Bartzelona–Sagrera geltokia

Bartzelona–Sagrera edo Sagrera | TAV Katalan Herrietako Barcelonès eskualdeko etorkizuneko tren geltoki bat da, Bartzelona hiriburuko Sant Andreu barrutian kokatuta dagoena.

2023an inauguratuko dute, egungo aurreikuspenen arabera.

Izena 
Geltokiak izen ezberdinak jasotzen ditu bertan elkartuko diren garraiobideen arabera. Tren geltokiari Barcelona-La Sagrera deitzen zaio, Bartzelonako metroa Sagrera / TAV eta hiriarteko autobus geltokirako erabiliko den izena baieztatzea falta da. 2006tik 2011ra bitartean Bartzelonako alkate izan zen Jordi Hereuk 2008ko urrian proposatu zuen geltokia Europa deitzea, baina Sagrera eta Sant Martíko bizilagunek alkatearen proposamenari uko egin zioten.

Historia 
Bartzelonan instalazio handi bat eraikitzeko ideia 1980ko hamarkadan hasi zen, hainbat garraiobide bateratzeko, baina ez zen lehenengo proiektua 1996ra arte egin, metropoli-plan orokorra aldatuta. 1997ko azken hiruhilekoan, geltoki terminal bat eraikitzeko proiektua argitaratu zen, abiadura handiko trenen, Kataluniako Aldirien eta Bartzelonako metroaren zerbitzuekin, Bartzelonako Sagrera auzoan. Estazio honek 230 hektareako azalera hartuko luke eta 62 000 000 milioi pezetako inbertsioa eskatuko luke (373 milioi euro gutxi gorabehera). Proiektu hori ez zen egin, Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen lanak ez baitziren 1990eko hamarkadaren amaierara arte proiektatu.

Lehen proiektua 
Sagrerako geltokia eraikitzeko plana, gaur egun ezagutzen den bezala, ez zen forma hartzen hasi Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen proiektua argitaratu arte, non geltokia Bartzelonako iparraldean dagoen, Sants-Sagrera abiadura handiko tunelaren mutur batean. Geltokia eraikitzeko aurreikusitako aurrekontua 589,2 milioi eurokoa da, eta orain arte Katalunian esleitutako trenbide obrarik handiena izan da. Geltokiaren proiektua Sant Andreu de Palomar eta Sagrera sektoreetako azpiegituren eta urbanizazioaren multzoan sartuta dago. Sektore horiek Bartzelonako hirian 2010 eta 2016 artean garatu beharreko inbertsio ekonomiko handienaren proiektua dira, 2 250 milioi euroko inbertsio orokorrarekin.

2003ko martxoan Madril eta Lleida arteko abiadura handiko trenaren lehen zatia inauguratu zen. Hiru urte geroago, 2006ko abenduaren 19an, Lleida eta Tarragona arteko zatia inauguratu zen, eta 2007a aurreikusi zen Bartzelonara arteko zatiaren inaugurazio data gisa; hala ere, tarte hori ez zen martxan jarri 2008ko otsailaren 20ra arte. Jose Blanco Lopezek, urte horretako Espainiako Sustapen ministroak, Sagrerako geltokia eta Figueresko abiadura handiko tartea 2012 amaieran inauguratuko zituztela ziurtatu zuen. Geltokiko lanen esleipena 2009an egin zen, eta barne-arkitektura idazteko proiektua (117 milioi euro) eta instalazioak (119 milioi euro) egiteke geratu ziren. 2010eko maiatzean, etorkizuneko geltokitik igarotzen ziren 4 trenbideen behin-behineko lekualdaketak hasi ziren (Bartzelona-Portbou eta Bartzelona-Maçanet burdinbideak). 2010eko ekainaren 21ean, geltokiko sarbideak eta egitura gauzatzeko lehen fasearen lanak hasi ziren, 2010ean sustapeneko ministro izan zen José Blanco Lópezek lehen harria jarri zuenean. Ordutik aurrera, geltokia eraikitzea da Europako trenbidea lurperatzeko proiekturik garrantzitsuena, eta hogeita hamazortzi hektarea hartzen ditu. Lehen fase horren aurrekontua ia 600 milioi eurokoa izan zen; horietatik, 366 milioi euro sarbideetarako erabili ziren eta 223 milioi euro egiturarako. 2010eko abenduaren 19an, Figueres-Perpinyà abiadura handiko burdinbidea inauguratu zen, eta 2016ra arte atzeratu zen Sagrerako geltokiaren inaugurazio-data, 2008an hasi zen krisi ekonomikoaren ondorioz. Horrek 6 045 milioi euroko murrizketa ekarri zuen inbertsio publikoan.

2012ko azaroaren 9an, Administrador de Infraestructuras Ferroviariasek iragarri zuen 2012ko azaroaren 26an Sants geltokiaren eta Mollet del Vallès geltokiaren arteko bide-zatia elektrifikatuko zela, Sagreraki geltokiko lanetan dagoen eremutik igarotzen diren nazioarteko zabalerako trenbideak barne, eta Espainiako Sustapen Ministerioak modu ofizialean mantentzen duen aurreikuspenaren arabera, abiadura handiko trenak 2013ko apirilean hasiko ziren zirkulatzen, etenik gabe, Bartzelonan. 2012ko urtarrilaren 30ean, Pont del Treball Digne (Lan Duineko zubia) eraisten hasi zen, San Andres eta Sant Martí barrutiak lotzen zituena, obraren iraupen osoa 3 hilabetekoa izanik. Ana Pastorrek, 2011ko amaieratik Sustapen ministroak, 2012ko azaroaren 22an iragarri zuen Bartzelona–Sants eta Figueres–Vilafant arteko zatia 2013ko urtarrilean jarriko zela martxan, tarte horretako lanak amaitu eta 2012ko abendurako aurreikusita zeudenean. 2012ko urriaren amaieran, Renfe Operadoreak probak egin zituen série 103 trenekin Mollet del Vallès eta Vilobí d'Onyar korapiloaren artean, eta 2012ko abenduaren 4an azpiegitura eta gainegituraren balioztatze teknikoko probak hasi ziren Bartzelona–Sants eta Figueres–Vilafant artean. 2012ko abenduaren 7an, komunikatu baten bidez, Bartzelona–Sants eta Figueres–Vilafant arteko zatia 2013ko urtarrilaren 8an inauguratuko zela iragarri zen. 2012ko abenduaren 17an, probak hasi ziren Bartzelona–Sants eta Figueres–Vilafant arteko tarte berrian, Renfe Operadorak operatutako 103 serieko merkataritza-trenekin. 2013ko urtarrilaren amaieran, ADIFk geltokirako behin betiko trenbide-sarbideak eraikitzeko aurretiazko lanei ekin zien. Lan horiek Bartzelona-Maçanet burdinbideko trenbideak behin-behinean lekuz aldatzeari dagozkio. Halaber, Bartzelonako Udala Sustapen Ministerioarekin hitz egiten hasi zen geltokiaren kostuak merkatzeko, zerbitzua martxan jartzea are gehiago ez atzeratzeko.

Bigarren proiektua 
2008ko krisi finantzarioaren ondorioz, geltokiaren proiektua ez zen inbertsioen murrizketetatik libratu. 2013ko uztailaren 10ean, Espainiako Sustapen Ministerioa akordio batera iritsi zen Kataluniako Generalitatearekin eta Bartzelonako Udalarekin, geltokiaren kostuak murrizteko; aurreikusitako 820 milioi eurotik 650 milioi eurora igaro ziren. Kostuaren murrizketa izan zen aurrekontu altuenak zituzten azpiegituraren zatiak berriz aztertzea — abiadura handiko mailan aurreikusitako 200 metroko bosgarren nasa kentzea, estalkia aldatzea, elementu apaingarriak kentzea eta geltokiaren zenbateko osoa kentzea beste administrazio batzuek edo Societat Barcelona Sagrera Alta Velocitatek beren gain hartu behar dituzten esleipenetatik — proiektatutako trenbide-eskema aldatu gabe. Geltokirako onartutako aurrekontu berria — 650 milioi euro — Kataluniako Autonomia Estatutuaren hirugarren xedapen gehigarriaren aplikazioaren 255 milioi eurorekin finantzatuko da, hirigintzako gainbalioen 28 milioi eurorekin eta geltokiaren atariko merkataritza-sabaiaren 6 000 metro koadroak 60 urtera kudeatzeko Adif enpresak deituko duen lehiaketaren 300 eta 350 milioi eurorekin.

Aztarna arkeologikoak 
Sagrerako geltokiaren eraikuntzan zehar, garai historiko ezberdinetako aurkikuntza arkeologiko garrantzitsuak aurkitu dira. 2011ko abuztu erdialdean, iberiar garaiko egituren aztarnak eta erromatar hiribildu bat aurkitu ziren, ziuraski, IV. edo V. mendekoak, antzinako Treball Digne zubitik gertu. Aurkikuntza 1 100 m2-ko hiribildu termal bat da, Bartzelonako Udalaren arabera, eta aurkitutako aztarna arkeologikoak mosaikoak, pinturak eta eraikin erromatarren hondakinak dira. ADIFk aurkikuntzaren berri eman zion Bartzelonako Udalari, eta hark, Kataluniako Generalitatearekin batera, katalogatu eta dokumentatu egin zuen. Etorkizuneko geltokiko obra-eremuan egindako aurkikuntza nabarmen horrek lanak aldi baterako gelditzea eta Bartzelonako Udaletik, Kataluniako Generalitatetik eta Bartzelonako Historia Museotik etorritako 50 arkeologia-aditu inguru mobilizatzea eragin zuen, 750 000 euro inguruko kostuarekin. Erromatar hiribildua katalogatu ondoren, desegina izan zen, eta pieza gutxi batzuk baino ez dira kontserbatzen, horien artean, 50 m2 inguruko mosaiko erromatar bat nabarmentzen delarik, Bartzelonako Historia Museoko laborategi arkeologikora eraman zena, garbitu eta aztertzeko. Sagrera auzoko bizilagunek eskatu zuten hondakinak, gaur egun okupatuko zuten azken kokalekua zehaztu gabe, geltokitik gertu dagoen XIV. mendeko Fang Dorrean erakusteko, nahiz eta auzotarren proposamena baztertzen den, eraikinak duen barne espazio faltagatik.

2011ko urriaren hasieran, Neolito garaiko hilobi bat eta hobi batzuk aurkitu ziren. Hilobiak 1,30 metroko zabalera eta 1,20 metroko luzera zuen eta gizonezko heldu baten gorpuzkiak zituen. Sepulkrotik gertuko indusketa lanak 2012ko iraila erdialdean amaitu ziren, guztira berrehun eta zazpi hildako (indivuduo osoen hondakinak), ehun eta berrogeita hamar hondakin artikulatu (hiru hezur baino gehiago lotura anatomikoan) eta bost mila hezur isolatu dokumentatuz. Gorpuzkiak Bartzelonako Historia Museoko biltegira eraman zituzten, eta bertan azterketa antropologiko eta populazional bat egin zieten.

2012ko apirilean, Segalarien Gerraren (1640-1652) garaiko militarren ehun bat hezurdura aurkitu ziren. Arkeologoek egindako kalkuluen arabera, gorpuzkiak hogei eta berrogei urte artekoak ziren eta ez zuten tiro edo zauri hilgarririk hezurretan. Aurkitutako pertsonen heriotzaren arrazoiari buruzko hipotesi oinarrituena izurritearen gaixotasuna da, izurrite handia izan baitzen garai hartan Bartzelonak jasan zuen setioetako batean. Eskeletoak Bartzelonako Historia Museoko biltegira eraman zituzten.

2012ko irailean, indusketa berriek mahastien arrasak, zeramikazko hiru tindua eta erromatar prentsako egiturak aurkitu zituzten, lapidum motako arkak, I. mendearen amaierakoak, II. mendearen hasierakoak. Aurkitutako erromatar prentsak, Kataluniako Veral Vallmorakoa aztarnategian dokumentatutako erromatar bi ardo prentsa handien oso antzekoak diren hiru hobi dira, Bartzelonako Cella Vinaria de Teyá arkeologi parkean bisita daitezkeenak. Zeramikazko hiru tinailak kontserbatu egin ziren, baina, aurkitutako beste aztarna arkeologikoak, 2011ko abuztuan aurkitutako erromatar hiribilduarekin egin zen bezala dokumentatu eta suntsitu ziren.

2013ko apirilean, erromatar garaiko marmolezko buru eskultoriko bat aurkitu zen, I. eta II. mendeen artean datatua. Isabel Rodak, Bartzelonako Unibertsitateko arkeologia katedradunak, aurkikuntza Sileno jainko txikiarekin bat zetorrela azaldu zuen (satiroa, ardoaren jainkoaren segiziokoa zena eta gizon zahar eta burusoil batek irudikatzen zuena, beste ezaugarri batzuen artean), eta Treball Digneko zubitik gertu aurkitu zen.

Hirigintza eraberritzea 
Geltokiaren eraikuntza Sant Andreu eta Sant Martí barrutietako ehun eta hirurogeita lau hektareatan eragina duen hirigintza eraldaketarako proiektu handi baten barruan dago. Eraldaketa horren bidez, gaur egun aire zabaleko trenbideetatik bereizita dauden bi auzo horiek lotu nahi dira, 38 hektarea trenbide estaliz. Hori dela eta, Europa osoko trenbide-lurperatze proiekturik handiena egin zen onartu zenean.

Berrituko diren ehun eta hirurogeita lau hektareetatik% 80 berdeguneetarako eta ekipamenduetarako izango dira, eta% 20 bizitegi-eremuetarako. 13.000 etxebizitza berri eraikitzea aurreikusten da, eta horietatik% 43 babes ofizialekoak izango dira. 140.000 m ² -ko azalera hartuko duten dendak eta bulegoak eraikiko dira, eta gutxi gorabehera zortziehun ohe dituzten hotelak, 35.000 m ² -ko azaleran.

Camí Comtal parkea 
Hirigintza-erreformak Camí Comtal parkea sortzea aurreikusten du (Kondal Bideko parkea), Bartzelonako berdegunerik handiena izango dena eta parketik geltokirako hainbat sarbide izango dituena. Parkeak 40 hektareako azalera hartuko du, lau kilometroko tartean banatuta, Palomarreko Sagreran eta Sant Andreun trenbidearen estalkiaren gainean, eta bost paisaia izango ditu, basoak, baratzeak, iturriak, ekipamenduak eta atsedenlekuak dituztenak. Parkea eraikitzeko aurrekontua 72,5 milioi eurokoa izango da, eta pixkanaka irekiko da, 2019a lehen fasearen inauguraziorako aurreikusitako urtea izanik.

Geltokia 
Sagrerako geltokiak ia 25.000 m2 -ko azalera hartuko du, lurpean egongo da eta hainbat mailatan antolatutako trukagailu bat izango da, non abiadura handiko zerbitzuak (AVE eta TGV), distantzia luze eta ertaina, aldiriak, metroa eta hiriarteko autobus geltokia elkartuko diren. Maila guztiak konexio-patio handi baten bidez komunikatuta egongo dira.

Lehen solairua 
Lehenen solairuan 240 metroko luzera duten lau nasa kokatuko dira, eta zabalera iberiarreko 8 bide izango dituzte Kataluniako Aldiriak eta distantzia ertaineko lineek.

Bigarren solairua 
Bigarren solairuan, atari handi bat jarriko da, goi-beilatokiko eta aldiriko geltokien artean, eta bi maila izango ditu: goiko mailak Camí Comtal parketik geltokira sartzeko aukera emango du, Sant Martí aldean, eta beheko maila eta maila nagusia, aldiriko eta metroko atondoak izango dituena. Atari handiaren ondoan aparkalekua egongo da, bi solairutan banatuta, eta bi mila eta zazpiehun ibilgailurentzako lekua izango du.

Kostuak aurrezteko, abiadura handia/distantzia luzea eta aldirikoak/eskualdekoak etxebizitza berean sartzea erabaki da.

Hirugarren solairua 
Hirugarren solairuan Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen nasak kokatuko dira. Guztira, zabalera estandarreko 8 bide eta 12 metroko zabalera eta 400 metroko luzera duten lau nasa egongo dira. Maila horretan kokatuko dira, halaber, hiriarteko autobus-geltokia, hogeita bi dartsena eta lau mila eta zazpiehun plazako aparkalekua.

2013ko uztailaren 10ean, geltokiaren eraikuntzaren kostuak murriztea erabaki zen, eta 200 metroko bosgarren nasa bat beste bi trenbiderekin eraikitzea baztertu zen (plana abiadura handiko 10 bide ziren).

Bartzelonako metroaren geltokirako sarbidea ere egongo da, eta hortik ibiliko dira eta hodia eta hodia, bi solairurekin, bat zirkulazio-noranzko bakoitzeko: erdiko sarbide bat egongo da linearen eta eta lineen artean.

Laugarren solairua 
Laugarren solairuan abiadura handiko atari nagusia jarri behar zen, merkataritza-gunearekin eta txartelak saltzeko txarteldegiekin. Mailarako sarrera nagusia mendialdetik egin behar zen, Sagrera auzoan.

Azkenik, kostuak aurrezteko, eraikuntza baztertu da, eta ataria hirugarren mailan egongo da soilik, abiadura handia, aldirikoak eta eskualdekoak partekatuz.

Etorkizuna 
Geltokiak 92 milioi bidaiari izango ditu urtero (zerbitzu guztiak zenbatuta), 2008an Bartzelona-Sants geltokian baino 50 milioi gehiago eta 2011n Bartzelonako Aireportukoak baino ia hiru aldiz gehiago. Kopurua, AVErentzat (22 500 000), aldirientzat (39 000 000), metroarentzat (15 500 000) eta autobus pribatu edo taxi bidez geltokira sartzen direnentzat aurreikusitako erabiltzaileen batura da, 12,2 milioi pertsonatan kalkulatzen direnak.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
 Renfe Operadora

Kanpo estekak 

Katalan Herrietako tren geltokiak