دالان ایرانی

دالان ایرانی یا دالان پارسی ()، راه‌هایی بودند برای انتقال کمک‌های تأمین‌شده از جانب کشورهای آمریکا و بریتانیا در طول جنگ جهانی دوم به‌موجب قانون وام و اجاره، با استفاده از این مسیرها و راه‌ها و از طریق کشور ایران به جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان حمل می‌شد. کشتی‌های آمریکایی و انگلیسی از طریق دماغه امید نیک به سمت خلیج فارس حرکت می‌کردند. دیگر راه‌های ارسال کمک به شوروی از طریق مسیر پاسفیک و مسیرهای اقیانوس منجمد شمالی بودند. به دلیل شرایط بد این مسیرها در فصل زمستان، دالان ایرانی تبدیل به تنها راه قابل اطمینان و چهار فصل برای ارسال کمک‌های متفقین و به ویژه ایالات متحده آمریکا به شوروی شد.

کمک‌رسانی به شوروی برای مقابله با آلمان نازی در جنگ جهانی دوم، بهانه اصلی برای اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ بود.

ریشه‌یابی نام 
در مدارک و اسناد انگلیسی زبان از واژه () به جای () استفاده می‌شد. این در حالی بود که در مجامع بین‌المللی و به درخواست دولت ایران نام این کشور به ایران تغییر یافته بود. استفاده از نام قدیمی به دستور وینستون چرچیل انجام می‌شد تا جلوی تداخل احتمالی با نام کشور همسایه، عراق ()، را بگیرد.

آمار 
از حدود ۱۷٫۵ میلیون تن محموله ارسال شده از سوی آمریکا به شوروی حدود ۷٫۹ میلیون تن آن از طریق ایران جابه‌جا شد. به این ترتیب ۴۵٪ از کل کمک آمریکا به شوروی از طریق دالان ایرانی گذر کرد. بیشتر کمک‌های ارسالی با استفاده از راه‌آهن ایران ارسال می‌شد اما بخش‌های از کمک‌ها از طریق زمینی و هوایی نیز انجام می‌شد.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 تاریخ ایران
 جبهه‌های مدیترانه، خاورمیانه و آفریقا
 اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
 قرارداد سن پترزبورگ، ۱۹۰۷ میلادی
 راه شاهی
 مهاجرت لهستانی‌ها به ایران

منابع 

 
 
 
 

ایران در جنگ جهانی دوم
ایران در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
تاریخ جمهوری آذربایجان
تاریخ نظامی سده ۲۰ (میلادی) ایالات متحده آمریکا
تجارت خارجی اتحاد شوروی
ترابری در ایران
ترانزیت در ایران
جمهوری آذربایجان در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
دودمان پهلوی
روابط ایالات متحده آمریکا و اتحاد شوروی
روابط ایران و اتحاد شوروی
روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
سیاست جنگ جهانی دوم
عملیات‌های عمده برون‌مرزی ارتش آمریکا
لجستیک نظامی جنگ جهانی دوم