Maria Antonia Canals i Tolosa

María Antònia Canals i Tolosa (Bartzelona, 1930eko azaroaren 15a) matematikari kataluniarra da. Aisialdiko Matematika eta haren erabilera ludikoa landu zituen, Canals proiektuaren oinarri izan zirenak. .

Creu de Sant Jordi (2006) eta Bartzelona Hiriaren Ohorezko domina (2009) jaso zituen.

Biografia 
Canalsek 1950ean amaitu zituen Magisteritza ikasketak eta, hiru urte geroago, Zientzia zehatzetako lizentziatura lortu zuen Bartzelonako Unibertsitatean. Ondoren, Lizeo Frantsesean eta Talitha Eskolan hasi zen lanean eta bertan, 1956 eta 1962 artean, metodo bat jarri zuen praktikan Haur hezkuntzan berrikuntza pedagogikorako, Montessori metodoari jarraituz. 

Zeregin horren barruan hasi zen sortzen 'Joko matematikoen' esparruan behar zen material guztia. 1962ko urrian, Bartzelonan lanean zebilela engaiamendu handiagoa eskatzen zuen zonalde batean, non ikasle etorkinak eta bizi baldintza txar-txarrak zeuden, “Ton i Guida” eskola sortu zuen Canalsek. Une zailak igaro zituen eskolak, batez ere bere burua finantzatzeko, baina 1972 eta 1975 artean 400 ikasle baino gehiago izan zituen, eta eredutzat jotzen zuten. Zenbait maisu-maistra eta irakasle talderen sortzailea ere izan zen, "Perímetre" irakasle taldearena, adibidez.

1965ean Marta Mata, Pere Darder, María Teresa Codina eta beste batzuekin, Rosa Sensat maisu-maistren Elkarteko fundatzailea izan zen.

2001eko irailaren 30ean erretiratu zen Canals, baina Gironako Unibertsitateko irakasle emeritu izendatuta, jardunean segitu zuen.

Canals proiektua 
Descartes sarearen proiektu bat da eta bertan saiatzen ari dira digitalizatzen Maria Antònia Canalsek sortu duen eta sortzen ari den material manipulatzaile eskerga. Informazio- eta komunikazio- teknologien erabilerari enfasi berezia jartzen diote, eta haietan nola txertatu material didaktikoak.

Fondo pertsonala 
Gironako Unibertsitateko Liburutegiak M. Antònia Canals Fondoa dauka, 500 liburuki inguruz osatua, batez ere matematikari eta bere irakaskuntzari eta ikaskuntzari buruzkoa. M. Antònia Canalsek irakasle, irakasle prestatzaile eta sortu dituen material didaktiko ugari prestatzeko bere ibilbide luzean bildu dituen liburuak dira, matematika haurrei eta publiko orokorrari hurbiltzeko asmoz.

Argitalpenak 
 Educación matemática, FESPM, 2009
 Vivir las Matemáticas, Octaedro, 2007
 Colección Los cuadernos de Maria Antònia Canals
 Primeros números y primeras operaciones
 El trabajo de las fracciones
 Estadística, combinatoria y probabilidad
 Lógica a todas las edades
 Superficies, volúmenes y líneas
 Transformaciones geométricas
 Problemas y más problemas
 Medidas y geometría
 Números y operaciones II
 Las regletas
 Los libros divermat

Sariak eta merezimenduak 

 Medalla al Mèrit al Treball (1986)

 Premio Mestres 68 (1994)
 Insígnia d'Or de la Universitat de Vic (2000)
 Jaume Vicens Vives Unibertsitateko Irakaskuntzaren Kalitatearen Saria (2001)
 La Creu de Sant Jordi (2006)
 Gonzalo Sánchez Vázquez saria (2007)
 Medalla d'Honor de la Ciutat de Barcelona (2009)
 Xarxa Vives d'Universitats-en Ohorezko Domina (2012)
 Gironako Unibertsitateko Gobernu Kontseiluak M. Antònia Canals Matematika Irakaskuntza Katedra sortzea onartzen du (2021)
 Tabla Periódica de las Científicas.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 https://www.youtube.com/watch?v=duDBqF2tYaI
 https://www.youtube.com/watch?v=_eZpou2N7kk
 https://www.youtube.com/watch?v=i5dOqxk7lIA
 https://web.archive.org/web/20141002224547/http://ehutb.ehu.es/es/video/index/uuid/509110167da94.html

Bartzelonarrak
Kataluniako irakasleak
Kataluniako matematikariak
Emakume matematikariak
Emakume pedagogoak
Bartzelonako unibertsitateko ikasleak