فهرست کشورها بر پایه شاخص توسعه انسانی

برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) شاخص توسعه انسانی (HDI) ۱۹۱ کشور را در گزارش توسعه انسانی سالانه گردآوری می کند. این شاخص سلامت، آموزش و پرورش، درآمد و زندگی در یک کشور معین را به عنوان معیاری از توسعه انسانی در نظر می گیرد که بین کشورها و در طول زمان قابل مقایسه است.

شاخص توسعه انسانی پرکاربردترین معیار سنجش توسعه انسانی در جوامع بوده و دیدگاه مردم را نسبت به این مفهوم تغییر داده است. با این حال، چندین جنبه از شاخص مورد انتقاد قرار گرفته است.  برخی از محققان از نحوه سنجیدن این عوامل انتقاد کرده اند، به ویژه اینکه چگونه یک سال دیگر از امید به زندگی به طور متفاوتی بین کشورها ارزش گذاری می شود. و عوامل محدودی را که در نظر می گیرد با توجه به حذف عواملی مانند سطوح نابرابری توزیعی و جنسیتی. در پاسخ به اولی، UNDP در گزارش سال 2010 خود شاخص توسعه انسانی تعدیل شده با نابرابری (IHDI) را معرفی کرد و در پاسخ به دومی، شاخص توسعه جنسیتی (GDI) در گزارش 1995 معرفی شد. دیگران از ساده سازی بیش از حد استفاده از یک عدد در هر کشور انتقاد کرده اند. برای انعکاس تفاوت‌های توسعه‌ای در داخل کشورها، یک HDI زیرملی (SHDI) با داده‌های بیش از 1600 منطقه در سال 2018 توسط آزمایشگاه داده‌های جهانی در دانشگاه رادبود در هلند معرفی شد. در سال 2020، UNDP شاخص دیگری را معرفی کرد، فشار سیاره‌ای–شاخص توسعه انسانی تعدیل‌شده (PHDI)، که نمرات کشورهای با ردپای اکولوژیکی بالاتر را کاهش می‌دهد.

ابعاد و شاخص‌ها
HDI اولین بار در سال 1990 با هدف اینکه معیار جامع تری برای توسعه انسانی نسبت به اقدامات صرفاً اقتصادی مانند تولید ناخالص داخلی منتشر شد.  این شاخص شامل سه بعد توسعه انسانی است: زندگی طولانی و سالم، دانش و استانداردهای زندگی مناسب.  شاخص مختلف برای تعیین کمیت عملکرد کشورها در هر بعد استفاده می شود.  شاخص های مورد استفاده در گزارش 2022 عبارت بودند از امید به زندگی در بدو تولد؛  سالهای مورد انتظار مدرسه برای کودکان؛  میانگین سالهای تحصیل برای بزرگسالان؛  و درآمد ناخالص ملی سرانه.  این شاخص ها برای ایجاد یک شاخص سلامت، یک شاخص آموزش و یک شاخص درآمد استفاده می شوند که هر کدام دارای مقداری بین 0 و 1 هستند. میانگین هندسی این سه شاخص - یعنی ریشه مکعب حاصلضرب شاخص ها - شاخص توسعه انسانی است.  مقدار بالای 0.800 به عنوان بسیار زیاد، بین 0.700 و 0.799 به عنوان بالا، 0.550 تا 0.699 به عنوان متوسط ​​و زیر 0.550 به عنوان پایین طبقه بندی می شود.

داده‌های مورد استفاده برای محاسبه HDI بیشتر از آژانس‌های سازمان ملل متحد و موسسات بین‌المللی، مانند سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، وزارت امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد، بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول (سازمان همکاری و توسعه اقتصادی برای توسعه اقتصادی و سازمان توسعه اقتصادی سازمان ملل متحد) و [سازمان همکاری و توسعه اقتصادی|  به ندرت، زمانی که یکی از شاخص ها وجود نداشته باشد، از مدل های رگرسیون بین کشوری استفاده می شود.  به دلیل بهبود داده ها و به روز رسانی روش، مقادیر HDI در گزارش های توسعه انسانی قابل مقایسه نیستند. در عوض، هر گزارش HDI را برای برخی سال‌های گذشته مجدداً محاسبه می‌کند.

ملل 

گزارش توسعه انسانی شامل تمام ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد و همچنین دولت فلسطین و هنگ کنگ است. با این حال، شاخص توسعه انسانی برای چهار کشور عضو سازمان ملل متحد محاسبه نشده است: کره شمالی، موناکو، نائورو و سومالی. برخی از اجزای شاخص ممکن است برای این کشورها محاسبه شود.  جزایر کوک، سریر مقدس (شهر واتیکان) و نیوئه تنها کشورهای عضو سازمان ملل متحد هستند که در این گزارش گنجانده نشده‌اند.در مجموع، شاخص توسعه انسانی برای ۱۹۱ کشور در دسترس است.

آزمایشگاه داده های جهانی همچنین داده هایی را در مورد شاخص توسعه انسانی سومالی ارائه می‌دهد و آن را 0.361 (۲۰۱۹) قرار می دهد که کمترین میزان در جهان است.

کشورهای ۱ تا ۶۶ در جدول، دارای توسعه انسانی "بسیار بالا"، ۶۷ تا ۱۱۵، دارای توسعه انسانی "بالا"، ۱۱۶ تا ۱۵۹، دارای توسعه انسانی "متوسط" و ۱۶۰ تا ۱۹۱، دارای توسعه انسانی "پایین" هستند.

مناطق و گروه‌ها 
گزارش توسعه انسانی همچنین شاخص توسعه انسانی را برای گروه های مختلف کشورها گزارش می کند.  اینها شامل گروه‌بندی‌های منطقه‌ای بر اساس طبقه‌بندی منطقه‌ای برنامه توسعه ملل متحد، گروه های HDI از جمله کشورهایی که در حال حاضر در یک گروه HDI قرار می گیرند، اعضای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و دیگر گروه های سازمان ملل مجموع مقادیر HDI به همان روشی که برای کشورها جداگانه محاسبه می‌شود و داده‌های ورودی میانگین وزنی برای همه کشورهای دارای داده‌های موجود در گروه است.

جستارهای وابسته 
 فهرست کشورها بر پایه شاخص توسعه انسانی بر اساس منطقه
 آفریقا
 آسیا و اقیانوسیه
 اروپا
 آمریکای لاتین
 فهرست کشورها بر پایه شاخص توسعه انسانی تعدیل شده با نابرابری
 فهرست کشورها بر پایه فشارهای سیاره ای-تنظیم شاخص توسعه انسانی

یادداشت‌ها

منبع 

شاخص توسعه انسانی
فهرست‌های کشورها