سپیدار

سپیدار، سفیدار، کبوده  (یه به طور دقیق‌تر سپیدار اوراسیایی)، درختی است از راسته مالپیگی‌سانان (Malpighiales)، تیرهٔ بیدیان (Salicaceae) است.

سپیدار درختی برگریز است با شاخه‌های گسترده و فرم باز و ارتفاع زیاد که گاهی به ۲۵ متر نیز می‌رسد. پوست تنهٔ آن سفید مایل به خاکستری و شاخه‌هایش سفید مایل به سبزند. شاخه‌ها و جوانه‌ها با پرزهای سفید و نرم پوشیده شده‌است. ریشه‌های سطحی و با رشد افقی و بسیار قوی و نفوذگر هستند. سپیدارها معمولاً به صورت قلمستان کاشته می‌شوند و بعد از بزرگ شدن بریده و با آنها برای ساخت تیر چوبی، کاغذ و مبل استفاده می‌شود. سپیدار در اصفهان بسیار انبوه است. این درخت دارای رشد زیاد است و در برابر کم‌آبی اصلاً مقاوم نیست.

برگ 
برگ‌ها ساده و متناوب به طول ۴ تا ۱۵ سانتی‌متر و عرض ۴ تا ۹ سانتی‌متر، دندانه‌دار و دارای ۵ لوب عمیق است. سطح فوقانی سبز تیره براق و سطح زیرین آنها سفید مات و پوشیده از کرک‌های نرم می‌باشد. سطح زیرین برگ‌های سپیدار دارای کرک‌های سفیدی است و سطح فوقانی برگ‌ها سبز تیره است و همین اختلاف رنگ زیاد سبب می‌شود هنگام تکان خوردن برگ‌ها، به نظر برسد درخت برق می‌زند. به غیر از سطح زیرین برگ‌ها، جوانه‌ها و دانه‌های این درخت نیز با کرک‌های سفید پوشیده شده‌است. به همین دلیل به آن سپیدار (سپید+دار) یا درخت سپید گفته می‌شود. پیش از ریزش برگ‌ها رنگ طلائی روشن تا زرد به خود می‌گیرند.

گل و میوه و ریشه 
گل‌ها در گل آذین دم گربه‌ای و فاقد ارزش زینتی ظاهر می‌شوند. میوهٔ سپیدار ارزش زینتی ندارد. ریشه‌اش سطحی، گسترده و تهاجمی است.

آب‌وهوا 
مقاوم به گرما و سرما، سازش‌پذیر. شرایط ساحلی و همچنین بادهای متوسط را تحمل می‌کند ولی شاخه‌ها در بادهای شدید می‌شکند و درخت واژگون می‌شود.

خاک 
در هر نوع خاکی به خوبی رشد می‌کند. خاک‌های مرطوب و خشک را تحمل می‌کند. در تابش مستقیم نور خورشید و نیم‌سایه خوب رشد می‌کند.

هرس:
هرس‌های سنگین را قبول می‌کند. نهال جوان نیاز به هرس فرم دارد. مناسب‌ترین زمان برای هرس، فصل پاییز می‌باشد زمان هرس معمولاً در اوایل زمستان انجام می‌گیرد.

نفع و زیان:
از چوب این درخت برای ایجاد سایبان، کنترل فرسایش خاک و در صنایع کاغذسازی و جعبه‌سازی استفاده می‌شود.
از عیب‌های این گیاه این است که به دلیل ریشه‌های تهاجمی‌اش بهتر است حداقل ۹ متر دورتر از تأسیسات و لوله‌ها کشت شود. همچنین تنه جوش‌های زیادی نیز تولید می‌کند.
از جمله آفات این گیاه شته‌ها، سوسک چوبخوار و از بیماری‌های این گیاه فتیله نارنجی است.

در یک اشتباه رایج عامیانه، درختان تبریزی و سپیدار را برخی در گفتار صنوبر می‌گویند. از نیمهٔ دوم سدهٔ چهاردهم بدین سو این اشتباه به برخی کتاب‌ها نیز راه یافته‌است.

پانویس

منابع 
 زاهدی، دکتر اسمعیل، واژه‌نامه گیاهی، نام علمی گیاهان به انگلیسی-فرانسه-آلمانی-عربی-فارسی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوّم، ۱۳۷۳.
 معین، دکتر محمد، فرهنگ زبان فارسی.
 
 .

http://en.wikipedia.org/wiki/Populus_alba
http://fa.wikipedia.org
http://hamshahrionline.ir/details/151547
http://www.noandishaan.com

پیوند به بیرون 

آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
بید
بیدیان
رنگ‌های گیاهی
صنوبر
گونه‌های گیاهی مهاجم در آفریقای جنوبی
گیاگان اوکراین
گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
گیاهان در آسیا
گیاهان در اروپا
نمادهای هادس