سامانه هدایت الکتریکی قلب

رسانش الکتریکی در قلب٬ سامانه‌ای است که در آن٬ تکانه و پالس‌های ایجاد شده در گره سینوسی-دهلیزی (گرهSA) برای تحریک میوکارد یا ماهیچه قلب گذر می‌کنند. میوکارد پس‌از دریافت هر پالس٬ تنجیده یا منقبض می‌گردد. این تحریک متناوب عضله قلب، انقباض‌های دقیق قلب و در نتیجه پمپ نمودن خون به سراسر بدن را ممکن می‌سازد.

ساختار 
جرقه و جریان الکتریکی هر تپش قلب در نقطه‌ای از دهلیز راست قلب به نام گره سینوسی- دهلیزی (sinoatrial node) ایجاد می‌گردد. جریان الکتریکی تولید شده٬ از راه مسیرهای هدایتی در قلب از گره دهلیزی-بطنی(AV node) گذشته و پس از یک تأخیر بسیار کوتاه، از طریق دسته هیس به دو مسیر شاخه دسته‌ای راست و چپ تقسیم و از راه فیبرهای پورکینژ به یاخته‌های اندوکاردیوم در آپکس یا نوک قلب، رسیده و در پایان به اپیکارد بطنی پایان می‌یابد که در مجموع سبب دپولاریزاسیون یاخته‌های قلب و انقباض آن‌ها می‌گردد.

عملکرد 
تمامی مسیر رسانش و هدایتی، افزون بر توانایی رسانایی جریان الکتریکی ایجاد شده، خود نیز بتنهایی می‌توانند یک ایمپالس یا جریان تپشی ایجاد نمایند اما بسامد و تندی این تپش در هر بخش با بخش دیگر تفاوت دارد. در زیر سرعت و فرکانس تولید جریان الکتریکی در قلب نمایش داده شده‌است.

بر پایه ویژگی اووردرایو سارپرشن (overdrive suppression) در فیزیولوژی، هر بخش که با فرکانس بیشتری پالس تولید می‌کند، دیگر کانون‌ها را تحت تأثیر قرار داده و بنابراین دیگر ایمپالس‌ها سرکوب می‌شوند. در حالت عادی گره سینوسی ضربان‌ساز یا پیس میکر قلب بوده و در صورت ایراد در این گره، به‌ترتیب یاخته‌های دهلیزی، پیوندگاه و سلول‌های بطنی٬ ایجاد پالس و تپش را بعهده می‌گیرند.

تنظیم ضربان قلب 
تنظیم کاهش یا افزایش تعداد ضربان قلب بر عهده  سامانه عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک ( سامانه عصبی خودکار) می‌باشد.  سامانه عصبی خودکار بخشی از دستگاه عصبی است که اعمال خودکار بدن مانند ضربان قلب، فشارخون و تنفس را کنترل می‌کند. فعالیت  سامانه عصبی خودکار سبب آزادسازی هورمون‌های اپینفرین و نوراپینفرین می‌شود که به هنگام ورزش و استرس تعداد ضربان قلب را افزایش می‌دهند.
پس از عمل تعبیه پیس میکر، امکان وجود درد در ناحیه جراحی، شانه ها و بازو وجود دارد که امری طبیعی بوده و به مرور زمان برطرف خواهد شد. رفع این درد گاهی تا چهل روز نیز زمان خواهد برد.

جستارهای وابسته 
 برادی‌کاردی
 تاکی‌کاردی
 گره سینوسی- دهلیزی

منابع 

الکتروفیزیولوژی
الکتروفیزیولوژی قلب
الکتروفیزیولوژی قلبی