فدائیان

فدائیان، فداییون یا فدایی‌ها اصطلاحی است برای اشاره به گروه‌های از مردمی که اعضای آن‌ها حاضر هستند برای آرمان ها واهدافشان جان خود را فدا کنند.

ریشه‌شناسی 
واژه فدایی (Fadaei) در فارسی (فرهنگ معین) به این صورت معنی می‌شود: «کسی که جان خود را برای کسی یا هدفی بدهد». همچنین در فرهنگ واژگان مترادف و متضاد فارسی، «فدایی» به صورت «جان‌نثار، قربانی و فدوی» نیز معنی شده‌است. فدائیان جمع کلمه فدایی، به معنای " قربانی" در زبان عربی است. ریشه اصلی این واژه به زبان عربی برمی‌گردد که به صورت فِدایی تلفظ می‌شود و معنی آن اینطور ذکر شده‌است: کسانی که خود را قربانی می‌کنند. این گروه‌ها به‌طور مسلحانه علیه اسارت و بردگی مبارزه می‌کردند.

دولت اسماعیلیه 
حسن صباح
، مؤسس حکومت نزاریه اسماعیلیان در ایران و سوریه، برای اولین بار این واژه را منسوب حشاشیون کرد.
[نیازمند منبع]

ارمنستان 
در قرن نوزدهم، ارامنه سازمان‌های چریکی ارمنی و گروه‌های مسلح عثمانی(غرب ارمنستان کنونی) را که علیه نسل‌کشی ارمنی‌ها مبارزه کردند را فدایی خطاب می‌کردند.
در اوایل دهه ۱۹۹۰، زمانی که جمهورری آذربایجان بر سر ناگورنو قره‌باغ مباحثه می‌کرد، در جنگ قره باغ ارامنه اصطلاح فدائیان را برای یگان‌های عملیاتی غیرمعمولی بکار می‌بردند. این اصطلاح امروزه برای داوطلبان ارمنی استفاده می‌شود و می‌توان آن را را در ادبیات و شعرهای انقلابی ارمنستان یافت.

مصر 
در طول دهه ۱۹۴۰، یک گروه از شهروندان داوطلب شدند برای حفظ منطقه‌ای از سرزمین مصر در نزدیکی کانال سوئز، علیه انگلیسی‌ها مبارزه کنند. انگلستان پایگاه‌های نظامی خود را اطراف کانال سوئز بنا کرده بود و از آن‌ها محافظت می‌کرد. بسیاری از مصری‌ها آن را تهدیدی برای حاکمیت کشورشان می‌دانستند. زمانی که دولت مصر هیچ واکنشی نشان نداد، رهبران مردمی مصر گروه‌هایی از فداییان را تشکیل دادند که آموزش دیده‌بودند برای اینکه هر انگلیسی یا پایگاهی را در خاک مصر دیدند نابود کنند.

اریتره 
افرادی با همین نام، در شهر اسمره در طول ۱۵ الی ۲۰ سال علیه اتیوپی مبارزه می‌کردند. آن‌ها به صورت مخفیانه کسانی که علیه استقلال اریتره فعالیت می‌کردند را نابود می‌کردند.

ایران 
در تاریخ معاصر ایران دو گروه کاملاً متفاوت از فدائیان وجود دارد؛ فدائیان اسلام به عنوان یکی از اولین سازمان‌های بنیادگری اسلامی در جهان اسلام بودند. این سازمان در سال۱۹۴۶ توسط نواب صفوی ساخته شد.
سازمان فداییان (خلق) / اکثریت، سازمانی است که از انشعاب و اختلاف نظر بر سر «مبارزه مسلحانه» درون سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ پدید آمد.

عراق 
در ابتدای سال ۱۹۹۵، عراق یک گروه شبه نظامی وفادار به صدام و حزب بعث، به نام فدائیان صدام تأسیس کرد.

فلسطینی‌ها 
سفدائیان فلسطینی گروهی از مردمان ملی‌گرا و جنگجو هستند که تلاش می‌کنند در خطوط نظامی اسرائیل نفوذ کنند
اعضای این گروه‌ها در نوار غزه، کرانه باختری و یا در همسایگی لبنان و سوریه زندگی می‌کنند. پس از عملیات پیکان سیاه اسرائیل در سال ۱۹۵۵، فدائیان فلسطینی به ارتش واحد مصر پیوستند.
در طول این زمان (۱۹۴۸ تا ۱۹۸۰) این کلمه به صورت بین‌المللی، بارها در رسانه‌های عربی، برای (مترادف) جنگجویان بزرگ استفاده شد. در زبان عبری اسرائیلی این اصطلاح (פַדַאיוּן fada'iun)، مفهوم منفی دارد و برای تروریسم به کار می‌رود. از اواسط دهه ۱۹۶۰ و افزایش گروه‌های سازمان‌یافته نظامی مثل سازمان آزادی‌بخش فلسطین، کاربرد این واژه کاهش یافت؛ البته در زمینه‌های تاریخی هنوز موجود است.

ترکیه / اواخر امپراتوری عثمانی 
در تاریخ ترکیه، اصطلاح فدایلر (Fedailer) برای نیروهای غیرعادی، معروف به قوای ملّیه (Kuva-yi Miliye) در زمان امپراتوری عثمانی یا دوران تک حزبی ترکیه استفاده می‌شد.
[نیازمند منبع]

در فرهنگ عامه 
 در رمان دعا برای برای اسسین، شخصیت اصلی، قبلاً یک فدایی بوده‌است
 کتاب الموت نوشته ولادیمیر بارتول؛ کتابی دربارهٔ حسن صباح، فداییان، حشاشین و حوریان باغ بهشتی الموت.

جستارهای وابسته 
 مجاهدین
 جنگ چریکی

منابع 

ویکی‌پدیای انگلیسی؛ https://en.wikipedia.org/wiki/Fedayeen

تروریسم اسلامی
جمهوری آرتساخ
گروه‌های عربی
واژه‌ها و عبارت‌های عربی