Olga Gallego

Olga Gallego Domínguez (Ourense, 1923ko abenduaren 8a - Ib., 2010eko irailaren 4a) historialari, artxibozain, akademiko eta idazle galiziarra izan zen. Historiako Errege Akademiako kide urgazlea izan zen, eta Galiziar Errege Akademian onartua izan zen lehen emakumea.

Biografia 
Olga Gallego jaio zenean, Ourense 20.000 biztanleko herria zen. Bere jaioterritik Santiagora joan zen bizitzera, eta han Santiagoko Unibertsitatean sartu zen. 1951 eta 1954 artean Ourenseko Elizbarrutiko Artxiboa ordenatu zuen. 1955ean Filosofia eta Letretan graduatu zen. 1955etik Artxibo, Liburutegi eta Museoetako Laguntzaileen Kidegoko kide izan zen. 1958an, Artxibozain, Liburuzain eta Arkeologoen Kidegoan sartu zen lehiaketa bidez, eta Vigoko Ogasun Ordezkaritzako Artxibora eta Liburutegi Publikora destinatu zuten. Bere jarduera katalografiko eta artxibistikoak Vigon Penzol Fundazioaren, Aurrezki Kutxaren Liburutegiaren, Merkataritza Eskolako liburutegien eta Santa Irene Irakaskuntza Ertaineko Institutuaren katalogoak egiaztatzera eraman zuen.

1968tik Probintziako Artxibo Historikoaren eta Ourenseko Ogasun Ordezkaritzaren Artxiboaren zuzendaria izan zen. 1972tik Ourenseko Arkeologia Museo Probintzialeko Marcelo Macias kolaboratzaile taldeko sail zuzendaria izan zen. Penzol Fundazioaren Patronatuko kide izan zen, baita Ramón Otero Pedrayo Patronatukoa ere. 1980tik Historiako Errege Akademiako kide urgazlea izan zen. 1986ko azaroan Galiziar Errege Akademian sartu zen Antzinako Erregimenean Ourense probintziako itsasontzi eta gabarrei buruzko hitzaldi batekin, eta Antonio Gil Merinok erantzun zion. Hitzaldia ikerketa-jarduerari egindako ekarpena izan zen, historialari hori funtsezko erreferentzia baitzen Ourenseko probintziako XVI. eta XIX. mendeen arteko gizarte-historia aztertzeko.

Galiziar Akademian sartu zen lehen emakumea izan zen. 1945eko martxoaren 4an, hirurogeita hamasei urteko Francisca Herrera Garrido (1869-1950) poeta kide numerario hautatu zuten Lisardo R. Barreiroren hutsunea betetzeko. 1945eko apirilaren 11n – hogeita hamazortzi egun geroago –, Herrerak Manuel Casás Akademiako presidenteari bidali zion sarrera-hitzaldia («Rosalia de Castro y los poetas de raza» ri buruzkoa). 1947ko urtarrilaren 17an – ia bi urte geroago – Casásek Herreraren hitzaldia Antonio Couceiro Freijomil-i eman zion, honek erantzuteko diskurtsoa idatz zezan. Ezagutzen ez diren arrazoiengatik, 1949ko otsailaren 28an – bi urte geroago – Couceirok bere erantzun hitzaldia bidali zion Casasi. Francisca Herrerak ez zuen gutuna irakurri, 1950eko azaroaren 4an hil baitzen, lehen akademiko galiziarra izatea lortu gabe.

Olga Gallego 1989an erretiratu zen.

Heriotza eta legatua 
Bere etxean hil zen 2010eko irailaren 4an, laurogeita sei urte zituela, eta San Frantzisko hilerrian lurperatu zuten. Hilerri Berezien Europako Elkarteko kide bihurtu zen 2015ean.

Urtebete geroago, bere artxibo pertsonala Pilar ahizpak eman zion Galiziako Artxiboari. Horregatik, jasotako dokumentu batzuk Olga Gallegoren bizitzari buruzko Mulleres sobranceiras izeneko erakusketan ikusgarri jarri ziren. Lau urte geroago, 2015eko ekainaren 8an, Olga Gallego Fundazioa aurkeztu zen, ondare artxibistikoa zabaltzeko eta babesteko. Fundazioa 2014ko otsailaren 24an inskribatu zen notario aurrean, eta Galiziako Xuntak Kultura eta Galiziar Intereseko izendatu zuen.

Argitalpenak 

 1949: Plata labrada que en 1601 había en Orense, artikulua Ourenseko Museo Arkeologiko Probintzialaren Aldizkarian.
 1971: La obra del entallador Aymon Pourchelet en Orense, 1580-1630, artikulua Auriense Aldizkarian.
 1972: Unha xoia bibliográfica da Biblioteca Penzol.
 1973: Puertas y cerca de la ciudad de Orense, artikulua Auriense Aldizkarian.
 1973: Demografía orensana desde el siglo XIV al XIX, artikulua Auriense Aldizkarian.
 1973:  La peste en Orense desde el siglo XIV al XIX, artikulua Auriense Aldizkarian.
 1975: Sobre algunas ermitas orensanas.
 1976: De la provincia de Orense, artikulua Auriense Aldizkarian.
 1977: El Monasterio de Celanova a mediados del siglo XIX.
 1976: Catastro del Marqués de la Ensenada en Orense y Pontevedra, y su mecanización.
 1978: Arquivos, autonomía e dereitos cidadáns, Pedro López Gómezekin.
 1978: Archivo Histórico Provincial de Orense, hainbat autorerekin.
 1978: Evolución de la propiedad de los montes en la provincia de Orense, Auriense Aldizkariko artikulua.
 1979: De textos y disposiciones legales impresos.
 1980: De los fondos documentales de los Archivos Históricos Provinciales, Pedro López Gómezekin lankidetzan.
 1980: Das coleccións bibliográficas e documentais da Fundación Penzol,  Pedro López Gómezekin.

 Fuentes indirectas para la historia de la banca en Galicia, Pedro López Gómezekin.
 La formación profesional de los archiveros (txostena), Pedro López Gómezekin, datarik gabe.

Sariak 
 1969: Alfontso X.a Jakitunaren Ordenaren lokarria (ikus Alfontso X.a Jakitunaren Ordenako kondekoratuen zerrenda).
 1974: Alfontso X.a Jakitunaren Ordenaren lokarria.
 2000: Galiziako Zilarrezko Domina. 
 2006: ANABADen domina (Artxibozain, Liburuzain, Arkeologo, Museologo eta Dokumentalisten Elkarte Nazionalak)
 2006: Castelao domina, Avelino Pousa Antelo eta Ángel Carracedorekin batera.
 2008: Trasalba saria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Olga Gallego Fundazioa
 Argitalpenak (Dialnet)

Galiziako historialariak
Galiziako idazleak
Emakume saiakeragileak
Emakume idazleak
Emakume historialariak
Emakume ikertzaileak
Akademikoak
Castelao Dominak