زوپایسور

زوپایساروس (نام علمی: Zupaysaurus) گونه ای از دایناسورهای اولیه از کلاد تروپودها یا ددپایان است که در عصر نورین و در دوره تریاس پسین، حدود ۲۲۱ تا ۲۰۶ میلیون سال پیش، در مکانی که امروزه آرژانتین نامیده می‌شود می‌زیسته‌است. بقایای فسیل آن در تشکیلات رسوبی «لاس کلورادوس» واقع در شمال غربی آرژانتین یافت شد.

اکتشاف و نامگذاری 
فسیل اولیه آن را «سانتیاگو روئیل» که عضوی از گروه اکتشافی «گیلرمو روژیر» بود، در ماه می سال ۱۹۹۷ میلادی کشف کرد و برای اولین بار در سال ۲۰۰۳ میلادی، دیرینه شناسان آرژانتینی، «آندره آرکوچی» و رودولفو کوریاً در نشریه علمی Ameghiniana، آن را توصیف و نامگذاری کردند. نام آن با معنای کامل «سوسمار شیطانی/اهریمنی» ترکیبی است از کلمه "Supay" که در زبان کچوآیی به معنای «شیطان/اهریمن» است و کلمه «Saurus» که به زبان یونانی به معنای سوسمار می‌باشد. نام گونه آن به افتخار گیلرمو روژیر، رهبر گروه اکتشافی که برای اولین بار گونه‌نام آن را کشف کردند، روژیِری نهاده شد.

ویژگی‌ها 
زوپایساروس یک دایناسور گوشتخوار متوسط بود که به‌طور میانگین حدود ۴ متر طول، ۱۳۰ سانتی‌متر ارتفاع و ۲۰۰ کیلوگرم وزن داشته‌است. برطبق برخی برآوردها طول این جانور تا ۵٫۲ متر و در جایی دیگر تا ۶ متر هم تخمین زده شده‌است. از نظر تکاملی زوپایساروس کمی پیشرفته تر از تهی پیکرواران و ابتدایی تر از دایلوفوساریدها (سوسمارسانان دوتاجه) و پرنده پوزگان بوده‌است. همچون بیشتر تروپودهای اولیه دیگر مانند کامپوساروس و دیلوفوساروس روی سر زوپایساروس نیز دو کاکل استخوانی قرار داشت. شواهد نشان می‌دهد کاکل‌ها مخصوص جنس نر این حیوانات بوده که از آن همچون پرندگان امروزی برای جلب توجه جنس مخالف استفاده می‌شده‌است.

شجره نامه 
بر اساس طبقه‌بندی بنتون:
 Saurischia (خزنده‌کَفَلان)
 Theropoda (دَدپایان)
 Neotheropoda (نودَدپایان)
 Zupaysaurus (زوپایساروس)

منابع 

 

دایناسورهای آمریکای جنوبی
دایناسورهای تریاس
دایناسورهای تریاس پسین
دایناسورهای تریاس پسین آمریکای جنوبی
دیرین‌شناسی در آرژانتین
زبان کچوا
سنگواره‌های توصیف‌شده در ۲۰۰۳ (میلادی)
سنگواره‌های آرژانتین
سرده‌های دایناسورها