La Malena (dantzaria)

La Malena, jaiotzaz Magdalena Seda Loreto (Jerez de la Frontera, Cádiz, 1877 - Sevilla, 1956), cádiztar dantzaria izan zen.

Biografia 
Sevillan egin zuen ia arte-jarduera guztia, berrogeita hamar urtetik gora. La Chorrúa-ren iloba zen. Bere jaioterrian hasi zen, eta laster bere ospeak mugak gainditu zituen garai hartako abeslari-kafetegietara alde eginez. 1903an Sevillako Kafe Filarmonikoan egon zen, eta handik hiri bereko eta Andaluziako beste hiri batzuetara pasatu zen. 1911n Errusiara joan zen Realito maisuaren konpainiarekin, eta harekin Bartzelonan ere aritu zen 1930ean. 1933. eta 1934. urteetan La Argentinitak eratutako Las calles de Cádiz ikuskizunean parte hartu zuen eta bira luze bat egin zuen. Berriro ere Kursaalen egon zen 1934an; Variedades Aretoan, 1936an, biak Sevillakoak, eta Concha Piquer-en konpainiako kide izan zen 1940ko hamarkadan. Geroago, bere koadro flamenkoa zuzendu zuen, Malena y sus gitanas izenarekin, Sevillako Erakusketa Kasinoan. Sevillako Espainiako Jaialdietan egin zituen azken emanaldiak.

Juana Vargas edo  ezagunagoa La Macarrona izenarekin herrikidearen arerio bakartzat hartu zuten, eta, harekin batera, kafe abeslarien garaiko dantza flamenkoaren distira irudikatu zuen. Bere garboa, estilo fina, konpasa itzelak ziren. Zoragarria zen, arima eta zentzumenak erabiliz. Ezagutu zuten guztiek besoetako filigranaz hitz egiten zuten, grazia erritmikoaz. Kordobako Arte Flamenkoko Lehiaketa Nazionalak tango-dantzaldian esan nahi du, oinarrizko dantza horren saria La Malenak ematen baitu. Oso keinu esanguratsua izan zen Antonio Ruiz Solerrek Espainiako Jaialdietan besarkatu zuenean, eta, hala, omenaldi hunkitua egin zion dantza-garai bati bere zahartzaroan eta irakasle-eskolan. Fernando Trianakoak zuzenean probatu zuen, bere unerik onenean ezagutu baitzuen:Bere besoak jartzeko eragatik eta bere irudi harroputzaren mugimendu handiengatik, erritmoz eta ijito-saltsaz beterik, beti izan zuen jendearen mirespena, eta gogo biziz txalotu zuen artista bikain horren arte zoragarria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Cádiztarrak
Emakume dantzariak
Espainiako dantzariak
Flamenko dantzariak
XIX. mendeko emakumeak
XX. mendeko emakumeak