تمامیت ارضی

تمامیت ارضی یا تمامیت سرزمینی  یا یکپارچگی سرزمینی، اصلی در حقوق بین‌الملل است که به دولت‌های مستقل این حق را می‌دهد تا از مرزها و اراضی کشورشان در برابر یک دولت دیگر یا جدایی طلبان داخلی دفاع و صبانت کنند. این اصل در بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد بیان شده و به عنوان حقوق بین‌الملل عرفی نیز شناخته میشود. این منشور چنین بیان می‌کند که تحمیل کردن تغییر مرزهای یک کشور توسط کشوری دیگر، یک عمل تجاوزگرانه محسوب میشود.

در سالیان اخیر تعارضاتی بین این اصل و واقعه مداخله بشردوستانه تحت ماده 73.b منشور ملل متحد «برای توسعه خودمختاری، در نظر گرفتن خواسته‌های سیاسی ملت‌ها و کمک به آن‌ها در توسعه تدریجی نهادهای سیاسی آزادشان، با توجه به شرایط خاص هر کشور و ملت‌های آن و مراحل مختلف توسعه آن‌ها» وجود داشته‌است.

در یک جهان در حال تغییر 
اعمال قوانین سختگیرانه اصل تمامیت ارضی باعث بروز مشکلاتی شده و ممکن است در مواجهه با واقعیت «روی زمین»، برساخته‌ای بیش از حد مصنوعی برداشت شود.

در نشست جهانی ۲۰۰۵، کشورهای جهان بر سر وجود یک «مسئولیت حفاظت» به توافق رسیدند که مجوزی برای حق مداخله بشردوستانه می‌دهد. استدلال شده که این مسئولیت می‌تواند اعمال منعطف مفاهیم اقتدار ملی و تمامیت ارضی را مقدور سازد و پایبندی سفت و سخت را قدری تسهیل کرده و وضعیت دفاکتوی سرزمین و دیگر عوامل را به صورت مورد به مورد لحاظ کند. قطعنامه ۱۶۷۴ شورای امنیت، که به تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۲۸ آوریل ۲۰۰۶ رسید بر مفاد بندهای ۱۳۸ و ۱۳۹ سند نتیجه اجلاس جهانی در خصوص مسئولیت حفاظت از جمعیت‌ها در برابر نسل‌کشی، جرایم جنگی، پاکسازی قومی و جنایات علیه بشریت تأکید کرد.

به هر روی، این مسئولیت حفاظت تنها مربوط به قابلیت قدرت‌های بیرونی برای غلبه بر اقتدار ملی است و صریحاً شامل تغییر مرزها نمی‌شود.

نظر مشورتی درباره اعلامیه استقلال کوزوو ادعا می‌کند تمامیت ارضی از لحاظ حقوق بین‌الملل در خصوص اعلان استقلال کوزوو نقض نمی‌شود.

جستارهای وابسته 
 تجزیه‌طلبی
 جدایی‌خواهی احزاب کرد از ایران
 حق تعیین سرنوشت
 حمله روسیه به اوکراین

منابع 

 
حقوق بین‌الملل