فهرست سلسله‌های ایران

این مقاله به فهرست سلسله‌های ایران بزرگ در محدودهٔ جغرافیایی و حوزه تمدنی فلات ایران و جلگه‌های مجاور آن، شامل ایران، بخش بزرگی از قفقاز و آسیای مرکزی می‌پردازد. کاربرد تاریخی ایران تمام مرزهای سیاسی کشوری که تحت تسلط ایرانیان بود همچو میانرودان و اغلب ارمنستان و جنوب قفقاز را هم در بر می‌گیرد.

در این مقاله، سلسله‌های تاریخی ایران پس از تمدن ایلام فهرست شده‌اند.
برای دیدن حکومت‌های پیش از ایلام، به فهرست مربوطه مراجعه نمایید.

حکومت‌های پیش از آریایی‌هاو ایرانیان 

گاه تاریخ ایران را از ورود آریایی‌ها که نام ایران نیز از ایشان گرفته شده‌است، به فلات ایران آغاز می‌کنند؛ ولی این به این معنی نیست که فلات ایران تا پیش از ورود ایشان خالی از سکنه یا تمدن بوده‌است. پیش از ورود آریاییان به فلات ایران تمدنهای بسیار کهنی در این محل شکفته و پژمرده شده بودند و تعدادی نیز هنوز شکوفا بودند. برای نمونه تمدن نوشیجان در ملایر شهر سوخته (در سیستان و بلوچستان)،
تمدن ساکنان تپه سیلک (در کاشان)،
تمدن ایلام (در شمال خوزستان)،
تمدن منائیان (در بوکان، کردستان و جنوب آذربایجان غربی)،
تمدن پارسوا (در پیرانشهر)،
تمدن جیرفت (در کرمان)،
پادشاهی الیپی (در کرمانشاه (پایتخت) و کردستان)،
تمدن لولوبیان (در کرمانشاه (پایتخت)، کردستان و آذربایجان)،
گوتیان (در کردستان و کرمانشاه و آذربایجان)،
تپه حسنلو در جنوب آذربایجان غربی
تمدن گنج دره (در هرسین کرمانشاه)،
تمدن زیویه (در سقز کردستان)،
تمدن تپه گوران (در گیلانغرب کرمانشاه)
تمدن تپه‌های شیخی آباد و جانی (در دینور کرمانشاه)،
تمدن گودین تپه (در کنگاور کرمانشاه)، تپه علی کش در ایلام،
اسکندری (در هفشجان)،
تمدن اورارتو (در آذربایجان)،
تپه حصار (در دامغان سمنان)،
تپه شهداد (در کرمان)،
تپه گیان (در نهاوند همدان)،
تمدن کاسی‌ها (ابتدا در میان‌رودان و سپس در زاگرس)،
تپورها در تبرستان (مازندران) و…
در سرزمین ایران بودند.

فهرست بر پایه قدمت

فهرست بر پایه مدت فرمانروایی

فهرست بر پایه گستره فرمانروایی

فهرست سلسله‌های بیگانه

فهرست سلسله‌های ایرانی تبار خارج از ایران

فهرست اسطوره‌ای

نقشه‌های ایران در سلسله‌های گوناگون

جستارهای وابسته 
 فهرست پایتخت‌های ایران
 فهرست شاهان ایران
 گاهشمار تاریخ ایران
 مردمان ایرانی‌تبار
 دودمان‌های ایران
 تاریخ ایران
 فلات ایران

یادداشت‌ها

پانویس

منابع 
 تاریخ مفصل ایران (از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه) نوشته عباس اقبال آشتیانی(۱۳۴۳)
 تاریخ مغول (در ۹ فصل)، نوشته عباس اقبال آشتیانی
 تاریخ ایران (قبل از اسلام) نوشته حسن پیرنیا (مشیرالدوله)
 ابوالقاسم فردوسی، شاهنامهٔ فردوسی، انتشارات تور، تهران، ۱۳۸۳ هجری شمسی
 شاهنامه فردوسی ج۳ و ج۴ تصحیح جیحونی، مصطفی نشر شاهنامه پژوهی
 ش‍اه‍ن‍ام‍ه ح‍ک‍ی‍م اب‍وال‍ق‍اس‍م ف‍ردوس‍ی ب‍راس‍اس ن‍س‍خ‍ه م‍ع‍ت‍ب‍ر م‍س‍ک‍و و م‍ق‍اب‍ل‍ه ب‍ا ن‍س‍خ‍ه ژول م‍ول / م‍ق‍دم‍ه ح‍س‍ی‍ن م‍ح‍ی‌ال‍دی‍ن‌ال‍ه‍ی‌ق‍م‍ش‍ه‌ای؛ ت‍ص‍ح‍ی‍ح، ف‍ره‍ن‍گ ل‍غ‍ات و م‍ق‍اب‍ل‍ه ن‍اه‍ی‍د ف‍رش‍ادم‍ه‍ر. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر م‍ح‍م‍د (ص)، نوبت چاپ سوم زمستان ۱۳۷۹.

کتابشناسی 

 Assar, G.R.F. , "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers. I", Parthica, 6, 2004, pp. ۶۹–۹۳.
 Assar, G.R.F. , "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers, II a revised stemma", Parthica, 7, 2005, pp.  ۲۹–۶۳.
 Assar, G.R.F. , "Moses of Choren & the Early Parthian Chronology", Electrum, vol. 11, 2006, pp.  61–86.

 Assar, G.R.F. , "A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 B.C.", Electrum, vol. 11, 2006, pp.  87–158. 
 Assar, G.R.F. , "A Revised Parthian Chronology of the Period 91-55 B.C.", Parthica, 8, 2006, pp. ۵۵–۱۰۴.
 Briant, Pierre, "From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire", ۲۰۰۲.
 Cameron, George, "History of Early Iran", Chicago, 1936 (repr. , Chicago, 1969; tr. E. -J. Levin, L’histoire de l’Iran antique, Paris, 1937; tr. H. Anusheh, ایران در سپیده دم تاریخ، Tehran, 1993)
 D’yakonov, I. M. , "Istoriya Midii ot drevenĭshikh vremen do kontsa IV beka de e.E" (The history of Media from ancient times to the end of the 4th century BCE), Moscow and Leningrad, 1956; tr. Karim Kešāvarz as Tāriḵ-e Mād, Tehran, 1966.
 Dandamaev, Muhammad A. , "Persien unter den ersten Achämeniden (6. Jahrhundert v. Chr.)", tr. Heinz-Dieter Pohl, Wiesbaden, 1976.
 Ghashghai, H.R. , "The successors of Mithridates II", Bulletin of Ancient Iranian History (UCLA), vol. 5, March 2009.(in Persian)
 Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.
 Hinz, W. , "The Lost World of Elam", London, 1972 (tr. F. Firuznia, دنیای گمشده ایلام، Tehran, 1992)
 Josephus Flavius, Antiquities of the Jews.
 Justi, Ferdinand, "Iranisches Namenbuch", Tehran, Asatir, 2003.
 Legrain, Leon, "Historical Fragments", Philadelphia, The University of Pennsylvania Museum Publications of the Babylonian Section, vol. XIII, 1922.
 Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Elam", Tehran, Iran University Press, 1991.
 Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Mesopotamia", Tehran, Iran University Press, 1997, vol.۱.
 Miroschedji, P. de, ‘La fin du royaume de l’Ansˇan et de Suse et la naissance de l’empire perse’, ۱۹۸۵، ZA 75, pp. ۲۶۵–۳۰۶.
 Nöldeke, Theodor, "Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden. Aus der arabischen Chronik des Tabari übersetzt" (۱۸۷۹)
 Olmstead, A. T. , "History of the Persian Empire", Chicago, 1948
 Plutarch, Lives.
 Polybius, The Histories.
 Potts, D. T. , The Archaeology of Elam, Cambridge University Press, 1999.
 Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU, 2000.
 Tacitus, The Annals.
 Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004.
 The Cambridge Ancient History (CAH)
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 1, THE LAND OF IRAN, Cambridge University Press, 1968.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 2, THE MEDIAN AND ACHAEMENIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1985.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(I), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(II), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 4, THE PERIOD FROM THE ARAB INVASION TO THE SALJUQS, Cambridge University Press, 1975.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 5, THE SALJUQ AND MONGOL PERIODS, Cambridge University Press, 1968.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 6, THE TIMURID AND SAFAVID PERIODS, Cambridge University Press, 1986.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 7, FROM NADIR SHAH TO THE ISLAMIC REPUBLIC, Cambridge University Press, 1991.
 Vallat , François. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301-313. London/New York , 1998.
 Vallat , François. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l'imbroglio neo-elamite. NABU , 1995.
 Vallat , François. Le royaume elamite de SAMATI. NABU , 1996.
 Vallat , François. Les pretendus fonctionnaires Unsak des texts neo-elamites et achemenides. ARTA , 2002.
 Vallat , François. Le royaume elamite de Zamin et les 'Letters de Nineveh'. Iranica Antique , 33 , 1998. pp. ۹۵–۱۰۶.

تاریخ ایران باستان
تاریخ ایران
فهرست‌های مربوط به تاریخ ایران
دودمان‌های ایرانی
فهرست‌های اقوام
فهرست‌های دودمان‌ها
فهرست‌های مربوط به آسیا
کشورهای پیشین در آسیا
کشورهای پیشین در خاورمیانه
کشورهای قدیم در آسیای مرکزی