نامه ۹۰ امضایی

نامه ۹۰ امضایی، نامه‌ای انتقادی است که در اردیبهشت سال ۱۳۶۹ توسط اعضای جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت ایران به رئیس‌جمهور وقت هاشمی رفسنجانی نوشته شد. اعضای جمعیت دفاع از آزادی، شخصیت‌های ملی-مذهبی بودند. انتشار این نامه به دستگیری و زندانی شدن ۲۳ تن از امضاکنندگان منجر شد و اقرار تلویزیونی برخی پخش شد. پس از امضای این نامه در داخل کشور، تعداد ۲۱۶ نفر از فعالین خارج کشور نیز حمایت خود را از آن اعلام کردند. بعدها خاطراتی از آن دوره منتشر شد.

متن نامه 

این نامه در بندهای ۱-از نظر اقتصادی و اجتماعی و زندگی ۲- از نظر آزادی و امنیت و از نظر معنوی و مدیریت ۳- از نظر استقلال و بقا و بازنگری کشور ۴- از نظر روابط جهانی و سیاست خارجی نگاشته شده و در تمام این موارد انتقاداتی را بر کارنامه ده ساله جمهوری اسلامی وارد نموده است. در انتهای نامه سه درخواست ارائه گردیده که عبارتند از: ۱ـ جلوگیری از خلاف‌ها و خرابی‌ها و از انعقاد قراردادهای اسارت‌آور با بیگانگان، بدون نظارت ملی. ۲ـ بازگرداندن حقوق قانونی مردم که در فصول سوم و پنجم قانون اساسی تصریح گردیده است به مردم و جلوگیری از سیاستهای سرکوبگرانه بعضی از نهادها. ۳ـ آزاد گذاردن و تأمین فعالیت احزاب و جمعیتهای سیاسی و مطبوعات که فعالیت قانونی و علنی دارند، فرصت دادن خالی از دغدغه و آزار برای بحث و گفتگو و برخورد آراء و عقاید به منظور حل مشکلات و معضلات مملکتی و همکاری صمیمانه مردم و بالاخره امکان و استقرار حاکمیت قانونی ملت.

در انتهای نامه آمده است: امضا کنندگان این بیانیه که در گذشته همواره با حکومتهای خودکامه و انحصارطلب در ستیز بوده‌اند و بسیاری از آنها به زندان و تبعید محکوم گشته‌اند، با اینکه به تجربه می‌دانند که ممکن است پس از انتشار آن از گزند بدخواهان در امان نباشند، مع‌الوصف بر پایه رضای حق و احساس وظیفه و به خاطر سعادت ملت ایران، این نامه را به مقام ریاست جمهوری ارسال داشته، از ایشان می‌خواهند که با دستور نشر آن در مطبوعات و رسانه‌های گروهی قدم اول را در اجرای خواسته‌های مردم و لغو سانسور بردارند و با عنایت و اجرای بندهای سه‌گانه بالا پاسخ سریع به انتظارات به حق ملت ایران بدهند.

امضا کنندگان 

 کسانی که بعداً در این رابطه زندانی شدند.

متن نامه حمایت کنندگان خارج کشور 
۲۱۶ نفر از فعالین سیاسی خارج از کشور ضمن تحسین امضا کنندگان نامه، آن را به عنوان کوشش جدیدی در گشودن گره کور مشکلات جامعه ستمدیده و سرکوب شده ایران و نجات سرنوشت آرمان های انقلاب ارزیابی کردند، آنها اعلام کردند رژیم ایران در دوران بیش از ۱۰ سال پس از انقلاب ، با لگدمال کردن خونین آزادی ها ، پافشاری بر استبداد و انحصار قدرت ، تاراج ثروت کشور، تشدید وابستگی و ایجاد روابط پنهانی با کشورهای دیگر، علی رغم شعارهای عوام‌فریبانه و جنجالی نظیر مبارزه با امپریالیسم و بدحجابی و بی حجابی به منظور ارعاب و انحراف اذهان عمومی از مسئله اصلی، تمدید جنگ خانمانسوز و ویرانگر، تجاوز به ابتدایی ترین حقوق فردی به ویژه حقوق زنان و به مهاجرت کشاندن و راندن ظرفیت عظیم نیروی علمی و فرهنگی و فنی ایران به خارج از کشور، جامعه ایران را به هولناک ترین و فاجعه آمیزترین پرتگاه های تاریخ کشانده است. 
۲۱۶ نفر از فعالین سیاسی خارج از کشور، سپس اعلام کردند، با آگاهی چنین شرایط خطیر و با اعتقاد راسخ بدین که رهایی جامعه ایران از این ورطه خطرناک تنها در سایه استقرار بی قید و شرط و کامل دموکراسی و حاکمیت ملی عملی است، از اقدام شجاعانه مبارزان آزادیخواه داخل کشور پشتیبانی میکنند.

امضا کنندگان خارج کشور

پی آیند

واکنش‌های اولیه 
از آنجا که رسانه‌ای برای انتشار نامه وجود نداشت و تنها ابزار تکثیر آن توسط ماشین‌های پلی‌کپی و پخش آن بود، انتشار نامه به سختی صورت می‌گرفت ولی با این حال بازخورد آن مشاهده می‌شد و از جمله نامه‌ای با ۲۱۶ امضا توسط فعالان ایرانی خارج از کشور تهیه شد که متن نامه را تایید می‌کرد.

بازداشت امضاکنندگان 
در خرداد همان سال (حدود یک ماه بعد از انتشار نامه) ۲۳ نفر از امضا کنندگان نامه بازداشت شدند و در بازداشتگاه توحید بین ۳ تا ۵ ماه مورد بازجویی قرار گرفتند. برخی از آنان نیز اقرار تلویزیونی انجام دادند که این اقرارها در برنامه‌های مختلف از جمله برنامه هویت پخش گردید. بازداشت‌شدگان سپس به زندان اوین منتقل شدند که برخی بلافاصله آزاد با وثیقه گردیدند و برخی در اوین محاکمه شدند و به حبس‌های تا سه سال محکوم گردیدند ولی در نهایت همه قبل از یکسال آزاد گردیدند.

انتشار خاطرات بازداشت شدگان 
سیزده سال بعد در سال ۱۳۸۲ کتابی منتشر گردید با عنوان در مهمانی حاج آقا: داستان یک اعتراف. در این کتاب دو تن از نویسندگان (حبیب داوران و فرهاد بهبهانی) خاطرات خود را از دوران بازداشت منتشر نموده‌اند و در آن به موارد شکنجه و فشار و دریافت اقرار تلویزیونی اشاره کرده‌اند.

نامه‌های جدید به رییس جمهور آن زمان 
عزت الله سحابی و فرهاد بهبهانی دو نامه در سال ۱۳۷۵ به هاشمی رفسنجانی نوشتند و از بازداشت آن زمان و پخش اقرار تلویزیونی که در آن سال در برنامه هویت در حال پخش بود شکایت کردند. در سال ۱۳۷۸ که رفسنجانی بار دیگر در انتخابات مجلس کاندیدا شده بود مجدداً بحث زندانی شدن نویسندگان نامه در مطبوعات مطرح شد. نامه دیگری با ۲۰ امضا خطاب به هاشمی رفسنجانی نوشته شد که در آن به زندانی شدن و شکنجه ۲۳ نفر از نویسندگان نامه اشاره و گفته شد که ۳ نفر از آنها (امیرتوکل امیرابراهیمی، اکبر زرینه‌باف و ابراهیم عینکچی) در اثر عوارض مصائب زندان، مدت کوتاهی پس از آزادی درگذشته‌اند.

منابع 

انصاف نیوز
خبرنامه تیرماه ۱۳۶۹ جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت ایران، سال پنجم، شماره ۴
کتاب در مهمانی حاج آقا
 واکنش علی خامنه‌ای به نامه در سال ۱۴۰۱

جریان ملی-مذهبی
نامه‌های سرگشاده