شعر سیدی بوسحاقی

شعر سیدی بوسحاقی منظومه‌ای در دستور زبان عربی است که توسط متکلم و زبان‌شناس سیدی بوسحاقی (۱۳۹۴–۱۴۵۳) سروده شده‌است.

دربارهٔ سیدی بوسحاقی 
او ابو اسحاق ابراهیم بن فاید الزواوی، مفسر قرآن، فقیه و زبان‌شناس است که در روستای صومعه نزدیک شهر ثنیا از آثار جورجوره در سال ۷۹۶ هجری قمری به دنیا آمد و در سال ۸۵۷ هجری قمری درگذشت و بعد از آن به خاک سپرده شد. به رودخانه مرالدن در گوشه سیدی بوسحاقی در داخل کوه‌های هاچنا.

او کتاب‌های متعددی دارد که معروف‌ترین آنها عبارتند از:
 تفسیری از قرآن کریم به نام «تفسیر الزواوی».
 سه تفسیر مختصر خلیل بر فقه مالکی.
 «خلاصه خلاصه» شرح کتاب «تلخیص اکلید» در بلاغت و معانی و بیان و بدیع است.

توضیحات 
منظومه سیدی بوسحاقی یکی از مشهورترین کتابهای زبان عربی در جهان اسلام است که با شرح متن منثور بیان قواعد نحو عربی تألیف ابن هشام انصاری به نحو پرداخته‌است.

در میان کتب سیدی بوسحاقی از مشهورترین مدخل‌های صرف و نحو عربی به‌شمار می‌رود و چندین نسخه خطی و چاپ شده در تفسیر و شرح این شعر با عنوان «ارغوزة الزواوی فی النحو» وجود دارد.

مطالب 
دستور نویس سیدی بوسحاقی شعر خود را در ۱۵۰ بیت بر اساس وزن شعر عربی به نام رجز سروده‌است.

او در این متن تسلط خود را در علم عروض و اشعار عربی نشان داده‌است که باعث مقبولیت، تحسین و گسترش شعر در جهان شد.

خلاصه 
نویسنده شعر بلند خود را به سه بخش اصلی، مقدمه، بدنه و در نهایت خاتمه تقسیم کرده‌است.

نویسنده در شش بیت اول خلاصه ای از محتوای شعر را ارائه کرده‌است که هدف آن آموزش صرف و نحو عربی و عربی بر اساس نوع رجاز است که بیانی آسان از زبان عربی زبان آموزان است.

سپس متن شعر در ۱۳۸ بیت در چهار فصل آمده‌است، فصل اول دربارهٔ جمله (عربی: الجملة)، فصل دوم در مورد حرف اضافه و بعد (عربی: الجار والمجرور)، فصل سوم در مورد جمله است. کلمات استثنایی در تجزیه‌کننده و فصل چهارم در مورد عبارات خاص در تجزیه است.

نویسنده شعر خود را در فصل خاتمه پایان داد، جایی که شش بیت را برای جمع‌بندی ترکیب خود، حمد و ثنای خداوند الله و دعا برای محمد انتخاب کرد.

حاشیه نویسی 
چند زبان‌شناس به دلیل سادگی و سهولت در حفظ و نگهداری شعر سیدی بوسحاقی کتاب‌هایی در شرح شعر نوشته‌اند. از جمله این روایات و تفاسیر می‌توان به:
 دستور زبان در توضیح منظومه‌های زواوی (arabic: القبس النحوی فی شرح نظم الزواوی).
 المنحل الآثاب الحاوی شرح ارجوز امام الزواوی. (arabic: المنهل العذب الحاوی شرح أرجوزة الإمام الزواوی).
 قول جدید در شرح مفید الزواوی (arabic: القول الجدید فی شرح الزواوی المفید).
 راهنمای علوی و معین النوی برای فهم شعر الزواوی (arabic: المرشد الآوی ومعین الناوی لفهم قصیدة الزواوی).
 گمراهی طلاب در تبیین منظومه‌های زواوی قواعد بیان (arabic: ضالة الطلاب فی شرح نظم الزواوی لقواعد الإعراب).
 جدید در توضیح منظومه‌های زواوی برای بیان تلفظ عربی (arabic: الجدید فی شرح نظم الزواوی لإعراب اللفظ العربی).
 شعر زواوی (arabic: نظم الزواوی).

برای مطالعه بیشتر

پیوند به بیرون 
 
 
 
 
 
 
 
 

دستور زبان عربی
کتاب‌های عربی سده ۱۵ (میلادی)
شعرهای عربی