Bong Joon-ho

Bong Joon-ho (, Daegu, 1969ko irailaren 14a) hegokorear zinema zuzendaria eta gidoilaria da. Memories of murder (2003), The Host (2006) eta Snowpiercer (2013) filmengatik egin zen ezaguna, azkeneko biak Hego Koreako film arrakastatsuenetakoak izanda. 2019an idatzi eta zuzendu zuen Parasite filmagatik Cannesko Urrezko Palma eta lau Oscar sari irabazi zituen; Film onena, Jatorrizko gidoi onena, Zuzendari onena eta Nazioarteko film onena. Metacritic web orriak XXI. mendeko 25 zuzendari onenen zerrendan 13. postuan jarri zuen 2017an.

Biografia 
Erdi eskolan zegoen bitartean zinemagile bihurtzea erabaki zuen, familia artistiko baten eraginaz beharbada (aita diseinatzailea zen eta aitona autore aipagarri bat). Soziologia arloan matrikulatu zen Yonsei Unibertsitatean 1989ko amaieran eta bertan zinema klubeko kidea izan zen. Garai hartan Edward Yang, Hou Hsiao-hsien eta Shohei Imamura zinegileak zituen gustuko. 1990eko hamarkadaren hasieran bi urteko programa bete zuen Koreako Zinema Arte Akademian. Han zegoen bitartean 16 mm-ko film labur asko egin zituen eta Memory in the Box and incoherence bere graduazio lana Vancouver eta Hong Kong-eko nazioarteko zinema jaialdietan proiektatzeko deitua izan zen.

1994an Baeksaekin (White Man) film laburra zuzendu zuen. 2000. urtean Barking Dogs Never Bite bere lehen film luzea (erdi komedia erdi gizarte-satira krudela) kaleratu zuen, arrakasta txikia lortu zuena ikusleen artean. 2003ko bere hurrengo filmak, Memories of Murder, Hego Koreako historian ezaguna den lehen serie hiltzailean oinarrituta, arrakasta komertzial eta kritiko handia lortu zuen. 2006an The Host filmak arrakasta handia izan zuen bai bere herrialdean (orain arte diru kopuru gehien biltzea lortu duen Hego Koreako filma da) eta baita nazioartean ere (kritikoen onarpena izan zuen Cannesko zinema jaialdian proiekzio ez lehiakor batekin).

2008an Tokyo! filmean parte hartu zuen ("Shaking Tokyo" segmentuan) Michel Gondry eta Leos Caraxekin. Hurrengo urtean Madeo (Mother) filma egin zuen, bere seme ezgaitua hilketa-kargutik salbatzeko borrokan ari den ama adeitsu baten istorioa. 2009ko Cannesko Zinemaldiko Un Certain Regard sailean estreinatu zen. 2013an Snowpiercer egin zuen, Le Transperceneige nobela grafiko frantsesaren moldaketa bat.

2011n, World Drama epaimahaiaren kide izan zen Sundanceko Zinemaldian eta Cannesko zinemaldiko Caméra d’or ataleko epaimahai nagusia. 2017ko Cannesko zinemaldian Okja filmarekin lehiatu zen eta 2019ko jaialdian Gisaengchung (Parasites) filmarekin, Palme d’Or irabazi zuena, sari hau irabazten duen lehen zuzendari korearrean bihurtzen. Gisaengchung-ekin, Bong-ek zuzendari onenaren Oscar saria irabazi zuen 2020an, eta film onenaren, nazioarteko zinemaren eta jatorrizko gidoi onenarengatik ere.

Filmografia 
Zuzendari zein gidoilari lanak egin ditu Bong Joon-hok bere ibilbide profesionalean.

Zuzendutako luzemetraiak 

 2000 - Barking Dogs Never Bite (플란다스의 개)
 2003 - Memories of Murder (살인의 추억)
 2006 - The Host (괴물)
 2009 - Mother (마더, Madeo)
 2013 - Snowpiercer
 2017 - Okja
 2019 - Parasite (기생충)

Idatzitako luzemetraiak 

 1997 - Motel Cactus
 1999 - Phantom: The Submarine
 2000 - Barking Dogs Never Bite (플란다스의 개)
 2003 - Memories of Murder (살인의 추억)
 2005 - Antarctic Journal
 2006 - The Host (괴물)
 2009 - Mother (마더, Madeo)
 2013 - Snowpiercer
 2014 - Sea Fog
 2017 - Okja
 2019 - Parasite (기생충)

Idatzi eta zuzendutako laburmetraiak 

 1994 - Baeksaekin (White Man)
 1994 - Incoherence
 1994 - The Memories in My Frame
 2003 - Twentidentity
 2004 - Digital Short Films by Three Filmmakers - "Influenza" (segmentua)
 2008 - Tokyo! - "Shaking Tokyo" (segmentua)
 2011 - 3.11 A Sense of Home - "Iki" (segmentua)

Iturria: Korean Movie Database

Sariak

2001 

 Hong Kongeko Zinemaldia FIPRESCI saria zinegile asiar gazteentzako (Barking Dogs Never Bite)
 Slamdance Zinemaldia, Edizio onena (Barking Dogs Never Bite)

2003 

 Donostiako Zinemaldia, Zuzendari onenaren zilarrezko maskorra, Altadis saria zuzendari berriari eta FIPRESCI saria (Memories of Murder)
 Torinoko Zinemaldia, Gidoi onenaren saria eta audientziaren saria (Memories of Murder)
 Tokioko Nazioarteko Zinemaldia, Film asiarraren saria (Memories of Murder)

2006 

 Sitgeseko Zinemaldia, Efektu berezi onenak eta Orient Express saria film asiar onenari (The Host)

2007 

 Fantasporto Oportoko zinemaldia, Zuzendari onena (The Host)

2019 

 Canneseko Zinemaldia, Palme d'Or (Parasite)

2020 

 Oscar sariak, Jatorrizko gidoi onena (Parasite)
 Oscar sariak, Zuzendari onena
 Oscar sariak, Film onena (Parasite)
 Oscar sariak, Nazioarteko film onena (Parasite)

Erreferentziak 

Hego Koreako zinema zuzendariak
Oscar saria irabazi duten zinema zuzendariak
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren irabazleak
Zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorraren irabazleak