Errusia-Ukraina gerra

Errusia-Ukraina gerra gatazka luze eta endekatua da, 2014ko otsailean hasi zena. Nagusiki Errusiak eta errusiazaleen indarrek parte hartzen dute, alde batetik, eta Ukrainak, bestetik. Gerra Krimearen estatusean eta Donbasseko zati batzuetan oinarritu da, nazioartean Ukrainaren zati gisa aitortzen direnak.

Otsailaren 22an Euromaidaneko protestak egin eta Viktor Janukovitx Ukrainako presidentea kargutik kendu ondoren, eta Ukrainako errusiazaleen istiluen erdian, intsigniarik gabeko soldadu errusiarrek Krimeako lurralde ukrainarrean posizioak eta azpiegitura estrategikoak kontrolatu zituzten. 2014ko martxoaren 1ean, Errusiako Federazioaren Kontseiluak aho batez erabaki zuen Vladimir Putin Errusiako presidenteari Ukrainan indar militarra erabiltzeko eskatzea. Ebazpena egun batzuk geroago hartu zen, Errusiaren "Krimeako itzulera" operazio militarra hasi ondoren. Ondoren, Errusiak Krimea anexionatu zuen, Krimeako Parlamentua hartu ondoren Errusiak antolatutako tokiko erreferendum kritikatu baten ondoren. Horren ondorioz, Krimeako Errepublika Autonomoa Errusiar Federazioari atxiki zitzaion. Apirilean, talde errusiazaleen manifestazioak Ukrainako Gobernuaren eta Errusiak Donetsk eta Luhansk herri aldarrikapenetatik babestutako indar separatisten arteko gerra bihurtu ziren. Abuztuan, Errusiako ibilgailu militarrek muga zeharkatu zuten Donetsk eskualdeko hainbat herritan. Errusiar militarren erasoaldia Ukrainako indarren porrotaren erantzuletzat hartu zen irailaren hasieran.

2014ko azaroan, Ukrainako militarrek jakinarazi zuten tropa eta ekipo asko mugitu zirela Errusiatik Ukraina ekialdeko separatisten kontrolpeko eremuetara. Associated Pressek jakinarazi zuen 40 ibilgailu militar ibili zirela markatu gabe matxinoen kontrolpeko eremuetan. Europako Segurtasun eta Lankidetzarako Erakundearen Behaketa Misio Bereziak arma astunen eta tankeen konboiak ikusi zituen DHEak kontrolatutako lurraldean, intsigniarik gabe. OSCEko behatzaileek adierazi zuten, gainera, munizioak eta soldaduen gorpuak zeramatzaten ibilgailuak ikusi zituztela, laguntza humanitarioko konboi itxura hartuta muga errusiar-ukrainarra zeharkatzen ari zirenak. 2015eko abuztuaren hasieran, mota horretako 21 ibilgailu baino gehiago ikusi zituen OSCEk, borrokan hildako soldaduen Errusiako kode militarrarekin markatuta. The Moscow Times egunkariaren arabera, Errusia giza eskubideen langileak beldurtzen eta isilarazten saiatu da, gatazkan soldadu errusiarren heriotzei buruz hitz egiten dutelako. OSCEk jakinarazi duenez, "Errusiar-separatista indar konbinatuek" kontrolatutako eremuetara sartzea ukatu zieten behatzaileei.

Nazioarteko komunitateko kide gehienek eta Amnistia Internazionala bezalako erakundeek Errusia kondenatu dute iraultza osteko Ukrainan egindako ekintzengatik, nazioarteko zuzenbidea haustea eta Ukrainako subiranotasuna urratzea egotzita. Herrialde askok zigor ekonomikoak ezarri zituzten Errusiaren, pertsona edo enpresa errusiarren aurka.

2015eko urrian, The Washington Post-ek jakinarazi zuen Errusiak bere eliteko unitate batzuk berriro zabaldu zituela Ukrainatik Siriara, Baxar al-Assad presidente siriarrari babesa emateko. 2015eko abenduan, Errusiako Federazioko presidenteak, Vladimir Putinek, onartu zuen Errusiako inteligentzia militarreko ofizialak Ukrainan ari zirela lanean, baina azpimarratu zuen ez zirela tropa erregularren gauza bera. 2019ko otsailean, Ukrainako gobernuak Ukrainako lurraldearen % 7 aldi baterako okupatutako lurralde gisa sailkatu zuen. 2021 eta 2022 artean krisia areagotu zen, eta 2022ko otsailaren 21ean Errusiak Luhanskeko Herri Errepublika eta Donetskeko Herri Errepublika onartu zituen.

Azkenean, 2022ko otsailaren 24an aurretik gerra deklaraziorik egin gabe Errusiak Ukraina inbaditu zuen gerra latz bati hasiera emanez.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Errusia-Ukraina krisia (2021-2022)
 Errusia-Ukraina harremanak
 Errusia-NATO harremanak
 Bigarren Gerra Hotza

Kanpo estekak 

 
2010eko hamarkadako gatazkak
2020ko hamarkadako gatazkak
Ukrainako gatazkak
Errusiak parte hartutako gerrak
Ukrainak parte hartutako gerrak
Post-sobietar gatazkak
Errusia-Ukraina harremanak
Donbasseko gerra
Gatazka irekiak
Errusiar irredentismoa
Krimearen anexio errusiarra