فهرست حاکمان صفوی گیلان

فهرست حاکمان صفوی گیلان دربرگیرندهٔ حاکمانی است که در ایران صفوی (۱۱۴۸–۹۰۷) بر گیلان فرمان راندند. گیلان در دوران صفوی، به تعبیر حزین لاهیجی، «اغلب در میانهٔ سه پادشاهِ صاحب‌دستگاه، انقسام داشت». حکومت‌های سه‌گانهٔ گیلان از شرق به غرب به‌ترتیب بیه‌پیش، بیه‌پس و تالش نام داشتند که بیه‌پیش به مرکزیت لاهیجان و توسط کیاییان، بیه‌پس به مرکزیت فومن و توسط اسحاقوندان، و بالاخره تالش به مرکزیت آستارا و توسط مهرانیان اداره می‌شد. به جز دوره‌ای کوتاه که در اثر دخالت حکومت مرکزی، بیه‌پس به بیه‌پیش ملحق شد، تلاش‌های متعدد این دو برای غلبه بر یکدیگر، نافرجام بود. گیلان در سال ۱۰۰۰ ه‍.ق توسط شاه عباس یکم () از حالت استقلال نسبی خارج شد. بیه‌پیش در ۶ شوال ۱۰۰۰ فتح شد و به فرهادخان قرامانلو سپرده شد. همزمان، بیه‌پس نیز به تصرف قزلباشان درآمد. تصرف تالش به دلیل مقاومت حاکم آن تا صفر ۱۰۰۱ طول کشید. با فتح گیلان، شاه عباس حکومت‌های موروثی را برانداخت با این حال، مهرانیان با اجازهٔ شاه از سال ۱۰۲۱ ه‍.ق دوباره حکومت موروثی را به دست آورده و تا پایان دولت صفوی حفظ نمودند.

فهرست حاکمان 
منبع

جستارهای وابسته 

 فهرست حاکمان قاجاری گیلان
 فهرست استانداران گیلان

یادداشت

پانویس

منابع 

 

 

 
گیلان صفوی