Adrián de Loyarte

Adrián de Loyarte Esnal (Donostia, 1882ko martxoaren  5a - Donostia, 1962ko urriaren  29a) euskal idazle eta kazetaria izan zen. Antón el de la Montaña izengoitiarekin ere sinatzen zituen bere lanak.

Lan ibilbidea 
Donostia eta Hondarribiko kronista ofiziala, bere lehen artikulua Euskal Erria aldizkarian argitaratu zen eta artikulu honekin hasi zuen bere ibilaldi luzea Letretan. Egunkari eta aldizkari askotan idatzi zuen Euskal Herriari buruzko gaiekin: El Pueblo Vasco, El Diario Vasco, La Gaceta del Norte, El Noticiero Bilbaino, Diario de Navarra, ABC, Universo, La Ëpoca, Vida Vasca, Esfera, Novedades-en, besteak beste. 1910etik 1918ra Euskal Erria aldizkariaren zuzendaria izan zen.

Astero, irrati programa batean parte hartzen zuen, historiako gaietan zuen jakinduria agertuz, batik bat eskualdeko eta Donostiako gaietan. Delegado regio de enseñanza en la provincia de Gipuzkoa, Guatemalako kontsul, Donostiako Udaletxeko Zinegotzi eta Alkateordeko (1920).

Izaera berritzailea eta kementsua, Aste Musikala antolatuko du, gero Musika Hamabostaldia izango dena.

Bere ahaleginen bitartez jarri ziren Vicente de Manterola hizlariaren oroitarria bere etxean eta Donostiako Artzain Onaren Katedralaren lorategian Vicente de Manterola beraren eta Aita Vinuesaren monumentuak.

Bost Errege Akademietako kide, besteak beste, Historiakoa eta Zientzia Moral eta Politikakoa. Eusko Ikaskuntzako kidea ere izan zen. Francoren garaian hainbat kondekorazio eman zitzaizkion: Encomienda de número de la Orden de Isabel la Católica (1914); Encomienda de Alfonso X el Sabio; Donostiako mendeurreneko urrezko domina eta pro Ecclesia et Pontifice domina.

Lanak 
Lan ugari argitaratu zituen, hauek besteak beste:

 Las veladas en los caseríos y en los pueblos y la trascendencia social en el País Basco: discurso leído en el salón de actos del Instituto de Guipúzcoa con motivo de la celebración de las Fiestas de la Tradición del Pueblo Vasco (1905).
 Los últimos momentos de Sabino de Arana y Goiri: fundador y primer jefe del Partido Nacionalista Basco. (1906, El Pueblo Vasco).
 Por la lengua euskara: la labor de don Julio Urquijo y su reciente obra. (1907).
 El Fuero guipuzcoano: impugnación del criterio de las izquierdas.(1909, Baroja e hijos).
 Donostiarras del siglo XIX (1913, Baroja e hijos).
 Figuras de la política española: Eduardo Dato-Iradier (1914, Libreria Baroja).
 El genio vasco en las épocas modernas (1917, Martín, Mena y Ca).
 Doctrina foral (1923, Martín, Mena y Ca,).
 Orígenes de la historia de Guipúzcoa (1925/1926, Martín, Mena y Ca).
 Viaje del Rey Don Felipe V por Guipúzcoa (1927, Martín y Mena).
 Biografía de su majestad la reina María Cristina de Habsburgo Lorena (1936, Libreria Internacional).
 Historia de Nuestra Señora del Coro y las Vírgenes donostiarras (1940).
 Episodios históricos (1941).
 Mártires de San Sebastián (1944).
 La catástrofe de San Sebastián en 1688 y el hecho milagroso del Cristo de la Mota: con documentos inéditos (1944, Gráficas Fides).
 Grandezas de la marina de guerra española (1946, Escelicer).
 Felipe III y Felipe IV en San Sebastián (1949, Relieve).
 La vida de la ciudad de San Sebastián: 1900-1950 (1950/1955).
 Mi alma: (poesías) (1953, Relieve).
 Mis poesías (1954, Relieve).
 Poemas y sinfonías (1955, Relieve).
 Sentimientos: (poesías) (1956, Relieve).
 Las grandes infamias: los que han combatido a la Compañía de Jesús (1956, Relieve).

Erreferentziak 

XX. mendeko Donostiako idazleak
Gipuzkoako kazetariak
XIX. mendeko Donostiako idazleak
Donostiako zinegotziak
Donostian hildakoak