باغبانی علمی

پرورش گل و گیاه، گُل‌کاری، گل‌پروری یا باغبانی علمی  شاخه‌ای از کشاورزی است که با هنر، علم، فناوری و تجارت پرورش گیاه در باغ و گلخانه سروکار دارد، و شامل کاشت گیاهان دارویی، سبزیجات، میوه، مغزدانه‌ها، دانه‌ها، جوانه‌ها، قارچ‌ها، جلبک، گل‌های زینتی، جلبک‌های دریایی، و محصولات غیرغذایی مانند علف و درختان و گیاهان معطر است. باغبانی علمی همچنین به حفاظت گیاهان، ترمیم چشم‌انداز، طراحی باغ و چشم‌انداز، ساخت‌وساز، تعمیر و نگهداری و درختکاری هم می‌پردازد. در مقایسه با علم کشاورزی، باغبانی شامل تولید گیاهان زراعی و دامداری نمی‌شود.

باغبانان علمی دانش و مهارت‌های خود و فناوری‌ها را مورد استفاده قرار می‌دهند تا گیاهانی را برای غذای انسان و استفاده‌های غیرغذایی و کاربردهای شخصی و نیازهای اجتماعی تولید کنند. کار آن‌ها شامل تکثیر و کاشت گیاه با هدف بهبود رشد گیاه، محصول، کمیت، ارزش غذایی، مقاومت در برابر حشرات، بیماری‌ها، و استرس‌های محیطی است. آن‌ها به‌عنوان باغبان، تولیدکننده، درمانگر، طراح و مشاوران فنی در بخش موادغذایی و غیرغذایی باغبانی علمی کار می‌کنند.

ریشه‌شناسی 

واژه horticulture از روی واژه agriculture مدل‌سازی شده‌است، و از واژه لاتین hortus به معنی باغ و کلمهcultūra «کاشت» از واژه cultus قسمت سوم colō به معنی من می‌کارم گرفته شده‌است. Hortus با کلمه انگلیسی yard (در معنای زمین همراه با یک ساختمان) هم‌ریشه است و همچنین واژه قرضی باغ (garden) است.

حوزه‌های فعالیت 
باغبانی علمی شامل نه حوزهٔ فعالیت است، که می‌تواند به دو بخش گستردهٔ زینتی و خوراکی گروه‌بندی شود.
 درختکاری مطالعه وانتخاب گیاه، مواظبت، و از بین بردن، درختان تک، درختچه‌ها، ویره‌ها و دیگر گیاهان چوبی چندساله است.
 مدیریت چمن شامل تمام جنبه‌های تولید، تعمیر و نگهداری چمن برای ورزش، استفاده در اوقات فراغت یا تفریح است.
 گل‌کاری شامل تولید و بازاریابی محصولات مربوط به گل
 معماری منظر شامل تولید، بازاریابی و نگهداری از گیاهان چشم‌انداز است.
 سبزیکاری شامل تولید و بازاریابی سبزیجات است.
 میوه‌کاری شامل تولید و بازاریابی میوه‌های سیبی است.
 موکاری شامل تولید و بازاریابی انگور است.
 شراب‌سازی شامل تمام جنبه‌های مربوط به شراب و شراب‌سازی است.
 فیزیولوژی پس از برداشت مربوط به حفظ کیفیت و جلوگیری از فساد گیاهان و حیوانات است.

تاریخچه باغبانی 
باغبانی علمی تاریخی بسیار طولانی دارد. تاریخ مطالعه و علم باغبانی علمی به زمان کوروش بزرگ برمی‌گردد؛ و تا زمان حال با کار باغبانان علمی مثل فریمن اس. هاولت و لوتر بوربانک در جریان بوده‌است. آثار باغبانی علمی به هزاران سال قبل برمی‌گردد. کاشت تارو و سیب‌زمینی هندی در پاپوا گینهٔ نو به ۶۹۵۰–۶۴۴۰ قبل از میلاد برمی‌گردد. می‌توان شروع فن و هنر باغبانی را از زمانی دانست که انسان‌های نخستین زندگی وحشی را ترک کرده و در گروه‌های کوچک در یک جا ساکن شدند.

جستارهای وابسته 
 پرورش گل
 باغبانی جنگل
 کشاورزی عمودی
 مهندسی کشاورزی

منابع

برای مطالعهٔ بیشتر 

 C.R. Adams, Principles of Horticulture Butterworth-Heinemann; 5th edition (۱۱ اوت ۲۰۰۸),

پیوند به بیرون 

 The Institute of Horticulture
 ISHS – International Society for Horticultural Science
 The Royal Horticultural Society
 British Library – finding information on the horticulture industry
 History of Horticulture
 HORTIVAR – The FAO Horticulture Cultivars Performance Database
 Global Horticulture Initiative – GlobalHort
 Horticulture Information & Resource Library
 Plant and Soil Sciences eLibrary

برزشناسی
پرورش گل و باغبانی
پرورش گل و گیاه
کشاورزی بر پایه نوع