عبدالغفور آرزو

عبدالغفور آرزو شاعر، نویسنده، بیدل‌شناس، دیپلمات و استاد دانشگاه اهل هرات افغانستان است. آرزو یکی از پُرکارترین نویسندگان معاصر افغانستان است که تا اکنون بیش از ۵۰ اثر در حوزه‌های شعر و ادبیات، عرفان، فرهنگ و جامعه از او به چاپ رسیده است. عبدالغفور آرزو به پاس فعالیت‌های ادبی و فرهنگی خود مدال غازی میربچه کوت خان کوهدامنی و نشان فرهنگی هنری ابوالقاسم فردوسی را تا اکنون کسب کرده است. او دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی دارد و نیز به عنوان کاردار و سفیر جمهوری اسلامی افغانستان در کشورهای ایران و تاجیکستان  کار کرده است. شهرت آرزو اما بیشتر به‌ خاطر اشعار و کتاب‌ها و رساله‌های اوست.

زندگی‌شخصی و تحصیلات 

عبدالغفور آرزو در ۲۸ دلو/بهمن سال ۱۳۴۰ خورشیدی در شهر هرات افغانستان به دنیا آمد و در خانواده‌ای تحصیل کرده بزرگ شد. او دوران ابتدایی مکتب/مدرسه را در مکتب ابتدایی/دبستان سیف ابن یعقوب هروی (سیفی) به پایان رسانید. پدرش به تاریخ، عرفان، ادبیات و موسیقی کلاسیک علاقه داشت. او از سال ۱۳۵۸ شروع به نوشتن شعر کرد. برادرش عبدالرسول آرزو، طبیب و شاعر بود. ذوق ادبی عبدالغفور آرزو در مکتب سخنوری و سخن‌شناسی برادرش پرورش یافت. به گفته آرزو، او ذایقه‌ ادبی را از مادر و گرایش به عرفان و تاریخ را از پدر فرا گرفته است. 

پس از حمله شوروی به افغانستان، عبدالغفور آرزو در ماه ثور سال ۱۳۵۸ خورشیدی  به دلیل مخالفت با اشغال افغانستان توسط شوروی به زندان افتاد اما پس از رهایی از زندان در ماه سرطان/تیر همان سال به ایران مهاجرت کرد. چند سالی را در شهرستان بیرجند گذراند و سپس در شهر مشهد، مرکز استان خراسان رضوی اقامت گزید. مدتی در انجمن شاعران مهاجر افغانستان و سپس در مرکز فرهنگی زنان به تدریس پرداخت و مقالات خود را نیز همزمان منتشر کرد. وی در سال ۱۳۶۸ با رودابه تمنا، دختر عبدالکریم تمنا هروی نویسنده و شاعر شناخته شده افغانستان ازدواج کرد.
عبدالغفور آرزو سپس تحصیلات عالی خود را در تهران ادامه داد و مدرک دکترای خود را از دانشگاه تربیت مدرس تهران به دست آورد. دکتور آرزو همچنان یک دوره کارشناسی ارشد/ماستری را در علوم سیاسی از دانشگاه آموزگاری(صدرالدین عینی) تاجیکستان در سال ۲۰۱۶ به پایان رسانید.
پس از سقوط نظام جمهوری اسلامی افغانستان به دست طالبان در سال ۲۰۲۱ میلادی، عبدالغفور آرزو همراه با خانواده اش دوباره به ایران مهاجر شد و پس از مدتی به دلیل شرایط دشوار اقامتی در ایران به آلمان پناهنده شد. او اکنون با خانواده اش در ایالت نیدرزاکسن آلمان زندگی می کند.

سوابق اجرایی 
دکتور عبدالغفور آرزو از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۱ به عنوان رئیس اداری ولایت هرات وظیفه اجرا کرد. او همان سال به عنوان مستشار سفارت افغانستان در ایران تعیین شد و تا سال ۱۳۸۶ در این سمت انجام وظیفه کرد. آرزو سپس در سال ۱۳۸۷ خورشیدی به عنوان مشاور وزیر امور خارجه افغانستان و سپس در سال ۱۳۸۹ به عنوان سفیر جمهوری اسلامی افغانستان در کشور تاجیکستان تعیین شد. او در طول شش سال حضور خود در تاجیکستان در پهلوی حضور دیپلماتیک، فعالیت های فرهنگی زیادی انجام داد ازجمله چاپ کتاب «شادزی…/ در قلمرو رودکی» به خط سریلیک و چاپ مجموعه شعر«لبخند خدا» به خط فارسی و سریلیک.
دکتور آرزو پس از ختم ماموریت دیپلماتیک خود در تاجیکستان به افغانستان برگشت و تا زمان سقوط نظام جمهوری اسلامی افغانستان به دست طالبان به عنوان رئیس آرشیف/آرشیو وزارت خارجه این کشور انجام وظیفه کرد.

نمونه شعر 

 می‌زند غلت غلت خوابش نه، خسته از روزگار مردود است
 دمی‌دود ذهن خسته اش هر سو، کوچه بن‌بست و جاده مسدود است
 می‌نشیند به روی بالینش، ساعت از سه گذشته او بیدار
 بر لبانش چلم زند چهچه، خانه خاموش و تیره از دود است
 استکانِ تهی زند چشمک، تشنگی گل کند شباهنگام
 چای ریزد پیاپی و پی‌هم، «ترمزِ» سرخ هم نیاسود است
 از مجازی‌دریچه‌هایِ شلوغ، دیده دوزد به کشورِ متروک
 خشم خونین اراده‌آهنگ است، جیغ خاموش و مرگ و بدرود است
 پر کشد ذهن او به دانشگاه، مژده و مشتری و دینا نیست
 صندلی‌های خالی از پُر هان، یادگار از تبار نمرود است
 سَرَ بی تن فتاده بر خاک است، بر جبینش نشسته تیری چند
 طرّه‌ی پیچ پیچ زیبایش، خسته و خیره و خون‌اندود است
 می‌کشد پرده را و می‌بیند، آسمان تیره‌ و تَرَک‌خورده
 می‌کشد تیر ذهن مفلوکش، تا طلوعِ سپیده‌دم زود است
 سر گذارد به روی بالشتش، می‌زند بال بال بیداری
 پلک بی‌باک‌ می‌شود سنگین، سرگران زخمی نمکسود است
 خواب بیند که در بهشت خدا، زیر طوبا نشسته با حوری
 ذمی‌کند ذوق و می‌شود بیدار، خنده اش طنز گریه‌آلود است
 رودکی‌وار می‌کند انشا:«شاد‌زی با سیاه چشمان شاد
 در سمرقند دلربایی هان، مستی چنگ و زخمه‌ی عود است
 می‌زند عارفانه فریادی، فرّ فریاد او سنایی‌وار
 مستی ربّنا ظلمنا گرم، غزنه فردوس ابن مجدود است
 جامی و جام هفت اورنگش، نشئه‌بخشِ هری بود ای دوست
 یاد این دوره‌ی ادب‌پرور، گفته بودم مضاف با بود است
 در کهن‌بوم سبز شهنامه، شهدرود است جاری و‌ مواج
 این عسل‌پرورِ اساطیری، جاودان‌نامی از هریرود است
 در سمنگان سوگواری‌ها، نعش سهراب و دشنه‌یِ رستم
 با سرشکش نوشت تهمینه، هان سَرِ صبر بی‌‌کله‌خود است
 خواب سیمرغ دید و قافِ عشق، چشم اسفندیار و‌ خشمِ مرگ
 بنت رودابه بود ناخشنود؟ راوی نانموده خشنود است
 ذهن او شد ورق ورق در خواب، باد می‌برد و داد می‌زد او
 خِش‌خِش روزگار پاییزی، قصه‌ی غصه‌های مطرود است
 در سناباد شاعرِ بی‌تاب، در تبِ دوری وطن می‌سوخت
 درد او بود درد بی‌پایان، زنگ مطلب همیشه محدود است

کتاب‌شناسی

سیاست‌شناسی
 ۱.	سياست خارجي افغانستان در قرن ۲۱ ،  ناشر: وزارت امورخارجه، کابل. ۱۳۸۸
 ۲.	افغانستان و جامعه‌ی جهاني، ناشر: وزارت امورخارجه، کابل. ۱۳۸۹
 ۳.	چگونگی هویت ملی افغانستان،
 ۴.	روشنفکر کیست؟، انتشارات زهاب،کابل. ۱۳۹۰
 ۵.	دکترین سیاست خارجی و سیاست‌های راهبردی، انتشارات سعید، کابل ۱۳۹۴
 ۶.	بحران آب و دیپلوماسی خاموش،
 ۷.	بحران آب و دیپلوماسی خاموش، انتشارات پاپلی، مشهد. ۱۳۹۷
 ۸.	نو اندیشی و دیپلوماسی مدرن افغانستان، ناشر: مرکز مطالعات استراتژیک وزارت امورخارجه ج.ا.افغانستان، کابل. ۱۳۹۷
 ۹.	روشنفکر و چگونگی روشنفکری، انتشارات عازم، کابل. ۱۳۹۸
 ۱۰.	نقش عبدالهادی داوی در دو بزنگاه تاریخی، ناشر: مرکز مطالعات استراتیژیک وزارت امور خارجه،کابل. ۱۳۹۸
 ۱۱.	در سپهر سیاست خارجی: روابط دیپلوماتیک افغانستان و ترکیه، ناشر: وزارت امورخارجه، کابل. ۱۳۹۹
 ۱۲.	درون‌کاوی جامعه‌شناسیک دوره‌ی ابدالیان، ناشر: مرکز مطالعات استراتژیک وزارت امورخارجه ج.ا.افغانستان، کابل. ۱۴۰۰
 ۱۳.	دریچه‌ای چند به قلمرو تیموریان هرات، ناشر: فرهنگسرای بهره، هرات. ۱۴۰۱
 ۱۴.   چگونگی هویت ملی افغانستان، انتشارات عرفان، تهران ۱۳۸۱
 ۱۵.   تداوم سیاست خارجی و چالش‌های مرحله‌ی گذار. ناشر: سفارت‌کبرای ج.ا.افغانستان در جمهوری تاجیکستان، دوشنبه. ۱۳۹۵

عرفان
 ۱.	شعر و شهود عارفانه، انتشارات ميوند، كابل. ۱۳۸۸
 ۲.	مقایسه‌ی انسان کامل از دیدگاه بیدل و حافظ، انتشارات سوره‌ مهر، تهران. ۱۳۸۸
 ۳.	گوهر گم‌شده‌ی هم‌گرایی، انتشارات مصلح، آلمان فدرال. ۱۳۹۵

بیدل شناسی
 ۱.	گزيده‌‌ی رباعيات بيدل، انتشارات ترانه، مشهد. ۱۳۷۵
 ۲.	بوطيقاي بيدل، انتشارات‌ ترانه، مشهد. ۱۳۷۸
 ۳.	خوشه‌هایی از جهان‌بینی بیدل، انتشارات‌ ترانه، مشهد. ۱۳۸۱
 ۴.	ترصدایی بیدل،انتشارات میوند، کابل. ۱۳۸۹
 ۵.	در خانه‌‌ی آفتاب ( سیری در احوال و آثار بیدل)، انتشارات سوره‌ مهر، تهران. ۱۳۸۸
 ۶.	مقایسه‌ی انسان کامل از دیدگاه بیدل و حافظ، انتشارات سوره‌ مهر، تهران. ۱۳۸۸
 ۷.	یک بیت، یک کتاب «در قلمرو بیدل‌شناسی»، انتشارات احراری، هرات. ۱۴۰۱

ادبیات و نقد ادبی

 ۱.    نقد خلیلی(پژوهشی گذرا بر جهان‌نگری استاد خلیلی، انتشارات ترانه، مشهد. ۱۳۷۵
 ۲.    سیاه سپید اندرون(سیری در آثار مولانا حاج محمد اسماعیل سیاه)، چاپ دوم،‌ انتشارات ترانه، مشهد. ۱۳۸۰
 ۳.    درنگی در ادبيات فرنگ (بررسی مکاتب ادبی غرب از کلاسیسیسم تا سور رئالیسم)، انتشارت میوند، کابل. ۱۳۸۸
 ۴.    هیچ گنجی نیست از فرهنگ به (ویژه‌ی همایش بین‌المللی رودکی)، ناشر: وزارت امور خارجه، کابل. ۱۳۸۷
 ۵.    شادزی، انتشارات میوند، کابل. ۱۳۸۸
 ۶.    عاشقان را خدای صبر دهاد(دریچه‌ای به قلمرو فرخی)، چاپ مطبعه‌ی مسلکی افغان، کابل. ۱۳۸۸
 ۷.    بازگشت ادبی(بیگانه‌برگی در ادبیات افغانستان)، انتشارات میوند،کابل. ۱۳۹۰
 ۸.    عشق ا‌ست خلاصه‌ي وجودم ( درقلمرو ليلي و مجنون نظامي) ، چاپ مطبعه مسلکی افغان، کابل. ۱۳۸۸
 ۹.    اگر فرهاد شد شيرين بماناد( دریچه‌ای بر قلمرو خسرو و شيرين نظامي)، انتشارات میوند، کابل. ۱۳۸۸
۱۰.    ز گيتي بر آهيخت شعر بنفش (درقلمرو ورقه و گلشاه عيّوقي)،چاپ مطبعه مسلکی افغان، کابل. ۱۳۸۸
۱۱.    صد صفر و یک الف،  انتشارات مصلح، آلمان فدرال. ۱۳۹۵
۱۲.    چگونگی حماسه‌سرایی در ادبیات معاصر افغانستان، انتشارات عازم، کابل. ۱۳۹۸

قرآن پژوهی
 ۱.	نیم‌نگاهی به تفسیر مفاتیح‌الغیب ، انتشارت میوند، کابل. ۱۳۸۸

نقد و تصحیح متون

 ۱.	 ديوان محمدامين عندليب طرزي ( تصحيح  بر اساس سه نسخه‌)، انتشارات میوند، کابل. ۱۳۸۸  
 ۲.	 بدرود: اشعار روان‌شاد دکتور عبدالرسول آرزو (جمع‌آوری، مقدمه، نگارش و ویرایش)،نشر پرند، کابل. ۱۳۹۸

شعر
 ۱.	 جاری تر از هميشه، انتشارات عرفان، تهران. ۱۳۸۹
 ۲.	چشم در چشم آينه، مطبعه شبیر، کابل. ۱۳۸۹
 ۳.    سرود مسلسل، انتشارات زهاب، کابل. ۱۳۹۰
 ۴.	حماسه‌ی ساتی برزن، چاپ دوم، انتشارات پرند، کابل. ۱۳۹۰
 ۵.	چهار شاعر، چهار برادر، نشر گل آفتاب‌پرست، مشهد. ۱۳۸۷
 ۶.	حماسه‌ی ساتی برزن، چاپ دوم، انتشارات پرند، کابل. ۱۳۹۲
 ۷.    لبخند خدا (به خط فارسی و سریلیک)، چاپ: میگا پرنت، تاجیکستان. ۱۳۹۲
 ۸.    باغچه‌ی بی‌هرس، انتشارات پرند، کابل. ۱۳۹۹

رودکی شناسی

 ۱.	  هیچ گنجی نیست از فرهنگ به (ویژه‌ی همایش بین‌المللی رودکی)، ناشر: وزارت امور خارجه، کابل. ۱۳۸۷
 ۲.	 شادزی، انتشارات میوند، کابل. ۱۳۸۸

آثار در آستانه چاپ

 ۱.	سرسخن
 ۲.	گردش اندیشه
 ۳.	چکیده
 ۴.	پرسمان
 ۵.	تولید فکر
 ۶.	عبور از شکررنجی (نقد ادبی)،
 ۷.	شط بی‌گدار (شعر)،
 ۸.	چتر نگاه (شعر)،
 ۹.	در روزگار خاکستری (شعر)
 ۱۰.	قطره قطره اشک
 ۱۱.	بوطیقای سلجوقی
 ۱۲.	دیواندر (نجوایی با هرات خونین و مدنیت‌آفرین)
 ۱۳.	نخچیر (داستان‌های کوتاه) 
 ۱۴.	شمزه بلور برف (داستان)

منابع 

انتشارات سوره مهر

[/ 'لبخند خدا': رونمایی کتابی از اشعار دکتر عبدالغفور آرزو در دوشنبه
]

پیوند به بیرون 
 [https://www.bbc.com/persian/world/2014/04/140424_ea_afghan_ambas_arzu_poetry_book 'لبخند خدا': رونمایی کتابی از اشعار دکتر عبدالغفور آرزو در دوشنبه
»]
 ديروز و امروز مهاجران افغانى در ايران : گفتگو با عبدالغفور آرزو کاردار سفارت افغانستان»{{|date=اردیبهشت۱۳۸۳|bot=InternetArchiveBot }}
 نیایش «شعری از پیمان در سایت جاودان»
 عبدالغفور آرزو: سیاست عرصه را بر همدلی کشورها تنگ کرده است>> 
 گویش هروی، گویش مادر در زبان فارسی است
 دیدار و گفت‌وگو با دکتر عبدالغفور آرزو

زادگان ۱۳۴۰
اهالی هرات 
شاعران اهل افغانستان
نویسنده اهل افغانستان
سفیران افغانستان