2014ko udal hauteskundeak Ipar Euskal Herrian

2014ko udal hauteskundeak Ipar Euskal Herrian (Ipar Euskal Herrian bereziki, 2014ko herri bozak Ipar Euskal Herrian) Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoako herriko kontseiluen osaera hautatzeko bozak izan ziren. Ipar Euskal Herriko eta Frantziako udalerrietan, lehen itzulia martxoaren 23an eta bigarren itzulia martxoaren 30ean izan ziren.

Hauteskunde hauek izan zirenean Euskal Hirigune Elkargoa oraindik existitzen ez zen arren, 2017an Elkargoa osatu zenean hauteskunde hauek zehaztu zuten Elkargoaren osaera, Frantziako esparru juridikoak ez baitu ahalbidetzen Elkargoko hautetsiak sufragio zuzenean hautatzea.

Hauteskunde sistema 
Ipar Euskal Herriko herriko etxeen hautetsiak hautatzeko hauteskundeek bi itzuli dauzkate, Frantzia osoan bezala, baina herri bakoitzak daukan biztanleriaren arabera bi era ezberdinetara bozkatzen da.

1.000 biztanletik gora 
1.000 biztanle baino gehiago dauzkaten herrietan, hautagaitza bakoitzak herriko kontseiluak dauzkan hautetsi bezainbeste aurkeztu behar ditu beraien zerrendan, eta lehen itzulian zerrenda batek bozen %50 edo gehiago lortzen badu, ez da bigarren itzulirik izaten eta kontseilua lehen itzuliko emaitzekin osatzen da. Zerrenda guztiak zerrenda itxiak dira, hau da, ezin da hautagairik kendu zerrendetatik.

Inork ez badu lehen itzulian %50eko langa gainditu, gutxienez bozen %10 lortu duten zerrenda guztiak bigarren itzulian aurkeztu daitezke. Emandako bozen %5 baino gehiago lortutakoak beste zerrenda batekin batu daitezke, bigarren itzulirako zerrenda berri bat osatuz. Bigarren itzulian boz gehien lortu duen zerrendak kontseiluko eserlekuen erdia eskuratzen du, eta gainerako eserlekuak proportzionalki banatzen dira zerrenda guztien artean (irabazlea barne), boz kopuruaren arabera.

1.000 biztanletik behera 
1.000 biztanlera heltzen ez diren herrietan, hautagaitza banaka edo taldean aurkeztu daiteke. Talde baten aurkeztuz gero, taldeko hautagai guztiak paper bakarrean agertzen dira, baina bozkatzeko unean izen batzuk marratuta ken ditzake hautesleak (zerrenda irekia). Hautagai kopurua kontseiluko hautetsi kopurua baino txikiagoa bada, posible da hautagai baten bat bigarren itzulian bakarrik aurkeztea, hautetsi kopurura heltzeko.

Lehen itzulian hautagai edo zerrenda batek erroldaren %25 eta hautesleen %50 baino gehiagoren babesa lortzen badu, hautetsi eserlekua eskuratzen du bigarren itzulirik gabe. Lehen itzulian kontseilua osatzen ez bada, bigarren itzulian boz gehien lortzen dituzten hautagaiak dira hautatuak.

Euskal Hirigune Elkargoa 
Herritarrek haien herriko etxeen hautetsiez gain, Euskal Herri Elkargoko ordezkariak hautatu zituzten boz hauetan. Hauteskundeen urtean, 2014an, Euskal Hirigune Elkargoa ez zen oraindik sortu, baina 2017an, Elkargoa osatu zenean, herri bakoitzaren ordezkaritza herriko boz hauen bitartez zehaztu zen. Izan ere, 2017tik aitzina Elkargoko biltzarra herriko bozetan hautatuko da, ezin baita hauteskunde bereizi bat antolatu horretarako.

Elkargoa osatzen duten 158 herrietako ordezkariek 233 hautetsiko batzarra osatzen dute, eta udalerri bakoitzak bere biztanleriaren araberako ordezkari kopurua dauka. Ordezkari horiek ere herri bakoitzaren biztanleriaren arabera bi eratara hautatuko dira: 1000 biztanletik beherako herrietan, herriko etxeko hautetsiek aukeratzen dituzte Elkargoko ordezkariak (ordezkaria auzapeza izaten da gehienetan); eta 1000 biztanletik gorako herrietan berriz, herritarrek aukeratu behar dituzte herriko etxerako zein Elkargorako hautetsien zerrenda, eta boto paper ber-beran agertzen dira bi zerrendak.

Parte-hartzea 
2008ko udal hauteskundeekiko parte-hartzeak %2,5 egin zuen gora Frantzia osoan. Frantziar estatu osoarekin alderatuz, parte-hartzea nabari altuagoa izan zen Ipar Euskal Herrian. Bertan erroldatutako 227.688 euskal herritarren %32,3k erabaki zuen hauteskundeen lehen itzulian ez bozkatzea, Frantzian abstentzioa %36,45raino heldu zen bitartean. Hala ere, zenbait hirigune handitan abstentzioak alde handiz gainditu zuen Euskal Herriko batezbestekoa: Baionan (%43,5), Hendaian (%44,59) eta Miarritzen (%42,09) adibidez. Bestalde, herri txikiagoetan parte-hartzea askoz altuagoa izan zen; hala nola Landibarren, non herritarren %98,14k eman zuen boza.

Alkatetzak 
Hurrengo taulan Ipar Euskal Herriko 1.000 biztanletik gorako udalerri guztiak ageri dira, eta herri bakoitzaren biztanleria, bozen aurreko auzapeza eta auzapez berria ikus daitezke.

1000 biztanletik gorako herrien emaitzak 
Ondoren Ipar Euskal Herriko 1000 biztanletik gorako herri guztien emaitzak ikus ditzakezue. Bertan zerrenda bakoitzak lortutako boz kopurua, ehunekoa, herriko etxeko hautetsiak eta Elkargoko ordezkariak ageri dira. Herri guzti hauek 1000 biztanle baino gehiago dauzkatenez, zerrenda itxiak aurkezten dira bozetara.

Ahetze

Ahurti

Angelu

Arbona

Arrangoitze

Azkaine

Baigorri

Baiona

Bardoze

Bastida

Basusarri

Beskoitze

Biarritz

Bidarte

Bidaxune

Biriatu

Bokale

Donapaleu

Donibane Garazi

Donibane Lohizune

Ezpeleta

Getaria

Hazparne

Hendaia

Hiriburu

Itsasu

Jatsu

Kanbo

Larresoro

Lehuntze

Maule-Lextarre

Milafranga

Mugerre

Sara

Senpere

Sohüta

Urketa

Urruña

Uztaritze

Ziburu

Zuraide

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Ipar Euskal Herria
 Euskal Hirigune Elkargoa
 EH Bai
 Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorra
 Akitaniako Eskualde Kontseilua

Ipar Euskal Herriko hauteskundeak