Muintir Mhurchadha

Rítheaghlach as cúige Chonnacht na meánaoise, géag de chlann Uí Bhriúin, ba ea Muintir Mhurchadha (Meán-Ghaeilge Muintir Murchada).  Ainmníodh iad as Murchadh mac Maonaigh, rí of Uí Bhriúin Seola, a fuair bás sa bhliain 891.  In am trátha, mar ba ghnách, ainmníodh an ceantar as an muintir.

Stair 
Feictear an rítheaghlach don chéad uair sna hannála sa bhliain 1061, agus faoin mbliain 1238 b'ionann an t-ainm agus an tuath.<ref>ACM 1238.7, Caisléna do dhénamh h-i Muintir Murchadha</ref>  Ghlac an teaghlach an sloinne Ó Flaithbheartaigh.  Díbríodh iad ag ríthe Uí Chonchúir go dtí Iar Connacht, áit ar a bhfuil fud cónaí orthu.

Fuarthas ar a laghad na paróiste a leanas mar chuid de Mhuintir Mhurchada: Cill Fhursa, Cill Chilbhire, Cill Éinne, Cill Chuanna, An Carraigín (Gaillimh), Cill Leabhair agus Comar.  Meastar freisin go raibh codanna desna paróistí a leanas ann: Béal Chláir, Domhnach Pádraig, Cora Finne (Gaillimh), Tuaim, Cill Bheanáin agus Cill Fhir Iarainn.

Is dréacht é Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada, a théann siar go dtí Flaithbertach Ua Flaithbertaigh (bás 1098), rí Chonnacht, ina bhfeictear na príomh chlanna agus a gcuid tailte laistigh de Mhuintir Mhurchadha.

 Ríthe 
  féach  Ríthe Maigh Sheola

  féach  Ríthe Iar Chonnacht

  féach  Taoisigh Iar Chonnacht

 Uí Fhlaithbheartaigh Iarthair 
 Domhnall Crón Ó Flaithbheartaigh, beo 1559

 Uí Fhlaithbheartaigh Oirthir 
 Murchadh na dTuadh Ó Flaithbheartaigh, beo 1560–1593.

 Tagairtí annál 
As Annála na gCeithre Máistrí, as Meán-Ghaeilge:

 ACM 1417.5: Ruaidhri mac Murchadha Uí Fhlaithbertaigh, Ruaidhri mac Diarmada Duibh Uí Flaithbertaigh, & sé fir dhécc d' Uíbh Flaithbhertaigh imaille friú do bháthadh for Chuan Umhaill.
 ACM 1422.5: Domhnall Find Ua Flaithbheartaigh do mharbhadh la cloinn Domhnaill Uí Fhlaithbhertaigh.
 ACM 1442.7: O Flaithbheartaigh .i. An Giolla Dub mac Briain tighearna Iarthair Connacht do écc.
 ACM 1565.5: Murchadh mac Domhnaill mic Ruaidhri Uí Flaithbertaigh do bhathadh.

 Féach freisin 
 Iar Chonnacht
 Uí Fhiachrach Aidhne
 Clann Fhearghaile
 Clann Taidhg
 Dealbhna Thír Dhá Loch
 Tríocha Meánmhaighe

 Foinsí 
 Nollaig Ó Muraíle (2008), A tract on the Connacht territory of Munitir Mhurchada Journal of the Cork Historical and Archaeological Society, iml. 113.
 Paul MacCotter, Medieval Ireland: Territorial, Political and Economic Divisions'', Four Courts Press, 2008, ll. 140–141.

Tagairtí 

Uí BhriúinUí Fhlaithbheartaigh