جدایی‌خواهی احزاب کرد از ایران

جدایی خواهی احزاب کرد از ایران یا بخشی از کردها از ایران، برابری خواهی کردها در ایران امروزی یا کشمکش کُردها و حکومت ایران اشاره به تلاش تعدادی از احزاب کرد در غرب ایران دارد که در پی جدا نمودن بخش‌های کردنشین از ایران و ایجاد یک کشور مستقل کرد بودند. نخستین درگیری میان این احزاب و حکومت ایران در زمان رضاشاه پهلوی رخ داد. در سال ۱۹۴۳ و پس از اشغال ایران توسط نیروهای انگلستان و شوروی، به صورت جدی اقدام سازماندهی شدهٔ جدایی‌طلبان برای جدایی از خاک ایران، کلید خورد. در این زمان، احزاب کومله و حزب دمکرات کردستان فعالیت‌های سیاسی خود را در ایران با هدف به دست آوردن یک حکومت خودمختار در مناطق کردنشین، آغاز کردند. امروزه مبارزهٔ جدایی‌طلبان، توسط گروه پژاک دنبال می‌شود.

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مسائل کردها را به دقت زیرنظر داشت و به منظور تشویق حرکت‌های استقلال‌طلبانهٔ کردها در کشورهای ترکیه، عراق و ایران، سوریه می‌خواست جمهوری کُرد مستقل و کوچکی در خاک خود تأسیس کند.

با وجود اینکه حکومت ایران هرگز روی خوشی به جدایی مناطق غربی خود نشان نداده و مخالف سرسخت تجزیه شدن ایران است، برخلاف کشورهایی نظیر ترکیه و عراق، در هیچ موردی دست به خشونت سازماندهی شده علیه کردهای غیرنظامی نزده و همواره قصد آسیب رساندن به احزاب جدایی‌طلب کرد را داشته‌است. برخلاف کشورهای دیگر که دارای جمعیت کرد هستند، (مانند ترکیه، عراق و سوریه) جدایی‌طلبی احزاب کرد در ایران،  معمولاً با استقبال بسیار کمی میان کردها روبرو شده‌است، زیرا پیوندهای مستحکم قومی و زبانی میان کردها و سایر اقوام ایرانی وجود دارد. کرینبروک می‌نویسد که اکثر کردهای ایران هیچگونه علاقه‌ای به جدایی از ایران نشان نمی‌دهند و حتی ایدهٔ خودمختاری را نیز رد می‌کنند. داشتن تاریخ و فرهنگ مشترک با سایر اقوامی که در ایران زندگی می‌کنند، دلیل دیگری است که ایدهٔ جدایی از ایران در میان کردها مورد استقبال قرار نگرفته‌است.

حزب حیات آزاد کردستان 
برخی از احزاب کردی مانند پژاک در فهرست گروه‌های تروریستی توسط سازمان‌های بین‌المللی و دولت‌های مختلف قرار گرفته‌اند.

پژاک اغلب تحت‌تأثیر حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در نظر گرفته می‌شود. در سال ۲۰۰۹، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده پژاک را گروه تروریستی زیرمجموعه پ.ک.ک در نظر گرفت. در حالی که هر دو گروه زیرمجموعهٔ کنفدرالیسم جوامع کردستان (KCK: ) هستند.

شاخه نظامی پژاک با نام واحد شرق کردستان دارای ۳٬۰۰۰ عضو از کشورهای ایران، ترکیه، عراق، سوریه است. فعالیت این گروه بیشتر در مرز بین ایران، عراق و ترکیه و منطقه قلعه‌رش در شهرستان سردشت از توابع استان آذربایجان غربی و منطقه اورامانات از توابع استان کرمانشاه و شهرستان ایوان از توابع استان ایلام و شهرستان مریوان و منطقه چهل چشمه از توابع استان کردستان و بخش شرقی کوهستان قندیل در کردستان عراق است.

چهار حکومت جمهوری اسلامی ایران، جمهوری ترکیه، ایالات متحده آمریکا و پادشاهی مشروطهٔ ژاپن حزب حیات آزاد کردستان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده‌اند.

پانویس

پیوند به بیرون 
 PJAK website (به فارسی، سورانی و انگلیسی)
 Extract from article about Kurdish Iranian militants ۲۸ ژوئن ۲۰۰۶

 
تاریخ استان آذربایجان غربی
تاریخ استان ایلام
تاریخ استان کردستان
تاریخ استان کرمانشاه
تاریخ مردم کرد
تجزیه‌طلبی در ایران
جنبش استقلال کردستان
جنگ‌های داخلی ایران
جنگ‌های در جریان
درگیری‌ها در ۲۰۲۲ (میلادی)
شورش‌ها در ایران
شورش‌های کردها