پنجه‌گرگ‌ویسان

پنجه‌گرگ‌ویسان  رده‌ای از گیاهان چندساله، خشکی‌زی یا اپی‌فیت با شاخه‌های کم و بیش مشخص و انشعاب‌های دوگانه‌اند. برگها کوچک و ساده، نبود یا دارای تنها یک رگبرگ و بدون لیگول می‌باشند. اعضای این رده جورهاگ بوده و هاگدان آنها در پای برگ ظاهر شده و مجموعاً به صورت خوشه یا سنبله به نظر می‌آیند.

پروتال زیرزمینی و اغلب ساپروفیت و همراه با میکوریزهاست. گیاهان این رده در یک راسته به نام پنجه‌گرگ‌سانان که از یک خانواده به نام پنجه‌گرگیان تشکیل یافته طبقه‌بندی می‌شوند. دو جنس لیکوپودیوم و مارزبان در این خانواده جای دارند. تاکنون هیچ‌یک از گیاهان متعلق به این رده در ایران شناخته نشده‌اند.

ایزتوپسیدا 
گیاهان چند ساله خشکی‌زی، آبزی یا اپی‌فیت هستند. ساقه‌های آنها با انشعابات دوگانه و راست یا گسترده در سطح زمین (مانند Selayginella) یا کوتاه و تکمه‌مانند (نظیر Isoetes) می‌باشند. در جنس سلاژنیلا برگ‌ها کوچک و به صورت میکروفیل‌های واجد یک رگبرگ میانی بدون انشعاب و دارای لیگول هستند. در جنس Isoetes برگ‌ها دراز و باریک، در قاعده قاشقی شکل و دارای لبه غشایی و لیگول دارند.

این گیاهان ناجورهاگ بوده و هاگدان‌ها در پای میکروفیلها قرار دارند. در جنس سلاژنیلا هاگدان‌ها و اسپوروفیل‌ها ایجاد استروبیل چهاروجهی نموده‌اند. اعضای این رده دو نوع پروتال ایجاد می‌کنند. پروتال حاصل از مگاسپور ایجاد آرکگون و پروتال حاصل از میکروسپور ایجاد آنتریدی می‌نمایند. همواره فقط یکی از آرکگون‌های حاصل در پروتال ماده تلقیح و ایجاد زیگوت می‌نمایند.

پانویس 

گیاهان دسته پنجه‌گرگیان