همایون‌نامه

همایون‌نامه (نثر تاریخی) را گل‌بدن بانو خواهر نصیرالدین همایون نوشت و نصیرالدین همایون خود از پادشاهان گورکانی (یا تیموری یا بابری یا مغولان هند) بود. وی نخستین و تنها بانویی است که در سرتاسر تاریخ ادبی ایران، کتاب تاریخ نوشته‌است. همچنین، نخستین زن مورخ عالم اسلام است. این کتاب دارای ترکیب‌ها و لغات خاص است که در نثرهای دیگر فارسی کمتر دیده می‌شود. متن اصلی این کتاب در لکهنو (۱۹۲۵) و ترجمه‌های انگلیسی و اردوی آن در لندن (۱۹۰۲) و لاهور (۱۹۶۶) به‌چاپ رسیده‌است.

چند ویژگی کتاب 
گنجینه‌ای از واژگان هم‌روزگار فارسی
 بایگانی شکل کهنه واژگان فارسی نو: چپان، اسپ، تالان، لک (صدهزار)، پنجصد، همشیر، رکیبی، بلک، کومک،
 هندی: پاتر (رامش‌گر)، رانا، پرگنه،
 ترکی: الکه، چاروق، الجه، شنقار، یلدوز، تمغا، ایلغار،
 عربی: تغافل کردن، حسب‌المدعا، صوبه، عین‌الهر، غنیم، محافه،

جمع بستن لغات با «ان»
 امرایان، شمایان، مایان، بیگمان، خانمان،

استفاده از عبارات و ترکیبات خاص- خود را بابر شاه گویانیدند.- غرض که گرفتن کابل را شگون گرفته بودند.- … آخرالوقت که برادران رفتند، و از امرایان همچو کسی نماندند که خلاف مقصود ایشان توانند.- و بعد چندگاه متوجه قلات و قندهار شدند.- اگر رخصت شوم چندگاه در کابل آنجا باشم.

منابع 

زندگی‌نامه‌ها درباره سیاستمداران
کتاب‌ها درباره گورکانیان
کتاب‌های تاریخی درباره افغانستان
کتاب‌های تاریخی درباره هند
کتاب‌های تاریخی سده ۱۶ (میلادی)
کتاب‌های فارسی سده ۱۰ (قمری)
گورکانیان هند