مطالعات ناتوانی

مطالعات ناتوانی/معلولیت (به انگلیسی:Disability studies) یک رشته دانشگاهی است که معنا، ماهیت و پیامدهای ناتوانی و معلولیت را بررسی می‌کند. در ابتدا، این رشته بر تقسیم بین «آسیب دیدگی (به انگلیسی:impairment)» و «ناتوانی (به انگلیسی:disability)» متمرکز بود، که در آن آسیب دیدگی یک آسیب در ذهن یا بدن یک فرد، و ناتوانی یک ساختار اجتماعی تعریف می‌شود. این فرض دو مدل متمایز از ناتوانی را به وجود آورد: مدل اجتماعی ناتوانی و مدل پزشکی ناتوانی. در سال ۱۹۹۹ میلادی، الگوی و مدل اجتماعی ارجحیت یافت و به‌طور جهانی پذیرفته شد. با این حال، در سال‌های اخیر، تقسیم بین مدل‌های اجتماعی و پزشکی به چالش کشیده شده‌است. علاوه بر این، تمرکز فزاینده ای بر تحقیقات بین رشته‌ای شده‌است. به عنوان مثال، تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که استفاده از «نشانگرهای مقطعی طبقه‌بندی (به انگلیسی:cross-sectional markers of stratification)" ممکن است به ارائه بینش‌های جدیدی در مورد توزیع غیر تصادفی عوامل خطر که قادر به تشدید فرآیندهای ناتوانی هستند کمک کند.

موضوعات مطالعات ناتوانی شامل آثاری در تاریخ ناتوانی، نظریه، قانون گذاری، سیاست، اخلاق و هنر است. با این حال، به دانشجویان آموزش داده می‌شود که از نظر عملی بر تجربیات زندگی افراد دارای معلولیت تمرکز کنند. این رشته بر افزایش دسترسی افراد دارای معلولیت و ناتوانی به حقوق مدنی و بهبود کیفیت زندگی آنها متمرکز است.

مطالعات مربوط به ناتوانی در دهه ۱۹۸۰ میلادی عمدتاً در ایالات متحده، بریتانیا و کانادا ظاهر شد. در سال ۱۹۸۶ میلادی، بخش مطالعه بیماری مزمن، آسیب دیدگی و ناتوانی انجمن علوم اجتماعی (ایالات متحده آمریکا) (به انگلیسی: Section for the Study of Chronic Illness, Impairment, and Disability of the Social Science Association (United States)) به انجمن مطالعات ناتوانی (به انگلیسی:Society for Disability Studies) تغییر نام داد. اولین برنامه مطالعات آکادمیک ناتوانی در ایالات متحده در سال ۱۹۹۴ میلادی در دانشگاه سیراکیوس آغاز شد. اولین ویرایش Disabilities Studies Reader (یکی از اولین مجموعه مقالات دانشگاهی مرتبط با مطالعات ناتوانی) در سال ۱۹۹۷ میلادی منتشر شد. این رشته در ده سال بعدی به سرعت رشد کرد. در سال ۲۰۰۵ میلادی، انجمن زبان مدرن (به انگلیسی:Modern Language Association) مطالعات ناتوانی را به عنوان «بخش فرعی از مطالعه آکادمیک» تأسیس کرد.

در حالی که مطالعات ناتوانی در ابتدا در ایالات متحده، بریتانیا و کانادا پدیدار شد، مطالعات مربوط به ناتوانی در کشورهای دیگر نیز از طریق دریچه‌های مختلف انجام شده بود. به عنوان مثال، دانشگاه‌های آلمانی از ابتدای قرن بیستم به «Queer Disability Studies» توجه می‌کنند. مطالعات ناتوانی در آلمان تحت تأثیر آثار ادبی مکتوب جنسیت‌گرا و فمینیست است. این آثار بررسی می‌کند که چگونه معلولیت بر تمایلات جنسی و توانایی احساس لذت تأثیر می‌گذارد. در نروژ، مطالعات ناتوانی در زمینه ادبی متمرکز است.

تغییراتی در سال ۲۰۱۷ میلادی با اولین برنامه مطالعات دسترسی‌پذیری در دانشگاه مرکزی واشینگتن با تمرکز بین رشته‌ای بر عدالت اجتماعی، طراحی جهانی و دستورالعمل‌های بین‌المللی دسترسی به وب (WAG3) به عنوان پایگاهی برای دانش آموزش عمومی به‌وجود آمد.

نظریه پردازان قابل توجه این رشته 

 Peter Beresford
 Michael Bérubé
 James Charlton
 Lennard J. Davis
 Nirmala Erevelles
 Vic Finkelstein
 Rosemarie Garland-Thomson
 Johanna Hedva
 Laura Hershey
 Eva Kittay
 Simi Linton
 Mike Oliver
 Robert McRuer
 Tom Shakespeare
 Anne Waldschmidt
 Irving Zola

جستارهای وابسته 
 دسترس‌پذیری
 مطالعات فرهنگی
 ناتوانی رشدی
 آموزش استثنائی

منابع

منابعی برای مطالعه بیشتر 

 Adams, R. , Reiss, B. and Serlin, D. , eds. Keywords for Disability Studies. New York University Press, 2015.
 Albrecht, Gary L. , ed. Encyclopedia of Disability (5 vol. Sage, 2005)
 Barnes, C. and G. Mercer. Exploring disability [2nd edition]. Cambridge, Polity Press, 2010.
 Bell, Christopher, ed. Blackness and Disability: Critical Examinations and Cultural Interventions (Forecaast Series). LIT Verlag Münster, 2011.
 Ben-Moshe, L. , Chapman, C. , and Carey, A. , eds. Disability Incarcerated: Imprisonment and Disability in the United States and Canada. Palgrave Macmillan, 2014.
 Burch, Susan, and Paul K. Longmore, eds. Encyclopedia of American Disability History (3 Vol. 2009)
 Burch, Susan and Michael Rembis. Disability Histories. Urbana, IL: University of Illinois Press, 2014.
 Campbell, Fiona K. "Contours of Ableism: The Production of Disability and Abledness", Palgrave Macmillan, 2009.
 Corker, Mairian and Tom Shakespeare. Disability/Postmodernity: Embodying Disability Theory, Continuum, 2002.
 Davis, Lennard J. , ed. The Disability Studies Reader. Routledge 1997, 2013, 2017.
 DePoy, Elizabeth, and Stephen Gilson, Studying Disability:. Los Angeles, CA: Sage 2011.
 Guter, Bob, and John R. Killacky, Queer Crips: Disabled Gay Men and Their Stories. New York: Harrington Park Press, 2004.
 Johnstone, David. An Introduction to Disability Studies, David Fulton Publishers Ltd 2001
 Linton, Simi. Claiming Disability: Knowledge and Identity. New York University Press, 1998.
 
 McRuer, Robert. Crip Theory: Cultural Signs of Queerness and Disability (Cultural Front), NYU Press, 2006.
 Oliver, M. Understanding Disability: From Theory to Practice. New York, Basigstoke, 1996
 Pothier, Dianne and Richard Devlin, eds. Critical Disability Theory: Essays in Philosophy, Politics, Policy, and Law (Law and Society Series), UBC Press, 2006.
 Ronell, A. The Telephone Book: Technology, Schizophrenia, Electric Speech, University of Nebraska Press, 1989.
 Siebers, Tobin Anthony. Disability Theory (Corporealities: Discourses of Disability), University of Michigan Press, 2008.
 Snyder, Sharon, Brenda J. Brueggemann, and Rosemarie Garland-Thomson, eds. Disability Studies: Enabling the Humanities. Modern Language Association, 2002.
 Snyder, Sharon L. and David T. Mitchell. Cultural Locations of Disability, University of Chicago Press, 2006.
 Smith, Bonnie G. , and Beth Hutchison, eds. Gendering Disability. Rutgers University Press, 2004.
 Thomas, C. Sociologies of Disability and Illness: contested ideas in disability studies and medical sociology, London, Palgrave, 2007.
 Waldschmidt, A. , H. Berressem and M. Ingwersen, eds. Culture – Theory – Disability: Encounters between Disability Studies and Cultural Studies, Bielefeld, transcript, 2017.
 Withers, AJ. Disability Politics & Theory, Halifax, Fernwood, 2012.

پیوند به بیرون 
 بررسی مطالعات معلولیت: مجله بین‌المللی
 انجمن مطالعات معلولیت
 فصلنامه مطالعات معلولیت
 دانشگاه ملی ایرلند، گالوی: فهرست مجلات علمی مرتبط با معلولیت، با فاکتورهای تأثیر
 مجلات و پایگاه‌های داده مطالعات معلولیت دانشگاه سیراکیوس
 معلولیت و جامعه
 مجله مطالعات معلولیت ادبی و فرهنگی
ساختارگرایی اجتماعی
شاخه‌های جامعه‌شناسی (میان‌رشته‌ای)
معلولیت