نفس ناطقه

نفس ناطقه ()، در نظر ارسطو، اولین اصل حیات و احساس و فکر است (De anima). نفس ناطقه (جان گویا، جان سخنگو)، مدرک کلیات و جوهری مجرد از ماده است.

ابن سینا 
ابن سینا: «قوای نفس ناطقه به دو قوه عامله و عالمه تقسیم می‌شود و هر دو قوه، به اشتراک لفظی عقل نامیده می‌شود.»

قوه عامله همان عقل عملی است و قوه عالمه، قوّه نظری یا عقل نظری است. وی هر جا از قوّه عاقله نام برده؛ عنوان جوهر بدان اطلاق می‌کند. و جوهری را که از هر جهت دور از ماده باشد عقل می‌نامد و این همان «نفس ناطقه» است که هر کس با لفظ «من» بدان اشاره می‌کند.

جوهر بودن عقل 
قول به جوهریت عقل در بیشتر نوشته‌های فیلسوفان موجود است. فارابی گوید: قوّه عاقله «جوهر بسیط مقارن ماده است که بعد از مرگ بدن باقی می‌ماند و جوهری یگانه است و حقیقت انسان است.»

روح مجرد 
احسن تقویم، در «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ (تین / ۴)»؛ نفس ناطقه و روح مجرد است.

منابع 

آثار ارسطو
ادبیات فلسفه ذهن
فلسفه ارسطو
فلسفه طبیعی