پیمان پذیرش مسئولیت فعالیت‌های فضایی

پیمان بین‌المللی پذیرش صدمات وارده توسط اجسام فضایی ساخت دست انسان به نام معمول پیمان پذیرش مسئولیت فعالیت‌های فضایی بیان دقیق‌تری از بندهای پیمان فضایی ماورای جو است که در سال ۱۹۷۲ برای پذیرش مسئولیت اجرای قوانین آن به تصویب رسید. این معاهده برای پشتیبانی و حمایت از دعوی کنونی و آینده در خصوص پیشگیری یا دریافت خسارت پیش آمده بر اثر فعالیت‌های فضایی برای کشورهای خسارت دیده عضو نوشته شده‌است. نظارت بر اجرای این پیمان بر عهده کمیته سازمان ملل در امور استفاده صلح‌آمیز از فضا است.
در سال ۱۹۷۸، سقوط ماهواره Cosmos ۹۵۴ اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی (که سوخت آن توسط رآکتور هسته‌ای با سوخت اورانیم-۲۳۵ تأمین می‌شد) در خاک کانادا منجر به ادعای خسارت توسط کانادا تحت پیمان مسئولیت‌پذیری فضا شد. در همان سال بر اثر سقوط ماهواره اسکای‌لب در استرالیای غربی (که هیچ مجروح یا کشته یا خسارت خاصی نداشت) ناحیه اسپرانس، دولت آمریکا را به خاطر سقوط آن بر فراز آسمان استرالیا ۴۰۰ دلار جریمه کرد. اما ناسا هرگز این جریمه را پرداخت نکرد. در آوریل سال ۲۰۰۹ هنگامی که اسکات برلی  میزبان برنامه رادیویی "رادیو بزرگراه" بود از سوی شنوندگان برنامه صبحگاهی خود پول کافی جمع کرد و این جریمه را به نیابت از ناسا پرداخت.

وضعیت 
پیمان مسئولیت‌پذیری در ۲۹ مارس ۱۹۷۲ به تصویب شد و در یکم سپتامبر ۱۹۷۲ به اجرا در آمد. تا یکم ژانویه ۲۰۱۳، ۸۹ کشور عضو رسمی این پیمان شده و ۲۲ کشور دیگر آن را امضا کرده ولی در داخل کشور خود تصویب نکرده و ۳ سازمان دولتی بین‌المللی شامل آژانس فضایی اروپا و سازمان اروپایی بهره‌برداری از ماهواره‌های هواشناسی و یوتل‌ست پذیرش و تعهد خود را در قبال حقوق و الزامات این پیمان اعلام کرده‌اند.

مفاد اصلی 
بر اساس این پیمان، کشورها مسئولیت تمامی پیامدهای حاصل از کاوشگرهای فضایی را که از خاک آن‌ها پرتاب شده یا از امکانات آن‌ها در پرتاب استفاده شده یا در پرتاب آن همکاری کرده باشند می‌پذیرند.

پرتاب با همکاری چند کشور 
اگر دو کشور مشترکاً در پرتاب یک جسم فضایی همکاری کرده باشند آنگاه هر دو کشور مسئول تمام پیامدهای حاصل از پرتاب کاوشگر هستند.

طرح ادعای خسارت 
ادعای خسارت تحت پیمان مسئولیت‌پذیری باید توسط کشوری علیه کشور دیگر طرح شود. در حالیکه بر اساس بسیاری از سیستم‌های حقوقی ملی، یک شخص حقیقی یا حقوقی می‌تواند علیه یک شخص حقیقی یا حقوقی دیگر طرح دادخواست کند، تحت پیمان مسئولیت‌پذیری، طرح دادخواست فقط توسط کشورهای عضو ممکن است. این یعنی اگر کسی بر اثر یک جسم فضایی ساخت دست انسان آسیب دیده باشد باید کشور خود را وادار به طرح دعوی علیه کشور عامل کند. طرح دعوی نیز فقط برای کشورهای عضو علیه دیگر کشور عضو ممکن است.

پانویس

منابع 
 
 1998th plenary meeting (29 November 1971), Convention on International Liability for Damage Caused by Space Objects ,United Nations Office for Outer Space Affairs ,2777 (XXVI)

ارکان فرعی مجمع عمومی سازمان ملل متحد
پیمان‌نامه‌های سازمان ملل متحد
پیمان‌نامه‌های فضایی
حقوق فضا
سازمان‌های فضایی
معاهده‌های آرژانتین
معاهده‌های آفریقای جنوبی
معاهده‌های آلمان غربی
معاهده‌های آنتیگوآ و باربودا
معاهده‌های اتحاد شوروی
معاهده‌های اتریش
معاهده‌های اروگوئه
معاهده‌های اسپانیای فرانکو
معاهده‌های استرالیا
معاهده‌های اسرائیل
معاهده‌های اسلواکی
معاهده‌های اسلوونی
معاهده‌های اکوادور
معاهده‌های الجزایر
معاهده‌های امارات متحده عربی
معاهده‌های اندونزی
معاهده‌های ایالات متحده آمریکا
معاهده‌های ایتالیا
معاهده‌های ایرلند
معاهده‌های بریتانیا
معاهده‌های بلژیک
معاهده‌های بنین
معاهده‌های بوتسوانا
معاهده‌های بوسنی و هرزگوین
معاهده‌های پاپوآ گینه نو
معاهده‌های پادشاهی لائوس
معاهده‌های پادشاهی یونان
معاهده‌های پاکستان
معاهده‌های پاناما
معاهده‌های پرو
معاهده‌های ترکیه
معاهده‌های ترینیداد و توباگو
معاهده‌های تعمیم‌یافته به آنتیل هلند
معاهده‌های تعمیم‌یافته به برمودا
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جبل‌الطارق
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر پیت‌کرن
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فارو
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فالکلند
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر کیمن
معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر ویرجین بریتانیا
معاهده‌های گسترش‌یافته به سنت هلن، اسنشن و تریستان دا کونا
معاهده‌های تعمیم‌یافته به مونتسرات
معاهده‌های تعمیم‌یافته به هنگ کنگ بریتانیا
معاهده‌های توگو
معاهده‌های تونس
معاهده‌های جماهیر عربی لیبی
معاهده‌های جمهوری چک
معاهده‌های جمهوری خلق بلغارستان
معاهده‌های جمهوری خلق چین
معاهده‌های جمهوری خلق لهستان
معاهده‌های جمهوری خلق مجارستان
معاهده‌های جمهوری خلق مغولستان
معاهده‌های جمهوری دمکراتیک آلمان
معاهده‌های جمهوری دومینیکن
معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی اوکراین شوروی
معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی بلاروس شوروی
معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی رومانی
معاهده‌های چکسلواکی
معاهده‌های چین
معاهده‌های دانمارک
معاهده‌های دودمان پهلوی
معاهده‌های دولت نظامی برزیل
معاهده‌های زامبیا
معاهده‌های ژاپن
معاهده‌های سری‌لانکا
معاهده‌های سنت وینسنت و گرنادین‌ها
معاهده‌های سنگاپور
معاهده‌های سنگال
معاهده‌های سوریه
معاهده‌های سوئد
معاهده‌های سوئیس
معاهده‌های سیشل
معاهده‌های شیلی
معاهده‌های صربستان و مونته‌نگرو
معاهده‌های عراق بعثی
معاهده‌های عربستان سعودی
معاهده‌های فرانسه
معاهده‌های فنلاند
معاهده‌های فیجی
معاهده‌های قبرس
معاهده‌های قزاقستان
معاهده‌های قطر
معاهده‌های کانادا
معاهده‌های کره جنوبی
معاهده‌های کنیا
معاهده‌های کوبا
معاهده‌های کویت
معاهده‌های گابن
معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۱۹۷۲ (میلادی)
معاهده‌های لبنان
معاهده‌های لوکزامبورگ
معاهده‌های لیختن‌اشتاین
معاهده‌های مالت
معاهده‌های مالی
معاهده‌های مراکش
معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۷۲ (میلادی)
معاهده‌های مکزیک
معاهده‌های مونته‌نگرو
معاهده‌های نروژ
معاهده‌های نیجر
معاهده‌های نیجریه
معاهده‌های نیوزیلند
معاهده‌های ونزوئلا
معاهده‌های هلند
معاهده‌های هند
معاهده‌های یوگسلاوی