Tuan mac Cairill

I Miotaseolaíocht na nGael, ba dhíseartach é Tuan mac Cairill, duine de mhuintir Pharthaláin. É féin amháin a tháinig slán ón bplá (nó de bharr na Díle) a mharaigh gach duine eile.  Ba chuimhin leis a chonaic sna saolta éagsúla a bhí aige. Rinne sé é féin a chlaochlú ó ainmhí go hainmhí, deirtear, agus tháinig sé slán go dtí ré na Críostaíochta agus, i gcomhrá le Finnian Magh Bile, d'inis sé a chuid staire agus stair na hÉireann ó ré a mhuintire go teacht Naomh Pádraig.

Lámhscríbhinní
Caomhnaítear seanscéal Tuain i dtrí lámhscríbhinn: 
 Leabhar na hUidhre ón 11ú haois
 Laud 610 ón 15ú haois coinnithe sa Bodleian Library, Oxford
 H.3.18 ón 16ú haois ag Coláiste na Tríonóide.

Achoimre
Ba dhíthreabhach é Tuan, a dúirt le  Naomh Fionnán gur rugadh é 2,000 bliain ó shin agus go bhfaca sé na rabhartaí d'ionróirí a tháinig go hÉirinn Ársa - muintir Neimhidh, na Fir Bholg agus na Tuatha Dé Danann.

Ina aonar ag faire ar an tír, d'éirigh sé gruagach, iongtha agus liath.  Agus ionradh muintir   Neimhidh (a bhí, a dúirt sé, deartháir a athar, a uncail) feicthe aige, dhúisigh sé maidin amháin, athbhreithe i riocht carria óig láidir.  D'éag muintir Neimhidh agus é ag faire orthu.  Athrugadh arís é i riocht toirc allta óig, agus d'éirigh sé ina rí thréad na dtorc. Sa dúiche seo, chonaic sé an t-ionsaí ar Éirinn ag Semion, ceannaire na bhFear Boilg.  Ansin, athrugadh é mar sheabhac mór (nó iolar) agus chonaic sé na Tuatha Dé Danann agus muintir Mhíl Easpáine ag teacht chun Éire a gabháil.  

Ina dhiaidh sin, athrugadh é i riocht bradáin.  Gabhadh é ag giolla taoisigh darbh ainm Caireall, agus d'ith a bhean chéile é in aon alp amháin.  Chuaigh sé isteach ina broinn, agus athrugadh arís é mar Thuan Mac Cairill.  I ndeireadh na dála, iompraíodh é ina Chríostaí, agus labhair sé le Naomh Pádraig agus Colum Cille.

Féach freisin
 Leabhar Gabhála na hÉireann - cuir an stair le fáil anseo le stair ghiorraithe Thuain.
 Fintán mac Bóchra - pearsa mar an gcéanna i miotaseolaíocht na nGael.

Foinsí

Naisc sheachtracha

Tagairtí

Miotaseolaíocht na nGael
Luath-ionróirí na hÉireann