تحلیل فرهنگی

مردم جهان بارها واژه فرهنگ را شنیده و آن را به کار برده اند. فرهنگ خانواده، فرهنگ آپارتمان نشینی، فرهنگ روستایی، فرهنگ ایرانی، فرهنگ غربی، فرهنگ اروپایی، جهان فرهنگی، انقلاب فرهنگی، مهندسی فرهنگی، تحولات فرهنگی و... این واژه ها، از جمله واژگانی است که از طریق کتب درسی، رسانه ها و گفتگوهای روزانه با آنها آشنا می شوند. فرهنگ واژه ای فارسی و مرکب است که از دو جزء "فر" و "هنگ" تشکیل شده است. فر پیشوندی است که در معنای جلو، بالا و پیش به کار می رود و هنگ به معنی کشیدن، سنگینی و وزن می باشد و فرهنگ به معنای ادب، تربیت، دانش، عِلم، هنر و آداب و رسوم است.
تعریف اصطلاحی فرهنگ
برای فرهنگ تعاریف متعدد و مختلفی بیان شده و مصادیق گوناگون و متنوع درباره آن ذکر کرده اند. ادیبان، فیلسوفان، جامعه شناسان، روان شناسان و انسان شناسان هر یک، به گونه ای خاص فرهنگ را تعریف کرده و به آن نگریسته اند. 
برخی از این تعاریف عبارت اند از:
-فرهنگ، مجموعه پیچیده ای از دانش ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، آداب و رسوم است که هر فرد از جامعه خویش فرا می گیرد.
-فرهنگ حیات معنوی انسان ها و شامل علوم و فنون و فلسفه و قانون گذاری و ادبیات و هنر است.
-فرهنگ نظام واره ای از باورها و مفروضات اساسی، ارزش ها، آداب و الگوهای رفتاری ریشه دار و دیرپا، نمادها و مصنوعات است که ادراکات، رفتارها و مناسبات جامعه را جهت و شکل می دهد و هویت آن را می سازد.
ریموند ویلیامز(۱۹۸۸-۱۹۲۱)منتقد فرهنگی و از پیشگامان اصلی "مطالعات فرهنگی" با بررسی تعاریف مختلف و مطالعه تحولات تاریخی مفهوم فرهنگ، تعاریف فرهنگ را در سه گروه طبقه بندی کرده است: ۱-تعاریفی که به رشد فکری، روحی و زیبایی شناختی فرد، گروه یا جامعه اشاره دارد. ۲-تعاریفی که دربرگیرنده تعدادی از فعالیت های ذهنی و هنری مردم و محصولات آنها در جامعه است مثل فیلم، تئاتر، داستان، معماری و... ۳-تعاریفی که به کل راه و رسم زندگی، کنش ها، باورها و آداب و رسوم تعدادی از مردم یک گروه یا یک جامعه اشاره دارد. نکته قابل تامل در علت تفاوت و تعدد تعاریف فرهنگ، تفاوت مبانی فکری و فلسفی صاحب نظران و مکاتب مختلف در زمینه های گوناگون از جمله درباره انسان می باشد. به همین دلیل مسئله فرهنگ به صورت یک مشکل و چالش، در برابر صاحب نظران و اندیشمندان قرار دارد.

شعر فردوسی در باب ارزش فرهنگ
ز دانا بپرسید پس دادگر  که فرهنگ بهتر بود یا گهر
چنین داد پاسخ بدو رهنمون  که فرهنگ باشد زگوهر فزون
که فرهنگ آرایش جان بود  سخن گفتن از گوهر آسان بود
گهر بی هنر زار و خوار است و مست  به فرهنگ باشد روان، تندرست
"ابوالقاسم فردوسی"

ویژگی های فرهنگی
معنابخشی و ارزش آفرینی
زمان مندی و مکان مندی
میراث جمعی بودن
تاریخی بودن
اکتسابی بودن
تحول پذیر بودن
نظام مند بودن

ابعاد و وجوه فرهنگ
فرهنگ به عنوان روح جمعی زندگی انسان عاملی است که به تمام پدیده های انسانی معنا می بخشد. لذا وسعت و قلمرو فرهنگ به وسعت حیات اجتماعی انسان است و جهان های اجتماعی او. تمام ذخائر و میراث اندیشه و کنش انسان از آغاز تا امروز را شامل می شود، انسان شمول بودن فرهنگ، باعث ایجاد خصوصیات مشترک میان جهان های اجتماعی و جهان های فرهنگی شده است. با توجه به گستردگی مفهوم فرهنگ، میتوان هر جهان فرهنگی را، به دو بعد فرهنگ محسوس و فرهنگ غیر محسوس تقسیم کرد.