Guarako mendilerroa

Guarako mendilerroa (gaztelaniaz eta ), Pirinioetan dagoen mendilerro bat da, Pirinioaurrean hain zuzen ere. Huesca hiritik 25 kilometro ipar-ekialdera dago, eta ekialdetik mendebaldera hedatzen da Guatizalema eta Alcanadre ibaien artean, Gállego Garaia, Hoya de Huesca eta Sobrarbe eskualdeetan. Punturik garaiena Tozal de Guara (2.077 m) da. Ekialdean, Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea du.

Geologia 

Mendigunea, batez ere, Paleogenoko kareharriz osatuta dago, eta, hegoaldeko ertzean, gres edo Miozenoko hareharrizko estratu batez, gehienbat konglomeratua dena.

Bere geografia malkartsua dela eta, mendilerro egokia da bere arroila ugarietan jaitsiera praktikatzeko. Arroka-eskalada, espeleologia eta xendazaletasuna ere egiten dituzte.

Ezagunak dira «mallo» izenez ezagutzen diren formazio geologikoak, horma bertikal gisa modu malkartsuan altxatutako arrokak. Guarako mendilerroko hainbat puntutan daude, Salto de Roldán ezagunena izanda.

Geografia 
Ibai batzuk iparraldetik hegoaldera doaz eremuan zehar. Nagusiak mendigunearen iparraldean jaiotzen dira eta bertatik igarotzen dira denborarekin higadurak sortu dituen arroila ikusgarriei esker, hala nola Alcanadre ibaiarena, Guatizalema ibaiarena eta Vero ibaiarena. Ibai horiek guztiak Cinca ibaiaren ibaiadar zuzenak edo zeharkakoak dira, eta Ebroko arroaren parte dira.

Eremua oso sakabanatuta dago, eta barnealdean herri hustu batzuk daude. Alquézar eta Rodellar de Bierge herriak berpiztu egin dira azken urteotan, landa-turismoari esker. Ipar-ekialdean, parke naturaletik kanpo, Aínsa herri historikoa dago, eta hegoaldean Barbastro.

Flora 

Guarako mendilerroak, bere malda nabarmenagatik eta erliebearen okerruneagatik, ipar-mendebaldetik hego-ekialderako bere norabidearekin batera, barietate ekologiko handia eskaintzen du.

Bertoko landarediaren ezaugarri nabarmenetako bat iparraldeko eta hegoaldeko isurialdeen arteko kontrastea da. Iparraldeko isurialdean, paisaia Pirinioen antzekoagoa da: erkameztiak eremu handiak hartzen ditu, eta altueran, pinu gorriko pinudiak eta pagadi-arboladiak jarraitzen diote. Gorago mendi-pinua dago, izei batzuekin batera. Hegoaldeko isurialdean, baso mediterraneoa nagusia da: artadia nabarmentzen da, eta garaiera handiagokoan pinu gorria. Mendilerro osoan, sastrakadia landare-formazio garrantzitsuenetako bat da, batez ere ezpela, echinospartum horriduma, neurri txikiagoan, abaritza dituena. Sastrakadi hau aprobetxamendu tradizionalek lagundu dute.

Mendilerroko gailurretan, landaredi bereizgarria belar-espezieek osatzen dute, hartxingadiek bere kokapena ahalbidetzen duten lekuetan, eta edertasun bereziko loreak agertzen dira, hala nola Veronica edo Aquilegia generokoak. Mendilerroko beste landare endemiko batzuk ere badaude, hala nola harkaiztarrak.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Pirinioetako mendilerroak
Aragoiko Pirinioetako mendiak
Huescako probintzia