آذربایجانی‌ستیزی در ارمنستان

آذربایجان ‌ستیزی یا احساسات ضد ‌آذربایجانی در ارمنستان به احساساتی گفته می‌شود که به اختلافات در مورد مالکیت، مناطق مناقشه برانگیز قره‌باغ مربوط است. شاید این اختلافات نتیجه کشتار ارامنه توسط امپراطوری عثمانی و ترک‌ها است. ارمنی‌ستیزی توسط جمهوری آذربایجان و تاکید بر اختلافات بین دو کشور اروپایی و اوراسیایی ایجاد کرده‌ است.

تاریخچه 

ملی‌گرایان ارمنی از ارائهٔ یک راه‌ حل رضایت‌بخش در منطقهٔ قره‌باغ امتناع می‌کنند و با این اقدام احساسات افراطی و ضد‌ آذربایجانی را ریشه‌‌دارتر ساخته و تثبیت می‌کنند.  تمایز قومی و زبانی ملی‌گرایی ارمنی در اواخر قرن ۱۹  سبب گسترش احساس بی‌اعتمادی، سوء ظن و دشمنی نسبت به آذربایجانی‌ها را در قفقاز گسترش دادند. برخوردهای مشابه در ایروان اتفاق افتاده‌ است که در آن آذربایجانی‌ها توسط ارامنه مسلح به قتل رسیدند. در ماه اوت، ۱۹۰۵ مانیفست ملی ارمنی، که برای اخراج مردم ترک از مکانی که «مکان مقدس ارمنستان» نامیده می‌شود، به خشونت، چند صد نفر از آذربایجانی‌ها را در شوشی به قتل رساندند. پس از مداخلهٔ بریتانیا در آذربایجان برای جلوگیری از تصاحب کامل ارامنه در قره‌باغ به سال ۱۹۱۹، بریتانیا فرماندار کل آذربایجان، خسرو بیگ سلطانوف را به عنوان فرماندار قره‌باغ کوهستانی جهت آتش‌بس برگزید؛ که به پیشنهاد آتش‌بس سلطانوف توجهی نشد و بسیاری از مناطق ارضی آذربایجان توسط ارامنه پس داده نشد.

پس از سقوط شهر خوجالی در طی جنگ قره‌باغ، کشتار غیر‌نظامیان آذربایجانی در این شهر توسط ارتش ارمنستان به همراهی نیروهای ۳۶۶ ارتش روسیه در ۲۵ و ۲۶ فوریهٔ سال ۱۹۹۲ اتفاق افتاد. بر اساس آمارهای موجود از جمله آمار سازمان دفاع حقوق بشر در این کشتار ۶۱۳ نفر از غیر نظامیان از جمله ۶۳ کودک جان خود را از دست دادند.

در ۱۹۸۷ میلادی، اخراج ۳۰۰٬۰۰۰ نفر از آذربایجانی‌ها از ارمنستان آغاز شد. در آغاز سال ۱۹۸۸ امواج پناهندگان برای نخستین بار از ارمنستان به باکو آغاز شد و در سال ۱۹۸۸، آذربایجانی‌ها (حدود ۱۶۷٬۰۰۰ نفر) از جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی اخراج شدند.
سال ۱۹۹۳ بالاترین موج مهاجرت آوارگان داخلی آذربایجان، هنگامی که نیروهای ارمنی قره‌باغ فراتر از مرزهای قره‌باغ کوهستانی را اشغال کرده‌ بوند. ارامنهٔ قره‌باغ در نهایت موفق به از میان بردن آذربایجانی‌های قره‌باغ کوهستانی شدند.

تخریب مساجد و اسلام‌ستیزی در ارمنستان 

دانشنامه افرون و بروک‌هاوس در قرن بیستم، جمعیت ایروان را بیش از ۲۹٬۰۰۰ اعلام کرده بود از این تعداد ۴۹٪ تاتارها و آذربایجانی‌ها، ۴۸٪ ارامنه و ۲٪ روس‌ها بودند. ایوان چوپین و ادارهٔ مسلمانان قفقاز تعداد مساجد در این کشور را در قرن نوزدهم ۸ مورد اعلام کرده‌بود با این حال با توجه به آمار ۱۸۶۹ که توسط استانداری ایروان اعلام شده‌بود، تعداد مجموع مساجد شصت مورد وجود داشته‌است.

دانشنامه افرون و بروک‌هاوس هفت مسجد شیعیان را در قرن بیستم در ایروان اعلام کرده‌ بود که تنها مسجد کبود ایروان باقی‌مانده است. در سال ۱۹۹۰ یک مسجد در ایروان با بولدوزر نابود شد.

باستان‌شناس فیلیپ کول، در یادداشت «کمبود بقایای بازماندهٔ اسلامی در ارمنستان، از جمله ایروان». با استناد به اطلاعات جمعیت مسلمانان ارمنستان پیش از فتح روسیه، گفته‌است:
البته ارمنستانی‌ها هم در دفاع از خود به رفتارهای اذربایجان و اسلام ستیزی این کشور اشاره می‌کنند.

جستارهای وابسته 
 اخراج آذربایجانی‌ها از ارمنستان
 کشتار خوجالی
 ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان
 فهرست کشتارهای ارمنی‌ها

پیوند به بیرون 
 Armenian-Azeri Mutual Perceptions Project

منابع 

آذربایجانی‌ستیزی
افراد ایرانی آذری‌تبار
اهالی جمهوری آذربایجان
جامعه ارمنستان
روابط ارمنستان و جمهوری آذربایجان
قومیت‌ستیزی
ناسازگاری ناگورنو قره‌باغ
ارمنستان