Oileán an Órchiste

Úrscéal eachtraíochta leis an údar Albanach Robert Louis Stevenson is ea Oileán an Órchiste (nó Treasure Island i mBéarla). In 1883 a foilsíodh an leabhar, cé gur foilsíodh sraith idir 1881 agus 1882 san iris Young Folks faoin ainm cleite Captain George North. 

Scéal scleondrach atmaisféarach é seo faoi fhoghlaithe mara ar an bhfarraige mhór, faoi mhapa órchiste, agus faoi Jim Hawkins, buachaill sna déaga a chuireann chun farraige agus é meallta ag draíocht an bhithiúnaigh Long John Silver. 

Tá sé ar cheann de na húrscéala is mó riamh a bhfuil athchóiriú déanta air. Is mar scéal theacht in inmhe a aithnítear go coitianta é, agus tá cáil ar leith ar Oileán an Órchiste  mar gheall ar an atmaisféar, na carachtair, agus ar an léiriú ann ar dhébhríochas na moráltachta — i bpearsa Long John Silver — rud neamhchoitianta i litríocht na n-óg.

An Scéal
Pléann Oileán an Órchiste le scéal an ógánaigh, Jim Hawkins, a théann chun farraige lena chomharsana, an Dochtúir Livesey agus Squire Trelawney, ar thóir órchiste an Chaptaein Flint — foghlaí mara básaithe a d’fhág léarscáil dá chreach ina dhiaidh.    

Gan fhios dóibh, i measc an chriú a earcaítear don long, tá an cócaire mara, Long John Silver agus iarbhaill eile de chriú an Chaptaein Flint a éiríonn amach in aghaidh chaptaein na loinge chun seilbh a ghlacadh ar an órchiste.   

In ainneoin a óige, is é Jim Hawkins laoch an scéil.

Foghlaithe Mara
Chuaigh an leabhar i bhfeidhm go mór ar thuiscintí an phobail ar fhoghlaithe mara, le híomhánna den léarscáil d’órchiste marcáilte le crosóga, den scúnar, den Spota Dubh, d’oileáin throipiceacha, agus den mhairnéalach ar leathchois agus pearóid ar a ngualainn aige.

Ar na fíorfhoghlaithe mara a luaitear san úrscéal tá William Kidd (a bhí i réim in 1696–99), Blackbeard (1716–18), Edward England (1717–20), Howell Davis (1718–19), agus Bartholomew Roberts (1718–22). 

Cosúil le Captean Flint an úrscéil, chuir Kidd órchiste i bhfolach ar Gardiners Island, cé gur tháinig na húdaráis air go gairid ina dhiaidh sin.

Eagráin de Leabhar
Rinneadh os cionn 50 scannán agus clár teilifísec den leabhar agus aistríodh é go mórchuid teangacha.

Aistriúchán Gaeilge 

Aistríodh go Gaeilge é sa bhliain 2014 faoin teideal ‘’Oileán an Órchiste’’.  San aistriúchán seo le Darach Ó Scolaí, tá an t-úrscéal  curtha in oiriúint do léitheoirí an lae inniu, agus maisithe le pictiúir ó eagrán 1911 den leabhar le N.C. Wyeth.

Naisc sheachtracha 

Tá sé ar cheann de na húrscéala is mó riamh a bhfuil athchóiriú déanta air.
Treasure Island, leabhair scanaithe agus maisithe ag Internet Archive. Ar na heagráin is suntasaí tá:
Treasure Island, 1911 Scribner's, maisithe ag N. C. Wyeth. Féach freisin eagrán eile (scanadh níos fearr, ach roinn léaráidí ar iarraidh).
Treasure Island, 1915 Harpers, maisithe ag Louis Rhead.
Treasure Island, 1912 Eagrán beathaisnéiseach Scribner ina bhfuil aiste le RL Stevenson.
Treasure Island, 1911 Ginn and Company, réamhrá fada agus nótaí le Frank Wilson Cheney Hersey (Harvard University).
Treasure Island, réamhrá agus nótaí le Franklin T Baker (Columbia University, 1909). Nótaí mínithe ar líne.
Treasure Island, cluasleabhar in aisce ó Archive.org.
Treasure Island, cluasleabhar ó Librivox
Treasure Island  - Suíomh mar a bhfuil téacs agus cluasleabhar iomlán.
Treasure Island, A.L. Burt, 1890.

Tagairtí 

 

Úrscéalta
Robert Louis Stevenson