Murchadh Ó Ceallaigh

An chéad rí is daichead Uí Mhaine agus ochtú Ceann na Fine ba ea  Murchadh Ó Ceallaigh  (bás 1186).

Stair 
Maraíodh an t-iar-rí, Conchúr Meánmhaighe, i gCath na gConchúr sa bhliain 1180 le linn éirí amach in éadan rí na gConnacht.

Is amhlaidh gurbh é Murchadh ina mac le Tadhg Ó Ceallaigh, a bhí fuadaithe sa bhliain 1145 ag Toirdhealbach mac Diarmada Ó Briain, rí Thuamhan.

Éirithe amach 
Le linn na mblianta 1183–1186, tharla tuilleadh achrainn i measc Uí Conchúir, agus mar thoradh bhí ar Ruaidrí Ua Conchobair éirí as an ríogacht ar son a mhic, Conchúr Meánmhaighe.

Go gairid ina dhiaidh sin, chuaigh Conchúr i ngleic le Murchadh, a raibh aige an tiarnacht is mó sa ríocht.  Insítear sna hannála gur maraíodh Murchadh ag Conchúr.  Maraíodh Chonchúr féin sa bhliain 1189.

Muintir 
Dúirt John O'Donovan go raibh comharba Mhurchadha, Domnall Mór Ua Cellaigh (bás 1221) ina shinsear gach Ó Ceallaigh a bhí ar marthain sa 17ú haois.  B'fhéidir nach dtugann seo le fios ach gur thit muintir na Mhurchadha as an uasalaicme.

Tagairtí annál 
 ACM 1181.4:  ... Do-rochair beos Aodh mac Conchobhair Ui Cellaigh, ...
 ACM 1186.7:  Murchadh mac Taidhg Ui Ceallaigh tigherna Ua Máine do marbhadh la Conchobhar Maonmaighe.

Foinsí 
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Uladh
 Annála Tiarnaigh
 Annála na gCeithre Máistrí
 Tuarasgbhail agus Nósa Ua Maine
 Francis John Byrne, Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath (1971;2003) Four Courts Press, 
 Gerard Madden, History of the O'Maddens of Hy-Many, 2004. .
 Joseph Mannion, The Life, Legends and Legacy of Saint Kerrill: A Fifth-Century East Galway Evangelist, 2004. 
 Denis Walsh, Uí Mhaine
 Dan P. McCarthy, Synchronisms , eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.

Tagairtí 

Ríthe Uí Mhaine