Karma

Karma (; ) ekintza, lana edo egite bat da. Luzapenez arrazoiak eta efektuak lotzen dituen printzipio ispiritualari esateko erabiltzen da, norbanako baten ekintzak eta norbanako horrengan etorkizunean ekintza horrek izango duen eraginaren infulentzia lotzen ditu. Asmo onak edo ekintza onek karma ona eragiten dute, etorkizuneko poztasuna, asmo edo ekintza txarrek karma txarra edo etorkizuenko sufrimendua eragiten duten bitartean.

Karma zuzenki loturik dago berraragiztatzearekin Indiako erlijioetan. Eskola hauetan karmak orainaldian etorkizunari eragiten dio oraingo bizitzan, eta baita etorkizuneko bizitzen kalitatea, norbanakoaren saṃsāra.

Karmaren jatorria Indian badago ere, kontzeptu garrantzitsua da hinduismo, budismo, jainismo, sikhismo eta taoismoan.

Karmaren legea 
Karmaren legea efektua bere kausara egokitzen duen legea da, hau da, bizitzan egin dugun on edo txar guztiak ondorio onak edo txarrak ekarriko dizkigu bizitza honetan edo hurrengoetan.

Karmaren Legea "Jainkoaren justizia" bezala ezagutzen da hainbat erlijiotan, eta aldaezina da. Beti Dharma izeneko "lege jainkotiarra" du lagun, ekintza onak eta txarrak eta ondorioak orekatzen dituena.

Karmaren 12 legeak 
Karma berraragitze edo berpizkunde kontzeptuarekin estuki lotuta dagoen ideia da. Izan ere, zure karma zenbat eta hobea izan, orduan eta bizitza hobea izango duzu berraragitu ondoren. 

 Karmaren lege handia: Karmaren kausa eta efektuaren legea ere esaten zaio. Pertsonek ideia horretan pentsatzen dutenean duten erreferente nagusia da, neurri batean, zutabe garrantzitsuenetako bat delako. Agintzen du biltzen duzun ekintza, pentsamendu edo energia guztia itzuli egingo zaizula, onak edo txarrak izan. Azken batean, erein duzuna uzten duzu. Ez bakarrik beste bizitzan, baita honetan ere.  Adibidez, maitasuna izan nahi baduzu, zeure burua maitatzen hasi behar duzu. Zure bizitzan bakea nahi baduzu, pertsona baketsua izan behar duzu. Ematen zaizun guztia bitarteko izan zaren kausa baten albo-efektua da. Karmako gainerako legeak hortik eratortzen dira.
 Sorkuntzaren legea: Karmari buruz pentsatzen denaren aurka, honek esaten du zu zarela zure bizitzaren, patuaren eta etorkizunaren sortzaileetako bat. Gauzak ez dira zure bizitzara berez iristen; egoera desberdinak sortu dituzulako eta horiei esker babestu egin zaituztelako. Jakina, ez da nahikoa ekintza bat egoera bat atzeratzeko. Etengabe egon behar duzu egoera onuragarriak sortzen zuretzat eta besteentzat. Ez da ezer gertatzen kasualitatez, baizik eta ekintzaz bitartekaritza egin duzulako. Garrantzitsua da azpimarratzea kontua ez dela zure talentuak, trebetasunak, trebetasunak eta indarguneak erabiltzea zeure onuraren alde; besteekin erabiltzea ere bada. Hori sakonago ikusiko dugu Karmako beste lege batzuetan.
 Apaltasunaren legea: Apaltasunaren legea hainbat modutan agertzen da karman. Garrantzitsuena da apal jokatu behar duzula esaten duena, zure oraingo bizitza zure iraganeko ekintzen ondorioa (edo efektua) dela onartzen duzunean. Printzipio hori bereganatzen ez baduzu, karmak zure kontra jokatuko du. Lege hau oso garrantzitsua da, erantzukizuna hartzera gonbidatzen zaituelako eta erantzukizuna beste norbaitena izan ez dadin. Zure lanaren, familiaren, ikasketen eta gizartearen aurrerapena zure ekintzen emaitza baino ez da. Bai haiekin ados bazaude, bai ez bazaude ados. Zure familia-, lan- edo gizarte-bizitza ez badator bat espero zenuenarekin, umila izan behar duzu, arazoa senideei, lagunei edo hirugarrenei ez egozteko. Zeu zara erantzule bakarra.
 Hazkundearen legea: Hazkundearen legeak agintzen du dena zeure kabuz hasi eta amaitzen dela. Zeu zara zure bizitzaren alfa eta omega, baina baita zure inguruko guztiarena ere. Hau da, espiritualki hazi nahi duzun heinean, hazkunde hori zure kanpoaldera ere zabalduko da, ez alderantziz, eta hori oso printzipio garrantzitsua da. Eskualde baten morala, etika, balioak eta egonkortasuna, beraz, eskualde hori sortzeko herritarrek barruan egin dutenarekin lotuta daude. Arau honen beste interpretazio batek erakusten dizu ezin dituzula kontrolatu zure inguruko pertsonak edo gauzak. Haiek ere lege honen pean daudenez, ez duzu lortuko ezer egiterik haiei buruz.
 Erantzukizunaren legea: Lege honek erakusten dizu zure inguruan dagoen guztiaren erantzule izan behar duzula. Zure ekintzak, pentsamenduak eta bizitza, oro har, zure erantzukizuna dira. Baina ez hori bakarrik. Besteek zutaz pentsatzen dutenaren (zure ekintzen arabera epaitzen zaituzte), nola tratatzen zaituzten, zure lanen ondorioen eta gainerakoa tratatzeko moduaren erantzule ere bazara. Azken batean, modu batean edo bestean sartzen zaituen guztia zure erantzukizunaren parte da. Beraz, zeure gain hartu behar duzu konpromisoz betetzen duzun papera.
 Konexioaren legea: Zure bizitza guztia hari berberaz lotuta dago. Zure iragana, oraina eta etorkizuna, nahiz eta elkarrekin deskonektatuta daudela iruditu, lotura bakar baten parte dira: bizitza. Zure iragana orainarekin lotuta dago, eta hau, berriz, etorkizunarekin. Adierazpen jarraitua da, aurrekoaren mende dagoena. Gaur zarena zara zure aurreko ekintzengatik, eta bihar izango zara gaur egiten ari zaren gauzengatik. Legeak erakusten dizu lehen urratsa azkena bezain garrantzitsua dela. Printzipio horri ematen dion beste interpretazio bat da ezein ekintza ez dagoela deskonektatuta, baita subjektu desberdinetatik datorrenean ere. Eman dugun adibide bat erabiltzearren, eskualde bat baketsua izan daiteke soilik bertako herritar guztiek bakea praktikatzen dutenean.
 Ikuspegiaren legea: Testuinguru batzuetan indarraren legea ere ezagutzen da. Emaitza garrantzitsuak lortzeko, aldi berean gauza asko egitea saihestu behar duzula adierazi du. Hau egiten baduzu, zure gogoak haserrea edo gutizia bezalako printzipioak izango ditu. Beraz, gauza bati aldi berean aurre egin behar diozu. Zure energiak eta kontzentrazioak puntu bakar batean egon behar dute. Horrela, emaitza hobeak lortzen dituzu nahi duzun horretan. Baina ez hori bakarrik. Printzipioaren arabera, ez duzu alde espiritualarekiko ikuspegia galdu behar. Alde batera uzten baduzu, zure bizitza desegin egingo da.
 Eskuzabaltasunaren legea: Karma esaten duzun horretan eta pentsatzen duzunean oinarritzen da. Oreka bat egon behar da zure buruan saihesten duzunaren eta zure eskuek egiten dutenaren artean. Ez da nahikoa pertsona eskuzabal edo abegitsu bat zarela pentsatzea; praktikatu egin behar duzu. Adibidez, pobreei laguntzean, babesik gabeko haurrak babestean eta adinekoak zaindu eta elikatzean sinesten baduzu, zure bizitzan horren guztiaren ildoan dauden ekintzak egin behar dituzu. Ez da nahikoa zure buruan onartzea. Laburbilduz, uste duzuna praktikatu behar duzu, eta askotan egin behar duzu; ez behin edo bitan, errepikakor baizik. Pentsamenduak zure izatea baldintzatzen duen arren, ez du eraginik errealitatean. Denbora eta ekintza ematen diozun hori bakarrik alda dezakezu. Ona izatea, azken batean.
 Hemengo legea eta oraina: Iragana, oraina eta etorkizuna lotuta daudela esan dizugu. Hala eta guztiz ere, ez duzu hau interpretatu behar zure burua beti gertatutakoari edo gertatuko denari begira jarrita. Gauza bat da konexio-legeaz jabetzea, eta beste bat egin dituzun ekintzetan edo etorkizunekoetan bizitzea. Zure bizitza Hemen eta Orainean datza, besterik ez. Egin dituzun ekintzak ezin dituzu aldatu. Egiteko geratzen zaizkizunak gaurdanik kontrola ditzakezu. Orainak, beraz, zure topagunea izan behar du. Jakina, ez duzu agindu hori zeure buruarekin bakarrik aplikatu behar, baita gainerakoekin ere. Adibidez, eta aurreko legearekin lotzeko, ez da nahikoa iraganean eskuzabala izatea edo etorkizunean eskuzabala izateko asmoa izatea. Ekintza eskuzabalak egin behar dituzu gaur.
 Aldaketaren legea: Zerbaiti behin eta berriz aurre egin behar izan badiozu, karmaren lege hau da. Termino sinpleetan, unibertsoak ikasgai bat ikastera bultzatzen zaituen modua da. Behin eta berriz esperimentatu beharko duzu zerbait, harik eta benetan ikasi arte. Adibidez, maitasun-harreman toxikoak bakarrik izan badituzu, lan-giro desastratuan bizi izan bazara edo gertaera desatseginekin toreatu bazara behin eta berriz, ikasgaia erabat ikasi ez duzulako da. Egiten duzunean, zure bizitza aldatuko da. Jakina, aldaketa ez da zerutik jaitsi eta modu magikoan argitzen zaituen halo bat. Karmaren beste lege batzuekin ikasi duzunez, zeuk garatu behar duzu ekintzaren bidez. Hausnartu zer ikasketa atera ditzakezun gertatu zaizunetik zure ekintzak, pentsamenduak eta erabakiak doitzeko.
 Pazientziaren legea: Pazientziaren eta sariaren legea bezala ere ezagutzen da, askotan lasai itxarotea bere saria era batera edo bestera izaten baitu. Gauza handiak lortzeko, denbora, dedikazioa eta ahalegin handia behar dituzu. Bide erdira errenditzea ez da aukera bat. Pazientziaren legeak dio lan gogorrak merezi duela, batez ere helburu jakin batekin egiten duzunean. Zu saritzen zaituzten lanei buruz ez ezik, besteen alde egiten dituzunei buruz ere hitz egiten dugu. Izan ere, interesik gabe egiten dituzunek dute baliorik handiena. Karmak beti itzuliko dizu ematen duzuna. Benetan Karman sinesten baduzu, pazientzia lantzen hasi behar duzu.
 Garrantziaren legea: Karmaren azken legea garrantziarena da. Garrantziaren eta inspirazioaren legea ere esaten zaio. Banakako ekarpenek talde-osotasun baten baturan duten garrantzia azpimarratzen du. Zure ekintzak ez dira oharkabean pasatzen, munduari eragiten dioten beste ekintza batzuei gehitzen zaizkie. Berdin dio ekintza handia edo txikia den. Unibertsoa ez da haiekiko axolagabe mantentzen. Gainera, zure ekintzek beste batzuk ere inspiratu ditzakete antzeko gauzak egitera. Horrela, beste batzuk inspiratzen dituen ekarpen handiagoa lortzen da, elur-bola efektu bat sortuz.

Karmaren legeak ez daude elkarrengandik deskonektatuta, baizik eta printzipio bakar baten parte dira. Ideia horri eusten dion zutabea dira, beraz, bide horretatik bizitza gidatzeko erabil daitezke. Karma lehenago edo beranduago itzultzen den bumerana bezalakoa da; beraz, ezin da haren aurrean soraio mantendu.

Karma Interneteko kulturan 
Interneteko kulturak ekialdeko sinesmenetatik karma kontzeptua inportatu du, balio berria emanez. Zenbait gizarte-markatzailetan, zenbait interneteko komunitatetan, erabiltzaileei karma bat ezartzen zaie. Interneteko komunitate jakin batean ekarpen gehien, ekarpen hoberenak, egiten dituzten erabiltzaileek karma handia lortzen dute komunitate horretan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hinduismoa
Jainismoa
Sikhismoa
Taoismoa
Interneteko kultura
Budismoko kontzeptu filosofikoak