Mariano Baptista

Mariano Baptista Caserta (Calchani, Cochabamba departamendua; 1832ko uztailaren 16a - Cochabamba; 1907ko martxoaren 19a) Boliviako politikaria, hizlaria eta kazetaria izan zen. Intelektual nabarmena, diputatu izan zen hainbat alditan, Kanpo Arazoetako ministroa (1873-1876 eta 1888-1891), Kongresuko presidentea (1884-1888), Errepublikako presidente konstituzionala (1892-1896) eta Errepublikako presidenteorde konstituzionala bi alditan (1872-1873) eta (1884-1888), 1872an Kongresu nazionalak izendatu zuen urte bereko azaroaren 28an, Federico Lafaye (Morales presidentearen iloba) Agustín Morales Hernández presidentea hil eta hurrengo egunean, etapa horretan Tomás Frías presidentearekin batera joango zen eta bigarren aldiz presidenteordea izan zuen 1884an Gregorio Pacheco Leyes presidentearekin izan zen.

Biografia 
José Manuel Baptistaren eta Petrona Casertaren semea, Zuzenbide ikasketak egin zituen San Frantzisko Xabierko Errege eta Pontifikaleko Goi Unibertsitatean. Goiz nabarmendu zen bere talentuagatik eta hitz egiteko gaitasunengatik. 1857an abokatu lizentziatu zen, baina ez zuen lanbidean jardun.

Oso txikitatik kazetaritzan sartu zen. El Porvenir de Sucreren (1855) sortzaile eta zuzendaria izan zen. Militante katolikoa, Cochabambako Seminarioko zuzendaria izan zen, baita Historia eta Literaturako irakaslea ere.

1855ean, gaztea izan arren, Chuquisacako diputatu gisa hautatua izan zen. José María Linares diktadorearekin kolaboratu zuen, erbestean lagundu baitzuen 1861ean hil zen arte. Mariano Melgarejoren gobernuan jazarpena jasan zuen eta Europara emigratu behar izan zuen, bertan hiru urtez egon zen. Parisetik 1871ko Batzar Konstituziogilean ordezkaritza eskatu zuen, eta hark irabazi zuenez, Boliviara itzuli zen.

Adolfo Balliviánen gobernuan Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten, eta, hala, Bolivia-Txileko Muga Ituna sinatu zuen Carlos Walker Martínez Txileko ordezkariarekin. Sucren sinatu zen, 1874ko abuztuaren 6an. Itun horrek 1866koa aldatu zuen, Bolivia eta Txile arteko muga 24 ° paraleloa ezarriz, eta 23 ° eta 25 ° paraleloen artean nolabaiteko jabekidetasuna ezarriz, bai guanoaren ustiapenari dagokionez, bai aduana-eskubideei dagokienez. Azpimarratzekoa da aipatutako itunaren IV. artikuluan xedatutakoa: aipatutako lurraldean ustiatzen diren mineralen esportazio-eskubideak ez direla handitu eta ez dela zerga berririk sortuko Txileko biztanle, kapital eta industriei, hogeita bost urteko epean. Urte batzuk geroago, Boliviak aipatutako artikulua ez betetzea eta ondasunak bahitzea eta horien enkantea izango ziren 1879ko gerraren hasieraren kausa.

Ozeano Bareko Gerran (1879-1883), Baptistak hainbat misio diplomatiko burutu zituen eta Txilerekiko bakea defenditu zuen elokuentzia nabarmenez. Bere zentzu praktikoak Boliviak Perurekin ituna alde batera utzi eta Txilerekin akordioa bilatu behar zuela pentsarazi zion. Crisóstomo Carrillorekin batera parte hartu zuen Boliviako ordezkaritzan 1880ko urriaren 22, 25 eta 27an Arican egin zen Aricako Konferentzian, Lackawanna goleta amerikarrean, William Evarts Estatu Batuetako Estatu idazkariak deituta. Txileko ordezkariak Eulogio Altamirano Aracena, José Francisco Vergara eta Eusebio Lillo izan ziren . Perurako Antonio Arenas eta Aurelio García y García zeuden. Hainbat arrazoirengatik huts egin zuen hitzaldia.

Gregorio Pachecoren gobernuan (1884-1888), Errepublikako lehen presidenteordea eta Kongresuko presidentetza izan zituen.

Aniceto Arceren gobernuan Kanpo Arazoetako ministroa izan zen (1888-1891). Arceren agintaldia amaitzean, Baptistak presidentetzarako hautagaitza aurkeztu zuen gobernuaren laguntzarekin. Hala ere, bere garaipena arriskuan jarri zen hautagaietako inork beharrezko gehiengoa lortu ez zuenean, eta, beraz, hauteskundeak Kongresura joan behar izan zituzten. Baptistaren aurkariak Kongresuan jarraitzaile gehiago zituela agerikoa izanik, Arce presidenteak setio egoera ezarri zuen, zortzi diputatu liberal deportatu eta beste hogeita baten kredentzialak baliogabetu zituen, ordezkoak eskatuz. Hala, Kongresuko gehiengoa lortu zuen eta Baptistak orduan 1892ko abuztuaren 10ean bere gain hartu zuen presidentetza lortu zuen.

Boliviako presidentea 

Presidente gisa izendatuta, Baptistak setio-egoera kendu eta atzerriratuak itzultzea ahalbidetzen zuen amnistia bat aldarrikatu zuen, horien artean Hilarion Daza jeneral ohia eta presidentea, zeina, ordea, Uyuniko tren geltokira iristean erail zuten.

Bere lehen neurrietako bat Francisco Argandoña Bankua sortzea izan zen, 1892ko urriaren 22ko Legearekin. Bankuak dirua jaulkitzeko, deskontatzeko, mailegatzeko eta gordailutzeko baimena zuen.  Bankuak hurrengo urtean ireki zituen ateak, egoitza Sucren zuela, urteak geroago Sozietate Anonimo bihurtu zen erakunde pertsonala izanik, azkar hazi eta Cochabamba, Oruro eta Potosin sukurtsalekin zabaldu ondoren. 

Bestalde, esplorazio geografikoei eta kolonizazioari bultzada eman zien. Errepublikaren ipar-ekialdean espedizio garrantzitsuak egin ziren. Bere aurrekoaren lanen jarraipena egin zuen, batez ere errepide sareari dagokionez, eta Sucreko gobernu jauregia eraikitzen hasi zen. Hezkuntza publikoa hobetzen ahalegindu zen, eskola berriak sortuz eta arte eta artisautza establezimenduak ezarriz erlijioso salestarren zuzendaritzapean. Oruro eta Potosiko unibertsitateak sortu zituen (1892).

Kanpo-politikan, Txilerekin hurbiltzeko politika egiten saiatu zen, Heriberto Gutiérrez Boliviako ministro guztiahaldun gisa bidaliz Santiagon, eta honek, Luis Barros Borgoño Txileko Atzerri ministroarekin batera, 1895eko maiatzaren 18ko Ituna sinatu zuen. zeina Txileko Antofagastaren gaineko subiranotasuna aitortu zitzaion, 1904ko Ituna sinatu arte behin-behinekoa izan zen ituna. Muga itunak ere sinatu zituen Argentinarekin (Puna de Atacama), Paraguairekin (Chaco boreal), Brasil eta Perurekin (muga hirukoitza).

Gobernu agintaldia amaitzean, Severo Fernández Alonsoren esku utzi zuen agintea 1896ko abuztuaren 28an. Politikatik erretiratuta, Cochabamban hil zen 1907an.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Boliviako historia
Boliviako lehendakariak
Boliviako politikariak
Boliviako kazetariak