Amy Johnson

Amy Johnson (Kingston upon Hull, Ingalaterra, 1903ko uztailaren 1a - Londres, 1941eko urtarrilaren 5a) britainiar abiazioaren pilotu aitzindaria izan zen. Britainia Handitik Australiara bakarrik hegan egin zuen lehen emakumezko pilotua izan zen.

Bakarrik edo bere senar Jim Mollisonekin hegan eginez, distantzia luzeko hegaldi ugari egin zituen 1930eko hamarkadan. Bigarren Mundu Gerran hegan egin zuen Aire Garraioaren Laguntzaile (ATA) taldearen barruan eta Errege Aireko Armadako hegazkin bat fabrikatik borroka basera hegaz zeramala hil zen.

Britainiar Inperioaren Ordena jaso zuen komendadore gisa (CBE).

Biografia 
Bere jaioterrian hasi zituen ikasketak eta Arte eta Ekonomian lizentziatu zen Sheffieldeko Unibertsitatean. Londresen lan egin zuen idazkari gisa eta zaletasun gisa hegaz egiten hasi zen: London Airplane Club taldean izena eman zuen eta 1929 urtearen amaieran pilotu lizentzia lortu zuen. Urte horretan bertan, hegazkinen mantenurako teknikari titulua jaso zuen lehen emakume britainiarra izan zen ( ground engineer's license). Hori zela eta, 1930eko martxoan Emakumeen Ingeniaritza Elkarteak (WES) bere erakundeko kide hautatu zuen.

1930ean, Ingalaterratik Australiara bakarrik hegan egin zuen lehen emakumea izan zen. 17.600 kilometro egin zituen De Havilland Gipsy Moth (G-AAAH erregistroduna) hegazkin batean eta irratirik gabe. Hegazkina bigarren eskukoa zen eta Jason izena jarri zion, bere familia enpresaren omenez, aitak lagundu baitzion erosten; gaur egun Londreseko Zientzia Museoan dago gordeta. Croydonetik, Londres hegoaldea, atera zen maiatzaren 5ean eta Darwinen lehorreratu zen maiatzaren 24an.  

Balentria horrengatik Harmon Saria jaso zuen, eta Britainiar Inperioaren Ordenako komendadore titulua (CBE).

1931 eta 1933 artean beste hegaldi aipagarri batzuk egin zituen: egun bakarrean Londres eta Mosku hegaz egin zuen lehen bakarkako pertsona izan zen, adibidez, eta 1936an Hego-Afrikara. 

1932an ezkondu zen Jim Mollison pilotu eskoziarrarekin, eta harekin batera errekorreko hegaldiak egin zituzten. 1938an dibortziatu ziren (senarrak alkoholarkein zituen arazoengatik hegaz egiteko lizentzia ere galarazi ziona). 

Bere hegaldi aipagarriek ospetsu bihurtu zuten, ondorioz: abestiak idatzi zituzten bere omenez; heroi aitortu zuten ibilbide luzeko hegaldiengatik eta emakumezkoen hegazkin aitzindariengatik.

Heriotza 
Londresen hil zen 1941eko urtarrilaren 5ean, istripuz hegazkin bat pilotatzen ari zela, Tamesis ibaira erorita. Johnsonek Airspeed Oxford bat zeraman Aireko Garraio Laguntza (ATA) taldearentzat, Prestwicketik Blackpoolen barrena, RAF Kidlington-era (Oxford inguruan). Eguraldi txarargatik, Amy Johnson-ek bere ibilbidea utzi zuen. Ustez erregairik gabe zegoela, jausgailuarekin jauzi egin zuen, bere hegazkina Tamesis ibaiaren estuarioan erori zenean, Herne badiaren ondoan (Kent).

"HMS Haslemere" itsasontziko tripulazioak jausgailua jaisten ikusi zuen eta Amy Johnson uretan bizirik ikusi zuen, laguntza eske. Itsaso zakarra eta marea handia zegoen, elurra botatzen zuen eta hotz handia zegoen. Itsasontziaren komandantea zen Walter Fletcher teniente komandanteak, uretara salto egin zuen Johnson erreskatatu nahian. Fletcherrek huts egin zuen saiakeran eta, gainera, hotz handiaren ondorioz, ospitalean hil zen egun batzuk geroago. 2016an Alec Gill historialariak esan zuen tripulatzaile baten semeak adierazi zuela Amy Johnson itsasontziko helizeen palek harrapatu zutelako hil zela; tripulatzaileak ez zuen hori gertatzen ikusi, baina hala izan zitekeela suposatu zuen. Baieztapen hori ezin izan da egiaztatu, Johnsonen gorpua ez baitzen inoiz berreskuratu.  

1941eko urtarrilaren 14an Amy Johnsonen oroitzapenezko elizkizuna egin zen Saint Martin in the Fields elizan, Londresen. Walter Fletcherri hil ondorengo Albert domina eman zioten 1941eko maiatzean Amy Johnson salbatzen egindako ahaleginagatik.

Hilobi ezagunik gabeko ATAko kide gisa, Amy V. Johnson izenarekin, Commonwealth War Graves Commissionek gogoratzen du Runnymedeko Aire Indarren Memorialean.

Zalantzak 
Oraintsuago, bere heriotza bere herrikideen suaren ondorioz izan zitekeela iradoki da. 1999an, Tom Mitchell-ek, Crowborough-eko (Sussex), Johnsonen hegazkinari tiro egin ziola esan zuen hegaldian zehar identifikazio kodea zuzena eman ez zuelako. Mitchellek azaldu zuen hegazkina nola ikusi zuen eta irrati bidez harremanetan jarri zen. Seinale egiteko eskaera egin zion eta bitan oker eman zion erantzuna. «Hamasei jaurtigai jaurti zituzten eta hegazkina Tamesis itsasadarrean murgildu zen. Guztiok uste genuen hegazkin etsaia zela hurrengo egunean egunkariak irakurri eta Amy zela jakin genuen arte. Ofizialek esan ziguten sekula ez kontatzeko inori gertatutakoa.»

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 The American Experience | Fly Girls | Pertsonak & Ekitaldiak | Amy Johnson
 Google Doodle 2017ko uztailaren 1a

Emakume hegazkinlariak
Erresuma Batuko hegazkinlariak
Hegazkinlaritzaren aitzindariak
Ekialdeko Yorkshire konderriko jendea