اندرو ام. گلیسون

اندرو ام. گلیسون (Andrew M. Gleason) (1921 – 2008)، ریاضی‌دانی آمریکایی بود که کارهای بنیادینی در حوزه‌های بسیار مختلف ریاضیات، از جمله حل مسئله پنجم هلبرت انجام داد. در نوآوری و اصلاح روش‌های تدریس ریاضی در تمامی سطوح پیشتاز بود.<ref
name="mactutor"></ref> قضیه گلیسون در منطق کوانتومی و گراف گرینوود-گلیسون که مثال مهمی در نظریه رمزی است، به افتخار وی نام‌گذاری شده‌اند.

گلیسون زمانی که یک افسر جوان نیروهای دریایی در جنگ دوم جهانی بود، رمزهای نظامی ارتش آلمانی و ژاپنی را کشف کرد. پس از جنگ وی تمام زندگی آکادمیک خود را در دانشگاه هاروارد گذراند و در سال ۱۹۹۲ میلادی در آن‌جا بازنشسته شد. سمت‌های آکادمیک و دانشگاهی متعدد وی شامل ریاست دانشکده ریاضی دانشگاه هاروارد و انجمن استادان هاروارد و ریاست انجمن ریاضی آمریکا بود. وی تقریباً تا اواخر زندگی خود به مشاوره به حکومت ایالات متحده در مورد امنیت رمزنگاری و مشاوره به ایالت ماساچوست در مورد آموزش ریاضی به کودکان ادامه داد.

گلیسون جایزه نیوکامب کلیولند را در ۱۹۵۲ و جایزه خدمت ممتاز گنگ-هو را در ۱۹۹۶ از انجمن ریاضی آمریکا دریافت کرد. وی عضو آکادمی ملی علوم و مجمع فیلسوفان آمریکا بود و همچنین ریاست دانشکده ریاضی و فلسفه طبیعی در دانشگاه هاروارد را بر عهده داشت.

گلیسون شیفته این گفته بود، که اثبات‌های ریاضی «در واقع برای این نیست تا شما را در مورد حقیقی بودن چیزی قناعت دهد–بلکه به این خاطر است، که چرا چیزی حقیقت است». خبرنامه انجمن ریاضی آمریکا باری وی را «یکی از غول‌های ریاضی قرن بیستم، پروفسور بی‌نقصی و متعهد به دانش، آموزش و خدمت برابر» خواند.

زندگی‌نامه 

گلیسون در فرنزو، کالیفرنیا به عنوان سومین فرزند خانواده به‌دنیا آمد؛ پدرش هنری گلیسون یک گیاه‌شناس و عضو «جامعه می‌فلاور» و مادرش دختر شراب‌ساز سوئیسی-آمریکایی «اندرو ماتی» بود. برادر بزرگ‌تر وی «هنری جونیور» زبان‌شناس شد. وی در برانکس‌ویل نیویورک بزرگ شد، جاییکه پدرش مسئول باغ گیاهی نیویورک بود.<ref
name="mmp">.</ref>

گلیسون پس از این‌که برای مدت کوتاهی به مدرسه برکلی (برکلی، کالیفرنیا) رفت، از مدرسه روزولت در یانکرز فارغ‌التحصیل و برنده بورسیه تحصیلی به دانشگاه ییل گردید. هرچند آموزش‌های ریاضی گلیسون تنها به دانش خودآموخته اندک در مورد حسابان محدود می‌شد، اما ریاضی‌دان ویلیام ریموند لانگلی از وی اکیداً درخواست کرد تا رشته مکانیک که برای دانشجویان سال اول بود، را امتحان کند.

یک ماه بعد وی در کلاس معادلات دیفرانسیل («غالباً متشکل از دانشجویان سال بالایی») ثبت نام کرد. زمانی که «اینار هیل» به‌طور موقتی جایگزین مدرس کادری شد، گلیسون سبک تدریس هیل را «به‌طور باورنکردنی متفاوت» یافت… وی دیدی نسبت به ریاضی داشت که کاملاً متفاوت بود… آموزش هیل برای من یک تجربه بسیار مهم بود. از این‌رو، پس از آن من آموزش‌های زیادی از هیل دریافت کردم»، از جمله در کلاس سال دوم و آنالیز حقیقی سطح فوق لیسانس وی. «پس از آغاز نمودن آن آموزش‌ها نزد هیل، من تازه آغاز به درک این نمودم که ریاضی واقعاً چه چیزی است».

گلیسون طی مدتی که در دانشگاه ییل بود، سه بار (۱۹۴۰، ۱۹۴۱ و ۱۹۴۲) در مسابقه ریاضی ویلیام لاول پاتنام اشتراک کرد و همواره در رده پنج بهترین شرکت‌کننده‌ها قرار می‌گرفت (در نتیجه وی به دومین فردی که سه بار برنده مسابقه پاتنام شده‌است، مبدل شد).

پس از حمله ژاپن به پرل هاربر زمانی که وی در سال آخر دانشگاه بود، گلیسون برای مأموریتی در نیروهای دریایی ایالات متحده درخواست داد<ref
name="secret-life">.</ref> و پس از فراغت به کار تیمی که برای کشف رمزهای نیروهای دریایی ژاپن کار می‌کردند، پیوست (سایر افرادی که در تیم وی بودند، شامل همکار آینده وی «رابرت ای. گرینوود» و استاد دانشگاه ییل مارشال هال جونیور بود). وی همچنین با پژوهشگران انگلیسی که به انیگمای آلمانی حمله می‌کردند همکاری کرد؛ آلن تورینگ، کسی که هنگام بازدید از واشینگتن زمان قابل توجهی را با گلیسون گذراند، در گزارش بازدید خود وی را «ریاضی‌دان و دانش‌آموخته جوان و درخشان دانشگاه ییل» خواند.

گلیسون در ۱۹۴۶ میلادی با توصیه یک همکار نیروی دریایی دونالد هاورد مینزل به عضو تازه‌وارد در دانشگاه هاروارد پذیرفته شد. هدف اولیه برنامه اعضای تازه‌وارد دانشگاه هاروارد این بود تا به پژوهش‌گران جوان که توانایی‌های خارق-العاده دارند، اجازه دهد تا فرایند طویل دکترا را کنار زنند؛ پس از گذشت چهار سال وی در دانشگاه هاروارد به عنوان استاد کمکی در رشته ریاضی گماشته شد، هر چند وی پس از مدت بسیار کوتاهی برای کارهای رمزنگاری مرتبط به جنگ کره مجدداً به واشینگتن خواسته شد. وی در خزان ۱۹۵۲ به هاروارد بازگشت و پس از چندی نتیجه مهم‌ترین کارهای خود در مورد مسئله پنجم هلبرت را منتشر کرد.

او در ژانویه ۱۹۵۹ میلادی با «جین بیرکو» ازدواج کرد، گلیسون با وی در محفل موسیقی تام لهرر آشنا شده بود.<ref
name="lww">.</ref> بیرکو یک روان‌شناسی زبان بود که برای سال‌های زیادی در دانشگاه بوستون کار می‌کرد. آن‌ها سه دختر داشتند.

در ۱۹۶۹ میلادی، کرسی هلز ریاضی و فلسفه طبیعی هاروارد به گلیسون تعلق گرفت. این کرسی که در ۱۷۲۷ میلادی تأسیس شده‌است یکی از قدیمی‌ترین کرسی‌های استادی دارای موقوفه مالی در ایالات متحده است. او در ۱۹۹۲ میلادی از هاروارد بازنشسته شد، اما پس از آن نیز به هاروارد (مثلاً به عنوان رئیس انجمن استادان) و ریاضی به‌طور خاص خدمت می‌کرد: به‌ویژه، ترویج پروژه اصلاحات حسابان هاروارد و همکاری با هیئت آموزش ماساچوست.

وی در ۲۰۰۸ میلادی بر اثر پیچیدگی‌های پس از جراحی درگذشت.

اصلاح تدریس و آموزش 

گلیسون گفت که وی «همیشه از کمک‌کردن دیگران در ریاضی لذت می‌برد» - یکی از همکاران وی بیان داشت که او «تدریس ریاضی را همانند کارکردن روی ریاضی، مهم و واقعاً خوشایند می‌انگاشت». زمانی که وی چهارده ساله بود و برای مدت کوتاهی به مدرسه برکلی می‌رفت، نه تنها هندسه نیمسال اول را خسته‌کننده یافت، بلکه به سایر شاگردان در انجام تکالیفشان کمک می‌کرد – از جمله درس‌هایی که در نیمسال دوم تدریس می‌شدند و وی چندی بعد به بررسی دقیق آن‌ها نیز پرداخت.<ref
name="amsx">.</ref>

گلیسون در هاروارد «به‌طور مداوم در هر سطح تدریس کرد»، از جمله دروس چندبخشی که به لحاظ اداری پر مسئولیت بودند. یکی از کلاس‌ها، نقاشی مادر و کودک پیکاسو که با قاب تزئین شده بود را برای قدردانی از محبت گلیسون به وی تقدیم نمود.

وی در ۱۹۶۴ میلادی «نخستین دروس «آمادگی» که حالا در همه‌جا وجود دارد را برای شاگردان ریاضی» تنها ۲۰ سال قبل از وقتش ساخت. چنین درسی به هدف تدریس شاگردان جدید، آشنا سازی آن‌ها با یادگیری ریاضیات به صورت عادی در مدرسه و چگونگی دلیل آوردن به‌گونه نظری و انجام اثبات‌های ریاضی طرح شده‌است. این تلاش‌ها باعث شد تا وی مبانی آنالیز نظری خود را منتشر کند، که یکی از منتقدان نوشت.

اما «نمایش استعداد» گلیسون همیشه به این معنی نبود که خواننده بدون این‌که خودش تلاش کند به حقایق پی‌خواهد برد. حتی در یک یادداشت زمان جنگ، گلیسون و همکاران وی در مورد کشف رمز مهم و سریع انیگمای آلمانی‌ها نوشت که:

یادداشت‌ها و تمرینات وی در مورد احتمالات و آمارگیری که برای ارایه علمی به همکاران کشف کننده رمز در جریان جنگ تهیه شده بود، برای چندین دهه در آموزش‌های مربوط به آژانس امنیت ملی استفاده می‌گردید؛ آن‌ها در ۱۹۸۵ میلادی به‌طور همگانی به چاپ رسیدند.

گلیسون در یک مقاله علمی در ۱۹۶۴ میلادی پیرامون یک پارادوکس آشکار نوشت و تلاش نمود تا ریاضی را برای غیرریاضی‌دان‌ها تشریح نماید:

گلیسون بخشی از گروه مطالعه ریاضی مدرسه بود، گروهی که ریاضی جدید مدارس در دهه ۱۹۶۰ را تعریف کرد – تغییرات بلند پروازانه در تدریس ریاضی در مدارس ابتدایی و دبیرستان‌های آمریکا با تأکید روی درک مفاهیم اساسی الگوریتم‌ها. گلیسون «همیشه مشتاق بود، بداند که افراد چگونه یادمی‌گیرند»؛ وی زمانی که عضو گروه مطالعاتی بود، برای مدت هفت ماه بیشتر صبح‌ها را با شاگردان کلاس دوم مدرسه گذراند.

نشریات منتخب 
مقالات تحقیقاتی

 
 .
 .
 .
 .
 .
 .

کتب

 . Corrected reprint, Boston: Jones and Bartlett, 1991, .
 .
 . Unclassified reprint of a book originally published in 1957 by the National Security Agency, Office of Research and Development, Mathematical Research Division.
 . Since its original publications this book has been extended to many different editions and variations with additional co-authors.

فیلم

 . 63 minutes, black & white. Produced by Richard G. Long and directed by Allan Hinderstein.

جستارهای وابسته 
 جان استوارت بل

یادداشت‌ها

منابع

پیوند به بیرون 

 

آنالیز ریاضی‌دانان
استادان دانشگاه هاروارد
اعضای پاتنام
اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
اهالی فرزنو، کالیفرنیا
توپولوژی‌دانان
دانش‌آموختگان دانشگاه ییل
درگذشتگان ۲۰۰۸ (میلادی)
رؤسای انجمن ریاضی آمریکا
رمزنگاران اهل ایالات متحده آمریکا
ریاضیدانان اهل کالیفرنیا
ریاضی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
ریاضی‌دانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
فیزیک‌دانان کوانتوم
کرسی هولیس در ریاضیات و فلسفه طبیعی
متخصصان نظریه کدگذاری
نظامیان نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
نظریه گراف‌دانان