ابوزین کحال

ابوزین کَحال پزشک ایرانی سده ۱۵ میلادی و سده ۹ قمری بود. دانش زیادی از زندگی وی در دسترس نیست. وی معاصر شاهرخ تیموری بوده و در دوران حکومت وی به هرات سفر کرده و در آن جا کتابی با نام شرایط جراحی نگاشته و آن را به تیمور پیشکش کرده. از واژهٔ کحال پیداست که وی در چشم‌پزشکی نیز مهارت داشته اگرچه وی در کتابش به این موضوع نپرداخته این کتاب ۱۰ مقاله دارد و هر مقاله چند شرط دارد. متن این کتاب روان و برای مبتدیان قابل فهم است. نخستین مقاله دربارهٔ تشریح است سپس به بررسی فصد و انواع ادویه جات پرداخته و بیماری‌هایی که با جراحی قابل درمان اند را به همراه علل و نشانه‌های بیماری‌ها شرح داده. مقالهٔ هفتم را به نبض و مقالهٔ دهم را به حیوانات گزنده پرداخته. وی مدعی کشف درمان جدیدی برای پیسی شده و روشی برای خارج کردن هزارپا از گوش با استفاده از مادهٔ حاوی فلفل ابداع کرده. یک نسخهٔ کامل از شرایط جراحی در کتاب‌خانهٔ گوهر شاد مشهد و ۳ نسخهٔ ناقص یکی در کتابخانهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه تهران، دومی در دانشگاه لاهور پنجاب و سومی در دانشگاه لس‌آنجلس کالیفرنیا وجود دارد. ابوزین کتاب‌هایی با نام‌های رسالهٔ نوریه و مصباح العیان در بارهٔ چشم پزشکی نگاشته که امروزه اثری از آن‌ها در دسترس نیست.

منابع 

اهالی ایران در سده ۱۵ (میلادی)
پزشکان قرون وسطی اهل ایران
پزشکان سده‌های میانه اسلامی