Johannes Kepler

Réalteolaí is matamaiticeoir, a rugadh i Weil-der-Stadt na Gearrnáine, ab ea Johannes Kepler (27 Nollaig, 1571 – 15 Samhain 1630). Tá clú agus cáil air de bharr cur síos a dhéanamh ar dhlíthe faoi ghluaiseacht na bpláinéad. Ceannródaí a bhí in Kepler ar bhealaí eile fosta: eisean a d'aithin roimh aon duine nach ciorcail fhoirfe iad fithisí na bpláinéad. D'fhoilsigh sé téacsleabhar réalteolaíochta faoin teideal Epitome astronomiae Copernicanae (”Gearrinsint ar réalteolaíocht Copernicus”) timpeall na bliana 1620.

Chabhraigh dlíthe Kepler le teoiric Imtharraingt uilíochas Isaac Newton a thabhairt chun cinn.

Saol 

Mhúin Kepler Mata ag scoil i Graz san Ostair. 

D'oibrigh sé mar chúntóir do Tycho Brahe (ag deireadh a shaoil, bhí Brahe mar mhúinteoir is pátrún ag Kepler).

D'oibrigh sé chomh maith mar mhatamaiticeoir na cúirte don Impire, Rudolf II, mar mhúinteoir mata i Linz agus mar chomhairleoir don Ghinearál Wallenstein. 

Anuas air sin d'oibrigh sé san optaic agus chruthaigh sé go raibh an ceart ag Galileo Galilei.

Eolaí 
B'shin é an chéad duine a d'aithin struchtúr an ghrianchórais agus a chuir síos na dlíthe a rialaíonn gluaisne na bpláinéad, mar achoimriú ar obair Tycho Brahe.

Chomh maith le Galileo, mhol Kepler teoiric Copernicus go bhfuil an ghrian i lár an ghrianchórais, bíodh is nár chomhfhreagair na fithisí réamhinste do na fíorfhithisí. 

D'fhionn sé gur ar chruth éilips atá fithis gach pláinéid, agus ní ar chruth ciorcail mar a cheap Copernicus.

Uirlisí 
D'fhorbair Kepler teileascóp simplí, teileascóp athraonta. Nuair a d’fhéach sé trína theileascóp, chonaic sé rudaí bun os cionn. Ní fadhb mhór í seo ag féachaint ar réalta, mar go hiondúil bíonn an chuma chéanna ar réalta má tá sí bun os cionn nó má tá sí mar ba chóir di a bheith.  Ach bíonn cuma an-difriúil ar rudaí níos cóngaraí, ar an ngealach mar shampla.

Tionchar 
Ón obair Kepler a d'fhorbair Newton  teoiric na hImtharraingthe ó réamhobair Bhrahe agus Kepler. Mar a dúirt Newton féin, "Más rud é go bhfaca mé níos faide, rinne as é trí sheasamh ar ghuaillí fathach." Lean coincheapanna Newton mar chroílár na heolaíochta ar feadh 300 bliain.

Féach freisin 

 Dlíthe Kepler

 Spásteileascóp Kepler
 Córas héiIealárnach na gréine

Naisc sheachtracha 

 Dan O'Regan. Fisic don Ré Nua. ISBN: 978-1-85791-749-9
 Kepler do Mhuinteoirí (JCT)
 Ciclipéid na hOllchruinne: Cóiméad - D
 University of Tennessee's Dept. Physics & Astronomy: Astronomy 161 page on Johannes Kepler: The Laws of Planetary Motion

Tagairtí 

Kepler, Johannes
Kepler, Johannes
Kepler, Johannes
Kepler, Johannes
Kepler, Johannes