Amerikar inperialismo

Amerikar inperialismoa edo estatubatuar inperialismoa Ameriketako Estatu Batuen eragin politiko, ekonomiko, kultural eta mediatikoaren hedapenari dagokio, bere mugetatik haratago. Testuaren egilearen arabera, inperialismoa izan daiteke, konkista militar purua, kanoiontziaren diplomazia, desberdinen arteko itunakk, fakzio gustukoenen diru-laguntza, erregimenen aldaketa behartuak edo enpresa pribatuen bidez ekonomikoki barneratzea; eta, interes horiek arriskuan daudenean, esku-hartze diplomatiko edo nahitaezkoa izan dezake.

Estatu Batuetako inperialismoa eta espantsionismoa iraunarazten dituzten politikak XIX. mendearen amaieran hasi ziren "inperialismo berriarekin", nahiz eta batzuek uste duten Amerikako Estatu Batuetako lurralde-hedapena, natibo amerikarren kontura, termino berarekin identifikatzeko bezain antzekoa dela. Ameriketako Estatu Batuak inoiz ez dira ofizialki inperio gisa identifikatu, eta haien lurralde-jabetzak ere ez dira ofizialki identifikatu. Iruzkingile batzuek herrialdea inperiotzat hartu dute, besteak beste, Max Boot, Arthur M. Schlesinger Jr. eta Niall Ferguson idazleek. Beste iruzkingile batzuek Estatu Batuei leporatu diete neokolonialismoa praktikatzea —hegemoniaren forma moderno gisa definitzen da batzuetan—, botere ekonomikoa baliatzen duena, indar militarra inperio informal batean erabili ordez; "neokolonialismo" terminoa inperialismo modernoaren sinonimo garaikide gisa erabili izan da noizean behin.

Estatu Batuek atzerriko herrialdeetako gaietan esku hartu behar ote duten oso gai eztabaidatua izan da herrialdearen historia osorako politika nazionalean. Interbentzionismoaren oposizioak herrialdearen jatorria atzerriko errege baten aurka matxinatu zen kolonia zahar gisa adierazi dute, baita demokrazia, askatasun eta independentziaren balio estatubatuarrak ere. Aitzitik, interbentzionismoaren eta inperialistatzat hartu diren AEBko presidenteen jarraitzaileek —bereziki Andrew Jackson, James K. Polk, William McKinley, Theodore Roosevelt eta William Howard Taft—, hainbat herrialdetako esku-hartzeak justifikatu dituzte (edo horien konfiskazio osoa), interes ekonomiko estatubatuarrak sustatzeko beharra argudiatuz, hala nola, zorraren merkataritza eta kudeaketa; mendebaldeko hemisferioan Europaren esku-hartzea (koloniala edo beste mota batekoa) prebenitzea, 1823ko Europaren aurkako Monroe Doktrinan adierazia; eta mundu osoan "ordena ona" mantentzearen onurak.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Inperialismoa
Ameriketako Estatu Batuetako espantsionismoaren historia
Ameriketako Estatu Batuetako kanpo harremanen historia
Inperioak