Tomás Dáibhis

Bhí Tomás Dáibhis (14 Deireadh Fómhair 1814 - 16 Meán Fómhair 1845), nó Thomas Osborne Davis, ina scríbhneoir réabhlóideach agus mór-phearsa na gluaiseachta liteartha "Young Ireland" (Éire Óg).

Ba náisiúnaí cultúrtha é, agus chuir sé an teanga Ghaeilge chun cinn. Eisean a dúirt  "a people without a language is only half a nation".

Saol 

Rugadh é i Mala i gcontae Chorcaí. Bhí a athair, Breatnach, ina mháinlia san Artléire Ríoga. Éireannach as Corcaigh ba ea a mháthair ó dhúchas. Trína mháthair, shíolraigh sé ó theaghlach Gaelach (Ó Súileabháin Bhéara).   

Mí ina dhiaidh a bhreith, fuair a athair bás agus ansin, bhog a mháthair go Baile Átha Cliath. Sa bhliain 1830, bhog an bheirt acu go 67 Sráid Baggot Íochtarach sular thosaigh sé ag staidéar i Coláiste na Tríonóide. Is san áit sin, i 1836, ar bhain sé céim amach sna healaíona. Glaodh chun an bharra sa bhliain 1838.  

Bhásaigh sé in aois a thriocha bliain ó fhiabhras dearg. Tá sé curtha i Reilig Chnocán Iaróm.

A chuid scríbhinní 
Bhí Davis ina Protastúnach, ach mhol sé aontacht idir Caitlicigh agus Protastúnaigh agus aontacht na hÉireann. 

Ba é a scríobh an dán cáiliúil A Nation Once Again, ónar tháinig an t-amhrán náisiúnach den ainm céanna. Chum sé na hamhráin, 'The West's Cailleach', agus 'In Bodenstown Churchyard'. Chomh maith le sin, scríobh sé an 'Lament for Owen Roe O'Neill'.

Bhunaigh sé nuachtán [['The Nation'|'The Nation]] le Charles Gavan Duffy agus John Blake Dillon. Gaeilge 
Dúirt Davis, as Béarla: 

"The Irish Language should be cherished, taught and esteemed, and that it can be preserved and gradually extended".

Bhí sé den tuairim gur chóir an teanga a theagasc, a chothú agus meas a thabhairt di agus gur chóir dúinn an teanga a chaomhnú   

 Oidhreacht 

Ar feadh seachtaine, i Meán Fómhair, 1945, d'eagraíodh imeachtaí ar fud na tíre. Nochtadh dealbh de Dáibhis, a chruthaigh Edward Delaney ar [['College Green'|'College Green''']], Baile Átha Cliath, sa bhliain 1966, agus d'fhreastail Uachtarán na hÉireann, Éamon de Valera  ar an ócáid. 

Tá meánscoil ina bhaile dúchais (Mala), Cólaiste Dáibhis (Davis College) ainmnithe ina onóir. Chomh maith le sin, tá go leor clubanna Cumann Lúthchleas Gael ar fud na tíre, ainmnithe ina onóir, ceann amháin, i mBaile Átha Cliath agus ceann eile i gcontae Ard Mhaca, san áireamh.

Tá Fort Davis' i gCuan Corcaí ainmnithe ina onóir. Tá Shráid Thomáis Dáibhis i gCorcaigh ainmnithe ina onóir.

 Féach freisin 

 Daniel O'Connell 
 Compántas na gCaitliceach
 Gluaiseacht na hAisghairme, 1830''

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1814
Básanna i 1845
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm
Filí na hÉireann
Fir
Protastúnaigh Éireannacha
Réabhlóidithe Éireannacha
Éire Óg
Lucht gnó na hÉireann