Hiriberri (Izarbeibar)

Hiriberri —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, Hiriberri Izarbeibar— Izarbeibarrako Gares udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.

XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Garesko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak hiriberritarrak ziren.

Izena 
Hiriberri toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Billanoua in terra de Pampilona (1037)
 Villanueva (1037)
 Iriberri (1085)
 Iriverri (1104)
 Yriverri (1268)
 Iriueri (1322)
 Uillanueua (17761350
 Iriuerri (1366)
 Villanueva o Iriberri (1534)
 Señorío de Iriberri (1723)
 Villanueva (1802)
 Iriberry (1874)
 Hiriberri (1909)
 Hiriberri (1998)

Geografia 
Hiriberri Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Gares udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.

Klima eta landaredia 
Gares udalerria, iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.

Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.

Estazio meteorologikoa 
Garesen estazio meteorologiko bat dago, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
1846ko Gares udalerrian integratu zen. Ordura arte Izarbebarrena izan zen eta 1407an Karlos III.a Nafarroakoa erregeak Muruzabalgo bizkonderrian sartu zuen. Antza denez, Orreagako Santa Mariari eman zioten 70 cahíce gariz osatutako urteroko petxa. XVI. mendearen hasieran despopulatu zen, baina XIX. mendearen lehen erdian etxe bat zegoen. Eliza San Estebani eskainia izan zen.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Izarbeibar
 Izarbeibar-Novenera
 Iruñeko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Gares
Izarbeibarko herri hustuak
Nafarroa Garaiko herri hustuak