ایزدی (دین)

ایزدی، اِزِدی یا اِزیدی  به مجموعه باورها و مناسکی گفته می‌شود که مردم ایزدی قائل به آن هستند. دین ایزدی یک دین قوم‌باور و یکتاپرست است که ریشه در یک دین باختر ایرانی پیش از زرتشت دارد، که مستقیماً از سنت بین النهرین گرفته شده‌است. اما نظریات پیشین دیرینگی این دین را به مهر پرستی  میترائیسم  و حتی ادیان میانرودان باستان باستان پیوند می‌دهد.ایزدی‌ها عمدتاً به زبان کردی کرمانجی صحبت می کنند و دین آن‌ها بر اساس اعتقاد به خدایی یگانه که جهان را آفرید و آن را به سرپرستی هفت موجود مقدس موسوم به فرشتگان سپرد، استوار است.برجسته‌ترین این فرشتگان ملک طاووس (Tawûsê) نامیده می‌شود، که رهبر فرشتگان است و بر جهان قدرت دارد.

دین باستانی و ایرانی «ایزدی» با کیش یارسان (آیین یاری، کاکه‌ای) هم‌ریشه است که البته هر دو جدا از اسلام هستند.

اعمال مذهبی

دعاها 
دعا در ادبیات ایزدی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. آن‌ها حاوی نمادهای مهم و دانش دینی مرتبط با مردان مقدس، خدا و موقعیت‌های روزانه هستند. نمازها عمدتاً خصوصی هستند و به‌طور معمول در ملاء عام خوانده نمی‌شوند. ایزدی‌ها معمولاً به‌طور مستقیم به طرف خورشید دعا می‌کنند، یا دعاها توسط یک نفر در طول یک گردهمایی خوانده می‌شود. دعاها بر اساس محتوای خود طبقه‌بندی می‌شوند:
 دعاهای اختصاص داده شده به خدا و موجودات مقدس
 دعای کاست‌های ایزدی،
 دعا برای مناسبت‌های خاص،
آداب گذراندن نماز،
 دعا در برابر مشکلات و بیماری‌های سلامتی،
نمازهای روزانه،
 دعاهای مرتبط با طبیعت، یعنی ماه، ستاره، خورشید و غیره

جستارهای وابسته 
 دین‌های ایرانی
 دین در ایران
 تاریخ مذاهب ایران
 اقلیت‌های مذهبی در ایران
 مردم کرد
 نسل‌کشی ایزدی‌ها
 ایزدی
 ایزدیان

منابع 

ادیان توحیدی
ادیان هندی
اقوام در عراق
اقوام در کردستان
دین در امپراتوری ساسانی
دین در ایران باستان
دین در ایران
دین در ترکیه
دین در سوریه
دین در عراق
دین در کردستان
دین در هند
دین‌های ایرانی
زبان کردی
عرفان
فلسفه ایرانی
کرد
کردها
گروه‌های قومی-مذهبی
باورها، سنت‌ها و جنبش‌های دینی
یکتاپرستی
دین‌های قبیله‌ای آسیایی
دین در ارمنستان
دین در گرجستان
دین‌های میان‌رودان