Cath Chnoc Tua

Is éard a bhí i gceist le Cath Chnoc Tua ná cath a chuir na Búrcaigh agus a gcomhghuaillithe ar na Gearaltaigh agus a gcomhghuaillithe ar a chéile ar an 19 Lúnasa 1504 i Leacach i gContae na Gaillimhe. 

Troid an-fhuilteach a thit amach idir na fórsaí móra seo. Deir Annála Ríochta Éireann go ndearna Uilleag de Búrca trí chaisleán de chuid Mhaoilseachlainn Uí Cheallaigh (Garbhdhoire, Muine an Mheá agus Gallach) a bhriseadh. Rinne an Ceallach gearán le Gearóid Mór Mac Gearailt, Iarla Chill Dara agus Fear Ionaid an Rí. Chuaigh fórsaí an Iarla agus arm Mhic Uilleam Clainne Riocaird (páirtí Bhúrcaigh an iarthair) i gcath ag Cnoc Tua, agus deirtear gur fágadh an áit ina cosair chró le hiliomad "na sciath arna scoilteadh, na gclaimhte catha arna mbloghadh, na gcolann ciorraithe crosbhuailte", go háirithe láimh le hAbhainn an Chláir i mbaile fearainn Bhaile Uí Bhróin. An Gearailteach agus a chairde a bhain an cath úd.

Tagairtí

Leabhair 
 Blackmore,Liz, John Cronin, Donal Ferrie agus Bríd Higgins (eag.), 2001. In Their Own Words: The Parish of Lackagh-Turloughmore and its People. Galway. ISBN 0 9539834 04

 McCollough, David W. (eag.), 2000. Wars of the Irish Kings: A Thousand Years of Struggle, from the Age of Myth through the Reign of Queen Elizabeth 1. Crown Publishing Group. ISBN-13: 9781402895623 / ISBN 1-4028-9562-3

Naisc Sheachtracha 
 Annála Ríochta Éireann (Annálacha na gCeithre Máistrí) i nGaeilge agus i mBéarla.

Cnoc Tua
Cnoc Tua