Houda Benyamina

Houda Benyamina ( Viry-Châtillon. Essonne, 1980ko azaroaren 30a) film-zuzendari eta gidoilari frantsesa da.

2016ko maiatzean, Urrezko Kamera lortu zuen Cannes-eko Zinemaldian, Divines bere lehen film luzeagatik. 2017an, film beragatik, hiru César sari irabazi zituen, haien artean, lehen film onenarena.

Horrez gain, zinema demokratizatzea helburu duen 1000 Visages elkartearen sortzailea da.

Biografia 
Houda Benyamina jatorri marokoarreko familia batean jaio zen, Viry-Châtillon-eko Erables auzoan. Oulaya Amamra aktorearen ahizpa eta Mounir Amamra aktorearen arreba da.

Txikitan zenbait eskolatatik kaleratu zuten: “Ez dugu zertan gezurrik esan, bidegabekeria eta parekotasun eza noiz-nahi bizi ditzakezun auzo batean hazi bazara, sumindura piztuko da zure barnean”. Ile-apainketako Lanbide Heziketako titulu bat lortu ondoren, literatura eta zinea gustuko zituenez, Literatura batxilergoa ikasi zuen. Gero, aktore ikasketak egin zituen Canneseko Aktoreen Eskualdeko Eskolan (ERAC). Zenbait bekari esker, bere prestakuntza osatzen jarraitu ahal izan zuen Bielorrusian eta Estatu Batuetan: Minsk-eko Akademiako Demain le Printemps elkarte frantziar-bielorrusiarrean, Ontological Theater-en eta Actors Studio-n. Hala ere, berehala sentitu zen frustraturik aktore gisa: “Munduari buruzko neure ikuspegia nuen, eta beste era batera adierazteko beharra neukanez, idazten eta zuzentzen ikasi nuen”. Bederatzi film labur egin zituen bederatzi hilabetean, hainbat jaialditan sarituak izan zirenak eta telebistan ere emititu zituztenak (Canal+, France 2, Direct 8, TV5 Monde ); haien artean, Ma poubelle géante dago, gizarte-satira bat, lan bat aurkitzeko zelako zailtasunak izango dituzun azaltzen duena, multigraduatua baina, aldi berean, aldirikoa zarenean.

Zenbait hilabetez aldirietako kanpamentu erromani batean egon ondoren, Sur la route du paradis zuzendu zuen, Malik Rumeau-rekin batera idatzi zuen filma. 2011n, Tangerreko Mediterraneoko Film Laburren Jaialdian eta Dubaiko Nazioarteko Zinemaldian saritu zuten; 2012an, Clermont-Ferrand-eko Film Laburraren Nazioarteko Zinemaldian eta Milango Zinema Afrikarraren Zinemaldian hautatu zuten, eta 2013ko Cesar Sarietarako ere aukeratua izan zen.

Malik Rumeau eta Romain Compingt-ekin batera idatzitako Divines pelikulak, bere lehen film luzeak, arrakasta handia izan zuen; 2016ko Canneseko Zinemaldiko Zuzendarien Hamabostaldian aukeratu zuten. Kritikak harrera ona egin zion, eta gainera, Urrezko Kamara saria lortu zuen. Saria jaso zuenean egindako hitzaldian, Cannes-eko Zinemaldian eta, orohar, zinemaren munduan emakumeen presentzia emendatzeko beharra nabarmendu zuen. 2017ko otsailean, César Sarien banaketan, Divines filmak hiru sari jaso zituen: lehen film onena, emakumezko aktore berri onena eta taldeko emakumezko aktore onenarena. Horrez gain, Urrezko Globo Sarietan aurkezteko aukeratu zuten filma. Zine aretoetan ere arrakasta handia izan zuen: 330.000 sarrera saldu zituen, “sekulako emaitza 2,4 milioi euroko aurrekontua izan zuen film bat izanda”, eta gainera, Netflixek erosi zuen.

Lehen film honen berezitasuna azaltzen duen bilaketan datza. Bilaketa espirituala da, Benyaminaren iritziz “otoitz bat” baita bere lanalana eta espiritualtasunaren xerka sinbolizatzen du. Eta, aldi berean, bilaketa politikoa ere bada, batez ere "herriko jendea", "noraezean dabilen jendea", "gizarteak baztertutakoa" erretratatzen baitu, zinema berri bat sortzeko non aniztasuna ez den gertaera huts bat izango, Frantziaren isla baizik. Hori guztia gorputz jakinetan gauzaturik, gorputz horien energia, sentsualtasuna eta indarra baitira dramaturgiaren funtsa: «gorputzaren hizkera da, nire ustez, gezurrik esaten ez duen bakarra». Halaber, uste du emakumeen borrokan oso presente egon behar duela ondoko ideia honek: «Gaur egun, garunean jartzen dugu indarra, ez gaude behar bezala lotuta sabelarekin, sorkuntzarekin. (...) Uste dut sentitzen duguna beti dela zuzena. Lehenik eta behin emozioak entzun behar ditugu bide zuzena aurkitzeko, eta gero hitzak baliatu behar ditugu».

2017an, Pour Assia, bere bigarren film luzea egin zuen, Aljeriako FLNko emakumezko borrokalari baten eta gizonezko kazetari amerikar baten arteko maitasun-istorioa. Urte berean, AEBn Deadlier than the Male zuzendu zuen, TNTren Tell Me Your Secrets telesailaren kapitulu pilotua, zeinean hiru pertsonaia atsekabetu aurkezten diren: Emma, gaizkile batekin ibilitakoa; John, erredentzioa bilatzen duen serieko hiltzailea; eta Mary, desagerturiko alaba aurkitu behar duen ama nahigabetua. 2018an, Benyamina Hollywoodeko ekoizle eta estudio handiek aukeratutako urteko emakume zuzendari nabarmenenak jasotzen dituen The Alice Initiative zerrendaren lehen postuan agertu zen.

Estiloa, pentsamendua eta eraginak 
2016ko Canneseko zinemaldiko hitzaldi sutsuan, Houda Benyaminak agerian utzi zuen bere lanak duen genero-parekotasunaren aldeko borrokarekiko konpromisoa, bereziki Zuzendarien Hamabostaldiko ordezkari nagusiari zuzendutako hitzetan: «T'as du clito!». Elkarrizketa batean bere ikuspegia azaldu zuen: «Ezinbestekoa da adorea hitzaren bitartez feminizatzea».

Urte berean, Canneseko zinemaldiak antolaturiko Women in motion elkarrizketa saioak Benyamina gonbidatu zuen, Salma Hayek eta Juliette Binocherekin batera, emakumeek Frantziako eta AEBko zinema-industrian duten lekuaz hitz egitera —zuzendarien %23 baino ez dira emakumeak—. Benyaminak, feministatzat bainoago, humanistatzat hartzen du bere burua, eta haren ustez hor dago gakoa gizonek genero-berdintasunaren aldeko borrokarekin bat egin dezaten: “Bakoitzak bere lekua du gure gizartean, bestearen lekua hartu gabe. Kontua ez da gizonaren lekua mendratzea».

Mohamed Ali, Malcolm X, Tariq Ramadan eta Jesus («Espiritualtasuna, nire ustez, erlijio guztien gainetik dago») dira bere bizi-erreferenteetako batzuk. Zineman, Martin Scorsese, Bertrand Blier, Henri Verneuil, Ettore Scola eta Pier Paolo Pasolini aipatu behar dira. Bestalde, Martin Luther King eta Nelson Mandela Aljeriako gazteentzat oraindik ere inspirazio-iturri direla adierazi zuen.

Polemikak eta kritikak 
Parisen 2015eko azaroko atentatuak gertatu eta bi egun geroago, artikulugile askori arreta  eman zien Benyaminak Facebooken argitaratu zuen karikaturak. Bertan, Estatu Islamikoko terrorista bat irudikatu zuen estatubatuar batek eta judu batek maneiatzen zuten txotxongilo baten gisa. Bestalde, Conspiracy Watch-ek, Observatoire du conspirationnisme elkarteak sorturiko webguneak, konspiraziozaletzat jo zituen zuzendariaren post batzuk: batean, Stanley Kubrickek Nasaren astronauten ilargiratzearen eszenaratzea egin zuela azaldu zuen Benyaminak, eta beste batean Michel Collon, konplot-zaletzat hartu izan den kazetari eta saiogile belgikarra, “jaun aparta” gisa aurkeztu zuen.

Salam filma estreinatu zenean, zenbait zine-kritikari frantses ezeroso sentitu ziren zuzendariak emakumearen gorputza aurkeztu zuen moduagatik —kameraren aurrean itaundutako emakumeen ilea eta gorputza ilunean agertzen ziren,  “ezkutuan gorde” nahi izan balitu bezala—, eta baita salafismoaren irudi samurtuagatik ere, zeinaren izena aipatu ere egiten ez duen.

Konpromisoak 
Houda Benyamina “Maintenant on agit” kolektiboaren kide da. 2018ko César Sarien zeremonian, kolektiboak deia egin zuen sexu-indarkeriaren biktimei laguntzen lan egiten duten elkarteei babesteko; horrez gain, zinematografia-industrian kuotak sartzea proposatu zuen, emakumeen diskriminazioa desagertarazteko. 

Bestalde, Collectif 50/50 taldeko kidea da. Elkarteak emakumeen eta gizonen parekotasuna eta aniztasuna sustatu nahi ditu zineman eta ikus-entzunezkoetan.

Eiji Ienorekin batera, 1.000 visages elkartearen sorreran parte hartu zuen, laguntza emateko haien jatorriagatik edo bestelako arrazoi sozial eta ekonomikoengatik kultura eskura izateko eta hartaz gozatzeko aukerarik ez duten pertsonei. Elkarteak honako hau du helburu: «errespetua, tolerantzia, irekitasuna eta kulturen arteko elkarrizketa sustatuko dituen zinema garatzea, eta, horrela, munduaren pertzepzio desberdinen arteko ulermena, bakea, segurtasuna eta etorkizunerako oparotasuna bermatzea.»

Filmografia 

 2006 : Paris vs Banlieue (film laburra)
 2006 : Taxiphone Francaoui (film laburra)
 2006 : Le clou en chasse un autre (court métrage)
 2008 : Ma poubelle géante (court métrage)
 2011 : Sur la route du paradis (metraje ertaineko filma)
 2016 : Divines (Zuzendariaren lehenbiziko filmik onenaren César saria)
 2020 : The Eddy, 1. denboraldia, 3 eta 4. atalak  (Telesaila)
 2022 : Salam, Mélanie Diam's eta Anne Cissé-rekin batera eginiko dokumentala.

Bibliografia 

 
 
 Brigitte Baronnet.  (2017-02-15). «Après Divines, une histoire d'amour sur fond de guerre en Algérie pour Houda Benyamina» Allociné..

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Allociné 
 Film-documentaire.fr 
 Unifrance 
 (en) IMDb  

Maroko-frantziarrak
Wikipedia:Autoritate kontrola duten artikuluak
Emakume zinemagileak