مناقشه قره‌باغ کوهستانی

مناقشه قره‌باغ کوهستانی یک اختلاف سرزمینی و درگیری قومی بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان است بر سر منطقه ناگورنو قره‌باغ و هفت ناحیه دیگر که عملاً تحت کنترل جمهوری آرتساخ ولی به صورت قانونی بخشی از جمهوری آذربایجان هستند. این مناقشه در اوایل قرن بیستم میلادی هنگامی که ژوزف استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی تصمیم به ایجاد اوبلاست خودمختار ناگورنو قره‌باغ در زمرهٔ جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان گرفت، آغاز شد. مناقشه کنونی در سال ۱۹۸۸ هنگامی که ارامنه قره‌باغ خواستار الحاق قره‌باغ به ارمنستان شدند آغاز و در نهایت منجر به رخداد جنگ اول قره‌باغ در دهه ۱۹۹۰ شد.

قرارداد آتش‌بس منعقد شده در سال ۱۹۹۴، دو دهه آرامش نسبی را فراهم آورد. درگیری‌های معدود و کوتاهی که پس از آن بین طرفین درگرفت تغییر خاصی در وضعیت به وجود نیاورد. اما در جریان درگیری سپتامبر تا نوامبر سال ۲۰۲۰ ارتش آذربایجان موفق شد کنترل اکثر مناطقی را که در جریان جنگ اول قره باغ از دست داده بود دوباره به دست آورد.در سال ۲۰۲۳ ارمنستان رسماً تسلیم شد و با شرط اینکه حق ارامنه در قره باغ به رسمیت شناخته شود قره باغ را به عنوان خاک جمهوری آذربایجان به رسمیت شناخت

تلفات 
اگرچه هنوز آمار دقیقی از تلفات وجود ندارد، به گفته بیشتر ناظران، تا سال ۲۰۰۹، ۳٬۰۰۰ نفر، عمدتاً سرباز، کشته شده‌اند. در سال ۲۰۰۸، نبردها شدیدتر و بیشتر شد. سال ۲۰۱۴ با ثبت ۷۲ کشته در طول سال، خونین‌ترین سال پس از پایان جنگ شد. بین ۱ تا ۵ آوریل ۲۰۱۶، درگیری‌های سنگین در امتداد خط مقدم قره باغ، منجر به کشته شدن ۲۷ سرباز ارمنی و ۲۸ سرباز باکویی شد. ۲۶ سرباز ارمنی نیز مفقود شدند. علاوه بر این، شش غیرنظامی (چهار ارمنی و دو باکویی) کشته شدند.

درگیری نظامی سال ۲۰۲۰ 

درگیری نظامی میان دو کشور در سپتامبر ۲۰۲۰ نگرانی‌ها از شکل‌گیری یک جنگ جدید در منطقه را افزایش داد. الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان گفت: «ما فقط یک شرط داریم؛ این که نیروهای ارمنستان باید بدون قید و شرط و به طور کامل و فوری خاک ما را ترک کنند.» رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه قول داد که از باکو حمایت کند. ایران خواهان مذاکره سیاسی برای حل اختلاف بود. روسیه از طرفین خواست به درگیری‌ها پایان دهند. نخست‌وزیر ارمنستان گفت امکان گفتگو در حال درگیری نظامی وجود ندارد.

منابع 

 

ارمنستان در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
ارمنستان در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
ارمنستان در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
تاریخ نظامی ارمنستان
تاریخ نظامی جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
جمهوری آذربایجان در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
جمهوری آذربایجان در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
جمهوری آرتساخ در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
جمهوری قره‌باغ در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
جمهوری قره‌باغ در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
جنگ‌های ارمنستان
جنگ‌های جمهوری آذربایجان
جنگ‌های در جریان
جنگ‌های واسطه‌ای
درگیری‌ها در ۲۰۲۲ (میلادی)
درگیری‌های پساشوروی
درگیری‌های دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
روابط ارمنستان و جمهوری آذربایجان
ناسازگاری ناگورنو قره‌باغ
ویکی‌سازی رباتیک