Cineál Chonaill

Géag Uí Néill an Tuaiscirt ba ea Cineál Chonaill (Sean-Ghaeilge Cenél Conaill) a mhaíodh gurbh é Conall Gulban mac Néill Naoighiallaigh a sinsear, an chéad Éireannach a d'iompaigh ina Chríostaí, a deirtear.  Tugadh Tír Chonaill ar a ríocht dhúchais, agus a n-ionad cumhachta ar Mhaigh Íotha i nGleann na Finne.  Leathadar de réir a chéile isteach i gcontaetha Dún na nGall agus Fear Manach an lae inniu.

Bhíodh Cineál Chonaill ag troid go minic lena ngaoil, Cineál Eoghain, agus ghabhadar faoin 12ú haois a lárionad Aileach ar Inis Eoghain  Tháinig Cineál Eoghain ina n-ionad áfach mar ríthe Uí Néill an Tuaiscirt.

Seo a leanas liosta de phríomhchlanna an Chineáil.

Is é is Colm Cille, a bhunaigh mainistir Dhoire, an bhall is cáiliúla de chuid Cineál Chonaill.  Maítear gur gharmhac Chonaill Ghulbain é.

Cenél Luighdech 
Lugaidh mac Séadna (Lugaid mac Sétnai), fionnó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Chineál Lughaí (Cenél Luighdech; aitheanta níos coitianta mar Síl Lugdach).  Síneadh a gcuid tailte dúchais ó Ghaoth Dobhair go dtí An tSúileach.  Bhíodh Uí Dhomhnaill agus Uí Dhochartaigh, ina gclanna is cumhachtaí de Chineál Chonaill.

Clann Chionnfhaoladh 
Géag de Cenél Luighdech is ea Clann Chionnfhaoladh ainmnithe as Cionnfhaoladh seanathair Bhaoill (Báegell).  Sinsear eapainmneach an phríomhchlann Uí Bhaoill ba ea Baoll féin.  Taoisigh Thír Ainmhireach agus Tír Bhoghaine i ndeisceart Dún na nGall ba ea iad. 
Shíneadh a gcuid críoch ó thús ó Bhaile Dhún na nGall go dtí gar de Chill Mhic Réanáin ar an gcósta thiar.  Faoin 13ú haois, bhí a thailte roinnte ina ndá leath ag clann Uí Dhomhnaill; Tír Ainmhireach sa deisceart agus na Trí Tuatha sa tuaisceart.  Deirtear go bhfuil an bharúntacht, Baollaigh ainmnithe astu.  

{| class="wikitable"
! width="160" | Sloinne
! width="200" | Sinsear
! width="650" | Sanasaíocht
! width="650" | Críocha
|- valign=top
| Ó Baoill
| Baoigheall mac Bradagáin
| Geall
| Baollaigh, Tír Bhoghuine agus Tír Ainmhireach
|}

 Clann Dálaigh 
Géag Uí Dhomhnaill de Chineál Lughaí is ea Clann Dálaigh (aitheanta fosta mar Síol Dálaigh).  Ainmnithe as Dálach athair Éineacháin (féach thíos), taoiseach Chineál Lughaí, is ea iad.

 Cenél Aedha 
Aodh mac Ainmhireach (Áed mac Ainmuirech), dubhó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Chineál Aodha (Cenél Áedha).  Ainmuire mac Sétnai ba ea a athair, agus Lugaid mac Sétnai, bunaitheoir Cenél Luighdech, a uncail.  Deirtear go bhfuil an bharúntacht Tír Aodha ainmnithe astu.

 Cenél mBógaine 
Éanna Bóghoin (Énna Bóguine) mac Conall Gulban ba ea sinsear Chineál Bhóghona.  Deirtear gurbh é Tír Bhóghona a gcríocha, a deir O'Donovan gurbh ionann sin agus an bharúntacht Báinigh agus cuid den bharúntacht Baollaigh.

Tugtar seachtar mac d'Éanna sna ginealaigh le fáil in Laud 610, tiomsaithe c.1000 AD:Secht maic Bógaine .i. Áedh Cesdubh, Feidilmid, Brandubh Caech Cluassach, Anmere, Crimthan Lethan, Fergus, Eichín & Melge.

Tá leagan eile ámh sa saothair le Ó Cléirigh:(Da)Ui. mic Enda bogaine mic Conaill gulban .i. Melge, Lugaid,Criomhthann, Anguine, Niall, Cathair. Mac don Chathair sin Caelmhaine diaruo mac an Conall errderc.

De shliocht Cineál is ea Naomh Cróine Bheag.

 Cenél Duach 
Ainmnithe as Tiarnach Daui (Tigernach Duí) mac Conaill Ghulbain is ea Cenél Duach. Deirtear go raibh Ninnid mac Tiarnaigh ar an bhfód ag Cath Móin Daire Lothair (Muine Mór, Contae Doire), áit a chloígh  Uí Néill an Tuaiscirt na Cruithne.  Bhí Báetán mac Ninnedo mhic Tiarnach ina Rí na Teamhrach le bliain amháin, sa bhliain 568.

 Cenél Énna 
De shliocht Éanna, séú mac Chonaill Ghulbain, is ea Cineál Éanna (Cenél Énna).  Feictear iad mar ríthe Maigh Íotha, Tír Éanna agus Fánaid.

 Ó Breasláin 
Géag de Chineál Éanna trí Fergus Fanad'' is ea Uí Bhreasláin

Clanna eile

Féach freisin 
 Uí Néill
 Uí Néill an Deiscirt
 Uí Néill an Tuaiscirt
 Cineál Chonaill
 Conall Gulban
 Tír Chonaill
 Ríthe Thír Chonaill
 Cineál Eoghain

Foinsí 
 Robert Bell (1988). "The Book of Ulster Surnames", The Black Staff Press

Tagairtí

Uí Néill