افرا، یا روز می‌گذرد

اَفرا، یا روز می‌گذرد نمایشنامه‌ای است از بهرام بیضایی که نخستین بار در زمستانِ ۱۳۸۶ در تالارِ وحدتِ تهران به نمایش درآمد.

متن 
موادِّ این طرحِ سینمایی به دههٔ ۱۳۶۰ برمی‌گردد، و نامِ اوّلیه‌اش «طوبا» بوده، نه «افرا». نمایشنامهٔ نهایی سالِ ۱۳۷۶ نوشته و سالِ ۱۳۸۱ به صورتِ کتاب به وسیلهٔ انتشاراتِ روشنگران و مطالعاتِ زنان منتشر شد.

نخستین نمایش 
بیضایی افرا را روزِ ۲۶ مردادِ ۱۳۸۱ در خانهٔ هنرمندانِ ایران برابرِ مستمعان خواند. اواخرِ شهریورِ ۱۳۸۶ خبرِ منتفی شدنِ نمایشِ سهراب‌کُشی و آمادگی برای نمایشِ افرا منتشر شد. تمرین‌ها به کارگردانیِ بیضایی در فرهنگ‌سرای نیاوران سرگرفت، هر روز از ۱۰ صبح تا ۷ بعد از ظهر. ولی در نیمه‌های آبان تمرین متوقّف شد؛ هم به خاطرِ نداشتنِ جا و هم به خاطرِ تأخیرِ تعمیراتِ تئاترِ شهر. سرانجام اجرای این نمایش در پاییز در تئاترِ شهر مقدور نشد، و از ۱۲ دی تا ۱۸ بهمن (مطابقِ اجازه و اعلامِ پیشین و نه تا تماشاکُن هست) در تالارِ وحدت بر صحنه رفت. بیضایی این نمایش را پیشکشِ یادِ اکبر رادی کرد که چند روز پیش از شبِ افتتاح درگذشت.

بیضایی تالارِ وحدت را برای این نمایش نامناسب می‌دانسته است.

در نظرِ دیگران 
افرا مجموعه‌ای است از تک‌گویی‌های شخصیت‌ها، به طوری که محاکات و نقل را با هم دارد. عبّاس جوانمرد، که افرا به کارگردانیِ بیضایی را با نصرت کریمی و سیمین بهبهانی و حسینعلی طباطبایی به تماشا نشسته بود، در گفتگویی به سالِ ۱۳۹۴ چنین ازش یاد کرد: 
بهبهانی نیز پس از تماشای این نمایش مقاله‌ای ستایش‌آمیز به نامِ «بیضایی در التقای نور و کلام» نوشت. ولی فرهاد مهندس‌پور نمایشِ افرا را، بر خلافِ نمایشنامه‌اش، هیچ نپسندید و اشتیاقِ تماشاکُنانش را کاذب و گمراهانه دانست. امّا، به نظرِ هوشنگ اعلم، این شیوهٔ نمایش «در جایی که گوشی برای شنیدن نیست و «گفتن» فعلی سخت تاوان است امری است ناگزیر.»

ترجمهٔ انگلیسی

جستارهای وابسته 
 طوبا و معنای شب

پانویس

منابع 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 خدیش، پویا. زنان در نمایشنامه "افرا، یا روز می‌گذرد" بهرام بیضایی و نسبت آنها با جهان اجتماعی (۱۳۹۳)

پیوند به بیرون 

 
 

تک‌گویی‌ها
کتاب‌های ۱۳۸۱
نمایشنامه‌های بهرام بیضایی
نمایشنامه‌های واقع‌شده در ایران
نمایش‌های ۱۳۸۶
نمایش‌های بهرام بیضایی