زبان فون

فون (fɔ̀ngbè یا fõbè) زبانی از خوشه زبانی گبه شرقی است که به شاخه ولتا–نیجر از خانواده زبان‌های نیجر-کنگو تعلق دارد. فون با داشتن ۱٫۷ میلیون گویشور، در میان مردم فون در بنین رایج است. فون مانند دیگر زبان‌های گبه یک زبان تحلیلی با ترتیب نهاد فعل مفعول در جمله است.

واج‌شناسی 

فون دارای هفت واکه دهانی و پنج واکه خیشومی است.

نواخت 
فون دارای دو نواخت واجی، بلند و کوتاه است. نواخت بلند پس از همخوان صدادار به صورت افزایش (کوتاه-بلند) پدیدار می‌شود. چهار حالت برای واژگان دوهجایی امکان‌پذیر است: بلند-کوتاه، کوتاه-بلند، بلند-بلند، کوتاه-کوتاه.

در واژگان درازتر، مانند فعل و عبارات اسمی، یک نواخت بلند تمایل دارد تا هجای آخر باقی بماند که اگر این هجا دارای نواخت کوتاه باشد، نواخت افت می‌کند (کوتاه-بلند).

نوشتار 
الفبای فون بر پایه الفبای لاتین است که بدان حروف Ɖ/ɖ، Ɛ/ɛ، و Ɔ/ɔ و همچنین دونگاره‌های gb، hw، kp، ny، و xw افزوده شده‌اند.

متن نمونه 
از اعلامیه جهانی حقوق بشر

استفاده 
برنامه‌های رادیویی به فون از کانال‌های رادیو و تلویزیون بنین پخش می‌شوند. برنامه‌های تلویزیونی نیز به فون در کانال ماهواره‌ای La Beninoise نشان داده می‌شوند.

در گذشته زبان فرانسوی تنها زبان آموزش در بنین بود، اما در دهه دوم سده بیست و یکم، دولت در حال آزمایش برخی از درسی در مدارس بنین به زبان‌های محلی این کشور، از جمله فون است.

منابع

پیوند به بیرون 
 برنامه ای در فیس بوک برای استفاده و یادگیری زبان Fon که توسط Jolome.com ساخته شده‌است
 اولین وبلاگ کاملاً در Fongbe. دسترسی به یک انجمن Fongbe داده شده‌است
 مجله زبانهای آفریقای غربی: مقالاتی درباره فون
 مانوئل داهومن: grammaire, chrestomathie, dictionnaire français-dahoméen et dahoméen-français، ۱۸۹۴ توسط موریس دلافوس در بایگانی اینترنت (به زبان فرانسوی)

زبان‌های بنین
مقاله‌های زبان با یادکرد از اتنولوگ ۱۸
مردم فون
زبان‌های گبه