شیطان فریبکار

شیطان فریبکار یک آزمایش فکری در زمینهٔ شک‌گرایی است که توسط رنه دکارت در کتاب تأملات در فلسفه اولی در سال ۱۶۴۱ میلادی مطرح شد. دکارت در کتاب خود این فرض را مطرح می‌کند که ممکن است شیطانی فریبکار در حال فریب‌دادن انسان‌ها باشد؛ به‌طوری که نمی‌گذارد هیچ حس و دریافت حقیقی‌ای به ایشان برسد و حتی گفته می‌شود که می‌تواند هر هنگام که خواست آن‌ها را در انجام هرگونه عملیات انتزاعی مانند یک محاسبهٔ ریاضی نیز فریب دهد. سؤالی که مطرح می‌شود این است که انسان چگونه می‌تواند با وجود چنین شیطان فریبکاری به هرگونه حقیقتی دست یابد یا از درستی امور مطمئن شود؟ با وجود اینکه خود دکارت بر این باور بود که راهی برای باطل‌دانستن این فرض وجود دارد، اما این نظریه و سؤال‌های پیرامون آن همچنان در میان فلاسفه باقی‌مانده است و خوش‌بینی دکارت در حل مسئلهٔ شک‌گرایی میان فلاسفهٔ چندان دیده نمی‌شود.

دکارت شیطان فریبکار را چنین توصیف کرده است:

جستارهای وابسته 

 مغز در خمره
 شک دکارتی
 روح خبیث
 فکر می‌کنم پس هستم
 الهه آفرینش
 عقل فعال
 شر
 عرفان‌گرایی
 ماره
 شک‌گرایی فلسفی
 خودتنهاانگاری
 سمائیل
 شیطان

پانویس

منابع 
 
 

برهان‌ها در فلسفه ذهن
رنه دکارت
شیطان‌ها
متافیزیک
نظریه‌های ذهن
واقعیت
درونگرایی و برونگرایی
مفاهیم معرفت‌شناسی