پادشاهی شمالی اسرائیل

پادشاهی شمالی اسرائیل (عبری:מַמְלֶכֶת יִשְׂרָאֵל مملکت اسراییل) بر اساس تنخ جایگزین حکومت یکپارچه اسراییل بود. این پادشاهی از سال ۹۳۰ قبل از میلاد تا حدود سال ۷۲۰ قبل از میلاد وجود داشت تا زمانی که توسط آشوریان تسخیر شد. شهرهای مهم آن شچم، تیرزا و شومرون (سامریه) بودند. تاریخدانان معمولاً از آن به عنوان پادشاهی شمالی اسراییل یاد می‌کنند تا با پادشاهی جنوبی اسراییل (یهودا) متفاوت باشد.

نام 
در تنخ از پادشاهی شمالی اسراییل به نام «بیت یوسف» نام برده شده‌است. همچنین این پادشاهی به کثرت به نام افرایم شناخته می‌شود. همچنین به دلیل شهر مرکزی آن، اسراییل در سامریه نیز شناخته می‌شود. محدوده پادشاهی اسراییل شامل قبایل زبولون، یساکار، اشیر، دان، نفتالی، مناسه، افرایم، رئوبن و جاد بود. پایتخت آن در سامریه بود.

تاریخچه 
پادشاهی متحد اسراییل با پادشاهی طالوت در ۱۰۳۰ قبل از میلاد آغاز شد و تا زمان سلیمان در ۹۳۰ قبل از میلاد ادامه داشت. در این زمان تمامی دوازده قبیله اسراییل متحد در ارض مقدس زندگی می‌کردند. بعد از مرگ سلیمان در ۹۳۱ قبل از میلاد، هیچ‌یک از قبایل اسراییل ــ به‌استثنای یهودا و بنیامین ــ حاضر نشدند رحبعام پسر او را به پادشاهی قبول کنند. پس شورش علیه رحبعام به دلیل مخالفت با مالیات‌های زیادی که سلیمان وضع کرده بود درگرفت. شورشیان یربعام را که از نسل داوود نبود از مصر به عنوان رئیس خود برگزیدند. رحبعام نیز به اورشلیم فرار کرد. یربعام در ۹۳۰ قبل از میلاد در شچم خود را پادشاه اسراییل نامید. قبیله یهودا حاضر نشد او را به دلیل نداشتن نژاد داوود قبول کند و بعداً قبیله بنیامین نیز به قبیله یهودا ملحق شد. از این زمان پادشاهی شمالی، پادشاهی اسراییل و پادشاهی جنوبی، پادشاهی یهودا نامیده شد. همچنین بعداً تعدادی از افراد قبایل افرایم، مناسه و شمعون به پادشاهی یهودا فرار کردند.
یوسفوس فلاویوس تاریخ دو قسمت شدن اسراییل را در ۹۹۷ قبل از میلاد ذکر کرده‌است. شچم اولین پایتخت پادشاهی اسراییل بود و بعد پایتخت به تیرزا منتقل شد. اومری پایتخت جدیدی در سامریه ساخت که تا زمان نابودی پادشاهی، پایتخت بود. در سال ۷۲۰ قبل از میلاد پادشاهی اسراییل با حمله آشوریان به پایان رسید. رابطه بین دو پادشاهی ابتدا بسیار تیره بود و شصت سال اول در جنگ سپری شد؛ ولیکن بعداً روابط آن‌ها بهبود یافت و حتی در مقابل دشمنان خارجی نظیر دمشقیان با یکدیگر همکاری می‌کردند.

نابودی 
در سال ۷۳۲ قبل از میلاد، پکاه پادشاه اسراییل با رزین پادشاه آرام ملحق شد و اورشلیم را تهدید کرد. اهاز پادشاه یهودا از تیگلات-پیلسر سوم پادشاه آشوریان درخواست کمک کرد. تیگلات-پیلسر سوم به دمشق و اسراییل حمله کرد و آرام را گرفت. او همچنین زمین قبایل رئوبن، جاد و مناسه را نیز در گیلاد تسخیر کرد. افراد این قبایل به عنوان اسیر به منطقه رود خابور برده شدند. تیگلات-پیلسر سوم سپس زمین قبیله نفتالی و افرایم را نیز تسخیر کرد و مردم آن را به سرزمین آشور تبعید کرد. اسراییل با قلمرو کمتر به حیات خود ادامه داد تا اینکه در سال ۷۲۰ قبل از میلاد دوباره آشوریان حمله کردند و بقیه مردم تبعید شدند. این افراد از این زمان به عنوان ده قبیله گمشده شناخته می‌شوند. باقی‌مانده پادشاهی اسراییل توسط سارگون دوم تسخیر شد و او سامریه را گرفت. او ۲۷۲۹۰ نفر را از این زمین تسخیر کرد و قسمتی از آن‌ها را به نزدیکی خابور و قسمت دیگری را به سرزمین مادها فرستاد که در اکباتان (همدان) و ری مناطق یهودی‌نشین ایجاد کردند.

دین 
دین پادشاهی اسراییل دارای دو قسمت اصلی بود. گروهی از مردم به دین یهوه بودند و گروهی دیگر نیز بعل را می‌پرستیدند. در تنخ آمده است که یربعام دو معبد جدید به عنوان جایگزین معبد سلیمان در اورشلیم ساخت. او نمی‌خواست مردم کشورش به دلایل مذهبی به اورشلیم متصل باشند. او در ورودی این معبدها گاوهای طلایی به عنوان خدایان ملی ساخت. تنخ به گناهان یربعام و اجازه پرستش خدایان دیگر اشاره می‌کند. اهب پادشاه اسراییل اجازه داد که کاهنین بعل به دین قابل قبولی در کشورش تبدیل شوند. همسر او جزبل یک بعلی بسیار متعصب بود. الیاس پیامبر اسراییل درگیری زیادی با اهب به دلیل پرستش بعل پیدا کرد.

پیامبران 
 الیاس
 الیسع
 عاموس
 هوشع
 یونس
 ناحوم

نژاد اسراییل

منابع 

اسرائیل و یهودیه باستان
ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۰ (پیش از میلاد)
ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۸ (پیش از میلاد)
پادشاهان پادشاهی یهودا
 
پادشاهی‌های پیشین آسیا
تاریخ اسرائیل
شاهان تاریخ قوم اسرائیل
کتب پادشاهان
کشورهای پیشین در آسیا