باختر (ساتراپی)

باختر که در پارسی باستان آن را باختریش می‌نامیدند، یکی از ساتراپی‌های (شهربانی) شاهنشاهی هخامنشی بود. نخستین بار در سال ۵۲۰ پیش از میلاد در سنگ‌نبشته بیستون به این شهربانی اشاره شده‌است. باختر منطقه ویژه‌ای در شاهنشاهی هخامنشی بود. معمولاً شاهنشاه هخامنشی جانشین آینده خود را برای آماده شدن برای شاهنشاهی به شهربانی این منطقه برمی‌گزید. مالیات سالانه بلخ سیصد و شصت تالان طلا در سال بود.

از شهرهای مهم باختر در زمان هخامنشیان مرکنده، مرگوش (مرو) یا مرگیانای یونانی بوده‌است که ساتراپی بلخ از شمال به رود جیحون، از غرب به آریانا، از جنوب به کوه‌های هزار مسجد سفلی، از شرق به سرزمین قبایل ماساژت‌ها محدود است؛ که بنابر کتیبه بیستون مرو قسمتی از ساتراپی بلخ بوده‌است. زمانی که داریوش به سلطنت رسید ساتراپ بلخ علیه او شورش کرد که توسط سپاه اعزامی داریوش سرکوب شد. همچنین داریوش در کتیبه شوش می‌گوید:

جستارهای وابسته 
 باختر باستان

منابع 

تخارستان
ساتراپی‌های هخامنشیان