Lorenza Cobián

Lorenza Cobián González (Bodes, Parres, Asturiasko Printzerria, 1851eko maiatzaren 21a - Madril, 1906ko uztailaren 31) XIX. mendearen bigarren erdiko asturiar modeloa izan zen, Emilio Sala eta José María Fenollera artistek margotu zutena. 1879 eta 1891 bitartean, Benito Pérez Galdósen kanariar idazlearen maitalea izateagatik pasatu zen historiara, baita idazle kanariarrak onartutako María Pérez-Galdós Cobián alaba bakarraren ama izateagatik.

Biografia 
Lorenza Cobián González 1851ko maiatzaren 21ean jaio zen Bodesen (Parres), Asturiasko Printzerrian, Espainian. Galdosen ondoz ondoko biografoek kalkulatu dutenez, idazlea eta modeloa Santanderren ezagutu ahal izan ziren, Espainiako iparraldeko hirian, modelo gazteak denboraldi luzeak ematen baitzituen osaba-izebekin.  Badirudi denak adierazten duela —eta Galdosen beraren lekukotasunen arabera— Lorenza gazte erakargarria zela, baina ez kultua, eta idazleak bere maitasun-grinak osatu zituela modeloak eta maitaleak irakurtzen eta idazten ikasteko desioarekin. Laster haurdun geratu zela jakin zuen, eta jaio eta gutxira hil zen lehen umea izan zuen. 

1880ko hamarkadaren erdialdera, Lorenza Madrilera joan zen, baina ez dago argi familia-arazoengatik edo Galdosen nahiagatik izan zen. Halaber, 1884ko Pintura Erakusketa Nazionalean, eta harreman horren harira, Galdosek Emilio Sala eta José María Fenollera pintoreak agurtu zituen, Lorenzak modelo gisa hartu zutenak. Denborarekin, Galdosek Lorenzari etxea jarri zion Madrilen eta udan Santanderren ere bai.

1906ko uztailean, 55 urte zituela, Lorenza bere buruaz beste egiten saiatu zen Madrilgo Pio printzearen geltokian, aurretik depresioak eta buru-ezegonkortasunaren beste sintoma batzuk jasan ondoren. 1906ko uztailaren 26ko Santaderreko El Cantabrico egunkari gertakarien orrialdeak dioenez, Lorenza Cobián atxilotu egin zuten bere burua  trenbidera botatzen saiatzeagatik, eta amaiera tamalgarria lortu zuen Espainiako hiriburuko Gobernu Zibilaren kalabozoan urkatuz. Pedro Ortiz-Armengolek heriotzaren data uztailaren 31 jarri zuen. 

Galdostar zaleek diotenez, Lorenzaren izaeratik zenbait ezaugarri hartu ahal izan zituen Galdosek, bere emakume-pertsonaia arrakastatsuenetako batzuen ispilu gisa, batez ere Fortunata (emakume boteretsua, kulturagabea eta indartsua, baina amaiera dramatikoa izan zuena), Cánovasen Casianilla, edo Ángel Gerraren La Leré (Lorenza), 1881ean amaitutako eleberrian eta Berkowitzek azpimarratua.

Alaba 
María Pérez-Galdos Cobián, 1891n jaioa, amarekin bizi izan zen, harik eta, Lorenzaren amaiera tragikoaren ondoren, Madrilgo Galdos etxeko emakumeen koruan sartu zen arte. Harekin bizi izan zen idazlea hil arte. Las Palmasko Galdosen Etxe-Museoan, jaiotze-aktaren kopia ikus daiteke: «Ospitaleko aldapako 24. zenbakiko etxean jaio zen, 3. solairuan, goizeko hamarretan (urtarrila)... Lorenza Cobián andrearen alaba ez-legitimoa, Bodesekoa, Oviedoko probintzia, adinez nagusia, ezkongabea, etxeko lanetan aritzen dena... eta neskatoari Maria izena jarri behar zitzaiola».  Denborarekin, Maria Juan Verderekin ezkondu zen, eta horrelaxe jarraitu zuen idazle emankorraren leinuak.

Oharrak

Erreferentziak

Bibliografia 

 Berkowitz, Hyman Chonon (1948).  The Wisconsin University Press, ed. Pérez Galdós. Spanish Liberal Crusader (1843-1920). Madison (WI). Archivado desde el original el 10 de septiembre de 2014. 
 Ortiz-Armengol, Pedro (2000). Vida de Galdós. Barcelona: Crítica. ISBN 8484320731. 
 Pérez Galdós, Benito (2011). Memorias de un desmemoriado (1915-1916). Valencia: El Nadir. ISBN 9788492890415. 
 Avila Arellano, Julián. "Datu berriak Galdosko biografiarako. 1912ko uda-1913ko uda", Actas del Tercer Congreso Internacional de Estudios Galdosoianos, I. Las Palmas, Edcs. Udal Txit Gorenaren Cabildo Insular, 1989, or. 23-35.
 Beyrie, Jacques. "Trasfondo psicología y fuentes inter de la novelística galdosiana: el caso de la segunda serie de los Historias", Menéndez Pelayo liburutegiko aldizkaria, LXIII, 1987, 11. or. 213-232.
 Madariaga de la Campa, Benito. Pérez Galdos. Santanderinaren biografia. Santander, Inst. IrakasleaKulturala José María de Pereda, 1979.
 Gregorio Marañón, "Galdós inter", La Lectura, XX, 1920, or. 71-73.

Asturiarrak
Madrilen hildakoak
Emakume suizidak
Emakume modeloak
Espainiako modeloak
XIX. mendeko emakumeak
XX. mendeko emakumeak