سنگ یمانی

به کوارتزهایی که بافت نهان‌بلور دارند سنگ یَمانی (Chalcedony) گفته می‌شود. تنوع و گوناگونی این گروه از کوارتز بسیار زیاد است. دلیل محبوبیت سنگ‌های یمانی امکان حکاکی و ساختن مجسمه به دلیل پایین بودن سختی ان است. به سنگ یمانی، عقیق سفید هم گفته‌اند.

سنگ یمانی دارای جلای مومی مانند یا کدر می‌باشد، در حالی که انواع بلورهای کوارتز، مانند در کوهی و آمتیست، درخشندگی شیشه‌ای دارند.
بافت رشته مانند میکروسکپی سنگ یمانی موازی یا عمود بر سطح خارجی توده آن است، در حالی که اجتماع سنگ یمانی به شکل ستون‌های چکنده در غارها یا مانند حبه‌های انگور یا به قلوه‌ای شکل یافت می‌شود. توده سنگ یمانی معمولاً خلل و فرج بسیار دارد و می‌توان رنگ آن را با مواد رنگین تغییر داد. توده سنگ یمانی یافت شده در معادن بافت لایه لایه ندارد ولی عقیق‌های مصنوعی آبی رنگ که بافتی از لایه‌های موازی دارند در بازار به عنوان سنگ یمانی عرضه می‌شوند.

معادن زیادی در کشورهای برزیل، هند، جمهوری مالاگاسی و اروگوئه وجود دارند. در ایام قدیم از این سنگ به عنوان طلسم در برابر بیماری‌های عصبی و جنون استفاده می‌شد. حکاکی بر روی این سنگ متداول بوده و امروزه نیز برای ساختن زینت آلات و اشیاء هنری از آن استفاده می‌شود. تراش مخصوص و رایج سنگ یمانی به شکل دامله است.

گونه‌ها 
برخی گونه‌های اصلی سنگ یمانی:

منابع 

 Streeter, Edwin, 1898. Precious Stones and Gems. Page 237
 Rudolf Duda and Lubos Rejl: Minerals of the World (Arch Cape Press, 1990)

سنگ یمانی
کانی‌های لوزی‌پهلو
کوارتز