موناد (فلسفه)

موناد ()، لایب نیتس این واژه را به جواهر بسیطی اطلاق کرده‌است که اشیاء از ترکیب آنها به وجود می‌آید. اساس این جواهر یگانه، آگاهی و ادراک است.

لفظ موناد 
لفظ موناد (مناد)(Monade)، اصلاً یک لفظ یونانی است، (Monas), (Monados) و به معنی وحدت است. افلاطون آن را به مثال (ایده) اطلاق کرده‌است و بعضی افلاطونیان قرن دوازدهم میلادی آن را از این جهت که واحد و بسیط است، به خدا، اطلاق کرده‌اند

مناد در فلسفه 
مناد در فلسفه لایب نیتس عبارت است از جوهر فرد روحانی ای که حد وسط بین جواهر جسمانی و صور عقلی است. جوهر بسیط منادها از آگاهی برخوردارند و جامع بین وحدت و کثرت هستند. از ویژگی‌های مناد حالات شعور و حیات و فاعلیت است. فاعلیت مناد دارای دو جنبه داخلی و خارجی است. اشتها از لحاظ خارجی همان نیروی طبیعی است و از لحاظ داخلی، اراده است.

ذرات حقیقی 
«این منادها ذرات حقیقی جهان هستند.» مناد گرایی نظریه کسی است که معتقد است جهان مرکب از منادها است، یعنی مرکب از جوهرهای فردی که تابع یک اصل روحانی درونی وحدت آفرین است.

بسیط مطلق 
در نظر لایب نیتس، مناد جوهر بسیطی است که اصلاً اجزاء ندارد. چیزی که اصلاً دارای اجزاء نباشد، بسیط مطلق نامیده می‌شود.
موناد را می‌توان اصل نامادی نیرو دانست.

طبق تفسیر رئالیستی یا از منظر فلسفه طبیعت، موناد ها هر چند غیر مادی اند، ولی حاصل ترکیب آنها جهان عینی مادی خواهد بود و آنها را می‌توان اجزا یا عناصر این جهان دانست. کانت مایل است که مونادولوژی را به معنای مابعدالطبیعی یا ایده آلیستی تفسیر کند.

ابن سینا 
«هر چیزی که در حقیقت و ماهیتش بسیط باشد، اجزاء مقوم ندارد.»

اصالت معنی 
جز مناد و ادراک‌های آن چیزی وجود ندارد، و در نتیجه اشیاء فقط تصورات است، اما اصالت تصور مطلق نیست، برای این که افزون بر صور، جوهرهای روحی هست که پایه و دسته کننده منادها است، پس آن را مذهب اصالت روحی باید خواند.

منابع 

آیین فیثاغورث
تاریخ فلسفه
فلسفه فیثاغورث
فلسفه نوافلاطونی
مفاهیم متافیزیک یونان باستان
مفهوم‌ها در متافیزیک
نظریه‌ها در فلسفه یونان باستان
یگانه‌گرایی