Bost faktoreko nortasun-eredu

Psikologian, bost faktoreko nortasun-eredua (edo soilik big five) nortasun-ezaugarrien taxonomia edo sailkapen bat da, nortasunaren bost dimentsioen konposizioa bere zentzurik zabalenean aztertzen duena. Faktore horiek esperimentalki aurkitu zituzten pertsona batzuek besteengandik egiten zituzten nortasun-deskribapenei buruzko ikerketa batean, nahiz aurretik aipamenak izan. Bost faktoreak hauek dira:

 esperientziarekiko irekitasuna (asmatzailea/bitxia vs. sendoa/zuhurra) O
 arreta handia (eraginkorra/antolatua vs. bitxia/arduragabea) C
 kanporakoitasuna (soziablea/kementsua vs. bakartia/erreserbatua) E
 adeitasuna (lagunkoia/errukiorra vs. desafiatzailea/bihozgabea) A
 neurotizismoa (sentikorra/urduria vs. erresistentea/segurua) N

Bost ezaugarri edo faktore nagusiak honela izendatu ohi dira: O faktorea (Openness edo esperientziarekiko irekitasuna), C faktorea (Conscientiousness edo arreta handia), E faktorea (Extraversion edo kanporakoitasuna), A faktorea (Agreeableness edo adeitasuna) eta N faktorea (Neuroticism edo neurotizismoa). Bostek "OCEAN" akronimo mnemoteknikoa osatzen dute. O faktoreari buruzko eztabaida dago, batzuetan "adimena" deitzen dena. Faktore horietako bakoitza ezaugarri-multzo espezifikoago batean datza. Adibidez, E faktoreak hainbat ezaugarri ditu, hala nola soziabilitatea, emozioen bilaketa edo emozio positiboak.

Bost faktoreak nortasunaren eredu deskribatzailea dira, eta psikologoek hainbat metodologia garatu dituzte pertsona batengan bost ezaugarri horiek ebaluatzeko.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Nortasunaren ezaugarriak