جاده همیلتون

میان سال‌های ۱۹۲۸ و ۱۹۳۲ بریتانیایی‌ها راهی راهبردی از اربیل در کردستان عراق به مرز حاجی عمران در منطقه مرزی پیرانشهر ایران کشیدند که از رواندز می‌گذشت و به نام جاده همیلتون معروف است. سازنده این جاده آرچیبالد همیلتون، مهندس اهل نیوزلند بود.

طول این جاده ۱۷۷ کیلومتر است. از سوی اربیل ۵۰ کیلومتر اول آن از تپه‌زارها و پستی و بلندی‌ها می‌گذرد اما ۱۰۰ کیلومتر بعد منطقه‌ای بسیار کوهستانی با دره‌های عمیق است و جاده در این منطقه از فراز رود زاب بزرگ نیز می‌گذرد. ساخت این راه چهار سال به درازا انجامید و در ساخت آن کارگرانی از طوایف کرد و عرب عراق کار کردند. این منطقه پیش از آن یک جاده سراسری نداشت. به خاطر دورافتادگی منطقه، هامیلتون ناچار شد پل‌هایی فلزی را ویژه این منطقه طراحی و در محل اجرا کند. به خاطر دشواری راه و کمبود وسایل در آن روزگار، هامیلتون مسیر را به‌گونه‌ای برگزید که جاده، رود زاب را تنها در سه محل رد کند اما امروزه بخش‌هایی از جاده تغییر مسیر داده و این راه در نقاط بیشتری از رودخانه عبور کرده و طول راه کمتر شده‌است.

از زمان ساخته شدن جاده سال‌های دراز این راه محل جنگ و کشمکش میان طوایف و هم‌چنین درگیری نظامی میان کردها با حکومت مرکزی بود. به‌ویژه در زمان ریاست‌جمهوری صدام حسین جنگ کردهای منطقه با حکومت مرکزی بر سر کنترل جاده همیلتون شمار بسیار زیادی کشته و زخمی برجای گذاشت.

آرچیبالد همیلتون 
آرچیبالد میلنی همیلتون (Archibald Milne Hamilton) (۱۸۹۸-۱۹۷۲) مهندس راه و ساختمان زاده نیوزلند بود که به خاطر ساختن جاده همیلتون در کردستان عراق و هم‌چنین طراحی سامانه پل‌سازی کلندر-همیلتون معروف است.

هامیلتون چهار سال در ساخت این جاده در کردستان کار کرد و بر موانعی چون جنگ‌های طایفه‌ای، بیماری، و کاغذبازی مقامات دولتی چیره آمد. او در سال ۱۹۳۷ کتابی درباره تجربیاتش در ساخت این جاده و در مورد این منطقه نوشت به نام «راهی در کردستان: سفرهایی در شمال عراق».

این جاده از شهر رواندز می‌گذشت و این شهر به خاطر درگیری‌های خونین خانوادگی و انتقام‌های پدرکشتگی معروف بود. آرچیبالد هامیلتون در سال ۱۹۳۰ نوشت که «رواندز همواره محل اعمال شوم و قصاص‌های خونین بوده‌است. حاکمان مهم و غیر مهم آن تقریباً همگی به طور خشونت‌آمیز به قتل رسیده‌اند و امروزه نیز این روند هم‌چنان ادامه دارد.

پیوند به بیرون 
 مستند سفر پیاده در طول جاده همیلتون

منابع 

 The other Iraq tour

اهالی کانتربوری، نیوزیلند
دانش‌آموختگان دانشگاه کانتربوری
درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
زادگان ۱۸۹۸ (میلادی)
مخترعان اهل نیوزیلند
مخترعان سده ۲۰ (میلادی)
مهندسان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
مهندسان سده ۲۰ (میلادی) اهل نیوزیلند
مهندسان عمران
نیوزیلندی‌های مهاجرت‌کرده به بریتانیا