Fothoghchán Oirthear an Chláir, 1917

Reáchtáladh fothoghchán in Oirthear an Chláir ar 10 Iúil 1917, tar éis bhás, Bhuaigh Éamon  de Valera fothoghchán Oirthear an Chláir.

Cúlra 
Teachta Parlaiminte in Oirthear an Chláir ab ea Willie Redmond, 1900-1917 agus deartháir Chathaoirleach Pháirtí Parlaiminte, Seán Mac Réamainn. Gortaíodh go marfach an Captaen Redmond (in aois 56 bliain dó) ar an 7 Meitheamh 1917 i gCath Messines.

An feachtas 
Bhuaigh George Plunkett, athair Joseph Mary Plunkett a shínigh forógra na poblachta agus a cuireadh chun báis, bhuaigh sé fothoghchán parlaiminte i gContae Ros Comáin i bhFeabhra na bliana 1917. Dúradh ag an am gur léiriú comhbháidhe a bhí sa vóta seo agus nár bhain sé leis an bpolaitíocht i ndáiríre. 

Bhuaigh Joseph McGuinness, príosúnach poblachtach agus iarrthóir Shinn Féin, fothoghchán eile i Longfort i mí na Bealtaine. Bhí ‘put him in to get him out’ mar mhana ag a lucht tacaíochta i rith an fheachtais. Dúradh ag an am go raibh na vótóirí ag iarraidh go saorfaí na príosúnaigh agus nach bhféadfaí aon tátal eile a bhaint as bua Shinn Féin.

D'fhéach rialtas na Breataine an coinscríobh a chur i bhfeidhm ar Éirinn. Tharraing sé sin míghnaoi ar an rialtas ag an am.

Scaoileadh na príosúnaigh saor i mí an Mheithimh. Scaoileadh Éamon  de Valera saor chomh maith agus roghnaíodh é mar ionadaí Shinn Féin d’Oirthear an Chláir. 

Roghnaigh an United Irish League iarrthóir maith, Patrick Lynch (Ard-Aighne na hÉireann níos déanaí). a raibh aithne ag vótóirí an toghlaigh air.

Roghnaigh Sinn Féin strainséir: múinteoir matamaitice a rugadh i Nua-Eabhrac, a tógadh i gcontae Luimnigh, agus a raibh cónaí air i mBaile Átha Cliath. Ní raibh ach cáilíocht amháin ag an iarrthóir poblachtach: ba é an t-oifigeach ab airde céime é a throid san éirí amach agus nár cuireadh chun báis. B’ionann fothoghchán an Chláir agus reifreann ar Éirí Amach 1916.

Bhí De Valera in éide Óglaigh, agus clár poblachtach Fhorógra na Cásca mar pholasaí aige.

Chabhraigh an Dr Éamonn Mac Giolla Iasachta le feachtas toghcháin de Valera agus thug a ghluaisteán dó ar feadh coicíse le canbhasáil a dhéanamh.

Fothoghchán 
Bhuaigh Éamon de Valera ar Patrick Lynch ó Pháirtí Parlaiminteach. Nuair a comhaireadh na vótaí, bhí 5,010 vóta ag Éamon de Valera agus 2,035 vóta ag an iarrthóir eile.  Fuair de Valera tromlach 2,975 vóta, agus toghadh Éamon  de Valera mar Fheisire Parlaiminte Shinn Féin ar son Oirthear an Chláir.  

Rinneadh Uachtarán de Shinn Féin De Valera. Atoghadh De Valera  mar ionadaí parlaiminte ar son an Chláir  sna hOlltoghcháin ina dhiaidh sin  go dtí gur toghadh mar Uachtarán é in 1959.

Féach freisin 

 Willie Redmond 
 Éamonn de Valera

Tagairtí 

Fothoghcháin
Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann
1917
Stair Chontae an Chláir