سجده تلاوت

سجدهٔ تلاوت که از آن به سجدهٔ عزیمه نیز یاد می‌شود سجده‌ای است که به سبب تلاوت آیات سجده در قرآن، بر شخص مسلمان واجب یا مستحب می‌گردد.

آیات سجده 
آیات سجده پانزده آیه است که سجده در چهار آیه، واجب و در یازده آیه، مستحب است.

آیات سجدهٔ واجب یا عزائم 
از امام جعفر صادق ع نقل شده که:

سجده کردن بر قاری و شنوندهٔ یکی از آیات چهارگانه‌ای که در چهار سورهٔ قرآن آمده‌است واجب است:
 سوره سجده (آیه ۱۵) وقتی که به «» رسید.
 سوره فصلت (آیه ۳۷) وقتی که به «» رسید.
 سوره نجم (آیه ۶۲ آخر سوره) وقتی که به انتهای آیه رسید.
 سوره علق (آیه ۱۹ آخر سوره) وقتی که به انتهای آیه رسید.

آیات سجدهٔ مستحب 

در ۱۱ مورد، سجده کردن مستحب است.
 سوره اعراف (آیه ۲۰۶ آخر سوره)، وقتی که به «» رسید.
 سوره رعد (آیه ۱۵) وقتی که به «» رسید.
 سوره نحل (آیه ۴۹ و ۵۰) وقتی که به «» رسید.
 سوره بنی‌اسرائیل (آیه ۱۰۷ تا ۱۰۹) وقتی که به «» رسید.
 سوره مریم (آیه ۵۸)، وقتی که به «» رسید.
 سوره حج (آیه ۱۸)، وقتی که به «» رسید.
 سوره حج (آیه ۷۷)، وقتی که به «» رسید.
 سوره فرقان (آیه ۶۰)، وقتی که به «» رسید.
 سوره نمل (آیه ۲۵ و ۲۶)، وقتی که به «» رسید.
 سوره ص (آیه ۲۴)، وقتی که به «» رسید.
 سوره انشقاق (آیه ۲۱)، وقتی که به «» رسید.

احکام

دیدگاه سید روح‌الله خمینی 
اگر انسان به آیات مذکور گوش فرا دهد واجب است که سجده کند و اگر تنها آنها را بشنود (به گوش او برسد بدون این که قصد شنیدن داشته باشد) اگر چه سجده واجب نیست ولی احتیاط آن است باز سجده کند.

آنچه موجب وجوب سجده می‌شود شنیدن تمام آیه است ولی اگر بخشی از آیه را هم شنید، احتیاطاً سجده کند.

سجده در هنگام شنیدن این آیات واجب فوری است و نباید تأخیر بیفتد و اگر احیاناً تأخیر افتاد در اولین فرصت باید آن را بجا آورد.

شنیدن از بچه یا کسی که قصد تلاوت ندارد یا ضبط صوت، سجده کردن را واجب نمی‌کند، اگر چه احتیاط در آن است که سجده بجا آورد.

در سجده واجب قرآن نمی‌شود بر چیزهای خوراکی و پوشاکی سجده کرد، ولی سایر شرایط سجده را که در نماز است، لازم نیست مراعات کنند.

سوره‌های سجده دار را نباید در نماز خواند و موجب بطلان نماز می‌شود.

بر فرد جنب و حائض حرام است خواندن کلمه یا آیه ای از این سوره‌ها؛ چه آیه سجده باشد یا آیات دیگر این چهار سوره.

منابع 

اصطلاحات اسلامی
قرآن