میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران

میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران

گنجینهٔ زندهٔ بشری 

 محمدحسین منتظری - گنجینهٔ زندهٔ بشری یزد - زرگری و صنعت طلا
 فاروق کیانی‌پور در نمایش‌های آیینی شرق خراسان رضوی
 عارف غلامی اولین گنجینهٔ زندهٔ بشری حوزهٔ شالبافی در استان کردستان
 محمود فرشچیان - نگارگری
 مجید مهرگان - نگارگری
 مهین افشان‌پور - نگارگری
 اردشیر مجرد تاکستانی - نگارگری
 محمدباقر آقامیری - نگارگری
 نجف دریابندری در میراث خوراک
 بیژن کامکار نوازندهٔ ساز «رباب»
 علی‌محمد اعتباری رودی آخرین بازماندهٔ دانش سنتی ساخت آسباد
 علی‌اکبر بهاری سرنانواز کردی خراسان
 غلامحسین امیرخانی در خط نستعلیق
 غفار سردابی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زیلوبافی
 ذوالفقار بیتانه؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سازسازی سنتی و نوازندهٔ دوتار
 نسرین میرزایی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سفالگری
 سید محسن سادات مزنگی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در حصیربافی
 عفت مرادی‌زاده؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در ابریشم‌بافی ترکمن

برپایهٔ استان

آذربایجان شرقی 
 مهارت بافت فرش هریس
 مراسم مصلی در روستای اسپیران
 مهارت تهیهٔ پنیر سنتی لیقوان
 مراسم تعزیه اهل قبیله در خسروشاه از توابع شهرستان تبریز
 شیوهٔ کره‌گیری سنتی در شهرستان سراب
 مهارت بافت فرش هریس
 مراسم کوچه آشی در شهر ایلخچی
 مراسم مصلی در کوه بهلول در روستای سفیدان جدید از توابع شهرستان تبریز
 شیوهٔ تهیهٔ میان پر در روستای قاضی جهان از توابع شهرستان آذرشهر
 مراسم شیربرنج پزی در روستای بی گلو از تابع شهرستان اسکو،
 مراسم پخت آش نذری در توره داعی آقکند از توابع شهرستان میانه
 شیوهٔ پخت بیناب خوروشی (خورشت بناب) در بناب
 شیوهٔ تهیهٔ نخودچی در ممقان از توابع شهرستان آذرشهر
 مهارت جاجیم‌بافی
 شیوهٔ پخت نان محلی خیتاب ورزقان
 مراسم پایان برداشت گندم (حاللاهلاما) در شهرستان هشترود
 مهارت سنتی پخت «کوفته تبریزی»،
 داستان عاشیقی «عاشیق عباس توفارقانلی و گولگز»
 مراسم آغاز «برداشت محصول» در اویوخلوی میانه
 «کوچ سنتی» عشایر ایل «قره داغ»
 فنون سنتی پخت نان محلی «یوخا»
 داستان عاشیقی «عاشیق قوربانی»
 داستان عامیانه «عاشیق خسته قاسیم»
 مهارت «گره‌چینی و شیشه»
 رسم تهیهٔ آب «چهل یاسین» در مراسم نوروز در روستای میاب

آذربایجان غربی 
 شیوهٔ پخت پالئت قیقاناغی (خاگینه بلوط) شهر خسروشاه
 شیوهٔ پخت نان سنتی زریشلی کوکه روستای اسفنجان
 فن و مهارت جولابافی (جاجیم بافی)
 مهارت پخت خوراک سنتی گوزلمه شهرستان ارومیه

اردبیل 
 باران‌خواهی چمچه خاتون یا چمچه گلین
 آیین و مراسم برپایی قارقارا
 آیین و مراسم خیدیر نبی (مشترک با آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی)
 مراسم گلین چیخدی (عروس بران) منطقه‌ای (عشایر استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان)

اصفهان 
 آداب و رسوم عید غدیر کاشان
 استاد غفار سردابی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زیلوبافی
 آیین علم‌گردانی مندرجان شهرستان چادگان
 آیین نخل‌بندی و نخل‌گردانی زواره
 رودوزی سنتی چشم و نظر (چشارو)
 مهارت آهنگری زواره،
 مهارت زره بافی اصفهان (امامزاده نرمه)
 مهارت ساخت مشبک فلز
 مهارت گلبندی خاتم
 مهارت گوی‌بافی شهرنوش آباد

البرز 
 مهارت سنتی پخت نان‌های سرودار

ایلام 
 مهارت تهیهٔ شیرینی محلی کله‌کنجی
 مهارت پخت نان پپگ
 مهارت ساخت هیزه (محل نگهداری روغن حیوانی)
 آواهای مشک‌زنی
 بازی محلی کلاوروان
 ساخت و موارد استفاده چالگ و میه‌کوت (هاون بزرگ چوبی)
 نحوه برداشت نمک
 نحوه برداشت شوکه
 کاربرد گژگ کاو در زندگی (مهره آبی)
 بازی محلی کران
 مهارت ساخت بوگده ملکشاهی
 مهارت تهیهٔ شیرازه (توف)
 دانش سنتی برداشت ونوشک (بنه کوهی)
 مهارت پختخورشت ترگ (تره کوهی)
+ منبع

بوشهر 
 آیین سنتی عزای سرپا،
 تعزیه روز اربعین و نقش زنان در بوشهر
 مراسم حجله حضرت قاسم
 اولین نمایش آیینی و سنتی استان
 حلوای دارویی برای زنان زائو
 درمان سنتی جا انداختن رگ گریچه (رگ کمر)
 درمان سنتی ضرب دیدگی و شکستگی با قیر طبیعی

تهران 
 آیین و مراسم مذهبی سنگ زنون محله کن
 برگزاری مراسم آیینی مذهبی مسلمیه شهر ری
 گویش کنی
 مهارت برداشت خرمالو (خرمالوچینی) محله کن
 مهارت پخت نان جوز محله حصارک

چهارمحال و بختیاری

خراسان جنوبی 
 آیین و مراسم هولکه‌خوانی در منطقه هردنگ
 گنجینهٔ زندهٔ بشری در طراحی، نقشه‌کشی، بافندگی و رنگرزی قالی‌های سنتی شهر مود
 ساخت کلاه پولی (کلوته) روستای چنشت
 مراسم عناب ته‌کنی
 مهارت پلاس‌بافی (سیاه چادربافی) روستای سیدال
 مهارت ساخت کیسه چکن‌دوزی توتون و تنباکو در شهر سه‌قلعه
 آیین و مراسم جشن کاکل و مهارت پخت نان سنتی غینیچه در شهرستان بشرویه
 استاد ذوالفقار بیتانه؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سازسازی سنتی و نوازنده دوتار
 آیین و مراسم پخت آش بز باش در شهرستان خوسف
 دانش و مهارت بومی و سنتی نقشه‌خوانی قالی خراسان جنوبی
 مهارت بافت سنتی قالی لچک ترنج ربعی سعدی شهر مود
 مراسم تعزیه زعفرجن در شهرستان بشرویه
 مراسم عماری ورپوشی (عماری آرایی) شهر بشرویه
 مراسم گلریزو (گلریزان)
 مهارت بافت جاجیم انگشتی روستای اوجان
 مهارت قلم زنی ویژه طبس
 مراسم سقاداری محله امامزاده یحیی
 روش تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی
 شیوهٔ نقاشی پشت آینه روش همجوشی شیشه
 دانش ساخت مقرنس توسط دانشگاه علم صنعت
 پرونده خوش‌نویسی با خودکار توسط انجمن خوشنویسان

خراسان رضوی 
 آیین نخل‌گردانی روستای ایزی، سبزوار
 مهارت تهیهٔ آش جوش پره، گناباد
 روش‌های سنتی پخت نان تافتون، گناباد
 مراسم سؤال و جواب روز عاشورا چشام
 مراسم برگزاری روضه‌خوانی هیئت آهنگران مسجد جامع سبزوار
 آیین نخل‌گردانی مزینان
 آیین نخل‌گردانی چشام
 مهارت تهیهٔ نان آجار
 مهارت پخت کمه‌جوش
 بازی سنگ سنگ چلپا ششتمد
 دانش سنتی پخت نان در خلیل‌آباد
 فاروق کیانی‌پور گنجینهٔ زندهٔ بشری در نمایش‌های آیینی شرق خراسان رضوی
 مهارت پخت کلوچهٔ زنجفیلی
 مراسم شبیه‌خوانی فدیشه، نیشابور
 آیین سنگ‌زنی چشام
 طنزخوانی با موسیقی اصیل ایرانی

خراسان شمالی 
 چاروک» (بداهه‌خوانی زنان) کردی خراسان
 دانش و مهارت ساخت «زیورآلات مرجانی»
 مراسم «آخر چهارشنبه» کردهای خراسان
 «بانگی» (بداهه‌خوانی زنان) کردی خراسان
 مقام «لو»، مقام موسیقی «الله مزار»
 مقام موسیقی «تورغه»

خوزستان 
میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران در خوزستان:
 مهارت پخت نان امطبگ عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۵۷
 مهارت پخت عیش تمن (نان برنج) عربی به شمارهٔ ۲۲۵۸
 مهارت تهیهٔ حلاوه تمر (حلوای خرما) عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۵۹
 مهارت ساخت بیگک؛ عروسک محلی هندیجان به شمارهٔ ۲۲۶۰ تاریخ ۳۰ در ماه ۱۳۹۹
 ساخت لیلی یک – دومایک عروسک محلی بندر ماهشهر به شماره ۲۲۶۱
 مهارت خوون‌چینی (آجرچینی سنتی) به شمارهٔ ۲۲۶۲،
 مهارت ساخت بی‌لکی (عروسک بومی دزفول) به شمارهٔ ۲۲۶۳،
 مهارت تهیهٔ هیس (شیرینی خرما) عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۶۴ در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۹۹
 فناوری تولید قلم‌نی دزفول به شمارهٔ ۱۹۹۲
 نمایش آیینی علم‌بازی (علم‌داری، علم‌گردانی) محرم به شمارهٔ ۱۹۹۳
 روش پخت قلقل (حلیم سنتی شوشتر) به شمارهٔ ۱۹۹۴
 نصب بیرق شب اول محرم در شوشتر به شمارهٔ ۱۹۹۵
 دانش سنتی فرآوری خریط در جنوب خوزستان به شمارهٔ ۱۹۹۶ در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۸

زنجان

سمنان 
 مراسم عزاداری حسن
 حسین میامی
 مهارت پخت غذای شله قروت
 مهارت سنتی پخت غذای جوش بره
 مهارت سنتی پخت غذای شنگی پلو
 مهارت سنتی پخت غذای قطقی فرومد
 مهارت سنتی پخت غذای کله آش بیابانک
 مهارت سنتی پخت نان کاک

سیستان و بلوچستان 
 مهارت خمک‌دوزی (خامه‌دوزی)

فارس 
 «خرمن کوبی سنتی و ترانه‌های مربوط به آن در روستای گاوبست شهرستان لار» به شمارهٔ ۲۱۵۸
 «برات پزون؛ مراسم و مهارت تهیهٔ نان براتی شمال فارس» به شمارهٔ ۲۱۵۹
 «مهارت سنتی تهیهٔ آلوی بخارا در شهرستان بوانات» به شمارهٔ ۲۱۶۰
 «پوشش سنتی زنان و مردان ایزدخواست» به شمارهٔ ۲۱۶۱
 «مهارت تهیهٔ حلوا کاسه در شهر شیراز و عملکرد فرهنگی آن» به شمارهٔ ۲۱۶۲
 «مراسم حنابندان» به شمارهٔ ۲۱۶۳
 «مهارت پخت آش سبزی شیرازی» به شمارهٔ ۲۱۶۴
 «مهارت سنتی پخت نان‌های تابه‌ای شهرستان داراب» به شمارهٔ ۲۱۶۵
 «مهارت پخت نان فسایی (کلوچه فسایی)» به شمارهٔ ۲۱۶۶
 «مراسم شاهنامه‌خوانی در روستای دژکرد و چرکس» به شمارهٔ ۲۱۶۷
 «مهرات پخت سنتی حلوای ماجون در شهر لامرد» به شمارهٔ ۲۱۶۸
 مراسم شنبه اول سال در شهر نی‌ریز به شمارهٔ ۲۰۰۲،
 مهارت تهیهٔ حلوای مسقطی در لارستان به شمارهٔ ۲۰۰۳
 مهارت تهیهٔ انواع حلوای ارده ارزقان به شمارهٔ ۲۰۰۴
 مهارت تهیهٔ حلوای سنتی (میده) به شمارهٔ ۲۰۰۵
 شیوهٔ نواختن موسیقی محلی جهرم با تار به شمارهٔ ۲۰۰۶
 مهارت ساخت کاشی هفت‌رنگ شیراز به شمارهٔ ۲۰۰۷
 مهارت تهیهٔ حلوای سی ین به شمارهٔ ۲۰۰۸ در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۸
 مهارت خوس دوزی و خوس بافی در جنوب فارس به شمارهٔ ۲۰۳۱
 مهارت رنگرزی پشم در عشایر استان فارس به شمارهٔ ۲۰۳۲
 مهارت سنتی دوخت رخ دوزی و کاربردهای آئینی آن به شمارهٔ ۲۰۳۳
 مهارت ساخت کومه در مناطق ییلاقی استان فارس به شمارهٔ ۲۰۳۴ در تاریخ ۹ دی ۱۳۹۸

قزوین

قم

کردستان 
 نسرین میرزایی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سفالگری
 عارف غلامی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در شال‌بافی
 شیوهٔ پخت غذای محلی کوله‌که باینجان (کدو گوجه)
 شیوهٔ درست کردن شال حاجیانه
 شیوهٔ ساخت شَن (چنگک چوبی)

کرمان

کرمانشاه 
 بازی قارن توپان
 مهارت پخت آش شله ریژاو (منطقه ریجاب)
 مهارت پخت خورشت خلال کرمانشاه

کهگیلویه و بویراحمد 
 فنون ساخت «تخته» (تخت)

گلستان 
 سید محسن سادات مزنگی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در حصیربافی
 عفت مرادی‌زاده؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در ابریشم‌بافی ترکمن
 مراسم اِلِشدرمه در عروسی ترکمن
 دانش بومی ساخت خانه‌های چوبی گمیشان
 دانش و مهارت بومی اجرای شیرسر در استان گلستان
 مهارت ساخت عروسک محلی روستای قلعه قافه
 قیطان بافی قوم قزلباش
 مهارت تهیه و کارکرد لباس عروس قزاق
 فن و مهارت ساخت تنورهای سنتی
 مهارت پخت غذای سنتی چکدرمه قوم ترکمن
 مهارت پخت غذای سنتی کامجدان شاهکوه
 مراسم آیینی سنتی وادوش

گیلان

لرستان 
دایه دایه وقت جنگه

مازندران 
 مهارت پخت شیرینی سنتی پشت زیک
 مهارت پخت نان محلی سوس نون
 مهارت پخت کچیله نون، نان قندی محلی منطقه سوادکوه
 مهارت پخت دله دکرده نون
 نان پیازی منطقه سوادکوه روستای درمیان
 مهارت پخت غذای کیی‌پلا (بیجی پلا)
 آواز امیری یا امیری خوانی
 مهارت پخت نان شیرینی محلی گاتا منطقه سوادکوه، دهستان آوریم رودبار
 مهارت پخت نان محلی پنجه‌کش
 مهارت ساختن و نواختن ساز سنتی دسرکوتن یا نقاره

مرکزی

هرمزگان

همدان

یزد 
 جشن انار
 حسیم منتظری؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زرگری
 شیوهٔ تهیهٔ کیک یزدی
 شیوهٔ ساخت خشت اومال
 شیوهٔ ساخت دیوار چینه‌ای
 شیوهٔ ساخت قالب جوم یزدی
 مهارت پخت سوروکوک
 مهارت پخت شولی یزدی
 غلامحسین امیرخانی؛ گنجینهٔ زندهٔ  بشری در خط نستعلیق

جدول

جستارهای وابسته 
 فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو در ایران
 میراث فرهنگی ناملموس

منابع

پیوند به بیرون 
 ثبت میراث ناملموس در فهرست آثار ملی
  اداره‌کل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی

 
فرهنگ در ایران