Marko Vovtxok

Maria Oleksandrivna Vilinska —ukraineraz: Марія Олександрівна Вілінська—, Marko Vovtxok —ukraineraz: Марко Вовчок— izengoitiaz ezagunagoa (Jekaterininskoe, Errusiako Inperioa, 1833ko abenduaren 22agreg./abenduaren 10ajul. – Dolinsk, Errusiako Inperioa, 1907ko abuztuaren 10agreg./uztailaren 28ajul.) idazle eta itzultzaile ukrainarra izan zen.

Bizitza 
Jekaterininskoe herrian jaio zen pobretutako familia noble batean. Gurasoak Aleksandr Alekseevitx Vilinski eta Paraskeva Petrovna Danilova izan ziren. Errusierazko hedabidean hazi zen. 1845ean, Kharkiveko barnetegi pribatu batean ikasi zuen.

16 urte zituela, Opanas Markovytx folklorista eta etnografo ukrainarra ezagutu zuen. 1851ko urtarrilean ezkondu ziren. Opanasek zuzentzaile lanpostu bat lortu zuen Txernihiven. Laster Maria haurdun geratu zen. Alabari Vera izena jarri zioten eta ez zen luzaro bizi.

Orduan, lan bila, Markovytxtarrak Kievera mugitu ziren, non Opanasek Estatuko Jabetza Ganberako kontulari lana lortu zuen. 1853an, Bohdan semea jaio zitzaien.

1856an, Mariak lehen istorioak idatzi zituen: «Erredenzioa» eta «Aita Andriy». Senarrak San Petersburgon bizi zen Panteleimon Kulix lagunari bidali zizkion lan hauek. Istorioak gustatu zitzaizkion eta beste lan batzuk ere bidaltzea eskaini zion. Pixkanaka-pixkanaka, beste hamar istorio idatzi zituen, Marko Vovtxok izengoitiaz sinatutako Herri-ipuinak izeneko lehen liburua osatu zutenak (familiako kondairaren arabera, arbaso batek Marko izena eta Vovk —Otso— ezizena zituen).

1859. urtearen hasieran, San Petersburgora joan ziren Markovytxtarrak.

1870eko hamarkadan errusierara egindako itzulpenen plagioagatik eskandalu baten ostean, ia amaitu zuen literatur ibilbidea. Orduan argitu zen ez zituela itzulpenak egiten eta beste idazleak kontratatzen zituela. 1878an, San Petersburgo utzi zuen eta Mikhail Lobatx-Zhutxenkorekin ezkondu zen. 1891n Boris biloba adoptatu zuen.

1907ko abuztuaren 10ean hil zen Dolinsken.

Lanak 

 Narodni opovidannia (1857, 1862, 1865)
 Institutka (1862)
 Vid sebe ne vtetxex  / Pavlo Txornokril (1862)
 Vykup (1862)
 Marusia (1875—1878)
 Txortova prygoda (1902)
 Haidamaky (1908)
 Diak (1908)
 Jak Khapko solodu vidriksia (1908)

Erreferentziak

Kanpo estekak 

XIX. mendeko emakume idazleak
XX. mendeko emakume idazleak
Ukrainako ipuingileak
Ukrainako itzultzaileak
Ukrainerazko idazleak
Emakume itzultzaileak
Izengoitiak