گوآنا

گوآنا () نامی است که برای چندین گونه مارمولک از جنس بزمجه استفاده می‌شود که در استرالیا و آسیای جنوب شرقی یافت می‌شوند. حدود ۷۰ گونه بزمجه شناخته شده‌است که ۲۵ گونه از آنها در استرالیا زندگی می‌کنند. این گروه متنوع از خزندگان گوشتخوار دارای اندازه‌ها متفاوت بسیاری هستند و چندین کنام بوم‌شناختی را پر می‌کنند.

گوآنا در اساطیر بومیان و فولکلور استرالیایی به‌ویژه در روزگار رؤیا نقش برجسته‌ای دارد. به عنوان مارمولک‌هایی درنده، گوآناها اغلب بسیار بزرگ، یا حداقل حجیم، با دندان‌ها و چنگال‌های تیز هستند. بزرگترین آن بزمجه بزرگ (پرنتیه) نام دارد که می‌تواند بیش از ۲٫۵ متر طول داشته باشد. همه گوآناها آنقدر بزرگ نیستند. گوآنای کوتوله ممکن است کوچکتر از بازوی یک انسان بالغ باشد. طول کوچکترین آن‌ها، بزمجه دم‌کوتاه، تنها به ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد. آن‌ها با خوردن طعمه‌های کوچکتر مانند حشرات و موش زنده می‌مانند. 

گوآنا رفتارهای شکارگری و مُردارخواری را ترکیب می‌کند. آن‌ها هر حیوانی را که می‌توانند صید کنند شکار می‌کنند به شرط این‌که به اندازه کافی کوچک باشد که بتواند آن را یک‌جا بخورند. کشاورزان گوآناها را در کشتن گوسفندان مقصر دانسته‌اند، اگرچه این به احتمال زیاد به اشتباه است زیرا گوآناها بیشتر مردارخوارند و جذب گوشت فاسدشونده می‌شوند. 

بیشتر گوآناها تیره‌رنگ هستند و رنگ‌های خاکستری، قهوه‌ای، سیاه و سبز نیز دیده می‌شود. با این حال، رنگ سفید نیز رایج است. بسیاری از گونه‌های ساکن در بیابان نیز دارای رنگ‌های زرد-قرمز هستند. روش استتار آن‌ها از ایجاد نوار و خطوط راه‌راه‌ تا لک و پیس و دایره بر روی پوست متغیر است، و می‌تواند با بالغ شدن موجود تغییر کند، به طوری که بچه‌های جوان گاهی در رنگ‌های استتاری خود از بزرگسالان درخشان‌تر هستند. 

گوآنا مانند بیشتر مارمولک‌ها تخم می‌گذارد. بیشتر آنها در یک لانه یا حفره تخم می‌گذارند، اما برخی از گونه‌ها تخم‌های خود را در داخل تپه‌های موریانه می‌گذارند. این باعث محافظت از تخم می‌شود و علاوه بر این، موریانه‌ها ممکن است برای بچه‌ها در حین بیرون آمدن از تخم، یک وعده غذایی به حساب بیایند. برخلاف برخی دیگر از گونه‌های مارمولک، گوآنا توانایی رشد مجدد اندام یا دم را ندارد.

گونه‌ها

بزمجه بزرگ – V. giganteus
بزمجه مشبک – V. varius
بزمجه شنی – V. gouldii (also Gould's goanna or ground goanna)
بزمجه مرتنز – V. mertensi
بزمجه دم‌برآمده – V. acanthurus (also ridge-tailed monitor)
بزمجه حرا – V. semiremex
بزمجه سرسیاه – V. tristis
بزمجه دم‌کوتاه – V. brevicauda
بزمجه آرگوس – V. panoptes (also yellow-spotted monitor)
بزمجه روزنبرگ – V. rosenbergi
بزمجه اسپنسر – V. spenceri
بزمجه استور – V. storri
بزمجه شبه‌جزیره دمپیر – V. sparnus
بزمجه سنگی میچل – V. mitchelli
بزمجه سنگی کینگ – V. kingorum
بزمجه صخره‌ای پیلبارای جنوبی – V. hamersleyensis
بزمجه سنگی دم‌بلند – V. glebopalma
بزمجه سنگی کیمبرلی – V. glauerti
بزمجه مولگا کوتوله – V. gilleni
بزمجه صحرایی کوتوله – V. eremius
بزمجه دم‌نواری – V. caudolineatus
بزمجه بوش – V. bushi
بزمجه گلولیمویی – V. baritji
بزمجه درختی یاقوتی – V. prasinus
بزمجه رودخانه نسبیت – V. keithhornei

منابع