صالح بن عبدالقدوس

صالح بن عبدالقدوس (گه‌گاه کوتاه‌تر صالح قُدّوس گفته می‌شود) (؟ -۷۸۳م) شاعر، ادیب و واعظ عراقی بود. او در مسجد جامع بصره به بیان سرگذشت‌های پیشنیان و وعظ می‌پرادخت؛ به‌ویژه از دین زرتشتی مثال می‌زد، چیزی که آن هنگام از سوی دستگاه رسمی «زندقه» نامیده می‌شد. این موضوع به آگاهی خلیفه مهدی رسید و او را از بصره به بغداد فراخواند. اما صالح قدّوس توانست به دمشق بگریزد. او بازداشت و به بغداد بازگردانده شد؛ گویند مهدی خود حکم قتلش را انجام داد و دستور داد پیکرش را چند روز همگانی بیاویزند. صالح بن عبدالقدوس بسیار کهنسال شده بود و گویند اواخر عمر نیز نابینا بود. شعرش را نیک و در ادبیات او را فاضل دانسته‌اند. ابن المعتز دربارهٔ زهد و وعظ او نوشته است و همهٔ اشعارش را «امثال و حکمت‌ها» بیان کرده‌است. جاحظ نیز شعر صالح را ستوده است و گفته است که قصایدش چون همگی مَثل‌وار بوده، بر زبان همگان مردم شهرت نیافت.

منابع 

درگذشتگان ۷۸۳ (میلادی)
درگذشتگان ۱۶۷ (قمری)
کشته‌شدگان اهل عراق
متهمان به زندقه
شاعران دوره عباسیان
عراقی‌های سده ۸ (میلادی)