شرق ایران

شرق ایران را استان‌های خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان تشکیل می‌دهند که برخی از این استان‌ها با کشورهای افغانستان، پاکستان و ترکمنستان مرز مشترک دارند. در برخی منابع استان کرمان نیز گاهی جزئی از منطقهٔ شرق ایران شمرده می‌شود اما غالباً در جنوب ایران تقسیم‌بندی می‌شود. بخش بزرگی از شرق ایران دارای آب و هوای گرم و خشک است. هم‌اکنون به ترتیب شهرهای مشهد، زاهدان و نیشابور پرمساحت‌ترین شهرهای این منطقه محسوب می‌شوند. شهرهای مشهد، زاهدان، نیشابور، سبزوار، بجنورد، بیرجند از پرجمعیت‌ترین شهرهای منطقه به‌شمار می‌روند.

تاریخ شرق ایران در عهد هخامنشیان 
درباره تاریخ شرق ایران از ظهور حکومت هخامنشیان تا مرگ اسکندر اطلاعات بسیار کمی از مورخین عهد عتیق باقی مانده است. اگر چه کوروش در حمله به قبایل شمالی ایران به قتل رسید، ولی همیشه شرق ایران محلی امن برای حاکمین ایرانی بوده که در زمان حملات اقوام همسایه، به آنجا پناه می بردند و سعی از یاری جستن ازآنان می کردند. هخامنشیان هدایا و خراج هایی را از شرق ایران دریافت می نمودند که بطور متناوب در نوشته های باقی مانده ذکر شده است . تاکسیلا که آخرین ساتراپ هخامنشیان در شرق بود مرکزی برای اتصال بین ایران و هند در عهد هخامنشیان محسوب می گردید. یاری هندیان به داریوش سوم و هدف غایی اسکندر که تسخیر این آخرین ساتراپ هخامنشی بود به طور کامل توسط مورخین توضیح داده نشده است، با آنکه اسکندر در بابل مرد ولی سعی او دربرقراری ارتباطاتی بین شرق و غرب نمود. این مقاله به بررسی وضعیت سیاسی حکومت هخامنشیان در شرق ایران تا مرگ اسکندر پرداخته و سعی در روشن نمودن نکات تاریک تاریخ ایران می نماید.

پرمساحت‌ترین شهرها

پرجمعیت‌ترین شهرها

مردم شرق ایران 
بسیاری از مردم معتقد اند که شرق ایران خاستگاه اقوام آسیایی و دراویدی می باشد. اما آریایی هایی که به ایران مهاجرت کردن ابتدا در خراسان و سیستان(سکاها) سکنا گزیدند و بعدها به مرکز ایران رفتند. به همین دلیل است عمده حوادث آغاز تاریخ ایرانیان که در دو منبع اوستا و شاهنامه فردوسی ذکر شده‌است در مشرق ایران و در واقع در خراسان بزرگ رخ می‌دهد.

اقوام امروزی شرق ایران 
اکثریت مردم شرق ایران فارسی زبان هستند. اما اقوام کرد کرمانج، ترک خراسانی، ترکمن، تات، پشتون ها (در خراسان رضوی و خراسان شمالی) اقوام مهاجر خاوری و عرب های خراسان (در خراسان جنوبی) مردمان سیستانی، بلوچ ها (در سیستان و بلوچستان و قسمت های جنوبی خراسان جنوبی) هم در شرق ایران زندگی می کنند.

جستارهای وابسته 
 مرکز ایران
 شمال ایران
 جنوب ایران
 غرب ایران
 شمال‌غرب ایران

منابع 

 

جغرافیای ایران
زیربخش‌های ایران