روان‌شناسی سایبری

روان‌شناسی سایبری (انگلیسی: Cyberpsychology) شاخه ای از علم روان‌شناسی است که در آن، تأثیر متقابل فناوری بر رفتار انسان‌ها مطالعه می‌شود. این شاخه از روان‌شناسی نسبتاً نوظهور و در حال گسترش است. روان‌شناسی اینترنتی، روانشناسی مجازی، روان‌شناسی وب یا روان‌شناسی دیجیتال، همگی، نام‌های دیگری بر همین رشته هستند و سعی می‌کنند انواع رفتارهای متأثر از فضای مجازی را شناخته و توضیح دهند. این انواع شامل ارتباط روی خط، بازی رایانه ای، تکیه بر هوش مصنوعی و ربات در صنایع و زندگی روزمره، فعالیت هکر‌ها و جنگ مجازی و همه فعالیت‌های انسانی در فضا یا در ارتباط با فضای مجازی می‌شوند.

پیش نما 
موضوع روا‌ن‌شناسی سایبری، مطالعه ذهن و رفتار انسان و شناخت چگونگی تأثیر فناوری و فرهنگ مجازی بر فعالیت‌های انسانی است. تمرکز این مطالعات به خصوص روی واقعیت مجازی و رسانه‌های اجتماعی واقع شده و بخش عمده‌ای از آن مربوط به ارتباط افراد و گروه‌ها در فضای مجازی است.برای نمونه به‌عنوان جالبترین موضوعات مورد پژوهش، می‌توان از هویت مجازی، مانند معرفی خود با سن یا جنسیتی دیگر، ایجاد ارتباط مجازی، مشکل اعتیاد به رایانه و بروز دیگر رفتارهای غیر متعارف در فضای مجازی، نام برد.روان‌شناسی سایبری، ضمن تمرکز بر نقش اینترنت در زندگی انسان، به مطالعه تأثیرات، هوش مصنوعی، فناوری سایبورگ، واقعیت مجازی و دیگر انواع تجهیزات و شیوه‌های فنی که می‌توانند موجب پیامدهای روانی شوند نیز می‌پردازد.
روان‌شناسی رسانه‌ها یک تخصص در حال ظهور است و تعدادی از اعضای انجمن روان‌شناسی آمریکا، در بخش خاصی از این انجمن، مشغول مطالعه روی این موضوع هستند.تقریباً در آغاز این هزاره، مرز کاربرد فناوری رایانه، شامل اینترنت، تلفن همراه و کامپیوتر شخصی در ایالات متحده آمریکا از ۵۰ در صد گذشت. روندی با تمایلی مشابه، در بسیاری از نقاط دیگر جهان نیز مشهود است. به گزارش ایسنا، در سال ۱۴۰۱خ، تعداد مشترکان اینترنت در ایران به مرز ۸۶ درصد رسیده‌است. بنابراین انتظار می‌رود که در سال‌های آتی نقش روانشناسی سایبری، در درک رفتار انسان بیش از پیش اهمیت پیدا کند.

پژوهش روان‌شناسی در فضای مجازی 
تقریباً همزمان با ایجاد رسانه‌های اجتماعی، فضای مجازی نیز یکی از مهم‌ترین عرصه‌های مطالعه و تحقیق روان‌شناسان در چگونگی رفتار انسان بوده‌است. مؤسسات گوناگون با اهداف نظامی، تجاری، علمی و غیره، به انواع و توسط ابزارهای گوناگون به جمع‌آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل یافته‌های اطلاعاتی در فضای مجازی مشغول شده‌اند. یکی از ابزار شناخته‌شده جمع اطلاعات در فضای مجازی
کپسول‌های اطلاعات است. این ابزار دارای ظرفیت بالایی در گردآوری اطلاعات است و بنابر قصد و نیت صاحب امتیاز، ظرفیت بالایی در کارایی. از جمله کاربرد تبلیغی در امور تجاری دارد. بسیاری پیش از پذیرش شرایط و واگذاری امتیاز کوکی به مؤسسات خدماتی، زمانی را صرف سبک و سنگین کردن مزایا و مضرات این توافق می‌کنند، اما در عمل بخش عمده ای از نیت و مقاصد مؤسسه خدماتی آنلاین در عمق متون حجیم و پیچیده، مخفی می‌ماند. به علاوه مزیای واگذاری امتیاز کوکی، مانند خواندن یک متن یا دیدن یک فیلم آشکار و بلافاصله است، در حالی که هزینه‌های احتمالی واگذاری امتیاز، مانند دریافت پیام‌های تبلیغاتی، مبهم و مربوط به آینده‌ای ناشناخته است. در عمل بسیاری واگذاری امتیاز و بهرمند شدن از مزایای توافق را ترجیح می‌دهند و این خود یکی از مهم‌ترین نتایج قابل گسترش شناخت روانشناسان از رفتار انسان، و قدرت تأثیر گذاری و پیش‌بینی تصمیم افراد است.

منابع 

سیبرنتیک
نظریه‌های روان‌شناسی