درگیری نیابتی ایران و عربستان سعودی

درگیری نیابتی ایران و عربستان سعودی یک جنگ نیابتی فعال بین جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی است برای نفوذ بیشتر در خاورمیانه، که بیشتر در جنگ داخلی یمن و جنگ داخلی سوریه در جریان است.

پیشینه

موارد 
به مجموعه تحولات روابط ایران با برخی کشورهای عربی نظیر عربستان سعودی، عراق و امارات می‌گویند که بیشتر ناشی از اختلافات مذهبی، جغرافیایی، تاریخی و امنیتی و رقابت‌های ژئوپلتیک است. متهم شدن ایران به اقدام برای ترور سفیر عربستان، تحریف نام خلیج فارس، مناقشه جزایر سه‌گانه ایرانی در خلیج‌فارس، ماجرای اعدام ابوطالب یزدی، ماجرای منصور ارباب‌سیر، کشتار حاجیان در مکه در سال ۱۳۶۶ از جمله اتفاقاتی است که ناشی از جنگ سرد میان ایران و برخی کشورهای عربی است.
 تحریف نام خلیج فارس: با وجود مدارک تاریخی در خصوص نام خلیج فارس، برخی کشورهای عربی به ویژه کشورهای عرب حاشیه این خلیج مدعی هستند که نام این منطقه آبی خلیج عربی است. تا پیش از دهه ۶۰ قرن بیستم میلادی، کشورهای عربی از عبارت خلیج فارس در مکاتبات رسمی خود استفاده می‌کردند. دربارهٔ نام خلیج فارس تا اوایل دههٔ ۱۹۶۰ میلادی هیچ گونه بحث و جدلی در میان نبوده و در تمام منابع اروپایی و آسیایی و آمریکایی و دانشنامهها و نقشه‌های جغرافیایی این کشورها نام خلیج فارس در تمام زبان‌ها به همین نام یاد شده‌است.
 مناقشه جزایر سه‌گانه ایرانی در خلیج‌فارس: حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ریشه در دورهٔ امپراطوری‌های عیلامی، ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. در این دوران نظم و امنیت ایرانی بر سراسر این پهنه آبی خلیج فارس و جزایر آن حکم‌فرما بود. جزایر سه‌گانه در سال ۱۹۰۸ به‌طور کامل تحت اشغال بریتانیا به عنوان قیم رسمی امارات متصالحه درآمد اما تا سال ۱۹۷۱ هیچ‌یک از دولت‌های وقت ایران این اشغال را قبول نداشته و ابوموسی به همراه تنب بزرگ و کوچک در تقسیمات کشوری ایران قرار داشتند. در سال ۱۹۷۱ پس از توافق ایران و بریتانیا و پیش از خروج نیروهای نظامی انگلستان از منطقه و تأسیس کشور امارات متحده عربی، ابوموسی به همراه تنب بزرگ و تنب کوچک پس از نزدیک به ۷۰ سال شکایت‌های مداوم دولت ایران علیه اشغال گری انگلیس سرانجام به ایران بازگردانده شد.
 متهم شدن ایران به اقدام برای ترور سفیر عربستان: توطئه ترور عادل الجبیر، سفیر عربستان در خاک آمریکا توسط سپاه قدس در ۱۹ مهر ۱۳۹۰ (۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ میلادی) توسط اریک هولدر وزیر دادگستری آمریکا اعلام گردید. وزارت دادگستری ایالات متحده آمریکا در تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ میلادی، یک شهروند ایرانی-آمریکایی به نام منصور ارباب‌سیَر را به عنوان متهم اصلی و یک شهروند دیگر ایرانی به نام علی غلام شکوری که افسر ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران معرفی شده‌است را به ارتباط‌گیری، طراحی و پرداخت پول به کارتل لوس زتاس جهت ترور عادل الجبیر، سفیر ریاض در واشینگتن متهم کرده‌است. دولت ایران در نخستین واکنش این اتهام را سناریوی تبلیغاتی آمریکا و اسرائیل دانست.
 اعدام ۱۸ ایرانی: برابر اخبار خبرگزاری‌ها عربستان ۱۸ ایرانی را در زندان دمام به جرم مواد مخدر گردن زده‌است.
 فاجعه منا (۱۳۹۴): که طی آن تعداد زیادی از حاجیان ایران کشته شدند. ایران و برخی از کشورهای اسلامی، عربستان سعودی را برای مدیریت حج ناتوان خواندند.
 حمله به تأسیسات نفتی آرامکو (۲۰۱۹): در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۹ حمله به تاسیسات نفتی آرامکو در شرق عربستان سعودی موجب مختل شدن صادرات نفت عربستان سعودی و سقوط بازار سهام سعودی شد. جنبش انصارالله یمن مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و آن را حمله‌ای پهپادی نامید. از سویی ایالات متحده و عربستان سعودی، جمهوری اسلامی ایران را مسئول این حملات قلمداد نمود که ایران این اتهام را رد کرد.

جستارهای وابسته 
 جنگ نیابتی
 جنگ نیابتی ایران و آمریکا
 جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
 روابط ایران و عربستان سعودی
 بهار عربی
 دیدارهای فوتبال ایران و عربستان

منابع 

 

آسیا در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
ایران در ۱۹۷۹ (میلادی)
ایران در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
ایران در دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
ایران در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
ایران در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
ایران در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
ایران در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
پیامدهای بهار عربی
جنگ داخلی سوریه
جنگ سرد دوم
جنگ نیابتی ایران و آمریکا
جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
جنگ نیابتی ایران و عربستان
جنگ‌های ایران
جنگ‌های در جریان
جنگ‌های عربستان سعودی
جنگ‌های واسطه‌ای
خشونت فرقه‌ای شیعه–سنی
دخالت نظامی در یمن
درگیری‌ها در ۱۹۷۹ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۱ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۲ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۳ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۴ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۵ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۶ (میلادی)
درگیری‌ها در ۲۰۱۸ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
درگیری‌های دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رابطه شیعه و سنی
رقابت‌های ژئوپولیتیک
روابط ایران و عربستان سعودی
روابط نظامی ایران و عربستان
زمستان عربی بر پایه کشور
زمستان عربی
سیاست خارجی ایران
سیاست خارجی عربستان سعودی
شورای همکاری کشورهای عرب خلیج
عربستان سعودی در ۱۹۷۹ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
عربستان سعودی در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
عملیات‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق ایران
مداخله خارجی در جنگ داخلی سوریه