Zazpi itsasoak

Zazpi itsasoak kultura eta herri askoren historian zehar Eurafrasiako itsaso-multzo bati (benetakoak edo mitologikoak) buruz erabilitako adierazpena da. Zazpi itsasotako multzo jakin bat eta une horretan ezagutzen den munduko itsasoen multzoa izendatzeko erabiltzen zen (eta gaur egun ere).

Oso jatorri urruna du (K.a. XXIII. mendean Gaba aipatzen da lehen aldiz). Adibidez: IX. mendeko eskuizkribu batean hauxe adierazten da: «Txinara joan nahi duenak zazpi itsaso zeharkatu behar ditu», eta aipatzen dituen itsasoak asko aldatu dira garai eta lekuaren arabera, antzinako herri gehienek erabili baitute adierazpena: txinatarrek, indiarrek, antzinako grekoek eta antzinako erromatarrek. Azken bi horien bidez, bereziki, Erdi Aroko europar literaturan maizen aipatzen den «zazpi itsasoen» taldea ezarri zen:

 Itsaso Beltza
 Kaspiar itsasoa
 Itsaso Gorria
 Mediterraneo itsasoa
 Adriatiko itsasoa
 Arabiako itsasoa (Indiako Ozeanoaren zatia)
 Persiako golkoa

Gaur egun, zazpi itsasoak ugaritu egin dira, eta Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak itsaso izenarekin ezagutzen diren 100 ur-multzoren zerrenda egin du.

Aipatu behar da, halaber, gaur egun komunikabideen eragin handiak esaldiaren zentzua aldatzera eraman duela eta 7 itsasoak mundu osora egokitu dela; ozeanoak honela zatituz:

 Ozeano Artikoa
 Ozeano Antartikoa edo Australa
 Ipar Ozeano Barea
 Hegoaldeko Ozeano Barea
 Ipar Atlantikoa
 Ozeano Atlantikoaren hegoaldea
 Indiako ozeanoa

Lehen aipamenak 
Zazpi itsasoen Erdi Aroko kontzeptuak Grezia Zaharrean eta Antzinako Erroman du jatorria, baina «zazpi itsaso» esamoldea askoz ere lehenagotik egon da, dagoeneko  K.a. 2300. urtean agertzen baita, hain zuzen ere, Sumerreko Enheduanna 8. ereserkian, Inanna jainkosari eskainitakoa.

Txinako ibilbidea 
Kristo ondorengo . mendean, Ya'qubi autoreak hau idatzi zuen:

Erdi Aroko arabiar literaturan aipatu ziren zazpi itsasoak erakusten ditu pasarte horrek: Persiako Golkoa (Fars itsasoa), Khambhat golkoa (Larwi itsasoa), Bengalako badia (Harkand itsasoa), Malakako itsasartea (Kalah itsasoa), Hego Txinako Itsasoa (Salahitik).

Grekoak 
Herodotoren aburuz, «zazpi itsasoen» talde tradizionala Egeo itsasoa, Itsaso Beltza, Marmarako itsasoa, Joniko itsasoa, Itsaso Gorria, Tirreno itsasoa —edo Mendebaldeko Mediterraneo itsasoa— eta Ekialdeko Mediterraneo itsasoa ziren.

Erromatarrak 
Virgiliok ere, Eneidako VI. liburuan, adierazpena jasotzen du, nahiz eta «septem maria» latinezko adierazpenaren erabilera guztiak ez liratekeen gaurkoen antzekoak izango. Po ibaiaren bokalean, Adriatiko kostaldeko paduretan, dagoen sare nabigagarriari «Zazpi itsaso» deitu zioten antzinako erromatarren garaian. Plinio Zaharrak, erromatar idazle eta flotako komandante,  harea-bankuek itsasotik bereizitako aintzira horiei buruz idatzi zuen:

Veneziarrak 
Veneziako estatuen historia batean irakur daiteke:

Persiarrak 
Pertsiarrek «zazpi itsasoak» terminoa erabili zuten Oxus ibaia osatzen zuten korronteak izendatzeko.

Errenazimentua 
Munduko lau kontinenteen eta lau ibaien ikonografia normalizatu samarrak, Errenazimentutik garatuak, irudi hautemangarriak finkatu zituen Europako irudimenean, baina «zazpi itsasoak» ez ziren bereizi —Neptunok guztiak gobernatzen zituen—.

Talmudistak 
John Lightfoot XVII. mendeko elizgizon eta jakintsuak zazpi itsasoen osaketa oso bestelakoa aipatzen du bere Commentary on the New Testament [Itun Berriari buruzko iruzkina] lanean. The Seven Seas according to the Talmudists, and the four Rivers compassing the Land [Zazpi itsasoak talmudisten arabera eta Lurra besarkatzen duten lau ibaiak] izeneko kapitulu batean, kontuan hartzen du «Itsaso Handia» (orain Mediterraneo itsasoa), Tiberiadeseko itsasoa (Galileako itsasoa), Somako itsasoa (Itsaso Hila), Samotxo aintzira (segur aski, idortutako Hula aintzira).

Ekialdeko Indiak 
Kolonialismoaren garaian, Clipper Ship Tea Route delakoa, Txinatik Ingalaterrara, munduko ibilbide komertzial luzeena zen. Zazpi itsasoen barrena eramaten zituen marinelak Herbeheretako Indietara: Bandako itsasoa, Celebesko itsasoa, Floresko itsasoa, Javako itsasoa, Hego Txinako itsasoa, Suluko itsasoa eta Timorreko itsasoa. Horiek ziren «zazpi itsasoak», eta norbaitek zazpi itsasoak nabigatu bazituen, horrek esan nahi zuen munduaren beste aldera itzuli edo abiatu zela.

Aro modernoa 
Europarrek Amerika aurkitu ondoren, pertsona batzuek «zazpi itsaso» esamoldea erabiltzen zuten munduko zazpi ur-eremu handienak izendatzeko: 1.- Ozeano Artikoa, 2.- Ozeano Atlantikoa, 3.- Indiako Ozeanoa, 4.-Ozeano Barea, 5.- Mediterraneo itsasoa, 6.- Karibe itsasoa, eta 7.- Mexikoko Golkoa.

Sailkapen geografikoko sistema moderno batzuek zazpi ozeano hartzen dituzte kontuan: 1.- Ipar Ozeano Barea, 2.- Hego Ozeano Barea, 3.- Ipar Ozeano Atlantikoa, 4.- Hego Ozeano Atlantikoa, 5.- Indiako Ozeanoa, 6.- Ozeano Antartikoa, eta 7.- Ozeano Artikoa.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Ozeanoak
Itsas hiztegia