آموزش در ایران پس از اسلام

آموزش در ایران اسلامی، آموزش های سنتی اسلامی بود؛ که این آموزش ها با احکام اسلامی مطابقت داشت. که بعد از حمله اعراب تا آغاز قرن ۲۰ میلادی در ایران رایج بود.

مکتب 
اموزش در ایران سابقه ای درخشان و طولانی دارد که به هزاران سال قبل بر می گردد. عامه مردم ایران در طول تاریخ مردمانی سلحشور و با سواد بوده اند و در دوره های تاریخی، آموزش به شکل های مختلف بوده است.

پیش از تأسیس سیستم مدرن آموزشی در ایران، اوایل قرن ۲۰ میلادی، کودکان آموزش ابتدایی و متوسطه خود را تحت سرپستی آخوند، ملا یا معلم (به تنهایی یا به همراه یک یا دو دستیار) در مکتب (یا مکتب خانه) فرا می‌گرفتند. زنان اکثر اوقات با آموزگار (زن‌آخوند، زن‌آقا، ملاباجی) در مکتب کار می‌کردند. می توان گفت اکثر شاگردان مكتب خانه را  كودكان نوشته اند، اما دال بر نبود محدوديت سنی در کتب قدیمی نبوده است. می توان گفت كه سن شروع تحصيل در مكتب برای پسرها حدود شش تا ده سالگی و برای دخترها شش تا هفت يا هشت سالگی بوده است. برخي از پسرها می توانستند در صورت تمايل به مدرسه طلاب بروند و از اين رو، مكتب مقدمه ورود به مدرسه طلاب بوده است. در حدود سنین ۵ تا ۱۰ سال، دخترها و پسرها کنار هم درس می‌آموختند و متعاقباً دخترهایی که والدینشان مشتاق تحصیل بیشتر بودند، به مدرسه جداگانه دخترانه فرستاده می‌شدند؛ اگر چه در حقیقت بیشتر تحصیلات دخترها در همین نقطه به پایان می‌رسید.این مقاله تا حدی بر اطلاعات مشاهده شده از کسانی که در مکتب درس حضور داشته‌اند گرفته شده‌است.

در قرن ۱۹-۲۰ میلادی، در ایران دو نوع مکتب موجود بود:

مکتب خانگی یا خصوصی

این مکتب در خانه ثروتمندان تشکیل می‌شد و در آنها فرزندان صاحب‌خانه و وابستگانشان شرکت می‌کردند. کلاس‌ها در یک یا چندین اتاق خانه یا در ساختمان جداگانه برگزار می‌شد. معلم توسط صاحب‌خانه استخدام می‌شد و گاهی در آنجا مقیم و مستقر می‌شد. کودکان از خانواده‌های دیگر با اجازه صاحب خانه و پرداخت دستمزد به مکتب‌دار (معلم) گاهی در کلاس‌ها شرکت می‌کردند.

مکتب عوام

این مکتب برای کودکان از خانواده‌های طبقه متوسط بود. کلاس‌ها در مساجد، تکیه ها یا خانهٔ معلم‌ها برگزار می‌شد. شاگردها دستمزد را به صورت نقدی یا به صورت کالا (هدیه) به آخوند پرداخت می‌کردند.

برای کودکان زیر ۱۰ سال، برنامه ثابتی بود. ابتدا آنها باید الفبای عربی-فارسی را با تأکید بر آواشناسی و تلفظ صدا می‌آموختند، سپس باید خواندن و نوشتن فارسی، علوم اولیه و ریاضیات، و به خصوص قرآن و کتاب‌های دعا را می‌آموختند.

پانویس

منابع 

آموزش در ایران