Dinah Washington

Dinah Washington, jaiotzez Ruth Lee Jones (Tuscaloosa, Alabama, AEB, 1924ko abuztuaren 29a - Detroit, Míchigan, 1963ko abenduaren 14a) rhythm and blues, jazz eta blues-ak abesten zituen estatubatuar abeslaria izan zen. Blues erregina, Queen D edo Miss D. ezizenak zituen. Musika beltzeko emakume-ahots onenetakoa eta nagusienetakoa izan zen, eta 1950eko hamarkadako Estatu Batuetako abeslari afroondorengorik ezagunena.

Bere belaunaldiko zenbait kantarirengan eragina izan du, hala nola Nancy Wilson, Esther Phillips eta Diane Schuur. Dinah Washingtonek bere letra eta kontzertuetan komunitate beltzaren nahiak eta desengainuak adierazi zituen, beti ere umore sardoniarrarekin.

Bere izenaren jatorria eztabaidan dago; iturri batzuek adierazten dute Garrick Stage Bar-en managerraren lana dela, kantatzen hasi zen klubetako bat; beste batzuek diote Lionel Hamptonek aukeratu zuela.

Biografia 
Musika-interes jakin batzuk zituen familia batean jaio zen. Amak pianoa jotzen zuen St. Luke’s Baptist Churchen. Hiru edo lau urterekin Chicagora joan zen, eta, ondoren, gospelaren musika-giroan hezi zen, pianoa jotzen eta elizako korua zuzentzen. 15 urterekin, Regal Theatreko amateur lehiaketa irabazi zuen. Espiritualak izan ziren bere lehen musika-interesak, eta 1940an Sallie Martin gospelaren aitzindariarekin elkartu zen bira batean laguntzeko. Ondoren, nightclubetan pianista eta abeslari gisa hasi zen, 1942an Garrick Bar-en hasi zen. Han, Joe Glaser talentu gazteen managerrak entzun zuen, eta Lionel Hamptoni gomendatu zion. Hark bere taldean sartzeko gonbita egin zion. 1943 eta 1946 artean egon zen bertan, eta diskoan debuta egin zuen Keynote-rentzat, 1943ko amaieran, Leonard Featherrek antolatutako blues saio batean. Grabazioa arrakastatsua izan zen eta, denborarekin, Hampton utzi zuen bakarka jotzeko. Urtea amaitu baino lehen, hiru saio grabatu zituen Los Angelesen Apollo zigilurako, Mercuryrekin sinatu aurretik, eta harekin grabatu zuen lehen saioa 1946ko urtarrilean. Konpainia horrekin rhythm and blues-eko izar bihurtu zen 1948 eta 1955 artean. Blues, estandar, pop eta abar kantatu zituen. Jazz-saio asko grabatu zituen big bands eta konbo txikiekin, eta saio gogoangarrienak hauexek izan ziren: Clifford Brown, Cannonball Adderley, Clark Terry, Ben Webster, Wynton Kelly eta Joe Zawinul.

1959an, arrakasta handia lortu zuen pop merkatuan "What a Diff'rence a Day Makes" lanarekin. Bere ibilbidearen gainerakoa baladetan kontzentratu zen, orkestrazio gazte batek babestuta eta Mercury eta Rouletterentzat grabatuta, Ray Charlesen antzera. 

Washington sei aldiz ezkondu zen. Seigarren senarra, Dick "Night Train" Lane futbol amerikarreko jokalaria, 1963ko abenduaren 14ko goizean hilda aurkitu zuen. 39 urte zituela hil zen. Autopsiak bere gorputzean barbituriko asko zeudela adierazi zuen, eta haien hartualdia alkoholarekin nahastu zela.

Alsip-eko (Illinois) Burr haritz-hilerrian lurperatuta dago.

Estiloa eta ahotsa 
Bere ahotsa indartsua eta kementsua zen, tonu metaliko samarra zuen eta behin eta berriz dardara ematen zuen; ahoskera guztiz argia zen, bere intonazioa blues abeslari batena zen. Gospel kantuan sartu zen munduko lehen estilista izan zen (Sallie Martin Singers-ekin kantari eta piano-jole gisa), eta, horri esker, ibilbide osoa egin zuen musika-sustrai horiekin. Estilo-gorabeherak izan zituen etengabe, eta hori izan da gehien gaitzetsi den alderdietako bat, aurpegiratu baitzitzaion bere ahots-talentua merkataritza-produktuetan eta kalitate txikikoetan xahutzea; hala ere, arrakasta handia izan zuen herritarren artean.

Diskografia

Estudio-albumak

Sinpleak

Sariak eta aintzatespenak 

 15 urterekin, Regal Theatreko amateur lehiaketa irabazi zuen
 Grammy saria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Dinah Washington : Home, Verve Music Group
 Dinah Washington's Gravesite

Emakume abeslariak
Ameriketako Estatu Batuetako abeslariak
Jazz abeslariak
Blues abeslariak
Gospel abeslariak
Piano-jotzaileak
Grammy saridunak