Eoghanachta

Ríora Gaelach bunaithe i gCaiseal ba ea na hEoghanachta (Meán-Ghaeilge Eóganachta).  Bhídís i gceannas i ndeisceart na hÉireann, mar atá Ríocht na Mumhan, óna  6/7ú go 10ú haoiseanna, agus ina dhiaidh sin, i bhfoirm laghdaithe, sa Ríocht Deasmhumhan agus a fho-ríocht Cairbrigh, go dtí déanach sa 16ú haois.

Deirtear de réir sean-nóis gurbh é Conall Corc bunaitheoir an ríora, ach ainmnithe as a shinsear Eoghan, chéadpháiste an rí leathstairiúil den 3ú haois, Ailill Ólom.  Bhunaigh sé a lárionad ríoga ag Caiseal go déanach sa 5ú haois.

Ard Ríogacht
Cé go raibh na hEoghanachta i gceannas thar críocha móra i Mumhain, níor aithníodh go forleathan iad mar Ard-Ríthe na hÉireann nó Ríthe na Teamhrach, óir níor mhuintir Uí Néill iad.  Thug Cathal mac Finguine agus Feidlimid mac Crimthainn a ndúshlán ámh do cheannaireacht Uí Néill.

De réir an Fhéineachais, ní raibh a leithéid de rud agus Ard-Ríogacht na hÉireann.  Sa Mumhain, adhered to na hannálaithe go follasach an smaoineamh dlí seo, agus thug siad "ard rí" ar ríthe na gcúigí, ag cur béime ar a bhflaitheas absalóideach.  Sa 9ú haois, agus smaoineamh Ard Ríogaíocht na hÉireann á fhorbairt ag an gclann Uí Néill, chuir ríthe na Mumhan béim ar a gcearta ar an teideal, nó in ionad sin, flaitheas iomlán i Leath Mhogha, na críocha taobh ó dheas de líne idir Áth Cliath agus Gaillimh.

Rithe na Mumhan
Bhí Finnín mac Aodha Dhuibh na nEoghanacht ina rí na Mumhan (bás 618), agus líne fhireann dhíreach Uí Shuilleabháin is ea é.  Bhí a mhac Seachnasach too of chun teacht i gcomharbacht air.  Tháinig a dheartháir Faílbhe Flann mac Aodha Dhuibh, sinsear díreach Mhic Cárthaigh.  Sa chlár Roll of "Ríthe na Mumhan", faoi "Ríthe Cúige", feictear Finnín  uimhir 14 agus Failbhe uimhir 16.

Taoisigh shéimhe
Meastar gur taoisigh séimhe agus ardnósacha iad na hEoghanachta i gcomórtas le cúigí eile na hÉireann.  Ní ansin gurbh an chúige is saibhre ab ea cúige Mumhan, ach lig na hEóganachta do ríochtaí iarchumhachta, mar shampla an Chorca Laidhe, cuid mhaith stádais agus díolúine chánach.

Sliocht ársa

Is doiléir é a mbunúis, ach b'fhéidir gur as an nGaill iad.  De réir scéal bunúis dá gcuid féin (Laud 610), de shliocht Eibhir, mac is sine Mhíl Espáine, sinsear na nGael, ba ea iad.

Luaitear scaití i luathfhoinsí na prót-Eoghanachta, ó ré Mogh Nuadhad go ré Chriomhthainn mhic Fiodhaigh agus Conaill Choirc, mar na Deirgthine. Is é inscríbhinní Oghaim an fhianaise is luaite atá ann dosna Deirgthine.  Is amhlaidh go raibh ar dtús ina ngéillsinigh na nDáirine, dream troda a raibh ina gcoil ceathrar na nUlaid.  Sa ré stairiúil, ba é an Chorca Laidhe an chine is suntasaí ná nDáirine.  Tháinig na Deirgthine i gceannas orthu siúd i rith na 7ú haoise, lagtha agus a gceannassa fada ar an Osraí, caillte acu, is amhlaidh le cabhair Uí Néill.

Bhain na hEoghanachta a stádas amach de dheasca sofaisticiúlachta polaitiúla agus geilleagraí, ní de bharr concais mhíleata.  Bhí Éire i gceannas roinnt cumhachtaí naimhdeach, nárbh fhéidir leo a ndúshlán a thabhairt dóibh ina n-aonar, ach d'éirigh leo ciníocha eile a thabhairt isteach leo mar ardtiarnaí.  Mar thoradh, scaradh an Dáirine, ansin is mó an Chorca Laidhe, óna gcoil ceathrar.

De réir a chéile, bailigh ná hEoghanachta vasáilligh fhabhraithe tharstu, amhail is an Múscraí, a bheadh ina bpríomhfhoinse ioncaim chomh maith le cosaint in aghaidh ríochtaí eile, agus an dream cáiliúil níos deireanaí, Déise Tuaiscirt, as a dtiocfadh Brian Bóramha.  D'fhéadfadh é gurbh as an nGaill iad Déise na Mumhan de Chontae Phort Láirge mar chuid dá stair choiteann leis na hEoghanachta.

Dream cumhachtach eile i luathré na Mumhan ab ea an Mairtine, a raibh a bpríomhchathair acu ag Imleach nó Imlech Ibair, a aitheanta ar dtús mar Medón Mairtine (Meán).  In am trátha, ba é siúd príomheaglais na nEoghanacht.

Miotaseolaíocht
Féach 

 Aimend
 Áine 
 Cath Maige Mucrama
 Leath Mhogha
 Lughaidh mac Con
 Mór Mumhan
 Mogh Roith
 Nia Segamain
 Aonghas Boilg
 Senchas Fagbála Caisil

Rítheaghlaigh, clanna agus sloinnte

Go formhór deasghnách ab ea an ríogacht Chaisil.  Cé nach mbíodh ríthe de ghnáth trodach, dhéanadh siad a ndícheall chun ceannas polaitiúil a bhaint amach.  Thugtaí rath mór d'fho-ríochta ar son aitheantas ardcheannas Caisil. Mhalartaíodh iad is cumhachtaí giallaigh le Rí Caisil.  Though subjects, de réir dlí bhídís saor agus in ann deireadh a chur leis an gconradh.

Is féidir rítheaghlaigh na nEoghanacht a roinnt ina dtrí: an Ciorcal Istigh, an Ciorcal Amuigh agus clanna díothaithe.

Luath-phearsana
Tháinig caighdeán scríbhneoireacht stairiúil agus ghinealaigh na nEoghanachta i bhfeabhas sa dara mílaois faoi Mhic Cárthaigh, ach faightear fadbhanna fós ann.

Bíodh sin mar atá, is iad seo a leanas ríthe is luaite na nEoghanachta, de shliocht Chonaill Choirc:
 Mogh Nuadhad (Deirgtine)
 Ailill Ólom
 Eoghan Mór
 Fiacha Muilleathan
 Ailill Flann Beag
 Luigthech
 Conall Corc (Eoghanachta)
 Nad Froích mac Cuirc
 Óengus mac Nad Froích, bás 489
 Feidlimid mac Óengusa
 Eochaid mac Óengusa, bás 522
 Ailill mac Nad Froích
 Cairbre Luachra mac Coirc (Uí Choirpri Lúachra)
 Mac Cass mac Cuirc (Uí Echach Muman)

Rítheaghlaigh: ciorcal istigh

Tháinig gach rí Chaisil a bheag nó a mhór ón 5ú go dtí an 10ú haois as an trí rítheaghlach a leanas.
 Eoghanacht Chaisil
 Eoghanacht Áine
 Eoghanacht Ghleanndamhnach

Bhunaigh an Eoghanacht Chaisil níos deireanaí, faoi cheannas Mhic Cárthaigh, Ríocht na Deasmhumhan, ríocht níos cumasaí ach gann ar fhoireann.  Bhí Uí Shúilleabháin na tiarnaí is cumhachtaí fúthu.  Bhí Uí Chaoimh den Eoghanacht Ghleanndamhnach ina saighdiúirí móra in airm Gaelacha agus na Mór-roinne.  Thuill Uí Cheallacháin clú díobh féin le déanaí.  Fo iad siúd ab ea Mhic Amhlaoibh agus Mhic Giolla Chuda.  Bhánaigh Concas na Normannach Uí Chiarba Eoghanachta Áine.
 Eoghanacht Chaisil (Uí Cheallacháin, Mhic Cárthaigh, Mhic Giolla Chuda, Mhic Amhlaoibh, Uí Shúilleabháin)
 Carthach is Sine
 Fíngen mac Áedo Duib, bás 618
 Faílbe Flann mac Áedo Duib, bás 639
 Máenach mac Fíngin, bás 661
 Colgú mac Faílbe Flaind, bás 678
 Cormac mac Ailello, d. 712
 Tnúthgal mac Donngaile, bás 820
 Feidlimid mac Crimthainn, bás 847
 Áilgenán mac Donngaile, bás 853
 Máel Gualae mac Donngaile, bás 859
 Cormac mac Cuilennáin, bás 908 (féach freisin Sanas Cormaic)
 Cellachán Caisil, bás 954
 Donnchad mac Cellacháin, bás 963
 Eóganacht Glendamnach (Ó Caoimh)
 Crimthann Srem mac Echado, bás c. 542
 Coirpre Cromm mac Crimthainn, bás 577
 Cathal mac Áedo, bás 627
 Cathal Cú-cen-máthair, bás 665
 Finguine mac Cathail, bás 696
 Ailill mac Cathail, bás 701
 Cathal mac Finguine, bás 742
 Artrí mac Cathail, bás 821
 Eóganacht Áine (Ó Ciarba, O'Kirwick)
 Garbán mac Éndai
 Amalgaid mac Éndai, bás 601
 Cúán mac Amalgado, bás 641
 Eterscél mac Máele Umai, bás 721
 Cathussach mac Eterscélai, bás c. 769
 Ólchobar mac Duib-Indrecht, bás 805
 Ólchobar mac Cináeda, bás 851
 Cenn Fáelad hua Mugthigirn, bás 872

Rítheaghlaigh: ciorcal amuigh

Bhíodh cónaí ar an dá rítheaghlach "amuigh" siar agus ó dheas ó na tuatha lárnaigh.  Is féidir a dhiúltú, ámh, aon iarracht iad a chur in aicme níos ísle ná an ciorcal istigh.
 Eoghanacht Locha Léin
 Eoghanacht Raithlinn

Cé gurbh é Conall Corc a sinsear, agus dá bharr bhí an ceart acu bheith ina ríthe, i ndáiríre coinníodh amach as Caiseal iad.  Ní léir é ámh arbh é seo de bharr a suímh.  Dá mbeadh rí amuigh cumhachtach ann, d'éireodh sé ina Rí de facto na Mumhan, ach de ghnáth, dhiúltaíodh an lár iad a aithint.  Mar thoradh, bhíodh an-achrann idir Caiseal agus Eoghanacht Locha Léin (b'fhéidir de bharr naisc leis na Cruithnigh), agus briseadh a gcumhacht ar deireadh.

Ní raibh an Eoghanacht Raithlinn chomh trodach sin, agus dá bharr thángadar slán faoi cheannas Uí Mathúna fad insan 2a mílaois.  D'éireodh Uí Dhonnchadha, d'Eoghanacht Raithlinn ó dhúchas, ina dtaoisigh Eoghanacht Locha Léin, agus tá siad fós ann i measc uaisle Gaelacha, ar bhíthin Tiarna Ghleann Fleisce (féach thíos).

Luaitear an Eoghanacht Raithlinn, the Eoghanacht Locha Léin, and the Uí Fidgenti-Liatháin (féach thíos) le chéile mar na Trí Eoghanachta na Mumhan sa scéal luath-mheánaoiseach Tairired na nDéisi.Meyer 1901  Is ait é seo, óir gur de shliocht Chonaill Choirc agus ní Dáire Cearba iad an chéad dá dhream, ach b'fhéidir go bhfuiltear ag churin iúl ach gur chiníocha saora iad siúd, i gcomórtas leis na Déise ar ghá dóibh cíos a íoc.

De réir anailís ADN ar na hUí Chonaill as Contae Chiarraí, is amhlaidh go raibh gaol Eoghanachta acu, go gar leis na hUí Dhonnchadha, cé go gcuirtear leis na hUí Fidgenti-Liatháin i roinnt luathfhoinsí.

 Eoghanacht Locha Léin (Ó Muircheartaigh, srl, níos deireanaí Ó Dhonnchadha)
 Dauí Iarlaithe mac Maithni
 Áed Bennán mac Crimthainn, bás 618
 Máel Dúin mac Áedo Bennán, bás 661
 Congal mac Máele Dúin, bás 690
 Máel Dúin mac Áedo, bás 786
 Eoghanacht Raithlinn (Ó Mathghamhna, Ó Dhonnchadha, Ó Luingeáin, agus go leor eile)
 Feidlimid mac Tigernaig, bás 588
 Máel Muad mac Brain, bás 978 (féach freisin Mathgamain mac Cennétig)

Clanna díothaithe
Tá roinnt clann atá díothaithe agus/nó neamhdheimhnithe:
 Eoghanacht Airthir Cliach
 Fergus Scandal mac Crimthainn, bás 582
 Eoghanacht Ninussa
 Eoghanacht Ua Cathbach

Sloinnte
I measc sloinnte Eoghanacht, agus na Mumhan, tá: 
 Ó Ceallacháin, Mac Cárthaigh, Ó Donnchadha, Ó Caoimh, Ó Muircheartaigh, Ó Súilleabháin, srl., go leor acu of contested origin.
 Mac Amhlaoibh, go minic de chlann Mhic Cárthaigh (Creimhin).
 Mac Giolla Cudha, de chlann Ui Súilleabháin (Mór).
 Ó Longáin, Eoghanacht Raithlinn
 Ó Drisceoil, de Chorca Laidhe (Dáirine), ach gaolta leis na hEoghanachta trí phósadh, agus de bharr cáilte mar mhuintir.
 Ó Laoghaire, Corca Laidhe nó Uí Fidgenti sin nó Eóganacht, ag brath ar clann.
 Ó Cearbhaill as Éile, a d'fhéadfadh gaill i bhfad amach a bheith acu leis na Eoghanachta.
 Ó Scannail, clann suntasach eile.  Faightear sna hannála gur maraíodh Eocha mac Dunadbach, Taoiseach Chlann Scannail, agus Scannal mac Cathail, Tiarna Eoghanacht Locha Léin i gCath Chluain Tarbh sa bhliain 1014.

Tá tuairim is 150 sloinne ríoga Gaelacha ar marthain, agus dóibh siúd, faightear tuairim is 30 ainm Eoghanachta.  Go minic áfach, tá na ginealaigh go huile is go hiomlán trí chéile, agus tá sé deacair nó dodhéanta dá bharr a rá cé a bhaineann le cén chlann, nó fiú an Eoghanacht iad.  Ar fhianaise na n-annál, tá athrú, deargbhréag agus scrios amach is amach iontu, ar a laghad sa luath ré (cé go bhfaightear an fhadhb chéanna i nginealaigh na gConnacht agus na Laighean).

Craobh ghinealaigh
Ríthe Muimhneach na nEoghanacht.

Ríochtaí eile

I nÉirinn

San áireamh in éineacht leis na hEoghanachta, faightear scaití na hUí Fidgenti agus na hUí Liatháin gaolmhara, chomhghuaillí ársa na nEoghanacht, a d'fhéadfadh a bheith ina nDáirine.  B'fhéidir é fosta gur de shliocht Ailealla Flainn Bhig nó Ailealla Óloim iad.  Is Eoghanachta imeallacha dá bharr an luath-rí Criomhthann Mór mac Fiodhaigh agus a dheirfiúr Mongfind.

De shliocht Dáire Cearba agus/nó Maine Munchaín ab ea na dreamanna úd, is amhlaidh.  Ar aon chuma, is fíor a rá go raibh Uí Fidgenti agus Uí Liatháin ag dul i léig, agus na hEoghanachta ag teacht chun cinn.  Faoi théarmaí an chomhaontais, níor ghá dóibh ach chun tacaíocht "onóra" a tabhairt.  Mhalartaíodh Uí Fidgenti ámh gialla le rí Caisil, agus is léir gur mhuintir iad ó ré níos luaite.  Sna ginealaigh is luaite, le fáil in Rawlinson B 502, is de chuid na nEoghanacht iad ar slí éigin, mura mbeadh ann ach trí phósadh.

Bhíodh na hUí Fidgenti (IT) agus na hUí Liatháin (OD) ina gcónaí  ar thaobhanna os comhair a chéile na Mumhan, agus na Eoghanacht Áine agus Ghleanndamhnach idir eatarthu (i dteannta leis na Fir Mag Fene).  Ligeadh príomhchathair Uí Fiodhghinte ag Dún Eochair, tugtha ag na Dáirine roinnt áiseanna roimh theacht i réim Caisil, mar a insíonn Seathrún Céitinn an scéal.

I nAlbain
 

Moladh é gur de shliocht na nEoghanacht iad Ríthe na gCruithneach.  Más fíor, is dócha gurbh Eoghanacht Locha Léin, sinsir Uí Mhuircheartaigh, atá ó gceist anseo.  Ní amháin go raibh ríocht chumhachtach agus leathnaitheach acu san Iarmhumhan, ach ina theannta sin, bhí siad as a ndóchas, coinnithe amach ón gciorcal istigh.  D'aon oghaim, dúradh gur de shliocht mná Cruithnigh ab ea iad, agus gurbh é seo cúis a gcuid scoiteachta.

 Eoghanacht Maige Geirginn. Ceaptar go bhfuil Maigh Circinn suite i gceantar Angus agus Mearns san Albain.
 Óengus I na gCruithneach, bás 761
 Bridei V na gCruithneach
 Talorgan II na gCruithneach, bás 782
 Drest VIII na gCruithneach
 Constantín mac Fearghasa, bás 820
 Óengus II of the Picts, bás 834
 Drest IX na gCruithneach, bás 836 or 837
 Eoghanan mac Aonghasa, bás 839

Stair

Coimhlint le hUí Néill
Féach:
 Byrne (2001)
 Cathal mac Finghin
 Feilimí mac Criomhthainn
 Sionad Bhiorra

Coimhlint leis an Dál gCais
De réir roinnt nósanna níos deireanaí na Tuamhan, bhí deartháir óg ag Eoghan, darbh ainm Cormac Cas, a quo an Dál gCais agus a ríocht beag ach cumhachtach.  Le linn na 10ú haoise, chuir siad na hEoghanachta, a bhí faoi bhrú na Lochlannach agus Uí Néill, as coróin na Mumhan.  Ní bhfaigheadh na hEoghanachta agus a gcomhghuaillí é an athuair choiche, ach bhíodh siad fós i réim sa Deasmhumhan le sé aois anuas, go háirithe mic Uí Chárthaigh agus Uí Shúilleabháin.  Chloígh siad mic Uí Ghearailt ag Cath Challainn,  ag stopadh agus ag tiontú gluaiseacht chun tosaigh na Normannach i nDeasmhumhain isteach.

Féach fosta:
 Byrne (2001)
 Todd (1867)
 Brian Bóramha
 Mathgamain mac Cennétig Cennétig mac Lorcáin
 Rithe na Mumhan
 Ríthe na Deasmhumhan
 Tuamhain
 Déise

Na Cambra-Normannaigh agus Sasana
Féach:
 FitzGerald
 Battle of Callann
 Earl of Desmond
 Desmond Rebellions
 Second Desmond Rebellion
 Florence MacCarthy
 Tudor conquest of Ireland
 Dónall Cam Ó Súilleabháin Béirre
 Siege of Dunboy
 Plantations of Ireland
 Irish Confederate Wars
 Donagh MacCarthy, Viscount Muskerry
 Earl of Clancarty.

Gaoil Eaglaise leis an nGearmáin
Féach:
 Byrne (2001)

Póstaí agus ginealaigh
Féach:
 O'Hart (1892)
 Cronnelly (1864)
 Burke (1976)
 D'Alton (1861)
 O'Donovan (1856)
 O'Keeffe (1703)
 Byrne (2001).

Pearsana níos deireanaí
 Charles MacCarthy (Irish soldier)
 Robert MacCarty, Viscount Muskerry
 Charles MacCarthy
 Thaddeus MacCarthy
 Nicholas Tuite MacCarthy
 Eoghan Rua Ó Súilleabháin
 Mícheál Ó Coileáin

Eoghanachta an lae inniu
Tugann Curley beathaisnéisíní ar tuairim is fiche tiarnaí reatha Gaelacha, go leor acu Eoghanachta nó a gcomhghuaillí, le haitheantas éagsúil ar a chéile.  Níltear cinnte faoina bhfuil i ndán dóibh ámh tar éis an scannail cruthaithe ag Terence Francis MacCarthy.

 O'Donoghue of the Glens (Eoghanacht Locha Léin, céad Eoghanacht Raithlinn)
 Mac Giolla Chuda (Ó Súilleabháin Mór: Eoghanacht Chaisil)
 Ó Cheallacháin Dhúiche Ealla (Eoghanacht Chaisil)
 Ó Donnabháin  Clancahill (Uí Fidgenti)

Féach freisin

 Ríochtaí Éireann
 Ríthe na Mumhan
 Ríthe na Deasmhumhan
 Leabhar Mhic Cárthaigh
 Ceann na Fine
 Counts of Toulouse
 Earl of Clancarty
 Family of Barrau
 Terence Francis MacCarthy

Foinsí
 Bhreathnach, Edel (eag.), The Kingship and Landscape of Tara. Four Courts Press for The Discovery Programme. 2005, ll. 249, 250 & Historical Early Éoganachta, Table 9, ll. 356, 357.
 Bugge, Alexander (eag. agus aistr.), Caithreim Cellachain Caisil: The Victorious Career of Cellachan of Cashel Christiania: J. Chr. Gundersens Bogtrykkeri. 1905.
 Burke, Bernard and Hugh Montgomery-Massingberd, Burke's Irish Family Records, or Burke's Landed Gentry of Ireland. London: Burke's Peerage Ltd. 5ú heagrán, 1976.
 Byrne, Francis J., Irish Kings and High-Kings. Four Courts Press. 2a heagrán, 2001.
 Cairney, C. Thomas, Clans and Families of Ireland and Scotland: An Ethnography of the Gael, A.D. 500-1750. Willow Bend Books. 1989.
 Charles-Edwards, T.M., Early Christian Ireland. Cambridge University Press. 2000.
 Coogan, Tim Pat, Michael Collins: The Man Who Made Ireland. Palgrave Macmillan. 2002, ll. 5-6
 Cronnelly, Richard F., Irish Family History Part II: A History of the Clan Eoghan, or Eoghanachts. Baile Átha Cliath: 1864.
 Curley, Walter J.P., Vanishing Kingdoms: The Irish Chiefs and their Families. Baile Átha Cliath: Lilliput Press. 2004.
 John D'Alton, Illustrations, Historical and Genealogical, of King James's Irish Army List, 1689, 2 iml. Londain: J.R. Smith. 2a heagrán, 1861.
 Dillon, Myles, The Cycles of the Kings. Oxford. 1946. (Four Courts Press. Eagrán athbhreithnithe, 1995.)
 —, "The Story of the Finding of Cashel", in Ériu 16 (1952), lch 63.
 Duffy, Seán (eag.), Medieval Ireland: An Encyclopedia. Routledge. 2005.
 Eoghanact Septs DNA Project
 Foster, Roy (eag.), The Oxford Illustrated History of Ireland. Oxford University Press. 2001.
 Hull, Vernan, "Conall Corc and the Corcu Loígde", in Proceedings of the Modern Languages Association of America 62 (1947), ll. 887-909.
 —, "The Exile of Conall Corc", in Proceedings of the Modern Languages Association of America 56 (1941), ll. 937-50.
 Koch, John T. (eag.), Celtic Culture: A Historical Encyclopedia. 5 iml, nó e-leabhar. ABC-CLIO. 2006.
 Lalor, Brian, The Encyclopedia of Ireland. Yale University Press. 2003.
 MacLysaght, Edward, Irish Families: Their Names, Arms and Origins. Irish Academic Press. 4ú heagrán, 1998.
 Mac Niocaill, Gearóid, Ireland before the Vikings. Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan. 1972.
 Meyer, Kuno (eag. agus aistr.), "The Expulsion of the Dessi", in Y Cymmrodor 14. 1901. pgs. 101-35, le fáil ar maryjones.us
 — (eag.), "The Laud Genealogies and Tribal Histories", in Zeitschrift für celtische Philologie 8. Halle/Saale, Max Niemeyer. 1912, ll. 291-338.
 O'Connell Surname DNA Project, Torthaí, go háirithe na torthaí croí "Irish Type II", SNPs A7659 agus A7654
 Ó Corráin, Donnchadh, "Corcu Loígde: Land and Families", in Cork: History and Society. Interdisciplinary Essays on the History of an Irish County, edited by Patrick O'Flanagan and Cornelius G. Buttimer. Baile Átha Cliath: Geography Publications. 1993.
 — (eag.), Genealogies from Rawlinson B 502, Coláiste na hOllscoile, Corcaigh: Corpus of Electronic Texts. 1997.
 —, Ireland before the Normans. Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan. 1972.
 —, "Prehistoric and Early Christian Ireland", in Foster, Roy (eag.), The Oxford Illustrated History of Ireland. Oxford University Press. 2001, ll. 1-52.
 Ó Cróinín, Dáibhí (eag.), A New History of Ireland: Prehistoric and Early Ireland, Vol. 1. Oxford University Press. 2005.
 O'Donovan, John (eag. agus aistr.), Annála na gCeithre Máistrí. 7 iml. Acadamh Ríoga na hÉireann Irish Academy. Baile Átha Cliath. 1848-51. 2a heagrán, 1856.
 O'Hart, John, Irish Pedigrees. Baile Átha Cliath. 5ú heagrán, 1892.
 Ó hInnse, Séamus (eag. agus aistr.) agus Florence MacCarthy, Mac Carthaigh's Book, nó Miscellaneous Irish Annals (A.D. 1114-1437). Institiúid Ard Léinn Bhaile Átha Cliath. 1947.
 O'Keeffe, Eugene (eag. agus aistr.), Eoganacht Genealogies from the An Leabhar Muimhneach. Corcaigh. 1703. (le fáil anseo)
 O'Rahilly, Thomas F., Early Irish History and Mythology. Institiúid Ard Léinn Bhaile Átha Cliath. 1946.
 Richter, Michael, Medieval Ireland: The Enduring Tradition. Palgrave Macmillan. 1996.
 Sproule, David, "Origins of the Éoganachta", in Ériu 35 (1984), ll. 31–37.
 —, "Politics and pure narrative in the stories about Corc of Cashel", in Ériu 36 (1985), ll. 11–28.
 Todd, James Henthorn (eag. agus aistr.), Cogadh Gaedhel re Gallaibh: The War of the Gaedhil with the Gaill Longmans. 1867.
 Welch, Robert (eag.) agus Bruce Stewart, The Oxford Companion to Irish Literature. Oxford University Press. 1996.

Tuilleadh le léamh
 Genealogies for the Eóganachta of Munster, ll. 195–206, 208–34, 251–3, 362, 384, 388–90

Naisc sheachtracha
 Mumu
 Tuadmumu
 Do bunad imthechta Éoganachta
 Conall Corc 7 Ríge Caisil
 Genemain Chuirc meic Luigdech
 Aided Chrimthainn meic Fhidaig 7 Trí Mac Echach Muigmedóin
 Echtra Mac nEchach Muigmedóin
 Irish Historical Mysteries: The MacCarthy Mór Hoax
 The Eóganacht Septs of Ireland (Y-DNA related)
 Famille MacCarthy Reagh at GeneaWiki (in French)
 Famille O'Mahony at GeneaWiki (in French)
 The MacCarthy Clan Foundation

Tagairtí

Ríthe na Mumhan