فهرست آهنگ‌سازان فیلم اهل ایران

موسیقی فیلم یا موسیقی متن به موسیقی‌ای گفته می‌شود که منحصراً برای یک فیلم سینمایی یا مجموعه تلویزیونی نوشته شده و بخشی از ساندتِرَک یا مجموعه صداهای ضبط شده بر روی یک فیلم است.

اولین فیلم ناطق سینمای ایران که موسیقی داشت، شیرین و فرهاد(۱۳۱۳) ساختهٔ عبدالحسین سپنتا بود. در این فیلم از قطعات ویولون مصطفی نوریانی به‌عنوان موسیقی متن استفاده شد. در سال‌های بعد، آهنگ‌سازان دیگری از قبیل علینقی وزیری برای فیلم لیلی و مجنون (۱۳۱۶)، روح‌الله خالقی و ابوالحسن صبا برای فیلم طوفان زندگی (۱۳۲۷)، قطعاتی را نوشتند اما بیست سال طول کشید تا به صورت حرفه‌ای، برای فیلمی ایرانی موسیقی متن ساخته شود. عروس دجله، به کارگردانی نصرت‌الله محتشم اولین فیلمی بود که موسیقی متن اختصاصی داشت. موسیقی این فیلم را مرتضی حنانه ساخت.

تا سال‌ها بعد، نگاه کارگردانان و البته تهیه‌کنندگان ایرانی به موسیقی فیلم همچنان تزئینی و کم‌اهمیت بود و اغلب ترجیح می‌دادند از قطعات موسیقی شناخته‌شده و ترانه‌های مشهور در فیلم‌هایشان استفاده کنند. در این دوره، موسیقی فیلم ملغمه‌ای بود از موسیقی کلاسیک غربی، قطعات معروفی از امین‌الله حسین و امیرف و آهنگسازان یونانی نظیر تئودوراکیس و حاجی‌داکیس. از موسیقی متن فیلم زد، ساختهٔ کوستا گاوراس به کرات در فیلم‌های تجاری ایرانی استفاده می‌شد.

در سال‌های اول دههٔ ۱۳۴۰، در اغلب فیلم‌ها صحنه‌ای وجود داشت که شخصیت داستان پا به کافه یا کاباره‌ای می‌گذاشت و به این ترتیب فرصتی دست می‌داد تا کارگردان چند ترانه و تصنیف را در فیلم بگنجاند. عارف، آغاسی و عهدیه، از خوانندگان محبوب آن دوره بودند.

در نیمهٔ دوم دههٔ ۱۳۴۰، دو آهنگساز شاخص، اسفندیار منفردزاده با فیلم قیصر و فرهاد فخرالدینی با فیلم شوهر آهو خانم که هر دو در سال ۱۳۴۷ ساخته شدند، با ساختن آثاری متفاوت، تحولی در موسیقی فیلم ایجاد کردند.

پیش از انقلاب ۵۷، در پنج دوره از شش دوره جشنواره سینمایی سپاس تهران، برندگان جایزه بهترین موسیقی متن معرفی شدند. پس از انقلاب جشنواره فیلم فجر، جشن خانه سینما و جشن حافظ جشنواره‌های ایرانی‌ای هستند که در رشته موسیقی متن جایزه می‌دهند. در میان برندگان سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن، حسین علیزاده، مجید انتظامی و محمدرضا علیقلی با چهار سیمرغ بیشترین جایزه را از جشنوارهٔ فیلم فجر دریافت کرده‌اند.

در این فهرست مجموعه‌ای از آهنگسازان فیلم اهل ایران آمده‌است که در یک یا چند اثر شاخص سازندهٔ موسیقی متن بوده‌اند.

منابع 

آهنگسازان فیلم
فهرست‌های آهنگسازان
فهرست‌های افراد بر پایه پیشه فیلم‌سازی