گیلداد

گیلداد نام یک رمان به قلم حسن قلی پور است که در حوزه ادبیات داستانی نوشته و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

درآمد 
می گویند از روی رمان های "بالزاک "می توان پاریس در قرن نوزدهم را بازسازی کرد؛ "رمان گیلداد" از نظر نقادان ادبی کشور برای ارزش های مردم نگارانه، نگاه بومی و اشراف نویسنده بر فرهنگ و شیوه زیست مردم گیلان در یک قرن گذشته مورد ستایش قرار گرفته است. چرا که این رمان مملو از سنت ها، باورها، آیین و رسوم و زبانزدهایی است که بسیاری از آن ها امروزه از اصالت زبان و فرهنگ و زیست مردم گیلان فاصله گرفته است. به همین دلیل درام عاشقانه "گیلداد" نوشته حسن قلی پور در تیر ماه سال ۱۳۹۷ برنده شانزدهمین دوره ی جایزه "قلم زرین" از سوی "انجمن قلم ایران" شده است.

" گیلداد " روایتی است عاشقانه و هنری از بخشی از تاریخ نانوشتۀ سرزمین ما. بخشی که توده­ های مردم در آن نقش پررنگ­ تری داشتند تا سران و شخصیّت­ های سیاسی و اجتماعی. داستان پرکشش این درام عاشقانه با پس زمینه ی وحشت و هراس در روزگار قیام میرزا کوچک خان جنگلی و وضع پریشان آن دوران در گیلان شکل می‌گیرد. روزگاری که دسیسه بیگانگان، بیداد وطن فروشان تهی از حمیت، دست به دست خشکسالی، قحطی ساختگی و خرافات و باورهای غلط اجتماعی، زندگی را برای مردم تنگ کرده است. در این رمان، رنج و جان فشانی زنان و مردانی به تصویر کشیده شده که نامی از آن­ ها در سطور تاریخ نیامده است. مردمی که با وجود همۀ مشکلات، تلاش می­ کنند تا شعله ­های برافروخته انقلاب مشروطیت به دست بیگانگان و عناصر داخلی­ شان خاموش نشود.

داستان 

"گیلداد" (در زبان گیلکی به معنای فرزند خاک) قهرمان رمان، جوان روستایی تحصیل­ کرده­ ای است که دلسرد از کشمکش­ ها و انقلاب­ های بی­ ثمر، به دنبال آرامش و عشق سال­ های کودکی و نوجوانی ­خود «بمانی» است؛ امّا در این میان، رقیبی سرسخت که کینۀ کهنه ­ای از او در خاطرش دارد ، سدّ راهش میشود. «بهرام­ خان» اصرار دارد تا به هر قیمتی، «کدخدا» را به وصلت دخترش، بمانی، با پسر مصروع خود «گودرز» راضی­ کند و گیلداد را از مسیر راه تنها پسرش کنار بزند. از گیلداد می­ خواهد که عشق دیرین خود به بمانی را با تهدید و تطمیع به فراموشی بسپارد؛ امّا گیلداد زیر بار نمی­ رود و حاضر نمی­ شود که جای خود را با پسر مصروع و دائم ­الخمر ارباب عوض کند. «میرزاعبدالعلی» پدر گیلداد، از مبارزان قدیمی مشروطیّت و از طرفداران پرشور انقلاب جنگل است. او ملّای مکتب­ داری است که عاقبت به دلیل مخالفت با ارباب و پافشاری بر عقاید انقلابی­ اش - به تحریک حاسدان - ناجوانمردانه کشته می­ شود. گیلداد که بی­ خبر از ماجراست و برای ادامۀ تحصیل در راه تهران است، در نیمۀ راه گرفتار بند روس­ ها می­ شود. پس از آزادی به دنبال خواب­ های آشفتۀ خود به «گیلده» برمی ­گردد و شاهد مرگ نا به ­هنگام و مشکوک پدر و آشفتگی و هراس مردم از اجنّه (= اوشانان) می ­شود.

حوادث داستان در شهر رشت و روستای گیلده از توابع شهر شفت اتفاق می­ افتد. خشکسالی و مزاحمت ­های وقت و  بی­ وقت اجنّه ­ای که پیوسته به تنها آبگیر روستا دست درازی می­ کنند و آرامش زندگی مردم را به هم می­ زنند و از سوی دیگر اصرار ارباب و پسرش به دل کندن از بمانی و رفتن از گیلده،گیلداد را آشفته و هراسان می­ کند. از سوی دیگر ورود یک جنگلی زخمی که نامه ی مهمی به همراه دارد و قزاق های حکومتی و سالدات های روسی خانه به خانه دنبالش هستند، گره کار را برایش دو چندان می کند تا جایی که ناچار می شود از گیلده به رشت بگریزد و حوادث و اتفاقات عجیبی در آن جا برایش رقم بخورد‌. در گیلده وسعت خشکسالی و هراس از اجنّه، مردم ­را که از حِرز و دعاهای حکیم ­شفیع و تفنگ و سرنیزۀ امنیه ها ناامید شده اند، فریفتۀ زبان چرب و نرم مرد ایلیاتی دوره­ گردی (مکاری) می ­کند که قرار است به کمک پیرزنی جن­ گیر ، بلای اجنّه را از سر اهالی دور کند...

فهرست بخش های این رمان به ترتیب زیر است:

(اوشانان - آن و این - عمارت اربابی - غریبه زخمی - نذر سادات - باغ مخوف - مکاری ایلیات - جن گیر - دختر مجنون - دعای باران - سالار جنگل - کندوج های خالی - فرامیسن - تصویر شکسته - خاموشی سیاه)

بازتاب 

نویسنده، نوشتن رمان "گیلداد" را در سال ۱۳۹۰ بر اساس چند داستان پراکنده ی پیشین خود شروع می کند و پس از بارها ویرایش در سال ۱۳۹۵ به پایان می برد و در سال ۱۳۹۷ با کوشش و پیگیری حوزه ی هنری گیلان در انتشارات سوره مهر تهران به چاپ می رساند و برنده شانزدهمین دوره ی جایزه قلم زرین می شود.
رمان گیلداد یک درام عاشقانه است که در پس زمینه انقلاب جنگل در بهار سال ۱۳۰۰ هجری شمسی در روستای "گیلده ی شفت" و همچنین "شهر رشت" اتفاق می افتد. روایت داستان با نگاهی متفاوت به انقلاب جنگل و حوادث پیرامون آن بر بستری از حقیقت و تخیل نویسنده شکل می گیرد. دوره ای که حوادث رمان در آن اتفاق می افتد، دوره ی کم رنگ شدن جریان انقلاب مشروطیت یا عصر بیداری ایرانیان و همزمان با آغاز فروپاشی نهضت جنگل به رهبری میرزا کوچک خان جنگلی است، چنان که چند ماه پس از اتفاقات این داستان در ۱۱ آذرماه ۱۳۰۰ میرزا کوچک خان جنگلی انقلابی معروف به قتل می رسد. این درام عاشقانه در ۴۸۲ صفحه نوشته شده است که علاوه بر کشش داستانی، زبان روایت و نگاه سینمایی نویسنده و توجه ی ویژه اش به فرهنگ و زیست مردم گیلان در آن دوره ی پرآشوب تاریخی مورد توجه منتقدان ادبی کشور قرار گرفته است. از میان نقدهای کوتاه و بلندی که تاکنون برای این رمان نوشته شده است، دو نقد زیر مهم و قابل توجه است:

۱- نگاهی به رمان گیلداد از آقای "بهنام وزیری زاده"

۲- نقد رمان گیلداد از خانم مریم ابراهیمی"

 این دو نقد را می توان در سایت خبری "باز باران خبر" و برخی سایت های خبری دیگر مطالعه کرد‌.
نمایش رادیویی این رمان با حذف بسیاری از بخش های مهم داستان در هفت قسمت توسط رادیو نمایش اجرا شده است و زمزمه های تازه ای از ساخت سریال تلوزیونی از این رمان هم شنیده می شود.

دیدگاه 
حسن قلی پور نویسنده گیلداد که به خاطر نگارش این رمان موفق به دریافت شانزدهمین جایزه قلم زرین شده است می گوید برای انتشار این کتاب نزدیک به دو سال تلاش کرده است تا سرانجام در سال ۱۳۹۷ از سوی انتشارات سوره مهر در سطح ملی و در شمارگان دو هزار و پانصد نسخه منتشر شده است. 
وی در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا می گوید: "متاسفانه حمایت از کارهای جدی در حوزه نشر کم است و این موضوع نویسندگان را دلسرد می کند و در تولید آثار فاخر و جذب مخاطبان کتاب اثر خوشایندی ندارد. انتظار می رود زمانی که اثری در سطح ملی مطرح می شود، دست کم به لحاظ معرفی و نشر مورد حمایت قرار گیرد، چرا که این آثار بخشی از هویت ملی و فرهنگی کشور را می سازند و در نشان دادن چهره ی فرهنگی بخشی از تاریح ما و فرهنگ یک استان و کشور نقش مستقیم و بسیار مهمی دارند.

قلی پور در مصاحبه با بخش فرهنگی خبرگزاری میزان می گوید که رمان گیلداد با الهام از ذوق و تخیل نویسنده در طی پنج سال کار میدانی و مطالعاتی نوشته شده است و در بستر یک دوره ی تاریخی مهم (اواخر دوره ی قاجار و همزمان با انقلاب جنگل) داستانی واقعی و عاشقانه را روایت می کند‌. داستانی که به جدال انسان با سرنوشتی رقم خورده اشاره دارد.
نویسنده می گوید: این داستان مربوط به انقلاب جنگل نیست اگرچه این رویداد مهم تاریخی در روایت رمان تاثیرگذار بوده است. او وقایع بخشی از رمان را مستند و واقعی و بخشی دیگر را با توجه به تاثیر تخیل در داستان، زاده ی ذهن خود می داند که تخیل باعث گسترش و شاخ و برگ دادن به آن شده است. او می گوید بنا بر گفته ی منتقدان ادبی و خوانندگان این رمان به خاطر کشش و تعلیق های بسیاری که در روایت داستان وجود دارد، خواننده با وجود طولانی بودن داستان (۴۸۲ صفحه) در راه نمی ماند و با اشتیاق داستان را تا پایان ادامه خواهد داد.

جوایز 
این کتاب توانست شانزدهمین جایزه قلم زرین را در بخش داستان بزرگسال از آن خود کند.

جستارهای وابسته 

 هیواد

منابع 

ادبیات
ادبیات داستانی
رمان‌ها
رمان‌های واقع‌شده در ایران
ادبیات داستانی ایران
ادبیات اقلیمی ایران
ادبیات معاصر فارسی
کتاب‌های انتشارات سوره مهر
کتاب‌های ایرانی
آثار حسن قلی پور قصبه