توروبران

توروبران (به زبان ارمنی Տուրուբերան - به زبان لاتین Turuberan)، یکی از پانزده ایالت باستانی ارمنستان بزرگ از ۱۸۹ پیش از میلاد تا ۳۸۷ میلادی بود. توروبران حدوداً در محدوده مانازکرت، ترکیه امروزی بود.

تاریخ 
توروبران بعدها بخشی از پادشاهی ساسانیان، امپراتوری روم شرقی، اعراب، دودمان باگراتونی، ارمنستان زاکارید، قراقویونلو، ایلخانان، صفویان و در پایان امپراتوری عثمانی گردید.

در شهر توروبران باستانی-مانازکرت (ملازگرد) امروزی در سال ۱۹۱۵ میلادی قبل از نسل‌کشی ارمنیان، ۵٬۰۰۰ نفر ارمنی زندگی می‌کردند و دارای دو کلیسا و یک مدرسه بودند که طی نسل‌کشی یا به قتل رسیدند یا به اجبار آنجا را ترک یا اخراج شدند.

تقسیم‌بندی شهر 
مساحت منطقه توروبران ۲۵٬۰۰۸ کیلومتر مربع بود.
 خویت
 آسپاکونیاتس دزور
 تارون (ارمنستان باستان)
 آرشامونیک
 مارداغی
 داسناوُرک
 دِوارادزاتاپ
 دالار
 هارک
 واراژنونیک
 بِزنونیک
 یِروارک
 آغیوویت
 آپاهونیک
 کوری گاوار
 خور خورونیک

جستارهای وابسته 
 تاریخ ارمنستان
 تارون (ارمنستان باستان)

منابع 

 Hay zhoghovrdakan hekʻiatʻner: Turuberan. Mush-Bulaněkh
 By Sebêos, James Howard-Johnston, Robert W. Thomson The Armenian History Attributed to Sebeos
 

توروبران
ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۲ (پیش از میلاد)
تاریخ ارمنستان
منطقه‌های تاریخی ارمنستان
تاریخ استان موش