Marie Stritt

Marie Stritt, jaiotzez, Marie Bacon, (Sighisoara, Transilvania, Austriar Inperioa, 1855eko otsailaren 18a - Dresde, Weimarko Errepublika, 1928ko irailaren 16a) alemaniar antzerki-aktorea eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista izan zen.

Bizitza 
Transilvaniakofamilia baten seme-alaba nagusiena zne. Hamar neba-arrebetatik sei haurtzaroan hil ziren. Aita, Josef Martin Bacon ebokatua (1820-1885), Reichstageko kide hungariarra izan zen, besteak beste. Stritten neba, Josef Bacon (1857-1941), hiriko fisikaria zen eta bere jaioterriko Heimatmuseumaren sortzailea. 

Therese Bacon ama emakumeen politikan murgilduta egon zen, emakume-mugimendu handirik ez zegoen unean. 1890eko hamarkadaren hasieran amak sartu zuen Marie Stritt Dresdeko emakumeen mugimenduan, . 

1873an, Marie Strittek Sighisoara jaioterria utzi zuen aktore izateko. Vienako Kontserbatoriora joan zen, eta 1876an jaso zuen lehen lana Karlsruhen. Hantxe egin zuen debuta: Käthchen von Heilbronn eta Die Geschwisterren Marianne rola. Bertan  egon zen 1881era arte. Gero Frankfurt am Mainera joan zen, baina laster bertan behera utzi zuen kontratua, eta Hanburgon eta Dresden bakarrik aritu zen gonbidatu gisa. 

Marie Stritt, opera-kantaria zen Albert Strittekin (1847-1908) ezkondu zen, eta harekin bi seme-alaba izan zituen. 1889an, agur esan zion agertokiari eta Dresden jarri zen bizitzen. Han, 1894tik aurrera gero eta gehiago sartu zen emakumeen mugimenduan.

Aktibismoa 
Marie Stritt emakume alemanen mugimenduaren aitzindari garrantzitsutzat jotzen da. Aktore gisa zuen prestakuntzari esker, mugimenduko hizlari onenetakotzat jo zuten. 1891tik 1896ra, Stritt Erreformako Emakumeen Elkarteko kide eta aldi baterako presidente izan zen. 1894an, Dresden sortu zuen emakumeentzako legezko babeserako lehen elkartea. 1896an, Kode Zibilaren proiektuaren aurka emakumeen milizia-protesta kanpaina hasi zuen. 1899tik 1910era Emakume Alemanen Elkarteen Federazioko lehendakaria izan zen. 1900etik 1920ra, Marie Stritt izan zen BDF argitaratzeko organoaren editorea. Argitalpen hori 1913. urtera arte agertu zen "Centralblatt" izenburupean, eta, ondoren, "Frauenfrage" izena hartu zuen. Strittek eragin handia izan zuen emakume alemanen boto-eskubideen mugimenduan. 1911tik 1919ra Emakumeen Boto Eskubideetarako Alemaniako Elkarteko buru izan zen eta 1913tik 1920ra Emakumeen Boto Eskubideen Munduko Federazioko lehendakari izan zen. Emakumeen Sufragiorako Nazioarteko Aliantza). 1920an, Reich gobernuaren ordezkaria izan zen Genevako Nazioarteko Kongresuan, 1899tik 1921era, Alemaniako Emakumeen Elkarteen Federazioko Zentralblatt-eko buru gisa editorea, edo "Frauenfrage/ Iruzurra", 1919tik 1922ra hiriko zinegotzia eta 1920tik 1922ra Dresden ohorezko zinegotzia. 1919an Alemaniako Emakumeen Elkarteen Federazioko batzorde betearazle federaleko kide bihurtu zen eta 1922tik 1927ra Dresdeko Emakumeen Elkarteko presidente izan zen. Stritt  Emakumearen Azterlanen Elkartearen sortzaileetako bat ere izan zen (geroago Emakumearen Irudiaren Emakumearen Azterlanen Elkartea).  

XX. mendearen hasieran, erretratu-argazkiak Berliner Illustrirten Zeitung-en lehen orria apaindu zuen. Hori 1904ko ekainean izan zen, Berlingo Emakumeen Nazioarteko Biltzarraren hasieran, Alemaniako Emakumeen Elkarteen Federazioko lehendakari gisa. 1910ean, Gertrud Bäumerrek ordezkatu zuen Stritt, gehiengo kontserbadoreak eskatuta. Arrazoia izan zen Strittek, gobernu federalean, amatasuna babesteko hartu zuen konpromisoa, ama ezkongabeen alde ere egin baitzuen, baita sexu-erreforma integral baten eta abortoa zigortzen zuen 218. artikuluaren aurkako jarreraren alde ere. Stritt, bere posiziotik, emakumeen mugimenduaren alde erradikalekoa zen arren, edozein polarizazio baztertu eta  hegalen arteko lehian bitartekari izaten saiatu zen. 

Hil ondoren, Sighisoarako kutxa batean lurperatu zuten.

Marie Stritt Fundazioa 
Marie Stritt Fundazioa Alemaniako Emakumeen Elkarteen Federazioko lehendakari izateari uko egiteagatik ezarri zen. Hiriburuak BDF eduki behar zuen. Inflazioaren ondorioz, fundazioa 1923an desegin behar izan zen.

Lanak 

 Etxeko haurren hezkuntza, Berlin 1891.
 Emakumeen logika, Dresde 1892.
 Emakumea etxekoa da, Dresde 1893.
 Gizonaren patua, Dresde 1894.
 Emearen Ahuleziak, Dresde, 1894.
 Emakumeen Nazioarteko Biltzarra Berlinen 1904
 Chrystal Macmillan; Marie Stritt; Maria Verone: Emakumeek praktikan bozkatzeko duten eskubidea. Emakumeen Sufragiorako Nazioarteko Aliantza. Dresde: Heinrich Minden-en editoriala, 1913

Iruditegia

Erreferentziak

Bibliografia 

 Ludwig Eisenberg: Alemaniar garaiko XIX. mendeko lexiko biografiko handia. Mendea. Verlag von Paul List, Leipzig-en 1903, 1015. or. (Marie Stritt ).
 Elke Schüller: Marie Stritt: "borrokaren txapelduna" emakumeen mugimenduan (1855-1928). Helmer 2005,  (berrikuspena).
 Stritt, Marie. In: Wolfgang Klötzer ): Frankfurteko biografia. Historia pertsonalaren entziklopedia. Bigarren liburukia M - Z (= Frankfurteko Batzorde Historikoaren argitalpenak. XIX. zerrenda, ez. 2) Waldemar Kramer, Frankfurt am Main 1996, {{ISBN|3-7829-0459-1}}.   , 450. or.

Kanpo estekak 

Alemaniako feministak
Emakume aktibistak
Emakume aitzindariak
Sufragistak
Emakume idazleak
Alemaniako emakume aktoreak