تأویل

تأویل آیات قرآن یعنی معنای حقیقی و تحقق عینی آیات و مرتبه ای است در فهم متون و پدیدارهای قدسی و به‌طور خاص قرآن. در قرآن کلمه تأویل در موضوعات مختلفی پیرامون همین معنا به کار رفته است. از نظر لغوی به معنای بازگشتن است یعنی آن چیزی که معنای آیه به آن باز می گردد یعنی بازگشتن به معنای حقیقی. در بعضی از دیدگاه‌ها تأویل همان تفسیر آیات است و در سایر دیدگاه‌ها تفاوت‌هایی بین این دو ذکر می شود. کلمه تأویل با کلمه اول هم ریشه است.

کاربردهای تأویل در قرآن:
 آیه ۵۳ سوره اعراف: «روزی که تأویل آیات قرآن فرارسد کسانی که روز قیامت را فراموش کرده بودند خواهند گفت یقیناً فرستادگان پروردگارمان حق را آوردند».
 آیه ۳۹ سوره یونس: «آنان آنچه که احاطه به علم آن ندارند را تکذیب می کنند و تأویل آنرا نمی دانند».
 تأویل رؤیا و به حقیقت پیوستن آن به اذن خدا ذکر شده است.
 در سوره کهف خضر دست به کارهایی می زند که برای موسی سئوال برانگیز است و بعد از اینکه خضر علت کارهای خود را برای موسی بیان می کند به او می‌گوید که آن تأویل کارهایی بود که وی بر آن صبر نداشته است.
 آیه ۷ سوره آل عمران: «لا یَعلم تأویله الّا الله و راسخون فی عِلم یَقولون آمنا به کُل مِن عند ربّنا» یعنی «تأویل را به جز خدا کسی نمی داند و راسخون در علم می گویند به آن ایمان آوردیم کل آن از طرف خداست». در تفسیر این آیه بسته به اینکه پس از الّا الله جمله را پایان یافته فرض کنیم یا نه، عده ای از مفسرین گفتند که تأویل قرآن را فقط خدا می داند و عده ای گفتند که راسخون در علم نیز تأویل قرآن را می‌دانند.

منابع 

تأویل
تشیع
تفسیر قرآن
قرآن
مفاهیم اسلام
عرفان اسلامی
الهیات اسماعیلی