مفراح

مفرّاح،مفرح یا پونه سای مواج با نام علمی Nepeta Crispa از خانواده نعناییان است و در غرب ایران،نواحی کوهستان الوند در استان همدان رویش دارد.مفراح از جمله گونه های انحصاری و در حال انقراض میباشد.این گیاه چند ساله با ساقه های متعدد به ارتفاع 20 تا 40 و به ندرت تا 60 سانتیمتر است و برگ های قاعده ای،فلسی-غشایی و برگ های ساقه ای،دم برگ دار میباشد.سطح برگ ها و ساقه پوشیده از کرک های سفید رنگ میباشد.

خواص 
گونه N.crispa به عنوان آرام بخش،مقوی معده،ضد نفخ و ضدعفونی کننده در اختلالات تنفسی و گوارشی مورد استفاده قرار میگیرد.

موارد استفاده سنتی 
به دلیل خواص دارویی و همچنین بوی معطر در استفاده های سنتی به عنوان طعم دهنده در نوشیدنی ها و غذاها و بخصوص در ماست و دوغ مورد استفاده قرار میگیرد.

مشخصات علمی 
در مورد گیاه مفراح تاکنون مقالات بسیار محدودی به چاپ رسیده است و معدود مقالات مرتبط نیز به آنالیز اسانس گیاه جمع آوری شده از عرصه طبیعی و چند گزارش از اثرات بیولوژیکی آن محدود شده است و تاکنون هیچ گزارشی در مورد مطالعات کشت و اهلی سازی آن منتشر نشده است.

گونه های جنس Nepeta عموما به واسطه دو دسته ترکیب 8،1-سینئول و مشتقات نپتالاکتونی شناخته میشوند.گونه Nepeta Crispa از گونه هایی است که از عمده ترکیبات اسانس آن 8،1-سینئول بوده است ولی در عین حال مشتقات نپتالاکتونی آن نیز از فراوانی قابل قبولی برخوردار هستند.

سنبلی و همکاران 23 ترکیب در اسانس این گیاه شناسایی کردند که 8،1-سینئول (47/9 %) و 4aα, 7β, 7aα- nepetalactone (20/3 %) از فراوانترین ترکیبات مفراح بودند.

در تحقیقی مشابه گیاه داروئی مفراح از روشگاه های طبیعی استان همدان جمع آوری و اسانس آن مورد بررسی قرار گرفت.ترکیبات 8/1-سینئول (71 %)،آلفا-پینن (5 %) و گاما-ترپینئول (4/1 %) از مهمترین ترکیبات گیاه گزارش شده است و البته گزارشی از حضور مشتقات نپتالاکتونی نشده است.همچنین بازده اسانس در این گزارش 0/9 درصد بوده است.

جستارهای وابسته 

 گیاه داروئی
 داروهای گیاهی
 نعنا
 پزشکی
 همدان

منابع 

 Jamzad, Z., Ingrouille, M. and Monique, S.J.S. 2003. Three new species of Nepeta (Lamiaceae) from Iran. Taxon, 52: 93-98.
 Sonboli, A., Salehi, P. and Yousefzadi, M. 2004. Antimicrobial activity and chemical composition of the essential oil of Nepeta crispa Willd. From Iran. Zeitschrift für Naturforschung C, 59(9- 10): 653-656.
 Reyahi-Khoram, R., DaraeiGarmakhani, A., Kalvandi, R. and Reyahi-Khoram, M. 2018. Physicochemical assessment of stirred yogurt enriched with Mofarrah (Nepeta crispa Wild). Chiang Mai University Journal of Natural Sciences, 17(3): 231- 240.
 Mojab, F., Nickavar, B. and Hooshdr Tehrani, H. 2009. Essential oil analysis of Nepeta crispa and N. menthoides from Iran. Iranian Journal of Pharmaceutical Sciences, 5(1): 43-46.

پیوند به بیرون