An Coimisiún Le Rincí Gaelacha

Is é An Coimisiún Le Rincí Gaelacha (CLRG, Béarla: The Irish Dancing Commission) a bunaíodh i 1927, an eagraíocht is sine le haghaidh damhsa iomaíoch Éireannach ar fud an domhain. Sa lá atá inniu ann tá Comhairlí Réigiúnacha éagsúla ar fud 26 tír. Tá ceanncheathrú aige in Éirinn ag Áras Rince, 68 Sráid Amiens, Baile Átha Cliath, Is é an t-údarás lárnach é do chreidiúnú múinteoirí agus moltóirí. Eagraíonn an Coimisiún an Oireachtas Rince na Cruinne chomh maith le Oireachtas Rince na hÉireann an dá chomórtas is tábhachtaí ar an bhféilire bliantúil.

Is stíl damhsa taibhithe é rince céime na hÉireann lena fhréamhacha i ndamhsa traidisiúnta na hÉireann. Tá sé tréithrithe go ginearálta ag corp uachtarach righin agus gluaiseachtaí tapa agus beacht na gcosa. Is féidir é a dhéanamh ina aonar nó i ngrúpaí.

Ráiteas Misin 
Is é cuspóir an Choimisiúin Damhsa Gaeilge a chaomhnú agus a chur chun cinn, lena n-áirítear damhsa céime, damhsa céili agus damhsa foirne eile, agus úsáid na Gaeilge a chur chun cinn freisin.

Stair 

Bhunaigh Conradh na Gaeilge eagraíocht shóisialta agus chultúrtha a chuireann an Ghaeilge chun cinn in Éirinn agus ar fud an domhain. Bunaíodh an eagraíocht i 1893 le Dubhghlas de hÍde mar a chéad uachtarán, nuair a tháinig sé chun cinn mar chomharba ar roinnt grúpaí ón 19ú haois mar an tAontas Gaelach. Bheadh an eagraíocht chun tosaigh san athbheochan Gaelach agus de ghníomhachtúlacht Gaeilgeoir.  Bhunaigh siad Coimisiún le Rincí Gaelacha - ag deireadh na nóchaidí fichidí ar mhaithe le scrúdú a dhéanamh ar eagrú damhsa na hÉireann mar a bhí sé ag an am sin agus chun moltaí a dhéanamh maidir le conas a d’fhéadfaí é a eagrú níos fearr agus curtha chun cinn sa todhchaí. 

1927- Tháinig an comhlacht le chéile den chéad uair mar Choimisiún Fiosrúcháin.

1930- Tháinig sé le chéile mar údarás leis an sainordú a mholtaí féin a chur i bhfeidhm.

1939- Ceann de na cúraimí tábhachtacha a rinne ceannródaithe luatha An Coimisiun ba ea foilsiú lámhleabhar de dheich Damhsa Ceili. Sna blianta ina dhiaidh sin foilsíodh dhá lámhleabhar eile, agus cuireadh na trí cinn le chéile in aon imleabhar amháin, agus tá sé riachtanach anois an staidéar a dhéanamh ar dhaoine ar mian leo a bheith ina múinteoirí ar Damhsa Gaeilge.

1969- Bhris grúpa múinteoirí damhsa Éireannacha a raibh frustrachas orthu faoin méid a cheap siad a bheith ina n-easpa tionchair san eagraíocht a bhí ag fás, bhris siad ó CLRG agus bhunaigh siad Comhfhoireann na Mú baill le Rincí Gaelacha (The Congress of Irish Dance Teachers) chun dul san iomaíocht le CLRG. Is iad an dá eagraíocht seo an ceann is suntasaí i ndamhsa na hÉireann, cé go bhfuil CLRG i bhfad níos mó agus níos domhandaithe.

Faoi 1999, bhí thart ar 500 múinteoir damhsa cláraithe le CLRG in Éirinn agus 600 i dtíortha eile. I 2014, mheas CLRG gur múineadh thart ar 250,000 damhsóir faoina dhlínse.  I 2014 choimisiúnaigh An Coimisiun athchóiriú iomlán ar an bhfoilseachán seo agus tháirg sé DVD chun na tríocha damhsa ar fad a léiriú. Beidh an foilseachán seo mar lámhleabhar oifigiúil do gach imeacht ó Mheán Fómhair 2015 ar aghaidh.

Tionchair agus nuachóiriú 
Tháinig an fhorbairt is tábhachtaí agus is mó tionchair i ndamhsa na hÉireann nuair a seoladh Riverdance i 1994 Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Mar thoradh ar an ócáid ​​seo agus rath leanúnach chomórtas damhsa na hÉireann tháinig méadú mór ar an spéis dhomhanda i ndamhsa na hÉireann. Ó shin i leith, thug an seó cuairt ar níos mó ná 450 ionad ar fud an domhain agus é ar cheann de na léiriúcháin damhsa is rathúla ar domhan. Sna blianta ina dhiaidh sin tháinig méadú suntasach ar líon na n-iomaitheoirí ag na Craobhchomórtais Rince na Cruinne, agus tháinig méadú faoi dhó ar chéatadán na ndamhsóirí ó lasmuigh d’Éirinn agus na Stáit Aontaithe. Ag tús na 2000idí, bhí imní ann faoi chealú chultúr traidisiúnta na hÉireann. Rinneadh cultacha níos nuachóirithe le criostail Swarovski, tan bréige, agus gruaig chatach bhréige. In 2014 rinneadh na rialacha a athbhreithniú chun cosc ​​a chur ar smideadh nó fabhraí bréagacha a úsáid i gcomórtas do dhamhsóirí faoi 10 mbliana d’aois, chomh maith le “áiseanna gluaiseachta” mar leaisteacha a shrianadh, rud a chabhraigh le hiomaitheoirí staidiúir dhian a choinneáil.

Eagraíochtaí réigiúin 
Reáchtálann gach réigiún ar fud an domhain imeacht cáilitheach aonair don Oireachtas Rince na Cruinne. Ní cháileoidh ach an peircintíl barr de gach réigiún.

Oireachtas Rince na Cruinne 
Bíonn na Craobhchomórtais Dhomhanda ar siúl i dtír nua gach bliain le 5,000 iomaitheoir agus 25,000 lucht féachana ó níos mó ná 30 tír. Caithfidh rinceoirí cáiliú ag mórimeachtaí damhsa na hÉireann ar fud an domhain d’fhonn a bheith san iomaíocht. Go traidisiúnta ar fud na Seachtaine Naofa, bhí forbairt na gCraobh mar chuid shuntasach de chlár oibre náisiúnach na hÉireann, an Coimisiún agus an tSraith Ghaelach i dtreo dheireadh an 20ú haois.

Roinnt seaimpíní iomráiteacha a bhuaigh an teideal Domhanda. 

 Bhuaigh Michael Flatley, a bhí mar réalta san aiste eatramh Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1994 Riverdance, agus seónna damhsa iomadúla Éireannacha, a chéad Chraobh Dhomhanda i 1975 ag aois 17. Ba é an chéad Mheiriceánach a bhuaigh ag Oireachtas Rince na Cruinne.

 Bhuaigh Jean Butler, a sheinn in éineacht le Flatley mar cheannaire na mban san aiste eatramh Riverdance, roinnt teidil Domhanda le linn a gairme damhsa iomaíoch.

 D'éirigh Michaela Hinds as damhsa iomaíoch na hÉireann in 2017 tar éis di 7 gcraobh aonair a bhuachan, níos mó ná aon Mheiriceá Thuaidh eile sa stair

Creidiúnúcháin 

Eagraíonn CLRG scrúduithe grád do dhamhsóirí agus scrúduithe creidiúnaithe do mhúinteoirí agus moltóirí.

Tá 12 ghrád scrúdaithe damhsa ann. Ní mór d’iarrthóirí inniúlacht a thaispeáint i réimse damhsaí aonair agus ceilí, agus tá siad marcáilte ar uainiú, obair chos, forghníomhú agus iompar, mar atá san iomaíocht chomh maith le scrúduithe Gaeilge sna gráid thosaitheoirí.

 TMRF - cáilithe chun damhsa ceili (foirne) a mhúineadh.
 TCRG (Coimisiún Teagascóir Le Rinci Gaelacha) - an cháilíocht "múinteoir".
 ADCRG (Ard-Dioplóma Coimisiún Le Rincí Gaelacha) - an cháilíocht "moltóir".
 SDCRG (dlí cuideachtaoir Coimisiún Le Rincí Gaelacha) - cáilíocht an "scrúdaitheora".

Sna meáin 

Cruthaíodh cláir faisnéise agus scannáin éagsúla faoin eagraíocht agus a comórtais thar na blianta.

 Celebrity Jigs 'n' Reels (2007) Clár teilifíse réaltachta RTÉ- Chuir an seó seo le chéile damhsa traidisiúnta na hÉireann le chéile le ceol nua-aimseartha agus córagrafaíocht i bhformáid iomaíoch agus daoine cáiliúla péireáilte le rinceoirí gairmiúla.
 Jig le Sue Bourne (2011)- scannán faisnéise a lean ochtar damhsóirí agus iad ag ullmhú do Oireachtas Rince na Cruinne 2010 i nGlaschú.
 Jigs and Wigs: the Extreme World of Irish Dancing (2014) BBC-  Bhí scéalta na ndamhsóirí uathúla i ndamhsa na hÉireann dírithe ar mhórghnéithe agus brúnna airgeadais shaol damhsa nua-aimseartha na hÉireann. Lean an seó ar aghaidh ar feadh dhá shéasúr..

Conspóid agus líomhaintí 

 I  Contae Bergen, Nua-Gheirsí an 31 Eanáir comhdaíodh líomhaintí faoi mhí-úsáid ghnéasach laistigh d’eagraíocht damhsa Éireannach CLRG. Ba mhionaoiseach é cónaitheoir I Nua-Gheirsí tráth na n-eachtraí líomhnaithe, mar sin, caithfidh sé fanacht gan ainm. Líomhnaíonn an t-éilitheoir go ndearna D.I. mí-úsáid ghnéasach air. i nó thart ar 1986 le linn Oireachtas Rince na hÉireann a óstáil i Luimneach, Éire. Comhdaíodh trí chúirt dlí ar leithligh i gContae Bergen, Nua-Gheirsí a rinne líomhaintí cosúla faoi mhí-úsáid ghnéasach laistigh den eagraíocht CLRG. As na ceithre chúirt dlí a comhdaíodh, baineann trí cinn le mí-úsáid ghnéasach mionaoiseach.
 Chuir Jamie Hodges, múinteoir damhsa CLRG agus curadh domhanda cúig huaire tús le himeachtaí clúmhillte i gcoinne An Coimisiun Le Rinci Gaelacha ag an Ard-Chúirt i mBaile Átha Cliath, Éire i mí Eanáir 2021. Tá siad á agairt le héilimh gur liostáladh é ar éilimh bhréige a sheol sé físeán sainráite do chailíní faoi aois. Coinníonn CLRG nár imscrúdaíodh an t-ábhar toisc nár cláraíodh iad siúd a raibh baint acu leis an gcampa mar mhúinteoirí lena eagraíocht.
 Sheol Ella McCarthy, 12 bliana d’aois, Imeachtaí Ard-Chúirte i gcoinne An Coimisiun Le Rinci Gaelacha. Bunaithe i Southampton i Sasana, rinne Ella an beart trína máthair Kirsty Blair-McCarthy. Tá sí ar cheann de na 10 damhsóir Éireannacha is fearr ar domhan, cuireadh ar fionraí í ó bheith san iomaíocht i ndamhsa Oireachtas Rince na Cruinne ar feadh sé mhí mar d’athraigh sí múinteoirí damhsa le déanaí tar éis di iallach a chur uirthi a scoil damhsa a fhágáil i mí Iúil agus anois níl sí in ann páirt a ghlacadh i gcraobh domhanda. Cáilitheoir an mhí seo chugainn. D'iarr sí orduithe tríd an gcúirt chun é sin a chosc - ag súil le hurghaire a fháil chun go bhféadfadh sí dul san iomaíocht i mbabhta cáilithe. Dúirt an Breitheamh Tony O'Connor, go raibh an cás a chuir a dhlíodóirí chun tosaigh “trialach” agus dúirt sé dá dtabharfadh sé an urghaire agus dá mbuafadh an CLRG a chás ag éisteacht iomlán ina dhiaidh sin, ní leor dámhachtain damáistí an damáiste do chlú na heagraíochta a chealú.

Leabharliosta 

 Brennan, H., 2004. The Story Of Irish Dance. An Daingean: Brandon.
 Phelan, S., 2015. Irish Dance during the Gaelic Revival: Conflicts of Consciousness. Nordic Irish Studies

Tagairtí