پنجاه و سه نفر

۶ نفر و ۴۰ نفر و ۳ نفر و ۴ نفر، معروف به جمع ۵۳ نفر، گروهی از زندانیان سیاسی در ایران بودند که در دوران رضاشاه در سال ۱۳۱۶ خورشیدی بازداشت و در زندان قصر محبوس شدند.

بیشتر این زندانیان، گرایش‌هایی به مکتب‌ها و ایده‌های تازه ترجمه و مطرح شدهٔ سوسیال دموکراسی یا کمونیسم-انترناسیونالیسم یا سوسیالیسم ملی‌گرایانه یا افکار بینابینیِ تثبیت‌نشده داشتند.

شش نفر:
 تقی ارانی
 عبدالصمد کامبخش
 احسان طبری
 محمدرضا قدوه
 علی‌اکبر شاندرمنی
 رضا روستا

و چهل نفر:
 محمدِ پژوه
 محمد بهرامی
 محمد شورشیان
 علی صادقپور
 محمود بقراطی
 ضیاء الموتی
 رحیم الموتی
 نورالدین الموتی
 میرعماد الموتی
 محمدباقر فرجامی
 عباس آذری
 نصرت‌الله اعزازی
 اکبر افشان
 مجتبی سجادی
 حسن سجادی
 مهدی رسایی
 مرتضی رضوی (توده‌ای)
 سیف‌الله سیاح
 علی‌نقی حکمی
 ابوالقاسم اشتری
 فضل‌الله گرگانی.
 ولی خواجوی
 یوسف ثقفی
 عزت‌الله عتیقه‌چی
 شعبان زمانی
 حسین تربیت
 رجبعلی نسیمی
 بهمن شمالی
 مهدی لاله
 تقی شاهین
 عباس نراقی
 مهدی دانشور
 حسن حبیبی
 آناقلیج خضربابا
 رضا ابراهیم‌زاده
 خلیل انقلاب آذر
 فریدون منو
 تقی مکی‌نژاد
 سیدجلال حسن نایبی
 حکیم الهی

و سه نفر:
 نصرت‌الله جهانشاهلو
 خلیل ملکی
 انور خامه‌ای

و چهار نفر:
 ایرج اسکندری
 رضا رادمنش (پسر عمه محمد علی مجتهدی)
 مرتضی یزدی
 بزرگ علوی

منابع 

 پروندهٔ ۵۳ نفر، بزرگ‌ترین دستگیری سیاسی دوران رضاخان 
 خاطرات انور خامه‌ای، پنجاه و سه نفر، ص۲۷۰
 زندان قصر یکی از ارکان تاریخ معاصر ایران است (قسمت ۵۳ نفر)
 پنجاه و سه نفر کتابی از بزرگ علوی در مورد گروه ۵۳ نفر
 پنجاه و سه نفر
 

۵۳ نفر
ایران در ۱۹۳۷ (میلادی)
ایران در ۱۹۳۸ (میلادی)
تصفیه‌های سیاسی و فرهنگی
زندانیان اهل ایران
زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل ایران
سرکوب سیاسی در ایران
کمونیست‌های اهل ایران