افسر موتورخانه (کشتی)

افسر موتور یا مهندس کشتی، یک دریانورد مجاز و دارای صلاحیت است که مسئول بهره‌برداری و نگهداری نیروهای پیشرانه و سیستم‌های پشتیبانی یک شناور است. افسران موتور معمولاً به عنوان تکنسین مهندسی تحصیل کرده و واجد شرایط هستند.
مهندسین کشتی وظیفه پیشرانه و سایر سیستم‌های کشتی مانند: دیزل ژنراتور، نورپردازی مازوت، روغن کاری، تقطیر، جداسازی آب؛ تهویه مطبوع، تبرید سیستم‌های آبی موجود در کشتی را بر عهده دارند. آنها به دانش و تجربه عملی در زمینه برق، الکترونیک، پنوماتیک، هیدرولیک، شیمی، تولید بخار، توربین‌های گازی و حتی فناوری هسته ای در برخی از شناورهای نظامی و غیرنظامی نیاز دارند.

رتبه‌ها و عناوین 

چندین رتبه و درجه در بین افسران موتور وجود دارد.

افسران برجسته 
 سرمهندس: مسئول تمامی بخش موتورخانه است و فقط به کاپتان گزارش می‌دهد.
 مهندس دوم: مسئول امور روزمره بخش موتور است و گاهی مسئول تعمیر و نگهداری موتور اصلی است.
 مهندس سوم: معمولاً موتورهای کمکی و دیگهای بخار شارژ می‌شوند. ساعت ۱۲–۴ را می‌گیرد.
 مهندس چهارم: معمولاً مسئولیت کمپرسورهای هوا، دستگاه‌های تصفیه، پمپ‌ها و سایر ماشین آلات کمکی را بر عهده دارد و بعضی اوقات مسئول دیگ‌های بخار است.

افسران برق 
افسران برق کمتر در بخش موتور به کار گرفته می‌شوند اما در کشتی‌های پیشرفته برای مسئولیت تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی حضور دارند.
 افسر الکتروتکنیک (ETO): افسری که مسئول نگهداری تجهیزات الکترونیکی از جمله سیستم‌های اتوماسیون و تجهیزات فرایند و کنترل ابزار دقیق یا تجهیزات الکتریکی عمومی است و به سرمهندس گزارش می‌دهد.
 افسر برق: افسری که وظیفه تعمیر و نگهداری تجهیزات الکتریکی عمومی مانند موتورها، ترانسفورماتورها، چراغ‌ها، پریزهای خروجی و غیره را بر عهده دارد و به ETO و مهندس ارشد گزارش می‌دهد.

سمت‌های دیگر 
 مهندس تازه‌کار (Junior engineer): افسری که به عنوان مهندس چهارم واجد شرایط است اما تجربه کافی را ندارد. مهندس تازه‌کار در کلیه وظایف بخش موتور کمک می‌کند.
 کارآموز: یک افسر کارآموز موتور یا الکتروتکنیک نسبت به سایر پرسنل بخش موتور مسئولیت کمتری دارد. کارآموزهای اکثر کشورها در حین آموزش توسط یک شرکت حمل و نقل بورسیه می‌شوند، و پس از پایان آموزش در کشتی‌های متعلق به آن شرکت مشغول به کار می‌شوند.

دانشگاه‌ها و مؤسسه‌ها 
در ایران دانشگاه‌ها و موسسه‌هایی مسئولیت آموزش و تربیت افسر موتورخانه را برعهده دارند مانند:
 دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار (چابهار)
 دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر (خرمشهر)
 دانشکده علوم دریایی محمودآباد (محمودآباد)
 دانشگاه علوم دریایی امام خمینی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نوشهر)
 مؤسسهٔ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (بوشهر)
 مؤسسه علوم دریایی نفتکش پارس (محمودآباد)
 مؤسسه آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (تهران)
 دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه جامع امام حسین نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (چالوس)
 شرکت کیش‌رو آبی (تهران)
 آموزشگاه دریایی خزر آموز بندر (بندرانزلی)

جستارهای وابسته 
 دریانوردی
 کشتیرانی
 کشتی
 افسر عرشه
 سر مهندس
 ملوان

ایمنی دریانوردی
دریانوردان
واژگان دریانوردی

منابع 

حرفه‌های دریایی