فهرست خانواده‌های زبانی

در اینجا فهرست خانواده‌های زبانی ارائه شده‌است. این فهرست شامل فهرست خانواده‌های زبانی مختلف، زبان‌های تک‌خانواده، دسته‌بندی‌نشده و سایر انواع زبان‌ها می‌شود.

خانواده زبانی به دسته‌ای از زبان‌های مشتق‌شده از نیایی مشترک گفته می‌شود. زبان‌های قرار گرفته در خانواده مشترک می‌بایست در شمار قابل توجهی از ویژگی‌های واج‌شناسی، ریخت‌شناسی و دستور مشترک باشند.

بر اساس آمار اتنولوگ، ۷٬۱۱۷ زبان زنده بشری به ۱۴۲ خانواده زبانی تقسیم می‌شوند.

خانواده‌های زبانی بزرگ

بر پایه شمار زبان‌ها 
اتنولوگ از ۷٬۱۱۱ خانواده زبانی شناخته‌شده در جهان (۲۰۱۹) خانواده‌های زیر را به عنوان بزرگ‌ترین‌ها فهرست می‌کند:
 نیجر-کنگو (۱٬۵۴۲ زبان) (۲۱٫۷٪)
 آسترونزیایی (۱٬۲۵۷ زبان) (۱۷٫۷٪)
 فرا-گینه نو (۴۸۲ زبان) (۶٫۸٪)
 چینی-تبتی (۴۵۵ زبان) (۶٫۴٪)
 هندواروپایی (۴۴۸ زبان) (۶٫۳٪)
 استرالیایی (۳۸۱ زبان) (۵٫۴٪)
 آفروآسیایی (۳۷۷ زبان) (۵٫۳٪)
 نیلوصحرایی (۲۰۶ زبان) (۲٫۹٪)
 اوتو-مانگویین (۱۷۸ زبان) (۲٫۵٪)
 آستروآسیایی (۱۶۷ زبان) (۲٫۳٪)
 کرا-دای (۹۱ زبان) (۱٫۳٪)
 دراویدی (۸۶ زبان) (۱٫۲٪)
 توپیایی (۷۶ زبان) (۱٫۱٪)

گلاتولوگ از ۸۴۹۴ خانواده زبانی شناخته‌شده در جهان (۲۰۱۹) خانواده‌های زیر را به عنوان بزرگ‌ترین‌ها فهرست می‌کند:
 اطلس-کنگو (۱٬۴۳۲ زبان)
 آسترونزیایی (۱٬۲۷۵ زبان)
 هندواروپایی (۵۸۸ زبان)
 چینی-تبتی (۴۹۴ زبان)
 آفروآسیایی (۳۷۳ زبان)
 فرا-گینه نو هسته‌ای (۳۱۴ زبان)
 پاما-نیونگایی (۲۴۸ زبان)
 اوتو-مانگویین (۱۸۰ زبان)
 آستروآسیایی (۱۵۹ زبان)
 کرا-دای (۹۴ زبان)
 دراویدی (۸۱ زبان)
 آراواکی (۷۸ زبان)
 مانده (۷۵ زبان)
 توپیایی (۷۱ زبان)

خانواده‌های زبانی

زبان‌های تک‌خانواده 
زبان تک‌خانواده زبانی است که عضوی از هیچ خانواده‌ای نیست و می‌توان آن را به عنوان تنها عضو خانواده خودش معرفی کرد.

آفریقا 
 بانگیما (مالی)
 هادزا (تانزانیا)
 سانداوه (تانزانیا)

آسیا 
 آینو (ژاپن، روسیه)
 نیوخ (روسیه)
 کره‌ای (کره شمالی، کره جنوبی، چین)
 کوسوندا (نپال)
 نیهالی (هند)
 بروشسکی (پاکستان، هند)
 ایلامی (ایران) [منقرض]
 سومری (عراق) [منقرض]
 حتی (ترکیه) [منقرض]

اروپا 
 باسکی (اسپانیا، فرانسه)

آمریکای شمالی 
 Atakapa (ایالات متحده) [منقرض]
 Chitimacha (ایالات متحده) [منقرض]
 Cuitlatec (مکزیک) [منقرض]
 Haida (کانادا، ایالات متحده)
 Huave (مکزیک)
 Karankawa (ایالات متحده) [منقرض]
 Kutenai (کانادا، ایالات متحده)
 Natchez (ایالات متحده)
 Purépecha (مکزیک)
 Takelma (ایالات متحده) [منقرض]
 Timucua (ایالات متحده) [منقرض]
 Tonkawa (ایالات متحده) [منقرض]
 Tunica (ایالات متحده)
 یوچی (ایالات متحده)
 زونی (ایالات متحده)

اقیانوسیه

استرالیا 
 Laragiya
 Malak-Malak
 Minkin [منقرض]
 Ngurmbur
 Tiwi

گینه نو 
 Abinomn (ایریان شمالی)
 Anêm (بریتانیای نو)
 Ata (بریتانیای نو)
 Busa (ساندوان)
 Isirawa (ایریان شمالی)
 Kol (بریتانیای نو)
 Kuot (Panaras) (ایرلند نو)
 Massep
 Pyu
 Sulka (بریتانیای نو)
 Taiap (سپیک)
 Yalë (ساندوان)
 Yawa (خلیج گیلوینگ)
 Yele (جزیره رانل) آمریکای جنوبی 
 Aikanã (برزیل) Andoque (کلمبیا، پرو) Betoi (کلمبیا) Camsá (کلمبیا) Candoshi-Shapra (پرو) Cayuvava (بولیوی) Cofán (کلمبیا، اکوادور) Fulniô (برزیل) Guató (برزیل، بولیوی) Waorani (اکوادور، پرو) Irantxe (برزیل) Itonama (بولیوی) Kanoê (برزیل) Kwaza (برزیل)
 Leco (بولیوی)
 ماپوچه‌ای (شیلی، آرژانتین)
 Movima (بولیوی)
 Omurano (پرو)
 Oti (برزیل) [منقرض]
 Páez (کلمبیا)
 Puelche (آرژانتین، شیلی)
 Puquina (بولیوی) [منقرض]
 Ticuna (کلمبیا، پرو، برزیل)
 Warao (گویان، سورینام، ونزوئلا)
 Yaghan (شیلی)
 Yuracaré (بولیوی)
 Yuri (کلمبیا، برزیل)
 Yurumanguí (کلمبیا)

زبان‌های دسته‌بندی‌نشده 
زبان‌های دسته‌بندی‌نشده زبان‌هایی هستند که رابطه ژنتیکی با هیچ زبان دیگری ندارند یا تاکنون شناخته نشده‌است. زیرا داده‌ها در مورد آن‌ها بسیار کم و ضعیف هستند و امکان دسته‌بندی قابل اعتماد برای آن‌ها وجود ندارد: بیشتر این زبان‌ها منقرض شده‌اند و به احتمال زیاد، هرگز به اندازه کافی برای دسته‌بندی شناخته نمی‌شوند.

آفریقا 
 Ongota
 Kwadi (منقرض)
 Dompo
 Mpra
 Mpur (غنا)
 Jalaa
 Laal
 Meroitic (منقرض)
 Shabo
 Bayot
 Boro (منقرض)
 Kujargé
 Oblo
 Weyto
 Rimba
 Oropom (منقرض)
 Wawu
 Omaio (تانزانیا)
 Serengeti-Dorobo (تانزانیا)
 Vazimba (ماداگاسکار)
 Guanche (منقرض)

آسیا 
 Isaurian (منقرض)
 Ancient Cappadocian (منقرض)
 Mysian (منقرض)
 Ruanruan (منقرض)
 Gutian (منقرض)
 کاسکی (منقرض)
 کاسیان (منقرض)
 شیونگ‌نو (منقرض)
 Xianbei (منقرض)
 Hunnic (منقرض)
 کیمبری (منقرض)
 Kenaboi (منقرض
 Philistine (منقرض)
 Proto-Euphratean (منقرض)
 سنتینلی
 Tambora (منقرض)
 Undeciphered -k language of ancient Yemen (منقرض)
 Harappan (منقرض)

اروپا 
 Iberian (اسپانیا) (منقرض)
 Tartessian (اسپانیا، پرتغال) (منقرض)
 North Picene (ایتالیا) (منقرض)
 Camunic (ایتالیا) (منقرض)
 Minoan (کرت) (منقرض)
 Eteocretan (کرت) (منقرض)
 Eteocypriot (قبرس) (منقرض)
 Trojan (منقرض)
 Paleo-Sardinian (ساردینیا) (منقرض)
 Paleo-Corsican (کرس) (منقرض)
 Elymian (سیسیل) (منقرض)
 Sicanian (سیسیل) (منقرض)
 Sicel (سیسیل) (منقرض)
 پلاسجی (یونان) (منقرض)
 Sorothaptic (اسپانیا) (منقرض)
 Liburnian (بالکان) (منقرض)
 Paeonian (بالکان) (منقرض)
 اتروسکی (ایتالیا) (منقرض)
 Raetic language (ایتالیا) (منقرض)
 Lemnian language (یونان) (منقرض)

آمریکای شمالی 
 Macorix (منقرض)
 Guanahatabey (منقرض)
 Ciguayo (منقرض)
 Akokisa (ایالات متحده) (منقرض)
 Tequesta (ایالات متحده) (منقرض)
 Quinipissa (ایالات متحده) (منقرض)
 Pascagoula (ایالات متحده) (منقرض)
 Coree (ایالات متحده) (منقرض)
 Congaree (ایالات متحده)
 Eyeish (ایالات متحده) (منقرض)
 Cusabo (ایالات متحده) (منقرض)
 Bidai (ایالات متحده) (منقرض)
 Guale (ایالات متحده) (منقرض)
 Yamasee (ایالات متحده) (منقرض)
 Appalousa (ایالات متحده) (منقرض)
 Avoyel (ایالات متحده) (منقرض)
 Pedee (ایالات متحده) (منقرض)
 Guachichil (مکزیک) (منقرض)

اقیانوسیه 
 Tetepare (جزایر سلیمان)
 Moksela (اندونزی)

استرالیا 
 Ngaygungu (منقرض)
 Wakabunga
 Ndrangith

گینه نو 
 Bayono-Awbono
 Dibiyaso
 Elseng
 Kapori
 Kehu
 Kembra
 Kimki
 Kosare
 Purari
 Pyu
 Saponi (منقرض)
 Sulka
 Tause
 Afra

آمریکای جنوبی 
 Taushiro (پرو)
 Flecheiros (برزیل)
 Majena (بولیوی) (منقرض)
 Caranqui (اکوادور) (منقرض)
 Sinúfana (کلمبیا) (منقرض)

زبان‌های دسته‌بندی‌نشده و خانواده‌های منقرض 
در این بخش، زبان‌ها و خانواده‌های منقرض شده‌ای که هیچ خویشاوند زنده شناخته‌شده‌ای ندارند، فهرست می‌شوند.

زبان‌های اشاره 
روابط خانوادگی زبان‌های اشاره به دلیل کمبود پژوهش‌های زبان‌شناختی به خوبی تثبیت نشده‌اند و بسیاری از آن‌ها تک‌خانواده هستند. خانواده‌های زبان‌های اشاره عبارتند از:

فراتر از این خانواده‌ها، در جهان زبان‌های اشاره تک خانواده بسیاری وجود دارد؛ از جمله:
 زبان اشاره چینی
 زبان اشاره هندوپاکستانی
 زبان اشاره ایرانی
 زبان اشاره افغانستانی
 زبان اشاره برزیلی
 زبان اشاره اسپانیایی

جستارهای وابسته 
 زبان میانجی جهانی
 زبان فراساخته
 زبان درخطر
 زبان تک‌خانواده

منابع

پیوند به بیرون 
Glottolog
Ethnologue
MultiTree Project  
Comparative Swadesh list tables of various language families

خانواده‌های زبانی
فهرست زبان‌های جهان