Minnesota ibaia

Minnesota ibaia  Estatu Batuetako iparraldeko ibai garrantzitsua da, Mississippi ibaiaren eskuineko ibaiadarra, Minnesota eta Hego Dakota estatuak zeharkatzen dituena. 534 km-ko luzera du  eta 44 000 km²-ko arroa drainatzen du. Bere iturririk urrunenarekin hartzen da (Little Minnesota ibaia, 114,9 km-koa, Big Stone aintzirara isurtzen dena), Minnesota-Big Stone Lake-Little Minnesota ibaia sistemak 690 km-ak gainditzen ditu.

Historia 
Ibaiaren izena amerindiar jatorrikoa da. Izan ere, lakota hizkuntzan minik "ura" esan nahi du eta sotak "kolore ke zuria" edo "zeru hodei kolorekoa". Ibaiak izena eman dio lehenik Minnesotako Lurraldeari eta gero Minnesotako estatuari.

1699an, Pierre-Charles Le Sueur larru-merkatari frantsesa Biloxitik "Nadouessioux-en herrialdera" Mississippi ibaian gora zihoan alderdi batean zegoen, Pepin aintziran, Pelée uhartean edo Fort Perrot-en negua igarotzeko geldituz. Mississippi ibaian gora jarraitu zuen Louis Hennepinek urte batzuk lehenago aurkitutako San Antonio jauzietaraino. 1700eko udan eta udazkenean inguruko Dakota taldeekin (Mdewankantons, Wahpetons eta Wahpekutes) negoziatu ondoren, Le Sueur eta 20 gizoneko talde bat bertako biztanleek "Minisota", edo "uretan islatutako hodeia" izenez ezagutzen den ibaira joan ziren. Historikoki, gerora bidaiari frantsesek "rivière de Saint Pierre" bezala ere ezagutzen zuten ibaia.

Geografia 
Minnesota estatuaren hego-mendebaldean sortzen da, Big Stone aintziran, Hego Dakotarekin mugan. Minnesotako lautadak zeharkatzen ditu hego-ekialdean. Mankaton, ipar-ekialderantz aldatzen du. Saint Paul hirigunetik 10 km hego-mendebaldera eta Minneapolis erdigunetik 10 km hego-hego-ekialdera Mississippira isurtzen da.

Ibaiaren ibilgua glaziar garaiaren amaieran marraztu zen, Minnesota ibaia garai batean Agassiz aintziraren irteera izan baitzen, gaur egun desagertuta dagoena.

Minnesota ibaiaren ibaiadarrak 
Minnesota ibaiaren adar nagusiak biltzen dira, ibaian behera, beheko taulan.

Ibaiko herriak

Hidrometria 
Ibaiaren emaria etengabe neurtu da 1934az geroztik Jordan inguruan, Carver konderrian, Minnesotan, bere bokaletik gertu. Ibaiak puntu horretan 41 925 km²-ko azalera drainatzen du. Bere batez besteko emaria 130 m³/s-koa da. Horren ondorioz, arroan azken urtean izandako isurketa-orria 98 mm-ko da, oso balio baxua, Mississippi arroakoa baino askoz txikiagoa.  Ibaiak apirilean du maximoa, elurra hilero 368 m³/s-ko emariarekin urtzen denean eta gutxienekoa urtarrilean hileko 28 m³/s-ko emariarekin. Erregistratutako emari handiena 3310 m³/s-koa izan zen 1965eko apirilaren 11n neurtuta.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 britannica.com webgunean Minnesota River 
 mnrivervalley.com webgunean Minnesota ibaia

Mississippiren ibaiadarrak
Ameriketako Estatu Batuetako ibaiak
Minnesotako geografia