انقلاب فرهنگی در اتحاد جماهیر شوروی

انقلاب فرهنگی در اتحاد جماهیر شوروی مجموعه‌ای از فعالیت‌هایی بود که در روسیه شوروی و اتحاد جماهیر شوروی انجام شد. هدف این انقلاب بازسازی بنیادی زندگی فرهنگی و ایدئولوژیک جامعه بود. هدف این انقلاب این بود که نوع جدیدی از فرهنگ به عنوان بخشی از ساختمان یک جامعه سوسیالیستی شکل داده شود. این انقلاب شامل افزایش نسبت ترکیب افراد طبقات پرولتاریا در ترکیب اجتماعی روشنفکران بود.

اصطلاح «انقلاب فرهنگی» در روسیه در «مانیفست آنارشیسم» برادران گوردین در ماه مه ۱۹۱۷ ظاهر شد و توسط ولادیمیر لنین در سال ۱۹۲۳ در مقاله «دربارهٔ همکاری» به زبان و گفتمان سیاسی شوروی معرفی شد: «انقلاب فرهنگی… یک انقلاب کامل، یک نوار کامل از توسعه فرهنگی کل توده مردم».

انقلاب فرهنگی در اتحاد جماهیر شوروی به عنوان یک برنامه متمرکز برای دگرگونی فرهنگ ملی در عمل اغلب متوقف شد و تنها در طولبرنامه‌های پنج ساله اول به‌طور گسترده اجرا شد. در تاریخ‌نگاری مدرن، یک رابطه سنتی، اما، به نظر تعدادی از مورخان نا صحیح و بنابراین اغلب مورد بحث، انقلاب فرهنگی را در اتحاد جماهیر شوروی تنها در دوره تاریخی ۱۹۲۸–۱۹۳۱ می‌داند. انقلاب فرهنگی در دهه ۱۹۳۰ میلادی به عنوان بخشی از مفاهیمی چون دگرگونی عمده جامعه و اقتصاد ملی، همراه با صنعتی شدن و جمعی شدن درک می‌شد. همچنین در جریان انقلاب فرهنگی، سازمان فعالیت‌های علمی در اتحاد جماهیر شوروی دستخوش تجدید ساختار و سازماندهی قابل توجهی شد.

نتایج انقلاب فرهنگی در اتحاد جماهیر شوروی 

از موفقیت‌های انقلاب فرهنگی می‌توان به افزایش نرخ سواد به ۴/۸۷ درصد جمعیت (براساس سرشماری سال میلادی۱۹۳۹)، ایجاد نظام گسترده مدارس متوسطه و توسعه چشمگیر علم و هنر اشاره کرد. در همان زمان، فرهنگ رسمی مبتنی بر ایدئولوژی طبقاتی مارکسیستی، «آموزش کمونیستی»، فرهنگ و آموزش توده ای شکل گرفت که برای تشکیل تعداد زیادی از پرسنل تولید و تشکیل «روشنفکر شوروی» جدید ضرورت پیدا کرده بود. این اهداف شامل محیط‌های کارگری - دهقانی نیز می‌شد.

طبق یکی از دیدگاه‌ها، در این دوره ابزار ایدئولوژیک سازی بلشویکی خود را با سنت‌های میراث فرهنگی تاریخی چند صد ساله روسیه جدا کرد.

از سوی دیگر، تعدادی از نویسندگان این موضع را به چالش کشیده و به این نتیجه رسیده‌اند که ارزش‌های سنتی و جهان بینی روشنفکران روسیه، خرده بورژوازی و دهقانان تنها اندکی در جریان انقلاب فرهنگی و پروژه بلشویکی ایجاد نوع جدیدی از افراد، یعنی «انسان جدید» را باید تا حد زیادی شکست خورده دانست.

جستارهای وابسته 
 انقلاب فرهنگی ایران
 انقلاب فرهنگی چین

استنادات

منابع اصلی 

 Fitzpatrick, S. Education and Social Mobility in the Soviet Union 1921—۱۹۳۴. Cambridge University Press, 2002
 Fitzpatrick, S. Cultural Revolution Revisited The Russian Review. Volume 58, Issue 2, pages 202—۲۰۹, آوریل ۱۹۹۹
 David-Fox, M. What Is Cultural Revolution? The Russian Review. Volume 58, Issue 2, pages 181—۲۰۱, آوریل ۱۹۹۹
 Fitzpatrick, S. The Cultural Front: Power and Culture in Revolutionary Russia. Cornell University Press, 1992
 Nikolai Bukharin. Leninism and the Problem of the Cultural Revolution – in the Book: Nikolai Bukharin. Selected Works – Moscow: Politizdat, 1988 – p. 368–390

پیوند به بیرون 
 "انقلاب فرهنگی" در دایرةالمعارف بزرگ شوروی، چاپ دوم، جلد ۲۴; مسکو ۱۹۵۳
 "انقلاب فرهنگی" در کمونیسم علمی: فرهنگ لغت (۱۹۸۳)
 انقلاب فرهنگی در dic.academic.ru
آموزش در اتحاد شوروی
تصفیه‌های سیاسی و فرهنگی