Teilgean léarscáile

Claochlú córasach is ea teilgean léarscáile de dhomhanleithid agus dhomhanfhaid suíomhanna ar dhromchla sféir nó éileapsóidigh chuig suímhanna ar  phlána. Bíonn teilgi léarscáile riachtanach chun  léarscáileanna a chruthú. Cuireann gach teilgean léarscáile an dromchla as a riocht i slí éigin. Ag brath ar chuspóir an léarscáil, bíonn roinnt teilgean léarscáile ann chun airíonna áirithe ón sféar a chosaint ach ar chostas na n-airíonna eile.Níl aon teorainn le  líon na dteilgean léarscáile a dtig linn a chur ar fáil.

Go hiondúil, is féidir dromchlaí na reann pláinéadach a mhapáil, fiú má tá siad ró-neamhrialta chun a bheith bunaithe ar mhúnla maith le sféar nó éileapsóideach; féach thíos. I gcoitinne fiú amháin, déantar teilgi léarscáile faoi réir roinnt réimsí glanmhatamaitice, lena n-áirítear geoiméadracht chéimseata agus geoiméadracht theilgeach. Mar sin féin, tagraíonn  "teilgean léarscáile" go sonrach don teilgean cartagrafach.

Cúlra 
D'fhéadfaí léarscáileanna a bheith níos úsáidí ná cruinneoga i go leor cásanna: tá siad níos dlúithe agus níos éasca a stóráil; freastalaíonn siad go héasca ar raon ollmhór scálaí; bíonn siad le fheiceáil go héasca ar scáileáin ríomhairí; 
ligeann siad airíonna an tír-raon a bheith mapáilte go éasca; is féidir leo níos mó codanna de dhromchla an Domhain a thaispeáint ag an am céanna; agus tá siad níos saoire a tháirgeadh agus a iompar. Spreagann na tréithe úsáideach seo ar na léarscáileanna forbairt na dteilgean léarscáile.

Mar sin féin, chruthaigh Theorema Egregium de chuid Carl Friedrich Gauss nach féidir dromchla sféir a bheith léirithe ar dhromchla plánach gan a bheith curtha as a riocht. Tá an prionsabal céanna i gceist le dromchlaí tagartha eile a úsáidtear  mar mhúnlaí le haghaidh an Domhain. Ós rud é go bhfuil aon teilgin léarscáile ionadaíocht ar cheann de na dromchlaí ar phlána, cuireann gach léarscáil rudaí áirithe as a riocht. Cuireann gach teilgean léarscáil  suntasach rudaí faoi leith as a riocht. .

Airíonna méadracha na léarscáileanna 

Is féidir go leor airíonna a thomhas ar dhromchla an Domhain neamhspleách ar a thíreolaíocht. Seo a leanas cuid de na hairíonna:
 Achar
 Cruth
 Treo
 Treo-uillinn
 Fad
 Scála

Saobhadh

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
  , Suirbhéireacht Gheolaíochta U. s. Gairmiúla Páipéar 1453, ag John P. Snyder (USGS) agus Philip M. Voxland (Stáit Minnesota), 1989.
 DMOZ
 A Cornucopia de Léarscáil réamh-Mheastacháin, a léirshamhlú de saobhadh ar shraith leathan de léarscáil réamh-mheastacháin i íomhá amháin.
 G. Teilgeoir, saor in aisce bogearraí is féidir a sholáthar go leor réamh-mheastacháin (NASA GISS).
 Dath íomhánna den léarscáil réamh-mheastacháin agus saobhadh (Mapthematics.com).
 Geoiméadrach gnéithe léarscáilíochta: léarscáil teilgean (KartoWeb.itc.nl).
 Java léarscáil an domhain réamh-mheastacháin, Henry Bottomley (SE16.info).
 Léarscáil réamh-mheastacháin Wayback Meaisín (3DSoftware).
 Léarscáil réamh-mheastacháin, John Savard.
 Léarscáil Réamh-Mheastacháin (MathWorld).
 Léarscáil réamh-Mheastacháin  idirghníomhach JAVA feidhmchláirín chun staidéar a dhéanamh ar dífhoirmiú (réimse, fad agus an uillinn) de léarscáil réamh-mheastacháin (UFF.br).
 Léarscáil Réamh-Mheastacháin: Conas Réamh-Mheastacháin An Obair (Progonos.com).
 Léarscáil réamh-Mheastacháin Póstaer  (stáit aontaithe Geografach Suirbhé).
 MapRef: ar An Idirlíon an Bailiúchán de MapProjections agus Córais Tagartha san Eoraip
 PROJ.4 – Cartagrafacha Réamh-Mheastacháin Leabharlann.
 Teilgean Tagairt Tábla samplaí agus airíonna coitianta go léir réamh-mheastacháin (RadicalCartography.net).
  , Melita Kennedy (ESRI).
 Léarscáil an domhain réamh-Mheastacháin, Stephen Wolfram bunaithe ar obair de réir Yu-Sung Chang (Wolfram Taispeántais Tionscadal).
 Déan Comparáid Idir Léarscáil Réamh-Mheastacháin
Grafaic faisnéise