Supizteko ardagai

Supizteko ardagaia (Fomes fomentarius) zuhaitzen enborretan bizi den onddoa da. Antzina oso beharrezkoa zen sua pizteko. Duela 5.000 urte, Ötzi izotzezko gizonak lau zati zeramatzan, itxuraz sua pizteko erabiltzeko. Medikuntzan hemostatiko gisa erabili izan da. Ezin da jan.

Euskarazko sinonimoak: sultzoa, sultzua, ardagaia gorria, karduba, ardaia, ardo, eska. Latinezko sinonimoak: Polyporus mirus, Fumes griseus, Ungularia nivea, Ungulina fomentaria.

Deskribapena 

Kapela: Zuhaitzari itsatsitako konkorra, apatxaren edo zaldi-apoaren itxurakoa. 10-50 cm. zabal eta 10-20 cm. lodi. Matea, irin itxurakoa, ez likatsua, eta burlet zentrokidez apaindua, gris-errauts zurbiletik hori argira doan kolorekoa. Ertza argiagoa izaten da, bazter burdintsu batekin. Zarakar gogor eta lodi batez osatutako estaldura du, kolore ia beltzekoak batzuetan, beste batzuetan, aldiz, ia zuriak.

Tutuak: Nahiko luzeak, estratifikatuak, burdin kolorekoak.

Poroak: Txikiak, biribilduak eta kolore gris argikoak edo krema zurbilekoak.

Hanka: Alboan, baina ia hanka gabea.

Haragia: Hasieran, perretxikoa gaztea denean, haragia kortxoaren antzekoa eta kotoi itxurakoa da, eta gero kortxoaren antzeko irmoa, kolore arre-horikoa.

Etimologia: Fomes, latinezko “fomitis”-etik dator, sugar bat elika dezakeen guztitik (txirbil, adaxkak, etab.). Fomentarius epitetoa berriz latinezko “fomes-fomitis”-etik, suaren elikaduratik. Sua pizteko erabiltzen zelako.

Jangarritasuna 
Ezin da jan

Nahasketa arriskua 
Fomitopsis eta Phellinus generoetako espeziekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua 
Urte osoan hostoerorkorren enbor hiletan eta baita oraindik bizirik daudenetan ere, pagoetan, haritzetan, etab. Perretxiko bizkarroi honek usteldura zuria eragiten du zurean.

Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Ipar Afrika, Asia.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Onddo sendagarriak
Sua
Polyporaceae
Onddo ez jangarriak