حسن شحاته

حسن شحاته(به عربی:حسن شحات)  با نام کامل حسن بن محمدبن‌شحاته ابن موسی العنانی، استاد دانشگاه الازهر و از رهبران شیعیان مصر بود که در ۲ تیر ۱۳۹۲ شمسی کشته شد. قتل او و شماری دیگر از شیعیان، در شامگاه جشن میلاد امام دوازدهم شیعیان اتفاق‌افتاد و بازتاب‌های گسترده‌ای در پی داشت؛ او در ابتدا و پیش از گرویدن به مذهب تشیع دوازده‌امامی، سنی‌مذهب بود.

زندگی شخصی 
حسن فرزند محمد فرزند شحاته فرزند موسی العنانی، یکی از علمای اهل تشیع مصر، در تاریخ ۱۳ ذی حجه سال ۱۳۶۵ هجری قمری در شهر هربیط از توابع ابوکبیر در استان الشرقیه چشم به جهان گشود. حسن شحاته در خردسالی قرآن را نزد پدرش فرا گرفت و پس از آن برای ادامه تحصیل به مکتب خانه فرستاده شد. او پس از پایان دوره تحصیلات مقدماتی با رتبه اول وارد دانشگاه الازهر شد. شحاته مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته علوم قرآنی از مرکز القراعات گرفت. او غیر از تحصیل به تدریس در دانشگاه الازهر پرداخت. محمد سید طنطاوی از جمله شاگردان او بود. حسن در خانواده‌ای مذهبی و سنی بزرگ شد و به عنوان یکی از علمای سنی مذهب شناخته می‌شد، اما او در سال ۱۹۹۶ میلادی رسماً شیعه شدن خود را اعلام کرد. شحاته دو بار ازدواج کرد که حاصل آن چهار فرزند بود. پس از اعلام رسمی تغییر مذهب، وی به مدت ۳ ماه با اتهام توهین به ادیان به زندان انداخته شد. او در سال ۲۰۰۹ همراه با ۳۰۰ تن از شیعیان مصر بار دیگر بازداشت و زندانی گشت. همچنین حسن شحاته در سال‌های آخر زندگی خود ممنوع‌الخروج بود.

تحول مذهبی 
حسن شحاته که قبلاً یک سخنران اهل سنت بود که در سال 1416ق/1996م به مذهب تشیع روی آورد. وی در سال‌های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۹ به اتهام گرایش به تشیع به همراه ۳۰۰ نفر از شیعیان دستگیر شد. او مدتی زندانی بود و سپس آزاد شد.  وی همچنین، در دوران حسنی مبارک او را زندانی و ممنوع‌الخروج کردند.

مواضع و فعالیت‌های مذهبی 
حسن شحاته به خاطر ساختار مذهبی خانواده‌اش خیلی زود وارد فعالیت‌های دینی و مذهبی شد. او در طول عمر خود فعالیت‌ها و مواضع مذهبی و سیاسی مختلفی داشت که از جمله آن فعالیت‌ها مخالفت با وهابیت، تبلیغ نیروهای مسلح، گویندگی در رادیو و تلویزیون، تبلیغ تشیع و ایراد خطبه‌های نماز جمعه بود، شحاته در حالی که به مذهب شیعه گرویده بود؛ ولی همواره مدافع اهل سنت بود.

تبلیغ تشیع 
اوج فعالیت‌های مذهبی شحاته را سال‌های ۱۹۸۴م تا سال ۱۹۹۶م تشکیل می‌دهد. او اقدامات مذهبی مهمی داشت و توانست با سخنرانی‌هایی که انجام می‌داد بیش از ۹۰٪ دانش‌آموزان خود را در «الدورامون» که نام یکی از شهرهای استان «الشرقیه» است که دژ اخوانی‌ها و وهابیت به‌شمار می‌آمد را به آیین تشیع درآورد.

نقد جریان‌های صوفی 
شحاته با توجه به اینکه ۲۰ سال با صوفی‌ها هم‌صحبت بود به این نتیجه رسید که صوفی‌ها در این زمان چند دسته هستند:
 یک گروه مقید به احکام اسلامی نیستند و با این ادعا که به آخرین مراتب ایمان رسیده‌اند، خود را بی‌نیاز از نماز دانسته و نماز را ترک می‌کنند.
 گروهی به روش‌های مختلف اموال مردم را چپاول می‌کنند.
 گروهی دیگر به جز طبل و بوق زدن چیزی از صوفی‌گری نمی‌دانند.

حمله کردن به وهابیان 
موضع شحاته در مورد وهابیت این بود که وهابی‌ها چهره اسلام را مخدوش کرده‌اند و عقاید نادرستی دارند. به‌نحوی که معتقد به هیچ‌یک از ائمه نیستند و فقط «ابن تیمیه» را قبول دارند و شأن وی را بالاتر از شأن پیامبر اسلام می‌دانند؛ در حالی که طبق کتب علمی و تاریخی ابن تیمیه از لحاظ اعتقادات دینی فردی مشکوک است. به همین خاطر در مساجد به کسانی که با  اهل بیت مخالف بودند از جمله وهابی‌ها حمله می‌کرد.

قتل حسن شحاته 
حسن شحاته در شامگاه ۲ تیر سال ۹۲، در حالی که آماده شرکت در جشن نیمه شعبان در روستای «ابومسلم» در منطقه «ابوالنمرس» در استان «جیزه» بود، در محاصره سه هزار نفر از سلفی‌ها قرار گرفت. آن‌ها با حمله به شحاته سر از بدن او جدا کردند، تعدادی دیگر از همراهانش را سنگ‌باران کرده و کشتند و جسدشان را با کشیدن روی زمین در شهر چرخاندند. دادگاه جنایی در مصر، قاتل حسن شحاته را به ۱۴ سال حبس محکوم کرد.

بازتاب قتل 
قتل رهبر شیعیان مصر باعث اعتراض عراق و ایران شد و مراجع تقلید شیعه در کشورهای مختلف از جمله لطف‌الله صافی گلپایگانی، حکیم، ناصر مکارم شیرازی، حسین نوری همدانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، جعفر سبحانی، روحانی، علوی گرگانی و شیرازی در پیام‌هایی مجازات عاملان این عمل را از حکومت مصر خواستار شدند. همچنین به مناسبت کشته‌شدن وی مراسم ختمی در تهران برگزار شد که گلپایگانی رئیس دفتر رهبر جمهوری اسلامی هم در این مراسم حضور یافت. الازهر مصر نیز این عمل را تقبیح کرد.

تالیفات 
 کتاب «إحیاء علوم‌الدین و قصاید»
 رساله «سراج الأمة فی خصائص السادة الأئمه»

جستارهای وابسته 
 قتل‌عام شیعیان روستای ابومسلم
 بدر غزال
 نمر

منابع

پیوند به بیرون 
 ویکی‌پدیای عربی
 واکنش الازهر به قتل ۴ شیعه بدست سلفی‌ها (تابناک)
 هتک حرمت به جنازهٔ رهبر شیعیان مصر+فیلم (تابناک)
 ویدئو در یوتیوب که وی در سخنرانی‌های خود به خلفای اهل سنت و عایشه همسر پیامبر فحشها رکیک و لعن و توهین کرده‌است.
 سخنرانی حسن شحاته که موجب تحریک جوانان روستا و در نتیجه قتل وی شد.

اهالی استان شرقیه
خشونت علیه مسلمان شیعه
دانشگاه الازهر
دانش‌آموختگان دانشگاه الازهر
درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
روحانیان شیعه اهل مصر
روحانیان شیعه دوازده‌امامی
زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
زادگان ۱۹۵۶ (میلادی)
شیعیان اهل مصر
شیعیان مصر
کشته‌شدگان اهل مصر
مقاله‌های خرد جنایت
منتقدان اسلام‌گرایی
نوکیشان شیعه