Contae Ros Comáin

I gCúige Chonnacht atá Contae Ros Comáin (), agus é ainmnithe as Comán, a thóg mainistir san áit ina bhfuil baile Ros Comáin anois. Bhí na daoine go hainnis ann le linn an Drochshaoil (1845-1848), rud a léirítear i Músaem an Ghorta i dTeach Bhéal na mBuillí. 

Is é an t-aon chontae amháin i gCúige Chonnacht é nach bhfuil béal na farraige isteach ann. Is díol spéise é Baile Átha Luain, áit atá suite ar bhruach na Sionainne, sa mhéid go bhfuil sé le fáil i lár baill na tíre, agus é i gContae Ros Comáin agus i gContae na hIarmhí araon. Tá an contae ag críochtantacht le Contae na Gaillimhe, le Contae Mhaigh Eo, le Contae Shligigh agus le Contae Liatroma i gCúige Connacht, agus (lastall den tSionainn) le Contae Uíbh Fhailí, le Contae Iarmhí agus le Contae Longfoirt i gCúige Laighean. 

Tá baint ag an gcontae leis na scéalta is sine in Éirinn: níl aon sráidbhaile is gaire do Ráth Cruacháin, baile na Bainríona Méibhe agus ríthe Chonnacht, ná Tuilsce. Tá cuid den dúlra is ársa sa tír le fáil ar an dá oileán is tríocha i Loch Cé i Ros Comáin Thuaidh.
 
Sa chontae seo a rugadh Dubhghlas de hÍde (1860-1949), bunaitheoir Chonradh na Gaeilge, agus an chéad Uachtarán ar Éirinn. Is beag Gaeilge a bhí á labhairt ann agus é ag fás suas ann, agus bhí air dul á lorg. Fear eile de chuid an chontae a thuill clú ba ea Percy French, cumadóir cáiliúil amhrán.

Bailte agus sráidbhailte 

 An Airgnigh, Áth Liag, Áth Luain, Ail Finn
 Bealach an Doirín, Baile an Tobair, Baile an Locha, Bál Átha na gCarr, Béal Átha na Muille, Mainistir na Búille, Béal Átha Fearnáin, Béal Átha Feorainne, Béal na mBuillí, Baile Átha Luain
 Cluain Fada, An Caisleán Riabhach, Cruachán, Corr an Tobair, Cill Taobháin, Céideadh, Cnoc an Viocáire, Cnoc an Chrochaire, Ceathrú an Chaisil, Cluain Banbh, Corr na Fola, Corr an Tobair, An Currach Buí, Céideadh
 An Droim, Dún Gar, An Dísirt
 Fiodharta
 An Leithcheathrú, Lios Lachna, Loch Glinne
 Mainistir na Búille
 Port Reanna
 Ráth Ara, Ros Comáin, Rúscaigh
 An Seanbhaile
 Tearmann Bearaigh, Tuilsce, Teach Mhic Conaill, Tigh Srathra

Barúntachtaí 

 Baile Átha Luain Thuaidh, Baile Átha Luain Theas, Baile an Tobair Thuaidh, Baile an Tobair Theas, Béal Átha Mó
 An Caisleán Riabhach
 Dún Gar
 Mainistir na Búille, Maigh Charnáin
 Ros Comáin

Tíreolaíocht 

 Cill Taobháin, Cillibhicin, Ceathrú an Chaisil, An Corrshliabh, Corr an Tobair, Cnoc A'Dailtin, Cnoc A'Chartha
 Sliabh Bána, Screige

Cultúr 

 An Bacall Buí
 Carn Fraoich, Colaiste na Mainistreach, Cloch Chaisleán Stráinse, Comhairle Chontae Ros Comáin
 Deoise Achadh Conaire, Deoise Chluain Fearta, Deoise Ail Finn
 Mainistir na Búille, Meánscoil na mBráithre Críostí
 Páirc de hÍde 
 Ráth Cruachan

Féach freisin 

 Mainistreacha agus Prióireachtaí i gContae Ros Comáin
 Comhairle Contae Ros Comáin
 Stáisiún Ros Comáin Stáisiún traenach.
 Stáisiún Mhainistir na Búille Stáisiún traenach.
 Stáisiún an Chaisleáin Riabhaigh Stáisiún traenach.
 Ospidéal Ollscoile Ros Comáin Baile Ros Comáin.
 Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)

Naisc sheachtracha 

 Roscommon Links 

 Suíomh Oifigiúil – an Chomhairle Chontae 

 Lárionad Thuilsce do Chuairteoirí

Tagairtí