Voynich eskuizkribua

Voynich eskuizkribua kodize iluminatu bat da, eskuz idatzia. Idazketa-sistema eta hizkuntza ezezaguna izan da orain dela gutxi arte. Karbono-14 bidezko datazioa erabilita 1404-1438 artean datatu da, eta baliteke Italiako iparraldean idatzi izana, Pizkundean zehar. Eskuizkribuak Wilfrid Voynichen izena darama, 1912an erosi zuen poloniar liburu merkataria.

Orrialde batzuk falta dira, baina 240 oraindik mantendu dira. Testua ezkerretik eskubira dago idatzita, eta orrialde gehienek ilustrazioak edo diagramak dituzte. Orrialdeetako batzuk tolesgarriak dira.

Voynich eskuizkribua aurkitu zenetik kriptografo askok ikertu dute, baita Lehen Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerrako kode-apurtzaileek ere, inongo arrakastarik gabe. Misterio horrek imaginazioa piztu du, nobela eta espekulazio asko sortuz. Proposaturiko teoria guztietatik bat ere ez da demostratu mende osoan zehar. Arazo nagusien artean dago desagertutako hizkuntza bat erabiltzen duela, alfabetoan dauden letra gehienak ezezagunak direla, ez dagoela puntuaziorik, letretako batzuek aldaerak dituztela, letra guztiak minuskulaz direla, ez dagoela kontsonante bikoitzik eta latinezko abrebiazioak daudela. 2019ko maiatzaren 15ean iragarri zen adimen artiziala erabilita deszifratzea lortu zutela.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kriptografia
Deszifratu gabeko idazkera sistemak