گاه‌شمار تاریخ ایران از سقوط ساسانیان تا ظهور طاهریان

این گاه‌شمار از سال ۶۵۱ میلادی یعنی سقوط امپراتوری ساسانی تا سال ۸۲۰ ظهور سلسله طاهریان می‌باشد.

خلفای راشدین 
ٰٰ

 ۶۵۱ قتل یزدگرد سوم، پایان امپراتوری ساسانی و ضمیمه شدن سرزمین ایران به حکومت خلفای راشدین (اسلام).
 ۶۵۶ قتل عثمان و انتخاب شدن علی (تصویر ۱: نقاشی) به عنوان خلیفه.

 ۶۵۷ مجادله و مشاجره بر سر تنبیه و قصاص قاتلین عثمان. طلحه، زبیر، معاویه (حاکم شام) ناراضی از اقدامات علی در خصوص قاتلین عثمان و بر پا کردن جنگ علیه خلیفه وقت (علی بن ابی‌طالب).
 ۶۵۷ انتقال پایتخت خلفای راشدین از مدینه به کوفه در عراق توسط علی بن ابی‌طالب.
 ۶۵۷ جنگ بدون نتیجه صفین بین علی بن ابی‌طالب و معاویه و کشیده شدن سرانجام نبرد به حکمیت.
 ۶۵۸ جنگ نهروان و شکست خوارج از خلیفه چهارم (علی بن ابی‌طالب).
 ۶۶۱ قتل علی بن ابی‌طالب توسط ابن ملجم مرادی عامل خوارج در مسجد کوفه

بنی امیه 

 ۶۶۱ معاویه  (تصویر ۲: قلمرو حکومتی) خود را خلیفه مسلمانان خواند و حکومت بنی‌امیه را بنا نهاد. او از حسن بن علی خواست تا خلافتش را بپذیرد.
 ۶۶۱ تا ۶۸۰ دوران زمامداری معاویه پسر ابوسفیان.
 ۶۸۰ آغاز زمامداری یزید.
 ۶۸۰ قیام حسین بن علی سومین امام شیعه علیه یزید.
 ۶۸۰ نبرد کربلا
 ۶۸۶ قیام مختار ثقفی.ایرانیان در این قیام در سپاه مختار مشارکت داشتند.
 ۶۹۳ انتصاب حجاج بن یوسف به عنوان حاکم کوفه و داشتن اختیار و قدرت در قلمرو ایران.

 ۶۹۶ ضرب سکه‌های عربی-ساسانی. (تصویر)
 ۷۴۷ تبلیغات شیعی و عباسی در خراسان و دیگر ایالات ایران علیه امویان تحت عنوان غاصبین خلافت اسلامی.

 ۷۴۷ افزایش نارضایتی مردم علیه دستگاه اموی. ابومسلم خراسانی تحت رهبری و تبلیغ عباسیان پرچم قیام علیه حکومت امویان را در مرو برافراشت.
 ۷۴۹ حمله قوای ابومسلم خراسانی به سپاه امویان.
 ۷۵۰ شکست کامل و پایانی امویان به وسیله سپاه ابومسلم خراسانی.
 ۷۵۰ اسارت و قتل مروان دوم آخرین خلیفه اموی.

عباسیان (تا ظهور طاهریان) 
 ۷۵۰ بنیانگذاری دودمان عباسیان.
 ۷۵۰ آغاز زمامداری سفاح نخستین شاه عباسیان.
 ۷۵۴ تاجگذاری منصور دومین خلیفه عباسی و استحکام امپراتوری.
 ۷۵۵ قتل فریب‌آمیز ابومسلم خراسانی به وسیله منصور خلیفه عباسی. آغاز یک رشته قیام‌ها و شورش‌های مذهبی-سیاسی در ایران در مقابل والیان عرب در ولایات ایران.
 ۷۵۶ جنبش سپیدجامگان در ری به رهبری سندباد.
 ۷۶۲ ساخت بغداد و انتخاب آن به عنوان مرکز خلافت عباسی توسط منصور.
 ۷۷۷ تا ۷۸۰ قیام مقنع (پیامبر نقاب‌دار) در ماوراء‌النهر علیه سلطه اعراب.
 ۷۸۶ آغاز خلافت هارون‌الرشید و انتصاب یحیی برمکی به عنوان وزیر اعظم. اوج قدرت حکومت عباسی.

 ۸۰۹ تاجگذاری امین به عنوان خلیفه عباسی و جانشین هارون‌الرشید. برادر امین، مأمون (حاکم خراسان) بر سر تاج و تخت با امین مبارزه و رقابت می‌کند. مأمون، فضل بن سهل ایرانی را به عنوان وزیر و مشاور انتخاب کرده بود.
 ۸۱۳ طاهر بن حسین سردار لشکر مأمون، سپاه امین را در ری شکست می‌دهد و تا بغداد پیشروی کرده و امین (خلیفه وقت) را اعدام می‌کند.
 ۸۱۳ مأمون خلیفه عباسی (تصویر ۳: سکه) بر تخت سلطنت می‌نشیند. او از حامیان ایرانیان بود.
 ۸۱۳ تا ۸۳۳ پشتیبانی مأمون از اندیشه‌های معتزله و ایجاد فضای باز مجادلات و مباحثات فلسفی و دینی که پیرو آن دوران درخشان دستاوردهای ادبی و علمی ایجاد می‌گردد.
 ۸۲۰ انتصاب طاهر بن حسین به عنوان حاکم خراسان. بنیانگذاری دودمان طاهریان.

منابع 

 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org

گاه‌شمارهای ایران