رودی متی

رودی متی (؛ زادهٔ ) ایران‌شناس و استاد دانشگاه دانشگاه دلاور اهل ایالات متحده آمریکا است و به‌ویژه دربارهٔ مسائل خاورمیانه و تاریخ معاصر ایران تخصص دارد. او مدرک دکترای خود را در سال ۱۹۹۱ از دانشگاه کالیفرنیا گرفت. او نویسنده شمار زیادی از کتاب‌ها دربارهٔ ایران صفوی و ایران قاجاری است.

آثار

تاریخ پولی ایران 
به‌همراه ویلم فلور و پاتریک کلاسون

تاریخ پولی یک کشور بینش‌های مهمی را در مورد توسعه اقتصادی آن و همچنین تاریخ سیاسی و اجتماعی آن ارائه می‌دهد. این کتاب اولین مطالعه مفصل تاریخ پولی ایران از ظهور سلسله صفویه در سال ۱۵۰۱ تا پایان حکومت قاجار در سال ۱۹۲۵ است. نویسندگان با استفاده از مجموعه ای از منابع منتشرنشده قبلی به ده زبان، شرایط خاص پولی را در ایران مدرن بررسی می‌کنند. تاریخچه، استفاده از پول و گردش آن، تغییر شرایط ضرابخانه‌های کشور و نقش دولت در مدیریت پول. نویسندگان در سرتاسر کتاب، زمینه بزرگ‌تر اقتصادی منطقه‌ای و جهانی را نیز در نظر می‌گیرند. این کتاب به عنوان اولین مطالعه تاریخ پولی ایران، یک خواندنی ضروری برای پژوهشگران تاریخ ایران و اقتصاد است.

ایران و دنیای اطراف آن 
به‌همراه نیکی کدی

به بررسی جایگاه ایران در جهان- روابط و تعاملات فرهنگی با همسایگان نزدیکش و با امپراتوری‌ها و ابرقدرت‌ها از آغاز دوره صفویه در سال ۱۵۰۱ تا امروز می‌پردازد. کتاب پیشینه تاریخی مهمی از تحولات سیاسی و اجتماعی اخیر ایران و روابط خارجی معاصر آن ارائه می‌دهد. موضوعات مورد بررسی شامل نفوذ ایران در خارج از کشور بر تشکیلات سیاسی، مذهب، ادبیات، هنر و دیپلماسی و همچنین جذب ایران از تأثیرات خارجی در این حوزه‌ها است. تمرکز ویژه بر فرهنگ سیاسی حاکم بر ایران در دوره‌های اولیه مدرن و معاصر آن است. نویسندگان رویکردهایی از تاریخ، علوم سیاسی، مردم‌شناسی، روابط بین‌الملل و مطالعات فرهنگی را ترکیب می‌کنند. برخی از مقالات به تعاملات ایران با اقوام مختلف عرب و ترک در منطقه از هند تا مصر می‌پردازند. برخی دیگر روابط آن با غرب در دوران قاجار و پهلوی، مسائل زنان، فرهنگ داخل ایران در دوران جمهوری اسلامی و حکومت دینی شیعی ایران را در مقایسه با سایر کشورهای مسلمان بررسی می‌کنند.

جنگهای ایرانیان و ترکان- درگیری و مذهب در جهان صفوی و عثمانی 
به‌همراه: آبراهام هارتول

درگیری عثمانی و صفوی از سوی کشورهای اروپایی به نفع منافع آنها تلقی می‌شد و به همین دلیل تشنه اطلاعات به روز وقایع در آن قسمت از جهان بوند. پزشک هیئت ونیزی، جیوانی-توماسو مینادوی، از ارتباطات گسترده خود در جامعه برای جمع‌آوری این اطلاعات حیاتی تجاری و دیپلماتیک استفاده می‌کرد. این کتاب شرح مفصل و زنده‌ای از جنگ بین سلسله‌های عثمانی و صفویه در اواخر قرن شانزدهم ارائه می‌کند، زمانی که سلطان عثمانی، مراد سوم، در صدد گسترش دامنه نفوذ خود به هزینه صفویان در زمان شاه محمد خدابنده بود. گزارش‌های غربی بسیار کمی از این درگیری وجود دارد و گزارش مینادوی هم بسیار آموزنده و قابل اعتماد است و هم افزودنی ارزشمند به منابع غیرغربی است.

فرشته‌ها بر در میخانه می‌کوبند: تاریخ مشروبات الکلی در دنیای اسلام 
اسلام تنها دین بزرگ جهان است که در برابر مصرف الکل مقاومت می‌کند. در بسیاری از کشورهای اسلامی، الکل ممنوع است. در برخی دیگر نقش چندانی در زندگی اجتماعی ندارد. با این حال، مسلمانان در طول تاریخ، غالباً زیاد می‌نوشیدند - چه سلطان‌ها و شاه‌ها در کاخ‌هایشان، چه مردم عادی در میخانه‌هایی که توسط یهودیان یا مسیحیان اداره می‌شد.

این مطالعه خاطره انگیز به بسیاری از مظاهر تاریخی، ادبی و اجتماعی شراب خواری در اسلام می‌پردازد، که فراتر از ارجاع به «نفاق» یا وسوسه‌های «میوه ممنوعه» است. رودی متیی استدلال می‌کند که الکل از طریق دوگانه نبودن یا بودنش در سرزمینهای اسلامی، ما را به قلب تاریخ اسلام می‌برد. او با کاوش در این تاریخ طولانی از دوران خلفای اموی و عباسی تا ترکیه اردوغان، و از اندلس تا پاکستان سنتی از تنوع و کثرت را کشف می‌کند که در آن مسلمانان می‌نوشیدند و بهانه‌های بی‌شماری برای این کار میاوردند. آنها جشن شراب می‌گرفتند و از آن به عنوان استعاره شاعرانه استفاده می‌کردند، یا شراب را هدیه ای از جانب خدا و کلید باز کردن قفل حقیقت ابدی می‌خواندند.

متی با استناد به منابع فراوان، اسلام را نه به عنوان یک ایمان سختگیرانه و سازش‌ناپذیر، بلکه به عنوان مجموعه ای از باورها و اعمالی که دوسویه گرایی در خود دارد، معرفی می‌کند که به حضور ابهام و تناقض راه می‌داده‌است.

ایران در بحران: انحطاط صفویه و سقوط اصفهان 
انحطاط و سقوط ایران صفوی به‌طور سنتی نتیجه طبیعی رکود سیاسی و انحطاط اخلاقی که مشخصه ایران اواخر صفوی بود تلقی می‌شود.

رودی متی در این کتاب، منابع سنتی را بازبینی و منابع جدیدی معرفی می‌کند تا نگاهی تازه به ایران صفوی در قرن قبل از سقوط اصفهان در سال ۱۷۲۲ بیندازد، که باعث سقوط این سلسله شد و آغاز دوره ای طولانی از آشفتگی شد. دولت صفوی که ذاتاً به دلیل محیط فیزیکی کشور، ساختار قبیله ای و پایگاه اقتصادی کوچک آن آسیب‌پذیر بود، در طول قرن هفدهم به طرز مهلکی تضعیف شد. متیی ایران صفوی را شبکه‌ای از اتحادهای متزلزل می‌داند که دایم نیازمند توجه هستند و جامعه‌ای از توازن ناآرام نیروهای متضاد. در اواخر قرن هفدهم، این تعادل شکننده از انسجام به چندپارگی تغییر کرد. شاهی که به‌طور فزاینده ای جدا و محصور در کاخ است. پیوند ضعیف پایتخت و استان‌های دور افتاده؛ بی‌توجهی رژیم به ارتش؛ سیاست‌های پولی کوته‌بینانه برای تشدید و نه اصلاح مشکلات کار می‌کند، و کشور را با حاکمی ناتوان از کنترل جناح‌گرایی و فساد و نظامی ناتوان از دفاع از مرزهای خود در برابر حملات خارجی توسط عثمانی‌ها و افغان‌ها مواجه کرده‌است و همه چیز برای بحران ۱۷۲۲ آماده است.

روسها در ایران 
کتاب روس‌ها در ایران به دنبال به چالش کشیدن روایت سنتی در مورد دخالت روسیه در ایران است و نشان می‌دهد که حکایت دخالت تاریخی روسیه در ایران حاوی سوء تفاهمات زیادی هم هست.

نفوذ روسیه در ایران بین سال‌های ۱۸۰۰ تا اواسط قرن بیستم صرفاً داستانی از نفوذ و تسلط اجتناب‌ناپذیر نیست: بلکه فرآیندی پیچیده‌است. کتاب با تکیه بر مطالب آرشیوی تازه، دریچه ای به قدرت و نفوذی که در ایران نه تنها توسط دولت روسیه و نمایندگان آن، بلکه توسط اتباع روس فعال در ایران در ظرفیت‌های مختلف، از جمله افراد، بانکداران، و کارآفرینان در ایران اعمال می‌شد، ارائه می‌دهد. کتاب روس‌ها در ایران نقش چندوجهی را که روس‌ها در تاریخ ایران ایفا کرده‌اند آشکار می‌کند.

در جستجوی لذت: مواد مخدر در تاریخ ایران ۱۵۰۰–۱۹۰۰ 
این کتاب بر محرک‌هایی تمرکز می‌کند که به گفته رافائل دو مانس، دیدار کننده از ایران در قرن هفدهم، به ایرانیان آسیب می‌رساند، به آنها یک «لگد» می‌زد و روحیه خوبی برای آنها ایجاد می‌کرد. رودی متی با ردیابی مسیر تاریخی آنها و نقشی که در جامعه اولیه ایران مدرن (۱۵۰۰–۱۹۰۰) ایفا کردند، گامی بزرگ در گسترش بحث‌های معاصر دربارهٔ نقش مواد مخدر و محرک‌ها در شکل‌دادن به غرب مدرن نیز برمی‌دارد.

کتاب با جزئیات فراوان، هم مسکرات شناخته شده از زمان‌های قدیم - شراب و مواد افیونی - و هم محرک‌هایی که بعداً معرفی شدند - تنباکو، قهوه و چای - را از زوایای مختلف بررسی می‌کند. تولید، تجارت و مصرف را گرد هم می‌آورد تا نیروهای پشت پرده و محبوبیت این مواد مصرفی را آشکار کند، و نشان می‌دهد که چگونه ایرانیان آنها را با نیازها و سلیقه‌های خود تطبیق داده و در زندگی روزمره خود ادغام کردند. متی علاوه بر این، از مواد روانگردان به عنوان دریچه ای برای مجموعه ای از مسائل گسترده‌تر در تاریخ ایران استفاده می‌کند - به ویژه تنش بین رهبری مذهبی و سکولار. علمای شیعه ایران در مواجهه با واقعیت، چشم خود را بر مصرف این مواد تا زمانی که در خانه بود و نظم اجتماعی را تهدید نمی‌کرد، می‌بستند. و نشان می‌دهد چگونه هنوز این انعطاف‌پذیری در پس ظاهر سازش‌ناپذیر جمهوری اسلامی وجود دارد.

فهرست آثار 
 (۱۹۹۱). «کارنامه محمد بیگ وزیر اعظم شاه عباس دوم (ح. ۱۶۴۲–۱۶۶۶)». ایران‌شناسی. 24 (1–4): 17–36. doi: ۱۰٫۱۰۸۰/۰۰۲۱۰۸۶۹۱۰۸۷۰۱۷۵۵.
 (۱۹۹۳). «تبدیل عشایر خطرناک به صنعتگران، تکنسین‌ها، کشاورزان مفید: آموزش در دوره رضاشاه». ایران‌شناسی. 26 (3-4): 313-336. doi: ۱۰٫۱۰۸۰/۰۰۲۱۰۸۶۹۳۰۸۷۰۱۸۰۴.
 (۱۳۷۷). "مقدمه ای بر "تاریخ‌نگاری و بازنمایی در ایران صفویه و افشاریه"". ایران‌شناسی. 31 (2): 143-147. doi: ۱۰٫۱۰۸۰/۰۰۲۱۰۸۶۹۸۰۸۷۰۱۹۰۱.
 (۱۳۷۷). دوره صفویه، افشار و زند. ایران‌شناسی. 31 (3-4): 483-493. doi: ۱۰٫۱۰۸۰/۰۰۲۱۰۸۶۹۸۰۸۷۰۱۹۲۶.
 متی، رودولف پی (۱۹۹۹). سیاست تجارت در ایران صفوی: ابریشم برای نقره، ۱۶۰۰–۱۷۳۰. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج. پ. 120. ISBN 978-0-521-64131-9.
 (ویراستار، با بث بارون) ایران و فراتر از آن: مقالاتی در تاریخ خاورمیانه به افتخار نیکی آر. کدی، ناشران مزدا (کاستا مسا، کالیفرنیا)، ۲۰۰۰.
 (۱۳۸۰). «تثبیت ضرابخانه و بدتر شدن ضرب سکه اواخر صفوی: ضرابخانه هویزه». مجله تاریخ اقتصادی و اجتماعی مشرق زمین. 44 (4): 505-539. doi:۱۰٫۱۱۶۳/۱۵۶۸۵۲۰۰۱۶۰۰۵۲۶۰۳.
 (ویراستار، با نیکی آر. کدی) ایران و جهان پیرامون: تعاملات در فرهنگ و سیاست فرهنگی، انتشارات دانشگاه واشینگتن (سیاتل، WA)، ۲۰۰۲.
 متی، رودلف پی (۲۰۰۵). تعقیب لذت: مواد مخدر و محرک‌ها در تاریخ ایران، ۱۵۰۰–۱۹۰۰. پرینستون، نیوجرسی: انتشارات دانشگاه پرینستون. شابک ۹۷۸–۰۶۹۱۱۱۸۵۵۰.
 (۱۳۸۵). «بین اعراب، ترک‌ها و ایرانیان: شهر بصره، ۱۶۰۰–۱۷۰۰». بولتن دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن. 69 (1): 53-78. doi:10.1017/S0041977X06000036. JSTOR 20181989. S2CID ۱۵۹۹۳۵۱۸۶.
 (۱۳۸۸). «صفویان از نظر غربیان: مسافران اروپایی قرن هفدهم به ایران». مجله تاریخ معاصر اولیه. 13 (2): 137-171. doi:10.1163/138537809X12498721974624.
 (۱۳۸۸). "آیا ایران صفوی یک امپراتوری بود؟" مجله تاریخ اقتصادی و اجتماعی مشرق زمین. 53 (1-2): 233-265. doi: 10.1163/002249910X12573963244449.
 (۱۳۹۱). ایران در بحران: انحطاط صفویه و سقوط اصفهان. لندن: I.B.Tauris. صفحات 1–371. ISBN 978-1-84511-745-0.
 متی، رودی ویلم؛ کلاوسون، پاتریک (۲۰۱۳). تاریخ پولی ایران: از صفویان تا قاجارها. لندن؛ نیویورک: I.B.Tauris. صفحات ۱–۳۲۰. شابک ۹۷۸–۰۸۵۷۷۲۱۷۲۳.
 (۱۳۹۲). بی‌ادبی و توهین: روابط روسیه و ایران در اواسط قرن هفدهم. ایران‌شناسی. 46 (3): 333-357. doi:10.1080/00210862.2012.758500. S2CID ۱۴۵۵۹۶۰۸۰.
 (۱۳۹۳). "جنگ عثمانی و صفوی ۹۸۶–۹۹۸/۱۵۷۸–۹۰: انگیزه‌ها و علل". در کارپات، کمال؛ بالگامیش، دنیز (ویراستار). مجله بین‌المللی مطالعات ترکی. جلد ۲۰، شماره ۱ و ۲.
 (۲۰۱۵). «فقر و استقامت: مأموریت یسوعی اصفهان و شامخی در ایران اواخر صفوی». القنطاره. 36 (2): 463-501. doi:10.3989/alqantara.۲۰۱۵٫۰۱۴.
 (۲۰۱۵). «روابط مرکز و پیرامون در ایران صفوی: سرزمین‌های مرزی غربی در مقابل منطقه مرزی شرقی». مورخ. 77 (3): 431-463. doi:10.1111/hisn.12068. S2CID ۱۴۳۳۹۳۰۱۸.
 (۱۳۹۵). «از شکوه و تحسین تا تباهی و فرومایگی: مسافران غربی به ایران از صفویان تا قاجارها». ایران: مجله انستیتوی مطالعات فارسی بریتانیا. 54 (1): 3-22. doi:10.1080/05786967.2016.11882297. S2CID ۱۹۲۳۵۵۱۴۵.
 (۲۰۱۹). «ایران صفوی و «مسئله ترکیه» یا چگونگی اجتناب از جنگ در چند جبهه». ایران‌شناسی. 52 (3-4): 513-542. doi:10.1080/00210862.2019.1648228. S2CID ۲۰۴۴۸۳۱۲۸.
 (۲۰۲۰). «نه شرقی، نه غربی، ایرانی»: چگونه تلاش برای خودکفایی به شکل‌گیری ناسیونالیسم مدرن ایران کمک کرد». مجله فارسی‌شناسی. 13 (1): 59-104. doi:10.1163/18747167-BJA10001.
 دنیای صفوی، راتلج، ۲۰۲۱.

زندگی شخصی 
او باجناغ محمد امینی مورخ معاصر (فرزند نصرت‌الله امینی) است.

جوایز 
 جایزه کتاب آلبرت حورانی (۱۳۸۵). اعطا شده توسط انجمن خاورمیانه آمریکای شمالی
 جایزه سعیدی سیرجانی (۱۳۸۳–۱۳۸۳). برنده جایزه انجمن بین‌المللی ایران‌شناسی
 جایزه کتاب دوستی بریتانیا و کویت (۲۰۱۲)
 بهترین کتاب خارجی زبان دربارهٔ ایران (دوبار اهدا شده توسط وزارت فرهنگ ایران)

منابع 

 

اعضای هیئت علمی دانشگاه دلاویر
افراد زنده
ایران‌شناسان
تاریخ‌نگاران ایران
تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی)
تاریخ‌نگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
تاریخ‌نگاران سده ۲۱ (میلادی)
دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیا
زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)