Rónán Mac Aodha Bhuí

Fear mór ceoil agus teanga ba ea Rónán Mac Aodha Bhuí (a rugadh ar an 6 Bealtaine 1970 i gCorcaigh ach a tógadh  i gCois Cláidí  i nGaoth Dobhair agus a d'éag ar 19 Meán Fómhair 2023). Craoltóir le Raidió na Gaeltachta ba ea é idir na 1990idí - 2019. Craoladh an clár deireanach de Rónán Beo ar 31 Bealtaine 2019.    

Cuimhneofar air mar chraoltóir cumasach agus cróga agus, b'fhéidir thar aon rud eile, mar dhuine a raibh an-nádúr ann. 'A shuim i ndaoine, sa saol agus sa cheart, is ar na máithreacha sin a tógadh a réabhlóid ar an raidió.'

Gairm 
I 1987, nuair a bhí sé seacht mbliana déag, shocraigh Rónán ar aghaidh a thabhairt ar Bhaile Átha Cliath le tabhairt faoi chúrsa iriseoireachta i gColáiste Dhúlaigh sa Chúlóg. Ansin thosaigh sé ag obair don stáisiún raidió neamhdhleathach NSCR sa chathair agus don stáisiún DCR i Leitir Ceanainn ag an deireadh seachtaine.  Thosaigh sé ag scríobh chomh maith don cholún Beoscéalta san Irish Press.  

Chaith sé an bhliain 1988/89 ag obair le Century Radio mar léitheoir nuachta Gaeilge.  Rinne sé roinnt iriseoireachta leis an bpáipéar nuachta Anois agus le Lá. 

Agus é 20 bliain d'aois, chuir sé a chuid scileanna ag fónamh ar an chlár teilifíse Scaoil Amach an Bobailín de chuid RTÉ in 1990, in éindí le Bláthnaid Ní Chofaigh agus Seán Bán Breathnach. D’oibrigh sé chomh maith ar an gclár Ecu Ecu, clár nuálach do dhaoine óga.

Raidió na Gaeltachta 
Tugadh ardán laethúil dó i 1993 nuair a thosaigh sé ag láithriú an chláir Cois Life ar Raidió na Gaeltachta, clár irise don ardchathair, ag obair i dteannta Sheosaimhín Ní Bheaglaoich. Chualathas  den chéad uair na buanna a bhí aige  – an acmhainn ghrinn, an tsamhlaíocht dhiamhair, an ghéarchúis, an rógaireacht agus an dánaíocht. Timpeall an ama seo, bhunaigh sé An Ciorcal Craiceáilte, club gealtachais, agus d'eagraíodh sé féilte i nGaeltacht Ráth Chairn le Gaeilgeoirí Bhaile Átha Cliath agus Chúige Laighean a thabhairt a chéile. 

I 1997, d'fhill Rónán ar Ghaoth Dobhair agus thug sé faoin chlár Rónán Beo a chur i láthair ó stiúideo Raidió na Gaeltachta i nDoirí Beaga. Craoladh an clár deireanach de Rónán Beo ar 31 Bealtaine 2019.   

Thug Rónán ardán do cheoltóirí ar an raidió, a "thug guth dóibh  agus a spreag gach sóirt ceoil.”  Bhí an-ghean ag lucht éisteachta Raidió na Gaeltachta go háirithe ar Rónán agus bhí an-tóir acu ar na cláir a chuireadh sé i láthair de chionn chomh spraíúil, suáilceach agus nuálach agus a bhí sé.

Gníomhaí cearta teanga 
Bhunaigh sé na Féilte Craiceáilte, a chuir siamsaíocht ar fáil uair sa mhí i nGaoth Dobhair agus a théadh ar camchuairt go dtí ceantair Ghaeltachta agus áiteanna eile. Bhí an Cabaret Craiceáilte á reáchtáil aige i nGaoth Dobhair. 

Sna 2010idí, bhí Rónán mar chrann taca leis an ngluaiseacht cearta teanga ó thuaidh, go háirithe ag na Laethanta Dearga agus Dearg le Fearg.

Pearsanta 
Ba mhac é le Fionntán Mac Aodha Bhuí (1924–2012), ailtire, pleanálaí agus gníomhaire teanga. Ba Rónán an duine is óige d'ochtar clainne.

Fuair sé a chuid scolaíochta i mBunscoil an Bhun Bhig agus i bPobalscoil Ghaoth Dobhair.

Bhí páiste amháin aige.

Sa bhliain 2019, fuair Rónán amach go raibh ailse Staid a 3 sna putóga aige. In 2023, seoladh feachtas bailithe airgid le costas an leighis a ghlanadh.  I mí Feabhra 2023, bronnadh Gradam an Uachtaráin Chonradh na Gaeilge ar Rónán  in absentia 

Fuair Rónán bás in aois a thrí bliana déag agus dhá scór,  ar 19 Meán Fómhair 2023.  Cuireadh é i Reilig Mhachaire Gathláin.

Féach freisin 

 Ciorcal Craiceáilte

Naisc sheachtracha 
GAILEARAÍ: Dorn san aer ag na Gaeil do Rónán Mac Aodha Bhuí i mBaile Átha Cliath
 RónánBeo ar Twitter. Stop Rónán ag tvuíteáil ar 31 Bealtaine 2019. Thosaigh an Ciste Tacaíochta ag tvuíteáil i rith 2023.

Tagairtí 

Craoltóirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1970
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine beo
Daoine as Gaoth Dobhair
Gníomhaithe Gaeilge
Lucht Raidió na Gaeltachta
Lucht TG4
Básanna in 2023