کانون داغ تنوع زیستی

کانون داغ تنوع زیستی یا کانون حساس تنوع زیستی (به انگلیسی: biodiversity hotspot)، به هر منطقه جغرافیای زیستی دارای تنوع زیستی بالا گفته می‌شود که در معرض تهدید از سوی انسان است. نورمن مایر دربارهٔ این موضوع دو مقاله در مجله "The Environmentalist" (1988) و 1990 نوشته‌است و در آن کانون داغ یا حساس تنوع زیستی را «بخش‌هایی از زمین که دارای بیشترین و در معرض خطرترین تنوع زیستی است» معرفی کرده‌است.

برای کمّی کردن تعریف کانون داغ زیستی، مایر در نقشهٔ سال ۲۰۰۰ تنوع زیستی، کانون حساس را جایی تعریف کرده‌است که دو شرط را همزمان داشته باشد: (یک) منطقه باید دست کم ۰٫۵ درصد یا ۱۵۰۰ گونه از گیاهان آوندی را به عنوان فلور داشته باشد؛ و (دو) حداقل ۷۰ درصد از پوشش گیاهی اولیه‌اش را از دست داده باشد. در سراسر جهان، ۳۴ منطقه واجد شرایط تحت این تعریف به عنوان «کانون‌های حساس تنوع زیستی» شناخته شده‌اند و ۹ منطقه دیگر هم نامزد احتمالی هستند. این مناطق حساس، نزدیک به ۶۰ درصد از گونههای گیاهان، پرندگان، پستانداران، خزندگان و دوزیستان جهان را تشکیل می‌دهند که بسیاری از آنها گونه‌های بومی هستند.

طرح‌های حفاظت از کانون‌های حساس 
تنها درصد کمی از کل مساحت نقاط مهم تنوع زیستی در حال حاضر حفاظت می‌شود. چندین سازمان بین‌المللی در حال فعالیت برای حفظ این مناطق هستند.
 صندوق مشارکت در اکوسیستم حساس (CEPF)
 صندوق جهانی طبیعت
 Birdlife International
 Plant life International
 Alliance for Zero Extinction
 انجمن نشنال جغرافی یک نقشه جهان از نقاط حساس و طرح و فراداده ArcView برای نقاط داغ تنوع زیستی ایجاد کرده‌است که شامل گونه‌های خاص در معرض خطر انقراض جانوری است که از طرف «سازمان بین‌المللی حفاظت» ارائه است.

پراکندگی کانون‌های داغ تنوع زیستی 

آمریکای شمالی و آمریکای مرکزی
 California Floristic Province •۸•
 Madrean pine-oak woodlands •۲۶•
 Mesoamerica •۲• (آمریکای میانه)
کارائیب
 جزایر کارائیب •۳•
آمریکای جنوبی
 جنگل اطلس •۴•
 Cerrado •۶•
 Chilean Winter Rainfall-Valdivian Forests •۷•
 Tumbes-Chocó-Magdalena •۵•
 مناطق گرمسیری آند •۱•
اروپا
 حوزه مدیترانه •۱۴•
آفریقا
 منطقه کیپ فلوریستیک •۱۲•
 جنگل‌های ساحلی شرق آفریقا •۱۰•
 Eastern Afromontan •۲۸•
 جنگلهای گینه در غرب آفریقا •۱۱•
 شاخ آفریقا •۲۹•
 ماداگاسکار و جزایر اقیانوس هند •۹•
 Maputaland-Pondoland-Albany •۲۷•
 Succulent Karoo•۱۳•
آسیای مرکزی
 کوه‌های آسیای مرکزی •۳۱•
جنوب آسیا
 هیمالیای شرقی با نپال •۳۲•
 هند و برمه، هند و میانمار •۱۹•
 گهات غربی هند•۲۱•
 سری‌لانکا•۲۱•
جنوب شرق آسیا و آسیا-اقیانوسیه
 جزایر ملانزی شرقی •۳۴•
 کالدونیای جدید •۲۳•
 نیوزیلند •۲۴•
 فیلیپین •۱۸•
 پلینزی-میکرونزی •۲۵•
 جنوب غربی استرالیا •۲۲•
 سوندالند •۱۶•
 والاسیا •۱۷•
شرق آسیا
 ژاپن •۳۳•
 کوه از جنوب غربی چین •۲۰•
غرب آسیا
 قفقاز •۱۵•
 ایرانی-آناتولی •۳۰•

جستارهای وابسته 
 تنوع زیستی
 زیست‌شناسی حفاظت
 زیست‌بوم بحرانی
 ناحیه بوم‌شناختی
 جهانی ۲۰۰
 کنوانسیون هاوایی
 مناطق با تنوع زیستی بالا
 کانون‌های تنوع زیستی دارای امید
 کشورهای دارای تنوع زیستی بالا
 مناطق حفاظت شده
 مناطق تنوع زیستی کلیدی
 طبیعت وحش

منابع

پیوند به بیرون 
 WDPA dataset on Ocean Data Viewer
 ProtectedPlanet.net
 Campaign For Nature – campaigns for protecting at least 30% of the planet by 2030
 DOPA, a Digital Observatory for Protected Areas
 United Nations Environment Programme World Conservation Monitoring Center, Protected Areas Programme
 IUCN World Commission on Protected Areas
 IUCN Global Protected Area Programme
 2010 Biodiversity Indicators Partnership Indicator Factsheet: Management Effectiveness of Protected Areas
A-Z of Areas of Biodiversity Importance
Brazilian Amazon Protected areas – Instituto Socioambiental

تنوع زیستی
حفاظت محیط زیست
حفاظت
سازمان‌های جهانی محیط زیست
کانون‌های تنوع زیستی