جانشینی تاج‌وتخت بریتانیا

جانشینی تاج‌وتخت بریتانیا بر اساس نسب، جنسیت (برای وراث متولد قبل از ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱)، مشروعیت و مذهب تعیین می‌شود. طبق قوانین عرفی تاج‌وتخت به فرزندان یک حاکم یا نزدیکترین خط وثیقه حاکم بدون فرزند به ارث می‌رسد. اعلامیه حقوق ۱۶۸۹ و لایحه حل‌وفصل ۱۷۰۱ جانشینی تاج‌وتخت را به نوادگان پروتستان قانونی سوفیای هانوفری که در " ارتباط با کلیسای انگلستان " هستند، محدود می‌کند. بدین ترتیب همسران کاتولیک از سال ۱۶۸۹ تا زمانی که قانون در سال ۲۰۱۵ اصلاح شد، رد صلاحیت می‌شدند. نوادگان پروتستان کسانی که به دلیل کاتولیک بودن حذف شده‌اند نیز واجد شرایط هستند.

پادشاه چارلز سوم حاکم کنونی بریتانیا است و وارث بلافصل او پسر بزرگش، ویلیام، شاهزاده ولز است. پسر بزرگ ویلیام، شاهزاده جورج، در ردیف دوم قرار دارد و پس از آن خواهرش، شاهدخت شارلوت، و برادر کوچکترش، شاهزاده لویی قرار دارند. پنجمین ردیف شاهزاده هری، دوک ساسکس، پسر کوچکتر پادشاه، و ششمین فرزند بزرگ هری، آرچی مونتباتن-وینزر است. بر اساس توافقنامه پرث، که در سال ۲۰۱۵ اجرایی شد، تنها شش نفر اول در صف جانشینی، پیش از ازدواج به رضایت حاکمیت نیاز دارند. بدون چنین رضایتی، آن‌ها و فرزندانشان از جانشینی محروم خواهند شد.

چهار نفر اول در صف جانشینی که بیش از ۲۱ سال دارند و همسر حاکم می‌توانند به عنوان مشاوران کشور منصوب شوند. مشاوران کشور برخی از وظایف حاکمیتی را در بریتانیا در زمانی که حاکم خارج از کشور یا به‌طور موقت ناتوان است، انجام می‌دهند. در غیر این صورت، افراد در ردیف جانشینی نیازی به نقش قانونی یا رسمی خاصی ندارند.

بریتانیا یکی از ۱۵ قلمرو مشترک المنافع است. هر یک از این کشورها دارای یک شخص به عنوان پادشاه و یک ترتیب جانشینی هستند. در سال ۲۰۱۱، نخست وزیران قلمروها به اتفاق آرا موافقت کردند که رویکرد مشترکی را برای اصلاح قوانین جانشینی تاج‌وتخت مربوطه خود اتخاذ کنند، به طوری که اولویت مطلق برای افرادی که پس از تاریخ توافق به دنیا آمده‌اند، اعمال شود. و ممنوعیت ازدواج با کاتولیک‌ها برداشته می‌شود، اما پادشاه همچنان باید با کلیسای انگلستان در ارتباط باشد. پس از تصویب قوانین لازم مطابق با قانون اساسی هر قلمرو، تغییرات در ۲۶ مارس ۲۰۱۵ اعمال شد.

صف جانشینی فعلی 
هیچ نسخه رسمی و کاملی از خط جانشینی حفظ نشده‌است. تعداد دقیق افرادی که واجد شرایط هستند، در خطوط وثیقه دورتر، نامشخص است. در سال ۲۰۰۱، ویلیام آدامز رایتویزنر، نسب‌شناس آمریکایی، فهرستی از ۴۹۷۳ نوادگان زنده سوفیا پالاتینیتی را به ترتیب بدون حذف کاتولیک‌ها تهیه کرد. هنگامی که این فهرست در ژانویه ۲۰۱۱ به روز شد، این تعداد ۵۷۵۳ بود. افرادی که نامشان ایتالیک است شماره‌گذاری نشده‌اند چرا که یا درگذشته‌اند یا منابع گزارش کرده‌اند که از جانشینی کنار گذاشته شده‌اند.

قوانین فعلی 
اعلامیه حقوق و لایحه حل‌وفصل (تجدید نظر در قوانین اتحادیه) همچنان بر جانشینی تاج و تخت حاکم است. آن‌ها در بریتانیا با قانون جانشینی تاج‌وتخت ۲۰۱۳ اصلاح شدند، که عمدتاً برای «عدم وابستگی جانشینی تاج‌وتخت به جنسیت» و «پیش‌بینی ازدواج‌های سلطنتی» تصویب شد و بدین ترتیب توافقنامه پرث در بریتانیا و در قلمروهایی که طبق قوانین آن، هر کسی که پادشاه بریتانیا باشد، به‌طور خودکار پادشاه آن است، اجرا شد. قلمروهای دیگر قوانین خود را تصویب کردند.

با هرکسی که واجد شرایط نباشد طوری رفتار می‌شود که انگار مرده‌است. فرزندان آن شخص نیز رد صلاحیت نمی‌شوند، مگر اینکه شخصاً واجد شرایط نباشند.

ازدواج‌ها 
لایحه حل‌وفصل ۱۷۰۱ مقرر می‌دارد که وارثان جسد پروتستان (یعنی نوادگان قانونی) سوفیا پالانتینی، واجد شرایط جانشینی تاج‌وتخت هستند، مگر اینکه از طریق دیگری رد صلاحیت شوند. معنای وارث جسد توسط قواعد حقوقی عرفی اولویت نخستین فرزند مرد تعیین می‌شود (معیار «ترجیح مرد» دیگر در رابطه با جانشینی تاج‌وتخت برای افرادی که پس از ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱ متولد شده‌اند قابل اجرا نیست) فرزندان و اولاد آن فرد پیش از خواهر و برادران کوچکترش در اولویت هستند و فرزند مذکر بر مؤنث مقدم است. کودکانی که خارج از ازدواج به دنیا می‌آیند و فرزندانی که به فرزندخواندگی گرفته می‌شوند، واجد شرایط جانشینی نیستند. فرزندان نامشروعی که والدین آن‌ها متعاقباً ازدواج می‌کنند، مشروع هستند، اما واجد شرایط جانشینی نمی‌باشند.

دین 
قوانین مربوط به واجد شرایط بودن که توسط اعلامیه حقوق تعیین شده‌است، در لایحه حل‌وفصل و مصوبه‌های اتحادیه ۱۷۰۷ حفظ می‌شوند. بر اساس ماده دوم پیمان اتحاد بین انگلستان و اسکاتلند (که با قوانین پارلمان انگلیس و اسکاتلند قوت قانونی یافت)، جانشینی تاج‌وتخت محدود به «وارثان جسد پروتستان [سوفیا]» است. لایحه حل‌وفصل همچنین بیان می‌کند که «هرکسی که از این پس به تصاحب این تاج‌وتخت می‌رسد، باید با کلیسای انگلستان در ارتباط باشد». تعریف «در ارتباط با کلیسای انگلستان» به‌طور گسترده تفسیر شده‌است. به عنوان مثال، پادشاه جورج یکم از مذهب لوتریان بود.

اعلامیه حقوق به‌طور خاص کاتولیک‌های رومی را از حاکمیت محروم می‌کند، تا جایی که می‌گوید آن‌ها «باید کنار گذاشته شوند و تا ابد قادر به به ارث بردن تاج‌وتخت نباشند»، بنابراین هرگونه تغییر بالقوه از کاتولیک رومی به پروتستان را نادیده می‌گیرد. به این ترتیب، برای اهداف جانشینی، یک کاتولیک رومی «به‌طور طبیعی مرده» در نظر گرفته می‌شود. لایحه حل‌وفصل همچنین مقرر می‌کرد که هر کسی که با یک کاتولیک رومی ازدواج کند، واجد شرایط جانشینی نیست. این قانون الزامی نداشت که همسر آنگلیکان باشد. فقط کسانی را که با کاتولیک‌های رومی ازدواج کرده بودند ممنوع کرد. قانون جانشینی تاج و تخت ۲۰۱۳ ممنوعیت جانشینی افرادی را که با کاتولیک‌های رومی ازدواج می‌کنند، حذف کرد، البته کماکان کاتولیک بودن خود فرد، او را حذف می‌کند، زیرا پادشاه، فرماندار عالی کلیسای انگلستان است.

خیانت 
بر اساس قانون خیانت ۱۷۰۲ و قانون خیانت ۱۷۰۳ ایرلند، «تلاش برای محروم کردن یا ممانعت از جانشینی هر شخصی که جانشین تاج‌وتخت است» خیانت به تاج‌وتخت سرزمین محسوب می‌شود. از زمان قانون جنایت و اختلال ۱۹۹۸، حداکثر مجازات آن حبس ابد بوده‌است.

جستارهای وابسته 
 فهرست فرمانروایان بریتانیا
 لیست سلطنت بریتانیا

منابع

پیوند به بیرون 
 متن اعلامیه حقوق ۱۶۸۹
 متن لایحه حل‌وفصل ۱۷۰۱
 متن کامل قانون جانشینی تاج‌وتخت ۲۰۱۳.
 شجره خانواده سلطنتی و خط جانشینی در وب سایت بی‌بی‌سی، ۲۹ ژوئن ۲۰۱۸. شرح حال نوادگان ملکه به ترتیب جایگاه آن‌ها در سلسله جانشینی.
 خط جانشینی بریتانیا در هر تاریخ تا سال ۱۸۲۰

پادشاهی بریتانیا
خانواده سلطنتی بریتانیا
خطوط جانشینی
دودمان‌های پادشاهی بریتانیا
قانون اساسی بریتانیا