شروین وکیلی

شروین وکیلی (زادهٔ ۸ شهریور ۱۳۵۳) نویسنده، پژوهشگر، نظریه‌پرداز، جامعه‌شناس، تاریخ‌نگار و اسطوره‌پژوه ایرانی است. او مدیر گروه جامعه‌شناسی تاریخی انجمن جامعه‌شناسی ایران است.
او همچنین در رشتهٔ زیست‌شناسی تحصیل و تدریس کرده و از پشتیبانان آموزش نظریهٔ فرگشت در مدارس و دانشگاه‌هاست.
شروین وکیلی در تأسیس چندین سازمان مردم نهاد و مدیریت چند نهاد دیگر و نوشتن در روزنامه‌ها و نشریه‌های عمومی و تخصصی شرکت داشته‌است.
دستگاه نظری او رویکرد سیستم‌های پیچیده است و شمار زیادی کتاب و مقاله در این زمینه منتشر کرده‌است. او همچنین در فضای عمومی فعال است و با بسیاری از شخصیتهای فرهنگی سرشناس بحث و مناظره داشته‌است. شروین وکیلی نظریه‌پردازی ملی‌گرا و هوادار وحدت و یگانگی اقوام ایرانی است و باز تعریف «منِ ایرانی» را کلید برون رفت از بحران تاریخی کنونی حوزهٔ تمدن ایرانی می‌داند.

زندگی‌نامه 
شروین وکیلی در هشتم شهریور سال ۱۳۵۳ در تهران زاده شد. در رشته‌های زیست‌شناسی و جامعه‌شناسی تحصیل کرد و دو کارشناسی ارشد (جانورشناسی با گرایش فیزیولوژی اعصاب/ ۱۳۷۸ و جامعه‌شناسی با گرایش فرهنگ) از دانشگاه تهران گرفته و دکترای خود را با گرایش جامعه‌شناسی سیاسی در دانشگاه علامه طباطبایی دریافت کرده‌است. او طی سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۹۲ در دبیرستان‌ها و از سال ۱۳۷۵ تا کنون در دانشگاه‌های تهران تدریس کرده‌است و بیشتر این دوران را به تدریس در دبیرستان‌های تیزهوشان (علامه حلی و فرزانگان) و دانشگاه تهران گذرانده‌است. آثار او بر مباحث مربوط به هویت ایرانی و تاریخ و تمدن ایران زمین تمرکز یافته و هشتاد کتاب و حدود دویست مقاله و یادداشت را شامل می‌شود، که برخی‌شان به عنوان پژوهش برتر شناخته شده‌اند. او همچنین رمان علمی-تخیلی و رمان تاریخی می‌نویسد و بر مبنای آثارش سریال تلویزیونی (نردبام آسمان بر مبنای رمان جام جمشید) و بازی رایانه‌ای (گرشاسپ بر مبنای رمان سوشیانس) تولید شده‌است. مباحثی که تدریس کرده هم بیشتر به عصب‌شناسی، تکامل زیستی، نظریهٔ پیچیدگی، اسطوره‌شناسی و جامعه‌شناسی تاریخی تمرکز داشته‌است.

فعالیت مدنی 
شروین وکیلی در سال ۱۳۷۸ سازمانی مردم نهاد به نام کانون خورشید را تأسیس کرد و در ۱۳۸۳ موسسه‌ای فرهنگی به نام خورشید راگا بنیان نهاد. او در تأسیس نهادهای مدنی دیگری مانند انجمن فلسفهٔ دانشگاه تهران، گروه جامعه‌شناسی تاریخی انجمن جامعه‌شناسی ایران، انجمن زروان، کانون جوانان اکباتان و چند نهاد دیگر نیز نقشی محوری داشته‌است. او همچنین عضو هیئت علمی چندین همایش بین‌المللی (هزارهٔ شاهنامه- ۱۳۹۰، حافظ شیرازی- ۱۳۹۴، ملک‌الشعرای بهار- ۱۳۹۵، همایش ملی پژوهشهای اجتماعی و فرهنگی- ۱۳۹۶) بوده‌است.

دستگاه نظری 
شروین وکیلی بر مبنای سرمشق نظریهٔ سیستم‌های پیچیده دستگاهی مفهومی دربارهٔ ارتباط «من» و نهاد (عاملیت انسانی و ساختار اجتماعی) پیشنهاد کرده که در قالب هفت جلد کتاب انتشار یافته و اغلب با نام دیدگاه زُروان شناخته می‌شود. این چارچوب مفهومی برای بازتعریف هویت ایرانی به کار گرفته شده و او بر این مبنا سه حوزهٔ پژوهشی (جامعه‌شناسی تاریخی، فلسفه، اسطوره‌شناسی) تعریف کرده و در هریک مجموعه‌ای از کتابها را منتشر کرده‌است. برخی از این کتابها در سطح ملی جوایزی را ربوده یا برای آن نامزد شده‌اند؛ مثلاً کتاب نظریهٔ منش‌ها (از مجموعهٔ دیدگاه زروان) که در ابتدای کار پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد وی در رشتهٔ جامعه‌شناسی بود در سال ۱۳۷۹ به عنوان پایان‌نامهٔ برتر برگزیده شد و کتاب تاریخ خرد ایونی (از مجموعهٔ تاریخ خرد) در سال ۱۳۹۶ نامزد بهترین کتاب سال در رشتهٔ فلسفهٔ غرب شد و یکی از پنج کتاب برگزیده بود.وی معتقد است که ایران از فرصت‌های پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برای بازیابی حوزه نفوذ خود بهره نبرده‌است او در مصاحبه ای از این که برخی نژادهای ایرانی به نادرستی به عنوان دیاسپورا مورد اشاره قرار می‌گیرند انتقاد کرد.وی در گفت و گویی که به نقد تاریخ خرد ایونی به عنوان یکی از مشهورترین کتاب‌های نویسنده برگزار شد از سوی عبدالصالح جعفری از فعالان دانشجویی سابق، مجتهد، پزشک و دین پژوه مورد تقدیر قرار گرفت.

تالیفات 
ابوالقاسم لاهوتی و شاعران چپ‌گرا ۱۳۹۶

اراه جنگجو ۱۳۸۹

اسطورهٔ معجزهٔ یونانی ۱۳۸۹

اسطوره‌شناسی ایزدان ایرانی ۱۳۹۵

اسطوره‌شناسی آسمان شبانه ۱۳۹۱

اسطوره‌شناسی پهلوانان ایرانی ۱۳۸۹

اسطورهٔ آفرینش بابلی ۱۳۹۳

اسطورهٔ یوسف و افسانهٔ زلیخا ۱۳۹۶

ایران تمدن راه‌ها ۱۴۰۰

پروین، سیمین و فروغ ۱۳۹۶

تاریخ خرد ایونی ۱۳۹۵

تاریخ سیاسی شاهنشاهی اشکانی ۱۳۹۳

تاریخ کوروش هخامنشی ۱۳۸۹

جام جم زُروان ۱۳۹۳

جام جمشید ۱۳۹۶

جامعه‌شناسی جوک و خنده ۱۳۸۵

جم ۱۳۹۶

جنگجو ۱۳۸۲

خلاقیت ۱۳۸۵

خویشتن پارسی ۱۳۹۶

داریوش دادگر ۱۳۹۱

دربارهٔ آفرینش پدیدارها ۱۳۹۶

دربارهٔ زمان ۱۳۹۱

راه جنگجو ۱۳۸۹

روان‌شناسی خوداِنگاره ۱۳۸۹

زبان، زمان، زنان ۱۳۹۱

زند گاهان ۱۳۹۴

سوشیانس۱۳۸۴

فارابی ۱۳۹۶

فرگشت انسان

کوروش رهایی‌بخش ۱۳۹۳

ملک‌الشعرای بهار ۱۳۹۶

نظریهٔ سیستم‌های پیچیده ۱۳۸۹

نظریهٔ قدرت ۱۳۸۹

نظریهٔ منش‌ها ۱۳۸۹

نفرین صندلی (مبل جادویی) ۱۳۹۱

نیما یوشیج ۱۳۹۶

هشت سرنوشت بهرام ۱۳۹۹

همجنس‌گرایی ۱۳۹۶

همکاری در ترجمهٔ کتاب 
 لتیری، دن.جی. نظریه‌های سوء مصرف مواد مخدر، ویراستار ترجمه محمد رضایی، انتشارات جامعه و فرهنگ، ۱۳۸۴.
 هال، استوارت و …، مطالعات فرهنگی: دیدگاه‌ها و مناقشات، ویراستار ترجمه محمد رضایی، انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، ۱۳۸۶.

منابع

پیوند به بیرون 
 مصاحبه خبرگزاری کتاب ایران با شروین وکیلی
 ایرادات مصطفی ملکیان به مباحث شروین وکیلی چاپ شده در روزنامه اعتماد
 مناظره صادق زیبا کلام و شروین وکیلی در مورد نژادپرستی منعکس شده در روزنامه شرق
نقد شروین وکیلی به کتاب انسان خردمند منتشر شده در خبرگزاری ایرنا
گفت‌وگوی با دکتر شروین وکیلی درباره اعتبار متون یونانی مرتبط با تاریخ ایران باستان منتشر شده در وبگاه مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی
والرشتاین و ما در گفتارهایی از تقی آزادارمکی، شروین وکیلی و خسرو خواجه‌نوری منتش شده در روزنامه اعتماد
 
 

اهالی تهران