هوره (موسیقی)

هوره ، در موسیقی کردی یک نوع آواز است که به زبان کردی خوانده می‌شود. هوره معمولا به صورت تک‌خوانی اجرا می‌شود و مختص به مناطق کُردنشین غرب ایران است. هوره در استان ایلام، استان کرمانشاه، استان کردستان،‌ برخی از نقاط آذربایجان غربی و بخشی از استان لرستان (میان لک‌ها) رواج دارد.چند نوع ساده‌ی آن در اطراف سنندج (منطقه‌ی لَیلاخ، کلاتَرزان و کوماسی)، دیواندره (به‌سبب حضور طوایف کلهُر و جاف در این منطقه)، خانقین، شهرزور، چَمچَمال (نزدیک کرکوک) نیز رواج دارد. امروزه در هوره خواندن  از ساز استفاده نمی‌شود اما در گذشته هوره را همراه با تنبور اجرا می‌کرده‌اند. مویه‌ای که با عنوان «مور» شناخته میشود زیرمجموعه‌ی هوره است. اشعاری که در هوره خوانده می‌شوند معمولا ۱۰هجایی و با مضامین تغزلی و حماسی‌اند. جنگجویان کرد، هوره را در جنگ نیز می‌خوانده‌اند. هوره را می‌توان به صورت بداهه نیز خواند.

پیشینه
هوره از آوازهای کهن مردم کرد است. احتمال دارد که موبدان زرتشتی هنگام نیایش در آتشگاه هوره می‌خوانده‌اند. امروزه نیز ایلات و عشایر، مردان و زنان دور آتش می‌نشینند و هوره اجرا می‌کنند. همچنین مشهور است که نکیسا و باربد برای خسرو و شیرین هوره می‌خوانده‌اند. ظاهراً سرچشمه هوره، استان ایلام است.

مقام‌ها
این نوا چهارده مقام دارد. ۱-گله‌خاک ۲-گله‌وه‌دره ۳-بالادستانی ۴-شاه‌حسینی ۵-ساروخانی ۶-جلوشایی ۷-طرز ۸-مجنونی ۹-سحری ۱۰-باریه ۱۱-دو بالا ۱۲-غریوی ۱۳-بان بنه‌یی ۱۴-پاوه‌موری. هر کدام دارای فروعاتی هستند. 

ابراهیم حسینی تعداد مقام‌های هوره را بیست و دو عدد می‌داند که‌ البته برخی از آن‌ها جدید هستند و یکی-دو مورد از آن‌ها نیز در زمره مور قرار می‌گیرند. گونه پیچیده هوره، هوره سێ دەنگی (سه‌حالتی، سه‌مُدی) نام دارد که بیشتر در استان ایلام رواج دارد. در خانقین و شهرزور و چمچمال، اصطلاح‌های "هوره گرمیانی" و "هوره جافی" استفاده می‌شود. اسماعیل جاف، خواننده اهل خانقین، تعداد مقام‌های هوره جافی را دو مورد دانسته‌است و نام آن دو را غریبی و دوو ده‌نگی (دوحالتی، دومدی) ذکر کرده‌است.

گونه‌های دیگر
گونه دیگر هوره، مور یا مویه است که در مرگ و شیون افراد توسط زنان و در بعضی مناطق توسط مردان خوانده‌می‌شود.‌ همچنین با ظهور تصوف در مناطق کُردنشین سنی‌مذهب، دراویش قادریه در تکیه‌ها و خانقاه‌ها، هوره را با حالت خاص و رنگ عرفانی خواندند که به «سوز» معروف شد.

خوانندگان سرشناس
به خوانندگان یا اجراکنندگان هوره گفته می‌شود. از هوره‌چرهای سرشناس می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

ابراهیم حسینی

بهرام‌بیگ ولدبیگی

علی‌نظر کرندی (منوچهری)

نجات عثمانوند

بساط عثمانوند

علی اشرف

عبدالعزیز حیدری

صیدقلی کشاورز

جستارهای وابسته 
مور

چمری

موسیقی کردی

منابع 

مقاله‌های ایجاد شده توسط ایجادگر
موسیقی
موسیقی کردی
هنر
کردها
استان ایلام
استان کرمانشاه