HER2/neu

گیرندهٔ تیروزین-پروتئین کیناز erbB-2 () که با نام‌های «CD340» و «پروتو-انکوژن نویْ»، «Erbb2» (در جوندگان) و «ERBB2» (در انسان) هم شناخته می‌شود، یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «ERBB2» کُد می‌شود. امروزه این پروتئین بیشتر با نامِ «HER2» که برگرفته از عبارت «گیرندهٔ شمارهٔ ۲ فاکتور رشد اپیدرمی» () است یا «HER2/neu» شناخته می‌شود.

این پروتئین یکی از انواعِ گیرنده‌های فاکتور رشد اپیدرمی (HER/EGFR/ERBB) است. تقویت یا بیانِ بیش‌ازحدِ این ژن نقش مهمی در ایجاد و پیشرفت برخی از انواع تهاجمی سرطان پستان دارد. در سال‌های اخیر این پروتئین مبدل به یکی از نشانگرهای زیستی مهم تشخیصی و همچنین اهداف درمانی، در حدود ۳۰٪ از بیماران مبتلا به سرطان پستان شده‌است.

ژن «ERBB2» بر روی بازوی بلندِ کروموزوم ۱۷ (17q12) قرار دارد. اعضای خانوادهٔ ErbB همگی تیروزین کیناز گیرنده‌ای هستند. هر چهار پروتئین این خانواده، یک «دومِـین خارج‌سلولی متصل‌شونده به لیگاند»، یک «دومِـین تراغشایی» و «دومِـین داخل‌سلولی متصل‌شونده به لیگاند» دارند که با تعداد بیشماری از ملکول‌های منتقل‌کننده پیام واکنش نشان می‌دهند و دارای هر دو فعالیتِ «وابسته به لیگاند» و «غیر وابسته به لیگاند» هستند. جالب آنکه تا کنون، هیچ لیگاندی برای HER2 یافت نشده‌است.

تقویت یا بیان بیش‌ازحد این ژن در ۱۵–۳۰٪ مواردِ سرطان پستان وجود دارد. علاوه بر آن، این موضوع شدیداً باعث عود مجدد این بیماری و پیش‌آگهی بد آن می‌شود. بیانِ بیش‌ازحد این ژن در سرطان‌های تخمدان، معده، آدنوکارسینوم ریه، انواعِ تهاجمی سرطان رحم (مثلاً نوع سِروزی سرطان مخاط رحم) هم دیده می‌شود. به‌عنوان مثال، بیان بیش‌ازحدِ HER-2 در حدود ۷ تا ۳۴٪ بیماران مبتلا به سرطان معده و ۳۰٪ مبتلایان به «کارسینوم مجاری بزاقی» دیده شده‌است. ژن HER-2 در مجاورت ژن GRB7 قرار داشته و در بیشتر موارد، به همراه آن، تقویت و بیش‌فعال می‌شود. ژن GRB7 هم با سرطان‌های پستان، بیضه، معده و مری در ارتباط است.

دیده شده که پروتئین‌های HER-2 در غشاء سلول، خوشه‌ها و دسته‌جاتی ایجاد می‌کنند که احتمالاً در ایجاد تومور نقش دارند.

شواهد به‌دست‌آمدهٔ اخیر نشان داده که پیام‌دهیِ HER2 در مقاومت نسبت به داروی ستوکسی‌مب نقش دارد.

جهش‌های ژن HER-2 در «سرطان ریه نوع سلول غیر کوچک» هم مشاهده شده و می‌تواند بر روند درمان آن تأثیرگذار باشد.

منابع

بیشتر بخوانید

پیوند به بیرون 
 

درمان سرطان
ژن‌های انسان
ژن‌های روی کروموزوم ۱۷ انسان
گیرنده‌های تیروزین کیناز
مجموعه تمایزی