ایجدان

ایجدان، روستایی از توابع بخش جوادآباد شهرستان ورامین در استان تهران ایران است که موقعیت جغرافیایی آن به عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۱۷ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۳۴ دقیقه است با دشتی وسیع که محصولات آن شامل صیفی جات، غلات، حبوبات و پنبه است. چند کارگاه صنعتی و دامداری و مرغداری نیز موجود است. ضمناً زنان این روستا در هنر قالیبافی و گلیم بافی و رنگرزی نقش بسزایی داشته‌اند.

جمعیت 
این روستا در دهستان بهنام وسط جنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۵ نفر (۱۸خانوار) بوده‌است که بیشترین اقوام ساکن آن، تاجیک، خسروی، گلستانی و رجبی هستند.

وجه تسمیه 
همین‌طور که از اسم آن پیدا است، ایجدان در فرهنگ لغت، به معنای دژ یا قلعه می‌باشد.

تاریخچه 
ایجدان کهن‌ترین روستای دشت ورامین محسوب می‌شود. به گفتهٔ پیر پیران این روستا عمو حیدر تاجیک، در گذشته قلعه‌ها و تپه‌های پی در پی در ضلع شرقی شاهزاده محمد وجود داشته‌است. ضمناً قبرستان قدیمی که معروف به قبرستان گبری حد فاصل یک کیلومتری شمال امامزاده است که امروزه بیشتر آن‌ها از بین رفته و در ضمن آسیاب آبی در ضلع غربی روستای ایجدان بوده که اثر کمی از آن باقی مانده‌است.

بقعه شاهزاده محمد 
اهالی روستاهای اطراف شاهزاده محمد از کرامات و معجزات و شفاعت آن حضرت تعریف زیادی می‌کنند که چگونه مورد لطف و شفاعت آن بزرگوار قرار گرفته‌اند. ضمناً روایات سینه به سینه نقل می‌کنند که ناصرالدین شاه زمانی بیمار می‌شود و طبیب ایشان می‌گوید گوشت شکار کویر میل بفرمایید. ایشان برای شکار به طرف شکارگاه جنوب دشت ورامین روانه می‌شود. در مسیر راه به بارگاه شاهزاده محمد می‌رسد و کنار مزار ایشان در حین استراحت به خواب رفته و خواب حضرت را می‌بیند که می‌گوید شما سالم هستید بلند شوید و حس می‌کند که هیچ دردی ندارد و دستور بازسازی این بقعهٔ متبرکه را صادر می‌کند.

شرح حال شاهزاده محمد: در کتاب کنزالانساب مرتضی علم الهدی صفحه ۸۴ آورده امامزاده محمد با جمعی از سادات به ورامین آمدند و علی مروان و خالد مروان با هزار نفر از مروانیان به جنگ آنان آمدند و آنان را به شهادت رساندند و در کتاب گنجینهٔ دانشمندان ج ۳، ص ۶۸۰ شاهزاده محمد در قلعه ای ایجدان است. شاهزاده محمد از دانشمندان بزرگ قرن ۵ و ۶ نام وی را تاج الدین سید محمد کیاکی هم ذکر کرده‌اند ایشان از فرزندان سید علی جعفرآبادی جنگلی می‌باشد که در ری در محلهٔ کلاهدوزان مدرسه ای بزرگ داشته‌است.

سبک معماری با گنبدی بلند و بسیار زیبا و فیروزه ای دو پوسته چشم هر بیننده را یرت زده می‌کند. از بیرون دارای طرح هشت ضلعی است. مدخل ورودی اصلی بنا در ایوانی بزرگ سمت شرقی قرار دارد در جرزهای طرفین ایوان با رعایت قرینه سازی کامل دو طاق‌های دو طبقه ایجاد کردند که بلندی ایوان به ارتفاع ۸/۵ متر می‌رسد گنبد آستانه از نوع دو پوشه و دارای ساق بلند است سر تا سر بدنه گنبد ساقه آن را کاشی‌های معرق زیبا متشکل از ترکیب زیبای رنگ‌ها و اشکال هندسی زینت داده شده‌است داخل بنای حرم مطهر دارای طرح چهار ضلعی به طول ۷/۱۵ متر است در ابتدای شروع گنبد حاشیه ای با گچبری پرکار دور تا دور بنا را طی می‌کند این گچبری ترکیبی از گلدان و گل است که به‌طور هماهنگ تکرار گردیده‌است در داخل گنبد گچبری‌های تزئینی مرکب از چند بوته گل درون یک کادر به‌طور مورب قرارگرفته که بسیار زیباست در بالای این مدخل بنا کتیبه ای از کاشی با خط نستعلیق است که بر آن سوره علق و نام ناصرالدین شاه نوشته شده‌است ایوان آن نیز نام امین السلطان میرزا علی اصغر خان تاریخ ۱۳۰۳ هجری قمری به چشم می‌خورد به‌طور کلی آرامگاه بنایی پرکار و گیر است که معمار آن سعی زیادی در ترکیب و هماهنگ اجزاء و عناصر تشکیل دهنده آن به عمل آورده به طوری که حجم مورد نظر به زیباترین شکل اشغال شده‌است شباهت زیادی به بارگاه امامزاده جعفر دارد. سنگ قبر قدیمی با خط ثلث و نستعلیق در شبستان شمالی و جنوبی دیده می‌شود. قدمت بنای اولیه امامزاده جعفر به دوره زندیه می‌رسد که در دوره قاجار تعمیر شده‌است. در زمان سلطنت ایل قاجار شاهزاده محمد در تمام منطقه ری و تهران و ورامین معروف بوده از تمام دارالخلافه‌های تهران برای زیارت به اینجا می‌آمدند زائران این امامزاده را در سال ۱۰۰۰۰ نفر و قربانی‌های آنان را ۲۰۰۰ رأس گوسفند ذکر کرده‌اند که امروزه هم مورد احترام مردم ورامین و شهرهای اطراف مانند حسن‌آباد، قم و مسیله و حومه و کاشان می‌باشد. دارای زائر سرا جهت رفاه مسافران و کشتار نذورات مهیا است و در کنار بارگاه مطهر آن حضرت حسینیه ای جهت مراسم عزاداری قرار دارد. ضمناً یادآوری می‌کنیم شرق حرم مطهر شاهزاده محمد آب انباری بزرگ با بیست پله از سطح زمین پائین‌تر از سطح زمین قرار داشت بود و سنگی که جای پا بر آن حک شده بود در آب انبار وجود داشته که به سرقت رفته و آب انبار نیز تخریب شده‌است.

در کتاب ایرانشهر جلد ۲ ص ۳۷۶. در کتاب گنجه دانشمندان جلد ۳ ص ۶۸۰ و اختران تابناک جلد ۲ صفحه ۷۱ می‌گوید شاهزاده محمد در قلعه ایجدان ورامین واقع است.

شجره نامه: فخرالدین ابوالمفتح محمد بن قاسم بن محمد بن مهدی بن نوح بن سید عبدالله الناصرین سید علی کیاکی امام زین العابدین (ع)

شماره ثبت آثار ملی کشور: ۱۷۲۳

تاریخ ثبت: ۱۳۶۶/۱/۳۰

که در فهرست آثار فرهنگی تاریخی قرار گرفته.

تپه‌ها یا قلعه‌های باستانی روستای ایجدان 
در یک کیلومتری شمال و ۵۰۰ متری شرق قلعه ای دیگر به وسعت نیم هکتار که به دوران باستان می‌رسد و در کنار شرقی قلعه فاصله ۲۰ متری آسیاب آبی بوده‌است که امروزه کمی از آثار آن باقی مانده‌است.

منابع 
 
 علیرضا تاجیک و سیده زهرا عطری، آثار تاریخی ورامین باستان، چاپ اول ۱۳۸۴، صفحات ۱۳۸، ۱۳۹، ۱۴۰، ۱۴۱، ۱۴۲، تیراژ ۱۰۰۰ نسخه، چاپخانه شریعت

ایجدان