میان‌لایش (شیمی)

در شیمی، میان‌لایِش  عبارت است از گنجاندن یا جای‌گذاری برگشت‌پذیر یک مولکول (یا یون) در مواد لایه‌ای با ساختارهای لایه‌ای. نمونه‌هایی در گرافیت و دی کالکوژنیدهای فلزات واسطه یافت می‌شود.

مثال‌ها

گرافیت 
یکی از میزبان‌های میان‌لایش معروف، گرافیت است که پتاسیم را به‌عنوان مهمان در هم می‌گیرد.

دی‌کالکوژنیدهای فلزی 
یکی دیگر از خانواده‌های شناخته شده میزبان‌های میان‌لایش، دی‌کالکوژنیدهای فلزی لایه‌ای مانند تیتانیوم دی‌سولفید هستند. به روشی مشخص، از آنجایی که فاصله بین صفحات افزایش می‌یابد، و با رسانندگی الکتریکی، چون که انتقال بار تعداد حامل‌های بار را تغییر می‌دهد، میان‌لایش با پراش پرتوِ-ایکس تحلیل می‌شود.

پوسته‌پوسته‌شدن 
یک مورد شدید از میان‌لایش، جداسازی کامل لایه‌های ماده است. این فرایند پوسته‌پوسته‌شدن  نامیده می‌شود. به‌طور معمول شرایط خورنده شامل حلال‌های بسیار قطبی و شناساگرهای خورنده مورد نیاز است.

مواد مرتبط 
در بیوشیمی، میان‌لایش قرار دادن مولکول‌ها بین بازهای DNA است. این فرایند به عنوان روشی برای تجزیه و تحلیل DNA و همچنین اساس انواع خاصی از مسمومیت‌ها استفاده می‌شود.

کلاترات‌ها مواد شیمیایی متشکل از مشبکه هستند که مولکول‌ها را دربرگرفته یا به تله‌ می‌اندازند. معمولاً ترکیبات کلاترات پلیمری هستند و به‌طور کامل مولکول مهمان را در بر می‌گیرند. ترکیبات درونگیر اغلب مولکول هستند، در حالی که کلاترات‌ها معمولاً پلیمری هستند. بر خلاف ترکیبات کلاترات ترکیبات میان‌لایش سه-بعدی نیستند. طبق آیوپاک، کلاترات‌ها «ترکیبات درونگیری هستند که در آن مولکول مهمان در قفسی است که توسط مولکول میزبان یا شبکه‌ای از مولکول‌های میزبان تشکیل شده‌است».

جستارهای وابسته 
 ترکیب کلاترات: جایی که یک مولکول در یک شبکه قرار می‌گیرد
 ترکیب میان‌لایش گرافیت
 میان‌لایش (بیوشیمی)
 پشته‌سازی (شیمی)

یادداشت 

شیمی فرامولکولی