ائتلاف فراگیر اصلاح‌طلبان: گام دوم

ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان: گام دوم به نام لیست امید ائتلافی وابسته به اصلاح‌طلبان ایران است که برای انتخابات دهمین دورهٔ مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۵–۱۳۹۴) و انتخابات پنجمین دورهٔ مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴) فهرست انتخاباتی ارائه کردند. این لیست توسط شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان ارائه شد. محمدرضا عارف رمز پیروزی لیست امید را یکپارچگی و وحدت بین قوای اصلاح طلب و حامیان دولت در این دور از انتخابات عنوان کرد. لیست امید در دور اول و دوم انتخابات مجلس دهم با کسب ۱۲۴ کرسی غیرمشترک با لیست اصولگرایان اکثریت نسبی دهمین دوره مجلس شورای اسلامی را به دست‌آورد.

حمایت و پیام ویدیویی سید محمد خاتمی از «لیست امید» با نقل قول «رأی دادن به هر دو فهرست، به تمامی افراد هر دو فهرست، تَکرار می‌کنم به تمامی افراد هر دو فهرست» در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد و کارزار تکرار می‌کنم را بین توده طرفدار اصلاح‌طلبان به راه انداخت.

حضور نام چند نفر در این فهرست‌ها بحث‌ها و اعتراض‌هایی را در پی داشت. مهم‌ترین آن، قربانعلی دری نجف‌آبادی، وزیر پیشین اطلاعات و محمد ری‌شهری، حاکم شرع پیشین دادگاه‌های انقلاب، اولین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی و دادستان ویژه روحانیت پیشین در لیست خبرگان بود. این دو چهره ابتدا در لیستی به نام «خبرگان مردم» منتسب به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام برای مجلس خبرگان رهبری مطرح شدند و سپس سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، این لیست را به همراه لیست اصلاح‌طلبان برای مجلس شورای اسلامی، لیست امید نامید.

رهبران 
محمدرضا عارف در مجلس شورای اسلامی و اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی مشترک به عنوان رهبر ائتلاف در مجلس خبرگان رهبری بودند. لیست امید با حمایت و تأیید محمد خاتمی همراه بود.

فهرست نامزدهای پیشنهادی برای مجلس خبرگان ابتدا در لیستی به نام «خبرگان مردم» منتسب به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام برای مجلس خبرگان رهبری مطرح شدند و سپس سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، این لیست را به همراه لیست اصلاح‌طلبان برای مجلس شورای اسلامی، لیست امید نامید.

گروه‌های متحد 
 شورای هماهنگی جبهه اصلاحات
 بنیاد امید ایرانیان

حامیان غیر عضو 
 نهضت آزادی ایران
 ملی مذهبی

تأیید کنندگان و حامیان

رؤسای دولت ایران

رئیس مجلس شورای اسلامی

چهره‌های سیاسی 

 عبدالله نوری وزیر کشور پیشین در دوره اصلاحات، برخلاف سایر دعوت کنندگان، در بیانیه دعوت به انتخابات از بزرگنمایی دربارهٔ افق‌های روشن آینده پرهیز کرد و بیشتر خطر رای ندادن را به مخاطبانش گوشزد کرده و در بهترین شرایط تنها از «گشایش نسبی» در مشکلات کشور سخن گفت و این گشایش نسبی را حاصل رای دادن مردم در هفتم اسفند دانست.

کارگردان‌ها و بازیگران

انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی

راه‌یافتگان 
در نهایت، با اعلام نتایج دور اول و دوم انتخابات مجلس افراد ذیل که در لیست ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان و حامیان دولت حضور داشتند، از حوزه‌های انتخابیه مذکور به مجلس راه یافتند:

فراکسیون امید 
در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۵، نخستین همایش فراکسیون امید مجلس دهم تشکیل شد. در ساعات اولیه این همایش ۱۵۸ نفر از منتخبان مجلس دهم از جمله هر ۱۸ نماینده منتخب زن راه یافته به مجلس در همایش مذکور حضور یافتند و به نوعی عضویت خود را در این فراکسیون اعلام کردند. در ساعات پایانی همایش نیز محمدرضا تابش، اعلام کرد که ۱۶۷ نفر از منتخبین مجلس دهم در همایش فراکسیون امید حضور یافته‌اند که به جز تعدادی از آن‌ها اکثریت میثاق نامه فراکسیون را امضا کرده‌اند.

با احتساب کف این آمار (۱۴۵ نفر) که در حضور خبرنگاران در همایش فراکسیون امید حضور یافتند، این فراکسیون اکثریت مطلق را در مجلس دهم خواهد داشت و فراکسیون اکثریت خواهد بود.

اعضای لیست در هیئت رئیسه مجلس دهم 
در ۱۱ خرداد ۱۳۹۵ و در انتخابات هیئت رئیسه دائم سال اول مجلس دهم، با وجودی که تعدادی از اعضای لیست امید به فراکسیون ولایت پیوسته بودند، این لیست انتخاباتی با کسب ۷ کرسی از ۱۲ کرسی هیئت رئیسه مجلس دهم به اکثریت کرسیهای هیئت رئیسه در سال اول دست یافت و ریاست و هر دو نایب رییسی به نامزدهای لیست امید رسید:

سال دوم 
در ۱۰ خرداد ۱۳۹۶ انتخابات هیئت رئیسه دائم برای سال دوم برگزار شد. پس از اعلام نتایج هیئت رئیسه موقت، علی لاریجانی با کسب ۲۰۴ رای از مجموع ۲۶۸ رای ماخوذه رئیس مجلس ماند. مسعود پزشکیان و علی مطهری نیز از فراکسیون و لیست امید اصلاح طلبان به ترتیب با ۱۷۹ و ۱۶۳ رای از مجموع ۲۵۳ رای به عنوان نایب رئیس اول و دوم دست پیدا کردند. اعضای لیست امید در هیئت رئیسه سال دوم مجلس از این قرارند:

انتخابات پنجمین دوره مجلس خبرگان رهبری

راه یافتگان 
در نهایت، با اعلام نتایج دور اول انتخابات مجلس خبرگان افراد ذیل که در لیست خبرگان مردم و زیر مجموعه لیست امید حضور داشتند، از حوزه‌های انتخابیه مذکور به مجلس راه یافتند. تعداد زیادی از اعضای این لیست با لیست جامعتین مشترک بودند:

غیر مشترک 
اسامی راه یافتگان لیست امید که با لیست جامعتین غیرمشترک بود، از این قرار است:

مشترک 
اسامی راه یافتگان لیست امید که با لیست جامعتین مشترک بود، از این قرار است:

جنجال و اعتراض‌ها 
حضور نام چند نفر در این فهرست‌ها بحث‌ها و اعتراض‌هایی را در پی داشت. مهم‌ترین آن، قربانعلی دری نجف‌آبادی، وزیر پیشین اطلاعات و محمد ری‌شهری، حاکم شرع پیشین دادگاه‌های انقلاب، اولین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی و دادستان ویژه روحانیت پیشین در لیست خبرگان بود. این دو چهره ابتدا در لیستی به نام «خبرگان مردم» منتسب به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام برای مجلس خبرگان رهبری مطرح شدند و سپس سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، این لیست را به همراه لیست اصلاح‌طلبان برای مجلس شورای اسلامی، لیست امید نامید.

پرستو فروهر، فرزند پروانه و داریوش فروهر از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای در ایران که همزمان با انتخابات هفتم اسفند در ایران و در فضای انتخاباتی داخل کشور حضور داشت گفت: «بسیار سنگین بود. اینکه جامعه‌ای از سر استیصال یا ترس به کسانی رأی بدهد که نماینده‌اش نیستند فرق می‌کند با وقتی‌که جوسازی می‌شود یا شعبده‌ای به راه می‌افتد که زیر نام امید، زیر نام مردم، زیر نام اصلاحات به کسانی قرار است رأی داده شود که همه می‌دانند دستور قتل دگراندیشان را در این جامعه صادر کرده‌اند؛ بدون اینکه هیچ تبری از گذشته‌شان جسته باشند یا حتی مشخص باشد که این ائتلاف عجیب‌وغریب که صرفاً توی اعداد خلاصه شده بود (۳۰ بعلاوه ۱۶) بر چه مبنای واقعی و چه برنامه‌ای سرهم‌بندی شده. اینجا است که آدم فکر می‌کند زد و بندهای سیاسی هستند که مبنای چنین عددنویسی‌هایی شده‌اند.» او افزود آن را به پای مردم نمی‌نویسد. فروهر همچنین از عدم واکنش به حذف ثبت نام کنندگان انتخابات انتقاد کرد.

مریم حسین‌زاده، همسر محمد مختاری قربانی قتل‌های زنجیره‌ای، گفت رأی‌دهندگان به دری نجف‌آبادی وزیر پیشین اطلاعات را سرزنش نمی‌کند و افزود «ممکن است من آینده نگری بکنم و بگویم که اتفاقات آنطور که رأی دهندگان انتظار داشتند پیش نخواهد رفت؛ ولی کسی که رأی می‌دهد انتظار این را دارد که وضعیتش بهتر شود، موقعیت اجتماعیش بهتر شود و آزادی‌های بیشتری دست بیابد.» سیما صاحبی، همسر محمدجعفر پوینده قربانی قتل‌های زنجیره‌ای، گفت دیدن نام دری نجف‌آبادی وزیر پیشین اطلاعات در فهرست امید به شدت برای او دردناک بود و هاشمی رفسنجانی را نیز به عنوان کسی که در دوران ریاست‌جمهوری او قتل‌های زنجیره‌ای در ایران صورت گرفته را زیر سؤال برد. منیره برادران، زندانی سیاسی دهه ۶۰ گفت «نه تنها از جنبه دادخواهی که از جنبه سیاسی هم موضوع برای من خیلی تأسف‌برانگیز بود. این کار عقب‌نشینی روی مطالبات و خواسته‌ها بود. مبنای لیست‌ها روی دولت و مخالفین دولت رفته بود، حتی واژه‌هایی مثل اصلاح‌گرایی هم حذف شده بود.» او افزود از مسئله خیلی مهمی به نام مسئولیت‌پذیری عقب‌نشینی شد. وقتی من نوعی می‌روم به اینها رأی می‌دهم، دیگر نمی‌توانم اصل مسئولیت‌پذیری و دادخواهی و اینکه کسی که جنایت علیه بشریت مرتکب شده باید پاسخگو باشد را مطرح کنم … وارد نوعی همدستی می‌شوم و دیگر نمی‌توانم ادعا کنم که پرونده دهه ۶۰ یا قتل‌های سیاسی باید حقیقتش روشن شود.

محمدعلی موحدی کرمانی، محمد امامی کاشانی، ابراهیم امینی، محسن قمی، قربانعلی دری نجف آبادی، محمد محمدی ری‌شهری و سید ابوالفضل میرمحمدی نفرات مشترکی بودند که نامشان در هر دو لیست اصلاح طلبان و اصولگرایان دیده می‌شد. لیست مورد حمایت اصلاح طلبان به سرلیستی اکبر هاشمی رفسنجانی و لیست مورد حمایت اصولگرایان به سرلیستی احمد جنتی دو جبهه اصلی انتخابات خبرگان تهران بودند.

منابع و پانویس 
 
 زنجیره انسانی گام دوم - لیست امید

گروه‌های اصلاح‌طلب ایران
مقاله‌های خرد ایران
ائتلاف حزب‌های سیاسی منحل‌شده در ایران
ائتلاف فراگیر اصلاح‌طلبان: گام دوم