سنگ‌نگاره انسان بالدار

سنگ‌نگاره انسان بالدار بر روی دیوار درگاه شمال خاوری پاسارگاد در استان فارس ایران کنده‌کاری شده‌است. بالای این نقش سنگ‌نوشته‌ای سه زبانی بوده که مسافران اروپایی آن را توصیف و نقاشی کرده بودند. این سنگ‌نوشته دربردارندهٔ جملهٔ «منم کوروش شاه هخامنشی» بود و همین موضوع باعث شد برخی این سنگ‌نگاره را مجسمه کوروش بزرگ بپندارند در حالیکه بر پایهٔ دیدگاه کارشناسان جملهٔ یادشده در واقع معرّف سازندهٔ تندیس است نه خود تندیس.

سنگ‌نگاره انسان بالدار نخستین‌بار در بازدید جیمز موریه و ویلیام اوزلیئدر سال ۱۸۱۱ میلادی ثبت شد. سپس توسط رابرت کر پورتر در سال ۱۸۱۸ میلادی و بار دیگر از سوی شارل تکسیه و پاسکال کوست (از معماران فرانسوی) در حدود سال ۱۸۴۰ میلادی به دقت طراحی و نقاشی شد. از نظر رومن گیرشمن، بال‌های این نقش نمادی از تسلط کوروش بر شرق، غرب، شمال و جنوب است. ابوالکلام آزاد و سید محمدحسین طباطبایی این نقش را با ذوالقرنین در قرآن یکی دانسته‌اند و عقیده دارند ذوالقرنین همان کوروش است.

متن سنگ‌نوشته 
متن پارسی باستان این سنگ‌نوشته چنین است: سطر اول: اَدَم (با فتح ‹الف› و ‹دال›) کوروش خشایثی (با فتح ‹ی› اول و کسر ‹ی› دوم) سطر دوم: یه (با فتح ‹ی›) هخامنشی یه؛ یعنی «من کوروش [ام]، شاه، هخامنشی» این متن، سنگ‌نوشته کوروش را معرفی می‌کند که «من کوروشم که شاه است و هخامنشی‌زاده»؛ نه اینکه معرف ساختمانی باشد و مفهوم من، کوروش شاه، هخامنشی زاده‌ام که این را ساخت.

این سنگ‌نگاره از بالای سر تا کف پا ۲٫۳۵ متر و با تاج ویژه‌اش ۲٫۹۰ متر بلندی دارد.

جستارهای وابسته 
 تندیس کوروش بزرگ در پارک المپیک سیدنی

منابع 

آثار دوره هخامنشیان در شهرستان پاسارگاد
تندیس‌های خاور نزدیک باستان
جاذبه‌های گردشگری استان فارس
رقابت‌ها و درگیری‌های داخلی ایران زمان هخامنشی
ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان فارس
سنگ‌نگاره‌های تاریخی ایران
سنگ‌نوشته‌های ایلامی
سنگ‌نوشته‌های بابلی
سنگ‌نوشته‌های فارسی باستان
کوروش بزرگ
ویکی‌سازی رباتیک
هخامنشیان