دهاماپدا

دهاماپدا (به زبان پالی؛  Dhammapada;) مجموعه ای از گفته‌های آیه‌وار بودا است، که از مشهورترین نوشته‌های بودایی است.

بوداگهوسا پژوهشگر و مفسر بودایی سدهٔ پنجم این‌گونه می‌نویسد که هر جملهٔ این مجموعه در پاسخ به موقعیتی خاص در زندگی بودا و جامعه راهبان وی ساخته شده‌است. بازگردانی او از این تفسیر، جزئیات این وقایع را ارائه می‌دهد و منبع سرشار اسطوره زندگی و دوران بودا است.

ریشه واژه 
این واژه آمیخته‌ای است که از دهاما و پادا تشکیل شده‌است و هر واژه دارای تعدادی علامت و معنی است. به‌طور کلی، دهاما می‌تواند به «آموزه» بودا یا «حقیقت ابدی» یا «عدالت» یا همه «پدیده ها» اشاره کند. و پادا به معنای "پاً است و بنابراین با پسوند، به ویژه در این زمینه، به معنای "مسیر" یا "آیه" (رجوع " پایه عروض ") یا هر دو است. در زبان مالایایی ، "پاداً به معنی "راه" است. در زبان تامیلی "پادام" به معنای موضوع است، ترجمه‌های انگلیسی این متن از آمیزه‌های گوناگونی از این واژه‌ها و واژه‌های مرتبط استفاده شده‌است.

گرچه نسخه پالی معروف‌ترین است، تعدادی نسخه دیگر شناخته شده‌است

سازمان 
دهاماپادا شامل ۴۲۳ آیه در ۲۶ بخش که در زیر به زبان پالی و فارسی آمده‌است.

گزیده‌ها 
هر آنچه ما هستیم پیامد چیزی است که اندیشیده‌ام: و این بر پایهٔ اندیشهٔ ما استوارست و از آن ساخته گردیده‌است. اگر کسی بر پایه اندیشه بد سخنی بگوید یا کاری کند، درد و رنج به دنبال او خواهد آمد. همچنان که چرخ به دنبال جا پای گاوی که ارابه را می‌کشد می رود.

هر آنچه ما هستیم پیامد چیزی است که اندیشیده‌ام: این بر پایهٔ اندیشهٔ ما استوارست و از آن ساخته گردیده‌است. اگر کسی بر پایهٔ اندیشهٔ نیک سخن بگوید یا کاری کند خوشی به سراغ او می‌آید. چنان‌که سایه هرگز او را رها نمی‌کند.

آنکس که خوشبختی خویش را در آزار و کشتن جانداران می جوید هرگز به خوشبختی نمی‌رسد و از رنج خود نمی‌گریزد.

آنکه خوشبختی خویش را  نه در آزار و کشتن جانداران بلکه با پاک گرداندن خود می جوید خوشبختی را خواهد یافت و رنجهایش را پایان می بخشاید.

هرگز با کسی با درشتی سخن مگویید. چراکه کسانی با ایشان اینگونه سخن گفته اید با همان روش به شما پاسخ می دهند.  به راستی گفتار خشمگین دردآور است و بازخواست آن می تواند بر شما پیشی بگیرد.

منابع 

متون بودایی پالی
واژه‌ها و عبارت‌های زبان پالی