ملاغلامرضا آرانی

ملاغلامرضا آرانی (۱۱۹۲–۱۲۶۵ ق، ۱۱۵۷–۱۲۲۸ خ) نویسنده و عالم سده ۱۳ خورشیدی است.

زندگی 
ملاغلامرضا آرانی در نیمه ذیقعده ۱۱۹۲ (۱۴ آذر ۱۱۵۷) در شهر آران و بیدگل به دنیا آمد. پدرش ملا محمدعلی آرانی فرزند ملا محمدجعفر فرزند ملا نورالوری فرزند ملا ابوالحسن فرزند ملا محمدتقی آرانی و وی از نوادگان ملا ابوالحسن خطیب بحرینی است. وی در زادگاهش درگذشت ولی پیکرش به نجف اشرف منتقل و در قبرستان وادی‌السلام به خاک سپرده شد.

ملا ابوالحسن آرانی از این سلسله، نخستین عالمی بود که در دوره صفویان و پس از استقرار شیخ علی کرکی معروف به محقق کرکی به دعوت شاه طهماسب از جبل عامل لبنان به اصفهان پایتخت ایران آمد. این خانواده با فضیلت و دانش، در مناطق مرکزی ایران به ویژه منطقه کاشان به ارشاد و تبلیغ پرداختند.

وی در زادگاهش نزد ملاعلی آرانی شاگردی کرد و سپس به نجف عزیمت کرد و نزد سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) و پسرش سید محمد مجاهد بر دانش خود افزود. در بازگشت به ایران از محضر ملا احمد نراقی و میرزای قمی بهره برد.

وی پس از بازگشت به‌طور ثابت در خانه خود در آران و بیدگل بود. ملاغلامرضا آرانی از بدو تولد تا وفات را در منزل ساده پدرش گذراند و در پوشاک نهایت سادگی را رعایت می‌نمود و نسبت به اهل بیت مهربانی و علاقه خاصی داشت.

ملا محمدحسن داعی آرانی تاریخ درگذشت وی را سال ۱۲۶۴ قمری می‌داند و در ماده تاریخ زیر که در پایان قصیده ای که در وصف ملاغلامرضا سروده، آورده‌است:
 که آفتابی شد بر انوارها به حساب ابجد عدد ۱۲۶۴ می‌شود.

استادان 
برخی از استادان و فقیهانی که به وی اجازه اجتهاد و نقل روایت داده‌اند، عبارتند از:
 ملا علی آرانی (۱۱۷۷ – ۱۲۴۴ ق)
 ملا محمدعلی آرانی (قرن ۱۱–۱۲ ق)
 میرزا ابوالحسن کاشانی (قرن ۱۳)
 ملا احمد نراقی (۱۱۸۵–۱۲۴۵ ق)
 سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) (۱۱۶۱–۱۲۳۱ ق)
 سید محمد طباطبایی (۱۱۸۰–۱۲۴۲ ق)
 ملا علی نوری مازندرانی (۱۲۴۶ ق)
 سید محمدباقر شفتی (رشتی) (۱۱۷۵–۱۲۶۰ ق)
 میرزای قمی (۱۱۵۱–۱۲۳۱ ق)
 ملا محمدجعفر شریعتمداری استرآبادی (۱۱۹۶–۱۲۶۳ ق)

آثار 
از او بیش از ۶۰ اثر خطی به صورت کتاب، رساله به زبان فارسی و عربی بجا مانده‌است که مهمترین آنها عبارتند از:

 جامع الشتات و قالع الشبهات
 عواید الایام و قوائد الانام
 کنوز الجواهر و معادن الزواهر
 حجه البالغه (۵ جلد)
 الجامع النافع
 اجوبه المسایل
 جوامع الکلم و منابع الحکم
 شرح روضه البهیه (حاشیه بر کتاب حدود و دیات)
 الطرائف الظرایف و الغوالی العوالی
 قلائد اللآلی
 الدررالمنثورة و الجواهرالمبروره
 مجموعه سؤال و جواب
 تنبیه الطالبین
 شرح شافیه
 بدایع الذرایع و ذرایع البدایع
 کلمات تامات
 رساله‌های نباتیه، نقلیه، چلبانیه، حلیسبانیه، سبحله
 تذکره قری الثلاث
 حاوی الشوارد و منهل الوارد
 اشعار عربی
 نکت البالغه
 ترجمه مصباح الشریعه
 فلک الجاریه
 رساله العنوانات و مجمل التفصیلات
 ملتقطات
 شرح بر زیارت جامعه
 رساله هلالیه، در شرح حال امامزاده محمد هلال بن علی

منابع

پانویس 

روحانیان شیعه دوازده‌امامی
اهالی آران و بیدگل
روحانیان شیعه سده ۱۳ (قمری)
عالمان شیعه
نویسندگان مرد اهل ایران
خاک‌سپاری‌ها در قبرستان وادی‌السلام