Conradh ar Thoirmeasc Airm Núicléacha

Is é   An Conradh ar Thoirmeasc  Airm Núicléacha (CTAN), nó  An Conradh um Chosc ar Airm Núicléacha, an chéad chomhaontú idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí chun airm núicléacha a thoirmeasc go cuimsitheach, leis an sprioc deiridh  iad a bheith díothaithe go huile agus go hiomlán. Glacadh é an 7 Iúil 2017, osclaíodh é lena shíniú an 20 Meán Fómhair 2017, agus tháinig sé i bhfeidhm an 22 Eanáir 2021. 

I gcás na náisiún sin atá ina bpáirtithe aige, cuireann an Conradh cosc ar fhorbairt, ar thástáil, ar tháirgeadh, ar stoc-charnadh, ar shuiteáil, ar aistriú, ar úsáid agus ar bhagairt úsáide arm núicléach, mar aon le cúnamh agus spreagadh do na gníomhaíochtaí toirmiscthe. Maidir le stáit armtha núicléacha a thagann isteach sa Chonradh, cuireann sé deis ar fáil, faoi cheangal ama, le haghaidh caibidlíochta as a dtiocfaidh díothú fíoraithe agus dochúlaithe a chlár airm núicléacha.

Shocraigh sainordú a ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe an 23 Nollaig 2016 dhá sheisiún caibidlíochta: 27 go 31 Márta agus ó 15 Meitheamh go 7 Iúil, 2017.  Ritheadh an conradh de réir sceidil an 7 Iúil le 122 i bhfabhar, 1 i gcoinne (An Ísiltír), agus 1 staonadh oifigiúil (Singeapór). Níor vótáil seasca is naoi náisiún, na stáit airm núicléacha ar fad agus gach ball de NATO seachas an Ísiltír ina measc.

Coincheap 
Is éard a bheidh sa chonradh um thoirmeasc airm núicléacha, de réir a mholtóirí, "unambiguous political commitment" (“tiomantas polaitiúil gan athbhrí”) chun domhan saor ó airm núicléacha a bhaint amach agus a chothabháil. Murab ionann agus coinbhinsiún cuimsitheach um airm núicléacha, áfach, ní raibh sé i gceist go mbeadh na bearta dlíthiúla agus teicniúla go léir ann chun an pointe díothaithe a bhaint amach. Ina ionad sin, beidh forálacha den sórt sin ina n-ábhar caibidlíochta ina dhiaidh sin, lena bhféadfar an comhaontú tosaigh a thabhairt i gcrích sách tapa agus, más gá, gan rannpháirtíocht náisiúin armtha núicléach.

Creideann lucht an Chonradh ar Thoirmeasc go gcuideoidh sé le hairm núicléacha a "stiogmatú" , agus go bhfónfaidh sé mar "chatalaíoch" chun iad a dhíchur. Gheall timpeall dhá thrian de náisiúin an domhain oibriú le chéile “chun an bhearna dhlíthiúil a líonadh” sa réimeas idirnáisiúnta atá ann cheana a rialaíonn airm núicléacha,  agus féachaint ar chonradh um thoirmeasc ar airm núicléacha mar rogha amháin chun an cuspóir seo a bhaint amach.

Níl cosc ar airm núicléacha – murab ionann agus airm cheimiceacha, airm bhitheolaíocha, mianaigh talún frithphearsanra agus cnuas-mhuinisin – ar bhealach cuimsitheach agus uilíoch. Níl sa Chonradh Neamhiomadú (CNI) 1968 ach toirmisc pháirteacha, agus ní chuireann conarthaí maidir le limistéar saor ó airm núicléacha cosc ar airm núicléacha ach amháin laistigh de réigiúin gheografacha áirithe.

Tagairtí
2017 sna Náisiúin Aontaithe
Conarthaí rialaithe arm
Conarthaí na Náisiún Aontaithe
Conarthaí Stát na Palaistíne
Conarthaí na hOstaire
Conarthaí Oileáin Cook
Conarthaí Cósta Ríce
Conarthaí Chúba
Conarthaí na Guáine
Conarthaí an tSuí Naofa
Conarthaí Mheicsiceo
Conarthaí na Nua-Shéalainne
Conarthaí Nicearagua
Conarthaí Palau
Conarthaí na Téalainne
Conarthaí Uragua
Conarthaí Veiniséala
Conarthaí Vítneam
Conarthaí arna leathnú go dtí Tócalainn
Conarthaí na Bhanglaidéis
Conarthaí na Cambóide
Conarthaí Pharagua
Conarthaí Phanama
Conarthaí Peiriú
Conarthaí na Tríonóide agus Tobága
Conarthaí na Tuvalu
Conarthaí na hAfraice Theas
Conarthaí na Nigéire
Conarthaí na Malaeisia
Conarthaí na hIamáice
Conarthaí na Namaib
Conarthaí Laos
Conarthaí na Casacstáine
Conarthaí na hÉireann
Conarthaí Hondúras
Conarthaí Leosóta
Conarthaí na Botsuáine
Conarthaí Mhálta

Airm núicléacha