شبکه پنج

شبکه پنج سیما یکی از شبکه‌های تلویزیونی دولتی کشور ایران است که در مجموعه سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مدیریت می‌شود. گرافیک و هویت بصری این شبکه در عید فطر سال ۱۴۰۰ رونمایی شد.

پیشینه 
شبکه پنج سیما جمهوری اسلامی ایران یا همان شبکه تهران سابق، ۵ آذرماه سال ۱۳۷۴ متولد و به جمع شبکه‌های سیما پیوست. شبکه تهران سیما، نخستین شبکه استانی جمهوری اسلامی ایران بود که در سالهای اولیه خود با پخش روزانه ۵ ساعت برنامه برای بینندگان تهرانی فعالیت خود را شروع کرد.

این شبکه با هدف پاسخگویی به نیازهای شهری، اجتماعی، فرهنگی، دینی و سیاسی استان تهران، انعکاس و تبیین مسائل و موضوعات مربوط به آن تأسیس شد. بهروز مفید مدیریت این شبکه را در سالهای نخستین برعهده داشت.

شبکه پایتخت سابق در سالهای نخستین با بهره‌گیری از پخش برنامه‌های زنده و ساختارهای جدید تولید برنامه مانند جشن رمضان، شب بخیر تهران، به خانه بر می‌گردیم و… توانست مخاطبان زیادی را با خود همراه کند و ساعت پخش این شبکه به ۱۲ ساعت رسید. درشهر، دراستان، تهران ۲۰، مسابقه بزرگ، سلام تهران، رنگین کمان و سریال‌های خاطره‌انگیز طنز مانند پاورچین جزو پر مخاطب‌ترین برنامه‌های این شبکه در آن سال‌ها بود.

«شبکه پنج، شبکه شما» شعار اصلی این شبکه بود که همواره در قاب تصویر آن برای مخاطبان تکرار می‌شد. شاید این ویژگی سبب می‌شد تا مخاطبان تهرانی احساس تعلق خاطر بیشتری نسبت به شبکه خود داشته باشند. شبکه‌ای که علاوه‌بر پر کردن اوقات فراغت بینندگان، توجه ویژه‌ای به مسائل شهری شهروندان تهرانی در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، رفاهی و ورزشی و… داشت.

بهروز مفید، علی‌اصغر پورمحمدی، محمد حسین حرمی، مجید رجبی معمار، مسعود احمدی افزادی، سعید مقیسه، مجید زین العابدین و جواد رمضان نژاد (طی سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۸) به ترتیب مدیریت شبکه پنج را بر عهده داشتند. از خرداد ۱۳۹۸، سعید اشناب مدیریت این شبکه را برعهده دارد.

درست با گذشت ۱۹ سال و تغییر مدیریت جدید رسانه ملی، در ۲۹ آذر ماه ۱۳۹۳ شبکه پنج از حالت شبکه استانی تهران خارج و به شبکه سراسری پنج سیما تبدیل شد. شبکه پنج سیما با اولویت ساخت برنامه‌های اقتصادی و نگاهی تازه به مفاهیم اقتصادی در عرصه رسانه تصویری فعالیتش را با مدیریت مجید زین العابدین ادامه داد. شبکه‌ای تخصصی که جای خالی آن در رسانه ملی برای مخاطبان در کنار سایر شبکه‌های تلویزیون احساس می‌شد.

با تغییر رویکرد و مأموریت جدید شبکه پنج سیما پخش برنامه‌های این شبکه ۲۴ ساعته شد و بعضی از گروه‌های این شبکه با یکدیگر ادغام و با تعریف جدید فعالیت خود را دوباره شروع کردند.

در آن سال‌ها علاوه بر برنامه‌های اقتصادی جدید طراحی شده، برنامه‌های فعلی و پرمخاطب شبکه پنج مانند برنامه‌های «به خانه بر می‌گردیم، تا نیایش، درشهر و رنگین کمان» نیز با تغییر محتوایی شکل تازه‌ای به خود گرفت و در ساختار این شبکه حفظ و تقویت شدند. 

با تغییر مدیریت رسانه ملی از اردیبهشت سال ۹۵، شبکه پنج سیما دوباره به ایفای مأموریت سالهای نخستین خود، یعنی پاسخگویی به نیازهای تهران و پایتخت با رویکرد کشوری پرداخت. در تابستان سال ۹۵، برخی از گروه‌های این شبکه دچار تغییرات شدند و با تعریف جدید فعالیت خود را مجدداً ادامه دادند.

هویت بصری جدید شبکه پنج سیما در چند بخش و به تدریج روی آنتن به تصویر کشیده شد، این تغییر بر اساس توجه به مفهوم پایتخت، امید و حرکت است.

گفتنی است در این هویت بصری لوگو شبکه پنج، از رنگ آبی که رنگ اصلی است، به عنوان نماد آسمان آبی و پاک که یکی از آرزوهای کلانشهر تهران و پایتخت است بهره برده‌است.

همچنین رنگ نارنجی به عنوان رنگ تحرک و پویایی به شکل رنگ مکمل در این طرح جدید خودنمایی می‌کند که رنگ آبی با حجم بالا در اطراف و رنگ نارنجی با حجم کم در مرکز لوگو نیز جانمایی شده‌است.

گروه‌های برنامه‌ساز 
اکنون در شبکه پنج سیما، گروه‌های «خانواده و کودک»، «معارف اسلامی»، «اجتماعی»، «تهران و شهروندی» و «فیلم و سریال» در حوزه برنامه سازی و تولید محتوا فعال هستند و ساختار اصلی شبکه پنج سیما را تشکیل می‌دهند.

در کنار این گروه‌ها، امور تأمین برنامه و سایر مدیریت‌های ستادی شبکه از جمله مدیریت‌های اطلاعات و برنامه‌ریزی، طرح و برنامه، امور مالی، تولید و فنی، پخش، آرشیو و… از نظر ساختاری تغییری نکرده‌اند و با شرح وظایف گذشته خود ادامه فعالیت می‌دهند.

همچنین خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران یک بخش خبری خود را از طریق این شبکه پخش می‌کند. این بخش خبری شامل اخبار استان و شهر تهران از ساعت ۱۸ تا ۱۹ به مدت یک ساعت پخش می‌شود؛ این بخش خبری سابقاً در ساعت ۱۸:۳۰ به مدت ۳۰ دقیقه پخش می‌شد. اخبار ایران و جهان نیز که در ساعت ۲۴ به مدت ۳۰ دقیقه از این شبکه پخش می‌شد به شبکه خبر منتقل شده‌است.

گروه تأمین برنامه 
این گروه در دو بخش برنامه‌های داخلی و خارجی به تهیه فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی غیر تولیدی شبکه می‌پردازد. بر این اساس در روزهای جمعه هر هفته یک فیلم و در روزهای شنبه نیز یک فیلم در قالب برنامه سینما ۵ پخش می‌شود. در برنامه سینما ۵ فیلم‌ها مورد نقد و تحلیل نیز قرار می‌گیرند. از جمله سریال‌های خارجی حال حاضر شبکه پنج می‌توان به هشدار برای کبرا ۱۱ - پلیس بزرگ‌راه، پلیس دریایی و رابین هود اشاره کرد.

گروه فیلم و سریال 
فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی شبکه پنج در این گروه تولید می‌شوند.

گروه تهران و شهروندی 
این گروه تهیه برنامه‌های ویژه استان تهران را برعهده دارد. برنامه‌های تهران ۲۰، در شهر، در استان، برخط شو، پنج ستاره، سلام تهران، خبرنگار مردمی، کهکشان، کهکشانیا و تهرانگرد از تولیدات شاخص این گروه به‌شمار می‌روند.

گروه اجتماعی 
تهیه برنامه به خانه برمی‌گردیم که به آموزش خانواده به ویژه بانوان خانه‌دار اختصاص دارد از سال ۱۳۷۷ ه‍.خ تاکنون به‌طور منظم در این گروه تولید می‌شود. دو برنامه صبحانه و صبح تهران و پرچم بالاست که در گذشته در ساعات اولیه صبح از شبکه ۵ پخش می‌شد، از دیگر تولیدات این گروه می‌باشد. از تولیدات جدید این گروه می‌توان به برنامه‌های ما ایرانی‌ها و یه روز تازه و شب فیروزه ای اشاره کرد.

گروه خانواده و کودک 
برنامه‌هایی نظیر رنگین‌کمان برای گروه خردسال و کودک، نردبان برای نوجوانان و تماشاخانه که در تعطیلات پایان هفته و ایام نوروز و تابستان فیلم‌های سینمایی مناسب کودکان پخش می‌کند، از جمله تولیدات منظم این گروه هستند.

گروه فرهنگ و معارف اسلامی 
برنامه‌های این گروه در اوقات شرعی مسلمانان به افق تهران و مناسبت‌های مذهبی شیعیان پخش می‌شود. عطر عاشقی و تا نیایش از جمله این برنامه‌ها هستند. این گروه به ضبط سخنرانی مذهبی برخی روحانیون شیعه و پخش آن نیز اقدام می‌کند.

گروه سیاسی 
این گروه به پخش برخی میزگردهای سیاسی مانند مرزهای سیاست پرداخته و در مناسبت‌های تاریخی و سیاسی نظیر سالگرد پیروزی انقلاب ایران و آغاز جنگ ایران و عراق یا در هنگام برگزاری انتخابات در جمهوری اسلامی، به پخش ویژه برنامه می‌پردازد.

گروه‌های برنامه‌ساز منحل شده 
با توجه به رویکردها و سیاست‌های برنامه‌سازی سازمان صدا و سیما برخی از گروه‌های برنامه‌ساز در زمان‌های مختلف از چارت حذف شده‌اند.

گروه اقتصاد 
این گروه به تهیه برنامه‌های اقتصادی نظیر اقتصاد ۵، نوسان، شهران و برنامه‌هایی برای ارتقاء اطلاعات بهداشتی شهروندان از جمله سیب می‌پردازد.

گروه تفریحات و سرگرمی 
تهیه جنگ‌های تلویزیونی سرگرم‌کننده، مسابقه‌های تلفنی زنده و ضبط شده به این گروه واگذار شده‌است. از برنامه‌های قدیمی و پربیننده این گروه می‌توان به شب بخیر تهران و مسابقه بزرگ اشاره کرد. برنامه‌های دیگری چون مسابقه باغ کتاب، مسابقه گوی طلایی و مسابقه بزرگ شهروندی از تولیدات شناخته شده این گروه هستند. گروه تفریحات به تهیه برنامه‌هایی با محوریت ورزش تهران نیز می‌پردازد. ورزش از نگاه ۵، ورزش شهروندی و ورزشگاه از جمله این برنامه‌ها هستند.

جستارهای وابسته 
 فهرست شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

پیوند به بیرون 
 سایت رسمی شبکه ۵ سیما
 پخش آنلاین شبکه ۵ سیما

منابع 
 معرفی شبکه در وبگاه آن

ایستگاه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان
بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۴ در ایران
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۴ (میلادی) در ایران
رسانه در تهران
شبکه‌ها و ایستگاه‌های تلویزیونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
شبکه‌های سیمای جمهوری اسلامی ایران