دروازه شهر

دروازه شهر (نیز: حصار شهر، برج و بارو، قلعه و مانند آن) به هر مدخل یا دروازه‌ای که در دیوار شهر قرار دارد گفته می‌شود. درگاه یا پورت هم به همین معناست.

کاربرد 
در گذشته شهرها محصور به حصار یا دیوار بوده‌اند و تردد به داخل یا خارج از شهرها از طریق دروازه‌های موجود در دیوار دور شهر صورت می‌گرفته‌است. تعداد دروازه‌های یک شهر بستگی به اندازه شهر و میزان رفت‌وآمد داشته‌است. دروازه به‌طور سنتی ساخته می‌شد تا دسترسی به شهر و خروج از آن توسط مردم، وسایل نقلیه، کالاها و حیوانات با کنترل صورت گیرد.

دروازه شهرها اهداف مختلفی مانند دفاع، امنیت، ایمنی، تجارت و کسب عوارض داشته‌اند و برای همین توسط نظامیان یا مقامات شهری اداره می‌شدند. دروازه شهر محلی برای نمایش انواع گوناگون اطلاعات عمومی مانند اطلاعیه‌های مالیاتی و عوارض، مقررات محلی و مطالب قانونی بوده‌اند. با توجه به نقش دفاعی دروازه‌ها، جنس آن‌ها محکم و تقویت شده بوده و با مجسمه‌ها و نقوشی تزئین می‌شده‌اند که هدف آن‌ها ارعاب بوده‌است. گاه سر بریده شده جنایتکاران یا دشمنان بر دروازه شهر آویخته می‌شده‌است.

دروازه‌های شهری در شهرهای قدیمی و تاریخی وجود داشته‌اند و در سراسر جهان نمونه‌های بسیاری از آن‌ها از دوران باستان تا حدود قرن ۱۹ میلادی ساخته و مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. معمولاً در بسیاری از شهرها، دروازه‌های شهر پس از زمان شروع مقررات منع رفت‌وآمد که اغلب شب هنگام بوده بسته می‌شده‌اند.

با افزایش ثبات و آزادی‌های مختلف، کارکرد برج و بارو و بالطبع دروازه‌های شهر به چالش کشیده شد و بسیاری از دیوارها تخریب یا رها شدند و به دنبال آن دروازه‌های شهری نیز حذف شدند. امروزه دیوارها و دروازه‌های شهری قدیمی به منظور حفظ آثار تاریخی نگهداری می‌شوند و معمولاً کاربرد گردشگری دارند. دروازه‌های قدیمی مانند باب‌الجلوس در فاس برای جلوگیری از تخریب، تعمیرات اساسی شده‌اند. افزایش ترافیک از عوامل تسریع‌کننده در تخریب و کنار گذاشتن دروازه‌ها بوده‌است.

نمونه

آفریقا 
 مصر: دروازه قاهره
 مراکش: Bab Agnaou از مراکش

آسیا 
 چین: Zhengyangmen و Deshengmen در پکن
 چین: دروازه چین در نانجینگ
 چین: شهر دروازه Jianshui
 هند: دروازه هند در بمبئی (Maharashtra)
 هند: دیواره شهر جیپور در جیپور (راجستان)
 هند: شهرستان دیواره و دروازه اورنگبد در اورنگبد (Maharashatra)
 هند: شهرستان جداره کوتا در کتا (راجستان)
 هند: , Darwaza در Bhadra قلعه‌های احمدآباد
 بین‌النهرین: دروازه ایشتار بابل
 ایران: دروازه قرآن در شیراز
 اسرائیل: دروازه قدیم اورشلیم
 ژاپن: دروازه راشومون در کیوتو
 ماکائو: Portas do Cerco - دروازه مرزی ماکائو با منطقه همسایه Zhuhai
 پاکستان: دیواره شهر لاهور
 کره جنوبی: دروازه‌های سئول از جمله: Namdaemun و Dongdaemun
 تایوان: دروازه شمال تایپه
 یمن: باب‌الیمن در صنعا

اروپا 

 بلژیک: دروازه‌های Bruges: Kruispoort, Gentpoort, Smedepoort, Ezelpoort
 بلژیک: دروازه Brusselpoort در Mechelen
 بلژیک: Waterpoort in Antwerp
 بلژیک: Halle Gate in Brussels
 بوسنی و هرزگوین:Višegradska kapija Višegrad gate, (also part of the old town of Vratnik) gate in Sarajevo
 کرواسی: Dubrovnik
 جمهوری چک: Powder Gate, in Prague
 انگلیس: London's Roman and Medieval gates of the London Wall: Ludgate, Newgate, Aldersgate, Bishopsgate, Cripplegate, Moorgate, Aldgate
 انگلیس: Westgate, Canterbury
 انگلیس: The gates (known as Bars) of the York city walls
 فرانسه: Porte de Joigny and Porte de Sens in Villeneuve-sur-Yonne
 فرانسه: Porte de la Craffe in Nancy
 فرانسه: Porte des Allemands in Metz
 فرانسه: Porte Mars in Reims
 فرانسه: Porte Cailhau in Bordeaux
 فرانسه: Porte de la Grosse-Horloge in La Rochelle
 آلمان: Fünfgratturm in Augsburg
 آلمان: Rotes Tor in Augsburg
 آلمان: Vogeltor in Augsburg
 آلمان: Wertachbrucker Tor in Augsburg
 آلمان: Brandenburg Gate, in Berlin
 آلمان: Eigelsteintor, Hahnentor, Ulrepforte, Severinstor in Cologne
 آلمان: Nordertor, Kompagnietor and Rotes Tor in Flensburg
 آلمان: Martinstor (Saint Martin's Gate) and Schwabentor in Freiburg im Breisgau
 آلمان: Holstentor, in Lübeck
 آلمان: Isartor, Sendlinger Tor, Karlstor and Propylaea in Munich
 یونان: Lion Gate in Mycenae, 13th century B.C..
 ایرلند: St. Laurences Gate, 13th Century, in Drogheda, Co. Louth
 ایتالیا: Pusterla di Sant'Ambrogio, in Milan
 ایتالیا: Porta Nuova (Medieval), in Milan
 ایتالیا: Porta Nuova, in Milan
 ایتالیا: Porta Ticinese (Medieval), in Milan
 Italy: Porta Ticinese, in Milan
 ایتالیا: Porta Nolana, Naples
 ایتالیا: Porta Felice, in Palermo
 ایتالیا: Porta San Giovanni, in Rome
 ایتالیا: Porta del Popolo, in Rome
 ایتالیا: Porta Pinciana, in Rome
 ایتالیا: Porta Tiburtina, in Rome
 ایتالیا: Porta San Sebastiano, in Rome
 ایتالیا: Porta San Paolo, in Rome
 ایتالیا: Porta Palatina, in Turin
 لیتوانی: Gate of Dawn, in Vilnius
 مالت: City Gate and Victoria Gate, Valletta City Gate and Victoria Gate, Valletta
 هلند: Amsterdamse Poort, a city gate of Haarlem
 هلند: Waterpoort (water gate), Sneek
 هلند: Vischpoort (fish gate), Elburg
 هلند: Vischpoort (fish gate), Harderwijk
 هلند: Koppelpoort (combination gate), Amersfoort
 لهستان: Brama Portowa (Port Gate), Szczecin
 لهستان: Brama Młyńska (Mill Gate), Stargard Szczeciński
 لهستان: St. Florian's Gate, Kraków
 لهستان: Żuraw (Crane Gate), Gdańsk
 پرتقال: Arco da Porta Nova, Braga
 پرتقال: Portas da Cidade, Ponta Delgada (Azores)
 روسیه: Voskresensky Gate, Moscow
 روسیه: Golden Gate, Vladimir
 اسلواکی: Michael's Gate, Bratislava
 اسپانیا: Category:City gates in Spain
 سوئیس: The gates of the Basel City Walls, Basel
 ترکیه: The many gates in the walls of Constantinople, present day Istanbul
 اوکراین: Golden Gate, Kiev
 ولز: Chepstow Town Gate

آمریکای شمالی 
 کانادا: باروهای شهر کبک
 ترینیداد و توباگو: دروازه شهر (بندر اسپانیا) با پورت اسپانیا

آمریکای جنوبی 
 پرو: دروازه شهر ماچو پیچو

جستارهای وابسته 
 طاق نصرت
انواع دروازه‌ها
دیوارهای شهر