مارتا نوسبوم

مارتا کرِیْوِن نوسبوم  (زادهٔ ۶ مه ۱۹۴۷) فیلسوف آمریکایی، مدرس و دارای مقام پروفسوری در دانشگاه شیکاگو است. او در زمینه حقوق زنان، فلسفه یونان باستان، حقوق حیوانات و فلسفه روم باستان، فعال است. او همچنین در زمینه‌های مطالعات کلاسیک، الهیات و علوم سیاسی فعالیت می‌کند و عضو کمیتهٔ مطالعات آسیا و همچنین عضو برنامهٔ حقوق بشر است. او سابق بر این در دانشگاه هاروارد و براون نیز تدریس می‌کرد.

زندگی و تحصیلات 
نوسبوم در ۶ می ۱۹۴۷ در نیویورک به دنیا آمد. او دختر جرج کریون، وکیل فیلادلفیایی و بتی وارن، طراح داخلی خانه بود. او در سال‌های نوجوانی در مدرسهٔ بالدوین ثبت نام کرد. او در محیطی استریل و فرهیخته تربیت شد. پس از دو سال تحصیل در کالج ولسلی چندی به تحصیل تئاتر و مطالعات کلاسیک پرداخت و در سال ۱۹۶۹ مدرک لیسانس هنر گرفت. در این زمان کم‌کم به فلسفه نیز علاقه‌مند شد و در حالی که در سال ۱۹۷۲ در دانشگاه هاروارد مدرک فوق لیسانس هنر گرفت، تحصیلات خود را در زمینهٔ فلسفه ادامه داد و در سال ۱۹۷۵ دکترای فلسفه از دانشگاه هاروارد گرفت.

زندگیِ خصوصی 
او در سال ۱۹۶۹ با آلن نوسبام ازدواج کرد و تا سال ۱۹۸۷ که از یکدیگر جدا شدند، با او زندگی می‌کرد. در این دوره از زندگی او به یهودیت گروید و نیز تولد دخترش ریچل را شاهد بود. گرایش نوسبوم به یهودیت در او ماندگار و عمیق شد.

ریچل دختر او در سال ۲۰۱۹ در اثر عفونت ناشی از عمل پیوند عضو جان خود را از دست داد. نوسبوم بیش از یک دهه با کس سانستاین، سیاست‌مدار آمریکایی، زندگی کرد و قرار بود با یکدیگر ازدواج کنند. پیش از آن، او با آرمارتیا سن، اقتصاددان هندی رابطهٔ احساسی داشت.

رویکرد قابلیت 
نوسبوم یکی از طراحان و مدافعان رویکرد قابلیت است. او معتقد است همه افراد برای اینکه زندگی پربار و انسانی داشته باشند باید از یک مجموعه مشخص از قابلیت‌های پایه ای برخوردار باشند.قابلیت‌هایی که وی آن‌ها را برای تمام انسان‌ها لازم می‌دانند عبارتند از: زندگی، سلامت جسمانی، احساسی، عاطفی، فکری، خرد کاربردی، محبت و کنترل بر محیط پیرامون. نوسوبم معتقد است که این قابلیت‌ها باید در اساس‌نامه‌هایی که ضمانت اجرایی دارند منعکس شوند تا بتوانند شالودهٔ اجتماعی و سیاسی برای یک زندگی کارآمد را شکل دهند. تأکید نوسبوم در این رویکرد بر قابلیت‌های افراد است و نه قابلیت‌های جوامع. از این رو یکی از انتقادهایی که به این رویکرد می‌شود این است که در سطح چارچوب فردگرایانه لیبرال باقی می‌ماند. از دیگر نظریه‌پردازهای رویکرد قابلیت که دیدگاهش نزدیکی بسیاری به دیدگاه نوسبوم دارد آمارتیا سن، برندهٔ جایزهٔ نوبل اقتصاد است.

نوشته‌ها 
ارسطو
خشم و بخشش
سلطنت ترس
کیفیت زندگی (با آمارتیا سن)

منابع

پیوند به بیرون 

 

اخلاق‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
استادان دانشگاه براون
استادان دانشگاه شیکاگو
استادان دانشگاه هاروارد
استادان دانشگاه یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
اعضای آکادمی بریتانیا
اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
افراد آمریکایی یهودی‌تبار
افراد زنده
اهالی نیویورک
برندگان جایزه گراومایر
حامیان حقوق جانوران
دانشمندان اهل نیویورک
دانش‌آموختگان دانشگاه نیویورک
دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
روان‌شناسی اخلاق
زادگان ۱۹۴۷ (میلادی)
سوسیال لیبرال‌های اهل ایالات متحده آمریکا
فعالان حقوق همجنس‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
فمنیست‌های یهودی
فیلسوفان آموزش و پرورش
فیلسوفان اجتماعی
فیلسوفان اخلاق
فیلسوفان ارسطویی
فیلسوفان اهل ایالات متحده آمریکا
فیلسوفان تاریخ
فیلسوفان تحلیلی
فیلسوفان تمایلات جنسی
فیلسوفان دین
فیلسوفان ذهن
فیلسوفان روان‌شناسی
فیلسوفان زن اهل ایالات متحده آمریکا
فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی)
فیلسوفان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
فیلسوفان سده ۲۱ (میلادی)
فیلسوفان سیاسی
فیلسوفان فرهنگ
فیلسوفان یهودی
محققان حقوق جانوران
محققان فلسفه یونان باستان
منتقدان اجتماعی
منتقدان اسلام‌هراسی
منتقدان پسانوگرایی
منتقدان فرهنگی اهل ایالات متحده آمریکا
نوکیشان یهودی اصلاح‌گرا
نوکیشان یهودی
نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی)
نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان غیر داستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان غیر داستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان فمینیست اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان مذهبی زن