Pinudi-gibelgorri

Pinudi-gibelgorria edo  gibel odoltsua (Russula sanguinea) Russulaceae familiako onddoa da. Ez da jangarria. Miologo batzuen arabera, Russula rosacea eta Russula sanguinaria ere sinonimoak dira edo gibel hankagogorra euskaraz.

Deskribapena 
Kapela: 4 eta 10 cm. arteko diametrokoa, haragitsua eta gogorra, hasieran ganbila eta gero laua eta erdian apur bat hondoratua eta gainazalean hainbat konkor ditu. Ertza makurra eta mehea ditu, gero pixka bat ildaskatua. Azala ez da oso bereizgarria, euriarekin likatsua da, baina laster lehorra eta matea, pixka bat zimurtsua eta pikortsua. Kolorea, odol koloreko gorria, eta gune zuri-horixkak ditu, krema koloreko gune koloregabetuak.

Orriak: Itsatsiak-dekurrenteak, meheak eta estu, krema kolorekoak, zahartzean biziagoa egiten dena eta limoi-horiz apur bat zikintzen dena.

Orri dekurrenteak: hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

Hanka: Trinkoa eta gogorra, zahartzarora arte betea, orduan egiten da leizetsua. Hondo zuria du, baina odol koloreko gorriarekin koloreztatua dago, batzuetan erabat eta oinarria horiz zikinduta.

Haragia: Trinkoa eta gogorra, zuria, baina gorri-karmin kolorekoa kapelaren azalpean,  eta ora ar, tonu horixkak hartzeko joera du. Usain leuna eta zehaztugabea du, frutak gogorarazten dituena eta zaporea garratza.

Sulfato ferrosoarekin erreakzio oso arina.

Etimologia: latinetik dator russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako russula generoko espezie askok. Sanguineus ere latinetik dator eta odol kolorea esan nahi du.

Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Toxikotzat jo behar da, nahiz eta eragiten dituen nahasmenduak larriak ez izan. Zapore mingotsak jangaitz bihurtzen du.

Nahasketa arriskua 
Orri zuridun eta oin gorrixkako eta kapela gorriko beste russula batzuekin, hala nola: Russula lepida-rekin, orri zuriduna eta oin gorrixkakoa. Russula emetica, orri eta oin zurikoa. Russula mairei etab.

Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean agertzen da koniferoen basoetan.

Banaketa eremua 
Europa, Japonia, Errusia, San Salvador, Honduras, Malaysia, Taiwan, Ipar Amerika eta Marianak.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Russula
Onddo ez jangarriak