فتحعلی‌خان قاجار

فتحعلی‌خان بن شاه‌قلی‌خان قوانلو یا فتحعلی‌خان قاجار فرزند شاه قلی خان رئیس شاخه اشاغی‌باش (پایین‌دستی) از ایل قاجار بود که در پایین رود گرگان ساکن بودند، فتحعلی خان جد شاهان قاجار است.

زندگی‌نامه 
فتحعلی‌خان قاجار مورد کینه محمدخان ترکمان حاکم استرآباد (گرگان) قرار گرفت و به فرمان او زندانی شد. اما از زندان فرار کرد و به طایفه ترکمان یموت پناه برد. بعد از مدتی به کمک این طایفه به قلعه مبارک‌آباد استرآباد حمله کرد و محمدخان و میرزا احمد قزوینی حاکم استرآباد را کشت و خود به حکومت استرآباد رسید.

با به سلطنت رسیدن شاه تهماسب دوم فرزند شاه سلطان حسین، فتحعلی‌خان در استرآباد به خدمت او درآمد و لقب امیرالامرایی گرفت و به حکومت دامغان منصوب شد در لشکرکشی شاه تهماسب دوم به خراسان برای سرکوب ملک محمود سیستانی در رکاب او بود. او پیش از تصرف مشهد چون به اطرافیان شاه اطمینان نداشت، بی سامانی لشکر را بهانه کرده و از شاه درخواست برگشت به استرآباد را داشت که با تهیه سپاه بیشتر برگردد و این درخواست از نظر شاه خیانت قلمداد شد، نادرقلی موافق کشتن او نبود و حبس او را کافی می‌دانست تا او را به کلات روانه کند مشروط بر آن که بعد از فتح مشهد آزاد شود، شاه تهماسب دوم موافقت کرد و نادر فتحعلی خان را در تاریخ ۱۴ صفر ۱۱۳۹ (۱۷۲۶میلادی) در خیمه خود محبوس کرد، در غیبت نادر که مشغول رتق و فتق مهمات رعیت و سپاهی بود، با رضایت شاه تهماسب دوم طوری که تظاهر به اراده خود نکرد، فتحعلی خان به دست یکی از مخالفانش که مهدی خان قاجار نام داشت کشته شد. مهدی خان از سران شاخه ایل قاجار یوخاری‌باش (بالادستی) بود که در بالای رود گرگان سکونت داشتند و با شاخه اشاغی‌باش (پایین‌دستی) ساکن در پایین رود، در رقابت بودند.

در منابع دیگر گفته شده که چون با وجود نادر قدرت و استقلال فتحعلی خان کم می‌شد فتحعلی خان مخفیانه نامه ای خیانت آمیز برای ملک محمود سیستانی ارسال می‌کند بعد از آن که نادر از این نامه مطلع شد با موافقت شاه تهماسب دوم، نادر در باغ خواجه ربیع فتحعلی خان را به قتل رساند.

پس از کشته شدن فتحعلی‌خان، سران ایل قاجار کماکان در سپاه شاه تهماسب دوم صفوی حضور داشتند و در لشکرکشی ناکام وی به قفقاز جنوبی و جنگ با عثمانی که به شکست سنگین شاه تهماسب دوم انجامید حضور داشتند.

پانویس

منابع 
http://ensani.ir//fa/article/304191/سندی-درباره-قتل-فتحعلی-خان-قاجار
جهانگشای نادری، میرزا مهدی خان منشی استرآبادی.
زبدة التواریخ، مستوفی.

پیوند به بیرون 
 دانشنامهٔ ایرانیکا، مدخل «فتحعلی خان قاجار» (به انگلیسی)

افراد اعدام‌شده توسط صفویان
امرای نظامی صفویان
حاکمان صفویان در استرآباد
درگذشتگان ۱۱۳۹ (قمری)
درگذشتگان ۱۷۲۶ (میلادی)
زادگان ۱۶۸۶ (میلادی)
قاجاریان
وزیران صفویان
وکیلان خاص دوران صفویه
حاکمان صفوی مشهد
اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)