شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران

شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، یکی از شرکت‌های زیر مجموعه وزارت راه و شهرسازی است که وظیفه نگهداری و تعمیر و همچنین بهره‌برداری از شبکه راه‌آهن ایران را برعهده دارد.

کشور ایران، اکنون دارای ۱۴۰۷۸ کیلومتر (پایان سال ۱۳۹۶) شبکه راه‌آهن استاندارد و ۹۶ کیلومتر (میرجاوه-زاهدان) خطوط آهن عریض است.

تاریخچه 

این شرکت، سهامی خاص است که به موجب قانون مصوب مجلس شورای ملی ایران در ۱۶ اسفند ۱۳۵۵ تأسیس گردیده و در این اساسنامه شرکت نامیده شده‌است.

در این اساسنامه آمده‌است:

توسعه خطوط آهن 

شرکت ساخت و توسعه زیربناهای ترابری کشور از زیرمجموعه‌های وزارت راه است و معاونت ساخت و توسعه راه‌آهن، بنادر و فرودگاه‌ها از معاونت‌های این شرکت است که به کار ساخت خطوط آهن جدید اشتغال دارد.
 طول خطوط اصلی: ۱۱۰۶۱ کیلومتر (سال ۱۳۹۶، کیلومتر با عرض ریل پهن) ۹۰۲۰٫۵ کیلومتر خط اصلی ۲۰۴۰٫۵ کیلومتر خط دوم است. (سال ۹۶)
 طول خطوط فرعی (تجاری صنعتی و مانوری): ۳۰۱۷ کیلومتر (سال ۹۶)
 طول خطوط برقی (جلفا-تبریز): ۱۴۸ کیلومتر
 طول خطوط دوم (دو خطه): ۲۰۴۰٫۵ کیلومتر (سال ۹۶)
 تأسیسات تعویض بوژی (هزار چرخ) واقع در ایستگاه مرزی بین‌المللی جلفا و سرخس که برای ترانزیت بار یا واگنهای خالی به کار می‌رود. در هر ۲۴ ساعت و در دو نوبت کاری می‌توان حدود ۲۰۰ واگن (هر واگن دارای ۴ محور یا ۲ بوژی) را تعویض کرد.
 پایانه‌های حمل کانتینر با تجهیزات بلند کردن و جابجا کردن واقع در پایانه‌های بندر امام خمینی و بندرعباس و ایستگاه‌های راه‌آهن در مهرآباد، جلفا، سهلان و غیره
 طول معادل خطوط (یک خطه و دو خطه) ۱۱۰۶۱ کیلومتر
 طول خطوط مانوری: ۱۹۵۷ کیلومتر (سال ۹۶)
 طول خطوط صنعتی تجاری: ۱۰۵۹ کیلومتر (سال ۹۶)

جمع کل خطوط (با احتساب خطوط فرعی، ایستگاه‌ها و مانوری‌ها ۱۴۰۷۸ کیلومتر در پایان سال ۱۳۹۶ است. (برنامه‌ریزی شرکت راه‌آهن)

بهره‌برداری 
راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در پایان سال ۱۳۹۴ در حدود ۹۲۱۵ نفر پرسنل داشته که در ۱۹ اداره کل مناطق، ۵۰ (اداره کل، دفتر، پروژه) بنام واحدهای ستادی مستقر در مرکز فعالیت می‌کنند. تقسیم‌بندی شرکت بر اساس مناطق (زیر نظر روسای ادارات کل) و همچنین صورت گرفته‌است. این شرکت علاوه بر مسئولیت بهره‌برداری از خطوط، مسئول حفظ، نگهداری و تعمیر خطوط نیز است.

ایستگاه‌های میان‌المللی آزاد: اهواز، سهلان، تبریز، جلفا، نیک پسندی، مهرآباد، تهران، اصفهان، بندرعباس، سرخس، منهد (از مرز رازی)

در سال ۱۳۹۶ تعداد ۲۴٬۴۸ میلیون مسافر و ۳۰٬۲۹۹ میلیون تن بار به وسیله راه‌آهن جابجا شده‌است.

بهره‌وری 
به اعتقاد کارشناسان، این شرکت برای ایفای نقش در راه‌گذر بین‌المللی شمال–جنوب و ادامه حیات، نیازمند چابک سازی و کاهش هزینه‌ها است. از سوی دیگر نیاز است تا تعرفه حمل بار در این شرکت با مسیر کشورهای رقیب قابل رقابت باشد.

پروژه‌های در دست ساخت 

 دورود-بروجرد-ملایر
 دورود-خرم‌آباد
 همدان-سنندج
 خوشاب-سبزوار
 شیراز-عسلویه
 شیراز-فسا-بندرعباس
 شیراز-فسا-سیرجان
 بندر امام خمینی-خرمشهر-بصره
 مشهد-بیرجند

 رشت-آستارا
 کرمانشاه-خانقین
 مشهد-گرگان
 مشهد-فریمان-تربت جام-مرز دوغارون تایباد
 میانه-اردبیل
 چابهار-زاهدان
 اراک-خمین-اصفهان

ادارات کل نواحی راه‌آهن ایران 

 آذربایجان
 اراک
 اصفهان
 تهران
 جنوب
 جنوب شرق
 خراسان
 لرستان
 هرمزگان
 یزد

۱۱. زاگرس
۱۲. شرق
۱۳. شمال ۱
۱۴. شمال شرق ۱
۱۵. شمال شرق ۲
۱۶. شمال غرب
۱۷. فارس
۱۸. قم
۱۹. کرمان
۲۰. غرب
۲۱. شمال ۲

شرکت‌های ریلی

قطارهای باری 

 بهتاش سپاهان
 آسیا سیر ارس
 راه‌آهن شرقی بنیاد
 سمند ریل
 حمل و نقل چند وجهی سایپا (سایپا لجستیک)
 قطارهای جوپار
 آلومینیوم ایران (ایرالکو)

 راه‌آهن حمل و نقل
 خدمات مهندسی ساختمان و تأسیسات راه‌آهن (بالاست)
 پارسیان ریل شرق
 گهر ریل ایثار
 شرکت ناوگان ریل الوند نیرو
 شرکت احیاء ریل ایرانیان

قطارهای مسافری 

 رجا
 ریل پرداز نوآفرین (قطارهای فدک)
 قطارهای حومه‌ای (شرکت راه‌آهن)
 جوپار
 پارس لاریم
 نورالرضا (قطارهای نور)
 سفیر ریل
 راه‌آهن شرقی بنیاد (بن ریل)
 رعد تبریز
 ریل سیر کوثر
 مهتاب سیر جم
 ریل ترابر سبا
 وانیا ریل

جستارهای وابسته 
 راه‌آهن ایران
 فهرست لوکوموتیوهای مورد استفاده در راه‌آهن ایران
 فهرست ایستگاه‌های راه‌آهن ایران
 برقی کردن راه‌آهن در ایران
 مانورچی
 دگاژ

منابع

پیوند به بیرون 
 وبگاه شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران
 صفحه رسمی اینستاگرام راه‌آهن ایران

برندهای ایران
ترابری ریلی در ایران
ریل‌های راه‌آهن استاندارد در ایران
شرکت‌های تهران
شرکت‌های راه‌آهن ایران
شرکت‌های راه‌آهن
ویکی‌سازی رباتیک