فهرست وزیران اعظم امپراتوری عثمانی

وزیر اعظم امپراتوری عثمانی ( یا Sadr-ı Azam (Sadrazam); زبان ترکی عثمانی:  یا ) در واقع همان نخست‌وزیر است که دارای اختیارات تام بوده که توسط خود سلطان انتخاب و عزل می‌شده‌است.

سلطنت مطلقه (۱۳۲۰–۱۸۳۹)

تنظیمات (۱۸۳۹–۱۸۷۶) 
The Gülhane edict was announced soon after عبدالمجید یکم's sword girthing, ushering in the تنظیمات period, a time of major bureaucratic and administrative reform.
{| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align:center; width:95%"
|+
! colspan="2" |وزیر اعظم
! colspan="3" |دوره
! rowspan="2" |سلطان
|-
!تصویر
!نام
!از
!تا
!مدت
|-
|
|{{Small|Koca}}Hüsrev Mehmed Pasha
|۱۸۳۹
|۱۸۴۱
|
| rowspan="22" |عبدالمجید یکم
|-
|
|Mehmed Emin Rauf Pasha
|۱۸۴۱
|۱۸۴۱
|
|-
|
|İzzet Mehmed Pasha
|۱۸۴۱
|۱۸۴۲
|
|-
|
|Mehmed Emin Rauf Pasha
|۱۸۴۲
|۱۸۴۶
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۴۶
|۱۸۴۸
|
|-
|
|İbrahim Sarim Pasha
|۱۸۴۸
|۱۸۴۸
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۴۸
|۱۸۵۲
|
|-
|
|Mehmed Emin Rauf Pasha
|۱۸۵۲
|۱۸۵۲
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۵۲
|۱۸۵۲
|
|-
|
|محمد امین عالی پاشا
|۱۸۵۲
|۱۸۵۲
|
|-
|
|{{Small|Damat}}Mehmed Ali Pasha
|۱۸۵۲
|۱۸۵۳
|
|-
|
|Mustafa Naili Pasha
|۱۸۵۳
|۱۸۵۴
|
|-
|
|{{Small|Kıbrıslı}}Mehmed Emin Pasha
|۱۸۵۴
|۱۸۵۴
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۵۴
|۱۸۵۵
|
|-
|
|محمد امین عالی پاشا
|۱۸۵۵
|۱۸۵۶
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۵۶
|۱۸۵۷
|
|-
|
|Mustafa Naili Pasha
|۱۸۵۷
|۱۸۵۷
|
|-
|
|مصطفی رشید پاشا
|۱۸۵۷
|۱۸۵۸ †
|
|-
|
|محمد امین عالی پاشا
|۱۸۵۸
|۱۸۵۹
|
|-
|
|{{Small|Kıbrıslı}}Mehmed Emin Pasha
|۱۸۵۹
|۱۸۵۹
|
|-
|
|{{Small|ترجمه}}Mehmed Rüşdi Pasha
|۱۸۵۹
|۱۸۶۰
|
|-
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |{{Small|Kıbrıslı}}Mehmed Emin Pasha
| rowspan="2" |۱۸۶۰
| rowspan="2" |۱۸۶۱
| rowspan="2" |
|-
| rowspan="16" |عبدالعزیز یکم
|-
|
|محمد امین عالی پاشا
|۱۸۶۱
|۱۸۶۱
|
|-
|
|فؤاد پاشا
|۱۸۶۱
|۱۸۶۳
|
|-
|
|Yusuf Kamil Pasha
|۱۸۶۳
|۱۸۶۳
|
|-
|
|فؤاد پاشا
|۱۸۶۳
|۱۸۶۶
|
|-
|
|{{Small|ترجمه}}Mehmed Rüşdi Pasha
|۱۸۶۶
|۱۸۶۷
|
|-
|
|محمد امین عالی پاشا
|۱۸۶۷
|۱۸۷۱ †
|
|-
|
|Mahmud Nedim Pasha
|۱۸۷۱
|۱۸۷۲
|
|-
|
|مدحت پاشا
|۱۸۷۲
|۱۸۷۲
|
|-
|
|{{Small|ترجمه}}Mehmed Rüşdi Pasha
|۱۸۷۲
|۱۸۷۳
|
|-
|
|Ahmed Esat Pasha
|۱۸۷۳
|۱۸۷۳
|
|-
|
|Şirvanlı Mehmed Rüşdi Pasha
|۱۸۷۳
|۱۸۷۴
|
|-
|
|Hüseyin Avni Pasha
|۱۸۷۴
|۱۸۷۵
|
|-
|
|Ahmed Esat Pasha
|۱۸۷۵
|۱۸۷۵ †
|
|-
|
|Mahmud Nedim Pasha
|۱۸۷۵
|۱۸۷۶
|
|-
| rowspan="3" |
| rowspan="3" |{{Small|ترجمه}}Mehmed Rüşdi Pasha

| rowspan="3" |۱۸۷۶
| rowspan="3" |۱۸۷۶
|
|-
| rowspan="2" |
|مراد پنجم
|-
|عبدالحمید دوم
|-
! colspan="6" |Promulgation of قانون اساسی عثمانی ۱۸۷۶
|}

دور اول مشروطیت در امپراطوری عثمانی (۱۸۷۶–۱۸۷۸) 
Under pressure from the Young Ottomans which overthrew his relatives عبدالعزیز یکم and مراد پنجم، عبدالحمید دوم promulgated a قانون اساسی عثمانی ۱۸۷۶ and parliament upon his ascension to the throne.
{| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align:center; width:95%"
|+
! colspan="2" |وزیر اعظم
! colspan="3" |دوره
! rowspan="2" |مجلس
! rowspan="2" |دولت
! rowspan="2" |سلطان
|-
!تصویر
!نام
!از
!تا
!مدت
|- bgcolor="#e5e5e5"
|
|{{Small|ترجمه}}Mehmed Rüşdi Pasha
|۱۸۷۶
|۱۸۷۶
|
| rowspan="3" |—
|Mütercim Rüşdi IV
| rowspan="7" |عبدالحمید دوم
|- bgcolor="#ffffff"
|
|مدحت پاشا
|۱۸۷۶
|۱۸۷۷
|
|Midhat II
|-
| rowspan="3" |
| rowspan="3" |İbrahim Edhem Pasha
| rowspan="3" |۱۸۷۷
| rowspan="3" |۱۸۷۸
| rowspan="3" |
| rowspan="3" |Edhem
|- bgcolor="#e5e5e5"
|I(1876)
|-
| rowspan="3" |II(1877)
|- bgcolor="#ffffff"
|
|Ahmed Hamdi Pasha
|۱۸۷۸
|۱۸۷۸
|
|Hamdi
|- bgcolor="#e5e5e5"
|
|احمد وفیق پاشا
|۱۸۷۸
|۱۸۷۸
|
|Vefik I
|-
! colspan="8" |تعلیق قانون اساسی عثمانی ۱۸۷۶ 
|}

استبداد (۱۸۷۸–۱۹۰۸) 
Abdul Hamid II suspended the constitution and parliament in the aftermath of the جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸), and ruled the Ottoman Empire for the next three decades in a personal dictatorship. Historians have dubbed this era of Ottoman history as İstibdat (خودکامگی).

دومین سلطنت مشروطه (۱۹۰۸–۱۹۲۰) 
The ترکان جوان force عبدالحمید دوم to reinstate the constitution and parliament on 24 July 1908. Political parties were introduced in the Second Constitutional Era.

آخرین وزیران اعظم (۱۹۲۰–۱۹۲۲) 
Following the end of the Second Constitutional Era in 1920, the Ottoman Empire was in a state of diarchy, with the government based in Constantinople and the government based in Ankara both asserting themselves as the legitimate Turkish government. محمد ششم abolished the constitution and suspends parliament when the مجلس نمایندگان عثمانی voted in support of the National Pact in the جنگ استقلال ترکیه.

During the Conference of London, Ahmet Tevfik Pasha recognized the ambassador of the دولت ملی مجلس بزرگ as the legitimate government of Turkey. On 1 November 1922, the مجلس ملی کبیر ترکیه voted to سرنگونی سلطنت عثمانی. Ahmet Tevfik Pasha was the last grand vizier of the Ottoman Empire, and resigned from the premiership on November 4, 1922, without a replacement.

نخست‌وزیر دولت ملی مجلس بزرگ (۱۹۲۰–۱۹۲۳)

جستارهای وابسته 
 فهرست نخست‌وزیران ترکیه

پانویس

منابع 

عنوان‌های عثمانی
وزیران اعظم امپراتوری عثمانی