Lergako hilarria

Lergako hilarria, Lergako estela, Lergako idazkuna, Lergako inskripzioa edo Narhungesen epitafioa,  erromatarren garaiko hilarri bat da, 1960an Lergan (Nafarroa Garaian) aurkitutakoa, euskal itxurako aztarna epigrafikoak dituelako nabaria; izan ere, Umme Sahar izen itxura argiki euskaldunekoa irakurtzen da. Egun, Nafarroako Museoan dago.

Idazkunean agertzen diren beste bi pertsona izan (antroponimo) euskararekin erlazionatuta daudela uste da: Abisunhar eta Narhunges, H (asperena) baitute, eta letra hori ez da agertzen ez iberiar testuetan ez eta zeltiberiarren artean ere. H ahoskatua euskalki guztietan zabalduta zegoen duela zenbait mende arte.

Aurkikuntza 
1960an aurkitu zuten, Lergako Santa Barbara baseliza zaharraren hormetan sartua zegoelarik. Lerga Eslabatik 5 km. exkaxera dago, eta Eslaban Santakriz erromatar garaiko hiriaren aztarnategia, eta Burdin Aroko herrixka (oraindik induskatu ez dena).

Hareharriz egina da 125 zentimetro garai da, eta II. eta III. mendeen artekotzat jotzen da.

Erliebeak 
Harriak dituen lau aldetatik, aurrekoak bakarrik du dekorazioa. Goiko frisoan zaldun bat dago bere zaldi gainean, erdian, eszena arkitektoniko bat; bi pertsona bi zutaberen artean eta lerro bateko inskripzioa duen ateburu baten azpian. Erdiko frisoaren azpian, maila bat sakonago dagoen lauki  baten barruan idazkunaren zati handiena idatzi zuten.

Irakurketa

Transkripzioa 
Alejandro Marcos Pusen arabera, eta Koldo Mitxelenak ontzat emana:

Proposatzen diren irakurketak, laburdurak osatuta: 
Epigrafistek estelako testua honela analizatu eta itzuli dute:

Proposatzen diren itzulpenak 

Koldo Mitxelenak azaldu zuen zergatik goiko lerroko testua "Ume, Zaharren semea" gisan irakur eta itzul zitekeen. Orduña Aznar epigrafistak ere bi izen direla uste du, nahiz eta "Sahar"-ek genitiboaren (noren) marka eduki beharko lukeen gramatikalki zuzena izateko. Carmen Castillok, Fernando Fernández Palaciosek eta Joakin Gorrotxategik, besteak beste, izen bakarra dela uste dute.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 
 
Euskara Antzinaroan
Lerga
Artefaktu arkeologikoak
Idazkunak
Baskoiak
Eusko-akitanierazko izendun idazkunak
Erromatartze garaiko epigrafia Euskal Herrian
Nafarroako museoaren bildumak
Erromatarrak Euskal Herrian‎