حق مطالعه

حق مطالعه () یک داستان کوتاه به نویسندگی ریچارد استالمن، بنیان‌گذار بنیاد نرم‌افزار آزاد است. این داستان برای اولین بار در نشریهٔ Communications of the ACM (سال ۴۰، شمارهٔ ۲) در ماه فوریه ۱۹۹۷ به چاپ رسیده‌است. این داستان یک داستان اخطارآمیز است که در سال ۲۰۴۷ اتفاق می‌افتد، زمانی که تکنولوژی‌های دارای مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) برای محدود کردن مطالعهٔ کتاب به کار گرفته شده‌اند: زمانی که به اشتراک گذاشتن کتاب و مطالعهٔ محتویات آن دارای جرم و مجازات حبس است.

این داستان در مورد تأثیر مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) بر نیازهای دانشجویان است، هنگامی که لیزا (یکی از شخصیت‌های داستان) از دن هالبرت (شخصیت دیگر داستان) درخواست می‌کند که رایانه‌اش را به او قرض دهد. رایانهٔ لیزا خراب شده بود و اگر او نمی‌توانست رایانه‌ای را قرض کند، در پروژهٔ میان‌ترمش مردود می‌شد. دن در وضعیت دشواری قرار می‌گیرد که مجبور است به لیزا کمک کند؛ اما اگر رایانه‌اش را به او قرض دهد، ممکن است لیزا کتاب‌هایش را بخواند. در شرایطی که اجازهٔ خواندن کتاب‌های خریداری شده توسط شخصی به دیگری، مجارات حبس دارد.

قبل از استفاده از مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) تکنولوژی گسترده بود (هر چند که از استفاده از DRM در دی‌وی‌دی‌ها از سال‌های پیش شروع شد، و نرم‌افزارهای انحصاری مختلف از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی از روش‌هایی برای جلوگیری از کپی کردن استفاده می‌کنند) و مقاله پیش‌بینی راهکارهای مبتنی بر سخت‌افزار برای محدود کردن کاربران در چگونگی دسترسی به محتوا است، مانند محاسبات قابل اعتماد.

یادداشت نویسنده در مورد داستان 
ریچارد استالمن نویسندهٔ داستان در سال ۲۰۰۷ در بارهٔ داستان نوشته‌است که:

جستارهای وابسته 
 مدیریت حقوق دیجیتال
 نرم‌افزار آزاد
 جان واکر (برنامه‌نویس)

منابع

پیوند به بیرون 
 داستان حق مطالع به زبان انگلیسی در سایت گنو

داستان‌های کوتاه ۱۹۹۷ (میلادی)
محتویات آزاد
مدیریت حقوق دیجیتال
نرم‌افزار آزاد