دریاچه‌های دره‌کافتی

دریاچه‌های دره کافتی (گسلی)  مجموعه‌ای از دریاچه‌ها در دره گسل شرق آفریقا هستند که از شرق آفریقا از اتیوپی در شمال تا مالاوی در جنوب می‌گذرد و دریاچه‌های بزرگ آفریقا در جنوب را شامل می‌شود. اینها شامل برخی از قدیمی‌ترین دریاچه‌های جهان، عمیق‌ترین دریاچه‌ها، بزرگترین دریاچه‌ها از نظر مساحت و بزرگترین دریاچه‌ها از نظر حجم می‌شوند. بسیاری از آنها زیست‌بوم آب شیرین با تنوع زیستی فراوان هستند، در حالی که برخی دیگر «دریاچه‌های قلیایی» هستند که ارگانیسم‌های بسیار خاصی در آنها زندگی می‌کنند.

دریاچه‌های دره گسلی به دلیل تکامل حداقل ۸۰۰ گونه ماهی سیچلاید که در آب‌های آنها زندگی می‌کنند، به خوبی شناخته شده‌اند و انتظار می‌رود در آینده گونه‌های بیشتری کشف شود.

صندوق جهانی طبیعت این دریاچه‌ها را به عنوان یکی از ۲۰۰ منطقه زیست‌محیطی دارای اولویت جهانی برای حفاظت تعیین کرده‌است.

در این مقاله، دریاچه‌های اصلی به‌طور کلی به ترتیب از شمال به جنوب فهرست شده‌اند و از طریق نام‌های مرتبط می‌توان به مقالات دقیق‌تر در مورد هر دریاچه دسترسی داشت.

زمین‌شناسی 
دریاچه مالاوی و دریاچه تانگانیکا در دره‌های مختلف منطقه گسل شرق آفریقا شکل گرفته‌اند.

بوم‌شناسی 
در آب‌های ساکن دریاچه کیوو چهره دیگری را پنهان می‌کنند: میلیاردها متر مکعب گاز متان قابل اشتعال و گازهای آتشفشانی که در نتیجه فعالیت‌های آتشفشانی تراوش می‌شود، در آب این دریاچه حل شده‌است.»

دریاچه‌های دره گسل اتیوپی 

دریاچه‌های دره گسل اتیوپی شمالی‌ترین دریاچه‌های دره گسل آفریقا هستند. در مرکز اتیوپی، شکاف اصلی اتیوپی، که به نام دره گسل بزرگ نیز شناخته می‌شود، ارتفاعات اتیوپی را به دو نیمه شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند و دریاچه‌های دره گسل اتیوپی کف دره، شکاف بین دو ارتفاعات را اشغال می‌کنند. بیشتر دریاچه‌های دره گسل اتیوپی مسیر خروجی ندارند و آب بیشتر آنها قلیایی است. اگرچه دریاچه‌های دره گسل اتیوپی از اهمیت زیادی برای اقتصاد اتیوپی برخوردار هستند و همچنین برای بقای مردم محلی ضروری هستند، اما تا همین اواخر هیچ مطالعه آبگیرشناسی (لیمنولوژیکی) جامع و گسترده‌ای در مورد این دریاچه‌ها انجام نشده بود.

عمده آنها عبارتند از:
 دریاچه آبایا: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق ، بزرگترین دریاچه دره گسل اتیوپی از نظر مساحت
 دریاچه چامو: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق 
 دریاچه زوای یا دامبال: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق 
 دریاچه شالا: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق ، عمیق‌ترین دریاچه دره گسل اتیوپی و بزرگترین دریاچه از نظر حجم آب.
 مخزن کوکا: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق ذکر نشده‌است
 دریاچه لانگانو: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق 
 دریاچه آبیجاتا: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق 
 دریاچه آواسا: وسعت ، ارتفاع ، حداکثر عمق 

دریاچه تانا، سرچشمه نیل آبی، در ارتفاعات اتیوپی و در شمال دره ریفت (گسل) قرار دارد. با این حال، یک دریاچه دره کافتی نیست.

دریاچه‌های دره گسل شرقی 

در جنوب ارتفاعات اتیوپی، دره گسل به دو ناو بزرگ تقسیم می‌شود. ریفت (گسل) شرقی خانه دریاچه‌های دره ریفت کنیا است، در حالی که بیشتر دریاچه‌های دره ریفت (گسل) آفریقای مرکزی در ریفت غربی واقع شده‌اند. این منطقه شامل گسل گرگوری در کنیا و تانزانیا است.

کنیا 
بخش کنیایی دره ریفت (گسل) دارای هشت دریاچه است که سه دریاچه آب شیرین و بقیه قلیایی هستند. از دریاچه‌های قلیایی، دریاچه‌های کم‌عمق تر در دره ریفت شرقی، دارای نمک متبلور شده و سواحل سفید هستند و به خاطر دسته‌های بزرگ فلامینگو که از سخت پوستان تغذیه می‌کنند، معروف هستند.
 دریاچه بارینگو: دومین دریاچه بزرگ دره ریفت کنیا.
 ، ارتفاع ، آب شیرین
 دریاچه بوگوریا: دریاچه کم عمق سودا، حفاظت شده ملی.
 ، ارتفاع 
 دریاچه المنتیتا: دریاچه کم عمق قلیایی.
 دریاچه لوگیپی: دریاچه ای کم عمق با آب گرم در دره سوگوتا در جنوب دریاچه تورکانا. سابقاً دریاچه سوگوتا
 دریاچه ماگادی: دریاچه کم عمق قلیایی در نزدیکی مرز جنوبی با تانزانیا.
 دریاچه نایواشا:
  اگرچه با بارندگی تا حدودی تغییر می‌کند، ارتفاع ، دریاچه آب شیرین
 دریاچه ناکورو: دریاچه ای کم عمق و قلیایی که از سال ۱۹۶۸ یک پارک ملی بوده‌است.
 ، ارتفاع 
 دریاچه تورکانا: بزرگترین دریاچه کنیا، در مرز کنیا و اتیوپی.
 ، ارتفاع ، دریاچه آب شیرین

تانزانیا 
تمام دریاچه‌های این گروه در بخش تانزانیا، قلیایی هستند:
 دریاچه ایاسی: دریاچه کم عمق قلیایی
 دریاچه ماکاتی: دریاچه کم عمق قلیایی
 دریاچه مانیارا: دریاچه کم عمق قلیایی
 دریاچه ناترون: دریاچه کم عمق قلیایی که توسط صندوق جهانی طبیعت به عنوان ناحیه بوم شناختی هالوفیتیک آفریقای شرقی طبقه‌بندی شده‌است.

دریاچه آلبرتین یا دریاچه‌های غربی دره گسل 

دریاچه‌های گسل غربی یا کافت آلبرتین، با دریاچه ویکتوریا، شامل بزرگترین، عمیق‌ترین و قدیمی‌ترین دریاچه‌های دره ریفت (گسل) هستند. از آنها به عنوان دریاچه‌های آفریقای مرکزی نیز یاد می‌شود. دریاچه‌های آلبرت، ویکتوریا و ادوارد بخشی از حوضه رود نیلهستند.

دریاچه ویکتوریا با ارتفاع  و مساحت ، بزرگترین دریاچه آفریقا است. این دریاچه در دره گسل نیست، در عوض داخل یک فرورفتگی بین شکاف‌های شرقی و غربی قرار دارد که در اثر بالا آمدن شکاف‌ها به هر طرف ایجاد شده‌است. دریاچه‌های ویکتوریا، تانگانیکا و مالاوی در مجموع به عنوان دریاچه‌های بزرگ آفریقا شناخته می‌شوند.

دریاچه‌های دره ریفت (کافت) غربی همگی آب شیرین هستند و زیستگاه تعداد خارق‌العاده‌ای از گونه‌ها هستند. تقریباً ۱۵۰۰ گونه ماهی سیچلاید (Cichlidae) در دریاچه‌ها زندگی می‌کنند. در این دریاچه‌ها علاوه بر سیچلایدها، انواع کپورماهیان، گربه ماهی نفس کش، Claroteidae، جیک ماهیان، رنگین ماهیان، مارماهیان خاردار، سوف‌های شیشه ای، شگ ماهیان و سایر خانواده‌های ماهی‌ها یافت می‌شود. آنها همچنین زیستگاه‌های مهمی برای تعدادی از گونه‌های دوزیستان از جمله Amietophrynus kisoloensis , Bufo keringyagae , Cardioglossa cyaneospila و Nectophryne batesii هستند.
 دریاچه آلبرت: ، ارتفاع  شمالی‌ترین دریاچه در شکاف غربی است.
 دریاچه ادوارد: ، ارتفاع  از شمال به دریاچه آلبرت زهکشی می‌کند
 دریاچه کیوو: ، ارتفاع  از طریق رودخانه روزیزی به دریاچه تانگانیکا می‌ریزد.
 دریاچه تانگانیکا: ، ارتفاع ) بزرگترین و عمیق‌ترین دریاچه دره ریفت (گسل) است (بیش از ، و دومین دریاچه آب شیرین عمیق در این سیاره است (پس از دریاچه بایکال). در عمق تقریباً ۲۰۰ متری، آب آن بدون اکسیژن است و غیر از باکتری‌های بی هوازی، عملاً فاقد حیات است.

دریاچه‌های دره گسل (ریفت) جنوبی (تانزانیا و مالاوی) 
دریاچه‌های دره ریفت جنوبی مانند دریاچه‌های دره ریفت غربی هستند که به جز یک مورد استثنا، همگی دریاچه‌های آب شیرین هستند.
 دریاچه روکوه: حدود  اما کاملاً متغیر در تانزانیا استثنا قلیایی است که در جنوب شرقی تانگانیکا قرار دارد و خروجی ندارد.
 دریاچه مالاوی: ، ارتفاع  دومین دریاچه بزرگ و دومین دریاچه عمیق دره ریفت با بیش از ، توسط رود شایر، شاخه ای از رود زامبیزی، تخلیه می‌شود. همچنین به عنوان دریاچه نیاسا شناخته می‌شود.
 دریاچه مالومبه: ) بالای رود شایر است.
 دریاچه چیلوا: ، ارتفاع  بدون خروجی و دارای تالاب‌هایی وسیع بوده و جنوبی‌ترین دریاچه دره کافتی است.

دریاچه‌های دیگر در دره بزرگ گسل 
 دریاچه مورو:  ارتفاع ۹۲۲ متر) بین دریاچه مورو و فرو رفتگی مابین دو گسل لوآپولا قرار دارد که شاخه ای از گسل آلبرتین است.
 دریاچه مورو وانتیپا: ، ارتفاع  یک دریاچه باتلاقی و حوضه بسته بین دریاچه‌های تانگانیکا و مورو که ممکن است در زمان سیل و بارندگی بسیار شدید به دریاچه مورو سرریز است.

منابع

پیوند به بیرون 
 دریاچه‌های دره ریفت آفریقا
 پروژه دریاچه‌های دره ریفت
بوم‌ناحیه‌های آب شیرین
دریاچه‌های آفریقا
دریاچه‌های دره کافتی بزرگ آفریقا
صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده