Crundmáel Erbuilc


Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Chinnsealaigh ba ea Crannmhaol Anbhoilg mac Rónáin (Sean-Ghaeilge Crundmáel Erbuilc mac Rónáin (bás 656).  Rónán mac Colmáin (bás 625), iar-rí de Síol Chormaic ba ea a athair.

Ní fios go cruinn cathain a tháinig sé i gcoróin, nó sa Laighin nó Uí Chinnsealaigh.  Is í an fhadhb na nach fios cé hé a athair: nó Rónán mac Colmáin, rí Laigean; nó Rónán mac Colmáin Már, rí Uí Dhúnlainge.  Maraíodh a chomhainmneach, Crundmáel Bolg Luatha mac Áedo, rí Uí Chinnsealaigh, ag Cath Duma Aichir sa bhliain 628 ag Faolán mac Colmáin (bás 666) Uí Dhúnlainge, a ndearnadh rí Laigean de sa bhliain 634.  D'éirigh Crannmhaol Anbhoilg ina rí Uí Chinnsealaigh sa bhliain 647 tar éis bhás Colggen Boilg Luatha meic Crundmáele.

Tugtar sa Leabhar Laighneach réimeas 30 bliain d'Fhaolán, agus is amhlaidh dá bharr gur idirshliocht é a thásc sna hannála don bhliain 666.  Is níos dóichí é go bhfuair sé bás roimh an mbliain 656, nuair a thugtar do Chrannmhaol Arbhoilg ina thásc an teideal rí Laigean.  I nAnnála Uladh, glaoitear rí Laigean air, acu ní ghlaoitear ach rí Laigean Theas i nAnnála Tiarnaigh.

Sinsear ba ea a mac Aodh Rón den dream leadership of the Uí Dhróna, agus sinsear na rá a mhac Fiachra den rí Laigen níos deireanaí, Aodh mac Colgan (bás 738).  Lena bhean chéile Faoileann ní Shuibhne desna Déise Mumhan, bhí iníon Eithne aige a phós Failbhe mac Domhnaill Uí Bhairrche.  

Tháinig a dheartháir Cumascach i gcomharbacht air mar rí Uí Chinnsealaigh.

Féach freisin
 Ríthe na Laighean

Foinsí
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Uladh
 Annála Tiarnaigh
 Leabhar Laighneach, Rig Lagen agus Rig Hua Cendselaig
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press,

Naisc sheachtracha
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí

Ríthe na Laighean
Ríthe Uí Chinnsealaigh