پرواز فضایی در ۱۹۵۲

با برنامه‌ریزی سال جهانی ژئوفیزیک برای سال‌های ۱۹۵۷–۵۸، فعالیت‌ها روی زمین بر پرتاب نخستین ماهوارهٔ مصنوعی متمرکز شد. این مجاهدت علمی چندین کشور را به تحقیقاتی جهانی پیرامون پدیده‌های فیزیکی، بر روی زمین و در فضا، مشغول می‌کرد.

در سال ۱۹۵۲، تمامی بخش‌های ارتش ایالات متحده آمریکا، غالباً با همکاری سازمان‌های غیرنظامی، برنامهٔ پژوهشی خود با موضوع موشک‌های ژرفاسنج در عمق  کرانه‌های فضا (مطابق با تعریف فدراسیون بین‌المللی هوانوردی) را با استفاده از راکت آئروبی به پیش بردند. دانشگاه آیووا نخستین مجموعه از پروازهای راکون خود را پرتاب کرد که نشان‌دهندهٔ امکان‌پذیری پرتاب راکت‌ها با استفاده از بالون بود. در پایان آن سال، پرتاب راکت وایکینگ ۹ توسط تیم آزمایشگاه تحقیقات نیروی دریایی تحت مدیریت میلتون روزن نمایندهٔ اوج طراحی راکت‌های عملیاتی معاصر است.

در این سال هیچ موشک بالستیکی به زرادخانه‌های ایالات متحده یا اتحاد جماهیر شوروی اضافه نشد. با این حال، کار بر روی توسعهٔ موشک‌های بزرگ، به‌ویژه رداستون ارتش آمریکا و آر-۵ شوروی با سرعت ادامه یافت.

اکتشاف در فضا

نیروی دریایی ایالات متحده 

در اواخر بهار ۱۹۵۲، تیم آزمایشگاه تحقیقات نیروی دریایی به رهبری میلتون روزن برای پرتاب نخستین راکت نسل دومی وایکینگ با نام وایکینگ ۸، از حوزه موشکی وایت سندز در نیومکزیکو آماده شد. طراحی وایکینگ جدید باز هم دارای عرضی معادل نصف مدل پیشین خود بود و به بالاترین نسبت سوخت به وزن در برابر تمامی راکت‌های ساخته‌شده تا آن زمان دست یافته‌بود. باله‌های دم راکت در وایکینگ ۸ دیگر مانند گذشته متحمل وزن راکت نبودند. این راکت بر روی پایهٔ بدنهٔ خود استوار بود. این موضوع، امکان ساخت باله‌های دم با وزن به‌مراتب کمتری را فراهم می‌کرد که یکی از چندین روش طراحی مجدد وایکینگ برای حمل مخزن سنگین‌تر، بدون رسیدن به وزنی بیشتر نسبت به طرح نخست وایکینگ بود.

در ۶ ژوئن ۱۹۵۲، وایکینگ ۸ در یک آزمایش شلیک استاتیک لنگرهای خود را شکست. پس از پرواز ۵۵ ثانیه‌ای راکت در هوا، به‌منظور فراهم کردن زمان کافی برای تخلیهٔ فوری منطقه و پیشگیری از هرگونه خطر برای کارکنان روی زمین، نت واگنر، سرپرست «گروه انفصال» دستور توقف پیش‌رانش موشک را صادر کرد. ۶۵ ثانیه بعد، این راکت در فاصلهٔ  یا  جنوب شرقی محل پرتاب سقوط کرد.

پیرو اطلاعات به‌دست آمده از پرتاب ناموفق وایکینگ ۸، شلیک استاتیک وایکینگ ۹ در ۹ دسامبر با موفقیت انجام شد و متعاقباً پرتاب موفق این راکت از وایت سندز نیز در ۱۵ دسامبر انجام گرفت. این راکت موفق شد به ارتفاع  دست یابد که تقریباً با ارتفاعی که وایکینگ ۷ در سال ۱۹۵۰ به آن دست یافته‌بود، برابر بود. علاوه بر دوربین‌هایی که در طول پرواز از زمین تصویربرداری کردند، وایکینگ ۹ حامل مجموعه‌ای کامل از شناساگرهای پرتو کیهانی، فرابنفش و پرتو ایکس، از جمله شانزده بشقاب ژل امولسیون برای ردیابی مسیر ذرات جداگانه با انرژی بالا بود. بستهٔ آزمایشی این راکت، پس از انجام اندازه‌گیری‌های برنامه‌ریزی‌شده در بالای جو زمین، در سلامت کامل بازیابی شد.

تلاش‌های غیرنظامیان آمریکا 
سال ۱۹۵۲ شاهد نخستین پروازهای راکون بود. این راکت‌های سوار شده بر بالون بسیار ارزان‌تر از موشک‌های ژرفاسنج بودند: ۱٬۸۰۰ دلا (برابر با  دلار امروزی) برای هر پرتاب در مقابل ۲۵٬۰۰۰ دلار ( دلار امروزی) برای هر پرتاب آئروبی و ۴۵۰٬۰۰۰ دلار ( دلار امروزی) برای هر پرتاب وایکینگ. مجموعه‌ای از پرتاب‌های انجام‌شده از روی کشتی توسط تیمی از دانشگاه آیووا تحت سرپرستی جیمز وان آلن نیز به موفقیت‌های قابل توجهی دست یافت و یکی از این پروازها موفق شد تا به کرانهٔ فضا با اوج  دست یابد.

توسعه فضاپیماها

نیروی هوایی ایالات متحده 

پیشرفت‌ها در روند توسعهٔ موشک اتلس، نخستین موشک بالستیک قاره‌پیما ایالات متحده که قرارداد آن در ژانویهٔ ۱۹۵۱ از سوی فرماندهی تحقیق و توسعه هوایی به کانسالیدیتد ولتی واگذار شده‌بود، در طول سال ۱۹۵۲ به کندی پیش رفت. سیاست‌های محافظه‌کارانهٔ توسعه و مشکلات فنی دلهره‌آور دلایلی بودند که به‌طور رسمی اعلام شدند، اما فقدان آشکار علاقه به پروژه از سوی نیروی هوایی در کنار محدودیت‌های موجود در بودجه و منابع نیز در این امر اثرگذار بودند. با این حال، پس از نخستین آزمایش موفق بمب هیدروژنی در الیوگولاپ در نوامبر ۱۹۵۲، راکت اتلس، که به‌طور بالقوه قادر به حمل چنین سلاحی بود، از پشتیبانی بیشتری برخوردار شد.

نیروی زمینی ایالات متحده 

در ۸ آوریل ۱۹۵۲ نام «رداستون» برای موشک زمین به زمینی که از ۱۰ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ توسط ردستون آرسنال در آلاباما در دست توسعه بود، به‌طور رسمی انتخاب شد. شرکت کرایسلر پیرو پیمان‌نامه‌ای که در اکتبر ۱۹۵۲ منعقد شد، موظف شد تا به‌عنوان پیمانکار اصلی این موشک، که قادر به حمل کلاهک‌های هسته‌ای یا متعارف تا برد  بود، به کار فعال خود ادامه دهد (این قرارداد در ۱۹ ژوئن ۱۹۵۳ تعریف شد).

ارتش شوروی 

توسعهٔ موشک‌ها در اتحاد شوروی در سال ۱۹۵۲ بر موشک آر-۵ متمرکز بود که قادر به حمل محموله‌ای یکسان با موشک‌های آر-۱ و آر-۲ با وزن ، اما در مسافت  بود. موشک آر-۵، که طراحی مفهومی آن در ۳۰ اکتبر ۱۹۵۱ کامل شده‌بود، جایگزین موشک جاه‌طلبانهٔ آر-۳ با برد  شد که توسعهٔ آن در ۲۰ اکتبر ۱۹۵۱ لغو شده‌بود.

«نخستین موشک استراتژیک شوروی» موشکی بود که از آن پس با نام آر-۵ شناخته شد و نمونه‌ای بهبودیافته به‌صورت تدریجی از موشک‌های آر-۱ و آر-۲ بود که نه‌تنها برد آن افزایش یافته‌بود، بلکه دقت آن نیز بهبود پیدا کرده‌بود. مخزن‌های پیش‌رانش آن جزئی جدانشدنی از موشک بودند که منجر به کاهش وزن سازه و فراهم‌شدن امکان حمل سوخت بیشتر می‌شدند. دو فروند از ده فروند اول موشک‌های آر-۵ تولیدشده تحت در طول ماه فوریهٔ ۱۹۵۲ تحت آزمایش‌های ایستایی قرار گرفتند و موشک صاف و استوانه‌ای آر-۵ در مارس ۱۹۵۳ برای نخستین پرتاب خود آماده می‌شد.

در سال ۱۹۵۲ همچنین دفتر طراحی تحت سرپرستی والنتین گلوشکو توسعهٔ موتورهای آردی-۱۰۵ و آردی-۱۰۶ برای موشکی به‌مراتب قدرتمندتر را آغاز کرد: موشک بالستیک قاره‌پیمای پنج‌موتورهٔ آر-۶. این موتورهای مبتنی بر اکسیژن مایع/نفت سفید که توسط الکسی ایسایف، مهندس روسی، توسعه یافته بودند و از پیکربندی جوشکاری‌شدهٔ یکپارچه برخوردار بودند، نسبت به موتورهای مورد استفاده در راکت‌های قدیمی‌تر، موتورهای تک‌محفظه‌ای قدرتمندتری بودند. چهار موتور آردی-۱۰۵ با توان  قدرت مورد نیاز چهار موتور تسمه‌ای آر-۶ را تأمین می‌کردند و وظیفهٔ قدرت‌بخشی به بوستر مرکزی موشک نیز بر عهدهٔ یک موتور آردی-۱۰۶ با توان  بود.

در همان سال، چهارده پرتاب آزمایشی از نسخهٔ تولید انبوه موشک آر-۲ (با برد ) نیز انجام شد که دوازده فروند از آن‌ها موفق شدند خود را به هدف برسانند. موشک آر-۱ نیز هفت بار به‌طور آزمایشی پرتاب شد.

تلاش‌های غیرنظامی 
در اکتبر ۱۹۵۲، مجمع عمومی شورای بین‌المللی اتحادیه‌های علمی (ICSU) پیشنهادی مبنی بر انجام مشاهدات همزمان پدیده‌های ژئوفیزیکی در سرتاسر سطح زمین را پذیرفت. سال جهانی ژئوفیزیک که برای سال‌های ۱۹۵۷ و ۱۹۵۸ برنامه‌ریزی شده‌بود، شمال تلاش‌هایی از سوی بسیاری از کشورها، حتی در مناطقی دورافتاده از جمله شمالگان و جنوبگان می‌شد. به‌منظور هماهنگی این تلاش‌های عظیم، شورای بین‌المللی اتحادیه‌های علمی کمیتهٔ ویژهٔ سال جهانی ژئوفیزیک (CSAGI) را تشکیل داد که قرار بود چهار گردهم‌آیی بزرگ را در چهار سال آینده با حضور نمایندگانی از تمامی کشورهای شرکت‌کننده برگزار کند.

فرد سینگر از دانشگاه مریلند در سخنرانی‌های چاپی و عمومی خود، که بخشی از آن‌ها از از سخنرانی‌های سال گذشتهٔ او در انجمن بین سیاره‌ای بریتانیا الهام گرفته بودند، حمایت خود از به‌کار بردن ماهواره‌های مصنوعی کوچک در انجام مشاهدات علمی را اعلام کرد. این مفهوم، «ماوس» (کمترین ماهواره مدارگرد بدون سرنشین برای زمین) نام گرفت و از سوی بسیاری از افراد تحت عنوان مفهومی بسیار رادیکال و/یا در تعارض با اکتشاف انسان در فضا، رد شد. با این وجود، این پیشنهاد به بالا گرفتن بحث‌هایی جدی پیرامون استفاده از ماهواره‌ها برای پژوهش‌های علمی انجامید.

پرتاب‌ها

ژانویه 

|}

فوریه 

|}

آوریل 

|}

مه 

|}

ژوئن 

|}

اوت 

|}

سپتامبر 

|}

اکتبر 

|}

نوامبر 

|}

دسامبر 

|}

خلاصه پرتاب‌های زیر مداری

بر پایه کشور

بر پایه راکت

یادداشت‌ها

منابع

پانویس 

 
۱۹۵۲