تداکس تهران

«تداکس تهران» (به زبان انگلیسی "TEDxTehran") مجموعه‌ای بومی، از رویدادها و کنفرانس‌هاست که به صورت مستقل از تد و دیگر تداکس‌ها برگزار می‌شود.

تداکس تهران به عنوان اولین تداکس در ایران اولین بار در فوریه ۲۰۱۳ (بهمن‌ماه ۱۳۹۱) با زمینهٔ موضوعی «تهران در مسیر» برگزار شد. برنامه‌ریزی این مجموعه رویداد، دائمی و در تمام طول سال بوده و از سال ۲۰۱۳ تا امروز برگزار شده‌است. برگزاری این رویداد به همت گروهی از داوطلبان صورت می‌پذیرد و صاحب امتیاز و برگزارکنندهٔ این رویداد یک فعال اقتصادی و مشاور مدیریت به نام رضا غیابی است.

تاریخچه 
تاریخچهٔ دریافت لایسنس تداکس در ایران به سال ۱۳۹۰ بازمی‌گردد. اولین فردی که توانست برای برگزاری رویدادهای تداکس در ایران از سازمان تد مجوز بگیرد جورجیو اونگانیا بود. وی برگزارکنندهٔ تداکس ابوظبی و تداکس دوبی بود اما او هرگز در ایران رویدادی برگزار نکرد. پس از او سارا محمدی از ایرانیان ساکن امارات، که به عنوان داوطلب در گروه اونگانیا کارآموزی کرده بود، توانست با یادگیری اصول برگزاری رویدادهای تداکس برای دریافت مجوز برگزاری رویداد تداکس تهران اقدام نمیاد و آن را از تد دریافت نماید.

محمدی با تشکیل یک تیم داوطلب که از علاقمندان تد در ایران بودند کار برگزاری رویداد را آغاز نمود. کوشش‌های محمدی و تیم برگزارکنندهٔ رویداد در ۲۵ بهمن‌ماه ۱۳۹۱ به ثمر نشست و اولین رویداد تداکس در ایران برگزار شد. پس از برگزاری رویداد اول، محمدی به دو دلیل از صاحب امتیاز بودن کناره‌گیری کرد. اول اینکه برگزاری رویدادهای تداکس برای جمعیت بیش از ۱۰۰ نفر احتیاج به شرکت در کنفرانس اصلی تد داشت، و دوم اینکه او ساکن ایران نبود و نمی‌توانست تداکس‌تهران را از راه دور آنچنان که باید و شاید گسترش دهد. به همین دلیل، یکی از اعضای تیم داوطلب به نام رضا غیابی را به عنوان هم‌برگزارکنندهٔ خود انتخاب کرد.

آشنایی رضا غیابی با تد از سال ۱۳۸۷ آغاز شده بود. زمانی که وب‌سایت تد به تازگی سخنرانی‌های خود را به صورت رایگان روی بستر اینترنت قرار می‌داد و برای ترجمهٔ آن داوطلب می‌پذیرفت. در همان زمان غیابی به جمعیت مترجم‌های تد در ایران پیوست و توانست به برگردان بسیاری از سخنرانی‌های تد به زبان فارسی کمک کند.

پس از عضویت در تیم اجرایی تداکس تهران، غیابی به عنوان هم‌برگزارکنندهٔ کنفرانس برگزیده شد. او اولین بار در فروردین ۱۳۹۳ به کنفرانس تد در شهر ونکوور رفت تا هرچه بیشتر با روش برگزاری رویدادهای تداکس آشنا شود. وی پس از آن هم در چند کنفرانس تد، شرکت کرده‌است. پس از بازنشستگی محمدی از برگزارکنندگی تداکس‌تهران در سال ۹۳، غیابی برای دریافت مجوز تداکس تهران اقدام کرد و موفق به اخد این مجوز شد. او تا به امروز صاحب امتیاز و برگزارکنندهٔ کنفرانس تداکس‌تهران است.

رضا غیابی دارای مدرک کارشناسی ارشد مدیریت، فناوری و کارآفرینی (MTE) از دانشگاه پلی‌تکنیک لوزان (EPFL) است و در کارنامه خود مشورت‌دهی به نهادهای قانون‌گذار حوزه فناوری ارتباطات، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و استارتاپ‌های بزرگ در منطقه خاورمیانه را دارد.

تداکس‌تهران در سال‌های اخیر رشد بسیاری داشته‌است. رویداد تداکس تهران ۲۰۱۹ که در تیر ماه ۱۳۹۸ در سالن همایش‌های بین‌المللی برج میلاد با حضور ۱۸۵۰ نفر برگزار شد، بزرگ‌ترین تداکس برگزار شده در خاورمیانه بوده‌است. بر اساس گزارش تحلیل داده‌های فرمالو، تا پایان سال ۲۰۲۰ سخنرانی‌های این کنفرانس از طریق اینترنت توسط ۵ میلیون نفر دیده شده‌است. به عنوان مثال برخی سخنرانی‌های تداکس تهران با استقبال بسیار زیادی مواجه شد و بازتاب نشر ویدئوهای آن در شبکه‌های اجتماعی باعث به وجود آمدن بحث‌های زیادی پیرامون این سخنرانی‌ها شد. از این دست سخنرانی‌ها می‌توان به سخنرانی لیلی گلستان با عنوان «خواستم، شد» (که بیش از یک میلیون بار فقط از طریق اینترنت بازدید داشت) و سخنرانی رضا سیاح اشاره کرد.

در اسفندماه ۱۴۰۰، تداکس تهران از انتشار کتاب‌هایش در مشارکت با نشر ایده‌های ارزشمند خبر داد. نشر ایده‌های ارزشمند با هدف ادامه دادن سخنرانی‌های تداکس تهران، این فرصت را در اختیار سخنرانان ادوار تداکس تهران قرار می‌دهد تا نگاهی دوباره به سخنرانی و ایده مطروحه خود داشته و آن را برای علاقه‌مندان ادامه دهند.

تیم برگزاری و جریان‌های مالی 

تمام اعضای تیم تداکس تهران حتی گروه مدیریتی آن داوطلبانه به برگزاری این رویداد کمک می‌کنند، سود مالی ندارند و فعالیت‌های این گروه غیرانتفاعی است. در سال ۱۳۹۹، حدود ۲۰ نفر در هسته اصلی این تیم فعالیت داشتند و بیش از ۶۰ داوطلب در روزهایی که رویدادها برگزار شدند، به آنها پیوستند. هزینه‌های اجرایی رویدادهای این گروه از محل ده‌ها حامی تداکس‌تهران مانند گروه صنعتی بوتان و گروه شرکت‌های کاله و بلیت فروشی تأمین می‌شود.

رویدادهای تداکس‌تهران 
استقبال از رویدادهای تداکس‌تهران بسیار بالاست و به همین دلیل مخاطبان لازم است اول درخواست‌نامه پر کنند و سپس گزینش شوند تا بتوانند بلیت رویداد را تهیه کنند. در فرایند برگزاری تداکس‌تهران ۲۰۱۷، رضا غیابی در گفتگوی خود با دیجیاتو گفت: «۸ هزار نفر برای حضور در این رویداد ثبت نام کردند و ۱۶۰۰ نفر انتخاب شدند. در واقع به ازای هر شخصی که در سالن بود، ۶ یا ۷ نفر نتوانستند در همایش شرکت کنند.» این رویدادها همچنین بر بستر اینترنت به صورت زنده پخش می‌شود. در تداکس‌تهران ۲۰۱۵، حدود ۱۸ هزار نفر به صورت آنلاین پخش زنده را مشاهده کردند.

رویدادهای تداکس انواع گوناگون شامل رویدادهای دانشگاهی، استاندارد، کتابخانه‌ای و غیره دارند که بسته به گستردگی فعالیت‌ها، هر تداکس می‌تواند یک یا چند نوع از این رویدادها را در طول سال برگزار کند.

رویدادشناسی تداکس‌تهران در ادامه آمده‌است:

تداکس تهران استاندارد

تداکس جوانان تهران

تداکس بانوان تهران

تداکس تهران کانت داون (آگون‌شمار)

تداکس سالن تهران

مجموعه ویدیوهای تداکس تهران استودیو

رویدادهای دیگر

مجموعه کتاب‌های ایده‌های ارزشمند 
در اسفندماه ۱۴۰۰ کنفرانس تداکس تهران در مشارکت با «نشر ایده‌های ارزشمند» از مجموعه کتاب‌های «ایده‌های ارزشمند» پرده برداری کرد. به گفته برگزارکنندگان تداکس تهران، هر کتاب از این مجموعه در ادامه یکی از سخنرانی‌های تداکس تهران به انتشار می‌رسد و درست راهی را که آن سخنرانی آغاز نموده ادامه می‌دهد. مانند نمونه بین‌المللی TEDBooks، تداکس تهران هم معتقد است که اگرچه یک سخنرانی حداکثر هجده دقیقه‌ای جرقه‌ای در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند، اما بعضی از موضوعات احتیاج به بررسی و تأمل بیشتر دارد تا اصل داستان به صورت مفصل مطرح گردد.

کتاب‌شناسی

جنجال‌ها و مجادلات

ممانعت مسئولین برج میلاد از ورود ساز کیوان ساکت در تداکس‌تهران ۲۰۲۳ 
در تداکس‌تهران ۲۰۲۳ در برج میلاد تهران به کیوان ساکت، آهنگساز و نوازنده سرشناس اجازه داده نشد، ساز خود را در دست بگیرد و به روی صحنه ببرد. کیوان ساکت پس از آنکه به روی صحنه رفت، گفت: «قرار بود من امروز این جا درباره ساز کهن و شیوه‌های نو سخن بگویم و بعد آن را با نوازندگی نشان و توضیح بدهم، اما با این که از ده صبح در این سالن بودم، حالا بعد از ساعتها تنها اجازه پیدا کردم که پایه ساز خودم را به روی صحنه بیاورم.» اصرار بر حذف ساز از سوی مدیران برج میلاد در برنامه کیوان ساکت به عنوان یک آهنگساز در حالی صورت گرفت که او در این برنامه قصد زدن ساز یا اجرای موسیقی را نداشت و تنها می خواست قطعاتی کوتاه را با اهداف آموزشی اجرا کند. این اقدام برج میلاد موضوع موجب اعتراض شدید رسانه‌ها و مردم در شبکه‌های اجتماعی شد.

سخنرانی لیلی گلستان با موضوع «خواستم، شد» در تداکس‌تهران ۲۰۱۶

در تداکس‌تهران ۲۰۱۶ سخنرانی لیلی گلستان، مترجم و نگارخانه‌دار ایرانی با عنوان «خواستم، شد» جنجال برانگیز شد به نحوی که میلیون‌ها بار بر بستر اینترنت دیده شد. او سخنرانی خود گفت که «تمام کودکی و نوجوانی‌ام را با بغض صبحگاهی از خواب بیدار شدم. بعدها وقتی بزرگتر شدم فهمیدم که این‌ها به خاطر پدر  (ابراهیم گلستان) بداخلاق، سلطه‌جو، تحقیرکننده و زورگو بود.» وی همچنین علیه همسر سابق خود (نعمت حقیقی، تصویربردار سینما و پدر مانی حقیقی) نیز این‌گونه سخن گفته است: «کم‌کم درس خواندم و کار کردم، سر کار با شوهرم آشنا شدم، عاشقش شدم، با هم ازدواج کردیم، و همچنان این نگاه سلطه‌جویی که پدرم به همه داشت، و به من هم داشت ادامه پیدا کرد، و من نمی‌توانستم از زیر سایه این نگاه درآیم. بعد از گذشت شش سال از ازدواجم، از جایی متوجه شدم که منِ مادر با سه بچه‌ام یک طرفیم، و شوهرم یک مردِ مجردِ بدون هیچ تعهد و مسئولیتی، در طرف دیگر. پس تصمیم گرفتم که این رابطه را با تمام عشقی که به او داشتم پایان دهم.» در مورد این سخنرانی مقاله‌های بسیاری نوشته شد و بارها مورد نقد و دفاع قرار گرفت. منتقدان حرف‌های گلستان با اشاره به اصل و نصب و دارایی خانوادگی او بر این اعتقاد هستند که این جمله که ایده‌ی اصلی او بیانگر «خواستن توانستن است»؛ جمله‌ای زیبا و انگیزشی که احتمالا برای مراسم صبح‌گاه مداراس مناسب و جذاب است ولی واقعیت تلخ این است که خواستن به تنهایی مساوی توانستن نیست، آن چنان که خواستن مساوی شدن نیست.

جستارهای وابسته 
کنفرانس تد

منابع 

تد