Mícheál Ó Súilleabháin

Ceoltóir, cumadóir agus fear léinn ab ea an tOllamh Mícheál Ó Suilleabháin (10 Nollaig 1950 – 7 Samhain 2018). Bhí cáil ar an chomhréiteach a rinne an Suilleabhánach ar cheol traidisiúnta agus ar cheol clasaiceach.

Beatha 
Rugadh Mícheál Ó Suilleabhán i gCluain Meala i mí na Nollag sa bhliain 1950, áit ina raibh siopa beag grósaeireachta ag a mhuintir.  

Ba léir ó aois an-óg go mbeadh ar a chumas draíocht a bhaint as pianó. Thosaigh sé ag freastal ar ranganna pianó ina óige agus faoin am a raibh sé ina dhéagóir bhí an giotár faoina smacht aige chomh maith agus é ag cur bannaí ceoil le chéile.

Ba é Mícheál Ó Súilleabháin an chéad duine ina theaghlach a fuair oideachas 3ú leibhéal. Tháinig sé faoi anáil an teagascóra Sean Ó Riada i gColáiste na hOllscoile Corcaigh.

I lár na seachtóidí thosaigh an Suilleabhánach ag léachtóireacht i UCC agus chuir sé roimhe cló nua a bhualadh ar stádas an cheoil thraidisiúnta san oideachas. Bhí sé ina cheannasaí ar an Roinn Ceoil i gColáiste na hOllscoile Chorcaigh.

Sa mbliain 1994, bhunaigh an Súilleabhánach Ionad Domhanda an Cheoil Éireannaigh in Ollscoil Luimnigh. Forbairt í sin a chabhraigh tuilleadh le cur chun cinn na físe aige agus a thug deis níos fearr do go leor daoine óga céim, máistreacht agus dochtúireacht a dhéanamh i gceol traidisiúnta na hÉireann.  

D’éirigh leis maoiniú a fháil ó Bhord na Gaeilge (mar a bhí ar Fhoras na Gaeilge ag an am) agus thug sé cuireadh do Lillis Ó Laoire a bheith ina Stiúrthóir ar bhonn páirtaimseartha ar an Ionad. Chinn siad ar fhéile bheag, Lá na nAmhrán, a chur ar bun an chéad bhliain sin.

Ollamh Emeritus le Ceol ag Ollscoil Luimnigh ab ea é.  D'éirigh sé as a chuid cúramaí ollscoile i 2016.

Pearsanta 
Bhí an Suilleabhánach pósta le Nóirín Ní Riain, an t-amhránaí, agus beirt clainne orthu, Eoin agus Micheál. Phós sé an tOllamh Helen Phelan níos déanaí agus bhí mac acu. Luke.

Saothar 
I measc a shaothar, tá: The Dolfins Way, Oileán/Island, Casadh, Gaisce, Woodbrook agus  ‘Oíche Nollag’.

Threabh sé branar úr le The Dolphin’s Way i 1987, saothar a rinne sé lena chomhbhádóir buan, Mel Mercier. Tháinig Oileán amach i 1989 agus tharraing Woodbrook agus (Must Be More) Crispy cáil ar fud na cruinne air. Ina albam “Idir Eatarthu” úsáideann sé ceolfhoireann, cláirseach, fidil, cruitchlár, agus bodhrán.

Stiúir sé an seó leathama  Lumen, a taispeánadh ag an Chomórtas Eurofíse i 1995.

Sa mbliain 1995 chomh maith, chuir sé an tsraith theilifíse River of Sound (The Changing Course of Irish Traditional Music) i láthair.

Conspóid 
Cumadóir 'avant garde' a bhi ann agus rinne sé turgnaimh leis an cheol.  Bhain conspóid lena shaothar toisc an bhéim a chuir sé go minic ar cheol a bhí nua dána.

Duaiseanna 
Bhronn Coláiste na hOllscoile Corcaigh Céim Dochtúireachta Oinigh air in 2005.

Ba é an chéad duine ar bhronn Comhaltas Ceoltóirí Éireann Ollamh na hÉigse air in 2006.

Sa bhliain 2011, bronnadh Gradam na Comaoine TG4 air mar aitheantas ar a chuid saothair.

Bronnadh Saoirse Chluain Mheala air i 2016.

Féach freisin 

 Nóirín Ní Riain
 Acadamh Ceoil agus Rince Domhanda na hÉireann, Ollscoil Luimnigh

Tagairtí 

Ceoltóirí Éireannacha
Cumadóirí Éireannacha
Scolairí an Léinn Cheiltigh
Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann
Daoine a rugadh i 1950
Básanna in 2018
Daoine as Contae Thiobraid Árann

Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann
Ollscoil Luimnigh