Mugetaxarra

Mugetaxarra Untzitibar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1427n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Untzitibarreko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak mugetaxarrarrak ziren.

Izena 
Mugetaxarra toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Mugueta (1288)
 Mugueta (1366)
 Mugueta (1532)
 Mugueta Xarra (1594)
 Mugueta Jarra (1648)
 Mugueta Çarra (1675)
 Muguetajarra (1712)
 Muguetazarra (1911)
 Muguetajarra (1996)

Etimologia 
"Mugeta zaharra", Longidako Mugeta ez bezala.

Geografia 
Mugetaxarra Untzitibarrran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

Klima 
Untzitibarrek klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak 
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.

Historia 
Zalantzarik gabe, 1056an jada ageri den lekuari dagokio, hots, «Mugueta» ezizen zaharrari, edo Antso Ortzitz jaunari dagokionez. 1268ko Erreediezmoaren Liburuan 16 diruko ekarpena esleitu zitzaion, gehi gari-lapurreta bat. Erdi Aro osoan Itzagaondoa ibarrena izan zen.

1366an nekazal su bakarra zuen eta 1427an jenderik gabe zegoen.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Untzitibar
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Untzitibarreko herri hutsuak