جغرافیای شیراز

شهر شیراز، مرکز استان فارس به طول ۴۰ کیلومتر و عرضی متفاوت بین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر با مساحت ۱۲۶۸ کیلومتر مربع به شکل مستطیل و از لحاظ جغرافیایی در جنوب غربی ایران و در بخش مرکزی فارس قرار دارد. اطراف شیراز را رشته‌کوه‌های نسبتاً مرتفعی به شکل حصاری استوار، احاطه کرده‌اند که از لحاظ سوق‌الجیشی و حفظ شهر اهمیت ویژه‌ای دارند.
این شهر از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل‌مقام و باباکوهی (از رشته‌کوه‌های زاگرس) محدود شده‌است.

مختصات جغرافیایی شیراز عبارتست از ۲۹ درجه و ۳۶ دقیقه شمالی و ۵۲ درجه و ۳۲ دقیقه و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر در نقاط مختلف شهر متغیر است. رودخانهٔ خشک شیراز رودخانهٔ فصلی است که پس از عبور از شهر شیراز به سمت جنوب شرقی حوضهٔ خود متمایل شده و به دریاچه مهارلو می‌ریزد.

زمین‌شناسی 
شیراز در بخشی از پهنه چین‌خورده ـ رانده زاگرس واقع شده‌است. از دیدگاه ساختاری این منطقه دارای ویژگی‌هایی مشترک از دو پهنه زمین ساختی زاگرس بلند و پهنه چین‌خورده ساده است. در بخش چین‌خورده رسوبات پالئوزوئیک، مزوزوئیک و ترشیاری به‌طور هم‌شیب روی هم قرار گرفته‌اند. وجود رسوبات تبخیری و نبود چینه‌شناسی کوتاه مدت، بیانگر حرکات قائم (خشکی زایی) در این حوضه رسوبی است.

لرزه‌خیزی 
منطقه شیراز تحت تأثیر دو مولفه فشارش بزرگ اصلی و فرعی است؛ میدان فشاری ناشی از تنش اصلی از سوی شمال شرقی به
جنوب غربی است و تنش فشاری فرعی به‌طور پویا، از سوی شمال غربی به جنوب شرقی بر منطقه حاکم است. این منطقه به نسبت سایر مناطق زاگرس از نظر لرزه‌خیزی منطقه‌ای نیمه‌فعال است و زلزله‌های با قدرت کم تا متوسط به میزان فراوان در آن رخ می‌دهد ولی احتمال وقوع زلزله‌های بزرگ در آن بسیار ضعیف است.

چندین زلزله مهم در شیراز رخ داده‌است که زلزله‌های سال ۱۲۰۳ و ۱۲۳۲ مرگ‌ومیر و خسارات مالی سنگینی را به جای گذاشتند. زمین‌لرزه ۱۲۰۳ با بزرگای نزدیک به ۶٫۴ ریشتر تا شعاع ۲۵۰ کیلومتر احساس گردید. این زلزله سبب تخریب کامل بخشی از شهر شد و پاره‌های از نوشتارهای تاریخی به تلفات جانی نزدیک به ۲۰ هزار نفر اشاره کرده‌اند. زمین‌لرزه ۱۲۳۲ با بزرگی ۸٫۹ ریشتر باعث آسیب شدید شهر و اطراف آن و ویرانی بیشتر ساختمان‌های شهر شد. بین ۹٬۰۰۰ تا ۱۳٬۰۰۰ نفر نیز در طی آن کشته شدند.

آب و هوا 
میانگین دما در تیرماه (گرم‌ترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی‌ماه (سردترین ماه سال)، ۵ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین‌ماه ۱۷ درجهٔ سانتی‌گراد و در مهرماه ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد است و میانگین سالانهٔ دما ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد است. میزان بارندگی سالیانهٔ شهر شیراز ۳۳۷٫۸ میلی‌متر است.

تقسیمات شهری

مناطق شهری

محله‌ها 

فهرست محله‌های شیراز:

 آستانه
 ابیوردی
 ارم
 امیرکبیر
 مدرس
 جوادیه
 دروازه اصفهان
 شهرک گلستان
 عفیف‌آباد
 فرهنگ‌شهر
 کشن
 پودونک
 سر دزک
 سنگ سیاه
 قصرالدشت
 معالی‌آباد
 آبیاری
 ارتش
 اطلسی
 باباکوهی
 باسکول نادر
 باغ صفا
 باغ ناری
 بریجستون
 پایگاه
 تاچارا
 تلخه دشت
 چمران
 درکی
 دروازه کازرون
 دینکان
 ریاستی اول
 ریاستی دوم
 زرگری
 زرهی
 سیاحت‌گر
 شاه‌چراغ
 فرهنگ شهر
 کفترک
 کلبه سعدی
 کوی جماران
 کوی زهرا
 ملاصدرا

جستارهای وابسته 
 جغرافیای ایران

منابع 

 
جغرافیای ایران