Aída Cartagena Portalatín

File, scéalaí agus aisteoir Doiminiceach ab ea Aída Cartagena Portalatín. Rugadh í i Moca, an 18 Meitheamh, 1918, agus fuair sí bás i Santo Domingo, an 3 Meitheamh, 1994.

Beathaisnéis 
Rinne sé staidéar ar bhunscoil agus ar mheánscoil ina bhaile dúchais, Moca. Ansin bhog sé go dtí Santo Domingo, príomhchathair na Poblachta Doiminicí agus chuaigh sé go  Universidad Autónoma de Santo Domingo. áit ar ghnóthaigh sé dochtúireacht sna Daonnachtaí. Chríochnaigh sé staidéir iarchéime i músaemeolaíocht agus i dTeoiric na nEalaíon Plaisteach in Ollscoil Pháras.   

Le blianta fada bhí sí ina Ollamh le Stair na hEalaíne agus Stair na Sibhialtachta ag Universidad Autónoma de Santo Domingo agus ag Escuela Nacional de Bellas Artes. Stiúir sí na leabhair nótaí liteartha  Brigadas Dominicanas agus iris Facultad de Humanidades (Dhámh na nDaonnachtaí) san Universidad Autónoma de Santo. D'oibrigh sí mar chomhairleoir  le haghaidh Unesco i bPáras ( 1965 ) agus bhí sí mar chuid de ghiúiré Premio de Casa de las Américas, i La Habana, sa bhliain 1977]]. Chuir a thaisteal leanúnach go dtí an Eoraip, Meiriceá Laidineach agus an Afraic go mór lena saothar liteartha agus a taighde i réimse staire na healaíne. Ghlac sí páirt sa ghrúpa La Poesía Sorprendida a thug le chéile na filí is fearr sa tír le linn na 40idí agus na 50í. 

Bhí sí ar cheann de bheagán scríbhneoirí Dhoiminiceach sa chéad leath den fhichiú haois a d'éirigh léi a guth a ardú agus a fhorchur go bríomhar i meán liteartha firinscneach den chuid is mó. Deimhníonn a dánta, ar nós "Estación en la tierra", "Una mujer está sola" y "La casa" an t-uaigneas agus an cheannairc, tréith an chuid is mó dá théacsanna agus a neartaíonn, ag an am céanna, an tuiscint shóisialta a bhaineann le léiriú liteartha a mholann ina iomláine go gcuirfí an bhean a bhí intí ina spás agus ina gné cheart. Bhí a úrscéal Escalera para Electra sa bhabhta ceannais don Premio Biblioteca Breve, de theach foilsithe Seix Barral, sa bhliain 1969. Is í an scríbhneoir Doiminiceach is úire agus is mó a bhfuil staidéar déanta uirthi san fhichiú haois. Fuair sí bás i Santo Domingo ar 3 Meitheamh, 1994. Tá an foilsitheoir neamhspleách Doiminiceach, Ediciones Cielonaranja, tar éis tús a cuid saothar go léir a fhoilsiú.

Oibreacha

Filíocht 

 Víspera del sueño. Santo Domingo: Ediciones de la Poesía Sorprendida, 1944.
 Del sueño al mundo. Santo Domingo: Ediciones de la Poesía Sorprendida, 1945.
 Mi mundo el mar. Santo Domingo: Editora Stella, 1953.
 Una mujer está sola. Santo Domingo: Editora Stella, 1955.
 La voz desatada. Santo Domingo: Editora La Nación, 1962.
 La tierra escrita. Santo Domingo: Editora Arte y Cine, 1967.
 Yania tierra. Santo Domingo: Colección Montesinos, 1981.
 En la casa del tiempo. Santo Domingo: Universidad Autónoma de Santo Domingo, 1984.1998
 Infancia en el recuerdo

Gearrscéal 

 Tablero. Santo Domingo: Editora Taller, 1978

Úrscéal 

 Escalera para Electra. Santo Domingo: Universidad Autónoma de Santo Domingo, 1970.
 La tarde en que murió Estefanía. Santo Domingo: Editora Taller, 1983.
 Escalera para Electra. Edición crítica. Miguel D. Mena, editor, Santo Domingo: Ediciones Cielonaranja, 2003

Aistí 

 Danza, música e instrumentos de los indios de la Española. Santo Domingo: Universidad Autónoma de Santo Domingo, 1974.
 Culturas africanas: rebeldes sin causa. Santo Domingo: Editora Taller, 1986.
 Ensayos de Isla Abierta. Santo Domingo: Ediciones Cielonaranja, 2016.

Tagairtí 
Féach ar leabhar iomlán dá chuid filíochta; "La casa del tiempo", ar an leathanach www.cielonaranja.com .

Úrscéalaithe na Poblachta Doiminicí
Staraithe na Poblachta Doiminicí
Liosta d'Fhilí na Spáinnise