Donnchadh Ó hAmhsaigh

Cláirseoir ba ea Donnchadh Ó hAmhsaigh (1695 – 5 nó 11 Samhain 1807). Thugtaí Denis Hampsey, Denis Hampson nó Denis Hempson air i mBéarla. 

Rugadh é sa Chreag Mhór, in aice le Garbhachadh i gContae Dhoire. Chaill sé radharc a shúl in aois a thrí bliana leis an mbolgach, agus in aois a dhá bhliain déag thosaigh sé ag foghlaim conas seinm ar an gcláirseach ó Bhríd Ní Chatháin, bean uasal a bhí oilte ar an ealaín sin mar ba ghnách lena leithéidí ag an am. Bhí múinteoirí fir aige ina dhiaidh sin arbh as Connacht dóibh. 

Thosaigh sé ag seinm ar an gcláirseach mar cheird in aois a ocht mbliana déag, agus cheannaigh triúr pátrún cláirseach i bpáirt dó. Ina dhiaidh sin shiúil sé Éire agus Albain ar feadh deich mbliana nó mar sin. Thug sé an dara cuairt ar Albain sa bhliain 1745 nuair a bhí sé beagnach caoga bliain d’aois, agus sheinn sé i nDún Éideann i láthair an Phrionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart. In Éirinn sheinneadh sé sna tithe móra agus i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh agus i mbailte móra eile.

Faoi dheireadh chuaigh sé a chónaí in Aird Mhic Giollagáin, áit a mbíodh muintir a mháthair ina gcónaí. Phós sé bean as Inis Eoghain agus é sé bliana is ochtó d’aois: rugadh iníon dóibh. Fuair sé bás in Aird Mhic Giollagáin agus é céad is dhá bhliain déag d’aois.

A cheol 

An chláirseach a bhí aige rinne Cormac Ó Ceallaigh as Baile na Scríne i gContae Dhoire í timpeall na bliana 1707. Bhíodh coim mhór ag a leithéid de chláirseach agus í déanta d’adhmad sailí. Téada miotail a bhíodh inti agus tharraingítí iad leis na hingne. Uirlis an-deacair a bhí inti, agus bheadh ort tabhairt fúithi i dtús d’óige.

Bhí Ó hAmhsaigh ag Féile na gCruitirí i mBéal Feirste sa bhliain 1792 agus é ar an aon chláirseoir amháin a sheinn ar an sean-nós agus a raibh an seancheol go léir aige. Chuireadh sé barr iontais ar a raibh i láthair lena mhíne a d’fhéadfadh sé nótaí maise a sheinm.

 He had an admirable method of playing Staccato and Legato, in which he could run through rapid divisions in an astonishing style. His fingers lay over the strings in such a manner, that when he struck them with one finger, the other was instantly ready to stop the vibration, so that the Staccato passages were heard in full perfection.
  
Bhí an-mheas aige ar an seancheol agus bhí drogall éigin air é a ligean leis an nglúin a bhí ag teacht.

Nótaí

Tagairtí 
 Bunting, Edward (1840). The Ancient Music of Ireland. Dublin: Hodges and Smith.

 Rimmer, Joan (1969, 77, 84). The Irish Harp: Cláirseach na hÉireann. The Mercier Press. ISBN 0-85342-151-X

 Yeats, Gráinne (1980). Féile na gCruitirí, Béal Feirste/The Belfast Harpers’ Festival 1972. Gael Linn. ISBN 0-86233-025-4

Féach freisin 
 Art Ó Néill
 Edward Bunting
 Rós Ní Mhaonaigh
 Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin

Naisc sheachtracha 
 Litir leis an Urramach George Sampson, 3 Iúil 1805 (LETTER XXVII) 
 http://www.earlygaelicharp.info/hampsey/
 Ann Heymann: Dennis O'Hampsey, His Style and Technique

Cláirseoirí Éireannacha
Daoine as Contae Dhoire