فریدیش ریس

فریدیِش ریس (؛ ۲۲ ژانویه ۱۸۸۰ – ۲۸ فوریه ۱۹۵۶) ریاضی‌دان مجار بود که با برادرش مارتسل، کارهای بنیادینی در آنالیز تابعی کرد.

زندگی‌نامه 
او و برادر کوچکترش مارتسل، از خانواده یهودی در دیور بودند. ۱۹۱۱ – ۱۹۱۹، ریس در دانشگاه فرانتس یوزف در کُلُژوار، در اتریش-مجارستان، استاد بود. پس‌از جنگ جهانی اول، بنا بر پیمان تریانون، ترانسیلوانی و کُلُژوار به رومانی رسیدند؛ و این دانشگاه، ۱۹۲۱، در سِگِد، دیگر به‌نام دانشگاه سگد شناخته می‌شد. ریس، رئیس و استاد دانشگاه سگد و عضو فرهنگستان علوم مجارستان بود. او، ۱۹۲۲، همچنین ژورنالی ریاضی را به‌همراه آلفرد هار بنیان گذاشت.

ریس، کارهای بنیادینی در توسعه آنالیز تابعی کرد و دستاوردهایش، در فیزیک، کاربردهای مهمی دارد. او نظریه طیفی را برای عملگرهای متقارن کران‌دار به شکل استاندارد امروزین آن بنا نهاد. او همچنین به نظریه ارگودیک، توپولوژی نیز کمک شایانی کرد و اثبات مقدماتی برای نظریه ارگودیک میانگین پیش نهاد.

او در درس‌دادن، روشی نامعمول داشت؛ با دستیار و استادی پاره‌وقت وارد کلاس می‌شد، سپس آن استاد، خواندن بخش‌هایی از کتاب راهنمای ریس را شروع می‌کرد و دستیار، معادلات مربوطه را روی تخته می‌نوشت. خود ریس هم کنار می‌ایستاد و گه‌گاه سر تکان می‌داد.

ریاضی‌دان سوییسی-آمریکایی، ادگار لورچ، ۱۹۳۴، زیرنظر ریس در سگد به کار پرداخت و خاطراتش را از همکاری با ریس نوشت.

انتشارات

یادداشت

جستارهای وابسته 
 فضای هیلبرت

منابع

پیوند به بیرون 
 
 
 

آنالیز تابعی‌دانان
آنالیز ریاضی‌دانان
اعضای فرهنگستان علوم مجارستان
اهالی بوداپست
اهالی مجارستان در سده ۲۰ (میلادی)
خاک‌سپاری‌ها در گورستان کرپشی
درگذشتگان ۱۹۵۶ (میلادی)
ریاضی‌دانان اهل اتریش-مجارستان
ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
ریاضی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل مجارستان
زادگان ۱۸۸۰ (میلادی)
یهودیان اهل مجارستان