زبان مغولی (افغانستان)

مغولی یا مُغُلی یکی از زبان‌های مغولی بوده‌است که توسط قوم مغول افغانستان که امروزه بیشتر در هرات سکونت دارند، صحبت می‌شده‌است. گویشوران این زبان سربازانی بودند که از بقایای ارتش امپراتوری مغول در قرن سیزدهم در منطقه باقی مانده‌بودند. تعداد این مردم تا سال ۱۹۷۰ (میلادی) ۲٬۰۰۰ نفر بوده‌است. این زبان امروزه به گزارش پایگاه اطلاعات کتابشناختی گلاتولوگ نابود شده‌است و گویشوری از آن باقی نمانده‌است

اشعار مغولی 
یک قرن پیش جهانگردی ژاپنی از ولایت غور دیدن کرد، وی در قریه اوبه سه کتاب از فردی که به نام ملا عبدالقادر پسر عبدالروف یاد می‌شد خریداری کرده، با خود به ژاپن برد و به چاپ رساند؛ این جهانگرد در مقدمه یکی از کتاب‌ها از مرگ نویسنده به تاریخ ۱۳۴۸ خبر می‌دهد. آن سه کتاب شامل تاریخ مغول، واژه‌های مغولی و یک دیوان شعری می‌شد. دیوان شعر ملا عبدالقادر دارای اشعاری مغولی بود که وی خود برگردان فارسی آنرا نیز درج کرده بود و به زبان‌های دری، مغولی و عربی مسلط بود.

غریبیدو قچرسو وای نندوجدایدو واکوسو وای نندوایرتوا ویلتوا ایلنوا دیرمنغژردارا اوژتو وای نندو

برگردان

در غریبی بمانده‌ام وای برمندر جدایی بمرده‌ام وای برمنبیاید گریه کنید برسرم خاک ریزیددر زیرزمین بگزاریدام وای برمن

قیار اودبنه دنیا اوژتوبیدت ببده غمی جور اوژتوایمه «قادر» دیره بالم قیامتعذاب قطان بینه‌فردا اوژتو

برگردان

به بینید دنیا دو روز استبه بینید ما در غم و جور هستیمبالای همین قادر قیامت می‌شودبه بینید فردا عذاب سختی است

ایره ایره، اردامنی، وسله اوگه، کامنیعبقرنچی، مامنی، ایره ایره، اردامنیساناسی فان، نودمنی، ادورشبان، نودمنیندون کی جوگتومنیصحرا تویا تنمبی وصفی‌چینی کنمبیچینی الوژ تنمبی ایره ایره، اردامنیسامان متو نورمنی شیرا به‌غم دوچنیآه‌گیر ببچه اورمنی ایره ایره ارادمنینیکه غریب زار بهبی غمدسه اینکا بهبیاولازتو فرا بهبی ایره ایره اردامنیجانمنی غمدورگبه‌منی فغاندوکبهیاباشم اوگینه ایره ایره اردامنیشیرینه غمدوکیسنی «قادر» فرهادمتواولافتنه ایره ایره اردامنی

برگردان

بیا بیا به‌پیشم از وصل بده کاممنامم را فراموش کرده‌ای بیا بیا به پیشمبشنو ناله‌های شب‌ها و روزهای مرابه‌من نگاه کرده بیا بیا به‌پیش مندر صحراها می‌گردم وصف تورا می‌کنمتورا اما نمی‌بینم بیا بیا به‌پیشممن غریب‌زاده‌ام از غم افگار شده‌امبه کوه‌ها فراری شده‌ام بیا بیا به پیش منجان من از غم بسوخت به فغانم آوردنباشم یا باشم بیا بیا به‌پیشمقادر مانند فرهاد از غم شیریندارد کوه می‌کَند بیا بیا به پیش‌من

جستارهای وابسته 
 زبان‌های مغولی‌تبار

منابع 

 

زبان‌های افغانستان
زبان‌های پیوندی
زبان‌های مغولی
زبان‌های منقرض‌شده آسیا