جمعیت‌شناسی استان چهارمحال و بختیاری

جمعیت‌شناسی استان چهارمحال و بختیاری جمعیت استان چهارمحال و بختیاری در سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر ۹۴۷،۷۶۳ نفر در ۲۳۴٬۶۱۲ خانوار و بُعد خانواری ۳٫۸۱ نفر بوده‌است؛ و از این جهت ۱٫۱۹ درصد جمعیت کل کشور را شامل می‌شود. شهرهای شهرکرد، لردگان،بروجن، فارسان، فرخ‌شهر و هفشجان شهرهای بزرگ و پرجمعیت این استان می‌باشند.

جمعیت 
نرخ رشد جمعیت در چهارمحال و بختیاری در حال حاضر کمتر از رشد کل کشور مانده‌است، میانگین رشد جمعیت استان چهارمحال و بختیاری در دورهٔ پنج سالهٔ ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ با اختلاف ۰٫۴۲ درصدی نسبت به کل کشور، ۰٫۸۷ درصد بود. میانگین کل ایران، ۱٫۲۹ درصد می‌باشد. متوسط رشد سالانه شهری ۳/۳۳ درصد ولی متوسط رشد سلانه روستایی ۲/۱۱- درصد شده‌است که بیانگر کاهش جمعیت روستاها در طی سالیان اخیر شده‌است.

در حدود ۶۰ درصد مردم در شهرها زندگی می‌کنند. ۵۲۱٬۰۷۱ نفر در شهرها، ۳۷۲٬۷۴۶ در روستاها و ۱٬۴۴۶ نفر غیرساکن می‌باشند. این خود بیانگر افزایش شهرنشینی یا افزایش تعداد شهرهای استان چهارمحال و بختیاری می‌باشد. تراکم نسبی جمعیت در این استان با ۱۶۴۲۱ کیلومتر مربع مساحت، در حدود ۵۵ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد. در سرشماری ۱۳۹۰، درصد باسوادی مردمان چهارمحال و بختیاری به ۸۲٫۵ درصد رسید.

تاریخچه سرشماری 

اولین سرشماری رسمی کشور در سال ۱۳۳۵ صورت گرفته‌است و از آن زمان تا آخرین سرشماری کنونی(۱۳۸۵)، استان چهارمحال و بختیاری از ۲۷۳٬۰۳۲ نفر به ۸۹۵٬۲۶۳ نفر جمعیت رسیده است.جمعیت استان چارمحال و بختیاری در سال ۱۳۹۵ ،۹۴۷،۷۶۳ بوده است.

گروه‌های قومی 
این استان دارای هویت قومی مشخص است. گروه‌های قومی اصلی آن بختیاری ها ،سپس فارس و ترک قشقایی اند.

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان چهارمحال و بختیاری به قرار زیر بود:

زبان 
در ۷شهرستان از ۱۱ شهرستان این استان، زبان لُریِ بختیاری رایج است که این شهرستان‌ها عبارتند از: اردل، کوهرنگ، فارسان، لردگان،خانمیرزا، کیار و فلارد و بخشی ازجمعیت ۳ شهرستان شهرکرد و بروجن و هفشجان را نیز بختیاری ها تشکیل می دهند. 

در شهرستان‌های شهرکرد، بروجن، سامان و بن، لهجه‌های محلی فارسی و ترکی قشقایی رایج است. به‌طور خاص مردم شهرهای شهرکرد، هفشجان، بروجن و فرخ‌شهر به زبان فارسی و با لهجه‌های دهکردی، هوشگانی، اورجنی و قهفرخی صحبت می کنند که از ریشه فارسی پهلوی است و در آن لغات ترکی و عربی زیادی وجود ندارد. البته در این شهرها، مردم بختیاری نیز ساکن می باشند. 

ترک‌های چهارمحال نیز حدود ۱۰ درصد جمعیت ساکنین استان را شامل می‌شوند. به‌طور خاص مردم شهرهای شهرکیان، بلداجی سامان، بن، سفیددشت، فرادنبه، سودجان، جونقان، هوره و یانچشمه به زبان ترکی قشقایی صحبت می‌کنند.

اکثریت(بیش از ۷۳ درصد) جمعیت استان را بختیاری ها تشکیل می‌دهد.دانشنامه ایرانیکا در مقاله زبان لری، زبان مردم این استان را از نظر جغرافیایی نیمی فارسی و نیمی لری معرفی می‌کند. وب‌گاه میراث فرهنگی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری، زبان بختیاری را به عنوان زبان عمومی در این استان معرفی می‌کند. دانشنامه جهان اسلام گویش مردم این استان را فارسی با گویش بختیاری معرفی می‌کند. در برخی شهرستان‌های این استان مانند شهرکرد و بروجن لری جای خود را به فارسی داده است. برخی منابع نیز گویش ساکنان این استان را زبان بختیاری فارسی و ترکی قشقائی معرفی می‌کنند.

شهرها 

استان چهارمحال و بختیاری در حال حاضر ۴۰ شهر دارد که جمعیت شهرهای بزرگ این استان در سرشماری ۱۳۹۰ خورشیدی بدین شرح است.

در سرشماری ۱۳۳۵ خورشیدی (نوامبر ۱۹۵۶)، جمعیت مناطق بالای ۵۰۰۰ نفر منطقه چهارمحالِ استان اصفهان که در قالب شهرستان شهرکرد و بختیاری بود بدین شرح است؛ و نکته جالب تر آنکه شهرهای لردگان و فارسان از شهرهای بزرگ فعلی استان چهارمحال و بختیاری به حد نصاب جمعیت ۵ هزار نفر نرسیدند. فارسان، ۴۱۸۶ نفر و لردجان (لردگان) ۹۵۱ نفر جمعیت داشته‌است! این مقایسه به خوبی بیانگر رشد شدید شهرهای شهرکرد و لردگان، متوازن شهرهای بروجن، فرخ‌شهر و فارسان و متوسط هفشجان دارد.

منابع 

استان چهارمحال و بختیاری
جمعیت ایران
جمعیت‌شناسی