رویداد بزرگ اکسیژنی

رویداد بزرگ اکسیژنی  یا انقلاب اکسیژنی  پدیدهٔ پیدایش گاز اکسیژن در جو زمین در اثر عوامل زیستی است. پژوهش‌های زمین‌شناسی، شیمیایی و ایزوتوپی، تاریخ این دگرگونی بزرگ را نزدیک به دو میلیارد و سیصد میلیون (۲٬۳۰۰میلیون) سال پیش نشان می‌دهند.

در آن زمان از پیدایش سیانوباکترها حدود ۲۰۰ میلیون سال می‌گذشت و آن‌ها از راه فروغ آمایی یا فتوسنتز سرگرم آزاد سازی اکسیژن بودند ولی تا پیش از آغاز این رویداد بزرگ همهُ اکسیژن آزاد شده از راه مواد آلی و آهن محلول در محیط و شاید هم توسط هیدروژن موجود در هواکره دوباره جذب می‌شد.

اشباع این ظرفیت‌ها رفته رفته باعث ورود روزافزون و آغاز انباشته شدن اکسیژن در جو زمین و شروع این رویداد بزرگ شد.

اکسیژن می‌تواند برای اندامگان بی‌هوازی و بی‌هوازی اجباری مسموم‌کننده یا حتی کشنده باشد. این رویداد باعث محو بی‌هوازی‌ها شد و بنابراین از یک نگاه می‌توان گفت که سیانوباکترها مسوول یکی از بزرگترین انقراضها در تاریخ زمین بوده‌اند. از سوی دیگر، اکسیژن آزاد در هوا در برخورد با گاز متان که یک گاز گلخانه‌ای است باعث یخبندان هورونی شد که شاید بزرگترین یخبندان در تاریخ زمین باشد.

در نهایت این فسفرگیری اکسایشی و اندامگان هوازی بودند که با فرگشت خود و مصرف اکسیژن حالت تعادلی را که تا امروز ادامه دارد به وجود آوردند.
این پدیده افزون بر سایر پدیده‌های زیستی حیرت دوچندان دانشمندان در مورد پیدایش این سیاره خاکی را به همراه داشته‌است.

شواهد از دیدگاه زمین‌شناسی

شاخص‌های قاره‌ای 
پالئوسول‌ها، دانه‌های دیتریتی و لایه‌های بستر سرخ، همه گواه وجود اکسیژن در سطحی پایین هستند. پالئوسول‌های قدیمی‌تر از ۲٫۴ بیلیون سال دارای غلظت آهن کمتری هستند که نشان‌دهندهٔ کمبود اکسیژن است.دانه‌های دتریتوس مسن‌تر از ۲٫۴ بیلیون نیز دارای ماده‌ای هستند که تنها در شرایط اکسیژن کم وجود دارند.

فسیل‌ها و نشانگرهای زیستی

جستارهای وابسته 
 تاریخ زمین‌شناسی اکسیژن
 تاریخ زمین
 زمین سیاره بی‌همتا
 استروماتولیت

http://www.nasa.gov/home/hqnews/2007/sep/HQ_07215_Timeline_of_Oxygen_on_Earth.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Geological_history_of_oxygen
http://www.newscientist.com/article/mg20527461.100-first-breath-earths-billionyear-struggle-for-oxygen.html

منابع 

 

 Holland, Heinrich D. The oxygenation of the atmosphere and oceans. Philosophical Transactions of the Royal Society: Biological Sciences. Vol. 361. 2006. p. 903–915
 Zimmer, Carl (۳ اکتبر ۲۰۱۳). "Earth’s Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted". New York Times. Retrieved 3 October 2013.

پانویس 

http://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html?_r=1

اکسیژن
پیشین‌زیستی دیرینه
پیشین‌زیستی
تاریخ اقلیم
تاریخ زمین‌شناختی زمین
رویدادهای انقراض
رویدادهای تاریخ زمین‌شناختی زمین
سرچشمه زندگی
فرگشت زیست‌کره