Mac Giolla Phádraig

Ríthe oidhreachtúla na nOsraí i nÉirinn bás meánaoise na a ea clann Mhic Giolla Phádraig (Meán-Ghaeilge  Meic Gilla Pátraic).

Ainm 
Feictear an t-ainm "Giolla Phádraig" sna hannála ag deireadh na 10ú haoise maidir le clann Uí Ímair as Port Láirge, agus is later found elsewhere.  Mar thoradh is dócha idirphósta, tharla sé gur glacadh an t-ainm ag rítheaghlach Dhál Birn na nOsraí, agus mar shloinne ag sliochtaigh Ghiolla Phádraig mhic Dhonnchadha a bhí i réim ón mbliain 976 go dtí 996. 

Molann roinnt scoláirí go raibh tionchar Lochlannach ar an ainm.

Sa bhliain 1537, mar chuid den pholasaí géilleadh agus athbhronnadh i réimeas Anraí VIII, ghlac Brian Mac Giolla Phádraig, taoiseach Osraí Uachtaraigh, an sloinne as Béarla FitzPatrick.  Feictear go leor dóibh siúd go suntasach i saol polaitiúil Éireannach agus Sasanach.

Daoine 
 Gilla Pátraic mac Donnchada, sinsear eapainmneach na fine; rí Osraí ón mbliain 976 go dtí 996.
 Donnchad mac Gilla Pátraic mhic Dhonnchadha; rí Osraí ón mbliain 1003 go dtí 1039, agus rí Laighean ón mbliain 1033 go dtí 1039.
 Brian Mac Giolla Phádraig, file Éireannach (c. 1580 – c. 1652).
 Brian Mac Giolla Phádraig, 1d Barún Osraí Uachtaraigh (1485–1575).
 Barnaby Fitzpatrick, 2a Barún Osraí Uachtaraigh (c. 1535–1581)
 Florence Fitzpatrick, 3ú Barún Osraí Uachtaraigh (bás 1613)
 Teige Fitzpatrick, 4th Barún Osraí Uachtaraigh (bás 1627)
 Barnaby Fitzpatrick, 5ú Barún Osraí Uachtaraigh (bás c. 1638)
 Barnaby Fitzpatrick, 6ú Barún Osraí Uachtaraigh (bás c. 1666)
 Barnaby Fitzpatrick, 7ú Barún Osraí Uachtaraigh (bás 1696).  Ar an 11ú Bealtaine 1691, eisreachtaíodh an barún agus forghéilleadh an bharúntacht.
 Richard FitzPatrick, 1d Barún Gabhráin (bás 9ú Meitheamh 1727), captaen cabhlaigh.
 John FitzPatrick, 1d Iarla Osraí Uachtaraigh (1719–1758)
 John FitzPatrick, Tiarna Gowran, níos déanaí 2a Iarla Osraí Uachtaraigh (1745–1818)
 Richard FitzPatrick (24ú Eanáir 1748 – 25 Aibreán 1813)
 John FitzPatrick, 1d Barún Bhaile an Chaisleáin, PC (I) (23ú Meán Fómhair 1811 – 22 January 1883), aitheanta mar John Wilson go dtí 1842, polaiteoir Liobrálach Éireannach.
 Bernard FitzPatrick, 2a Barún Castletown KP CMG PC (I) (29ú Iúil 1849 – 29ú Bealtaine 1937), saighdiúir in arm na Sasanach, Coimeádach Teachta Parlaiminte agus Ceann deireanach aitheanta na Fine do chlann Mhic Giolla Phádraig.

Oidhreacht

Pátrúin na n-ealaíon agus ailtireacht ach go háirithe ba ea ríthe Mhic Giolla Phádraig agus feictear a dtionchar ar fud na nOsraí agus Osraí Uachtaraigh, san áireamh:
 Mainistir Sheireapúin i mBaile Mhic Andáin, Contae Chill Chainnigh
 Achadh Mhic Airt
 Mainistir Achadh Bhó 
 láimh le Ardeaglais Naomh Cainneach
 Gabhrán
 Gráinseach na Fearta gar de Bhaile Sheáin, Contae Chill Chainnigh
 Bealach an Ráithín, Co. Laoise 
 Caisleán an Bhealaigh Mhóir 
 Caisleán Chúlchoill

Annála agus ginealaigh 
Caomhnaítear ginealach tábhacht na nOsraí do Dhomhnall mac Donnchadha Mac Giolla Phádraig sa lámhscríbhinn Rawlinson B 502.  Rianaítear ann an chlann siar go dtí Óengus Osrithe, a mhair a mheastar sa chéad nó dara haois.  Téann an ginealach níos faide siar go dtí Naoi (agus chuig Ádhamh sa deireadh, is dócha), ach níl ann is léir ach bréagstair.

Feictear luath-ghinealach na nOsraí eile sa Leabhar Laighneach.

Armas agus mana
Is so-aitheanta é an sailtír bhán ar machaire dubh ar gach armas Mhic Giolla Phádraig, i dteannta leis an suaitheantas leoin agus dragain.  Ar barr na scéithe, bíonn de ghnáth nó torteaux dubha ar barr bán, nó "méadú na Fraince" le trí fleur-de-lis ar barr gorm, bronntanas ó Henri II do Bhrian Mac Giolla Phádraig, an dara barún, agus é ina ambasadóir ar sin Éadbhaird VI. 

Ba é an mana as Laidin a raibh ag Mhic Giolla Phádraig ná Fortis sub Forte Fatiscet, "Géilleann an treis don treise"  Ar Gaeilge, feictear "Ceart láidir abú"

Féach freisin 
 Dál Birn
 Osraí
 Ríthe na nOsraí
 Ciarán Saighir
 Naomh Pádraig
 Osraí Uachtarach

Naisc sheachtracha 
 The Fitzpatrick Clan Society
 The Fitzpatrick Guild of One-Name Study
 The Fitzpatrick – Mac Giolla Phádraig Clan Society
  Fitzpatrick Arms, Crests, Mottos and Supporters le Ronan Fitzpatrick
  Descendants of Bryan Fitzpatrick, Lord and First Baron of Upper Ossory
 Stepping into Kilkenny's History
Jettisoning faith, culture and identity to serve the Crown, ar History Ireland

Tagairtí 

 Ríthe na nOsraí