Radoje Domanović

Scríbhneoir, iriseoir agus múinteoir Seirbiach ab ea Radoje Domanović (Seirbis: Радоје Домановић;
16 Feabhra, 1873 – 17 Lúnasa, 1908), a raibh cáil air mar gheall ar a ghearrscéalta aoire.

Beathaisnéis
Rugadh Radoje Domanović i sráidbhaile Ovsište i lár na Seirbia, mac le múinteoir agus fiontraí áitiúil Miloš Domanović, agus Persida Cukić, de shliocht Pavle Cukić, duine de cheannasaithe míleata den Chéad agus an Dara Éirí Amach Seirbiach. Chaith sé a óige i sráidbhaile Jarušice in aice le Kragujevac, áit ar fhreastail sé ar bhunscoil. 

Bhain sé céim amach sa mheánscoil i Kragujevac, agus i nDámh na Fealsúnachta in Ollscoil Béalgrád, áit a ndearna sé staidéar ar An tSeirbis agus an stair na Seirbia.
Sa bhliain 1895, fuair Domanović a chéad cheapachán, post teagaisc i Pirot, i ndeisceart na Seirbia, réigiún nár saoradh ón Impireacht Otamánach ach le déanaí. I Pirot, bhuail sé le Jaša Prodanović (1867–1948), múinteoir agus gníomhaí a chuidigh lena thuairimí polaitiúla a mhúnlú. Ansin bhuail sé lena bhean chéile amach anseo, Natalija Raketić (1875–1939), múinteoir scoile bocht ó Sremski Karlovci, a thabharfaidh tacaíocht dó ar feadh a shaol gairid corraitheach, agus a raibh triúr páistí aici leis.

Ó chuaigh sé isteach i bPáirtí Radacach Na Daoine an fhreasúra, tháinig sé i gcoimhlint le réimeas ríshliocht Obrenović, agus aistríodh é go Vranje faoi dheireadh 1895, agus ansin i 1896 aistríodh arís é go Leskovac. Thosaigh gairme scríbhneoireachta Domanović freisin le linn a laethanta teagaisc, ag foilsiú a chéad ghearrscéal réalaíoch i 1895. Tar éis a chéad chuma phoiblí i gcoinne an rialtais i 1898, briseadh é féin agus a bhean as an státseirbhís, agus bhog Domanović lena theaghlach go Béalgrád.

I mBéalgrád thosaigh sé ag obair le comhscríbhneoirí san iris sheachtainiúil “Réalt” agus sa nuachtán polaitiúil freasúra “Macalla”. Ag an am seo thosaigh sé ag scríobh agus ag foilsiú a chéad scéalta aoire, mar “Deamhan” agus “Cealú de paisean”. Tháinig clú agus cáil ar Radoje nuair a foilsíodh a chuid scéalta is cáiliúla, “Ceannaire” (1901) agus “Stradija” (1902), inar ionsaigh sé go hoscailte fimíneacht agus fallaí an réimeas.

Tar éis an coup d'état a chuir deireadh le réimeas Aleksandar Obrenović i 1903, ag airdeas an tóir a bhí air, fuair Domanović post mar scríobhaí san Aireacht Oideachais, agus lig an rialtas nua dó dul chun na Gearmáine ar feadh bliana, bliain a chaith sé i Munich. 

Ar ais sa tSeirbia, fuair Radoje díomá leis an easpa de athrú dáiríre sa tsochaí. Chuir sé tús lena dhialann seachtainiúil polaitiúil féin, “Stradija”, inar lean sé ag cáineadh laigí an daonlathais nua. Ach ní raibh an neart agus an inspioráid a bhíodh ag a chuid scríbhneoireachta a thuilleadh.

Bás 
Fuair Radoje Domanović bás leathuair tar éis meán oíche ar an 17 Lúnasa, 1908, ag aois 35, tar éis troid fhada le niúmóine ainsealach agus eitinn. Cuirtear i Reilig Nua Béalgrád é. 

Cailleadh a chuid obair neamhfhoilsithe a bhí fágtha aige le linn an Chéad Chogadh Domhanda.

Obair liteartha

I measc cuid de na saothair is cáiliúla de Radoje Domanović tá:

 Branda, 1899
 Cealú de paisean, 1898
 Ceannaire, 1901
 Deamhan, 1898
 An éirí amach nua-aimseartha, 1902
 Muir mhairbh, 1902
 Prionsa Marko i measc na Seirbiach don tarna uair, 1901
 Réasúnaíocht de gnáth-damh Seirbis, 1902

Tagairtí

Naisc
Saothair iomlána de Radoje Domanović  

Scríbhneoirí Seirbiacha
Daoine a rugadh i 1873
Básanna i 1908