Freddie Scappaticci

Óglach de chuid an IRA Sealadach as iarthar Bhéal Feirste ba ea Freddie Scappaticci (timpeall  1946 – Aibreán 2023). Creidtear go raibh sé ina spiaire tábhachtach san IRA ar son Arm na Breataine ar feadh na dTrioblóidí. Thugtaí 'Stakeknife' air agus sna hochtóidí, cuireadh é i gceannas é ar aonad slándála an IRA.  Shéan Scappaticci gurbh eisean Stakeknife ... ach theith sé agus mhair faoi chosaint finné i Sasana le scór bliain.

Beatha 
De bhunadh na hIodáile ar thaobh a athar, b’as Béal Feirste é. D'éirigh sé ina bhríceadóir  sna 1960idí.   

Rinneadh é a imtheorannú i rith Operation Demetrius sa bhliain 1971. Faoin am ar saoradh é i 1974 bhí sé ina bhall den IRA Sealadach. Bhí sé an-mhór le Gerry Adams, Alex Maskey srl nuair a ligeadh saor é.

Creidtear go raibh Scappaticci i gceannas ar aonad slándála inmheánaí an IRA, ó 1980 ar aghaidh, oibríocht frithspiadóirí na bparaimíleatach.  Bhí an t-aonad seo freagrach as brathadóirí, nó daoine a raibh amhras fúthu, a fhuadach, a chéasadh agus a dhúnmharú.  Thuill sé cáil na míthrócaire mar cheannasaí an aonaid sin. Eisíodh  admhálacha nó ‘faoistiní’ go minic, i ndiaidh na maruithe, go leor acu bréagach.

Is cosúil gur briseadh as an ról é i dtús na nóchaidí nuair a bhí amhras ar dhaoine san IRA gur ghníomhaire é ach murab ionann agus go leor eile níor tugadh breith bháis airsean; srianadh damáiste ceaptar.

Nochtadh 
Ainmníodh Scappaticci sna meáin chumarsáide mar spiaire sa bhliain 2003. (Greg Harkin sa nuachtán, People, a d’fholisigh an ‘scúp’).

Bhí Scappaticci ar a theitheadh ón IRA ón am sin i leith. Shéan sé, áfach, nach brathadóir a bhí ann agus nárbh eisean an té dtugtaí 'Stakeknife' air. Díol suntais ab ea é gur sheas Sinn Féin leis nuair a nochtadh é in 2002  gur ghníomhaire é. Fiche bliain níos déanaí, sna 2020idí, ní raibh éinne sna sodair á chosaint.

Bhí Scappaticci ina chónaí le fiche bliain i Sasana, idir 2003-2023.

Fiosrúcháin 
Bhí fiosrúchán, 'Operation Kenova',  ar bun ag póilíní sa Bhreatain idir 2016-2023 faoin mbaint a líomhnaítear a bhí ag Scappaticci – agus dá réir sin ag Arm na Breataine – le breis agus leathchéad dúnmharú. Bunaíodh fiosrú Kenova faoi cheannas Jon Boucher, iarphríomh-chonstábla as Sasana chun coireanna Stakeknife, maille le comhpháirteachas a lucht láimhseála sa tseirbhís faisnéise míleata sna coireanna sin, a scrúdú. Idir 2016-2021, bhailigh foireann Boucher, idir phóilíní agus sibhialtaigh 1,000 ráiteas, na mílte cáipéisí agus breis is milliún foilseán.

Ar 30 Eanáir 2018, gabhadh Scappaticci.  Bhí pornagrafaíocht crua, aindleathach, ina sheilbh aige, béistiúlacht go háirithe. Bhí galar dubhach air, nó sin a dúirt sé ag an am. Shéan sé na líomhaintí go léir agus ligeadh saor é.

D'éag Scappaticci i dtús mí Aibreáin 2023, in aois 77 dó, agus adhlacadh é  faoi rún i Sasana. Fuair sé bás nádúrtha ina leaba, más fíor, pribhléid nár cheadaigh seisean d’an-chuid a frítheadh caite le hais bóithre, púicíní orthu agus piléar i gcúl a gcinn.

Tagairtí 

Básanna in 2023
Daoine as Béal Feirste
Spiairí
MI5
 
Na Trioblóidí
Scannail Pholaitiúla in Éirinn
Bríceadóirí
Baill den IRA Sealadach