GPNMB

گلیکوپروتئین تراغشایی ان‌ام‌بی  که با نام اختصاری GPNMB شناخته می‌شود، یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «GPNMB» کُدگذاری می‌شود. دو گونهٔ متفاوت از رونویسی برای این ژن کشف شده که منجر به تولید دو پروتئین با ۵۶۰ و ۵۷۲ اسید آمینه می‌شوند. در موش خانگی و موش صحرایی، ارتولوگ‌های این ژن وجود دارد و به ترتیب با نام‌های دی‌سی-اچ‌آی‌ال و اُستئواَکتیوین (OA) شناخته می‌شوند.

این پروتئین نوعی گلیکوپروتئین تراغشایی است که شباهت ساختاری به پروتئین pmel17 نشان می‌دهد که پیش‌ساز پروتئین اختصاصی ملانوسیت است.

گلیکوپروتئین تراغشایی ان‌ام‌بی، در سلول‌های گوناگونی در بدن وجود دارد که از جمله می‌توان به ملانوسیت‌ها، استئوکلاست‌ها، استئوبلاست‌ها و سلول‌های دندریتیک اشاره کرد. این پروتئین در برخی سرطان‌ها نیز بیش از حد بیان می‌شود. رونویسی ژنی این پروتئین در ملانوسیت‌ها، استئوکلاست‌ها توسط فاکتور رونویسی مرتبط با میکروفتالمی تنظیم می‌شود.

عملکرد 
در سلول‌های پیش‌ساز استئوبلاست، اُستئواَکتیوین (OA) تنظیم‌کننده مثبت تمایز این سلول‌ها در مراحل آخر بلوغ ماتریکس برون‌یاخته‌ای و معدنی‌سازی استخوان است که دست‌کم بخشی از آن توسط پروتئین ریخت‌زای استخوانی ۲ به شیوه‌ای وابسته به SMAD1 صورت می‌پذیرد تا تمایز سلولی استئوبلاست‌ها امکان‌پذیر گردد. در شکستگی‌های استخوانی در موش‌های صحرایی، مشاهده گردیده که اُستئواَکتیوین روند ترمیم و بهبود استخوان را افزایش می‌دهد و میزان آن در فرایندهای غضروف‌سازی و استخوان‌سازی به‌شدت بالا می‌رود. شاید به همین دلیل، اُستئواَکتیوین بتواند با تحریک رشد استخوان و ترمیم آن، یک داروی نوین درمانی برای پوکی استخوان سرتاسری در بدن یا پوکی‌های موضعی استخوان در حین ترمیم شکستگی‌ها باشد. بیان اُستئواَکتیوین هنگام تمایز استئوکلاست‌ها نیز افزایش می‌یابد و احتمالاً سبب افزایش اتصال سلول‌های پیش‌ساز استئوکلاست می‌گردد.

اهمیت بالینی 
چندین پژوهش در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که بیان «گلیکوپروتئین تراغشایی ان‌ام‌بی» در جریان برخی سرطان‌های تهاجمی به‌شدت افزایش می‌یابد که از آن جمله می‌توان به ملانوما، گلیوما و سرطان پستان (به‌ویژه در سرطان پستان سه‌گانه-منفی) اشاره کرد.

این پروتئین از اهداف دارویی برای پادتن گلمباتومومب وداتین است که در حال گذراندن کارآزمایی‌های بالینی برای درمان ملانوما و سرطان پستان سه‌گانه-منفی است.

منابع

برای مطالعهٔ بیشتر 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ژن‌های روی کروموزوم ۷ انسان