Txileko Liburutegi Nazionala

Txileko Liburutegi Nazionala () herrialdeko zentro bibliografiko nagusia da. 1813ko abuztuaren 19an sortu zuten eta Santiago hirian du egoitza. Alameda (Avenida Libertador General Bernardo O 'Higgins) 651 zenbakian dago, eta Santiagoko metroaren Santa Luzia geltokiaren «A» irteerarekin mugakidea da.

1813an hasi zen, eta 1818 eta 1823 artean gero, San Felipe Unibertsitateko gela batean jardun zuen, gerora Santiagoko Udal Antzokia eraikiko zen lurretan. Hamar urte geroago, 1823rako, Bandera eta Konpainia kaleen hegoaldeko ekialdeko izkinan kokatu zen, 1805ean José María Aterok eraikitako eraikin batean, Joaquín Toescaren diseinuetan oinarritua, Real Aduana ohiaren egoitza izandakoa eta gaur egun Txileko Arte Precolombinoko Museoa hartzen duena.

1839an ordenatu bazen ere, 1843an, Francisco García Huidobroren zuzendaritzapean, Liburutegia Bandera eta Katedrala kaleen hegoaldeko mendebaldeko izkinara lekualdatu zen, bi solairuko adobezko eraikin batera, bereziki helburu horietarako eraikia. 1886an, Kontsulatuaren Errege Auzitegiaren eraikin zaharrera mugitu zen, Juan José de Goycooleak diseinatua 1807 inguruan, Bandera con Compañiaren izkinan, non 1810eko irailaren 18ko Santiagoko kabildoa garatu zen eta gaur egun Justizia Auzitegiak dauden. Azkenik, 1913an, Estatuak moja klaratarren komentuko lursaila erosi zuen, non 1925ean ordutik dagoen eraikina eraikitzen amaitu zen.

Historia 
Liburutegi Nazionala José Miguel Carrera politikari eta militarraren agindupean sortu zen, eta Txileko Errepublika sortu berrian beste erakunde batzuk ere sortu zituen, hala nola Institutu Nazionala, bere izena daramana, eta Granadarien Eskola, Eskola Militarraren aurrekoa.

Institutu Nazionalaren irekiera-ekitaldian, 1813ko abuztuaren 10ean, Mariano Egaña Barne idazkariak, botere exekutiboaren ordezkari gisa, hitzaldi bat eman zuen, Liburutegi Nazionalaren sorreraren berri emanez, honela:

«Herritar guztiak: herri honetako baliabide urrien gainetik dagoen liburutegi handi bat ireki du Gobernuak zuen ilustraziorako laguntza guztiekin: maita ezazue, aprobetxatu han gure nagusiek jakin zutena eta gure mendeak aurrera egiten duena. Artistak eta naturalistak: han ere lanbide, arte eta zientzietarako modeloak, makinak eta tresnak izango dituzue .» «Liburutegi Nazionalaren lehen urteak (1813-1824 )», 15 – 18. or.

Egañak esandakoa gorabehera, Liburutegi Nazionala ez zen erakunde independente gisa existitzen, eta, Institutu Nazionalak ez bezala, ez zen ireki ahal izateko aurretiazko lanik egin. Horregatik, beren-beregi sortu behar izan zen, eta horren ondorio izan zen Liburutegiaren sorrerako Proklaman, zeina 1813ko abuztuaren 19an argitaratu baitzen Araucano Monitorean — Jaurlaritzaren egunkari ofizialean —. Francisco Antonio Pérez, Agustín de Eyzaguirre eta Juan Egañak sinatu zuten, eta bertan herritar guztiei dei egiten zitzaien liburuak ematera, formala egiten laguntzeko.

Kanpo estekak 

Liburutegi nazionalak
1813an amaitutako eraikinak
Santiago (Txile)