سونات‌های ویولنسل شماره ۴ و ۵ (بتهوون)

سونات‌های ویولنسل شماره ۴ و ۵ اُپوس ۱۰۲، دو سونات دونوازی برای ویولنسل و پیانو اثر لودویگ فان بتهوون است که آهنگساز، هردو را، به‌طور هم‌زمان، در سال ۱۸۱۵، تصنیف کرده و در ۱۸۱۷ منتشر شده‌است. این دو اثر، که دو سونات پایانی از پنج سونات ویولنسلِ بتهوون‌اند، جزو آثار دورهٔ نخستِ آهنگسازیِ او هستند.

بتهوون هردو اثر را به کُنتِس  (Marie von Erdődy)، از دوستان نزدیک و محرم خود، تقدیم کرده‌است.

تاریخچهٔ اثر 
بتهوون این دو سونات را در میانهٔ اواخرِ سال ۱۸۱۲ تا سال ۱۸۱۷ تصنیف کرد. آهنگسازِ بیمار، در آن دوران با انواع سختی‌ها و مشکلات دست‌به‌گریبان بود. بتهوون در حال تجربه کردنِ دوره‌ای از سکوت جسمی و روحی بود؛ زیرا وضع شنوایی او هم رو به وخامت نهاده بود و بازده حرفه‌ای‌اش به‌شدت نقصان گرفته بود.
هفت سال از تصنیفِ سونات ویولنسل شماره ۳ در لا ماژورِ او گذشته بود و اینک، با پیچیدگیِ ترکیب و نشانه‌های خیال‌انگیزِ آثارِ این سال‌ها، دورهٔ سوم آهنگسازی‌اش آغاز شده بود؛ به‌ویژه این‌که او به‌تازگی سونات پیانو اپوس ۱۰۱ در لا ماژورِ خود را هم ساخته بود.

منتقدانِ آن روزگار، که اغلب با آخرین ساخته‌های بتهوون درگیر بودند، سونات‌هایی از این دست را در  این‌چنین توصیف کرده‌اند:

گرچه دو سونات ویولنسلِ شماره ۴ و ۵ کمتر از سونات ویولنسلِ شماره ۳ اجرا شده‌اند، اکنون آثاری ثابت در فهرستِ آثار قابل‌اجرا و دل‌پذیر برای ویولنسل و پیانو قرار داشته باشند.

ساختار

سونات ویولنسل شماره ۴، اپوس ۱۰۲ شماره ۱ 
 آندانته - آلگرو ویواچه
 آداژیو – تِمپو آندانته – آلگرو ویواچه

نمونه‌های شنیداری

ساختار سونات ویولنسل شماره ۵، در رِ ماژور، اپوس ۱۰۲ شمارهٔ ۲ 
 آلگرو کُن بریو
 آداژیو کُن مولتو سِنتیمِنتو دافّتّو – آتّاکا
 آلگرو – آلگرو فوگاتا

سونات شماره ۵، در عین این‌که ملموس‌تر و دست‌یافتنی‌تر از سوناتِ شماره ۴ است، فوگِ پایانیِ آن، فوگِ پایانیِ آثاری چون سونات هامِرکلاویِر (سونات پیانوی شماره ۲۹) (در سی بِمُل ماژور، ۱۸۱۹) و کوارتت‌های زهیِ پایانیِ بتهوون را تداعی می‌کند.

منابع

پیوند به بیرون 

 
Performance of Cello Sonata No. 5 by Laurence Lesser (cello) and Russell Sherman (piano) from the Isabella Stewart Gardner Museum in MP3 format

آثار در دو ماژور
آثار در ر ماژور
آثار موسیقایی ۱۸۱۵ (میلادی)
سونات‌های لودویگ فان بتهوون
سونات‌های ویولنسل لودویگ فان بتهوون
موسیقی‌های تقدیم‌شده به نجیب‌زادگان و خانواده‌های سلطنتی