Simone Veil

Dlíodóir, polaiteoir agus feimineach ón bhFrainc ba ea Simone Veil ̈(née Jacob; 13 Iúil 1927 – 30 Meitheamh 2017).  Ba aire rialtais, údar, an chéad uachtarán mná ar Pharlaimint na hEorpa (1979-82) í.  Tháinig sí slán ó champa báis Auschwitz ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda.

Saol

Giúdachas 
De shliocht Giúdach, tháinig slán as Auschwitz sa bhliain 1945. Na heachtraí thrámacha a bhain di le linn a hóige sa Dara Chogadh Domhanda a ghríosaigh í chun oibre ar son Eoraip Aontaithe, agus chaith sí a saol ag cur na cúise sin chun cinn.   

Tá clú uirthi ar fud na hEorpa fós as a chinntiú go ndéanfaí na Giúdaigh a maraíodh le linn an Uileloiscthe a urramú agus a choimeád inár gcuimhne.

Aire 
Tá cáil ar leith ar Veil sa Fhrainc as an nginmhilleadh a dhéanamh dleathach agus as beatha na mban agus dálaí na gcimí a fheabhsú. 

Mar aire rialtais sa Fhrainc, thug sí reachtaíocht ginmhillte isteach sna 1970idí. Ritheadh an reachtaíocht a cheadaíonn ginmhilleadh sa Fhrainc ("la Loi Veil sur l’IVG") sa bhliain 1974 agus Veil i gceannas ar an Roinn Sláinte i rialtas Giscard d’Estaing (1974-81).

AE 
Na heachtraí thrámacha a bhain di le linn a hóige sa Dara Chogadh Domhanda a ghríosaigh í chun oibre ar son Eoraip Aontaithe, agus chaith sí a saol ag cur na cúise sin chun cinn. 

Sa bhliain 1979, ceapadh í ina feisire de Pharlaimint na hEorpa  agus toghadh í mar Uachtarán na Parlaiminte. D’fhan sí sa ról sin go dtí 1982. D’fhág sin gurbh í an chéad Uachtarán í den chéad Pharlaimint a toghadh go díreach agus gurbh í an chéad Uachtarán mná í  (1979–1982 a tréimhse oifige).

Údar 
Toghadh Veil ina ball den Académie française ag deireadh mhí na Samhna 2008.  Glactar leis go forleathan go raibh a háit ar an Académie tuillte aici. Ach tháinig thart ar 100 duine le chéile ar an Pont des Arts i bPáras ar lá na vótála chun cur in aghaidh an gradam a bhronnadh uirthi, agus feachtas ar bun acu in aghaidh an ghinmhillte i gcónaí. 

D'éag Veil ar 30 Meitheamh 2017.

Féach freisin 

 Uileloscadh

Tagairtí

An tAontas Eorpach
Daoine a rugadh i 1927
Básanna in 2017
Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Dlíodóirí Francacha
Polaiteoirí na Fraince
Feiminigh
Giúdaigh
Marthanóirí ón Uileloscadh