جانشینی هسته‌دوستی

واکنش جانشینی هسته‌دوستی یا واکنش جانشینی نوکلئوفیلی  یکی از گروه‌های واکنش‌ها در شیمی معدنی و آلی است که در آن نوکلئوفیل که دارای بار منفی است با گروه ترک‌کننده که بار منفی یا بار منفی جزئی دارد جایگزین می‌گردد.

سازوکارها

شیمی آلی 
در شیمی آلی سه سازوکار (مکانیسم) با اهمیت برای این دسته از واکنش‌ها موجود است:

واکنش جانشینی هسته‌دوستی تک‌مولکولی که  خوانده می‌گردد.
واکنش جانشینی هسته‌دوستی دومولکولی که  خوانده می‌گردد.
واکنش جانشینی هسته‌دوستی آروماتیک که  خوانده می‌گردد.

شیمی معدنی 
در شیمی معدنی یک سازوکار برای این دسته از واکنش‌ها موجود است:
واکنش جانشینی هسته‌دوستی باز مزدوج که  خوانده می‌گردد.

شیمی آلی فلزی 
در شیمی آلی فلزی یک سازوکار برای این دسته از واکنش‌ها موجود است:
واکنش انتزاع نوکلئوفیلی

جستارهای وابسته 
واکنش افزایشی هسته‌دوستی

منابع 

ویکی‌پدیا انگلیسی

واکنش‌های جانشینی