محمد واعظ قزوینی

میرزا محمد رفیع ملقب به رفیع‌الدین مشهور به واعظ قزوینی (۱۶۱۸م - ۱۶۷۹م) فقیه و ادیب ایرانی در سدهٔ هفدهم میلادی/یازدهم هجری بود. وی از فرزندان مولانا ملا فتح‌الله قزوینی و از علمای امامیه و از ادبا و فضلای سده یازدهم قمری است. او در وعظ و خطابه سرآمد بود و مدت‌ها در مسجد جامع قزوین وعظ می‌گفت. او از شاگردان ملا خلیل قزوینی بود. از علم معقول حظی فراوان داشت و اثر مشهورش در این باره ابواب الجنان  نام دارد.

به گفته میرزا رحیم سامت قزوینی (مجتهد معاصر) واعظ، جد اعلای ایشان می‌باشد.

زندگی 
ملا محمد رفیع واعظ قزوینی در ذیحجه۱۰۲۷ق در قزوین زاده شد. او در زمینه‌های علوم معقول و منقول تحصیل کرد؛ در ادبیات فارسی، فقه شیعه، تفسیر قرآن، وعظ و خطابه ممتاز شد و به واعظ قزوینی شهرت یافت.
واعظ قزوینی در سال ۱۶۷۹م/ رمضان۱۰۹۰ق درگذشت و مدفنش در مدخل ورودی صحن شاهزاده حسین (قزوین) در گوشه چپ قرار دارد؛ ماده‌تاریخ آن از نظمی تبریزی:

شاعری 
سبک او در شعر به سبک هندی نزدیک است، نسخ خطی دیوان واعظ در کتابخانه مجلس شورای ملی و کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود. وی در بیشتر اشعارش به گفتن پند و اندرز می‌کوشد و توانگران را به دستگیری از بینوایان دعوت می‌کند و متخلص به واعظ است. او همچنین در ساختن ماده تاریخ برجسته بوده و ماده تاریخی در وفات فرزندش عبدالحسین (۱۰۷۲ق/۱۶۶۲م) نوشت؛

در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۶/ ۴ آذر ۱۳۹۵ نخستین کنگرهٔ دوسالانهٔ شعر آئینی واعظ قزوینی در قزوین برگزار گشت؛ بیان شد که ۸۲۵ غزل از او برجای مانده که ۹ غزل به زبان ترکی و ۸۱۶ غزل به زبان فارسی است و کوتاهترین غزل وی سه بیت و طولانی‌ترینِ آن در ۲۱ بیت سروده شده‌است. او به سه زبان فارسی، ترکی و عربی تسلط داشته و این در شعر او نمایان است.

آثار 
 ابواب الجنان: در پند و اندرز؛ در مکتب‌خانه‌ها (مدرسه‌ها پیش از نوین‌سازی) از کتاب‌های درسی در ایران بود.
 الموعظه: در دو جلد؛
 دیوان اشعار
 الحمله الحیدریه

جستارهای وابسته 
 فهرست فقیهان شیعه دوازده‌امامی ایرانی
 فهرست شاعران فارسی‌زبان

منابع 

اهالی قزوین
پژوهشگران ادبیات اهل ایران
درگذشتگان ۱۱۰۵ (قمری)
درگذشتگان ۱۶۹۳ (میلادی)
شاعران سده ۱۷ (میلادی)
شاعران غزل‌سرا
شاعران فارسی‌زبان سده ۱۱ (قمری)
شاعران فارسی‌زبان سده ۱۲ (قمری)
فقیهان اهل ایران
فقیهان شیعه دوازده‌امامی
نویسندگان سده ۱۷ (میلادی)
نویسندگان متون دینی اهل ایران
واعظان اهل ایران
عالمان شیعه
روحانیان شیعه اهل قزوین
مراجع تقلید شیعه اهل استان قزوین