Seán Ó Siadhail

Scríbhneoir Gaeilge as Chúige Uladh a bhí i Seán Ó Siadhail. (1950-2006) Foilsíodh seacht leabhar dá chuid ar meascán d’úrscéalta agus de ghearrscéalta iad. Bhuaigh gearrscéalta dá chuid duaiseanna i gcomórtais Oireachtais i 1988 agus 1995.

Saol 
Is i nDoire Cholm Cille, i dTuaisceart Éireann, a rugadh Seán Ó Siadhail, an 16 Eanáir 1950. Ba ghréasaí a athair John, a d’éag in 2005, agus bhí a mháthair Nora Doherty, a mhaireann fós, ag obair i siopa báicéireachta. Tá ceathrar deirfiúracha agus beirt deartháireacha aige. [Is duine acu sin Pádraig Ó Siadhail, a bhfuil idir úrscéalta, ghearrscéalta agus taighde foilsithe aige féin i nGaeilge fosta.] Bhí triúr iníonacha agus beirt mhac ag Seán agus Éilís, a bhean chéile.

Fuair Seán a chuid bunscolaíochta i Scoil na mBuachaillí, ar Shráid Helen i nDoire agus a chuid meánscolaíochta i gColáiste Choilm sa chathair chéanna. D’fhág sé Doire sa bhliain 1968 le dul le sagartóireacht i gColáiste Phádraig, Má Nuad (Ollscoil na hÉireann, Má Nuad anois). Ní raibh sé i bhfad ansin gur athraigh sé a intinn ach lean sé don staidéar. Bhain sé céim amach sa Ghaeilge agus sa Fhraincis sa bhliain 1972. Phós sé bliain níos deireanaí agus chuir sé féin agus a bhean fúthu i gContae na Mí.

Bhí sé ina mhúinteoir Gaeilge agus Fraincise ar feadh a shaoil oibre. Bhí sé ag obair i ngairmscoil Bhaile Átha Troim agus i ngairmscoil Bhaile Átha Buí, i gContae na Mí, ar feadh tréimhse fada. Ansin, nuair a bunaíodh Coláiste Pobail lán-Ghaeilge i nGaeltacht Ráth Chairn, d’éirigh leis aistriú ansin mar a rinne roinnt mhaith múinteoirí eile ar chainteoirí dúchais agus cainteoirí líofa iad. Thaistil sé idir Ráth Chairn agus Baile Átha Buí go dtí go bhfuair sé post mar leas-phríomhoide feidhmeach i mBaile Átha Buí. Ceapadh mar phríomhoide na scoile sin é níos deireanaí. D’éirigh sé as an obair agus fuair pinsean sa bhliain 2005. Maraíodh é i dtimpiste agus é sa Spáinn i mí Lúnasa an bhliain ina dhiaidh sin. Meastar gur bhuail scairdscí é agus é ag snámh san fharraige amach ó thrá bheag, áit a raibh sé ar saoire. Cuireadh i reilig cóngarach dá theaghlach i gContae na Mí é.

Saothar 
Saothar ficsin is mó a d'fhoilsigh Seán ach bhí spéis mhór aige riamh i gcúrsaí léinn agus i litríocht na Gaeilge ó thús an 20ú haois. Bhain sé amach Máistreacht sa Ghaeilge in Ollscoil na hÉireann, Má Nuad agus rinne sé a thráchtas ar ghearrscéalaíocht na Gaeilge. Bhíodh sé i gcónaí ag scríobh giotaí beaga ficsin agus foilsíodh a chéad saothar, cnuasach gearrscéalta, sa bhliain 1982 agus é 32 bliain d’aois. Foilsíodh ceithre úrscéal dár scríobh sé agus trí ghearrscéal. Bhuaigh gearrscéalta dá chuid duaiseanna i gcomórtais Oireachtais i 1988 agus 1995. Foilsíodh corraiste leis in Comhar agus in An tUltach agus foilsíodh roinnt gearrscéalta leis san iris idirlín Beo!. Bhí sé i mbun tráchtais dochtúireachta ar Phádraig Ó Conaire, faoi stiúir an Dr Pádraigín Riggs, i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, tráth ar bhásaigh sé.

Litríocht dá chuid a foilsíodh 
 Scéalta Mhac an Ghobáin, Foilseacháin Náisiúnta Teoranta, Baile Átha Cliath, 1982 (cnuasach gearrscéalta) 
 Ashling Glass, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 1985 (úrscéal)
 Miodamas, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 1989 (cnuasach gearrscéalta)
 Comhad Caoch, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 1993 (úrscéal)
 SSTTTC, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 1997 (úrscéal)
 Cuid na Trua, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 1997 (cnuasach gearrscéalta)
 Finnscéalaíocht an Ghrá, Coiscéim, Baile Átha Cliath, 2004 (úrscéal)

Bronnadh duais Oireachtais ar dhá cheann de na scéalta sa chnuasach Cuid na Trua.

Aistí liteartha 
 ‘Gruagach an Tobair’, Comhar, Imleabhar 41, Uimhir 3 & 4, 1982 (aiste faoi Phádraig Ó Séaghda)
 ‘Pádraig Mac Piarais P.H.D.?’, Comhar, Imleabhar 42, Uimhir 11, 1983 (aiste)
 ‘Caidé a d’imigh ar Fhear na haislinge?’, Irisleabhar Mhá Nuad, 1986 (aiste critice faoi shaothar Mháire - Séamus Ó Grianna)
 ‘Pádraic Ó Conaire, reacaire nach iontaofa’, An tUltach, Imleabhar 62, Uimhir 1 & 2, 1985

Giotaí fánacha 
 ‘Tuismitheoirí’, Feasta, Feabhra 2005  3 Márta 2009
 ‘Searasad’, Beo!, eagrán 43, Samhain 2004
 ‘Turasóirí’, Beo!, eagrán 60, Aibreán 2006

Idir mhagadh agus dáiríre a bhíodh sé go minic ina chuid scríbhneoireachta agus thaitin sé leis a bheith ag cleasaíocht le struchtúr an scéil.

Saothair ina luaitear é 
 Titley, Alan, An tÚrscéal Gaeilge, An Clóchomhar Tta, Baile Átha Cliath, 1991
 Ó Cearnaigh, Seán, Scríbhneoirí na Gaeilge 1945-1995, Comhar Teoranta, Baile Átha Cliath, 1995
 Lander, Ben, Irish Voices, Irish Lives, Brandon, Co. Kerry, 1997 (agallamh i mBéarla le Seán Ó Siadhail)
 Uí Nia, Gearóidín (eag.), Eolaire Chló Iar-Chonnachta de Scríbhneoirí Gaeilge, Cló Iar-Chonnachta, Indreabhán, 1998
 Ní Dhonnchadha, Aisling, Idir dhúchas agus dualgas: Staidéar ar Charachtair Mhná sa Ghearrscéal Gaeilge 1940-1990, An Clóchomhar Tta, 2002
 Ní Mhurchú, Máire agus Breathnach, Diarmuid, Beathaisnéis a Naoi: Forlíonadh agus Innéacsanna, An Clóchomhar Tta, Baile Átha Cliath, 2007

Tagairtí 
 

Daoine a rugadh i 1950
Básanna in 2006
Daoine as Contae Dhoire
Scríbhneoirí Éireannacha