Tadhg Uí Dhiarmada


An chéad rí den tuath Uí Dhiarmada i gContae na Gaillimhe dá bhfuil fianaise ann ba ea Tadhg mac Muircheartaigh (bás 971).

Stair 
Ba bhall é Tadhg de Shíol Mhuireadhaigh, a bhí ina ríthe na gConnacht bunaithe i gContae Ros Comáin.  Faoi lár na 10ú haoise, fuarthas iad leata siar ó dheas in oirthuaisceart  Chontae na Gaillimhe.  Ghabh géag den chlann roinnt tailte ann agus thugadar Uí Dhiarmada ar an áit, ainmnithe as Diarmaid Fionn mac Tomaltaigh, fionnó Indreachtaigh mhic Muireadhaigh (bás 723), rí Chonnacht.

Bás agus oidhreacht 
Tharla Cath idir Murchadh Glún Iollar ua Flaithbheartaigh, rí Ailigh agus Cathal mac Taidhg, rí Chonnacht ag Ceis Corran sa bhliain 971.  Cloíodh agus maraíodh Cathal agus líon mhór dá chomhghuaillithe, Tadhg ina measc.<ref>Annála na gCeithre Máistrí, ACM 971.9, Tadhcc, mac Muirchertaigh, toiseach Ua n-Diarmada</ref>

Cé nach raibh Cú Ceannainn, mac Taidhg, ina rí féin, ghlac rítheaghlach Uí Dhiarmada an sloinne Ó Con Cheanainn.

 Ginealach Con Cheanainn 
 Muireadhach Moilleathan, bás 702
 Indreachtach mac Muireadhaigh, bás 723
 Murgaile mac Indreachtaigh, father of
 Tomaltach mac Murgaile
 Diarmaid Fionn mac Tomaltaigh
 Dadlach mac Diarmada Fhionn
 Ailill mac Dadlaich
 Muircheartach mac Ailealla
 Tadhg mac Muircheartaigh, bás 971
 Cú Ceanainn mac Taidhg, bás 991
 Uada mac Con Cheanainn, bás 1021
 Tadhg mac Uadach
 Muircheartach Mór mac Taidhg, 
 Mailechlann mac Muircheartaigh, 
 Cathal mac Mailechlainn
 Aodh mac Cathail
 Tadhg mac Aodha
 Ardal mac Taidhg, beo lár-12ú haois

 Foinsí 
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Uladh
 Annála Tiarnaigh
 Annála na gCeithre Máistrí
 Ó Con Cheanainn ar bill.celt.dias.ie
 Maureen Concannon O'Brien, The Story of the Concannons, Clan Publications, Baile Átha Cliath, c. 1995.
 John O'Donovan, The Tribes and Customs of Hy-Many, 1843
 Jerome A. Fahey, The Parish of Ballinasloe.
 Selected genealogies from An Leabhar Donn'', RIA MS 1233 (23.Q.10)
 Dan P. McCarthy, synchronisms  eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.

Tagairtí 

Uí Dhiarmada