وایو (ایزد)

وایو (به سانسکریت: वायु)، همچنین با نام‌های واتا و پاوانا نیز شناخته می‌شود، وایو خدای بادها و همچنین پیام‌آور خدایان در آیین هندو است. در متون مقدس وداها، وایو یک خدای پررنگ است و ارتباط نزدیکی با ایندرا، پادشاه خدایان دارد. گفته شده است که او از نفس خدای ویشواپوروشا متولد شد و همچنین اولین کسی که سوما را نوشید. اوپانیشادها او را به عنوان پرانا یا "نفس زندگی جهان" می ستایند. در کتاب های نوشته شده هندو بعد از وداها، او به عنوان یک دیکپالا (نگهبانان چهار سو) یاد شده است که به سمت شمال غربی می نگرد. حماسه های هندو او را پدر خدای هانومان و بهیما توصیف می کنند.

نام‌شناسی
واژه وایو  یکی از عناصر کلاسیک (پاوانا) در هندوئیسم است. نام وایو، به معنای دمنده (چیزی که می تواند جریان هوا یا باد ایجاد کند) است، واتا به معنای دمیده و پرانا، تنفس است.
گاهی نام وایو که بیشتر به معنای هوا یا باد به کار می رود، مترادف پرانا به کار می رود. واتا، نام اضافی برای خدای وایو، از ریشه (vātāvaranam)، اصطلاح سانسکریت و هندی برای اتمسفر نیز است.

متن‌های‌ هندو 
در ریگودا، وایو با بادها همراه است. همچنین گفته می شود ماروت‌ها از شکم وایو متولد شده‌اند. وایو نخستین خدایی است که سوما (در ایران هوم) را در این مراسم دریافت کرد و سپس او و ایندرا برای اولین بار آن را نوشیدند.
در سرودها، وایو بسیار زیبا توصیف می‌شود و همراه با مربی درخشان خود که توسط دو یا چهل و نه یا هزار و یک اسب سفید و بنفش  پر سر و صدا رانده می‌شود، حرکت می‌کند. این خدای هندو مانند دیگر خدایان جوی،  یک خدای «جنگنده و ویرانگر»، «قدرتمند و قهرمان» است در اوپانیشادها، سروده‌ها و تصاویر متعددی از شکوه و بزرگی وایو وجود دارد بریهادارانیاکا اوپانیشاد می گوید که خدایان کنترل کننده اعمال بدن زمانی درگیر مسابقه ای شدند تا مشخص کنند کدام یک از آنها بزرگتر هستند. وقتی خدایی مانند بینایی از بدن مردی خارج می‌شود، آن مرد به زندگی خود به‌عنوان یک مرد نابینا ادامه می‌دهد، سپس خدایان یکی یکی به نوبت بدن مرد را ترک میکنند، اما مرد همچنان به زندگی خود ادامه میدهد، اگرچه هر بار به طرق مختلف آسیب می بیند. سرانجام، وقتی موخیا پرانا (وایو) شروع به ترک جسم مرد میکند، همه خدایان دیگر به زور از جایگاه خود بیرون کشیده می شوند، همانطور که اسبی قدرتمند میخ‌هایی را از روی زمین که به آن بسته شده است جدا می‌کند. این امر باعث شد که خدایان دیگر متوجه شوند که تنها زمانی می توانند به وظیفه خود عمل کنند که توسط وایو توانمند شوند. در قسمتی دیگر این کتاب، وایو تنها خدایی است که توسط شیاطین گناه که در حال حمله بودند، آسیب نمی بیند. این (وایو موخیا پرانا وایو) است.

منابع 

ایزدان هندو
خدایان هندو
دیوها
شخصیت‌های مهاباراتا
ایزدان ودایی