شورش ۲۰۰۱ هرات

{{Infobox military conflict
|conflict=شورش ۲۰۰۱ هرات
|partof=جنگ افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۱۴) و جنگ افغانستان (۱۳۵۷ تاکنون)
|campaign=
|image=Herat view mosques.jpg
|caption=
|date=۱۲ نوامبر ۲۰۰۱
|place=هرات، افغانستان
|casus=
|territory=
|result=پیروزی ایران و ائتلاف شمال
  بمباران مقر های القاعده توسط آمریکا
 عقب نشینی طالبان از هرات
|combatant1=
 امارت اسلامی افغانستان طالبان
|combatant2=
 تکاوران ارتش ایالات متحده آمریکا 
 نیروی دلتا
 سیا
 ائتلاف شمال

 نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
|commander2= تامی فرنکس محمد اسماعیل‌خان سید یحیی رحیم‌صفوی محمد سلیمی  محمد محقق

|strength1=
|strength2=ائتلاف شمال: ۵٬۰۰۰
|casualties1=
|casualties2=
}}شورش ۲۰۰۱ هرات'  یک شورش از قبل برنامه‌ریزی شده در شهر هرات و بخشی از جنگ افغانستان بود. شهر در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۰۱ توسط نیروهای ائتلاف شمال و به کمک نیروهای ویژه ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و ایرانIranian Special Forces Reportedly Fight Alongside US in Battle for Herat. Permanent Archived Link<ref name="Soufan,2018">قاسم سلیمانی و استراتژی منحصر به فرد منطقه‌ای ایران – مرکز مبارزه با تروریسم آکادمی وست‌پوینت. علی سوفان'. CTC Sentinel. نوامبر ۲۰۱۸ نسخه ۱۱, شماره ۱۰. مرکز مبارزه با تروریسم – وست‌پوینت. . پیوند دائمی و نسخه بایگانی شده در archive.is. بایگانی شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۸.</ref> از طالبان بازپس گرفته شد.

مشارکت کنندگان 
تیم نیروهای ویژه آمریکا از واحدهای تکاور ارتش و نیروی دلتا تحت فرماندهی ژنرال تامی فرنکس تشکیل شده بود. همچنین حدود ۵ هزار نفر از نیروهای ائتلاف شمال به فرماندهی محمد اسماعیل‌خان (از فرماندهان در نبرد با شوروی و والی سابق هرات قبل از روی کار آمدن حکومت طالبان) در این شورش شرکت داشتند. دولت بریتانیا به دلیل مسائل امنیتی هیچگاه ساختار، تعداد نیروها و نام فرمانده نیروهای ویژه بریتانیا در این شورش (و دیگر عملیات‌های این نیرو) را اعلام نکرد.

عملیات 
عملیات‌های نظامی از تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۰۱ آغاز شد. تا آخر ماه، حملات هوایی آمریکا بسیاری از تانک‌ها، مراکز مخابراتی و شبکه تونل‌های طالبان را نابود کرده بود. این مراکز و ساختمان‌ها شامل فرودگاه هرات می‌شد که در آن هواپیماهای به غنیمت گرفته شده از ارتش شوروی قرار داشتند.در روز ۱۱ نوامبر دسته عملیاتی آلفا ۵۵۴ (شناسه "تایگر ۰۶") نیروهای ویژه ارتش آمریکا، با بالگرد در نزدیکی شهر قرار گرفتند. طبق نقشه، نیروهای ایرانی مخفیانه وارد شهر شدند تا شورش را در روز ۱۲ نوامبر آغاز کنند که این عمل به گفته اسماعیل‌خان قیام مردم محلی علیه رهبران طالبان بود. پس از شروع شورش‌ها، نیروهای ائتلاف شمال، گروهی از مردم هزاره و یک گروه کوچک از نیروهای ویژه آمریکا وارد شهر شدند. ساکنان هرات نیز با چوب، چاقو و سلاح‌هایی که سراسر شهر مخفی شده بود در شورش شرکت کردند. پس از عقب‌نشینی نیروهای طالبان به سمت کوه‌های مرزی و به جا گذاشتن تعدادی تانک، شهر سقوط کرد. زندانی‌ها (که شامل داوطلبان چچنی و عرب می‌شدند) به مکان‌های نامعلومی برده شدند.

نتیجه 
پس از عقب‌نشینی طالبان، مردم شهر شروع به شادی و پایکوبی کردند. به گزارش رسانه‌های ایران «مردم در پشت بام خانه‌ها به رقص و پایکوبی مشغول بودند و صدای بوق ماشین از جای جای شهر به گوش می‌رسید.» پس از عقب‌نشینی طالبان، محمد اسماعیل‌خان به عنوان امیر غرب افغانستان، قدرت را در دست گرفت. او به فرماندهان طالبان وعده عفو داد ولی به آنان هشدار داد که اگر به فعالیت‌های نظامی خود ادامه دهند با واکنش سختی مواجه خواهند شد.اسماعیل‌خان تا سال ۲۰۰۴ و برکناری اش توسط حامد کرزای رئیس‌جمهور وقت، والی هرات بود. برکناری او با اعتراضات گسترده و گاه خشونت بار مردم همراه بود.

پانویس 

تاریخ هرات
جنگ داخلی افغانستان
درگیری‌ها در ۲۰۰۱ (میلادی)
رویدادهای نوامبر ۲۰۰۱
شورش‌ها در افغانستان
عملیات‌های نظامی نیروی قدس
نبردها در جنگ افغانستان (۲۰۰۱ تاکنون)
نبردهای ایالات متحده آمریکا در جنگ افغانستان (۲۰۰۱ تاکنون)
نبردهای ایران
ویکی‌سازی رباتیک