Conmhaicne Coille

Dream agus tuath ársa i gcúige Chonnacht ba ea Conmhaícne Coille (Sean-Ghaeilge Conmhaícne Cúile nó Conmaicne Cuile Tolad).  Bhí ann sa tuath ar laghad, an chuid is mó den bharúntacht, Cill Mheáin, Contae Mhaigh Eo.

Bunús 
Gaolta b'fhéidir leis na Laigin ba ea na Conmhaicne, a scaip ar fud na tíre, ag lonnú i gcúige Chonnacht agus an Longfort. 

Rinne Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh ceangal idir "Cúile" agus An Choilleach. Tharla Cath Maighe Tuireadh ar an maigh úd sa tuath.

Críocha 
Bhíodh ann sna críocha na na barúntachtaí, Ross agus cuid mhaith de Cill Mheáin (each amháin tailte thoir agus thuaidh de Baile an Róba).  Bhí Muintir Creacháin lonnaithe raibh thoir de Chill Mheáin.  Ó thuaidh, bhí Maigh Ceara.

Clanna 
Seo a leanas príomhchlanna Chonmhaicne Coille:
 Uí Thalcharáin, príomh rítheaghlach
 Uí Mhórán
 Uí Martáin

Rinne na hAngla-Normannaigh ionradh ar Chonmhaicne Coille I lár na 13ú haoise, agus bronnadh na tailte ar Maurice Fitzgerald.   Níos deireanaí, bhí clann De Búrca i gceannas sa cheantar.

Cealla Phádraig 
Sa bhunleagan de Vita tripartita Sancti Patricii, dúirt Tíreachán go ndeachaigh Naomh Pádraig trí Chonmhaicne Dhúin Mhóir chuig Conmhaicne Coille agus bhunaigh sé cealla ann.  D'aithin Knox na cealla úd mar Chill Mheáin Bheag, Sruthair agus b'fhéidir Church of Cross.  Bhí cealla Phádraig níos luaite ann cheana ag Cill Mheáin Mhór, Cill Bheanáin, Domhnach Phádraig agus b'fhéidir Teampall Phádraig ar Inis an Ghaill.

Féach freisin 
 Conmhaicne
 Conmhaicne Ceara
 Cath Maighe Tuireadh

Foinsí 
 Annála na gCeithre Máistrí
 
 
 
 
  A Chorographical Description of West or H-Iar Connaught written A.D. 1684, by Roderic O'Flaherty ESQ with notes and Illustrations by, James Hardiman M.R.I.A., Irish Archaeological Society, 1846.

Tagairtí 

History of County Mayo