روبیکا

روبیکا برنامه‌ای برای گوشی‌های هوشمند است. این برنامه نوعی رسانۀ اجتماعی و نرم‌افزار ارتباطی است که توسط توسکا وابسته به وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران ساخته شده‌ است. این اپلیکیشن متعلق به سپاه جمهوری اسلامی ایران میباشد. 

در سال ۱۴۰۰ و به دلیل استفاده غیرمجاز داده‌های شخصی کاربران، سازمان تنظیم مقررات رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر مجوز فعالیت آن را باطل کرد. این نرم‌افزار در مرداد ۱۴۰۰ به‌دلیل ساخته‌شدن حساب‌های جعلی در چندین سرویس از جمله پلی استور حذف شد. همچنین در آبان ۱۴۰۱، سپر دفاعی گوگل پلی روبیکا را به عنوان بدافزار جاسوسی شناسایی کرد.

پیش‌زمینه 
در ۲۶ مهر ۱۳۹۶، صدا و سیما از راه یک مناقصه (که به گفته برخی از فعالان حوزه تبلیغات، دربارهٔ آن هیچ اطلاع‌رسانی اتفاق نیفتاده بود) تمامی تبلیغات خدمات ارزش افزوده (VAS) و شرکت‌های حوزه صنعت پرداخت خود را با رقمی چند صد میلیاردی به شرکتی به نام توسکا داد. در حقیقت این شرکت به واسطه همان مناقصه، پیمانکار تبلیغات سازمان صداوسیما در این حوزه شد. پس از انعقاد قرارداد میان توسکا و صداوسیما، این شرکت، برنامهٔ روبیکا را با نام رسانه اول یا در حقیقت یک VOD معرفی کرد و از آغاز روزهای نوروز ۱۳۹۷ مهم‌ترین تبلیغات ویژهٔ فضای دیجیتال خود را به آن اختصاص داد.

مدیران روبیکا سرمایه‌گذار اصلی این شرکت را همراه اول اعلام کرده‌اند، این در حالی است که پیگیری نام مجموعه‌های سهامدار این شرکت در پایان ما را به «هلدینگ تدبیر» و ستاد اجرایی فرمان امام می‌رساند؛ نهادی که زیر نظر بیت رهبری فعالیت می‌کند.

بازتاب‌ها 
به گفتهٔ دولت، این برنامه از لحاظ محبوبیت و تعداد کاربر بین برنامه‌های ایرانی دارای رتبهٔ اول است. با این حال، مهدی موحدی بک‌نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی در پاسخ به این سؤال که فعالان در پلت‌فرم روبیکا هم مشمول مالیات خواهند شد، گفت: «روبیکا پلت‌فرم جدیدی است و تعداد دنبال کننده‌ها در این پلتفرم به ۵۰۰ هزار نفر نمی‌رسد و افرادی که درآمد آنها شناسایی شده در پلتفرم‌های خارجی مانند اینستاگرام فعالیت داشتند».

روزنامه خراسان در نقدی به وجود آزادی بی‌نظارت در روبیکا اعتراض کرد.

در دی ماه سال ۱۳۹۸، محمدجواد آذری جهرمی وزیر وقت ارتباطات جمهوری اسلامی ایران خبر از پیوستن خود به روبینو داد و گفت: «از امروز، شخصاً فعالیتم را در سکوی ایرانی روبینو آغاز کردم و امیدوارم جهانی شود.» او در ادامه تأکید کرد: «ظرفیت حضور در سکوهای بین‌المللی را از دست نمی‌دهیم.»

ستاره‌های دو تیم استقلال و پرسپولیس مانند سید جلال حسینی، امید عالیشاه، وریا غفوری و مهدی قایدی در جریان شهرآورد ۹۴ تهران، در روبینو صفحات شخصی ایجاد کردند. البته برخی از این بازیکنان بعدها گفتند که در روبینو فعالیتی ندارند و حساب‌های آنها جعلی است.

حواشی

نقض حریم خصوصی 
پس از ادعای برخی از بازیکنان پرسپولیس مبنی بر ساخت حساب جعلی به نام آنها در روبینو، افشا شد که در روبینو حساب‌های جعلی زیادی به نام افراد معروف و غیر معروف وجود دارند که از روی حساب اینستاگرام آنها برداشته شده‌است. حتی برخی از این حساب‌های جعلی تیک آبی داشتند. این برنامه در پاسخ اعلام کرد که افرادی که به نام آنها حساب جعلی ایجاد شده می‌توانند با تماس به پشتیبانی روبیکا اقدام به حذف حساب جعلی کنند.

در پی این تصمیم برنامه‌ریزی شده مجوز فعالیت این برنامه به دلیل تخلفات گسترده لغو شد. با شکایت شاکیان و گزارش کاربران به گوگل انتشار آن از بازارهای ایرانی و گوگل پلی از دسترس خارج شد.

بعدها و در آبان ۱۴۰۱ این برنامه از سوی گوگل پلی به عنوان بدافزار برای جاسوسی سایبری شناخته و به کاربران آن هشدار امنیتی به ضرر بدافزار داده شد. روبیکا در واکنش به این اقدام بیانیه‌ای را منتشر کرد. در این بیانیه روبیکا مدعی آمار «۵۰ میلیون نصب فعال»، «۳۵ میلیون کاربر فعال» و «ارسال بیش از ۵۰۰ میلیون پیام یکتا در روز» شد و همچنین احتمال وجود «انگیزه‌های سیاسی» در پس این اقدام را داد. این برنامه همچنین در توییتی به زبان انگلیسی از گوگل خواست تا برای اثبات بدافزار بودن این برنامه مستنداتی را ارائه کند. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز در بیانیه‌ای این اقدام گوگل را «سیاسی» خواند و از تشکیل کارگروهی برای بررسی دقیق ادعای گوگل خبر داد.

منابع

پیوند به بیرون 
 

نرم‌افزار ارتباطی
نرم‌افزارهای آی‌اواس
نرم‌افزارهای اندروید
نرم‌افزارهای پیام‌رسان