Príosún Chill Mhaighneann

Foirgneamh i mBaile Átha Cliath, Éire is ea Príosún Chill Mhaighneann. Príosún a bhí ann ó 1796 go dtí 1924, ach is músaem é anois. Áit thábachtach i stair na hÉireann is ea é. Osclaíodh é ag am Acht an Aontais, agus dúnadh é tar éis bhunú Saorstáit Éireann. Mar sin, ba shuíomh lárnach é sa tréimhse tábhachtach seo i stair na hÉireann.

Stair 

Bunaíodh an príosún i gCill Mhaighneann, in aice leis an chathair, sa bhliain 1796. Ar dtús, tugadh an t-ainm "an príosún nua" air, mar bhí seanphríosún eile in aice leis. Ó 1796 go dtí 1924, b'é seo an príosún inar cuireadh (agus a lámhachadh go minic) réabhlóidithe agus polaiteoirí a bhí ag troid ar son saoirse na hÉireann. Mar shampla, Réabhlóid na nÉireannach Aontaithe i 1798, éirí amach Robert Emmet i 1803, An Gorta Mór ó 1845 go dtí 1851, Éirí Amach na nÉireannach Óga i 1848, Éirí Amach na bhFíníní i 1867, Cogadh na Talún sna 1880í, Éirí Amach na Cásca i 1916, Cogadh na Saoirse ó 1919 go dtí 1921, agus Cogadh Cathartha na hÉireann sna 1920idí. Coinníodh agus lámhachadh ceannairí Éirí Amach 1916 ann, agus b'é Eamon de Valera an príosúnach deireanach a bhí faoi choinneáil i gCill Mhaighneann. Dhún rialtas an tSaorstáit é mar phríosún i 1924. 
I measc na bpríosúnaigh cáiliúla a bhí faoi ghlas ann ná: 

 Henry Joy McCracken, 1796
 Robert Emmet, 1803
 Anne Devlin, 1803
 Michael Dwyer, 1803
 William Smith O'Brien, 1848
 Thomas Francis Meagher, 1848
 Diarmaid Ó Donnabháin Rosa, 1867
 Charles Stewart Parnell, 1881
 Michael Davitt
 Pádraig Mac Piarais, 1916
 Séamus Ó Conghaile, 1916
 Constance Gore-Booth Markiewicz, 1916
 Eamon de Valera, 1916
 Seosamh Pluincéad, 1916

Músaem 
Is séadchomhartha náisiúnta é an príosún anois. Rinneadh a lán oibre ar an bhfoirgneamh agus athosclaíodh é mar mhúsaem náisiúnachais. Insíonn an músaem an scéal faoin bhóthar trioblóideach go saoirse na hÉireann. Thug 160,000 duine cuairt ar an músaem sa bhliain 1999.

Scannáin 
Rinneadh roinnt scannáin san fhoirgneamh freisin, mar shampla:
 The Italian Job, 1969
 In the Name of the Father, 1993
 Michael Collins, 1996

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Stair na hÉireann
Foirgnimh i mBaile Átha Cliath
Séadchomharthaí náisiúnta i gContae Bhaile Átha Cliath