تبه‌ژن‌شناسی

تَبَه‌ژن‌شناسی یا دیسژنیک  ((همچنین به عنوان کاکوژنیک شناخته می‌شود) ) مطالعه عوامل تولید انباشت و تداوم معیوب یا زیان ژن و صفات در فرزندان از یک جمعیت خاص یا گونه است.

کاهش شیوع صفاتی است که از نظر اجتماعی مطلوب یا سازگار با محیط هستند اما به دلیل فشار انتخابی از تولیدمثل بازمی‌مانند. به عنوان مثال تمایل به ارتقاء بقا یا تولید مثل توسط افراد کمتر سازگار (مانند افراد ضعیف یا بیمار) به ویژه به هزینه افراد سازگار (مانند افراد قوی یا سالم) در هنگام جنگ است.

در سال ۱۹۱۵ این اصطلاح توسط دیوید استار جردن برای توصیف اثرات مضر احتمالی جنگ مدرن بر آمادگی ژنتیکی در سطح گروه به دلیل تمایل آن به کشتن مردان سالم از نظر جسمی و در عین حال حفظ معلولان در خانه استفاده شد. نگرانی‌های مشابهی توسط اصلاح‌طلبان اولیه و داروینیست‌های اجتماعی در قرن نوزدهم مطرح شده بود و همچنان نقش خود را در بحث‌های علمی و سیاست عمومی در طول قرن بیستم ایفا می‌کرد. نگرانی‌های اخیر در مورد اثرات مخرب فرضی در جمعیت‌های انسانی توسط روان‌شناس بحث‌برانگیز ریچارد لین مطرح شده‌است، به ویژه در کتاب دیسژنیک: زوال ژنتیکی در جمعیت‌های مدرن در سال ۱۹۹۶، که استدلال می‌کند که کاهش فشار انتخاب طبیعی و کاهش مرگ و میر نوزادان از زمان انقلاب صنعتی منجر به افزایش انتشار صفات مضر و اختلالات ژنتیکی شده‌است.

در فرهنگ عامه 
داستان کوتاه نویسنده آمریکایی سیریل ام. کورنبلوت، در سال ۱۹۵۱ احمق‌های راهپیمایی نمونه‌ای از داستان‌های دیسژنیک است که مردی را توصیف می‌کند که به‌طور تصادفی در آینده‌ای دور به سر می‌برد و متوجه می‌شود که دیسژنیک منجر به حماقت جمعی شده‌است. مایک جاج در سال ۲۰۰۶ فیلم ایدیوکراسی (فیلم) نیز همین فرض را دارد، با شخصیت اصلی که موضوع یک آزمایش نظامی خواب زمستانی است که به اشتباه می‌افتد و او را ۵۰۰ سال به آینده می‌برد. در حالی که در «احمق‌های راهپیمایی» تمدن توسط گروه کوچکی از نابغه‌های فداکار سرپا نگه داشته می‌شود، در بی‌فرزندی داوطلبانه در میان زوج‌های با ضریب هوشی بالا تنها سامانه خبره برای ایفای این نقش باقی می‌ماند.

یادداشت 

آینده‌پژوهی
اصلاح نژاد
زیست‌شناسی فرگشتی