Páipéir Phanama

Bailiúchán mór cáipéisí rúnda de chuid Mossack Fonseca, comhlacht dlí Panamach, ab ea  na Páipéir Phanama (Béarla: Panama Papers), 

Bhris an scéal mór caimiléireachta amach sa bhliain 2016. Bhí na Páipéir tugtha  - ag foinse rúnda - don Süddeutsche Zeitung, nuachtán Gearmánach. Ansin roinn SZ leis an gCuibhreannas Idirnáisiúnta Iriseoirí Iniúchacha (ICIJ), nuachtáin timpeall an domhain, nuachtán an Irish Times ina measc, agus rinneadh staidéar futhu ar feadh bliain amháin. D'oibrigh timpeall is 400 iriseoir de chuid 107 eagraíocht meán in breis agus 80 tír ar na cáipéisí.

Nochtaigh na cáipéisí an bealach a cuireadh maoine gnólachtaí, scaireanna, brabúis, agus imghabháil cánach i bhfolach ar mhaitheas ceannairí stáit agus polaiteoirí eile nach iad, chomh maith le lucht airgeadais, gnó, spóirt agus ealaíne.

Bhí 214,000 comhlacht luaite sna 11.5 milliún cáipéis, 2.6 teiribheart (TB) de shonraí san iomlán. Chuaigh cuid acu siar chomh fada leis na 1970idí agus scríobhadh cuid eile chomh déanach leis an mbliain 2016.

Mossack Fonseca 
An comhlacht dlí as Panama, Mossack Fonseca a chuir na comhaid ar fáil. 

Tá sé ar cheann na comhlachtaí is mó ar domhan a chuireann seirbhísí airgeadais ar fáil agus a bhfuil saineolas faoi leith aige ar chuntas eischósta.

In Éirinn 
Tuairiscaíodh san Irish Times go raibh ainmneacha na gcéadta comhlacht agus duine as Éirinn a raibh maoin in Éirinn agus thar lear acu luaite sna comhaid.

Duine díobh is ea iar-straitéisí Fhine Gael Frank Flannery a dúirt go bhfuair sé iasacht £625,000 STG  ó Bhanc na hÉireann i Londain le teach a cheannacht. Duine seisean go ndearna sé athmhaoiniú ar an iasacht sin agus gur íoc sé chuile phingin ar ais sa gcuntas céanna.  Dúirt sé nach raibh a fhios aige tada faoi chuntas in Oileáin Bhriontanacha na Maighdeana agus gur gnóthaí príobháideacha a bhí ann.

Freagairt 
Dúirt Oxfam Ireland gur tháinig chun solais an córas lofa cánach a bhí ar fud na cruinne. 

I measc na ndaoine a bhí bainteach ag an am a foilsíodh tuairisc Süddeutsche Zeitung, bhí ceannairí reatha cúig thír (an Airgintín, an Araib Shádach, na hÉimíríochtaí Arabacha Aontaithe, an Íoslainn, agus an Úcráin). 

D'éirigh príomh-aire na hÍoslainne, Sigmundur Gunnlaugsson, as a oifig ar an 5 Aibreán 2016 mar thoradh ar an scannal a chothaigh an tuairisc san Íoslainn.

Cóiré Thuaidh 
Léirígh na cáipéisí go raibh cliantchomhlachtaí ag Mossack Fonseca sa gCóiré Thuaidh. Bhí siad seo ar liosta  státchiste na Stát Aontaithe den dream nach bhféadfaí a bheith iontaobhach astu agus a gcaithfí a bheith aireach fúthu. Bhí baint ag roinnt comhlachtaí le clár núiclíoch na Cóiré Thuaidh.

Tagairtí

Iriseoireacht
2016
Scannail
Éillitheacht