Na hOileáin Siar

Oileánra amach ó chósta thiar mhórthír na hAlban is ea Na hOileáin Siar (Gaeilge na hAlban:Na h-Eileanan Siar nó Na h-Eileanan an Iar). Go stairiúil, úsáideadh an t-ainm Inse Ghall (Gaeilge na hAlban: Na h-Innse Gall). Tugadh an t-ainm An t-Eilean Fada orthu freisin.
Tá siad mar chuid d’oileánra Inse Ghall, scartha ó mhórthír na hAlban agus ó na hOileáin Laistigh (Gaeilge na hAlban Na h-Eileanan a-staigh) le huiscí na Maoile, na Maoile Bige, agus An Cuan Barrach.

Bainistíonn an túdarás áitiúil Chomhairle nan Eilean Siar na hoileáin.

Gaeilge sna hOileáin Siar
Ag daonáireamh 2011, thug 52% den daonra le fios gur labhair siad Gaeilge.

Tá buncharraig ag formhór na n-oileán déanta as carraigeacha meiteamorfacha ársa, agus tá an aeráid cineálta agus aigéanach. Tá daonra iomlán de 26,830 ag na 15 oileán a bhfuil cónaí orthu, agus tá níos mó ná 50 oileán substaintiúil nach bhfuil daoine ina gcónaí iontu. Tá an fad ó Cheann an Bharraigh go Rubha Robhanais thart ar 210 ciliméadar.

Tá struchtúir éagsúla tábhachtacha réamhstairiúla, go leor acu a bhí ann roimh na céad tagairtí scríofa faoi na hoileáin ag údair Rómhánacha agus Ghréagacha. Bhí na hOileáin Siar mar chuid de ríocht Lochlannach Suðreyjar, arb é atá ann ná Oileán Mhanann, na hInse Gall agus Oileáin an Chluaidh, a mhair ar feadh níos mó ná 400 bliain, go dtí gur aistríodh ceannasacht ar Inse Ghall go hAlbain le Conradh Pheairt sa bhliain 1266. Bhí smacht ag na taoisigh; ina measc na bpríomhaithe ar na hoileáin ansin bhí Clann Mhic Leòid, Clann Dòmhnaill,  Clann Choinnich agus Clann Mhic Nèill. Bhí tionchar tubaisteach ag Fuadach na nGael sa 19ú haois ar go leor pobal, agus is le blianta beaga anuas a tháinig deireadh le laghdú ar leibhéil an daonra. Tá go leor den talamh faoi smacht áitiúil anois, agus tá gníomhaíocht tráchtála bunaithe ar thurasóireacht, ar chroiteoireacht, ar iascaireacht agus ar fhíodóireacht.

Tá muiriompar ríthábhachtach, agus feidhmíonn seirbhísí farantóireachta éagsúla idir na hoileáin agus go mórthír na hAlban. Laghdaíonn córais loingseoireachta nua-aimseartha na contúirtí anois, ach san am atá caite ba chúis le farraigí stoirmeacha go leor a dhul go tóin poill. Is gnéithe tábhachtacha den chultúr áitiúil iad an creideamh, an ceol agus an spórt, agus tá go leor Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta ann chun an comhshaol nádúrtha a chosaint.

Na hOileáin

Leòdhas 
 Am Bac
 Barbhas
 Beàrnaraigh
 Bhaltos
 Brù
 Calanais
 Cralabhstadh
 Dail bho Deas
 Einicleite
 Garrabost
 Gress
 Na Lochan
 Mangurstadh
 Nis
 Riof
 Rubha
 Siabost
 Steòrnabhagh
 An Taobh Siar
 Timsgearraidh
 Tolastadh a' Chaolais
 Tolastadh bho Thuath
 Ùig

Na Hearadh 
 Bearnaraigh
 An Tòb
 Sgalpaigh
 Tairbeart

Uibhist a Tuath 
 Loch nam Madadh
 Solas
 Griomasaigh

Beinn na Faoghla 
 Baile a' Mhanaich

Uibhist a Deas 
 An t-Ìochdar
 Loch Baghasdail
 Asgarnais

Barraigh 
 Bàgh a' Chaisteil
 Bhatarsaigh
 Borgh, Barraigh
 Grein
 Tangasdal

Èirisgeigh

Hiort

Stair 
Ba é Somhairle Mór an chéad rí Gaelach ar Inse Gall. Bhunaigh sé ríocht Gaelach ar chósta na hAlban, agus sna hoileáin idir Alba agus Éirinn. Is uaidh a tháinig cuid mhór d'fhinte móra Gaelacha na hAlban.

Tagairtí 

Oileáin na hAlban
Tíreolaíocht na hAlban
Comhairle nan Eilean Siar