جمعیت‌شناسی آسیای میانه

آسیای میانه سرزمین متنوعی است که دارای بسیاری از اقوام، زبان‌ها، مذاهب و قبایل است. کشورهایی که آسیای میانه را تشکیل می‌دهند پنج کشور از جمهوری‌های سابق اتحاد جماهیر شوروی هستند: قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان که حدود ۷۲ میلیون نفر جمعیت دارند.  افغانستان همیشه جزء منطقه محسوب نمی‌شود، اما وقتی این‌طور باشد، آسیای میانه جمعیتی در حدود ۱۲۲ میلیون نفر (۲۰۱۶) دارد.  بیشتر آسیای مرکزی وابسته به مذهب است که طی ۱۵۰۰ سال گذشته به این منطقه معرفی شده‌اند، مانند اسلام سنی، اسلام شیعه، شیعه اسماعیلی، تنگریسم و مسیحیت سریانی. با این حال، بودیسم بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ سال پیش و زرتشتی بیش از ۲۵۰۰ سال پیش به آسیای میانه معرفی شد.

گروه‌های قومی 
در زیر داده‌های جمعیتی مربوط به گروه‌های قومی در آسیای مرکزی است.

تاریخ ژنتیکی 
تبار جمعیت مدرن آسیای میانه به‌طور قابل توجهی از گسترش هند و ایرانی و ترکی گرفته شده‌است. بیشتر جمعیت‌های مدرن را می‌توان با تبار هند و ایرانی یا ترکی هماهنگ کرد، با اجداد مطابقت خوبی با مرزهای قومی داشت. ترکیب مغولوئید (آسیای شرقی) به‌طور معکوس با حذف Alu در محل CD4 ارتباط داشت.

مطالعات باستان‌شناسی روی بقایای سنگ قبرهای سنگ آهنی پازیریک نشان می‌دهد که پس از پایان گسترش هندو-ایرانی (سکایی)، از قرن پیش از میلاد آغاز می‌شود. در قرن هفتم قبل از میلاد، هجوم تدریجی شرق به غرب از نفوذ اوراسیا شرقی به استپ‌های غربی رخ داده‌است.

جمعیت مزرعه داران و مردم کوچ نشین در آسیای میانه از زمان کلوکیتیک (هزاره چهارم قبل از میلاد) با همزیستی همراه بوده‌اند. این دو گروه از نظر ساختار نزولی تفاوت چشمگیری دارند، زیرا پاستورالیست‌ها در ساختارهای قبیله ای پاتریلین برونگرایی سازماندهی می‌شوند، در حالی که کشاورزان در خانواده‌های گسترده‌ای مشغول اندوگمی (ازدواج پسر عموی) هستند. به عنوان یک نتیجه، شبانان در مقایسه با کشاورزان از تنوع قابل توجهی در نزول patrilineal (کروموزوم Y) کاهش می‌یابند.

دین

جستارهای وابسته 
 فرضیه مهاجرت هند و آریایی
 مهاجرت ترکی
 تاریخ یهودیان در آسیای میانه

منابع 

آمارگیری نفوس آسیای مرکزی
اهالی آسیای مرکزی
تاریخ آسیای مرکزی
فرهنگ آسیای مرکزی