جایزه خشت طلایی

جایزه خشت طلایی رقابت و رویداد بین‌المللی در حوزه مدیریت شهری است. خشت طلایی رقابتی در حوزه ایده‌های خلاقانه شهری به ابتکار و مدیریت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران از سال ۱۳۹۳ بنیان گذاشته شده‌است. مراسم پایانی آن و معرفی ایده‌های خلاقانه و متمایز مدیریت شهری هر سال روز نهم آبان‌ماه برابر با سی‌ویک اکتبر همزمان با روز جهانی شهرها در تهران برگزار می‌شود. پنجمین دوره این رقابت زمستان ۱۳۹۹ برگزار شده‌است. عنوان شده‌است رقابت خشت طلایی از پنجمین دوره به عنوان رویدادی در حوزه مسائل شهری در تقویم جهانی نیز قرار گرفته و. به افزایش ضریب نفوذ شهرداری تهران در سازمان‌های جهانی کمک می‌کند. پل طبیعت در تهران از جمله پروژه‌های مطرح برگزیده این رقابت است.

معرفی 
جایزه خشت طلایی رویداد بین‌المللی، برای تحقق هم‌افزایی مشارکت شهرها، نیز دست‌یابی به توسعه شهری و ترویج و انتقال تجارب موفق جهانی پایه‌گذاری شده‌است. در اجرا و برگزاری جایزه خشت طلایی سازمان‌ها و سمن‌های بین‌المللی متعددی از جمله متروپلیس (Metropolis) با دبیرخانه جایزه همکاری دارند. دبیرخانه جایزه خشت طلایی علاوه بر برگزاری رقابت و داوری آثار، متناسب با مقتضیات و ضرورت‌های جاری جهانی برنامه‌هایی جانبی با موضوع‌های خاص را در دستور کار قرار می‌دهد. به برگزیدگان خشت طلایی، تندیس و گواهینامه اهدا می‌شود.

موضوع‌های مورد توجه رقابت

خشت طلایی ایده‌های جذاب و خلاقانه حوزه مسائل شهری را مورد توجه قرار می‌دهد. در هر دوره با انتشار فراخوان به‌طور متعین موضوع‌های رقابت را اعلام می‌کند که معمولاً در یکی از حوزه‌های زیر است.
 معماری، شهرسازی و حفاظت از میراث فرهنگی
 توسعه پایدار، تاب آوری و زیست پذیری شهری
 توسعه زیرساخت‌ها، حمل و نقل عمومی و خدمات شهری
 مشارکت شهروندان و توسعه فرهنگی و اجتماعی شهر
 نوآوری، فن‌آوری و شهر هوشمند
 اقتصاد شهری، سرمایه‌گذاری و کارآفرینی
 حکمروایی محلی، برنامه‌ریزی و مدیریت شهری

معیارها و فرایند داوری
داوری آثار و پروژه‌های حاضر در رقابت، طی دو مرحله انجام می‌گیرد و برخی شاخص‌هایی داوری به شرح زیر است.
 همه شمولی اجتماعی و اقتصادی و ایجاد فرصت‌ها و مزایای عادلانه برای همه شهروندان
 توجه جامع به ابعاد مختلف توسعه پایدار و مقاوم‌سازی برای مقابله با بحران‌های طبیعی و انسان ساخت
 ارتقاء کیفیت زندگی در شهر، افزایش رضایت و فرصت تجربه شهروندان از زندگی شهری
 افزایش دسترسی، تعاملات اجتماعی و تعلق خاطر نسبت به شهر،
 توجه به حق شهروندان نسبت به شهر، گفتگو و ارزش گذاری متقابل بین شهروندان
 خلاقیت و نوآوری، بهره‌وری، شفافیت، مشارکت پذیر
 تکیه بر ظرفیت‌های درونی، هویت و فرهنگ بومی و محلی شهرها و شهروندان

رویدادهای مرتبط
 در چهارمین دوره جایزه خشت طلایی برخی از اعضاء شورای اسلامی شهر تهران در این رویداد و رقابت تقدیر شدند و همین مسئله اعتراض و تذکر یکی از اعضاء شورای اسلامی شهر تهران را در پی داشت. الهام فخاری در نقد این اقدام گفت: «اهدای جایزه خشت طلایی و نوآوری شهری به اعضای شورای شهر که یک نهاد نظارتی، سیاست گذار و فرادست شهرداری تهران به‌شمار می‌رود درست نیست. داوری و اهدای جایزه به نهاد نظارتی فرداست با تکالیف قانونی در تعارض است و خلاف قانون می‌باشد.»

ضوابط رقابت 
تمام شهرها، مناطق شهری و دولت‌های محلی از سراسر جهان امکان حضور در این رقابت حوزه مسائل شهری را دارند. شرایط حضور در رقابت بر اساس اعلام دبیرخانه به شرح زیر است.
 پروژه شهری اجرا شده و به پایان رسیده باشد.
 محل اجرای پروژه در درون یا حریم شهرها باشد.
 دارای الگوی تجاری یا تجربی در یکی از محورهای فراخوان باشد.
 به‌طور مستقیم توسط شهرداری‌ها وسازمان‌های محلی یا با مشارکت مؤثر آن‌ها توسط بخش‌های خصوصی، عمومی یا دولتی اجرا شده باشد.
 از زمان اتمام یا بهره‌برداری پروژه نباید بیش از پنج سال گذشته باشد.
 ثبت نام در فراخوان، به تأیید شهرداری یا سازمان اجرایی مسئول در مدیریت شهری هر شهر، رسیده باشد.
 نکته: به‌رغم تأکید بر تأیید پروژه‌ها و تجارب اجرا شده از سوی مدیریت شهری برای شرکت در رقابت؛ هیئت داوران این امکان را دارد تا پروژه‌ها و تجارب نوآورانه انجام شده مستقل از مدیریت شهری را مورد توجه و ارزیابی قرار دهد.

ادوار رقابت 
از آغاز فعالیت جایزه خشت طلایی تا سال ۱۴۰۰ پنج دوره از این رقابت برگزار شده‌است. در ادامه ادوار مختلف رقابت فهرست می‌شود.

دورهٔ اول 
نخستین دوره این جایزه (۱۳۹۳)، در حوزه «مدیریت شهری» در مقیاس ملی و با تأکید بر پروژه‌های عمرانی شهر تهران و تقدیر از سه پروژه برگزار گردید و مهمانان و اندیشمندان حوزه شهری، در نشستی تخصصی، پیرامون موضوع «توسعه شهری» به بحث و تبادل نظر پرداختند.

برگزیدگان دوره نخست رقابت به شرح زیر معرفی شدند.
 پروژه تونل و بزرگراه طبقاتی صدر- نیایش، در حوزه زیرساخت‌های شهری
 پروژه پل طبیعت، در حوزه فرهنگی و اجتماعی
 پروژه باغ ایرانی، در حوزه توسعه فضای سبز

دورهٔ دوم 
دومین دوره جایزه سال ۱۳۹۴، با تأکید بر موضوع «جهان-محلی» در ۷ محور برگزار شد. در این رقابت ۳۳۰ پروژه شهری از سراسر جهان، توسط داوران ارزیابی و به ۲۴ پروژه منتخب، جوایزی اهدا شد. در این دوره نشست‌های تخصصی نیز با حضور اندیشمندان بین‌المللی در دو موضوع «جهان-محلی» و «خواهر خوانده‌های شهری» برگزار گردید. مراسم پایانی این رقابت با حضور محمدباقر قالیباف شهردار وقت تهران روز نهم آبان‌ماه ۱۳۹۴ برگزار شد. او از جایزه خشت طلایی به عنوان امکانی برای رسیدن به اجماع در خصوص مسائل اساسی شهرها یاد کرد.

پروژه‌های برگزیده در دومین دوره رقابت خشت طلایی در دو بخش ایرانی و خارجی معرفی شده‌است.

پروژه‌های برگزیده خارجی
 کاهش ۴ درجه‌ای هوای شهر با استفاده از فضای سبز (استرالیا / ملبورن)
 استراتژی توسعه محله ای لیسبون از طریق اولویت بندی (پرتغال / لیسبون)
 مقابله با فساد اداری در ساخت و سازهای شهری (کره جنوبی / سئول)
 سیستم هوشمند و یکپارچه اطلاعات و پایش خدمات (برزیل / ریودوژانیرو)
 سیستم به اشتراک گذاری دوچرخه بین مردم (چین / هانگ ژو)
 سالمندان و امنیت و سلامت اجتماعی آنان (فنلاند / هلسینکی)
 شبکه اینترنتی بی‌سیم (wifi) رایگان برای عموم شهروندان (آفریقای جنوبی / پروتوریا)
 یکصد شهر هوشمند (هند / دهلی نو)

پروژه‌های برگزیده ایرانی
 باغ خانواده (ایران / شیراز)
 احیای میدان کهنه و مسجد عتیق (ایران / اصفهان)
 سایت ایده شهر (ایران / مشهد)
 احیای بافت عتیق
 دریاچه شهدای خلیج فارس (معاونت فنی – عمرانی و منطقه ۲۲ شهرداری تهران)
 باغ موزه قصر،" تبدیل زندان به یک مرکز فرهنگی " (شرکت توسعه فضاهای فرهنگی)
 نگارخانه ای به وسعت یک شهر و جشنواره شاهدان شهر (سازمان زیباسازی)
 طراحی و اجرای نیمه شمالی خط ۳ (شرکت مترو)
 بانوی شایسته محله در تفکیک زباله (مدیریت پسماند و شهرداری منطقه ۱۱)
 فن بازار و پارک فناوری شهر (مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهری)
 طرح خانه به خانهٔ ارتباطی و شبگردی ارتباطی تهران (مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل)
 طرح توانمندسازی بانوان و اشتغال زایی و ایجاد شبکه کار (ستاد توانمند سازی بانوان)
 مهمان تهران، طرح گردشگری خلاقانه تهران (سازمان رفاه)
 تیم اجتماعی مداخله گر در رفتارهای بزهکارانه جوانان
 ارتقای سلامت اجتماعی از طریق ورزش
 محلات بدون کربن

دورهٔ سوم 
سومین دوره جایزه سال ۱۳۹۵، با همراه سمن‌های بین‌المللی در ۷ محور برنامه‌ریزی شد. فراخوان این دوره از رقابت مردادماه سال ۱۳۹۵ منتشر شد. با انجام فرایند داوری و بررسی بیش از ۴۰۰ پروژه با نظر هیئت داوران، از ۲۴ پروژه تقدیر شد. در این دوره، دو نشست تخصصی با حضور اساتید دانشگاه و حرفه مندان در موضوعات «شهر هوشمند» و «تاب آوری» برپا شد. برگزاری دوره چهارم، با توجه به تغییرات مدیریتی کلان صورت پذیرفته، برای دو سال به تعویق افتاد، امین عارف نیا مدیر وقت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری ضرورت بازنگری در نحوه برگزاری این رویداد را دلیل تعویق آن اعلام کرده بود.

پروژه‌های برگزیده سومین دوره رقابت خشت طلایی در دو بخش ایرانی و خارجی معرفی شده‌است.

پروژه‌های برگزیده خارجی
 بازسازی میدان جمهوری – پاریس – فرانسه (حوزه معماری و شهرسازی و حفاظت از میراث فرهنگی)
 بازارچه خرید و فروش Encants – بارسلونا – اسپانیا (حوزه تأمین و توسعه زیر ساخت‌ها، امکانات و خدمات ضروری شهر)
 از خیابان شلوغ و پرترافیک تا بهشت پیاده‌روی – وین – اتریش (حوزه تأمین و توسعه زیر ساخت‌ها، امکانات و خدمات ضروری شهر)
 اقلیم برلین ۲۰۵۰: شهر بدون کربن – برلین – آلمان (حوزه حکمروایی محلی، برنامه‌ریزی و مدیریت شهری)

پروژه‌های برگزیده ایرانی
 پیاده راه فرهنگی – تاریخی میدان شهرداری – رشت – ایران (حوزه معماری و شهرسازی و حفاظت از میراث فرهنگی)
 رصدخانه شهری- تهران – ایران (حوزه شهرهوشمند و دولت الکترونیک شهری)
 بوستان زندگی، محله هرندی تهران -ایران (حوزه احیای هویت و ارتقای کیفیت زندگی)
 امحا دریاچه شیرآبه پسماندهای ۱۰ ساله آراد کوه – تهران – ایران (حوزه توسعه پایدار و محیط زیست شهری)
 مراکز بازتوانی و توانمندسازی بهاران – تهران – ایران (حوزه وسعه فرهنگی و اجتماعی شهرها، پروژه‌های مسیر سلامت)

دورهٔ چهارم 
چهارمین دوره جایزه سال ۱۳۹۸ با شعار «شهرهای هوشمند، تاب آور و زیست پذیر برای همه» در ۷ محور تخصصی برگزار شد. در این دوره از رقابت ۱۹۷ پروژه از ایران و ۳۲۲ پروژه از ۲۷ کشور دنیا به دبیرخانه رقابت ارسال شد؛ مستند به گفته مدیر کل وقت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری؛ استقبال از رقابت نسبت به دوره پیش با رشد ۱۰۰ درصدی روبرو شد. همزمان با چهارمین دوره جایزه جهانی خشت طلایی تهران، از نماد شهرهای دوست و خواهرخوانده تهران با هدف گسترش تعامل، همزیستی و صلح جهانی، در برج میلاد تهران رونمایی شد. مراسم پایانی چهارمین دوره این رقابت با حضور پیروز حناچی شهردار وقت تهران برگزار شد. همچنین پیام آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد به این رقابت نیز قرائت شد. سید عباس موسوی، سخنگوی وقت وزارت امورخارجه از رقابت «خشت طلایی» به عنوان امکانی برای تبادل تجربیات و همکاری با سایر کشورها یاد کرد.

برگزیدگان

پروژه‌های برگزیده چهارمین دوره رقابت خشت طلایی در دو بخش ایرانی و خارجی معرفی شده‌است.

دورهٔ پنجم 
پنجمین دوره جایزه آذرماه سال ۱۳۹۹ با شعار " شهرهای سالم؛ اقدامات محلی، اثرات جهانی " در ۷ محور برنامه‌ریزی و برگزار شد. با توجه به شیوع ویروس کووید۱۹ در سراسر جهان، رویداد با مشارکت‌کنندگانی از کشورهای مختلف به صورت آنلاین برگزار می‌گردد و تبادل نظر در نشست‌های تخصصی پیرامون موضوع پاندمی شهری خواهد بود. در پنجمین دوره این رقابت مجموعا۵۴۱ پروژه و فعالیت حوزه شهری به دبیرخانه رقابت ارسال شده‌است که دربرگیرنده ۲۴۵ اثر از ایران و ۲۹۶ پروژه از کشورهای مختلف جهان مورد بررسی قرار گرفته‌است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده آثار و پروژه‌های خارجی از ۱۹۴ شهر و ۵۸ کشور دریافت شده‌است که بیشترین آثار و پروژه‌ها در معماری و شهرسازی و میراث فرهنگی بوده‌است.

برندگان پنجمین دوره جایزه جهانی خشت طلایی در ۷ محور معرفی شدند.

گردشگری
 محور تاریخی – فرهنگی از همدان
 بازگشت باغ‌ها از مسکو روسیه
 مجموعه فرهنگی رازی از تهران
 محیط زیست
 پروژه توسعه دوچرخه‌سواری از تهران
 پروژه‌های پارک طبیعی ساند از کپنهاگ در دانمارک
 پارک صد ساله چلالنگ کورن از بانکوک در تایلند
 سلامت
 طرح کاهش پسماند (کاپ) از تهران
 پروژه‌های مسیر سلامت از اردبیل
 باغ معلق سئولو از سئول در کره جنوبی
 مشارکت شهروندان و توسعه فرهنگی و اجتماعی شهر
 پروژه فروشگاه دست دوم فروشی از مونیخ در آلمان
 پروژه‌های برنامه‌های فرهنگی برج میلاد در دوران پاندمی کرونا از تهران
 خیابان متعلق به شماست از لیسبون در پرتغال
 نوآوری، فناوری و شهر هوشمند
 شهر در دسترس از گدنیا در لهستان
 پروژه‌های مدیریت مکانیزه فضاهای پارک حاشیه‌ای از تهران
 اپلیکیشن شهر من از مشهد
 اقتصاد شهری، سرمایه‌گذاری و کارآفرینی
 پروژه احیای کهن پیشه‌ها از قزوین
 پروژه‌های رونق تجارت ملی در دوران پاندمی کروما از گاوا در اسپانیا
 نقشه تعاملی مشاغل محلی از ایسی له مولینو در فرانسه
 حکمروایی محلی، برنامه‌ریزی و مدیریت شهری
 پروژه شهرنشینی در بوینس آیرس از بوینس آیرس در آرژانتین
 شهر یادگیرنده از یزد
 احیای محدوده تاریخی منطقه ۱۲ شهر تهران

جستارهای وابسته

منابع 

جایزه‌ها
جایزه‌های ایران
جایزه‌های بین‌المللی
جایزه‌های معماری
شهرداری تهران

پیوند به بیرون