قلعه (شطرنج)

قلعه (به آن در تلفظ عامیانه شاقلعه هم گفته می شود) حرکتی در بازی شطرنج است که با استفاده از شاه و یکی از رخ‌ها انجام می‌شود. این تنها حرکت شطرنج است که در آن دو مهره همزمان جابجا می‌شوند و همچنین تنها حرکت (به جز حرکات اسب) ک در آن مهره‌ای از روی مهره دیگر می‌پرد. طی این حرکت، شاه و رخ هم‌زمان حرکت می‌کنند. شاه دو خانه به سمت رخ حرکت می‌کند و رخ به خانهٔ آن سویِ شاه می‌آید.

قلعه یک مانور دفاعی است که در سده شانزدهم میلادی به منظور سرعت بخشیدن به بازی و کمک به دفاع وارد شطرنج شد.

شرایط و الزامات 
برای انجام این حرکت شرایطی لازم است. در صورت مغایرت داشتن هر کدام قلعه رفتن مجاز نیست.
 بین شاه و رخ، نباید مهره ای قرار گرفته باشد.
 شاه و رخ، هیچ‌کدام نباید پیش از انجام قلعه، حرکت کرده باشند.
 شاه نباید هنگام قلعه کیش باشد.
 در مسیر عبور، شاه نباید در وضعیت کیش قرار بگیرد.

جستارهای وابسته 
 شطرنج
 چنگال (شطرنج)
 آچمز
 آن‌پاسان
 ترفیع پیاده

منابع 

شطرنج در سده ۱۶ (میلادی)
قوانین شطرنج
واژگان شطرنج
راه‌کنش‌های شطرنج