واژگان هندوستانی

هندوستانی، که به آن هندی-اردو نیز گفته می‌شود، مانند همه زبان‌های هندوآریایی، دارای یک پایه اصلی واژگانی مشتق‌شده از زبان سانسکریت است که آن را از طریق پراکریت به دست آورده‌است. بدین ترتیب گونه‌های معیار زبان هندوستانی (هندی-اردو) دارای واژگان مشترک بسیاری، به ویژه در سطح محاوره‌ای، هستند. با این وجود، در سخنرانی‌های رسمی، هندی تمایل به استفاده از واژگان سانسکریت دارد، در حالی که اردو به فارسی و گاه عربی رو می‌آورد. این تفاوت در تاریخ هندوستانی نهفته‌است که در آن زبان میانجی هندوستانی در مناطق شهری سلطان‌نشین دهلی (مانند دهلی، لکهنو و حیدرآباد) شروع به گرفتن وام‌واژه از فارسی کرد. این گویش اردو نامیده شد.

گویش‌های اصلی هندی در کنار اردو به پیشرفت ادامه می‌دادند و به گفته پروفسور افروز تاج «تمایز میان هندی و اردو عمدتاً تفاوت سبکی بود؛ یک شاعر می‌توانست از غنای واژگانی اردو برای ایجاد هاله‌ای از پیچیدگی ظریف، یا از واژگان ساده روستایی گویش‌های عامیانه هندی برای برانگیختن زندگی عامیانه روستا استفاده کند. جایی در این میان زبان روزمره‌ای که بیشتر مردم به آن صحبت می‌کردند، قرار داشت. این اصطلاح هندوستانی اغلب به این زبان روزمره گفته می‌شود.» در هند استعماری، واژگانی از زبان‌های ژرمنی و رومی مبلغان مسیحی نیز به هندی-اردو شدند، برای نمونه پادری (دیواناگری: पादरी، نستعلیق: پادری) از padre، به معنای کشیش.

پس از چندپارگی هند، نیروهای سیاسی در داخل هند تلاش کردند تا هندی را بیشتر سانسکریته کنند، در حالی که نیروهای سیاسی در پاکستان برای حذف کلمات مشتق‌شده پراکریت/سانسکریت از اردو و جایگزینی آن‌ها با واژه‌های فارسی و عربی فعالیت می‌کردند. علی‌رغم این تلاش‌های دولت، در صنعت فیلم‌سازی بالیوود همچنان فیلم‌های خود را به زبان اصلی هندوستانی (هندی-اردو) منتشر می‌کند، که به راحتی توسط گوینده‌های هر دو گونه قابل درک است. افزون بر این، بسیاری از کانال‌های تلویزیونی مشابه در آن سوی مرز مشاهده می‌شوند.

دسته‌بندی زبانی 
هندی (हिन्दी هیندی) یکی از زبان‌های هندوآریایی از خانواده زبان‌های هندواروپایی است؛ بنابراین هسته واژگان هندی از نظر ریشه‌شناسی هندواروپایی ایت. با این وجود وام‌واژگان بسیاری از زبان‌های بیگانه در این زبان یافت می‌شوند.

وام‌واژه‌ها 
به دلیل اینکه هندی‌ها سده‌های بسیار با اروپایی‌ها، مردمان ترک، مردم عرب، ایرانیان و مردم شرق آسیا همجوار بوده‌اند، هندی واژگان بی شماری را از زبان‌های بیگانه جذب کرده‌است، که اغلب این وام‌ها کاملاً در واژگان اصلی ادغام شده‌اند. رایج‌ترین وام از زبان‌های خارجی از سه نوع تماس مختلف حاصل می‌شود. ارتباط نزدیک با مردم همسایه که سایر زبان‌های هند، چینی، برمه‌ای و زبان‌های زبان‌های آستروآسیایی بومی شمال هند را شامل می‌شوند. پس از سده‌ها تهاجم از سوی ایران و خاورمیانه، به ویژه در زمان امپراتوری گورکانی، واژگان بسیاری از فارسی، عربی و ترکی وارد هندی و در آن جذب شده‌اند. سپس استعمار اروپاییان واژگانی را از پرتغالی، فرانسوی، هلندی و به ویژه انگلیسی به هندی وارد کرده‌است. برخی از واژگان رایج در زیر آمده‌اند.

وام‌ها از زبان‌های همسایه

زبان‌های آستروآسیایی (देशज دیشج)

چینی (चीनी چینی)

واژه‌های دوره گورکانی

عربی (अरबी عربی)

فارسی (फ़ारसी فارسی)

ترکی (तुर्की ترکی)

واژه‌های دوره استعماری

پرتغالی (पुर्तगाली پرتگالی) 
وام‌های پرتغالی بیشتر موارد خانگی، میوه‌ها و مفاهیم مذهبی مربوط به کلیسای کاتولیک را توصیف می‌کند:

خانگی

دین

سایر

فرانسوی (फ़्रान्सीसी فرانسیسی) 
امروزه واژگان فرانسوی کمی در هندی یافت می‌شوند.

انگلیسی (अंग्रेज़ी انگریزی) 
بیشتر وام‌های اروپایی به زبان هندی-اردو از طریق انگلیسی وارد شده‌اند و شامل مفاهیم مدنی و خانگی هستند:

زندگی مدنی

خانگی

جستارهای وابسته 
 دستور زبان هندوستانی
 فرهنگ هندوایرانی
 تأثیرات زبان فارسی بر زبان اردو

منابع 

زبان اردو
زبان هندوستانی
زبان هندی