پژوهشکده پولی و بانکی (بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران)

پژوهشکده پولی و بانکی به عنوان یک قطب علمی و پژوهشی وابسته به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، در جایگاه بازوی تحقیقاتی این ارگان به‌شمار می‌رود.

سابقه تأسیس 
پژوهشکده پولی و بانکی نخست به عنوان: «مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی» و در جایگاه بازوی تحقیقاتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ و به دنبال تصویب و اجرای برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور؛ و با توجه به نیاز تمرکز تحقیقات پراکنده در زمینه‌های پولی، ارزی و بانکی و گسترش آن‌ها با رویکردی کاربردی، در سال۱۳۶۹ تأسیس شد. مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی در طول بیش از یک دهه فعالیت‌های مستمر ـ به صورت: انجام تحقیقات در زمینه‌های مرتبط، ارائه خدمات مشاوره‌ای اقتصادی، پولی، ارزی و بانکی به مقامات و اشخاص حقیقی و حقوقی، برگزاری همایش‌های مختلف علمی، انتشار کتب و مطالب سودمند ـ و با بهره‌گیری از اعضاء هیئت علمی دانشگاهی و کارشناسان اقتصادی، گام‌های مهمی را در کمک به اجرای سیاست‌های رسمی اقتصادی کشور و پیشبرد اهداف کلان مربوط برداشته‌است. به هر حال، با توجه به شرایط جدید جهانی، تحت فرایند جهانی‌سازی اقتصادها و نیز تصویب و اجرای برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور که حاوی مجموعه گسترده‌ای از سیاست‌های اصلاحی در بخش‌های مختلف اقتصادی ـ به ویژه در حوزه‌های پولی، مالی، ارزی و بانکی ـ می‌باشد؛ لزوم تقویت و گسترش بیش از پیش نقش و فعالیت پژوهشکده را ضروری می‌نمود. جهت تأمین این منظور، مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی پس از یک سلسله تغییرات در سازمان تشکیلاتی و کادر علمی و نیز با تعاریف گسترده‌تری از اهداف و وظایف آن و با کسب مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران در سال ۱۳۸۰ به پژوهشکده پولی و بانکی ارتقاء سطح یافت.

اهداف و وظایف 
اهمّ اهداف و وظایف پژوهشکده پولی و بانکی، عبارت از:

(۱) اجرای پروژه‌های تحقیقاتی در زمینه‌های پولی، ارزی، بانکی (اسلامی و متعارف)، بازار سرمایه، و….

(۲) ارائه خدمات تحقیقات اقتصادی به افراد و سازمان‌های داخل و خارج از کشور.

(۳) اجرای فعالیت‌های تحقیقاتی و علمی مشترک با سازمان‌ها، مؤسسات و دانشگاه‌ها در سطح ملی و بین‌المللی.

(۴) ارائه آمار و اطلاعات اقتصادی در مورد ایران و سایر کشورها به متقاضیان و علاقه‌مندان اقتصادی دربخش‌های مختلف.

(۵) برپایی کنفرانس‌ها، سمینارها، کارگاه‌های پژوهشی در زمینه موضوعات مرتبط با اقتصاد داخلی و بین‌المللی ـ به صورت منفرد یا مشترک ـ با مؤسسات علمی پژوهشی و خارجی می‌باشند.

سازمان و تشکیلات 
ساختار سازمانی پژوهشکده، شامل: هیئت امناء (به ریاست رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران)، رئیس، مشاورین، معاونین، شورای پژوهشی، هیئت علمی، گروه‌های علمی ـ تحقیقاتی، مالی، تدارکاتی، انتشارات و انفورماتیک، بانک اطلاعاتی و کتابخانه می‌باشد. در حال حاضر، جناب آقای دکتر شاپور محمدی، که از دوم اردیبهشت 1399، ابلاغ گرفته اند، ریاست پژوهشکده پولی و بانکی را عهده‌دار می‌باشند. پیش از ایشان دکتر علی دیواندری، از سال 1395 و به مدت چهار سال ریاست این پژوهشکده را به عهده داشت.

عملکرد و چشم‌انداز 
عمدة دستاوردهای بیش از یک دهه فعالیت این نهاد تحقیقاتی، مشتمل بر: اجرای حدود ۱۲۳ پروژه تحقیقاتی، برگزاری ۱۹ کنفرانس سالانه و ۴۸ کنفرانس ماهانه، چاپ و انتشار بالای ۲۰۰ عنوان کتاب (عمدتاً محصول پروژه‌های تحقیقاتی و نتایج کنفرانس‌های سالانه و ماهانه)، برپایی ۷ کارگاه پژوهشی، ارائه خدمات مشاوره‌ای به مقامات بانک مرکزی ج.ا. ا؛ و دولت و… می‌باشند. در حال حاضر، پژوهشکده در حال اجرای پروژه‌های مشترک با تعدادی از سازمان‌ها و مؤسسات داخلی و بین‌المللی و نیز ارائه خدمات تحقیقاتی مورد نیاز آن‌ها می‌باشد. به علاوه، در چهارچوب همکاری‌های مشترک خارجی، برنامه برگزاری سمینار مشترکی با مؤسسه تحقیقات و آموزش اسلامی۳، وابسته به بانک توسعه اسلامی (IDB)، تحت عنوان: «سمینار بین‌المللی بخش پولی در ایران: ساختار، عملکرد و چالش‌ها»۴، در تهران و با مدیریت مشترک پژوهشکده پولی و بانکی (MBRA) و مؤسسه تحقیقات و آموزش اسلامی (IRTI) برگزار شد.

جستارهای وابسته 
 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
 فهرست بانک‌های ایران
 بانک مرکزی

پیوند به بیرون 
وبگاه پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

منابع 

اقتصاد ایران
بانکداری در ایران
بانک‌های ایران
بانک‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
بانک‌های مرکزی
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۰ (میلادی) در ایران
پژوهش در ایران
مراکز پژوهشی در ایران
نظام جمهوری اسلامی ایران