Gibelzuri orrizabal

Gibelzuri orrizabala (Russula delica) Russulaceae familiako onddoa da.

Deskribapena 
Kapela: 7 eta 20 cm arteko diametrokoa. Hasieran hemisferikoa, gero inbutu formakoa, erdian oso nabarmen hondoratua. Ertza gingilduna (lobulatua) eta barrurantz begira. Kolore zurikoa edo okre zikinekoa. Erdian orban arre edo marroiak ditu, ertz argiagoa  eta batzuetan apur bat pitzatua. Ilegabea, lehorra eta matea. Azala berriz ezin da bereiztu. Oro ar, landare hondarren eta lurrez erdi estalita agertzen da.

Orriak: Ez oso dekurrenteak eta sabeldunak. Kolore zurixkakoak edo krema-argi zikinak, marroiz zikintzen dira zahartzean edo ertzak igurtzitzean.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak. 

Hanka: Laburra, trinkoa, gogorra, zilindrikoa eta oinarrirantz mehetua. Zuria, orban irregular arrexkak ditu.

Haragia: Zuria, baina airearekin kontaktuan dagoenean, ordu batzuetara tonalitate arreak edo arrosak hartzen ditu. Oso hauskorra eta gogorra. Fruta gaztearen usaina baina zahartuaz arrainarena hartuaz joaten da. Zapore mina.

Etimologia: Latinetik dator russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: Apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako russula generoko espezie askok. Delica berriz, delicor-etik dator, adorerik gabe, latex gabe.

Jangarritasuna 
Erdipurdikoa, kontsumitzeko denbora luzean egosi behar da.

Nahasmen arriskua 
Orriak urdin-berdexka zurbilez tindatuta (batez ere oinaren ondoan) dituen Russula chlotoides-arekin. Autore batzuentzat espezie bera da. Lactarius vellereus eta Lactarius piperatus espeziekin, baina hauek latexa edo esnea dute haustean. Russula pseudodelica-rekin, kolore horixka du, baita gorrixka ere.

Sasoia eta lekua 
Udaberri amaieratik udazkenera arte. Oso ohikoa konifero eta hosto-zabal basoetan. Kare-lurretan edo neutroetan. Erdi lurperatuta agertzen da. Desegitean, Asterophora parasitica agertzen da perretxiko honen gainean.

Banaketa eremua 
Europa, Britania Handia eta Asia.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Russula
Elias Magnus Friesek deskribatutako taxoiak