Ardeshir Zahedi

Ardeshir Zahedi (persieraz : اردشیر زاهدی‎), GCVO, (Teheran, 1928ko urriaren 16a - Montreux, 2021eko azaroaren 18a)  Irango diplomazialaria izan zen. Atzerri ministro eta enbaxadore izan zen Estatu Batuetan eta Erresuma Batuan 1960ko eta 1970eko hamarkadetan .

Biografia 
1928ko urriaren 16an Teheranen jaioa, Mohammad Mosaddeq erori ondoren lehen ministro izan zen Fazlollah Zahedi jeneralaren eta bere emazte Khadija ul-Mulken semea zela.  Zahedí Utahko Estatuko Unibertsitatean nekazaritzan lizentziatu zen 1950ean, non Kappa Sigmako kidea zen. 1957ko urriaren 11n, Golestan jauregian ezkondu zen, bere lehen senarra izanik, Irango azken Xaharen alaba zaharrenarekin, Shahnaz Pahlavi printzesarekin; senar-emazteak 1964an dibortziatu ziren eta alaba bat izan zuten, Zahra Mahnaz Zahedí printzesa (Teheran, 1958ko abenduaren 2a), "Vala Goharí" izenekoa.

Bizitza politikoa 
Zahedi Estatu Batuetako enbaxadore izan zen 1973tik Irango Iraultzara arte, 1979ko urtarrilean gailurrera iritsi zen arte. Washington-en egin zuen bigarren egonaldian, bitxia izatearen ospea garatu zuen. 1970eko hamarkadaren erdialdean, Zahedí Elizabeth Taylor zinema izar estatubatuarraren lagun gisa ezagutzen zen, Barbara Howar idazleak adierazi zuenez. 1977an zehar, Washingtongo eraikin federal baten hanafien setioa gertatu zen. Zahedik, herrialde musulmanetako beste bi enbaxadoreekin batera, bahituak hartu zituztenak errenditzeko eta haietako 149 askatzeko gai izan ziren.

1978an, zenbait zirkulutan jakinarazi zen Zahedík Xah-ari manifestariak baretzeko eskatu ziola hainbat goi-kargudun erruduntzat hartuz, Amir Abbás Hoveydá (orduko lehen ministroa) eta Nematollah Nasiri SAVAKeko zuzendaria barne. 1979an Xahek Iranetik ihes egin zuenean, Zahedik Washingtonen enbaxadore gisa jarraitu zuen, baina Ruhollah Khomeini boterera iritsi bezain pronto dimisioa eman zuen. Gaixorik zegoen xaharentzat eta familia inperialarentzat asilo politikoa lortzeko saiakera zintzoak egin zituen Panaman, Mexikon, Marokon eta azkenik Egipton. 1980an Xaharen heriotzan eta ondorengo hiletan egon zen Kairon.

Azken urteetan 
Zahedí erretiratua da eta Montreuxen bizi da, Suitzan. Zuzenbidean eta Humanitateetan ohorezko doktoregoak jaso zituen Utahko Estatuko Unibertsitatean, Ekialdeko Texasko Unibertsitatean, Kent Estatuko Unibertsitatean, Saint Louis Unibertsitatean,Texasko Unibertsitatean, Montanako Estatuko Unibertsitatea, Washington College-n, Westminster College-n, Harvard Unibertsitatean, Seulgo Chung-Ang Unibertsitatean, eta Limako Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatean, Perun. 1976ko abenduan, Washingtongo ekitaldi batean, Zahedi Kappa Sigma Senidetasun Sariaren Urteko Gizona izendatu zuten. 2002an, Utahko Estatuko Unibertsitateko Ikasleen Ohorezko Aretoan sartu zuten, Nekazaritza Eskolan zehazki. Mundu osoko nazioen sari eta ohore ugari jaso zituen bere zerbitzu humanitarioengatik eta nazioarteko gaietan parte hartzeagatik.

2006ko maiatzean, Zahedik Irango programa nuklearraren aldeko jarrera adierazi zuen, "Iranen eskubide ukaezina" dela adieraziz, Arma Nuklearren Ez Ugaritze Hitzarmenaren (NPT) barruan. Ameriketako Ahotsak esan zuen AEBek. AEBek 50.000 milioi dolarreko ekarpena onartu zuten Iranen programa nuklearrera 1970eko hamarkadan. Bi dokumentu, bereziki, 1975eko apirilaren 22ko eta 1976ko apirilaren 20ko datakoek, Estatu Batuek eta Iranek programa nuklear baten inguruko negoziazioak egin zituztela erakusten dute, eta AEBek prest zeuden Irani laguntzeko uranioa aberasteko eta erregaiak birprozesatzeko instalazioen bidez.

  Homayoun Ordenako (Irango Inperioa) Lehen Mailako Zalduna. 
  Viktoriar Errege-Ordena [GCVO] (Erresuma Batua). 
  Erresumako Koroaren Leialtasun Ordenako Komendadore Handia [SSM] (Malaysiako Erresuma, 1968).

Erreferentziak

Bibliografia 

 Ardeshir Zahedi (اردشیر زاهدی), Ardeshir Zahediren memoriak: 1. liburukia [persieraz] (Khaterat-e Ardeshir Zahedi. - خاطرات اردشیر زاهدی), (Ibex Edizioak)  .
 Ardeshir Zahedi (اردشیر زاهدی), The Memoirs of Ardeshir Zahedi: 2. liburukia [persieraz] (Khaterat-e Ardeshir Zahedi. - خاطرات اردشیر زاهدی), (Ibex Edizioak)  .
 Ardeshir Zahedí, The Memoirs of Ardeshir Zahedí: 1. liburukia [ ingelesez ], (Ibex Edizioak)  .
 'Alí Riza Awsatí (عليرضا اوسطى), Iran azken hiru mendeetan (Irān dar Se Qarn-e Gozashteh - ايران در سه قرن گذشته), 1. eta 2. liburukiak. (Paktāb Edizioak - انتشارات پاکتاب, Teheran, Iran, 2003)  (1. liburukia),  (2. liburukia).
 Fereydoun Hoveyda, Xaharen erorialdia, Roger Liddell-ek itzulia (Wyndham Books, New York, 1980). ,  .

Kanpo estekak 

Irango politikariak
Irango ministroak