Klymentyna Popovych-Boiarska

Klymentyna Karlivna Popovych-Boiarska (ukraineraz: Климентина Карлівна Попович-Боярська; Veldizh, 1863ko otsailaren 3a - Babyntsi, 1945eko maiatzaren 7a) Galitzian jaiotako idazle, poeta eta Ukrainako lehen hezkuntzako irakaslea izan zen. Ukrainako emakumeen mugimenduan aktiboki parte hartu zuen eta Ivan Franko eta Nataliya Kobrynskarekin batera idatzi zuen.

Biografia 
1863an jaio zen Veldizhen, Galitziako herri batean (Shevchenkove bezala ezaguna, egungo Ukrainako Kalusheko Raionen). Alemanez eta polonieraz hitz egiten ikasi zuen, garai hartan austriar-poloniar abertzaletasunarentzat ohikoa zena. Leonpolisko bigarren hezkuntzako eskola batera joan zen, eta hirian ikasten ari zela ukrainerazko idazkera maite zuela jakin zuen.

Berak lehenik idatzi eta gero Ivan Frankorekin ikasi zuen. Adiskidetasuna sortu zuten eta bera izan zen bere idazkietako batzuen argitaratzailea. 1884an, Popovychen lehen olerkiak, Frankok argitaratuak, Zorya-n argitaratu ziren (ukraineraz: ).

Popovychek Galitziako emakumeari eta intelektualtasunari buruz idatzi zuen, eta lan horiek 1880ko hamarkadan hasi ziren argitaratzen. Bere aitak bezala, Popovych ere irakasle izan zen, eta 1890eko hamarkadatik 1900eko hamarkadara arte Bucovinan irakatsi zuen.

Gero Ivan Frankorekin elkartu zen. Honek maitasunaren gaiari buruzko poema bat idatzi zuen, "KP" izenekoa, Popovychen omenez, eta berak "Érase una vez" izeneko poema bat idatzi zion, Franko-rentzat idatzitako literatura bilduma batean sartu zena. Frankoren maitaleetako bat izan zen, hiru emakumez osatutako talde batean.

Azkenik, Omelyan Boyarsky apaizarekin ezkondu zen. Parrokia batean bizi izan ziren, Novosilka-Kostyukovako (egungo Novosilka) lau haurrekin batera. Senarra jeloskor zegoen Frankorekin zuen harremanaz, barre egin zion eta maitale batekin engainatzen hasi zen.

Ezkondu ondoren, gogoz kontra erretiratu zen bere literatur lanetik, eta familia zaintzen jarri zuen arreta. Idazlea zen arren, senarrak kultura eta literatura munduan sartzea debekatu zion. Ez zegoen ados emakumeek idazle gisa lan egitearekin eta, ondoren, bere poesia koadernoak erre zituen. Hala ere, Popovychek idazten jarraitu zuen.

1944an Armada Gorriak bere elizako atean tiro eginda senarra hil ondoren, Popovych Ternopil eskualdeko Babyntsi herrira joan zen bizitzera. Han hil zen 1945eko maiatzaren 7an.

Obra 
Bere idazkiak, poemak eta ipuinak antologietan, emakumeentzako aldizkako argitalpenetan eta aldizkarietan agertu ziren, horien artean Zorya (ukrainarra: ), Dilo, eta Literary and Scientific Journal. 1990ean, Petro Babiak-ek bere lanen bilduma bat bildu eta Leonpolisen argitaratu zituen.

Galitziako kultura eta emakumeez gain, bere jende ezagunari buruzko pasadizoak idatzi zituen, Ivan Franko eta Nataliya Kobrynska kasu. Ukrainako emakumeen mugimenduan parte hartu zuen Kobrynskarekin, eta Pershyi Vinok, Kobrynskako almanake-rentzat eta emakume ukrainarren idazki-bildumarentzat idazten lagundu zuen. Pershyi Vinok-en "Historia arrunta" (ukraineraz: ) eta "Non dago nire Jainkoa?" (ukraineraz: ) olerkiak argitaratu zituen. 

Popovychek Ukrainako Musa almanaka ere lagundu zuen (ukraineraz: ) eta  Akordeak Antologia (ukraineraz: ). Ukrainako brodatuaren azterketa etnografiko bat ere idatzi zuen.

Legatua 
1952an, M. Wozniak akademikoak Ivan Franko eta Popovych-en artean bidalitako 28 gutun argitaratu zituen, Frankorekin lotutako materialen bilduma batean. Popovychen poemak 1968ko ukrainar poeten antologia batean ere sartu ziren.

1988an, Popovych Babyntsin bizi izan zen etxean oroitzapenezko plaka bat jarri zen.

Erreferentziak 

Ukrainarrak
Emakume idazleak
Emakume irakasleak
Emakume poetak