شاخص دموکراسی-دیکتاتوری

شاخص دموکراسی-دیکتاتوری () به عبارت ساده شاخص DD یا مجموعه داده‌ها در مقیاس باینری در زمینه دموکراسی و دیکتاتوری سنجیده می‌شود، و اولین بار توسط آدام پرزوورسکی ارائه شد. سپس در ۲۰۱۰ و پیش از این توسط چیباب، گاندی و وریلند (۲۰۰۹) با در نظر گرفتن آخرین ارزیابی به‌روز شده در ۲۰۰۸ آن را به‌روز کردند و طرحی از جانب چیباب بود تا این شاخص را همه ساله به‌روز کنند.

بدنبال ایده شاخص طبقه‌بندی دموکراسی و دیکتاتوری که بر اساس ریاضی باینری به وسیله آلوارز در سال ۱۹۹۶ ارائه شد و توسط پرزوورسکی و چیباب، گاندی و وریلند ارتقاء پیدا کرد. یک دسته‌بندی شش برابری از مجموعه داده‌ها تکمیل شد به نام داده‌های DD.

این شاخص‌های DD از آن پس همه ساله ۱۹۹ کشور را از ۱۹۴۶ تا ۲۰۰۸ تحت بررسی و سنجش قرار دادند که در سمت چپ نتایج آن از ۱۹۸۸ و ۲۰۰۸ قابل ارائه است.

طرح طبقه‌بندی شش برابر و قوانین آن 
شاخص DD اولین دسته‌بندی رژیم‌های دیکتاتوری است که بر دو نوع هستند، دموکراسی و دیکتاتوری. دموکراسی خودش به سه زیر مجموعه تقسم می‌شود که عبارت است از دموکراسی پارلمانی، نیمه ریاست‌جمهوری و دموکراسی‌های ریاست‌جمهوری، برای دیکتاتوری‌ها، کشورهای پادشاهی و دیکتاتوری‌های نظامی و مدنی هستند.

چهار قاعده 
برای رژیمی که براساس طرح DD یک دموکراسی در نظر گرفته می‌شود، باید چهار قانون زیر را رعایت شود:
 مدیر اجرایی کشور بایستی از طریق انتخابات عمومی انتخاب شود یا توسط ارگانی که از طریق مردمی انتخاب شده‌است.
 مجلس قانونگذاری باید به صورت عمومی انتخابات برگزار کند.
 در انتخابات باید بیش از یک حزب رقابت کند.
 جایگزینی در قدرت بایستی مطابق قوانین انتخاباتی برگزار شود یعنی جایگزینی قدرت بر عهده همانهایی است که مسئولیت اداره را بر عهده داشتند.

کشورها 
شاخص دموکراسی-دیکتاتوری در رژیم‌های اصلی حامی «دموکراسی» و «دیکتاتوری» به سه نوع زیر است. دموکراسی‌ها می‌توانند یا پارلمانی باشند، یا نیمه ریاست جمهوری، یا ریاست جمهوری و دیکتاتوری‌ها می‌توانند غیرنظامی، نظامی یا سلطنتی باشند. بسیاری از کشورهایی که به شکل دیگری حکومت می‌کنند دیکتاتوری هستند، زیرا که دولت حاکم هیچگاه در انتخابات شکست نخورده؛ بنابراین غیرممکن است رژیمی دیکتاتور یا دموکرات باشد اما با شاخص DD آن‌ها دیکتاتور ارزیابی شوند. مگر این که یک آلترناتیوی برای جایگزینی قدرت به‌وجود آید.

دسته‌بندی دموکراسی‌ها 

دموکراسی‌ها برمبنای قوانین وضع‌شده دسته‌بندی می‌شوند و ممکن است دموکراسی‌ها با شاخص ریاست جمهوری، مخلوط یا نیمه ریاست جمهوری یا دموکراسی پارلمانی باشند. مهم است که توجه داشته باشیم که این اسامی به عناوین رسمی یا عرفی هر کشوری مربوط نمی‌شود. به عنوان مثال، «پارلمان» ممکن است به عنوان «پارلمان» طبقه‌بندی شود، اما هنوز یکی از سه طبقه‌بندی ریاست‌جمهوری، نیمه ریاست جمهوری و دموکراسی پارلمانی را در بر می‌گیرد. طبقه‌بندی بستگی به قواعد ارتباطی بین یک دولت، مجلس قانونگذاری و رئیس دولت دارد. مدیر اجرایی می‌تواند نام‌های بسیاری از جمله صدراعظم، نخست‌وزیر، یا اول شخص و ریاست بخش اجرایی باشد. به عنوان مثال، در انگلستان، رئیس اجرایی نخست‌وزیر است و وزیران، سران گروه‌های اجرایی هستند که با هم دولت را تشکیل می‌دهند.

مسئولیت قانونی 
اولین تمایز این است که آیا یک کشور مسئولیت قانونگذاری را برعهده دارد، یعنی اینکه آیا اکثریت رای‌دهندگان در مجلس قانونگذاری می‌توانند بدون اجازه، دولت حاکم را برکنار کنند. اکثریت مورد نیاز برای حذف یک دولت حاکم در بین کشورهای مختلف متفاوت است، که ترم قانونی آن رای عدم اعتماد است. بعضی از کشورها (اسپانیا، بلژیک، آلمان، اسرائیل و غیره) با رای عدم اعتماد مشخص می‌کنند چه کسی جایگزین دولت در قدرت خواهد بود تا به این وسیله خلاء قدرت دولت با یک دولت موقت را کم کنند تا اساساً جایگزینی دولت، کامل انجام شود. این شیوه رای‌گیری موسوم به رای عدم‌اعتماد است. گاهی اوقات دولت‌های حاکم، با یک رأی عدم‌اعتماد قانونی را به تصویب می‌رسانند تا به‌طور موقت، بقای حکومت را با بهره‌گیری ا ز قانون حفظ کنند.

رئیس دولت 
تمایز دوم این است که آیا رئیس دولت برای یک دوره ثابت انتخاب خواهد شد یا خیر. این که چه کسی رئیس دولت است می‌تواند بین کشورها متفاوت باشد. رئیس دولت می‌تواند حتی بدون انتخاب مادامیکه همه چهار معیار DD را برآورده سازد می‌تواند به عنوان رئیس دولت انتخاب شود چرا که رئیس دولت برای دسته‌بندی کشورها به عنوان دموکراسی یا دیکتاتوری استفاده نمی‌شود بلکه به جای آن که بین دموکراسی‌ها تمایز قائل شود گذاشته شده. محبوب یا مردمی به این معنی است که رئیس دولت مستقیماً توسط شهروندان انتخاب شود یا توسط هیئتی انتخاب شود که آن هیئت آن‌ها را انتخاب می‌کند (به عنوان مثال کالج انتخاباتی در آمریکا). در آلمان رئیس دولت توسط بوندستاگ منطقه‌ای انتخاب می‌شود و از طریق انتخابات عمومی مردم انتخاب نمی‌شود. مهم است ذکر کنیم که این کشورها ممکن است ارگانی به نام "رئیس‌جمهور" داشته باشند که هنوز می‌تواند دفتر رئیس‌جمهور را انتخاب کند یا دفتر به مدیر اجرایی ارجاع شود. اگر رئیس دولت در انتخابات سراسری انتخاب شود، معمولاً رئیس‌جمهور نامیده می‌شود و اگر به این شکل نباشند، اغلب به آنها سلطنت یا پادشاهی می‌گویند. با این حال، این موضوع می‌تواند گیج‌کننده باشد چرا که برخی از کشورها (آلمان برای مثال) یک رئیس دولت دارند که انتخاب می‌شود اما نه از صندوق آرای مردمی که رئیس‌جمهور نامیده می‌شود. مأموریت DD فقط این نیست که چگونه دموکراسی‌های را دسته‌بندی کند بلکه روی اختیارات، مسئولیت‌های اداری و طبقه‌بندی آنها کار می‌کند و نه فقط روی نام رسمی متمرکز باشد. این "عبارت ثابت " نشان‌دهنده زمانی است که رئیس دولت انتخاب می‌شود، روسای دولت طی زمان مشخصی به خدمت می‌پردازند و با برگزاری انتخابات دیگری آنها می‌توانند از کار برکنار شوند و نه بدون انجام پروسه انتخابات.

طبقه‌بندی 
اولین تمایز این است که آیا یک دولت دموکراتیک نسبت به قانونگذاران التزام دارد؟ اگر نسبت به مجلس قانونگذاری التزامی نداشته باشد، به آن دموکراسی ریاست‌جمهوری می‌گویند. اگر دولت نسبت به قانونگذاران التزام داشته باشد، تمایز بیشتری وجود دارد مابین دموکراسی‌هایی که در آنها رئیس‌جمهور به‌طور عمومی انتخاب می‌شود و دموکراسی‌هایی که در آن رئیس‌جمهور توسط مردم انتخاب نشده‌است. اگر رؤسای جمهور برای مدت مشخصی انتخاب شوند، به این شاخص دموکراسی متنوع یا نیمه ریاست جمهوری گفته می‌شود. اگر رئیس دولت مادام العمر باشد یا از صندوق‌های رای بیرون نیامده باشد یا زمان مشخص داشته باشد، به آن دموکراسی پارلمانی می‌گویند.

جدول زیر لیستی کامل از کشورهایی که دموکراسی ارائه می‌دهند را نشان می‌دهد، توجه داشته باشید که رئیس دولت، مدیر اجرایی، دولت و مجلس قانونگذاری ممکن است نام رسمی خود را در تناقض با این طبقه‌بندی ببینند؛ زیرا نام دموکراسی و دفتر مرتبط با آن نوع آن دموکراسی را تعیین نمی‌کند.

جستارهای وابسته 
 شاخص مردم‌سالاری
 مجموعه داده‌های پلیتی
 شاخص توسعه انسانی
 فهرست شاخص‌های آزادی
 شاخص دموکراسی
 فهرست رژیم‌ها

منابع

پیوند به بیرون 

پژوهش
خودکامگی
دموکراسی
رتبه‌های بین‌المللی
سیاست تطبیقی
علوم سیاسی