APA estiloa

APA estiloa dokumentu akademikoetarako idazteko estiloa eta formatua da, eredu bat, bai aldizkari akademikoetako artikuluak idazteko baita liburuak idazteko ere. Psikologia, pedagogia, eta, oro har, gizarte zientzien eremuko iturriak aipatzeko erabili ohi da estilo hau. American Psychological Association-en (APA) estilo-gidan edo estilo-liburuan deskribatzen da idazteko eta aipuak egiteko, bibliografia zehazteko eta abar eredugarri izan daitekeen estilo hau, American Psychological Association-en Argitalpenen Eskuliburuan ikus daiteke APA estiloaren deskripzio luzea.

Idazteko jarraibide hauek gizarte zientzietan eta portaeraren zientzietan (psikologia, pedagogia, bezalako jakintza arloetako argitalpen akademikoetan) irakurketaren ulermena errazteko proposatu ziren, komunikazio argitasunik ahalik eta handiena lortzeko helburuarekin eta " hizkuntzen isuriak eta aurreiritziak hobekien murrizten duten hitzak aukeratzeko" garatu ziren. Hizkera proposamen batzuekin batera, ortotipografia estandar batzuk ere proposatzen ziren.

Gaur egun APA estiloa oso erabilia da, oso-osorik edo aldaketekin, beste ehunka aldizkari zientifikok (medikuak eta osasun publikoko alorreko hamaika aldizkaritan barne), testuliburu askotan eta unibertsitatean, akademian, (eskoletan idatzitako artikuluetan). Zenbait argitalpen zientifiko eta akademiko APA estiloa eskatzen dieta artikuluak argitaratu nahi dituzten akademikoei. Zenbait lanpostu eskaintzeko lehiaketetan ere, APA estiloa aipatzen da aurkeztu beharreko dokumentazioak estandar batzuk izateko.

APA 1923an hasi zen aldizkarietan estandar bihurtzen. 1929an, APA batzorde batek zazpi orrialdeko idazlearen gida argitaratu zuen Psychological Bulletinen. 1944an, 32 orrialdeko gida-artikulua agertu zen aldizkari berean. APA Argitalpen Eskuliburuaren lehen edizioa 1952an argitaratu zen Psychological Bulletinen 61 orrialdeko gehigarri gisa, "APA estilo" ezagunaren hasiera markatuz. Hasierako edizioak bi berrikuspen izan zituen: bata 1957an eta bestea 1967an. Ondorengo edizioak 1974 (bigarren edizioa), 1983(hirugarren edizioa), 1994(laugarren edizioa), 2001(bosgarren edizioa), 2009(seigarren edizioa) eta 2019an (zazpigarren edizioa) kaleratu ziren.

Psikologia Buletineko estilo-eskuliburuak arrakasta handia izan zuen besteak beste erreferentziak eta aipamenak oso modu sinplean emateko proposatzen zuelako, estilo-liburua proposatzen zuen estiloaren sinpletasunagatik ezaguna eta arrakastatsua zen.

Eskuliburuak, azaleko kontu askorekin batera, hizkuntzan efektu sakonak zituzten hizkuntza erabilerarako estandarrak ere ezarri zituen. Bereziki eragin handia izan zuten "APA aldizkarietan hizkuntza ez sexistarako jarraibideak", lehen aldiz 1974ko edizioaren aldaketa gisa argitaratuak, hizkuntza sexistari alternatiba praktikoak ematen zizkion orduan erabilera arruntean. Hizkuntzaren isuriak eta kontu ideologiko inplizituak murrizteko jarraibideak urteetan zehar eguneratu izan dira, eta gaur egun, orientazio praktikoa eskaintzen dute hainbat konturi: adinari, desgaitasunari, generoari, ikerketetan parte hartzeari, arraza eta etniari, orientazio sexualari, egoera sozioekonomikoari eta intersekzionalitateari.

Erreferentzia zerrenda 
APA estilo-liburuaren ereduen arabera, erreferentzia zerrendetan, idazleak, aipatutako lanaren egileak, argitalpen urtea, izenburua eta iturriak erreferentzia -errenda alfabetikoan eman beharko lirateke.

Testuan erreferentzia jakin bat aipatzen ez bada, ez da erreferentzia zerrendan sartu behar. Erreferentzien formatua dokumentu motaren arabera aldatzen da (esaterako, aldizkariaren artikulua, editatutako liburuen kapitulua, blogeko mezua, web orria...), baina, oro har, eredu bat dago testu mota guztietan, eta egilearen, dataren, izenburuaren, iturriaren datuak, eredu jakin bati jarraitzen diote.

 Lanari DOI bat (Digital Object Identifier) bat, esleitzen bazaio, eman beharko DOI hori. Elementua linean erabilgarri badago baina DOIrik ez badu eta funtzionatuko duen URLa badu, eman URLa. Ez eman, jakina, funtzionatuko ez duen URLrik. Edo ez eman iraungo ez duen URL helbiderik.
 Sartu beti argitaletxea liburuen eta erreferentziazko lanen iturburuko elementuan; jarraibide honen salbuespenak dira egile eta argitaratzailea berdinak direnean, eta kasu honetan, argitaratzailea zure erreferentziatik kanpo uzten baduzu. Autoedizioa dela jakinez gero, aipatu autoedizioa dela, hau da, egileak bere kontu argitaratu duela.
 Estilo-liburuaren zazpigarren edizioan, webgune baten izenburua letra etzanarekin eman behar dela beti adierazi da.
 Zazpigarren edizioaz geroztik, aldizkari baten zenbakia erreferentziazko aipamen batean agertzen da beti, eskuragarri badago. Zazpigarren edizioaren aurretik, aipatutako aldizkariak bolumen osoan orrialde jarraitua erabiltzen bazuen, bolumenaren zenbakia bakarrik agertzen zen erreferentzia-zerrendan.
 Zazpigarren edizioaren arabera, jada ez da derrigorrez argitaletxearen kokapena ematea liburu bat aipatzerakoan.

Laburdurak 
Liburu eta artikuluetan sarri laburdura batzuk erabiltzen dira, latinez askotan, edo horien itzulpenak direnak, adibidez, Ibidem​, ibid, idem, op. cit., loc. cit...  Horiek, ez dira APA estiloan erabiltzen. Beste batzuk, ordea, erabil daitezke erreferentzien zerrendan adibidez:  ed. (editorea), arg (argitaratzailea), zuz. (zuzendaria), or. (orria), 2. ed. (bigarren edizioa)...; edo testu barruan: c.f. (konparatu beste honekin), i.e. (hau da), e.g. (adibidez), etab. (eta abar), (d.g.) (datarik gabe) ...

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Aipamenak eta erreferentzia bibliografikoak
 Erreferentzia bibliografikoen kudeatzailea
 Bibliografia
 Oin-ohar
 Estilo-liburu
 ISO 690
 MLA estiloa
 Chicago estiloa
 Harvard estiloa
 AMA estiloa

Bibliografia

Kanpo estekak 
 APA estiloan idazteko txantiloi batzuk - LibreOffice.
 "Erreferentzia bibliografikoak eta apamenak idaztea APA estiloaren arabera". Biblioteka Ikasketa eta Ikerketarako  Baliabide Zentroa IIBZ. Mondragon Unibertsitatea.

Idazketa
Bibliografia