Énrí Ó Muirgheasa

Scoláire Gaeilge, múinteoir, staraí, eagarthóir, scríbhneoir agus cigire ab ea Énrí Ó Muirgheasa  (Béarla: Henry Morris), a rugadh sa bhliain 1874 i gContae Mhuineacháin. Ba iad Lócás agus Moya Nic an Bhaird a thuismitheoirí. D'fhreastail sé ar scoil den chéad uair i Lios Dúnáin nuair a bhí sé naoi mbliana d'aois agus d'fhan sé ansin go dtí go ndearnadh monatóir de sa bhliain 1888. Gaeilge ó dhúchas a bhí ag a mhuintir. Bhí sé ina mhac léinn i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath, ó Mheán Fómhair 1899 go dtí mí Iúil 1900. Bhunaigh sé an chéad chraobh de Chonradh na Gaeilge i gContae Mhuineacháin sa bhliain 1895 i dteach scoile Lios Dúnáin. Bhí sé ina Chigire Roinne agus ina Leas-Phríomhchigire de chuid na Roinne Oideachais. Sa bhliain 1901 chuir sé aithne ar an bPiarsach den chéad uair, agus ar Henry Tempest, an clódóir i nDún Dealgan. Sa bhliain 1903, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Chumann Staire agus Seandálaíochta Chontae Lú.

I mí Iúil 1906, phós se Eilís Ní Rathallaigh as Dún Dealgan, a bhí ag teagasc in éineacht leis i Scoil Mhaolseachlainn. Rugadh mac dóibh, Colm, an bhliain dár gcionn ach fuair sé bás nuair a bhí sé naoi mí d'aois. Cúig mhí ina dhiaidh sin, fuair a bhean Eilís féin bás. Sa bhliain 1912 phós sé arís.
 
Bhailigh sé agus d'fhoilsigh sé:
 Céad de Cheoltaibh Uladh, sa bhliain 1915, 
 Dhá Chéad de Cheoltaibh Uladh sa bhliain 1934.
 Greann na Gaedheilge cuid 1, sa bhliain 1901.
 Greann na Gaedheilge cuid 2, sa bhliain 1925.
 Rinne eagarthóireacht ar Ceithearnach Uí Dhomhnaill sa bhliain 1912.
 Rinne eagarthóireacht ar Abhráin Airt Mhic Chubhthaigh, sa bhliain 1916.
 Eagarthóireacht ar Bruidhean Chaorthainn, leagan Thír Chonaill, sa bhliain 1932
 Amhráin na Mídhe, sa bhliain 1933..
 Dánta Diadha Uladh, sa bhliain 1936.

Scoláirí Gaeilge
Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach