Stát leasa

Coincheap rialtais is ea an stát leasa ina imríonn an stát ról lárnach i gcosaint agus i gcur chun cinn dea-bhail eacnamaíocha agus sóisialta a chuid saoránach. Tá sé bunaithe ar na prionsabail a bhaineann le comhionannas deiseanna, cothroime dáileadh an rachmais, agus freagrach phoiblí dóibh siúd nach bhfuil in ann leas a bhaint as na soláthairtí íosta le haghaidh an tsaoil mhaith. D'fhéadfadh an téarma ginearálta  foirmeacha d'eagraíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta a chuimsiú. Chuir an socheolaí T. H. Marshall síos ar an stat leasa nua-aimseartha mar mheascán sainiúil de dhaonlathas, leasa, agus chaipitleachas.

Cuimsíonn na stáit leasa nua-aimseartha an Ghearmáin, an Fhrainc, an Bheilg agus an Ísiltír, , chomh maith leis na tíortha Nordacha, den sórt sin mar an Íoslainn, an tSualainn, an Iorua, an Danmhairg, agus an Fhionlainn a úsáideann an múnla ar a dtugtar an tsamhail Nordach. Rangaigh Gøsta Esping-Andersen na córais leasa is forbartha de chuid na stát i dtrí chatagóir: sóisialach daonlathach, coimeádach agus liobrálach.

Baineann an stát leasa shóisialaigh le haistriú cistí ón stát chun na seirbhísí a chuirtear ar fáil (. i. sláinte, oideachas, srl.) chomh maith le le haistriú díreach do dhaoine aonair ("sochair"), agus maoinítear é trí na gcánacha. Is minic a thugtar an geilleagar measctha air. De ghnáth bíonn ar an lucht ardioncaim níos mó cánach a íoc, ar a dtugtar cáin fhorchéimnitheach.

Sanasaíocht 
Baineadh feidhm as an téarma Gearmáinise sozialstaat ("stát sóisialta ") ó 1870 chun cur síos a dhéanamh ar chláir thacaíochta an stáit beartaithe ag sozialpolitiker  Gearmánacha ("polaiteoirí sóisialta") agus a curtha i bhfeidhm mar chuid de leasuithe coimeádacha Bhismarck. Sa Ghearmáin, úsáidtear an téarma wohlfahrtsstaat, aistriúchán díreach ón Bhéarla "welfare state", chun cur síos a dhéanamh na socruithe  clúdaithe faoin árachas sóisialta sa tSualainn .

Stair na stát leasa 
Chuir an an tImpire Ashoka chun cinn a smaoineamh ar stát leasa sa 3ú haois Roimh Chomh-Ré (RCR)
.

An Bhreatain Mhór

An Fhrainc

Ag tír nó réigiún

An Astráil

An Ghearmáin

Meiriceá Laidineach

An Meánoirthear

Daon-Phoblacht na Síne

An Ríocht Aontaithe

Na Stáit Aontaithe

Éifeachtaí an leasa ar an mbochtaineacht 
Tugann fianaise eimpíreach le fios go bhfuil 
laghdaíonn cánachas agus aistrithe go mór an bhochtaineacht sa chuid is mó de na tíortha gur ionann ar a laghad aon chúigiú den OTI a ranníocaíochtaí leasa shóisialaigh.

Nótaí

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Réamhrá le beartas sóisialta, Ollscoil Robert Gordon
 Slándála sóisialta Cláir ar Fud an Domhain, SSA.gov
 Cine agus Leasa sna Stáit Aontaithe , Bryn Mawr Choláiste
 Calvo, García. Anailís a dhéanamh ar Leasa an Tsochaí
 Shavell ar cáineadh an cheartais shóisialta cláir
 Prionsabail na Cothroime i gcoinne Leas an Duine: ar an Meastóireacht Ar Polasaí Dlí
 Iris laethúil saor in aisce ina bhfuil eolas ar leas beartais ar leibhéal áitiúil, náisiúnta agus ar leibhéal an AE

Sonraí agus staitisticí 

 OECD
 Beartas sláinte agus Sonraí: an Roinn Sláinte
 OECD – Shóisialta Caiteachas bunachar sonraí (SOCX)
 Figiúir maidir le pá agus sochair córais éagsúla OECD ballstáit
 An tionchar sochair agus cáin uprating ar ioncam agus bochtanas
 Tá faisnéis maidir le slándáil shóisialta forbairtí éagsúla bhallstáit CE ó 1957 go 1978
 Tá faisnéis maidir le slándáil shóisialta forbairtí éagsúla bhallstáit CE ó 1979 go 1989
 Tá faisnéis maidir le cúnamh sóisialta cláir éagsúla CE ballstáit i 1993
 Tá eolas mionsonraithe ar na córais leasa san iar-phoblacht Iúgslavach