جرم زیست‌محیطی

جرم زیست‌محیطی  در حقوق بین‌الملل عمومی به اعمالی اطلاق می‌شود که به دگرگونی و نابودی محیط زیست می‌انجامد. این اعمال غیرقانونی شامل محیط زیست حیات وحش، تنوع زیستی و منابع طبیعی است. نهادهای بین‌المللی مانند جی ۸، اینترپل، اتحادیه اروپا، برنامه محیط زیست ملل متحد، مؤسسه تحقیقات بین‌المللی، جرایم و عدالت ملل متحد، جرم‌های زیست‌محیطی زیر را به رسمیت شناخته‌اند:

اعمال غیرقانونی نسبت به حیات وحش: تجارت غیرقانونی حیات وحش با گونه‌های در خطر انقراض بر خلاف کنوانسیون تجارت بین‌المللی «گونه‌های جانوری در معرض خطر».

استخراج غیرقانونی معادن: قاچاق مواد مربوط به کاهش ازون برخلاف پروتکل مونترال ۱۹۸۷دربارۀ موادی که لایه ازون را از بین می‌برند.

ماهیگیری غیرقانونی: ماهیگیری غیرقانونی بر خلاف کنترل‌های اعمال‌شده توسط سازمان‌های مختلف مدیریت ماهی‌گیری منطقه‌ای.

قطع غیرقانونی درختان: قطع غیرقانونی درختان و تجارت مرتبط با الوارهای دزدیده‌شده بر خلاف قوانین ملی.

جرم زیست‌محیطی تقریباً یک سوم جرم‌های انجام‌شده توسط سازمان‌ها، شرکت‌ها، مشارکت‌ها، اتحادیه‌ها، تراست‌ها، صندوق‌های بازنشستگی و غیرانتفاعی را تشکیل می‌دهند. این چهارمین نوع فعالیت جرم‌خیز در جهان است و هر سال بین پنج تا هفت درصد افزایش می‌یابند.

رسیدگی در ایران 
به نظر می‌رسد غیر از مداخلات قانونی بر مبنای نظر سازمان محیط زیست در ایران، برنامه مدونی برای مبارزه با این گونه جرایم هنوز وجود ندارد؛ اگرچه به تازگی در سیاست‌های کلی ابلاغی محیط زیست بخشی با عنوان جرم‌انگاری تخریب محیط زیست ذکر شده‌است.

رسیدگی بین‌المللی 
در سپتامبر ۲۰۱۶ اعلام شد که دادگاه کیفری بین‌المللی واقع در لاهه عطف به اساسنامه رم دولت و افراد را به دلیل جنایت زیست‌محیطی تحت عنوان «جنایات علیه بشریت» تحت تعقیب قرار می‌دهد. این‌گونه پرونده‌ها شامل تخریب محیط زیست، بهره‌کشی ناعادلانه از منابع طبیعی و تصرف غیرقانونی زمین در کنار موارد دیگر است.

جرم‌شناسی زیست‌محیطی 
جرم‌شناسی زیست‌محیطی مفاهیم جرم و رفتارهای زیان‌بار علیه محیط زیست، از جمله نقشی که شرکت‌ها، دولت‌ها و جوامع در ایجاد آسیب‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند، مورد بررسی قرار می‌دهد. جرم‌شناسی در حال حاضر شروع به تشخیص تأثیر و پیامدهای انسان بر محیط زیست و نحوه ارزیابی این آسیب‌ها توسط نهادهای مجری قانون و قوه قضاییه و اعمال مجازات برای مجرمان می‌کند. جنایات زیست‌محیطی نه تنها بر روی زمین، آب، هوا، بلکه بر سلامت کودکان نیز تأثیر می‌گذارد. بر اساس مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۶ درمورد چشم‌اندازهای بهداشت محیط منتشر شد، رشد و گسترش حفاظت از محیط زیست کودکان در دو دهه گذشته قابل توجه بوده‌است. در ایالات متحده، تلاش‌های چشمگیری برای رسیدگی به حساسیت‌های ویژه کودکان انجام شده‌است و همچنان به نگرانی‌های زیست‌محیطی جدید می‌پردازد تا اطمینان حاصل شود که محیط زیست کودکان بدون آسیب و در زیر چتر حمایت از یک توسعه سالم قرار داشته باشد.

جستارهای وابسته 
 ارزیابی پیامد زیست‌محیطی
 جنایات علیه بشریت
 شکار غیرقانونی

منابع

پیوند به بیرون 
 Interpol - environmental crime page
 Environmental Crime-Havocscope Black Markets -Statistics and data on environmental crime
 Wildlife Enforcement Monitoring System
 Australian Institute of Criminology
 Monitoring and Enforcement of Climate Policy

 
حقوق بین‌الملل کیفری
حقوق محیط زیست
دیوان بین‌المللی کیفری