Ekoien (Izarbeibar)

Ekoien edo Ekoiengaitz (izarbeibarreraz: Ekoian) Izarbeibarrako Gares udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.

1950eko hamarkadan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Garesko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak ekoiendarrak (izarbeibarreraz: ekoiandarrak) ziren.

Izena 
Ekoien toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ecoien (1110)
 Ecoin (1203)
 Ecoyen gaiz (1232)
 Coyen (1330)
 Ecoyen (1366)
 Ecoyen (1534)
 Ecoyen (1776)
 Ecoyen (1802)
 Ecoyen (1975)
 Ekoien (1998)

Geografia 
Ekoien Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Gares udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.

Klima eta landaredia 
Gares udalerria, iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.

Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.

Estazio meteorologikoa 
Garesen estazio meteorologiko bat dago, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
San Esteban monasterioa Iratxeko abadiari eman zion Orti I.a Gartzeitzek 1064. urtean. Bertan, ondasunak izan zituzten Jerusalemgo San Joanen Ospitalekoek eta, batez ere, Irantzuko monasterioak, XIII. mendearen erdialdean hamabi lepoko zituen monasterioak. 1366an jendez hustu zen.

1802ko Hiztegiak Guendulaingo kondeen etxe baten existentzia aipatzen du. 7 biztanle zituen 1802an, 10 1858an, 6 1930ean, 5 1940an, bakar bat ere ez 1950ean, eta geroago ez zen ageri biztanleriaren izendegietan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Izarbeibar
 Izarbeibar-Novenera
 Iruñeko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Gares
Izarbeibarko herri hustuak
Nafarroa Garaiko herri hustuak