جمعیت‌شناسی تاجیکستان

آمار جمعیتی تاجیکستان در مورد ویژگی‌های جمعیتی جمعیت تاجیکستان از جمله رشد جمعیت، تراکم جمعیت، قومیت، سطح تحصیلات، بهداشت، وضعیت اقتصادی، وابستگی‌های مذهبی و سایر جنبه‌های جمعیت است.

روند جمعیتی 
تاجیکها گروه قومی اصلی هستند با اقلیتی مانند، ازبک و قرقیزستان، و کوچکتر روسی. از آنجا که همه در تاجیکستان تاجیک نیستند، از شهروندان غیر تاجیک این کشور به عنوان تاجیکستانی یاد می‌شود. ملیت رسمی هر فردی در تاجیکستان تاجیکستانی است، در حالی که اکثریت قوم تاجیک به سادگی خود را تاجیک می‌دانند.

تاجیک‌های معاصر یک قوم ایرانی هستند. به ویژه، آنها از قوم ایرانی باستان شرقی آسیای میانه، مانند سغدیان و باکتری‌ها، با ترکیبی از ایرانیان غربی و همچنین مردمان غیرایرانی‌تبار هستند.

تا سده بیستم، مردم منطقه برای شناسایی خود از دو نوع تمایز استفاده می‌کردند: نحوه زندگی - عشایری یا یکجانشینی- و محل زندگی. تا اواخر قرن نوزدهم، ملل تاجیک و ازبک، که قرنها در کنار یکدیگر زندگی کرده بودند و اغلب از زبانهای یکدیگر استفاده می‌کردند، خود را به عنوان دو ملیت مجزا درک نمی‌کردند. برچسبهای ملی مدرن هنگامی که آسیای میانه در دهه ۱۹۲۰ به پنج جمهوری شوروی تقسیم شد، به صورت مصنوعی تحمیل شد.

از نظر تاریخی، تاجیکستان و ازبکستان نیز در کنار یهودیان بخارا بودند که جدیت خود را در قبیله‌های گمشده اسرائیل که در قرن هفتم پیش از میلاد توسط بابلی‌ها اسیر شده بودند، ردیابی می‌کنند، اما تقریباً هیچ‌یک از یهودیان بخاری در تاجیکستان باقی نمی‌مانند.

آمار جمعیتی کتاب حقایق سیا 
آمار جمعیت‌شناسی زیر از چکیده‌نامهٔ جهان سازمان سیا است،

گروه‌های قومی 

 ۸۴٫۳٪ تاجیک‌ها
 ۱۳٫۸٪ ازبک‌ها
 ۲٪ دیگر (شامل قرقیزها، روس‌ها، ترکمن‌ها، تاتارها و عرب‌ها)

آرایش قومی با توجه به سرشماری‌های جمعیتی از سال ۱۹۲۶ تا ۲۰۰۰ (در هزاران نفر) توجه: دستهٔ تاجیک همچنین شامل حدود ۱۳۵٬۰۰۰ پامیری هستند، که از این تعداد ۶۵٪ شغنی‌زبان، ۱۳٪ روشانی‌زبان، ۱۲٪ واخی‌زبان، ۵٪ برتنگی‌زبان، ۳٪ یازگولایمی‌زبان، ۱٫۵٪ خوفی‌زبان و ٪۰٫۸ گویشوران اشکاشمی هستند. افزون‌بر این ۵٬۰۰۰ گویشوران زبان یغنابی نیز وجود دارد. بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۰۰، به استثنای افرادی که زبان مادری آن‌ها پامیری یا یغنابی است، ۷۷٫۶ درصد از مردم تاجیکستان را تاجیکان فارسی‌زبان تشکیل می‌دهند.

زبان‌ها 
چند گویش از فارسی (گویش آسیای مرکزی از فارسی) در تاجیکستان سخن گفته می‌شود و زبان رسمی آن (به‌طور رسمی به عنوان است تاجیکی خوانده می‌شود). روسی در دولت و تجارت بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. اقلیت‌های قومی گوناگون به زبان‌های گوناگونی سخن می‌گویند، به عنوان مثال ازبکی، ترکمنی، قرقیزی و خواری. در ولایت مختار کوهستان بدخشان، شغنانی و دیگر زبان‌های پامیری صحبت می‌شود. در درهٔ یغناب شمالی هنوز از زبان یغنابی صحبت شده‌است.

دین 

 اسلام اهل سنت ۹۵٪
 اسلام شیعه ۳٪
 ۲٪ دیگر

جمعیت 
۹٬۲۷۵٬۷۸۷ (تخمین ۲۰۱۹) بر پایهٔ با وردمتر

ساختار سنی 
۰ تا ۱۴ سال: ۳۴٫۳٪ (مرد ۱٬۲۸۲٬۶۸۱ / زن ۱٬۲۳۸،607)  {{سخ}} ۱۵–۶۴ سال: ۶۲٫۱ ((مرد ۲٬۲۶۰٬۵۵۲ / زن ۲٬۳۰۳،034)  {{سخ}} ۶۵ سال و بیشتر: ۳٫۶٪ (مرد ۱۱۲٬۳۳۴ / زن ۱۵۱٫۹۳۷) (۲۰۰۹))

نرخ رشد جمعیت 
۱٫۸۸٪ (برآورد ۲۰۰۹))

۲٫۲۱٪ (برآورد ۲۰۱۳–۲۰۱۴) (منبع: www.stat.tj)

نرخ خالص مهاجرت 
-۱٫۲۸ مهاجر / جمعیت / ۱۰۰۰ نفر جمعیت (۲۰۰۹ ارزیابی))

نسبت جنسی 
هنگام تولد: ۱٫۰۵ مرد / زن زیر ۱۵ سال: ۱٫۰۴ مرد / زن  {{سخ}} 15-64 سال: ۹۸/۰ مرد / زن  {{سخ}} 65 سال به بالا: ۷۴/۰ مرد / زن کل جمعیت: ۰٫۹۹ مرد / زن (۲۰۰۹ ارزیابی).)

امید به زندگی در بدو تولد 
کل جمعیت: ۶۵٫۳۳ سال مرد: ۶۲٫۲۹ سال زن: ۶۸٫۵۲ سال (2009 2009 est.)

تحصیلات 
تحصیلات از طریق دبیرستان (۱۱ سال تحصیل) لازم است، ولی میزان تکمیل آن زیر ۹۰٪ است.

سواد 
تعریف: سن ۱۵ سال به بالا می‌تواند بخواند و بنویسد کل جمعیت: ۹۹٫۵٪ مرد: ۹۹٫۷٪ زن: ۹۹٫۲٪ (سرشماری ۲۰۰۰)

آمار حیاتی

برآورد سازمان ملل 

تولدها و مرگ و میرها

امید به زندگی

نرخ باروری 
نرخ باروری (TFR) (نرخ باروری تحت تعقیب) و CBR (میزان تولد خام):

هرم جمعیتی 

Estimates (01/07/2012):

Estimates (01/07/2013):

نرخ تولد 
در تاجیکستان در سال ۲۰۱۷ اندکی بیش از ۲۲۴ هزار تولد وجود داشته‌است که نسبت به سال ۲۰۱۶ از ۲۳۰ هزار نفر کاهش یافته‌است. بیشترین ولادت‌ها در ولایت ختلان (۸۹ هزار تولد) اتفاق افتاده‌است، به دنبال آن منطقه سغد (۶۱ هزار تولد) و ناحیه‌های تابع جمهوری (۵۳ هزار تولد). کمترین تعداد ولادت‌ها در ولایت مختار کوهستان بدخشان در شرق تاجیکستان ثبت شده‌است و حدود ۵٬۷۰۰ تولد دارد. شهر دوشنبه در سال ۲۰۱۷ تقریباً ۱۵٬۵۰۰ تولد به ثبت رسانده‌است.

میزان تولد خام تاجیکستان در سال ۲۰۱۷ ۲۵٫۴، بود که از دو سال پیش (در سال ۲۰۱۵) از ۲۸٫۱ کاهش یافته‌است. ولایت ختلان بیشترین میزان تولد را در سال ۲۰۱۷ دارد، در حالی‌که شهر دوشنبه دارای ۱۸٫۸ کمترین میزان تولد را دارد.

جستارهای وابسته 
 جمعیت‌شناسی آسیای میانه

منابع

پیوند به بیرون 
 نقشه مردم‌شناسی تاجیکستان توسط ایرج بشیری
 دکتر کوربانوف، روسلان. اکثریت اقلیت توسط دولت: مسلمانان در تاجیکستان. OnIslam.net. 19 مه ۲۰۱۲.
آمارگیری‌های نفوس تاجیکستان
صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده