صلاح پایانیانی

صلاح پایانیانی (زادهٔ ۲۰ فروردین ۱۳۵۷ در مهاباد - ) پژوهشگر و فرهنگ‌نویس کُرد اهل ایران است.

فعالیت‌ها 
صلاح پایانیانی در ۲۰ فروردین ۱۳۵۷ در مهاباد به دنیا آمد. او پژوهش‌های خود را بر روی حوزۀ‌ فرهنگی و جغرافیایی مُکریان متمرکز نموده‌است. این منطقه در شمال غربی ایران در جنوب دریاچه ارومیه قرار دارد و شهرهای بوکان، مهاباد، میاندوآب و سردشت را دربرمی‌گیرد. در سده‌های نهم تا سیزدهم هجری میرنشین (اِمارتِ) کُردِ مُکری در این منطقه حکومت می‌کرد. حاصل مطالعات او تألیفات متعدد در این راستا است.

پایانیانی حاصل بیش از ۲۰ سال مطالعات و پژوهش‌های میدانیِ خود را، به‌منظور مکتوب کردن فرهنگ شفاهیِ مردمان کُرد در گسترهٔ ادبی و واژگانیِ منطقهٔ مُکریان در قالب چندین مجلد فرهنگ با عنوان اصلیِ فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان  منتشر کرده‌است. از پایانیانی، افزون بر مجلدات مرتبط به کودکان و زنان، تاکنون ١٠ جلد از فرهنگ شفاهی مُکریان (تا پایان حرف «ف») چاپ و منتشر شده‌است.

در سال ۱۳۹۲، به پیشنهاد صلاح پایانیانی و به کمک شهردار وقت، منزل مسکونیِ شاعر و مترجم نامدار کُرد، هیمن، که در تملک شهرداری بود، مرمّت و تحت عنوان «سرای هیمن»  به موزهٔ مفاخر فرهنگی هنری مهاباد تبدیل شد. پایانیانی اکنون ادارهٔ «سرای هیمن» را بر عهده دارد.

آثار

فرهنگ شفاهی مُکریان 
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد اول: ئـ، مهاباد: هیوا، ۵۵۶ صفحه، ۱۳۸۵.
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد دوم: ب، مهاباد: هیوا، ۵۹۸ صفحه، ۱۳۸۹.
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد سوم: پ، مهاباد: هیوا، ۴۴۲ صفحه، ۱۳۹۱.
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد چهارم: ت، مهاباد: هیوا، ۵۶۸ صفحه، ۱۳۹۲.
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد پنجم: ج ـ چ، مهاباد: هیوا، ۱۳۹۳.
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد ششم: ح ـ خ، مهاباد: هیوا، ۱۳۹۵.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد هفتم: د، اربیل: خانۀ موکریانی، ۹۶۶ صفحه، ۱۳۹۸.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد هشتم: ر ـ ز ـ ژ، اربیل: خانۀ موکریانی، ۸۶۱ صفحه، ۱۳۹۸.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد نهم: س، اربیل: خانۀ موکریانی، ۷۹٥ صفحه، ۱۳۹۹.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد دهم: ش، ع، غ، ف، اربیل: خانۀ موکریانی، ۹٥٦ صفحه، ۱۳۹۹.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد یانزدهم: ق، اربیل: خانۀ موکریانی،  ٨٨٢ صفحه، ۱٤٠٠.
فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان (فرهنگ شفاهی مُکریان)، جلد دوازدهم: ک، اربیل: خانۀ موکریانی،  ١٣٣٤ صفحه، ۱٤٠٠.

ادبیات شفاهی کودکان مُکریان 
 ئه‌ده‌بیاتی زاره‌کی منداڵانی موکریان (ادبیات شفاهی کودکان مُکریان)، مهاباد: هیوا، ۲۲۰ صفحه، ۱۳۸۹.
 ئه‌ده‌بیاتی زاره‌کی موکریان: به‌شی ژنان (ادبیات شفاهی مُکریان: بخشِ زنان)، مهاباد: هیوا، ۳۳۴ صفحه، ۱۳۹۳.
 ئه‌ده‌بیاتی زاره‌کی موکریان: به‌شی منداڵان (ادبیات شفاهی مُکریان: بخشِ کودکان)، مهاباد: هیوا، ۲۴۸ صفحه، ۱۳۹۳.

فرهنگ پوشاک و زیورآلات زنان مُکریان 
 فه‌رهه‌نگی جل‌وبه‌رگ و خشڵ و خاڵی ژنانی موکریان (فرهنگ پوشاک و زیورآلاتِ زنانِ مُکریان)، با همکاری لیلا نورانی، مهاباد: هیوا، ۲۸۸ صفحه، ۱۳۹۴.

فرهنگ خوراک 
 فه‌رهه‌نگی زاره‌کی موکریان: خورد و خۆراک (فرهنگ شفاهی مُکریان: خورد و خوراک)، مهاباد: سرای هیمن، ۱۳۹۷.

تجلیل از صلاح پایانیانی 
روز چهارشنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۷ فرهنگستان زبان کُردی در شهر اربیل (مرکز اقلیم کردستان عراق) طی مراسمی از تلاش‌های بی‌وقفهٔ صلاح پایانیانی در راستای پاسداشتِ ارزش‌های زبان کُردی، با حضور زبان‌شناسان و استادانِ فن، تجلیل به‌عمل آورد.

جستارهای وابسته 
 موزهٔ مفاخر فرهنگی هنری مهاباد

منابع 

 
 

افراد زنده
زادگان ۱۳۵۷
اهالی مهاباد
فرهنگ‌نویسان اهل ایران
کردهای اهل ایران
محققان کرد
دانشوران مستقل
کردشناسان
نویسندگان کرد اهل ایران
نویسندگان کرد
نویسندگان کردی سورانی
نویسندگان مرد اهل ایران
نویسندگان مرد کرد