گویش فیروزکوهی

گویش فیروزکوهی یا طبری فیروزکوهی گویشی از زبان مازندرانی است که ریشه در زبان طبری قدیم دارد. مردم فیروزکوه از قومیت طبری و گویشور زبان مازندرانی می‌باشند. واژه نامه بزرگ تبری، لهجه های مختلف زبان مازندرانی را مورد بررسی قرار داده  که موجب شناسایی دوازده لهجه مختلف و تفکیک آنها شده که لهجه ۱۲ در منطقه دماوند شامل نواحی کوهستانی شهرستان دماوند و بومهن و رودهن و فیروزکوه می باشد.این گویش در فیروزکوه و آبادی‌های شهرستان فیروزکوه در استان تهران گویش می‌شود. در میان سایر گویش‌های مازندرانی گویش فیروزکوهی با گویش سوادکوهی و قائمشهری بیشترین قرابت را دارد. زبان مازندرانی فراتر از رشته کوه البرز، شامل فیروزکوه و دماوند می‌شود و تمام مسیر جنوب به حومه تهران در  لواسانات، رودهن و غیره را در بر می‌گیرد. حبیب برجیان در تعریف حد جنوبی زبان مازندرانی آورده است: اما حد جنوبی مازندرانی از مرز های استان کنونی در می گذرد و -در مسیر جاده تهران- به فیروزکوه و دماوند می رسد و تا لواسان و رودبار قصران و گچسر- به فاصله یک تیغه کوه از شهر تهران- پیش می رود.

محدوده 
گویش فیروزکوهی گویش بومی اهالی فیروزکوه و آبادی‌های شهرستان فیروزکوه می‌باشد.

دستور زبان

ضمایر 
در گویش فیروزکوهی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.

شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش فیروزکوهی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی. (نمونه زیر بر اساس گویش فیروزکوه تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -baxet = خوابید
 بن ماضی استمراری: -xet = می‌خوابید

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -xes = می‌خوابد

۳. حال التزامی:
 بن مضارع التزامی: -baxes = بخوابد

صرف فعل 
در جدول زیر فعل خوابیدن (baxeten) بر اساس گویش فیروزکوهی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود. (نمونه زیر براساس فیروزکوه می‌باشد)

افعال 
شماری از افعال فیروزکوهی و مقایسه آن با گویش ساروی و فارسی:

واژگان 
شماری از واژه‌های فیروزکوهی و مقایسه آن با گویش ساروی و فارسی:

تطبیق گویش ها 
در جدول زیر فعل رفتن در زمان های مختلف در لهجه های مختلف گویش فیروزکوهی صرف می شود و با گویش های همسایه اش مقایسه می شود.

جستارهای وابسته 

 مردم طبری
 زبان مازندرانی
 گویش سوادکوهی
 استان تهران
 استان مازندران
 شهرستان فیروزکوه
 فیروزکوه

منابع

پیوند به بیرون 

زبان مازندرانی
زبان‌های ایران
زبان‌های ایرانی شمال غربی
زبان‌های کاسپین
شهرستان فیروزکوه
فیروزکوه