Larruazaleko minbizi

Larruazaleko minbizia edo larruazaleko kartzinoma larruazaleko ehunetan zelula gaiztoak (kantzerigenoak) sortzen dituen gaitza da. Minbizi mota desberdinak hasten dira azalean. Larruazalaren koloreak eta erradiazio ultramore natural zein artifizialaren eraginpean egoteak (eguzki-argia, beltzarantzeko kabinak, etab.) areagotu egin dezakete melanoma ez den azaleko minbizia eta keratosi aktinikoa izateko arriskua.

Epidemiologia 

Azaleko minbizia garatzeko arrisku-faktore nagusia eguzki-argitik datozen izpi ultramoreak dira, urteetan metatzen diren zelulen DNAn mutazioak eragiten dituztenak.

Larruazaleko minbizi motak 

Larruazaleko hiru minbizi mota nagusi daude:

 Larruazaleko melanoma; larruazaleko minbizien artean arriskutsuena da, baina zorionez ez da hain arrunta.

 Kartzinoma basozelularra edo zelula basalen kartzinoma: hau da minbizi mota ohikoena. Larruazaleko minbizi mota hau zelula basaletan sortzen da. Hauek epidermisaren behealdean (edo oinarrian) kokatutako zelula txiki eta biribilak dira, larruazalaren geruza kanpokoena dena.

 Kartzinoma epidermoidea edo zelula ezkatatsuen kartzinoma: zelula ezkatatsuetan hasten den minbizia, arrainen ezkaten antza duten zelula mehe eta lauak. Zelula ezkatatsuak larruazalaren gainazala osatzen duen ehunean daude, gorputzeko organo hutsen estalduran, hala nola arnas aparatuen eta digestio-aparatuen hodietan.

 Larruazalean hain ohikoak ez diren beste minbizi mota batzuk:
 Larruazaleko linfoma, mikosi fungoidea bezalakoa
 Kaposiren sarkoma
 Dermatofibrosarkoma edo histiosarkoma gaiztoa
 Merkelen kartzinoma
 Larruazaleko hantura-prozesu kronikoak, gaiztotu egiten direnak.

 Larruazaleko beste minbizi batzuen metastasia: larruazalekoa edo larruazaleko metastasia.

Arrisku-faktoreak 

Arrisku-faktore ezagunenak erradiazio ultramorearekiko esposizioa, adina eta azalaren tonu argia dira. Larruazal argiko eta adineko pertsonek kartzinoma basozelularrak izateko arrisku handiagoa dute. Aurpegia minbizi horiek gehien agertzen diren gorputzeko gunea da, eguzkiaren eraginpean gehien dagoen gorputzeko gunea delako. Larruazaleko minbizi horien %20 inguru normalean eguzkitan ez dauden azalaren eremuetan agertzen dira, hala nola bularrean, bizkarrean eta gorputz-adarretan.

Urtean zehar eguzki-erradiazioaren intzidentzia handiena duten eta biztanlerian larruazal argia nagusi den planetako eskualdeak dira kartzinoma basozelularraren intzidentzia handiena dutenak biztanleko. Adibidez: Australiak minbizi horien munduko per capita intzidentzia handienetako bat du.

Nolabaiteko aldez aurretiko joera genetikoa ere ezagutzen da. Zelta jatorriko eta iparraldeko Europako pertsonek kartzinoma basozelularra garatzeko arrisku handiagoa dute.

Detekzioa 

Egindako zenbait kasu eta azterlan kontuan hartuta, antzekotasunak nabaritu ziren honako emaitza hauek dakartzaten pazienteetan, eta, beraz, kontuan hartu behar dira neurri hauek:

 Orinaen asimetria.
 Kolorea marroia, gorria eta urdina izan daiteke.
 Orinaren ertzak irregularrak dira.
 Diametroa 6 milimetrotik gorakoa da.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Azaleko gaixotasunak
Minbizia