سردار جنگل (فیلم)

میرزا کوچک خان و سردار جنگل نام دو فیلم متوالی به کارگردانی و نویسندگی امیر قویدل می‌باشد که در سال ۱۳۶۲ ساخته شده‌اند و بخشی از مبارزات جنبش جنگل (علی الخصوص دوره دوم) تا لحظه مرگ میرزا را به تصویر می‌کشد.

۱- میرزا کوچک خان (۱۳۶۲)

عوامل فیلم 
کارگردان:
امیر قویدل

تهیه‌کننده:
هادی مشکوة

نویسنده:
امیر قویدل بر اساس کتاب سردار جنگل اثر ابراهیم فخرایی

آهنگساز:
فریدون شهبازیان

مدیر دوبلاژ: منوچهر اسماعیلی (صداپیشگان: ایرج ناظریان (ولی‌الله مؤمنی/میرزا کوچک)، صادق ماهرو (هوشنگ بهشتی)، حسین عرفانی (کاظم افرندنیا)، منوچهر اسماعیلی (به جای خودش)، بهرام زند (به جای خودش)

مدیر فیلمبرداری:
علی صادقی

چهره پرداز:
ایرج صفدری

تدوین:
روح‌الله امامی

بازیگران:
ولی‌الله مؤمنی، سیروس قهرمانی، شهروز رامتین، کاظم افرندنیا، عنایت‌الله بخشی، شهاب عسگری، مرتضی نیکخواه، نعمت افشاریان، مصطفی لاجوردی، فرهاد محبت، داوود موثقی، امرالله صابری، شهروز ملک‌آرایی، بهرام زند، خسرو امیرصادقی، منوچهر اسماعیلی، هوشنگ بهشتی

خلاصه فیلم 
بعد از پایان جنگ جهانی اول و غلبه متفقین خصوصاً انگلستان، با اعمال نفوذ انگلیسی‌ها در ایران وثوق الدوله به قدرت می‌رسد. او ابتدا به میرزا پیشنهاد می‌کند که ضمن تأمین جانی به عتبات برود و قوایش را در اختیار دولت قرار دهد. وثوق الدوله بعد از مخالفت میرزا با این پیشنهاد، تیمورتاش را با بیست هزار قزاق به عنوان والی گیلان فرستاد تا جنگلی‌ها را سرکوب کند. در این ایام بود که حاج احمد کسمایی، که یکی از سران مؤثر جنگل بود خود را تسلیم کرد. میرزا که نمی‌خواست با هموطنانش بجنگد تصمیم گرفت با افرادش به اعماق جنگل عقب‌نشینی کند. در این تعقیب و گریز طولانی، عده‌ای از جنگلی‌ها از پای درآمدند و عده‌ای هم اسیر شدند. به مرور زمان عده‌ای فرار کردند و بخشی هم تسلیم شدند که از جمله آنها دکتر حشمت بود که نیروهای قزاق به امان نامه‌ای که پشت قرآن برای او امضا کرده بودند، وفا نکردند و سرانجام دکتر حشمت در رشت اعدام شد.

قوای دولتی نتوانستند میرزا را دستگیر کنند، لذا جنبش جنگل همچنان به بقای خود ادامه داد. رفته رفته جنگلی‌ها همدیگر را پیدا کردند و دوباره قدرت گرفتند.
میرزا با از دست دادن بعضی از دوستان سابقش که اثرات مهمی در قیام او داشتند از جمله دکتر حشمت و حاج احمد کسمایی، اکنون به بعضی دیگر از دوستانش از جمله احسان الله خان و خالو قربان میدان می‌دهد و آنها نیز میرزا را ترغیب به دوستی با اتحاد جماهیر شوروی می‌کنند.
میرزا عزم خود را جزم می‌کند که به بادکوبه برود و با انقلابیون آنجا دیدار کند.

۲- سردار جنگل(۱۳۶۲)

عوامل فیلم 
کارگردان:
امیر قویدل

تهیه‌کننده:
هادی مشکوة

نویسنده:
امیر قویدل بر اساس کتاب سردار جنگل اثر ابراهیم فخرایی

آهنگساز:
مجید انتظامی

مدیر دوبلاژ:
منوچهر اسماعیلی

مدیر فیلمبرداری:
علی صادقی

چهره پرداز:
ایرج صفدری

تدوین:
روح‌الله امامی

بازیگران:
ولی‌الله مؤمنی، علی ثابت‌فر، سیروس قهرمانی، شهروز رامتین، کاظم افرندنیا، یوسف آذری، منوچهر اسماعیلی، عنایت‌الله بخشی، شهروز ملک‌آرایی در نقش رضاخان، نعمت افشاریان، شهاب عسگری، خسرو امیرصادقی، بهمن زرین‌پور، داوود موثقی، اسحاق خانزادی

خلاصه فیلم 
ارتش سرخ برای دستگیری ژنرال دنیکین و تار و مار کردن بقایای گارد سفید، وارد بندر انزلی می‌شود. نمایندگان جنبش جنگل، از ژنرال راسکولنیکف و ارژنیکیدزه استقبال و میرزا کوچک خان با آنان در کشتی کورسک ملاقات می‌کند و پیمانی ۹ ماده‌ای منعقد می‌کنند. به دنبال آن جمهوری گیلان برقرار می‌شود. مدتی بعد با وقوع «کودتای سرخ» میرزا و یارانش به جنگل می‌زنند. میرزا دو تن از یاران خود به نام‌های میرصالح مظفرزاده و گائوک را برای توضیح اهداف نهضت جنگل، به اتحاد شوروی می‌فرستد. حیدرخان عمواوغلی، از اعضای حزب کمونیست ایران، برای نظارت و کمک به منطقه اعزام و کمیته جدیدی تشکیل می‌شود که احسان الله خان، از یاران نزدیک میرزا، در آن نقشی ندارد. خالو قربان، که تا آن لحظه با نهضت همکاری داشته، با میرزا از درِ مخالفت درمی‌آید و جنگ برادر کشی آغاز می‌شود. لشکر قزاق به فرماندهی رضاخان به هر دو گروهِ متخاصم حمله می‌آورد و در وضعی متشنج رضاخان وارد گیلان می‌شود. انقلاب شکست می‌خورد. میرزا و تنی چند از یارانش برای یاری گرفتن از سران ایلِ شاهسون، به سوی خلخال حرکت می‌کنند. راهنمای او کشته می‌شود و میرزا در برف و کولاک یخ می‌زند. جسد او را می‌یابند و سر از پیکرش جدا می‌کنند.

پانویس

منابع 
 
 
 
 
 
 
 
 

فیلم‌های ۱۳۶۲
فیلم‌های ایرانی
فیلم‌ها به زبان فارسی
فیلم‌ها به کارگردانی امیر قویدل
فیلم‌های درباره جنبش جنگل