تبصره ۲۲ (منطق)

تبصرهٔ ۲۲ موقعیتی تناقض‌آمیز است که به خاطر نفس قوانین ضد و نقیض، فرد را گریزی از آن نیست. این اصطلاح را جوزف هلر در رمانی به همین نام (تبصره ۲۲ منتشرشده به سال ۱۹۶۱) باب کرد.

مثالی از آن چنین است:

تبصرهٔ ۲۲ ناشی از قوانین، مقررات، و رویه‌هایی است که فرد در معرض آن‌ها قرار دارد ولی کنترلی بر آن‌ها ندارد، چون مبارزه با آن قوانین عین قبول آن‌هاست. مثالی دیگر در مواقعی پیش می‌آید که فرد محتاج چیزی است، اما آن چیز را فقط در صورتی به او می‌دهند که محتاج آن چیز نباشد (مثلاً بانک‌ها از وام دادن به افراد بی‌پول اجتناب می‌کنند). یکی از اشارات ضمنی اصطلاح تبصرهٔ ۲۲ آن است که طراحان این نوع تبصره‌ها، عامدانه مقرراتی دلبخواهی وضع کرده‌اند تا بدین‌وسیله سوءاستفاده‌شان از قدرت را پنهان کرده یا موجه جلوه دهند.

منابع 

 Wikipedia contributors, "Catch-22 (logic)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catch-22_(logic)&oldid=834022218 (accessed April 24, 2018).

استعاره‌ها
اصطلاح‌ها در زبان انگلیسی
پارادوکس‌ها
پارادوکس‌های منطقی
تبصره ۲۲
ذوالحدین