ساختمان وزارت کشور

ساختمان وزارت کشور که میزبان وزارت کشور ایران است با معماری یگانه خود در خیابان فاطمی شهر تهران جای گرفته‌است.

پیشینه 
کلنگ این ساختمان در میدان ایران نوین (میدان دکتر فاطمی کنونی) برای جایگیری سازمان ستاد مرکزی حزب ایران نوین (۲۴ آذر ۱۳۴۲–۱۱ اسفند ۱۳۵۳) به زمین زده شد. ساخت این ساختمان اما تا هنگام انحلال حزب ایران نوین به انجام نرسید. پس از بنیاد نهادن حزب رستاخیز بنا بر آن شده بود که ستاد مرکزی این حزب نوبنیاد در آن قرار گیرد. اما این ساختمان تا پایان فعالیت حزب رستاخیز (۸ مهر ۱۳۵۷) نیز آماده بهره‌برداری نشد.

بدین‌سان، نه حزب ایران نوین و نه حزب رستاخیز، هیچ‌یک نتوانستند از این ساختمان بهره ببرند و پس از انقلاب ایران، با ابلاغیه‌ای از سوی مهدی بازرگان نخست‌وزیر دولت موقت تحویل شهرداری تهران داده شد. در نامه بازرگان به تاریخ ۱۵ فروردین ماه ۱۳۵۸ آمده بود: «هیئت وزیران دولت موقت انقلاب اسلامی در جلسه مورخ ۲۶ اسفند ۵۷ بنا به پیشنهاد وزارت کشور تصویب نمودند ساختمان حزب سابق رستاخیز واقع در میدان ایران نوین به شهرداری تهران واگذار گردد.» به این ترتیب شهرداری تهران با همه معاونت‌ها و ادارات کل‌اش از خیابان ایرانشهر به این ساختمان جابجا و متمرکز شد. اما این پایان کار نبود و در پایان سال ۱۳۵۹ علی اکبر ناطق نوری وزیر وقت کشور اظهار تمایل کرد که ساختمان وزارت کشور از خیابان بهشت به ساختمان فاطمی انتقال پیدا کند. و در حالی که وزارت کشور آن زمان بیش از ۵۰۰ کارمند نداشت، به این ساختمان منتقل شد و شهرداری با ۵ هزار کارمند ستادی به ساختمان پیشین وزارت کشور در خیابان بهشت جابجا شد.

معماری

ویژگی‌های فنی 
مشاور طراحی این ساختمان روح‌الله نیک خصال و ایرج پروین بوده‌اند. آمیزه‌ای از حجم‌های مکعب مستطیل با بلنداهای گوناگون و بدنه‌هایی از بتن نمایان و آجر که بازشوهایی با تناسبات افقی در آن جای گرفته‌است، کالبد ساختمان اصلی را پیکره‌بندی می‌کنند. ساخت بنا از سال ۱۳۵۰ و با کاربری اداری آغاز شد. مساحت زمین طرح ۱۹۵۰۰ متر مربع و زیربنای مجموعه ۳۳۰۰۰ متر مربع است که در چهار بلوک (دو بلوک اصلی و دو بلوک فرعی) قرار گرفته‌است. شمار طبقه‌های این ساختمان از ۱۱ طبقه در یک بلوک تا ۲۱ طبقه در بلوکی دیگر متغیر است. سازه بنا اسکلت بتنی است. ساختار سخت، سنگین، خشن و استوار بتن نمایان، همراه با گرمای مصالح آجری، آمیزه‌ای از عناصر همستیز را پدیدار کرده‌است. بخش‌بندی ریز حجم‌ها و نماها و یکدست نبودن آنها، بر عظمت‌گرایی ساختمان افزوده است. فاصله گرفتن از ضلع جنوبی و رعایت حریم گذرگاه‌های کناری، باعث شده که ساختمان بهتر دیده شود.

خرده‌گیری‌ها 
هفته‌نامه «خواندنیها» در نقدی در آستانه برچینش حزب رستاخیز در مهرماه ۱۳۵۷ دربارهٔ این ساختمان نوشته بود: 

در همان یادداشت نیز آورده بود:

جستارهای وابسته 
 تالار کشور
 بازداشتگاه منفی چهار وزارت کشور
 وزارت کشور
 حزب ایران نوین
 حزب رستاخیز

منابع 

 مظفر شاهدی، حزب رستاخیز؛ اشتباه بزرگ، ج ۲، چاپ اول، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۲، صص ۲۸۲–۲۸۳

آسمان‌خراش‌ها در ایران
اموال مصادره شده پس از انقلاب ایران
برج‌های تهران
بناهای استان تهران
ساختمان‌ها و سازه‌ها در تهران
معماری ایرانی
ویکی‌سازی رباتیک