مصاحبه محمدجواد ظریف با سعید لیلاز

مصاحبه محمدجواد ظریف با سعید لیلاز ، مصاحبه‌ای هفت‌ساعته میان سعید لیلاز با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجهٔ وقت ایران، بود که فایل صوتی سه‌ساعته‌ای از آن نخستین مرتبه در ۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ توسط شبکهٔ خبری ایران اینترنشنال منتشر شد و حاوی گفت‌وگو این دو نفر در مورد مسائل ایران در زمینهٔ سیاست خارجی بود. این فایل صوتی با نام «تاریخ شفاهی ایران» و توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری تهیه شده بود. وی در این گفت‌وگو مهم‌تر قلمداد شدن سیاست‌های میدان نسبت به سیاست‌های دیپلماتیک در ایران را اذعان کرد و مدعی شد که سفر قاسم سلیمانی، فرماندهٔ پیشین سپاه قدس به روسیه بدون نظارت وی و «با ارادهٔ روسیه» صورت گرفت. ضمناً «ارادهٔ روسیه به آن بود که دستاورد وزارت خارجهٔ ایران را نابود کند.»

ضبط و نشر 

مصاحبه سعید لیلاز با محمدجواد ظریف، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران در روز ۶ اسفند سال ۱۳۹۹ و در قالب برنامه‌ای با عنوان تاریخ شفاهی دولت تدبیر و امید ضبط شده‌است. این فایل صوتی روز یکشنبه ۵ اردیبهشت (۲۵ آوریل) برای نخستین‌بار توسط شبکهٔ تلویزیونی ایران اینترنشنال منتشر شده‌است. فایل صوتی این گفت‌وگو که به صورت تصویری انجام شده و به شکلی نامعلوم در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت.

محتوا 
وزیر خارجهٔ ایران با تأکید بر «بی‌اطلاعی» از اقدامات برون‌مرزی سپاه پاسداران می‌پرسد: 

ظریف در مورد بی‌اطلاعی خود از سفر بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه به ایران در سال ۱۳۹۷ که باعث استعفای او شد می‌گوید:

اختلاف نظرها با قاسم سلیمانی 
وزیر امور خارجهٔ ایران به ارتباط و اختلاف نظر خود با قاسم سلیمانی، فرماندهٔ پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران اشاره می‌کند. وی چندین بار تأکید می‌کند که این «دیپلماسی» بوده که در جمهوری اسلامی فدای «میدان» شده‌است.

در بخش دیگری ظریف به ماجرای استفادهٔ نیروی قدس سپاه از هواپیماهای مسافربری ایران ایر اشاره می‌کند و می‌گوید از طریق جان کری متوجه شده که تعداد سفرهای هواپیمایی ایران ایر به سوریه چند برابر شده‌است و با بررسی بیشتر متوجه شده وزیر راه هم از این موضوع مطلع نبوده‌است.

اختلافات با روسیه 

در بخشی به جزئیات بیان‌نشده‌ای در خصوص حصول توافق هسته‌ای برجام و همچنین کارشکنی‌های روسیه در این روند پرداخته شده‌است. ظریف در این گفت‌وگو بارها می‌گوید که روسیه تمام تلاش خود را انجام داد تا برجام حاصل نشود.

وی با اشاره به نارضایتی لاوروف از حصول برجام و تلاش‌های روسیه برای به شکست رساندن توافق هسته‌ای ایران در این فایل اشاره می‌کند. او در ادامه اشاره می‌کند که روسیه با قصد تخریب دست‌آوردهای برجام قاسم سلیمانی را به روسیه دعوت کرده‌است.

تقابل دیپلماسی و میدان 
ظریف می‌گوید پس از برجام هنگامی که ایران خرید هواپیمای بوئینگ و ایرباس را آغاز کرد و شرکت هواپیمایی ایران ایر از فهرست تروریستی آمریکا خارج شد، با فشار قاسم سلیمانی سفرهای شرکت هواپیمایی هما به سوریه اضافه شد.
وزیر امور خارجهٔ ایران چندین بار به این موضوع تأکید می‌کند که در ایران این میدان است که حکمفرما است. وی در این مصاحبه همچنین می‌گوید:

سرنگونی هواپیمای اوکراینی

سرمایه‌گذاری در روابط با چین و روسیه

حمله به پایگاه عین‌الاسد 

ظریف در این گفت‌وگو حمله به سفارت عربستان را «خیانت» توصیف می‌کند.

واکنش‌ها 

گروهی از کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند درز این فایل تعمدی و در آستانه انتخابات به منظور تبلیغ وجود دوقطبی تندرو-میانه‌رو در ساختار جمهوری اسلامی بوده‌است. سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی این فایل را «تقطیع شده» نامیده‌است.

در کنار همه واکنش‌ها، انتقادهای زیادی هم به لحن و ادبیات به کار برده شده دربارهٔ کاترین اشتون و فدریکا موگرینی، مسئولان پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا که در دوران مسئولیت خود در حال مذاکره با مقامات ایران بودند مطرح شده از سوی سعید لیلاز مطرح شده‌است. لیلاز جایی می‌گوید: «شایعه بود خانم اشتون جلیلی رو از پا انداخت شما رو از کمر.»

افراد 
 سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه:
 محمدعلی ابطحی:
 جلیل رحیمی جهان‌آبادی:

مخالفان 
 روح‌الله متفکرآزاد:
 علی خضریان:
 سیدنظام‌الدین موسوی:
 نصرالله پژمانفر:
 منوچهر متکی:
 محمدباقر قالیباف:
 سعید لیلاز:
 مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در دولت دونالد ترامپ: 
 سید علی خامنه‌ای

سنای آمریکا 
انتشار این فایل صوتی به انتقاد از عملکرد جان کری، وزیر خارجه دولت باراک اوباما نیز دامن زده‌است. شماری از نمایندگان و سناتورهای وابسته به حزب جمهوریخواه آمریکا خواستار کناره‌گیری جان کری از نمایندگی رئیس‌جمهور ایالات متحده برای اقلیم شده‌اند. در فایل صوتی محمدجواد ظریف آمده که جان کری به بیش از ۲۰۰ حمله اسرائیل به مواضع ایران در سوریه اشاره کرده‌است. نمایندگان جمهوریخواه ابراز چنین موضوعی از سوی جان کری به محمدجواد ظریف را خلاف منافع و مصالح اسرائیل به عنوان متحد اصلی آمریکا در منطقه دانسته‌اند. جان کری موضوع اطلاع‌رسانی دربارهٔ حملات اسرائیل به مواضع ایران در سوریه را تکذیب کرده‌است. وی با درج یک پیام توئیتری گفت که برخلاف آنچه محمدجواد ظریف در مکالمه تازه فاش شده‌اش گفته‌است، او هرگز در مورد عملیات مخفی هوایی اسرائیل در سوریه با آقای ظریف صحبتی نکرده‌است.
 تد کروز: 
 دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه از آلاسکا و مقام سابق وزارت امور خارجه در زمان جورج دبلیو بوش، هم در یک سخنرانی در سنا خواستار استعفای آقای کری شد و گفت که «متعجب است» که جان کری «اسرار یکی از مهم‌ترین و پایدارترین متحدان ما در منطقه را برای دشمن قسم‌خورده‌ای که بزرگ‌ترین دولت حامی تروریسم است فاش می‌کند.»
 نیکی هیلی:

ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در کنفرانس خبری گفت اگر به عقب بازگردیم واضح است که این اطلاعات محرمانه نبوده‌است و نمی‌توان در مورد صحت و اعتبار اطلاعات مطرح در این فایل صوتی درز کرده و انگیزه‌های پشت پرده انتشار آن صحبت کرد. جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به پرسش خبرنگاران در این زمینه گفت که در مورد فایل صوتی منتشر شده صحبت نمی‌کند. مایک پومپئو، وزیر امور خارجه سابق آمریکا بر این باور است که فابل صوتی ظریف نشان می‌دهد که روابط ظریف و کری ادامه داشته و باید از جان کری دربارهٔ درز اطلاعات تحقیق شود.

سناتور تاد یانگ جمهوری‌خواه دیگر گفته خوب نیست که یک عضو ارشد، دولت اسراییل را که متحد اصلی آمریکا در خاورمیانه است تضعیف کند و ابراز امیدواری کرده که آقای کری ماجرا را روشن کند. نماینده جمهوری‌خواه دیگری از ویسکانسین به نام مایک گلاهر گفته غیرقابل درک است که یک دیپلمات آمریکایی «اطلاعات محرمانه» را به ضرر یکی از مهمترین متحدان ما به ایران بدهد که مهمترین دولت حامی تروریسم در جهان است. ریک اسکات، سناتور جمهوری‌خواه فلوریدا گفته باید تا مشخص شدن ماجرا مجوز آقای کری برای دسترسی به اطلاعات و اسناد محرمانه لغو شود.
 لینزی گراهام:
 میت رامنی، نامزد سابق حزب‌جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست جمهوری و سناتور فعلی از یوتا گفته ماجرا نگران‌کننده است: 
 میچ مک‌کانل، رئیس اقلیت جمهوری‌خواهان

رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران 
 خبرگزاری تسنیم:
 خبرگزاری فارس:

جستارهای وابسته 
 فروش آرشیو صدا و سیما
 سرقت اسناد هسته‌ای ایران

منابع

پیوند به بیرون 

 فایل صوتی سه ساعته مصاحبه سعید لیلاز با محمدجواد ظریف

ایران اینترنشنال
ایران در ۱۴۰۰
ایران در ۲۰۲۱ (میلادی)
جنجال‌ها در ایران
ویکی‌سازی رباتیک
ریاست‌جمهوری حسن روحانی
برجام
روابط ایران و روسیه
روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
سپاه قدس
دیپلماسی
افشای اطلاعات