سادات افغانستان

سادات به گروهی از افراد می‌گویند که نسب‌شان به پیامبر اسلام می رسد.
این گروه یکی از اقوام به رسمیت شناخته شده در افغانستان است. در روز ۲۴ حوت/اسفند ۱۳۹۷ مصادف با ۱۵ مارس ۲۰۱۹ رئیس‌جمهوری افغانستان حکمی صادر کرد و سادات را بعنوان یک قوم مستقل به رسمیت شناخت تا سادات بتوانند قومیت خود را در تذکره یا شناسنامه‌های الکترونیکی ثبت کنند.

چگونگی به رسمیت شناخته شدن قوم سادات در افغانستان 
در پی درخواست کمیسیون تثبیت هویت اقوام همسو مبنی بر به رسمیت شناخته شدن سادات در افغانستان و پیگیری آن توسط رئیس‌جمهور افغانستان، مجلس نمایندگان افغانستان در ۸ عقرب/آبان سال ۱۳۹۶ درخواست رئیس‌جمهور افغانستان را با ۸۵ رای مخالف و ۴۴ رای موافق رد کرد اما در ۲۷ قوس/آذر ۱۳۹۶ مجلس سنا رای مثبت به آن داد در نتیجه کمیته مشترک ۱۶ نفره ای از مجلس سنا و مجلس نمایندگان تشکیل شد که با آراء ۸ عضو مجلس سنا و ۴ عضو مجلس نمایندگان فرمان رئیس‌جمهور اسلامی افغانستان تأیید شد تا سادات به عنوان قوم مستقل افغانستان ثبت گردد، در ۲۱ حوت/اسفند ۱۳۹۷ سرور دانش موافقت خود را دربارهٔ به رسمیت شناخته شدن سادات اعلام کرد، بعد از سخنرانی سرور دانش، رئیس‌جمهور افغانستان گفت من فردا (۲۲ حوت/اسفند ۱۳۹۷) دستور می‌دهم تا قوم سادات به رسمیت شناخته شود و نهایتاً در روز ۲۴ حوت/اسفند ۱۳۹۷ مصادف با ۱۵ مارس ۲۰۱۹ حکم رئیس‌جمهوری افغانستان صادر شد تا سادات بتوانند قومیت خود را در تذکره یا شناسنامه‌های الکترونیکی ثبت کنند.

 یکی از مخالفان طرح ثبت قوم سادات خانم رولا غنی همسر رئیس‌جمهور افغانستان بود. وی اظهار داشت که هرکس می‌گوید سادات یک قوم است؛ دروغ می‌گوید؛ سادات یک طبقه است نه قوم و هر قوم، سادات مخصوص به خود را دارد. در واکنش به اظهارات رولا غنی هزاران تن از شهروندان ولایت بامیان در مرکز افغانستان روز جمعه ۱ جون ۲۰۱۸ با راه اندازی تظاهرات مسالمت آمیز سخنان اخیر خانم رئیس‌جمهوری افغانستان را محکوم کردند و عکس او را آتش زدند تظاهرات کنندگان اظهارات رولاغنی را نفی اقوام، قوم ستیزی و غیر مسئولانه خوانده و از خانم رئیس‌جمهور خواستند تا اظهاراتش را پس گرفته و از قوم سادات رسماً معذرت خواهی کند و اگر رولا غنی از سادات افغانستان معذرت نخواهد آنها حرکت‌های جدی را در مخالفت با این اظهارات در سراسر کشور برگزار خواهند کرد. این دومین بار است که هزاران تن از شهروندان سادات ولایت بامیان به تظاهرات مسالمت آمیز دست می‌زنند و خواهان ذکر نام این قوم در تذکره‌های برقی و قانون اساسی این کشور می‌باشند.
 سید علی‌اکبر موسوی در مقاله ای تحقیقی عنوان می‌کند تحقیقات ژنتیکی در ایران، هند و افغانستان نشان می‌دهد که کروموزم ایگرگ و تنوع ژنتیکی سیدهای این مناطق با غیر سیدهای همان مناطق، شبیه هم هستند؛ زیرا بررسی ژنتیکی وجود یک جد مشترک را نشان نمی‌دهد. بطور نمونه از سال ۱۳۹۰ خورشیدی تا کنون بیست سید هزاره که آزمایش «دی این ای» گرفته‌اند، همة آن‌ها از نظر ژنتیکی مانند هزاره‌ها بوده‌اند. شاید بیشتر هم گرفته باشند و علنی نکرده باشند. آنان بیشترین نزدیکی ژنتیکی را مانند مردم هزاره با مردم آسیای‌میانه و آسیای‌مرکزی داشته‌اند. درصد بسیار اندک آنان ژن عربی داشته‌اند که در برابر ژن بومی ناچیز به‌شمار می‌آمدند. برخی آنان هرگز ژن عربی نداشته‌اند. نمونة آن امینی مهرجو و بانوی ایشان است که (پس از آزمایش) مشخص شد از نظر ژنتیک هیچ تفاوتی با هزاره‌ها نداشتند

زبان‌ها و گویش‌ها 
سادات به زبان‌های فارسی دری، پشتو و ازبکی صحبت می‌کنند آنها گویش‌های مختلفی دارند.

مذهب 
قوم سادات مسلمان و پیرو مذاهب اسلامی شیعه و اهل سنت(جعفری و حنفی) هستند که در مناطق مختلف افغانستان زندگی می‌کنند.

چهره‌های سرشناس و مشهور سادات افغانستان 
از چهره‌های سرشناس و مشهور سادات افغانستان می‌توان به 

پوهاند داکتر سید الف شاه غضنفر  

سید محمدحسین مصباح

سید حاجی حسین مبارز 

سید مجتبی الفت کابلی

حضرت آیت الله‌العظمی‌سید‌شاه‌محمد‌حسین اوجی ، 

حضرت آیت الله‌سید‌نادر‌ بحرالعلوم

سید برهان‌الدین بلخی

علامه‌سیدمحمد کاظم بلبل 

سید اسماعیل بلخی

حضرت آیت‌الله سید علی بهشتی 

سیداحمدرضوی‌مشهور به ادیب پیشاوری

حضرت آیت‌الله‌العظمی‌سیدمیر احمد‌حجت کابلی،

سترجنرال‌سیدحسن‌مشهور‌به‌سید‌جگرن‌

سید‌میرزاحسین حسینی

حضرت آیت‌‌الله‌سید‌عبدالمجید‌شمس‌‌الدین‌حسینی

حجت الاسلام‌ولمسلمین‌سید‌اسماعیل‌حسینی‌

حضرت‌‌آیت‌الله‌العظمی‌سید‌محمد‌حسین‌ریس‌یکاولنگی،

شهید‌سیدمحمدحسین‌ حسینی،

مولانا‌ سید‌ جعفر خلالی‌رستاقی

سید [[قاسم رشتیار]♧

شهید‌میر‌علی‌اصغر‌شعاع،

علامه شهید سید انور شاه صدر،

آیت الله سید‌حسین‌عالم‌بلخابی،

آیت الله سید میر علی احمد عالم ،

شهید سید محمد ابراهیم عالمشاهی،

سید عیسی علوی شهرستانی  

سید میر غلام محمد غبار،

آیت الله سید محمد غزنوی،

سید حسن غزنوی،

آیت الله سید ابولحسن فاضل،

آیت الله سید محمد حسین فاضل،

میر‌فخر الدین‌اغا

سید میر محمد صدیق فرهنگ،

آیت الله امیر شاه فصیحی،

شهید سید میرزا شاه فضیلت،

شیخ سلیمان قندوزی بلخی ،

جنرال حاج‌سید‌احمد‌شاه‌گردیزی،

آیت الله سید‌عباس‌مبلغ دایکندی،

میر بچه خان کوهدامنی،

میر محمد آزاد کابلی،

سیدعلی‌شفا‌کابلی،

سید‌علیخان‌طبیب کابلی ،

آیت الله سید محمد علی کابلی ،

میر سید محمد علی کابلی،

سید‌علم‌الهدی‌نقوی‌کابلی،

آیت الله سید‌محمد‌حسین‌حسینی لعلی،

سید بها الدین مجروح،

سید شمس الدین مجروح،

آیت الله سیدمحمدشاه‌اکبر‌محسنی

سید جمال الدین ثانی

شهید‌سیدحیدر‌محمودی،

آیت‌الله‌ سیدمحمد‌حسین‌معصومی،

محمد‌حسین‌مصباح،

سید حافظ مظفر (غزنی)،

آیت الله العظمی سید محمد حسین مقدس،

سید ابوالحسن موسوی مزاری،

سید عبد الحمید ناصر

شهید سید محمد ابراهیم شاه حسینی 

شهید سید مصطفی کاظمی

جنرال مرحوم سید حسین انوری

سید محمد علی جاوید، 

سید احمد گیلانی، 

حاج سید حیات الله عالمی، 

سید اسحاق گیلانی، 

حسین عالمی بلخی، 

حاج سید محمد هادی 

سید جعفر عادلی حسینی ، 

جنرال سید سمیع سادات فرمانده قول اردوی میوند

جنرال سید امیر شاه سادات بدخشان 

جنرال سید معراج الدین سادات  قمندان امنیه هرات 

سید ابوطالب مظفری، 

سید منصور نادری، 

سید عسکر موسوی، 

پروفیسور سید امیر شاه حسنیار

عبدالقیوم سجادی 

سید محمد اقبال منیب، 

میر سید علی ولی، 

سید انور سادات، 

انور سادات

سیدمحمدآقاهاشمی‌پروانی

 پوهندوی سید خلیل کوهی

سید هاشم جواد بلخابی

سید محمد جمال فکوری بهشتی، 

سید انور آزاد، 

سید عبدالحمید سجادی، 

میر سید آغا قیومی

سامعه عزیزی سادات، 

فهیمه سادات، 

حبیبه سادات، 

زرلشت سادات، 

صدیقه بلخی، 

شهربانو سادات، 

الکا سادات، 

رؤیا سادات، 

فرخنده زهرا نادری، 

داوود نادری، 

سید کمال سادات، 

سید عبدالوحید قتالی، 

سید بابر جمال 

سید انوری رحمتی

سید پادشاه حسینی (شورای صلح سادات افغانستان)

احزاب افغانستان به ریاست سادات 
 حزب پیوند میهنی افغانستان

رئیس حزب: سید کمال سادات
 حزب پیمان مردمی افغانستان

رئیس حزب: سید امیر تحسین
 حزب اقتدارملی

رئیس حزب: سید علی کاظمی
 جنبش ملی اسلامی افغانستان

رئیس حزب: سید نورالله
 حزب پیوند ملی افغانستان

رئیس حزب: سید منصور نادری، رئیس فرقه شیعیان اسماعیلیه افغانستان و عضو اتحاد ضد طالبان در شمال افغانستان
 سازمان اسلامی افغانستان جوان

رئیس حزب: سید جواد حسینی
 حزب رستاخیز مردم افغانستان

رئیس حزب: سید ظاهر قائد ام البلادی
 محاذ ملی اسلامی افغانستان

رئیس حزب: سید احمد گیلانی
 نهضت همبستگی ملی افغانستان

رئیس حزب: سید اسحق گیلانی
 حزب حرکت اسلامی مردم افغانستان

رئیس حزب: سید حسین انوری
 حزب حرکت اسلامی ملی افغانستان

رئیس حزب: سید مهدی انوری
 حزب حرکت اسلامی ثبات افغانستان

رئیس حزب: سید ابراهیم کامل
 حزب نهضت ملی‌گرایی افغانستان

رئیس حزب: سید احمد شکیب منتظری
 حزب خدمتگار مردم افغانستان

رئیس حزب: سید مخدوم رهین
 حزب حرکت اسلامی افغانستان

رئیس حزب: سید محمدعلی جاوید
 حزب اعتدال افغانستان

رئیس حزب: سید حسن صفایی
 حزب حرکت اسلامی ملت افغانستان

رئیس حزب: سید محمدهادی
 حزب حرکت اسلامی مردم افغانستان

رئیس حزب: سید خلیل‌الله انوری
 حزب اقتدار ملی افغانستان

رئیس حزب: سید علی‌اکبر
 حزب حرکت اسلامی ملی افغانستان

رئیس حزب: سید مهدی انوری
 حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان

رئیس حزب: سید نورالله
 حزب حرکت اسلامی ثبات افغانستان

رئیس حزب: سید ابراهیم کامل

تاریخچه ورود سادات به افغانستان 
ورود سادات به افغانستان به دو دوره تعلق دارد. انفرادی و جمعی.

دورهٔ اول آن از همان اوایل فتح سرزمین‌های جدید به دست مسلمانان شروع شد. که به‌طور مثال می‌توان به مهاجرت یکی از نوادگان محمد نفس زکیه و یحیی بن زید نوه  امام سجاد اشاره کرد. یحیی بن زید از اولین ساداتی است که وارد افغانستان و شهر بلخ شد. او در شهر جوزجان توسط حکام اموی شهید شد.

ورود سادات افغانستان به‌طور گسترده به زمان سرکوب قیام سربداران در بیهق یا همان سبزوار (۷۳۷–۷۸۸ ق) بازمی‌گردد. هنگامی که آن قیام سرکوب شد، به شیعیان بیهق فشار بسیاری وارد آمد. پس از آن عده ای از بزرگان سادات سبزوار در جستجوی محلی امن برای زندگی خود و نزدیکان شان شدند.به مناطق مرکزی افغانستان مهاجرت کردند و در انجا به تبلیغ دین اسلام و مذهب تشییع پرداختند.
از میان بزرگان ساداتی که به افغانستان مهاجرت کردند،
می‌توان به این بزرگواران اشاره کرد:
 میر سید علی یخسوز و خانواده اش در بامیان.
سلطان سید  احمد کبیر ملقب به شاه برهنه که در سرقول یکاولنگ مستقر شد.
 سیدشاه قباد ولی و خانواده اش در سنگلاخ.
 شاه سید بابا در شرق هزاره جات، ما بین جلریز و تکانه.
 سید یحیی شاه قلندر و برادرش در منطقه وردک.
 سید بابا حسن ابدال در جنوب هزاره جات، نزدیک به قندهار.
سید شاه قباد ولی و سید احمد کبیر (شاه برهنه) و میر سید علی سبزواری (یخ سوز)، مریدان فراوانی در میدان وردک و بامیان پیدا کردند و هم‌اکنون نیز مزار آنان همچون زیارتگاهی برای اهالی منطقه به‌شمار می‌رود. سید دیگری که قبر وی اکنون به صورت زیارتگاهی در بلخاب می‌باشد، سید مراد علی، از نوادگان یحیی بن زید است، وی از اجداد شهید سید اسماعیل بلخی است.

جستارهای وابسته 
 افغانستان
 پشتون
 تاجیک
 ازبک
 هزاره
 اقوام افغانستان

منابع 
￼کوثرالنبی، سید_جعفر_حسینی_عادلی 

اقوام در افغانستان
تشیع در افغانستان
جوامع مسلمان
جوامع شیعه
اقوام در ایران
اقوام در پاکستان