کوه شاه

کوه شاه بافت و رابر کوهی با ارتفاع ۴۳۴۸ متر است که بعد از کوه هزار،دومین کوه بلند در استان کرمان و پنجمین کوه بلند کشور است.
کوه شاه برف‌گیرترین کوهستان در جنوب‌شرق کشور و جنوب غرب کرمان است .نزدیک ترین نقطه شهری به کوه شاه،شهر بزنجان در شهرستان بافت است و اصلی ترین مسیر دسترسی به کوه شاه،از جاده کرمان بافت_روستای تلخه چار است که هر ساله گروه های متعدد کوهنوردی،این مسیر را برای فتح کوه انتخاب میکنند ، آبشار بنگان بافت از این کوه سرچشمه میگیرد که هرساله نقصد گردشگران بسیاری است،  کوه شاه سرچشمهٔ هلیل‌رود است رودخانه و چشمه چِهرُن، رودخانه گلی حسن کشی، رودخانه عشق‌آباد و رودخانه اِسکِر که همه به هم می‌پیوندند و به رودخانه رابر تبدیل می‌شوند  و بعد به هلیل می‌رسند.
قله‌های این کوه عبارتند از قله شاه، قله کله‌ماری  راه‌های دسترسی به کوه عبارتند از  مسیر تلخه چار که در جاده کرمان بافت قرار دارد و مسیر بنگان که در بزنجان قرار دارد و بر احمد در جاده کرمان رابر میباشد، بالای سد لاله‌زار، چهرن، گلی حسن کشی، بالای اسکر و عشق‌آباد.
این کوه همچنین سرچشمه آب جیرفت و جازموریان نیز می‌باشد و دلیل نامگذاری آن احتمالا بزرگی و عظمت آن باشد.

موقعیت جغرافیایی 
این کوه در میان دو شهرستان رابر و بافت قرار دارد. کوهستان شاه توده ای باتولیتی است که با طول ۲۵ کیلومتر و عرض ۲۰ کیلومتر در راستای غربی شرقی کشیده شده‌است. در دامنه شمالی به روستای هراران و لاله زار و در غرب روستای یاس چمن و کیسکان شهرستان بافت و از جنوب به روستای تلخه چار و بنگان بافت و بزنجان و از شرق به روستای چهرن و جنوب این کوه به رابر محدود است.

مسیرهای صعود 
با توجه به ارتباط کوه شاه با کوه‌های اطراف، برای رسیدن به آن راه‌های بسیاری وجود دارد. چندین راه اصلی صعود به قله‌های کوه شاه( قله شاه،قله لاله زار،قله کله ماری) شامل مسیر دهنهٔ تلخه چار، مسیر دهنهٔ یورتی و مسیر براحمد مسیر گلی حسن کشی مسیر عشق اباد و مسیر چهرن است.
 مسیر تلخه چار

این مسیر که در جبهه جنوبی قله کوه شاه قرار دارد؛ از درهٔ شمالی روستای تلخه چار آغاز می‌شود و با گذر از آبشارها و بیدستان بالادست به چمن زار جوچار می‌رسد. پس از طی شیب بالای چمنزار آخرین چشمهٔ کوه شاه در چمنزار به نام «چمن حوض» قرار گرفته‌است که معمولاً برای شب مانی در صعودهای دوروزه انتخاب می‌شود. مسیر در غرب این چمنزار ادامه پیدا می‌کند و با طی حدوداً دو ساعت به قله غربی کوهستان یعنی قلهٔ کوه شاه می‌رسد. این مسیر کوتاه‌ترین گذرگاه برای رسیدن به قله است و یک روزه می‌توان از آن به قله رسید.این مسیر راحت‌ترین و بهترین مسیر دسترسی به کوه شاه است.
 مسیر دهنهٔ یورتی
این گذرگاه در جبهه شمالی کوه شاه مسیر تاریخی کوه پیمایی شاهان قاجار بوده‌است. شیبی ملایم که از دریاچه لاله زار آغاز می‌شود و با گذر از دریاچه دهنهٔ یورتی و چمنزارهای با طراوت اطراف رودخانهٔ لاله زار به چمنزار تخت شاهزاده رسیده و در انتها از سمت یال غربی به قله برزانتی یا «عبدالبیگی» می‌رسد.
 مسیر براحمد
از روستای اسکر در رابر شرع می‌شود و با ادامهٔ مسیر به درهٔ «گلی اسکر» دره ای طولانی و پرآب از میان باغ‌های گردو می‌گذرد تا به بالای دهنهٔ براحمد برسد از آنجا مسیر دوراهی می‌شود که مسیر درهٔ شرقی به قلهٔ «عبدالبیگی» و درهٔ غربی به «چمنزار حوض» می‌رسد و در ادامه مسیر قله کوه شاه نمایان می‌شود. این مسیر بیشتر توسط عشایر برای رسیدن به چمنزارهای کوه استفاده میشود.

مسیر دره سنگو:
این مسیر از روستای زیبای گنوئیه میباشد که صعود دشواری است و چندین بار در شرایط سخت زمستانی صعود مشترک کوهنوردان کشور بوده است.و دیگر راه دره نوردی از مسیر گردو دره کار و یا گلی حسن کشی که بسیار هم زیباست
و دیگر راه دره نوردی از مسیر عشق اباد میباشد.

زمین‌شناسی 
ساختار کلی کوه شاه شامل یک تودهٔ عظیم باتولیتی است که در جنوب تا تلخه چاربافت و قنات مروان ادامه یافته‌است از سیه بنوییه شروع و در جهت شمال تا چهرن و هراران است و در غرب تا خوشکاربافت ادامه دارد در حقیقت می‌توان گفت که در اوائل پلیوسن با هجوم ماگما به زیر این کوهستان و گرم شدن آب‌های موجود درز و شکاف‌ها و خلل و فرج و فضاهای خالی سنگ‌های آذرین نفوذی، خروجی و پیروکلاستیک یک سیستم گرمابی بسیار نیرومند در این نواحی به وجود آمده و با ادامه حرکت دیاپیری ماگمای مذکور شکستگیهایی در پوسته جامد این نواحی به وجود آمده و محلول‌های گرمابی از طریق این شکستگی‌ها آزاد شده و تمامی پیکره‌های سنگی قبل از خود را تحت تأثیر خود قرار داده‌است. این دگرسانی کنترل تکتونیکی داشته و تقریباً در تمامی بخش‌های آن هجوم محلول‌های گرمابی به سنگ‌ها از طریق سیستم شکستگی‌ها صورت گرفته‌است. دگرسانی گرمابی منطقه پانگین، براحمد، قنات مروان و چهرن بخش‌هایی از آن است. ماگمای مذکور در بعضی مناطق خارج از نقشه، مانند کوه بیدخان و کوه مزاحم تظاهرات وسیع آتشفشانی داشته و در برخی نقاط دیگر به صورت گنبدها و توده‌های نفوذی کوچک متبلور شده‌است. این واقعه یکی از جوانترین حوادث اصلی منطقه است و دگرسان‌های مختلفی را ایجاد کرده‌است.

معادن 
کانسارهای کوه شاه شامل کربناتهای کلسیم منیزیم و آهن که به صورت رگه‌هایی موازی در امتداد زون دگرسانی و سولفورهای مس روی سرب و آهن در اعماق زمین و رگه‌های کم وسعتی از کانی‌های پرعیار سرب و آهن است. به واسطهٔ وجود این کانسارها فعالیت‌های کوچک و بزرگی در خصوص کشف و تخمین ذخایر این معادن صورت گرفته‌است. از جمله این معادن می‌توان به معدن مس لاله زار، معدن سرب قنات مروان و معدن آهن تلخه چار اشاره کرد که به دلیل حجم اندک ذخایر، عدم صرفه اقتصادی، و تخریب شدید محیط زیست که به خاطر وجود رگه‌های پر عیار در عمق زمین و در ارتفاع زیاد است، فعالیت این معادن متوقف شده‌است. یکی از مخرب‌ترین فعالیت‌های معدنی در کوه شاه معدن تلخه چار است که با قرارگیری در ارتفاع نزدیک به چهارهزار متر و در سرچشمه رودخانهٔ تلخه چار ویرانی عظیم و زخم بزرگی بر پیکر کوه شاه بر جای گذاشته‌است. خوشبختانه با دلسوزی کوهپایه نشینان کوه شاه در سال نود و دو با برگزاری مراسمی با حضور کوهنوردانی از سراسر کشور و مردم روستاهای مجاور با امضای توماری به فعالیت این معدن اعتراض شد و در پی آن فعالیت این معدن متوقف و مجوز آن لغو شد.

رودها 
کوه شاه برف گیرترین بلندی جنوب کشور است؛ این کوهستان سرچشمهٔ دو رودخانهٔ بزرگ است.
 رود لاله زار که در دامنهٔ شمالی جاری است و به دشت بردسیر می‌ریزد.
 هلیل رود که از چندین سرشاخه در دامنه‌های غربی و جنوبی کوه شاه تغذیه می‌شود؛ رودخانه های رابر(رودخانه عشق اباد رودخانه اسکر و رودخانه گلی حسن کشی و رودخانه چهرن و…) که از چند دهنه کوه شاه سرچشمه میگیرد و در جنوب رابر به یکدیگر میپیوندند  و هلیل رود نام می‌گیرد، و  وارد تنگ نراب شده و به سد جیرفت می‌ریزد؛ هلیل رود اکنون به دلیل مصرف غیراصولی در پشت سد جیرفت تبدیل به خشک رودی می‌شود و تنها در سیلاب‌های بسیار شدید راه خود را به سوی مقصد خود تالاب جازموریان ادامه می‌دهد.

منابع

پیوند به بیرون 

 عکس‌هایی از کوه شاه بافت کرمان
 قله کوه شاهشهرستان بافت
 تاربرگ کوه شاهشهرستان بافت

کوه‌های استان کرمان
کوه‌های ایران