رصدخانه شهری

رصدخانه شهری (Urban Observatory) مفهومی جدید در نظام مدیریت شهری است که بر پایه آمار و اطلاعات بنا می‌شود و امکان رصد فعالیت‌ها و تحولات شهری را بر پایه داده‌ها فراهم می‌سازد. مرکز اسکان بشر ملل متحد، رصدخانة شهری را چنین تعریف کرده است: «رصدخانة شهری، شبکه‌ای از ذینفعانی است که مسئول تولید، تحلیل و انتشار داده‌ها در مجموعه‌ای معنادار از شاخص‌ها هستند که به طور جمعی در اولویت‌بندی مسائل مربوط به توسعة پایدار انعکاس می‌یابند. منابع داده و اطلاعات تولید شده توسط شبکة محلی، برای حمایت از تصمیم‌گیری و شکل‌گیری سياست‌های آگاهانه تر استفاده مي شوند. بنابراین، رصدخانة شهری، نقطه‌ای کانونی برای پایش شهری در سطح محلی، ملی یا منطقه‌ای است» . رصدخانه اصطلاح فراگیری است که برای نشان دادن طیف گسترده‌ای از ساختارهای مختلف استفاده می‌شود که مفهوم محوری آنها رصد کردن و استفاده از فنون پایش (monitoring) است . رصدخانه‌های شهری در سطوح محلی، ملی و منطقه‌ای تشکیل می‌شوند.

سطوح رصدخانه‌های شهری
مركز اسكان بشر ملل متحد، بر اساس قلمروي جغرافيايي، رصدخانه‌هاي شهري را در سه سطح محلی، ملی و منطقه‌ای به شرح زیر دسته‌بندي نموده است و رصدخانه شهری جهانی (Global Urban Observatory) به عنوان رابط ميان ساير رصدخانه‌هاي شهري در پايش جهاني دستورالعمل اسكان بشر فعاليت مي‌كند .

 رصدخانه شهری منطقه‌ای (Regional Urban Observatory (RUO)): 
رصدخانه‌های شهری منطقه‌ای در سازمان‌های منطقه‌ای یا دانشگاهی میزبانی می‌شوند تا به ارائه خدمات فنی به NUO و LUO از طریق بومي‌سازي ابزارهای پايش، ظرفیت‌سازی و همچنین هدايت خط‌مشي‌ها با استفاده از دانش مبتنی بر شواهد بپردازند.

 رصدخانه شهری ملی (National Urban Observatory (NUO)):
شبکه رصدخانه‌هاي شهری محلي به وسيله رصدخانه‌هاي شهری ملی در صورت لزوم تسهیل می‌شوند. رصدخانه‌های ملی شهری مساعدت‌هاي مربوط به ظرفیت‌سازي را هماهنگ كرده و به گردآوری و تحلیل داده‌های شهری برای پايش روندها و تدوين سیاست‌های ملی مي‌پردازند.

 رصدخانه شهری محلی (Local Urban Observatory (LUO)):
رصدخانه‌هاي شهری محلی عموماً نهادهاي غيردولتی، مراکز پژوهشی و یا موسسه‌های آموزشی هستند که در آنها ابزارهای پايش از طريق فرایندهاي مشورتی براي سیاست‌گذاری توليد و استفاده می‌شود. یک رصدخانه شهری محلی برای یک شهر یا شهرستان، نقطه کانونی برای تدوين و برنامه‌ریزی سیاست‌های شهری است که در آن همکاری میان سیاست‌گذاران، کارشناسان فنی و نمایندگان گروه‌های همکار مورد حمایت و تقويت قرار می‌گیرد.

نمونه‌های رصدخانه شهری
رصدخانه شهری اصفهان:

رصدخانه شهری اصفهان در راستای گردآوری اطلاعات درست، دقیق و بهنگام به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم و با هدف تسهیل تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد در سطح محلی (کلانشهری) شکل گرفته و اهداف آن به شرح زیر است :

دستيابي به شناخت غني و دقيق از وضعيت حال و آينده شهر اصفهان
 تسريع و تسهيل در دسترسي به اطلاعات شهري
 گسترش و تقويت شبكه تعاملي مديران، خبرگان و جامعه محلي
 ترويج فرهنگ سنجش و پايش و تصميم‌گيري مبتني بر شواهد

از جمله خروجی‌های رصدخانه شهری اصفهان می‌توان به داشبورد شاخص‌های شهری، گزارش‌های موضوعی رصدی و گزارش‌های تصویری اشاره نمود .

منابع 

 http://www.urbanobservatory.org/
 https://www.gislounge.com/the-urban-observatory-uses-gis-to-seek-to-better-understand-cities/
 https://www.wired.co.uk/article/urban-observatory

مقاله‌های ایجاد شده توسط ایجادگر