Erlojuaren dorrea (Miranda Arga)

Erlojuaren dorrea Argako Erriberako Miranda Arga udalerrian kokatutako Erdi Aroko kanpandorre bat da, XVI. mendean berraikia. Herriko Jasokundeko Andre Mariaren elizaren ondoan dago eta herria inguratzen zuen antzinako harresiarekin bat eginez, mudejar estiloko dorre lirain hau nabarmentzen da.

Eraikina 
Nafarroako arkitektura mudejarraren presentzia, bitxia ez bada ere, ohikoagoa da Erriberako hegoaldeko herrietan. Hala ere, VIII. mendetik X. mendera, Miranda, etenaldiekin, Banukasitarren dinastiako feudoa izan zen, eta, ondoren, noizbehinka, moriskoen presentzia erregistratu da herrian. Beraz, ez da harritzekoa dorrea eraikitzerakoan estiloa aukeratzea, kontuan hartuta materialaren eskuragarritasuna eta eraikuntza- eta dekorazio-teknika horiek eremuan duten iraupena.

Dorreak ondo bereizitako hiru gorputz ditu. Lehenengoak lau angeluko oinplanoa du, eta erlojuaren dorrearen eta kanpandorrearen euskarria da, antzinako harresi erromanikoarekin lotzen duen materialarena. Kanoi erdiko ganga zorrotza du, ate gisa balio du, eta herrira sartzeko antzinako portadetako bat da, Portalejo izenez ezagutzen dena. Gaur egun gorputz honetan ikus ditzakegun baoak hirugarren karlistaldian estali ziren, tropen balizko erasoetatik babesteko. Beharbada, bere garaian beiratez apainduta egongo ziren. Bigarren gorputza adreiluzko kubo bat da, XVI. mendeko Mudejarreko prototipikoa, Tafallako merindadean estilo honetako dorre bakarra. Aipagarria da bere dekorazio geometrikoa: hormak erronboz eta adreiluz egindako arkutxo itsuz estaltzen ditu, eta horrek kontrastea eragiten du urperatutako eremuen eta irtenguneen artean. Azkenik, dorrea oinplano oktogonaleko kanpandorrez amaitzen da. Kanpandorrea atzeko etapa batean eraiki zen, zirkuluerdiko arkuak ditu zortzi aldeetan eta piramide-formako estalki batez errematatuta dago.

Historikoki dorreak funtzio hirukoitza izan du. Lehenik eta behin, parrokiako erloju eta kanpandorre gisa balio zuen, lanbro-egunetan nekazariak lanaren ondoren etxera itzultzean gidatzeko baliagarri zena. Bigarrenik, funtzio militarra zuen, jagole eta gotorleku gisa jarduten baitzuen, udalerria inguratzen zuen harresian kokatuz. Azkenik, hiribildurako sarbide izateko hirigintza-funtzioa ere bazuen.

Dorrearen kontserbazioa arazotsua izan da hasieratik. XVII. eta XVIII. mendeetatik zaharberritze-lanak egin dira, eta azken hamarkadan azken zaharberritze-lanak egin ziren, mantentze-arazoak konponduz, dorrearen lehen ataleko baoak berriro irekiz eta kanpandorrerako eta erlojuerako sarbidea erraztuz.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Miranda Arga
 Argako Erribera
 Izarbeibar-Novenera

Kanpo estekak 

Kanpandorreak
Miranda Argako eraikinak