Yeismo

Yeismoa esaten zaio ondorengo bi fonema hauek, ahoskatzerakoan, ez bereizteari; /ʎ/ eta /ʝ̞/ ez bereizteari. Yeismoa dagoenean, hiztunak bi fonemen arteko aldea neutralizatu egiten du. Sistematikoki, /ʎ/ ahoskatu beharrean /ʝ̞/ ahoskatzen du. Gaur egungo euskaldun askoren mintzoan nabari da.

Yeismoa, euskaraz, <l> bustia ahoskatu beharrean (hau da, /ʎ/ ahoskatu beharrean) <y>, /ʝ̞/ ahoskatzean datza: mutila > muti<y>a ahoskatzea, mila > mi<y>a, ahoskatzea, abila > abi<y>a ahoskatzea, biribila > biribi<y>a...

Yeismoa hori da, hizkuntza batzuetan <ll> grafiaz idazten den <l> bustia, /ʎ/ ahoskatu beharrean, <y>, /ʝ̞/, ahoskatzea.

Euskalki askotan <i> bokalaren osteko /l/ fonemaren atzetik bokala datorrenean, palatalizazioa gertatzen da. Muti<ll>a, mi<ll>a, abi<ll>a, biribi<ll>a ahoskatu izan da (/ʎ/ fonema). Hiztun batek palatalizazio horren ordainetan <y> ahoskatzen duenean, hiztun horrek yeismoa egiten duela esaten dugu.

Fenomeno fonetiko-fonologiko bera nabari da Euskal Herrian bertan eta Euskal Herritik gertu dauden beste zenbait hizkuntzatan: gaztelaniaz, katalanez, portugesez, italieraz, galegoz... Horiek ere albokari bustiak, albokari hurbilkariak-eta badituzte. (Hizkuntza erromanikoetan, honelako soinuak atzeman daitezke: ([ʝ̞]~[ɟ͡ʝ]~[ʤ]~[ʒ]~[ʃ].)

Neutralizazio fenomenoa oso ohikoa da munduko hizkuntzetan. Ahoskatzerakoan oso hurbil dauden bi fonemen arteko diferentzia, modu sistematikoan, galtzeari esaten zaio neutralizazioa.

Euskaltzaindiaren gomendioa 
Euskaltzaindiak, 87. arauan, euskarazko ahoskera zainduaz honako hau esaten du:

Euskaltzaindiak, beraz, ahoskera zainduan yeismoa saihesteko aholkua ematen du: «ahoskera zaindua <ll> —milla— da eta ez <y> — miya—».

Ikus, gainera 
 Ahoskera.
 Fonetika.
 Fonologia.
 Kontsonante.
 IPA.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Fonetika
Fonologia