Marianne North

Marianne North (Hastings, Ingalaterra, 1830eko urriaren 24a - Gloucestershire, Ingalaterra, 1890eko abuztuaren 30a) naturalista eta margolari ingelesa izan zen. Bere lan ugariak direla eta galeria propioa dauka Kew Lorategi Botanikoan (Erresuma Batua).

Jatorria 
Lur-jabe zen familia aberatseko hiru seme-alaben alaba zaharrena den. Bere aita Frederick North, gainera, politikaria zen, Hastings-eko parlamentuko kidea eta ama Janet, Parlamentuko kide eskoziar baten alaba zen.

Abeslaria izateko trebatu zen gazte-gaztetatik, baina bere ahots gaitasunak ez ziren egokiak lanbidean profesionalki garatzeko eta bertan behera laga zuen. Orduan hasi zen loreak margotzen, bizitza osorako zeregin bihurtu zena, beharbada bere aitaren ezaguna zen Sir Joseph Dalton Hooker Kewko Errege Lorategi Botanikoen zuzendariak bultzatuta.

1855ean amaren heriotzarekin, bere aitarekin bidaiatzen eta margotzen hasi zen. Hala ere, aita 1869an hil arte ez zuen bere ametsa egia bihurtu: munduan zehar bidaiatzea landare espezieak marraztuz.

Lana 
Ahizpa ezkondu eta aitak bere parlamentuko aulkia galdu ostean 1864an, aitarekin bidaiatu zen Suitzara eta Hego Tirolera.

1865 eta 1867 artean Siriara eta Egiptora Nilon bidaiatu ziren.

1869an Alpeetan zeudela, aita gaixotu egin zen eta Hastingseko etxera lagundu zuen Marianne Northek, hiltzera. Aitaren heriotzaren ostean, Siziliara joan zen margolanak egitera, bere tristura kentzen laguntzen baitzion margotzeak (ezkongabea izanik, bakarrik bidaiatzea garaiko konbentzioen kontra zegoen).

1871 eta 1872 urteetan, Kanadara, Estatu Batuetara eta Jamaikara bidaiatu zuen, beste herrialde batzuen artean, eta gero urtebetez egon zen Brasilen. Brasilen oihanean bizi izan zen, etxola batean, eta han ehun margolan egin zituen. 

1875ean Tenerifen egon zen zenbait hilabetez, Little's Place jauregian (uhartean Sitio Litre izenarekin ezagutzen dena) eta Tenerifeko flora bereziaz 29 lan margotu zituen.

Hurrengo bi urteetan Kalifornia, Japonia, Borneo, Java eta Sri Lankako landare espezieak margotzen ibili zen.

1878an Indiara joan zen eta handik bere jaioterrira itzulita, bere margolanen erakusketa handia egin zuen Londresen. Kew-eko Royal Botanic Gardens-ek North-en proposamena onartu zuen: North-k bere obraren zati bat eman zion, lorategi botanikoak bere lanentzat galeria bat izateko baldintzarekin. Horretarako James Fergusson arkitektoak diseinatutako eraikin berriak urte berean ireki ziren. Kew-eko Errege Lorategi Botanikoa hiru ataletan banatuta dago, Ekialdea, Mendebaldea eta Iparraldea; Marianne North-ren galeria ekialdeko atalean dago.

Aitaren laguna zen Charles Darwinen aholkuak jarraituz, Australiara, Zeelanda Berrira eta gero Hegoafrikara, Seychellesera eta Txilera joan zen marrazterea, bere bilduma 832 margolanetara zabalduz.

Bere lanaren garrantzia 
Marianne Northen ekarpena ez da soilik ikuspegi artistikotik begiratu behar: bere lanek ere balio zientifiko handia baitzuten haien zehaztasunagatik, argazkilaritza ohikoa ez zen garaian.

Haren omenez, hainbat landare bataiatu ziren bere abizenarekin: Areca northiana, Crinum northianum, Kniphofia northiana, Nepenthes northiana eta Northea seychellana .

Bere bidaia-egunkariak bere ahizpak argitaratu zituen bi liburukitan:

 Recollections of a Happy Life ('Bizitza zoriontsu baten bilduma')
 Some Further Recollections of a Happy Life ('Bizitza zoriontsu baten bilduma gehiago').

Erreferentziak

Bibliografia 

 Dickins, M. (1962). "Marianne North". The Cornhill Magazine (1031, Spring 1962): 319–329.
 Hughes, Reginald (1893-08-12). "Review of "Some Further Reflections of a Happy Life", by Marianne North. Mrs. John Addington Symonds. (MacMilllans.)". The Academy. 44.
 Lees-Milne, A. (June 1964). "Marianne North". Journal of the Royal Horticultural Society. 98 (6): 231–240.
 Middleton, Dorothy (1965). Victorian lady travellers. Chicago: Academy Chicago. ISBN 978-0-89733-063-3.
 Middleton, Dorothy (December 1962). "Flowers in a landscape". Geographical Magazine. 35 (8): 445–462.
 North, Marianne (1894). Symonds, Janet Catherine (ed.). Recollection and Further Recollection of a Happy Life: being the Autobiography of Marianne North. 1. New York: MacMillan.
 North, Marianne (1894). Symonds, Janet Catherine (ed.). Recollection and Further Recollection of a Happy Life: being the Autobiography of Marianne North. 2. New York: MacMillan.
 North, Marianne (1893). Symonds, Janet Catherine (ed.). Some Further Recollections of a Happy Life selected from the Journals of Marianne North. New York: MacMillan.

Kanpo estekak 

 Artelanak on-line Kew Errege Lorategi Botanikoaren orrian.
 Marianne North Kew Errege Lorategi Botanikoan.
 Bere bizitzaz dokumentala: "Kew's Forgotten Queen" BBC 4 kanalerako.
 Marianne North Gallery galeriara tour birtuala.

Ekialdeko Sussex konderriko jendea
XIX. mendeko Ingalaterrako margolariak
Emakume margolariak
Erresuma Batuko ilustratzaileak
Naturalistak