حسن مشحون

حسن مشحون (۱۹۰۶–۱۹۷۹م) نویسنده، مقام‌دار فرهنگی گوناگون و موسیقی‌دان ایرانی بود که برای اثرش «تاریخ موسیقی ایران» شهرت یافت. او همچنین نویسندهٔ برخی کتاب‌های درسی ایران بوده‌است و مقام‌های بالایی در برخی ادارات فرهنگی داشته‌است.

کتاب «تاریخ موسیقی ایران» در سال ۱۳۷۳ به عنوان کتاب سالِ سیزدهمین دوره انتخاب کتاب سال٬ برگزیده و معرفی شد.

کتاب تاریخ موسیقی ایران، نوشته حسن مشحون، یکی از مهم‌ترین و دقیقترین کتاب‌های تاریخ موسیقی ایران است. حسن مشحون نویسنده این کتاب، در سال ۱۲۸۵ شمسی در محله ارگ تهران به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه، و فارغ التحصیلی از مدرسه دارالفنون، در دانش سرای عالی و در رشته تاریخ و جغرافیا تحصیل کرد و به عنوان رتبه اول از این دانش سرا، مدرک لیسانس خود را دریافت کرد. به عنوان رئیس در مدرسه آمریکایی شیراز مشغول به کار شد، و پس از آن در دبیرستان‌های البرز و دارالفنون، تدریس و به عنوان ریاست اداره محاکمات وزارت فرهنگ و مدیریت کل باستان‌شناسی در سال ۱۳۴۷ بازنشسته شد. پس از آن به عنوان استاد در رشته تاریخ موسیقی در دانشگاه تهران و در دانشکده هنرهای زیبا مشغول به کار شد. حسن مشحون در سال ۱۳۵۸ و پس از یک دوره طولانی بیماری در شبانگاه دوشنبه بیست هشتم خرداد هزار و سیصد و پنجاه و هشت، دار فانی را وداع گفت. مشحون در این کتاب از تعریف موسیقی آغاز می‌کند و ضمن توضیح در مورد چگونگی پیدایش موسیقی و سازها، از تمدن‌های پیشین و پیون آن‌ها با تمدن ایران باستان نیز سخن می‌گوید. در رابطه با تاریخ موسیقی ایران نیز از دوره آریایی‌ها تا ساسانیان، و پس از آن مادها، هخامنشیان، ساسانیان، موسیقی در دوره اسلام، دوره عباسیان، دانشمندان موسیقی دان دوره اسلامی، حمله مغول‌ها، دوره تیموی تا صفویه و قاجار و اتفاقات آن دوران، تا دوره پس از قاجار می‌گوید. پس از این توضیحات مفصل، به تقسیم‌بندی موسیقی ایران به لحن، توضیحاتی در مورد ایقاع و دورهای ریتمیک و اسامی آلات موسیقی و سلسله‌ها و خاندان‌ها، و رسالات کهن موسیقی می‌پردازد. آنچه در این کتاب به عنوان شاخصه اصلی بیان می‌شود، نوع نگرش نویسنده به عنوان مورخ و همچنین استاد تاریخ موسیقی است. چرا که به دلیل آشنایی و شناخت حسن مشحون نسبت به اساس موسیقی ایران، توضیحات داده شده در زمینه موارد تخصصی موسیقی، دارای مستندات تاریخی است و مانند دیگر کتاب‌های تاریخ موسیقی، به تعریف خاطره و شنیده‌ها نپرداخته است.

منابع 

اهالی تهران
درگذشتگان ۱۳۵۸
درگذشتگان ۱۳۹۹ (قمری)
درگذشتگان ۱۹۷۹ (میلادی)
زادگان ۱۲۸۵
زادگان ۱۳۲۴ (قمری)
زادگان ۱۹۰۶ (میلادی)
موسیقی‌دانان اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران
برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران