Gallia Lugdunensis

Cúige d'Impireacht na Róimhe ab ea Gallia Lugdunensis (Fraincis: Gaule Lyonnaise) sa Fhrainc na linne seo, a bhí ina chuid de chríoch Cheilteach na nGallach ar a dtugtaí  Gallia Celtica tráth. Ainmníodh é i ndiaidh a phríomhchathair Lugdunum (Lyon an lae inniu), b'fhéidir ina cheann de na cathracha Rómánacha is mó, siar ón Iodáil, agus ina  mhórmhionta impiriúil. Taobh amuigh de Lugdunum bhí Ara trium Galliarum (Tearmann na Trí Chúige de chuid na Gaille), áit ar bhuail ionadaithe le chéile chun cultas na Róimhe agus Ágastais a cheiliúradh.

Stair
I De Bello Gallico ag cur síos ar a choncas ar an Ghaill (58-50 RCh), rinne Julius Caesar idirdhealú idir provincia nostra i ndeisceart na Gaille, a bhí ina chúige Rómhánach cheana féin le linn a shaoil féin, agus na trí chuid eile den Ghaill: críocha na nAquitani, na mBelgae, agus na nGalli (Gaeilge: an nGallach) a dtugtar na Celtae freisin orthu. Leathnaigh críoch na nGalli ón tSéin agus ón Mhatrona (An Ghaeilge:An Mátrún) san oirthuaisceart, a chruthaigh an teorainn le Gallia Belgica, go dtí an Garonne (Fraincis:Garonne) iardheisceart, a a chruthaigh an teorainn le Gallia Aquitania. Faoi Augustus, cruthaíodh Gallia Lugdunensis trí mheid na Gaille a laghdú: Tugadh an chuid idir an Loire agus an Garumna do Gallia Aquitania, agus tugadh codanna lár-oirthearacha do chúige nua Germania Superior. Taispeánann an léarscáil an méid tar éis na laghduithe seo. Tá dáta cruthaithe Gallia Lugdunensis faoi chaibidil, b'fhéidir idir 27 agus 25 R.Ch. nó idir 16 agus 13 RC, le linn cuairteanna Ágastas ar an Ghaill.

Cúige impiriúil a bhí ann, a measadh a bheith tábhachtach go leor chun é a rialú le leagáid impiriúil. Tar éis Teatrarcht Diocletianus (AD 296), ba é an príomh-chúige de dheoise darbh ainm Dioecesis Galliarum (Gaeilge: Deoisí na Gaille), agus níor bhuin leis ach na cúigí Heilvéatacha, Beilgeacha (Ceilteacha araon) agus Gearmánacha; in éineacht le Dioecesis Viennensis (cúige theas na Gaille), Britannia (Ceilteach freisin) agus Hispania (Leithinis  na Ceiltibéarach go hiomlán), cruthaíodh an mhaoracht Phraetóiseach ar a dtugtar Galliae freisin, a bhí faoi réir impire an Iarthair.

Tháinig deireadh leis leis an gcúige sa bhliain  486 AD nuair a fuair 

an ceann is fearr ar  an ghinearál Rómhánach Syagrius.

Gobharnóirí Rómhánacha 

 c. 21: Acilius Aviola
 78-80: Titus Tettienus Serenus
 80-83: Gaius Cornelius Gallicanus
 83-87: Lucius Minicius Rufus
 Idir123 agus 130: Tiberius Claudius Quartinus
 Idir 126 agus 137: Titus Vitrasius Pollio
 c. 146-149: Titus Flavius Longinus Quintus Marcius Turbo
 Idir 138 agus161: [...] Pacatus
 Idir 138 agus161: [...]latin Pi[...]atus
 161-162: Gaius Popilius Carus Pedo
 Idir 161 agus168: Lucius Aemilius Frontinus
 Idir 160 agus169 or 177 and 180: [...] Egr[ilius Plarianus Larcius Lep]idus [Flavius ...]
 187–188: Septimius Severus
 c. 195-198: Titius Flavius Secundus Philippianus
 c. 218: Tiberius Claudius Paulinus
 220-222: Marcus Aedinius Julianus
 After 223: Badius Comnianus

Tagairtí 

 Cúigí Phoblacht na Róimhe
 Cúigí na Gaille Rómhánaí
 Stáit agus críocha a bunaíodh sa 1ú haois RCh
 Stáit agus críocha a díshealbhú sa 5ú haois
 
Stair na bhFranc
Impireacht na Róimhe
Stáit agus críocha dí-bhunaithe sa 5ú haois