دوره پانزدهم مجلس شورای ملی

دوره پانزدهم مجلس شورای ملی در ۲۵ تیر ۱۳۲۶ بازگشایی شد و در ۶ مرداد ۱۳۲۸ به پایان رسید. نخستین جلسهٔ رسمی این دورهٔ مجلس نیز در روز ۶ مرداد ۱۳۲۶ برگزار شد.

ریاست مجلس پانزدهم در دست رضا حکمت بود. ۱۳۴ نماینده به مجلس راه یافتند و نمایندگان ارامنه جنوب و مهاباد تعیین نشدند. اعتبارنامه مراد اریه و خسرو قشقایی به تصویب نرسید و اعتبارنامهٔ حسن ارسنجانی در ۲۷ آبان ۱۳۲۶ رد شد. همچنین محمد ساعد به نخست‌وزیری رسید و از مجلس رفت. در این دوره، چهار کابینه برای رأی اعتماد به مجلس معرفی شدند. همچنین حدود ۹۰ قانون در مجلس به تصویب رسید.

رخدادهای مهم

انتخابات و افتتاح مجلس 
مجلس چهاردهم قانونی را تصویب کرد که دورهٔ بعدی انتخابات، پس از خروج نیروهای خارجی از ایران برگزار شود. این قانون باعث شد که میان دوره‌های چهاردهم و پانزدهم، فترتی ۱۶ ماهه ایجاد شود. دوره پانزدهم مجلس در ۲۵ تیر ۱۳۲۶ با سخنرانی شاه افتتاح شد. رضا حکمت به ریاست مجلس رسید و دولت قوام استعفا کرد تا دولت جدید به مجلس معرفی شود.

مجلس مؤسسان 
پیشنهاد تشکیل مجلس مؤسسان پس از ترور نافرجام شاه داده شد و آیین‌نامهٔ انتخابات در ۱۰ اسفند ۱۳۲۷ از سوی دولت به مجلس داده‌شد. انتخابات مجلس مؤسسان در ۱۴ فروردین ۱۳۲۸ برگزار شد و جلسات این مجلس در روزهای ۱ تا ۲۰ اردیبهشت تشکیل شد. طبق اصل جدیدی که در مجلس مؤسسان به قانون اساسی افزوده شد، شاه می‌توانست مجلس شورای ملی و مجلس سنا را منحل کند. همچنین آیین‌نامهٔ انتخابات مجلس سنا به تصویب رسید و نخستین دورهٔ آن در ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ فعالیت خود را آغاز کرد.

کابینه 
در دورهٔ پانزدهم چهار کابینه به مجلس معرفی شدند. کابینهٔ قوام نتوانست از مجلس رأی اعتماد بگیرد.
 ۲۲ شهریور ۱۳۲۶: کابینه چهارم احمد قوام
 ۶ دی ۱۳۲۶: کابینه سوم ابراهیم حکیمی
 ۱ تیر ۱۳۲۷: کابینه نخست عبدالحسین هژیر
 ۳۰ آبان ۱۳۲۷: کابینه چهارم محمد ساعد

سایر رخدادها 
 ۲۹ مهر ۱۳۲۶: رد قرارداد قوام-سادچیکف (امتیاز نفت به شوروی)
 ۱ خرداد ۱۳۲۷: تصویب قانون الحاق ایران به سازمان بهداشت جهانی
 ۱۵ تیر ۱۳۲۷: تصویب قانون عضویت قطعی ایران در یونسکو
 ۲۶ مرداد ۱۳۲۷: تصویب قانون عفو عمومی مجرمین غائله آذربایجان و زنجان
 ۱۲ اسفند ۱۳۲۷: تصویب قانون اصلاح قانون مطبوعات

فراکسیون‌های مجلس 
به گفتهٔ آبراهامیان نمایندگان دورهٔ پانزدهم در ۳ فراکسیون اصلی شکل گرفتند:
 فراکسیون دموکرات با نزدیک به ۸۰ کرسی که پس از مدتی، به دو فراکسیون تقسیم شد. یک فراکسیون به رهبری ملک الشعرای بهار شامل حدود ۴۵ نماینده و فراکسیون دیگر به رهبری سردار فاخر شامل حدود ۳۰ نفر بودند.
 فراکسیون اتحاد ملی شامل ۳۵ نماینده
 فراکسیون ملی شامل ۲۵ نماینده
البته عاقلی از شش فراکسیون نام برده‌است که شامل فراکسیون‌های اتحاد ملی، ملی، آزادی، اتفاق، دموکرات ایران و ترقی بودند.

پانویس

منابع 
 
 

بنیان‌گذاری‌های ۱۳۲۶ در ایران
۱۵