Rogallach mac Uatach


Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Raghallach mac Uada (Sean-Ghaeilge Rogallach mac Uatach) (bás 649).  Uada mac Aodha (bás 600), iar-rí, ba ea a athair.  Phós sé Muireann de Cineál Chairbre, the gar-dhubhó an Ardrí, Tuathal Maolgharbh (bás 544).<ref>Dobbs, Margaret E., “The Ban-shenchus [cuid 2]”, Revue Celtique 48 (1931), lch. 180: Muirend ingen Mail Duin m. Suibne m. Aeda m. Garbain m. Thuathail Mail Gairb, bean Ragallaig (ob. 648) m. Uadach, mathair a tri mac. I. Feargus (ob. 649) 7 Cathal 7 Cellach: 7 ba bean do Diarmaid (ob. 664) m. Aeda Slaini in Muireand sin.</ref> 

Tháinig Raghallach i gcoróin tar éis dó an t-iar-rí, Colmán mac Cobhthaigh de chlann Uí Fhiachrach Aidhne (bás 622), a chloí i gCath Cenbuigi (Canbo, Contae Ros Comáin).  Molann Francis Byrne gurbh é siúd an chéad duine dá chlann a raibh go deimhin ina rí Chonnacht.  Dar le Seathrún Céitinn, d'eagraigh Raghallach cruinniú leo siúd a d'fhéadfadh a choróin a éileamh, agus mharaigh sé go fealltach a nia ann.

Bhí caidreamh colach ag Raghallach lena iníon, údar mór díomá dá bhean chéile Muireann, a tribe gearán leis an Ardrí.  Níor éirigh le hidirghuí Naomh Fhéichín fiú a bhéasa a athrú.

Ag seilg lá, ghoin sé fia lena shleá.  Lean sé é ach bhí an fia maraithe cheana ag beirt sclábhaithe.  D'éiligh sé an fhiafheoil uathu, ach mharaigh na sclábhaithe é ar a chapall bán.

Insítear i nAnnála Tiarnaigh gurbh é a mharfóir ná Máel Brigte mac Mothlachán de Corco Cullu, aitheachthuath Chiarraí Aoí, dream mór ar Mag nAí, críocha dúchais Uí Bhriúin.

I measc a mhac, bhí a leanas:
 Cathal (bás 680) a bhain díoltas as a bhás
 Ceallach (bás 705), rí Chonnacht
 Fearghas (bás 654), sinsear rítheaghlach Uí Bhriúin Aoi.

 Féach freisin 
 Ríthe na gConnacht

 Foinsí 
 Annála Tiarnaigh
 Seathrún Céitinn, Foras Feasa ar Éirinn
 T. M. Charles-Edwards, Early Christian Ireland Francis J.Byrne, Irish Kings and High-Kings Daniel P. McCarthy, The Chronology of the Irish Annals''

Naisc sheachtracha 
 Corpus of Electronic Texts

Tagairtí 

Ríthe na gConnacht