Emma Barrandeguy

Emma Barrandeguy (Gualeguay, 1914 - ib., 2006) idazle, kazetari, poeta, eleberrigile eta antzerkigile argentinarra izan zen.

Biografia 
Emma Barrandeguy 1914ko martxoaren 8an (Emakumearen Nazioarteko Eguna) jaio zen Gualeguayn, Entre Ríos probintzian.  Amak poesia irakurtzen zion txikitatik, eta bere lehen testu idatziak sei urte eskas zituenean izan ziren.  Hizkuntzak ikasi eta irakasle gisa graduatu zen, inoiz irakatsi ez zuen arren. 

Sexualitateari, homosexualitateari, errepresioari eta askatasunari buruzko hausnarketa bizia egitera eraman zuten gizon eta emakumeekin amodioak izan zituen. Emakumeen kausaren aldeko lehen ekintzaileetako bat izan zen. 

1937an, 23 urte zituela, Buenos Aires hirira joan zen bizitzera, eta 22 urtez han bizi izan zen, jaioterrira itzuli aurretik. Mario Bungerekin batera, Universidad Obrerako proiektuan sartu zen. Diario Crítican lan egin zuen eta El Ateneo eta Emecé argitaletxeetako itzultzaile izan zen.  1939an Neil McDonald-ekin ezkondu zen, "heriotzaren gurpileko'' motoan ibiltzen zen zirkuko akrobata estatubatuar batekin, eta pixka bat igaro ondoren, petrolio-ontzi batera igo zen bere ama Bostonen ikusteko eta ez zen inoiz Buenos Airesera itzuli. Ez zuten seme-alabarik izan. 

Talde feminista, queer, gay, komunista eta literatur taldeetan ibili zen. Argentinako Alderdi Komunistan sartu zen baina gero alde egin zuen Alderdiak homosexualitatearen eta emakumeen askapenaren inguruan zuen jarreragatik. Hala ere, marxismoari atxikitzen jarraitu zuen eta bere burua komunista deklaratzen jarraitu zuen. Laguna zen Juan L. Ortiz-en bitartez, Unibertsitate Erreformaren ondoren elkarte intelektual garrantzitsuenarekin lotu zen: Intelektual, Artista, Kazetari eta Idazleen Elkartea (AIAPE), Aníbal Ponce buruzagi komunistak sortu zuena. 1935 eta 1943 artean funtzionatu zuen.  Era berean, Ortizekin eskutik, Claridad taldearen bileretara joan zen (komunistak eta marxistak ibiltzen ziren taldean).

Minbiziaren Institutuan lan egin zuen eta han ezagutu zuen Salvadora Medina Onrubia (lehen Gualeguayn bizi zen eta Natalio Botana Crítica-ko jabearen emaztea zen), eta 1938tik 1956ra Diario Crítica-ra eraman zuen artxibozain eta editore gisa. Geroago Salvadoraren idazkari pribatua izango zen. 

50 urte zituela, Buenos Aireseko Unibertsitatean Filosofia lizentziatura hasi zen. Lanik gabe zegoen garaian, bitxi -saltzaile ibiltaria izan zen. 

Minbiziak jota hil zen 92 urte zituela, 2006ko abenduaren 19an, Gualeguayn .

Ibilbide literarioa 
18 urterekin egunkari batean argitaratu zituen bere lehen poemak, baina 50 urterekin bakarrik argitaratu zuen bere lehen liburua, Las puertas.  Astrologiari buruzko artikuluak ere argitaratu zituen.

20 urtez Gualeguayko tokiko egunkari batean, El Debate Pregón, kultura atala zuzendu zuen. Gualeguaychú eskualdeko La Verdad egunkarian ere idatzi zuen. El Ateneo eta Emecé argitaletxeetako itzultzailea izan zen.

2012an, Kultura eta Komunikazio Ministerioak sustatutako "Gure Idazleak" omenaldi-zikloan, Emma Barrandéguyren poema-lagin bat egin zen Entre Ríoseko Foru Liburutegian.

Lana 

 Pescar por fin tu corazón inquieto (2019). Córdoba, Caballo negro editora (poemen bilduma)
 Poesía completa (2009). Córdoba, ediciones del Copista (poemak)
 Mastronardi-Gombrowicz: una amistad singular (2004). Buenos Aires, Grama Ediciones (saiakera)
 Habitaciones (2002). Buenos Aires, ediciones Catálogos (eleberri autobiografikoa)
 Salvadora, una mujer de Crítica (1997). Buenos Aires, ediciones Vinciguerra (biografia - kronika - saiakera)
 Camino hecho (1991). Entre Ríos, Ediciones del Clé (poemak)
 Crónica de medio siglo (1986). Sante Fe, editorial Colmegna
 Refracciones (1986). Gualeguay, Ed. Seguay (poemas)
 Crónica de medio siglo (1984). Paraná, editorial Dirección de Cultura de Paraná
 Los pobladores (1983). Gualeguay, Ed. Seguay (genero hibridoa, egilearen beraren definizioaren arabera)
 No digo que mi país es poderoso (1982). Buenos Aires, edición Amigos de Herminia Brumana, Ed. Reconstruir (saiakera)
 Amor saca amor (1970). Paraná, ediciones Dirección de Cultura de la Provincia de Entre Ríos (antzerkia)
 El andamio (1964). Buenos Aires, ediciones Instituto Amigos del Libro Argentino (eleberria)
 Cartas (1943). Buenos Aires, ediciones El Ateneo
 Las puertas (1964). Buenos Aires, ediciones Instituto Amigos del Libro Argentino (poemak)
 Poemas (1934-35)

Sariak 

 Fray Mocho Literatura Saria 1974an Entre Ríosko gobernuak emandako Amor saca amor antzezlanagatik. 
 Fray Mocho Literatura Saria 1984an, Entre Ríosko gobernuak emandako Crónica de medio siglo eleberriagatik.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 
 

Argentinako itzultzaileak
Argentinako antzerkigileak
Argentinako poetak