حاکم‌نشین کرمانشاهان و سرحدات عراقین

حاکم‌نشین کرمانشاهان و سرحدات عراقین یکی از سرزمین‌های ممالک محروسه ایران بود که تا اواسط دورهٔ ناصرالدین‌شاه قاجار بدین نام خوانده می‌شد.

تاریخچه 
در اوایل دوره قاجار کشور ایران به پنج حکمرانی و دوازده حاکم‌نشین تقسیم شده‌بود. این پنج حکمرانی عبارت بودند از ۱- حکمرانی آذربایجان (شامل آذربایجان، همدان و زنجان) که ولیعهدنشین بود؛ ۲- حکمرانی ایالت‌های کردستان، کرمانشاه و سرحد عراقین و لرستان؛ ۳- حکمرانی فارس (شامل ایالت فارس، بنادر و جزایر خلیج فارس، کهگیلویه، بختیاری و خوزستان)؛ ۴- حکمرانی خراسان و سیستان؛ ۵- حکمرانی کرمان و بلوچستان.

در این تقسیم‌بندی حکمرانی دو ایالت کردستان و کرمانشاهان و سرحد عراقین زیرمجموعهٔ حکمرانی دوم قرار داشت و ایالت لرستان نیز همیشه سرجمع آن بود.

این تقسیم‌بندی تا اواسط پادشاهی ناصرالدین‌شاه پابرجا بود. در آن زمان حکمرانی‌ها جای خود را به ایالات و ولایات داد. علاوه بر این حکمرانی دوم که سه ایالت کردستان، کرمانشاه و سرحدات عراقین و لرستان را در بر می‌گرفت از بین رفت و کشور به ۴ ایالت و ۲۳ ولایت تقسیم شد. حاکم‌نشین کرمانشاهان و سرحدات عراقین نیز به ولایت کرمانشاهان تبدیل شد.

حاکمان 
 محمدعلی‌میرزا دولتشاه (از ۱۲۲۱ تا ۱۲۳۷ هجری قمری)
 منوچهرخان معتمدالدوله گرجی حاکم کرمانشاهان و سرحدات عراقین (از ۱۲۵۵-۱۲۵۲ هجری قمری)
 امام‌قلی عمادالدوله (از ۱۲۶۸ تا ۱۲۹۲ هجری قمری)
 ابوالفتح میرزا سالارالدوله (۱۳۱۵-۱۳۱۶ هجری قمری)

جستارهای وابسته 
 غرب ایران
 استان پنجم

منابع 

تاریخ استان ایلام
تاریخ استان کردستان
تاریخ استان کرمانشاه
تاریخ استان لرستان
تاریخ استان همدان
تاریخ مردم کرد
حکومت‌های محلی در ایران
قاجاریان
منطقه‌های تاریخی ایران