گیرنده کلاژن

گیرنده‌های کلاژن () پروتئین‌های پوسته‌ای سلول هستند که به کلاژن ماتریکس برون‌یاخته‌ای که فراوان‌ترین پروتئین‌های بدن پستانداران هستند، متصل می‌شوند.

وظیفهٔ اصلی اینها تزاید یاخته‌ها، کوچ سلولی، چسبندگی یاخته و فعال کردن آبشار انعقاد خون است و از طریق تنظیم آنزیم‌های متالوپروتئینازهای ماتریکس، بر روی ساختار ماتریکس برون‌یاخته‌ای اثر می‌گذارند.

در انسان دست‌کم ۸ گیرندهٔ کلاژن وجود دارد که تحت چهار گروه متفاوت تقسیم‌بندی می‌شوند.
 اینتگرین‌ها: گیرنده‌های اصلی پروتئین ماتریکس برون‌یاخته‌ای هستند و دو زیرواحد تراغشایی آلفا و بتا دارند.
 اینتگرین آلفا ۱ بتا ۱ به کلاژن‌های ۴، ۶ و ۱۳ و همچنین تا حدی به کلاژن‌های سازندهٔ فیبریل متصل می‌شود و بیشتر در سلول‌های مزانشیمال قرار دارد.
 اینتگرین آلفا ۲ بتا ۱ بیشتر به کلاژن‌های سازندهٔ فیبریل متصل می‌شود و اغلب بر روی پلاکت‌ها و سلول‌های بافت پوششی یافت می‌شود.
 اینتگرین آلفا ۱۰ بتا ۱ ترجیحاً به به کلاژن‌های ۴ و ۶ و گاهی نیز به کلاژن ۲ وصل می‌شود و بیشتر بر روی سلول‌های عضلهٔ قلب و کندروسیت‌های غضروف دیده می‌شود.
 اینتگرین آلفا ۱۱ بتا ۱ به کلاژن‌های فیبریلی متصل می شود و بر روی سلول‌های مزانشیمی جنین و همچنین ماهیچه‌های بزرگسالان قرار دارد.
 گیرنده‌های دومین دیسکوئیدین زیرگروهی از تیروزین کینازهای گیرنده‌ای هستند و بیشترین فعال‌شدگی آنها در حدود ۱۸ ساعت پس از تحریک کلاژن رخ می‌دهد.
 DDR1 بیشتر به کلاژن‌های سازندهٔ فیبریل و کلاژن ۵ متصل می‌شود، اما به کلاژن‌های ۱، ۶ و ۸ هم تمایل دارد. این گیرنده‌ها بر روی سلول‌های بافت پوششی و لکوسیت‌ها دیده می‌شوند و در رشد غدد پستانی، ترمیم سرخرگ‌ها، تنظیم تزاید یاخته‌ها، چسبندگی سلولی، عملکرد کلیه و تمایز و کارکرد گلبول‌های سفید نقش دارند.
 DDR2 عملکردی مشابه بالایی دارد. با کلاژن‌های۱، ۲، ۳ و ۱۰ اتصال می‌یابد و در تزاید سلول‌های غضروف، رشد استخوانی، تنظیم تقسیم سلولی، چسبندگی سلولی نقش دارد.
 گیرنده‌های شبه ایمونوگلوبولین
 گلیکوپروتئین ۶ بیشتر بر روی سطح پلاکت‌ها دیده می‌شوند و به همراه اینتگرین آلفا ۲ بتا ۱ در آبشار انعقاد نقش دارند. این گیرنده در چسبندگی و فعال‌سازی پلاکتی مؤثر است و مهمترین گیرندهٔ کلاژنی پلاکت از لحاظ ارسال سیگنال محسوب می‌شود.
 گیرندهٔ شبه ایمونوگلوبولینی ۱ وابسته به لکوسیت نقش بازدارنده برای برخی سلول‌های ایمنی ایفا می‌کند و به کلاژن‌های ۱۶، ۳ و ۱ می‌چسبد.
 گیرنده‌های مانوز گیرندهٔ لیگاندهای برون‌سلولی است. بیشتر به کلاژن نوع ۱ اتصال می‌یابد.

منابع 

 

پروتئین‌های چسبندگی سلول
گیرنده‌ها