خویبون

خویبون (به کردی: Xoybûn، خۆیبوون) یک سازمان ملی‌گرای کرد بود که رهبری شورش آرارات را بر عهده داشت.
چندین شخصیت برجسته کرد در ۵ اکتبر۱۹۲۷ سازمان خویبون را تأسیس کردند. اعضای برجسته کنگره شامل کامران بدرخان ، جلادت بدرخان ، ممدوح سلیم و مهدی سعید (برادر شیخ سعید) بودند. در همان ماه، خویبون با فدراسیون انقلاب ارمنستان به یک پیمان رسید. این پیمان در ۲۹ اکتبر در بیروت توسط واهان پاپازیان (زاده ۱۸۷۶) مورد مذاکره قرار گرفت. بخش مسلحانه توسط احسان نوری پاشا افسر عثمانی هدایت می‌شد. جناح سیاسی در دمشق مستقر بود. از چندین کشور غربی و عمدتاً توسط اعضای خانواده بدرخان‌ نمایندگی می‌شد. جلادت بدرخان به عنوان رئیس آن انتخاب شد.

فعالیت 
اعضای خویبون تصمیم به ارتقاء احسان نوری پاشا افسر سابق در ارتش‌های عثمانی و ترکیه، به ژنرال (پاشا) گرفتن و او را با ۲۰ نفر به ارزروم فرستادن.آنها روزنامه ای به نام اگری منتشر کردند. جمهوری آرارات استقلال خود را در ۸ اکتبر ۱۹۲۷ اعلام کرد.
کمیته مرکزی خویبون بروی حسکی تلو را که از بزرگان ایل جلالی بود به استانداری آگری و احسان نوری پاشا را به سمت فرمانده کل نیروهای مسلح کرد منصوب کرد. خویبون همچنین به قدرتهای بزرگ و جامعه ملل (سازمان ملل) رجوع کرد اما تحت فشار ترکیه ، انگلیس و فرانسه فعالیتهای افراد درگیر در خویبون را محدود کردند.
خویبون سازمان اصلی شروع شورش آرارات بود، جایی که جمهوری آرارات تأسیس شد و متعاقباً توسط نیروهای ترک در سال ۱۹۳۱ ساقط شد.

منابع 

سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۷ (میلادی)
سازمان‌های کرد
سازمان‌های منحل‌شده در ۱۹۴۶ (میلادی)
شورش آرارات
گروه‌های شورشی در ترکیه