Dionisia Manzanero Salas

Dionisia Manzanero Salas (Madril, 1919- Ibidem, 1939ko abuztuaren 5a) 1939ko abuztuaren 5ean Madrilen erregimen frankistak fusilatutako emakumeetako bat izan zen, momentu horretan modista zen eta 20 urte besterik ez zituen. Errepresaliatutako emakume talde hori Hamahiru Arrosak izenaz ezagutzen da.

Biografia 
Dionisia Madrilgo Cuatro Caminos auzoan jaio zen eta sei seme-alaben artean hirugarrena zen. Bere aita UGTko militantea zen.

Gerra bitartean familia behartsuei laguntza eskaini zien, Nazioarteko Brigaden ospitalean aritu zen erizain gisa eta Urriko Batailonarekin frontean aritu zen. 1938an Espainiako Alderdi Komunistan afiliatu zen obús batek bere ahizpa Pepita eta bere etxearen ondoan jolasten ari ziren beste ume batzuk hil ostean. Alderdiaren barnean Chamartín de la Rosako sektorearentzako mekanografa bezala aritu zen. Pilar Buenoren laguna egin zen. Era berean, gerra amaitzean hiriburuan geratu ziren alderdi-buruen arteko enlaze gisa aritzeko aukeratu zuten.

Maiatzaren 16an egindako sarekada masiboan atxilotu zuten, eta hurrengo egunean Las Ventas emakumeen kartzelan sartu zuten. Orduan 9. Gerra Kontseilu Egonkorrak 30.426. kausa ebatzi zuen, 13 Arrosak heriotza zigorrera kondenatuz. Hala, hogeita lau ordu beranduago, 13 emakume eta 43 gizon 1939Ko abuztuaren 5ean fusilatu zituzten Madrilgo Ekialdeko Hilerriaren (gaur egungo Almudena hilerria) hilarrietan.

Familiari idatzitako gutun batean honela zioen:

Memoria 
Urtero, Abuztuaren 5ean emakume talde honi eta Madrilgo Ekialdeko Hilerrian fusilatu zituzten JSUko beste 43 gazteei omenaldia egiten zaie. Era berean, Espainiako hainbat herritan Hamahiru Arrosei eskainitako kaleak daude. Halaber, beraien historiari buruzko obrak idatzi dira: liburuak, dokumentalak eta pelikulak.

2019ko apirilaren 13an Ekialdeko Hilerrian Madrilgo frankismoaren biktimei omenaldia egin zitzaien, Memoria eta Askatasuna kolektiboak 2007tik urtero antolatua. Izan ere, Madrilgo Udalak Fernando Hernandez Holgado historialariari eskatutako ikerketan azaleratzen da Madrilen gerra kontseiluagatik exekutatuko pertsonak 2.936 izan zirela .

Erreferentziak 

Madrildarrak
Emakumeak gerran
Hamahiru Arrosak
Jostunak
Espainiako Gerra Zibilean erailak
Exekutatutako aktibistak
Espainiako Alderdi Komunistako politikariak
Madrilen hildakoak