دکتر کحال

عفت سیاح سپانلو مشهور به دکتر کحال دختر میرزا محمد حکیم‌باشی همدانی بود. دکتر کحال نزد مسیونرهای آمریکایی که در ایران به امور خیریه می‌پرداختند طبابت آموخت و سپس آن را در مدارس مبلغین مسیحی در تهران تکمیل کرد و به عنوان نخستین چشم‌پزشک زن در ایران از آنان اجازه طبابت گرفت و در خیابان جلیل‌آباد تهران مطب خود را تأسیس کرد. او اولین روزنامه اختصاصی زنان به نام «دانش» را در تهران منتشر کرد. این نشریه در سال ۱۳۲۸ه‍.ق/۱۹۱۰م. انتشار یافت و سی شماره از آن، در مدت نزدیک به یک سال، در اختیار خوانندگان قرار گرفت.

زندگی 

دکتر کحال با نام معصومه فرزند میرزا محمد حکیم‌باشی جدیدالاسلام و همسر میرزا حسین‌خان کحال بوده‌است. به روایتی وی همسر یک روحانی معروف زمان خودش بوده و پدرش محمد حکیم‌باشی، از یهودیان ساکن همدان بود و تا قبل از تغییر دین، میرزا یعقوب نام داشت. برخی همسرش را دکتر «حسین کحال زاده» می‌دانند که از مشروطه خواهان بود و مطب چشم پزشکی او ابتدا در خیابان «اکباتان» و بعدها در «جلیل‌آباد» یا «خیام» کنونی قرار داشت.

نشریه دانش 

نشریه دانش به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی وی در دهم رمضان ۱۳۲۸ چهار سال بعد از مشروطه منتشر شد.
این نخستین نشریهٔ دوره‌ای زنان در تاریخ ایران است. این نشریهٔ هفتگی در سال ۱۲۸۹ توسط انجمنی از زنان و با سردبیری خانم دکتر کحال چاپ می‌شد.

روزنامه به‌عنوان یک ابزار اطلاع‌رسانی، جایگاهی ویژه‌ای در افزایش سطح آگاهی افراد جامعه داشت. با توجه به حضور زنان در عرصه سیاست کشور و نقش آنها در دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی به ویژه از قرارداد رژی تا پیروزی انقلاب مشروطه و رویدادهای پس از آن، سطح آگاهی زنان را با چاپ و انتشار مجله ارتقا بخشند.

این مجله، هفته‌ای یک نوبت در هشت صفحه با قطع رحلی و چاپ سربی منتشر می‌شد. دانش جز در تهران و دیگر شهرهای ایران، در ممالک خارجه نیز منتشر می‌شد و گواه آن سرصفحه مجله است که قیمت اشتراک سالانه در بلاد خارجه را ۷ فرانک اعلام کرده‌است و مضمون آن، اجتماعی، اخلاقی بود. دکتر کحال در پیشگفتار اولین شماره، منظور از چاپ و انتشار مجله را «تحصیل اخلاق حسنه خانم‌های محترمه» بیان می‌کند. البته دانش، خود را «مفید به حال دختران و نسوان» می‌دانست و با توجه به اطلاعات ارزشمند پزشکی که در اختیار خوانندگان ویژه خود قرار می‌داد، آنان را هر چه بیشتر مجذوب می‌نمود.

مواظبت از سلامت نوزاد، فواید نور آفتاب، روش غذا دادن به کودک و درمان بیماری های کودکان و تربیت آن ها حجم زیادی از صفحه های روزنامه دانش را در بر می گرفتند. نکات خانه داری و همسری نیز از بخش های دیگر نشریه دانش بود. او در مورد حقوق و جایگاه اجتماعی زنان نگرشی میانه‌رو داشت. نشریه دانش ۱ سال بیشتر عمر نکرد در شماره ۳۰ نوشت «دکتر کحال به علت گرمی هوا و کم مزاجی به شمیران رفته و نشریه تا دو ماه منتشر نمی‌شود». اما این تعطیلی موقت او دایمی شد و پس از یک سال انتشار متوقف شد.

جستارهای وابسته 
 روزنامه‌نگاری در ایران
 زنان در ایران

منابع

پیوند به بیرون 
 نشریه دانش و جایگاه زنان در روزنامه‌نگاری

پزشکان اهل ایران
تاریخ روزنامه‌نگاری
چشم‌پزشکان اهل ایران
روزنامه‌نگاران اهل ایران در دوره قاجار
زنان در ایران
ویکی‌سازی رباتیک