Amatoxina

Amatoxinak toxina-talde bat dira, horietako batzuk hepatotoxikoak dira. Amanita, Galerina eta Lepiota generoetako onddo-espezie batzuetan daude, eta Conocybe filaris espeziean. Amanita phalloides da amatoxina kopururik handiena duen onddoa. RNA polimerasaren 1. eta 2. transkripzioak eukariotoetan blokeatzen dituzte, hau da, zeluletako proteina-sintesia blokeatzen dute. Agian, amatoxinak polimerasan edo DNA/RNA polimerasa konplexuan kokatzen dira simetrikoki. Azkenik, gibelaren eta giltzurrunen nekrosia eragiten dute.

Sintomak 
Pozoitzeak urdaileko mina, goragalea, oka egitea, beherako larria, bestelako min larriak eta hemorragiak eragiten ditu, eta, azkenik, gaixoa hil egiten da, toxina irentsi eta bi egunera, gutxi gorabehera, bihotza gelditu delako.

Egitura 

Gutxienez zortzi amatoxina mota daude, guztiak oktapeptikoak dira eta konfigurazio biziklikoak dituzte. α-amanitina eta β-amanitina dira ugarienak eta toxikotasunaren eragile nagusiak. Gainerako γ-amanitina, ε-amanitina, proamanulina, amanulina, azido amanulikoa eta amanina ia atoxikoak dira. Amanita phalloidesetan amatoxinen kontzentrazioa aldatu egiten da espezimenaren arabera, eta gizakien dosi hilgarria 0,1 mg/kg ingurukoa da.

Toxikodinamika 
Haren ekintza-mekanismoa RNA polimerasa IIren inhibizioan oinarritzen da, eta, hala, RNA mezulariaren sintesia eta DNA transkripzioa oztopatzen ditu, eta proteina-sintesia eten eta zelula-heriotza dakar.

Toxikotasuna bereziki hepatozitoetan agertzen da, eta batez ere nukleoan, enterozitoetan eta giltzurrun-tubulu hurbiletako epitelio-zeluletan metatzen da.

Garrantzi txikiagoko beste ekintza-mekanismo batzuk dira apoptosi-bitartekariekiko sinergia, hala nola tumore-nekrosiaren faktorea (TNF) eta zelula-oxidazioan parte hartzea, oxidazio-estresa sortuz entzima prooxidatzaileak handitzean, hepatotoxikotasuna areagotuz.

Toxikozinetika 
Amatoxinak oso azkar xurgatzen dira hesteetan, eta gibelera eta zirkulazio orokorrera iristen dira. Gernuan hautematen dira irentsi eta hurrengo 2 orduetan.

Iraizpen bide nagusia giltzurruna da, baina %10 inguru behazun-bidetik kanporatzen da. Hori dela eta, zirkulazio enterohepatikoa ezartzen da, toxikoaren kontzentrazio plasmatikoak luzaroago iraun dezan, eta hurrengo egunetan kantitate handiak aurki daitezke gibelean eta gorotzetan.

Amatoxinak plasman aske ibiltzen dira, ez baitira proteina plasmatikoekin lotzen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Mikotoxinak
Janari-intoxikazioak
Toxikologia
Triptaminak