Inbestimendu funts

Inbestimendu funtsak edo inbertsio-funtsak inbertsio kolektiboko erakunde bat da (IKE), eta inbertitzaile fisiko edo juridiko desberdinen funtsak biltzean datza, hainbat finantza-tresnatan inbertitzeko. Haren erantzukizuna sozietate administratzaile baten esku uzten da, inbertsio-zerbitzuetako banku edo enpresa bat izan daitekeena.

Inbertsio-funts bat hainbat pertsonaren (fisiko edo juridiko) ekarpenak osatzen duen ondarea da. Pertsona horiek funtsaren partaide dira, eta funtsaren kudeaketaz eta administrazioaz arduratzen den sozietate kudeatzaile batek (burtsa-agenteak) administratzen du.

Funtsa partaidetza ezberdinetan zatituta dago eta partaidetza horiek egunero prezio edo likidazio-balio bat dute. Funtsaren errendimendua partaidetzak saltzeko unean gauzatzen da (kapitalizazioa), eta nahi den aldi guztietan egin daiteke, likidezia data batera mugatuta dagoen funtsetan izan ezik.

Jarduteko modua 
Funtsa hainbat inbertitzaileren ekarpenek osatutako ondarea da; ekarpen horiek izaera desberdinekoak izan daitezke (banakakoak, taldekoak edo instituzionalak; pribatuak edo estatukoak), eta profesional-talde baten esku uzten dute administrazioa. Inbertsio-funts mota desberdinak daude, sozietate administratzaileak aukeratutako inbertsio-zorroaren arabera.

Honako tresna hauetan inbertitzen da:

 Kotizazioa duten balioak (akzioak, bonuak, etab.).
 Dirua (tokiko edo atzerriko moneta).
 Higiezinak

Zehazki, inbertsio-funtsek kapitalen merkatuan parte hartzeko aukera ematen diete aurreztaile txiki eta ertainei, inbertitzaile handiek erabiltzen duten irizpide eta profesionaltasunarekin.

Erakundeen aldetik, bi sozietate bereizten dira: sozietate kudeatzailea eta sozietate gordailuzaina. Sozietate kudeatzaileak inbertsioaren xedea ezartzen du, kontabilitatea kontrolatzen du, legez eskatutako argitalpenak egiten ditu eta gordailu-sozietatea kontrolatzen du. Bestetik, sozietate gordailuzainak inbertsioak adierazten dituzten balioak eta gainerako tresnak zaintzen ditu.

Bezeroek ematen duten dirua sozietate gordailuzainak jasotzen du, eta ondoren inbertsio-funtsaren xede diren aktiboak erosteko erabiltzen da. Sozietate kudeatzailearen eta gordailuzainaren artean kontrolatu behar dute Kudeaketa Erregelamenduko jarraibideak betetzen direla.

Inbertsio Funtsaren errendimendu motak 
Errendimenduaren arabera, bi funts mota bereizi daitezke:

 Erlatiboa. Denbora-tarte jakin batean lortzen duen errendimendua indize bati dagokio. Hauek dira ohiko funtsak, hain arriskutsuak ez diren eta komisio gutxiago dituzten inbertsioen alde egiten dutenak.

 Erabatekoa. Inbertsioaren balioa bere diru-balioaren arabera neurtzen da. Funts horiek garestiak dira eta mota guztietako inbertsio-teknikak erabiltzen dituzte.

Errendimendu Erlatiboa 
Zertan inbertituko duten (akzioak, bonuak, lehengaiak, burtsa-indizeak), zer eremu geografikotan inbertituko duten eta merkatuko sektore espezifiko batean (teknologikoak, farmazeutikoak...) zentratuko diren ezagutzen da funts horietan. Kudeaketaren arabera, 2 taldetan banatzen ditugu.

 Kudeaketa aktiboaren bidez, inbertsio-funts baten kudeatzaileak bere irizpide eta analisian oinarritutako finantza-aktiboak bilatzen eta hautatzen ditu, merkatuan baino errentagarritasun handiagoak lortzeko helburuarekin. Adibide bat inbertsio funtsa tradizionala da eta komisioa %2koa izaten da.
 Kudeaketa pasiboaren bidez, indize edo merkatu jakin baten bilakaera erreplikatzea da helburua. Komisioak kudeaketa aktiboan baino txikiagoak dira, ez baitago kudeatzailerik finantza-aktibo onenen bila ezta merkatuan baino errentagarritasun handiagoak lortzearen bila. Kudeaketa pasiboaren adibideak funts indexatua edo ETF-a dira. Kasu hauetan komisioa %0,5-%1 tartekoa da.

Errendimendu Absolutua 
Funts horiek burtsako agenteek kudeatzen dituzte, eta ez dakigu zehazki zertan inbertituko duten (edozein gauzatan inbertitu dezakete: dibisetan, lehengaietan, bonuetan, akzioetan...) eta inbertsio-teknika espekulatiboagoak erabiltzen dituzte. Horien artean daude kudeaketa alternatiboko funtsak edo Hedge fund.

Inbertsio Funtsen motak 
Inbertsio-politikaren arabera, funts-kategoria desberdinak daude. Horietako bakoitzak errentagarritasuna bilatzeko irizpide zehatz bati erantzuten dio, eta hauek dira garrantzitsuenak:

 Errenta aldakorra: errentagarritasun bermaturik ez duten funtsak dira, onura handiagoak ekar ditzakete arrisku handiago baten truke.

 Errenta finkoa: inbertsio kontserbadoreagoei dagokie. Aktibo mota horiek aldakortasun txikiagoa duten arren, ez daude arriskutik salbuetsita eta errentagarritasuna ez dago bermatuta. 

 Mistoak: inbertsio-funts berean errenta finkoaren eta aldakorraren arteko inbertsio mistoak konbinatzen dituzte.

 Itzulera absolutua: funts horietan ez da erreferentziazko indize zehatz bat jarraitzen, eta kapitalaren balioa babestera bideratuta daude.

Fiskalitatea 
Inbertsio funtsek ez dute zergarik ordaindu beharrik funtsatik dirua atera arte. Hau da, inbertitutako dirua kentzen denean, irabazia edo galera aurrezkiaren zerga-oinarrian sartu behar da PFEZn (Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga).

Inbertsio-Funtsen Tributazioa 
Inbertsio-funtsaren dirua kentzerakoan, lortutako etekinagatik ordaindu beharko da zerga. Zerga-ordainketa ezberdina da lurralde nazionalean eta Euskal Autonomia Erkidegoan.

Hau da, lurralde nazionaleko tributazioaren arabera, fondotik dirua ateratzerakoan, lehenengo 6.000€-ak %19ko tributazioa izango dute; ondoren, 6.000€ eta 50.000€ balioen artean %21ko tributazioa izango dute; azkenik, 50.000€ baino altuagoko balioak %23ko tributazioa izango dute.

Jarriko dugu adibide bat modu argiago ikusteko tributazio bakoitzak duen eragina. Demagun duela 20 urte 20.000€ inbertitzen ditugula inbertsio-funts batean. Orain, 20 urte geroago, funtsaren balioa 100.000€koa da. Ateratzen dugu dirua eta gure PFEZn sartu behar da lortu dugun etekina, kasu honetan 80.000€ (100.000€-20.000€).

 Espainiako tributazioaren arabera hurrengoa ordainduko dugu. Lehenengo 6.000€ak %19ko tributazioarekin, beraz, 1.140€; ondorengo 44.000€ak (50.000€-6.000€) %21eko tributazioarekin, beraz, 9.240€; eta azkenengo 30.000€ak %23ko tributazioarekin, beraz, 6.900€. Guztira ordaindu beharreko zerga 17.280€koa da.
 EAEko tributazioaren arabera hurrengoa ordainduko dugu. Lehenengo 2.500€ak %20 tributazioarekin, beraz, 500€; ondorengo 7.500€ak (10.000€-2.500€) %21eko tributazioarekin, beraz, 1.575€; ondorengo 5.000€ak (15.000€-10.000€) %22ko tributazioarekin, beraz, 1.100€; ondorengo 15.000€ak (30.000€-15.000€) %23ko tributazioarekin, beraz, 3.450€; eta azkenengo 50.000€ak %25eko tributazioarekin, beraz, 12.500€. Guztira ordaindu beharreko zerga 19.125€koa da.

Erreferentziak

Kanpo-estekak 

Inbertsioa
Teoria ekonomikoak