Cas9

کَس۹ یا Cas9 (کوتاه شده CRISPR associated protein 9 که قبلاً Cas5، Csn1 یا Csx12 نامیده می‌شد) یک پروتئین ۱۶۰ کیلودالتونی است که نقش حیاتی در دفاع ایمنی برخی باکتری‌ها در برابر ویروس‌های DNA و پلاسمیدها ایفا می‌کند و به شدت در برنامه‌های مهندسی ژنتیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. کارکرد اصلی آن برش دی‌ان‌ای و در نتیجه تغییر ژنوم سلول است. تکنیک ویرایش ژنوم CRISPR-Cas9 نقش مهمی در اهدای جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۲۰ به امانوئل شارپنتیه و جنیفر دودنا داشت.

از نظر فنی‌تر، Cas9 یک آنزیم اندونوکلئاز DNA هدایت‌شده با RNA دوگانه است که با سیستم ایمنی تطبیقی خوشه‌ای با تکرارهای کوتاه پالیندرومیک بین‌فاصله منظم (کریسپر) در استرپتوکوک پیوژنز مرتبط است. S. pyogenes از CRISPR برای به خاطر سپردن و از Cas9 برای بازجویی و جدا کردن DNA خارجی، مانند DNA باکتریوفاژ مهاجم یا DNA پلاسمید، استفاده می‌کند. Cas9 این بازجویی را با باز کردن DNA خارجی و بررسی مکان‌های مکمل ناحیه ۲۰ جفت پایه RNA راهنما انجام می‌دهد. اگر سوبسترای DNA مکمل RNA راهنما باشد، Cas9 DNA مهاجم را می‌شکافد. از این نظر، مکانیسم CRISPR-Cas9 دارای تعدادی مشابه با مکانیسم تداخل آران‌ای (RNAi) در یوکاریوت‌ها است.

جستارهای وابسته 
 Cas9.com
 کریسپر
 ویرایش ژن کریسپر
 مهندسی ژنوم
 نوکلئاز انگشت روی
 Transcription activator-like effector nuclease

منابع

خواند بیشتر

پیوند به بیرون 
 

آنزیم‌ها
پروتئین‌های باکتری
دستگاه ایمنی بدن
دنباله دی‌ان‌ای تکراری
مهندسی ژنتیک
ویرایش ژن‌ها