اسلام و سقط جنین

نظرات مسلمانان در مورد سقط جنین توسط حدیث و همچنین نظرات علما و مفسران حقوقی و دینی شکل می‌گیرد. در اسلام اعتقاد بر این است که جنین پس از ۱۲۰ روز حاملگی به یک جان زنده تبدیل می‌شود، و سقط جنین پس از آن مرحله غیرمجاز تلقی می‌شود. بسیاری اسلامی اندیشمندان، استثناهایی را در این قانون برای شرایط خاص تشخیص می‌دهند. عزیزا یحیی البری، دانشگاهی آمریکایی، خاطرنشان می‌کند که «اکثر دانشمندان مسلمان سقط جنین را مجاز می‌دانند، اگرچه نظرشان دربارهٔ مراحل رشد جنین که این امر را ممنوع می‌کند متفاوت است.» به گفته شرمان جکسون، «در حالی که سقط جنین، حتی در سه‌ماهه اول بارداری، طبق اقلیت حقوقدانان ممنوع است، اما جرمی محسوب نمی‌شود که مجازات کیفری یا حتی مدنی برای آن در نظر گرفته شده باشد.» چهار مکتب اسلامی سنی وجود دارد - حنفی، شافعی، حنبلی و مالکی - و آنها در مورد زمان سقط جنین در اسلام اظهار نظر می‌کنند.

در عمل، دسترسی به سقط جنین بین کشورهای اکثریت مسلمان بسیار متفاوت است. در کشورهایی مانند ترکیه و تونس، سقط جنین در صورت درخواست، کاملاً قانونی است. از طرف دیگر، در ۱۸ کشور از ۴۷ کشور دارای اکثریت مسلمان، از جمله عراق، مصر و اندونزی، سقط جنین فقط در صورتی مجاز است که زندگی مادر توسط بارداری در خطر باشد. در صورت به خطر افتادن جان مادر، هیچ کشوری با اکثریت مسلمان، سقط جنین را ممنوع نمی‌کند.

موارد سقط جنین مجاز 
در میان مسلمانان، مجاز بودن سقط جنین به عواملی مانند زمان و شرایط خاص بستگی دارد. چهار مکتب فکری اهل سنت دربارهٔ زمانی از حاملگی که سقط جنین در آن مجاز است دیدگاه‌های مختلفی دارند. توجه به این نکته مهم است که مالکی‌ها در هیچ‌یک از مراحل حاملگی سقط جنین را مجاز نمی‌دانند.

قبل از چهار ماه بارداری 
سیدالصبیق، نویسنده فقه السنه، نظرات فقهای کلاسیک را در این باره در کلمات زیر خلاصه کرده‌است:سقط جنین پس از گذشت چهار ماه از بارداری مجاز نیست. زیرا سقط در آن زمان مانند گرفتن یک زندگی است، عملی که در دنیا و آخرت مجازات دارد. سقط جنین قبل از سپری شدن این دوره، در صورت لزوم مجاز شمرده می‌شود. با این حال، در صورت عدم عذر معقول، حرام است. نظرات امام غزالی: «سقط جنین پس از بارداری گناه است». وی در ادامه می‌گوید: «وقتی نطفه وارد تخمدان شود، با تخمک مخلوط شود و پتانسیل زندگی را پیدا می‌کند، و حذف آن یک گناه است. سقط جنین بعد از تبدیل شدن آن به میکروب یا زالو، یک گناه سنگین خواهد بود و اگر کسی این کار را انجام دهد بعد از مرحله ای که روح در جنین دمیده می‌شود و فرم و توانایی‌های انسانی به دست می‌آورد سنگینی گناه بسیار افزایش می‌یابد.»مرحله Nutfa (اسپرم)

این مرحله از زمان لقاح تا ۴۰ روز از زمانی که اسپرم تخم را بارور می‌کند است. در این مرحله، حنفیها اجازه سقط جنین می‌دهند، اکثر شافعیها سقط جنین را مجاز می‌دانند، برخی از حنبلیها آن را اجازه می‌دهند، اما مالکی‌ها مجوز سقط را نمی‌دهند.

در میان علمای اهل سنت معاصر، یاسر قاضی می‌گوید که سقط جنین ممکن است در ۴۰ روز اول بارداری برای «یک دلیل بسیار مشروع» مجاز باشد، اما پس از آن دوره ممنوع است، که در آن نقطه حلول روح رخ می‌دهد.

مرحله 2 Alaqaا (لخته خون) 

این مرحله ۴۰–۸۰ روز پس از بارداری است که تخمک بارور شده مانند لخته خون شده‌است. در این مرحله، حنفی‌ها سقط جنین را مجاز می‌داند، در حالی که فقط برخی از شافعی‌ها و حنبلی‌ها آن را مجاز می‌دانند.

مرحله 3 Mudgha (رویان) 

این مرحله ۸۰–۱۲۰ روز پس از بارداری است که اکنون لخته خون به گوشت تبدیل شده‌است. در این مرحله، حنفی‌ها سقط جنین را مجاز می‌دانند، فقط برخی از شافعی‌ها و حنبلی‌ها این اجازه را دارند.

مرحله 4 Khalqan Akhar (روح) 

این مرحله ۱۲۰ روز پس از بارداری است که بر اساس اسلام یک روح / جان وارد بدن می‌شود. در این مرحله هیچ‌یک از چهار مکتب فکری مجاز به سقط جنین نیست.

تهدید به زندگی زن 
در مورد مسئله زندگی زن، مسلمانان به‌طور جهانی قبول دارند که زندگی او بر زندگی جنین ارجحیت دارد. این به این دلیل است که زن «منبع اصلی زندگی» تلقی می‌شود، در حالی که جنین فقط زندگی «بالقوه» است. حقوقدانان مسلمان توافق دارند که سقط جنین براساس این اصل مجاز است که «شر بزرگتر [مرگ زن] باید توسط شر کوچکتر [سقط] دفع شود». در این موارد، پزشک قاضی بهتری نسبت به دانشمند در نظر گرفته می‌شود.

طبق نظر شیعه دوازده امامی، بین آیت الله‌ها اتفاق نظر وجود دارد که سقط جنین تنها درصورتی که از نظر پزشکی اثبات شود که زندگی مادر در خطر است، تا ۱۲۰ روز مجاز است. به غیر از این، قبل یا بعد از ۱۲۰ روز، بدون توجه به شرایط (مانند مشکلات جنین یا فقر و غیره)، سقط جنین همواره ممنوع است)

تجاوز 
دانشمندان مسلمان معتقدند که فرزند تجاوز کودکی مشروع است و به همین دلیل کشتن این کودک گناه است. دانشمندان فقط در صورتی که جنین کمتر از چهار ماه داشته باشد یا زندگی مادر را به خطر بیندازد، سقط جنین را مجاز می‌دانند.

در دهه ۱۹۹۰ به دنبال تجاوز به زنان بوسنیایی و آلبانیایی توسط سربازان صرب، از دانشمندان مسلمان خواسته شد تا استثناهایی را قائل شوند. در سال ۱۹۹۱، الکریما سعید صبری، مفتی اعظم فلسطین موضعی متفاوت از علمای جریان اصلی مسلمان گرفت. وی حکم داد که زنان مسلمان که در طول جنگ کوزوو توسط دشمنان خود مورد تجاوز واقع شده‌اند می‌توانند داروی سقط جنین استفاده کنند، زیرا در غیر این صورت ممکن است فرزندان متولد شده از این زنان روزی علیه مسلمانان جنگ کنند.

تغییر شکل جنین 
برخی از دانشمندان مسلمان اهل سنت معتقدند در صورتی که نوزاد به نوعی بیمار مبتلا باشد و این امر مراقبت از آن را برای والدین بسیار دشوار کند (به عنوان مثال ناهنجاری‌ها و معلولیت‌های ذهنی) ممکن است سقط جنین مجاز باشد. در صورتی که جنین دچار ناهنجاری شدیدی باشد که با بررسی‌های پزشکی ثابت شده و توسط کمیته ای تشکیل شده توسط پزشکان معتمد تأیید شود و اگر درخواست سقط جنین توسط والدین باشد و سن جنین کمتر از ۱۲۰ روز از لحظه لانه‌گزینی محاسبه شده باشد، سقط جنین انجام می‌شود.

منابع 

اسلام و زنان
صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده