نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی

نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی رئیس حکومت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود. این منصب از ۱۹۲۳ تا ۱۹۴۶ رئیس شورای کمیسارهای خلق، از ۱۹۴۶ تا ۱۹۹۱ رئیس شورای وزیران، از ژانویه تا اوت ۱۹۹۱ نخست‌وزیر و از اوت تا دسامبر ۱۹۹۱ با عنوان رئیس کمیته مدیریت عملیاتی اقتصاد شوروی شناخته‌می‌شد.

در طول موجودیت شوروی، دوازده نفر توانستند به این سمت دست‌یابند. ولادیمیر لنین و ژوزف استالین در دوران خدمت و به دلایل طبیعی درگذشتند. سه تن به نام‌های آلکسی کاسیگین، نیکولای تیخونوف و ایوان سیلایف استعفا کردند. گفتنی‌است لنین، استالین و نیکیتا خروشچف تنها کسانی بودند که به‌طور همزمان ریاست حزب و حکومت را بر عهده داشتند. کاسیگین با ۱۶ سال طولانی‌ترین و سیلایف با ۱۱۹ روز کمترین مدت ریاست بر حکومت را داشت.

پیشینه 
نخستین دولت ولادیمیر لنین در ۶ ژوئیه ۱۹۲۳ توسط کمیته اجرایی مرکزی ایجاد و او به‌عنوان نخستین رئیس آن انتخاب شد. دولت این اختیار را داشت که احکام و قوانینی را که در سرتاسر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی التزام داشت، اتخاذ و وضع کند. پس از برکناری نیکیتا خروشچف در ۱۹۶۴، آلکسی کاسیگین به‌عنوان رئیس دولت برگزیده شد. با این همه، اعتبار کاسیگین زمانی که او اصلاحات اقتصادی ۱۹۶۵ را پیشنهاد کرد، تضعیف گشت. پس از برگزیدگی والنتین پاولوف به نخست‌وزیری، شورای وزیران لغو و کابینه وزیران جایگزین آن گشت. پس از کودتای اوت ۱۹۹۱، اکثریت اعضای کابینه کودتا را تأیید کردند و منجر به انحلال کابینه وزیران و جایگزینی آن توسط کمیته مدیریت عملیاتی اقتصاد شوروی در ۱۹۹۱ شد. دولت جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی پس از کودتا شروع به تصرف وزارتخانه‌های شوروی کرد و تا دسامبر ۱۹۹۱، دولت شوروی سلطه خود را کاملاً از دست داد و به‌طور کامل تعطیل شد.

بر اساس قانون اساسی ۱۹۷۷ اتحاد جماهیر شوروی، رئیس دولت، رهبر عالی‌ترین ارگان اجرایی و اداری کشور بود. رئیس دولت توسط شورای عالی و پرزیدیوم آن منصوب می‌شد و در برابر آن پاسخگو بود. رئیس دولت موظف بود کلیه وظایف اداری و دولتی حوزه قضایی اتحاد جماهیر شوروی را تا حدی که به‌عهده شورای عالی و پرزیدیوم آن نبوده حل و فصل کند. رئیس دولت اقتصاد ملی را مدیریت، برنامه‌های پنج‌ساله را تدوین و توسعه فرهنگی–اجتماعی را تضمین می‌کرد. این منصب تا زمان تأسیس دفتر رئیس‌جمهوری اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۰، تأثیرگذارترین نهاد دولتی بود.

دارندگان منصب

فهرست نخست‌وزیران اتحاد شوروی

جستارهای وابسته 
 دولت کل اتحادیه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
 فهرست رهبران اتحاد جماهیر شوروی
 فهرست رؤسای کشور اتحاد شوروی
 معاون اول نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی

یادداشت‌ها

پانویس

منابع

پیوند به بیرون 

نخست‌وزیران اتحاد شوروی