فایک علی اوزنسوی

فایک علی اوزنسوی (Faik Ali Ozansoy؛ ۱۰ مارس ۱۸۷۶ – ۱ اکتبر ۱۹۵۰) شاعر، آموزگار، و سیاست‌مدار ترک و شاهد نسل‌کشی ارمنی‌ها بود. او برادر کوچکتر سلیمان نظیف، و عضو برجسته کمیته اتحاد و پیشرفت و از نویسندگان روزنامه
ثروت فنون و فکر آتی
و همچنین، یکی از شاهدان نسل‌کشی ارامنه بود و نام وی، در کنار نام برادرش، سلیمان نظیف برای نجات جان هزاران ارمنی در وقایع نسل‌کشی ارمنی‌ها شناخته شده‌است.

فایک اوزنسوی با توجه به حفاظت از زندگی مسیحیان ارمنی، توسط معاصرانش، به عنوان «فرماندار کافران» شناخته شد.
او در طول جنگ جهانی اول بعنوان فرماندار کوتاهیه، و در مقاطع مختلف زمانی، در مشاغلی همچون فرماندار استان دیاربکر، شهردار شهرهای اسکودار و بی‌اوغلو، معاون وزارت امور خارجه و معاون وزارت کشور نیز فعالیت کرد.

اوزنسوی در روز ۲۴ آوریل ۲۰۱۳، روز یادبود نسل‌کشی ارمنی‌ها، در یک مراسم رسمی، به اتفاق شخصیت‌های برجسته مختلف از هر دو جامعه ترک و ارمنی در ترکیه در مقابل مقبره قربانیان نسل‌کشی، ادای احترام کرد.

فایک علی اوزنسوی در اکتبر ۱۹۵۰ درگذشت و در گورستان زینجیرلیکویو دفن شد.

زندگی و کار 
فایک علی اوزنسوی، که در کودکی به نام مهمت فایک شناخته می‌شد، در تاریخ ۱۰ مارس ۱۸۷۶ در خانواده ای که اهل شعر و ادب بودند، در شهر دیاربکر، امپراتوری عثمانی، متولد شد.
پدرش، سعید پاشا، یکی از نویسندگان و مورخان دیاربکر بود.
مادرش عایشه هانی، دختر یکی از اعضای برجسته ایل آق‌قویونلو بود.
اوزنسوی به غیر از سلیمان نظیف، سیاست‌مدار و شاعر مشهور ترک که برادر بزرگترش بود، دو خواهر نیز داشت.

اوزنسوی پس از پایان جنگ جهانی اول و با تشکیل جمهوری ترکیه، همچنان به عنوان یک سیاست‌مدار به کارش ادامه داد و سپس به استانبول رفت و بعنوان شهردار در اسکودار و بی‌اوغلو در کار کرد.

او در دوران حکومت دمت فرید پاشا، به عنوان معاون وزارت امور خارجه منصوب شد.
اوزنسوی در ماه مارس ۱۹۱۹ نیز بمدت چند ماه به عنوان فرماندار استان دیاربکر، و پس از آن دوباره به استانبول برگشت و اینبار، بعنوان معلم زبان فرانسوی در مدرسه ملک مکتب فعالیت کرد.

اوزنسوی از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۲ به عنوان معاون وزارت کشور منصوب شد.

او در اکتبر ۱۹۵۰ درگذشت و در گورستان زینجیرلیکویو دفن شد.

نسل‌کشی ارمنی‌ها 

اوزنسوی در دوران نسل‌کشی ارمنی‌ها به عنوان فرماندار استان کوتاهیه مشغول به کار بود. هنگامی که دستور اخراج و تبعید ارld به اوزنسوی رسید، او از اجرای این دستور سرپیچی کرد.

برادر بزرگترش سلیمان نظیف در نامه ای به او تأکید کرد که «در این رویداد شرکت نمی‌کند، و بهتر است که به اتفاق یکدیگر، مراقب افتخار خانوادگی باشند و با شرکت در این جنایت نام خانواده را لکه دار نکنند.»

در همین زمان، در حالی که بسیاری از ارمنی‌های تبعید شده از طریق کوتاهیه به مقصد شهرهای دیگر، و در حال جابجایی بودند، اوزنسوی در برابر قتل و کشتار، از آنها محافظت کرد و برای آنها پناهگاهی را فراهم نمود.
او سپس توسط مقامت بالاتر، به استانبول احضار شد تا در رابطه با اقدامات خود را نسبت به ارامنه و اجرا نکردن دستورهای حکومتی توضیح دهد. استپان استپانیان، در خاطرات خود در رابطه با طلعت پاشا می‌گوید:

در حالی که اوزنسوی در پایتخت در حال مذاکره با طلعت پاشا بود، کمال بی، رئیس پلیس کوتاهیه، از عدم حضور اوزنسوی بهره برد و بسیاری از ارامنه را در این استان مجبور به گرویدن به دین اسلام کرد.
در نتیجه، بسیاری از ارمنی‌ها از تبعید اجباری و کشتار نجات یافتند.
پس از بازگشت به کوتاهیه، اوزنسوی در جریان این تغییر مذهب اجباری قرارگرفت و بسیار ناراحت شد.
او بلافاصله کمال بی را از پست خود برکنار کرد.

او اوضاع را دوباره ارزیابی نمود و از ارمنیان کوتاهیه پرسید که آیا آنها میل دارند که مسلمان باشند یا نه.
همه، به استثنای یک نفر، تصمیم گرفتند مسیحی بمانند.

در نتیجه حوادث مربوط به نسل‌کشی ارمنی‌ها، اوزنسوی، برای هدیه ۵۰۰ قطعه طلا، از ارمنی‌ها، تشکر کرد و آن طلاها را صرف تلاش‌های امداد پناهندگان ارمنی نمود.

مابقی این بودجه برای تأسیس یک مدرسه و ایجاد یک آشپزخانه مجهز استفاده شد.

فایک علی اوزنسوی، استپان استپانیان را به عنوان اولین آموزگار و مدیر این مدرسه منتصب کرد.

آثار 
برخی از اشعار قابل توجه اوزنسوی عبارتند از:
 تسلای فانی (۱۹۰۸)
 تمثیل (۱۹۱۲)
 الحان وطن (۱۹۱۵)

کتاب‌شناسی

جستارهای وابسته 

 نسل‌کشی ارمنی‌ها
 قتل‌عام باکو
 نسل‌کشی یونانیان
 نسل‌کشی آشوریان
 نسل‌کشی کردها
 تاریخ ارمنستان
 مسئله ارمنی
 کشتار ارمنی-تاتار ۱۹۰۵–۱۹۰۷
 تجاوز جنسی طی نسل‌کشی ارمنی‌ها
 ارمنستان متحد
 ارمنی‌های جمهوری آذربایجان
 کشتار سومقاییت
 کشتار ماراقا
 کشتار شوشی
 قتل‌عام گنجه
 فهرست کشتارهای ارمنی‌ها
 ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان
 مقاومت وان
 تجاوز جنسی طی نسل‌کشی ارمنی‌ها
 کشتار ارمنی-تاتار ۱۹۰۵–۱۹۰۷
 هوسپ آرغوتیان
 الیزابت باروس اوسهر
 مری لوئیز گرفام
 هنری هریسون ریجز
 تریسی اتکینسون 
 اردوگاه رأس‌العین
 مصادره اموال ارمنی‌ها در ترکیه
 بیانات جهانیان و شاهدان عینی نسل‌کشی ارمنیان

منابع 
 
 

Faik Ali Ozansoy

پیوند به بیرون 

 مقاله‌هایی مربوط به نسل‌کشی ارمنیان
 اخبار مربوط به نسل‌کشی ارمنیان
 قتل‌عام ارامنه و مطبوعات وقت خارجی
 قتل‌عام ارامنه و مطبوعات وقت ایران
 نابودسازی فرهنگی
 تخریب آثار فرهنگی ارمنیان
 نژاد کشی ارمنیان در نوشته‌های پژوهشگران و نویسندگان ایرانی
 مقاله‌های محققین ایرانی در خصوص نسل‌کشی ارمنیان
 دادگاه ناتمام (فیلم)
 دو گزیده از کتاب اقدام شرم‌آور تانر آکچام
 در سال ۱۹۱۵ چه بر سر ارمنیان آمد؟ (تحلیلگر بی‌بی‌سی)
 تارنمای صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان متعلق به شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران 
 عکسهایی از قربانیان نسل‌کشی
 آرشیو روزنامه‌های خارجی در خصوص نسل‌کشی ارمنیان
 اسناد و گزارش رسمی نژاد کشی ارمنیان
 ارمنی تباران استانبول
 نقش ارمنیان در امپراتوری عثمانی
 دادگاه ناتمام
 فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۶۳ - سال هفدهم - بهار ۱۳۹۲
 فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۵۵ - سال پانزدهم - بهار ۱۳۹۰
 فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۵۱ - سال چهاردهم - بهار ۱۳۸۹
 

آموزگاران اهل ترکیه
اهالی دیاربکر
اهالی قیصریه
دانش‌آموختگان کالج گوچر
درگذشتگان ۱۹۵۰ (میلادی)
دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در امپراتوری عثمانی
زادگان ۱۸۶۷ (میلادی)
زادگان ۱۸۷۶ (میلادی)
سیاستمداران اهل ترکیه
شاعران اهل ترکیه
شاهدان نسل‌کشی ارمنی‌ها
میسیونرهای پروتستان در امپراتوری عثمانی
میسیونرهای پروتستان در ترکیه