Máire Ní Chrualaoich

Is cuid suntas í an file Muimhneach Máire Ní Chrualaoich (fl. 1750) sa mhéid nach bhfuil aon dán léi ar marthain, cé go raibh ardmheas uirthi lena linn. Thugtaí “Sápphó na Mumhan” uirthi. 

Fuair sí bás in 1761. Níl de chuimhneachán uirthi ach trí dhán ghearra le Seán Ó Murchadha na Ráithíneach, Seán Ó Tuama an Ghrinn agus Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin faoi seach. Mhol Tadhg Gaelach í mar a leanas:

Ní bás do fuair sí ach guaillíocht aingeal is ord,
Is fáil go suairc síoch i gcuan dín Athar na gcómhacht...

Mhol Seán Ó Murchadha mar seo í:

An Bláth is buacaí ghluais puinn eadrainn beo in Éirinn
Bás cé fuair sí, a huaisleacht mairfidh go deo déanach,
Sápphó sua-ghníomhach nduan mbinn, startha agus comhad i nGaeilge,
Máire shuairc Ní Chrualaoich, eala ‘gus óigh ‘s Phoenics.

Nótaí

 
Stair na hÉireann
Filí na hÉireann