اعتصابات کارگری ۱۴۰۲ ایران

اعتصابات کارگری ۱۴۰۲ ایران که به کمپین ۱۴۰۲ و کمپین ۲۰۱۰ معروف است، به مجموعه اعتصاباتی گفته می‌شود که توسط کارگران شرکت‌های مختلف در اعتراض به عدم افزایش دستمزد، وضعیت بد معیشتی و حکمرانی نظام جمهوری اسلامی به انجام می‌رسند. این اعتصابات از ابتدای اردیبهشت ۱۴۰۲ انجام شده و هم‌اکنون در جریان است.

زمینه‌ها 
در خیزش ۱۴۰۱ ایران، کارگران صنایع مختف ایران، برای همبستگی و اعتراض در فراخوان‌هایی که صادر می‌شد دست به اعتصاب می‌زدند. به دنبال اعلام رسانه‌ها طی یک سال گذشته دست‌کم یک هزار و ۶۱۶ تجمع اعتراضی و اعتصاب کارگری در ایران برگزار شده‌است و دستگاه‌های امنیتی و قضائی حکومتی برای سرکوب این اعتراضات ده‌ها فعال کارگری را احضار، بازداشت و زندانی کرده‌اند. همچنین با آغاز سال ۱۴۰۲، کارگران شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه، در روزهای آغازین سال در اعتراض عدم افزایش دستمزد دست به اعتصاب زده و تجمع‌های اعتراضی برگزار کردند. همچنین بازنشستگان و کارگران شرکت‌های مختلف، در سال ۱۴۰۲ تجمع‌های متعددی برگزار کردند.

فراخوان‌ها 
در تاریخ ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ اولین اعتصاب‌ها در صنایع نفت شکل گرفت. اتحادیه‌های کارگری مختلف از این اعتصاب‌ها حمایت کرده واز بقیه کارگران خواسته‌اند به این اعتصابات بپیوندند.

گستردگی 
از زمان شکل‌گیری کمپین، بسیاری از واحدهای صنفی و کارگران، به این اعتصابات پیوستند. این اعتصابات هم‌اکنون در جریان هستند و به بیش از ۱۰۰ شرکت مختلف راه یافته‌اند.

روزشمار

۱ اردیبهشت 
در تاریخ ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲، اتحادیه آزاد کارگران ایران گزارش داد کارگران شرکت‌های مختلف از جمله اتحادیه آزاد شرکت عمران صنعت شاغل در پروژه پتروشیمی آپادانا، پتروشیمی دهلران، پیمانکاری‌های بویری و باقری، کارگران شرکت آی‌جی‌سب شاغل در پروژه دشت عباس دهلران، دست به اعتصاب زدند.

۲ اردیبهشت 
در تاریخ ۲ اردیبهشت نیز، اعتصابات ادامه و گسترش یافت و گزارش شد که کارگران بیش از ۶۰ کارخانه به این اعتصابات پیوستند.

۳ اردیبهشت 
در سومین روز کمپین ۱۴۰۲ در روز یکشنبه ۳ اردیبهشت اعتصاب‌ها به صنایع مس و فولاد نیز راه یافت و کارگران به نشانه اعتراض دست از کار کشیده‌اند. کارگران خواهان اضافه‌شدن دستمزد و رسیدگی به درخواست‌های خود هستند. شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت طی بیانیه‌ای از کارگران خواستند تا «با قدرت وارد اعتصابات شوند».

۴ اردیبهشت 
روز دوشنبه ۴ علاوه بر اینکه تجمع‌های اعتراضی بازنشستگان در بیش از ده استان ایران انجام شد، کارگران پروژه‌ای بخش نفت و پتروشیمی نیز در این روز اعتصاب کردند. در سنندج نیز پرستاران تجمع کردند.

۵ اردیبهشت 
در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲، شورای هماهنگی اعتراضات کارگران پیمانی نفت در دومین بیانیه خود اعلام کرد اعتصابات کارگران «با قدرت ادامه دارد» و ابراز خوشحالی کرد که «هر روز بخش‌های بیشتری از همکاران به اعتصاب می‌پیوندند.» همچنین گزارش شد که تا ظهر سه‌شنبه، پنجم اردیبهشت کارگران پیمانی دست‌کم ۸۴ کارخانه به اعتصابات پیوستند.

۶ اردیبهشت 
در ششمین روز از اعتصابات، در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۴۰۲، کارگران شرکت اوسی‌دی اصفهان و همچنین کارگران پیمانکاری در سیرجان به اعتصابات پیوستند. به‌گزارش تشکل‌های کارگری تا تاریخ ۶ اردیبهشت، شمار واحدهایی که دست به اعتصاب زدند به بیش از ۹۰ واحد می‌رسند. همچنین در شهر رمیله عراق، کارگران یک پروژه ایرانی اعتصاب کردند.

۷ اردیبهشت 
کارگران در هفته اول اردیبهشت دست‌کم در ۱۱۰ واحد صنعتی و تولیدی دست به اعتصاب زدند. اتحادیه آزاد کارگران ایران با اعلام فهرست این کارگاه‌ها و شرکت‌ها اعلام کرد که بیشتر واحدهای اعتصاب‌کننده مربوط به صنعت نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، نیروگاه‌ها و معادن مس فعال هستند.

۱۰ اردیبهشت 
شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت اعلام کرد که کارگران بخش‌های مختلف پروژه ان جی ال ۳۲۰۰ میدان نفتی جفیر در استان خوزستان به اعتصابات سراسری کارگران پیمانی پیوستند. بنا بر خبر اتحادیه آزاد کارگران ایران، مظفر صالح نیا، شریف ساعدپناه از اعضای هیئت مدیره این اتحادیه در شهرستان سنندج، توسط نهادهای امنیتی احضار شدند. احضار، بازجویی و تهدید آقایان مظفر صالح نیا و شریف ساعدپناه توسط ستاد خبری وزارت اطلاعات در سنندج و حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی سنندج به شکل تلفنی انجام شده‌است.

در آستانه روز جهانی کارگر، سیزده شهر ایران در یازده استان تهران، خراسان رضوی، اصفهان، خوزستان، فارس، کرمانشاه، گیلان، مازندران، سیستان و بلوچستان، مرکزی، و یزد شاهد برگزاری تجمع و اعتصابات کارگری و صنفی بودند. همچنین ۱۵ تشکل کارگری، صنفی و مدنی با انتشار قطعنامه‌ای با اشاره به «سرکوب خونین» اعتراضات سراسری ماه‌های گذشته در ایران گفتند که اکنون همه جامعه از جمله: «کارگر، معلم، هنرمند، سینماگر، فعال مدنی و سیاسی، پیر و جوان» در مقابل جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند. آنها در این قطعنامه از همه کارگران، زنان، معلمان، دانشجویان و عموم توده‌های ستمدیده مردم ایران خواستند با اتحاد و همبستگی در شوراها و تشکلهای محیط کار و محلات خود شرکت کنند.

۱۱ اردیبهشت 
هم‌زمان با روز جهانی کارگر، کارگران کارخانه تایر یزد، در اعتراض به دستمزدهای پایین خود دست از کار کشیده و در محوطه کارخانه تجمع کردند. همچنین کارگران بازنشسته در شوش با تظاهرات و سر دادن شعار «فقط کف خیابون، به دست میاد حقمون» دست به اعتراض زدند. جمعی از کارگران نیشکر هفت‌تپه نیز در اعتراض به برخورد نامناسب مأموران حراست با کارگرانی که اعتصاب غذا کرده‌اند، در محوطه این کارخانه تجمع اعتراضی برپا کردند.

۱۳ اردیبهشت 
در اهواز بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی در واکنش اعتراضی به شرایط بد معیشتی و عدم رسیدگی به خواست و مطالبات‌شان برای بار دوم در مقابل اداره کل تأمین اجتماعی خوزستان تجمع اعتراضی برپا کردند.

۱۴ اردیبهشت 
کارگران حفظ و نگهداری فنی راه‌آهن شرکت رضوان درود که از بافق تا بم مشغول به کار هستند در اعتراض به عدم رسیدگی به مطالباتشان در ایستگاه زرند تجمع اعتراضی برپا کردند. همچنین کارگران بخش‌های باگاس، فضای سبز و خدمات شرکت کاغذ پارس هفت‌تپه، در اعتراض به دستمزدهای پایین، عدم تغییر شرایط کاری، ساعات طولانی کار دو شیفته وبدون استراحت و نداشتن مرخصی و دیگر مطالبات اعتصاب کردند.

۱۹ اردیبهشت 
اخبار فضای مجازی حاکی از این است که کارگران کاشی اصفهان، کارگران شهرداری «بندر امام»، کارگران بهشت زهرای تهران، در اعتراض به عدم رسیدگی به مطالباتشان تجمع‌های اعتراضی برپا کردند. کارگران معترض کاشی اصفهان در اقدامی سمبلیک با پهن کردن سفره و قرار دادن نان و سنگ در آن به شرایط موجود اعتراض کردند.

۲۲ اردیبهشت 
کارگران رسمی نیشکر هفت تپه در اعتراض به اجرای نادرست همسان‌سازی کار را متوقف نموده و دست به تجمع اعتراضی زدند. سندیکای کارگران نیشکر هفت تپه از خواست و مطالبات کارگران حمایت نموده و خواهان به رسمیت شناختن کلیه حقوق کارگران شد.

۲۴ اردیبهشت 
اکبر پورات، معاون سیاسی، امنیتی استاندار بوشهر گفت که از کارگران پارس جنوبی ۸ نفر به اتهام هدایت اعتصاب‌ها در این منطقه بازداشت شدند. وی مدعی شد که کارگران بازداشت‌شده «لیدر اصلی اعتصاب کارگری در منطقه پارس جنوبی» بودند.

۲۵ اردیبهشت 
شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت طی صدور بیانیه‌ای گزارش‌های مربوط به پایان اعتصاب کارگران در منطقه پارس جنوبی را تکذیب نمود و گفت اعتصاب این کارگران همچنان ادامه دارد. این شورا نوشته‌است که کارگران اعتصابی همچنین به «امنیتی بودن محیط کار» اعتراض دارند و خواستار آزادی برگزاری تجمع و حذف شرکت‌های پیمانکاری هستند. در این بیانیه آمده‌است که گرانی نجومی و افزایش و رشد سرسام‌آور نرخ تورم، پیمانکاران همچنان در اندیشه تحمیل دستمزدهای بسیار پایین و شرایط کاری سخت به کارگران هستند.

۲۷ اردیبهشت 
بر اساس خبر اتحادیه آزاد کارگران نیروهای امنیتی پس از اعتصاب‌های کارگری، هشت تن از فعالان کارگری سنندج را بازداشت کرده‌اند. بازداشت‌شدگان عبارتند از: هاجر سعیدی، کمال کریمی، سیروان محمودی، عبدالله خیرآبادی، شادمان عبدی، خبات محمودی، اقبال پیشکاری و حبیب‌الله کریمی، که به بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر منتقل شده‌اند.

۴ خرداد 
گروهی از کارگران معدن سنگ آهن چادرملو در استان یزد در ادامه اعتراضات خود نسبت به تأخیر در دریافت حقوق و عدم رسیدگی به مشکلات صنفی تجمع اعتراضی برگزار کردند.

۹ خرداد 
کارگران کارخانه مادکوش که یکی از تأمین کنندگان اصلی زنجیره تولید فولاد هرمزگان می‌باشد، با وجود تهدید به بازداشت و اخراج برای سومین روز به اعتصاب خود ادامه دادند. همچنین، از اعتصاب کارگران کارخانه «نفلین سینیت» در کلیبر آذربایجان شرقی نیز دو روز گذشت.

۱۶ خرداد 
بر اساس خبر هرانا و نقل قول آن توسط گزارش اتحادیه آزاد کارگران ایران، گروهی از کارگران شرکت بناگستر کرانه دست به اعتصاب زده و در محل کار خود تجمع اعتراضی برپا کردند.

۲۷ خرداد 
گروهی از کارگران فروآلیاژ ازنا در اعتراض به اینکه برخی از مفاد لایحه برنامه توسعه هفتم، حقوق کارگران را به خطر انداخته، تجمع اعتراضی برگزار کرده و خواهان حذف این لایحه شدند.

۷ تیر 
کارگران رسمی و شماری از کارگران قراردادی شرکت «نیشکر هفت‌تپه» برای بار چندم نسبت به عدم اجرای صحیح و بازنگری طرح طبقه‌بندی مشاغل در برابر دفتر مدیریت شرکت تجمع اعتراضی برگزار کردند. این کارگران روز دوشنبه ۵ تیر نیز در برابر دفتر مدیریت این شرکت اجتماع کردند و در ادامه با مراجعه به دفتر مدیریت اداری، خواهان پاسخگویی مقامات شرکت شدند.

۱۳ تیر 
گروهی از کارگران شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت تپه در اعتراض به عدم رسیدگی به درخواست‌هایشان در محدوده محل کار خود با برپایی تجمع اعتراضی خواهان رسیدگی به درخواست‌های خود شدند.

۵ مرداد 
یک کارگر پتروشیمی چوار ایلام، به نام حیدر محسنی متاهل و پدر دو فرزند پس از دریافت «حکم اخراج» بعد از ۱۸ سال کار در این پتروشیمی، شامگاه پنجم مرداد خودکشی کرد. این چهارمین کارگر پتروشیمی چوار ایلام است که طی یک سال اخیر دست به خودکشی زده‌اند

۱۳ مرداد 
کارگران غیر رسمی پالایشگاه نفت آبادان همراه با کارگران بخش تعمیرات (اورهال) در اعتراض به فقدان امنیت شغلی، اخراج تعدای از همکاران‌شان و به دلیل پایین بودن دستمزدها اعتصاب کردند. کارگران معترض افزودند: بعد از سه سال کار در شرایط سخت و در گرما و سرما، بلاتکلیف مانده‌اند و اقدامی برای سامان‌دهی آنها نمی‌شود.

۲۳ مرداد 
گروهی از کارکنان مترو تهران در اعتراض به «عدم رسیدگی به مشکلاتشان» و همچنین «بندهای ضدکارگری لایحه برنامه هفتم توسعه» به خصوص نسبت به ماده ۲۹ فصل پنجم لایحه این برنامه در مترو بهارستان تجمع اعتراضی برپا کردند.

۲۶ شهریور 
گروهی از کارگران و کارکنان حفظ و نگهداری خط و تاسیسات فنی راه‌آهن کرمان از بافق تا زرند، به نمایندگی از ۳۵۰ کارگر، در اعتراض به: «اجرا نشدن طرح طبقه‌بندی مشاغل»، «پرداخت نشدن حق سنوات»، و دیگر وعده‌های توخالی مسئولان، در مقابل استانداری کرمان تجمع اعتراضی برپا کردند. همچنین دو فعال مدنی و کارگری شهر سنندج، «خبات دهدار» و برادر او «رامیار دهدار» توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی شدند. بر اساس گزارش دریافتی، نیروهای امنیتی با یورش به منزل شخصی آنها، با توسل به خشونت و بدون ارائه حکم قضایی آنها را دستگیر کرده‌اند.

۶ مهر 
۱۷ کارگر معترض در گروه ملی صنعتی فولاد ایران، در پی اعتراض به وضعیت مدیریت شرکت و همچنین وضعیت حقوقی خود توسط دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به شلاق و زندان (یا جریمه) محکوم شدند. اتهام آنان «اخلال در نظم عمومی از طریق ایجاد هیاهو و جنجال» در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ معرفی شده است.

۳ آبان 
کارکنان رسمی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری برای چندمین روز در اعتراض به بی‌توجهی مدیریت این شرکت به درخواست‌های آنها تجمع اعتراضی برپا کردند.

جستارهای وابسته 
 جنبش کارگری
 اعتراضات ۱۴۰۲ ایران
 تاریخ سندیکاهای ایران
 سندیکای کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه

منابع 

اعتراضات ۱۴۰۲ ایران
ایران در ۱۴۰۲
ایران در ۲۰۲۳ (میلادی)
جنبش کارگری