تضاد اجتماعی

تضاد اجتماعی  یا کشمکش برای کسب عاملیت یا قدرت در جامعه است. تضاد اجتماعی زمانی رخ می‌دهد که دو یا چند نفر در تعامل اجتماعی با یکدیگر مخالفت کنند و هر کدام در تلاش برای دستیابی به اهداف ناسازگار ولی مانع رسیدن دیگری به اهداف خود، قدرت اجتماعی را به‌طور متقابل اعمال می‌کنند. این یک رابطه اجتماعی است که در آن کنش عمدی در جهت اجرای اراده خود کنشگر، برخلاف مقاومت دیگران است.

نظریه تضاد 

نظریه تضاد به جای هنجارها و ارزش‌ها، بر منافع تأکید می‌کند. تعقیب منافع انواع مختلفی از تضاد را ایجاد می‌کند که در نتیجه به عنوان یک جنبه عادی از زندگی اجتماعی تلقی می‌شود تا یک رخداد نابهنجار. رقابت بر سر منابع اغلب علت تضاد است. این نظریه سه اصل دارد:
 جامعه از گروه‌های مختلفی تشکیل شده‌است که برای کسب منابع با هم رقابت می‌کنند.
 جوامع ممکن است حس همکاری را به تصویر بکشد ولی جنگ قدرت مستمری بین گروه‌های اجتماعی وجود دارد زیرا آنها به دنبال منافع خود هستند. در درون جوامع، فقط برخی از گروه‌ها، منابع و ابزار تولید خاص را کنترل می‌کنند.
 گروه‌های اجتماعی از منابع به نفع خود برای دستیابی به اهدافشان استفاده می‌کنند و اغلب از کسانی سوء استفاده می‌کنند که بر منابع کنترل ندارند. در نتیجه، بسیاری از گروه‌های تحت سلطه در تلاش برای کسب قدرت کنترل، با گروه‌های دیگر مبارزه خواهند کرد. اغلب، گروه‌هایی قدرت را به دست می‌آورند یا حفظ می‌کنند که بیشترین منابع را دارند زیرا آنها منابع لازم برای حمایت از قدرت خود را آورده‌اند. این ایده که کسانی که قدرت کنترل دارند، کنترل را حفظ خواهند کرد به عنوان اثر متیو شناخته می‌شود.

یکی از شاخه‌های نظریه تضاد جرم‌شناسی انتقادی است، اصطلاحی مبتنی بر این دیدگاه که علت اصلی جرم، ظلم و ستم است که ناشی از نیروهای اجتماعی و اقتصادی است که در یک جامعه خاص عمل می‌کنند. این دیدگاه از کارل مارکس جامعه‌شناس و فیلسوف آلمانی ناشی می‌شود که نظام قضایی و قوانین را به نفع ثروتمندان و قدرتمندان یک جامعه می‌دانستند و فقرا را برای جنایات بسیار کوچک‌تر به شدت مجازات می‌کردند.

تضاد زیست‌محیطی 

در سده بیست و یکم، دانشگاهیان و سیاست‌گذاران به‌طور فزاینده‌ای در مورد تخریب محیط زیست به عنوان یک محرک تضاد اجتماعی نگران شدند. حوزه بوم‌شناسی سیاسی این تضادها را در رابطه با پویایی‌های قدرت گسترده‌تر (اغلب جهانی) و جنبش‌های اجتماعی همانند جنبش عدالت زیست‌محیطی و محیط زیست‌گرایی فقرا مورد مطالعه قرار می‌دهد.

کارل مارکس 
کارل مارکس در کتاب مقدمه‌ای بر نقد اقتصاد سیاسی خاطرنشان کرده‌است:

کارل مارکس، یک انقلابی آلمانی، بر دیدگاه‌های ماتریالیستی خود در مورد مالکیت و ابزار تولید تأکید کرد. او استدلال می‌کرد آنچه بیش از همه ارزش دارد، نتیجه کار انسانی است، و او ایده‌های خود را بر اساس یک جامعه سرمایه‌داری پایه‌گذاری کرد، که بیشتر پول در اختیار افراد کمی است. این باعث تمایزی بین طبقه صنعتگران و طبقه کارگر می‌شود. معدود صنعتگران صاحب ابزار تولید هستند. طبقه کارگر با فروش نیروی کار خود دستمزد می‌گیرد. مشکلات به این دلیل قابل توجه است که طبقه بالا می‌خواهد با کمترین پول بیشترین تولید را داشته باشد. ارزش اضافی ایجاد می‌شود که سودی که صنعتگران از آن به دست می‌آورند توسط کارگرانی که بیشتر از آنچه که کارفرمایان واقعاً نیاز دارند برای بازپرداخت هزینه‌های استخدام نیروی کار تولید می‌کنند. رخداد دیگر استثمار است یعنی کارگران پول کمتری نسبت به ارزش کار خود دریافت می‌کنند. مارکس معتقد بود که شکاف بین صنعت گران و کارگران همچنان رو به افزایش خواهد بود. صنعتگران همچنان به ثروتمندتر شدن ادامه می‌دهند و کارگران همچنان فقیرتر می‌شوند. نظریه تضاد در سراسر روابط و تعاملات بین دو گروه از مردم از جمله نژادها، جنس‌های مخالف و مذاهب دیده می‌شود.

ماکس وبر و کارل مارکس دو رویکرد متفاوت به نظریه تضاد دارند. مارکس از ایده‌های انحراف حمایت کرد و مدعی شد افراد به عنوان پاسخی به نابرابری‌های نظام سرمایه‌داری دست به چنین رفتارهای سرکش و متضاد می‌زنند. وبر تضاد قشربندی اجتماعی و تأثیرات آن بر قدرت سیاسی در جامعه را مورد بحث قرار داد و بر مالکیت، اعتبار و قدرت تأثیرات اصلی بر رفتارهای متضاد گروه‌های جامعه تأکید کرد.

کارل مارکس استدلال کرد: «کارگر هر چه ثروت بیشتری تولید کند فقیرتر می‌شود، قدرت و دامنه تولیدش بیشتر می‌شود. کارگر هر چه کالاهای بیشتری بسازد به کالایی ارزان‌تر تبدیل می‌شود. با افزایش ارزش جهان اشیاء به تناسب مستقیم با کاهش ارزش جهان انسان پیش می‌رود. نیروی کار نه تنها کالاها را تولید می‌کند. خود و کارگر را به عنوان یک کالا تولید می‌کند -- و این کار را به نسبتی که کالاها را به‌طور کلی تولید می‌کند، انجام می‌دهد.»

یک کالا یک ارزش مصرف اجتماعی است که توسط مالک آن نه برای مصرف شخصی، بلکه برای مبادله تولید می‌شود. مارکس باورمند بود یک کارآفرین باید با چیزهای بیشتری همراه باشد که شرکت و قدرت او گسترش یابد. این کار هر بار که دامنه قدرت او افزایش می‌یابد دشوارتر می‌شود. در نهایت، او به یک کالا تبدیل می‌شود که دیگر نمی‌تواند با این تجارت همراه شود و باید آن را برای فروش در بازار عرضه کند.

سایر کاوشگران 
لوئیس آلفرد کوزر بر سر موضوع تضاد اجتماعی با اکثر جامعه‌شناسان آمریکایی دیگر موافق نیست و باورمند است که آنها به شدت از مفهوم و کارکرد تضاد اجتماعی غفلت کرده‌اند و به اشتباه درک کرده‌اند. او تضاد اجتماعی را این گونه تعریف می‌کند: «مبارزه بر سر ارزش‌ها و ادعای موقعیت، قدرت و منابع کمیاب که در آن هدف مخالفان خنثی کردن، آسیب رساندن یا حذف رقبایشان است.»

در اینجا به برخی از انواع تضادهای اجتماعی اشاره می‌شود:
 تضاد شامل موقعیت‌های اجتماعی
 تضاد منافع
 تضاد نقش، که شامل نقش اجتماعی است.

جستارهای وابسته 

 تضاد سازمانی
 تضاد فرهنگی
 جامعه‌شناسی انقلاب
 جامعه‌شناسی صلح، جنگ و تضاد اجتماعی
 جامعه‌شناسی
 نظریه تضاد اجتماعی - یک نظریه جرم‌شناسی مارکسیستی

یادداشت‌ها

پانویس 
 http://courses.washington.edu/anth457/stratif.htm
Conflict Theory | Encyclopedia.com
SOCIAL CONFLICT, VIOLENCE, AND CONFLICTS OF INTEREST
 http://www.colorado.edu/conflict/full_text_search/AllCRCDocs/pruisoci.htm/2003
PEP | مرور | بخوانید - کارکردهای تضاد اجتماعی: نوشته لوئیس آلفرد کوزر. گلنکو، ایلینوی: مطبوعات آزاد، ۱۹۵۶. ص ۱۸۸.
 مک‌دونالد، کریس، مایکل مک‌دونالد، و وین نورمن، تضاد منافع خیریه، مجله اخلاق تجاری ۳۹:۱–۲، ۶۷–۷۴، اوت ۲۰۰۲.
 گیدنز، آنتونی و همکاران. درآمدی بر جامعه‌شناسی، چاپ هفتم. دبلیو دبلیو نورتون و شرکت، 
کارل مارکس، ۱۸۱۸–۱۸۸۳
 هنسلین، جیمز ام. مبانی جامعه‌شناسی: رویکردی زمین به زمین، بوستون: پیرسون / آلین و بیکن، ۲۰۰۹. چاپ.

پیوند به بیرون 
 درک درگیری و جنگ: جلد. ۲: مارپیچ درگیری توسط آر. جی. رامل
 گیدنز، آنتونی، میچل دانیر.، ریچارد پی. آپلباوم و دبورا کار، ویراستاران. ۲۰۰۹. درآمدی بر جامعه‌شناسی. ویرایش هفتم، نیویورک: نورتون و شرکت با مسئولیت محدود
 مالسویچ، سینیشا. ۲۰۱۰. جامعه‌شناسی جنگ و خشونت. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.

اصطلاحات جامعه‌شناسی
جامعه‌شناسی
ناسازگاری اجتماعی
نظریه‌های جامعه‌شناسی