Siya Kolisi

Siyamthanda Kolisi (Port Elizabeth, 1991ko ekainaren 16a) hegoafrikar hamabosteko errugbilaria da, hirugarren lerroko hegal postuan aritzen dena. Hegoafrikako Stormers eta Sharks taldeetan jokatu ostean, Top 14ko Racing 92k kontratatu zuen 2023an. 2013an egin zuen debuta Hegoafrikako selekzioarekin, eta kapitaina da 2018tik. 2019ko eta 2023ko Munduko Errugbi Kopak irabazi zituen Hegoafrikako talde nazionalarekin. 2023ko apirilean, Ikhamanga Ordena eman zion Hegoafrikako Gobernuak.

Lehenbiziko urteak 
Siyamthanda Kolisi Zwiden jaio zen, Port Elizabeth inguruko herri txiroenetako batean, 1991ko ekainaren 16an; haren amak, Phakamak, 16 urte besterik ez zuen artean. Jaio eta gutxira aitak alde egin zuen haren ondotik, eta amaren familiak ez zuen ezer jakin nahi izan. Hamabost urte zituelarik, ama hil zitzaion.

Horiek horrela, amonak —aitaren amak— hezi zuen. Sukaldeak garbitzen egiten zuen lan bilobari ikasketak ordaintzeko. Jatekoa, berriz, bizilagunei eskatzen zien. Amonak egunak igaro zituen jan gabe Kolisi txikiari emateko. Artean nerabe zela, amona larri gaixotu zen, eta Kolisik ikasketak utzi zituen hura zaintzeko.

Amatxi hil zelarik itzuli zen eskolara, eta bertako ostatuan bizi izan zen hilabete askotan, ez zuelako nora joan. Orduan hasi zen errugbian jokatzen. "Amonarekin batera, nire salbazioa izan zen, hezkuntza eta lagun onak izateko aukera eman zidalako. Baina, batez ere, itxaropena eman zidan. Lehen beka eman zidatenean hasi nintzen amesten".

Kirol bizitza 
Beka bati esker, Port Elizabetheko Grey High School-en ikasi ahal izan zuen, eta bertako errugbi taldean nabarmendu zen. 2007-2009 bitartean, Eastern Province Kings klubeko gazte mailako taldeetan jokatu zuen eta, bai 2010ean, bai 2011n, 20 urte azpiko munduko txapelketetan parte hartu zuen Hegoafrikako selekzioarekin.

2011n egin zuen debuta Currie Cupen,  Western Provincerekin, eta 2012an Super Rugbyn, Stormers frankiziarekin. Bere abiadurak, izaera lehiakorrak eta teknikak Hegoafrikako errugbi selekzioaren ateak ireki zizkioten. 2013 ekainaren 15ean jokatu zuen lehenbiziko partida Springboksekin, Mbombelan, Eskoziaren aurka.

2018ko ekainean, selekzioko kapitain izendatu zuten; lehenbiziko jokalari beltza izan zen Hegoafrikako kapitain besokoa eramaten. Beraz, 2019ko azaroaren 2an berak jaso zuen Webb Ellis kopa, Munduko Errugbi Kopako finalean Ingalaterra 32 eta 12 garaiturik.

2021ean, Stormers utzi zuen, eta United Rugby Championshipen aurrenekoz parte hartu behar zuen Sharksera aldatu. 2023ko urtarrilean iragarri zuenez, 2023-24 denboralditik aitzina  Frantziako errugbi txapelketan ariko da, Racing 92 taldean.

Bizitza pertsonala 

2016an Rachel Smithekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba dituzte: Nicholas Siyamthanda semea (2015ean jaioa) eta Keziah alaba (2017an jaioa). Liyema eta Liphelo, 2009an hil zen Siyaren amaren seme-alabak, Kolisi familiaren parte dira 2014tik, bost urtez Port Elizabetheko umezurztegietan eta harrera-etxeetan bizi izan ondoren.

2020an, Siya eta Rachel senar-emazteek The Kolisi Foundation sortu zuten, COVID-19 pandemiaren ondorioei aurre egiteko asmoz. Genero-indarkeria, elikadura-segurtasun eza, hezkuntza eta kirola dira fundazioaren lan-eremu nagusiak, eta arreta berezia ematen die Zwideri eta beste hiri eta auzo txiro batzuei.

Ibilbidea 
 Western Province: 2011–2021
 Stormers: 2012–2020
 Sharks: 2021–2023	
 Racing 92: 2023–

Palmaresa

Western Province 
 Currie Cup
 irabazlea: 2012, 2014
 finalista: 2013

Hegoafrikako selekzioa 
 The Rugby Championship
 irabazlea: 2019
 Munduko Errugbi Kopa
 irabazlea: 2019, 2023

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  African Bomber. The True Story of Siya Kolisi, sablenetwork.com 
  Siyamthanda Kolisi, sahistory.org.za

Hegoafrikako errugbilariak
Hegoafrikako kristauak