افغانستانی‌ها

افغانستانی‌ها () یا مردم افغانستان به اتباع افغانستان یا افرادی نسب آن‌ها از افغانستان باشد گفته می‌شود. کشور افغانستان از اقوام گوناگونی بمانند: پشتون‌ها، تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ازبک‌ها تشکیل شده‌است. دو زبان اصلی که که در افغانستانی‌ها به آن صحبت می‌کنند فارسی و پشتو است. بسیاری از افغانستانی‌ها هر دو زبان را بصورت روان صحبت می‌کنند.

زمینه 
اولین ذکر نام افغان (Abgân) توسط شاپور یکم ساسانی در قرن سوم میلادی است، در قرن چهارم میلادی در اسناد باختری که در شمال افغانستان یافت شد، از افراد خاصی با نام «افغان/افغانا» (αβγανανο) یاد شده‌است. کلمه «افغان» ریشه در زبان فارسی دارد و به قوم پشتون گفته می‌شود.

واژه افغان به عنوان صفت نیز به معنای اهل افغانستان یا مرتبط به افغانستان، یا بعنوان نام زبان یا فرهنگ آن‌ها نیز کاربرد دارد. بر اساس قانون اساسی ۱۹۶۴ افغانستان، همه شهروندان افغانستان در برابر قانون از نظر حقوق و تکالیف برابر هستند. در اصل چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان که تا سال ۲۰۲۱ وجود داشت، آمده‌است که اتباع افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه‌ای، نورستانی، ایماق، عرب، قرقیز، قزلباش، گوجر، براهویی و دیگر قومیت‌های این کشور می‌شدند. در مورد واژهٔ افغان یا افݝانستان اختلافات سیاسی وجود دارد: افرادی از اقوام غیر پشتون وجود دارند که کاربرد واژه افغان یا افغانستان را چه به عنوان نام این کشور و چه به عنوان نام ملی خودشان رد می‌کنند. پشتون‌هایی هم در پاکستان هستند که مایلند اصطلاح افغان در مورد آن‌ها گفته شود.

نام قوم افغان پیش از تشکیل دولت ملی در این منطقه، برای اشاره به یکی از دسته‌های قوم پشتون استفاده می‌شد. به دلیل تغییر در شکل و ماهیت سیاسی منطقه، بمانند ترسیم مزر توسط بریتانیا میان این سرزمین و پاکستان (هند بریتانیای آن دوران) شرایط ژئوپلتیکی و سیاسی جدیدی در این منطقه پدید آمد و حکام پشتون این اصطلاح را به هویت ملی همه مردم منطقه تبدیل کردند.

اقوام 

افغانستانی‌ها از اقوام مختلف هستند. پشتون‌ها ۴۰ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند، تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ازبک‌ها در رتبه‌های بعدی قرار دارند و در مجموع این چهار قوم تقریباً ۹۵ درصد جمعیت افݝانستان را تشکیل می‌دهند.

ادیان 

مردم افغانستان عمدتاً و به‌طور سنتی پیرو اسلام هستند که بیشتر آن‌ها از شاخه سنی هستند. سایر اقلیت‌های مذهبی شامل شیعیان، هندوها، سیک‌ها، زرتشتی‌ها، یهودی‌ها و مسیحی‌ها هستند.

فرهنگ 
فرهنگ افغانستان برای بیش از سه هزار سال وجود داشته‌است که به دوران شاهنشاهی هخامنشی در حدود ۵۰۰ پ. م بازمی‌گردد. افغانستانی‌ها ویژگی‌های فرهنگی مشترک با مناطق اطرافشان دارند و ویژگی‌هایی هم دارند که مناطق اطراف متفاوت است و هر یک از ۳۴ ولایت افغانستان دارای فرهنگ‌های متمایز منحصربه‌فرد خودشان هستند که بخشی از آن ناشی از موانع جغرافیایی است که کشور را تقسیم کرده‌است. فرهنگ افغانستان از نظر تاریخی به ایران نزدیک است، از جمله این که هر دو کشور پیرو دین اسلام، تقویم هجری شمسی هستند و به زبان‌های مشابه صحبت می‌کنند، این به دلیل نزدیک بودن ایران و افغانستان از نظر فرهنگی به یکدیگر برای هزاران سال است.

هویت‌ملی 
در گذشته واژهٔ افغان از سوی فارسیوانان و فارسی‌زبانان به پشتون‌ها گفته می‌شد، پس از استیلای قوای افغان توسط درانی‌ها بر مناطق تحت کنترل ایران در شرق و امپراتوری گورکانی در جنوب و جنوب‌شرق این واژه عمومیت پیدا کرده و به این سرزمین افغانستان گفته شد.

واژهٔ افغان پس از روی کار آمدن دولت امان‌الله شاه در تذکره‌های (شناسنامه‌ها) تابعیت به عنوان اهلیت به کار برده شد و پس از آن در لویه جرگهٔ ۱۳۱۵ خورشیدی مورد تأیید نمایندگان مردم قرار گرفت.

در قانون اساسی سال ۱۳۴۳ ه‍.ش واژهٔ «افغان» به عنوان هویت ملی هر شهروند افغانستان به تصویب ولسی‌جرگه و لویه‌جرگه قرار گرفت.

در قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان نیز واژهٔ افغان هویت عمومی شهروندان معرفی شده و به تصویب مراجع قانونگذاری رسید.

جستارهای وابسته 
 جمعیت‌شناسی افغانستان
 نام قومی افغان
 نام افغانستان
 مهاجران افغانستانی
 پشتون‌ها
 مرز دیورند
 پشتون‌سازی

پانویس

بیشتر خواندن

پیوند به بیرون 
 

Afghan News

افغانستان
اهالی افغانستان
برون‌نام‌ها