Emakumearen Aurkako Bereizkeria-Mota Guztiak Ezabatzeko Konbentzioa

Emakumearen Aurkako Bereizkeria-Mota Guztiak Ezabatzeko Konbentzioa (ingelesez: Convention on the Elimination of all Forms of Discrimination Against Women, CEDAW) Nazio Batuen Batzar Nagusiak 1979an sinatutako eta 1981ean berretsitako nazioarteko ituna da, emakumeen eskubideen nazioarteko adierazpen gisa deskribatu zena 189 estatuk berretsi dute. Emakumeen aurkako bereizkeria-mota guztien aurkako borrokaren historian sortutako nazioarteko dokumentu juridiko garrantzitsuena da .

Historia 
Nazio Batuen Erakundearen Ekonomia eta Gizarte Kontseiluak 1946an sortutako Emakumearen Egoera Juridiko eta Sozialaren Batzordeak egindako lanaren emaitza da.

Batzorde hori, 1967ko Emakumearen aurkako Bereizkeria Ezabatzeari buruzko Nazio Batuen  Adierazpenean oinarrituta Konbentzio berria prestatzen hasi zen 1974an. 1979ko abenduaren 18an Nazio Batuen Batzar Nagusiak Konbentzioa onartu zuen eta 1981eko irailaren 3an indarrean sartu zen.

Konbentzioa 
Emakumearen Aurkako Bereizkeria Mota Guztiak Ezabatzeko Konbentzioak 30 artikulu ditu. Artikulu horietan esplizituki definitzen da emakumeen aurkako bereizkeria, eta bereizkeria-mota horri amaiera emateko ekintza nazionalaren ibilbide-orria ezartzen du. Genero-rolak eta familia-harremanak eratzen dituzten kultura eta tradizioa hartzen ditu ardatz.

Emakumearen aurkako diskriminazioa 
Konbentzioaren helburua da emakumearen aurkako bereizkeria-mota guztiak ezabatzea, eta horretarako legeak aldatzera eta munduko bereizkeriari buruz eztabaidatzera behartzen ditu estatuak. 1. artikuluan, honela definitzen du emakumearen aurkako diskriminazioa:emakumearen aurkako bereizkeria esamoldeak agertuko du sexuan oinarritutako bereizketa, bazterketa edo murrizketa oro, halakoen xedea edo ondorioa denean kaltetzea edo deuseztatzea, politika-, ekonomia-, gizarte- nahiz kultura-esparruetan, esparru zibilean edo beste edozein esparrutan, emakumeari aitortutako giza eskubide eta oinarrizko askatasunak, eta horien izatea eta egikaritza, haren egoera zibila gorabehera, gizonaren eta emakumearen arteko berdintasuna oinarri.

Ugalketa-eskubideak 
Emakumeen ugalketa-eskubideak berresten dituen giza eskubideen lehen tratatua da. Emakumeak defendatzeko eta erabiltzeko tresna bihurtuz, gai honi buruzko edozein bereizkeria-motaren aurka.

Emakumeen aurkako indarkeria 
Konbentzioa idatzi zenean emakumeen aurkako indarkeria ohiko parametro juridikoetatik kanpo geratzen zen, ondorioz aipamen bakarra egiten zaio 6. artikuluan:Estatu alderdiek neurri egoki guztiak hartuko dituzte, baita legegintza-izaerakoak ere, emakume-salerosketa eta emakumearen prostituzioari lotutako esplotazio mota guztiak ezabatzeko.1992an, Nairobin (1985) Emakumeari buruzko Munduko III. Konferentzia bultzatu ondoren, CEDAWren 19. Gomendio Orokorra onartu zen, berariaz emakumearen aurkako indarkeriari buruzkoa.

1993an, NBEren Batzar Orokorrak emakumearen aurkako indarkeria ezabatzeari buruzko adierazpena onartu zuen, loteslea ez dena.

Atxikitako kideak 
2020 arte, 189 herrialdek berretsi edo atxiki zuten hitzarmena; Estatu Batuek eta Hego Sudanek sinatu badute ere ez dute berretsi. Zazpi dira Konbentzioa sinatu ez duten herrialdeak: Iran, Nauru, Palau, Qatar, Somalia, Sudan, Tongak eta Egoitza Santua. Estatu batzuek artikulu batzuk betetzeari buruzko erreserbak dituzte.

Hautazko protokoloa 
Emakumearen Aurkako Bereizkeria-Mota Guztiak Ezabatzeko Hautazko Protokoloa Konbentzioaren tresna osagarri bat da, eta, horri esker, Emakumearen aurkako Bereizkeria Ezabatzeko Batzordeak norbanakoen salaketak aztertzeko eskumena du.

Hautazko Protokoloa Nazio Batuen Batzar Nagusiak onetsi zuen 1999ko abenduaren 10ean eta 2000ko abenduaren 22an jarri zen indarrean, hamargarren berrespena jaso ondoren. 2006ra arte, 87 herrialdek berretsi zuten.

Emakumearen aurkako Bereizkeria Ezabatzeko Batzordea 
Emakumearen aurkako Bereizkeria Ezabatzeko Batzordea independenteak diren 23 adituk osatzen dute, eta emakumearen aurkako bereizkeria-mota guztiak ezabatzeari buruzko Hitzarmenaren aplikazioa gainbegiratzen dute. 2023ko otsailetik Ana Peláez Narváez da Batzordearen burua, postu hori lortzen duen lehenengo espainiarra izanik.

Tratatuari atxiki zaizkion herrialdeek Konbentzioak babesten dituen eskubideen aplikazioari buruzko aldizkako txostenak aurkeztu behar dizkiote Batzordeari. Bere bileretan, Batzordeak txostenak aztertu eta estatu alderdi bakoitzari bere kezkak eta gomendioak ematen dizkio, azken ohar gisa.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Konbentzioa (euskeraz)

Venezuelako itunak
Erresuma Batuko itunak
Ukrainako itunak
Suitzako itunak
Suediako itunak
Espainiako itunak
Esloveniako itunak
Eslovakiako itunak
San Marinoko itunak
Errumaniako itunak
Portugalgo itunak
Poloniako itunak
Norvegiako itunak
Herbehereetako itunak
Marokoko itunak
Montenegroko itunak
Monakoko itunak
Moldaviako itunak
Mexikoko itunak
Maltako itunak
Malaysiako itunak
Ipar Mazedoniako itunak
Luxenburgoko itunak
Lituaniako itunak
Liechtensteingo itunak
Letoniako itunak
Japoniako itunak
Italiako itunak
Irlandako itunak
Indonesiako itunak
Islandiako itunak
Hungariako itunak
Greziako itunak
Alemaniako itunak
Georgiako itunak
Frantziako itunak
Finlandiako itunak
Estoniako itunak
Danimarkako itunak
Txekiar Errepublikako itunak
Zipreko itunak
Kroaziako itunak
Bulgariako itunak
Bosnia eta Herzegovinako itunak
Belgikako itunak
Azerbaijango itunak
Austriako itunak
Australiako itunak
Armeniako itunak
Andorrako itunak
Albaniako itunak
Emakumea gizartean
Giza eskubideen instrumentuak
Argentinako itunak
Bulgariako Herri Errepublikako itunak
Gabongo itunak
Kolonbiako itunak
Liberiako itunak
Senegalgo itunak
Uruguaiko itunak
Palestinako Estatuko itunak
Hungariako Herri Errepublikako itunak
Mendebaldeko Alemaniako itunak
Sobietar Batasuneko itunak