حادثه ۱۴۰۰ نطنز

حادثهٔ ۱۴۰۰ نطنز،  به حادثه‌ای خرابکارانه اشاره دارد که در تاریخ ۲۱ فروردین ۱۴۰۰ در تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم نطنز رخ داد. این تأسیسات غنی‌سازی که بخشی از آن در عمق ۴۰-۵۰ متری زمین قرار دارد، یکی از تأسیسات هسته‌ای ایران است که تحت نظارت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دارد. یک روز پس از اعلام راه‌اندازی دوباره «مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته» نطنز، دولت ایران تأیید کرد که «حادثه‌ای در بخشی از شبکهٔ توزیع برق تأسیسات غنی‌سازی نطنز» رخ داده‌است. روز ۱۲ تیرماه سال ۱۳۹۹ نیز وقوع یک انفجار در تأسیسات نطنز، به تخریب گستردهٔ «مرکز مونتاژ سانتریفیوژ ایران» منجر شد. تا کنون کسی به‌طور رسمی عهده‌دار این عملیات خرابکارانه نشده‌است.

موقعیت 
تأسیسات هسته‌ای نطنز بخشی از «تأسیسات زیرزمینی» مرتبط با برنامهٔ هسته‌ای ایران است که به‌منظور غنی‌سازی اورانیوم در نزدیکی نطنز در استان اصفهان احداث شده و تصور می‌شود که تأسیسات غنی‌سازی آن توسط سپری بتنی به ضخامت ۷/۶ متر محافظت می‌شود.

علت حادثه 
برخی منابع مدعی شده‌اند که این حادثه در اثر حملهٔ سایبری رخ داده و احتمالاً اسرائیل در آن نقش داشته‌است. شبکهٔ دولتی کان اسرائیل روز یکشنبه، ۲۲ فروردین، خبر داد که حادثه در تأسیسات اتمی نطنز، کار اسرائیل و نتیجهٔ «حملهٔ سایبری این کشور به ایران» بوده‌است.

 نیویورک تایمز به نقل از دو منبع اطلاعاتی گزارش داده‌است حادثه‌ای که منجر به قطعی برق در تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم نطنز شد، یک انفجار بزرگ بوده که سیستم برق‌رسانی این مجموعه را کاملاً از کار انداخته‌است. این روزنامه به نقل از همان منابع اطلاعاتی نوشته‌است که «در اثر انفجار در سیستم برق نیروگاه نطنز، ایران تا ماه‌ها امکان غنی‌سازی اورانیوم را از دست داده‌است».

 روزنامهٔ اسرائیلی جروزالم پست گزارش داده‌است که اتفاقی که در تأسیسات نطنز افتاده حادثه نبوده و خسارات آن بسیار سنگین‌تر از چیزی است که مقام‌های ایران می‌گویند.

رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تأیید کرد که در این سایت یک انفجار رخ داد که به قطع جریان برق در سانتریفوژها منجر شد. پست برق در سایت نطنز، جریان برق را به حدود ۴۰ تا ۵۰ متری زیرزمین می‌فرستد؛ مکانی که مستحکم ساخته شده تا حملات هوایی و موشکی نتوانند آن را از بین ببرد.

وزارت اطلاعات ایران از فردی به نام «رضا کریمی نطنز» به عنوان عامل خرابکاری در تأسیسات هسته‌ای نطنز نام برد که قبل از حادثه به خارج از کشور گریخته‌است.

خسارت‌ها 
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، بدون اشاره به جزئیات این حادثه گفت این حادثه صدمات انسانی و آلودگی به دنبال نداشته‌است. مدت کوتاهی پس از این اظهارات، خبرگزاری ایرنا گزارش داد کمالوندی حین بازدید از مجتمع غنی‌سازی از ارتفاع چند متری سقوط کرده و دچار شکستگی‌هایی در ناحیهٔ پا و سر شده‌است.

طبق ادعای برخی منابع، در این مرکز غنی‌سازی اورانیوم، «چندین هزار» دستگاه سانتریفیوژ آسیب دیده و از بین رفته‌است.

واکنش‌ها 
مقام‌های حکومت ایران بر ضرورت «انتقام» از اسرائیل به دلیل نقش داشتن در این حادثه تأکید کرده‌اند.

علی‌اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، حادثهٔ تأسیسات نطنز را «تروریسم هسته‌ای» خوانده‌است.

مالک شریعتی نمایندهٔ تهران در مجلس، در توئیتی نوشت:

آویو کوخاوی، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، گفت:

سرپرست گروه فنی بررسی حادثه به نورنیوز گفت:

فریدون عباسی دوانی:

نیویورک تایمز: 

اسحاق جهانگیری، معاون یکم رئیس‌جمهور گفت که باید نهادی که مسئول تأمین امنیت تأسیسات هسته‌ای و جلوگیری از خرابکاری بزرگ‌ترین دشمن جمهوری اسلامی است دربارهٔ خرابکاری روز گذشته پاسخگو باشد. سپاه پاسداران از دو دهه پیش مسئولیت حفاظت از تأسیسات هسته‌ای، دانشمندان هسته‌ای ایران و شناسایی تهدیدات در این حوزه را برعهده داشته‌است.

وزیر امور خارجهٔ جمهوری اسلامی در نامه‌ای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل خواستار مجازات عاملان حادثهٔ نطنز شد. ظریف حمله به تأسیسات نطنز را «جنایت جنگی» خواند و گفت این اقدام نمی‌باید «بدون تنبیه» باقی بماند. وی مدعی شده که مسئولان جمهوری اسلامی با مهار به موقع پیامدهای این حمله مانع از وقوع یک «فاجعهٔ انسانی و زیست‌محیطی» شده‌اند.

دو روز بعد از این حادثه عباس عراقچی از غنی‌سازی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد را خبر داد. غنی‌سازی ۶۰ درصد بالاترین غنی سازی ای است که ایران در برنامه اتمی خود دنبال کرده. او افزود هزار سانتریفیوژ دیگر با کارایی ۵۰ درصد بالاتر به ماشین‌های صدمه‌دیده افزوده خواهدشد.

آمریکا این اقدام ایران را تحریک‌آمیز خواند اما در عین حال اعلام کرد که به دیپلماسی با ایران ادامه می‌دهد. جن ساکی سخن‌گوی کاخ سفید ابراز امیدواری کرد که ۶ کشور مذاکره کننده با ایران در «رد تصمیم تهران در خصوص افزایش سطح غنی‌سازی» با یکدیگر متحد باشند. دفتر ریاست جمهوری فرانسه با اشاره به اینکه اقدام تازه ایران تحولی جدی به‌شمار می‌رود، اظهار داشت که ضروری است تمام کشورهای حاضر در برجام به علاوه آمریکا به این اقدام ایران پاسخی هماهنگ بدهند.

حسن روحانی در اولین واکنش خود گفت راه‌اندازی IR-۶ و غنی‌سازی ۶۰درصدی پاسخی به شرارت‌ها بود. اگر صهیونیست‌ها بر علیه ملت ما توطئه کردند، پاسخ خواهیم داد؛ اولین گام همین بود.

او همچنین ادعا کرد که می‌خواهند در مذاکرات دست ما خالی شود ولی دست ما پر است. ‏برابر توطئه شما پاسخ می‌دهیم ولی فعالیت ما صلح‌آمیز و تحت نظر آژانس است.

علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران یک روز پس از «خرابکاری» در تأسیسات نطنز، ادعا کرد که در چند روز آینده بخش قابل توجهی از خرابکاری دشمن جبران خواهد شد. او افزود سیستم برق اضطراری سایت روز دوشنبه راه اندازی شده‌است او همچنین ادعا کرد غنی سازی در نطنز متوقف نشده و با قوت جلو می‌رود البته برخی ماشین‌هایی که از مدار خارج شده‌اند باید بازنگری شوند. این در حالی است که روزنامه نیویورک تایمز به نقل از دو منبع اطلاعاتی آمریکایی و اسرائیلی نوشت ایران برای بازگشت به نقطه‌ای که پیش از خرابکاری روز یکشنبه در آن قرار داشته‌است، دست‌کم ۹ ماه زمان نیاز دارد.

جستارهای وابسته 
 حادثه ۱۳۹۹ نطنز

منابع 

اسرار
انفجارها در ایران
ایران در ۱۴۰۰
برنامه هسته‌ای ایران
جنگ سایبری در ایران
جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
حمله‌های سایبری به بخش انرژی
روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
محاسبات صنعتی
مناطق مسکونی در شهرستان نطنز
ویکی‌سازی رباتیک
شهرهای استان اصفهان
علوم رایانه در ۲۰۲۰ (میلادی)