Foraois bháistí na hAmasóine

Is í foraois bháistí na hAmasóine an fhoraois bháistí is mó ar domhan. Tagann 20% d’ocsaigin an domhain uaithi.

Tíreolaíocht 
Tá an chuid is mó den fhoraois suite sna tíortha seo a leanas; an Bhrasaíl, Peiriú,an Cholóim, Eacuadór, an Ghuáin agus Veiniséala.  Tá níos mó ná leath di sa Bhrasaíl.  Tá an chuid is mó den abhantrach clúdaithe ag foraois bháistí na hAmasóine, ar a dtugtar 'Amazonia'. Le limistéar 500,500,000 km², de  dhlúthfhoraois thrópaiceach, is í seo an fhoraois bháistí is mó ar domhan.

Nadúr 
Tá cónaí ar thart ar na milliúin speiceas ainmhithe, plandaí agus feithidí  i bhforaois bháistí na hAmasóine. Tá na milliúin sórt éagsúil feithide san fhoraois, cúig oiread  sórt iasc ná mar atá in aibhneacha uile na hEorpa le chéile, agus 15% de speicis éan an domhain.

Dífhoraoisiú 
Bíonn foraois bháistí na hAmasóine sa nuacht de bharr an dífhoraoisiú atá ag tarlú ansin. Léiríonn na staitisticí oifigiúlagur scriosadh os cionn 10,000 ciliméadar cearnach d’fhoraois na hAmasóine sa Bhrasaíl sa bhliain 2020– sin limistéir chontaetha na Gaillimhe agus an Chláir le chéile. 

Ó thús an 20ú haois, tá feirmeoirí agus mianadóirí ag déanamh ionraidh ar fhoraoiseacha na Brasaíle agus séasúr na dtinte mar sheift acu. Ní haon rud nua iad falscaithe an tséasúir thirim; cuid d’éiceachóras fhoraois bháistí na hAmasóine iad. 

Thosaigh an fhadhb ag éirí níos measa sna 2010idí, go háirithe nuair a tháinig uachtarán fíorchoimeádach na Brasaíle, Jair Bolsonaro, i gcumhacht  agus ag brath go mór ar thacaíocht na bhfeirmeoirí móra..Bhris falscaithe ollmhóra amach  san fhoraois bháistí na hAmasóine sa bhliain 2019

Polaitíocht 
Sa bhliain 2023, tháinig na tíortha ina bhfuil foraois bháistí na hAmasóine suite ag teacht le chéile chun todhchaí an bhithchreasa a phlé. Bhí sé mar sprioc ag an gcruinniú mullaigh polasaí coiteann i leith na hAmasóine a cheapadh,

Féach freisin     

 Falscaithe san fhoraois bháistí na hAmasóine, 2019
 Abhantrach na hAmasóine
 Foraois bháistí
 Eagraíocht Chonradh na Amasóine

Tagairtí 

Foraoisí báistí
Foraoisí
Foraoisí trópaiceach báistí
An Bhrasaíl
Amasóin
Suranam
Guáin na Fraince
An Ghuáin
Veiniséala
Téamh domhanda
Peiriú
An Cholóim
Eacuadór