منطقه پنجاب

پنجاب یا پنج‌آب ( یا ), panj-āb, «پنج رودخانه» (زبان پنجابی: ਪੰਜਾਬ  (الفبای گرمکهی);   (Shahmukhi); पंजाब  (دیواناگری) )  یا پانچانادا یا پنتاپوتامی، منطقه‌ای جغرافیایی در آسیای جنوبی است که اراضی وسیعی را در شرق پاکستان و شمال هند در بر می‌گیرد. در پاکستان، این منطقه در برگیرندهٔ پنجاب پاکستان و قسمت‌هایی از ناحیه پایتختی اسلام‌آباداست. در هند، ایالت پنجاب و ناحیهٔ چندی‌گر، هاریانا، بخش‌هایی از دهلی، هیماچال پرادش، جامو و راجستان را در بر می‌گیرد.

نام اولیه این منطقه سپتا سند یا هفت رود بوده است که در میان ایرانیان با نام پنجاب که از دو واژهٔ فارسی پنج و آب و نام تشکیل شده‌است ‌و یونانی پنتاپوتامی میان بونانیان شناخته شد. نام پنجاب توسط مهاجمین ترک مسلمان که به هند حمله کردند، مجددا استفاده شده و سپس در دوره گورکانیان رایج شده‌است. پنجاب به‌طور لغوی به معنای «(سرزمین) پنج رودخانه» است که به این رودخانه‌ها اشاره دارد: جهلم، چناب، راوی، ستلج و رود بیاس.

نام‌های پیشین 
نام ثنگوش به معنای سرزمین «صد گاو» است و آن احتمالاً برابر است با سرزمین هفت رود که امروزه برابر با همان پنج رود که امروزه با پنجاب پاکستان برابری می‌کند. این مطلب نشان می‌دهد که دامنهٔ مسئولیت‌ها و قلمرو نفوذ ساتراپی باختر به قلمرو سرزمین‌های همسایه نیز کشیده می‌شده‌است.

تاریخ حضور هخامنشیان در پنجاب 
کوروش، بنیانگذار سلسلهٔ هخامنشی، در سال ۵۴۴ ق.م فتوحات شرق ایران را فتح کرد. او در این سال بلخ را تصرف نمود؛ لذا باختر، مهم‌ترین ساتراپ‌نشین شرقی امپراتوری هخامنشی شد، دامنهٔ مسئولیت‌ها و قلمرو نفوذ ساتراپی باختر به قلمرو سرزمین‌های همسایه نیز کشیده می‌شده‌است.

تسخیر پنجاب و درهٔ سند برای ایران زمان داریوش اول نیز مهم بود، داریوش پس از سرکوب تمامی قیام‌ها و شورش‌ها در آغاز پادشاهی خود و تثبیت اقتدار خود بر سراسر امپراتوری، درصدد فتوحات جدید برآمد. در حدود ۵۱۷ ق.م او شمال غرب هند را به تصرف خود درآورد.

پانویس 

پنجاب
پنجاب، پاکستان
پنجاب، هند
مناطق تقسیم‌شده
منطقه‌های تاریخی پاکستان
منطقه‌های تاریخی هند
جغرافیای جنوب آسیا
منطقه‌های تاریخی
منطقه‌های آسیا
منطقه‌های هند