Otxandioko bonbardaketa

Otxandioko bonbardaketa 1936ko uztailaren 22an Bizkaiko herri horren aurka, Espainiako Gerra Zibilaren hasieran, altxatutako tropen bi hegazkinek egindako aire-erasoa izan zen.

Uztailaren 22an, Errioxako Recajoko base militarretik (egun Logroño-Agoncillo aireportua dena) zetozen bi Breguet XIX hegazkinek, Errepublikako banderak zeramatzatela, Andikona plaza bonbardatu zuten goizeko 9:30ean, herrian Santamaña jaiak ospatzen zeudelarik, eta 61 hildako eta zauritu ugari eragin zituzten. Ángel Salas Larrazabal urduñarrak eta José Muñoz Jiménezek gidatzen zituzten hegazkinak. Mola jeneralak biak zoriondu zituen, gertaera "ekintza ausart" gisa kalifikatu baitzuen. Salas Espainiako armadako kapitain-jeneral mailara iritsiko zen. Hau Gerra Zibilaren lehen bonbardaketatzat hartzen da.

Iruditegia

Otxandioko bonbardaketan eraildakoen zerrenda 
Zerrenda osatzeko erabilitako iturriak: Otxandioko erregistro zibila. Mañariko erregistro zibila, Bilboko Ospitale Zibileko agiritegia, Durangoko udal agiritegia, besteak beste

Memoria 
Franco hil ondorengo urteurrenetan, Andikonako iturriko gurutzean lore-sorta bat ipintzen hasi ziren herritarrak. Urte gutxira, oroigarri bat jarri zen Andikona 2 zenbakidun etxearen horman, eta, ordutik, urtero egiten da ekitaldi bat.

 2004an Unai Iturriagak eta Txomin Bengoak sortutako «Andikona 1936» abestia aurkeztu zuten Andikonako omenaldian. Ordutik, urtero abesten da  kantua.
 2006an, 70. urteurrenean, Mikel Alerdik, Josu Zabalak eta Txomin Bengoak, hainbat herritarrekin batera gertatutakoa isiltasunetik ateratzeko asmotan, testigantzak batu eta horiek argitaratzen hasi ziren. Urteurren horretan, Udalak antolatuta, omenaldi berezia egin zitzaien bizirik irauten zuten lekukoei.
 2008an Gerran aritutako bi herritar gudariri egin zitzaien omenaldia, artean bizirik zirela: «Kaminero» Bernardino Bengoari eta Sebastian Astolari.
 2011an Herrian frankismoaren ondoren Udalean egondako zinegotzi guztiek Andikonako Foroa sortu zuten, herrian elkarbizitza eta elkarkidetza bultzatzeko. Foro horrek urtero adosten du adierazpen bateratu bat, omenaldian irakurtzeko.
 Hurrengo urteetan Andikona plaza berritu, Nestor Basterretxearen eskultura ipini, Gerra Zibila Otxandion liburua argitaratu eta Lorratzak ibilbidea diseinatu ziren

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Gerra zibila Euskal Herrian
 Gernikako bonbardaketa
 Durangoko bonbardaketa

Kanpo estekak 

 Bonbardaketaren lekukoaren testigantzaYoutube
 Bonbardaketaren lekukoen testigantzak YouTube
 Bonbardaketaren lekukoaren testigantza YouTube
 Otxandiko bonbardaketa. Unitate didaktikoa
 Txomin  Bengoa bonbardaketaz
 Andikonako kanta. Bideoa

1936ko gatazkak
Otxandioko historia
Espainiako Gerra Zibileko sarraskiak
Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian
Aireko bonbardaketak