اسنپ

اسنپ  یکی از سرویس‌های آنلاین برای درخواست کرایه وسیله‌های نقلیه تاکسی و پیک موتوری است که از دی ماه سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز کرد. مالکیت این نرم‌افزار متعلق به گروه اینترنت ایران است.

پس از آغاز به کار این نرم‌افزار، در برخی موارد اسنپ مورد انتقاد صنف تاکسیرانی قرار گرفت و به عملیات تاکسیرانی غیرقانونی، پایین آوردن قیمت و خدمات ناایمن متهم شد. با این وجود اسنپ در دو سال اول فعالیت خود، توانست به یکی از بازیگران اصلی تجارت الکترونیک در ایران تبدیل شود. درحال حاضر اسنپ با بیش از ۵۰۰ نفر پرسنل تمام وقت، نیم میلیون کاربر به‌عنوان راننده و ده میلیون کاربر به‌عنوان مسافر توانسته به یکی از سیستم‌های رفت‌وآمد هوشمند در بیشتر شهرهای ایران تبدیل شود. هم‌اکنون در بیش از ۱۰۰ شهر بزرگ و کوچک ایران با رانندگان ایرانی و سایر کشورها فعال است. نرم‌افزار اسنپ در حال حاضر برای دو سیستم عامل اندروید و آی‌اواس منتشر شده‌است. [نیازمند منبع]

اسنپ در ابتدا با نام «تاکسی یاب» کار خود را آغاز کرد، ولی بعداً به «اسنپ» تغییر نام داد.

در تازه‌ترین برآورد سهم بازار انجام شده توسط یکی از آژانس‌های مستقل تحقیقات بازاریابی (با تمرکز بر هشت شهر اصلی و مشترک محل فعالیت این شرکت‌ها) شرکت اسنپ حدود ۸۷درصد سهم بازار تاکسی‌های اینترنتی در این هشت شهر را به خود اختصاص داده‌است. جمع‌آوری اطلاعات مربوط به این تحقیق در بازه زمانی ۲ الی ۱۴ اسفند ۱۴۰۱ می‌باشد.

مالکیت 
مالک اسنپ، «شرکت ایده‌گزین ارتباطات روماک» است. این شرکت، در حال حاضر ۵ کسب‌وکار الکترونیک را رهبری می‌کند و مالک آن‌ها به حساب می‌آید. این شرکت که در سال ۱۳۹۳ تأسیس شده و در حال حاضر علاوه بر نرم‌افزار اسنپ، استارت‌آپ‌های بامیلو، اسنپ فود، اسنپ روم، اسنپ تریپ، اسنپ هیت، اسنپ مارکت و اسکانو را نیز مدیریت می‌کند. شرکت‌های ام‌تی‌ان و ایرانسل از سهام داران گروه اینترنت ایران هستند. شرکت ایرانسل در سال ۱۳۹۵ مبلغ ۲۰ میلیون دلار در اسنپ سرمایه‌گذاری کرد.[نیازمند منبع معتبر] همچنین گمانه‌زنی‌هایی در خصوص این که سپاه پاسداران مالک اصلی این برنامه است مطرح بوده هر چند شهرام شاهکار، مدیر عامل اجرایی وقت اسنپ، این مسئله را تکذیب می‌کند.

آبان سال ۱۳۹۸ مصاحبه‌ای با ژوبین علاقبند، مدیرعامل وقت اسنپ، صورت گرفت که در آن گفته شد غیر از ۶۰ درصدی که متعلق به ام‌تی‌ان و ایرانسل است، ۳۰ درصد دیگر متعلق به سهامدار آلمانی (عیاد الکثار، یکی از بنیان‌گذاران اسنپ و مدیر راکت اینترنت خاورمیانه) است. البته محمد الفوز، تاجر اماراتی، به عنوان بنیان‌گذار یکی از سهامداران اصلی است.

امکانات نرم‌افزار اسنپ

برآورد هزینهٔ سفر 
برنامه اسنپ به‌طور خودکار، هزینهٔ سفر را محاسبه کرده و پرداخت هزینهٔ سفر به دو صورت آنلاین و نقدی قابل پرداخت است. پرداخت هزینه سفر از طریق کارت بانکی که قبلاً در اپلیکیشن وارد شده صورت می‌گیرد یا مستقیماً به راننده پرداخت خواهد شد. برآورد هزینه، تابعی از میزان مسافت مقصد و ترافیک مسیر و ساعت سفر می‌باشد؛ طوری که در ساعات اوج ترافیک هزینهٔ بیشتری باید بپردازید. پرداخت آنلاین در اسنپ از طریق پرداخت الکترونیک سامان صورت می‌گیرد.

امتیازدهی به راننده 
مسافران می‌توانند پس از پایان سفر و بر اساس میزان رضایت از سفر، به راننده امتیاز دهند. این شیوه امتیازدهی منجر به ایجاد سیستم نظارتی هوشمند می‌شود. از سوی دیگر میانگین امتیاز راننده، تأثیر مستقیمی در افزایش تعداد سفر کاربر راننده دارد. مسافران به راننده‌ها بین یک تا پنج امتیاز می‌دهند و می‌توانند علت رضایت یا عدم رضایت خود از سفر انجام شده را مشخص کنند. رانندگانی که امتیازشان بین ۴ تا ۵ است در اولویت سرویس‌دهی قرار می‌گیرند.[نیازمند منبع]

امتیاز دهی به مسافر 
راننده‌ها نیز با انتخاب گزینه‌های بله و خیر میزان رضایتشان از یک مسافر را نشان می‌دهند. این موضوع نیز در صورت نارضایتی رانندگان از یک مسافر خاص منجر می‌شود که پشتیبانی شرکت با مسافر تماس بگیرد و از او در رابطه با سفرهای اخیرش با سرویس اسنپ سوالاتی را بپرسد تا در صورت صحت، امنیت و آرامش رانندگان دیگر را با ارائه ندادن سرویس به آن مشتری خاص تأمین نماید. [نیازمند منبع]اخیراً راننده‌ها به جهت فرار از پرداخت حق کمیسیون به شرکت از مسافر تقاضای لغو سفر و پرداخت نقدی کرایه را می‌کنند.

امکان به اشتراک‌گذاری سفر 
زمانی که سفری پذیرفته شده و مشخصات راننده نمایان می‌شود، مسافر این امکان را دارد که مشخصات سفر خود را با دوستان یا خانواده خود به اشتراک بگذارد. در این حالت، اشخاص دیگر نیز می‌توانند مشخصات راننده، شماره تلفن راننده، مشخصات خودرو، ساعت حرکت و شمارهٔ شناسایی سفر را مشاهده کنند. از طریق این امکان می‌توان موقعیت مکانی زنده (GPS) دقیق خودرو را نیز برای افراد دیگر ارسال کرد.

گزینه‌های سفر 
کاربران پس از انتخاب مبدأ و مقصد سفر، می‌توانند سه گزینهٔ «انتخاب مقصد دوم»، «رفت و برگشت» و «توقف در مسیر» را انتخاب کنند. پس از انتخاب هر یک از این گزینه‌ها، قیمت جدید سفر بر اساس تغییرات اعمال شده محاسبه می‌شود.

اسنپ فود 
اسنَپ‌فود با نام پیشین زودفود، نخستین سرویس سفارش اینترنتی غذا در ایران است. این سرویس، با امکان نمایش لحظه‌ای موقعیت غذای ارسالی بر روی نقشه، در ۳ اسفند ۱۳۹۵ رونمایی شد. این شرکت در حال حاضر با سامانه اسنپ ادغام شده و با نام اسنپ فود در حال حاضر فعالیت خود را ادامه می‌دهد. این سرویس دو روش پرداخت (در محل و آنلاین) دارد. اسنپ فود علاوه بر امکان دسترسی و ارائهٔ خدمات خود در سوپر اپلیکیشن «اسنپ!» از طریق اپلیکیشنی مجزا به نام اپلیکیشن «اسنپ فود» نیز در دسترس است.

اسنپ فود، یکی از پنج کسب‌وکار الکترونیک موفق در ایران از نظر تعداد تراکنش‌های بانکی است. در ابتدای فعالیت به عنوان اسنپ فود امکان خرید کالاهای سوپر مارکتی هم در آن وجود داشت. در واقع بخش‌هایی که به عنوان اسنپ مارکت یا اکسپرس شناخته می‌شوند، از اول وجود نداشتند. در حال حاضر، می‌توان در همه شهرهای فعال غذا و نوشیدنی را از آن سفارش داد و برای خرید مواردی مانند تنقلات باید به اسنپ مارکت یا دیگر سوپر مارکت‌های آنلاین مراجعه کرد. دلیل این تغییر هم نبود منابع کافی برای مدیریت همه سفارش‌ها، افزایش سرعت ارسال و پاسخگویی بهتر به نیاز افراد اعلام شده‌است.

اسنپ مارکت 
اسنپ مارکت یک نرم‌افزار سوپرمارکت آنلاین است که توسط اسنپ یا همکاری مجموعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای هایپراستار پایه‌گذاری شده‌است. محدودهٔ تحت پوشش این نرم‌افزار ۱۰ شهر تهران، قم، اصفهان، البرز، یزد، اهواز، ارومیه، سیرجان، قزوین و شیراز است.

اشتغال معلولان 
طبق اعلام روابط عمومی اسنپ، رانندگان معلول فعال در این سامانه از پرداخت کمیسیون معاف هستند و با این تمهید، فضای حمایتی برای فعالیت آن‌ها به وجود آمده‌است.

طبق آمار اعلام شده توسط مسئولان رسمی شرکت اسنپ در ۲۹ تیر ۱۳۹۸، تاکنون ده هزار نفر از معلولان در اسنپ مشغول به کار شده‌اند. همچنین در یک سال گذشته از آن تاریخ، بیش از ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار سفر از کل سفرهای ناوگان اسنپ را این افراد به خود اختصاص داده‌اند و در آن مدت، مبلغ نه میلیارد تومان کمیسیون (سهم اسنپ) این افراد بوده‌است که این مبلغ از حساب آنان کسر نشده‌است.

واکنش‌ها 
با افزایش محبوبیت تاکسی‌های اینترنتی چون اوبر، بسیاری از شرکت‌های دیگر، مدل کسب‌وکار آن را تکرار کرده و این روند به «اوبری سازی» مشهور شده‌است.[نیازمند منبع] پس از فعالیت خدمات مسافربری موبایلی چون اسنپ و افزایش کاربران آن، انتقاداتی از عملکرد آن مطرح شد. در بسیاری موارد این شرکت‌ها مورد حملات صنف تاکسیرانی قرار گرفتند و به عملیات تاکسیرانی غیرقانونی، پایین آوردن قیمت و خدمات نا ایمن متهم شدند. سازمان تاکسیرانی با زیر سؤال بردن امنیت این خدمات، فعالیت آن‌ها را غیرقانونی خواند و مدیرعامل تاکسیرانی با فعالیت این گونه سرویس‌ها مخالفت کرد. میثم مظفر رئیس وقت سازمان تاکسیرانی، نحوهٔ جذب رانندگان این سرویس‌ها را نامشخص و فعالیت آن‌ها را بدون مجوز خواند. اما محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وقت در یک برنامه تلویزیونی از فعالیت این شرکت‌ها دفاع کرد و اظهار کرد در وزارت ارتباطات بر این باوریم که باید از این نوع کسب و کارها حمایت کنیم. در سال ۱۳۹۵، اسنپ برای جذب تدریجی تاکسی‌ها اعلام آمادگی کرد تا در کنار دیگر خودروها از تاکسی‌ها هم استفاده شود.

اعتراض‌های رانندگان و انتقادها به اسنپ 
در طول فعالیت این شرکت چندین بار رانندگان در اعتراض به شرایط کاری در مقابل دفتر شرکت و همچنین دیگر شرکت تاکسی آنلاین (تپسی) و سایر اماکن، تجمعات اعتراضی ترتیب داده‌اند. در آذر ۱۳۹۶ عده ای از رانندگان در اعتراض به کم کردن کرایه‌ها تا ۴۰ درصد نسبت به ۴ ماه ابتدایی سال و ثابت ماندن کمیسیون شرکت، دسترسی به اطلاعات گوشی مسافران و رانندگان، نبود بیمه با توجه به ساعات کاری بالا، بسته‌های حمایتی و وجود قرارداد یک طرفه به نفع اسنپ، در مقابل دفتر این شرکت اجتماع کردند.

رانندگان اسنپ فود و اسنپ باکس نیز در اعتراض به کرایه‌های پایین تجمع کردند. اعتراضات زیادی از جانب رانندگان سنتی تاکسی به تاکسی‌های اینترنتی نظیر اسنپ وارد شد و حتی اقدامات فیزیکی مانند حمله به دفتر اسنپ در شهرستان کرمان صورت گرفت.

ضمن اشاره به تمامی این موارد اسنپ عده‌ای کارشناسان و مردم نیز بر این باور بودند که:

ایده اصلی اسنپ متعلق به شرکت آمریکایی uber بوده و ایدهٔ اصلی این کسب و کار به نوعی از یک کسب و کار خارجی گرفته شده‌است. در کشورهای دیگری همانند هند نیز دقیقاً همین ایده تاکسیرانی اینترنتی اجرا شد و این فرایند به فرایند اوبر سازی یا ساخت شرکت‌هایی همانند Uber در کشورهایی اکثراً جهان سومی شکل گرفت.

تغییر نشان‌واره (لوگو) 

در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۹۷ نشان‌واره و ظاهر برنامه و سایت اسنپ و تمامی زیرمجموعه‌ها مانند اسنپ تریپ تغییر کرد. طبق اعلام شرکت اسنپ، هدف از این تغییرات، یک پارچگی بیش از پیش میان تمامی زیرمجموعه‌های اسنپ اعلام شد. در حال حاضر تمام خدمات اسنپ در یک سوپر-اپ واحد به نام «اسنپ!» قابل ارائه است.

حواشی

پوشش مسافر 
در ۱۶ خرداد ۱۳۹۸ دختری به نام پویه نوریان پس از درخواست یک خودرو از اسنپ از راننده آن خودرو به نام سعید عابد، برای حفظ حجابش تذکر گرفت. این اتفاق باعث کشمکش بین او و راننده شد. دختر ضمن فیلم‌برداری از صحنه یاد شده و انتشار تصویری از پروفایل راننده در صفحهٔ شخصی خود در توییتر، عنوان کرد که راننده، او را بابت این مسئله در بزرگراه پیاده کرده‌است.

مشرق‌نیوز واقعه را از زبان راننده این گونه بیان می‌کند که وی پس از اعتراض به حجاب مسافر و ابراز مخالفت اش به او می‌گوید که نمی‌تواند او را به مقصد برساند و بین راه متوقف شده و اعلام نمود که می‌تواند او را به مبدأ بازگرداند که مسافر پیاده می‌شود. راننده در مصاحبه با رسانه‌ای گفت: که وی را پیاده نکرده و حتی پیشنهاد بازگرداندن وی به مبدأ را داده و هر ۲ با پلیس تماس گرفته‌اند و پلیس از هر ۲ خواسته‌است که تا رسیدن گشت در محل بمانند که مسافر امتناع می‌کند.

تحریم اسنپ 
انتشار اطلاعات شخصی راننده توسط مسافر و اطلاعیه اولیه اسنپ در «دلجویی» از مسافر، در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها جنجال به وجود آورد و تعداد زیادی از کاربران فضای مجازی از تحریم اسنپ حمایت کردند. بسیاری از کاربران فضای مجازی ضمن به راه انداختن کمپینی برای تحریم اپلیکیشن اسنپ، اقدام به حذف این اپلیکیشن از گوشی‌های خود کردند و گفتند دیگر از آن استفاده نمی‌کنند. در مقابل، اسنپ اطلاعیه ای منتشر کرد و از مسافر به خاطر نرسیدن به مقصد و از راننده به خاطر افشای اطلاعاتش عذرخواهی کرد. این اطلاعیه مورد انتقاد رسانه‌های مختلف قرار گرفت.

چندی بعد تصویری از راننده مذکور منتشر شد که در دفتر سرپرست دادسرای ارشاد، در کنار آن دختر و مادرش قرار گرفته و چند کتاب شامل قرآن، کتاب سلام بر ابراهیم، خاطرات سفیر، مفاتیح‌الجنان، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و دیوان حافظ به وی هدیه داده‌است. رسانه‌ها مدعی شدند که دختر در این دیدار از راننده اسنپ طلب بخشش کرده‌است. به گزارش یورونیوز چهره خندان راننده و چهره در هم دختر و مادرش باعث برانگیخته شدن واکنش شدید کاربران فضای مجازی به این ادعا گردید. شخصیت‌های سیاسی عموماً اصول‌گرا نیز خواهان برخورد با آن دختر و عذرخواهی از رانندهٔ اسنپ شدند.

چندی بعد خبری به نقل از خبرگزاری فارس، از قول مسافر منتشر شد که وی در خصوص این دیدار چنین می‌گوید:

همچنین وی تمامی توییت‌های قبلی خود در خصوص این رویداد را نیز از صفحه توئیتر خود حذف نمود. این پاسخ وی مجدداً باعث بروز موج جدیدی از گمانه‌زنی‌های کاربران رسانه‌های اجتماعی شد.
نکته ای که به گزارش برخی از رسانه‌ها، بر شایعه‌ها و تردیدهای بیشتر این حاشیه افزود این بود که تصویری از راننده اسنپ درست پشت سر قاسم سلیمانی در جریان صف آرایی نماز عید فطر در ۱۵ خرداد (یک روز پیش از وقوع این مسئله) منتشر شد. با توجه به تشریفات جمهوری اسلامی برای صف آرایی، این نکته که چگونه یک راننده اسنپ عادی درست پشت سر یک مقام بلندپایه نظامی قرار می‌گیرد به تردیدها راجع به این موضوع افزود.

ابعاد موج این تحریم در توئیتر بدین شکل بود که ۵۸۰۸ توییت توسط ۲۳۹۰ کاربر بازنشر شد که هفده درصد از آن‌ها کپی شده بود. محتوای توییت‌ها نیز غالباً اعتراض به عدم حمایت اسنپ از مشتری خود و کوتاه آمدن از مواضعش و همین‌طور دعوت کاربران به تحریم اسنپ بود. در جریان موج دوم توییت‌های ضد اسنپ نیز ۲۵۸۴ توییت توسط ۹۵۰ کاربر منتشر شد. برخی منتقدین موجی که علیه اسنپ به پا خواسته را با تحریم برند لایکا توسط حکومت چین مورد قیاس قرار دادند، که به عقب‌نشینی این برند از ادعای خود مبنی بر این‌که ضبط تصویر مرد تانکی توسط دوربین‌های این شرکت انجام گرفته منجر شد. سپس نتیجه گرفتند که اسنپ نیز برای بقای برند خود همچون لایکا مجبور به عقب‌نشینی از موضع خود شده و اعلام تمکین از حکومت مرکزی کرده‌است.

شکایت تپسی به شورای رقابت

شورای رقابت از پروندهٔ عجیب میان دو شرکت تاکسی اینترنتی و محکومیت شرکت اسنپ به دلیل شکایت شرکت تپسی خبر داد.

سپهر دادجوی توکلی، مدیر روابط عمومی شورای رقابت در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به جلسه ۵۵۵ شورای رقابت اظهار کرد: در این جلسه شرکت اسنپ بر اساس شکایت شرکت تپسی به رویهٔ ضد رقابتی محکوم شده‌است. بر اساس شکایت تپسی شرکت اسنپ به دلیل استفاده از مالکیت ۱۰۰۰ سیم‌کارت و ساخت حساب‌های کاربری به عنوان کاربر مسافر در سامانه شرکت تپسی و دسترسی به اطلاعلات تماس حدود ۱۴۰۰۰ راننده شرکت تپسی بر اساس ماده ۶۱ سیاست‌های کلی اصل ۴۴ به ارتکاب رویه ضد رقابتی محکوم شده‌است و باید جریمه پرداخت کند.

وی ادامه داد: به عبارت دیگر شرکت اسنپ ۱۰۰۰ سیمکارت خریداری کرده‌است و به عنوان مسافر وارد سامانه شرکت تپسی شده و به اطلاعات تماس راننده‌ها دست پیدا کرده و پس آن به راننده‌های شرکت تپسی پیشنهاد همکاری با حقوق بالاتری داده‌است. از آنجایی که راننده‌ها پیشنهاد شرکت اسنپ را قبول کرده‌اند، به شرکت تپسی خسارت مالی وارد شده‌است و شرکت اسنپ که به رویه ضد رقابتی محکوم شده‌است باید جریمه نقدی پرداخت کند.

شرکت اسنپ در توضیحاتی درواکنش به محکومیت از سوی شورای رقابت، اتهام مطرح شده دربارهٔ جذب رانندگان شرکت رقیب را تکذیب کرد.

شورای رقابت «اسنپ» را محکوم کرد

شورای رقابت، در تصمیمی شرکت تاکسی اینترنتی اسنپ را به ارتکاب رویه ضد رقابتی محکوم کرد.

مرکز ملی رقابت اعلام کرد: شورای رقابت در جلسه ۵۵۵ خود، با بررسی شکایت پیشگامان فناوری و دانش آرامیس (تپسی) به استناد بند ۳ ماده ۶۱ رأی بر توقف رویه ضد رقابتی از سوی شرکت ایده گزین ارتباطات روماک دارنده (اسنپ) داد.

به عبارت دیگر شرکت اسنپ در سال گذشته، ۱۰۰۰ سیم‌کارت خریداری کرده‌است و به عنوان مسافر وارد سامانه شرکت تپسی شده و به اطلاعات تماس راننده‌ها دست پیدا کرده و پس آن به راننده‌های شرکت تپسی پیشنهاد همکاری با حقوق بالاتری داده‌است. از آنجایی که راننده‌ها پیشنهاد شرکت اسنپ را قبول کرده‌اند، به شرکت تپسی خسارت مالی وارد شده‌است و شرکت اسنپ که به رویه ضد رقابتی محکوم شده‌است باید جریمه نقدی را پرداخت کند.

شهرها و مناطق تحت پوشش

جوایز و تقدیرنامه‌ها 
 مقام اول در جشنواره وب و موبایل در ۱۳۹۵، در گروه سیر و سفر دو بخش داوری و انتخاب مردم

منابع

پیوند به بیرون 
گزارش عملکرد گروه اسنپ در ۱۴۰۰

اسنپ در اینستاگرام

اسنپ در توییتر

اقتصاد تسهیمی
بنیان‌گذاری‌های ۱۳۹۳ در ایران
ترابری اشتراکی
شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۴ (میلادی)
شرکت‌های ترابری ایران
شرکت‌های ترابری بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۴ (میلادی)
شرکت‌های خرده‌فروشی آنلاین ایران
شرکت‌های فناوری ایران
نرم‌افزارهای آی‌اواس
نرم‌افزارهای اندروید
ویکی‌سازی رباتیک