روش‌ها و ابزارهای نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران

در این نوشتار، به شیوه‌ها و نیز ابزارهای سرکوبگری و نقض حقوق بشر توسط نظام جمهوری اسلامی ایران پرداخته شده‌است.

پیشینه 
در نظام جمهوری اسلامی ایران، نقض حقوق بشر با روش‌های گوناگون، از اعدام و شکنجه (جنسی و غیر جنسی) گرفته تا سنگسار و بریدن انگشت و دست و پا و پرتاب کردن و گردن زدن… پیشینه دارد.

اعدام 

اعدام به گونه حلق‌آویز کردن، یکی از شیوه‌های رایج حکومت جمهوری اسلامی برای سرکوب و کشتار مخالفانش است.

اعدام گروهی 
در حکومت جمهوری اسلامی، اعدام‌های گروهی، از جمله، بر ضد زندانیان عقیدتی و سیاسی…، انجام می‌شود.

قتل‌عام 

یکی از تلخ‌ترین شیوه‌های نقض حقوق بشر در ایران، قتل‌عام زندانیان عقیدتی و سیاسی در سال ۱۳۶۷ به دستور سید روح‌الله خمینی بود.

کشتن به دست زندانیان خطرناک 
حکومت جمهوری اسلامی برای فریب، برای از زندانیان عقیدتی و سیاسی (مانند علیرضا شیرمحمدعلی...) را به دست زندانیان خطرناک بِزهکار از میان می‌برد.

سوزاندن 
در برخی از منابع، گزارش‌هایی دربارهٔ سوزاندن شدن برخی از افراد نوشته شده‌است.

تیرباران 
تیرباران کردن زندانیان، از جمله در اوائل انقلاب، یکی از شیوه‌های کشتار زندانیان سیاسی… بوده‌است.

گردن زدن 
زدن (بریدن) گردن، یکی از شیوه‌های کیفردهی در حکومت پیش‌گفته‌است.

ترور 

یکی از مهم‌ترین ترورهای حکومت جمهوری اسلامی، جریانی به نام قتل‌های زنجیره‌ای ایران است که به دست نیروهای وزارت اطلاعات انجام شد. ماشین ترور جمهوری اسلامی، هم در داخل و هم خارج از ایران، قربانیان قابل توجهی داشته‌است.

شیوه‌های ترور در قتل‌های زنجیره‌ای 

در برخی منابع رسمی، شماری از روش‌های ترور و کشتار دگراندیشان عقیدتی و سیاسی این‌گونه برشمرده شده‌است:
 تزریق ماده سمی؛
 شیاف کردن پتاسیم؛
 تصادف ساختگی؛
 (کاردآجین کردن با) چاقو؛
 خفه کردن با طناب؛
 تیراندازی با سلاح (دارای صداخفه‌کن).

مبتلا کردن به میکروب یا ویروس 
یکی از روش‌های آزار یا کشتار زندانیان، مبتلا کردن آن‌ها به میکروب یا ویروس کشنده است.

به‌کارگیری کرونا به عنوان ابزار شکنجه 

مقامات قوه قضاییه حکومت جمهوری اسلامی، بیماری کرونا را به عنوان ابزاری برای شکنجه بر ضد زندانیان سیاسی به کار گرفته‌اند.

به‌کارگیری کرونا به عنوان ابزار مرگ 
کانون نویسندگان ایران در بیانیه‌ای، ابتلای برخی از زندانیان (عقیدتی و سیاسی) مانند بکتاش آبتین به ویروس کرونا (و درگذشت بر اثر آن) را نتیجهٔ عملکرد مسئولان زندان‌ها و نیز حکومت جمهوری اسلامی اعلام کرد.
همچنین، گروهی از زندانیان سیاسی، مرگ بکتاش آبتین را مصداقی از «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران اعلام کردند.

تیراندازی (مستقیم به مردم معترض) 
یکی از بدترین شیوه‌های سرکوب و نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی، تیراندازی حتی مستقیم به (سر و قلب و پا… ی) معترضان است.

ناپدید کردن 
شمار قابل توجهی توسط حکومت جمهوری اسلامی ربوده و ناپدید شده‌اند و هیچ اطلاعی از زنده‌بودنشان در دست نیست؛ از جمله، فرود فولادوند و علی‌اصغر کاظمی (شایان کاویانی).

ربودن

ربودن اشخاص

ربودن پیکر 

در این حکومت، ربودن پیکرهای مخالفان کشته‌شده

درخواست پول برای تحویل جنازه 
در این حکومت پس از کشتن، از دادن جنازه کشته‌شده به خانواده خودداری می‌کنند و تحویل جنازه را مشروط به دریافت «پول تیر» یا «پول طناب» می‌کنند.

سنگسار 

سنگسار، یکی از دردناک‌ترین شیوه‌های پایمال کردن حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی است. در جمهوری اسلامی، ۱۵۰ (صد و پنجاه) حکم سنگسار، اجرا شده‌است.

بریدن انگشت و دست و پا 

بریدن انگشتان دست و نیز دست و پا-که جزو احکام کیفری دین اسلام است-یکی از دیگر از موارد نقض حقوق بشر در حکومت جمهوری اسلامی است.

شکنجه

تجاوز و آزار جنسی 

آزار و حتی تجاوز جنسی، یکی از شکنجه‌های روان-تنی در حکومت جمهوری اسلامی است.

شکنجه روانی 

برخی از زندانیان، چند یا چندین ماه در سلول انفرادی، حبس می‌شوند.

راه رفتن روی جنازه زندانیان 
همچنین برخی از پاسدارها روی جنازه زندانیان اعدام‌شده، راه می‌رفتند؛ در حالی که زندانیان دیگر، نظاره‌گر بودند.

ازدواج با همسر زندانیان 
برخی از بازجوها و شکنجه‌گران حکومت جمهوری اسلامی، با تهدید و در همان زندان، همسر زندانیان سیاسی را از آنان جدا می‌کردند و بعدها به عقد خود درمی‌آوردند.

مجبور کردن زندانی به کمک به اعدام دوستان زندانی 
برخی از زندانیان را به کمک به اعدام دوستان زندانی‌شان می‌کردند.

بردن به اتاق گاز 
برخی از بازجویان، زندانیان را در «اتاق گاز» شکنجه می‌کردند. همچنین یکی از زندانیان، به دلیل مسخره کردن شعری از خمینی، سه بار به «اتاق گاز» برده شده و پنج ماه در سلول انفرادی، حبس شده بود.

حبس در تاریک‌خانه 
زندانیان سیاسی را همراه با شکنجه به تاریک‌خانه (سلولی بدون نور و توالت و تنها با یک لباس زیر) حبس می‌کردند.

شکنجه با گرسنگی 
برخی از زندانیان سیاسی… با گرسنگی در سلول انفرادی شکنجه می‌شدند.

تونل مرگ 
پاسداران زندان، زندانیان، از جمله، سیاسی را در «تونل مرگ» با چوب و کابل و ابزارهای دیگر، کتک می‌زدند.

لخت‌کردن گروهی در هوای سرد و شکنجه کردن 
یکی از روش‌های شکنجه زندانیان، از جمله، زندانیان سیاسی، برهنه کردن آنان به گونه گروهی و در هوای سرد و سپس زدن آنان با چوب و چماق و کابل و کمربند است.

افزایش حبس به دلیل خودداری از جاسوسی بر ضد زندانیان دیگر 
به گواهی برخی از زندانیان، در زندان‌های حکومت جمهوری اسلامی، زندانیانی که به همکاری و جاسوسی بر ضد زندانیان دیگر نمی‌پرداختند، چند سال به حبسشان افزوده می‌شد.

شکنجه به دلیل خودداری از مصاحبه اجباری 
بر پایه برخی از منابع، زندانیانی که از مصاحبه اجباری خودداری می‌کردند، مورد ضرب و شتم قرار می‌گرفتند.

شلاق و تحقیر 
برخی از حوزویان بازجو مانند هادی غفاری، روی پشت دختران ۱۵–۱۴ ساله می‌نشست و آن‌ها را مجبور می‌کرد که راهش ببرند و صدای حیوان درآوردند. او در زندان اوین، لباده‌اش را در شلوارش می‌کرد و زندانیان را شلاق می‌زد.

روش‌های دیگر شکنجه 
برخی از شیوه‌های دیگر شکنجه کردن در جمهوری اسلامی عبارتند از:
 اعدام نمایشی (مصنوعی)؛
 شوک الکتریکی؛
 القای حس خفگی با آب یا کشیدن کیسه روی سر؛
 کشیدن ناخن‌های انگشتان دست و پا
 برهنه‌سازی اجباری؛
 پاشیدن آب سرد بر بدن برهنه زندانیان؛
 نگه داشتن به مدت طولانی در معرض گرما یا سرمای شدید
 بمباران با نور تند و صداهای گوشخراش
 تزریق یا خوراندن اجباری مواد شیمیایی
 زدن با شلاق، مشت و لگد، چماق، شلنگ پلاستیکی، باتوم و کابل؛
 محروم کردن از آب و غذا؛
 اجبار به نشستن در حالت‌های دردآور
 دشنام‌های جنسی
 پاشیدن اسپری فلفل به ناحیه دستگاه تناسلی و وارد کردن شوک الکتریکی و فشار به بیضه‌ها
 آویزان کردن و نگه داشتن در وضعیت‌های دردناک
 سلب دسترسی به خدمات درمانی و ایجاد وضعیت غیرانسانی در بازداشتگاه‌ها؛
 سوزاندن با سیگار.

محرومیت از حق داشتن وکیل، دیدار و تلفن 
برخی از زندانیان سیاسی، مانند منوچهر بختیاری... از حقِ داشتن وکیل، دیدار و تلفن، محروم شده‌اند.

تهدید کردن 
در حکومت جمهوری اسلامی، زندانیان، از سوی مسئولان حکومت یا زندان، از جمله، زندانیان عقیدتی و سیاسی، به شیوه‌های گوناگونی، تهدید می‌شوند؛ از جمله، با طناب دار، تهدید جنسی خود یا یکی از اعضای خانواده و مواردی دیگر.

اتهام زدن 
برخی از عوامل وابسته به حکومت جمهوری اسلامی، ترور و سلاخی شدن فریدون فرخزاد را به سازمان درفش کاویانی نسبت داده‌اند که البته این اتهام به دلیل دست داشتن خود حکومت جمهوری اسلامی در ترور وی، رد شده‌است.

فریب دادن 
از سوی حکومت جمهوری اسلامی با برخی از شخصیت‌های سرشناس مخالفان حکومت (از جمله، فریدون فرخزاد)-که در بیرون از ایران اقامت داشتند-تماس برقرار شده و ادعا می‌شود که وضعیت در جمهوری اسلامی برای بازگشت مخالفان، به شرط ادامه ندادن فعالیت سیاسی، تغییر کرده و آنان می‌توانند بدون نگرانی به ایران بازگردند؛ در حالی که بعدها روشن شد که هدف اصلی از چنین تماس‌ها و گفت‌وگوهایی کشتن آن‌هاست.

تحریف علت کشتار 
مسئولان حکومت جمهوری اسلامی دلیل کشته‌شدن معترضان را خودکشی، بیماری زمینه‌ای، گاز گرفتن سگ و حتی شلیک معترضان به یکدیگر اعلام می‌کنند.

عدم پیگیری و پاسخگویی 
پیگیری نکردن و پاسخ نبودن به درخواست برخی از زندانیان و خانواده‌هایشان یکی از موارد دیگر نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی است.

اعترافات اجباری

تخریب شخصیت 
تخریب چهره و ریختن آبروی مخالفان و زندانیان، یکی از شیوه‌های مربوط است.

شرکت در مراسم دینی به‌عنوان کیفر 
در آذر ۱۳۹۹، یک شاعر ایرانی به نام ابوالحسن کمالی، با شکایت سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با حکم دادگاه انقلاب یاسوج، به هفت ماه زندان در خانه با پابند الکترونیکی و شرکت در مراسم‌های مذهبی (با تأیید روحانی مسجد) محکوم شد. اتهامات وی، «توهین به مقدسات و نشر اکاذیب» بوده‌است.

فشار برای تغییر عقیده 
 حکمت صفری؛ یک سرباز یارسانی که در فروردین ۱۳۹۳، که به دلیل فشار بر وی برای تغییر دین (از یارسان به اسلام) و نیز در اعتراض به توهین فرماندهان یکی از پادگان‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان کردستان به مقدسات دینش خودکشی کرد.
 یکی از دانشگاهیان پیرو دین یارسان را به دلیل نپذیرفتن اسلام، از دانشگاه اخراج کردند.

مصادره دارایی‌ها

مداخله و جنگ‌افروزی 

نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحت امر ولی فقیه، با دخالت در امور کشوهای دیگر و به راه انداختن جنگ‌های نیابتی، باعث نقض حقوق بشر در آن کشورها شده‌است؛ از جمله، سوریه (پشتیبانی از رئیس‌جمهور سوریه)، عراق، افغانستان و لبنان… و یمن.

نقض آزادی اینترنتی 
یکی از روش‌های پایان دادن به اعتراضات به ویژه سراسری (از جمله در اعتراضات سال‌های ۱۳۸۸، اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران و اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران)، قطع نمودن اینترنت به گونه موقت و نیز فیلتر یا مسدود کردن شمار قابل توجهی از تارنماها… ست.
بر پایه برخی از منابع، خاموشی‌های اینترنتی توسط حکومت جمهوری اسلامی و در برابر اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران تا اعتراضات تابستان ۱۴۰۰ ایران بارها رخ داده‌است.

شیوه‌های دیگر 
 بازداشت خودسرانه؛
 نداشتن وکیل و نبود روند دادرسی؛
 نگهداری در بازداشتگاه‌های مخفی؛
 تواب‌سازی.

لایه‌های سرکوبگری 
بر اساس برخی از منابع، سرکوب و نقض حقوق بشر در حکومت جمهوری اسلامی، چند بخش و لایه دارد:
 فرماندهی
 اطلاعاتی
 عملیاتی
 قضایی
 رسانه‌ای
 انگیزشی (تولید نیروی وفادار به حکومت)
 مالی و پشتیبانی.

ابزارهای سرکوب و نقض حقوق بشر 
برخی از ابزارها و جنگ‌افزارهای به‌کارگرفته برای نقض حقوق بشر در حکومت جمهوری اسلامی:
 کلت
 شاتگان
 تفنگ پینتبال
 کلاشنیکف
 دوشکا (مسلسل سنگین)
 نفربر زره‌پوش (مجهز به مسلسلهای اتوماتیک، خمپاره‌انداز و موشکهای ضد تانک)
 شلاق
 طناب دار
و مواردی دیگر.

جستارهای وابسته 
 نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
 متهمان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
 روش‌های سرکوب در اعتراضات آبان ۱۳۹۸
 سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران

منابع 

تاریخ جمهوری اسلامی ایران
نقض حقوق بشر در ایران