Kaliforniako genozidioa

Kaliforniako genozidioa Estatu Batuetako gobernuko agenteek eta herritar batzuk XIX. mendean egindako ekintzak izan ziren, Kaliforniako (Mexiko) konkista estatubatuarraren ondoren, Kaliforniako populazio indigenaren beherakada dramatikoa eragin zuena. 1849 eta 1870 bitartean, Estatu Batuetako kolonoek Kaliforniako 9.500 biztanle inguru hil zituztela uste da modu kontserbadorean, eta esklabotza, bahiketa, bortxaketa, haurren banantzea eta lekualdatze ekintzak orokortu, bultzatu, gauzatu eta onartu egin zituzten estatuko agintariek eta miliziek.

1925eko "Handbook of the Indians of California" liburuak Kaliforniako indigenen populazioa 1848an 150.000 pertsonatik 1870ean 30.000 pertsonara jaitsi zela kalkulatu zuen, eta 1900ean 16.000 pertsonara jaitsi zela. Gaixotasunek, goseak eta sarraskiek eragin zuten murrizketa. Kaliforniako amerikarrak, batez ere urrearen sukarraren garaian, hilketen jomuga izan ziren. Kolonoek 24.000 eta 27.000 amerikar artean ere hartu zituzten lan behartuetarako. Kaliforniako estatuak bere erakundeak erabili zituen kolono zurien alde egiteko, eta bertakoen gonozidioaren arduraduna izan zen.

2000ko hamarkadatik hona, Ameriketako Estatu Batuetako hainbat erakunde akademiko eta aktibistak AEBek Kalifornia konkistatu ondorengo garaia lurraldean bizi ziren amerikarren aurkako genozidio gisa definitu dute, estatu mailako gobernuek eta gobernu federalak egindakoa. 2019an, Gavin Newsom Kaliforniako gobernadoreak barkamena eskatu zuen genozidioagatik, eta ikerketa talde bat osatzea eskatu zuen, gaia hobeto ulertzeko eta etorkizuneko belaunaldiei informazioa emateko.

Aurrekariak

Herri indigenak 
Espainiarrak iritsi baino lehen, Kalifornia 300.000 indigenen bizilekua zela kalkulatzen da. Talderik handiena Chumash herria izan zen, 10.000 biztanle inguru zituena. Eskualdea oso anitza zen eta hizkuntza ezberdin asko hitz egiten ziren. Eremu honetan aniztasun handia egon zen arren, aurkikuntza arkeologikoek tribuen arteko gatazken ebidentzia gutxi erakusten dute.

Taldeak eremu eta lurralde partikularretara egokituta zeuden. Kaliforniako habitatek eta klimak bizitza basati ugari sostengatu zuten, untxiak, oreinak, arrain barietateak, frutak, sustraiak eta ezkurrak barne. Bertakoek, neurri handi batean, ehiztari-biltzaile bizimodua jarraitzen zuten, euren lurraldean zehar, urtaroetan zehar mugitzen zirelarik, elikagai mota ezberdinen bila.

Lenengo harremanak

Kaliforniako estatua eta genozidioa

Dokumentatutako sarraskien zerrenda

Biztanleriaren beherakada

Legatua

Auzitegietarako deia

Barkamena Kaliforniako gobernadorearen eskutik

Kanpo estekak 

Genozidioa
Kaliforniako historia