منطقه شهری

منطقه شهری منطقه‌ای با ویژگیِ تراکم جمعیتِ انسانیِ بالا و امکاناتِ انسان‌ساختهٔ فراوان در مقایسه با مناطقِ اطرافِ آن است. مناطق شهری ممکن است یک شهر یا شهرک  باشد اما این اصطلاح معمولاً به زیستگاه‌های انسانیِ با تعاریفِ محدوده روستایی از جمله روستاها و آبادی‌ها گفته نمی‌شود. یک منطقه شهری، مقداری کوچکتر از منطقهٔ کلان‌شهری و بخشی از آن است.

جمعیتِ شهری در جهان در سال ۱۹۵۰ تنها ۷۴۶ میلیون نفر بود که در دهه‌های پس از آن افزایش یافته‌است. در حدود ۷٫۱ میلیارد نفر در زمین زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۰۹، شمارِ مردمِ ساکن در مناطق شهری (۳٫۴۲ میلیارد نفر) از تعداد افرادِ ساکن در مناطقِ روستایی (۳٫۴۱ میلیارد نفر) پیشی گرفته و جهان از روستا نشینی به شهرنشینی روآور شده‌است. این نخستین بار است که بیشترِ جمعیتِ جهان در شهرها زندگی می‌کنند تا در روستاها.

مناطق شهری با روند شهرنشینی ایجاد شده و توسعه یافته‌اند. اندازه گیریِ حدودِ یک منطقه شهری، در تجزیه و تحلیلِ تراکمِ جمعیت و روندِ گسترشِ شهرها و نیز در تعیینِ جمعیتِ شهری و روستایی اهمیت دارد.

یک منطقهٔ کلان‌شهری می‌تواند شاملِ نه تنها یک منطقه شهری، بلکه شهرهای حومهٔ آن و شهرهای روی نقشه که به لحاظِ اجتماعی-اقتصادی با هستهٔ مرکزیِ آن شهر رفت‌وآمد دارند باشد.

تعاریف 
تعریفِ رسمیِ این اصلاح و ترکیب در میانِ ملت‌ها کمی با هم متفاوت است. تعریفِ مناطقِ شهری در کشورهای اروپایی معمولاً بر اساسِ زمین‌های با کاربریِ شهری است و در آن دامنهٔ فاصله‌ها در آن معمولاً بیش از ۲۰۰ متر نیست. در این روش، استفاده از تصویربرداری ماهواره‌ای به جای بلوک‌های سرشماری در تعیینِ مرزهای منطقه شهری متداول است. اما در کشورهای کمتر توسعه یافته، افزون بر کاربردِ کاربریِ زمین و تراکم؛ گاهی این شرط را هم در نظر می‌گیرند که باید بخشِ بزرگی از جمعیت -که به طورِ معمول ۷۵٪ کلِ جمعیت در نظر گرفته می‌شود- در بخشِ کشاورزی مشغول به کار نباشد.

منطقه شهری در فرانسه 
یک منطقه شهری (فرانسوی: aire urbaine) بر اساسِ اداره ملیِ آمارِ فرانسه، یک هستهٔ توسعه یافتهٔ شهری و مقدارِ فعالیت و رفت‌وآمد به آن است. هنگامی که این مقدار به تراکمِ بزرگتری می‌رسد، این واحد به چیزی شبیهِ تعریفِ یک منطقه کلان‌شهری در ایالات متحده بدل می‌شود.

در استرالیا 
در استرالیا، از این مناطق با ترکیبِ مراکز شهری و با خوشه‌های جمعیتیِ ۱۰۰۰ نفر یا بیشتر و با تراکمِ دسته کمیِ 200/km2 نامبرده و تعریف می‌شود.

بزرگ‌ترین مناطق شهری در جهان 
بر طبق کتاب حقایق جهانی:
  توکیو (ژاپن) - ۳۷٬۲۷۴٬۰۰۰
  دهلی (هند) - ۳۲٬۰۶۶٬۰۰۰
  شانگهای (چین) - ۲۸٬۵۱۷٬۰۰۰
  مانیل (فیلیپین) - ۲۸٬۲۵۰٬۵۱۷
  داکا (بنگلادش) - ۲۲٬۴۷۸٬۰۰۰
  سائو پائولو (برزیل) - ۲۲٬۴۳۰٬۰۰۰
  مکزیکوسیتی (مکزیک) - ۲۲٬۰۸۵٬۰۰۰
  قاهره (مصر) - ۲۱٬۷۵۰٬۰۰۰
  پکن (چین) - ۲۱٬۳۳۳٬۰۰۰
  بمبئی (هند) - ۲۰٬۹۶۱٬۰۰۰

جستارهای وابسته 
 ناحیه تجاری مرکزی
 شهر
 شهر جهانی
 منطقه کلان‌شهری
 مهترشهر
 محدوده روستایی
 حومه شهر
 شهرک
 معماری
 برنامه‌ریزی شهری
 شهرنشینی

فهرست‌ها:
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری بر پایه جمعیت
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری اتحادیه اروپا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری چین
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری آمریکا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری بریتانیا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری نروژ
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری اسکاندیناوی

منابع 

 Wikipedia contributors, "Urban area," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Urban_area&oldid=681917820 (accessed September 20, 2015).

پیوند به بیرون 

 United Nations Statistics Division (UNSTAT): Definition of "urban"
 World Urban Areas All identified world urbanized areas 500,000+ and others: Population & Density.
 Geopolis: research group, University of Paris-Diderot, France for world urban areas
 Gridded Population of the World – contains links to urban area definitions and maps for over 230 countries/territories
 City Mayors – The World's Largest Urban Areas in 2006
 City Mayors – The World's Largest Urban Areas Projected for 2020

جغرافیای شهری
جمعیت
جمعیت‌شناسی
طراحی شهری
مناطق پرجمعیت شهری
مناطق شهری