هلیم (غذا)

هلیم یا حَلیم یا گندم‌با (که در عربی به آن هریسه گفته می‌شود) از غذاهای سنتی منطقهٔ خاورمیانه است که با گوشت و گندم یا بلغور یا جو پخته می‌شود. هلیم انواع گوناگونی دارد که مواد اولیه‌شان با یکدیگر متفاوت است؛ اما برای تهیهٔ هلیم گندم از گندم پوست‌گرفته و کوبیده‌شده، پیاز و گوشت سردست گوساله یا گوسفند و مقداری روغن استفاده می‌شود. رنگ هلیم با افزودن ادویه‌جات مانند دارچین و شکر عوض می‌شود.

این غذا معمولاً به عنوان صبحانه یا در ماه محرم یا در ماه رمضان به عنوان افطاری و سحری مصرف می‌شود و با سرشیر، دارچین، کنجد، شکر و گوشت ریزشدهٔ مرغ یا بوقلمون تزئین می‌گردد.

یک پیمانه حلیم داری 150 کالری و در صورت مخلوط شدن با شکر، می تواند تا 300 کالری انرژی داشته باشد.

هلیم قزوین 
در ایران، هلیم قزوین شهرت زیادی دارد. به طوری که هلیم قزوین در فهرست میراث ملی ناملموس کشور قرار گرفته‌است و در شهرهای دیگر مانند تهران، هلیم را با عنوان تبلیغاتی «هلیم قزوین» به فروش می‌رسانند.

حلیم شوشتر 
حلیم شوشتر از قرنهای گذشته تا کنون یکی از حلیم‌های مشهور ایران بوده‌است که به‌طور سنتی در شهر شوشتر پخته شده و معمولاً همراه با سرشیر یا گاهی شکر و دارچین میل می‌شود. جمال الدین حلاج شیرازی نویسنده قرن ۹ هجری، در ذکر غذاهای معروف هر شهر در آن زمان، حلیم (هریسه) را غذای معروف شوشتر دانسته و در شعری چنین می‌سراید:

علاوه بر نوع معمول حلیم گندم که سفیدرنگ است، نوع دیگری از حلیم سنتی به نام قُلقُل نیز در شوشتر پخته می‌شود که زرد رنگ است و حبوبات نیز در پخت آن به کار می‌رود. مهارت پخت قُلقُل به شماره ۱۹۹۴ در فهرست میراث ناملموس ایران ثبت شده‌است. در بخش‌هایی از جنوب و غرب ایران، هلیم به‌صورت حلیم تلفظ می‌شود.

غذاهای مشابه

هاریسا 
هاریسا (خوراک)، نوعی هلیم است که در ارمنستان و کردستان تهیه می‌شود و در کردی به آن هه‌لیسه یا هه‌ریسه گفته می‌شود. ارمنی‌ها آن را با گوشت مرغ، گوسفند یا گاو، و کُردها آن را با گوشت بوقلمون یا گوسفند درست می‌کنند و با روغن سرو می‌کنند.

غُلور 
در افغانستان خوراک مشابهی تهیه می‌شود که غلور نام دارد. غلور ترش از رایج‌ترین انواع آن است. انواع دیگر آن عبارتند از غلور ترش مرغ، غلور ترش گوشت تازه، غلور ترش کوفته، غلور ترش قورمه، غلور ترش سفر و اشکنه غلور ترش. غلور هم چنین در استان خراسان جنوبی و استان سیستان و بلوچستان طبخ می‌شود.

جستارهای وابسته 

 فرنی
 شیربرنج
 قُلقُل

منابع

پیوند به بیرون 
 ۱۰ نکته درباره مصرف حلیم. وبگاه عصر ایران

آشپزی آذری
آشپزی استان خوزستان
آشپزی ایرانی
آشپزی بنگالی
آشپزی پاکستانی
آشپزی ترکی
آشپزی عراقی
آشپزی کردی
آشپزی موریسی
آشپزی هندی
خورش‌های ایران
سوپ‌ها و خورش‌های بنگلادش
سوپ‌ها و خورش‌های پاکستان
سوپ‌ها و خورش‌های هند
غذاهای گوشتی بنگلادش
غذاهای گوشتی پاکستان
غذاهای گوشتی هند
غذای خیابانی
مقاله‌های با منبع ناکافی