استاندارد اکس۵۰۹

اکس۵۰۹  در رمزنگاری، استانداردی برای تعریف قالب گواهی کلید عمومی است. از X.509 در خیلی از پروتکل‌های اینترنتی، شامل TLS/SSL که مبنای HTTPS (پروتکل امن برای مرور وب) است، استفاده می‌شود. از این استاندارد در کاربردهای آفلاین، مثل امضای الکترونیکی، نیز استفاده می‌شود.

یک گواهی X.509 شامل یک کلید عمومی، یک هویت (نام رایانه میزبان، یا یک سازمان، یا یک فرد) و یک امضا (توسط مرجع گواهی یا امضای شخصی) است. وقتیکه یک گواهی توسط یک مرجع گواهی مورد اعتماد امضا شود، یا به روش دیگری معتبر شناخته شود، فردی که گواهی را دارد می‌تواند بر روی کلید عمومی موجود در آن تکیه کند تا با طرف دوم ارتباط امن برقرار کند، یا اسنادی را که توسط کلید خصوصی متناظر امضا شده‌است را تأیید کند.

در X.509 می‌توان لیست‌های ابطال گواهی تعریف کرد، که راهی برای توزیع اطلاعات دربارهٔ گواهی‌هایی است که از نظر مرجع امضا کننده، نامعتبر‌اند؛ همچنین می‌توان یک الگوریتم اعتبارسنجی مسیر گواهی تعریف کرد که به گواهی‌ها امکان می‌دهد تا توسط گواهی CA میانی امضا شوند، که خود این گواهی هم توسط دیگر گواهی‌ها امضا می‌شود تا در نهایت به یک عنصر لنگر مطمئن برسیم.

X.509 توسط بخش استانداردسازی اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU-T) و گروه مطالعاتی شماره ۱۷ تعریف شده‌است و مبتنی بر ASN.1 است، که آن هم یک استاندارد از ITU-T می‌باشد.

تاکنون سه نسخه از این استاندارد منتشر شده‌است. این استاندارد برای اولین بار در سال ۱۹۸۸ به عنوان قسمتی از استاندارد سرویس‌های دایرکتوری ITU X.500 منتشر شد. این استاندارد در سال ۱۹۹۳ مورد بازبینی مجدد قرار گرفت و به ساختار آن دو فیلد اضافه و به عنوان نسخه دوم منتشر شد. هدف از افزودن این دو فیلد، پشتیبانی از کنترل دسترسی به دایرکتوری بود. این استاندارد سپس مجدداً مورد بازبینی قرار گرفت و در RFC 2459 به ساختار آن تعدادی فیلد توسعه افزوده و سپس به عنوان نسخه سوم منتشر شد. هدف از افزودن این فیلدهای توسعه، ذخیره کردن اطلاعات اضافی در مورد گواهی دیجیتال مثل کاربردهای آن است. به‌طور کلی در حال حاضر اصطلاح X.509 تنها برای نسخه سوم این گواهی به کار می‌رود. تاکنون برای نسخه سوم این گواهی چندین RFC از جمله RFC 4325، RFC 4630 و RFC 5280 منتشر شده‌است. در هر یک از این RFCها تعدادی فیلد توسعه به استاندارد X.509 افزوده شده‌است.

ساختار گواهی 
ساختار پیش‌بینی شده برای فیلدهای این گواهی با فرمت ASN.1 ذخیره می‌شوند. ASN1 استانداردی است که برای کد کردن و دیکد کردن داده‌ها در سطح شبکه به کارمی‌رود. دلیل استفاده از این نحوهٔ کدگذاری برای ذخیره گواهینامه X.509 مستقل از ماشین بودن این فرمت است و به راحتی توسط هر ماشینی قابل کد و دیکد کردن است. ساختار گواهی دیجیتالی x.509 نسخه ۳ به شکل زیر است:

فیلد Extension 
این قسمت از گواهی اختیاری است؛ و تنها در نسخه ۳ وجود دارد. این قسمت اطلاعات اضافی در مورد گواهی را دربرمی‌گیرد. این قسمت به هر تعداد دلخواه می‌تواند فیلد توسعه داشته باشد. هر یک از این فیلدهای توسعه برای خود یک شناسه دارد. به این شناسه اصطلاحاًOID گفته می‌شود. این OIDها را به‌طور کلی می‌توان به سه دسته تقسیم کرد.
 قیدهای پایه‌ایی
این نوع OID برای اینکه مشخص کنند این گواهی متعلق به کدام مرکز صدور گواهی است به کار می‌رود.
 قیدهای نحوه استفاده از کلید
این نوع OID مشخص کننده قیدهایی است که برای موارد استفاده کلید عمومی محدودیت ایجاد می‌کند. مثلاً مشخص می‌کند که کلید عمومی قرار گرفته در این گواهی تنها باید برای پروتکل SSL مورد استفاده قرار بگیرد نه امضای دیجیتال.
 قیدهای توسعه‌ایی استفاده از کلید
این نوع OID نیز مثل نوع قبلی برای ایجاد قیدهایی بر روی نحوه استفاده از کلید به کار می‌رود.
این OIDها جمع عام نیز دارد و افراد نیز می‌تواند با توجه به نیازشان برای خود OID جدید تعریف کنند. اما این OID از آنجایی که درون استاندارد X.509 تعریف نشده‌است تنها برای شخص صادر کننده گواهی معتبر است و در زمان اعتبار سنجی گواهی توسط افراد دیگر مفهوم خاصی نداشته و نادیده گرفته می‌شود.

پسوند فایل‌های گواهی‌های X.509 
گواهی‌های X.509 با توجه به محتویاتشان پسوند متفاوتی دارند که پراستفاده‌ترین آن‌ها به شرح زیر است.

نمونه گواهی 
شکل زیر یک نمونه گواهی امضا شده توسط مرکز صدور گواهی زیرساخت ریشه ایران را نشان می‌دهد.

    [Version]
  V3

  [Serial Number]
  6107D34B000000000003

  [Signature Algorithm]
  sha1RSA(1.2.840.113549.1.1.5)

  [Issuer]
   CN=Islamic Republic of IRAN Root CA
  Simple Name: Islamic Republic of IRAN Root CA
  DNS Name: Islamic Republic of IRAN Root CA

  [Not Before]
  12/20/2010 3:13:00 AM

  [Not After]
   12/20/2026 3:23:00 AM

  [Subject]
   CN=Governmental General Intermediate CA, OU=Ministry of Commerce, OU=Iran Center for e-Commerce Development, OU=General Intermediate CA, O=I.R. Government, C=IR
  Simple Name: Governmental General Intermediate CA
  DNS Name: Governmental General Intermediate CA
  
  [Algorithm]
  RSA 2048 Parameters: 05 00

  [Public Key]
  30 82 01 0a 02 82 01 01 00 b6 e7 00 19 7b 40 fd cb 72 1a c8 38 67 f8 94 ca 54 3c d6 01 82 fc 52 8f 88 eb 21 24 00 44 54 7d a7 f5 5c 46 16 d2 fa 92 97 f5 e2 16 11 50 08 a4 f1 98 34 4a 14 d0 ff bc 92 20 38 62 c8 5c 21 e5 45 a6 02 03 b7 47 f3 5a a6 eb ea 3b a6 0b 4e 07 33 02 56 54 3c bf f5 0a 24 b4 7c 30 3b f6 f2 2b 2c 6b 0e 62 a9 07 d6 a8 44 ed ea 6a a7 54 10 67 4e 3a bd 95 b7 7e 92 5f b8 d3 69 73 0f 37 05 fa 51 5b fd bc 7d 33 b1 48 74 eb 90 ac 20 8b b5 b0 c6 d8 1c e9 aa 95 5a 97 2b f6 2b 92 29 d0 dd 50 ce 79 bc a5 32 99 b4 db 82 52 0e 64 78 48 0f b5 25 6d ec aa 6d 1e d0 d1 10 e9 dd d2 90 b0 c3 0c be 2f f1 69 c9 be 77 72 61 d8 52 2b 50 a7 c1 a3 3d b5 f1 92 72 0d 32 c7 06 19 21 2a 47 81 40 21 f6 a4 ee a7 2d 1f b1 35 07 96 d8 b3 ef e3 58 9f d8 f1 bc ef 00 4b f7 a9 ab 0d a1 57 9d c3 e6 31 02 03 01 00 01

  [Extensions]
  * Basic Constraints(2.5.29.19):Subject Type=CAPath Length Constraint=۴
  * Subject Key Identifier(2.5.29.14):2b 8c 99 0b 8a d3 26 6d 06 a6 d6 7d c7 eb bd 0f e1 0d 6b 0b
  * Key Usage(2.5.29.15):Digital Signature, Certificate Signing, Off-line CRL Signing, CRL Signing (86)
  * CA Version(1.3.6.1.4.1.311.21.1):V0.0
* Certificate Policies(2.5.29.32):
  [1]Certificate Policy:
  Policy Identifier=۲٫۱۶٫۳۶۴٫۱۰۱٫۱٫۳٫۱
     [1,1]Policy Qualifier Info:
  Policy Qualifier Id=CPS
  Qualifier:
  http://www.mocca.ir/repository/cps-gica.pdf%7B%7Bسخ}}
* Certificate Template Name(1.3.6.1.4.1.311.20.2):SubCA
* Authority Key Identifier(2.5.29.35):
  KeyID=fb 70 9f a6 ac ac 37 31 d7 1d 42 f9 fc 7d be 6e 7e c0 f9 74
* CRL Distribution Points(2.5.29.31):
  [1]CRL Distribution Point
  Distribution Point Name:
  Full Name:
  http://crl.rca.gov.ir/irica.crl%7B%7Bسخ}}

واژگان

مخفف

پانویس

منابع 

    *RFC 2459
  *http://www.webopedia.com/TERM/X/X_509.html
  *x509v3.pdf
  *http://en.wikipedia.org/wiki/X.509

  

پروتکل‌های رمزنگاری
پیشنهادهای بخش استانداردسازی مخابرات اتحادیه بین‌المللی مخابرات
رمزنگاری کلید عمومی