شنیانگ جی-۱۱

شنیانگ جی-۱۱ () نام‌گذاری ناتو: فلانکر-ال (Flanker-L) یک هواپیمای جنگنده دوموتوره ساخت شنیانگ چین است که بر اساس بدنهٔ سوخو-۲۷ ساخته شده‌است. این هواپیما تنها در نیروی هوایی چین فعال است و کشور دیگری آن را به خدمت نگرفته‌است.

فرایند طراحی

طرح پیشنهادی هواپیمای جدید 
در دهه ۱۹۷۰ میلادی نیروی هوایی چین درخواست یک جنگنده قابل اطمینان را به صنایع هوایی چین ارائه کرد تا بوسیلهٔ آن بتواند ناوگان سال‌خوردهٔ میگ-۱۹ خود را بازنشسته نماید. شرکت شنیانگ، طرح یک جنگنده سبک را پیشنهاد کرد که دارای یک موتور رولز-رویس اسپی بود. انتظارات از این محصول به گونه‌ای بود که هواپیمای جدید باید مانورپذیری بهتری نسبت به میگ-۱۹ داشته باشد و نرخ اوج‌گیری آن نیز از میگ-۲۱ بیشتر باشد. این پروژه به دلیل مشکلات در تأمین موتور هواپیما با شکست روبرو شد و پروژه لغو گردید.

جی-۱۱-اِی (A) 
طرح جی-۱۱ برای اولین بار در سال ۱۹۹۶ طی قرارداد بزرگ تسلیحاتی بین چین و روسیه به ارزش ۲٫۷ میلیارد دلار به جریان افتاد و در این معامله، قرار شد کیت‌های سوخو-۲۷ به چین منتقل شوند و چین ۲۰۰ فروند جنگنده سوخو-۲۷ را در خاک خود تولید کند. کیت‌ها ساخت شرکت کمسومولسک روسیه بودند و بدنه و قطعات گوناگون در خاک چین تولید می‌شدند ولی این معامله شامل اویونیک و موتور و رادار نمی‌شد و این قطعات می‌بایست در روسیه ساخته شده و به چین منتقل می‌شدند و به این ترتیب خط تولید در سال ۱۹۹۷ در چین راه‌اندازی شد. دو فروند اول توسط چین مونتاژ شدند و به دلیل کیفیت پایین در مونتاژ، مهندسان روسی بر روی خط تولید نظارت کردند و قطعات این دو هواپیما باز شده و دوباره مونتاژ شدند. با نظارت مهندسان روسی پنج فروند تا سال ۲۰۰۰ میلادی و ۲۰ فروند دیگر تا پایان سال ۲۰۰۳ در چین تولید شدند. تا سال ۲۰۰۴ میلادی روسیه ۱۰۵ کیت به چین تحویل داد و درمجموع ۱۰۴ فروند جی-۱۱-اِی ساخته شد ولی ۹۵ فروند به نیروی هوایی چین تحویل داده شد.
در سال ۲۰۰۲ میلادی چین تصمیم گرفت از رادار و قطعات ساخت خود در جنگنده‌ها استفاده کند و این اقدام برخلاف قوانین قرارداد بود. روسیه در سال ۲۰۰۴ میلادی از نیت چین آگاه شد و بدین ترتیب قرارداد چین و روسیه در سال ۲۰۰۴ توسط روسیه فسخ شد.

جی-۱۱ بی (B) 
چین به منظور از بین بردن وابستگی به روسیه در ساخت جی-۱۱، اقدام به بومی‌سازی این جنگنده نمود و سه پیش‌نمونه بومی را در سال ۲۰۰۶ شخصی‌سازی نمود و برای آزمایش به نیروی هوایی خود تحویل داد. چین در سال ۲۰۱۱ اغلام کرد که ۹۰ درصد از قطعات جی-۱۱ بی بومی هستند و توسط چین ساخته شده‌اند ولی موتور آن همچنان روسی است. یک مدل دوسرنشین نیز برای جی-۱۱-بی ساخته شد

جی-۱۱ بی‌اس (BS)
مدل دوسرنشین برای پشتیبانی نزدیک هوایی است.

جایگزینی موتور 
در سال ۲۰۰۲ موتور شنیانگ دابلیواس-۱۰ جایگزین یکی از موتورهای روسی شد تا آزمایش شود. این موتور تا سال ۲۰۰۴ مورد آزمایش قرار گرفت و دارای مشکلات زیادی بود و به دلیل اعتمادپذیری بسیار پایین، تا سال ۲۰۰۷ مورد آزمایش قرار گرفت. پس از برطرف شدن مشکلات موتور، محصول جدید WS-10A نام گرفت و در سال ۲۰۰۹ در مدل جی-۱۱-بی۲ (بلاک-۲) نصب شد و در سال ۲۰۱۴ همه محصولات دارای این موتور بودند.

گونه‌ها 
 J-11A سوخو-۲۷ مدل اس‌کی مونتاژ شده در چین در سال ۱۹۹۸ بود. در مجموع ۱۰۴ فروند ساخته شد.
 J-11B مدل چینی با سامانه‌های جانبی چینی ساخته شد. بلاک ۲ با موتور چینی ساخته شد.
 J-11BS مدل دوسرنشین J-11B است.
 J-11BH مدل نیروی دریایی از J-11B است.
 J-11BSH مدل نیروی دریایی از J-11BS است.
 J-11BG مدلی با رادار آرایه اسکن الکترونیکی فعال ارائه شد.
 J-15 مدل مخصوص ناو هواپیمابر است که براساس J-11B ساخته شد و از سوخو-۳۳ الهام‌گیری شده‌است. الکترونیک پرواز آن دقیقاً مشابه با J-11B است.
 J-11D با رادار جستجو و ردیابی فروسرخ مجهز شده‌است تا در نبردهای هوایی بهتر عمل کند. در دهانه ورودی هوا به موتور از مواد کامپوزیت استفاده شده‌است تا بازتاب راداری کاهش یابد. زیر هر بال ۳ ریل برای موشک وجود دارد. این مدل دارای هدایت پرواز برقی، کابین شیشه‌ای خلبان و سامانه جنگ الکترونیک است و موتور بهبودیافته‌ای از WS-10A روی آن نصب شده‌است.

کاربران 

 نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق: ۱۰۰ جی-۱۱ای، ۱۸۰ جی-۱۱بی و ۹۰ جی-۱۱بی‌اس (تا سال ۲۰۱۸)
 نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق: ۴۰ جی-۱۱بی‌اچ و ۳۲ جی-۱۱بی‌اس‌اچ (تا سال ۲۰۱۸)

مشخصات جی-11 A

جستارهای وابسته 
 سوخو-۲۷
 بوئینگ اف/ای-۱۸ سوپر هورنت
 داسو رافال
 یوروفایتر تایفون
 گرومن اف-۱۴ تام‌کت
 مک‌دانل داگلاس اف-۱۵ ایگل
 سوخو-۳۰
 سوخو-۳۵

منابع

پیوند به بیرون 

جت جنگنده نسل چهارم
جت‌های دوموتوره
نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۹۸ (میلادی)
هواگرد دو دم
هواگردهای شن‌یانگ