Somporteko burdinbide tunela

Somporteko burdinbide tunela mugako burdinbide tunela da, 1908 eta 1915 artean eraikia, Frantzia eta Espainia lotzen zituena Paue-Canfranc burdinbidearen bidez. 7 874 metroko luzera du, 4,75 metroko zabalera eta 6 metroko altuera, eta 1 100 metrotik gorako altueran dago. Somporteko errepide tunela jotzen ari da. 1970az geroztik trenek ez dute hartu, eta ustekabean suntsitu dute Estangueteko zubia. Errepide tunelaren aurkako askok borroka egiten dute trenbidea berriro irekitzeko, Aspe bailaran dauden kamioi eta istripu kopurua gutxitzeko. Proiektuak hausnarketa fasean daude, mugako bi eskualdeek 2016an erakutsi baitzuten burdinbidea berriro zabaltzeko borondatea.

Tunela 1984ko abenduaren 28tik monumentu historikoen inbentarioan dago.

Historia 
Lanak 1908ko urrian hasten dira, Forges d'Abelen, Aspe bailararen goialdean, 24 orduko lana 3 x 8an, eta bi galeriatan egindako indusketa, aire konprimatuzko eta dinamitazko zulagailuekin eta urriaren 23an espainiar aldean.

1911ko urrian, tunel burutik 2 500 metrora iritsita, lanak gelditu egin ziren hamabost egunez. Urtebete geroago, 1912ko urriaren 13an, bi taldeen arteko lotura egin zen. Tunela 1915eko irailaren 15ean amaitu zen. Frantziar-espainiar mugan, tunelaren barruan, harrizko bi muga daude, hormetan sartuta, eta bi herrialdeen arteko hitzarmen espezifiko batek arautzen du muga hori.

1928an, Canfranceko nazioarteko geltokia amaitu zen eta uztailaren 19an, tunela bukatu eta hamahiru urtera, Lois Barton, Frantziako Lan Publikoetako ministroa, inauguratu zuten, eta lehen trena tuneletik igaro zen.

1970eko martxoaren 27an, Estangueteko zubia suntsitu egin zen tren batek ihes egin zuelako. Geroztik, tunelean dago, eta Somporteko tunelari laguntzeko bidea da.

Tunela 1984ko abenduaren 28tik monumentu historikoen inbentarioan dago idatzita.

2003ko urtarrilaren 17an, Somporteko errepide tunela inauguratu zen, eta, handik aurrera, trenbide tunela erabili zen ebakuazio-tunel gisa.

2012ko urriaren 13an, tuneleko loturaren urteurrena ospatzeko, Luisa Fernanda Rudi Aragoiko presidenteak eta Alain Rousset Akitania Berriko Eskualde Kontseiluko presidenteak plaka bat inauguratu zuten tunelaren sarreran.

2016an, Akitania eskualdeak eta Aragoiko erkidegoak trenbide lotura berrezartzeko borondatea berretsi zuten.

2019ko uztailean, Aragoiko gobernuak eskatuta, orduan ezkerrekoak, eta Espainiako Sustapen Ministerioak eskatuta, ADIFek, Espainiako trenbide sarearen ardura, tunelaren hegoaldeko sarreraren gainetik, erliebe zati bat kendu zuen, Donibaneko arranoarekin apaindutako ezkutu bat irudikatzen zuena, Espainia frankistaren ikurra, eta bi lehoiak baino ez zituen utzi behar.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Somporteko errepide tunela

Kanpo estekak 

Espainiako tunelak
Frantziako tunelak
Bearnoko monumentu historikoak
1908an amaitutako eraikinak
Trenbide-tunelak
Espania-Frantzia muga