پیرکوه

پیرکوه علیا، روستایی از توابع بخش دیلمان شهرستان سیاهکل در استان گیلان ایران است. مردمان این روستا از نژاد کرمانج (کرد شمال) هستند و به زبان کرمانجی صحبت می‌کنند و به دلیل همزیستی با مردم گیلک زبان گیلکی را نیز فراگرفته‌اند. ساکنان پیرکوه از نوادگان طایفه استاجلو از ایل عمارلو (از ایلات بزرگ زعفرانلو که ساکن شمال خراسان می‌باشند) هستند، که در دوره نادر شاه افشار به جهت حفاظت در مقابل حمله روسها به این منطقه کوچانده شده‌اند. رهبر کردهای عمارلو در روستای پیرکوه ساکن شد و پس از فوت ایشان به جهت این که پیر نامی محترم و مقدس در میان کردها می‌باشد، نام پیرکوه را بر این منطقه نهادند. بیشتر مردم پیرکوه کشاورز و دامدار هستند و محصولات پیرکوه عبارتنداز:فندق، گردو، گندم، جوو... در نیمه شب خرداد سال ۱۳۶۹ زلزله‌ای بزرگ منطقه را لرزاند و متأسفانه ۱۲۰ تن از مردم پیرکوه در این زلزله جان باختند. شدت زلزله به حدی بود که مردم مکان روستا را جابجا کرده و در دشتی به نام صحرای پیرکوه ساکن شدند. }} این مطلب دررابطه با معرفی پیرکوه در (مجله ندای شماره1 پیرکوه) به قلم استاد عطا عطایی پیرکوهی نگاشته شده است: اما پیرکوه را نخست باید از عمارلو شناخت و عمارلو جایی است در میان کوه های سر به فلک کشیده البرز که بهارانی سرسبز و دلفریب و زمستان های سر سخت و سرد دارد . آنچه این سرزمی زیبا را منحصر به فرد گردانیده، تنوع در وضعیت اقلیمی آن است که کوهها با جنگل هایش و مراتع و مزارعش و چشمه ساران زلال و رودهای روانش در هم آمیخته است و دره” ها و صخره هایش مردان و زنانی را به یاد دارند که در روزگارانی نه چندان دور و به سال 1141خورشیدی) یعنی حدود ۳00 سال پیش به -فرمان نادر شاه افشار برای حفظ و حراست تنگه منجیل از هجوم و جاه طلبی تزار روس و از شمال خراسان و قوچان به این سرزمین کوچاندند و در حوالی گنجه رودبار اردو زدند. اینان همان کردان عمارلو بودند که از ایل بزرگ زعفرانلو منعشب گردیده و به دلیل فداکاری ها و دلاوری هایش در راه آئین و میهن ، نادر شاه به این قبیله توجه زیاده داشته است و سپس با گذشت زمان کردان کرمانج در منطقه نسبتا” وسیعی از خورگام تا جیرنده و فاراب تا پیرکوه و دیارجان پراکنده شده اند که اکنون جمعیت آنها را حدود پنجاه هزار نفر تخمین می زنند و شامل ۱۲۰روستای کوچک و بزرگ می باشد.

تیره کُرد که در منطقه ساکن هستند عبارتند از تیره « قبه کرانلو» در دیار جان — تیره « استاجلو یا استاجانلو » در پیرکوه و تیره « بیجانلو یا بایشانلو» جیرنده و تیره « سمخانلو یا سمختانلو » در خورگام . اما طایفه استاجلو از همان تیره بودند که در رکاب شاه اسماعیل صفوی در جنگ با عثمانی ها صلابت و فداکاری زیادی از خوشان دادند و بزرگ ترین سردار سپاه صفوی به نام محمد خان یا خان محمد استاجلو از این طایفه بوده است و در جایی دیگر ادیب و محقق گیلانی زنده یاد جهانگیر سرتیپ پور در کتاب نامها و نامدار ها ی گیلان از پیرکوه به عنوان شاه نشین یاد کرده است .

مردم پیرکوه از هنگام کوچ به این منطقه از شاخص اجتماعی ویژه ای برخوردار بوده اند که بخشی از عوامل صاحب نفوذ از قبیله عمارلو در انجا اسکان یافتند و نقل است که در جنگ میهنی هرات عده ای از سران پیرکوه حضوری موثر داشتند .پیرکوه پس از سال ۱۳۱۰خورشیدی مرکز دهستان و دارای دهداری بوده است و قبل از آن نیز مالیات و سوار (سرباز) منطقه توسط سران پیرکوه به مرکز قزوین فرستاده می شده است .

و اما پیرکوه کنونی : منطقه ای را در بر می گیرد با حدود ۵۰۰۰ (پنج هزار) جمعیت که شامل ۳۲ روستا و ابادی می باشد که در فاصله ۲۰کلیو متری دیلمان کنونی واقع گردیده است . مردمان آن دیار در حال حاضر به دلیل مجاورت و مراودت با گیل و دیلم با دو گویش کردی کرمانجی و گیلکی سخن می گویند . ازجمله روستاهای پیرکوه کنونی :عبارتند از جلیسه ،پیشکیلجان،چمچال،ملامحله،کلاک، بنه زمین،گرماور،پینوند،زنش،وسمه جان،یسن،یرشلمان،آسیابسر،لرده،گیلارکش،کمنی، و روستا های و آبادی های شاهیجان. از نظر موقیعت جغرافیایی : همان گونه که یاد آوری شد پیرکوه در فاصله 20 کلیومتری دیلمان و بر بلندی های منطقه کوهستانی البرز غربی واقع گردیده است و از ناحیه ای کوهستانی زیبا و منحصر به فرد به نام تورار کوه برخوردار است که دارای چشمه های زلال و روان به نام (( سنگ چشمه)) ((دوخانی)) و ((سرخ چشمه)) در اردو سامان ((آردسامان)) می باشد

برگرفته از مجله ندای شماره1 پیرکوه

جمعیت
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت روستای پیرکوه ۶۶۱ نفر (۲۰۱خانوار) بوده‌است.

زبان و قومیت 
ساکنین این روستا به زبان‌های کردی کرمانجی صحبت می‌کنند. ایشان از کردهای عمارلو‌ می باشند.

خان ها و بزرگان تاریخی 
مردم پیرکوه از نسل خان های عمارلو شناخته می شوند. ایشان از فرزندان محمدسلیم خان می باشند.

جستارهای وابسته 
 فهرست روستاهای ایران

منابع 

 

روستاهای شهرستان سیاهکل