لشکر ۲۵ کربلا

لشکر عملیاتی ۲۵ کربلا یا به اختصار لشکر ۲۵ کربلا از لشکرهای رزمی پیاده نیروی زمینی سپاه پاسداران و تحت امر قرارگاه غدیر است، که ستاد فرماندهی آن در شهر ساری، استان مازندران مستقر می‌باشد. این یگان در سال ۱۳۶۰ در خلال جنگ ایران و عراق، توسط سپاه پاسداران، تحت عنوان تیپ ۲۵ کربلا تشکیل شد، نخستین فرمانده آن مرتضی قربانی بود و نیروهای آن از استان مازندران و استان گلستان تأمین می‌شدند. این یگان در طول جنگ، در ۲۲ عملیات به‌عنوان یگان عمل‌کننده شرکت داشت. هم‌اکنون سرتیپ‌دوم پاسدار عبدالله صالحی فرماندهی لشکر ۲۵ کربلا را برعهده دارد.

تاریخچه 
پس از اجرای عملیات ثامن‌الائمه در سال ۱۳۶۰ در پی تصمیم فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، مأموریت اجرای عملیات طریق‌القدس به مرتضی قربانی واگذار شد. در همین راستا، تیپ ۲۵ کربلا و چند تیپ دیگر در سازمان رزم سپاه پاسداران تشکیل شد. در آغاز راه‌اندازی تیپ ۲۵ کربلا، اکثریت ارکان این تیپ را نیروهایی از استان اصفهان تشکیل می‌دادند، اگر چه نیروهایی از سایر مناطق کشور نیز در این تیپ حاضر بودند. در عملیات طریق‌القدس، نیروهای چندانی از استان‌های مازندران، گیلان و گلستان در این تیپ حضور نداشتند، اما در عملیات فتح‌المبین در سال ۱۳۶۱، بخش گسترده‌ای از نیروهای تیپ ۲۵ کربلا، توسط استان‌های شمالی تأمین شد. همچنین برخی از فرماندهان مازندرانی نیز در مقام فرمانده گردان در این عملیات ایفای نقش کردند. پس از عملیات فتح‌المبین، این تیپ خود را برای انجام عملیات بیت‌المقدس در همان سال آماده کرد. در این عملیات نیز بخش اعظم نیروهای این تیپ از استان‌های شمالی تأمین می‌شد. استان‌های شمالی با استعداد تقریبی ده گردان پیاده در عملیات بیت‌المقدس شرکت کردند، که بیشتر این نیروها به ترتیب اولویت در تیپ ۳۷ نور، تیپ ۲۲ بیت‌المقدس و تیپ ۲۵ کربلا حضور داشتند. بعد از انجام این عملیات، بر اساس تصمیم فرماندهان، تأمین نیروهای تیپ ۲۵ کربلا، بطور رسمی در اختیار استان‌های شمالی قرار گرفت. به طوری که در عملیات رمضان در سال ۱۳۶۱ بیشتر نیروها و ارکان این تیپ از سه استان شمالی تشکیل می‌شدند.

بعد از انجام عملیات بیت‌المقدس تا پایان عملیات محرم، فرماندهی این تیپ برعهدهٔ مرتضی قربانی بود، که در همین زمان با دستور فرماندهان، تیپ ۲۵ کربلا به لشکر ۲۵ کربلا ارتقاء یافت و فرماندهی این لشکر به عبدالعلی عمرانی واگذار شد. عمرانی پیش از اجرای عملیات والفجر مقدماتی در سال ۱۳۶۱ در یک عملیات شناسایی در جنگل‌های امقر فکه، بر اثر برخورد ترکش مین، مجروح شد. در پی این واقعه، مسئولیت فرماندهی لشکر به علی ییلاقی سپرده شد. وی نیز پس از گذشت مدتی کوتاه از دورهٔ فرماندهی‌اش بر اثر سانحه اتومبیل مجروح شد و برای مدتی کمیل کهنسال وظیفهٔ سرپرستی لشکر را عهده‌دار شد. پیش از اجرای عملیات والفجر ۴ در سال ۱۳۶۲ محمدحسن کوسه‌چی به‌عنوان فرمانده لشکر ۲۵ کربلا منصوب شد. وی تا پایان عملیات بدر در این جایگاه فعالیت کرد. پیش از اجرای عملیات قدس ۱ در خردادماه ۱۳۶۴ بار دیگر مرتضی قربانی به فرماندهی لشکر ۲۵ کربلا منصوب شد و تا پایان جنگ در این جایگاه فعالیت نمود.

یگان خط‌شکن 
لشکر ۲۵ کربلا از جمله یگان‌هایی بود که از بدو شکل‌گیری سازمان رزم سپاه، تاسیس و شکل یافت. این یگان برای انجام اولین تجربه عملیاتی خود در عملیات طریق‌القدس که از آن به عنوان آغاز عملیات‌های منظم از طرف سپاه پاسداران یاد می‌شود، تحت عنوان تیپ ۲۵ کربلا شرکت نمود و از آن زمان، تا عملیات محرم، همواره به‌عنوان یک یگان تهاجمی، مدنظر فرماندهان ارشد سپاه قرار گرفت.

به گفته محسن رضایی، پس از یک سری عملیات تهاجمی ناموفق ایران در اوایل مراحل جنگ ایران و عراق، تصمیم به تشکیل چندین تیپ جدید در سپاه و یک لشکر جدید «ویژه» گرفته شد. لشکر کربلا بعداً به عنوان لشکر ویژه و خط شکن انتخاب شد. تیمی متشکل از حسین بصیر، محمد حسن طوسی و دیگر فرماندهان مازندرانی این لشکر را برعهده داشتند و مرتضی قربانی به عنوان فرمانده آن منصوب شد. از آن زمان، این لشکر لشکر ویژه ۲۵ کربلا (لشکر ۲۵ ویژه کربلا) نامیده شد. لشکر ۲۵ کربلا در عملیات والفجر ۸ که از رزمندگان استان مازندران تشکیل می‌شد موفق به فتح شبه جزیره فاو گردید.

ژنرال عراقی ماهر عبدالرشید این واحد را «عقرب سیاه» توصیف کرده بود، که باید نابود شود، احتمالاً اشاره به لباس سیاه قورباغه ای آنها در حین عملیات بود. در زمان بازآرایی واحدهای سپاه در سال ۱۳۸۷، این لشکر با بسیج استان مازندران ادغام شد و سپاه کربلا استان مازندران را تشکیل داد.

فرماندهان 
نخستین فرمانده لشکر ۲۵ کربلا مرتضی قربانی بود. محمد حسن قاسمی طوسی و حسین بصیر نیز قائم‌مقام لشکر ۲۵ کربلا در جنگ ایران و عراق بودند.

والفجر ۸ 
در روز اول عملیات والفجر ۸ لشکر ۲۵ کربلا که از رزمندگان استان مازندران تشکیل شده بود، موفق شد تا شهر فاو را به تصرف کامل خود درآورد.

نبرد حلب 
در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵، دویست نفر از نیروی‌های لشکر ۲۵ کربلا مازندران در شهرک خان‌طومان، برای حفظ شهر حلب در مقابل ۲۰۰۰ نفر از نیروهای مخالف دولت سوریه به نبرد پرداختند، که منجر به کشته شدن ۱۳ نفر از نیروهای لشکر ۲۵ کربلا شد.

جستارهای وابسته 
 سپاه کربلا مازندران
 تیپ ۱ نینوا

منابع 

 

استان گلستان
استان مازندران
نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
واحدها و تشکیلات نظامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی