Endokarditis infekzioso

Endokarditis infekziosoa gaixotasun infekziosoa da, bihotzaren barne-geruzari eragiten diona. Infekzioa eragiten duten bakterioak berez ez dira bihotzekoak izaten, gorputzeko beste leku batzuetatik etorriak baizik (azaletik, ahotik, arnas bideetatik…) eta odolaren bidez heltzen dira bihotzera.

Sarrera anatomikoa

Bihotzaren geruzak 
Bihotzaren paretan hiru geruza bereiz ditzakegu, sakonetik azalera:
 Endokardioa: Zelula epitelial bakunezko geruza da, bihotz osoa barnetik inguratzen duena
 Miokardioa: Norazko desberdineko zuntzak dituen zati muskularra
 Epikardio: Perikardio serosoaren errai orria

Bihotzeko balbulak 
Esan bezala endokardioak bihotz osoa inguratzen du, baita bertan dauden balbulak ere, beraz, endokarditisak bihotzeko balbulei ere eragiten die. Horien artean hauek dira gehien erasandako balbulak:

Balbula aurikulobentrikularrak:

 Balbula mitrala: Ezkerreko aurikularen eta bentrikuluaren artean, bi balba ditu
 Balbula trikuspidea: Eskuineko aurikularen eta bentrikuluaren artean, hiru balba ditu

Balbula aortikoa: Goranzko aortaren oinaldean eta balbula mitralaren alboan, enara kabi formako hiru balba ditu

Birika balbula: Birika enborraren oinaldean, honek ere enara kabi formako hiru balbula ditu

Balbula hauen artean gaixotasun honek gehien kaltetutakoak dira: 

%28-35: Mitrala

%5-36: Aortikoa

%35: Mitralean eta aortikoan

%6: Trikuspidea

%1: Birika balbula, baina hazken aurrerapen ekokardiografikoei esker gero eta kasu gehiago aurkitzen dira lehendik gaixotasun kardiako *kongenitoak dituztenetan.
Gainera, infekzioa ohikoagoa da gizonetan emakumeetan baino.

Bihotzeko beste hainbat egiturei ere eragin diezaieke:
 Bentrikulu arteko trenkada
 Soka tendinosoak
 Paretako endokardioa

Etiologia 
Endokarditisa germenak odol-fluxuan zehar bihotzeraino heltzean eragiten da. Endokarditisaren kausak edo eragileak birusak, onddoak zein bakterioak izan daitezke; gauzak horrela, endokarditis infekziosoa bezala kontsideratu ohi da. Normalean, ez da identifikatzen zein den gaixotasunaren eragilea. Hortaz, maiz, germen ezezagunak eragindako endokarditis bakteriano bezala izendatzen da.

Endokarditisa eragiten duten bakteria hauek odolean zehar garraiatuak izango dira eta hauen sarbide ohikoenak ahoa, larruazala eta arnasbidea dira.

Bakteriorik ohikoenak 
 Staphylococcus aureus: orokorrean, hau da endokarditisaren eragilerik ohikoena
 Streptococcus viridans: endokarditis azpiakutuaren eragilea da zenbait kasutan. Hala ere, gaur egun osasun sistema garatua dagoen lurraldeetan ez da sarri ematen.
 Enterokokoa: manipulazio urologikoekin erlazionatua
 Streptococcus pneumoniae: umeetan ematen diren endokarditis kasuen %3-7ren eragilea
 Pseudomonas aeruginosa
 Candida onddoa
 HACEK taldeko mikroorganimoak (Haemophilus parainfluenzae, Actinobacillus, Cardiobacterium, Eikenella corrodens y Kingella kingae)
 
Beraz, aipatutako germenek organismoan barneratzeko erraztasunak aurkituko dituzte honako kasuetan:
 Bihotzaren anomalia kongenitoa
 Kaltetutako edo ez-ohiko bihotz balbula edukitzea
 Endokarditis aurrekariak
 Ebakuntza baten ondoriozko bihotz balbula berria
 Esterilizatu gabeko xiringen erabilera
 Arnas-bide, gernu-bide, infektaturiko larruzal, hezur zein muskuluetan egindako bestelako kirurgiak

Sintomatologia 
Endokarditisean, sintomak modu geldo eta ez oso larri batean gerta daiteke, patogenoaren arabera. Modu honetan sintomen agerpena asteak eta hilabeteak luza daiteke. Bestalde, sintomak modu azkar batean gerta daitezke, mikroorganismo birulento batek eragiten badu.

Kasuen %50ean sintoma hauek ikusten dira
 Sukar luzea; askotan infekzio bat dago.
 Nekea eta ahulezia
 Hotzikara
 Bihotz murmurioa
 Esplegnomegalia (gaixotasun autoinmuneen agerpena erraztuz)

Kasuen %50 baino gutxiagotan
 Pisu galera
 Gehiegizko izerdia edo gaueko izerdia, larria izan daitekena
 Mialgiak (gihar mina)
 Anemiak sortutako zurbiltasuna
 Arnasa hartzeko zailtasuna: ariketa egitean, edo min balbular larrian, atsedenean
 Giltzaduretan mina
 Gernuaren kolore anormala, edo odola gernuan
 Hantura esku, oin edo abdomenean
 Balbuletan sorturiko tronboek sortutako lesioak:
 Atzazkalen azpian ezpal formako hemorragiak.
 Janeway lesioak: Esku ahurretan eta oin zolan orbain gorriak, min gabekoak.
 Osler noduluak: Hatz eta behatzetan edo goragune tenar eta hipotenarrean ager daitezken konkor gorri mingarriak.
Endokarditisaren sintomak modu akutu edo subakutuan ager daitezke. Gaixotasuna akutua eta larria denean hauek ere ager daitezke:
 Sepsia: Sistema inmunearen gehiegizko erantzuna, odolaren funtzionamendua zailduz.
 Balbula kardiakoetan kalte larriak
 Roth orbainak: Erretinan ager daitezkeen zonalde beltzak erdigune argiarekin.

Diagnostikoa 
Endokarditisa edukitzeko arriskuak gora egiten du inolako begi-bistako foku infekziosorik gabe prozesu infekzioso bat pairatuz gero, batez ere bihotz murmurioen agerpena baldin badago edota aurretiaz endokarditis gaixotasuna izanez gero.

Diagnostikoa egiteko beharrezkoa da odolean mikroorganismoen presentzia dagoela ziurtatzea bai eta begetazioak hautematea ere (normalean balbula kardiakoetan aurkitzen dira).

Odoleko mikroorganismoak detektatzeko, hemokultiboak egiten dira (pazientearen odolaren hazkuntza, egoera berezian mikroorganismoen hazkuntza bultzatzen duena). Hemokultibo hauek zehaztuko dute zein izango den tratamendurik onena mikroorganismo konkretu horrentzako.

Gaur egun, endokarditisaren diagnostikoa errazagoa da. Izan ere, ekokardiografiaren erabilpenak eta irudien hobekuntzak aurrerapauso handiak ekarri ditu, zeinak begetazioak detektatzeko erabiliko diren. Era berean, hemokultiboaren tekniketan hobekuntzak egoteak ere, diagnostikoan lagundu du.

Esplorazioaren inguruan esan daiteke bihotz murmurio berri baten agerpena edo aurreko bihotz murmurio baten auskultazioaren aldaketa oso esanguratsuak izan daitezkeela. Bihotz murmurio baten presentzia endokarditis gaixotasuna pairatzen duten pazienteen %50ean agertzen da gutxi gorabehera.

Azterketa oftalmologikoak erretinako odol-jarioak aurkez ditzake, non erdiko ingurua argiagoa den (Roth-en orbanak). Gainera, petekien agerpena ere nahiko ohikoa da (odol-jario puntu txikiak) konjuntiban detekta daitezkeenak. Hatz puntak ere loditurik ager daitezke eta azazkalak konkortu.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Lopez Izagirre, Jabier, Ortiz de Salazar, Alvaro, Gonzalez Foncea, Agustín, Zuazo Meabe, Joseba, Arzubiaga Bilbao, Jesus Maria, Ruiz Gomez, Lara, Aierbe Zabaleta, Pedro Endokarditis infekziosoa: alde medikoa eta kirurgikoa, 22. Osasun Biltzarra: Osasun-langileon erronka berriak, oeegunea.eus
 MedlinePlus-en informazio gehiago dago: gazteleraz  eta ingelesez 
 Documento de Consenso de la Sociedad Andaluza de Enfermedades Infecciosas sobre endocarditis infecciosa
 Tarjeta de Prevención de Endocarditis (gazteleraz). American Heart Association.
 Endocarditis infecciosa Espainako bihotz gaixotasunen fundazioagatik.

Gaixotasun kardiobaskularrak
Gaixotasun infekziosoak