علم مواد در آثار علمی تخیلی

علم مواد در آثارهای علمی-تخيلي، مطالعهٔ شیوهٔ به تصویرکشیده شدن علم مواد، در جریان داستان‌های علمی است. صحّت و درستی علم مواد ترسیم‌شده، دامنهٔ گسترده‌ای را شامل می‌شود؛ گاهی برون‌یابی فناوری موجود است و گاهی تصویری واقع‌گرایانه از یک فناوری که هنوز به‌وجود نیامده‌است؛ البته گاهی ممکن است صرفاً یک دستگاه ترسیمی باشد که علمی به نظر می‌رسد اما در واقع دارای هیچ پایهٔ علمی نیست. مثال‌هایی در این رابطه عبارت‌اند از:
 برون‌یابی علم موجود: در سال ۱۹۷۹ در داستان بلند «چشمه‌های بهشت»،آرتور کلارک در مورد بالابرهای فضایی نوشته‌است، کابل‌های بلندی که از سطح زمین شروع شده و تا مدار ژئوسنکرون امتداد یافته‌ند. چنین پدیده‌ای نیازمند ماده‌ای با استحکام کششی بسیار زیاد و وزن کم است. امروزه نانولوله‌های کربنی این ویژگی را پوشش می‌دهند؛ بنابراین با اینکه درحال حاضر قابلیت ساخته‌شدن ندارد اما از نظر علمی امکان‌پذیر است و هیچ قانون فیزیکی را نقض نمی‌کند.
 موارد واقع‌گرایانه: در سال ۱۹۴۴، داستان «مهلت تعیین‌شده» نوشتهٔ کِلِو کارتمیل، بمب اتمی را به تصویر کشیده‌است. در این داستان، ویژگی ایزوتوپ‌های مختلف، برای دستگاه پیشنهادشده و ترسیم آن حیاتی است و فناوری مورد نظر واقعی اما برای نویسند ناشناخته بوده‌است.
 موارد ترسیمی (بدون پایهٔ علمی): یک مثال از این گونه موارد، داستان بلند نوشتهٔ لری نیوِن است که در آن ماده‌ای به نام «اسکریث»، جهان حلقه را می‌سازد. این ماده دارای استحکام فوق‌العاده بالایی است که از دیدگاه فیزیکی غیرمنطقی اما برای ترسیم داستان ضروری بوده‌است.

مهم‌ترین بررسی‌های علم مواد در داستان‌های علمی نیز در سه حوزهٔ اشاره‌شده دسته‌بندی می‌گردد. در این بررسی‌ها بر جنبهٔ پیش‌بینی داستان‌ها تأکید شده‌است، برای مثال در شعار دپارتمان مهندسی و علم مواد «جورجیا تک» آمده‌است: «دانشمندان مواد، راه تبدیل داستان‌های علمی دیروز به واقعیت فردا را رهبری می‌کنند». این موضوع همچنین راهبرد بسیاری از مقالات فناورانه است، مانند «طراحی مواد: علم آینده یا داستان علمی» نوشته‌شده در «طیف IEEE»، معروف‌ترین مجلهٔ مؤسسهٔ مهندسان برق و الکترونیک.
انتقاداتی نیز به مواد غیرواقع‌گرایانه در داستان‌های علمی وجود دارد. برای مثال در مجلهٔ تخصصی علم مواد «JOM»، مقالاتی به نام «مهندسی و علم مواد در جهان جنگ ستارگان» و «شخصیت‌پردازی: مهندسی و علم مواد ربات‌های انسان‌ما» به چاپ رسیده‌است

مثال‌ها 
در بسیاری از موارد، جنبه علم مواد در یک اثر تخیلی به اندازه کافی جالب است که اشخاص دیگر غیر از نویسنده دربارهٔ آن اظهار نظر کرده‌اند. در اینجا برخی از این نمونه‌ها و رابطهٔ آن‌ها با استفاده از علم مواد در دنیای واقعی، در صورت وجود، آورده شده‌است.

جستارهای وابسته

 علم در داستان علمی تخیلی 
 انواع فرضیات در بیوشیمی. اکثر گونه‏ های پتانسیل از بیوشیمی در داستان‏های علمی تخیلی استفاده شده است
 اونوبتاینیوم (نادیده گرفتن)
 فهرستی از عنصرها، مواد، ایزوتوپ‏ ها و ذرات اتمی علمی تخیلی
 دسته بندی: مواد علمی تخیلی
 دسته‏ بندی: فیزیک داستان علمی تخیلی

منابع 

ادبیات گمانه‌زن
خواص مواد پیشرفته
سبک‌های علمی تخیلی
علم مواد
علمی-تخیلی
گونه‌های ادبی
مهندسی مواد
علم در ادبیات داستانی
علم در فرهنگ عامه