Cecilia Bartolomé

Cecilia Margarita Bartolomé Pina (Alacant, 1940ko irailaren 10a) zinema-zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea da. Bere garaiko emakume zinemagile urratzaileenetakotzat jotzen da, eta aitzindaria izan zen bere lanetan sozialki eta politikoki tabuak ziren gaiak lantzen, hala nola abortoa, dibortzioa, espainiar kolonialismoa edo espainiar trantsizio politikoa. ¡Vámonos, Bárbara! (1978) filmaren zuzendari eta gidoilaria da, eta Espainian egindako lehen film feministatzat hartzen da. Bere garaian zentsuratua izan zen, baina gero hainbat aitorpen izan zituen.

Biografia 
Alacanten jaio zen, eta zazpi urterekin familia Ekuatore Gineara joan zen, garai hartan Espainiako kolonietan zentsura zinematografikoaren buru izendatu baitzuten aita. Ginean eskolako antzerki-emanaldietan antzezten eta zuzentzen hasi zen, eta nerabezaroan Indigenen Goi Eskolako ikasleak zuzentzen ditu. Han bizi izan zen 20 urte bete arte, ondoren Madrilera joan zen bizitzera. Urte batzuk geroago, elkarrizketa batean azaldu zuenez, "Izugarrizko zitalkeria aurkitu nuen, eta denbora asko behar izan nuen horretara egokitzeko, eta matxismo temati bat".Espainiara itzuli zenean, Ingeniaritza ikasketak eta Ekonomia Zientziak utzi ondoren, Madrilgo Zinema Eskola Ofizialean izena ematea lortu zuen, eta hirurogeiko hamarkadan zineman diplomatutako Espainiako lehen emakumeetako bat bihurtu zen, Pilar Mirórekin eta Josefina Molinarekin batera. Bertan, hirurogeiko hamarkadako Espainiar Zinema Berriaren itzalpean hainbat film labur filmatu zituen La siesta (1962), La noche del doctor Valdés (1964) edo Carmen de Carabanchel (1965), emakume espainiarren bizitza sexualari buruzkoa, irakasleentzat probokatzailea izan zena eta Josetxo Ceránek eta Marina Díaz Lópezek "triptiko emantzipatorioko" lehen lantzat hartzen dute, Plan Jack Cero Tres-ekin (1968), Gonzalo Surez-en historiarekin, eta Margarita y el lobo (1970) dibortzioari buruzko musika-mediometrajearekin batera.1965ean Espainiako emakumeen bizitza sexuala nolakoa zen kontatu nahi izan nuen, Meriméeko Carmen maitagarrien ipuinaren aurrean; izan ere, emakume hark larrua jo ta jo ajardun, baina ez zen sekula haudun gelditzen.a. Nire film esperpentiko laburrean, seme-alaba gehiago izan nahi ez zuen bikote baten gorabeherak aipatzen ziren, eta antisorgailuak edo abortatzeko metodoak erabiltzen zituen, esnea, alegia. Karioka eroa nintzen, egin behar zela uste nuena egiten nuen, ez nuen bi aldiz pentsatzen; inoiz ez nintzen gelditu film bat egitea komeni zen ala ez pentsatzen. Bitxia bada ere, urte batzuk geroago, Carmen de Carabanchel ziklo batean programatu zuten, Eskolaren estiloa aldatu zuela esaten zutelako, ordura arte Antonioniren hizkuntza izan zen... azaldu zuen urte batzuk geroago.1969an graduatu zen, eta bere karrera amaierako proiektua erregimen frankistarentzat beste probokazio bat izan zen: zentsurak bahitutako Margarita eta otsoa (1970) mediometrajea ezkutuan erakutsi zen Espainiatik kanpo, demokrazia iritsi arte. Bartolome izena, beraz, "zerrenda beltzean" sartu zen eta Eskolatik ateratzean ezin izan zuen bere izenarekin lan egin eta publizitatean eta industria-dokumentalak filmatzen jardun zuen. Jose Luis Borauren sinadurarekin pelikula-proiektu bat ere aurkeztu zuen, baina ministerioak jakin zuen ni atzetik nengoela eta ez zutela baimenik eman", azaldu zuen urte batzuetara.

Haren film-lana zentsuratu egin zen XX. mendean emakume espainiarrak zituen oztopoak argi eta garbi azaltzeagatik, garaiko askatasun faltatik sexualitateaz edo abortuaz gozatzeko mugetaraino.

Franco jenerala hil eta trantsizio espainiarra hasi ondoren, Vámonos, Bárbara (1977), bere lehen film luzea zuzentzeko enkargua jaso zuen, Martin Scorsese zuzendari estatubatuarraren Alicia no vive aquí (1974) filmean oinarritua. Gidoia Espainiako bikote-arazoei eta dibortzioari buruzkoa da, eta kritikak Espainiako lehen film feministatzat jotzen du. Bere filmean, Bartolomék Scorseseren lanaren amaiera aldatzea erabaki zuen: "Emakumearentzako irtenbidea ez da printze urdina aurkitzea, berak nahi duena bere burua aurkitzea eta senarrarekin izandako istorioa ez errepikatzea baizik."1979ko apiriletik 1980ko amaierara bitartean, José Juan Bartolomé nebarekin batera, Espainiako trantsizioari buruzko dokumental bikoitza filmatu zuen, kaleko jendeak kontatuta. Bi lan hauek egin zituen: No se puede dejar solos eta Atado y bien atado (1983), Después de... (1983) izenburu generikoarekin. Lan horietan, kritikoki Espainiak diktaduraren amaieran izandako aldaketa islatzen da. Ministerioak kalifikatu egin behar zuen, 1981eko estatu-kolpearen saiakeraren ondoren erakusteko -filmean kolpe aurreko giroa antzematen zen -, eta zentsurak debekatu ez ezik, bahitu eta hiru urtez gorde zen. Pilar Miró Zinematografiako Zuzendaritza Nagusira iritsi zenean, 1983an lana birgaitzea lortu zuen, eta erakutsi ahal izan zen, nahiz eta atzerapenak askoz eragin gutxiago izan. Hainbat gorabehera eta bahiketa izan ondoren, Kultura Ministerioak saritu zituen dokumentalak eta mundu osoan erakutsi ziren.

1983an, Televisión Españolak Los Omeya saioaren aurre-produkzioaren hasiera iragarri zuen. Sei edo zazpi kapituluko telesaila zen, eta Bartolome buru zuen kolektibo bat prestatzen ari zen, Manuel Gutiérrez Aragón, José María Gutiérrez, José Luis Guarner eta Concha Romero ere bertan zirela. Azkenik, programazioko zuzendari nagusiak proiektua amaitu zuen.

Bere azken filma, Lejos de África (1996), nebarekin batera idatzia eta Kuban filmatua, Espainiaren Afrikako kolonialismoari buruzko lehen film luze kritikoa izan zen, eta berak bizi izan zituen munduko bizipenak jaso zituen.

2005ean TVE Cuéntame como pasó telesailerako zuzendu zuen Carrero Blanco, el comienzo del fin dokumentalaren kapitulua, Francoren eskuineko eskua izan zen militarraren bizitza eta hilketa ikertzen eta aztertu zuen kapitulua.

Bizitza pertsonala 
José Luis Alcaine argazki-zuzendariarekin ezkonduta dago, eta bere filmetako batean lan egin du. Pancho Alcaine Bartolomé argazki-zuzendariaren ama da, Estatu Batuetan trebatua.

Filmografia 

 1962: La siesta (Madrilgo Zinema Eskola Ofizialeko film laburra).
 1964: La noche del doctor Valdés (Zinema Eskola Ofizialeko film laburra. Gidoia eta helbidea).
 1965: Carmen de Carabanchel (Zinema Eskola Ofizialeko film laburra). Gidoia eta helbidea).
 1966: La brujita (Zine Eskola Ofizialeko film laburra. Gidoia eta helbidea).
 1967: Plan Jack Cero Tres (Zinema Eskola Ofizialeko film laburra. Gonzalo Suárezen historia bati buruzko zuzendaritza eta gidoia).
 1969: El paraíso ortopédico (aktorea).
 1970: Margarita y el lobo (mediometrajea, Zinema Eskola Ofizialeko karrera-amaierako lan gisa. Christiane Rocheforten nobela bati buruzko Gidoi, eta zuzendaritza).
 1978: Rostros Juan Antonio Galván (gidoilaria) .1978:Vámonos, Bárbara (film luzea. Zuzendaritza).
 1983:Después de...(José Juan Bartolomé nebarekin batera zuzendutako dokumental luzea).
 1996: Lejos de África (film luzea. José Juan Bartolomé nebarekin idatzitako gidoia eta zuzendaritza).
 2005: Especial Carrero Blanco: el principio del fin, Cuéntame cómo pasó serieko kapitulu dokumentala.

Sariak eta aintzatespenak 

 Asociación de Mujeres Cineastas, CIMA elkarteko ohorezko kidea.
 2009an, Alacanteko Unibertsitateak eta Emakumeari buruzko Ikasketa Zentroak Cecilia Bartolomeri buruzko atzera begirako bat antolatu zuten.

 2012ko "Mujeres de cine" saria Gijongo Nazioarteko Zinemaldian, Espainiako zineman egindako ibilbidea eskertzeko.

 Espainiako Arte Ederretako merezimenduaren urrezko domina.
 2018ko Valentziako Ikus-entzunezkoen Akademiaren sari berezia.

 2019ko uztailaren 2an, Espainiako Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademiak omenaldia antolatu zuen Espainiako zinemako pertsonaia handiak omentzeko "Maisu-maistrak" programan egindako ibilbideari esker.
 Emakumeen aldeko IV. Zinemaldiaren ibilbide profesionalaren saria 2021ean
 2022ko urtarrilaren 29an, Espainiako Zinemako Informatzaileen Elkarteak 2022ko Ohorezko Feroz Saria eman zion, Zaragozako Filmotekan Bartolomek egindako lanaren atzera begirako batekin batera.

Bibliografia 

 Cecilia Bartolomé. El encanto de la lógica. Bilduma: Los olvidados (2001) Josetxo Cerdán eta Marina Díaz López (arg.) Bartzelonako Cinema Alternatiuren Fabrika, L'Alternativa 2001, Zinemako zortzi eta erdi liburu

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Cecilia Bartolomeren biografia irudietan eta artikulu historikoetan

Alacant hiriko jendea
Espainiako emakume zinema-zuzendariak
Espainiako zinema gidoilariak
Emakume gidoilariak
Emakume aitzindariak
Espainiako ekoizleak
Emakume ekoizleak