صرف فعل دستوری

در زبان‌شناسی، صرف فعل دستوری  ایجاد مشتقات یک فعل از بن آن از طریق تصریف (تغییر شکل بر اساس قواعد دستور زبان) است. صرف فعل ممکن است بر اساس شخص، شمار، جنس، زمان، نمود، وجه، جهت فعل، و/یا دیگر قواعد دستوری نظیر وجه پرسشی، گذرایی، گواه‌نمایی، انضمام و رابط شماری در برخی زبان‌ها، مانند فارسی، فرانسه‌ای، انگلیسی، آلمانی و... باشد.

نمونه‌ها
زبان‌های هندو-اروپایی معمولاً فعل‌ها را برای چندین دسته زبان‌دستوری در پارادیش‌های پیچیده درمی‌چفتند، اگرچه برخی، مانند انگلیسی، همیوغش را تا گستره بزرگی ساده کرده‌اند.

در زیر همیوغش فعل بودن در زمان کنونی (کرپایه، اگر باشد، و در وجه‌های گزارشی) است، در انگلیسی، آلمانی، ییدی، هلندی، آفریکانس، ایسلندی، فارویی، سویدی، نروژی، لاتوی، بلغاری، سربو-کرواتی، لهی، اسلوونیایی، مغدونی، اوردو یا هندی، پارسی، لاتین، فرانسی، ایتالی، اسپانی، پرتغی، روسی، آلبانیایی، ارمنی، ایری، اوکراینی، یونانی آتیک باستان و یونانی نوین. این معمولا بی‌سامان‌ترین فعل است.

همانندی‌هایی در دیسه‌های همپاسخ فعل ممکن است پنداشته شود.

برخی همیوغش‌ها ممکن است ناکاربرد باشند، مانند thou-دیس (دوم شخص مفرد) انگلیسی یا معنی‌های بردایشی (اضافی) داشته باشند، مانند you-دیس (دوم شخص جمع)، که می‌توانند همچنین برای دوم شخص تکین بایستند یا ناشخصی باشند.

1 Archaic, poetical; used only with the pronoun 'thou'.
2 In Flemish dialects.
3 In the bokmål written standard.
4 In the nynorsk written standard. vera and vere are both alternate forms.
5 Attic.
6 'eínai' is only used as a noun ("being, existence").
7 Ptc: qenë.
8 In the Tosk and Geg dialects, respectively.
9 Existential: هست (hæst) has another meaning. Usage of (æ) is considered to be colloquial, now. See, Indo-European copula
10 With the Singular they 3rd person pronoun.
11 Bengali verbs are further conjugated according to formality. There are three verb forms for 2nd person pronouns: হও (hôo, familiar), হোস (hoś, very familiar) and হন (hôn, polite). Also two forms for 3rd person pronouns: হয় (hôy, familiar) and হন (hôn, polite). Plural verb forms are exact same as singular.

منابع 

 

صرف فعل دستوری
شمار (دستور زبان)
اصطلاحات زبان‌شناسی