Silvia Torres Castilleja

Silvia Linda Torres Castilleja edo Silvia Torres (Mexiko Hiria; 1934) astronomian doktorea, titulua lortu zuen lehen emakume mexikarra. 2015ean, Nazioarteko Astronomia Elkarteko presidente izendatu zuten. 2009an, Astronomiaren Urteko koordinatzaile gisa aritu zen Mexikon, eta bi urte geroago, 2011n, L’Oréal Unesco saria lortu zuen Nazio Batuen Erakundearen eskutik. Izarren gaineko aditu ospetsua da mexikar zientzialaria.

Biografia 
1958an hasi zituen fisika-ikasketak Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Zientzia Fakultatean. Garai hartan, Astronomia Behatoki Nazionaleko ikerketa-laguntzaile izan zen. Urte batzuk geroago, beka bat lortu zuen Kaliforniako Unibertsitatean ikasten jarraitzeko. Bertan, astronomian doktoretza lortu zuen eta Mexikora itzuli zen. Han, espazioko gas beroen konposizio kimikoari buruzko azterlanak hasi zituen, "material horien propietateak zehazteko" interesarekin, gasen eta izarren arteko harremana ulertzeko, baita eboluzioaren lehen faseena ere". 

1974an, Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica aldizkarian parte-hartzen hasi zen, editore gisa, 1998ra arte, eta, gero, argitalpen horretako atal baten ardura izan du. Nazioarteko hainbat aldizkaritan ere parte hartu du editore gisa. Jakina da haren ikerketak milaka aldiz aipatu dituztela beste aldizkari espezializatu batzuek.

2003tik 2006ra, Nazioarteko Astronomia Elkarteko  lehendakariorde gisa aritu zen; aurretik, UNAMeko Astronomia Institutuko zuzendari izan zen. Era berean, Ozeano Bareko Elkarte Astronomikoan eta Estatu Batuetako Elkarte Astronomikoan parte hartu zuen. 2009an, Mexikoko Kulturaren Mintegian kide titular gisa sartu zen. Urte horretan bertan, hizlari gisa parte hartu zuen Oaxacako Zientzia eta Teknologiaren Aste Nazionalean, eta 2011an gauza bera egin zuen «Emakumeak zientzian, teknologian eta berrikuntzan» foro nazionalean.

Mexikon aitzindaria da ikerketak egiteko sateliteak erabiltzeagatik, Nazioarteko Esploratzaile Ultramorean eta Hubble espazio-teleskopioan esperientzia akademikoak izan ondoren. Besteak beste, nebulosak eta planeta-protonebulosak, HII eskualde galaktikoak eta estragalaktikoak aztertzen ditu. Manuel Peimbert Sierra astronomoaren emaztea da.

2012an, Silvia Torres hautatu zuten Nazioarteko Astronomia Elkarteko (ingelesez, IAU siglengatik) lehendakari, 2015etik 2018ra bitarteko kargua betetzeko. Aldi hori nazioarteko erakunde horrek XXIX. Batzar Orokorra amaitzean hasten da. Catherine Jeanne Cesarskyk hartu zuen kargua 2006-2009 aldian.

Hainbatetan, emakumeek karrera zientifikoan aktiboki sartzeko dituzten zailtasun gehigarriekiko kezka adierazi du. Paris Pishmish astronomiako doktorearen ekarpen aitzindariak ere aintzat hartzen ditu , Turkian jaioa eta Mexikon nazionalizatua, oso paper garrantzitsua jokatu zuen UNAMen astronomia-azterlan modernoak sortu eta sustatzeko.

Sariak eta Aitortzak 

 Frantziako Elkargoaren Guillaume Bude Domina
 Mexikoko Fisikako Elkartearen Domina Akademikoa
 UNAMen Unibertsitate Nazionalaren Saria
 Barruti Federaleko Zientzia eta Teknologia Institutuko Heberto Castillo Domina (Heónomaren Oinarrizko Zientziak saria). 
 2007an, Zientzia eta Arteen Sari Nazionala jaso zuen.
 UNAMeko eta Ikertzaileen Sistema Nazionaleko ikertzaile emeritu izendatu zuten. 
 2011an, L’Oréal Unesco saria.

 2009an, omenaldi gisa, Moreliako eskolari bere izena jarri zioten. Era berean, Villa Jiménezeko haurtzaindegi batek bere izena darama. 2014. urtean, Aguascalientes hiriko Museo Descubreko planetarioari bere izena jarri zioten.

 2016an, Zientzietako Merezimenduaren Domina, Mexiko Hiriko Batzar Legegileak emana.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Entrevista a Silvia Torres Castilleja por El Universal en 2008.
 www.iau.org/. 

Mexikoko fisikariak
Emakume astronomoak
Mexikarrak
Emakume zientzialariak
Kaliforniako Unibertsitateko ikasleak Berkeleyn
Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saridunak