Seanfhocal

Abairt ghonta is ea an seanfhocal a úsáidtear sa ghnáthchaint le fírinne a chur in iúl atá bunaithe ar shaoltaithí an chine dhaonna nó ar thuiscint thraidisiúnta an duine ar an saol.  

Meafar a bhíonn i gceist le seanfhocal go minic. Tá a cuid seanfhocal féin ag gach teanga, ach bíonn seanfhocail mhaithe ag dul ó theanga go teanga, cosúil leis na seanscéalta. Cuid mhaith de na seanfhocail choitianta Éireannacha, is féidir iad a fháil beagnach focal ar fhocal i dteangacha nach bhfuil lúb ghaoil acu leis an nGaeilge ná leis an mBéarla.

Seanfhocail Ghaeilge

 An áit a mbíonn na mná, bíonn caint.
An dall ag déanamh bóthair don bhacach;; giollacht an daill don dall;   na daill ag déanamh an eolais dá chéile
 An té a bhuailtear sa chloigeann, bíonn faitíos air.
 An té nach n-iompróidh a chóta lá fliuch, ní bheidh sé aige drochlá.
 Ar mhaithe leis féin a dhéanann an cat crónán.
 Briseann an dúchas trí shúile an chait.
 Caidrigh an coimhthíoch ach ná taobhaigh é.
Céard a dhéanfadh mac an chait ach luch a mharú. (Gearmáinis: Die Katze lässt das Mausen nicht - ní éiríonn an cat as marú na luch. Is é sin, is dual do chách nósanna a mhuintire féin.)
crochta as an sreangán (Is éard a chiallódh sé sin go mbeadh sé i gcontúirt, i nguais nó i mbaol)
 I ndeireadh a gcoda troideann na coileáin.
 Is deacair ceann críonna a chur ar ghuaille óga.
 Is fearr an t-ádh ná éirí go moch.
 Is fearr éan sa lámh ná dhá cheann ar an gcraobh.
 Is gaire cabhair Dé ná an doras.
 Is gaire do bhean leithscéal ná a naprún.
 Is minic a bhí bromachán giobadach ina chapaillín cumasach. (Is é sin, tagann ciall le haois.)
 Is minic a bhris béal duine a shrón.
 Is treise dúchas ná oiliúint.
 Más cam díreach an ród is é an bóthar mór an t-aicearra.
 Ní breáthacht a chuirfidh an pota ag fiuchadh.
 Ní fhulaingtear bás faoi dhó.
 Ní hí an bhean is áille is troime ciall.
 Ní thagann caonach ar chloch reatha. (Seanfhocal idirnáisiúnta eile é seo. Fionlainnis: Vierivä kivi ei sammaloidu - ní thagann caonach ar chloch atá ag dul timpeall. Íoslainnis: Sjaldan er gras vaxið um oft hrærðan stein - is annamh a bhíonn féar ag fás ar chloch a bhogtar go minic.)
 Níor dhún Dia bearna riamh nár oscail Sé ceann eile. (Leagan eile: Níor dhruid Dia doras riamh nár oscail Sé ceann eile.)
 Nuair a bhíonn an cat amuigh, bíonn na luchóga ag damhsa. (Seanfhocal thar a bheith idirnáisiúnta é seo. Mar shampla, deir na Fionlannaigh: Kun kissa on poissa, hiiret hyppivät pöydällä = Nuair a bhíonn an cat amuigh, bíonn na luchóga ag léimnigh ar an mbord.)
 gur fearr a bheith díomhaoin ná drochghnóthach

Tagairtí 

Litríocht
Béaloideas