Unibertsalismo

Unibertsalismoa kontzeptu filosofiko eta teologikoa da, ideia batzuek aplikazio edo aplikagarritasun unibertsala dutela adierazten duena.

Funtsezko egia batean sinestea unibertsalismoaren beste printzipio garrantzitsu bat da. Egia bizia nazio-, kultura- edo erlijio-mugak edo egia bakar horren interpretazioak baino garrantzitsuagotzat hartzen da. Rig Vedak dioenez, "Egia bat da; jakintsuek hainbat izenez deitzen diote". Bere buruari unibertsalista deitzen zaion komunitate batek erlijio gehienen printzipio unibertsalak nabarmendu eta beste batzuk modu integratzailean onar ditzake.

Testuinguru modernoan, unibertsalismoak esan nahi du, halaber, mendebaldeko balioen pean, gizaki guztiak muga geografikoen bidez eta beste mota bateko mugen bidez bateratzea lortu nahi dela, edo balio unibertsal batzuk ematea, hala nola giza eskubideak edo nazioarteko zuzenbidea.

Unibertsaltasun kristaua ideia honi dagokio: giza borondate orok, aldi baterako, salbazioa jasoko du zentzu erlijioso edo espiritualean, errekontziliazio unibertsal ere esaten zaion kontzeptuan.

Filosofia 
Filosofian, unibertsaltasuna nozio bat da: gertaera unibertsalak aurkitu daitezkeela eta, beraz, erlatibismoaren kontrakoak direla.

Metafisikan 
Metafisikan, orokor-dena gauza partikularrek komunean dutena da, hau da, ezaugarriak edo koalitateak. Beste era batera esanda, unibertsalak entitate errepikakorrak dira, gauza partikular askoren bidez instantziatuak edo eredugarriak izan daitezkeenak. Adibidez, demagun gela batean bi aulki daudela, eta bakoitza berdea dela. Bi aulki horiek "aulki" izatearen nolakotasuna partekatzen dute, baita berde kolorea edo berde izatearen nolakotasuna ere; bestela esanda, "Unibertsal" bat partekatzen dute. Hiru ezaugarri mota nagusi daude: motak (adibidez, ugaztuna), propietateak (adibidez, laburra, indartsua) eta erlazioak (adibidez, aitaren ondoan). Horiek guztiak unibertsal-mota desberdinak dira.

Paradigmatikoki, unibertsalak abstraktuak dira (adibidez, gizateria), partikularrak zehatzak diren bitartean (adibidez, Sokratesen pertsona). Hala ere, unibertsalak ez dira nahitaez abstraktuak, eta partikularrak ez dira nahitaez zehatzak. Adibidez, zenbakiak objektu partikular baina abstraktuak direla esan daiteke. Era berean, filosofo batzuek, M. Armstrongek adibidez, unibertsalak konkretuak direla uste dute. Gehienek ez dute uste klaseak unibertsalak direnik, nahiz eta filosofo gailen batzuek bai, John Bigelowek bezala.

Unibertsalismo morala 
Unibertsalismo morala (objektibotasun moral edo moral unibertsala ere esaten zaio) etika-sistemaren batek unibertsalki aplikatzen duen xede-posizioa da. Sistema horretan pertsona guztiak sartzen dira, haien kultura, arraza, sexua, erlijioa, nazionalitatea, sexu-orientazioa edo beste edozein ezaugarri bereizgarri edozein dela ere. Unibertsaltasun morala nihilismo moralaren eta erlatibismo moralaren kontra dago. Hala ere, unibertsaltasun moralaren forma guztiak ez dira absolutistak, eta ez dute nahitaez monismoa baloratzen. Unibertsaltasun modu asko, utilitarismoa esaterako, ez dira absolutistak. Beste forma batzuek, hala nola Isaiah Berlinek teorizatutakoek, ideal pluralistak balora ditzakete.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Erlijioaren terminologia
Pluralismo erlijiosoa
Teoria filosofikoak
Kontzeptu filosofikoak
Mugimendu teologiko kristauak