Contae an Chabháin

I ndeisceart Chúige Uladh atá An Cabhán nó Contae an Chabháin. "Log' a chiallaíonn an focal 'Cabhán' agus tá an baile den ainm sin suite i ngleann beag i lár na gcnoc. Ba iad clann Uí Raghaillaigh a thóg caisleán anseo sa tríú haois déag agus riailigh siad oirthear an cheantair ar ar tugadh 'Breifne'. Bhunaigh na Proinsiasaigh mainistir sa Chabhán ag an am céanna ach níl fágtha de sin anois ach túr an chloig. Ba sa bhliain 1579 a leagadh amach teorannacha an chontae. Rinneadh ionad margaidh den bhaile sa chúigiú haois déag, agus bhí tábhacht leis mar ionad traenach faoi dheireadh an naoú haois déag. Ba ionad tábhachtach é do thionscal an línéadaigh chomh maith. 

Tá iarsmaí ón Chlochaois i leith ar fud an chontae go háirithe sa iarthar mar a raibh cónaí ar dhaoine le breis agus cúig mhíle bliain. Tá a lán locha ann agus ba mhinic a chónaigh daoine ar oileáin shaorga ar a dtugtar crannóga.

Bailte agus Sráidbailte i gContae an Chabháin 

 Achadh an Iúir, Ármhach
 Baile Shéamais Dhuibh, Béal Átha na nEach, Béal Tairbirt, Blaic, Béal Átha Conaill, Béal Átha hÉis, Baile Mhic Shamhráin, An Bádhún Buí, Baile Chainín, Baile an Mhuilinn
 An Cabhán, Carraig an Tobair, Cill an Seanrátha, Cill na Leice, Coill an Chollaigh, Corr Locha, Cros Domhnaigh, Coill Chóige, An Cnoc Rua
 Damhshraith, Droichead an Bhuitléaraigh, Dún an Rí, An Damhshraith, Droim Chearbán, Droichead Uí Dhálaigh
 Gleann Ghaibhle
 Muinchille, An Mullach, An Muileann Iarainn
 Sraith an Domhain, Searcóg
Féach freisin:     Bailte i gContae an Chabháin

Barúntachtaí 

 Caisleán Raithin, Clann Chaoich, Clann Mhathúna
 Lucht Tí Íochtarach, Lucht Tí Uachtarach
 Teallach Ghairbhíth, Teallach Eathach, Teallach Dhúnchadha

Tíreolaíocht 

 Achadh an Mhothair, Abhainn na hÉirne, An Abhainn Rua
 Bun Abha, Binn Chuilceach
 Cros Ar Loch, Cillín Chéir, An Chill Mhór, An Chlaideach (Contae an Chabháin), Cairrigín, Ceathrú Mhór, Cabhanach,Clochán, Cluain Colbhaigh, Cor Mín, Cor an Iarna, Crannachan, Coill Uí Lionáin, Cill na Craoibhe, Coill Og
 Doire Goinimhe, Dún, Dún Mhic Íomhair
 Each Druim
 Far Druim
 Gort Aodh Bhuide, Gort Urlainn
 Loch Gamhna, Loch Mac nÉan Íochtair, Loch Saileán, Loch Ramhar, Lag na Sionna, Lios na hEadarnaidhe
 Muintir Connacht, Mothar, Moinín Samhradhain, Muc Lach, Mullach Dubh, Mullach na gColman
 Rath Caolain
 Slí an Cabhán, An tSionainn, Sliabh Rosín, Sliabh Bricín, Srath Leathan
 Teallach Eathach, Teampall An Phoirt, Tuaim Dreagain

Cultúr 

 Comhairle Chontae an Chabháin, Claí na Muice Duibhe
 Coláiste Naomh Pádraig
 Droim Leathain
 Magh Slécht
 Páirc Bhreifne

Oideachais 

 Institiúid an Chabháin

Féach freisin 
 Daoine as Contae an Chabháin

Tagairtí