Scéla Conchobair

Is teideal cumtha ag Whitley Stokes é Scéala Chonchúir mhic Neasa (Sean-Ghaeilge Scéla Conchobair maic Nessa), le haghaidh scéil ghearr sa Rúraíocht atá caomhnaithe sa lámhscríbhinn den 12ú haois, an Leabhar Laighneach.  Faightear ann seanchas nach bhfuil le fáil chuile áit eile maidir le craobhacha (hallaí) na nUladh ag Eamhain Mhacha agus a sciatha.

Achoimre

Lámhscríbhinn
Sa lámhscríbhinn (Leabhar Laighneach, CnT 1339, olim H.2.18), faightear ann scéal i leathnaigh díreach tar éis an athleagain den Táin Bó Cúailnge, agus áirítear é sa Catalogue i measc "Prose tales of Conchobar Mac Nessa, Cuchulaind, Athirne, Celtchair."

Coimpeart Chonchúir 
Ag tús an téacs, tá giniúint Chonchúir, agus dá bharr, luadh an scéal scaití mar Compert Conchobair.  
In áiteanna eile, rangaítear an scéal mar leagan de "How Conchobar obtained the Kingship of Ulster."

Craobhacha na nUladh
Faightear sa scéal cur síos ar na trí craobhacha (hallaí) Chonchúir,  Cróeb Rúad, Téite Brecc agus Cróeb Derg.  Rítheach na nUladh ab ea an chéad ceann acu; an armlann ab ea an dara ceann, áit a coinníodh na sciatha, airm agus  cuacha: agus sa tríú craobh, coinníodh na cinn bhainte agus creach cogaidh eile.

Sciatha na nUladh
Tugtar ansin liosta de Sciatha na nUladh, ocht déag go iomlán, i dtosach Ochain le Conchúr.  Is deacair roinnt phearsana a aithint óir nach dtugtar nó neither ainmneacha athartha nó leasainmneacha.  Tuigtear gur claimhte iad roinnt de na sciatha ag aisteoirí agus tiomsaitheoir foclóirí an lae inniu.

Ol nGuala
Is féidir an seanchas maidir leis an umar mór leanna/fíona, Ól nGuala, agus an maide le húill/liathróidí um aird na ndaoine a tharraingt, a chur i gcomparáid le cuntais san athleagan den Tochmharc Eimhire le fáil i Leabhar na hUidhre.

Réamhscéal na Tána le Kinsella
Chuir Kinsella an saothar seo mar réamhscéal ina aistriúchán Béarla,  The Táin.  Don Táin féin, thóg sé an chéad athleagan, agus ní an leagan sa Leabhar Laighneach.

Seachta Fhearghasa
Tá ann sa saothair sleachta suimiúla áibhéile maidir le seachta Fhearghasa, fágtha ar lár ag Kinsella, ag rá go raibh goile seachtair ag Fearghas, miangas nach  sásófaí ach le seachtar ban agus a bhean chéile, Fliodhas, as láthair, agus go raibh bod seacht dhorn ar mhéid aige.  Go deimhin, the upright stone ar chnoc Teamhrach, by some considered the Lia Fáil, was "still popularly called Bod Fhearghais", in the days of antiquarian George Petrie.

Lámhscríbhinní
 Scéala Conchúir
 Leabhar Laighneach (LL): ll. 106a 1 - 107b 21, ARÉ.
 Conas ar tháinig Conchúr i gcoróin
 Leabhar Bhaile an Mhóta (BB): f. 167Va-b (blúire)
 Leabhar Leasa Mhóir: ll. 247a-248a (f 125b 1) (blúire)

Eagráin agus aistriúcháin
 Scéala Chonchúir [LL]
 
 
 
 Conas ar tháinig Conchúr i gcoróin
 
  [téacs gearr ó LBM].

Foinsí 
  (Coimpert Concobuir in so, ll. 173–82)
 
 
   Léadh an páipéar "an 24ú Aibreán, srl..., 1837".  Tá an lua maidir le cloch Fearghasa le fáil ar lch. 159.

Naisc sheachtracha
 MS-OMIT

 Celtic Literature Collective (Irish)

Tagairtí

Scéalta na Rúraíochta