Contae Thír Eoghain

Is í Contae Thír Eoghain an contae is mó i dTuaisceart Éireann agus atá suite i lár chúige Uladh. Achar: 3,155 km² (1,218 mílte cearnacha).

Tá teorainneacha ag an chontae le cúig chontae eile; Doire sa tuaisceart, Ard Mhacha san oirdheisceart, Muineachán sa deisceart, Fear Manach san iardheisceart, agus Dún na nGall san iarthuaisceart. Ar a bharr sin, tá teorainn ag Tír Eoghain le hAontroim i lár Loch nEathach san oirthear.

Tíreolaíocht 
Is contae sléibhtiúil í Tír Eoghain den chuid is mó, cé go bhfuil ceantair machairí sa chontae fosta, go háirithe ar bhruach Loch nEathach, i gceantar na hAbhann Móire i ndeisceart an chontae, agus san iarthuaisceart, ar an Fheabhail. Tá na Speiríní suite i dtuaisceart an chontae, ar an teorainn le contae Dhoire. Is iad an tríú sliabhraon is airde i gCúige Uladh, i ndiaidh na Beanna Boirche agus na Sléibhte Dhoire Bheatha, agus tá an sliabh is airde i dTír Eoghain, an Mullach Clochach (634m), suite ansin. Is é Loch nEathach, an loch is mó sna hOileáin Bhriotanacha (388 km²/150 mílte cearnacha) an phríomhghné in oirthear an chontae, agus comhdhéanann sé teorainn thoir an chontae. Is í an Fheabhail agus a craobh-aibhneacha, an Mhorn, Abhainn na Deirge, Abhainn Coille, agus an Shruthail, na príomhaibhneacha in iarthar an chontae. Is í an Abhainn Mhór an phríomhabhainn sa deisceart, agus comhdhéanann sé an teorainn le Muineachán agus Ard Mhacha sula sruthaíonn sí isteach i Loch nEathach.

Bailte i gcontae Thír Eoghain 

 Achadh na Cloiche, Allt a' Mhúscáin, Allt Inse Uí Chatháin, Allt Mór, Ard Bó, Ard Sratha, Ard Tí Garbháin
 Baile an Lorgain, an Baile Nua, Baile Uí Dhálaigh, Baile Uí Dhonnaíle, Bearach, an Bhinn Bhorb, Baile Mhic Gofraidh, An Bhinn Bhorb, Bearach, Bréachmhaoil, An Bhréadaigh, Brocach
 Cabhán an Chaorthainn, an Caisleán Glas, Caisleán na Deirge, an Charraig Mhór, Cionn Aird, Clochar, Clóidigh, na Coracha Móra, an Chorr Chríochach, an Chraobh, Cluain Eo, Coillidh Chlochair, Ceapach Mhic Cuarta, Carn tSiail, Cluain Uí Bhogáin, An Cuach, An Chrannóg, Coill na Gualann, An Caisleán Glas, Cill Dreasa, Coill Aodha, Cillín, Coill Íochtair, Cill Scíre, An Cnoc Maol, Cabhán an Chaorthainn, An Chraobh
 Domhnach Mór, Droichead an Phlum, Droim Mór, Dún Geanainn, Dún na Manach, Doire Críon, Domhnach Eich, Dubhais, Droichead na Dúghlaise, Druim na Coille, Druim Caoin, Doire Mhín, Droichead Victoria
 Eochair, Éadan Doire, An Eaglais, Earganach, Eiscreach, Eimhis
 Fionntamhnach
 Gallbhuaile, Garbhachadh, An Ghléib, Gleann Mórnáin, Gort a' Chláir, An Goirtín
 Lann Uí Eoghasa, Loch Mhic Ruairí
 An Maigh, Muileann an tSiáin, Machaire Measáin, Maigh gCaisil
 Oileán an Ghuail, an Ómaigh 
 An Port Mór
 Rúscaigh
 Seisceann Odhar, An Srath Bán, Sean-Mhachaire
 Tamhnach Mhór, Trí Liag, Tulaigh Óg, Tulach an Bhogain

Barúntacht 

 Clochar
 Dún Geanainn Íochtarach, Dún Geanainn Láir, Dún Geanainn Uachtarach
 An Ómaigh Thiar, An Ómaigh Thoir
 An Srath Bán Íochtarach, An Srath Bán Uachtarach

Tíreolaíocht 

 Abhainn na Finne
 Cluain-Dabhail, Clochar
 Droichead Leifear, Dún Geanainn Íochtarach, Dún Geanainn Láir, Dún Geanainn Uachtarach
 An Feabhal
 Gleann Aichle
 Loch Bhaile an tSagairt, Loch nEathach, Lios Áine
 Mullach Cairn, An Mughdhorn
 An Ómaigh Thiar
 Samhail, na Speiríní, An Srath Bán Íochtarach, An Srath Bán Uachtarach

Bailte fearainn 

 Achadh Ogáin, Achadh Lughna, Allt a' Mhúscáin, Allt Inse Uí Chatháin, Allt Mór 
 Baile Ui Colmain, Baile a n-Giatail, Baile Mullaigh, Brannaidh
 An Carnán, Carn tSiail, Carraigínidhe, Carraig Gobláin, Cluain Conraidh, Cluain Bláthach, An Creagán, Coill Chruaiche, Coillidh Chlochair, Coill Uí Neacht, Coill na Gualann
 Doire Críon, Doire Lochain, Doire Triosca, Domhnach Eich, Dubh Chnoc 
 Eimhis|
 Garbhach an Chuilinn, Gleann Mhic Cathbhair, Gort an Leamhraigh 
 Lathair Beith, Lios Gobáin, Lios Cinn Con, Lios Tamhlachta 
 Maolach
 Ocht Dubhrois
 Rath Deargain, Ráth Caorthainn, Reachán
 Sean-Mhachaire
 An Táite Corr, An Táite Riabhach, Tamhnach beag, Tamhnach Mór, Tulaigh na Feola, Tulachearn, Tulaigh na bhFeart, Tulaigh Laig, Tulaigh Linton, Tulaigh Mhig Eochadha, Tulaigh Móna, Tulaigh Muc
 Ucht Buidhe

Cultur 
 
 Ionad Ealaíne na Sruthaile
 Otharlann Contae Thír Eoghain
 Páirc Uí hÉilí
 Seanchrois Ard Bó
 Tulach Óc

Polaitíocht 
Roinntear Tír Eoghain i gceithre Chomhairí Ceantair:
 Comhairle Ceantair an Choirr Chríochaigh
 Comhairle Bhuirg Dhún Geanainn agus Tír Eoghain Theas
 Comhairle Ceantair na hÓmaí
 Comhairle Ceantair an tSratha Báin

Ní leanann teorainneacha na comhairlí ceantair teorainneacha an chontae go hiomlán, áfach. Tá roinnt de Chontae Dhoire i gComhairle Ceantair an Choirr Chríochaigh, roinnt d'Ard Mhacha i gComhairle Bhuirg Dhún Geanainn agus Thír Eoghain Theas, agus tá roinnt de Thír Eoghain i gComhairle Ceantair Fhear Manach.
Is í Tír Eoghain an chontae is náisiúnaí i dTuaisceart Éireann; toghadh 47 gcomhairleoir náisiúnacha sna ceithre chomhairle le chéile sa toghchán sa bhliain 2005, i gcomparáid le 26 chomhairleoir aontachtacha agus beirt chomhairleoirí neamhspleácha. I dtoghchán don pharlaimint Westminster agus Tionól Thuaisceart Éireann, roinntear Tír Eoghain i dtrí thoghlach; Fear Manach agus Deisceart Thír Eoghain, Iarthar Thír Eoghain, agus Meán-Uladh. Toghadh iarrthóirí Sinn Féin sna trí thoghlach seo sna toghcháin Westminster sna blianta 2001 agus 2005; Martin McGuinness i Meán-Uladh, Michelle Gildernew i bhFear Manach agus Deisceart Thír Eoghain, agus Pat Doherty in Iarthar Thír Eoghain. Sa toghchán do Thionól Thuaisceart Éireann i 2007, toghadh na hiarrthóirí a leanas;

Fear Manach agus Deisceart Thír Eoghain:
 Tom Elliott - Páirtí Aontachtach Uladh
 Arlene Foster - Páirtí Aontachtach Daonlathach
 Tommy Gallagher - Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre
 Michelle Gildernew - Sinn Féin
 Gerry McHugh - Sinn Féin
 Maurice Morrow - Páirtí Aontachtach Daonlathach

Iarthar Thír Eoghain:
 Allan Bresland - Páirtí Aontachtach Daonlathach
 Thomas Buchanan - Páirtí Aontachtach Daonlathach
 Kieran Deeny - Neamhspleách
 Pat Doherty - Sinn Féin
 Barry McElduff - Sinn Féin
 Claire McGill - Sinn Féin

Meán-Uladh:
 Billy Armstrong — Páirtí Aontachtach Uladh
 Ian McCrea — Páirtí Aontachtach Daonlathach
 Patsy McGlone — Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre
 Martin McGuinness — Sinn Féin
 Francie Molloy — Sinn Féin
 Michelle O'Neill — Sinn Féin

Tagairtí