An Eoraip Ársa (seandálaíocht)

Is téarma é an Eoraip Ársa a chum an seandálaí Marija Gimbutas le cur síos a dhéanamh ar an gcultúr Neoiliteach réamh-Ind-Eorpach réasúnta aonchineálach in oirdheisceart na hEorpa atá suite i ngleann Abhainn na Danóibe, ar a dtugtar cultúr na Danóibe freisin.

I mórshaothar, The Goddesses and Gods of Old Europe: Myths and Cult Images (1974),  tagraíonn sí do na cultúir Neoiliteacha seo mar Eoraip Ársa  (tá an Eoraip Neoiliteach agus Réamh-Ind-Eorpach comhchiallach). Creideann seandálaithe agus eitneagrafaithe atá ag obair laistigh dá chreat go gcuireann an fhianaise faoi imirce agus ionradh níos déanaí ag daoine a labhair teangacha Ind-Eorpacha ag tús na Cré-umhaoise (an hipitéis Kurgan).

An Eoraip Ársa 
Tagraíonn an Eoraip Ársa, nó an Eoraip Neoiliteach, don am idir na tréimhsí Méisiliteacha agus an Chré-umhaois san Eoraip, thart ar 7000 R.Ch.  (neas-am na gcéad sochaithe feirmeoireachta sa Ghréig) go c. 1700 R.Ch. (tús na Cré-umhaoise i gCríoch Lochlann). Athraíonn fad na Neoiliteach ó áit go háit: in oirdheisceart na hEorpa tá sé thart ar 4000 bliain (ie, 7000−3000 R.Ch.); i gcodanna d’ Iarthuaisceart na hEorpa tá sé díreach faoi bhun 3000 bliain (c. 4500−1700 R.Ch.).

Beag beann ar chroineolaíocht shonrach, tá tréithe bunúsacha ag go leor grúpaí Neoiliteacha Eorpacha, mar shampla maireachtáil i bpobail ar mhionscála, níos cothromaí ná na cathairstáit agus na taoiseachtaí na Cré-umhaoise, a mhair ar phlandaí agus ar ainmhithe tí arna bhforlíonadh le bailiú bia ó phlandaí fiáine. agus dul ag fiach, agus potaireacht lámhdhéanta a tháirgeadh, gan cúnamh ó roth potaireachta. Tá go leor difríochtaí ann freisin, le roinnt pobail Neoiliteacha in oirdheisceart na hEorpa ina gcónaí i lonnaíochtaí an-daingne de 3,000–4,000 duine (e.g. Sesklo sa Ghréig) ach bhí grúpaí beaga Neoiliteacha sa Bhreatain (50–100 duine b’fhéidir).

Tagairtí 

 Réamh-Ind-Eorpaigh
 Teoiric sheandálaíochta
 An Eoraip Neoiliteach