خطبه غراء

خطبه غَرّاء، خطبه‌ای است که علی بن ابی‌طالب در آن از دنیا و آخرت سخن گفته و مردم را سفارش به تقوا کرده‌است.

ساختار خطبه 
علی این خطبه را با ستایش خداوند و شهادت به نبوت محمد آغاز می‌کند و کلام خود را با سفارش به تقوا، یادآوری نعمت‌هایی که خدا به بندگان اعطا کرده، محل آزمایش بودن دنیا، یادآوری مرگ و عالم قبر و قیامت و نابود شدن جسم انسان و خوراک خزندگان شدنش ادامه می‌دهد. علی بن ابی‌طالب به همین مناسبت از آفرینش انسان از زمانی که نطفه‌ای بیش نبود تا زمان مرگ با تعابیری در اوج بلاغت سخن می‌گوید و انسان را از ایستادن در مقابل پروردگار بر حذر می‌دارد. وی در ادامهِ خطبه با ذکر مشقت‌های جان دادن و جدایی از نزدیکان و سختی‌های دوزخ و جهان پس از مرگ، انسان را به پناه بردن به خدا دعوت می‌کند.

به عبارت دیگر می‌توان سخنان علی در این خطبه را به دوزاده بخش کلی تقسیم کرد:
 بخش اول: حمد و ثنای پروردگار و بیان اوصاف جلال و جمال او
 بخش دوم: دعوت به تقوای الهی
 بخش سوم: نکوهش دنیا
 بخش چهارم: معاد و عرصه محشر و صحنه‌های هول انگیز قیامت
 بخش پنجم: شرح آغاز و انجام زندگی بشر
 بخش ششم: اهمیت مسئله تقوا
 بخش هفتم: یادآوری توجه به نعمت‌های الهی
 بخش هشتم: بیان موعظه برای بیداری دل‌ها و هوشیاری عقل‌ها
 بخش نهم: بیان اهمیت مسئله تقوا به بیانی دیگر
 بخش دهم: تاریخچه انسان از زمان جنین بودن تا لحظه مرگ
 بخش یازدهم: هشدار به عدم بازگشت پس از مرگ
 بخش دوازدهم: بیان درس‌های عبرت‌انگیز در تاریخ گذشتگان

علت بیان خطبه 
ابو نعیم اصفهانی در کتاب «حلیة الاولیاء» علت بیان این خطبه را چنین می‌گوید:

بخشی از خطبه 
علی بن ابی‌طالب در بخشی از این خطبه چنین می‌گوید:

جایگاه خطبه 
اهمیت و جایگاه این خطبه به قدری است که اکنون و بعد از حدود هزار و چهارصد سالی که از بیان آن می‌گذرد، بارها به زبان‌های مختلف مورد تحقیق، تفسیر و بررسی قرار گرفته و به عنوان موضوع چندین گزارش، مقاله و پایان‌نامه نیز انتخاب شده‌است.

پیوند به بیرون 
 متن خطبه غراء با ترجمه فارسی

منابع 

خطبه‌های علی بن ابی‌طالب
نهج‌البلاغه