گشتینانا

گشتینانا (همچنین به نام نگشتین-انا نیز شناخته می‌شود) ایزدبانوی سومری باستان کشاورزی، باروری و خواب است، که اصطلاحاً به «شراب انگور آسمانی» نیز شناخته می‌شود. او خواهر تموز و همسر نینگیشزیدا و همچنین دختر انکی و ارورو است. او به برادرش، دوموزید، هنگامی که اهریمنان گالا در پی او بودند، پناه می‌دهد و پس از آن که اهریمنان برادرش را به ایرکالا بردند، در سوگ مرگ او زاری می‌کند. او سرانجام می‌پذیرد که برادرش باید نیمی از سال را در کور و نیمی دیگر را در کنار اینانا باشد. بر پایه باور سومری‌ها، زمانی که گشتینانا در بهشت و دوموزید در کور هستند، زمین خشک و بایر می‌شود و خود باعث فصل تابستان می‌گردد.

پرستش 
نشانه‌های گشتینانا نخستین بار در نوشته‌های دوره آغازین دودمان ایلیب یافت شدند. کانون اصلی کیش او شهرهای نیپور، ایسین و اوروک بودند. او در دوره اکدی مورد پرستش قرار می‌گرفت، اما به نظر می‌رسد که کیش او در دوران بابل باستان از میان رفته‌است. با این حال، حتی پس از اینکه او دیگر برستیده نمی‌شد، نام او فراموش نشد. او در آثار هنری گوناگونی تا اواخر دوران سلوکیان همچنان وجود دارد.  گشتینانا یک ایزدبانوی مادر شناخته می‌شد و به تعبیر خواب مربوط دانسته می‌شد.  او نیز مانند برادرش دوموزید، خدایی روستایی بود و با گوشه کنار شهر و کشتزارها در ارتباط بود.

افسانه‌شناسی

رؤیای دوموزید 
شعر سومری رؤیای دوموزید با بازگویی دوموزید از خواب ترسناکی که دیده بود به گشتینانا آغاز می‌شود. سپس اهریمنان گالا برای دزدین دوموزید می‌آیند تا او را جانشین همسرش اینانا، که توسط انکی، خدای آب سومری، از دنیای زیرین نجات داده شده‌است، به دنیای زیرین بکشند. دوموزید فرار می‌کند و پنهان می‌شود. اهریمنان گالا، گشتینانا را سنگدلانه شکنجه می‌کنند تا او را مجبور به آشکار کردن پنهان‌گاه دوموزید کنند. اما گشتینانا از گفتن اینکه برادرش کجا رفته‌است خودداری می‌کند. گالا به سراغ «دوست» دوموزید می‌رود، که به دوموزید خیانت می‌کند و به گالا جای دقیق پنهان‌گاه دوموزید را می‌گوید. گالا دوموزید را دستگیر می‌کند، اما اوتو، خدای خورشید، که اتفاقاً برادر اینانا نیز است، با تبدیل او به غزال، دوموزید را نجات می‌دهد. سرانجام، گالا دوموزید را دوباره دستگیر کرده و او را به دنیای زیرین می‌کشاند.

بازگشت دوموزید 
در شعر سومری "بازگشت دوموزید"، جایی که "رویای دوموزید" به پایان می‌رسد، گشتینانا به دلیل مرگ دوموزید، روزها و شبها مدام به همراه اینانا، که ظاهراً نظرش تغییر کرده‌است، و سیرتور، مادر دوموزید، گریه و زاری می‌کننند. این سه زن پیوسته در سوگواری دوموزید هستند تا اینکه مگسی جای شوهر را به اینانا نشان می‌دهد. اینانا و گشتینانا با هم به جایی که مگس به آنها گفته‌است می‌روند. آنها او را در آنجا می‌یابند و اینانا متوجه می‌شود که از این پس، دوموزید نیمی از سال را با او در بهشت و نیمه دیگر سال را با خواهرش ارشکیگال در دنیای زیرین سپری خواهد کرد.

منابع

کتابشناسی 

 
 Michael Jordan (2002). Encyclopedia of Gods. Kyle Cathie Limited.

پیوند به بیرون 
 خدایان و ایزدبانوان میان رودان باستان: گشتینانا/ بلت سری(ایزدبانو)

ایزدبانوان باروری
ایزدبانوان کشاورزی
ایزدبانوان میان‌رودان
تاریخ شراب
دنیای مردگان میان‌رودان
نسخه‌نویسان
ایزدبانوان خرد