داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت

داروهای اساسی سازمان جهانی بهداشت  فهرستی از داروهای مهم و اساسی است که پیشنهاد شده تا به مقدار کافی در هر کشور موجود باشند. این فهرست توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) ایجاد شده‌است. این فهرست نخستین‌بار در سال ۱۹۷۷ منتشر شد و شامل ۲۰۴ قلم دارویی بود. ۱۵۶ کشور تا سال ۲۰۱۶ فهرست داروهای ضروری ملی خود را برپایه فهرست سازمان جهانی بهداشت ایجاد کرده‌اند. فهرست ملی هر کشور بین ۳۳۴ تا ۵۸۰ دارو را در بر می‌گیرد. در مارس ۲۰۱۷ سازمان جهانی بهداشت بیستمین ویرایش این فهرست برای بزرگسالان و ششمین فهرست برای کودکان را منتشر کرد.

فهرست زیر بر پایه نوزدهمین ویرایش داروهای بزرگسالان درست شده‌است:

داروهای بی‌حسی

بیهوشی عمومی و اکسیژن

داروهای استنشاقی 
 هالوتان
 ایزوفلوران
 دی نیتروژن مونوکسید
 اکسیژن

داروهای تزریقی 
 کتامین
 پروپوفول

بی‌حسی موضعی 
 لیدوکائین
 لیدوکائین + اپی‌نفرین
 افدرین

داروهای پیش از عمل و آرام‌بخش مراحل کوتاه‌مدت 
 آتروپین
 میدازولام
 مرفین

داروهای ضد درد و مراقبت تسکینی

داروهای ضدالتهابی غیر مخدر و غیر استروئیدی (NSAID) 
 استیل‌سالیسیلیک اسید (آسپیرین)
 ایبوپروفن
 استامینوفن (پاراستامول)

ضد درد مخدر 
 کدئین
 مرفین

داروهای درمان تسکینی 
 آمی تریپتیلین
 سایکلیزین
 دگزامتازون
 دیازپام (والیوم)
 دوکوزات
 فلوکستین
 هالوپریدول
 هیوسین ان بوتیل بروماید
 هیوسین
 لاکتولوز
 لوپرامید
 متوکلوپرامید
 میدازولام
 اندانسترون
 :گلیکوزید سنا

ضد آلرژی و داروهای مورد استفاده در آنافیلاکسی 
 دگزامتازون
 اپی‌نفرین (آدرنالین)
 کورتیزول
 لوراتادین
 پردنیزولون

پادزهرها و مواد دیگر مورد استفاده در مسمومیت

غیر اختصاصی 
 زغال فعال (چارکول)

اختصاصی 
 استیل سیستئین
 آتروپین
 کلسیم گلوکونات
 متیلن بلو
 نالوکسان
 پنی سیلامین
 نیل فرنگی
 سدیم نیتریت
 سدیم تیوسولفات
 دفروکسامین مسیلات
 دیمرکاپرول
 فومه‌پیزول
 سدیم کلسیم ادنتیت (EDTA)
 دی مرکاپتو سوکسینیک اسید

ضد تشنج / ضد صرع 
 کاربامازپین
 دیازپام (والیوم)
 لورازپام
 منیزیم سولفات
 فنوباربیتال
 فنی توئین
 والپروات سدیم
 اتوسوکزوماید

داروهای ضد عفونت

ضد کرم

ضد کرم روده‌ای 
 آلبندازول
 لوامیزول
 مبندازول
 نیکلوزاماید
 پرازیکوانتل
 پیرانتل

ضد فیلاریاز 
 آلبندازول
 دی اتیل کاربامازین
 ایفرمکتین

ضد کرم لوله‌ای 
 پرازیکوانتل
 تری کلابندازول
 اکسامنیکین

ضد باکتری

داروهای بتا لاکتام 
 آموکسی‌سیلین
 کوآموکسی‌کلاو (آموکسی‌سیلین + اسید کلاوولانیک)
 آمپی‌سیلین
 بنزاتین بنزیل پنی سیلین
 بنزیل پنی‌سیلین
 سفالکسین
 سفازولین
 سفیکسیم
 سفتریاکسون
 کلوگزاسیلین
 فنوکسی متیل پنی‌سیلین (پنی‌سیلین V)
 سفوتاکسیم
 سفتازیدیم
 ایمی پنم/سایلاستین

غیره 
 آزیترومایسین
 کلرامفنیکل
 سیپروفلوکساسین
 کلاریترومایسین
 داکسی‌سایکلین
 اریترومایسین
 جنتامایسین
 مترونیدازول
 نیتروفورانتوئین
 اسپکتینومایسین
 کوتریموکسازول
 تری متوپریم
 کلیندامایسین
 وانکومایسین

داروهای ضد جذام 
 کلوفازیمین
 داپسون
 ریفامپین

داروهای ضد سل 
 اتامبوتول
 اتامبوتول + ایزونیازید
 اتامبوتول + ایزونیازید + پیرازینامید + ریفامپین
 اتامبوتول + ایزونیازید + ریفامپین
 ایزونیازید
 ایزونیازید + پیرازینامید + ریفامپین
 ایزونیازید + ریفامپین
 پیرازینامید
 ریفابوتین
 ریفامپین
 ریفاپنتاین
 آمیکاسین
 آر ۲۰۷۹۱۰
 کاپرئومایسین
 سیکلوسرین
 دلامانید
 اتیوناماید
 کانامایسین
 لووفلوکساسین
 لینزولید
 پاراآمینوسالیسیلیک اسید (PAS)
 استرپتومایسین

داروهای ضد قارچ 
 آمفوتریسین بی
 کلوتریمازول
 فلوکونازول
 فلوسیتوزین
 گریزئوفولوین
 نیستاتین
 پتاسیم یدید

داروهای ضد ویروس

داروهای ضد تبخال 
 اسیکلوویر

آنتی‌رتروویرال

بازدارنده رونوشت برداری معکوس نوکلئوتید/نوکلئوزیدی 
 آباکاویر (ABC)
 لامیوودین (3TC)
 استاوودین (d4T)
 تنوفوویر (TDF)
 زیدوودین (ZDV or AZT)

بازدارنده رونوشت برداری معکوس غیر نوکلئوزیدی 
 :افاویرنز (EGV or EFZ)
 نویراپین (NVP)

بازدارنده پروتئاز 
 آتازاناویر
 ایندیناویر (IDV)
 لوپیناویر/ ریتوناویر (LPV/r)
 ریتوناویر
 ساکوناویر (SQV)

ترکیبی 
 Abacavir/lamivudine
 افاویرنس + امتریکیتابین + Tenofovir
 امتریکیتابین + تنوفوویر
 لامیوودین + نویراپین + استاوودین
 لامیوودین + نویراپین + زیدوودین
 لامیوودین + زیدوودین

غیره 
 اوسلتامیویر
 ریباویرین
 :والگان‌سیکلوویر

داروهای ضد هپاتیت

داروهای هپاتیت B 
—داروهای بازدارنده آنزیم ترانس کرپیتاز معکوس نوکلئوتید/نوکلئوزید
 Entecavir
 (Tenofovir disoproxil fumarate (TDF

داروهای هپاتیت C 
—بازدارنده‌های نوکلئوس پلیمراز
 Sofosbuvir
 ; —بازدارنده‌های پروتئاز
 Simeprevir
 ; —بازدارنده‌های NS5A
 :داکلاتاسویر
 ; —بازدارنده‌های پلیمراز غیرنوکلئوزیدی
 Dasabuvir
 ; —ضد ویروسهای دیگر
 Ribavirin
 Pegylated interferon alpha (2a or 2b)
 ; —داروهای ترکیبی با دوز خاص
 :لدی‌پاسویر + Sofosbuvir
 Ombitasvir + :پاریتاپرویر + Ritonavir

داروهای ضد تک یاختگان

داروهای ضد آمیب و ضد ژیاردیازیس 
 دیلوکسانید
 مترونیدازول

داروهای ضد سالک 
 آمفوتریسین بی
 Miltefosine
 پارامومایسین
 Sodium stibogluconate or meglumine antimoniate

داروهای ضد مالاریا 
هیدروکسی کلوریکین

قطعی‌کننده درمان 
 آمودیاکین
 آرتمتر
 آرتمتر + لومفانترین
 آرتسونات
 Artesunate + آمودیاکین
 آرتسونات + مفلوکین
 کلروکین
 داکسی‌سایکلین
 مفلوکین
 پریماکین
 کینین
 سولفادوکسین + پیریمتامین

پروفیلاکسی 
 کلروکین
 داکسی‌سایکلین
 مفلوکین
 پروگوانیل

داروهای ضد پنوموسیتوز و ضد توکسوپلاسموز 
 پیریمتامین
 تریپل سولفا
 سولفامتوکسازول + تری متوپریم
 پنتامیدین

ضد تریپانوزومال

تریپانوزومیازیس آفریقایی

داروهای درمان درجه اول تریپانوزومیازیس آفریقایی 
 پنتامیدین
 سورامین

داروهای درمان درجه دوم تریپانوزومیازیس آفریقایی 
 افلورنتین
 Melarsoprol
 Nifurtimox

تریپانوزومیازیس آمریکایی 
 بنزنیدازول
 نیفورتیموکس

داروهای ضد میگرن

حمله شدید 
 استیل‌سالیسیلیک اسید (آسپیرین)
 ایبوپروفن
 استامینوفن (پاراستامول)

پیشگیری 
 پروپرانولول

پادنئوپلاسمی و سرکوب‌کننده سیستم ایمنی

سرکوب‌کننده سیستم ایمنی 
 آزاتیوپرین
 سیکلوسپورین

سیتوتوکسیک و داروهای کمکی 
 ترتینوئین
 آلوپورینول
 آسپاراژیناز
 بنداموستین
 بلئومایسین
 فولینیک اسید
 کپسیتابین
 کربوپلاتین
 کلرامبوسیل
 :سیس‌پلاتین
 سیکلوفسفامید
 سیتارابین
 داکاربازین
 داکتینومایسین
 دانوروبیسین
 دوستاکسل
 دوکسورابیسین
 اتوپوساید
 :فلودارابین
 فلوروراسیل
 :فیلگراستیم
 :جمسیتابین
 هیدروکسی اوره
 ایفوسفامید
 :ایماتینیب
 ایرینوتکان
 مرکاپتوپورین
 مسنا
 متوتروکسات
 اکسالی‌پلاتین
 پاکلیتاکسل
 پروکاربازین
 ریتوکسی‌مب
 تراستوزومب
 تیوگوانین
 وینبلاستین
 وینکریستین

هورمون و ضد هورمون 
 Anastrozole
 Bicalutamide
 دگزامتازون
 کورتیزول
 متیل پردنیزولون
 پردنیزولون
 تاموکسیفن

داروهای درمان پارکینسون 
 بی‌پریدن
 لوودوپا + کاربی‌دوپا

داروهای مؤثر بر خون

داروهای کمخونی 
 آهن(II) سولفات
 آهن(II) سولفات + اسید فولیک
 اسید فولیک
 هیدروکسوکوبالامین

داروهای مؤثر بر انعقاد 
 Enoxaparin
 هپارین
 فیلوکینون
 پروتامین سولفات
 Tranexamic acid
 وارفارین
 Desmopressin

دیگر داروها برای هموگلوبینوپاتی‌ها 
 دفروکسامین مسیلات
 هیدروکسی اوره

فراورده‌های خونی و جایگزین پلاسما با منشأ انسانی

خون و فراورده‌های خون 
 پلاسمای تازه
 پلاکت
 گلبول قرمز
 خون کامل

داروهای پلاسمایی

ایمونوگلوبولین انسانی 
 Anti-D immunoglobulin
 Anti-rabies immunoglobulin
 Anti-tetanus immunoglobulin
 ایمونوگلوبولین طبیعی

فاکتورهای انعقادی 
 فاکتور هشت
 فاکتور نه

جایگزین پلاسما 
 دکستران 70

داروهای کاردیووسکولار

داروهای ضد آنژین 
 بیزوپرولول
 نیتروگلیسرین
 ایزوسورباید دی نیترات
 وراپامیل

داروهای ضد آریتمی 
 بیزوپرولول
 دیگوکسین
 اپی‌نفرین (آدرنالین)
 لیدوکائین
 وراپامیل
 آمیودارون

داروهای ضد فشار خون 
 آملودیپین
 بیزوپرولول
 Enalapril
 Hydralazine
 هیدروکلروتیازید
 متیل‌دوپا
 نیتروپروساید سدیم
 فوروزماید

داروهای نارسایی قلبی 
 بیزوپرولول
 دیگوکسین
 انالاپریل
 هیدروکلروتیازید
 اسپیرونولاکتون
 دوپامین

داروهای ضد ترومبوز

داروهای ضد پلاکت 
 استیل‌سالیسیلیک اسید
 کلوپیدوگرل

داروهای ترومبولیتیک (تجزیه‌کننده ترومبوز) 
 استرپتوکیناز

داروهای ضد چربی لیپیدی 
 سیمواستاتین

درماتولوژی (موضعی)

داروهای ضدقارچ 
 میکونازول
 سلنیوم دی‌سولفید
 سدیم تیوسولفات
 تربینافین

داروهای ضدعفونت 
 موپیروسین
 پتاسیم پرمنگنات
 سیلور سولفادیازین

داروهای ضد التهاب و ضدخارش 
 بتامتازون
 کالامین دی
 کورتیزول

داروهای افتراق پوست و تکثیر 
 بنزوئیل پروکساید
 قطران زغال‌سنگ
 فلوروراسیل
 پودوفیلین
 سالیسیلیک اسید
 اوره

داروهای گال و جَرَب 
 بنزیل بنزوات
 پرمترین

عوامل تشخیصی

داروهای چشم‌پزشکی 
 فلورسین سدیم
 تروپیکامید

رسانه حاجب رادیولوژی 
 دیاتریزوئیک اسید
 باریوم سولفات
 یوهگزول
 مگلومین ایوتروکسات

ضدعفونی‌کننده‌ها

ضدعفونی بدن(آنتی سپتیک) 
 کلرهگزیدین
 اتانول
 پوویدون آیوداین

ضدعفونی محیط (دیزاینفکت) 
 ضدعفونی‌کننده دست حاوی الکل
 محصولات برپایه کلر
 کلروکسیلنول
 گلوتار آلدئید

دیورتیک‌ها (مُدِر) 
 آمیلوراید
 فوروزماید
 هیدروکلروتیازید
 مانیتول
 اسپیرونولاکتون

داروهای دستگاه گوارش 
 آنزیم‌های پانکراس

داروهای ضد زخم معده 
 امپرازول
 رانیتیدین

داروهای ضد استفراغ 
 دگزامتازون
 متوکلوپرامید
 اندانسترون

داروهای ضد التهاب 
 سولفاسالازین
 کورتیزول

مسهل و ملین 
 داروهای برپایه برگ سِنا

داروهای ضد اسهال

مایع درمانی خوراکی 
 او آر اس

داروهای ضد اسهال کودکان 
 روی سولفات

هورمون‌ها، دیگر داروهای غدد درون‌ریز و ضد بارداری

هورمون آدرنال و جایگزین سنتتیک 
 فلودروکورتیزون
 کورتیزول

آندروژن‌ها 
 تستوسترون

جلوگیری از بارداری

خوراکی 
 اتینیل استرادیول + لوونورژسترول
 اتینیل استرادیول + نوراتیسترون
 لوونورژسترول

تزریقی 
 استرادیول ۱۷ بتا-سیپیونات + مدروکسی‌پروژسترون استات
 مدروکسی‌پروژسترون استات
 نورتیندرین انانتات

وسایل درون رحمی 
 مس-حاوی آی‌یودی

روش پوششی 
 کاندوم
 دیافراگم ضد بارداری

کاشتنی 
Etonogestrel - ایمپلنت کاشتنی در بدن و رهاکننده دارو
 لوونورژسترول- ایمپلنت کاشتنی در بدن و رهاکننده دارو

استروژن‌ها

انسولین و داروهای دیابت 
 گلی کلازید
 گلوکاگون
 انسولین (تزریقی)
 انسولین با سرعت عمل میانه
 متفورمین

القاءکننده تخمک‌گذاری 
 کلومیفن سیترات

پروجسترون 
 مدروکسی‌پروژسترون استات

داروهای تیروئید و ضد تیروئید 
 لووتیروکسین
 پتاسیم یدید
 پروپیل تیواوراسیل
 محلول لوگول

ایمونولوژیک

عوامل تشخیص 
 توبرکولین، (PPD)

سرم و ایمونوگلوبولین‌ها 
 ایمونوگلوبولین پادزهر گزندگان سمی
 ضد سم دیفتری

واکسن‌ها 
 واکسن سل (ب.ث. ژ)
 واکسن وبا
 واکسن دیفتری
 واکسن آنفلوانزا نوع بی
 واکسن هپاتیت آ
 واکسن هپاتیت بی
 واکسن پاپیلوما ویروس انسانی
 واکسن آنفلوانزا
 واکسن آنسفالیت ژاپنی
 واکسن سرخک
 واکسن مننژیت مننگوکوک
 واکسن اوریون
 واکسن سیاه سرفه
 واکسن پنوموکوکی
 واکسن فلج اطفال
 واکسن هاری
 واکسن روتاویروس
 واکسن سرخجه
 واکسن کزاز
 Tick-borne encephalitis vaccine
 واکسن تیفوئید
 واکسن آبله مرغان
 واکسن تب زرد

شل‌کننده‌های ماهیچه (عملکرد محیطی) و مهارکننده‌های کولین‌استراز 
 آتراکوریوم
 نئوستیگمین
 سوکسینیل کولین
 وکرونیوم
 پیریدوستیگمین

آماده‌سازی چشم

عوامل ضد عفونت 
 اسیکلوویر
 آزیترومایسین
 جنتامایسین
 Ofloxacin
 تتراسایکلین

عوامل ضد التهاب 
 پردنیزولون

بی‌حسی موضعی 
 تتراکائین

داروهای ضد گلوکوم 
 استازولامید
 لاتانوپروست
 پیلوکارپین
 تیمولول

گشادکننده مردمک 
 آتروپین
 اپی‌نفرین (آدرنالین)

عامل ضد رشد اندوتلیال رگ (VEGF) 
 بواسیزامب

اکسیتوسیک و آنتی‌اکسیتوسیک

اکسیتوسیک‌ها 
 ارگومترین
 میزوپرستول
 اکسی‌توسین
 میزوپرستول

آنتی‌اکسیتوسیک (گشادکننده رحم) 
 نیفیدیپین

محلول دیالیز صفاقی 
 محلول دیالیز صفاق

داروهای اختلالات رفتاری و روانی

داروهای مورد استفاده در اختلالات روانپریشی (سایکوتیک) 
 کلرپرومازین
 فلوفنازین
 هالوپریدول
 ریسپریدون
 کلوزاپین

داروهای مورد استفاده در اختلالات خلقی

داروهای مورد استفاده در اختلالات افسردگی 
 آمی تریپتیلین
 فلوکستین

داروهای مورد استفاده در اختلالات دو قطبی 
 کاربامازپین
 لیتیوم کربنات
 والپروات سدیم

داروهای برای اختلالات اضطرابی 
 دیازپام (والیوم)

داروهای مورد استفاده در اختلالات وسواسی-جبری 
 کلومیپرامین

داروهای برای اختلالات ناشی از مصرف مواد روانگردان 
 درمان جایگزین نیکوتین (NRT)
 متادون

داروهای عمل‌کننده بر روی دستگاه تنفسی

ضد آسم و داروهای بیماری انسدادی مزمن ریوی 
 بکلومتازون
 بودزونید
 اپی‌نفرین (آدرنالین)
 ایپراتروپیوم بروماید
 سالبوتامول

محلول اصلاح آب، الکترولیت و اختلال اسید و باز

خوراکی 
 او آر اس
 پتاسیم کلرید

تزریقی 
 گلوکز
 گلوکز و سدیم کلرید
 پتاسیم کلرید
 سدیم کلرید
 جوش شیرین
 سدیم لاکتات

گوناگون 
 آب قابل تزریق

ویتامین‌ها و مواد معدنی 
 اسید اسکوربیک
 کلسیم
 کلکلسیفرول
 Ergocalciferol
 ید
 Nicotinamide
 Pyridoxine
 Retinol
 ویتامین ب۲
 سدیم فلوئورید
 ویتامین ب۱
 کلسیم گلوکونات

گوش و حلق و بینی کودکان 
 استیک اسید
 بودزونید
 سیپروفلوکساسین
 Xylometazoline

داروهای ویژه برای مراقبت از نوزادان

داروهای تجویز شده به نوزاد 
 کافئین سیترات
 کلرهگزیدین
 ایبوپروفن
 پروستاگلاندین ای
 سورفاکتانت

داروهای تجویز شده به مادر 
 دگزامتازون

داروهای بیماری‌های مفاصل

داروهای مورد استفاده در درمان نقرس 
 آلوپورینول

عوامل تغییر دهنده بیماری برای درمان بیماری‌های روماتویید 
 کلروکین
 آزاتیوپرین
 هیدروکسی کلروکین
 متوتروکسات
 پنی سیلامین
 سولفاسالازین

آرتریت جوانان 
 استیل‌سالیسیلیک اسید

جستارهای وابسته 
 سازمان جهانی بهداشت

پانویس 
† این علامت نشانه این است که دارو یک داروی جایگزین (مکمل) است وبرای تجویزش نیاز به تشخیص تخصصی یا پایش و/یا آموزش ویژه تخصصی مورد نیاز است. داروها همچنین ممکن است به بر پایه قیمت بالا و/یا مقرون به صرفه نبودن/میزان سوددهی به عنوان داروی جایگزین (مکمل) درجه‌بندی شده باشند.

یادداشت

منابع 

داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
فهرست‌های مربوط به داروها
معرفی‌شده‌های ۱۹۷۷ (میلادی)
نشریه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۷ (میلادی)