حرکت‌گذاری

حرکت‌گذاری، اِعراب‌گذاری یا دیاکْ‌ریتیک  به‌معنی استفاده از گلیف یا علامت‌هایی ویژه است که بر جایی از حروف قرار می‌گیرند تا نحوهٔ تلفظ حرف یا به عبارت دیگر نحوه حرکت لب‌ها را تعیین کنند.

در خط عربی از حرکات کسره و فتحه و ضمه و تنوین و سکون (ــَـ، ــِـ، ــُـ، ...) و مانند آن‌ها استفاده می‌شود و در الفبای عبری از نقطه‌گذاری.

کلمه «اِعراب» در نحو عربی به تغییر حرکت آخرین حرف کلمه گفته می‌شود ولی در زبان فارسی از آن برای اشاره به نحوه تلفظ و حرکت لب‌ها و زبان، و نشانه‌های آن استفاده شده‌است.

حرکت‌گذاری عربی و فارسی

حرکت‌گذاری در الفبای لاتین 
پاره‌ای از نمادهای حرکت‌گذاری الفبای لاتین عبارت هستند از:
 ماکرون
 ماکرون پایین
 اکسان اگو
 اکسان گراو
 اکسان اگوی دوتایی
 اکسان گراو دوتایی
 هَشتَک
 هفتک
 نقطه
 دونقطه
 حلقه
 بریو
 مَدّک
 آپاستروف
 ویرگول
 کروشه بالا
 سِدیل
 اگنک

کاربرد در نویسه‌گردانی 
یکی از موارد کاربرد حرکات در لاتین، نویسه‌گردانی خط‌های غیرلاتین به این خط است. برای نمونه، در نویسه‌گردانیِ زبان عربی به لاتین، از حروف ṣ, ṭ, ẓ, ḥ, ḍ (به‌ترتیب از چپ نمایانگرِ «ص»، «ط»، «ض»، «ح» و «ض») برای نشان‌دادن مخارج حروف ویژهٔ این زبان بهره می‌برند. یا برای نشان‌دادن نواخت در پین‌یین (الفبای استانداردی برای نویسه‌گردانی چینی استاندارد به لاتین) از ā, á, ǎ, à استفاده می‌شود.

منابع 

 

اعراب‌ها
ترکیب‌های معین حرف و اعراب
نشانه‌های سجاوندی