Hipitéis substráit Ghaeilise

Dar le  Hipitéis substráit Ghaeilise, tá tionchar theangacha a bhí ann i nÉirinn roimh theacht na nGael san Iarnnaois le feiceáil sna Teangacha Gaelacha.

Teangacha neamh-Ind-Eorpacha 
Lonnaíodh Éire tar éis chúlú na clúid oighir c. 10,500 BC.  Meastar gur tháinig na teangacha Ind-Eorpacha i bhfad níos deireanaí, ag teacht in áit na teangacha dúchais.  Moltar ámh go bhfuil tionchar na (d)teang(each)a úd fós ann trí fhianaise logainmneacha agus ainmneach pearsanta ach go háirithe, bunaithe ar ainmneacha in Geografaíocht le Tolamaes.

Tá trí smaoineamh ann maidir le teacht na teangacha Ghaeilise go hÉirinn:
 le cultúr Bell Beaker c. 2500 BC
 ag tús na hIarnnaoise (c. 500 RC).  
 ach amháin sa chéad aois AD, le himirce tar éis choncas Rómhánach na Breataine.

Focail neamh-Ind-Eorpach sa Ghaeilge 
Molann Gearóid Mac Eoin na focail a leanas:
 bréifin
 cufar, cuifre, cuipre
 fafall, fubhal
 lufe
 slife
 strophais
agus na logainmneacha a leanas:
 Bréifne
 Crufait
 Dún Gaifi
 Faffand
 Grafand
 Grafrenn
 Life/Mag Liphi
 Máfat

Molann Peter Schrijver na focail a leanas: 
 Partraige (eatnainm)
 bradán
 ciotóg
 faocha
 gliomach
 portán
 patu, patachán
 peata
 pell
 pít
 pluc
 prap
 scadán
I staidéar eile, pléann sé roinnt smaoineamh mar mhalairt ar cháintí le Graham Isaac.

Molann Ranko Matasović na focail a leanas:
 dega 
 lacha
 lon-dubh
 luis (caorthann)
 ness
 sionnach
Cuireann sé in úil fosta go bhfuil focail ann i dteangacha Ceilteacha eile agus bunús neamh-Ind-Eorpach.  Más fíor, is léir go raibh an substráit bhí le Gaeilge Chianach féin ach le Prótai-Cheiltis.

Molann Gerry Smyth gur focal den substráit é Dothar na Sean-Ghaeilge (An Dothra).

 Examples of words found in more than one branch of Celtic but with no obvious cognates outside Celtic include:
 Meán-Ghaeilge  'ógbhean', Meán-Bhreatnais Welsh  'bearach', Gaillis anderon (Bascais  'bean')
 Sean-Ghaeilge , Meán-Bhreatnais , Gaillis Birrus (ainm)
 Sean-Ghaeilge , Meán-Bhreatnais , Gaillis Brano- (m.s. Bran Ardchenn, Bran Becc mac Murchado agus Bran the Blessed)
 Meán-Ghaeilge , Meán-Bhreatnais , Gaillis Broco-, Béarla brock Sean-Ghaeilge  'carbad', Breatnais , Gaillis carpento-, Carbanto- Sean-Ghaeilge  'bradán', Meán- Breatnais , Gaillis *esoks, Laidin ),  Bascais izokin Sean-Ghaeilge  'cuid', Meán-Breatnais , Gaulish * pettia, Latin , Francais )
 Sean-Ghaeilge , Meán-Breatnais , Gaillis Moltus (ainm), Francais , Béarla mutton Sean-Ghaeilge adarc, Bascais adar''.

Féach freisin 
 Substráit réamh Gréigise
 Teangacha réamh-Ind-Eorpacha
 Gaeilge Chianach
 Na Scéalta Miotaseolaíochta
 Réamhstair na hÉireann

Tagairtí 

Gaeilge