پروتکل یک

پروتکل یک، پروتکل اصلاحی است که در سال ۱۹۷۷ در حمایت از قربانیان درگیری‌های بین‌المللی به کنوانسیون ژنو اضافه شد. «درگیری‌های مسلحانه‌ای که مردم در آن علیه سلطه استعماری، اشغال بیگانه یا رژیم‌های نژادپرست می‌جنگند» به عنوان درگیری‌های بین‌المللی محسوب می‌شوند.این قانون مجدداً بر حقوق بین‌الملل کنوانسیون‌های اصلی ژنو سال ۱۹۴۹ تأکید می‌کند، اما شفاف‌سازی‌ها و مفاد جدیدی را برای ارائه تحولات جنگ‌های بین‌المللی مدرن که از زمان جنگ جهانی دوم رخ داده‌اند، می‌افزاید.

وضعیت تصویب 
تا فوریه ۲۰۲۰ این قانون توسط ۱۷۴ کشور تصدیق شده‌است. ایالات متحده، اسرائیل، ایران، پاکستان، هند و ترکیه از استثنائات برجسته هستند. با این حال، ایالات متحده، ایران و پاکستان آن را در ۱۲ دسامبر ۱۹۷۷ امضاء کردند، که نشان دهنده تمایلی برای کار در جهت تصویب آن است. انقلاب ایران در این میان اتفاق افتاده‌است.

در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۹، رئیس‌جمهور ولادیمیر پوتین با این هشدار لایحه دومای دولتی را برای لغو تصویب پروتکل توسط روسیه ارائه داد.
شرایط استثنایی بر منافع فدراسیون روسیه تأثیر می‌گذارد و نیاز به اقدام فوری دارد. … در فضای بین‌المللی فعلی، خطرات سوءاستفاده از اختیارات کمیسیون برای اهداف سیاسی توسط دولت‌های بی‌پروا که با سوءنیت عمل می‌کنند، به‌طور قابل توجهی افزایش یافته‌است.

خلاصه مفاد 
پروتکل ۱ یک سند گسترده شامل ۱۰۲ ماده است. در زیر یک نمای کلی از این پروتکل آمده‌است. برای لیست کردن جامع کلیه مفاد، به جزوه و تفسیر مراجعه کنید. به‌طور کلی، این پروتکل مجدداً در مورد چهار کنوانسیون اصلی ژنو تأکید می‌کند. با این حال، موارد زیر نیز اضافه شده‌است.
 ماده ۳۷ اقدامات فریب‌آمیز را ممنوع می‌کند و قوانین جنگ را از موارد فریب متمایز می‌سازد.
 ماده ۴۲ حمله به خلبانان و خدمه هواپیمای دچار اشکال شده را، که در حال پرش با چتر هستند، ممنوع اعلام کرده‌است. هنگامی که آنها در قلمرو تحت کنترل یک طرف مخالف فرود آمده‌اند به آنها فرصت داده می‌شود که قبل از اینکه مورد حمله قرار گیرند تسلیم شوند. مگر اینکه مشخص شود که آنها درصدد انجام یک اقدام خصمانه یا اقدام به فرار شده‌اند. نیروهای هوابرد که از هواپیما در حال فرود با چتر هستند، چه در وضعیت اضطراری باشد یا نه، از حمایت‌های این ماده برخوردار نمی‌شوند، بنابراین ممکن است در هنگام فرود مورد حمله قرار بگیرند.
 ماده ۴۳ مربوط به شناسایی نیروهای مسلح طرف درگیری است، و اظهار می‌دارد که پیکارگران "مشمول یک سیستم انضباطی داخلی می‌شوند که از جمله، در انطباق با مقررات قانون بین‌الملل، قابل اجرا در درگیری‌های مسلحانه، است. "
 ماده(۱)۴۷ «یک مزدور این حق را ندارد که به عنوان یک رزمنده یا یک اسیر جنگی معرفی شود».
 مواد ۵۱ و ۵۴ حملاتٰ راندوم به مردم غیرنظامی، از بین بردن مواد غذایی، آب و سایر مواد که برای بقا نیاز است را غیرقانونی می‌داند. حملات راندوم شامل حمله مستقیم به اهداف غیرنظامی و همچنین استفاده از فناوری‌هایی مانند سلاح‌های بیولوژیکی، سلاح‌های هسته‌ای و مین‌های زمینی، که دامنه تخریب آن محدود نیست، می‌شود. یک جنگ تمام عیار که بین اهداف غیرنظامی و نظامی تمایز قائل نیست، یک جنایت جنگی محسوب می‌شود.
 مواد ۵۶ و ۵۳ حملات به سدها، رودخانه‌ها، ایستگاه‌های تولید هسته‌ای و عبادتگاه‌ها را غیرقانونی اعلام کرده‌است. سه مورد اول «کارها و تأسیسات حاوی نیروهای خطرناک» است و ممکن است مورد حمله قرار گیرد. اما این فقط از راه‌هایی است که تهدیدی برای آزاد کردن آن نیروهای خطرناک نباشد. (به عنوان مثال، تلاش برای تسخیر آنها و نه برای نابودی آنها مجاز است).
 مواد ۷۶ و ۷۷، ۱۵ و ۷۹ حمایت‌های ویژه‌ای برای زنان، کودکان و پرسنل پزشکی غیرنظامی ارائه می‌دهد، و اقدامات حفاظتی را برای روزنامه‌نگاران فراهم می‌کند.
 ماده ۷۷ سربازگیری کودکان زیر ۱۵ سال در نیروهای مسلح را ممنوع می‌کند. این ماده اما اجازه می‌دهد که افراد زیر ۱۵ سال به‌طور داوطلبانه شرکت کنند.
 مواد ۴۳ و ۴۴ وضعیت نظامی اعضای نیروهای چریکی را مشخص می‌کند. وضعیت رزمنده و اسیر جنگی هنگامی به نیروهای مخالف اعطا می‌شود که آنها تحت فرماندهی یک قدرت مرکزی باشند. چنین مبارزاتی نمی‌توانند وابستگی خود را پنهان کنند. آنها باید به عنوان رزمنده در هنگام آماده‌سازی یا زمان حمله قابل شناخته شدن باشند.
 ماده ۳۵ سلاح‌هایی را که «باعث صدمه زائد یا رنج غیرضروری می‌شوند» و همچنین وسایل جنگی که «باعث آسیب گسترده، طولانی مدت و شدید به محیط طبیعی می‌شوند.» را ممنوع می‌کند.
 ماده ۸۵ می‌گوید که استفاده از نشان‌های محافظتی که توسط کنوانسیون ژنو به رسمیت شناخته شده، برای فریب نیروهای مخالف جنایت جنگی محسوب می‌شود.
 مواد ۱۷ و ۸۱ به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، جوامع ملی یا سایر سازمان‌های بی‌طرف بشردوستانه اجازه می‌دهد تا به قربانیان جنگ کمک کنند.
 در ماده ۹۰ آمده‌است که «طرفین متعاهد عالی می‌توانند، در زمان امضای قرارداد تصویب یا پیوستن به پروتکل، یا در هر زمان دیگر، اعلام کنند که آنها نتایج آن وضعیت را، در رابطه با هر طرف متعاهد عالی دیگر که همان تعهد را قبول می‌کند، و همچنین صلاحیت کمیسیون حقیقت‌یابی بین‌المللی برای تحقیق در مورد ادعاهای طرف دیگر، همان‌طور که توسط این ماده مجاز شده‌است، می‌پذیرد». ۷۴ کشور این را اعلام کرده‌اند.

جستارهای وابسته 
 کنوانسیون ژنو
 کنوانسیون اول ژنو
 قتل هدفمند

منابع

پیوند به بیرون 
 Full text of Protocol I
 List of countries that have signed but not yet ratified Protocol I

پیمان‌های کنترل تسلیحات
قلمروهای گسترش‌یافته به گرینلند
کنوانسیون ژنو
معاهده‌های آرژانتین
معاهده‌های آفریقای جنوبی
معاهده‌های آلبانی
معاهده‌های آلمان
معاهده‌های آنتیگوآ و باربودا
معاهده‌های اتحاد شوروی
معاهده‌های اتحاد قمر
معاهده‌های اتریش
معاهده‌های اردن
معاهده‌های ارمنستان
معاهده‌های اروگوئه
معاهده‌های ازبکستان
معاهده‌های اسپانیا
معاهده‌های استرالیا
معاهده‌های استونی
معاهده‌های اسلواکی
معاهده‌های اسلوونی
معاهده‌های اسواتینی
معاهده‌های افغانستان
معاهده‌های اکوادور
معاهده‌های الجزایر
معاهده‌های السالوادور
معاهده‌های امارات متحده عربی
معاهده‌های اوگاندا
معاهده‌های ایالات فدرال میکرونزی
معاهده‌های ایتالیا
معاهده‌های ایرلند
معاهده‌های ایسلند
معاهده‌های باربادوس
معاهده‌های باهاما
معاهده‌های بحرین
معاهده‌های برزیل
معاهده‌های برونئی
معاهده‌های بریتانیا
معاهده‌های بلژیک
معاهده‌های بلیز
معاهده‌های بنگلادش
معاهده‌های بوتسوانا
معاهده‌های بورکینافاسو
معاهده‌های بوروندی
معاهده‌های بوسنی و هرزگوین
معاهده‌های بولیوی
معاهده‌های پاراگوئه
معاهده‌های پالائو
معاهده‌های پاناما
معاهده‌های پرتغال
معاهده‌های پرو
معاهده‌های تاجیکستان
معاهده‌های تانزانیا
معاهده‌های ترکمنستان
معاهده‌های ترینیداد و توباگو
معاهده‌های تعمیم‌یافته به آنتیل هلند
معاهده‌های تعمیم‌یافته به برمودا
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جرزی
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر پیت‌کرن
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فارو
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فالکلند
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر کیمن
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر ویرجین بریتانیا
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزیره من
معاهده‌های گسترش‌یافته به سنت هلن، اسنشن و تریستان دا کونا
معاهده‌های تعمیم‌یافته به مونتسرات
معاهده‌های توگو
معاهده‌های تونس
معاهده‌های تونگا
معاهده‌های تیمور شرقی
معاهده‌های جامائیکا
معاهده‌های جزایر سلیمان
معاهده‌های جزایر کوک
معاهده‌های جماهیر عربی لیبی
معاهده‌های جمهوری آفریقای مرکزی
معاهده‌های جمهوری چک
معاهده‌های جمهوری خلق آنگولا
معاهده‌های جمهوری خلق بلغارستان
معاهده‌های جمهوری خلق بنین
معاهده‌های جمهوری خلق چین
معاهده‌های جمهوری خلق مجارستان
معاهده‌های جمهوری خلق موزامبیک
معاهده‌های جمهوری دومینیکن
معاهده‌های جمهوری سودان (۱۹۸۵–۲۰۱۱ میلادی)
معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی اوکراین شوروی
معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی بلاروس شوروی
معاهده‌های جمهوری کنگو
معاهده‌های جیبوتی
معاهده‌های چاد
معاهده‌های چکسلواکی
معاهده‌های دانمارک
معاهده‌های دماغه سبز
معاهده‌های دولت انتقالی اتیوپی
معاهده‌های دولت فلسطین
معاهده‌های دومینیکا
معاهده‌های رواندا
معاهده‌های رومانی
معاهده‌های زئیر
معاهده‌های زامبیا
معاهده‌های زیمبابوه
معاهده‌های ژاپن
معاهده‌های سائوتومه و پرنسیپ
معاهده‌های ساحل عاج
معاهده‌های ساموآ
معاهده‌های سان مارینو
معاهده‌های سریر مقدس
معاهده‌های سنت کیتس و نویس
معاهده‌های سنت لوسیا
معاهده‌های سنت وینسنت و گرنادین‌ها
معاهده‌های سنگال
معاهده‌های سوئد
معاهده‌های سوئیس
معاهده‌های سودان جنوبی
معاهده‌های سورینام
معاهده‌های سوریه
معاهده‌های سیرالئون
معاهده‌های سیشل
معاهده‌های شیلی
معاهده‌های صربستان و مونته‌نگرو
معاهده‌های عربستان سعودی
معاهده‌های عمان
معاهده‌های غنا
معاهده‌های فرانسه
معاهده‌های فنلاند
معاهده‌های فیجی
معاهده‌های فیلیپین
معاهده‌های قبرس
معاهده‌های قرقیزستان
معاهده‌های قزاقستان
معاهده‌های قطر
معاهده‌های کاستاریکا
معاهده‌های کامبوج
معاهده‌های کامرون
معاهده‌های کانادا
معاهده‌های کرواسی
معاهده‌های کره جنوبی
معاهده‌های کره شمالی
معاهده‌های کلمبیا
معاهده‌های کنیا
معاهده‌های کوبا
معاهده‌های کویت
معاهده‌های گابن
معاهده‌های گامبیا
معاهده‌های گرجستان
معاهده‌های گرنادا
معاهده‌های گسترش‌یافته به آروبا
معاهده‌های گسترش‌یافته به آنگویلا
معاهده‌های گواتمالا
معاهده‌های گویان
معاهده‌های گینه استوایی
معاهده‌های گینه بیسائو
معاهده‌های گینه
معاهده‌های لائوس
معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۱۹۷۸ (میلادی)
معاهده‌های لبنان
معاهده‌های لتونی
معاهده‌های لسوتو
معاهده‌های لوکزامبورگ
معاهده‌های لهستان
معاهده‌های لیبریا
معاهده‌های لیتوانی
معاهده‌های لیختن‌اشتاین
معاهده‌های ماداگاسکار
معاهده‌های مالاوی
معاهده‌های مالت
معاهده‌های مالدیو
معاهده‌های مالی
معاهده‌های مراکش
معاهده‌های مصر
معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۷۷ (میلادی)
معاهده‌های مغولستان
معاهده‌های مقدونیه شمالی
معاهده‌های مکزیک
معاهده‌های موریتانی
معاهده‌های موریس
معاهده‌های مولداوی
معاهده‌های موناکو
معاهده‌های مونته‌نگرو
معاهده‌های نائورو
معاهده‌های نامیبیا
معاهده‌های نروژ
معاهده‌های نیجر
معاهده‌های نیجریه
معاهده‌های نیکاراگوئه
معاهده‌های نیوزیلند
معاهده‌های وانواتو
معاهده‌های ونزوئلا
معاهده‌های ویتنام
معاهده‌های هائیتی
معاهده‌های هلند
معاهده‌های هندوراس
معاهده‌های یمن
معاهده‌های یوگسلاوی
معاهده‌های یونان