Sridhara

Sridhara, Śrīdhara, Śrīdharācāryya edo Śrīdhara Ācāryya (c. 870 - c. 930) Indiako matematikari, sanskritoko pandita eta filosofoa izan zen. Aljebraren aplikazio praktikoei buruz idazteagatik ezaguna da eta ekuazio koadratikoak ebazteko formula ematen lehenetariko bat izan zen. Hainbat mendetan kokatzen saiatu bada ere, gaur egun teoriarik hedatuena 900. urte inguruan loratu zela da  .

Biografia eta lan nabarmena 
Bhuriśreṣṭi (Bhurisriṣṭi edo Bhurśuṭ) hegoaldeko Rādha, gaur egungo Hugli (Mendebaldeko Bengala) herrian jaio zen. Bere aitaren izena Baladevācārya zen eta amaren izena Acchoka Bai. Bere aita sanskritoko filosofo eta aditua zen. Aryabhata II.ak (X. mendea), Abhayadeva Surik (1050. urtearen inguruan) eta Bhaskara II.ak (c. 1150) aipatzen dute.

Bi tratatu ezagun idatzi zituen, Trishatika (edo Trisatika, 'Patigitasara' ere deitua) eta Patigatana (edo Patiganita, bengaleraz: পাটীগণিত). Pataganitasara Patiganitaren laburpen laburragoa da. Patiganitaren kopia bat (Kaxmir-n) gorde da, bertsotan idatzita dago, ez du frogarik ematen eta partzialki bakarrik kontserbatu da (Pataganitasara-k falta denaren laburpena ematen du).

Besteak beste, oinarrizko eragiketa aritmetikoak (zeroaren erabilera barne), erro karratuen kalkulua ("Sridhar Niyam" erregela) eta erro kuboak, zenbaki osoetan eta zenbaki arrazionaletan banatuta, eta poligono lau batzuen azaleretarako arauak jasotzen dira, serie eta konbinazioetarako formulak. Tratamendua eguneroko hainbat arlotan arazoak konpontzean oinarritzen da. Testua neurrien eta moneten tratamenduarekin hasten da eta poligonoen edukia maneiatzeko erdian mozten da.

Beste hiru lan ere egotzi dizkiote, Bījaganita, Navasatī eta Bṛhatpati.

Ekarpen nabarmenak 

 Zeroa azaldu zuen eta honakoa idatzi zuen: «Zero edozein zenbakiri gehitzen bazaio, batura zenbaki bera da; edozein zenbakiri zero kentzen bazaio, zenbakia aldatu gabe geratzen da; zero edozein zenbakirekin biderkatzen bada, biderkadura zero da'.
 Zatiki bat zatitzearen kasuan, zatikiaren alderantzizkoarekin zatikia biderkatzeko metodoa aurkitu zuen.
 Aljebraren aplikazio praktikoei buruz idatzi zuen.
 Aljebra eta aritmetika bereizi zituen.
 Ekuazio koadratikoa ebazteko formula eman zuen lehen matematikarietako bat izan zen:

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 
 Sridharacarya-ren data . S. Srikanta Sastri, The Jaina Antiquary (1948ko urtarrila).

X. mendeko matematikariak
IX. mendeko matematikariak
X. mendeko filosofoak
IX. mendeko filosofoak
Indiako matematikariak