گل پامچال (ترانه)

گل پامچال نام ترانه‌ای گیلکی در آواز دشتی است که حدود سال ۱۳۳۰ توسط سید جعفر مهرداد سروده شده‌است. 
نخستین بار این تصنیف توسط یکی از محصلین دبیرستان شاهپور (رشت) در جشن «حزب ایران» اجرا شد. این جشن به مناسبت «تأیید ملی شدن نفت در سراسر کشور از طرف مجلسین شورا و سنا » در آستانه نوروز ۱۳۳۰ برگزار شده بود.آهنگ ترانه گل پامچال هم‌آهنگ «تصنیف جنگل» است که به دست فراموشی سپرده شده بود، این آهنگ متاثر از زمزمه‌هایی بود که اهالی گیلان به خصوص روستائیان زمینه بسیار پذیرایی از گوشه‌های آن داشتند. استقبال گسترده از ترانه گل پامچال موجب برآورده شدن نیت سراینده آن آقای جعفر مهرداد در زنده نگاه داشتن «تصنیف جنگل» شد.

سرگذشت این ترانه گیلکی در مجموعه «مقالات گیلان‌شناسی» نوشته شده‌است.
چند ماه پس از اولین اجرای این ترانه در جشن ملی شدن صنعت نفت، این ترانه توسط اسماعیل گلشنی به رادیو ایران راه یافت. در سال ۱۳۵۵ ه.ش. به مناسبت سی و هفتمین سال رادیو، نوارهایی از طرف این سازمان با قید نام ترانه، آهنگساز، شاعر، و خواننده هر نوار انتشار یافت. در مورد ترانه گل پامچال آهنگساز (محلی)، شاعر (ایرج دهقان)، خواننده (روح‌بخش) اعلام شده بود.احتمالا اشتباه در اعلام نام (ایرج دهقان) از آنجا ناشی شده بود که خواننده ترانه یک بار در دنبال اجرای آن چند بیت شعر از ایشان را به آواز خوانده بود.

متن شعر 
متن ترانهٔ سید جعفر مهرداد که در تصنیف خوانده می‌شود، این است:

این ترانه  بارها از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش و تاکنون توسط خواننده‌های بسیاری بازخوانی شده‌است. دریا دادور یک نسخهٔ اپرا از این ترانه را خوانده است. شیلا نهرور هم نسخه‌ای از این ترانه را در آلبوم جاودانه‌های گیلان منتشر کرده‌است. پری زنگنه هم نسخه‌ای اپرا از این ترانه را در آلبوم گل‌افشان خود منتشر کرده‌است. بیژن بیژنی از جمله دیگر خواننده‌هایی است که این ترانه را خوانده است. احمد پژمان هم تنظیمی متفاوت از این اثر ارائه داده است.

منابع 

ترانه‌های محلی و مردمی ایرانی
ترانه‌های پری زنگنه
ترانه‌های دریا دادور
ترانه‌های بیژن بیژنی