پیام‌رسان‌های ایرانی

پیام‌رسان‌های ایرانی که در ایران بیشتر به صورت پیام‌رسان‌های داخلی شناخته می‌شود، به مجموعه‌ای از پیام‌رسان‌ها گفته می‌شود که در داخل ایران و توسط شرکت‌ها یا گروه‌های خصوصی و دولتی ایرانی ساخته شده‌اند. از جمله فعال‌ترین و پرعضوترین پیام رسان‌های ایرانی می‌توان روبیکا، سروش، شاد، ایتا و آیگپ را مثال زد. بی‌اعتمادی زیادی دربارهٔ این پیام رسانها وجود دارد، از جمله شنود گسترده شهروندان ایرانی و اتباع خارجی که از آنها استفاده می‌کنند. در بحبوحه اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و قطع اینترنت توسط جمهوری اسلامی، در پیام رسان تلگرام که بیش از ۴۰ میلیون کاربر ایرانی دارد، به‌طور گسترده دو پیام رسان ایرانی آیگپ و روبیکا به گونه بسیار گسترده‌ای در کانالها و سوپرگروه‌ها و نیز شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تبلیغ می‌شدند.

این نرم‌افزارها حمایت دولت را دارند.به گفته مدیر گروه بانکداری الکترونیک پژوهشکده پولی و بانکی اطلاعات کاربران این برنامه‌ها امن نیست، ولی این از سوی وزارت ارتباطات و کارگروه فیلترینگ انکار می‌شود.

تا ۱۴۰۲ این برنامه‌ها ضعف امکانات حل نکرده دارند. تأمین مالی فاز ۱ و ۲ پیام رسان‌ها به ترتیب حدود ۲۰ میلیارد تومان و ۳۰۰ میلیارد تومان بوده‌است، هزینه پروژه روبیکا ۱۳۹۹ حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان بوده‌است، در ۱۳۹۴ بودجه موتور جستجوگر ۱۷۰ میلیارد تومان بوده‌است. وزیرصمت و وزارت ارتباطات برای یک میلیون واحد برند موبایل ایرانی زیر ۱۰۰ دلاری هم بودجهٔ ۵۰۰ میلیارد تومانی و زمین، سوله و تجهیزات تخصیص داده‌است و برای جایگزین کردن سیستم عامل موبایل اندروید حمایت داده‌است.همچنین طبق برنامه ۲۵ ساله چینی‌ها هم به ایرانی‌ها برای ساخت پیام رسان، لپ تاپ و موبایل هم کمک می‌کنند.

مقایسه 
پیش از فیلتر توسط وزارت ارتباطات، بیش از ۸۰ درصد از کاربران ایرانی از تلگرام استفاده می‌کردند.

وزارت ارتباطات آمار ترافیک شبکه را طبقه‌بندی می‌کند ولی سهم تعداد کاربران را رو کرده‌است. طبق آمار دولتی مهاجرت به این برنامه‌ها تا اسفند ۱۴۰۱ برحسب تعداد فعال با ۲۰میلیون کاربر روبیکا رتبه یک استفاده است.

تعرفه هر دقیقه تماس بین پیام‌رسان بومی و شبکه مخابراتی ۲۵ تومان است. نرخ تعرفه دیتا برای استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی %۲۰ یا یک‌پنجم تعرفه ترافیک بین‌الملل محاسبه می‌گردد.

امکان گزارش سایت‌های قمار و شرط‌بندی غیرقانونی داخل این برنامه‌ها وجود دارد.

قطع دسترسی‌ها 
۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ به دلیل قطع برق دیتاسنترهای شرکت ارتباطات زیرساخت پیامرسانها قطع شدند.

لینک شدن 
همه برنامه‌های پیامرسان ایرانی وصل به یک پلتفرم به اسم مرکز تبادل پیام هستند.

فهرست

بله 
پیام‌رسان بله، برنامه‌ای دارای امکانات بانکی است و می‌تواند عملیات‌هایی نظیر انتقال پول، درخواست پول، ارسال پاکت هدیه، پرداخت قبوض مختلف و خرید شارژ انجام دهد. به‌طور کلی می‌توان خدمات پیام‌رسان بله را به سه دسته مالی، پیام‌رسان و تعاملی تقسیم کرد.

ایتا 
پیام‌رسان ایتا محصول شرکت اندیشه یاوران تمدن امروز (ایتا) است که در سال ۱۳۹۶ شروع به فعالیت کرد. این پیام‌رسان با بیش از ۱۶ میلیون کاربر در ایران، دومین پیام‌رسان محبوب ایرانی می‌باشد. اکنون نسخه جدید این پیام‌رسان امکان نمایش کانال‌ها به‌صورت رسانه محور (مانند اینستاگرام)، کارت به کارت و انتقال پول را به کاربران خود داده‌است مرتضی آقاتهرانی گفت ایتا را ۵ طلبه راه‌اندازی کرده‌اند.

روبیکا 

روبیکا یک برنامهٔ جامع (سوپر اپلیکیشن) است که برای کاربران فارسی‌زبان در ایران، سرویس‌های زیادی را یک‌جا گرد هم آورده‌است. در ۲۶ مرداد ۱۴۰۰ معاون کاربران و تنظیم‌گری اجتماعی سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر اعلام کرد که مجوز این پیام‌رسان به‌علت «تخلفات ترافیکی و درآمدهای غیرقانونی، فعالیت بدون مجوز، نقض قوانین رقابت و استفاده غیرمجاز از اطلاعات شخصی کاربران»، باطل شده‌است. ساخت حساب‌های جعلی برای افراد مختلف از طرف روبیکا در سال ۱۴۰۰ با انتقادهای فراوانی روبرو شد.
همچنین این برنامه توسط سپر ایمنی گوگل پلی بدافزار شناسایی شد و از گوگل پلی حذف شد.

آیگپ 

سازنده این پیام‌رسان شرکت روی خط مدیا است که زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کدهای آن را تولید کرده‌است. بعدها محمدرسول کاظمی بنیان‌گذار آیگپ در توییتر اعلام کرد این پیام‌رسان از شرکت روی خط مدیا به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان واگذار شده‌است. و این پیام‌رسان متعلق به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان است آیگپ دارای رمزنگاری قوی و تماس صوتی و تصویری با کیفیت بالا و امن می‌باشد.

دانشگاه آزاد اسلامی برای دریافت رمز یکبار مصرف ورود به سامانهٔ انتخاب واحد این دانشگاه دانشجویان را ملزم به ساخت حساب پیام رسان آیگپ نموده‌است و این اقدام باعث اعتراض دانشجویان و حتی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه گردیده‌است.

سروش پلاس 

این نرم‌افزار در ابتدا با حمایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود اما در اسفند ۱۳۹۷ از صدا و سیما جدا شد و در حال حاضر به‌طور مستقل فعالیت می‌کند. سروش پس از جدا شدن از صدا وسیما نام خود را به سروش پلاس تغییر داد، سروش پلاس سرعت و کیفیت و امکانات بهتری نسبت به سروش دارد. این پیامرسان در ابتدا با مالکیت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود، اما در حال حاضر شرکت ستاک هوشمند شریف مالکیت سروش‌پلاس را به عهده دارد.

گپ 

مالک این پیام‌رسان شرکت فناوری اطلاعات توسعهٔ سامان است. گپ به کاربران خود این امکان را می‌دهد تا با یکدیگر به تبادل پیام‌های متنی، عکس، ویدیو بپردازند.

ویراستی 

ویراستی یک کپی شبیه توییتر است، در ویراستی virasty کاربران قابلیت پست کردن «ویراست» دارد. احتیاج به شماره موبایل و احراز هویت حقیقی یا حقوقی شرکت‌ها را دارد، رهبر و وزرای ایرانی از آن استفاد می‌کنند.
به گفته سازنده آن توسعه آن قبل از خیزش ۱۴۰۱ ایران انجام شد.

شبکه آموزشی دانش‌آموزان (شاد) 

شبکه آموزشی دانش‌آموز مشهور با سرواژه شاد نرم‌افزاری ارتباطی و آموزشی است که در پی دنیاگیری کروناویروس در ایران به دلیل عدم امکان حضور دانش‌آموزان در مدارس ایران راه اندازی شد. صاحب امتیاز این نرم‌افزار وزارت آموزش و پرورش ایران است و دانش‌آموزان، معلمان و مدیران افرادی هستند که از این نرم‌افزار استفاده می‌کنند. این برنامه مانند برنامه روبیکا است.

همدم 
این برنامه دوکاره همسریابی محصول تبیان وتبلیغات اسلامی است با همکاری شورای عمومی فرهنگ، تیر ۱۴۰۰ این نرم‌افزار را باز کرد. وزیر ورزش و جوانان با امثال این اپ‌ها موافقت نکرد. اسم این برنامه با یک برنامه یک شرکت دیگر که کارش برای تقویم قاعدگی است یکی است.

دیوار 
دیوار چت و نیازمندی‌ها

منسوخ

تلگرام طلایی و هاتگرام 
نسخهٔ کلاینت‌های تلگرام مخصوص ایرانی با قابلیت سانسور ساخته شده توسط دولت ایران بودند، بعد از مدتی توسط گوگل پلی به نام بدافزار تعیین و حذف شدند و پس از آن به صورت کامل تعطیل شدند.

تبیان 
شبکه اجتماعی تبیان ۲۰۲۰ تعطیل شد.

کلوب 
کلوب ۱۳۹۶ تعطیل شد.

جستارهای وابسته 
 نظام تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی
 کلوب (وبگاه)
 شبکه ملی اطلاعات

منابع

پیوند به بیرون 
 
 

ویکی‌سازی رباتیک