آذر ابتهاج

آذرنوش ابتهاج (متولد ۱۲۹۹؛ نام پیش از ازدواج صنیع همایون) دندانپزشک و بانکدار ایرانی است.

زندگی‌نامه 
ابتهاج متولد بابل است. پدر آذر ابتهاج، حسین صنیع شیرازی و از دندانپزشکان صاحب نام مازندران و خواهرزاده فرصت الدوله شیرازی بود. آذر صنیع در در سال تحصیل ۱۸–۱۳۱۷ وارد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران شد و دوره پنج ساله دندانسازی را طی و فارغ‌التحصیل شد. در سال ۱۳۳۰ مجدداً وارد دانشگاه شد و در سال ۱۳۳۲ مدرک دکتری گرفت و به کار در دانشگاه مشغول شد. او مؤسس و سردبیر «مجله دندان پزشکی» منتشر شده با هزینه شخصی خود بوده‌است. همسر اول آذر صنیع، مهندس هاشم عروضی (درگذشت ۱۳۲۹) بود که فرزندانی با نام‌های علیرضا و الهه از او دارد. همسر دوم او مهندس ابوذر نام داشت. در سومین بار، او در سال ۱۳۳۵ با ابوالحسن ابتهاج که در سال‌های اول پادشاهی محمد رضا پهلوی در دولت ایران مناصبی چون ریاست سازمان برنامه را برعهده داشت ازدواج کرد. ابوالحسن ابتهاج در این زمان در آستانه ۶۰ سالگی بود و ۲۶ سال بود که با همسر اولش زندگی کرده بود. ابوالحسن ابتهاج گفته در یکی از مهمانی‌های برادرش با آذر آشنا شده‌است و او از همسر اولش مریم معزالدوله نبوی که از او فرزندی نداشت جدا شده و با آذر ازدواج کرده‌است. گفته شده شاهزاده اشرف پهلوی این زوج را با یکدیگر آشنا کرده‌است. به گفته حسین فردوست اشرف ترتیب طلاق صنیع از همسرش و ازدواج او با ابتهاج را داد. ابتهاج تنها با راکت تنیس، چوب گلف و کتابهایش خانه اش را ترک کرد و با صنیع ازدواج کرد. ابوالحسن ابتهاج در سال ۱۹۶۱ پس از ناخرسندی دولت ایران از نظرات او در یک مصاحبه راجع به رابطه ایران و آمریکا، در بازگشت از آمریکا دستگیر شد. پس از بازداشت ابوالحسن ابتهاج، آذر هم در سال ۱۳۴۸ پس از ۱۶ سال کار از هیئت علمی دانشگاه تهران اخراج شد.

پس از این ازدواج او فعالیت اقتصادی را شروع کرد و با تأسیس بانک ایرانیان توسط همسرش با شراکت چند بانک بزرگ آمریکائی، آذر ابتهاج هم در سال ۱۳۳۸ به عنوان اولین زن در ایران عضو هیئت مدیره یک بانک شد. آنها بعداً این بانک را به هژبر یزدانی فروختند. او فعالیت زیادی در زمینه خرید و فروش سهام داشت و بیشتر وکالت ابتهاج را انجام می‌داد. به دلیل علاقه به زادگاهش شمال ایران، بیشتر املاک خود را در این منطقه خریداری می‌کرد. او مؤسس و عضو هیئت مدیره بولینگ شمیرانات و به همراه همسرش صاحب بیمه بین‌المللی ایران و آمریکا بودند. ابتهاج تنها زن در میان ۵۳ نفری بود که اموالشان پس از انقلاب اسلامی بر اساس قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران مصادره شد. ابتهاج و همسرش در اردیبهشت ۱۳۵۷ برای معالجه چشم همسرش (لیزر) از ایران خارج شدند و ابتدا در کن فرانسه و سپس در لندن اقامت کردند. اموالی که توانستند از ایران خارج کنند آنها را قادر ساخت زندگی متجملی در اروپا داشته باشند. خانه آذر ابتهاج در لندن محفلی برای نویسندگان و روشنفکرانی ایرانی است و او کتابفروشی ای در این شهر برای ایرانیان گشوده‌است. او پس از مرگ همسرش در تهران و پاریس زندگی می‌کند.

ابتهاج و همسرش دو فرزند به نام‌های شهرزاد (متولد ۱۹۵۸) و داور (متولد ۱۹۶۱) دارند. ابوالحسن ابتهاج پس از ازدواج با آذر صنیع دو فرزند او را به فرزندخواندگی پذیرفت.

منابع 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران
افراد زنده
افراد صدساله اهل ایران
اهالی بابل (مازندران)
بانکداران اهل ایران
دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران
دندان‌پزشکان اهل ایران
زادگان ۱۲۹۹
زنان صدساله
کارآفرینان اهل ایران
کارآفرینان زن