An Anaíle

Tiarnas Éireannach is ea  An Anaíle, ainmnithe as a bhunaitheoir, Angaile nó An Uillin, sinsear Uí Fhearghail. 

Is ionann an Anaíle agus Contae an Longfoirt an mar inniu.  Sa 10ú haois, tháinig i gceannas ann An Uillin de shliocht Fhearghais mhic Ailealla na gConnacht.    Rí Fhortuatha ba ea An Uillin.  Taoisigh Conmhaicne Anghaile a bhí ann, le codanna Mhic Gofraidh, Mhic Mhurchadha agus Uí Súilleabháin.

Fearghail fionnó An Uilline ba ea sinsear eapainmneach Uí Fhearghail, Flatha na hAnaíle.  De shliocht Fhearghail furasta bhí taoisigh Dhál Messin Corb agus Uí Gharrchon, le codanna Uí Corra, Uí Ghuaire agus Uí Lionnain.

Flatha na hAnaíle 
Tá stair na hAnaíle le léamh i nAnnála na gCeithre Máistrí.

Ó thús na 11ú haoise go dtí coigistithe Shéamas I go luath sa 17ú haois, bhí clann Uí Fhearghail i gceannas i dtuath an Anaíle.  Cuireadh go mion minic ionraí Sasanacha isteach orthu sna 12ú agus 13ú haoiseanna.  Faoin 15ú haois, bhí an chlann chun cinn arís, agus an tuath roinnt acu ina dá leath, Uí Fearghail Bháin sa tuaisceart agusUí Fhearghail Bhuí sa deisceart.  Tar éis bhriseadh Ord na nGael Order, d'éirigh cuid mhaith den chlann ina dtionóntaí ar n-iar-chríocha faoi thiarnaí talún Sasanacha agus Albanacha.

Taoiseachtacht na hAnaíle 
Ar an 22ú Samhain 1565, bhronn Elizabeth I litreacha paitinne Taoiseachtachta do Sleught William of the Annaly ar Christopher Nugent, Tiarna Delvin.  Go stairiúil, bhíodh ann sa tiarnas Ardach agus Meathas Troim.  Bronnadh ar Devlin fosta Inis Mór sa Longfort, áit a bhí Colm Cille ina chónaí sula ndeachaigh sé chun na hAlban.

Féach freisin 
 Conmhaicne Anghaile
 Uí Fhearghail
 Rítheaghlaigh Ghaelacha

Tagairtí 

Longfort