Cath na Cearnóige

Ar an 21 Meán Fómhair 1795  chaill na 'Defenders', nó na Cosantóirí (rúnchumann Caitliceach), go dona in aghaidh a gcuid naimhde Protastúnacha i 'gcath' ar a dtugtar Cath na Cearnóige nó Battle of the Diamond) i gCo. Ard Mhacha.  

Bunaíodh an tOrd Oráisteach mar thoradh air.

Imeachtaí 
Sa bhliain 1784, bunaíodh an rúnchumann Protastúnach na Peep o' the Day Boys ("Buachaillí Bhreacadh an Lae", "Buachaillí Bhodhránacht an Lae", nó "Clann na Cathaoire").  Ar feadh breis agus deich mbliana ina dhiaidh sin, lean cogaíocht sheicteach ar fud Ard Mhacha a tháinig chun cinn ag Cath na Cearnóige, ar 21 Meán Fómhair 1795 in aice le Loch gCál i gContae Ard Mhacha.  Scliúchas seicteach a bhí ann i ndáiríre.

Níltear cinnte cé mhéid de na Cosantóirí a fuair bás sa teagmháil - luaitear uimhreacha éagsúla, ó 4 go 30, - ach is é an tátal a baineadh as na himeachtaí gurbh iad na Protastúnaigh a bhuaigh an cath.

Iarmhairtí 
Tar éis na coimhlinte, bhunaigh na Protastúnaigh bhuacacha eagraíocht nua – an tOrd Oráisteach.

Féach freisin 

 An tOrd Oráisteach.
 Na Cosantóirí

Tagairtí 

Stair Thuaisceart Éireann
1795 in Éirinn
18ú haois in Éirinn
Seicteachas