Begoña Vila

María Begoña Vila Costas (Vigo, Pontevedra, 1963) galaxia espiralen ikerketan espezializatutako astrofisikari galiziarra da. Gaur egun Washington DCn bizi da, eta sistemen ingeniari gisa lan egiten du Goddard espazio-hegaldiko zentroan. Sistemen ingeniaria da Fine Guidance Sensor-eko (FGS) GSFC (Programa Geofisikoa, Geodinamikoa eta Espazio Geodesikoa) NASAn. Sentsore hori James Webb teleskopio espazialak eraman du, eta, gainera, instrumentu-taldearen azken proba hotzaren arduraduna izan da teleskopioarekin integratu aurretik.

2016an, NASAk Exceptional Public Achievement Medal domina eman zion. Domina hori erakundetik kanpoko pertsonei, baina Estatu Batuetako espazio-agentziaren misioari nabarmen lagundu diotenei ematen zaie.

Biografia 
Santiagoko Unibertsitatean eta Kanarietako Astrofisika Institutuan astrofisika ikasi zuen (1981-1986), eta astrofisikan doktoratu zen Manchesterreko Unibertsitateko Astrofisikarientzako Jodrell Bank Zentroan (1989).

James Webb teleskopio espazialak eraman zuen Fine Guidance Sensor (FGS) diseinatzen eta eraikitzen lan egin zuen Kanadako Espazio Agentziaren zuzendaritzapean Kanadako enpresa batean, eta 2012an NASAri entregatu eta beraientzako lehen proba hotza egin zenean, tresna horren sistemen ingeniari gisa, kanpoko konpainia baten bidez kontratatzea erabaki zuten,

2013tik FGS lead systems engineer da, erreferentziazko pertsona sentsorearen probak, orbitan egiten dituen eragiketak, mugak, "Softwarearen" osagaiak eta abar erabakitzerakoan, bai eta proba hotzak egiteko tresna zientifiko guztien koordinatzailea ere (ISIM, Integrated Science Instrument Module moduluan integratuak).

2021eko abenduaren 25ean Ariane 5 kohetean bidalitako James Webb teleskopio espazialak irudiak hartzeko doitasun maximoa duela kontrolatzeaz arduratzen da Vila. Big bang ondoren, duela 13.500 milioi urte, unibertsoan sortu ziren lehen objektuak — izarrak eta galaxiak — aztertu ahal izango dira teleskopio horren bidez. Gainera, beste izar batzuen inguruan planetak bilatzen jarraitzeko eta duten atmosfera ikusteko ere balioko du.

Komunikazio- eta dibulgazio-ekitaldietan parte hartzen du maiz, eta ECUSA-DCko kidea da, Washington DC, Maryland eta Virginiako komunitate zientifiko espainiarra barne hartzen duena.

Begoña Vila jarduera zientifikoan genero-ikuspegia lehen planoan kokatzen laguntzen duen adibide bikaina da.

Sariak eta aintzatespenak 

 2016an, NASAk Exceptional Public Achievement domina eman zion lidergo-urteengatik eta lorpen bikainengatik, baita Fine Guidance Sensor (FGS) delakoaren diseinu eta garapenagatik ere. James Webb teleskopio espazialari gehitutako tresna da, eta sentsore ultra-egonkor gisa funtzionatzen du, besteak beste, exoplanetak eta haien konposizioa aztertzeko, edo lehen galaxiak nola osatu ziren jakiteko aukera emango duena.
 2017an María Josefa Wonenburger Planells saria irabazi zuen.
 2021ean, FEDEPE saria, Emakume Zuzendari, Exekutibo, Profesional eta Enpresarien Espainiako Federazioak emandako saria, jaso zuen, Nazioarteko Sariaren kategorian.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Begoña Vilaren facebook orria
 Begoña Vilaren bideoa
 James Webb teleskopioari buruzko bideoa

Emakume zientzialariak
astrofisikariak
Emakume ingeniariak