Eibhlín Dubh Ní Chonaill

Aithnítear Eibhlín Dubh Ní Chonaill (t.1743-c.1800) mar chumadóir an chaointe cháiliúil, Caoineadh Airt Uí Laoghaire. Ba í Eibhlín Dubh bean chéile Airt Uí Laoghaire.

Óige agus Cúlra 

Rugadh í i nDoire Fhionáin Co Chiarraí sa bhliain 1743. Bhain Eibhlín Dubh le muintir Uí Chonaill i nDoire Fhíonáin.  i gContae Chiarraí. Ba iníon do Dhomhnall Mór Ó Conaill í. Bhí fiche a dó siblín aici. Bhí sí ina haintín ag Dónall Ó Conaill. 

Bhí go leor airgid déanta ag Muintir Uí Chonaill ón smugláil agus iad ina gcuid d'iarsmaí na huas-aicme Gaelaí Cailicí i gCiarraí. Ba é Domhnall Mór Ó Conaill a hathair, Muiris a' Chaipín ab ainm dá dheartháir a raibh gnó mór smuigleála á reáchtáil aige.

Pósadh í le Conchubharach ó na Foidhrí agus í ina chailín cúig bliana d'aois.. Ach ba sheanfhear caite é agus fuair sé siúd bás taobh istigh de thréimhse sé mhí.

Eibhlín agus Art 
Thit Eibhlín i ngrá le hAirt Uí Laoghaire go gearr tar éis dó filleadh ón Mór-Roinn. Bhí sí fiche is a trí bliana d’aois nuair a bhuail sí le hAirt.  Thit Eibhlín i ngrá le hAirt nuair a chonaic sí é ar chapall bán is cosúil.  Ní raibh a clann sásta leis an ngaol  sin. D’éalaigh siad le chéile agus phós siad ar 19 Nollaig 1767. 

Phós siad i gcoinne thoil mhuintir Uí Chonaill, a bhí buartha go dtarraingeodh teasaíocht Airt aird na n-údarás Gallda orthu agus ar an ngnó a bhí ar bun acu ar chósta cúlráideach Chiarraí.  

Bhog Eibhlín agus Airt go Rath an Liath. Bhí siad ina gcónaí le athair O Laoghaire. Rugadh cúigear clainne beo di ach fuair triúr bás. Bhí sí ag iompar linbh nuair a fuair Art bás.

Caoineadh 
Scríobh Nóra Ní Shíndile an caoin síos agus mar sin tá muid ábalta é a léamh inniu.   D’fhoilsigh an LCIB an caoineadh  in 1892 .

Leabhair Thagartha 

 Ó Tuama, Seán, Caoineadh Airt Uí Laoghaire, (Baile Átha Cliath 1961/1999)

Naisc sheachtracha 
 Cuntas ar scéal Airt Uí Laoghaire ó Chumann Staire Bhéal Átha 'n Ghaorthaidh
Lost World: RTÉ ar Youtube

Tagairtí 

Chonaill, Eibhlín Dubh Ní
Chonaill, Eibhlín Dubh Ní
Chonaill, Eibhlín Dubh Ní
Chonaill, Eibhlín Dubh Ní