Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí

Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí in Éirinn.

Gairdíní Annes Grove 
Ba é Richard Grove Annesley a chuir tús leis na gairdíní seo, ar thailte tí mhóir  in aice le Mainistir Fhear Maí ag tús an ochtú haois déag. Tá go leor Ródaidéandran Himiléach ann, cuid acu ó shíolta a bhailigh an Captaen Frank Kingdon-Ward i Maenmar agus sa Tibéid sa bhliain 1924. Tá gairdín uisce ann freisin, luaite ag William Robinson ina leabhar The English Flower Garden.

Eastát Ard na gCaiseal 
Tá Eastát Ard na gCaiseal ar chladach thuaidh Bhá Bheanntraí.  Ba é baile mhuintir Hutchins. Mhúnlaigh  Ellen Hutchins an Arboretum ar Kew Gardens. D’fhill Samuel Hutchins (1834-1915) ón Astráil sa bhliain 1858 le síolta de phlandaí na hAstráile.  Scríobh John Bevan faoi: Ardnagashel-A Hidden Treasure.(1980).

Teach Ashbourne 
Leag R.H. Beamish amach a chuid gairdíní alpacha agus fothrópaiceacha sa bhliain i 1900.   Thug an Captaen Dorrien Smith plandaí ón Nua-Shéalainn trí Mhainistir Tresco ar Oileáin Scilly. Tugadh isteach freisin an  Pinus ayacahuite (Péine Bán neamhchoitianta) as Meicsiceo, an péine is airde in Éirinn agus sa Bhreatain.  Feictear Haplocartha scaposa ón Afraic Theas.

Baile an Tobair 
Is diméin caillte é Baile an Tobair (Ballintober as Béarla) in aice le Cionn tSáile.

Teach Bheanntraí 
Ba é an Tiarna Beanntraí a rinne an  leagan amach idir 1791 agus 1795. Lean a mhac is sine Risteard (Bíocunta Berehaven) leis an obair idir 1844 agus 1868.

Béal Gráidhte 
Bhunaigh William Edward Gumbleton (1840–1911) Gairdíní Belgrove ar an Oileán Mór gar don Chóbh. Fuair sé plandaí ó institiúidí luibheolaíocha ar fud an domhain. Cros idir thailte trialach agus gairdín luibheolaíoch a bhí sa ghairdín.  Ní mhaireann an gairdín a thuilleadh.

Besborough 
Ba é Teach Besborough baile Ebenezer Pike, suite sa Charraig Dhubh lasmuigh de Chorcaigh.

Baile na Martra 
Go luath sa 19ú haois, leag Richard Boyle, 4ú Iarla na Sionainne, gairdín amach le camellias agus pinetum.

Gairdíní Lus Chorcaí 
Bunaíodh Institiúid Ríoga Chorcaí sa bhliain 1803 agus fuair sé deontas de dhá mhíle punt. Chinn na gobharnóirí gairdín luibheolaíoch a bhunú. In 1808, d’fhostaigh siad an tAlbanach James Drummond (1787–1863) chun na gairdíní a leagan amach. Sa bhliain 1822, cuireadh síos ar an ngairdín (i Power's 1845 Botanist's Guide to the County of Cork ) go raibh tuairim is sé acra aige agus teach gloine ann. Ba luibheolaí allamuigh é Dromainn a chaith tamall i gCorcaigh agus níos déanaí in Iarthar na hAstráile.  Tarraingíodh siar deontas an rialtais sa bhliain 1830.. Ansin ligeadh na tailte ar cíos agus tógadh reilig. Is é an t-aon fhianaise atá fágtha de na gairdíní ná crann cedar.

Creagh 
Bhunaigh an teaghlach Harold-Barry ar chladach Chuan Dhún na Séad, gar don Sciobairín. Tá meascán de phlandáil dúchasach agus coimhthíocha sa ghairdín seo, lena n-áirítear 'The Ho Che Min Trail'. Ar oscailt don phobal roimhe seo mar chuid de Shlí Ghairdín Iarthar Chorcaí, níl sé amhlaidh a thuilleadh tar éis athrú úinéireachta.

Teach Drombrow 
Dhá mhíle ó Bheanntraí i nGleann Mhíle. Bhí an mhaoin i seilbh an teaghlaigh White ó na 1790í go dtí 1853 nuair a cheannaigh Maor Arthur Wilkinson é. Tar éis 1880 roghnaíodh Drombow Lake mar thaiscumar; thug sé seo spreagadh d'Arthur Berkeley Wilkinson sraith gairdíní uisce a thógáil, atá tiomnaithe do shaothrú lilies uisce. Bhí raon bláthanna cois bealaigh a soláthraíodh ó Ghlas Naíon sna gairdíní freisin, agus sholáthair Drombrow bambú, lile uisce, phlox agus lus an phiobair do Ghlas Naíon. Tar éis bhás Wilkinson rinneadh faillí ar an eastát agus thit an gáirdín uisce as a riocht.

Oileán Fota 
Baile do theaghlach Smith-Barry, tá Fota suite ocht míle (13 km) ón gCóbh ar Chuan Chorcaí. D’éirigh le Hugh Smith-Barry (1816–57) corrlaigh taoide} ón bhfarraige agus chuir sé criosanna foscaidh giúise, ag bunú .   gairdín torthaí agus    Crannlann. Lean a mhac, an Tiarna Barrymore agus a gharraíodóir William Osborne ar aghaidh le plandáil na n-eachtraí coimhthíocha lena n-áirítear Nordmann Fir (Abies nordmanmaniana ) ón gCaucas sa bhliain 1838. Leanadh le traidisiún an phlandála faoi úinéireacht Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá an teach, an crannlann agus na gairdíní á mbainistiú ag iontaobhas anois, agus an chuid eile den oileán roinnte idir páirc fiadhúlra agus cúrsa gailf.

Oileán Garnish 
Deartha ag Harold Peto don úinéir Annan Bryce i 1910, tiomnaíodh an gairdín oileán seo, ar a dtugtar Ilnacullin ó am go chéile (nó Oileán Garinish uaireanta) nó The Italian Gardens, do mhuintir na hÉireann i 1953. Le micrea-aeráid fabhrach, tá raon de phlandaí fothrópaiceacha i nGarnish i suíomh iontach. I measc na struchtúr tá cloigthúr, Teampall Grecian, Túr Martello, Teach Tae na hIodáile nó “ Casita ” agus Teampall Iodálach. Is féidir bád beag  a  a fháil ón nGleann Garbh .

Teach Hollybrook 
An Sciobairín.  Gairdín uisce Seapánach leagtha amach in 1903 ag beirt garraíodóirí Seapánacha do Mrs. Morgan O'Donovan. Is é Teach Hollybrook suíomh mhuintir O'Donovan.

Tailte Locha 
Baile William Horatio Crawford (1812–1888), Baile an Iúir, taobh amuigh de Chorcaigh ar leithinis Machain. Deirtear gur tháinig bláth Magnolia campbelli don chéad uair i saothrú anseo.  Níl an teach ann a thuilleadh, agus ritheann an débhealach a théann go dtí Tollán Jack Lynch thar an áit ina raibh an teach. Tá sé sin faoin droichead.

Lios Liatháin 
Baile mhuintir Bence-Jones, taobh amuigh de Chloich na Coillte. Leagtha amach i stíl Robinsonian le bailiúchán de phlandaí neamhchoitianta agus coimhthíocha agus ina bhfuil gairdín portaigh, gairdín carraige agus gairdín fuchsia.

Myrtle Grove 
Ba é Myrtle Grove áit chónaithe Sir Walter Raleigh, Méara Eochaill (1588-9), áit ar tugadh an práta go dtí an Eoraip, de réir dealraimh.

An Coláiste, Eochaill 
Arna leagan amach ag Iarla Chorcaí c1612-14, tá na gairdíní seo suite taobh le teach Raleigh ag Myrtle Grove agus tá dhá ardán . gearrtha fada isteach sa chnoc os cionn an bhaile mhóir. Tá ballaí bunaidh an ghairdín agus na sraithe fós ann.

Tagairtí

Nótaí

Foinsí

Tuilleadh léitheoireachta

Naisc sheachtracha 

 Oileán Fotal
 Halford Press, diméinte caillte Bhá Bheanntraí (cartlann)
Contae Chorcaí
Gairdíní
Liostaí
Páirceanna Náisiúnta na hÉireann
Aiteanna is díol spéise do thurasóirí in Éirinn