عبدالصمد معذل

عبدالصمد بن مُعَذِّل با کنیهٔ ابوالقاسم (؟ - ۸۵۳م) شاعر عراقی در دورهٔ اول عباسی بود. او را شاعری فصیح، ظریف، شتاب‌گو در شعر، رجز و قصیده‌سرا، مشهور به مقطعات ذکر کرده‌اند که از برجستگان شعر نوگرایی در دورهٔ اول عباسی بوده‌است اما در پسِ شهرت ابوتمام، پنهان ماند. در طبیعت‌گرایی نیز پیشرو بوده‌است.

زندگی 
نسب کاملش «عبدالصمد بن ابی‌عمرو معذِّل بن غیلان بن حَکَم بُختری» از بنی‌اسدهای ربیعه ذکر شده و مادرش زرقاء نام داشت. زادگاهش بصره بود و همان‌جا بوستانی پاک و آباد داشته اشت. او را «خبیث‌زبان و خبیث‌دل» ذکر کرده‌اند که دارای تکبر شدیدی در دشمنی بوده‌است. برادری به نام احمد داشت که ادیب و شاعر بود و نزد مردم آبرومند بوده‌است که از بزرگان معتزله در روزگار خود شمرده می‌شده‌است. اما میان دو برادر، روابط خشکی جاری بود. درگذشت عبدالصمد در حدود ۸۵۳م / ۲۴۰ق روی داد.

منابع 

اهالی بصره
درگذشتگان ۲۴۰ (قمری)
درگذشتگان ۸۵۳ (میلادی)
شاعران دوره عباسیان
عراقی‌های سده ۹ (میلادی)