صنعت‌زدایی

صنعت‌زدایی یا صنعتی‌زدایی (به انگلیسی:Deindustrialization) فرآیندی از تغییرات اجتماعی و اقتصادی است که در اثر حذف یا کاهش ظرفیت یا فعالیت صنعتی در یک کشور یا منطقه به‌ویژه صنایع سنگین یا صنایع تولیدی ایجاد می‌شود.

تعابیر مختلفی از صنعتی‌زدایی وجود دارد. بسیاری صنعتی‌زدایی‌شدن ایالات‌متحده را با تعطیلی انبوه کارخانه‌های خودروسازی در به اصطلاح «کمربند زنگار» بین سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی مرتبط می‌دانند. فدرال رزرو ایالات متحده نرخ بهره و ارز را از سال ۱۹۷۹ افزایش داد و تا سال ۱۹۸۴ این افزایش نرخ ادامه یافت و به‌طور خودکار باعث کاهش قیمت واردات شد. اقتصاد ژاپن در این زمان به سرعت در حال گسترش بهره‌وری خود بود و این گسترش، باعث تخریب بخش ماشین ابزار ایالات متحده شد. موج دوم صنعتی‌زدایی بین سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۹ رخ داد و با کمک مالی دولت فدرال آمریکا به دو شرکت خودروساز جنرال موتورز و کرایسلر به اوج خود رسید.

تحقیقات به سرمایه‌گذاری در اختراعات به جای تجهیزات سرمایه ای جدید به عنوان یک عامل کمک کننده در پدیده صنعتی‌زدایی اشاره کرده‌است. در سطحی اساسی‌تر، کارنیکراس و لیور چهار تعریف ممکن از صنعتی‌زدایی را ارائه می‌کنند:  
 کاهش بلندمدت و مستقیم در تولید کالاهای تولیدی یا اشتغال در بخش تولید می‌تواند باعث صنعتی‌زدایی شود.
 تغییر از بخش تولید به بخش خدمات، به طوری که تولید سهم کمتری از کل اشتغال داشته‌باشد. چنین تغییری ممکن است حتی درصورت رشد مطلق اشتغال در بخش تولید رخ دهد.
 در یک اقتصاد در فرایند صنعتی‌زدایی، کالاهای تولیدی سهم در حال کاهشی از تجارت خارجی را تشکیل می‌دهند، به طوری که دستیابی به مازاد کافی صادرات نسبت به واردات برای حفظ اقتصاد در تعادل خارجی به صورتی تدریجی شکست می‌خورد.
 انباشت متدوام کسری تراز تجاری در یک کشور یا منطقه‌ای که قادر به پرداخت هزینه واردات لازم برای حفظ تولید بیشتر کالاها نیست می‌تواند باعث شروع یک کسادی اقتصادی و فرایند صنعتی‌زدایی شود.

بررسی اجمالی 

نظریه‌هایی که صنعتی‌زدایی را پیش‌بینی یا توضیح می‌دهند، تبار و تاریخچه فکری طولانی دارند. رابرت روتورن استدلال می‌کند که نظریه کارل مارکس در مورد سود رو به افول (صنعتی) ممکن است به عنوان یکی از اولین نظریه‌ها در این زمینه در نظر گرفته شود. این نظریه استدلال می‌کند که نوآوری و فنآوری ابزارهای تولید کارآمدتری را به وجود می‌آورد. این ابزارهای تولید کارآمد تر باعث افزایش بهره‌وری فیزیکی می‌شود و خروجی اقتصادی بیشتر ارزش استفاده را به ازای هر واحد سرمایه سرمایه‌گذاری شده به وجود می‌آید. با این حال و به موازات آن، نوآوری‌های تکنولوژیکی و ماشین‌آلات جایگزین انسان‌ها می‌شوند و ترکیب ارگانیک سرمایه افزایش می‌یابد. با فرض اینکه تنها نیروی کار می‌تواند ارزش اضافی جدیدی را تولید کند، این خروجی فیزیکی بیشتر، ارزش و ارزش اضافی کمتری را در بر می‌گیرد و درنتیجه میانگین نرخ سود صنعتی در بلندمدت کاهش می‌یابد.

رابرت روتورن و ولز  بین تفسیرهایی که صنعتی‌زدایی را مثبت (همانند نوعی بلوغ اقتصادی) و آنهایی که صنعتی‌زدایی را منفی می‌دانند تمایز قائل می‌شوند. آنها پیشنهاد می‌کنند که صنعتی‌زدایی ممکن است هم اثر و هم دلیلی برای عملکرد ضعیف اقتصادی باشد.

جرج ریسمن  تورم را عاملی مشارکت‌کننده در صنعتی‌زدایی می‌داند. در تحلیل او، فرایند تورم پول فیات، محاسبات اقتصادی لازم برای راه اندازی شرکت‌های تولیدی مبتنی بر سرمایه را مخدوش می‌کند و سرمایه‌گذاری‌های لازم برای حفظ و پایداری عملیات این گونه شرکت‌ها بی سود می‌شود.

تغییرات و ترتیبات نهادی مانند بازساختاری اقتصادی نیز در صنعتی‌زدایی مشارکت داشته‌است. با پیشرفت در ترابری، ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایجاد شدن اقتصادی جهانی با سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، جابجایی سرمایه و مهاجرت نیروی کار تشویق شد. همچنین تأکید نظریه جدید اقتصادی بر سوق‌دادن زمین، سرمایه، و کارآفرینی به تخصص‌گرایی، تولید را به سمت سایت‌ها و مکان‌های کم‌هزینه‌تر در حاشیه بافت‌های شهری منتقل کرد و بخش خدمات اقتصادها و تجمعات مالی آنان در مراکز مناطق شهری جای گرفتند.  

اصطلاح بحران صنعتی‌زدایی برای توصیف کاهش صنعت بر نیروی کار در تعدادی از کشورها و فرار مشاغل از شهرها استفاده شده‌است. یکی از نمونه‌های آن، تولید بر پایه نیروی کار فشرده‌است. پس از اینکه در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ موافقت‌نامه‌های تجارت آزاد با کشورهای کمتر توسعه‌یافته منعقد شد، تولیدکنندگانی که نیروی کار زیادی داشتند، تأسیسات تولیدی خود را به کشورهای جهان سوم با دستمزدهای بسیار پایین‌تر و دارای استانداردهای‌زندگی پایین‌تر منتقل کردند. علاوه بر این، اختراعات تکنولوژیکی که نیاز به کار دستی کمتری داشتند، مانند ربات‌های صنعتی، بسیاری از مشاغل تولیدی را برای انسان حذف کرده‌اند.

جستارهای وابسته 
 مهار رشد
 صنعتی‌سازی مجدد
 جامعه فراصنعتی
 انقلاب صنعتی
 صنعتی‌سازی
 کمربند زنگار
 بیماری هلندی
 ماشینی‌کردن
 کشورهای تازه صنعتی‌شده

یادداشت‌ها

منابع

برای مطالعه بیشتر 

 
 
Boulhol, H (2004) 'What is the impact of international trade on deindustrialization in OECD countries?' Flash No.2004-206 Paris, CDC IXIS Capital Markets
 
 
 Byrne, David. "Deindustrialization and Dispossession: An Examination of Social Division in the Industrial City," Sociology 29#1 (1995): 95– 115.
  in: 
 Cowie, J. , Heathcott, J. and Bluestone, B. Beyond the Ruins: The Meanings of Deindustrialization Cornell University Press, 2003.
 Central Intelligence Agency. 2008. The CIA World Factbook
 
 Fuchs, V R (1968) The Service Economy New York, National Bureau of Economic Research
  
 
  On US and Canada.
 Koistinen, David. Confronting Decline: The Political Economy of Deindustrialization in Twentieth-Century New England. (University Press of Florida, 2013)
 Koistinen, David. "Business and Regional Economic Decline: The Political Economy of Deindustrialization in Twentieth-Century New England"  Business and economic history online (2014) #12
 Krugman, Paul. "Domestic Distortions and the Deindustrialization Hypothesis." NBER Working Paper 5473, NBER & Stanford University, March 1996.
 Kucera, D. and Milberg, W (2003) "Deindustrialization and Changes in Manufacturing Trade: Factor Content Calculations for 1978–1995." Review of World Economics 2003, Vol.139(4).
 
 Linkon, Sherry Lee and John Russo. Steeltown USA: Work and Memory in Youngstown (UP of Kansas, 2002).
 
 
 
 
 
 
 
 
  Pdf.
 
  Pdf.
  Pdf.
 Sachs, J D and Shatz, H J (1995) 'Trade and Jobs in US Manufacturing' Brookings Papers on Economic Activity No. 1
 
 Vicino, Thomas, J. Transforming Race and Class in Suburbia: Decline in Metropolitan Baltimore. New York: Palgrave Macmillan, 2008.

Historiography
 
 Strangleman, Tim, James Rhodes, and Sherry Linkon, "Introduction to crumbling cultures: Deindustrialization, class, and memory." International Labor and Working-Class History 84#1 (2013): 7–22. online

پیوند به بیرون 

 "The Qualitative Shift in European Integration: Towards Permanent Wage Pressures and a 'Latin-Americanization' of Europe?", Erik S. Reinert
 Deindustrialization in Sub-Saharan Africa: Myth or Crisis?

بافت فرسوده شهری
تاریخ صنایع
توسعه اقتصادی
خدمات (علم اقتصاد)
خطاهای CS1: فاقد periodical
خطاهای CS1: نام عام
مشکلات اقتصادی
همه صفحه‌های دارای پیوند مرده