آئدس

آئدس (انگلیسی: Aedes) یک سرده از پشه‌ها است که ابتدا در مناطق مدارگان و جنب‌مدارگان یافت می‌شود، اما اکنون در تمام قاره‌ها به جز قطب جنوب یافت می‌شود. برخی از گونه‌ها توسط فعالیت‌های انسانی گسترش یافته‌اند: پشه ببری، گونه‌ای مهاجم به‌ویژه، در دهه ۱۹۸۰ با تجارت لاستیک‌های مستعمل به دنیای جدید، از جمله ایالات متحده گسترش یافت.

گونه نماد آئدس، آئدس خاکستری (Aedes cinereus) است.

سیستماتیک و تبارزایی 
اولین بار توسط یوهان ویلهلم مایگن (Johann Wilhelm Meigen)، حشره‌شناس آلمانی در سال ۱۸۱۸ توصیف و نامگذاری شد، نام عمومی از یونانی باستان "ἀηδής، aēdēs"، به معنای "ناخوشایند" یا "نفرت‌انگیز" گرفته شده‌است.

همان‌طور که از نظر تاریخی تعریف شده‌است، این جنس شامل بیش از ۷۰۰ گونه است (لیست گونه‌های آئدس را ببینید). این جنس به چندین زیرسرده (Aedes, Diceromyia, Finlaya, Stegomyia و غیره) تقسیم شده‌است، که اکثر آنها اخیراً توسط برخی مقامات به‌عنوان جنس کامل تلقی شده‌اند. طبقه‌بندی در سال ۲۰۰۹ تجدید نظر شد.

مشخصات 
پشه‌های آئدس از نظر ظاهری متمایز هستند زیرا علائم سیاه و سفید قابل توجهی روی بدن و پاهای خود دارند. برخلاف اکثر پشه‌های دیگر، آنها فعال هستند و فقط در طول روز نیش می‌زنند. اوج گزش در اوایل صبح و عصر قبل از غروب است.

فرزندان مستقیم این سرده 
این جنس شامل ۲۸ گونه است که در زیر جنس دیگری قرار نمی‌گیرند:
 Aedes daliensis (Taylor, 1916)
 Aedes mallochi Taylor, 1944
 Aedes alticola Bonne Wepster, 1948
 Aedes auronitens Edwards, 1922
 Aedes australiensis (Theobald, 1910)
 Aedes biocellatus (Taylor, 1914)
 Aedes britteni Marks and Hodgkin, 1958
 Aedes candidoscutellum Marks, 1947
 Aedes crossi Lien, 1967
 Aedes eatoni (Edwards, 1916)
 Aedes gracilelineatus Bonne-Wepster, 1937
 Aedes keefei King and Hoogstraal, 1946
 Aedes peipingensis Feng, 1938
 Aedes koreicoides Sasa, Kano and Hayashi, 1950
 Aedes lauriei King and Hoogstraal, 1946
 Aedes monocellatus Marks, 1948
 Aedes oreophilus (Edwards, 1916)
 Aedes plagosus Marks, 1959
 Aedes quasirubithorax (Theobald, 1910)
 Aedes roai Belkin, 1962
 Aedes rubiginosus Belkin, 1962
 Aedes sintoni (Barraud, 1924)
 Aedes stanleyi Peters, 1963
 Aedes subauridorsum Marks, 1948
 Aedes toxopeusi Bonne-Wepster, 1948
 Aedes tsiliensis King and Hoogstraal, 1946
 Aedes versicolor (Barraud, 1924)
 Aedes wasselli Marks, 1947

به‌عنوان ناقل بیماری 

اعضای جنس آئدس ناقلان بسیاری از عفونت‌های ویروسی، از جمله تب دنگی، تب زرد، ویروس زیکا، و چیکونگونیا هستند که توسط گونه‌های زیرجنس (Stegomyia) و توسط پشه تب زرد و پشه ببری منتقل می‌شوند. عفونت با این ویروس‌ها معمولاً با تب و در برخی موارد آنسفالیت همراه است که می‌تواند منجر به مرگ شود. واکسنی برای محافظت در برابر تب زرد وجود دارد، و اقداماتی برای جلوگیری از نیش پشه شامل حشره‌کش‌هایی مانند ددت، تله پشه، دافع حشرات، پشه‌بند، و کنترل آفات با استفاده از حشرات اصلاح شده ژنتیکی است. گونه آئدس پولینزی (Aedes polynesiensis) در پلینزی مسئول انتقال پیل‌پایی انسان است.

آئدس را می‌توان توسط تله‌تخم (Ovitrap) شناسایی و کنترل کرد.

ترتیب‌دهی 
ژنوم پشه تب زرد توسط مؤسسه Broad Institute و مؤسسه J. Craig Venter Institute، تعیین توالی شد. گزارش اولیه در اوت ۲۰۰۵ منتشر شد. پیش‌نویس توالی ژنوم و آنالیز اولیه در ژوئن ۲۰۰۷ منتشر شد. ژنوم مشروح شده در VectorBase موجود است.

نسخه به روز شده و بهبود یافته ژنوم پشه تب زرد در سال ۲۰۱۸ منتشر شد.

منابع 

پشه