زانتوموناس

زانتوموناس ، سرده (جنس) مهمی از باکتری‌های گرم منفی متعلق به شاخه پروتئوباکتریا، رده گاماپروتئوباکتریا هستند. گونه‌های این باکتری بسیار متنوع هستند. گونه‌زایی متنوع این باکتری توسط نوترکیبی همتا  صورت می‌گیرد.

ویژگی‌ها 
گونه‌های این سرده اغلب میله‌ای شکل، بدون اسپور، تاژک دار، کاتالاز مثبت و اکسیداز منفی هستند.

بیمارگر 
گونه‌های مختلف باکتری زانتوموناس، بیمارگر (عامل بیماری) بیماری‌های گیاهی گوناگونی می‌باشند.

بیماری لکه برگی باکتریایی با  که توسط بیمارگر  به وجود می‌آید، سال‌هاست که زیان‌های زیادی به وجود می‌آورد.

بیماری آتشک برنج که به وسیلهٔ بیمارگر  به وجود می‌آید، به ویژه در قاره آسیا سبب خسارت‌های بسیار می‌شود.

بیماریی شانکر باکتریایی مرکبات (زغالک مرکبات) که بیمارگر آن  است.

روش‌های مهار بیمارگر 
سوزاندن درختان، استفاده از سموم شیمیایی و اعمال قوانین قرنطینه‌ای از روش‌های کنترل این بیماری است. استفاده بیش از حد سموم، آثار سوء بر سلامت و اکوسیستم‌ها به همراه خواهد داشت و از طرف دیگر نابودی درختان هزینهٔ هنگفت مالی و زمانی را بر باغداران برای احیای مجدد تحمیل خواهد کرد. روش‌های کنترل زیستی و بهره‌مندی از باکتریوفاژها (ویروس‌های باکتری خوار) راهکار مناسب دیگری است که نه تنها فشار انتخابی بر طبیعت برای شکل‌گیری سویه‌های جدید وارد نمی‌کند، بلکه ممکن است با هزینهٔ بسیار کم در کنترل و ریشه‌کنی بیماری‌های باکتریایی گیاهی از جمله شانکر مرکبات نقش داشته باشد. در این تحقیق برای اولین بار در ایران باکتریوفاژ‌ها از خاک جدا و سپس اثر کنترلی آن‌ها بر روی باکتری زانتوموناس مشاهده گردید.

کاربرد صنعتی 
گونه‌های مختلف زانتموناس نوعی صمغ تولید می‌کنند که صمغ زانتان  خوانده می‌شود و در صنایع بسیاری از جمله شیمی صنایع غذایی، فراورده‌های نفتی و مواد آرایشی کاربرد دارد.
صمغ زانتان نخستین نسل جدید چندقندی برون‌سلولی در علم زیست‌فناوری است که توسط
چندین ریزاندامگان مانند باکتری زانتوموناس کمپستریس (campestris Xanthomonas) تولید می‌شود.

منابع 

باکتری‌های بیماری‌زا
بیماری‌های گیاهی
پروتئوباکتریا
سرده‌های باکتری‌ها