2022

Is bliain choitianta í an bhliain 2022 (MMXXII).

Eachtraí sa bhliain 2022 

2022 ː Géarchéim fuinnimh Aontas Eorpach - An Rúis

2021 - Feabhra ː Géarchéim Rúis-Úcránach, 2021-2022

Eanáir 
14 Eanáir - Brúchtadh Hunga Tonga–Hunga Haʻapai

Feabhra 
24 Feabhra ː Ionsaí ar Oileán na Nathar
24 Feabhra ː Ionradh na Rúise ar an Úcráin
22 Feabhra ː bhí cosc curtha ag an nGearmáin le próiseas deimhniúcháin phíblíne Nord Stream 2.
4 - 20 Feabhra ː Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh

Márta 
1-4 Márta ː  6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide

Aibreán
14 Aibreán ː Bhuail dhá dhiúracán 'Neptune' de chuid na hÚcráine an long Moskva
8 Aibreán ː Ionsaí ar stáisiún traenach i Kramatorsk
10 -12 Aibreán ː Dúnmharú Aidan Moffitt agus Michael Snee
1 Aibreán : Sléacht Bucha san Ucráin.  Fuarthas 458 corp, sibhialtaigh go léir, i ndiaidh na heachtra

Bealtaine 
27 Bealtaine ː Ionsaí diúracán ar ionad siopadóireachta in Kremenchuk]]
24 Bealtaine ː Lámhach Robb Elementary
14 Bealtaine ː Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
5 Bealtaine ː Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann ; d'éirigh le Sinn Féin 27 suíochán a bhuachan, 2 cheann sa bhreis ar an DUP

Meitheamh 
27 Meitheamh ː Eachtra imirceach San Antonio
14 Meitheamh - Deireadh Fómhair ː  Tuilte sa Phacastáin ; aon trian den tír báite
14 Meitheamh ː Plean tearmainn na Ríochta Aontaithe in Ruanda, ... ar fionraí

Iuil
31 Iúil  : Feallmharaíodh Ayman_al-Zawahiri, máinlia agus ceannaire na heagraíochta sceimhlitheoireachta al-Qaeda
Mí-Iúil ː Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain
8 Iúil  : Feallmharaíodh Shinzo Abe, iarphríomh-aire na Seapáine  agus é i mbun feachtasaíochta
7 Iúil  : dúirt Boris Johnson go raibh sé ag éirigh as mar Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe
Iúil ː Agóidí i Srí Lanca
Iúil ː Tonnta teasa san Eoraip

Lúnasa
17 Lúnasa ː An tAcht Laghdaithe Boilsciú (acht aeráide na S-A)
5 Lúnasaː Géarchéim Iosrael-Palaistín

Meán Fómhair 
28 Meán Fómhair ː Double Asteroid Redirection Test
23 Meán Fómhair  : Thosaigh géarchéim fhioscach na Ríochta Aontaithe, 2022
19 Meán Fómhair  : Reáchtáladh Sochraid Bhanríon Eilís II
10 Meán Fómhair ː Olluaigh Izium

Deireadh Fómhair 
31 Deireadh Fómhair  : bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta sa  Bhrasaíl
27 Deireadh Fómhair  : Cheannaigh Elon Musk an comhlacht Twitter
25 Deireadh Fómhair  : Bhuaigh Shehan Karunatilaka an Duais Booker, le The Seven Moons of Maali Almeida, aoir osnádúrtha faoin mbeatha tar éis an bháis
24 Deireadh Fómhair  : d'éirigh Liz Truss, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, as
14 Deireadh Fómhair  : tugadh an bóthar do Kwasi Kwarteng,  Sheansailéir ar an Státchiste na R-A
6 Deireadh Fómhair ː Ollsléacht Nong Bua Lamphu, An Téalainn
7 Deireadh Fómhair ː Pléasc ar an Chraoslach
7 Deireadh Fómhair  : Bronnadh an Duais Nobel ar Svante Pääbo, duine de bhunaitheoirí na paléigéineolaíochta

Samhain
6-18 Samhain - COP27 san Éigipt
8 Samhain - Toghcháin  "lár téarma". na Stát Aontaithe ; d'éirigh na Daonlathaithe níos fearr ná mar a bhíothas ag súil leo
11 Samhain - Ghlac an Úcráin seilbh ar Kherson
20 Samhain-18 Nollaig - Corn FIFA an Domhain
21 Samhain - Crith talún in iarthar Iáva san Indinéis

Nollaig  
7 Nollaig - Comhcheilg coup d'état sa Ghearmáin
9 Nollaig - Scannal caimiléireachta i bParlaimint na hEorpa
15 Nollaig - Scannal Elonjet agus Twitter
19 Nollaig - comhaontú, Comhdháil na Náisiún Aontaithe um Bhithéagsúlacht, COP 15
21-26 Nollaig  - Stoirm gheimhridh, Meiriceá Thuaidh

Básanna
6 Eanáir — Sidney Poitier - aisteoir Meiriceánach (r. 1927)
9 Eanáir — Bob Saget - aisteoir Meiriceánach (r. 1956)
 19 Eanáir — Gaspard Ulliel, aisteoir Francach (r. 1984)
20 Eanáir — Meat Loaf, amhránaí Meiriceánach (r. 1947)
14 Feabhra  —  Jim Fahy,  iar-Eagarthóir RTÉ san Iarthar   
 17 Feabhra — Ginette Ravel, amhránaí Ceanadach
18 Feabhra — Tomás Mac Síomóin, scríbhneoir agus eolaí (r. 1938)
19 Feabhra — Christopher Stalford, polaiteoir aontachtach (r. 1983)
 1 Márta — Jordie Albiston, file Astrálach (r. 1961)
4 Márta — Shane Warne, cruicéadaí Astrálach (r. 1969)
6 Márta — Frank O'Farrell, Imreoir agus traenálaí sacair (r. 1927)
13 Márta — William Hurt, aisteoir Meiriceánach (r. 1950)
 15 Márta — Eugene Parker, réalteolaí Meiriceánach (r. 1927)
23 Márta — Madeleine Albright, taidhleoir Meiriceánach (r. 1937)
25 Márta — Taylor Hawkins, ceoltóir Meiriceánach (r. 1972)
2 Aibreán — Estelle Harris, aisteoir Meiriceánach (r. 1928)
 5 Aibreán — Sidney Altman, bithcheimicí Ceanadach (r. 1939)
 12 Aibreán — Aidan Moffitt agus Michael Snee
 12 Aibreán — Gilbert Gottfried, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (r. 1955)
19 Aibreán — Kane Tanaka, an duine is sine ar domhan ag an am (r. 1903)
 23 Aibreán — Orrin Hatch, polaiteoir Meiriceánach (r. 1934)
 6 Bealtaine — Seán Garvey, amhránaí sean-nóis
 8 Bealtaine — Dennis Waterman, aisteoir Sasanach (r. 1948)
 10 Bealtaine — Leonid Kravchuk, polaiteoir Úcránach (r. 1934)
22 Bealtaine — Dervla Murphy, scríbhneoir Éireannach (r. 1931)
26 Bealtaine — Ray Liotta, aisteoir Meiriceánach (r. 1954)
 29 Bealtaine — Lester Piggott, jacaí Sasanach
30 Bealtaine — Craig Farrell, imreoir sacair (r. 1982)
 3 Iúil — Robert Floyd Curl, ceimiceoir Meiriceánach (r. 1934)
 6 Iúil — James Caan, aisteoir Meiriceánach (r. 1940)
 8 Iúil — José Eduardo dos Santos, Uachtarán Angóla ó 1979 go 2017 (r. 1942)
 8 Iúil — Larry Storch, fuirseoir Meiriceánach (r. 1923)
 8 Iúil — Shinzō Abe, Príomh-Aire na Seapáine (r. 1954)
 12 Iúil — Joan Lingard, scríbhneoir Briotanach (r. 1932)
 14 Iúil — Bobby Aylward, polaiteoir Éireannach (r. 1955)
 14 Iúil — Ivana Trump, iarbhean chéile na Donald Trump (r. 1949)
 25 Iúil — David Trimble, polaiteoir as Beannchar, Contae an Dúin (r. 1944)
 26 Iúil — James Lovelock, eolaí Sasanach
 28 Iúil — Bernard Cribbins, aisteoir Sasanach (r. 1928)
 28 Iúil — Pauline Bewick, ealaíontóir i gCo Chiarraí
 31 Iúil — Ayman al-Zawahiri, sceimhlitheoir Ioslamach
 1 Lúnasa — Clíodna Cussen, dealbhóir agus scríbhneoir Éireannach
 2 Lúnasa — Seán Seosamh Ó Conchubhair, staraí Éireannach
 8 Lúnasa — Olivia Newton-John, amhránaí agus ban-aisteoir Astrálach (r. 1948)
 30 Lúnasa — Míchail Gorbaitseov, Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh (r. 1931)
 8 Meán Fómhair — Eilís II na Ríochta Aontaithe (r. 1926)
 13 Meán Fómhair — Jean-Luc Godard, Stiúrthóir scannán (r. 1930)
 23 Meán Fómhair — Louise Fletcher, aisteoir Meiriceánach (r. 1934)
 29 Meán Fómhair — Coolio, rapálaí Meiriceánach (r. 1963)
 4 Deireadh Fómhair — Loretta Lynn, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 11 Deireadh Fómhair — Angela Lansbury, aisteoir Sasanach (r. 1925)
 16 Deireadh Fómhair — Noel Ó Dúgáin, sárghrúpa Clannad  (Pádraig  sa bhliain 2016)
 28 Deireadh Fómhair — Jerry Lee Lewis, ceoltóir (r. 1935)
 7 Samhain — Patrick Ireland, ealaíontóir Éireannach
 7 Samhain — Leslie Phillips, aisteoir Briotanach
 8 Samhain — Vicky Phelan, íospartach Scannal CervicalCheck.  
 11 Samhain — Gallagher, fuirseoir Meiriceánach
 14 Samhain — Vicky Phelan, feachtasóir ailse ceirbheacs (r. 1974)
 30 Samhain — Jiang Zemin, ceannaire de chuid Pháirtí Cumannach na Síne
 4 Nollaig — Bob McGrath, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach
 5 Nollaig — Kirstie Alley, aisteoir Meiriceánach (r. 1951)
 6 Nollaig — Ichiro Mizuki, guthaisteoir Seapánach
 11 Nollaig — Angelo Badalamenti, cumadóir Meiriceánach
 16 Nollaig — Siniša Mihajlović, imreoir sacair Seirbiach
 19 Nollaig — Aonghas MacNeacail, file Albanach
 20 Nollaig — Maya Widmaier-Picasso, iníon Pablo Picasso
 21 Nollaig — Feargal Ó Béarra, ar dhuine de mhórscríbhneoirí Gaeilge a linne
 21 Nollaig — Pápa Beinidict XVI (r. 1927)
 29 Nollaig — Pelé, imreoir peile Brasaíleach (r. 1940)

Féach freisin 

 :Catagóir:Básanna in 2022

Duaiseanna Nobel 
 Síocháin – Ales Bialiatski, Memorial agus The Center for Civil Liberties
 Fisic – Alain Aspect, John Clauser agus Anton Zeilinger
 Ceimic – Carolyn Bertozzi, Morten P. Meldal agus Karl Barry Sharpless
 Eacnamaíocht – Ben S. Bernanke, Douglas Diamond, agus Philip H. Dybvig
 Leigheas – Svante Pääbo
 Litríocht – Annie Ernaux

Tagairtí 

 
Blianta