Marianus Scottus

Féach freisin Marianus Scotus Regensburg.

Manach agus croiniceoir Gaelach ab ea Marianus Scottus (Gaeilge: Muiredach mac Robartaig); (1028- circa. 1081) a bhunaigh an mhainistir Kloster Weih Sankt Peteri (Mainistir Naomh Peadar) i Ratisbona. Scríobh sé féin a leasainm le dhá t ("Scottus", cf. Vín, Leabharlann Náisiúnta na hOstaire, Cod. 1247).

Luathshaol
Is dócha gurb in iarthuaisceart Uladh a rugadh é, agus gur bhain sé leis an teaghlach 'Maic Robartaig', a bhí ina chomharba eaglasta agus ina choimeadaithe oidhreachtúla Chathach Cholm Cille.

Chuaigh sé isteach i mainistir Mhagh Bhile, (i mBaile Nua na hArda, Contae an Dúin) nuair a bhí sé 24 bliana d’aois.

Oilithreacht
Sa bhliain 1067 d’fhág sé a thír dhúchais, agus é ar oilithreach le beirt chompánach darb ainm Johannes agus Candidus chun na Róimhe.

Ar an mbealach ansin ina ionad sin chinn sé ar dhul isteach i mainistir Michelsberg in aice le Bamberg mar Bheinidicteach. Tuairiscítear go hanacronachas gur spreag an tEaspag Otto von Bamberg é féin agus a chompánaigh chun páirt a ghlacadh ann. Bhog Marianus go Regensburg ar a dhéanaí i 1074, áit a bhfuair sé lóistín i mainistir mná Niedermünster i dtosach (b’fhéidir roimhe sin freisin i mainistir mná Obermünster) agus tháirg sé lámhscríbhinní le haghaidh maireachtála.

Sa bhliain 1075/1076 bhronn máthairab  Obermünster Eaglais Choiscthe Naomh Peadar air, áit ar shocraigh sé agus ar bhunaigh sé pobal mainistreach sa deireadh, a mhéadaigh go tapa ag oilithrigh Éireannacha eile agus bhí sé i gceannas ar mhodh aba (go hoifigiúil bhí sé i seilbh na hoifige mar ab).
De réir a chéile ba núicléas do mhainistreacha na nGael iad, mainistir Weih Sankt Peter agus mainistir Éireannach Naomh Jakob, a bunaíodh i Regensburg go luath ina dhiaidh sin (cé gur tar éis bhás Marianus atharla sin). 
Mastar gurb é Marianus athair bunaitheach na mainistreacha Gaelacha (Schottenkloster) seo amháin.

A dhearbhú ina bheannaitheach
Ag tús na 1080idí, is dócha i 1081, d’éag Marianus. Tar éis a bháis, beannaíodh é agus ceiliúrtar a lá féasta an 17 Aibreán, nó, de réir na Bollandistes, an 9ú Feabhra.

Saothair
Scríobh Marianus Cronica Clara, a mhaíonn gur 'stair uilíoch' í, ó chruthú an domhain go dtí an bhliain 1082.  Faightear dé-chóras uimhrithe bunaithe ar míthuiscint go ndearna Dionysius Exiguus botún 22 bliain ina chuid socruithe.  An-mór le rá a bhí an croinic le linn na meánaoise agus, i Sasana, baineadh an-úsáid as, ag John of Worcester agus scríbhneoirí eile.  Foilsíodh é ar dtús i mBasel sa bhliain 1559 agus d'eagraigh Georg Waitz é le réamhrá ar son Monumenta Germaniae Historica: Scriptores, iml. V.

Féach freisin
 Tilmo, Irish missionary, fl. 690.
 Aaron Scotus (died 1052)
 Marianus Scotus of Regensburg (died circa 1088)
 David Scotus (died 1139), chronicler
 Joseph Scottus (died near 800), Irish deacon, scholar, diplomat, poet, and ecclesiastic
 Johannes Scotus Eriugena (), Irish theologian
 Sedulius Scottus (9th century), Irish teacher, grammarian and Scriptural commentator

Bibliography
 Reeves, William, On Marianus Scotus, of Ratisbon'' (Royal Irish Academy, 1860) (title details online at google.com)

Tagairtí

Annála Éireannacha