قورچی (محافظ شخصی سلطنتی)

قورچی‌ها محافظان سلطنتی شاهان دودمان صفویان بودند. رئیس قورچی‌ها با عنوان قورچی‌باشی شناخته می‌شد.

تاریخ 
قورچی‌ها بخشی از قوای قزلباش بودند و حقوق آن‌ها از خزانه‌داری سلطنتی تامین و به آن‌ها پرداخت می‌شد. آن‌ها با هزینه‌ها و زمین‌های اهداشده توسط شاه زندگی می‌کردند. در اوایل دوره صفویه، قورچی‌ها همه از یک قبیله بودند، اما پس از آن تغییر کرد. شمار آن‌ها در هنگام حضور شاه اسماعیل یکم در جنگ چالدران به ۳۰۰۰ تن می‌رسید، اما پس از نبرد به ۱۷۰۰ تن رسید و پس از آن که شاه اسماعیل ۷۰۰ تن مورد آن‌ها را از بین برد به ۱۰۰۰ تن کاهش یافت. شمار آن‌ها در هنگام سلطنت شاه تهماسب یکم (۱۵۲۴ تا ۱۵۷۶ میلادی) به ۵۰۰۰ نفر رسید.

در دوران شاه عباس یکم اهمیت قورچی‌ها فزونی یافت و شمار آنان به ۱۰۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ تن رسید. شاه عباس کنترل چندین فرمانداری در استان‌های بزرگ را به قورچی‌ها سپرد که باعث کاهش قدرت فرماندهان قزلباش شد، زیرا پیش از آن آن‌ها برای اداره استان های بزرگ استفاده می‌شدند. در اواخر سلطنت شاه عباس، قورچی‌باشی قدرتمندترین زیردست شاه بود.

شماری قورچی نیز وجود داشتند که به اداره برخی از استان‌ها و شهرها گماشته می‌شدند و در راس آن‌ها افسرانی قرار داشتند که از آن‌ها با نام قورچی‌باشی نیز یاد می‌شد. این قورچی‌ها با نام شهر یا استانی که در آن خدمت می‌کردند شناسایی می‌شدند. به عنوان مثال، یک قورچی مستقر در شهر دربند با عنوان یک قورچی دربند شناخته می‌شد.

برخی فرمانروایان و حکام محلی نیز عنوان قرچی را در اختیار داشتند، اگرچه شمار آن‌ها اندک بود. برخی قورچی‌ها نیز اختیارات اسلحه و تسلیحات جنگی را دارا بودند و با پسوندهای ابزار جنگی شناخته می‌شدند، مانند قورچی ترکش، قورچی زره، قورچی کفش و....

یادداشت

منابع 

تاریخ نظامی شاهنشاهی صفویان
سازمان نظامی قرون وسطی
نیروهای محافظ قرون وسطی
واحدها و تشکیلات نظامی ایران باستان
سازمان‌های نظامی ایران