Failge Berraide

Rí agus sinsear eapainmneach Uí Fhailí ba ea Failghe Bearraí (Sean-Ghaeilge Failge Berraide) (fl. 507-514).

Ní fios go cruinn cérbh é.  D'fhéadfadh gurbh é Rus Failge, mac an Ard-Rí, Cathair Mór, a mhair a mheastar sa 2a haois de réir na nginealach, ach ní féidir seo ó thaobh chroineolaíochta de.  Sa Leabhar Laighneach, feictear sna ríliostaí luathrí darbh ainm Failge Rot mac Cathair.

Is amhlaidh go raibh Uí Fhailí i gceannas i measc luathfhinte na Laighean.  Tugtar é seo le fios le fianaise an dáin Timna Cathaír Máir (Tiomna Chathrach Mhóir), ina dtagann Rus Failge i gcomharbacht ar a athair.  

Céile comhraic Fhiacha mhic Néill, bunaitheoir Chineál Fiachach, ba ea Failge.  Sa bhliain 507, cloígh sé Fiacha i gCath Fhréamhainn (gar den Mhuileann gCearr, Contae na hIarmhí).   Bhí bréagthairngreacht tugtha d'Fhiacha go mbuafadh sé an cath, agus bhí fonn díoltais air.  Sa bhliain 514, bhain sé a chúiteamh amach, agus Failge clóite aige i gCath Droma Dheirg.  Mar thoradh an chliste seo, chaill na Laigin a gcuid críoch ar mhaigh na Mí, agus tháinig Fiacha i gceannas i dtailte ó Bhiorra go hUisneach, san Iarmhí an lae inniu.

Foinsí
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Uladh
 Annála Tiarnaigh
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, 
 McCarthy's synchronisms , eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.

Tagairtí