Portach

Is éard is portach ann ná talamh bogaigh ina gcarnann go leor fásra marbh — súsán go minic — mar mhóin. Tugtar caorán, criathrach, nó móinteán ar phortach freisin. Tá sé ar cheann de na ceithre chineál bogaigh atá ann (is iad eanach, riasc, agus seascann na cinn eile). Is minic a bhíonn siad faoi chlúdach fraoigh atá fréamhaithe sa súsán agus sa móin. Feidhmíonn an t-ábhar planda lofa i bportaigh mar linn charbóin thábhachtach.

Cruthaítear portaigh nuair a bhíonn an t-uisce ar dhromchla na talún aigéadach agus ar bheagán cothaitheach. Go hiondúil, faightear portach ar thalamh bog fionnuisce a bhfuil ábhar planda lofa air (ar a dtugtar móin), agus in aeráidí tuaisceartacha níos fuaire. I gcodarsnacht le heanaigh, faigheann siad an chuid is mó dá gcuid uisce ó fhrasaíocht seachas ó screamhuisce nó ó uisce dromchla atá lán de mhianraí. Tá dath donn sainiúil ag uisce a shreabhann as portach, dath a thagann ó thainniní móna tuaslagtha. Go ginearálta, fásann plandaí i bportach sách mall mar thoradh ar an aeráid fhionnuar, ach tá an lobhadh fiú níos moille mar gheall ar leibhéil ísle ocsaigine in ithreacha sáithithe an phortaigh. Mar sin, carnann móin thar am, agus is féidir le limistéir mhóra a bheith faoi chlúdach domhain móna, roinnt méadar ar doimhneacht.

Faightear éagsúlacht shainiúil speiceas i bportaigh, idir ainmhithe, fungais, agus plandaí, agus tá tábhacht ar leith ag baint leo ó thaobh na bithéagsúlachta de, go háirithe i gceantair áitrithe ina ndéantar feirmeoireacht.

Tagairtí 

Tírghnéithe
Talamh
Linneolaíocht