طاهر احمدزاده

طاهر احمدزاده هِرَوی (زاده ۱ خرداد ۱۳۰۰ در مشهد – درگذشته ۹ آذر ۱۳۹۶ مشهد) کنشگر سیاسی ملی-مذهبی و چپ‌گرا و نخستین استاندار خراسان پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود.  او در دوران دودمان پهلوی و جمهوری اسلامی بارها بازداشت شد و سال‌ها زندانی بود.  وی از دهه ۱۳۲۰ از همراهان محمدتقی شریعتی در کانون نشر حقایق اسلامی مشهد و از کنشگران نهضت ملی‌شدن نفت و از هواداران نهضت مقاومت ملی ایران بود.

احمدزاده به دلیل گرایشهای چپ و سوسیالیستی خود، پیش و پس از انقلاب بارها به زندان افتاد. وی بین سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۷ بارها بازداشت و زندانی شد. او یکی از ۱۱۲۶ زندانی سیاسی بود که در آبان ۵۷ از زندان آزاد شدند. وی آخرین بار در سال ۱۳۸۰ در سن هشتاد سالگی از زندان آزاد شد.

پیش از انقلاب 
احمدزاده از همفکران محمدتقی شریعتی و علی شریعتی بود. او بین سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۷ بارها بازداشت و زندانی شد. او یکی از ۱۱۲۶ زندانی سیاسی بود که در آبان ۵۷ از زندان آزاد شدند.

پس از انقلاب 
طاهر احمدزاده پس از انقلاب از سوی دولت موقت ایران به عنوان نخستین استاندار خراسان انتخاب شد. سیاست‌های چپ‌گرایانه او در این مقام، اعتراض‌های زیادی را برانگیخته بود و سخنرانی‌های او پس از درگذشت سید محمود طالقانی باعث جنجال‌های زیادی شدند. او در مراسم بزرگداشت طالقانی گفته بود:

روح‌الله خمینی نیز به اظهارات احمدزاده این‌گونه پاسخ داده بود:

در واکنش، احمد آذری قمی دادستان دادگاه‌های انقلاب اسلامی هم علیه او اعلام جرم کرد. عزت‌الله سحابی از اعضای شورای انقلاب اسلامی ایران گفته بود که خمینی رهبر انقلاب خواستار عزل سه نفر از مقامات اجرایی شده بود که یکی از آن‌ها طاهر احمدزاده بود. به گفته سحابی:

احمدزاده در آذر سال ۱۳۵۸ از استانداری خراسان استعفا داده و جای خود را به حسن غفوری‌فرد داد. وی در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی در سال ۱۳۵۸ از حوزه خراسان نامزد شده و مورد حمایت ائتلاف گروه‌های چپ مذهبی از جمله سازمان مجاهدین خلق ایران و جاما قرار داشت اما موفق به ورود به مجلس نشد.

او پس از سال ۶۰ به دلیل انتقاد از سیاست‌های جمهوری اسلامی، چند بار به زندان افتاد. وی آخرین بار در سال ۱۳۸۰ در سن هشتاد سالگی از زندان آزاد شد.

خانواده 
طاهر احمدزاده تباری افغان دارد و پدر او پیش از تولدش به مشهد آمده و در آن جا ازدواج کرده بود و چون چهره‌ای محوری در میان افغانستانی‌ها در ایران بود یک بار امان‌الله شاه پادشاه افغانستان در زمان کودکی طاهر به خانه آن‌ها آمده بود. خود او در مورد خانواده خود می‌گوید:

سه پسر طاهر احمدزاده نیز توسط حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی کشته شدند. یکی از پسران او مسعود احمدزاده از بنیان‌گذاران سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بود و در سال ۱۳۵۰ اعدام شد. مجید احمدزاده دیگر فرزند او نیز همراه برادرش در ۱۱ اسفند ۱۳۵۰ اعدام شد. مجتبی احمدزاده پسر کوچک‌تر وی نیز در ۸ آبان ۱۳۶۰ در زندان اوین اعدام شد.

درگذشت 
طاهر احمدزاده روز پنجشنبه ۹ آذر ۱۳۹۶ در سن ۹۶ سالگی درگذشت.

پانویس

منابع 

استانداران خراسان
اصلاح‌طلبان مسلمان
اعضای جبهه ملی ایران
اعضای نهضت آزادی ایران
افراد مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران
اهالی مشهد
افراد ایرانی افغانستانی‌تبار
درگذشتگان ۱۳۹۶
درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
زادگان ۱۳۰۰
زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
ملی-مذهبی‌ها
فعالان سیاسی اهل ایران
تاجیک‌های اهل افغانستان