سلامتی دولت علیه ایران

سرود سلامتی دولت عَلیّهٔ ایران، مارش ملی ایران در آغاز دورهٔ مشروطه بوده‌است. آهنگساز این سرود غلامرضاخان امیرپنجهٔ سالار معزز موزیکانچی‌باشی بریگاد قزاق است و شعر آن را ابوالحسن فروغی سروده است.

سالار معزز بعدها در دورهٔ پهلوی نام خانوادگی «مین‌باشیان» را برای خود برگزید.

تاریخچه 

ظاهراً نت این سرود، نخستین بار تحت نام «مارش ملی ایران»  در غُرّهٔ (روز نخست) رجب ۱۳۲۷ ه‍.ق برابر با ۹ ژوئیهٔ ۱۹۰۹ میلادی (۲۸ تیر ۱۲۸۸ ه‍.خ) یعنی چند روز پس از فتح تهران به‌دست مشروطه‌خواهان و شکست محمدعلی شاه قاجار در «مطبعهٔ فاروس» در تهران به چاپ رسیده‌است.

پیش از این، سرود سلام شاه متعلق به دوره ناصرالدین شاه در مراسم نظامی و رسمی نواخته می‌شد.

این سرود توسط سالار معزز برای کلیهٔ سازهای نظامی تنظیم شد و برای دولت‌هایی که انقلاب مشروطیت ایران را پذیرا شدند؛ ارسال گردید.

دوسال پس از امضای فرمانِ مشروطیت، در سال 1287ش اعلانی به این مضمون در روزنامۀ ایرانِ نو چاپ شد:  

یکی دو ماه بعد نیز گزارش زیر در همان روزنامه به چاپ رسید: «شبِ پنج‌شنبه [...] سرودِ ملی با ساز و آواز که از آثارِ افکارِ جنابِ آقامیرزا ابوالحسن‌خان فرزند مرحوم ذکاءالملک است و غلام‌رضاخان، میرپنجۀ قزاق‌خانه، طرح خواندن و نواختن [آن] را به ‌صورت آورده، در قسمتِ اول خوانده و نواخته آمد». 

این مارش در تاج‌گذاری احمد شاه قاجار نواخته شد و شعر و نت این سرود در نشریهٔ «عصر جدید» در تاریخ شنبه ۲۱ ذیقعدهٔ ۱۳۳۳ (۹ مهر ۱۲۹۴) منتشر گردید.

نت پیانوی سرود ملی در سال ۱۳۰۱ش/۱۳۴۱ق/۱۹۲۲م، در ژنو با عنوان «سرود سلامتی دولت عَلیّهٔ ایران» چاپ شده‌است.

در دورهٔ رضا شاه پهلوی با ساخت مجموعهٔ سه‌گانهٔ «سرود شاهنشاهی»، «سرود پرچم» و «سرود ملی»، این سرود کنار گذاشته شد.

به‌دلیل نبود رادیو و تلویزیون در آن زمان، این سرود چندان شناخته نگردید و حتی برخی به‌غلط غلامرضا مین‌باشیان را آهنگساز سرود ملی ایران در دورهٔ پهلوی می‌پندارند؛ در حالی که آهنگساز سرود اخیر داوود نجمی مقدم است. ماجرای منقول از دکتر جلال گنجی دربارهٔ دانشجویان ایرانی مقیم آلمان در زمان احمد شاه قاجار و ناآگاهی آنان از سرود ملی کشورشان و اجرای ترانهٔ «عمو سبزی‌فروش» به جای سرود ملی ایران در برابر امپراتور آلمان نیز نشان از کمتر شناخته بودن این سرود دارد.

گریس کرزن همسر لرد کرزن در کتاب خاطراتش از نواخته شدن سرود ملی ایران در مراسم پذیرایی از احمد شاه در بریتانیا یاد کرده‌است که این نیز سندی دیگر برای وجود سرود ملی در دورهٔ احمد شاه قاجار می‌باشد.

شعر 

قسمت اول

قسمت دوم

جستارهای وابسته 
 مارش ایرانی
 سرود ملی ایران

پیوند به بیرون 
 اجرای «سلامتی دولت عِلّیهٔ ایران» توسط یگان موزیک گارد پادشاهی بریتانیا (گرِنادیِر گاردز)
 مارش ملی ایران اجرای منوچهر صهبایی (ناکامل، بخش دوم)
 دارالفنون، مسیو لومر و اولین سرود ملی ایران (II)

منابع 

ایران
فرهنگ در ایران
نمادهای ملی ایران