José Gutiérrez Guerra

José Manuel Justiniano Gutiérrez Guerra (Sucre, Bolivia; 1869ko irailaren 5a - Antofagasta, Txile; 1929ko otsailaren 3a), historian Azken oligarka  boliviar ekonomialaria eta politikaria izan zen. Boliviako presidente izan zen 1917ko abuztuaren 15etik 1920ko uztailaren 12ra arte.

José Gutiérrez Pedro José Domingo de Guerraren biloba zen, jurista entzutetsu batena, 1879an presidentea ere izan zena eta oraindik gobernu funtzioetan zegoela hil zen, Pazifikoko Gerra negargarrian nazioaren lehen agintea hartu ondoren.

Biografia 

José Gutiérrez Guerra 1869ko irailaren 5ean jaio zen Boliviako Sucre hirian. Chuquisacako familia ospetsuetatik, errege inken odol-eramaileetatik eta Peruko lehen konkistatzaileetatik, gizon karismatiko hau txikitan bidali zuten Ingalaterrara ahalik eta hezkuntza onena jasotzera, amaren amonaren bitartez, Palmerstongo 3. bizkondearen, Henry John Templeren familia enblematikoarekin erlazionatuta zegoelako. XIX mendearen erdialdean bi aldiz Erresuma Batuko lehen ministroa izan zena. Gero Boliviara itzuli zen eta ekonomialari eta banku lanetan aritu zen.

Familiaren jatorria zela eta, "Sukreko aristokraziaren esentzia"  gorpuzten zuen eta, bere jokabide publikoan, "nobleziak behartzen" hori praktikatu zuen; Ia bere borondatearen kontra sartu zen eremu politikoan 1914an, La Pazeko diputatu hautatu zutenean. Hala ere, bere gorakada meteorikoa izan zen eta 1917ko presidentetzarako hauteskundeetan Boliviako Alderdi Liberaleko hautagai gisa Ismael Montes ordezkatzeko aukeratu zuten.

Boliviako presidentea (1917-1920) 

Hauteskundeetan garaile, arazoz beteriko giroan iritsi zen boterera, herrialdearen narriadura ekonomikoa eta sortu berri zen Alderdi Errepublikanoaren oposizio gero eta handiagoa zela eta, nagusi zen egoera ikusita. 1917an, José Manuel Pando alderdi horren sortzaile eta aurreko presidentearen hilketak (ezohiko eta inoiz azaldu gabeko gertaera) are gehiago higatu zituen Gutiérrez Guerraren ospea eta zilegitasuna, ez baitzen aurkarien kritika olatua baretzeko adina erabakigarria izan. erregimenaren, Kongresuak bere aurreko eta buruzagi politikoaren, Ismael Montesen ustezko krimen eta gehiegikerien inguruan, ikerketa ofiziala hasi bazuen ere. Alderdi Liberalaren hogei urteko etengabeko gobernuak (Boliviako historiako alderdi bakar batek egindako aldirik luzeena) nekatuta utzi zuen boliviar gehiengoa, agintaritza elitearen eta bere metodoen aurka manifestatu eta  bizar gorri eta begi berde zulatzaileak zituen buruzagiri, gehiengo indigena duen herrialde batean, "Azken oligarka" ezizena eman zioten.

Hori guztia 1920ko estatu kolpean amaitu zen, non, laguntza militarrarekin, Alderdi Errepublikanoa agintera iritsi zen Bautista Saavedra Mallearen agindupean. Gutiérrez Guerra Estatu Batuetako enbaxadan errefuxiatu zen eta gero Txilera erbesteratu zen, non azken egunak eman zituen; Antofagastan hil zen 1929ko otsailaren 3an, 59 urte zituela.

Bere gobernuaren lanak 

Bere gobernu garaian hainbat lan egin ziren, eta horien artean nabarmentzekoa da:

 Chuquisaca, Santa Cruz eta Tarija departamenduetan petrolioaren ustiapena hasi zen, Richmond Levering Co konpainia estatubatuarrari emakida emanda.
 Beni edateko uraren zerbitzua inauguratu eta La Paz eta Cochabamba hirietako saneamendu sarea eraikitzeko kontratua sinatu zen.
 Oruroko Bolívar eta Santa Cruz de la Sierrako Floridako eskola nazionalak eraiki ziren.
 Abiazio Militarraren Eskola sortu zen Alto de La Paz-en (1920).
 Oruroko Museo Mineralogikoa inauguratu zen.

Lehen Mundu Gerraren testuinguruan, Boliviak gerra deklaratu zion Alemaniako Inperioari.

Bere lan gutxien eta gutxien balioetsien artean, Simón I. Patiñoren enpresak Perutik  alkohol lata kontrabandoagatik egindako iruzurrari buruzko zerga zegoen, eta horrek Estatuari kalte ekonomikoa eragin zion. Hala, gertakari hori dela eta, alderdi liberaletik kendu zuten, eta haren ekintzak presidentetza kostatuko zitzaion eztainu-baroiari isuna jarri zion lehen presidentea izan zelako.

Lan idatziak 
Hainbat finantza-analisi ikerketa argitaratu zituen, besteak beste:

 Cuestiones bancarias (1910).
 La reforma bancaria (1913).

Erreferentziak

Bibliografia 

 William Belmont Parker (1871-1934), Bolivians of to-day, Hispanic Society of America - 1922, or. 141–144. ( testu osoa )
 Julio M. Benavides, osé Gutiérrez Guerra en nuestra historia económica 1975.
 Ovidio Urioste, Mi historia anecdótica de Bolivia 1951.

kanpoko estekak 

Boliviako lehendakariak