2018ko Emakumeen Nazioarteko Greba

2018ko Emakumeen Nazioarteko Greba 2018ko martxoaren 8 gertatu zen mobilizazio bat izan zen, Emakume Langilearen Nazioarteko egunean. Mundu osoko emakumeen eskubideen aldeko erakunde eta talde feministek deitua izan zen. 170 herrialde baino gehiago batu ziren eta erlazionaturiko ekintza lokal asko burutu ziren.

Mobilizazioa indarkeria matxistaren kontra, genero desberdintasunaren kontra eta emakumeen aurkako zapalkuntza forma ezberdinen kontrakoa izan zen. Aldibereko nazioarteko ekintzak lanean, erreprodukzio sozialean eta zaintza lanetan emakumeen esplotazio egoera ikustaraztea zuen helburua. Euskal Herrian milaka eta milaka emakumeek parte hartu zuten egun honetako deialdi ezberdinetan.

Aurrekariak 

Emakumeen greba nazional baten lehen aurrekaria Islandian eman zen, 1975eko urriaren 24ean. Bertan soldatapeko lanean ziharduten emakumeen eta etxekoandreek parte hartu zuten. Greba horren urteurren batean, 2016ko urriaren 24an, emakume islandiarrek haien lanpostuak aurreikusitakoa baino 2 ordu eta 22 minutu lehenago utzi zituzten, emakumeen eta gizonen arteko soldata arrakala ikusgai egiteko.

2000ko martxoaren 8an Etxeko Lanarentzako soldata baten aldeko nazioarteko kanpainak mundu mailako lehen emakumeen greba deitu zuen, lan indarrean egiten zuten aitortzarik gabeko ekarpenarentzat justizia eskatuz. Deialdia 2000. eta 2001. urteetan izan zen bereziki aktiboa nazioarteko mailan.

2016ko urriaren 3 protesta masibo bat egin zen Polonian, "astelehen beltza" deitu zena, abortua kriminalizatzen zuen lege-proiektu baten kontra: bortxaketa batengatik haurdunaldia etetea eta abortu naturala ere penalizatzen zituen. Protesta honen eraginak legea gelditu zuen legebiltzar poloniarrean. 2016ko urriaren 19an, Argentinan, Ni Una Menos mugimenduko partaideak eta beste erakunde feminista batzuek ordu bateko paroa eta mobilizazio ezberdinak deitu zituzten, zazpi feminizidio egon ziren aste baten ondoren. 2017ko urtarrilaren 21ean Estatu Batuetan Emakumeen Martxa ospatu zuen Washingtonen.

Herrialde ezberdinetan manifestazio masiboak ematen ari ziren garai honetan, ekintzaile poloniarrak saretzen eta akzioak koordinatzen hasi ziren beste herrialde batzuetako antzeko mugimenduekin. Hasiera batean Israel, Italia, Hego Korea, Errusia, Irlanda, Brasil eta Mexiko batu zitzaizkien eta Emakumeen Nazioarteko Lehen Grebaren talde sustatzailea eratu zuten.

2017ko martxoaren 8 Emakumeen Nazioarteko Lehen Greba eman zen, 50 herrialde eta munduko 200 hiri baino gehiagotan presentzia izan zuena. 2017ko azaroaren 25an, Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Egunean, hainbat herrialdeetan mobilizazio esanguratsuak izan ziren eta Estatu Batuetako 2018ko Emakumeen Martxak ere erantzun masiboa izan zuen. Ekintzaileen arabera, mobilizazio hauek Emakumeen Nazioarteko Bigarren grebaren deialdiaren aurrekariak izan ziren.

2018ko Emakumeen Nazioarteko Greba

Deialdia 
#Emakumeok*Planto, #NosotrasParamos eta #WeStrike bezalako aldarriak erabiliz, mugimendu feministek kontsumo, zaintza, ikasle eta laneko greba bat deitu zuten. Deialdiak soldatapeko lana zuten eta ez zuten emakumeak barnebiltzen zituen, orientazio eta identitate sexual guztietakoak. Euskal Herrian, genero bitarrez gaindi askotariko gorputz, ibilbide, bizipen, ahalmen eta identitateak grebara ere deituak zeudela irudikatzeko emakume hitzaren ondoren "*" zeinua erabili zen.

Greba egiteko hainbat sektore eta emakumeek izan zitzaketen zailtasunak zirela eta, deitzaileek aldarrikapenak sostengatzeko modu anitzak plazaratu zituzten: paroak, amantalak balkoietan eskegitzea eta besoko moreak janztea, besteak beste.

Antolakuntza 
2018ko martxoaren 8ko mobilizazioak 70 herrialde baino gehiagotako erakunde, kolektibo eta ekintzailek bultzatu zituzten, maila nazional zein lokaletan. Maila globalean, mobilizazio hauek Internacional Feminista eta Nazioarteko Emakumeen Greba bezalako koalizioek hauspotu zituzten.

Sindikatuek greba babestu zuten herrialde batzuetan, babes hau eztabaida gai bat izan bazen ere. Sindikalismoko sektore batzuek greba batek legalki sexuen artean bereizketarik ezin zuela egin argudiatzen zuten bitartean, hainbat mugimendu feministek soilik emakumeek gelditu behar zutela babesten zuen. Perspektiba honetatik, gizonek lagundu behar zuten, arretarik gabe geratzen ziren zaintza lanak eginez eta emakumeek mobilizazioetan parte har zezaten lagunduz, eta emakumeen protagonismoa ikusgai egingo zukeen beste ekintza batzuetan parte hartu. Euskal Herrian sindikatu gehienek lehen aldiz deitu zuten formalki greba — 2017an bakarrik babestu zuten — estaldura legala emanez lantoki guztietan grebari. LABek, ELAk eta Euskal Herriko beste sindikatu batzuek txandakako 4 orduko deialdia egin zuten: 11:00etatik 15:00etara 18:00etatik 22:00etara. UGTk eta CCOOk grebaren txandakako 2 orduko deialdia erregistratu zuten: 11:30etatik 13:30etara eta 16:00etatik 18:00etara. CGTk, CNTk eta beste sindikatu batzuek 24 orduko greba deitu zuen​. Patronaleko sektore batzuek greba politiko bat babestea leporatu zien, baina ez zituzten salatu.

Euskal Herrian eragina 
Bai grebak zein mobilizazioek jarraipen nabarmena izan zuten Euskal Herrian. 200.000 eta 230.000 emakume inguruk parte hartu zuten goizean eta arratsaldean izan ziren mobilizazioetan. Handienak hiriburuetakoak izan baziren ere, herri eta eskualdeetako mobilizazioak ere oso nabarmenak izan ziren. Eusko Jaurlaritzaren datuen arabera, grebak %21,29ko jarraipena izan zuen Administrazio Orokorrean, baina grebara emakumeak bakarrik deituak zeudela kontuan izanda, %31,3k egin zuten lanuztea. Osakidetzan, %11,8k egin zuen greba, zerbitzu minimoak kontuak hartu gabe. Hezkuntzan, orokorrean, jarraipena %22koa izan zen, eta Haur-eskoletan %43,46ra igo zuten zifra.

Martxoaren 8ko aldarrikapenak 
Berdintasun zibil eta politikoa, legearen aurrean berdintasuna, soldata berdintasuna, lanerako eskubidea, hezkuntza eskubidea eta aukera-berdintasunak izan ziren mundu mailako aldarrikapen nagusiak, herrialde bakoitzaren egoera soziopolitikoa kontuan hartuta forma ezberdinak hartu bazituzten ere.

Euskal Herrian, adibidez, hainbat arlotan banatu zituzten greba egiteko arrazoiak: ekonomikoa, indarkeriarena, kultura patriarkala eta arrazakeria. Honela, giza eskubideen barnean eskubide erreproduktiboak (familia plangintza eta antisorgailuak eta abortatzeko eskubidea), askatasun sexuala (dibertsitate sexuala, LGTBI)... aldarrikatzen dira. Indarkeria matxistaren (erasoak, zapalkuntzak, baztertzeak, bortxaketak, emakumeen hilketak) bukaera eskatzen da eta eta emakumeak babesteko hezkuntzan, politikan eta legean neurriak hartzea. Soldata arrakala salatu zen eta lanpostu berdinarentzako ordainsari bera aldarrikatu zen. Ugalketa lana (etxeko lana eta zaintza lana) aldarrikatu zen, bizitza sostengatzeko ezinbestekotzat joz eta gehienetan emakumeek egina eta aitortu gabea delako. Estatu laiko bat eta berdintasunean hezkuntza bat aldarrikatzen dira baita ere.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

2018ko protestak
Feminismoaren historia
Grebak
Protesta feministak