بندر (واژه)

بندر واژه فارسی است که به معنای «درگاه» و «پناهگاه» است و به معنای بندر دریایی (در انگلیسی: Seaport) است. در ایران و کشورهای متعدد دیگر، «بندر» به عنوان بخشی از نام مکانهای خاص و شهرهای بندری به کار می‌رود.

ریشه‌شناسی 
بندر ترکیبی فارسی از بند (محصور) و در (درب) است و به معنای "یک منطقه محصور در خشکی" (یعنی محفاظت شده از دریا) می‌باشد. واژه بندر را ملوانان ایرانی طی قرنها سفرهای گسترده در مناطق مختلف دنیا گسترانیده‌اند. در برخی از زبان‌های هندی کلمه بندرگاه Bandargah به معنی "port" (بندر) است. در زبان اندونزیایی نیز بندر و بندرگاه به همین معنا به کار می‌روند.

مکانها 
بنادر مختلفی در سراسر جهان هستند که بخشی از نام آنها دارای واژه «بندر» است.

بنگلادش 
 بندر اوپازیلا
 بندر تانا

هند 
سواحل غرب هند به دلیل پیوند تاریخی فرهنگی با ایران دارای مناطق متعددی است که کلمه بندر bunder در نام آنها وجود دارد.
شهر بمبئی در طول تاریخ تعدادی از مناطق بندری و اسکله‌ای کنار آب داشته است که هرکدام بر اساس محموله دریایی آن ناحیه نامگذاری می‌شده‌اند. نام بندر در این مناطق زیاد دیده می‌شود.
 آپولو Bunder
 اختر Bunder
 آرتور Bunder
 بالارد Bunder
 Boree Bunder (boree = گونی یا کیسه)
 آجر Bunder
 Carnac Bunder
 Chendani Bunder
 Chinch Bunder
 چینچلی Bunder
 Colsa Bunder (colsa = زغال سنگ)
 دانا Bunder (دانا = دانه)
 Ghod Bunder (ghod = اسب)
 حاجی Bunder
 هی Bunder
 نفت سفید Bunder
 Lakdi Bunder (lakdi = چوب)
 مسجد Bunder (مسجد = مسجد - این اسکله نامگذاری دروازه رحمت کنیسه)
 مچیلیپتنم یا Masulipatnam نیز به نام Bundaru توسط آندرا مردم در آندرا پرادش
 میت Bunder
 Nagla Bunder
 Reti Bunder (reti = شن و ماسه)
 مخزن Bunder
 وادی Bunder
 Zakaria Bunder
به طور مشابه در ایالت گجرات، چند، نام شهر شامل کلمه bunder است:
 باونگر
 کشتی Bunder
 پیر Bunder
 Billimoria
 Vakharia Bunder
 دکر
 Kavi Bunder
 Tankari Bunder
 جمنگر
 بعدی Bunder
 Salaya Bunder
 سیککا Bunder
 Rozi Bunder
 Vadinar Bunder
 Kandla
 Jafarwadi Bunder
 تن ماهی Bunder
 Porbunder
 ولسد
 ولسد Bunder
 ورول Bunder
 Bhidiya Bunder
 Khadi Bunder
 نوا Bunder
 ورول Bunder
 Sanjan
 Sanjan Bunder

اندونزی 
 باندا آسه
 Bandar Lampung
 بانجارماسین

ایران 
 بندر عباس
 بندر انزلی
 بندر امام
 بندر لنگه
 بندر ترکمن
 بندر چارک
 باندر علیا
 باندر سفلی، مازندران،
 بندر، فریدونشهر اصفهان
 بندار
 بندر، اردکان

مالزی 
 Bandar Baru Bangi
 بندر Bayan Baru
 بندر Tun Razak
 بندر Samariang
 بندر Seberang جایا
 بندر سری پوترا
 بندر سری Damansara

عمان 
 بندر خیران
 Bandah Jadidah
 بندر Jissah

پاکستان 
 Keti بندر
 شمال بندر

سومالی و ساحل شرق آفریقا 
 بندر بیلا
 Boosaaso که قبلاً بندر قاسم Qaasim نام داشت.
 بنادیر جایی است در سومالی اماجغرافی دانان عرب این واژه را در طول تاریخ به تمام پورت شهرهای ساحل شرق آفریقا، از سومالی تا موزامبیک اطلاق کرده‌اند.

کشورهای دیگر 
 بندر el-Mansuraمصر
 بندر سری بگاوان پایتخت برونئی
 بندر، افغانستان
 بندر، هند
 بوند، منطقه در شانگهایبا چین
 Bandara از ریشه فارسی «بندر» نام یا عنوانی برای قبایلی در ارتفاعات مرکزی سریلانکا.

منابع 

ریشه‌شناسی نام‌های جغرافیایی
واژه‌ها و عبارت‌های فارسی
واژه‌ها و عبارت‌های بنگالی