حسن سیدعرب

حسن سیدعرب (متولد ۱۳۴۳) فیلسوف ایرانی و استادیار پژوهشی بنیاد دایرةالمعارف اسلامی است.
شهرت او برای آثارش دربارهٔ اندیشه‌های شهاب‌الدین سهروردی است.

سیدعرب در تهران به­ دنیا آمد. به موجب شغل دولتی پدر و نیز انتساب مادر به کرمانشاه، سال­های نخست کودکی را در آنجا گذراند و سپس به تهران بازگشت. قبل از ورود به دبستان، به مکتب­ خانه رفت و قرائت قرآن­ آموخت. با اتمام دوره متوسطه به تحصیل علوم دینی روی آورد و در بازار تهران به مدرسه شیخ عبدالحسین رفت. در آنجا مقدمات را نزد غلامرضا حیدری آموخت و برای یادگیری منطق نوشته  محمّدرضا مظفر در درس محمّد علی شیخ حاضر شد. کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد علّامه حلّی و شرح المنظومه حاج ملاهادی سبزواری را نزد سیّد جعفر سجّادی خواند و بار دیگر همین متن را به طور کامل از حسن طارمی آموخت. شوارق الإلهام عبدالرّزاق لاهیجی و کفایة الأصول محمّد کاظم خراسانی را نزد حیدرعلی برومند فراگرفت. بخش الهیّات کتاب [[الإشارات و التنبیهات]] ابن سینا، 'کلمة التصوف سهروردی و کتاب المشاعر ملاصدرا را نزد غلامحسین ابراهیمی دینانی آموخت. منطق الإشارات و التنبیهات و الهیّات کتاب الشفاء، مجلد نخست الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة ملاصدرا و نهایة الحکمة علّامه طباطبایی را نزد حسین غفّاری فراگرفت و نیز در جلسات تفسیر قرآن کریم و ادعیه و نیز تفسیر دیوان حافظ او حاضر شده است. همچنین مقدمه قیصری به فصوص الحکم ابن عربی را نزد محسن جهانگیری، و شرح آن را نزد غلامرضا اعوانی و اکبر ثبوت فراگرفت. عوارف المعارف شهاب الدین عمر سهروردی را نزد احمد طاهری عراقی و شرح دفتر سوم و پنجم مثنوی مولوی را از عبدالکریم سروش آموخت و در جلسات فلسفه اخلاق و کلام جدید او شرکت کرده است. او همچنین در درس­های فلسفه غرب رضاداوری، کریم مجتهدی، غلامعلی حدّاد عادل و محمّدجواد فریدزاده حاضر شده است. وی اصول روش تحقیق را از کارگاه های عبدالحسین آذرنگ آموخته است. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در قم و تهران تا مقطع دکتری رشته «فلسفه و کلام اسلامی» به پایان رساند. عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد او نقد و تحلیل سهروردی پژوهی معاصر در ایران و جهان عرب و عنوان رساله دکتری بررسی انتقادی اندیشه های هانری کربن درباره فلسفه سهروردی است. وی در بنیاد دایرة المعارف اسلامی (دانشنامه جهان اسلام) استادیار گروه فلسفه و مدیر کتابخانه است. از1374 همزمان با تدریس فلسفه، کلام و عرفان اسلامی در دانشگاه، به تحقیق و پژوهش درباره فلسفه سهروردی مشغول است. 

سیّدعرب در سال 1374 در همایش «پژوهشگران جوان مسلمان» در فرانسه شرکت کرد و در سال 1384 بعنوان پژوهشگر نسخه هاي خطي در كتابخانه واتيكان به ايتاليا رفت و در سال1391 در ژاپن درباره «تأثر هانری کربن از سهروردی» سخنرانی کرده است.

آثار 
 هانری کربن و فلسفه سهروردی 
 رهیافت تطبیقی به فلسفه سهروردی
 حکمه الاشراق سهروردی (تصحیح، تعریب، ترجمه و شرح مقدمه)
 نقد و تحلیل رویکرد معاصران به سهروردی 
 فرهنگنامه سهروردی
 نامه سهروردی
 آفاق حکمت سهروردی
 منتخبی از مقالات فارسی دربارهٔ سهروردی پژوهی
 تاریخ فلسفه اشراق(از سهروردی تا علامه طباطبایی)
 تصحیح ، ترجمه، تعریب و شرح مقدمه حکمة الإشراق
 شرح و تفسیر رساله "معرفت و اشراق در اندیشه سهروردی"
 انسان معاصر در بحران هویت و معنا
 نور شرقی، سایه غربی
 ترجمه تعریفات جرجانی
 گزیده و شرح مثنوی
 خرد جاودان: یادنامه سیّدجلال الدین آشتیانی
 مهدوی نامه: یادنامه یحی مهدوی
 شرفنامه: یادنامهٔ دکتر شرف‌الدین خراسانی
 بعضی از مقالات وی: 1.«انسان در فلسفه سهروردی»، خردنامه صدرا، شماره شصت و شش، زمستان 1390ش، ص89-108؛ 2.آواز‌ پر‌ جبرييل، مجله‌ تحقيقات ‌‌سلامي، سال‌ چهاردهم، شماره هاي اول  ودوم  و سال‌ پانزدهم، شماره اول،1382ش، ص435-443؛ 3.افلاطون به روايت سهروردي، حکمت و فلسفه، سال پنجم، شماره سوم، (پاييز 1388ش)، ص49-58؛ 4.تبیین نظریه فراتاریخ در اندیشه های هانری کربن، فصلنامه تاریخ فلسفه، سال هشتم، شماره چهارم، بهار1396ش، ص83-104؛ 5.نظریه تاریخ در نسب نامه معنوی سهروردی، حکمت نامه مفاخر(فصلنامه تخصصی)، (سال دوم، شماره دوم، پاییز، 1396 ش)، ص123-135؛ 6.تأثیر دیوان اشعار سهروردی بر فلسفه او، حکمت نامه مفاخر(فصلنامه تخصصی)، (سال سوم، شماره دوم، تابستان، 1397 ش)، ص95-108. مقالات دایرة المعارفی وی در دانشنامه جهان اسلام، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، دایرةالمعارف تشیع، دانشنامه ادب فارسی و دانشنامه قرآن منتشر شده است.

منابع 

افراد زنده
زادگان ۱۳۴۳
فیلسوفان اهل ایران
اهالی کرمانشاه