Friedrich Christian Kries

Friedrich Christian Kries (1768ko urriaren 18a - 1849ko maiatzaren 29a) filologo klasikoa, matematikaria eta fisikaria izan zen.

Biografia 
Kriesen aita, Johann Albin, Gotan jaio zen eta Thorner Lyceum-eko errektorea izan zen, non Kries hezi zen. 1786ko udaberrian Leipzigeko Unibertsitatean sartu zen, eta bertan teologia eta filologia ikasi zituen batez ere, baina filosofian eta matematikan ere aritu zen. Urtebete geroago Göttingengo Unibertsitatera joan zen, non antzinako hizkuntzen azterketa lehen planoan zegoen. Bertan filosofia, matematika eta naturako historia ikasten jarraitu zuen, Christian Gottlob Heyneren dizipulua izanik, bere filologia mintegikoa zena, eta Georg Christoph Lichtenberg fisikariarena. Seguruenik, garai horretan bere graduazioa ere egin zen.

Heyne-k eta Lichtenberg-ek gomendatuta, 1789an Friedrich Wilhelm Döring-ek zuzendutako Gotha Lyceum-en lanean hasi zen, garai hartan Alemaniako ikastetxe ospetsuenetako bat. Latin, historia, filosofia eta italiar hizkuntza irakatsi zituen eta 1797an irakasle izendatu zuten. 1801ean eskola-maisuen mintegian fisika eta matematika irakaskuntzaren ardura eman zioten, eta 1819an lortu zuen lehen katedra Lizeoan. 1840an erretiroa hartuta, eskolak ematen jarraitu zuen ikastetxeko irakasleen mintegian.

Esker onak 

 Ernestine Etxea Saxoniako Ordena (1836)
 Gorte Dukaleko kontseilaria (1840)

Lanak (hautaketa) 

 Ikastetxe zibil eta landa-eskolen aritmetika liburua. Becker, Gotham 1804.
 Eskola akademikoetarako Fisikako testuliburua. Egur grabatuekin. Fromman, Jena 1806.
 Matematika puruko testuliburua. Egur grabatuekin. 2. edizioa, Fromann, Jena 1810.
 Geografia Matematikoko testuliburua. Göschen, Leipzig 1814 (geroago Gruyter-en, Berlin).
 Emakumeentzako natur zientziei buruzko hitzaldiak. 3 liburuki, Dyk, Leipzig 1832-1836.
 Zeregin fisikoen bilketa eta hauen desegitea: eskoletan erabiltzeko eta autoikaskuntzarako. Fromman, Jena 1843.
 Natur zientziak hasiberrientzako testuliburua. Gainera, natura-historiaren sarrera labur bat. 8. edizioa, Becker, Gotha 1844.

Horrez gain, ingelesetik, frantsesetik edo italieratik hainbat itzulpen aurkeztu zituen Kriesek; Georg Christoph Lichtenberg-en idazlanen argitalpena Ludwig Christian Lichtenbergekin eskuratu zuen; eta Gothaer Hofkalender edo Alemaniako Liburutegi Nagusia bezalako aldizkako argitalpenetan kolaboratu zuen. Lurrikaren zergatiari buruzko bere saiakera ezaguna egin zen.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Max Schneider: Die Lehrer des Gymnasium illustre zu Gotha. Teila 2. Engelhard-Reyher, Gotha 1902, S. 7 f., Nr. 167.
 Albert Schumann (1883), " Kries, Friedrich Christian ", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (alemanez) 17, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 167-169 .
 Statisticsches Handbuch der deutschen Gymnasien, für das Jahr 1836. Band 1, Krieger, Kassel 1837, S. 529.
 Christian Ferdinand Schulze: Geschichte des Gymnasiums zu Gotha. Perthes, Gotha 1824, S. 290, 301, 307, 309.

Kanpo estekak 

 Werke von und über Friedrich Christian Kries in der Deutschen Digitalen Bibliothek

XVIII. mendeko matematikariak
XIX. mendeko matematikariak
XVIII. mendeko fisikariak
Alemaniarrak