Darien eskema

Darien eskema edo plana Eskoziako Erresumako inbertsoreek babestutako kolonizazio saiakera bat izan zen, porrotean amaitu zena. Helburua Panamako istmoan dagoen Dariengo golkoan Kaledonia Berria ezartzea zen, aberastasuna eta eragina lortzeko, 1690eko hamarkadaren amaieran. Dariengo golkoan kokatutako koloniak, Ozeano Barea eta Atlantikoa lotuko zituen lurreko ibilbide bat ezarri eta bide hori kudeatzean zetzan plana. Sustatzaileek bazekiten Balboak Ozeano Barea lehen aldiz istmoa Darienetik zeharkatu ondoren gertatu zela.

Eremua kolonizatzeko saiakera ez zen ondo atera; parte-hartzaileen % 80 baino gehiago urtebeteko epean hil ziren eta asentamendua bi aldiz utzi zuten bertan behera. Hondamendiari buruzko azalpen asko daude. Proposatu diren porrotaren arrazoien artean daude plangintza eta hornikuntza eskasa; lidergo zatitua; merkaturatutako produktuen eskaririk eza, Ingalaterrako merkataritza-blokeo baten ondorioz; gaixotasun tropikalen epidemia suntsitzaileak; Ekialdeko Indietako Konpainia Ingelesaren eta Ingalaterrako gobernuaren arteko lankidetza arrakastatsua, hura zapuzteko; eta Espainiako Inperioaren erantzun militarra zein izango zen aurreikuspen eza. Azkenean, 1700eko martxoan utzi zuten, Espainiako indarren setio baten ondoren, portua ere blokeatu zieten.

Eskoziako Konpainiak Eskozian zirkulatzen zuen diru guztiaren % 20 inguru babesten zuenez, porrotak finantza-hondamenean utzi zuen Eskozia Behe Lurretan. Hori faktore garrantzitsua izan zen Batasun Aktarekiko erresistentzia ahultzeko (1707an amaitua). Eskoziako botere ekonomikoak Ingalaterrarekin aliantza babestu zuen, botere ekonomiko handiago baten parte izateko eta euren zorra kitatzeko. Dariengo kolonia eraiki zen lurraldea gaur egungo Guna Yala lurraldean dago, Guna herria bizi den lurralde indigena autonomo batean.

Espedizioak "Karramarroaren uhartearen" (egungo Vieques, Puerto Rico) subiranotasuna ere hartu zuen 1698an, baina ez zuten mantendu.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Eskoziako historia
Panamako historia