محمد دهقانی

محمد دهقانی (زادهٔ ۲۵ آبان ۱۳۴۴) نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، استاد دانشگاه و روزنامه‌نگار ایرانی است. او عضو سابق هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران بود. دهقانی در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران اخراج شد.

زندگی‌نامه 
دهقانی در سال ۱۳۴۴ در اراک به‌دنیا آمد و تحصیلاتش را تا پایان دبیرستان در همین شهر ادامه داد. او دارای مدرک کارشناسی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه چمران اهواز (۱۳۶۷) و کارشناسی ارشد از دانشگاه فردوسی مشهد (۱۳۷۳) است. دهقانی دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران در سال ۱۳۷۷ به‌اتمام رساند و پایان‌نامه‌ٔ دکتری خود را با موضوع «تاریخ نقد ادبی در ایران» و به راهنمایی عبدالحسین زرین‌کوب نوشت. سپس برای تدریس به سمنان رفت و دو سال بعد برای تدریس به دانشگاه تهران دعوت شد. او در سال تحصیلی ۱۳۸۴ـ۱۳۸۵ استاد مدعو در دانشگاه پکن بود. دهقانی بلافاصله پس از بازگشت از پکن در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران اخراج شد. نوشته‌های دهقانی در نشریاتی چون نگاه نو و فصلنامهٔ نقد کتاب ادبیات منتشر شده‌است.

اخراج از دانشگاه تهران 
محمد دهقانی در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران اخراج شد. او در دفاعیات سرگشاده خود عبدالرضا سیف را متهم کرد که نقشی اساسی در اخراج او داشته است: «یکی از شاکیان خصوصی پرونده من آقای عبدالرضا سیف معاون آموزشی پیشین دانشکده ادبیات و مدیرکل فعلی آموزش دانشگاه است که خود عضو هیأت بدوی هم هست. چنین هیأتی کجا می تواند بی طرف باشد؟ در همین جا لازم می دانم از آقای سیف تشکر کنم که مرا آن قدر لایق دیده اند که آماج دشمنی و کینه‌توزی بی‌دلیلشان باشـم؛ ایـن همه کینه‌توزی شاید از این رو باشد که در این سال‌ها نه به تحبیب‌های ایشان دل خوش کرده‌ام و نه از تهدیدهای مکررشان هراسیده‌ام. نبودن من در دانشکده ادبیات مطمئناً به افزایش وجهه علمی و اخلاقی ایشان و امثال ایشان که آن نامه کذایی را علیه من امضا کرده‌اند کمکی نخواهد کرد. لاجرم باید یادآور شوم که: کس نیاید به زیر سایه بوم / ور همای از جهان شود معدوم.»

کتاب‌شناسی

تألیف 
 وس‍وس‍هٔ ع‍اش‍ق‍ی: ب‍ررس‍ی ت‍ح‍ول ع‍ش‍ق در ادب پ‍ارس‍ی. ت‍ه‍ران: ب‍رن‍ام‍ه، ۱۳۷۷. 
 پ‍ی‍ش‍گ‍ام‍ان ن‍ق‍د ادب‍ی در ای‍ران. ت‍ه‍ران: س‍خ‍ن، ۱۳۸۰. 
 از شهر خدا تا شهر انسان: در نقد و بررسی ادبیات کلاسیک و معاصر. تهران: مروارید، ۱۳۸۹. 
 حدیث خداوندی و بندگی: تحلیل تاریخ بیهقی از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان‌شناختی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۴. 
 یادداشت‌های پکن. تهران: نگاره آفتاب، ۱۳۹۴.

مجموعهٔ تاریخ و ادبیات ایران 
 ابن سینا. تهران: نشر نی، ۱۳۹۸. 
 ابوریحان بیرونی. تهران: نشر نی‏‫، ‏‫۱۳۹۷. 
 تاریخ بلعمی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۴. 
 ترجمهٔ تفسیر طبری. تهران: نشر نی‏‫، ‏‫۱۳۹۴‬. 
 دقیقی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۴. 
 رودکی، پدر شعر فارسی. تهران: نشر نی‏‫، ۱۳۹۴. 
 شاهنامهٔ ابومنصوری. تهران: نشر نی، ۱۳۹۴. 
 عنصری. تهران: نشر نی، ۱۴۰۰. 
 شاهنامهٔ فردوسی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۵. 
 فرخی سیستانی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۶. 
 کسایی، نخستین شاعر نامدار شیعه. تهران: نشر نی، ‏‫‬‏۱۳۹۶. 
 منوچهری. تهران: نشر نی، ۱۳۹۶. 
 ناصرخسرو. تهران: نشر نی‏‫، ‏‫۱۳۹۷. 
 محمد بن زکریای‌رازی. تهران: نشر نی‏‫، ۱۳۹۴.

ترجمه 
 متحده، روی. تاریخ اجتماعی ایران در عصر آل بویه: وفاداری و رهبری در ادوار آغازین جامعه اسلامی. تهران: نامک، ۱۳۹۴. 
 هوف، بنجامین. خرد و فرزانگی: از نگاه پوه. ترجمهٔ سید مهدی ثریا، محمد دهقانی. تهران: جوانه رشد، ۱۳۹۴. 
 م‍ح‍ف‍وظ، ن‍ج‍ی‍ب. گ‍دا. ت‍ه‍ران: نیلوفر، ۱۳۸۵. 
 اروین، رابرت. دانش خطرناک. تهران: انتشارات ماهی، ۱۳۹۶. 
 اسپیلکا، برنارد و دیگران. روانشناسی دین: بر اساس رویکرد تجربی. تهران: رشد‏‫، ۱۳۹۰.  
 دیکسون، تامس. علم و دین. تهران: انتشارات ماهی، ۱۳۹۴. 
 ق‍ی‍ص‍ری، علی. روش‍ن‍ف‍ک‍ران ای‍ران در ق‍رن ب‍ی‍س‍ت‍م. ت‍ه‍ران: ش‍ه‍ر ک‍ت‍اب، ه‍رم‍س، م‍رک‍ز ب‍ی‍ن ال‍م‍ل‍ل‍ی گ‍ف‍ت‍گ‍وی ت‍م‍دن‍ه‍ا، ۱۳۸۳. 
 کوپ، لارنس. اس‍طوره. ت‍ه‍ران: ش‍رک‍ت ان‍ت‍ش‍ارات ع‍ل‍م‍ی و ف‍ره‍ن‍گ‍ی، ۱۳۸۴. 
 میثمی، جولی اسکات. تاریخ‌نگاری فارسی (سامانیان، غزنویان، سلجوقیان). تهران: ماهی، ۱۳۹۱. 
 وولف، دیوید ام. . روانشناسی دین: کلاسیک و معاصر. تهران: رشد، ۱۳۸۶. 
 وید، کرول و دیگران. روانشناسی عمومی. ترجمهٔ هامایاک آوادیس یانس، محمد دهقانی و دیگران. تهران: رشد، ۱۳۹۵.

آثار نیکوس کازانتزاکیس 
 ک‍ازان‍ت‍زاک‍ی‍س، ن‍ی‍ک‍وس. بودا. تهران: نگاه معاصر، ۱۳۸۸. 
 ک‍ازان‍ت‍زاک‍ی‍س، ن‍ی‍ک‍وس. ب‍ه س‍وی آزادی. ت‍ه‍ران: ج‍ام‍ی، ۱۳۸۴. 
 ک‍ازان‍ت‍زاک‍ی‍س، ن‍ی‍ک‍وس. چین و ژاپن. تهران: نشر نی، ۱۳۹۶. 
 ک‍ازان‍ت‍زاک‍ی‍س، ن‍ی‍ک‍وس. س‍ف‍ره‍ا. ت‍ه‍ران: ج‍ام‍ی، ۱۳۸۰. 
 ک‍ازان‍ت‍زاک‍ی‍س، ن‍ی‍ک‍وس. س‍ی‍ر آف‍اق. ت‍ه‍ران: پ‍ی‍ک ف‍ره‍ن‍گ، ۱۳۶۷.

جوایز 
 دیپلم افتخار  برای ترجمهٔ آثار نیکوس کازانتزاکیس (۲۰۰۶)
 جایزهٔ بهترین نقد کتاب در حوزهٔ تاریخ و جغرافیا از خانهٔ کتاب ایران (۱۳۹۲)

منابع

پیوند به بیرون 
 
 سخنرانی در TedX

استادان دانشگاه تهران
افراد زنده
اهالی اراک
روزنامه‌نگاران مرد اهل ایران
زادگان ۱۳۴۴
مترجمان اهل ایران
منتقدان ادبی اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران
برگزیدگان جشنواره نقد کتاب