ضیاءالدین بن اثیر

ضیاءالدین ابوالفتح، محمّد شیبانی شهرت‌یافته به ضیاءالدین بن اثیر همچنین ابن اثیر جَزَری (۱۱۶۵–۱۲۴۰م) ادیب، زبان‌شناس، نویسنده و شاعر عراقی بود که به‌ویژه در برای اثرش المثل السائر آوازه دارد.

زندگی 
در سال ۱۱۶۵م/ ۵۵۸ق در جزیره ابن عمر، کردستان ترکیه کنونی  زاده شد و همان‌جا پرورش یافت. برای تحصیل همراه پدرش به موصل رفت. قرآن و احادیث را از حفظ نمود، همچنین زبان‌شناسی (نحو و علم لغت) و علوم ادبی (علم بیان) و بسیاری از اشعار را آموخت. بیشتر اهتمامش به اشعار ابوتمام، بحتری و متنبی بود.

در ۵۸۷ق با کمک قاضی فاضل به صلاح‌الدین ایوبی پیوست. پنج‌ماه در خدمت دولت او بود و سپس به نزد نورالدین، فرزند صلاح‌الدین رفت. زندگی او پس از این انتقال‌های بسیاری داشت. او رئیس دیوان آشنا در موصل شد. ضیاءالدین در جمادی‌الاول ۶۳۷ق در بغداد درگذشت.

آثار 
 الوشی المرقوم فی حل المنظوم
 المثل السائر فی ادب الکاتب و الشاعر
 کتاب المعانی المخترعة فی صناعة الإنشاء
 دیوان ترسّل
 مؤنس الوحدة
 المفتاح المنشا فی صناعة الإنشا

منابع 

زادگان ۱۱۶۵ (میلادی)
درگذشتگان ۱۲۴۰ (میلادی)
زادگان ۵۵۸ (قمری)
درگذشتگان ۶۳۷ (قمری)
اهالی موصل

شاعران دوره عباسیان
نویسندگان اهل عراق
نویسندگان عربی سده ۱۲ (میلادی)
زبان‌شناسان اهل عراق
عراقی‌های سده ۱۲ (میلادی)
عراقی‌های سده ۱۳ (میلادی)
نویسندگان عربی سده ۱۳ (میلادی)