Amergin Glúingel

I Miotaseolaíocht na nGael,  bard, draoi agus breitheamh an Chlann Mhíle ab ea Amhairghin Glúingheal (Sean-Ghaeilge Amergin Glúingel). Ceapadh é mar an chéad Ollamh Éireann ag a bheirt dheartháireacha, chomhríthe na hÉireann.  Tá líon mór dánta a luaitear leis, mar chuid de mhiotaseolaíocht Chlann Mhíle.

Sanasaíocht
Amhairghin, Sean-Ghaeilge Amar-gin, Amhrán-ginte nó Rugadh le hAmhrán.

Lonnaitheoir
Bhí sé ina bhall den arm a chloígh na Tuatha Dé Danann agus a thóg Éire, mar cúiteamh as dúnmharú a sheanuncail Íth, a maraíodh de ghníomh fill ag trí ríthe na dTuath Dé, Mac Coill, Mac Ceacht agus Mac Gréine.  Tháinig siad i dtír ag Inbhear Scéine, ainmhithe as bean chéile Amhairghin a fuair bás ar muir.  Thug triúr banríona na dTuath Dé Danann, (Banbha, Ériu agus Fódhla), duine ar dhuine, cead d'Amergin agus a mhuintir lonnú in Éirinn.  D'iarr gach deirfiúr air an tír a ainmniú astu, rud a rinne sé.  Is í Ériu bunús ainm na tíre, Éire; agus faightear Banbha agus Fódhla mar ainmneacha fileata d'Éirinn, maraon le "Albion" le haghaidh "An Bhreatain".

B'éigean don Chlann Mhíle an t-oileán a chloígh, i gcogadh in éadan an triúir ríthe, a ndraoithe agus a ngaiscí.  Bhí Amhairghin ina bhreitheamh neamhchlaonta i rith an chatha, agus chum sé rialacha an chomhraic.  Thoiligh an Chlann Mhíle dul siar ón trá ar fad naoi dtonn san fharraige - teorainn draíochta ab ea sin.  Nuair a tugadh comhartha, sheol siad i dtreo na trá, ach mhúscail draoithe na dTuath Dé stoirm draíochta chun cosc a chur orthu an tír a shroichint.  Chan Amhairghin ámh achainí d'anam na hÉireann, atá clú uirthi fós mar Amhrán Amhairghin (féach thíos), agus bhí sé in ann an stoirm a cheansú agus thóg sé long amháin slán i dtír.  Maraíodh a lán ar an dá thaobh le linn níos mó ná sin chatha amháin, ach thug an Clann Mhíle an lá leo.  Maraíodh an triúr ríthe i gcomhrac aonair leis na triúir mac Mhíle a mhair, Éber Finn, Érimón agus Amhairghin.

Roinn Amhairghin an tír idir a bheirt dheartháireacha, Éber sa deisceart agus Érimón sa tuaisceart.  Laistigh den bhliain, chloígh Érimón Éber, agus d'éirigh ina aon-rí na tíre, agus dhá bhliain dár gcionn, mharaigh sé Amhairghin i gcath eile.  De réir nósanna áitiúla i nDroichead Átha, tá a uaigh le fáil ag Cnocán an Mhuilinn.

Amhrán Amhairghin

Tá deich n-aistriúchán agus leagan Béarla le fáil ar celticmythpodshow.com , ina measc le John Carey, R. A. Stewart Macalister agus Enya.  Tá an t-aistriúchán Béarla den amhrán le Lady Gregory<ref>Gods and Fighting Men, Leabhar I, Cuid III ar sacred-texts.com</ref> le feiceáil chomh maith ar Wikipedia via sacred-texts.com.

Taispeánadh ar an scáileán mór é Amhrán Amhairghin agus dánta eile dá chuid i scannán déanta ag Anú Pictures, le haistriúcháin le Carey, MacAlister, John Moriarty agus Gabriel Rosenstock.

Miotaseolaíocht na Breataine Bige
Tá cosúlachtaí le feiceáil ó thaobh ábhair Amhairghin de i roinnt filíocht na Breataine Bige ón luath-mheánaois, luaithe le file na 6ú haoise Taliesin sa Book of Taliesin.

Naisc sheachtracha
 The Song of Amergin  ar celticmythpodshow.
 The Song of Amergin, scannán le hAnú Pictures''.

Tagairtí

Clann Mhíle
Déithe na nGael