زبان تلینگیت

زبان تلینگیت (Lingít) زبان مردم تلینگیت ساکن در جنوب شرق آلاسکا و کانادای غربی و شاخه‌ای از خانواده زبان‌های نا-دنه است. تلینگیت زبانی در خطر انقراض است و تلاش‌های گسترده‌ای برای احیا و حفظ این زبان و فرهنگ در جنوب شرق آلاسکا انجام می‌شود.

مبلغین کلیسای ارتدکس روسی در زمان امپراتوری روسیه نخستین کسانی بودند که با به‌کارگیری الفبای سیریلیک این زبان را به خط درآوردند. پس از خرید آلاسکا، مبلغین انگلیسی‌زبان از ایالات متحده آمریکا نسخهٔ نوشتاری این زبان با الفبای لاتین را توسعه دادند.

واج‌شناسی 
تلینگیت در مقایسه با زبان‌های هندواروپایی همچون انگلیسی یا اسپانیایی دارای دستگاه واج‌شناسی پیچیده‌ای است.

همخوان‌ها 
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
! rowspan=2 colspan=2|
! rowspan=2 | دولبی
! colspan=2 | لثوی
! rowspan=2 | کامی
! colspan=2 | نرم‌کامی
! colspan=2 | زبانکی
! colspan=2 | چاکنایی
|- class=small
! مرکزی
! کناری
! صاف
! لبی
! صاف
! لبی
! صاف
! لبی
|-
! rowspan=3 | انسدادی
! غیرحلقی
|
|  
|
|
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|-
! حلقی
|
|  
|
|
|  
|  
|  
|  
|
|
|-
! پرانشی
|
|  
|
|
|  
|  
|  
|  
|
|
|-
! rowspan=3 | انسایشی
! غیرحلقی
|
|  
|  
|  
|
|
|
|
|
|
|-
! حلقی
|
|  
|  
|  
|
|
|
|
|
|
|-
! پرانشی
|
|  
|  
|  
|
|
|
|
|
|
|-
! rowspan=2 | سایشی
! بی‌واکی
|
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|-
! پرانشی
|
|  
|  
|
|  
|  
|  
|  
|
|
|-
! colspan=2 | خیشومی
|  
|  
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=2 | ناسوده
|
|
|  
|  
|  
|  
|
|
|
|
|}

واکه‌ها 
{|class="wikitable"
|-
| rowspan=2|
| colspan=3 align="center"|تنشی/بلند
| colspan=3 align="center"|شل/کوتاه
|-
| align="center"|جلویی
| align="center"|مرکزی
| align="center"|پشتی
| align="center"|جلویی
| align="center"|مرکزی
| align="center"|پشتی
|-
| بسته
| align="center"|ee 
|
| align="center"|oo 
| align="center"|i 
|
| align="center"|u 
|-
| میانه
| align="center"|ei 
|
|
| align="center"|e 
|
| align="center"|a 
|-
| باز
|
| align="center"|aa 
| align="center"|(aa )
|
| align="center"|(a )
|
|}

الفبا 
جدول زیر مقایسه سه نوع دستور خط تلینگیت (ایمیلی، آمریکایی و کانادایی) در کنار برابرهای آن‌ها در الفبای آوانگاری بین‌المللی را نشان می‌دهد.
{|class="wikitable"
! ایمیل !! آمریکا !! کانادا !! IPA
|-
| a || a || a || 
|-
| á || á || á || 
|-
| aa || aa || à || 
|-
| áa || áa || â || 
|-
| ch || ch || ch || ، 
|-
| ch' || ch' || ch' || 
|-
| d || d || d || ، 
|-
| dl || dl || dł || ، []
|-
| dz || dz || dz || ، 
|-
| e || e || e || 
|-
| é || é || é || 
|-
| ee || ee || ì || 
|-
| ée || ée || î || 
|-
| ei || ei || è || 
|-
| éi || éi || ê || 
|-
| g || g || g || ، 
|-
| gw || gw || gw || ، 
|-
| gh ||g̲|| gh || ، 
|-
| ghw ||g̲w|| ghw || ، 
|-
| h || h || h || 
|-
| i || i || i || 
|-
| í || í || í || 
|-
| j || j || j || ، 
|-
| k || k || k || 
|-
| kw || kw || kw || 
|-
| k' || k' || k' || 
|-
| k'w || k'w || k'w || 
|-
| kh || k̲ || kh || 
|-
| khw || k̲w || khw || 
|-
| kh' || k̲' || kh' || 
|-
| kh'w|| k̲'w || kh'w|| 
|-
| l || l || ł || 
|-
| l' || l' || ł' || 
|-
|(ll) || (l̲) || l || 
|-
| (m) || (m) || m || 
|-
| n || n || n || 
|-
| (o) || (o) || (o) || 
|-
| oo || oo || ù || 
|-
| óo || óo || û || 
|-
| s || s || s || 
|-
| s' || s' || s' || 
|-
| sh || sh || sh || 
|-
| t || t || t || 
|-
| t' || t' || t' || 
|-
| tl || tl || tl || 
|-
| tl' || tl' || tl' || 
|-
| ts || ts || ts || 
|-
| ts' || ts' || ts' || 
|-
| u || u || u || 
|-
| ú || ú || ú || 
|-
| w || w || w || 
|-
| x || x || x || 
|-
| xw || xw || xw || 
|-
| x' || x' || x' || 
|-
| x'w || x'w || x'w || 
|-
| xh || x̲ || xh || 
|-
| xhw || x̲w || xhw || 
|-
| xh' || x̲' || xh' || 
|-
| xh'w|| x̲'w || xh'w|| 
|-
| y || y || y || 
|-
| (ÿ) ||(ÿ/y̲)|| (ÿ) || 
|-
|. ||. ||. || 
|}

منابع

پیوند به بیرون 

 Lingít Yoo X̲'atángi: The Tlingit Language
 A Grammar of the Tlingit Language
 Tlingit Teaching and Learning Aids
 Tlingit Noun Dictionary
 Tlingit Verb Dictionary (unfinished)
 Tongass Text

زبان‌های ایالات متحده آمریکا
زبان‌های بومیان آلاسکا
زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
زبان‌های نا-دنه
زبان‌های نخستین ملت‌ها در کانادا
احیای زبان بومی آمریکایی
زبان‌های سرخ‌پوستی شمال غربی آرام (ایالات متحده آمریکا)