جنبش چشم برای آزادی

جنبش چشم برای آزادی  هنگام اعتراضات زن، زندگی، آزادی در ایران آغاز شد که جرقه آن بر اثر قتل مهسا امینی (ژینا امینی) ۲۱ ساله در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ بود. این جنبش از طریق فعالیت‌های فردی شکل گرفت که در نتیجه شرکت در تظاهرات یا حضور در نزدیکی آن مکان‌ها، افراد دچار آسیب چشمی شدند. افراد آسیب دیده چشمی گرد هم آمدند و با اتحاد کامل، تلاش بر هدف ایجاد یک شبکه پشتیبانی و افزایش آگاهی مردمی کردند. برآوردهای محافظه کارانه گزارش شده توسط چشم پزشکان در ماه آبان حاکی از ۵۸۰ مورد تأیید شده و آسیب چشمی قابل توجه است، اما تعداد واقعی احتمالاً بسیار بیشتر است. ماهیت گسترده صدمات چشمی در سراسر کشور و تعداد موارد گزارش شده ماهیت سیستماتیک این حملات را نشان می‌دهد.

چشم برای آزادی 

در ۲۷مهر ۱۴۰۱، مرسده شاهین کار، مادر ۳۸ ساله و مربی شخصی، تصاویری از چشم آسیب دیده خود را از طریق پلتفرم رسانه اجتماعی اینستاگرام به اشتراک گذاشت. او چهار روز قبل در یک تظاهرات با اسلحه پینت بال مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود.  یک ماه بعد، مردی که با نام مستعار سامان پس از نابینایی یک چشمش در اعتراضات ۲مهر ۱۴۰۱، کشور را ترک کرد. وقتی که سامان خارج از کشور بود، مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز انجام داد که داستانی را در ۲۸ آبان ۱۴۰۱ منتشر کرد که توجه بین‌المللی را به دستور شلیک مستقیم به صورت معترضان جلب کرد. نیویورک تایمز همچنین اطلاعاتی را از پزشکان و افراد داخل ایران جمع‌آوری کرده بود که نشان می‌داد بیش از ۵۰۰ نفر از ناحیه چشم آسیب دیدند.

سامان تنها شخصی نبود که ماجرای اتفاقی که برای چشمش افتاده را به صورت آگاهانه به اشتراک گذاشت، چندین نفر دیگر هم اطلاع‌رسانی کرده بودن از جمله دختری به نام غزل رنجکش، دانشجوی حقوق که ۲۱ ساله بود در آن زمان تصویر آسیب دیده خود را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و این جمله را نوشت: «وقتی تو فاصله دو متری به من شلیک کردی و لبخند زدی فکر میکردی زنده بمونم و جواب لبخندت رو بدم؟!» و نیلوفر آقایی، پزشک مامائی که ۳۲ سال سن داشت و در اعتراضات با سایر کادر پزشکان بود مورد اصابت گلوله قرار گرفت و او نیز توجه جهانی را به خود جلب کرد.

آنچه که با اشتراک‌گذاری علنی داستان‌های خود توسط افراد شروع شد، منجر به تشکیل گروهی در داخل ایران، متشکل از آسیب‌دیدگان چشمی شد و به رهبری شاهین‌کار و محمد فرضی (معروف به جوکر تهران) رسیدگی شد. از طریق پلتفرم رسانه اجتماعی اینستاگرام همدیگر را پیدا کردند و در سطح جهانی معرفی شدند. تشکیل این گروه یک لحظه حساس را رقم زد و برای معترضانی که جراحات‌ زیادی داشتند یک سیستم حمایتگر را ارائه داد. این گروه امکان تشکیل یک شبکه حمایتی را فراهم کرد، از جمله فعالیت های این مجموعهː معرفی کادر پزشکی و روان‌شناسی را به معترضان آسیب دیده داد تعداد بی‌سابقه آسیب‌های چشمی در کشور به دلیل ماهیت سیستماتیک هدف‌گیری چشم‌ها، منجر به کمبود عرضه داروهای حیاتی و در دسترس نبودن مکان‌های جراحی شد.

آسیب دیده‌های چشمی توانستند گروهی را در کنار هم تشکیل بدهند و این امکان را فراهم کنند که کانال‌هایی را برای تأمین فوری تجهیزات پزشکی مورد نیاز برای درمان در سراسر کشور یا از طریق ارتباط با کشورهای دیگر تهیه کنند و همچنین هم دیگر را همراهی کردند و یکدیگر را از نظر پزشکی مراقبتی و درمانی حمایت کردند. این گروه قادر به جمع‌آوری کمک‌های مالی برای اقدامات پزشکی مورد نیاز بود زیرا بسیاری از آسیب دیدگان قادر به بازگشت به فعالیت کاری خود نبودند. تشکیل این گروه همچنین هدف دیگری را هم دنبال می‌کرد، متحد کردن داستان‌های فردی در تلاش برای جلب توجه جهانی به تعدادی از افراد تحت تأثیر و زندگی آنها قبل و بعد از ازدست دادن چشم بود.

این فعالیت‌های افراد آسیب دیده و حضور در این گروه منجر به هزینه‌های شخصی و جسمی سنگین تری برای معترضان مجروح شد. فعالیت‌های که در اینستاگرام توسط حکومت ایران رصد می‌شد و کسانی که بیشترین فعالیت را داشتند حتی خانواده‌هایشان هم هدف تهدید و احضار و دستگیری خودسرانه دادگاه قرار می‌گرفتند. یکی از این افراد امیر ولایتی است که به دلیل دستگیری و نگهداری یک ماه در زندان اوین نتوانست مراحل درمان خود برای چشم آسیب دیده اش را پیش ببرد و هیچ دسترسی برایش ایجاد نکردند. با وجود تهدیدهای مداوم برای امنیت افراد آسیب دیده گروه باز این گروه دست از تلاش برای کمک رساندن به افراد آسیب دیده آگاهی دادن به مردم دست برنداشتند. افراد این گروه به یک قدرت مشترک در کنار هم رسیدند و به جهانیان نشان دادن که زندگی و مبارزه آنها برای آزادی ادامه دارد. اسم《چشم برای آزادی》تبدیل به یک هشتگ و نمادی برای ایستادگی مردم دنیا و ایران و افراد آسیب دیده در کنار هم شد. این افراد کسانی بودند که چشمان خود را فدای ایران آزاد و زندگی عادی کرده بودند.

مقابله با معترضان 
پرتابه‌های ضربه‌ای جنبشی  مخفف سلاح‌هایی برای رو در روی با اعتراضات و کنترل جمعیت است که توسط پلیس ضد شورش استفاده می‌شود مثل اسلحه‌های پینت بال با گلوله‌های فشرده پلاستیکی و گاز اشک آور و گلوله‌های ساچمه ای برای اسلحه جنگی وینچستر. KIP به عنوان سلاح‌های غیر کشنده یا کم کشنده به بازار عرضه می‌شوند که برای مقاصد پراکنده کردن جمعیت بدون ایجاد زخم‌های نافذ استفاده می‌شوند. با این حال، هنگامی که به‌طور نامناسب استفاده می‌شود و شلیک بی‌رویه، باعث آسیب‌هایی می‌شود که منجر به ناتوانی مادام العمر یا حتی مرگ می‌شود. نمونه‌هایی از KIPها را مثال می‌زنم که شامل گلوله‌های پلاستیکی فشرده یا ساچمه ای است یا گلوله کیسه‌ای لوبیایی، یا گلوله‌های گردهای اسفنجی (از فلز ریز و نوک آن از جنس اسفنج تشکیل شده‌است) یا گلوله‌های ساچمه ای به این صورت است که گلوله ای استوانه ای شکل از جنس پلاستیک است که با تعداد زیاد از ساچمه‌ها داخل آن جمع شده‌است و با وینچستر شلیک می‌شود که به دو صورت ریز و درشت وجود دارد که ریزها برای شکار پرندگان است و درشت‌ها برای شکار آهو است. گلوله‌های پلا ستیکی گلوله‌های تکی است و با سلاح پینت بال شلیک می‌شود و به شکل تیله مانند است. حسین جعفری، ۲۸ ساله در آن زمان به همراه فرضی در تظاهرات تهران بودند که با گلوله‌ها ساچمه ای از پشت سرش مورد اصابت گلوله قرار گرفتند. اسکن‌های تصویربرداری پزشکی که در صفحه اینستاگرام او به اشتراک گذاشته شد، نشان می‌دهد که ۶ گلوله وجود دارد از ۸ گلوله‌های که به او اصابت کرده و وارد بدن او شده‌اند، یکی در گردن و بقیه در سرش باقی مانده‌اند. ابوالفضل آدینه زاده، پسر ۱۷ ساله ای که به تظاهرات زن، زندگی، آزادی پیوسته بود، یکی از نمونه‌های بسیاری از معترضان در ایران است که در نتیجه سلاحهKIP از فاصله نزدیک به او شلیک شد و کشته شد. مواردی نیز گزارش شده است که در آن معترضان یا کشته شده اند یا در اثر اصابت مستقیم گاز اشک آور چشم خود را از دست داده اند. ابوالفضل امیرعطایی، پسر ۱۶ ساله‌ای که در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ به تظاهرات پیوسته بود، از فاصله نزدیک با گاز اشک‌آور مستقیماً از ناحیه سر مورد اصابت گلوله گاز اشک‌آور قرار گرفت و آسیب فاجعه‌باری به یک طرف جمجمه و مغز وی وارد شد. امیرعطایی پس از ۸ ماه در حالت نباتی بود، در ۶ خرداد ۱۴۰۲ بر اثر جراحات جان باخت. 

در تحقیقاتی که از سازمان عفو بین‌الملل بررسی شد اطلاعاتی درمورد سوء استفاده از KIP را جمع‌آوری کرد و نمونه‌هایی را در ۳۰ کشور مختلف از آسیب‌های ناروا توسط معترضان به دست پلیس ضدشورش یافت.

ایران 
در اعتراضات سال ۱۴۰۱ در ایران اولین باری نبود که آسیب‌های چشمی در داخل ایران گزارش می‌شدند. پزشکان در اصفهان در پی اعتراضات آبان ماه ۱۴۰۰ از ۴۰ مورد آسیب‌های چشمی در یک روز از سرکوب اعتراضات‌ مسالمت آمیز پلیس خبر دادند. برای مثال، کوروش کیا هم یکی از قربانیان سال‌های گذشته‌است که در اعتراضات کرج مرداد ۱۳۹۷ در سن ۲۱ سالگی  چشمش با اسلحه پینت بال هدف گرفته شد منجر به آسیب دائمی چشم سمت راست وی شد. متین حسنی هنگام شرکت در تجمع اعتراضی در بوکان در آبان ۱۳۹۸ با اسلحه وینچستر گلوله ای ساچمه ای مورد اصابت گلوله‌ها قرار گرفت و به همین دلیل وی دچار آسیب دائمی چشم چپ شد. تعداد واقعی آسیب‌های چشمی در این اعتراضات مشخص نیست.

شیلی 
در اعتراضات اجتماعی کشور شیلی (Estallido Social) بر علیه حکومت شیلی انجام دادن در تاریخ ۲۰۱۹–۲۰۲۲ بوده و گزارش‌های شده‌است که حداقل ۲۸۵ نفر از مردم آن کشور در اثر شلیک گلوله‌های لاستیکی و گلوله‌های گاز اشک آور صدمات شدید چشمی دیده‌اند. صدمات چشمی در اعتراضات شیلی چنان گسترده بود که در آن زمان توسط انجمن چشم پزشکی کشور شیلی تخمین زده شد که این بیشترین تعداد موارد ثبت شده در سطح جهانی است.

ایالات متحده 
تظاهرات 2020 Black Lives Matter در سراسر ایالات متحده آکادمی چشم پزشکی آمریکا (AAO) یک کمپین #NotOneMoreEye (حتی یک چشم دیگر نه) را در نتیجه مشاهده افزایش شدید صدمات چشمی در معترضان در نتیجه سوء استفاده از KIP آغاز کرد. معترضان مجروح گروهی را به نام "Shot-in-the-Eye Squad" (گروه شلیک شده به چشم‌ها) راه اندازی کردند، تخمین زده می‌شود که ۱۱۵ نفر مستقیماً به سر شلیک شده‌اند که ۳۰ مورد از این موارد منجر به صدمه چشم غیرقابل جبران شده‌است.

کشمیر 
گزارش‌ها نشان می‌دهد که بین ژوئیه و نوامبر ۲۰۱۶، از ۷۷۷ قربانی شلیک از اسلحه وینچستر ساچمه ای، ۸۰ درصد سطح بینایی خود را از دست داده ان. گزارش‌هایی وجود دارد که بیمارستان‌ها با مواردی از صدمات چشمی پر شده بودند.

هنگ کنگ 
در هنگ کنگ تظاهراتی آغاز شد که در تاریخ ۲۰۱۹–۲۰۲۰ گزارش‌هایی از آسیب دیده چشمی را شاهد بودیم که یک خبرنگار بین‌المللی اصالت «اندونزیایی» که پس از اصابت گلوله لاستیکی بینایی خود را از دست داد. مشخص نیست که آیا وسعت صدمات چشمی ناشی از اعتراضات هنگ‌کنگ فراتر از یک زن بوده که خود را به جهانیان معرفی کرده‌است یا خیر اما با این حال پانسمان‌های چشمی به نمادی از خشونت پلیس تبدیل شد که معترضان با زدن پانسمانها به چشمان خود در اعتراضات شرکت می‌کردند.

سازمان AAO این سازمان پزشکی خواستار پایان دادن در اعتراضات با استفاده از KIP علیه معترضان شده‌است و همان‌طور این درخواست را پزشکان زیادی از حقوق بشر و همچنین عفو بین‌الملل در خواست کردن.

جنایت علیه بشریت 
ماده ۷ اساسنامه رُم که بر اساس آن دادگاه کیفری بین‌المللی تشکیل شده‌است، جنایات علیه بشریت را تعریف می‌کند. این تعریف شامل موارد زیر است:

«سایر اعمال غیرانسانی شخصیت مشابه که عمداً باعث رنج زیاد یا آسیب جدی به بدن یا سلامت روحی یا جسمی می‌شود.» - ماده ۷ اساسنامه رم، قسمت 2 (1)(k).

« «حمله علیه هر جمعیت غیرنظامی» به معنای رفتاری است که شامل ارتکاب چندگانه اقدامات ذکر شده در بند ۱ علیه هر جمعیت غیرنظامی، به تبع یا در پیشبرد سیاست دولتی یا سازمانی برای ارتکاب چنین حمله ای است.» - ماده ۷ اساسنامه رم، قسمت 2 (1)(a).

سازمان غیردولتی حقوق بشر ایران (IHRNGO) مستقر در نروژ ۱۳۸ مورد خاص آسیب چشم را در شهرهای مختلف ایران تأیید کرد تا ماهیت سیستماتیک جراحات علیه معترضان غیرمسلح را برجسته کند. گزارش‌های دست اول این است که شلیک به معترضان هدف مند بود است و آسیب چشمی را تأکید می‌کند به گفته معترضان قبل از شلیک به آنها با لیزر بر روی صورت معترضان می انداختن و هدف می گرفتن.

در حالی که مجروحان در شیلی و ایالات متحده موفقیت‌هایی (هر چند محدود و پراکنده) در ارائه پرونده‌های خود به دادگاه داشته‌اند، آنها در ایران تعداد محدود قادر به تشکیل پرونده بدون اما بی‌نتیجه بوده‌است و با تهدید و تلافی روبه رو شده‌اند. خانواده‌های معترضانی که به قتل رسیده‌اند که تلاش کرده‌اند عدالت را از طریق سیستم قضایی در داخل ایران دنبال کنند، بارها به تلافی تلاش‌هایشان تهدید یا بازداشت شده‌اند. در تیر ماه ۱۴۰۲، خواهر معترض مقتول میلاد سعیدیان جو، زهرا سعیدیان جو برای دومین بار بعد از چهار ماه دوباره بازداشت شد. پیش از این در طی این سال زهرا نیز به دلیل فعالیت‌هایش برای عدالت‌خواهی برادرش از شغل خود اخراج شده‌است؛ بنابراین عملاً پیگیری عدالت در داخل ایران غیرممکن است.

ایران یکی از کشورهایی بود که عضو اساسنامه رم قرار نگرفت و این یک چالش حقوقی در پیگیری عدالت برای مردم ایران ایجاد کرد، با این حال وکلای حقوق بشر به‌طور فعال سازوکارهایی را پیش گرفتن تا راهایی برای دنبال کردن و پیگیری عدالت پیدا کنند. در ۶ آذر ۱۴۰۱ شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قطعنامه ای را برای تشکیل یک هیئت حقیقت یاب مستقل بین‌المللی در مورد وخامت وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران را به‌طور ویژه تصویب کرد. و با احترام به زنان و کودکان در کشور ایران.

مطالعات موردی 

در گزارش‌های ویژه پایگاه خبری شهروندی روزنامه‌نگاری ایران وایر، مطالعاتی است که موردی متعددی در مورد افرادی که دچار آسیب دیدگی چشم شده‌اند وجود دارد و به تور رسمی معرفی شدن و فهرست منتشر شده از سوی ایران وایر توسط سازمان بین‌المللی حقوق بشر و توسط IHRNGO گزارش‌های ایران وایر را تأیید می‌کنند.

ضربه به هر دو چشم

پارسا قبادی 
پارسا قبادی که هنگام مصدومیت ۱۸ ساله بود. قبادی در ۳۰ آبان ۱۴۰۱ در زادگاهش کرمانشاه در حال شرکت در تظاهرات بود که مورد اصابت گلوله ساچمه ای قرار گرفت این امر باعث آسیب به هر دو چشم او شد. قبادی پس از این اتفاق بازداشت شد و از دسترسی به درمان پزشکی محروم شد. قبادی خودش در مورد شکنجه‌هایی که در زمان بازداشت در معرض آن قرار گرفته صحبت کرده‌است. از زمان حادثه قبادی و خانواده‌اش تحت فشار شدید قرار گرفتند و قبادی با وجود شرایط آسیب پذیرش بارها بازداشت شده‌است. قبادی پس از چندین عمل جراحی توانست ۴۰ درصد بینایی چشم راست خود را بازیابی کند.

متین منانی 

متین منانی (سید متین منانی)، دانشجویی است که هنگام مجروحیت ۲۵ ساله بود. منانی در ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ در تظاهرات شهر ساری شرکت کرده بود که با شلیک چندین گلوله‌ای ساچمه ای که منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیری به هر دو چشم او شد و او را کاملاً نابینا کرد، و در آن تظاهرات چندین بار به او شلیک کردن.

حسین نادر بیگی 
حسین نادر بیگی کارگری است که در زمان مجروحیتش ۲۲ساله بود. نادر بیگی اطلاعی از تظاهرات نداشت و در آن شرکت نکرده بود که مورد اصابت گلوله ساچمه ای قرار گرفت. در ۱۲ آبان ۱۴۰۱ در زادگاهش در کرج از محل تظاهرات در حال عبور بود. این تظاهرات به دلیل مراسم بزرگداشت چهلم حدیث نجفی بود. نادر بیگی بی اطلاع از وجود این تظاهرات وارد جمعیت شد و گرفتار شد و یک مأمور بسیجی موتور سوار او را هدف گرفت و چندین بار با اسلحه وینچستر گلوله ساچمه ای به او شلیک کرد. نادربیگی آسیب قابل توجه و جبران ناپذیری به هر دو چشم او وارد کردند که منجر به نابینایی دائمی شد.

محمد پارسا صحت 
محمد پارسا صحت آرایشگری بود که در زمان مجروحیت ۲۲ ساله بود. صحت یکی از اولین موارد ثبت شده آسیب چشم است، او در نزدیکی سالن محل کارش در زادگاه مهسا «ژینا» امینی بود و فقط تنها یک روز پس از مرگ مهسا امینی گذشته بود که در سقز در ۲۶ شهریور ماه ۱۴۰۱ مورد اصابت گلوله ساچمه ای قرار گرفت. صحت آسیب قابل توجهی به هر دو چشم او وارد کردن، به طوری که یک چشم دید قابل استفاده نداشت، و دیگری قادر بود تا فاصله دو متری را ببیند.

علی طاحونه 
علی طاحونه مکانیکی بود که در زمان مجروحیت ۳۴ ساله بود. طاحونه در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ در یک تظاهرات در کرج شرکت می‌کرد که پس از مشاهده لیزر سبز رنگی که به صورتش نشانه رفته بود، مورد اصابت گلوله اسلحه ساچمه ای قرار گرفت. طاحونه به هر دو چشمش شلیک شد و آسیب دید، پس از چندین عمل جراحی او می‌تواند به اندازه کافی از چشم چپ خود استفاده کند تا بتواند با تلفن همراه خود کار کند و به‌طور مستقل به اطراف بچرخد.

ضربه به یک چشم

حسین عابدینی 
حسین عابدینی مانکنی که در زمان مجروحیت ۲۰ ساله بود. عابدینی در تظاهرات ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در تهران شرکت کرده بود که با شلیک گلوله ای ساچمه ای مورد اصابت گلوله قرار گرفت که باعث آسیب دائمی به چشم چپش شد.

نیلوفر آقایی 
نیلوفر آقایی پزشک ماما که در ۳۱ سالگی مجروح شد، در روز ۴ آبان ۱۴۰۱ (چهلمین روز پس از درگذشت مهسا ژینا امینی) در تظاهرات شرکت می‌کرد با سایر کادر پزشکی خارج از شورای پزشکی در تهران. آقایی با اسلحه پینت بال از ناحیه چشم چپ مورد اصابت قرار گرفت. پزشکان نتوانستند بینای او را نجات دهند.

آرتین احمدی 
آرتین احمدی یک تتو آرتیست که در زمان مجروحیت ۱۸ ساله بود. احمدی در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ در زادگاهش سنندج در حال شرکت در تظاهرات بود که با شلیک گلوله ساچمه ای متعدد مورد اصابت گلوله قرار گرفت. احمدی بیش از ۶۰ گلوله در بدنش باقی ماند که یکی از آنها باعث آسیب دائمی به چشم چپش آورد.

یاسر الوندیانی 
یاسر الوندیانی پدر و هنرمند و ورزشکار است که در زمان مجروحیتش ۳۴ ساله بود. الوندیانی در حال شرکت در تظاهرات در زادگاهش همدان بود که در ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ نیروهای امنیتی شروع به تیراندازی به سمت جمعیت کردند. او مجبور شد به کوچه ای پناه ببرد که توسط سه پلیس در گوشه ای محاصره شد و چندین بار با اسلحه ساچمه ای به او شلیک کردن و صدمات جبران ناپذیری به چشم چپش وارد کردن.

راحله امیری 
راحله امیری روان‌شناسی است که در زمان مجروحیت ۲۹ ساله بود. امیری در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در شهر زادگاهش کرمان در تظاهراتی شرکت کرده بود که مورد اصابت گلوله‌های ساچمه ای قرار گرفت و به چشمش شلیک شد آسیب‌های جبران ناپذیری به چشم راستش وارد شد.

حسین اشتری 
حسین اشتری هنرمند خالکوبی کار که در زمان مجروحیت ۲۲ ساله بود. اشتری در تاریخ ۱۷ مهر ۱۴۰۱ در اعتراض دانشجوها در کرج شرکت کرده بود که با اسلحه پینت بال به چشم چپش اصابت کرد و ضربه قابل توجهی به چشم چپ وارد کردن.

هلیا بابایی 
هلیا بابایی دختری که ۱۶ ساله بود. بابایی به همراه پدرش در تاریخ ۴ آبان ۱۴۰۱ که مصادف با (مراسم چهلمین روز پس از درگذشت مهسا «ژینا» امینی) در داخل یک مرکز خرید در شهر اصفهان گیر افتاده بودند که پلیس ضد شورش ورودی‌های درب آن مرکز خرید را بسته بودن و بابایی مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای قرار گرفت و آسیب‌های جبران ناپذیری به چشم راستش وارد شد.

علی دلپسند 
علی دلپسند پدری که در زمان مجروحیت ۴۳ ساله بود. در شب ۲۴ آبان ۱۴۰۱، دلپسند و خانواده‌اش در ماشین بوق می‌زدند و در حمایت از معترضان در زادگاهشان رشت که با تفنگ گلوله‌ای، ساچمه ای به چشمش شلیک شد و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به چشم راستش وارد کردند.

کوثر افتخاری 
کوثر افتخاری بازیگر تئاتری که در زمان مجروحیت ۲۲ ساله بود. افتخاری در روز۲۰ مهر ۱۴۰۱ در تهران در حال شرکت در تظاهرات بود که با شلیک گلوله ای پینت بال به چشم راستش آسیب جبران ناپذیری به او وارد کردن.

بنیتا کیانی فلاورجانی 
بنیتا کیانی فلاورجانی پنج ساله در زمان مجروحیت. بنیتا در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در حال بازی در بالکن خانه پدربزرگ و مادربزرگش در اصفهان بود که با گلوله‌های ساچمه ای شلیک کردن و به چشم او برخورد کرد و دید چشم راستش را از دست داد.

محمد فرضی 
محمد فرضی هنرمندی که با شخصیت جوکر تهران شناخته می‌شود، در زمان مجروحیت ۳۲ ساله بود. فرضی در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ در تظاهرات تهران شرکت می‌کرد که پس از تلاش برای نجات زنی که توسط مأموران امنیتی کشیده می‌شد، با اسلحه گلوله ای ساچمه ای مورد اصابت گلوله قرار گرفت. یک گلوله در داخل چشم راست فرضی نشست و باعث آسیب قابل توجهی شد.

بهزاد همراهی 
بهزاد همراهی پدری که در زمان مجروحیت ۴۳ ساله بو. همراهی در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در تظاهراتی در تهران شرکت می‌کرد که از فاصله نزدیک با اسلحه پینت بال مورد اصابت گلوله قرار گرفت. همراهی در زمان تیراندازی عینک می‌زد، به همین دلیل شیشه عینک و پینت‌بال آسیب‌های جبران‌ناپذیری به چشم چپ او وارد کرد که در نهایت منجلب تخلیه چشم شد.

محسن کفشگر 
محسن کفشگر فعال حقوق کودکان بود که در زمان مجروحیت ۳۱ ساله بود. کفشگر در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ در زادگاهش آمل با شلیک گلوله ای ساچمه ای به صورت مستقیم مورد اصابت گلوله قرار گرفت و باعث از دست دادن بینایی چشم چپش شد.

مجید خادمی 
مجید خادمی دانشجوی پزشکی که در مراسم چهلمین روز بزرگداشت جان باختن جوان معترض حدیث نجفی در ۱۲ آبان ۱۴۰۱ در کرج شرکت کرده بود که با شلیک گلوله ساچمه ای به چشم چپ وی آسیب‌های جبران ناپذیری وارد کردن.

حمیدرضا خواجه پور 
حمیدرضا خواجه پور طراح داخلی ساختمان است ودر زمان مجروحیت ۲۴ ساله بود. خواجه پور در تجمع اعتراضی در کرمان در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ با شلیک گلوله‌های متعدد مورد اصابت گلوله قرار گرفت که گلوله ای به چشم راست وی آسیب جبران ناپذیری وارد کرد.

مهبانو خشنودی 
مهبانو خشنودی (کوثر خشنودی کیا)، کماندار حرفه ای که در زمان مصدومیت ۲۷ ساله بود. خشنودی در تاریخ ۱۸ آذر ۱۴۰۱ به همراه پدرش در شهر کرمانشاه در یک تظاهرات شرکت کرده بود که با شلیک گلوله ای ساچمه ای به چشم چپ وی آسیب‌های جبران ناپذیری وارد کرد.

نچیروان معروفی 
نچیروان معروفی سرباز وظیفه در مرخصی بود که در زمان مجروحیت ۱۸ ساله بود. نچیروان در ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ در شهر سقز زادگاه مهسا «ژینا» امینی بود که مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای قرار گرفت و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به چشم راست وی وارد شد.

علی محمدی 
علی محمدی آرایشگری که در هنگام مجروحیت ۲۲ ساله بود. محمدی در تظاهرات ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در همدان شرکت می‌کرد که با شلیک گلوله ای ساچمه ای به چشم چپش آسیب جبران ناپذیری وارد کردن.

ضحا موسوی 
ضحا موسوی آرایشگری که در هنگام مجروحیت ۲۵ ساله بود. موسوی در تاریخ ۹ مهر ۱۴۰۱ در  اصفهان در تظاهرات شرکت می‌کرد که با شلیک اس با اسلحه پینت بال مورد اصابت گلوله قرار گرفت که منجر به از دست دادن بینایی در چشم چپش شد.

سامان پوریغما 
سامان پوریغما که شغل آن مشاور صادرات محصولات بود که در زمان مجروحیتش ۳۰ ساله بود. پوریغما در خیابان ولیعصر واقع در شهر تهران بر روی وسیله نقلیه موتور خود نشسته بود که مورد اصابت گلوله پینت بال به‌طور مستقیم به چشمش قرار گرفت که از سوی مأموران شلیک شد و باعث از دست دادن بینایی چشم چپش شد.

غزل رنجکش 
غزل رنجکش (محدثه رنجکش)، دانشجوی حقوقی که در زمان مجروحیت ۲۱ ساله بود. رنجکش در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در یک تظاهرات در زادگاهش بندرعباس شرکت می‌کرد که با گلوله ای ساچمه ای از نزدیک مورد اصابت گلوله قرار گرفت.  آسیب به چشم او گسترده بود و پزشکان او نتوانستند آن را نجات دهند. چشم راستش تخلیه شده بود.

فرید رشیدی 
فرید رشیدی آرایشگری که در زمان مجروحیت ۳۰ ساله بود. رشیدی در ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در تظاهراتی در بندرعباس شرکت کرده بود که مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای قرار گرفت. چهار گلوله وارد چشم چپ او شد که باعث آسیب جبران ناپذیر شد.

مرسده شاهین‌کار 
مرسده شاهین‌کار مادر و مربی ورزشی شخصی (personal trainer)، در زمان مجروحیت ۳۸ ساله بود. شاهین کار در ۲۳ مهر ۱۴۰۱ به همراه مادرش در تظاهراتی در تهران شرکت کرده بود که با اسلحه پینت بال مورد اصابت گلوله قرار گرفت و آسیب جبران ناپذیری به چشم راستش وارد کردن.

صادق صوفی 
صادق صوفی مربی ورزشی شخصی (personal trainer)، در زمان مجروحیت ۲۷ ساله بود. صوفی در روز ۴ آبان ۱۴۰۱ (مراسم چهلمین روز پس از درگذشت مهسا «ژینا» امینی) در بوکان شرکت کرده بود که مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای قرار گرفت و آسیب جبران ناپذیری به چشم راست وی وارد شد.

الهه توکلیان 
الهه توکلیان مادر دوقلو و دانشجوی پی اچ دی که در زمان مجروحیت ۳۴ ساله بود. توکلیان در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ به همراه دوقلوهای ۱۰ ساله‌اش در مشهد در تظاهراتی بود که مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای به صورتش قرار گرفت و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به چشم راستش وارد کرد.

امیر ولایتی 
امیر ولایتی آرایشگری که در زمان مجروحیت ۲۴ ساله بود. در ۲ مهر ۱۴۰۱، ولایتی در حال شرکت در تظاهرات در تهران بود که مورد اصابت گلوله ای ساچمه ای قرار گرفت و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به چشم چپ وی وارد شد.

کیمیا زند 
کیمیا زند، هنگام مجروحیت ۲۶ ساله بود. زند در روز ۴ آبان ۱۴۰۱ (چهلمین روز پس از درگذشت مهسا «ژینا» امینی) در تظاهراتی در تهران شرکت کرده بود که با گلوله پینت بال به چشم راستش اصابت کرد.

مرگ و میر پس از آسیب چشم

سید جواد موسوی 
سید جواد موسوی پدری ۳۹ ساله بود که مورد اصابت گلوله مستقیم به صورتش قرار گرفت و به هر دو چشم او آسیب وارد شد. موسوی در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ در اصفهان در تظاهرات شرکت کرده بود که مجروح شد. او پس از تیراندازی به سوی معترضان درچار آسیب شد و مردم از کنار او پراکنده شدن و شاهدان می‌گویند که توسط مأموران امنیتی دستگیر شد. بدن بی جان او بعداً با بانداژ ساده که هر دو چشمش را پوشانده بود، پیدا شد. او یک همسر و دو فرزند داشت.

محمد حسن‌زاده 
محمد حسن‌زاده ۲۸ ساله در زمان مجروحیت، حسن‌زاده در اوایل به تظاهرات در زادگاهش بوکان پیوست. یک بار که برای اعتراض رفت با اسلحه پینت بال به سمت او شلیک شد اما با این حال باز به کارش را ادامه می‌داد و در اعتراضات شرکت می‌کرد، دفعه بعد با اسلحه گلوله ای ساچمه ای به او شلیک کردند و گلوله ای در چشم چپش کاشته شد که باعث آسیب جدی شد. حسن‌زاده مجبور شد برای مداوا به تهران برود. حسن‌زاده پس از بازگشت به بوکان به حضور در تظاهرات ادامه داد تا اینکه در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ و به طرز فجیعی آسیب دید و کشته شد.

واکنش دولت، تبلیغات و واکنش عمومی جهانی

پاسخ دولت 

در اوج اعتراضات که برای اکثر آسیب دیدگان رخ داد واکنش دولت این بوده‌است شامل استفاده از آمبولانس‌ها برای انتقال مستقیم معترضان به بازداشتگاه‌ها بوده بجای اینکه به بیمارستان‌ها ببرند. تهدید و دستگیری کادر پزشکان به دلیل ارائه کمک به معترضان آسیب دیده، و قرار دادن نگهبان در ورودی بیمارستان‌ها برای یادداشت اسامی افرادی که با آسیب‌های که بودن در زمان اعتراضات و می خواستن وارد بیمارستان‌ها شوند. بسیاری مجبور به متوسل شدن به درمان‌های خانگی شدند و حتی پیگیر درمانگاه امنی هم شدن که تا زمانی بتوانند آنها به دسترسی به بیمارستان‌ها پیدا کنند آسیب دیدگان قادر به بیان علت واقعی آسیب شان در هیچ مکانی درمانگاه‌ها نشدن. آسیب‌های آنها به دلیل ترس از واردشدن به بیمارستان‌ها تحویل به مقامات دولتی بود. این امر به ویژه در مورد آسیب‌های چشمی که اغلب به مراقبت‌های فوری نیاز دارند تا حدی که بینایی حفظ شود، مضر بو.

تبلیغات 
با رشد هشتگ چشم برای آزادی و جلب توجه جهانی به این گروه، دولت با تلاش برای بی‌اعتبار کردن معترضان مجروح دست به پاسخ گویی زد. در تهران، در ماه اردیبهشت ۱۴۰۲ بنرهایی با تصویری کارتونی از مردانی با پانسمان‌های چشمی، یکی با بینی بلند چوبی، نصب شد که اشاره‌ای به شخصیت خیالی پینوکیو است که وقتی دروغ می‌گوید، بینی چوبی‌اش رشد می‌کند. زیر این تصویر این عبارت بود: «در دروغگویان خیری نهفته نیست».

واکنش عمومی جهانی 
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ آنجلینا جولی پستی در اینستاگرام خود با نشانه ای از همبستگی با کسانی که آسیب چشمی دیده بودند منتشر کرد و جملات و تصاویری از الهه توکولیان و زانیار تندرو را به اشتراک گذاشت. هنرمندان متعدد ایرانی در داخل و خارج از ایران ابراز همبستگی کردند. روزبه بمانی خواننده ترانه ای به نام «چشمات» در همبستگی با این جنبش موسیقی اش را منتشر کرد. در تظاهرات در سراسر جهان تظاهر کنندگان برای کمک به افزایش آگاهی در مورد این موضوع پانسمان چشمی بر چشمانشان زدن و عکس قربانیان را به نمایش گذاشتند.

منابع 
 

گروه‌های حامی سیاسی در ایران