Nagorno-Karabakh

Is réigiún suite sa Chugas Theas é An Nagarna-Carabaic, nó Nagorno-Karabakh (nó Artsakh mar a thugann na hAirméanaigh ar an réigiún), a chlúdaíonn an stráice thoir theas de shliabhraon na Cugaise Bige. Cuid den réigiún is mó den Charabaic, luíonn sé idir an Charabaic Íochtarach agus Siunic. Is éard atá sa tír-raon go príomha ná sléibhte agus talamh faoi chrainn.

Bhí daonra 146,573 ann sa bhliain 2013, agus iamhchríoch Airméanach ba ea í go dtí 2023.

Stair 
Is críoch a bhfuil easaontas ann faoi An Nagarna-Carabaic, a aithnítear go hidirnáisiúnta mar chuid den Asarbaiseáin.

Bhí an chuid is mó dá críoch á rialú ag Poblacht easaontach na hArtsakh, ar a dtugtar Poblacht Nagarna-Carabaic (PNC) freisin - ó dheireadh an chéad Chogaidh Nagarna-Carabaic idir an Airméin agus an Asarbaiseáin i 1994. Rinne an Grúpa OSCE Minsk idirghabháil orthu maidir le stádas díospóide an réigiúin.

Idir 27 Meán Fómhair 2020 - 10 Samhain 2020, ghabh fórsaí armtha ón Asarbaiseáin seilbh ar chuid den réigiún. Maraíodh cúpla míle nó níos mó.

Idir 2022-2023, bhí an réigiún nach mór faoi léigear ag na hAsaraigh agus bhí muintir na háite ar an ngannchuid dá bhíthin ar aon chuma.  Ó mhí na Samhna 2022, cuireadh isteach go mór ar ghluaiseacht rialta daoine, feithiclí agus lastais. Cuireadh saol 120 000 Airméanach atá ina gcónaí sa Nagarna-Carabaic i mbaol. Cuireadh bac ar a rochtain ar sholáthairtí úra agus ar shaorghluaiseacht, agus ciorraíodh a soláthairtí gáis agus leictreachais.  Ón 12 Nollaig 2022 ar aghaidh, bhí Conair Lachin, an t-aon nasc talún idir an Nagarna-Carabaic agus Poblacht na hAirméine, blocáilte, a bheag nó a mhór, ag an Asarbaiseáin.

I mhí Meán Fómhair 2023, thosaigh an cogadh arís agus ghabh fórsaí armtha ón Asarbaiseáin seilbh go hiomlán ar Nagorno-Karabakh. Cuireadh an ruaig ar na hAirméanaigh ar fad a bhí fós ina gcónaí sa  Nagarna-Carabaic.

Naisc sheachtracha

 ‘Níl aon bhealach éalaithe ': tá eagla ar chónaitheoirí Nagarna-Carabaich roimh an rud is measa agus trúpaí na hAsarbaiseáine ag cur smacht orthu (i mBéarla)
 An staid dhaonnúil i gconair Lachin

Féach freisin 

 An Asarbaiseáin

Tagairtí

 
Caidreamh na hAirméine-na hAsarbaiseáine
Foranna na hAsarbaiseáine
Iamhchríocha agus eachtarchríocha
Réigiúin stairiúla san Asarbaiseáin
Iridinteachas na hAirméine
An Charabaic
An Asarbaiseáin
An Airméin