هیوروتات

خرداد یا هـَئوروَتات. به معنی تمامیّت، کلیّت، رسایی و کمال است و مظهری از مفهوم نجات و رستگاری برای افراد بشر. آب را می‌پاید و در این جهان، شادابی گیاهان مظهر اوست. همکاران این امشاسپند ایزد تیشتر و باد و فروَهر پرهیزکاران هستند. در دوران تازش اهریمن آب را به یاری فروهرها می‌ستاند سپس به باد می‌سپارد و باد آن را با شتاب به سوی کشورها می‌برد و به وسیلهٔ ابر می‌باراند. دشمن او تریز نام دارد.نام این امشاسپند همیشه در کنار امشاسپند مرداد آورده می‌شود.این امشاسپند به کمک امشاسپند مرداد گوهر تن زرتشت را ساختند.

امشاسپندان
در تاریخ اساطیری ایران شش امشاسپند وجود دارد،که به آنها نامیرایان نیکوکار می گویند. نام‌های این امشاسپندان خصوصیات آن‌ها را نشان می دهد . این امشاسپندان آفریده‌ی هرمزد هستند . تعداد امشاسپندان در نوشته‌های پهلوی شش و گاهی تا سی تا می رسد . شش امشاسپند بر تخت‌های زرین در خانه‌ی سروده قرار گرفتند. این شش امشاسپند اصل و منشا خود را از شخصیت‌های خدای باستان می دانند.

امشاسپند خرداد

ویژگی‌ها
امشاسپند خرداد که در زبان پهلوی ، هورداد و در اوستا ، هـَئوروَتات به معنای تمامیت و کمال است . خرداد پنجمین امشاسپند است که نگهبان آب است. امشاسپند خرداد در کنار دست راست هرمزد ایستاده است . این امشاسپند جنبه زنانگی دارد ‌. امشاسپند خرداد در دنیای مینویان نماد کمال و پارسایی اهوره‌مزدا است .از ماه‌ها ماه سوم سال و از روزها روز ششم ماه به نام این امشاسپند است .زرتشت را متولد روز خرداد از ماه فروردین می دانند. خرداد را سرور ماه‌ها ، روزها و سال‌ها نامیده‌اند.

یاوران امشاسپند خرداد
امشاسپند خرداد جنبه زنانه دارد و ایزد تیشتر ،باد و فروهر پرهیزکاران همیار او هستند و به او کمک می کنند .امشاسپند خرداد در دوران حمله اهریمن آب را به یاری فروهرها می فرستد و به باد دستور می‌دهد آب را با سرعت به سوی کشورها برده ،هنگاهی که تیشتر با اپوش دیو خشکی و خشکسالی نبرد می‌کند ،امشاسپند خرداد اب را به یاری تیشتر می فرستد.

گُل امشاسپند خرداد
از گُل‌ها ، گُل سوسن را به امشاسپند خرداد نسبت داده‌اند.

جشن امشاسپند خرداد
جشن خردادگان در روز و ماه این امشاسپند برگزار می شود.

امشاسپند خرداد و مرداد
امشاسپند خرداد به همراه امشاسپند مرداد در جهان خدایان جنبه‌ی تولیدی دارند .هدایای امشاسپند خرداد به کمک مرداد ثروت ،رمه چهارپایان است ،این دو امشاسپند در کنار هم ارمان‌های نیرومندی ، سرچشمه‌ی زندگی و رویش هستند .

امشاسپند خرداد و گوهر تن زرتشت

گوهر تن زرتشت را امشاسپندان خرداد و مرداد به کمک هم ساخته‌اند . آنان برای این کار مایه تن زرتشت را در باران نشانده و با قطرات باران به زمین امد و در دل گیاه جای گرفته ،پوروشسب پدر زرتشت به کمک و راهنمایی خرداد و مرداد شش گاو پرمایه را برداشت و به چراگاه برد و گاوان از گیاهانی که مایه تن زرتشت در آن‌ها بود خوردند و مایه تن زرتشت با شیر آنها آمیخت ،پوروشسب گاوان را به خانه برو و به دوغدو سپرد و با گیاه هوم که به کمک بهمن و اردیبهشت به دست آورده بود نرم و با شیر گاوان درآمیختند و از آن خوردند ، به این ترتیب روان و مایه تن زرتشت در وجود  دوغدو که فره ایزدی زرتشت را داشت گرد آورد.

دشمنان خرداد

اهریمن مخصوص خرداد
اهریمن تریز اهریمنی است که هرمزد مخصوصا خرداد قرار داده است. تریز دیو فساد و تشنگی است . تریز گیاهان و دامها را زهرآلود می‌کند .

خرداد و دیو نَس
نسَ دیدی که حیله‌گری و ناپاکی می‌کند . این دیو تن مرده را مورد حمله قرار می‌دهد و آن را ناپاک می‌کند .نَس نخستین عامل در مرگ انسان است و به بدن انسان در حال مرگ حمله می‌کند و بدن را فاسد و گندیده می کند . این دیو وقتی نام امشاسپندان مخصوصا امشاسپند خرداد بر جسم مرده خوانده می‌شود از بین می‌رود .

پانویس

منابع

 نوشتاری از دکتر شاهین سپنتا در وب‌گاه ایران نامه

امشاسپندان
ایزدان مزدیسنا
جشن‌ها و آیین‌ها در ایران