ولی‌الله مؤمنی

ولی‌الله مؤمنی  (زاده ۱۰ خرداد ۱۳۲۳ در ایردموسی، اردبیل – درگذشته ۸ دی ۱۳۹۴ در تهران) گوینده و بازیگر سینمای ایران، فعالیت هنری‌اش را با تئاتر آغاز کرد و در سال ۱۳۴۷ به صورت حرفه‌ای گویندگی فیلم را تجربه کرد. او تاکنون در فیلم‌ها و کارتون‌های بسیاری گویندگی کرده‌است. از جمله نقش‌های ماندگار این هنرمند در دوبله می‌توان به گویندگی در فیلم‌های ای ایران و مادر و مجموعهٔ جنگجویان کوهستان اشاره کرد.

مؤمنی علاوه بر دوبله در چند فیلم سینمایی به عنوان بازیگر نقش اصلی حضور یافته‌است. وی با حضور در فیلم‌های میرزا کوچک‌خان (۱۳۶۲) و سردار جنگل (۱۳۶۲) نقشی ماندگار در سینمای ایران ایفا کرد. او همچنین در فیلم‌های آفتاب‌نشین‌ها (۱۳۶۰)، عصیانگران (۱۳۶۰)، عروس حلبچه (۱۳۶۹)، افعی (۱۳۷۱)، ضربهٔ آخر (۱۳۷۲)، دل و دشنه (۱۳۷۳)، جهنم سبز (۱۳۷۴) و بشارت منجی (۱۳۸۳) بازی کرده‌است.

از مجموعه‌هایی که مؤمنی در آن به نقش‌آفرینی پرداخته‌است می‌توان به مختارنامه (۱۳۸۸)، تبریز در مه (۱۳۸۹) و جلال‌الدین (۱۳۹۳) اشاره کرد.
مؤمنی کلاس‌های تئاتر را در تروپ اسکار با مدیریت منوچهر قاسمی گذراند. پس از آن وارد تئاتر لاله زار شد. از سال ۱۳۴۲ به غیر از بازیگری در زمینه‌های تئاتر، به عنوان مدیر صحنه و گوینده نیز به فعالیت خود ادامه داد. پس از آن در سال ۱۳۴۷ با پیشنهاد دوستان و آشنایان از جمله داریوش اسدزاده در زمینه دوبله فیلم مشغول به کار شد و فعالیت خود را در این زمینه تا پایان عمر ادامه داد. او بازی‌هایی ماندگار در فیلم‌های سال‌های حادثه در نقش روح‌الله خمینی، سردار جنگل در نقش میرزا کوچک‌خان، ولایت عشق در نقش طاهر ذوالیمینین، مجموعه تلویزیونی کلانتر و مختارنامه نقش شُرحبیل بن ذی کلاع را داشته‌است.

زندگی‌نامه

دوران کودکی و نوجوانی 
ولی‌الله مؤمنی در دهم خردادماه سال۱۳۲۳ در اردبیل به دنیا آمد. وی در کلاس چهارم ابتدایی تحصیل می‌کرد که همراه خانواده از اردبیل به تهران نقل مکان کرد. مؤمنی به خاطر علاقه‌ای که به هنر داشت از سال ۱۳۴۳ به بازی در تئاتر روی آورد و از سال ۱۳۴۵ نیز با بازی در فیلم دو انسان ساخته آرامائیس آقامالیان وارد سینما شد. وی در این فیلم با بازیگرانی همچون ایرج قادری و فرانک میرقهاری هم بازی شد.

دوران کاری 
مؤمنی یک سال بعد در سال ۱۳۴۶ فعالیت در گویندگی را آغاز و از سال ۱۳۴۷ وارد حرفه دوبله شد و گویندگان معاصری همچون ژرژ پطرسی، جواد پزشکیان، خسرو شکیبایی و فریبرز صالح بودند. مؤمنی در همان سال با بازی در مجموعه تلویزیونی «پهلوان نایب» به عنوان بازیگر وارد تلویزیون شد. وی هم‌زمان فعالیت در سینما، تلویزیون و دوبلاژ را ادامه داد و تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران دربیش از ۱۰ فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی ایفای نقش کرد و در فیلم‌های زیادی نیز به جای بازیگران خارجی وایرانی گویندگی کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به فرهاد حمیدی اشاره کرد که بیشتر در نقش‌های منفی سینما ظاهر می‌شد. مؤمنی پس از انقلاب فعالیت بازیگری خود را با فیلم قیام ساخته رضا صفایی آغاز کرد. وی در سال۱۳۶۰ به دلیل علاقه‌ای که به هنر خوشنویسی داشت به کلاس‌های غلامحسین امیرخانی (خط نستعلیق) و استاد کابلی (شکسته نستعلیق) رفت و موفق به اخذ مدرک عالی خوشنویسی شد. مؤمنی بازیگر نقش اصلی میرزا کوچک خان جنگلی در فیلمی به همین نام بود. او علاوه بر هنر هفتم در هنر خوشنویسی نیز دارای ذوق و مهارت فراوان بود؛ ولی‌الله مؤمنی دربارهٔ چگونگی انتخاب شدنش برای ایفای نقش میرزا کوچک خان جنگلی می‌گوید:«آن زمان حدود هشت سال از ورود من به عرصه دوبله می‌گذشت. سازندگان فیلم به دنبال فردی بودند که از نظر ظاهری شبیه میرزا باشد. زمانی که مرا برای ایفای این نقش در نظر گرفتند، پیشنهاد کردند که مو و ریش‌هایم را بلند کنم. پس از مدتی مرا نزد شادروان ابراهیم فخرایی (وزیر فرهنگ میرزا کوچک‌خان و نویسنده کتاب سردار جنگل) بردند. فخرایی زمانی که مرا دید، جاخورد، گریه کرد و من را بوسید و گفت که کپی میرزا کوچک خان شده‌ام.»مؤمنی در سال ۱۳۷۵ با بازی در مجموعه مجموعه تلویزیونی «آفتاب و زمین» در نقش پدر امام خمینی نیز دوباره توانایی خود را به تصویر کشید.
وی از جمله معدود بازیگرانی است که در تمام ژانرهای منفی و مثبت ایفای نقش می‌کند. بازی تأثیرگذار او در نقش بسیار منفی «شرحبیل بن ذی الکلاع» در مجموعه تلویزیونی مختارنامه و در نقش مثبت «امیر بخارا» در مجموعه تلویزیونی جلال الدین فراموش نشدنی است.
مؤمنی در سال ۱۳۹۰ نیز در فیلم «سال‌های حادثه» در نقش امام خمینی ایفای نقش کرد که این فیلم بنا به دلایلی ناتمام ماند. مؤمنی در حالی در هشتم دی‌ماه ۱۳۹۴ در تهران درگذشت که آخرین کارش مجموعه تلویزیونی معمای شاه از تلویزیون در حال پخش است.

وفات 
او در عصر روز سه شنبه هشتم دی ماه ۱۳۹۴، در بیمارستان شهید رجایی در حصارک کرج بر اثر عارضه قلبی درگذشت. در ۱۰ دی‌ماه ۱۳۹۴ در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

فیلم‌شناسی

فیلم

تلویزیون

تئاتر

دوبله 
 مادر به عنوان گوینده محمود لطفی
 جنگجویان کوهستان به عنوان گوینده
 خورشید مصر
 ای ایران
 کارتون زورو در نقش گروهبان گارسیا
 قطار چنای (فیلم هندی)
 سرقت از بانک با بازی جیسون استتهام
 سریع و خشن ۶
 انیمیشن دور دنیا در ۸۰ روز
 قصه‌های جزیره به عنوان گوینده «سرپاسبان جفری»
 داستان زندگی (کلانتر دهکده)
 پهلوانان در نقش غلام گزمه (دو فصل اول)

منابع

پیوند به بیرون 

 
 
 صفحه ولی‌الله مؤمنی در Irancat.com
 گریم ولی‌الله مؤمنی در فیلم مختارنامه (۱)
 گریم ولی‌الله مؤمنی در فیلم مختارنامه (۲)
 ولی‌الله مؤمنی در گذشت
 ولی‌الله مؤمنی درگذشت (۳) 

اهالی اردبیل
اهالی تهران
بازیگران آذری اهل ایران
بازیگران تئاتر مرد اهل ایران
بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
بازیگران مرد فیلم اهل ایران
خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
خوشنویسان اهل ایران
درگذشتگان ۱۳۹۴
درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
زادگان ۱۳۲۳
زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
صداپیشگان مرد اهل ایران