پارک قله

پارک قله یکی از بوستان‌های شهر تبریز است که در محل گورستان تاریخی قلهٔ اخی‌سعد و در منطقهٔ ۱ شهرداری ایجاد شده‌است. از جمله آرمیدگان در قله، دو تن از امیران قره‌قویونلو هستند.

قله بر تمام محلهٔ بیلانکوه اشراف دارد و به «ساری داغ» (زردکوه) نیز معروف است. این محل، گورستانی تاریخی مربوط به بیش از ۸۰۰ سال قبل (سدهٔ پنجم و ششم هجری قمری) است؛ البته امروزه بر اثر زمین‌لرزه‌ها و وقوع جنگ‌ها، هیچ اثری از مزارهای آن برجای نمانده‌است.

این محل بعضاً جزء محلهٔ بیلانکوه محسوب شده و بعضاً هم به همراه بیلانکوه، جزء محلهٔ بزرگ‌تر باغمیشه ذکر شده‌است.

وجه تسمیه 

اخی سعدالدین تبریزی یکی از عارفان اهل تبریز بود که مورد توجه اتابکان هم‌عصر خود، از جمله قزل ارسلان، قرار گرفته بود. یکی از دلایل این بذل توجه، این حکایت و پیش‌بینی اخی‌سعد دربارهٔ حکومت قزل ارسلان است:

اخی سعدالدین تبریز در سال ۵۷۰ هجری قمری فوت کرد و بنا به وصیت خودش در قله به خاک سپرده شد. قزل ارسلان، اتابک وقت آذربایجان، برخلاف رسم معمول در مراسم تشییع جنازهٔ اخی‌سعد به صورت پیاده شرکت نمود. از آن تاریخ به بعد، آن گورستان و محله به نام «قلهٔ اخی‌سعد» مشهور شد.

تاریخچه 
محمدامین حشری تبریزی در روضه اطهار دربارهٔ تعداد افراد مدفون در قله چنین می‌نویسد:

حافظ حسین کربلایی مؤلف روضات الجنان و جنات الجنان از ۴ مجموعه مزار-گورستان در شهر تبریز خبر می‌دهد (ذکر نام قلهٔ اخی‌سعد در کنار ۳ گورستان معروف تبریز): گورستان شمال شهر (محلهٔ سرخاب: مقبرةالشعرا)، گورستان جنوب شهر (محلهٔ چرنداب: مقبرةالوزرا)، گورستان غرب شهر (محلهٔ گجیل: مقبرةالعرفا) و گورستان شرق شهر (محلهٔ بیلانکوه: قلهٔ اخی‌سعد).

آرمیدگان 

امیران قره‌قویونلو:
 قرا یوسف قره‌قویونلو
 قرا اسکندر قره‌قویونلو

دیگر آرمیدگان:
 اخی سعدالدین تبریزی
 شیخ محمود مزدقانی
 بابا محمود
 پیر آدینه
 پیر محمد

سنگ مزارها 

پل بیلانکوه یکی از آثار تاریخی مربوط به دورهٔ قاجاریان است و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل در فاصلهٔ حدوداً ۳۰۰ متری در سمت غرب پارک قله واقع شده‌است.

در ساخت پایه‌های پل بیلانکوه، از حدود ۴۰ سنگ مزار صندوقی‌شکل به رنگ سیاه استفاده شده که با تخریب قبرهای قلهٔ اخی‌سعد به این محل انتقال داده شده‌اند. البته به جز یک مورد سنگ مزار که عبارت «هذه روضه … و سنه … سبعه مائه» در آن قابل قرائت است، کتیبهٔ بقیهٔ سنگ مزارها به دلیل فرسودگی به‌طور کامل از بین رفته‌است.

پارک 
جهت جایگزینی چمن با گونه‌های گیاهی مناسب در راستای مصرف کمتر آب و تناسب با شرایط آب‌وهوایی و اکولوژیکی منطقه، چمن موجود در سطوح و تپه‌های محدودهٔ پارک قله با گونه‌هایی همچون رز، یاس، برگ نو، زرشک، کاج، کبوده و سرو خمره‌ای جایگزین شده‌است.

در سال ۱۳۸۹ خورشیدی، سومین جشنواره تابستانی تبریز در پارک قله برگزار گردید. در این جشنواره، بیش از ۲ هزار نفر از اهالی محله‌های بیلانکوه (در جنوب پارک) و خیابان عباسی (در شمال پارک) حضور پیدا کردند.

پانویس

منابع

جستارهای وابسته 
 قره‌قویونلو
 قرا یوسف
 قرا اسکندر

بوستان‌های تبریز
قراقویونلو