پختستان

پَختستان: رمان بُعدهای بسیار ، رمان کوتاهی از الهی‌دان و استاد دانشگاه انگلیسی، ادوین ابوت ابوت است که اولین‌بار آن را در سال ۱۸۸۴ میلادی تحت نام نویسندگی مستعار «یک مربع» (A Square) منتشر کرد. در این کتاب از دنیای خیالی دوبُعدی پَختستان برای نشان دادن فرهنگ سلسله‌مراتبی انگلستان دوره ویکتوریا استفاده شده‌است.

این کتاب بیشتر یک تمثیل عبرت‌آموز است تا یک داستان؛ و نیز نقدی است تند و گزنده از ساختار اجتماعی و سیاسی جامعهٔ روزگار خود و ارزش‌ها و روابط انسانی در آن.

داستان 
ابوت برای اینکه نشان دهد انسان‌ها در این دنیا از نظر افق دانش و بینش در چه قفس تنگی گرفتارند از جهانی خیالی با باشندگانی دو بُعدی استفاده کرده‌است. این باشندگان دارای شکل‌های هندسی مثلث، مربع، پنج‌پر، شش‌بر و بالا و بالاتر تا دایره‌اند که ناگزیر در سطح می‌زیند. نویسندهٔ و راوی داستان، یک مربع است که این دنیا را شرح می‌دهد.

بازخورد 
پَختستان در زمان انتشار خود مورد توجه قرار نگرفت و در مدخل ادوین ابوت در دیکشنری زیستنامهٔ ملی (Dictionary of National Biography) نیز هیچ اسمی از این کتاب او برده نشده‌است.

پس از انتشار نظریهٔ نسبیت عام انیشتین، این کتاب دوباره مورد توجه قرار گرفت چرا که در آن به مفهوم بُعد چهارم اشاره شده بود. در مقاله‌ای تحت عنوان «اقلیدس، نیوتن و انیشتین» که در شمارهٔ ۱۲ فوریه ۱۹۲۰ مجلهٔ نیچر منتشر شد از این کتاب نام برده شد و ابوت را از یک نظر همچون پیامبری دانست که در آن زمان به درک اهمیت زمان در شرح یک پدیده آگاه بوده‌است. انتشارات هارپرکالینز در سال ۱۹۸۳، نسخه‌ای از این کتاب را با پیشگفتار آیزاک آسیموف منتشر کرد.

برگردان فارسی 
نام پَختستان را، مترجم اول این کتاب، منوچهر انور، برای آن برگزید که از واژه فارسی پَخت به معنای پهن و بی‌برجستگی و پسوند ستان تشکیل شده‌است.

از این کتاب چندین برگردان در سال‌های گوناگون منتشر شده‌است:

جستارهای وابسته 
 مزرعه حیوانات - رمانی پادآرمان‌شهری از جورج اورول
 فیل و کوران - داستانی تمثیلی و عارفانه در باب نقص کشف حسی
 بعد (ریاضی و فیزیک)
 افسون‌نامه (آرمان آرین - نشر ایران بان - نشر پریان)

منابع

پیوند به بیرون 

 اولین ویرایش این کتاب در ویکی‌نبشتهٔ انگلیسی
 دومین ویرایش این کتاب در ویکی‌نبشتهٔ انگلیسی
 دانلود این کتاب از تارنمای پروژه گوتنبرگ (بدون طراحی‌های نویسنده)
 ویرایش پنجم این کتاب در فرمت html با تصاویر اصلی (هر فصل در یک صفحه)
 ویرایش دنجم این کتاب در فرمت pdf با تصاویر اصلی
 نسخهٔ صوتی این کتاب با فرمت mp3

آثار منتشرشده با نام مستعار
بعد
رمان‌های ۱۸۸۴ (میلادی)
رمان‌های بریتانیایی ۱۸۸۴ (میلادی)
رمان‌های بریتانیایی سده ۱۹ (میلادی)
رمان‌های بریتانیایی مورد اقتباس در فیلم‌ها
رمان‌های درباره تمامیت‌خواهی
رمان‌های طنزآمیز بریتانیایی
رمان‌های طنزآمیز
رمان‌های علمی تخیلی ۱۸۸۴ (میلادی)
رمان‌های علمی تخیلی بریتانیا
ریاضیات و فرهنگ
ویکی‌سازی رباتیک