استرلا-۳

استرلا-۳ ۹کِی۳۴ یا سام ۱۴ (به انگلیسی: 9K34 Strela-۳)، (نام‌گذاری ناتو: SA-14 Gremlin) یک سامانهٔ موشکی دفاع هوایی قابل حمل توسط نفر (MANPADS) است که در اتحاد جماهیر شوروی به‌عنوان جایگزینی بر مدل ناموفق پیشین، استرلا ۲ (سام-۷) توسعه یافته‌است. این سامانه عمدتاً بر پایهٔ مدل پیشین، استرلا ۲ طراحی شده بود، بنابراین توسعهٔ استرلا-۳ به‌سرعت پیش رفت. این جنگ‌افزار جدید، در ژانویهٔ ۱۹۷۴ در ارتش سرخ شوروی پذیرفته و وارد خدمت شد.

توصیف 
مهم‌ترین تغییر این موشک نسبت به استرلا-۲ معرفی یک سر جستجوگر آشیانه‌یابی فروسرخ کاملاً جدید بود. جستجوگر پیشین، به‌راحتی توسط منورها و حتی ابتدایی‌ترین پارازیت‌های فروسرخ فریب می‌خورد، اما استرلا-۳ در برابر پارازیت‌ها و منورهای فریب، کمتر آسیب‌پذیر است. جستجوگر جدید همچنین سرعت ردیابی بهتری دارد و موشک را قادر می‌سازد تا اهداف سریع و نزدیک را به‌طور بهتری ردیابی کند.

یک جنبهٔ منفی از این بهینه‌سازی‌ها، افزایش وزن موشک است که باعث کاهش جزئی در عملکرد آن است اما در مجموع، اثربخشی کلی این سامانه، نسبت به مدل پیشین، بسیار بهبود یافته‌است. استرلا-۳ به بیش از ۳۰ کشور جهان صادر شده‌است.

نسخهٔ دریایی این سامانه دارای نام ناتو SA-N-8 است و موشک جایگزین استرلا-۳، ایگلا یا سام ۱۸، در سال‌های بعد، تولید شد.

پیشینهٔ عملیاتی

عراق 
در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۳ یک هواپیمای باربری ایرباس ۳۰۰ پس از برخاستن از فرودگاه بین‌المللی بغداد مورد اصابت یک موشک استرلا-۳ قرار گرفت، اما با وجود از دست دادن نیروی هیدرولیک، خلبان این پرواز توانست به‌سلامت فرود بیاید.

در ۶ مه ۲۰۰۶، یک فروند وستلند لینکس بریتانیایی متعلق به نیروی دریایی پادشاهی از اسکادران ۸۴۷ با شلیک یک استرلا-۳ بر فراز بصره سرنگون شد و پنج خدمهٔ آن کشته شدند و آن بالگرد، با یک خانه برخورد کرد.

گرجستان 
در طول جنگ آبخازیا، یک هلیکوپتر میل-۸ روسی توسط استرلا-۳ نیروهای دفاعی گرجستان در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۲ سرنگون شد و در نتیجه، ۳ خدمه و ۵۸ مسافر، که بیشتر آن‌ها پناهندهٔ روسی بودند، کشته شدند. یک سوخو-۲۵ نیروی هوایی گرجستان در ۴ ژوئیهٔ ۱۹۹۳ بر فراز نیژنایا اشرا توسط این موشک، سرنگون شد و احتمالاً چندین هواپیمای دیگر از هر دو طرف درگیر در آن جنگ، توسط این موشک، سرنگون شده باشند.

یوگسلاوی سابق 
یک فروند سی هریر از اسکادران هوایی ۸۰۱ نیروی دریایی بریتانیا، از ناو هواپیمابر  در ۱۶ آوریل ۱۹۹۴، در جریان حمله به دو تانک تی-۵۵ صربستان در بوسنی سرنگون شد. خلبان، ستوان نیک ریچاردسون، در محدودهٔ تحت کنترل بوسنیایی‌ها که در آن هنگام، متحد بریتانیا بودند، اجکت کرد و زنده ماند.

جمهوری دموکراتیک کنگو 
یک ایلیوشین-۷۶ نیروی هوایی زیمبابوه توسط شورشیان کنگو با استفاده از استرلا-۳ در ۱۱ اکتبر ۱۹۹۸ در جریان جنگ دوم کنگو سرنگون و منجر به کشته شدن ۴۰ سرباز و خدمه شد.

افغانستان 
موشک‌های استرلا-۳ مورد استفادهٔ ائتلاف شمال توانستند ۸ فروند جنگندهٔ میگ-۲۱ و سوخو-۲۲ تحت کنترل طالبان را در طول تهاجم سال ۲۰۰۰ طالبان علیه تالقان، سرنگون کنند.

ترکیه 
یک استرلا-۳ در عملیات پنجه (۲۰۱۹–۲۰۲۰) در ژوئن ۲۰۱۹ در منطقهٔ هاکورک در شمال عراق متعلق به حزب کارگران کردستان پیدا شد.

کاربران

کاربران کنونی 
 
  جمعیت اسلامی
 
 
  یونیتا
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  – در جنگ داخلی گرجستان، مورد استفاده قرار گرفت.
  حزب‌الله لبنان
 
 
 
 
  حزب کارگران کردستان
 
 
 
 
 - مورد استفاده در زیردریایی کلاس کیلو آی‌ان‌اس سیندهور، دریافت‌شده از نیروی دریایی هند.
 
 
 
 
 
 
  جبهه متحد انقلابی
  - ۶۰۰ قبضه

کاربران پیشین

چارت مقایسه

منابع 

تجهیزات نظامی (۱۹۷۹–۱۹۷۰)
موشک‌های زمین‌به‌هوای اتحاد شوروی
موشک‌های زمین‌به‌هوای روسیه