هیئت اعزامی ایواکورا

هیئت اعزامی ایواکورا ، مأموریت ایواکورا سفر دیپلمات‌های ژاپن به ایالات متحده آمریکا و اروپا بود که از ۲۳ ژانویه ۱۸۷۱ تا ۱۳ سپتامبر ۱۸۷۳ انجام شد. این تنها یک مأموریت نبود، بلکه برجسته‌ترین و احتمالاً مهم‌ترین سفر از نظر اثرگذاری بر مدرن سازی ژاپن پس از یک دوره طولانی انزوا از جهان غرب می‌باشد.

مأموریت ایواکورا اولین بار توسط «گیدو وربک» (Guido Verbeck)، مبلغ و مهندس بانفوذ هلندی پیشنهاد شد. این سفر تا حدودی از سفر پتر کبیر به اروپای غربی برگرفته شده بود.

این مأموریت سه هدف داشت؛ به رسمیت شناخته شدنامپراتوری تازه احیا شده تحت فرمان امپراتور میجی؛ آغاز مذاکرات مجدد مقدماتی دربارهٔ معاهدات نابرابر با قدرت‌های جهانی حاکم؛ و انجام مطالعات جامعی از سیستم و ساختارهای صنعتی، سیاسی، نظامی و آموزشی نوین در ایالات متحده آمریکا و اروپا.

پیش از مأموریت ایواکورا، هیئت‌های مشابه‌ای توسط شوگانته،حکومت سابق ژاپن اعزام شده بود، از جمله هیئت اعزامی ژاپن به ایالات متحده آمریکا در سال ۱۸۶۰، نخستین هیئت اعزامی ژاپن به اروپا در سال ۱۸۶۲ و دومین هیئت اعزامی ژاپن به اروپا در سال ۱۸۶۳.

اعضا 

این مأموریت به نام «ایواکورا تومومی» (Iwakura Tomomi) که سفیر تام‌الاختیار این سفر بود، نام گذاری شد. او به همراه چهار معاون سفیر بود؛ که سه تن از آنها («اوکوبو توشیمیچی»، «کیدو تاکایوشی» و «ایتو هیروبومی») وزیران دولت ژاپن بودند.

«کومه کونیتاکه»(Kume Kunitake)، مورخ، منشی مخصوص ایواکورا تومومی و وقایع‌نویس رسمی این سفر بود و گزارش مفصلی از مشاهدات ژاپنی در مورد صنعتی شدن ایالات متحده و اروپای غربی ارائه کرد؛ که شرح این مشاهدات در پنج جلد کتاب به نام Tokumei Zenken Taishi Bei-O Kairan Jikki (特命全権大使米欧回覧実記) در سال ۱۸۷۸ به چاپ رسید.

علاوه براین، تعدادی از مدیران و دانش پژوهان و در مجموع ۴۸ نفر در این مأموریت حضور داشتند. همچنین به غیر از کادر سفر، حدود ۵۳ دانش آموز و خدمه نیز از یوکوهاما به این سفر خارجه پیوستند. تعدادی از دانش آموزان در کشورهای خارجه باقی مانند تا تحصیلات خود را تکمیل کنند:
 «ماکینو نوبوآکی» (Makino Nobuaki)، دانش آموز و از اعضای این هیئت بود. او در خاطراتش ذکر کرد: «باید از الغای نظام هان و اعزام هیئت ایواکورا به آمریکا و اروپا به عنوان مهم‌ترین رویدادهای پس از اصلاحات یاد کرد که اساس حکومت ما را پایه‌گذاری کرد». بعدها ماکینو از مشاوران ارشد امپراتور هیروهیتو شد.
 «کانکو کنتارو»(Kaneko Kentarō) نیز به عنوان دانش آموز در ایالات متحده باقی ماند و در سال ۱۸۹۰ به تئودور روزولت معرفی شد. آنها با هم دوست شدند و بعداً ارتباط آنها به وساطت روزولت در پایان جنگ روسیه و ژاپن و پیمان پورتسموث انجامید.
 «ناکائه چومینیکی»(Nakae Chōmin) دیگر از اعضای هیئت و عضو وزارت دادگستری بود؛ او در فرانسه ماند تا به همراه امیل آکولاس(Emile Acollas)، جمهوری‌خواه تندرو، سیستم حقوقی فرانسه را مطالعه کند. ناکائه بعداً روزنامه‌نگار، اندیشمند و مترجم شد و فیلسوفان فرانسوی مانند ژان ژاک روسو را به ژاپن معرفی کرد.

 
همچنین‌ پنج زن جوان، که همگی از دختران خاندان های شکست خورده در جنگ بوشین بودند، برای تحصیل در ایالات متحده ماندند؛ از جمله: 
«تسودا اومه‌کو»(Tsuda Umeko)، که در سال ۱۹۰۰ مرکز آموزشی زنان (دانشگاه تسودا کنونی) را تأسیس کرد؛ که این دانشگاه از قدیمی‌ترین و معتبرترین مراکز آموزش عالی زنان در ژاپن هست.
«اویاما سوتماتسو» (Ōyama Sutematsu) که اولین زن ژاپنی با مدرک دانشگاهی بود.

شرح سفر

ایالات‌ متحده
هیئت اعزامی در ۲۳ دسامبر ۱۸۷۱، به وسیله کشتی «اس اس آمریکا (۱۸۶۹)» از یوکوهاما به مقصد سانفرانسیسکو حرکت کرد. پس از رسیدن به سانفرانسیسکو در ۱۵ ژانویه ۱۸۷۲، هیئت اعزامی به کمک قطار و از راه «سالت لیک سیتی» و شیکاگو به سفر خود ادامه داد و در نهایت در ۲۹ فوریه به واشنگتن دی سی رسید. اقامت هیئت ایواکورا در ایالات متحده به جهت تلاش برای مذاکره در مورد اضافه‌کردن حقوق جدیدی به معاهده نابرابر تمدید شد. این امر طرفین مذاکره‌ را ملزم می‌کرد تا به ژاپن برگشته و تاییدیه های ضروری را دریافت کنند. 

اعضای هیئت ایواکورا به بازدید از مدارس و یادگیری بیشتر در مورد سیاست های آموزشی به شدت علاقه‌مند بودند. بنابراین از مدارس، دانشگاه‌ها و مکانهای صنعتی در بوستون، نیویورک و واشنگتن دی سی بازدیدهایی انجام شد. تلاشهای هیئت ایواکورا برای مذاکره مجدد در مورد معاهدات نابرابر به جایی نرسید و هیئت در اوت ۱۸۷۲ عازم بریتانیا شد.

بریتانیا

هیئت ایواکورا در ۱۷ اوت ۱۸۷۲ از طریق کشتی بخار «کونارد المپوس» (Cunard Olympus) به لیورپول رسید. هیئت از راه منچستر به لندن سفر و اواخر اوت و اوایل سپتامبر را در پایتخت و اطراف آن سپری کرد. هیئت ایواکورا به برسی از نهادهای سیاسی، دانشگاهی و نظامی پرداخت و همچنین از موزه بریتانیا و مترو تازه تأسیس لندن بازدید و در کنسرت های موسیقی برگزار شده در رویال آلبرت هال شرکت کرد. 

پس از بازدید از اسکله‌های سلطنتی در پورتسموث و بازدیدی یک روزه از برایتون، هیئت ایواکورا به گروه‌های کوچک‌تری تقسیم شد تا از مکان‌های دیگری از جمله بلر اتول در ارتفاعات اسکاتلند، ادینبور، یورکشایر دیلز و مراکز صنعتی منچستر، گلاسگو، ادینبرو، نیوکاسل و برادفورد بازدید کنند.  

ایواکورا تومومی هدایت گروه منچستر-لیورپول را بر عهده داشت. در هفت اکتبر پذیرایی و ضیافتی توسط مقامات شهری آنجا صورت گرفت و در این دیدار از نقش پیشرو آنجا در صنعت بین‌المللی، فناوری و مدیریت شهری تجلیل شد. این گروه به عنوان مهمانان «لرد بلانتایر» (Lord Blantyre) در گلاسکو، در خانه ارسکین (Erskine House) اقامت و از تأسیسات کشتی‌سازی و ساخت فولاد در کناره رود کلاید بازدید کرد.  

گروه ایواکورا در ۲۱ اکتبر وارد هتل رویال استیشن (the Royal Station Hotel) در نیوکاسل شد و در آنجا با کارآفرین «ویلیام جورج آرمسترانگ» ملاقات کرد. از زمان بازدید هیئت اعزامی شوگانته در نیوکاسل ده سال می‌گذشت، اما در نتیجه مستقیم این بازدید، میزان قابل توجهی سفارش کشتی‌ و تسلیحات برای کارخانه‌های تاینساید به دست آمد.

«این آقایان البسه رسمی و متداول به تن داشتند و بدون در نظر گرفتن رنگ پوست و چهره شرقی‌‌‌‌‌‌شان، به سختی می‌شد که آنها را از همراهان انگلیسی‌‌ خود متمایز کرد».
— ۲۳ اکتبر ۱۸۷۲، روزنامه «Newcastle Daily Chronicle»

گروه ایواکورا به همراه «اندرو نوبل» (Andrew Noble) و «جورج رندل» (George Rendell) از شرکت اسلحه‌سازی «موتور و تسلیحات الزویک» (Elswick Engine and Ordnance) بازدید کردند. ویلیام جورج آرمسترانگ موسس این شرکت بود.

جستارهای وابسته 
 گروه اعزامی تنشو
 هاسه‌کورا تسونه‌ناگا

منابع

پیوند به بیرون 

اصلاحات میجی
روابط بین‌الملل در ۱۸۷۱ (میلادی)
روابط خارجی امپراتوری ژاپن
ژاپن در ۱۸۷۱ (میلادی)
همایش‌های دیپلماتیک سده ۱۹ (میلادی)