نوکلئوئید

با نوکلئوتید اشتباه نگیرید.
نوکلئوئید (به معنی هسته‌مانند یا شبه‌هسته) منطقه‌ای با شکلِ نامنظم در درونِ سلولِ پروکاریوتی است که همه یا بخشِ بیشترِ ژنوم یا ژنوفور را در بردارد.    کروموزوم یک پروکاریوت به شکل دایره ای است و طول آن در مقایسه با ابعاد سلول بسیار بزرگ است، بنابراین برای جا گرفتن باید فشرده شود. برخلاف هسته یک سلول یوکاریوتی (nucleolus)، کروموزوم پروکاریوت ها توسط یک غشای هسته ای احاطه نشده است. در عوض، نوکلوئید با تراکم و آرایش عملکردی با کمک پروتئین‌های معماری کروموزومی و مولکول‌های RNA و همچنین ابرپیچ‌پیچی DNA شکل می‌گیرد. طول یک ژنوم به طور گسترده ای متفاوت است (به طور کلی حداقل چند میلیون جفت باز) و یک سلول ممکن است حاوی چندین نسخه از آن باشد.

هنوز ساختاری با وضوح بالا از یک نوکلوئید باکتریایی شناخته نشده است، با این حال ویژگی های کلیدی در اشریشیا کلای(=E.coli) به عنوان یک ارگانیسم مدل تحقیق شده است. در اشرشیا کلای، DNA کروموزومی به طور متوسط به صورت منفی ابرپیچ شده و به حلقه های پلکتونمیک تا می شود، که به مناطق فیزیکی مختلف محدود می شوند و به ندرت در یکدیگر منتشر می شوند. این حلقه‌ها از نظر فضایی در مناطقی به‌اندازه مگاباس به نام macrodomain سازماندهی می‌شوند، که در آن مکان‌های DNA غالباً برهم‌کنش دارند، اما برهمکنش بین آنها نادر است. DNA متراکم و سازمان یافته فضایی یک بیضی مارپیچ شکل می دهد که به صورت شعاعی در سلول محصور شده است. به نظر می رسد که ساختار سه بعدی DNA در نوکلوئید بسته به شرایط متفاوت است و به بیان ژن مرتبط است، به طوری که معماری نوکلوئیدی و رونویسی ژن به شدت وابسته به یکدیگر هستند و متقابلا بر یکدیگر تأثیر می گذارند.

جستارهای وابسته 
 هسته یاخته
 پلاسمید
 پرو کاریوت
 یوکاریوت
 بازسازی دی‌ان‌ای

منابع 

باکتری‌شناسی
کالبدشناسی سلول