اطلس شیعه

اطلس شیعه کتابی است به زبان فارسی، اثر رسول جعفریان که در ۷۴۳ صفحه و ۱۲ فصل تدوین شده‌است. سایت کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران این کتاب را اینگونه تعریف می‌کند: «اطلس شیعه یک اثر تألیفی – پژوهشی است که هدف اصلی آن ارائه تصویری جغرافیایی – تاریخی از شیعه در طول تاریخ اسلام از آغاز تا به امروز است. در این کتاب تلاش شده‌است تا تاریخ شیعه در قالب نقشه‌های جغرافیایی ارائه شده و حدود پیشرفت تشیع درهر مقطع تاریخی و در هر نقطه جغرافیایی نشان داده شود.» در این کتاب تلاش شده تا نقشه جغرافیایی ارائه شود و پیشرفت تشیع در هر مقطع تاریخی بر روی نقشه نمایش داده شود. از کتاب اطلس شیعه در بیست و دومین نمایشگاه کتاب تهران، با حضور مصطفی محمد نجار رونمایی شد. پس از رونمایی، این کتاب با محدودیت در خرید، در نمایشگاه کتاب همان سال ارائه شد و کتابخانه‌های عمومی و مراکز علمی به جهت محدودیت تیراژ کتاب، می‌توانستند این کتاب را با ۱۰ درصد تخفیف خریداری نمایند.

هدف و انگیزه 
این اثر به جهت توصیه سید علی خامنه‌ای و به سفارش سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح گردآوری شده‌است. هدف اصلی این اثر ارائه تصویری جغرافیایی-تاریخی از شیعه در طول تاریخ اسلام از آغاز تا به امروز است. منظور از شیعه در این کتاب، اعم از شیعه دوازده‌امامی است و شامل زیدیه، اسماعیلیه و علویان نیز می‌شود و تاریخ آنان را نیز دربردارد. جعفریان تلاش نموده تا از روش‌های سه‌گانه زیر، اهدافش از تألیف کتاب را محقق سازد:
 ارائه مواد تاریخی و توضیحی دربارهٔ سیر تطور شیعه
 ارائه نقش‌های جغرافیایی
 ارائه جداول

وضعیت نشر 
این کتاب توسط انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح در سال ۱۳۸۷ به چاپ رسیده‌است. کتاب اطلس شیعه به زبان عربی ترجمه شده و نسخه‌ای نرم‌افزاری از آن نیز تهیه و توزیع شده‌است. به اعتقاد جعفریان، ترجمه عربی این اثر که به حمایت و تأکید سید علی سیستانی صورت گرفته‌است، نسبت به نسخه اصلی فارسی، دقت و قوت بیشتری دارد. کار ترجمه این اثر از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ به طول انجامید و در انتشارات بین‌المللی الهدی به چاپ رسید و در عراق رونمایی شد.

بخش‌ها 
کتاب اطلس شیعه، از فصل‌های ۱۲گانه تشکیل شده که عبارتند از:
 فصل اول (آغاز تشیع): در تعریف شیعه و بیان فرقه‌ها
 فصل دوم (امامان شیعه): زندگانی ائمه دوازده‌گانه شیعه
 فصل سوم (تشیع در شهرهای ایران): بررسی مناطق مختلف شیعی از تاریخ و سرگذشت
 فصل چهارم (دولت‌های شیعه در ایران): از دولت علویان در طبرستان تا دولت سید روح‌الله خمینی
 فصل پنجم (تشیع در عراق): بررسی شهرهای مهم عراق در گذشته و حال و تحول شیعه در مناطق تا دولت وقت عراق
 فصل ششم (تشیع در جزیره العرب): بررسی تشیع در عربستان و شهرهای شرقی آن و مناطقی چون بحرین، قطر و…
 فصل هفتم (تشیع در شامات): ورود تشیع به شام و سوریه و بررسی تشیع در لبنان و اوضاع کنونی شیعیان لبنان
 فصل هشتم (تشیع در آفریقا): بررسی سلسله علویان ادریسی و دولت فاطمی و رسوخ و نفوذ تشیع در کشورهای مختلف آفریقایی در صدساله اخیر
 فصل نهم (تشیع در شبه قاره و افغانستان): دولت‌های شیعی در مناطقی چون حیدرآباد و نواحی هند، کشمیر و پاکستان و احوال شیعیان در این مناطق و نفوذ تشیع در کشورهای مالزی، اندونزی و تایلند
 فصل دهم (تشیع در قفقاز و ترکیه): شیعیان آذربایجان و همین‌طور استانبول و دیگر شهرهای ترکیه
 فصل یازدهم (تشیع در اروپا): بحثی دربارهٔ شیعیان بریتانیا، آلمان، و همین‌طور ایتالیا و بلژیک و نفوذ تشیع در اروپا در قرن اخیر
 فصل دوازدهم (تشیع در آمریکا): بررسی شیعیان آمریکا و کانادا و موسسات شیعی در این مناطق

پیامدها 
پس از انتشار کتاب، سرانجام در تیرماه ۱۳۹۰ در دانشگاه اصفهان و به همکاری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان و دانشجویان آن، نشستی برگزار نمودند که در طی آن، منجر به ارائه مقالات و تحقیقات فراوانی در زمینه اطلس شیعه گردآوری شد. در این کارگروه که به کارگروه نقد اطلس شیعه شناخته می‌شود، نقدهایی به کتاب اطلس شیعه رسول جعفریان وارد و این اثر، مورد بررسی و بازبینی قرار گرفت. در ادامه این کنفرانس، رسول جعفریان در جایگاه سخنران قرار گرفته و به برخی از نقدها پاسخ گفت. در پایان از رسول جعفریان به جهت تألیف کتاب اطلس شیعه، تقدیر و تجلیل شد.

جوایز 
در بیست و هفتمین جشنواره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، کتاب اطلس شیعه در حوزه تاریخ، اثر برگزیده معرفی و از آن تجلیل شد. همچنین به‌طور همزمان برنده جایزه جلال آل احمد و جشنواره فارابی شد.

پانویس 

کتاب‌های رسول جعفریان
اسلام
اسلام در آسیا
اسلام در آفریقا
اطلس‌ها
اطلس‌های تاریخی
تشیع
تشیع در آسیا
تشیع در آفریقا
تشیع در اروپا
تشیع در افغانستان
تشیع در الجزایر
تشیع در ترکیه
شیعه
شیعه در آسیا
شیعه در عراق
آثار برگزیده جشنواره فارابی
کتاب‌های برگزیده جایزه جلال آل‌احمد
کتاب‌های منتخب کتاب سال جمهوری اسلامی ایران