آلکساندر هاروتیونیان

الکساندر گریگوری هاروتونیان (آرتونیان) (؛  – ) یک آهنگساز و نوازنده پیانو اهل ارمنستان و یکی از آهنگسازان برجستهٔ دوران شوروی ارمنستان بود.

زندگی‌نامه 
وی در ۲۳ سپتامبر ۱۹۲۰ در ایروان به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل گشت. و وی در ۲۸ مارس ۲۰۱۲ در سن ۹۱ سالگی در ایروان درگذشت و در پانتئون کومیتاس به خاک سپرده شد.

حدود ۷۰ سال به‌طور مداوم دست به آفرینش موسیقی زده و کل آثار او به ۲۵۰ قطعه می‌رسد که در این میان تعداد زیادی آثار سمفونیک دیده می‌شود. هاروتونیان برای صدای انسان با همراهی ارکستر یا سازهای سولو هم قطعات زیادی دارد. او تعدادی از آهنگ‌های نغمه‌سرایان سیار قدیمی را نیز تنظیم کرده‌است. قطعهٔ «کانتات میهن» او شهرت زیادی دارد که برای خواننده سولو، کُّر و ارکستر سمفونیک در ۵ موومان در سال ۱۹۴۸ سروده شده. قطعهٔ بسیار زیبایی هم بر روی شعری از هوانس تومانیان، ملک‌الشعرای ارمنی، با عنوان «با میهن خودم» ساخته که توصیفِ وضعیت اسفناک ارمنی‌ها پس از نسل‌کشی ۱۹۱۵ در ترکیه است. تبحر هاروتونیان بیشتر در موسیقی کنسرتو، به ویژه برای سازهای بادی است. می‌توان گفت که آثار سمفونیکِ هاروتونیان، به عنوان یک آهنگساز ارمنی قرن بیستم، بعد از آرام خاچاطوریان از نظر اجرای جهانی مقام دوم را دارد. کنسرتوی ترومپت او چنان مشهور است که در تمام کنسراتوارهای موسیقی در جهان تدریس می‌شود و اکثر نوازندگان زبدهٔ ترومپت آن را اجرا یا ضبط می‌کرده‌اند. هاروتونیان اپرایِ سایات نووا را در سال ۱۹۶۷ تصنیف کرده و نخستین اجرای آن به سال ۱۹۶۹ در ایروان بر می‌گردد

آثار 
 اپرای سایات‌نووا

فیلمشناسی 
 ناهاپت (۱۹۷۷)

جوایز 

وی برنده جوایز زیر شده‌است:
 جایزه دولتی اتحاد شوروی (جایزه دولتی استالین) (۱۹۴۹)
  هنرمند مردمی ارمنستان شوروی (۱۹۶۲)
 جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۷۰)
 جایزه دولتی ارمنستان (۱۹۷۲)
 مدال طلای جایزه آلکساندروف تمام-اتحادیه (۱۹۷۷)
 مدال اورفوس، ایالات متحده (۱۹۸۳)
 جایزه آرام خاچاتوریان (۱۹۸۶)
 مدال موسس خورناتسی، ارمنستان (۱۹۹۸)
 نشان مسروپ ماشتوتس، ارمنستان (۲۰۰۱)
 نشان ساهاک مقدس و مسروب مقدس، ارمنستان (۲۰۰۴)
 مدال طلای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان (۲۰۰۵)
 شهروند افتخاری ایالت کنتاکی، ایالات متحده (۱۹۸۳)
 شهروند افتخاری ایروان (۱۹۸۷)

جستارهای وابسته 
 فهرست آهنگسازان ارمنی

منابع 

 
 
 
 https://kayhan.london/fa/1396/07/25/اپرای-ارمنی-سایات-نُووا-در-لندن

پیوند به بیرون 

 فهرست آثار الکساندر آرتونیان در موزیک‌برینز

آموزگاران موسیقی اهل اتحاد شوروی
آموزگاران موسیقی اهل ارمنستان
آهنگسازان اپرا اهل ارمنستان
آهنگسازان اپرت
آهنگسازان اهل اتحاد شوروی
آهنگسازان اهل ارمنستان
آهنگسازان فیلم اهل ارمنستان
آهنگسازان فیلم اهل شوروی
آهنگسازان کلاسیک سده ۲۱ (میلادی)
آهنگسازان موسیقی کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
استادان دانشگاه اهل ارمنستان
استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
اهالی ایروان
برندگان جایزه استالین
پیانونوازان کلاسیک سده ۲۱ (میلادی)
پیانیست‌های کلاسیک مرد
خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
شهروندان افتخاری ایروان
شهروندان افتخاری گیومری
موسیقی‌دانان کلاسیک اهل اتحاد شوروی
نوازندگان پیانو اهل اتحاد شوروی
نوازندگان پیانو سده ۲۰ (میلادی)
نوازندگان پیانو کلاسیک اهل اتحاد شوروی
نوازندگان پیانو کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
نوازندگان پیانوی اهل ارمنستان