigh Napoleon
 Cath Waterloo
 Cogadh Neamhspleáchas Venezuela
 Feachtas Shimonoseki
 Cogadh Crimea
 Cogadh Zulu
 Cogadh Angla-Neipealach
 Chuaigh Nua Séalainne
 Chéad Chogadh Angla-Sikh
 Dara Cogadh Angla-Bhurmach
 Chéad Chogadh Domhanda
 Dara Cogadh Domhanda

 An Fhrainc, 18ú go 19th haoiseanna 
 Cogadh Chomharbas na Spáinne
 Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
 Léigear Savannah
 Cogaidh Napoleon
 Cogadh Franca-Phrúiseach

 SAM, 18ú go 20th haoiseanna
 Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá
 Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe
 Arm an Potomac

 An Spáinn, 18ú haois
 Cogadh Ochtó Bliana

 An Ostair, 18ú haois
 Cogadh Chomharbas na Spáinne
 Cath Luzzara
 Feachtas Ibéarach
 Cogadh Ostra-Turcach (1716–1718)

 An Rúis, 18ú haois
 Cogadh Rúis-Turcach 1768–74
 Cogadh Rúis-Sualannach 1788–1790

Caisleáin 
Thóg Uí Dhubhuir roinnt caisleán i gCill na Manach, ag iarraidh a gcuid críoch a chosaint.  I mballóga is ea gach ceann acu inniu.  Scriosadh an chuid is mó dóibh sa 17ú haois agus Oliver Cromwell ar turas, san áireamh:

 Caisleán Baile Shíoda
 Caisleán an Bhealaigh
 Caisleán Chluain Uí Thorpa
 Caisleán an Droma Bháin
 Caisleán Dún Droma (Dumdrum House Hotel anois),
 Caisleán Graigone 
 Caisleán Chúil an Iúir (go formhór slán)
 Caisleán Bhaile an Mhuilinn
 Caisleán Mhaigh Ailbhe

 Daoine 
 Declan O'Dwyer (iománaí) (rugadh 1987)
 Declan O'Dwyer (stiúrthóir)
 Edmund Thomas O'Dwyer (1919–2005), imreoir cruicéid Astrálach
 J. Mike O'Dwyer (rugadh ?), Australian weapon designer
 John Joseph O’Dwyer, 1d Iarla Uí Dhuibhir, Gobharnóir Belgrade (rugadh ?)
 Joseph O'Dwyer (1841–1898), lia Meiriceánach
 Kelly O'Dwyer (rugadh 1977), polaiteoir Astrálach
 Luke O'Dwyer (rugadh 1980), imreoir rugbaí Astrálach
 Matt O'Dwyer (rugadh 1972), peileadóir Meiriceánach, NFL 1995–2005
 Michael O'Dwyer (1864–1940), riarthóir san India Bhriotanach
 Mick O'Dwyer (rugadh 1936), bainisteoir peile Ghaelaí
 Orla O'Dwyer (rugadh 1998), peileadóir Astrálach
 Paul O'Dwyer (1907–1998), polaiteoir Meiriceánach
 Richard O'Dwyer (rugadh 1988), forbróir gréasáin Sasanach
 Robert O'Dwyer (1862–1949), cumadóir
 Sean O'Dwyer (rugadh 1941), oifigeach Irish Guards
 Steve O'Dwyer (rugadh 1982), imreoir poker Meiriceánach
 Steven O'Dwyer (rugadh 1966), peileadóir Astrálach
 William O'Dwyer (1890–1964), polaiteoir Meiriceánach, 100d méara Nua Eabhrac

 Foinsí 
 
 O'Dwyer, Sir Michael (1933) The O'Dwyers of Kilnamanagh: The History of an Irish Sept Callanan, Martin (1938) Records of four Tipperary septs: the O'Kennedys, O'Dwyers, O'Mulryans, O'Meaghers''

Naisc sheachtracha 
 O'Dwyer Clan Website
 O'Dwyer le Clann na hÉireann
 Dwyer in Ireland le John Grenham
 Contours of colonialism: Gaelic Ireland and the early colonial subject le John Morrissey
 An Irishman in Habsburg service - General Count John O'Dwyer, commander of Belgrade, 1718-1722 le Vladimir Abramovic

Tagairtí 

Laighin