سد نقطه‌ای

سد نقطه‌ای () یا سد شنی پیچان‌رودی عارضه‌ای رسوبی است که از انباشت آبرفتها در بخش درونی خمیدگی آبراهه‌ها و پیچان‌رودها و در زیر شیب لغزش تشکیل می‌شود. سدهای نقطه‌ای در بسیاری از جریان‌های رودخانه‌ای بالغ یا پیچان‌رودها یافت می‌شود. این اشکال هلالی‌شکل بوده و در داخل انحنای رودخانه شکل می‌گیرد و اغلب شبیه جزیره‌های رودخانه‌ای است.

سدهای نقطه‌ای از رسوباتی تشکیل شده که دارای جورشدگی مناسب بوده و معمولاً نشان‌دهنده ظرفیت کلی آبراهه است. این سدها دارای شیب بسیار ملایم بوده و ارتفاع آن‌ها به ارتفاع سطح آب بسیار نزدیک است. با توجه به سطح توپوگرافی تقریباً هموار سدهای شنی و سرعت کم آب در سدهای نقطه‌ای کم‌عمق، این عوارض اغلب مانعی برای قایق‌رانی و حمل الوار محسوب می‌شوند. سدهای نقطه‌ای همچنین به‌دلیل خطر سیل ناگهانی برای توقف و اقامت مناسب نیستند، زیرا حتی افزایش چند سانتی‌متری سطح آب می‌تواند تمام آن را به زیر آب فرو ببرد.

تفاوت سد نقطه‌ای و کناره بریده در این است که سدهای نقطه‌ای بر اثر رسوب‌گذاری تشکیل می‌شوند در حالی‌که کناره‌های بریده یک عارضه فرسایشی است.

شکل‌گیری سد نقطه‌ای به دلیل جابه‌جایی و چرخش ماسه، شن و سنگ‌های کوچک در امتداد کف آبراهه توسط جریان ثانویه آب است.

جستارهای وابسته 
 سد شنی
 رسوب رودخانه‌ای
 جریان حلزونی
 دریاچه طوقی
 جریان ثانویه
 جریان ثانویه
 پیچاب

منابع 

 

جریان‌های آب
جزیره‌های رودخانه‌ای
رسوب‌شناسی
زمین‌چهرهای رودخانه‌ای
ژئومورفولوژی
آبگیرشناسی