دمشقیه

دمشقیه (کُمُش‌قیه، گوموش‌قیه) یکی از محله‌های تاریخی تبریز است که در مرکز این شهر (منطقهٔ ۸) واقع شده‌است. این محله آرامگاه امیران چوپانی و سلاطین جلایری را در خود جای داده و گاهی زیرمجموعهٔ محلهٔ بزرگ‌تر خیابان هم محسوب می‌شود.

محلهٔ دمشقیه از سمت شمال و شرق به رودخانهٔ مهرانه‌رود، از سمت غرب به خیابان منصور (بهشتی) و از سمت جنوب به کوچهٔ قره‌باغی‌ها محدود شده‌است. خیابان دمشقیه، خیابان اصلی این محله است و «دبیرستان الزهرا» (گورستان سابق دمشقیه، واقع در نزدیکی تقاطع خیابان‌های دمشقیه و رضانژاد) مرکز این محله محسوب می‌شود.

وجه تسمیه 
دمشقیه منسوب به «دمشق خواجه» پسر امیر چوپان (نیای چوپانیان) است و به همین دلیل، «دمشقیه» خوانده شده‌است. در گذشته در این محله، باغ و عمارت بزرگی منسوب به بغداد خاتون (همسر ابوسعید بهادرخان ایلخانی) وجود داشته که آن را به نام برادر مقتول خود (دمشق خواجه) و جهت تدفین او ایجاد کرده بود و این محله هم در پیرامون باغ مذکور گسترش یافته‌است.

تاریخچه 
در محوطه و جوار باغ دمشق خواجه، آرامگاه مخروبهٔ سلاطین جلایری و چوپانی و گورستانی قدیمی تا اوایل دههٔ ۱۳۰۰ خورشیدی وجود داشته‌است. حافظ حسین کربلایی در کتاب روضات الجنان و جنات الجنان در وصف محلهٔ دمشقیه، عمارت آن و آرمیدگان در آن چنین می‌نویسد (البته در اکثر منابع به وجود آرامگاه امیران چوپانی در این محله، به دلیل خاطرهٔ ناخوشایند مردم از آن‌ها، اشارهٔ مستقیم نشده‌است):

شعر در وصف دفن سلطان احمد جلایر در عمارت دمشقیه:

دبیرستان الزهرا 
در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی، کار ساخت مدرسه‌ای دخترانه برروی گورستان تاریخی دمشقیه شروع شد و نهایتاً در سال ۱۳۵۶ خورشیدی به بهره‌برداری رسید. این مدرسه امروزه تحت عنوان «دبیرستان نمونه‌دولتی الزهرا» به فعالیت خود ادامه می‌دهد. دبیرستان الزهرا در خیابان دمشقیه، منطقهٔ «میر چوپان» (امیر چوپان) قرار دارد.

آرمیدگان 

امیران و سلاطین آرمیده در گورستان دمشقیه:
 شیخ حسن چوپانی
 ملک اشرف چوپانی
 سلطان حسن جلایر
 سلطان حسین جلایر
 سلطان احمد جلایر

دیگر آرمیدگان:
 دمشق خواجه (پسر امیر چوپان و عموی شیخ حسن چوپانی)
 شاه ولد بن شیخ علی بن سلطان اویس (نوهٔ سلطان اویس جلایر)
 سلطان علاءالدوله بن سلطان احمد (پسر سلطان احمد جلایر)
 مادر سلطان احمد جلایر
 خواهر سلطان احمد جلایر

پانویس

منابع

جستارهای وابسته 
 چوپانیان
 جلایریان
 شیخ حسن کوچک
 ملک اشرف
 سلطان حسن جلایر
 سلطان حسین جلایر
 سلطان احمد جلایر

جلایریان
چوپانیان
محله‌های تبریز