پدیدآیی وابسته

پدیدآیی وابسته  از مفاهیم اساسی در دین بودا است. بنا بر این مفهوم، ناآگاهی افراد بشر در مورد سبب اصلی وجود رنج باعث پدید آمدن خطاهای فکری انسان و در نتیجه جلوگیری از رها شدن از چرخه تولد ادواری می‌شود.

بودا در جستجوهای خود برای یافتن علت و سبب رنج کشیدن‌های انسان دوازده مسبب Twelve Nidānas را تشخیص داد که هر یک نتیجه دیگری است و پدید آمدن هریک وابسته به دیگری است.

او به این نتیجه رسید که پیری و مرگ باعث رنج است و این به نوبه خود به خاطر متولد شدن پدید می‌آید. تولدهای ادواری، خود نتیجه بودن است و بودن در پی وابستگی و رها نکردن به‌وجود می‌آید. وابستگی به نوبه خود نتیجه طلبیدن است و طلبیدن نتیجه حس است. حس از در تماس آمدن‌ها پدید می‌آید و تماس‌ها به خاطر وجود مجراهای حسی (حواس پنج‌گانه به اضافه فکر) به‌وجود می‌آیند. مجراهای حسی در پی وجود روح و ماده پدید آمده‌اند و روح و ماده، خود، نتیجه وجود قدرت تشخیص است. قدرت تشخیص نیز به نوبه خود بر اثر وجود برساخته‌ها و ترکیبات در جهان هستی پدید آمده‌است و سرانجام این‌که این برساخته‌ها برای آن به‌وجود آمده‌اند که نسبت به ذات رنج و راه رهایی از رنج، ناآگاهی وجود دارد.

دوازده مسبب 
دوازده مُسبّب رنج‌های موجودات که پدید آمدن هریک وابسته به وجود دیگری است عبارتند از:

منابع 

 Chogyam Trungpa (1972). "Karma and Rebirth: The Twelve Nidanas, by Chogyam Trungpa Rinpoche." Karma and the Twelve *Nidanas, A Sourcebook for the Shambhala School of Buddhist Studies. Vajradhatu Publications.
 Gethin, Rupert (1998), Foundations of Buddhism, Oxford University Press
 Goldstein, Joseph (2002), One Dharma: The Emerging Western Buddhism, HarperCollins
 Harvey, Peter (1990), An Introduction to Buddhism, Cambridge University Press

علیت
مفاهیم فلسفی بودایی
واژگان بودایی
نادوگانگی (آدویتا)
واژه‌ها و عبارت‌های زبان سانسکریت