Estatubatuar filosofia

Estatubatuar filosofia, Ameriketako Estatu Batuekin erlazionaturiko filosofoen aktibitate, korpus eta tradizioa da. Interneteko Filosofia Entziklopediaren arabera, estatubatuar filosofiak faltan botatzen dituen bitartean "ezaugarri definitzaileen muina; halaber, estatubatuar identitatea islatzeko eta moldatzeko gai izan da nazioaren historian zehar".

Nahiz eta jende, komunitate eta nazio ugari bizi ziren Estatu Batuak okupatzen duten lurralde geografikoan, eta kultura zein erlijioarekin batera pentsamendu filosofiko konplexuak garatu zituzten; estatubatuar filosofia eta honen historia europar kolonizazioarekin batera hasi zen, Ingeles protestanteak edo puritanoak Ingalaterra Berrira heldu zirenean 1620an.

XVII. mendea 

"Mundu Berrira" heldu ziren lehen kolono ingelesak probidentzialista puritanoak ziren, haien ustez Jainkoak kontrolatzen ditu Lurrean jazotzen diren gertakizun guztiak. Nozio erlijioso hau oinarri bezala, akordioak eratu zituzten banakoaren eta komunitatearen arteko harremana nabarmenduz. Ideia hauek Fundamental Connecticut-eko Orden Fundamental (1639) eta Massachusetts-eko Eskubideen Korpus (1641) dokumentuetan islatu ziren.

Tradizio honen ordezkari bezala garaiko buruzagi kolono batzuk aurki ditzakegu: John Winthrop (1588-1649), bizitza publikoa pribatuaren gainetik defendatzen zuena; eta Roger Williams (1603-1683), tolerantzia erlijiosoaren bidez komunitatearen homogenizazio erlijiosoa eskura zitzatekeela defendatu zuena. Idei hau bera aztertu daiteke Maryland-eko Tolerantzia Aktan (1649).

XVIII. mendea 
Orohar, hurrengo mendeko pentsamendua bitan bana daiteke; alde batetik, puritanoen pentsamendu protestantearen eraginpean zegoena, eta bestetik, europar Ilustrazioaren ideiak jarraitu zituena.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Ameriketako Estatu Batuetako filosofia
Ameriketako Estatu Batuetako literatura
Ameriketako Estatu Batuetako kultura
Ameriketako Estatu Batuetako historia