Gníomhais Thuamhan

Baineann na Gníomhais Thuamhan le tailte agus réadmhaoin i dThuamhain, Contae an Chláir.  Caomhnaítear an lámhscríbhinní i Leabharlann Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.  Scríobhadh an saothar as Gaeilge, idir Meán agus Luath-Nua.
Faightear sa bhailiúchán téacsanna gan dáta a théann siar go dtí na 12ú go 14ú haoiseanna; den chuid is mó ámh, scríobhadh iad idir na blianta 1419 agus 1619.

Is bunús tábhachtach é an saothar seo lá haghaidh scríbhneoireacht dlí in Éirinn.

Deir Hardiman, 1826, faoina gníomhais seo:
''The abolition of the ancient tenures of Ireland, ... during the sixteenth and seventeenth centuries, rendered deeds and writings in the Irish language, ... to a great degree useless. Other combining circumstances, but chiefly the policy and care of successive English grantees to destroy all evidence of previous rights and possession of the natives, caused those domestic documents to become so scarce, that the few which escaped the general wreck are, at the present day, esteemed valuable rarities, ...

Foinsí

Tuilleadh le léamh
 

Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise