Itsaspeko gerra Hego Euskal Herrian

Lehen Mundu Gerran (1914-1918), itsasoetan eta itsaspean ere borrokatu ziren Aliatuak eta Alemania. Britainia Handiak itsas-blokeoa inposatu zion Alemaniari eta gudu batzuk izan zituen Alemaniaren itsas armadarekin. Horrez gain, jarduera militar handiena itsaspean gertatu zen, alemaniar U-bootek Ipar Amerika eta Britainiaren arteko hornidura-lerroak mozten saiatu baitziren.

Hasiera batean, Aliatuen itsasontzien aurka aritzen ziren U-Bootak, baina gerrak aurrera egin ahala, itsasontzi neutralak ere eraso zituzten. Hego Euskal Herriko zama-ontziek ere sufritu zuten itsaspeko gerra eta marinel asko zendu zen. Zehazki, 1914tik 1918ra 59 itsasontzi hondoratu zituzten (125.000 tona baino gehiago osotara) eta 68 euskal marinelek galdu zuten bizitza.

Suntsitutako itsasontzi batzuen zerrenda (Kantauri Itsasotik kanpo) 
Hondoratutako itsasontzi gehienak torpedoen bidez suntsitu ziren eta beste batzuk, berriz, itsas-minekin talka egin ondoren. Lehenengo biktima Isidoro lurrun-ontzia izan zen, 1915eko martxoan, eta azkena Atxerri-Mendi, 1918ko abuztuan.

Hona hemen suntsitutako itsasontzi batzuen zerrenda: Algorta, Alu Mendi,  Arno Mendi, Ason, Atxeri Mendi, Aurrerá, Axpe-Mendi, Bakio, Bravo, Durango, Erandio, Ereaga, Ganekogorta-Mendi, Iturribide, Julián Benito, Lalen Mendi, Manuel, Marqués de Urquijo, Mayo, Mendibil-Mendi, Neguri, Noviembre, Nuestra Señora del Carmen (mina), Pagasarri, Ramón de Larrinaga , Santanderino, (ziurrenez mina, baina argitu gabe oraindik), Tom, Udala Mendi, Uribitarte, Valle, Víctor Chávarri.

Erasoak Kantauri Itsasoan 

Alemaniako itsaspekoak euskal kostaldean ere erasotu zuten, normalean zamaontzi atzerritarren kontra, batez ere norvegiarrak eta suediarrak. Hala ere, euskal arrantzaleak erail zituzten behin baino gehiagotan. Esaterako, Mamelena izeneko arrantza-flota donostiarraren kontrako erasoak sona handia izan zuen; bi arrantza-ontzi hondoratu baitzuen urpeko alemaniar batek 1917ko maiatzean. Alemaniarrek Ipar Euskal Herriko itsasontzi talde bat erasotu zuten hasieran, Donibane-Lohitzune inguruan, baina azkenik arrantzale donostiarren barkuak ere hondoratu zituzten, marinel dezente erailez.

Erreferentziak

Bibliografia 
 GONZÁLEZ CALLEJA, Eduardo eta AUBERT, Paul, Nidos de espías. España, Francia y la Primera Guerra Mundial, 1914-1919, Alianza Editorial, Madril, 2014.
 NIEBEL Ingo, Al infierno o a la gloria. Vida y muerte del ex cónsul y espía Wilhelm Wakonigg en Bilbao. 1900-1936, Alberdania, Irun, 2009.<blockquote>

Kanpo estekak 

Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian
Itsaspeko gerrak