حسین حلی

حسین حلی ( ۱۲۷۰ _ ۱۳۵۳) از فقهای  به نام شیعه بود، که علیرغم منزلت بالای فقهی و اصولی، از عهده‌داری مرجعیت دوری گزیده بود.

زندگی‌نامه 
حسین حلی در سال ۱۲۷۰ هجری شمسی در نجف به دنیا آمد. وی اهل عیفار (منطقه‌ای در عراق، در نزدیکی حله) و از طایفه طفیل بود. پدرش، علی بن حسین حلی (متوفی ۱۳۴۴ هجری قمری) عالمی پرهیزکار بود که در جوانی حله را ترک کرده، در نجف سکونت گزید. حسن حلی برادر شاعر و فاضل وی در جوانی بر اثر بیماری درگذشت.

حسین حلی از کودکی به تحصیل علوم حوزوی روی آورد و پس از طی دوره مقدمات، به تحصیل در دوره سطوح عالی مشغول شد. از استادان اون می‌توان به مراجع بزرگ میرزا محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی اشاره کرد. او از شاگردان برجسته و نزدیک به میرزا محمدحسین نائینی بود که مدتی طولانی در جلسات درس وی حضور داشت.

وی فردی دقیق، مسلط بر مبانی فقهی و اصولی گوناگون و خوش‌بیان بود و بسیار عمیق و محققانه و به شکل دسته‌بندی شده و منظم تدریس می‌کرد. او را پرهیزکار، خوش‌خلق و متواضع توصیف کرده و گفته‌اند که از ریاست و زعامت دوری می‌جست. از شاگردان مطرح وی می‌توان به سید علی سیستانی، سید تقی طباطبایی قمی، سید محمدسعید حکیم، قربان‌علی محقق کابلی، محمدآصف محسنی و مسلم ملکوتی اشاره کرد.

شماری از شاگردان وی تقریرات درس‌های فقه و اصول او را تنظیم کرده‌اند، که مهمترین آن‌ها کتاب «دلیل عروة الوثقی» از حسن سعید طهرانی و کتاب «بحوث فقهیه» از سید عزالدین بحرالعلوم است.

تالیفات 
وی تالیفات متعددی بر جای گذاشته است که عمدتاً به زبان عربی نوشته شده‌است. در زیر عناوین تعدادی از تالیفات وی آمده‌است:

 الاجتهاد والتقلید
 شرح عروةالوثقی (الطهاره)
 شرح عروةالوثقی (الاجاره)
 شرح المکاسب / شروطالعوضین
 شرح المکاسب / المعاطاة
 صلاة المسافر (بحث میرزای نائینی)
 قاعدة لاتعاد (بحث نائینی)
 قاعدة لاضرر

 کتاب الصلاة (بحث نائینی)
 تقریرات خارج الاصول (بحث سید اصفهانی در شرح کفایةالاصول)
 تقریرات خارج‌الاصول (بحث میرزای نائینی)
 حاشیه علی اجود التقریرات (سید ابوالقاسم خویی)
 حاشیه علی‌الفوائد الاصولیه (شیخ محمدعلی کاظمی)
 تقریرات خارج اصول (بحث محقق عراقی)
 رسالة فی تعریف علم‌الاصول
 مباحث اصولیه متفرقه

شاگردان 
برخی از شاگردان مطرح وی در حوزه‌های علمیه به شرح زیر هستند.

 سید علی سیستانی
 سید تقی طباطبایی قمی
 نصرالله شاه آبادی
 سید محمدسعید حکیم
 قربان‌علی محقق کابلی
 محمدآصف محسنی
 مسلم ملکوتی
 عباس محفوظی

 محمدمهدی موسوی بجنوردی
 محمد مفتی‌الشیعه
 سید رضی شیرازی
 سید محمدمهدی موسوی خلخالی
 سید محمدحسین حسینی طهرانی
 عباس مدرسی یزدی

 فخرالدین موسوی ننه‌کرانی
 محمدباقر محمودی
 محمدعلی العمری
 عبدالجلیل جلیلی کرمانشاهی
 محمدمهدی آصفی
 موسی زین العابدینی مرندی
 جلال‌الدین فقیه ایمانی
 حسن سعید طهرانی
 سید محمد رضا کشفی

منابع 

 

اسلام‌گرایان اهل ایران
اهالی نجف
درگذشتگان ۱۳۵۳
درگذشتگان ۱۳۹۴ (قمری)
درگذشتگان ۱۹۷۴ (میلادی)
مراجع تقلید درگذشته
زادگان ۱۲۷۰
زادگان ۱۳۰۹ (قمری)
زادگان ۱۸۹۱ (میلادی)
عالمان شیعه
نویسندگان متون دینی