San Martin Tourskoa eliza (Leatxe)

San Martin Tourskoa eliza Oibar ibarreko Leatxe udalerrian XII. mendeko kristiau eliza zahar bat da, erromaniko estiloan. Gaur egun hainbat aztarnak bakarrik irauten dute eta herriko pilotalekuko frontisa da.

Eraikina 
Herrian, jakina zen bere pilotalekuko horma herriko eliza zaharraren zati bat zela, elizaren atzealdea izango zenaren leiho bat zegoelako. Hala ere, dena mataz eta belar txarrez estalita zegoenez, XXI. mendearen hasieran indusketak egin zituztenez, elizaren oinplanoa argitara atera zuten.

XII. mendearen hasieran eraikitako tenplu erromanikoa da, Antso VII.a Nafarroakoaren garaian. San Joanen zaldunek erromesen ospitale bat zuten Donejakue Bidean, Oibar eta Orbaibarren artean Leatxe zeharkatzen zuen antzinako galtzada erromatarrarekin lotzen zuena.
Jasokundeko Andre Mariaren eliza eraiki ondoren, denboraren joanak, XIX. mendeko gerrek eta Mendizabalen desamortizazioak tenplua hondamendi betean utzi zuten, eta, horren ondorioz, herriko hainbat etxe eraikitzean antzinako tenpluko leihoetarako eta harlanduzko harrietarako arkuteriak berrerabili ziren, eta Jasokundeko Andre Mariaren elizan kapitelak eta zizelkatutako harriak eliza osoan zehar banatzen dira, beren benetako jatorriarekin zerikusirik ez dutenak.

Landarearen barruan, oraindik ere, denboraren higaduragatik nekez bereizten diren irudi batzuk kontserbatzen dira, eliza honek jasan zuen etengabeko espoliazioan geratu denaren hondarrak baino apenas ikus daitezkeen. Errekondo aitak alboko hormetako harlandu gehienak, horma-bularrak, atariko ate-zangoak, kapitelak eta San Martinen hondakinetan balio handienekoak ikusi zituenak hartzen ditu Xabierko gaztelua zaharberritzeko, Aro Modernoaren hasieran suntsitu ondoren "haren segurtasuna eta kontserbazioa" aitzakiatzat hartuta.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Leatxe
 Oibar

Kanpo estekak 

Leatxeko eraikinak
Nafarroako elizak
XII. mendean amaitutako eraikinak