Eochaidh Iarlaithe


Rí Dhál Araí na gCruithne, de chlann Uí Chaolbhaidh, ba ea Eochaidh Iarlaithe mac Lorgan (Sean-Ghaeilge Eochaid Iarlaithe mac Lurgain) (bás 666).  He was the son of Fiachna mac Baodáin (bás 626), rí Ulad agus Ardrí na hÉireann, ba ea a athair.

Sna 6ú agus 7ú haoiseanna, bhí Dál Araí rannpháirteach mar phríomhchlann i gcónaidhm na gCruithne.  Is casta í croineolaíocht ríthe Dhál Araí idir Cath Mag Roth sa bhliain 637 agus an phlá den bhliain 666.  Is rí dóichí é go raibh sé i réim ón mbliain 646 go dtí 666.  Tugtar an teideal rí na gCruithne dó ina thásc i nAnnála Uladh Dúin bhliain 666, agus feictear é sna ríliostaí.

Sa dán Meán-Ghaeilge den 10ú haois, Fingal Rónáin, faightear scéal maidir le hEochaid.  Bhí iníon is óige Eochadha pósta le Rónán Crach de chlann Uí Dhúnlainge na Laigean.  Thit sí i ngrá áfach lena leasmhac, Maol Fothartaigh, agus rinne iarracht é a mhealladh.  Diúltaigh sé í, agus dá bharr chroch sí é, ag rá lena céile gur bhrúigh sé féin uirthi.  Mar thoradh, mharaigh a céile a mhac féin.  Níos deireanaí, bhain deartháireacha altrama Mhaoil Fhothartaigh a ndíoltas agus mharaigh siad Eochaidh Iarlaithe.

Rinneadh rí Dhál Araí de mhac Eochadha, Leathlobhar (bás 709).

Foinsí 
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Inis Faithlinn, G100004
 Annála Tiarnaigh, G100002
 Annála Uladh, cuid 1, G100001A
 Annála na gCeithre Máistrí, cuid 1, G800011A
 Chronicon Scotorum, G100016
 Leabhar Laighneach, Rig Ulad, Rig Dail Araide G800011A
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha y: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, 
 Gearoid Mac Niocaill (1972), Ireland before the Vikings, Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan

Naisc sheachtracha
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí

Ríthe Dhál Araí