سارگیس جانبازیان

سارگیس جانبازیان (; زادهٔ ۱۵ ژانویه ۱۹۱۳ – درگذشته ۱۱ دسامبر ۱۹۶۳) رقصنده، رقص‌پرداز، تهیه‌کننده ارمنستانی-ایرانی بود که به «پدر رقص باله ایران» مشهور است.

هنر باله در ایران نیز پس از انقلاب روسیه به وسیله شهروندان ارمنی تباری که سارگیس جانبازیان در صدر آنان قرار داشت رواج یافت. علاوه بر جانبازیان دو مهاجر ارمنی دیگر، مادام یلنا آودیسیان و مادام کرنلی نیز نقش‌های اصلی و تعیین‌کننده‌ای در معرفی هنر باله به جامعه فرهنگی و هنری ایران آن زمان داشتند.

زندگی‌نامه 
در سال ۱۲۹۲ (۱۹۱۳) در شهر آرماویر ارمنستان به دنیا آمد. پدر سارگیس از ارمنی‌های وان و مادرش از ارمنی‌های ارزروم بودند.

تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش گذراند. و سپس عازم سن پترزبورگ گشت و از آکادمی باله واهانوفا به عنوان تک‌نواز، کارگردان و مربی رقص فارغ‌التحصیل شد و سپس وارد دانشگاه لسگافت لنینگراد گردید.

جانبازیان در این دانشگاه به رشته ژیمناستیک روی آورد. و پس از اتمام تحصیلاتش به استخدام تئاتر دولتی این شهر درآمد و سپس در سال ۱۳۱۷ (۱۹۳۸) به همراه خانواده اش به ایران مهاجرت کرد. و در شهر قزوین اقامت گزید.

سارگیس جانبازیان پس از اجرای چند باله و تشویق مردم قزوین در سال ۱۳۲۰ به تهران رفت و اولین هنرستان باله را در این شهر پایه‌گذاری کرد. در سال ۱۳۲۰ (۱۹۴۱) در تهران «هنرستان رقص تهران» را تأسیس نمود. وی همچنین مؤسس پرآوازه‌ترین گروه رقص تهران در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۲) می‌باشد. گروهی که در نتیجه تلاش‌های بی‌وقفه چندین ساله جانبازیان به گروهی حرفه‌ای تبدیل شد.

از ویژگی‌های کار جانبازیان این است که به باله کلاسیک و رقص‌های فولکلور بسیار اهمیت می‌داد و هر دوی این‌ها را در برنامه‌های درسی خود جای می‌داد. و در برنامه‌های نمایشی خود باله و رقص‌های ایرانی و ارمنی را هم اجرا می‌کرد. همچنین علاقه بسیاری به اجرای پوئم ـ سیمفونی داشت و گفته می‌شود نخستین اجرای پوئم ـ سمفونی در ایران به نام «» توسط وی کارگردانی و اجرا شده‌است. کاری که متشکل بوده از بخش هایی از سمفونی فواره باغچه سرای

سارگیس جانبازیان در طول دوران ۲۷ سال فعالیت‌های حرفه ای در ایران شاگردان و مربیان بی شماری تربیت کرد.

به دلیل علاقه زیادی که به زبان و داستان‌های ایرانی داشت چند باله بر اساس آثار ادبی ایرانی از جمله «رستم و تهمینه» را به کمک احسان یارشاطر، استاد زبان و ادبیات فارسی، به روی صحنه برد.

جانبازیان در ۲۰ آذر ۱۳۴۲ (۱۱ دسامبر ۱۹۶۳) در سن ۴۹ سالگی در تهران بر اثر سکته قلبی درگذشت.

آنا جانبازیان می‌گوید:

اجراها 

 فواره باغچه‌سرای
 رویاهای حافظ
 دختر گل‌فروش چینی
 حسادت
 مینیاتورهای ایرانی
 آنوش
 گل گندم
 تبرزنان
 ملوانان
 زندگی و مرگ (یا رقص مار)
 رقص نماز
 قالی کرمان
 شالی‌کار

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 رقص باله
 سازمان باله ایران
 یلنا آودیسیان
 فهرست ارمنی‌های ایران
 ارمنی‌های ایران

توضیحات

پانویس

منابع 
 
 
 

 
 

 
 
 
 ارمنیان ایران،فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۶۴ - سال هفدهم - تابستان ۱۳۹۲

پیوند به بیرون 
 تارنمای آموزشگاه رقص جانبازیان
 
 

آموزگاران رقص
افراد اتحاد شوروی‌ای ارمنی‌تبار
افراد امپراتوری روسیه‌ای ارمنی‌تبار
استادان باله
افراد ایرانی ارمنی‌تبار
اهالی آرماویر، ارمنستان
اهالی تهران
درگذشتگان ۱۳۴۲
درگذشتگان ۱۹۶۳ (میلادی)
رقصندگان اهل اتحاد شوروی
رقصندگان مرد اهل ارمنستان
رقصندگان مرد اهل ایران
رقص‌پردازان اهل اتحاد شوروی
رقص‌پردازان اهل ارمنستان
زادگان ۱۲۹۲
زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
مهاجران شوروی به ایران
هنرمندان ارمنی‌تبار
رقص باله در ایران