Errondo (Untzitibar)

Errondo Untzitibar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1300n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Untzitibarreko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak errondoarrak ziren.

Izena 
Errondo toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Rondo (1900)
 Errondo (1996)

Geografia 
Errondo Untzitibarrran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

Klima 
Untzitibarrek klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak 
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.

Historia 
1317an, Gartzea Almorabidi konfiskatutako ondasunen artean zegoen, Nabarreriako gerraren ondoren. Karlos II.ak 1361ean eman zizkion tokiko errentak Errodrigo Urizkoari, baina laster itzuli ziren Koroara, eta Leoneli, erregearen semeari, esleitu zitzaizkion 1383an. Nafarroako leinuaren esku geratu ziren, harik eta Karlos Vianakoarekin liskartu arte. Honek berriro konfiskatu zituen eta 1455ean eman zizkion Karlos Gortzekoa bere kantzilerorde eta zalditegiari. Ordurako jenderik gabe zegoen.

Ondasun nabarmenak 
 Errondoko dorrea, Erdi Aroko dorretxea.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Untzitibar
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Untzitibarreko herri hutsuak