Astaputz mailukatu

Astaputz mailukatua (Calvatia utriformis) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Propietate sendagarri ezagunak ditu, batez ere desintoxikatzaileak eta hanturaren aurkakoak. Espezie honen izena genero hauetako beste batzuk bezala, maiz aldatzeak zaildu egiten du espezie bakoitzaren behin betiko kokapena. Gaur egun Lycoperdon utriformis izen onartua da, baina zale askok Calvatia utriformis izenez ezagutzen dute.

Sinonimoak: Handkea utriformis, Lycoperdon utriformis, Lycoperdon caelatum.

Deskribapena 
Karpoforoa: 6 eta 12 cm arteko diametrokoa, globo itxurakoa edo udare-formakoa, zuri-grisaxka gaztetan. Oinarria antzua, kanpoko azala edo exoperidioa  geruza zuri ilupaduna da, piramide-formako apaindurak sortuz arrakalatzen dena, barruko geruza agerian utziz, endoperiodoa, arre kolorekoa, glebari eusten diona.

Gleba: Hasieran zuria, gogorra eta trinkoa, gero hori-berdexka eta biguna, azkenean arre-oliba kolorekoa, esporak heldu direlako. Endoperiodoaren hausturak ostiolo irregular handi bat sortzen du. Gleba desagertzen denean, perretxikoaren beheko aldea geratzen da zelaian, kolore marroiko katiluaren itxurakoa. Bere hondakinak urte batetik bestera aurkitu ohi dira.

Etimologia: Calvatia hitza “calvus” hitzetik dator, burusoila, hau da: garezur baten antza duen onddoa. Utriformis epitetoa berriz, utriforme-tik dator, larruazal formakoa esan nahi du

Jangarritasuna 
Perretxikoa gaztea denean eta gleba zuria, gogorra eta trinkoa duenean, atseginez jan daiteke.

Nahasketa arriskua 
Lycoperdon eta Calvatia zurixkekin. Langermannia gigantea perretxikoaren ale txikiekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, belardietan, larreetan eta zelaietako txilarretan.

Banaketa eremua 
Europa, Asia kontinentala, Japonia, Ipar Amerikako ekialdeko atlantikoa, Mexiko, Hegoafrika, Txile, Zeelanda Berria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Calvatia