کاتپسین

کاتپسین () گروهی از آنزیم‌های پروتئاز هستند که پروتئین‌ها را تجزیه می‌کنند و در بسیاری از جانداران دیده می‌شوند. در زبان یونانی باستان kata به معنای نزول یا پائین و hepsein به معنای جوشاندن یا آب‌پز کردن است. این خانوادهٔ آنزیمی چندین عضو دارد که به‌واسطهٔ ساختار، نحوهٔ عملکرد و مادهٔ هدف، از هم تمیز داده می‌شوند. بیشتر اعضای این خانواده در شرایط اسیدی (پی‌اچ پائین) که در لیزوزوم‌ها مهیاست، فعال می‌شوند و در نتیجه، فقط داخل این اندامک‌ها (که چنینی شرایط اسیدی دارند) فعالیت دارند. تنها استثنای این قاعده، کاتپسین K است که در فضای خارج‌سلولی بدنبال ترشح از استئوکلاست‌ها فعالیت می‌کند. این خانوادهٔ آنزیمی نقش مهمی در عملکرد و تغییروتحولِ سلولی ایفا می‌کنند.

انواع 

 Cathepsin A (سرین پروتئاز)
 Cathepsin B (سیستئین پروتئاز)
 کاتپسین سی (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin D (آسپارتیک پروتئاز)
 Cathepsin E (آسپارتیک پروتئاز)
 Cathepsin F (سیستئین پروتئاز)
 کاتپسین جی (سرین پروتئاز)
 کاتپسین اچ (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin K (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin L1 (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin L2 (یا V) (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin O (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin S (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin W (سیستئین پروتئاز)
 Cathepsin Z (یا X) (سیستئین پروتئاز)

اهمیت بالینی 
 سرطان؛ کاتپسین D، یک محرک تقسیم سلولی و کاهش دهندهٔ اثرات ضد تومور سیستم ایمنی است. کاتپسین B و L هم در تخریب ماتریکس و تهاجم سلولی نقش دارند.
 سکته مغزی
 بیماری آلزایمر
 التهاب مفصل
 بیماری ویروسی ابولا؛ کاتپسین B و به میزانِ کمتری کاتپسین L برای ورود ویروس ابولا به بدن میزبان ضروری هستند.
 بیماری مزمن انسدادی ریه
 پریودنتایتیس مزمن
 پانکراتیت
 چندین بیماری چشمی: قوز قرنیه، جداشدگی شبکیه، دژنراسیون وابسته‌به‌سن ماکولا و آب‌سیاه

منابع

پیوند به برون 
 

پپتیداز
خانواده‌های پروتئین
عدد گروه آنزیمی ۳.۴