خطبه متقین

خطبه متّقین که به خطبه هَمّام نیز شناخته شده، خطابه‌ای است که علی بن ابیطالب به درخواست شخصی به نام «همّام بن شریح» مبنی بر توصیف صفات و ویژگی‌های متقین و پرهیزگاران بیان کرد.

علت بیان خطبه 
روزی همّام بن شریح از علی (امام اول شیعیان) درخواست می‌کند که ویژگی‌ها و صفات پرهیزگاران را به تصویر بکشد، علی بن ابی طالب باتوجه به ظرفیت وجودی همام از بیان آن خطبه صرف نظر کرده و فقط به قرائت یک آیه قرآن از سوره نحل اکتفا می‌کند، اما همام اصرار می‌کند و وی را سوگند می‌دهد. تا سرانجام علی خطبه را برای او بخواند.

سید رضی درخواست همام از علی را در کتاب نهج‌البلاغه چنین بیان می‌کند:

اوصاف پرهیزگاران 
اوصاف و ویژگی‌های پرهیزگاران را در این خطبه می‌توان به دو بخش «اوصاف اجتماعی» و «اوصاف فردی» تقسیم کرد.

اوصاف اجتماعی 

 نیک‌گفتاری
 میانه‌روی
 فروتنی
 چشم‌پوشی از محرّمات
 گوش‌دادن به علم سودمند
 حریص در طلب دانش
 شکیبایی در سختی
 بخشیدن کسی که بدو ستم کرده
 دوری از سخن زشت
 تباه نکردن آنچه بدانها سپرده‌اند
 فرو بردن خشم
 در امان بودن مردم از بدی آنها
 امیدواری به آنها در کارهای نیک

اوصاف فردی 

 بدگمانی به خویشتن
 ترس از ستوده شدن توسط دیگران
 ایمان با یقین
 بردباری
 امید به امور اخروی و چشم نداشتن به دنیا

بخشی از خطبه 
علی بن ابی‌طالب در بخشی از این خطبه چنین می‌گوید:

جایگاه خطبه 
اهمیت و جایگاه این خطبه به قدری است که اکنون و بعد از حدود هزار و چهارصد سالی که از بیان آن می‌گذرد، بارها و بارها مورد تحقیق، تفسیر و بررسی قرار گرفته و به عنوان موضوع چندین کتاب، مقاله و پایان‌نامه نیز انتخاب شده‌است.

پانویس

پیوند به بیرون 

 متن خطبه متقین با ترجمه فارسی

خطبه‌های علی بن ابی‌طالب
موعظه‌ها در اسلام
نهج‌البلاغه