شعر گفتار

شعر گفتار شعری است که در بیان تخیل شاعر از زبان گفتار روزمره بهره می‌گیرد و دارای ویژگی‌های خاصی است.

ویژگی‌های شعر گفتار
 استفاده نکردن از کلمات فاخر ادبی و در مقابل روی آوردن به صمیمیت گفتاری
 آهنگ و زندگی بخشیدن به بعضی کلمات آشنا
 استفاده از بعضی تکیه کلام‌های روزانه و گفتاری مردم
 نمایش روحیه کودکانه در سرودن شعر
 مخاطب محوری(شاعر از نگاه مخاطب شعر را نگاه می‌کند و مطلوب مخاطب را هدف می‌گیرد)

نحوه تشخیص
شاخص‌ترین و راحت‌ترین راه تشخیص شعر گفتار همان استفاده از زبان عامیانه در سرودن شعر است.

تاریخچه
شعر گفتار را با نام سید علی صالحی می‌شناسند. هرچند در پیشینه‌ شعر گفتار سهراب سپهری و یا فروغ فرخزاد دیده می‌شوند اما کسی که این نام را بیش از دیگران به زبان شعری مربوط می‌دهد٬ سید علی صالحی بود. 

تاریخ دقیق پدیدار شدن شعر گفتار مشخص و قابل اعتماد نیست اما خود سید علی صالحی در مصاحبه‌ای در مورد تاریخچه شعر گفتار می‌گوید:

چنان که از این نقل سید علی صالحی دریافت می‌شود٬ شعر گفتار تاریخ آغاز ندارد و همزمان با حضور شعر در جامعه حضور داشته است.

نظر سید علی صالحی در مورد شعر گفتار
سید علی صالحی(نام‌گذار شعر گفتار) تاریخ رویکرد خویش را به دهه شصت می‌رساند اما در عین حال خود اعتراف می‌کند که: 

او این اعتراف خود را به فروغ فرخزاد می‌رساند و می‌گوید:

تقسیم‌بندی شعر گفتار
شعر گفتار به دو دسته‌ی زیر تقسیم می‌شود:
 شعر معنا گرا
 شعر معناگریز

شعر‌های گفتاری معناگرا که به سبب رفتار متعارف شاعر با زبان قابل فهم هستند و ساختار متشکلی دارند و شعر‌های گفتاری معناگریز که به دلیل آشنایی زدایی افراطی و رفتار غیرمعمول با زبان، هر نوع انسجامی در شعر از بین می‌رود.

فواید شعر گفتار
برخلاف ناآشنا بودن و گوشه‌گیری شعر گفتار استفاده از آن نتایج مطلوبی به همراه دارد. از جمله این نتایج می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:
 حفظ هویت تاریخی و فرهنگی یک قوم
 ارتباط راحت با مخاطب
 تأثیر‌پذیری بسیار زیاد
 ماندگار بودن به دلیل داشتن آهنگ‌های عامیانه
 و ...

نمونه‌های از شعر گفتار فارسی
برای مثال زدن از شعر گفتار فارسی با توجه به تاریخچه طولانی آن سعی شد چند نمونه از شاعران شناخته شده گذشته تا کنون آورده شود.

معروف‌ترین شاعران شعر گفتار فارسی
بی شک می‌شود تعداد زیادی از شاعران فارسی زبان را برای سرودن شعر گفتار ذکر کرد اما تعداد اندکی از آن‌ها در یک کتاب خود و یا در اثر‌های زیادی از خود به این نوع شعر تکیه دادند؛ تعدادی همچون:
 سید علی صالحی
 فروغ فرخزار
 دانیال جهاندیده
 محمدکاظم کاظمی

منابع 

 مشخصه‌های ادبی شعر گفتار؛ غلامحسین‌زاده غلامحسین؛ طاهری قدرت اله؛ رحیم بیکی ساناز
 بررسی زبان گفتاری در شعر نو فارسی؛ دانشگاه تربیت مدرس ساناز رحیم بیکی؛ استاد راهنما غلامحسین غلامحسین‌زاده؛ قدرت الله طاهری
 بررسی ویژگی‌های شعر گفتار سید علی صالحی؛ روزبهانی علی رضا؛ بهادری شهرزاد؛ گردهمایی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران؛ سال:  ۱۳۹۴ ؛ دوره: ۰؛ شماره:  ۱۰
 کهن گرایی در شعر گفتار سید علی صالحی؛ کلانتر نوش آفرین؛ صادقی تحصیلی؛ گردهمایی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران؛ سال:  ۱۳۹۴؛ شماره:  ۱۰