اسماعیل کوشان

اسماعیل کوشان (زاده ۱۲۹۶ – درگذشته ۱۳۶۲) فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان، تهیه‌کننده و فیلم‌بردار اهل ایران و دارای مدرک تحصیلی دکترای اقتصاد بود.

زندگی هنری 
وی فعالیت هنری را سال ۱۳۲۴ در استودیو سس فیلم کشور ترکیه با دوبله آغاز کرد و پس از بازگشت به ایران سال ۱۳۲۵ استودیو میترا فیلم و سال ۱۳۳۰ استودیو پارس فیلم را تأسیس کرد. از دیگر فعالیت‌های کوشان می‌توان به انتشار مجله عالم هنر و ریاست اتحادیه صنایع فیلم ملی ایران سال ۱۳۴۸ اشاره کرد.

اسماعیل کوشان ملقب به پدر سینمای ایران است و زمانی که در ترکیه بود فیلم دختر فراری را از فرانسوی به زبان‌فارسی دوبله کرده‌است؛ و این اولین فیلم خارجی دوبله شده در تاریخ سینمای ایران است. همچنین فیلم سینمایی شرمسار (۱۳۲۹) نخستین فیلمفارسی موفق ایران و توفیق آن در گیشه انگیزه ای شد تا پس از آن تولید فیلمفارسی در کشور بسرعت پا بگیرد.

وی برادر محمود کوشان (کارگردان و فیلمبردار) و پدر کوروش کوشان (بازیگر) و داریوش کوشان (کارگردان) است.

کارگردان 

 جنگجویان کوچولو (۱۳۵۲)
 اسیر (۱۳۵۱)
 ماه پیشونی (۱۳۵۰)
 شیرین و فرهاد (۱۳۴۹)
 نسل شجاعان (۱۳۴۸)
 غروب بت پرستان (۱۳۴۷)
 گوهر شب چراغ (۱۳۴۶)
 نسیم عیار (۱۳۴۶)
 امیرارسلان نامدار (۱۳۴۵)
 حسین کرد (۱۳۴۵)
 مرد نامرئی (۱۳۴۵)
 دزد بانک (۱۳۴۴)
 ابرام در پاریس (۱۳۴۳)
 اشک‌ها و خنده‌ها (۱۳۴۲)
 دوستت دارم (۱۳۴۲)
 انتقام روح (۱۳۴۱)
 اهریمن زیبا (۱۳۴۱)
 کلاه‌مخملی (۱۳۴۱)
 دندان افعی (۱۳۴۰)
 سایه سرنوشت (۱۳۴۰)
 شیرفروش (۱۳۳۹)
 عروس فراری (۱۳۳۷)
 افسونگر (۱۳۳۲)
 دزد عشق (۱۳۳۱)
 مادر (۱۳۳۱)
 مستی عشق (۱۳۳۰)
 شرمسار (۱۳۲۹)
 زندانی امیر (۱۳۲۷)

نویسنده 

 شیر خفته (۱۳۵۵)
 هیچکی بابا نمیشه (۱۳۵۴)
 خوشگلا عوضی گرفتین (۱۳۵۳)
 جنگجویان کوچولو (۱۳۵۲)
 قربون هرچی خوشگله (۱۳۵۲)
 اسیر (فیلم ۱۳۵۱) (۱۳۵۱)
 دختر فراری (۱۳۵۰)
 شوفر خوشگله (۱۳۵۰)
 شیرین و فرهاد (فیلم ۱۳۴۹) (۱۳۴۹)
 میوه گناه (۱۳۴۹)
 غروب بت پرستان (۱۳۴۷)
 گوهر شب چراغ (۱۳۴۶)
 امیرارسلان نامدار (فیلم ۱۳۴۵) (۱۳۴۵)
 حسین کرد (۱۳۴۵)
 مرد نامرئی (۱۳۴۵)
 دزد بانک (۱۳۴۴)
 آراس خان (۱۳۴۲)
 انتقام روح (۱۳۴۱)
 اهریمن زیبا (۱۳۴۱)
 سایه سرنوشت (فیلم) (۱۳۴۰)
 آرشین مالالان (فیلم ۱۳۳۹) (۱۳۳۹)
 زندانی امیر (۱۳۲۷)

تهیه‌کننده 

 نفس‌گیر (۱۳۵۷)
 سکوت بزرگ (فیلم ۱۳۵۶) (۱۳۵۶)
 سلام تهران (۱۳۵۶)
 با هم ولی تنها (۱۳۵۵)
 شادی‌های زندگی (۱۳۵۵)
 شیر خفته (۱۳۵۵)
 گل خشخاش (فیلم) (۱۳۵۵)
 پاشنه طلا (۱۳۵۴)
 مادر دوستت دارم (۱۳۵۴)
 نی‌زار (فیلم) (۱۳۵۴)
 هیچکی بابا نمیشه (۱۳۵۴)
 اوستا کریم نوکرتیم (۱۳۵۳)
 بزن بریم دزدی (۱۳۵۳)
 خوشگلا عوضی گرفتین (۱۳۵۳)
 دروغگوی کوچولو (۱۳۵۳)
 مرغ همسایه (۱۳۵۳)
 جبار سرجوخه فراری (۱۳۵۲)
 جنگجویان کوچولو (۱۳۵۲)
 شیخ صالح (۱۳۵۲)
 قربون هرچی خوشگله (۱۳۵۲)
 گدای میلیونر (۱۳۵۲)
 آبنبات‌چوبی (فیلم ۱۳۵۱) (۱۳۵۱)
 اسیر (فیلم) (۱۳۵۱)
 بابا نان داد (۱۳۵۱)
 عباسه و جعفر برمکی (۱۳۵۱)
 مرغ تخم طلا (۱۳۵۱)
 مهدی مشکی و شلوارک داغ (۱۳۵۱)
 پهلوان مفرد (۱۳۵۰)
 دختر فراری (۱۳۵۰)
 زن یکشنبه (۱۳۵۰)
 شوفر خوشگله (۱۳۵۰)
 ماه‌پیشونی (فیلم ۱۳۵۰) (۱۳۵۰)
 دزد و پاسبان (۱۳۴۹)
 میوه گناه (۱۳۴۹)
 جیب بر خوشگله (۱۳۴۸)
 عدل الهی (فیلم) (۱۳۴۸)
 گرفتار (فیلم ۱۳۴۸) (۱۳۴۸)
 نسل شجاعان (۱۳۴۸)
 غروب بت پرستان (۱۳۴۷)
 گرداب گناه (۱۳۴۷)
 یوسف و زلیخا (فیلم) (۱۳۴۷)
 بندرگاه عشق (۱۳۴۶)
 گوهر شب چراغ (۱۳۴۶)
 مرد دو چهره (۱۳۴۶)
 نسیم عیار (۱۳۴۶)
 امیرارسلان نامدار (فیلم ۱۳۴۵) (۱۳۴۵)
 حسین کرد (۱۳۴۵)
 شوخی نکن دلخور می شم (۱۳۴۵)
 مرد نامرئی (۱۳۴۵)
 دزد بانک (۱۳۴۴)
 ابرام در پاریس (۱۳۴۳)
 آراس خان (۱۳۴۲)
 اشک‌ها و خنده‌ها (۱۳۴۲)
 دوستت دارم (۱۳۴۲)
 مردها و جاده‌ها (۱۳۴۲)
 انتقام روح (۱۳۴۱)
 اهریمن زیبا (۱۳۴۱)
 سوداگران مرگ (فیلم) (۱۳۴۱)
 کلاه‌مخملی (فیلم) (۱۳۴۱)
 بیوه‌های خندان (۱۳۴۰)
 تازه‌به‌دوران‌رسیده (فیلم) (۱۳۴۰)
 دام عشق (۱۳۴۰)
 دندان افعی (۱۳۴۰)
 سایه سرنوشت (فیلم) (۱۳۴۰)
 آرشین مالالان (فیلم ۱۳۳۹) (۱۳۳۹)
 شیرفروش (۱۳۳۹)
 پسر دریا (۱۳۳۸)
 چشمه آب حیات (۱۳۳۸)
 دوقلوها (فیلم ۱۳۳۸) (۱۳۳۸)
 بیژن و منیژه (فیلم) (۱۳۳۷)
 شاباجی خانم (۱۳۳۷)
 طلسم شکسته (۱۳۳۷)
 عروس فراری (فیلم ۱۳۸۳) (۱۳۳۷)
 ظالم بلا (۱۳۳۶)
 قزل ارسلان (فیلم) (۱۳۳۶)
 یعقوب لیث صفاری (فیلم) (۱۳۳۶)
 اتهام (فیلم ۱۳۳۵) (۱۳۳۵)
 یوسف و زلیخا (۱۳۳۵)
 راهزن (فیلم ۱۳۳۴) (۱۳۳۴)
 آغا محمدخان قاجار (فیلم ۱۳۳۳) (۱۳۳۳)
 دسیسه (فیلم) (۱۳۳۳)
 شاهین طوس (۱۳۳۳)
 افسونگر (۱۳۳۲)
 شب‌های تهران (فیلم ۱۳۳۲) (۱۳۳۲)
 غفلت (فیلم ۱۳۳۲) (۱۳۳۲)
 دزد عشق (۱۳۳۱)
 مادر (فیلم ۱۳۳۱) (۱۳۳۱)
 مستی عشق (۱۳۳۰)
 شرمسار (۱۳۲۹)
 واریته بهاری (۱۳۲۸)
 زندانی امیر (۱۳۲۷)

فیلمبردار 
 واریته بهاری (۱۳۲۸)
 زندانی امیر (۱۳۲۷)
 طوفان زندگی (۱۳۲۷)

منابع 

 اسماعیل کوشان در وبگاه سوره‌سینما
 اسماعیل کوشان در وبگاه ایران‌آکت
 اسماعیل کوشان در وبگاه آفتاب در پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ایران‌شناسی

اهالی تهران
تهیه‌کنندگان فیلم اهل ایران
درگذشتگان ۱۳۶۰
درگذشتگان ۱۹۸۱ (میلادی)
زادگان ۱۲۹۶
زادگان ۱۹۱۷ (میلادی)
فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایران
کارگردانان فیلم اهل ایران
کارگردانان فیلم‌های فارسی‌زبان