منطقه چهارم دریایی امام رضا نداجا

منطقه چهارم دریایی امام رضا یا ناوگان شمال از مناطق چهار گانه نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران است، که مهمترین رکن و شاکله نظامی دریایی در منطقه شمال ایران می‌باشد.

در حال حاضر دریادار دوم ستاد حمیدرضا سعادت، فرمانده منطقه چهارم دریایی می‌باشد. ناوگان شمال در ۲۰ درصد از محدوده حاکمیتی ایران در دریای خزر به گشت زنی مشغول است.

پیشینه 
ناوگان شمال کشور به مرکزیت بندرانزلی با پیشینه‌ای طولانی فعالیت می‌کند. از حرکات مهم در دوران نادر شاه را می‌توان تلاش برای تشکیل نیروی دریایی ایرانی در دریای خزر نام برد. او برای نیل به این هدف جان التون انگلیسی را برای تأسیس یک کارخانه کشتی‌سازی در انزلی منصوب کرد و لقب جمال بیگ به او داد. او که قبلاً دو کشتی در قازان برای رود ولگا ساخته بود، از طرف نادرشاه مأمور شد که سواحل خزر را بررسی کند. او موفق شد یک کشتی با ظرفیت ۲۰ توپ بسازد که گزارش شده بهتر از کشتی‌های روسی در خزر بود.

ایران از اوائل دهه ۱۳۷۰ دست به استقرار شناور جنگی در خزر زد. در مرحله اول تلاش کرد شناور جنگی را از طریق رود ولگا از روسیه وارد خزر کند که روسها مخالفت کردند، از این رو دست به ساخت تأسیسات ساخت شناور جنگی در شمال زد. تا کنون این تأسیسات با موفقیت ۵ شناور جنگی را ساخته‌است.

تجهیزات 
چهار شناور از کلاس سینا که در واقع نسخه ایرانی ناوچه فرانسوی کلاس کمان هستند، در ناوگان شمال مشغول به خدمت هستند. نام‌های آنها پیکان، سپر، جوشن و درفش می‌باشند. این کلاس دارای توپ سینه ۷۶ م م، یک توپ دفاعی ۴۰ م م و چهار موشک ضد کشتی نور است.

ناوچه دماوند دیگر ناوچه ایرانی است که به آب انداخته شده و سنگین‌ترین ناوچه ایران در شمال است (با وزن۱۵۰۰ تن). . این ناوچه از کلاس موج است که تاکنون چهار فروند ان یکی جماران و سهند و دنا (در جنوب) و دیگری دماوند در شمال به اب انداخته شده. دماوند دارای یک توپ ۷۶ م م، یک توپ۴۰ م م، دو موشک دفاع هوایی استاندارد و چهار موشک ضد کشتی نور در کنار اژدر افکن است.

ناوچه دماوند دیگر ناوچه ایرانی است که به آب انداخته شده و سنگین‌ترین ناوچه ایران در شمال است (با وزن۱۵۰۰ تن). . این ناوچه از کلاس موج است که تاکنون چهار فروند ان یکی جماران و سهند و دنا (در جنوب) و دیگری دماوند در شمال به اب انداخته شده. دماوند دارای یک توپ ۷۶ م م، یک توپ۴۰ م م، دو موشک دفاع هوایی استاندارد و چهار موشک ضد کشتی نور در کنار اژدر افکن است. اما دماوند مدت زمان کمی خدمت می‌کند به شکل غم‌انگیزی از دست می‌رود! ناو دماوند در ۲۰ دی ۱۳۹۶ در هنگام ورود به محوطه بندر انزلی، به دلیل نقص فنی و طوفانی بودن دریا به موج شکن بندر انزلی برخورد کرده و در آنجا گرفتار می‌شود. موج دریای طوفانی ناو را مدام به موج شکن می کوباند تا در هفته دوم دماوند به دو تکه تقسیم می‌شود و سرانجام در ۸ بهمن ۱۳۹۶ در همان محل برخورد به زیر آب می‌رود و به‌طور کامل از دست می‌رود، در حالی که به پایان سه سالگی خدمت خود نیز نرسیده بود.

دیگر شناور رزمی ایران شامل کلاس حمزه است. شناور کلاس حمزه اصلاً یک شناور جنگی نبود، در واقع کشتی تفریحی شاه پهلوی در دریای خزر بود که با نام شهسوار در اب‌های خزر حضور داشت و از دهه ۱۳۷۰ مسلح شد. این شناور مجهز به دو موشک نور یک توپ۲۰ م م و لوله پرتاب اژدر شد.

مشخصات منطقه

منابع 

استان گیلان
مناطق نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
نیروهای دریایی در دریای کاسپین