Léo Ferré

Léo Albert Charles Antoine Ferré , artistikoki Léo Ferré, (Monako, 1916ko abuztuaren 24 -Castellina in Chianti, Italia; 1993ko uztailaren 14a) Jacques Brel (1929-1978) eta Georges Brassensekin (1921-1981) batera chanson estilo barruan, Frantziako kantagintzaren izen handienetariko bat izan zen. Egile abeslari, piano-jotzaile, poeta, 46 urtetan 40 album baino gehiago plazaratu zuen; horregatik, frantsesezko abeslari emankorrena izan da. Ideologikoki anarkista zen eta bere pentsamenduaren aztarnak bere obra osoan ikus daiteke.

Biografia 
Bere aita, Joseph Ferré zen, Monte Carlo kasinoaren lagile-zuzendaria. Ama, ordea, Marie Scotto, jattori italiarra zuen jostuna zen. Léo Ferrék haurtzarotik erakutsi zuen musikareko interesa. Bos urte zituelarik Monakoko katedralaren abesbatzaren sopranoa zen. Albert Scottori esker, bere osaba, garaiko Montekarloko musika ezagutu zuen, urte horietan hiri mediterranear nazioarteko musikaren foko garrantzitsua zen. Besteak beste, Fiódor Chaliapin abeslaria ezagutu zuen, Arturo Toscanini zuzendaria, Beethoven, Palestrina eta Tomás Luis de Victoria musikagileen obrak ezagutu zituen. Musikagileen artean Maurice Ravel inpresionatu zuen. Bederatzi urtekin Bordigherako Saint-Charles eskola kristauan sartu zuten; han zortzi urte egon zen. Urte haien bakardadea Benoît Misère (1970) autobiografian jaso zuen. 14 urtekin mezarako Kyrie konposatu zuen eta Verlainenen poema bat musikatu zuen. Ezkutuan gurasoek subertsibotzat jotzen zituzten idalzeen lanak irakurtzen zituen: Voltaire, Baudelaire, Verlaine, Rimbaud, Mallarmé. Berriro ere Monakon Le Petit Niçois egunkarian hasi zen idazten, batez ere musika kritikak. Monakoko Lycée Albert-Premierrem Filosofiaz graduatu zen. Orduan, kontserbatorioan sartu nahi izan zuen baina aitak galarazi zion.

1935ean, Parisera joan zen, legeak ikasteko. Halaber, piano ikasten eta idazten jarraitzen zuen. 1939an Monakora itzuli zen, Zientzia Politiketan lizentziaduna. Gerrarekin, infanterian egokitu zuten eta han tiratzaile arjeliar talde bat zuzendu zuen. 1940an, arrebaren ezkontza zela eta, Ave María bat konposatu zuen. Hasten da lagun baten letrak musikatzen eta 1941ko otsailaren 26an publikoan agertzen da. Bere orduko izen artistikoa Forlane izan zen. 1943an Odette Shunck-ekin ezkondu zen. 1945an Édith Piaf ezagutu zuen; honek berriro ere Parisera joateko animatu zuen.

1946ko udaren amaieran Léo Ferré Parisera joan zen. Hiru hilabeteko kontratua lortu zuen Le Boeuf sur le Toit kabareten. Jean-Roger Caussimon (1918-1985) abeslaria ezagutu zuen ere eta bien arteko kolaborazioa hasi zen: Caussimonen poemak erabiliz Monsieur William (1950), Le temps du tango (1958), Comme à Ostende (1960) y Ne chantez pas la mort (1972). abestiak sortu zituen.

1947ko apirilean Martinikan kontzierto batzuk antolatu zituen baina beneako porrota izan zen. Frantziara bueltatzeko sei hilabetetan lanean ibili zen. Berriro ere Frantzian erbesteko anarkista espainiarrak ezagutu zituen; horrek herrialde horren ikuspegi erromantikoa indartu zuen berarengan eta Le bateau espagnol eta Le flamenco de Paris abestiak sortu zituen. Ondorengo urteak gogorrrak izan ziren, tarbena desberdinetan musika jotzen bizitza ateratzeko. Poliki-poliki bere kantak ezagunak egin ziren: Edith Piaf, Henri Salvador, Giraud Yvette, Les Frères Jacques abestu zituzten. Dena dela, guztien gainetik, Catherine Sauvage izan zen bere abestien interpretatzaile nagusia.

Diskografia

Estudioko albumak 
 1953: 
 1954: 
 1954: 
 1956: 
 1956: 
 1957: 
 1957: 
 1958: 
 1960: 
 1961: 
 1962: 
 1964: 
 1964: 
 1966: 
 1967: 
 1967: 
 1969: 
 1969: 
 1970: 
 1971: 
 1972: 
 1972: 
 1973: 
 1973: 
 1974: 
 1975: 
 1976: 
 1977: La musica mi prende come l'amore
 1977: 
 1979: 
 1980: 
 1982: 
 1983: 
 1985: 
 1986: 
 1990: 
 1991:

Zuzeneko albumak 
 1955: Récital Léo Ferré à l'Olympia
 1958: Léo Ferré à Bobino
 1961: Récital Léo Ferré à l'Alhambra
 1963: Flash ! Alhambra - A.B.C.
 1969: Récital 1969 en public à Bobino (2×LP)
 1973: Seul en scène (Olympia 1972) (2×LP)
 1984: Léo Ferré au Théâtre des Champs-Élysées (3×LP)
 1988: Léo Ferré en public au TLP Déjazet

Hil ondorengo albumak 
 1993: Alors, Léo... (zuzenekoa, Déjazet 1990, 2xCD)
 2000: Métamec
 2000: Le Temps des roses rouges
 2001: Sur la scène... (zuzenenekoa Lausannen, 1973, 2×CD)
 2001: Un chien à Montreux (zuzenekoa Montreux, 1973, EP)
 2003: Les Chansons interdites… et autres
 2004: De sac et de cordes
 2004: Maudits soient-ils ! Verlaine et Rimbaud
 2006: La Mauvaise Graine
 2008: Les Fleurs du mal (suite et fin)
 2018: Je parle à n'importe qui

Abestiak 
Abel et Cain, À la Seine, Ame, te souvient-il?, À mon enterrement, À Saint-Germain-des-prés, À toi, Avec le temps, Barbarie, Beau saxo, Byzance, Cannes la braguette, Causerie, C'est le printemps, C'est extra, Chanson mecanisée, Ciel brouillé, Comme à Ostende, Comme dans la haute, Écoutez-moi, Est-ce ainsi que les hommes vivent?, ...et des clous, Flamenco de Paris, Harmonie du soir, Ils ont voté, Je chante pour passer le temps, Jolie môme, Judas, La chambre, La chanson du Scaphandrier, La femme adultère, L'Affiche rouge, La fleur de l'âge, La Gueuse, La grande vie, La Maffia, La mémoire et la mer, La mort des amants, La vie d'artiste, La zizique, Le bateau espagnol, Le flamenco de Paris, Le guinche, Le Parvenu, Le piano du pauvre, Le pont Mirabeau, L'esprit de famille, Le temps des roses rouges, Le temps du tango, Les Anarchistes, Les cloches de Nôtre-Dame, Les femmes, Les forains, Les grandes vacances, Les poètes, Les vieux copains, L'homme, L'île Saint-Louis, L'inconnue de Londres, Ma bohème, Madame la misère, Martha la mule, Merde à Vauban, Mon camarade, Mon géneral, Mon p'tit voyou, Mon piano, Mon Sebasto, Monsieur Tout-Blanc, Monsieur William, Ne chantez pas la mort, Ni Dieu ni maître, Notre amour, Nous deux, Paname, Paris-canaille, Pauvre Rutebeuf, Pepée, Poètes vos papiers, Psaume 151, Quand c'est fini ça recommence, Richard, Ta parole, T'as payé, Ton style, Tu mettrais l'univers, Tu ne dis jamais rien, Tu sors souvent, Vitrines

Literatura lanak 
 Benoît Misère, 1970)
 Lettres non postées, gutunak, bukatu gabe
 Les Années blêmes, autobiografia
 L'An soixante-huit, autobiografia
 Technique de l'exil, saiakera
 Le Style, saiakera
 Les idoles n'existent pas, saiakera
 Introduction à l'anarchie, saiakera
 Introduction à la poésie/Le mot voilà l'ennemi !, saiakera
 Introduction à la folie, saiakera
 L'Opéra des rats, 1983, antzezlana
 Poète... vos papiers!, 1956, poesia
 Testament phonographe, 1980, poesia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Passage Léo Ferré webgunea, bere lan guztiak azaltzeko.
 :Webgune ofiziala.
 :Léo Ferré Youtuben.

Frantziako poetak
Frantziako saiakeragileak
Frantsesezko idazleak
Frantziako anarkistak
Frantziako kantautoreak
Frantsesezko abeslariak
1950eko hamarkadako abeslariak
1960ko hamarkadako abeslariak
1970eko hamarkadako abeslariak
1980ko hamarkadako abeslariak
Frantziako autobiografoak
Frantziako piano-jotzaileak
Antiklerikalak
Frantziako orkestra zuzendariak