Ajysyt

Ajysyt (Aysyt, Ajsyt, Aysyt edo Ajyhyt; Sakheraz: Айыыһыт Ayııhıt) Jakut turkiarren, Lena ibaiaren Siberiako eskualdeko etniaren, ugalkortasunaren jainkosa da. Izenak "jaiotza emailea" esan nahi du eta "Sehasketako Ama" ere deitzen zaio. Bere izen osoa Ajysyt-ijaksit-khotan da, "Jaiotza eman eta elikatzen duen ama" esan nahi duena. Ajysytek arima zerutik ekartzen du haurraren jaiotzean eta jaiotza bakoitza Patuaren Urrezko Liburuan grabatzen du. Judy Chicagoren The Dinner Party instalazioan agertzen da.

Zeregina 
Ajysyt jaioberri baten arima gidatzearen arduraduna zen eta jaiotza guztietan parte hartzen zuen. Emakumeek Ajysyten laguntza eskatzen zuten, hau eginez erditzean mina arinduko zitzaiela uste zuten. Urrezko liburu bat mantentzen zuen, non jaiotza bakoitza idazten zuen. Mendi tontor batean zegoen zazpi pisutako etxe batean bizi zela esaten zen, eta bertatik munduko patua gidatzen zuela.

Bertsioak 
Jakutek hainbat ajy mota gurtzen zituzten. Nagusia, Nelbey Ajyhyt, seme-alaben jaiotzaren erantzulea da; Dzhyësyëgyëy Toyon eta Kieng Kieli-Baly Toyonek zaldien erreprodukzioaren erantzuleak dira; Isegey Ajyhytek idien ardura du; eta Noruluya jainkosak txakurrak eta azeriak kudeatzen ditu.

Animalien arren jaiotzen ugalkortasunaren jainkoari buruz hitz egiterakoan, zezenak edo zaldiak esaterako, ajysyt hitza gizonezkoa dela ulertzen da. Hala ere, behor edo behi baten jaiotzari buruz hitz egiterakoan, hitza femeninoa da.

Legendak 
Kondairen baten arabera, zuhaitz kosmikoaren sustraietatik agertu zen gazte zurbila baten aurrean; zuhaitza esne laku baten ondoan zegoen. Gazteari bularra eman ostean, honen indarra ehun aldiz areagotzea eragin zuen.

Aisyt Gok-Tengri (Zeruaren jainkoa) eta Toprak Ana (Ama Lurra) jainkoen alaba zen eta beldurrez eta maitasunez miresten zuten. Gaua irudikatzen zuen eta emakume noble gisa irudikatzen zen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Lurraren jainkosak