برده‌داری در افغانستان

برده‌داری در افغانستان در تاریخ پسا کلاسیک افغانستان وجود داشت، در قرون وسطی ادامه یافت و حداقل تا دهه ۱۹۲۰ میلادی ادامه یافته‌است.

منشأ بردگان در افغانستان در دوره‌های مختلف تغییر کرده و بردگان در افغانستان هرگز قومیت خاصی نداشتند. برده داری در افغانستان به‌طور رسمی در سال ۱۹۲۳ میلادی لغو شد.

تاریخ 
پس از حمله اعراب به ایران، مناطقی از ایران و افغانستان که اسلام نیاورده بودند، مناطق کافر شمرده شدند و در نتیجه، هدف مشروع یورش و اسارت به عنوان برده به‌شمار می‌رفتند. این یورش‌ها از مناطقی که جمعیت آن مسلمان شده بودند انجام می‌شد. به عنوان مثال دیلم در شمال غربی ایران و منطقه کوهستانی غور در مرکز افغانستان هر دو در معرض حملات بردگانی بودند که از مناطق مسلمان نشین انجام می‌شد.

به بردگی گرفتن اسیران جنگی مشروع تلقی می‌شد. به عنوان مثال، در زمان سرنگونی صفویان (۱۷۲۲–۱۷۳۰)، هزاران نفر به بردگی گرفته شدند و بلوچها به منظور دستگیری مردم و به بردگی کشیدن آنان، به‌طور مرتب به جنوب شرق ایران یورش بردند. قاچاق برده در افغانستان به ویژه در شمال غرب فعال بود، جایی که سالانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ برده فروخته می‌شد. در جنوب ایران، والدین فقیر فرزندان خود را به بردگی فروختند و در اواخر سال ۱۹۰۰ میلادی، یورش بردگان توسط سرداران در جنوب ایران انجام می‌شد. بازارهای این اسیران اغلب در عربستان و افغانستان بود. «بیشتر کنیزانی که در خانه‌های اعیان قندهار به عنوان خانه‌داری کار می‌کردند، از ولسوالی‌های دورافتاده قاین آورده شده بودند.»

حاکمان افغانستان معمولاً حرمسرایی با چهار زن رسمی و همچنین تعداد زیادی همسر غیررسمی برای دیپلماسی ازدواج قبیله‌ای علاوه بر زنان برده شده حرمسرا که به نام کنیز و «surati» یا «surriyat» ( معشوقه یا صیغه) که توسط غلام بچه‌ها (خواجه‌گان) محافظت می‌شدند داشتند.

اکثر بردگان به عنوان کارگران کشاورزان، بردگان خانگی و برده‌های جنسی به کار گرفته می‌شدند، در حالی که سایر بردگان در مناصب اداری خدمت می‌کردند. بردگان در افغانستان گونه‌ای از تحرک اجتماعی را برخوردار بودند، به ویژه بردگانی که تحت مالکیت حکومت حاکم بودند. از آنجایی که برخی از جوامع قبیله ای افغانستان به راحتی به تجارت برده نمی‌پرداختند، برده‌داری بیشتر در جوامع شهری رایج‌تر بود. بر اساس برخی منابع، ماهیت غیرمتمرکز قبایل افغان، مناطق شهری بیشتری را مجبور به واردات برده برای جبران کمبود نیروی کار می‌کرد. بیشتر بردگان در افغانستان از ایران و آسیای مرکزی وارد شده بودند.

بر اساس گزارش یک سفرنامه به افغانستان که در لندن در سال ۱۸۷۱منتشر شده (منبع:ژورنال انجمن سلطنتی جغرافیای لندن):
در پاسخ به قیام سال‌های ۱۸۸۸–۱۸۹۳ عبدالرحمن خان امیر افغانستان علیه شیعیان مسلمان «جهاد» اعلام کرد. ارتش بزرگ او با شورش در ارزگان که مرکز قیام بود مردم محل را در سال ۱۸۹۳ شکست دادند در این جریان بیش از ۶۰ درصد هزاره‌ها قتل‌عام و برخی از این میان به کشورهای همسایه آواره شدند. به گفته سید عسکر موسوی: «هزاران مرد، زن و کودک هزاره در بازارهای کابل و قندهار به عنوان برده فروخته شدند، در حالی که برج‌های متعدد سر انسان از شورشیان شکست خورده ساخته شد تا هشداری برای دیگران باشد که ممکن است حاکمیت امیر را به چالش بکشند.» هزاره‌ها در این دوران دارایی‌ها، منازل و مراتع و نیز بخش قابل توجه‌ای از زمین‌های قابل کشت خود را از دست دادند.

لغو برده‌داری 

امان‌الله خان در دهه ۱۹۲۰ برده داری را ممنوع ساخت و تا زمان لغو رسمی برده داری در سال ۱۹۲۳ میلادی، حدود ۷۰۰ برده در کابل وجود داشته که به آنها بیگار گفته می‌شدند. بردگان زیر دوازده سال به قیمت ۵۰ روپیه و بردگان بالای دوازده سال ۳۰ روپیه فروخته می‌شدند. اکثر خانواده‌های ثروتمند حداقل یک یا دو برده داشتند و مرسوم بود که آنها را به عنوان هدیه مبادله کنند. غلامان مرد اغلب به عنوان غلام و زن به عنوان کنیز (کنیزان خانگی) یا «surriyat» ( اشاره به صیغه) نامیده می‌شدند.

امان‌الله خان در قانون اساسی ۱۹۲۳ برده داری را در افغانستان ممنوع کرد، اما این عمل سال‌ها به‌طور غیررسمی ادامه داشت. آرورا نیلسون سوئدی که در سالهای ۱۹۲۶–۱۹۲۷ در کابل زندگی می‌کرد، در خاطرات خود وقوع برده داری در کابل را شرح داده‌است و همچنین چگونگی فرار یک زن آلمانی، بیوه مردی آفریدی به نام عبدالله خان را که به این کشور فرار کرده بود. این بیوه با فرزندانش از جانشین شوهر فقیدش، در حراجی عمومی فروخته شد و با خرید سفارت آلمان به قیمت ۷۰۰۰ مارک، آزادی خود را به دست آورد.

جستارهای وابسته 

 برده‌داری در ایران
 تاریخچه برده داری در جهان اسلام
 برده‌داری در عربستان سعودی
 برده‌داری در عمان

یادداشت‌ها

منابع 

برده‌داری بر پایه کشور
برده‌داری در آسیا
برده‌داری و اسلام
تاریخ افغانستان بر پایه موضوع
جامعه افغانستان
قاچاق انسان در افغانستان
نقض حقوق بشر در افغانستان