Haiceálaí

Is éard is haiceálaí ann ná duine a bhfuil ardscileanna ríomhaireachta aige/aici a úsáideann eolas teicniúil chun sprioc a bhaint amach nó constaicí a shárú laistigh de chóras ríomhaireachta, go háirithe ar bhealach cliste nó seiftiúil. I measc saineolaithe ríomhaireachta, is téarma moltach é seo. Sa lá atá inniu ann, áfach, is minic a úsáidtear an téarma seo le brí ghaolmhar ach difriúil; is é sin “haiceálaí slándála” (nó “bradaí”), duine a bhriseann isteach i gcóras ríomhaireachta gan chead. 

Cuirtear “naíonáin scriptithe” san áireamh le haiceálaithe den sórt seo — daoine gan mórán eolais teicneolaíochta acu a úsáideann ríomhchláir scríofa ag daoine eile chun briseadh isteach i ríomhairí. Toisc go bhfuil an lámh in uachtar sna meáin chumarsáide ag an mbrí a bhaineann le cúrsaí slándála, feictear téarmaí eile i nGaeilge ar an mbrí níos leithne, mar shampla “seifteoir” nó “ríomhéigeas”. Ba é “bradaí” an téarma a mhol an Coiste Téarmaíochta ar “haiceálaí slándála” i dtús báire, ach dímholadh an téarma sin tamall ó shin, agus is é “haiceálaí” an téarma oifigiúil anois, in ainneoin na hathbhrí. Tá an bhunbhrí fós i mbéal an phobail i dtéarmaí nua ar nós “haiceálaí fáis” agus “haiceálaí saoil”.

Tháinig cultúr na haiceálaithe chun cinn i dtús báire i measc pobail ríomhchláraitheoirí agus dearthóirí córais sna 1960idí ag MIT, go háirithe sa Tech Model Railroad Club agus sa tSaotharlann Intleachta Saorga. Leathnaigh an coincheap go dtí an pobal a thóg ríomhairí baile mar chaitheamh aimsire sna 1970idí, mar shampla an Homebrew Computer Club. Rinne an t-údar Steven Levy cur síos ar an stair seo ina leabhar Hackers: Heroes of the Computer Revolution a foilsíodh den chéad uair in 1984.

Haiceálaithe cáiliúla 
 Bill Joy
 Donald Knuth
 Dennis Ritchie
 Alan Kay
 Ken Thompson
 Richard Stallman
 Linus Torvalds
 Larry Wall

Féach freisin 
 Bradaí

Tagairtí 

Ríomhchlárú
Slándáil ríomhaireachta
Haiceáil