Eochaid Mugmedón

I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Eochaidh Muighmheadón (Sean-Ghaeilge Eochaid Mugmedón), atá cáil aige mar athair Néill Naoighiallaigh agus sinsear chlann Uí Néill agus na gConnachta.

Ní luaitear é i liosta ríthe na Teamhrach i mBaile Chuinn Chétchathaig, ach faightear é i Leabhar Gabhála na hÉireann,  Annála na hÉireann, Foras Feasa ar Éirinn agus na Sioncronachtaí Laud.

De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, mac an iar-Ard-Rí, Muireadhach Tíreach, ab ea Eochaidh.  Maraíodh Muireadhach ag Cáelbad mac Croinn Bhradruí, rí Uladh, ach bhí Cáelbad i réim ach ar feadh aon bhliain amháin sular mharaigh Eochaidh é agus tháinig i gcoróin.  D'éiligh sé bóramha na Laighean gan chath.  De réir Céitinne ámh, cloíodh é sa Chath Cruachan Claonta ag rí na Laighean, Énnae Cennsalach.

Bhí Eochaidh i réim ar feadh seacht nó ocht mbliana, sula bhfuair sé bás de thinneas ag Teamhraigh.  Tháinig deartháir Mhongfionn Crimthann mac Fidaig, rí na Mumhan, i gcomharbacht air.

Teaghlach
Sa seanscéal "Eachtraí Mhic Eochada Mhuighmheadoin", insítear go raibh beirt bhan aige: Mongfhionn, iníon Fidach, a rug ceathrar mac leis, Brión, Ailill, Fiachra agus Fearghas; agus  Caireann Chasdubh, iníon Sachell Balb, rí na Sacsanach, a thug a mhac iad cáiliúla ar an dáil, Niall.

Deirtear gurbh fhuath le Mongfionn Caireann, agus chuir sí iachall uirthi a leanbh a fhágaint amuigh, ach tarrtháladh agus tógadh é ag Torna, file.  Agus é fásta, d'fhill Niall go Teamhraigh agus d'fhuascail sé a máthair ó dhaoirse Mhongfionn.

Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús.  Sa sága Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh, deirtear gur Féile Mhongfhionn a ghlaoití go minic ar fhéile na Samhna, agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna.  Cé gur dochreidte é go raibh céile Sachsanach ag Eochaidh, molann T. F. O'Rahilly go bhfuil an t-ainm Caireann fréamhaithe ó Carina na Laidine, agus gur inchreidthe gur Rómán-Briotanach í.  Go deimhin, deir Céitinn nár Sachsanach ach "iníon rí na Breataine" í.

Achar ama
 Foras Feasa ar Éirinn: 344–351
 Annála na gCeithre Máistrí: 357–365.
 Daniel P. McCarthy, bunaithe ar Irish annals: bás 362.

Craobh ghinealaigh

Na Connachta: Brion, Fíachra agus Ailill.

Tagairtí

Connachta
Ard-Ríthe na hÉireann