Cath Edgehill

Cath riartha de Chéad Chogadh Cathartha Shasana ba ea Cath Edgehill (nó Edge Hill). Troideadh é  in aice le Edge Hill agus Kineton, i ndeisceart Warwickshire, Dé Domhnaigh, 23 Deireadh Fómhair, 1642.

Briseadh síos gach iarracht ar chomhréiteach bunreachtúil idir an Rí Séarlas agus an Pharlaimint go luath i 1642. Chruinnigh an Rí agus an Pharlaimint arm mór chun a mbealach a dhéanamh le fórsa arm. I mí Dheireadh Fómhair, ag a bhunáit shealadach in aice leis Shrewsbury, bheartaigh an Rí máirseáil go Londain d’fhonn  troid chinntitheach a chur i bhfeidhm le príomharm na Parlaiminte, faoi cheannas Iarla Essex. 

Go déanach an 22 Deireadh Fómhair, fuair an dá arm gan choinne go raibh an namhaid cóngarach. An lá dár gcionn, tháinig an t-arm Ríogaí ó Edge Hill chun cath a chur i bhfeidhm. Tar éis d'fhórsaí na Parlaiminte ionsaí airtléire a dhéanamh, rinne na Ríoga ionsaí orthu. Is éard a bhí sa dá arm den chuid is mó na trúpaí gan taithí agus uaireanta feistithe go dona. Theith go leor fir ón dá thaobh nó d'imigh siad i mbun bagáiste a namhaid a scriosadh, agus ní raibh ceachtar arm in ann buntáiste cinntitheach a fháil.

Tar éis an chatha, d’athchrom an Rí ar a mháirseáil ar Londain, ach ní raibh sé láidir go leor chun an mhílíste cosanta a shárú sula bhféadfadh arm Essex iad a threisiú. Chuir toradh neamhchinniúnach Chath Edgehill cosc ar cheachtar den dá thaobh bua tapa a fháil sa chogadh, a mhair ceithre bliana sa deireadh.

Cúlra 
Nuair a dhealraigh sé don Rí Séarlas I nárbh fhéidir aon chomhaontú leis an bParlaimint maidir le rialtas na ríochta a bhaint amach, d’fhág sé Londain an 2 Márta 1642 agus chuaigh sé go tuaisceart Shasana. Thuig an Pharlaimint agus an Rí araon go raibh coinbhleacht armtha dosheachanta, agus d’ullmhaigh siad chun fórsaí a chruinniú le chéile.  D'achtaigh an Pharlaimint Reaacht Mílíste, trína d'éiligh sí údarás ar chuideachtaí mílíste (Béarla: trained bands) na tíre, agus óna phríomhchathair shealadach Eabhrac, dhiúltaigh Charles do naoi dTogra Déag na Parlaiminte agus d'eisigh sé Coimisiúin Chóirithe, ag ordú d' Ard-Leifteanant gach contae fórsaí a earcú don Rí.

Tagairtí