گویش بیه‌پیش

گویش بیه پیش یا گیلکی بیه پیش یا گیلکی شرقی گویشی از زبان گیلکی می‌باشد که در شرق استان گیلان گویش می‌شود.

طبقه‌بندی 
زبان گیلکی شامل سه لهجه بیه پسی (غرب گیلان)، بیه پیشی (شرق گیلان) و گالشی می‌شود. گلاتولوگ گویش گیلکی شرقی را شامل گونه‌های لاهیجانی، لنگرودی و ماچیانی می‌داند.
به گفته منوچهر ستوده گیلکی بیه پیش در خاور سفیدرود (لاهیجان، لنگرود، کنار فریضه، رودسر، اشکور پایین) بدان گفتگو می‌شود. 
ایوب رسایی حوزه رواج گیلکی شرقی را مناطق لاهیجان، رودسر، گالش و تنکابن عنوان می‌کند.   
به گفته دانشنامه ایرانیکا زبان گیلکی دارای دو گویش شرقی و غربی است و رودخانه سفیدرود مرز بین این دو گویش است و این زبان زیرمجموعه زبان‌های کاسپین است.

دستور زبان

ضمایر (رودسر) 
در گویش بیه پیش ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی. (نمونه زیر براساس گویش رودسر تنظیم شده‌است)

در سایر مناطق و شهر های های بیه پیش marə  و tarə هم داریم .

ضمایر (لاهیجان) 
در گویش بیه پیش ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی. (نمونه زیر براساس گویش لاهیجان تنظیم شده‌است)

در اول و دوم شخص مفرد صامت با فتحه کشیده ادا می شود.
در بیه پس می بینم که خود اصل ضمیر( قسمت بی را) یا هردوبخش با فتحه کشیده که نشانه آ کوچک دارد صرف می  شوند.
البته در بیه پیش در باقی این شخص ها و  بسیاری کلمات این مصوت به کسره معمول تبدیل می شود که بهتر بود با e نمایش داده می شد.
در واقع مصوت شوآ نشانه حالت اضافی است  و در حالت اضافی شناسه ها و اسم های هر دو گویش می آید و حالت اضافی اول شخص و دوم در لهجه لاهیجان  tə و mə (نشان دهنده کسره کشیده)می باشد.

شناسه 
در گویش گیلکی بیه پیش در زمان گذشته و حال شناسه‌ها یکسان می‌باشند. (نمونه زیر بر اساس گویش رودسر تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -boxord = خورد
 بن ماضی استمراری: -xord = می‌خورد

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -xor = می‌خور

صرف فعل (رودسر) 
در جدول زیر فعل خوردن (xordən) بر اساس گویش بیه پیشی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس گویش رودسر می‌باشد)

در جدول زیر فعل رفتن (šoon) بر اساس گویش بیه پیشی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس گویش رودسر می‌باشد)

صرف فعل (لاهیجان) 
در جدول زیر فعل گفتن (gutən) بر اساس گویش بیه پیشی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود. (نمونه زیر براساس گویش لاهیجان می‌باشد)

واژگان 
شماری از واژه‌ها در گویش گیلکی بیه‌پیشی:

جستارهای وابسته 

 استان گیلان
 مردم گیلک
 زبان گیلکی
 گویش بیه‌پس
 گویش گالشی
 گویش رودباری
 لاهیجان
 لنگرود
 رودسر

منابع

پیوند به بیرون 

زبان گیلکی
زبان‌های ایران
زبان‌های ایرانی شمال غربی
زبان‌های کاسپین
شهرستان لاهیجان
شهرستان لنگرود
شهرستان رودسر