Eraulgo artea

Eraulgo artea Nafarroako Deierri udalerrian Eraul kontzejuan dagoen arte erraldoi bat da, Quercus ilex espeziekoa. 1991an Nafarroako Monumentu Naturala izendatua izan zen, eta hain zuzen ere, zerrendako lehenengo zuhaitza da.

Kokalekua 
Eraul herriko kaletatik ikusten da ekialdera 500 metrora, Abartzuzara doan pistan, San Pedro ermitako errebueltaren parean.

Ezaugarriak 
Zuhaitza 11 metro luze da eta 1,30 metro zabal enborreko diametroan. Nafarroako zuhaitz zaharrenetakoa da eta 500 urte baino gehiago ditu. "Gaztetxo" bat zen Gaztelak Nafarroa Garaia konkistatu zuenean. Aspaldiko enbor indartsutik hiru adar nagusi ateratzen ziren, orain dela 20-30 urte artean bi adartza zituen. Gaur egun bakarra geratzen zaio eta desoreka horren ondorioz enborra zabal eta hustua erabat zabalduta dago eta okertuta geratzen den adar nagusi horren aldera. Hala ere zutik eta sendo dirau.

Audio-ipuina eta ilustrazioa 

2022ko ekainaren 4an "Eraulgo artea" izeneko audio-ipuina eta ilustrazioa estreinatu ziren. Bai ipuina eta baita ilustrazioa ere Eraulgo artearen inguruan ardazten dira, eta protagonista ditu Patxo, Eraulgo haur bat, eta Basajaun. "Aspaldi-aspaldian, urtxintxak Nafarroa mutur batetik bertzera lurra ukitu gabe gurutzatzen zuelarik, Eraul basoz inguraturik zen. Eta oihan haietan animalia anitz zegoen: untxiak, saguak, hontzak, erbiak, azeriak, otsoak… Herrikoek, hala ere, erraten zuten Basajauna ere bazela. Egia da ordura arte inork ez zuela ikusia; baina ilargi beteko gauetan —otsoak uluka hastean—, bertzelako orroak aditzen ziren, eta, guzien erranetan, Basajaunarenak bide ziren. Horregatik, ez zen inor basora bakarrik sartzen, are guttiago gauez."Ipuina Ines Bengoa ipuin kontalariak sortu eta grabatu zuen, eta ilustrazioa Irati Fernandez ilustratzaileak. Ekimenaren bultzatzaileek, Deierriko udalak eta Irantzu euskara zerbitzuak, gurasoentzako  aholku sorta prestatu zuten ipuinari eta ilustrazioari are eta xuku gehiago ateratzeko, besteak beste ipuina artean bertan entzutea.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Kisulabeko haritza (Jaunsarats, Basaburua, Nafarroa)
 Beheitikolandako haritza  (Jaunsarats, Basaburua, Nafarroa)
 Zuhaitz apartekoak
 Monumentu naturalak

Kanpo estekak 

Nafarroa Garaiko zuhaitz nabarmenak
Deierri
Babestutako zuhaitz aleak
Quercus