دینگ بابکان

دینَگ (پارسی میانه: Dēnag) یک بانبشن (شهبانو) ساسانی در سده سوم میلادی و همسر اردشیر بابکان بود.

زندگی 
دینگ یکی از دختران بابک، شاه پارس بود؛ برادرانش شاپور، اردشیر و بلاش نام داشتند. او برای اجرای آیین زرتشتی خویدوده یا ازدواج با خویشاوندان، همسر اردشیر شد. بنابراین او عنوان بانبشنان بانبشن («شهبانوی شهبانوان») را دریافت کرد و گمان می‌شود که او در سنگ‌نگاره تاج‌گذاری اردشیر در نقش رجب در سمت راست تصویر حضور داشته باشد. او احتمالاً مادر شاپور یکم، پسر اردشیر، بود و پس از مرگ اردشیر در سال ۲۴۲ عنوان بانبشنان بانبشن را از دست داد.

در تاریخ از او به عنوان یک ملکه یاد شده است اما به اشتباه او را خواهر تنی اردشیر دانسته اند و مادر شاپور یکم را به این شخص نسبت میدهند ، طبق نوشته های کارنامه اردشیر بابکان شاپور یکم فرزند اردشیر و مورود بانو بود که بر طبق افسانه ای فرزند اردوان پنجم آخرین شهریار اشکانی بود ، به احتمال زیاد دینگ خواهر ناتنی اردشیر بابکان بوده است چرا که به گفته تاریخ اردشیر پسر ساسان بوده و بابک بر طبق رسم و رسومات زرتشتیان اورا به فرزندی قبول میکند چرا که ازدواج با محارم در ایران باستان روا نبوده است.

مهر 

مُهری از دینگ بر جای مانده‌است که تصویر نیم‌تنه او با اسم و لقبش بانبشنان بانیش (شهبانوی شهبانوان) به حروف پهلوی در آن کنده شده‌است. این بانو با چهره‌ای زیبا و مصصم، تاجی بر سر دارد که برفراز آن گیسوانش به‌شکل گویی با نوار کوچکی بسته شده‌است. گوشواره‌ای که دارای سه مروارید است در گوش و گلوبند مرواریدی در گردنش دیده می‌شود و گیسوان مجعدش به چندین رشته بافته و فروافتاده‌است. تاج مدور او دارای لبه‌ای است که با جواهرات مزین شده‌است.

پژوهشگران در مورد مالکیت این مهر اختلاف نظر دارند. بیشتر محققان آن را متعلق به دینگ بابکان می‌دانند. علیرضا شاپور شهبازی، ارنست هرتسفلد و فیلیس اکرمناز جمله کسانی هستند که این مهر را از آن دینگ همسر یزدگرد دوم و مادر هرمز و پیروز می‌دادند.

پانویس

منابع 
 
 کریستین سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان، ترجمهٔ رشید یاسمی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات امیرکبیر ۱۳۶۷

اهالی ایران در سده ۳ (میلادی)
درگذشتگان سده ۳ (میلادی)
زنان سده ۳ (میلادی)
زنان شاهنشاهی ساسانی
شاهدخت‌های ساسانی
شهبانوهای ساسانی
ملکه‌های همسر ایران
همسران اردشیر بابکان