ریاست شورای امنیت سازمان ملل متحد

ریاست شورای امنیت سازمان ملل متحد () مسئولیت هدایت شورای امنیت سازمان ملل متحد را بر عهده دارد. ریاست آن ماهانه در بین ۱۵ کشور عضو شورا می‌چرخد. بنابر این رئیس هیئت نمایندگی هر کشور به عنوان رئیس شورای امنیت سازمان ملل شناخته می‌شود. ریاست این شورا از زمان تأسیس آن در ۱۹۴۶ هر ماه تغییر می‌کند و رئیس شورای امنیت در جهت هماهنگی اقدامات شورا و تصمیم‌گیری در مورد اختلافات سیاسی و گاهی به عنوان عنصر دیپلمات یا واسط بین گروه‌های متخاصم فعالیت می‌کند.

وظایف 

رئیس شورای امنیت مسئولیت خود را بر اساس آیین‌نامه موقت شورای امنیت و همچنین عملکرد شورا انجام می‌دهد. نقش این رئیس شامل فراخواندن برای جلسات شورای امنیت، تصویب دستور کار موقت پیشنهادی توسط دبیرکل سازمان ملل متحد و ریاست جلسات آن، تصمیم‌گیری دربارهٔ سوالاتی‌که مربوط به سیاست است و نظارت بر هرگونه بحران است. رئیس شورای امنیت مجاز است هم بیانیه‌های شورای امنیت البته (با توافق اعضای شورا) و هم پیاده کردن یادداشت‌های تفاهم و به‌دنبال آن به‌طور کامل می‌تواند در شورای امنیت کامل پیگیری شود. رئیس شورای امنیت همچنین مسئول خواندن بیانیه‌های شورای امنیت برای مطبوعات می‌باشد. دارنده مقام ریاست «چهره» و سخنگوی آن به‌شمار می‌رود. رئیس شورای امنیت می‌تواند از طرف‌های درگیر دعوت به «خویشتنداری» کند.

رئیس شورای امنیت قبل از سایر ارگان‌های نظام سازمان ملل متحد و کشورهای عضو، شورای امنیت را نمایندگی می‌کند. این ارگان همچنین از اعضا خواستار موضعگیری است و علاوه بر این، متقاضیان عضویت در سازمان ملل را به کمیته فرستاده و در مورد آن تصمیم‌گیری می‌کند. به‌ویژه پس از پایان جنگ سرد رئیس شورای امنیت برای هماهنگی با سایر ارگان‌ها تلاش می‌کند. یکی از اختیارات رئیس شورای امنیت دادن تذکر آئین‌نامه‌ای و صدور حکم است و اگر عضوی از شورا اقدام رئیس را به چالش بکشد، می‌توان آن را به رای سایر اعضا گذاشت. آن‌ها همچنین از اعضای ارگان‌های مختلف تابعه خواستار می‌شوند تا به‌طور کلی وظیفه حفظ نظم را بر عهده بگیرند. از نوامبر ۲۰۰۰ رئیس شورای امنیت به بیانیه مقدماتی را در مورد موضوع مورد بحث تهیه می‌کند.

رئیس شورای امنیت همچنین نمایندگی کشورها را برعهده دارد. دوره ریاست شورای امنیت چرخشی است و به‌طور ماهانه می‌چرخد، همه اعضای ملل متحد در شورای امنیت می‌توانند به‌طور مساوی بر موضوعات مهم تأکید نمایند. بیشتر کشورهای غیر دائم شورای امنیت در طول دوره دو ساله خود یک یا دو بار رئیس شورای امنیت می‌شوند. در اواخر سال ۱۹۸۴ جمهوری ولتای علیا نام خود را به بورکینافاسو تغییر داد و سه دور شرکت کرد. رئیس شورای امنیت هنگامی که در موضع رئیس شورای امنیت صحبت می‌کند، کشور متبوعش را نمایندگی نمی‌کند.

هویت 
نماینده دائم (سفیر) پانزده کشور عضو در شورای امنیت معمولاً رئیس شورای امنیت خواهد شد، اما به لحاظ فنی رئیس شورای امنیت شخص نیست بلکه به کشور عضور شورا اختصاص دارد. به عنوان مثال، در ژانویه ۲۰۰۰، که به‌طور دوره‌ای ایالات متحده یک ماه ریاست شورای امنیت را بر عهده داشت، ال گور، معاون رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، برای چند روز ریاست هیئت ایالات متحده در سازمان ملل متحد را بر عهده گرفت. در نتیجه، گور در این مدت رئیس شورای امنیت بود. سران کشورها تاکنون شش بار در شورای امنیت حضور یافته‌اند. کلیه اعضای شورا، از جمله رئیس‌جمهور، رئیس دولت یا وزیر امور خارجه باید مدارک صادر شده کشورهای متبوع خود را به رئیس شورای امنیت ارائه دهند، مگر اینکه نماینده، رئیس دولت یا وزیر امور خارجه آن کشور نیز رئیس شورای امنیت باشد.

منشأ 
رئیس‌شورای امنیت یک بار از منشور سازمان ملل متحد سخن گفت و اظهار داشت شورای امنیت مجاز به ایجاد آئین دادرسی از جمله در ماده ۳۰ آن که روش انتخاب رئیس‌شورای امنیت است، پرداخت. شورای امنیت در اولین جلسه خود در ۱۷ ژانویه ۱۹۴۶ اولین متمم موقت ۱۸را به تصویب رساند و روش زیر را برای انتخاب رئیس شورای امنیت تعیین کرد: رئیس‌شورای امنیت ماهانه در میان پانزده عضو شورای امنیت چرخشی است. چرخش به ترتیب حروف الفبا از نام‌های رسمی کشورهای عضو به انگلیسی صورت می‌گیرد. بدین ترتیب، استرالیا اولین کشوری بود که ریاست شورای امنیت را به عهده گرفت. چنین چرخشی در ریاست شوار این ارگان را در بین کلیه ارگانهای سازمان ملل متحد منحصر به فرد می‌کند. این ریاست از هفدهم هر ماه آغاز و به پایان می‌رسید تا اینکه پیشنهادی از سوی استرالیا در دسامبر ۱۹۴۶برای تغییر زمان داده شد و این پیشنهاد منجر به تغییر در زمان دوره شد تا دوره ریاست شورای امنیت در هر ماه تغییر یابد. رئیس شورای امنیت تنها رئیس غیر منتخب ارگانهای سازمان ملل است.

فهرست روسای شورای امنیت

۲۰۲۰–۲۰۲۴

۲۰۱۵–۲۰۱۹

جستارهای وابسته 
 قطعنامه ۱۴ شورای امنیت
 رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد

منابع 

 

سمت‌ها در سازمان ملل متحد
شورای امنیت سازمان ملل