Fionnlagh MacLeòid

Scoláire, scríbhneoir, agus craoltóir ab ea an Dr Fionnlagh MacLeòid (Béarla: Finlay MacLeod). Fuair sé bás ar an 19ú lá de mhí Mheán Fómhair 2023, agus é 68 bliain d'aois.

Saol 
Rugadh agus tógadh é i Nis, Leòdhas. Cuireadh oideachas air in Ollscoil Obar Dheathain, áit a raibh sé ina mhac léinn le Dòmhnall Iain MacLeòid. Bhí sé ina léachtóir le síceolaíocht in Ollscoil Obar Dheathain. D’oibrigh sé san oideachas mar “príomhchomhairleoir” sna hOileáin Thiar. Bhí an Dr MacLeòid i measc na gcéad iontaobhaithe ar Shabhal Mòr Ostaig in éineacht le Sir Iain Noble, Somhairle MacGill-Eain, D.R. Dòmhnallach, agus Gòrdan Barr. Bronnadh an chéad ghradam Dhòmhnaill Meek air in 2010. D'oibrigh sé mar láithreoir freisin, go háirithe sa tsraith ‘Sin Thu Fèin’ ar BBC Alba, áit ar labhair sé le go leor daoine cáiliúla i saol na nGael. Bhí sé le cloisteáil go minic freisin ar Radio nan Gaidheal mar aoi, ag caint ar stair na nOileán Thiar agus ar scríbhinní Ghaeilge na hAlban.

Scríbhneoireacht

Gàidhlig

Leabhair
 Turas a' Bhreandain: sgeulachd rèidio; Steornabhagh, Leodhas: Acair, 1989.
 Na Teampaill anns na h-Eileanan an Iar Stornoway: Acair, 1997. ISBN: 086152103x
 Tobraichean sláinte anns na h-Eileanan an Iar; pictiúir le Dòmhnall Iain Caimbeul. Stornoway: Acair, 2000.
 Cas-cheum an Leòdhas = Footfall in Lewis pictiúir le Robert M. Adam, Steòrnabhagh : Acair 2006.
 Dìomhanas Inbhir Nis: CLÀR, 2008.
 Muilnean beaga Leòdhais; pictiúir le John Love. Steòrnabhagh: Acair, 2009. ISBN 9780961523627
 Gormshuil an rìgh Inbhir Nis : CLÀR 2010.

Ficsean in irisí agus i mbailiúcháin
 'An Cluaisean' ann an MacDhòmhnaill, D. (eag.) Briseadh na Cloiche. Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1970, lgh. 63-69
 'Victoria agus Albert'  Gairm Àir. 51, lch. 265 
 'Gèam airson Dithis', Gairm Àir. 199, lch. 269.
 'A chàirdean - cà 'il am bàr?', Gath Àir. 9, An tEarrach 2008, lgh. 10-17.

Drámaí
 Seonaidh
 Ceann Cropaig
 An Seachdamh Gealach
 An Comadaidh
 Na balaich air Rònaidh: dealbh-chluich airson réidio ann a sia earrainnean; Obar-Dheadhan: Oilthigh Obar-Dheadhan, 1972.
 Teaghlach Thormoid Bhuidhe: dealbhan-chluiche rèidio Steòrnabhagh: Acair, 1990. 
 'Bar' Gairm Àir. 196, d.354.
 'An Latha a Thàinig an t-Ailbhean’ "Gairm" Àir.197 Geimhreadh 2001/2002, lgh. 63-69.
 'Siorap Ina' Gairm Àir. 198, lch. 136.

Leabhair Chlainne
 Sioba Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
 Tothan Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
 Tugainn cuairt Inbhirnis: An Comunn Gaidhealach Tigh Obar-Thairbh 1976.
 Rònan agus Brianuilt; pictiúir le Anndra MacMhoirein. Steòrnabhagh: Acair, 1978. ISBN: 086152005X
 O Tractar! Steòrnabhagh: Acair 1979.
 Ròin agus Daoine le John Love. Steòrnabhagh: Acair 1989.
 Alasdair MacChoinnich ann an Canada Steòrnabhagh: Acair 1991.
 Mac an t-Srònaich le Aonghas MacDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair  1994.
 Ailig Aurora Steòrnabhagh: Stòrlann; Acair, 2010.

Aistriúcháin
 Blàir mhór an t-Saoghail le Anna Jungmann, pictiúir le Doffy Weir. Dún Éideann: Oliver and Boyd 1977.
 leabhar eachdraidh: Hannibal agus Blar Loch Trasimene - Cortes am measg nan Aztecs - An Armada - Blar Abhainn na Fala
 Na rinn i orra  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1986. ISBN: 086152084X (aistriúchán ón Bhreatnais)
 Mac'An Duinn  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1987 ISBN: 0861520800X (aistriúchán ón Bhreatnais)
 A' Chnapag  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
 A' Ghuanag  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
 Ubhlan tofaidh puth  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
 Siud agaibh meic le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
 An t-sreang aodaich le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1989.  (aistriúchán ón Bhreatnais)
 A' Chràg le Angharad Tomos Steòrnabhagh: Acair Earranta 1989 (aistriúchán ón Bhreatnais)
 Sgeulachdan Grimm Steòrnabhagh: Acair, 1990.

Eile
 Cur is Dlùth pictiúir le Gus Wylie, réamhrá le Fionnlagh MacLeòid.
 An duine thainig a chunntadh nan tighean Steòrnabhagh: Acair (n.d.) (ag NLS)
 'Amhran, le Fionnlagh MacLeòid' Gairm Àir. 200, lch. 344. (filíocht)
 Gaelic arts a way ahead a report for the Scottish Arts Council by Finlay MacLeod (ag Leabharlann Nàiseanta na h-Alba)
 Seòid na mara. Stiùireadh do na tidsearan. le Anna NicDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair 1989.
 'A' Ghàidhealtachd (2) An-diugh, Litir le Fionnlagh MacLeòid, Siabost, Leòdhas.' Gairm Àir. 84, lch. 338.
 Mac an t-Srònaich [taifeadadh] "Leabhar ar CD" Steòrnabhagh: Stòrlann, 2007.

Tagairtí 

Daoine Albanacha
Gaeil
Scríbhneoirí Gaeilge na hAlban