آلپ ار تونقا

آلپ اَر تونقا (Alp Er Tunqa یا Alp Er Tonğa) (آلپ در زبان ترکی به معنی شجاع قهرمان یا فاتح اَر به معنی مذکر یا مرد

آلپ آر تونقا قهرمان اسطوره‌ای ترک است که نخستین بار از او در دیوان لغات الترک اثر محمود کاشغری یاد شده‌است. همچنین از وی در کتاب قوتادغو بیلیگ اثر یوسف خاص حاجب بلاساغونی و همچنین در نسخه خطی کتاب دده قورقود واتیکان توسط نویسنده ناشناس مربوط به قرن ۱۵ میلادی یاد شده‌است.

در ادبیات ترکی او را همان شخصیت افراسیاب در شاهنامه حماسی ایرانی می‌دانند. گاهی از او به عنوان خان ساکا (سکا) یاد می‌شود.
دودمان آل افراسیاب که از ۸۴۰ م تا ۱۲۱۱ م میلادی بر بخش‌هایی از آسیای میانه حکومت می‌کردند آلپ آر تونقا را جد خود می‌دانستند.

منابع 

اسطوره‌شناسی ترکی
پادشاهان در اسطوره‌شناسی
پادشاهان کشته‌شده در جنگ
حاکمان ترک
شاهنامه
قهرمان‌های اسطوره‌ای و افسانه‌ای