هرابرجان

هرابرجان (به انگلیسی Harabarjan )، مرکز دهستان هرابرجان و روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مروست در استان یزد ایران است که با نام های وارگان و وارگاری در گزارش جوزفا باربارو فرستاده سیاسی ونیز در دوره آق قویونولوها، آراویرجان در گزارش سر پرسی سایکس، هاراوارگان و هراورجان نیز شناخته می شود. با توجه به مرکزیت روستای هرابرجان در منطقه که از زمان قانون تشکیل ولایات و ایالات در دوره قاجار وجود داشته است، مجموعه مناطق اطراف این روستا نیز به نام دهستان هرابرجان نامیده شده است. در قانون تشکیل ایالات و ولایات که در ۲۷ آذرماه ۱۲۸۶ هجری شمسی برابر با ۱۳ ذیقعده ۱۳۲۵ قمری تصویب شد، روستای هرابرجان به عنوان مرکز مجموعه دهات هرابرجان در بلوک بوانات، ولایت آباده در ایالات فارس قرار گرفت.  روستاهای ترکان، حسین آباد، رحمت آباد، و چندین مزرعه و آبادی بر اساس نقشه موجود در تقسیمات کشوری در زمره توابع هرابرجان محسوب می شوند.

جمعیت 
این روستا در دهستان هرابرجان قرار دارد و براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن برابر با ۸۴۹ نفر (۲۸۹ خانوار) بوده‌است.

اصطلاح شناسی 
در خصوص اصطلاح‌شناسی نام هرابرجان دو استدلال وجود دارد. استدلال نخست در زبان مردم محلی و بیشتر یک روایت شفاهی و افسانه‌ای است که از وجود شهری بسیار بزرگ به نام شهر مرجان در گذشته‌ای دور در این منطقه خبر می‌دهد. این افسانه‌پردازی در خصوص روستای ترکان از دیگر توابع هرابرجان نیز وجود دارد که تلاش می‌کند تاریخی غیر مستند را با نام‌های ورکانه، ورکان، مهرجانه و… برای این روستا بسازد. هیچ کدام از این افسانه‌پردازی‌ها با اسناد و مدارک معتبر و متقن تاریخی قابلیت اعتباریابی ندارند. علاوه بر این، از منظر تاریخ مستند و پژوهشی هیچ کدام از این دو طیف قادر به توضیح دوره‌هایی که تغییر نام‌ها در آن صورت گرفته یا روند تکاملی آن طی شده نیستند.

رویکرد دوم برای شناسایی نام هرابرجان جست و جو در کلمات مشابه و معنی دار است که از این طریق می‌توان به پیدا کردن شباهت‌هایی در میان معانی کلمات استناد کرد. با توجه به این که نام هرابرجان یک نام منحصر به فرد در جهان است و مانند نام‌های ترکان، حسین آباد، رحمت آباد و سایر مکان‌ها در نقاط دیگر جغرافیای ایران یا سایر کشورها وجود ندارد، باید این نام و مشابهات ان را مورد توجه قرار داد. نزدیکترین نامی که به این روستا شباهت دارد و می‌توان آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد واژه باستانی هرابرزاییتی است.
هرابرزاییتی یک واژه کهن و باستانی در باور ایرانیان و آریایی های نخستین است که بر اساس آن یک کوه بلند در مرکز جهان قرار داشته که محل برقراری ارتباط عالم زمینی با خدایان بوده است. از نظر اصطلاح شناسی این کوه بیش از آنکه یک مکان با عوارض طبیعی باشد، یک باور اعتقادی و آیینی بوده  است. آن گونه که زاگرس زند نیز در پژوهش خود بررسی کرده است این واژه با همین معنی و مفهوم در بندیهش و متون اوستایی به کار رفته است.

تاریخ 
تاریخ هرابرجان بر اساس اسناد معتبر و متأیید شده تا زمان صفویه عقب می رود. بافت تاریخی این روستا در شورای ثبت کشور متعلق به دوران صفویه دانسته شده است. قدیمی ترین سند مکتوب متعلق به گزارش سفیر ونیز در ایران در دوره آق قویونولوها است. جوزفا باربارو یاگیوسافات باربارو، سفیر پادشاهی ونیز در ایران،  می‌نویسد:«از جایی که آن را قبر مادر سلیمان می‌خوانند (آرامگاه کوروش بزرگ در حال حاضر) و بر فراز آن کلیسای کوچکی قرار دارد به مسافت سه روز به شهری می‌رسیم به نام ده بید که در آنجا مردم به پارچه‌بافی و کشاورزی سرگرم هستند. به مسافت دو روز از این محل به جایی می‌رسی که نامش وارگاری است که در گذشته شهری بزرگ و زیبا بوده است اما اکنون بیش از هزار خانه ندارد و در این شهر مردم به برزگری و بافندگی اشتغال دارند» .
در کتاب تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران نوشته آلفونس گابریل که در سال ۱۳۴۸ توسط فتحعلی خواجه نوری ترجمه و توسط انتشارات ابن سینا چاپ شده است نیز نام وارگاری یا وارگان وجود دارد. او می‌نویسد: «دو منزل آنطرف‌تر از ده بید، انسان به نقطه‌ای به نام وارگاری یا وارگان می‌رسد که زمانی شهر بزرگ و زیبایی بوده است» .

بناهای تاریخی

برج اداره: برج اداره یکی از بناهای تاریخی و کهن در روستای هرابرجان است که قدمت آن به دوره زندیه ـ افشاریه می رسد. این بنا در تاریخ ۱۳۸۶/۰۸/۲۲ در فهرست آثار ملی ایران با شماره ثبت ۱۹۹۲۰ به ثبت رسیده است. نام دیگر این برج برج علی عزیزخان است. علی عزیزخان در این برج به حفاظت از روستای هرابرجان در برابر هجوم راهزنان و غارتگران می پرداخته است و مردم محلی در روستای هرابرجان از وی به عنوان یک قهرمان یاد می کنند.

گُم‌تلا:

ساله:

منابع 

هرابرجان
مناطق مسکونی در شهرستان خاتم

__بافهرست__
__بی‌بخش__