پهپاد رزمی

پَهپاد رزمی یا هواگرد بی‌سرنشین رزمی () گونه‌ای از پهپاد است که برای عملیات اطلاعات، نظارت، شناسایی و یافتن هدف به‌کار می‌رود و همچنین می‌تواند مهمات هواگرد نظامی از جمله بمب‌ها، موشک‌های متعارف و هدایت‌شونده ضدتانک برای استفاده در حمله پهپادی حمل کند. این پهپادها معمولاً همزمان با عملیات، در کنترل کاربر انسانی با سطوح مختلف عملکرد خودکار هستند. پهپادهای رزمی برخلاف پهپادهای نظارت و شناسایی، هم برای حملات پهپادی و هم برای شناسایی میدان نبرد استفاده می‌شوند.

پهپادهای رزمی خلبان انسانی ندارند. چون‌که کاربر پهپاد را با سامانهٔ راه دور هدایت می‌کند؛ نیازی به تجهیزات لازم برای خلبان انسانی نیست، در نتیجه وزنی کمتر و اندازه‌ای کوچکتر از هواپیمای باسرنشین دارد. برخی کشورها پهپادهای عملیاتی بومی در اختیار دارند و بسیاری دیگر پهپادهای رزمی یا شناسایی خریده‌اند یا در حال توسعه آنها هستند.

تاریخچه 
لی دفارست، مخترع پیشگام دستگاه‌های رادیویی و اولیسس آرماند سانابریا، مهندس تلویزیون، از اولین ارائه‌کنندگان مفهوم پهپاد رزمی بودند. در سال ۱۹۴۰، آنها طرح خود را در مقاله‌ای در نشریه Popular Mechanics ارائه کردند. مفهوم امروزی پهپاد نظامی، از طرح جان استوارت فاستر، فیزیکدان هسته‌ای و رئیس سابق آزمایشگاه ملی لورنس لیورمور (که در آن زمان آزمایشگاه رادیویی لارنس نامیده می‌شد) برآمده‌است. در سال ۱۹۷۱، فاستر خورهٔ هواپیماهای مدل بود و در نظر داشت که می‌توان از این سرگرمی در ساخت سلاح استفاده کرد. او برنامه‌هایی را طراحی کرد و تا سال ۱۹۷۳ در دارپا دو پیش‌نمونه به نام‌های «پریری» و «کالرا» ساخته شد. آنها از یک موتور اصلاح‌شده ماشین چمن‌زنی نیرو می‌گرفتند و می‌توانستند با حمل باری به وزن ۱۳ کیلوگرم به مدت دو ساعت در هوا پایدار بمانند.

در سال ۱۹۷۳ در جنگ یوم کیپور، اسرائیل از پهپادهای هدف غیرمسلح آمریکایی ریان فایربی استفاده کرد تا با فریب دادن مصر، زرادخانه موشک‌های ضدهوایی آنها را تضعیف کند. با این کار هیچ آسیبی به خلبانان اسرائیلی نرسید و آنها از پدافند مستهلک شده مصر بهره‌برداری کردند. در اواخر دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی، اسرائیل دو پهپاد اسکوت و پایونیر، از نخستین نمونه‌های سبکتر و بادپر (گلایدر) پهپادها را توسعه داد که امروزه به‌طور گسترده ساخته می‌شوند. اسرائیل به‌عنوان پیشگام استفاده از پهپادها برای نظارت همزمان، جنگ الکترونیک و فریب شناخته می‌شود. تصاویر به‌دست آمده و فریب راداری به‌کمک این پهپادها باعث شد اسرائیل، پدافند هوایی سوریه را در :en:Operation Mole Cricket 19 در آغاز جنگ ۱۹۸۲ لبنان کاملاً خنثی کند و در نتیجه هیچ هواگرد سرنشین‌داری سرنگون نشد.

در اواخر دهه ۱۹۸۰، ایران یک پهپاد مجهز به ۶ گلوله آرپی‌جی-۷ را در جنگ ایران و عراق استفاده کرد.

در پی موفقیت‌های اسرائیل، آمریکا هم به‌سرعت تعدادی پهپاد به دست آورد، به‌گونه‌ای که سامانه‌های هانتر و پایونیر آن مشتقات مستقیم مدل‌های اسرائیلی هستند. نخستین «جنگ پهپادی» در اولین جنگ خلیج فارس رخ داد؛ طبق گزارش وزارت نیروی دریایی در ماه مه ۱۹۹۱: «همیشه در طول عملیات طوفان صحرا حداقل یک پهپاد در هوا بود.» پس از اینکه در جنگ اول خلیج فارس سودمندی پهپادها با موفقیت ثابت شد، کشورهای گوناگونی برای توسعه بومی پهپادهای رزمی سرمایه‌گذاری گسترده‌ای کردند. اولین «کشت» توسط یک پهپاد آمریکایی در ۷ اکتبر ۲۰۰۱ در قندهار رخ داد.

در سال‌های اخیر، آمریکا استفاده از حملات پهپادی را علیه اهدافی در کشورهای خارجی و جاهای دیگر به‌عنوان بخشی از جنگ با تروریسم افزایش داده‌است. یک تخمین در ژانویه ۲۰۱۴ نشان داد، در مدت پنج سال ۲۴۰۰ نفر بر اثر حملات پهپادی آمریکا جان باخته‌اند. در ژوئن ۲۰۱۵، مجموع تلفات حملات پهپادی آمریکا بیش از ۶۰۰۰ تخمین زده شد.

در سال ۲۰۲۰، ترکیه به اولین کشوری تبدیل شد که از پهپادهای رزمی در یک حمله بزرگ و هماهنگ در یک میدان جنگ متعارف، هنگام حمله به نیروهایی در سوریه استفاده کرد. از آنها برای حمله به مواضع دشمن، تأمین پوشش برای نیروهای زمینی و شناسایی توپخانه استفاده می‌شد. پهپادها در جنگ ۲۰۲۰ قره باغ کوهستانی بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان به‌طور گسترده استفاده شدند. استفاده جمهوری آذربایجان از پهپادهای ارزان‌تر تی‌بی۲ ترکیه در پیروزی آنها برابر نیروهای ارمنی بسیار مهم تلقی شد. پهپادها همچنین در طول تهاجم ۲۰۲۲ روسیه به اوکراین به‌طور گسترده به‌کار رفتند. استفاده از پهپادها مزیت هزینه‌ای دارد: «مردم پهپادهای کوچکی را می‌گیرند، مانند پهپادهایی که می‌توانید در JB Hi-Fi با قیمت ۲۰۰۰ دلار بخرید، یک نارنجک روی آنها می‌گذارند و آنها را روی جمعیت یا تانک هدایت می‌کنند و نارنجک را رها می‌کنند. شما اساساً می‌توانید یک وسیلهٔ ۳۰۰۰ دلاری بسازید تا یک وسیلهٔ ۵ میلیون دلاری را که دشمن شما در اختیار دارد، نابود کنید.»

یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ که تأثیر پهپادهای رزمی را بر جنگ ارزیابی کرد، نشان داد که پهپادها در برابر پدافند هوایی و سامانه‌های جنگ الکترونیکی بسیار آسیب‌پذیر هستند و پهپادها تنها در صورتی می‌توانند به‌طور مؤثر عمل کنند که با سایر تجهیزات یک نیروی مسلح هم‌افزایی کنند. این مطالعه به این نتیجه رسید که پهپادهای رزمی به‌تنهایی تأثیر انقلابی بر جنگ ندارند.

فهرست

عملیاتی 
جدول زیر شامل تعدادی از پهپادهای رزمی کنونی است؛

پهپادهایی مانند ایتان اسرائیلی، کاسک‌رینبو چینی و حماسه ایرانی هم توانایی‌های رزمی دارند. کشورهای مختلف مانند اوکراین، هند، بریتانیا، استرالیا، آمریکا و روسیه در حال تولید پهپادهای آینده ارتش‌های خود هستند.

درحال توسعه 

جدول زیر شامل چند طرح آزمایشی یا درحال توسعه است؛

اسرائیل

البیت هرمس ۴۵۰ 
نیروی هوایی اسرائیل که یک اسکادران هرمس ۴۵۰ را در پایگاه هوایی پالماخیم در جنوب تل‌آویو اداره می‌کند، هرمس ۴۵۰ را برای استفاده به‌عنوان یک پهپاد تهاجمی ارتقا داده‌است و طبق برخی گزارش‌ها آن را به دو موشک هل‌فایر یا دو موشک بومی ساخت رافائل مجهز کرده‌است. موشک ساخته‌است. بر اساس گزارش‌های اسرائیلی، فلسطینی، لبنانی و مستقل، پهپاد تهاجمی اسرائیل درحال حمله به نوار غزه دیده شده‌است و در جنگ ۲۰۰۶ لبنان هم به‌طور گسترده استفاده شده‌است. اسرائیل این توانایی را انکار نکرده‌است، اما تا امروز، آن را به‌طور رسمی تأیید نکرده‌است.

ترکیه

تای آکسونغور 
تای آکسونغور توسط صنایع هوافضای ترکیه برای نیروهای مسلح ترکیه ساخته شده‌است. این پهپاد افزون بر فناوری‌های موجود در سری پهپادهای تای آنکا، بزرگ‌ترین پهپاد این شرکت با ظرفیت بار مناسب برای تجهیزات ویژه مأموریت دارد. این پهپاد ممکن است برای شناسایی طولانی‌مدت، شنود الکترونیک، گشت دریایی و حمل مهمات جنگی استفاده شود. اولین واحد آن در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۱ به نیروی دریایی ترکیه تحویل داده شد.

بیرقدار قزل‌الما 
بیرقدار قزل‌الما یک هواگرد جت رزمی بی‌سرنشین، تک‌موتوره، پنهانکار، فراصوت و ناونشین است که شرکت بایکار آن را توسعه می‌دهد. اولین پرواز این پهپاد در دسامبر ۲۰۲۲ انجام شد.

تای آنکا-۳ 
آنکا-۳ نام پهپاد رزمی تک‌موتوره جدیدی است که تای ساخته‌است. این هواگرد، بال‌دیس است و از فناوری پنهانکاری بهره می‌گیرد. نقش این هواگرد سرکوب پدافند (SEAD)، نفوذ و بمب‌افکنی خواهد بود.

جستارهای وابسته 
 پهپاد هم‌پر

منابع 

پهپاد نظامی
پهپادها