Proantozianidina

Proantozianidinak edo tanino kondentsatuak flabanol loturaz konposatutako egitura polimerikoak dira. Flabonoideak dietako konposatu polifenoliko ugarienak dira, zehazki flabanolak flabonoide mota nagusienetarikoa da eta hauek naturan epikatekina edo epikatekina galato moduan aurkitzen dira forma monomeriko edota polimeriko moduan, beraz polimero hauei proantozianidinak deritze.

Proantozianidinak 1947.urtean aurkituak izan ziren Jacques Masquelierrengatik. Honek pinuaren azaletik eta mahatsaren hazietatik proantozianidina oligomerikoak erauzteko teknika garatu eta proposatu zuen.

Proantozianidina oligomeriko eta polimerikoak landare erreinuan aurki daitezke, fruta eta baietan, hazi, lore eta hostoetan. Tea, kafea, txokolatea, ardo beltza eta mahatsaren azal eta haziaren ehunduraren, kolorearen eta zapore idorgarri eta mingotsaren arduradunak dira neurri handi batean.

Mahats haziaren erauzkina proantozianidina iturri nagusia da. Hauek katekina, epikatekina eta azido galikoaren esterez (flabonoide motak) osatutako dimero, trimero eta tetrameroak dira.

Egitura 

Egitura aldetik, aurretik aipatu den bezala, proantozianidinak flabanol loturaz konposatutako egitura polimerikoak dira, zeinetan hauen polimerizazio graduaren, hidroxilo talde kopuruaren, eraztun aromatikoen kokalekuaren eta forma espazialaren arabera ezberdindu egiten diren. Hauek guztiak, ondorengo egitura hartzen dute: (1. irudia).

Honetaz gain, egitura homogeneo bat eduki dezakete flabanol bakar batez osatuta bai eta egitura misto bat eduki unitate monomerikoez osatutakoa (epikatekina polimeroak gehiengoa osatzen dute).(2. irudia)

2. Irudia. Proantozianidina eratzaileen Flavan-3-ol egitura nagusiak

Proantozianidinen loturaren arabera, A motatakoa edo B motatakoa izan daiteke. B motatakoetan, flavan-3-ol unitateak, karbono - karbono loturaren bitartez elkartuta daude (C4-C6 edo C4-C8 aren bitartez). B motatakoak nagusiki, kakao, sagarra, tea, mahatsa, etab-etan aurki daitezke.

A motatako loturak, aipatutako lotura interflabanikoaz gain, bigarren karbono eta zazpigarren karbonoaren hidroxiloarekin lotura dauka, hauek aran, kakahuete, ahuakate, kanela eta kurrian aurki daitezke.

Erabilera nutritiboa 

Substantzia hauen xurgapen eta metabolizazioan, hainbat azukre edo azidoren elkarketak eta disolbagarritasun faktoreak eragina dute. Konposatu polifenolikoen polimerizazio graduak ere determinatu dezake hesteko xurgapena. Proantozianidinak ez dira hestean xurgatzen eta kolonera iristean mikrobiota bakterioanoagatik metabolizatzen dira.

Honi buruzko egindako ikerketek diote, proantozianidinen xurgapena nahiko baxua dela, hau pareta interstiziala osatzen duten enterozitoek xurgatu ezin dutelako gertatzen da. Xurgapena gertatzen den heinean, konposatu polifenolikoak heste eta gibelean elkartzen dira metilazio, glukuronidazio, sulfatazio edo hauen konbinazioen prozesuen bitartez. Proantozianidinaren xurgapen gutxiegitasunaz gain, hainbat efektu fisiologiko eragin ditzake bakterioen degradazioa (azido fenolikora) baino lehen edo lehenago txegoste-hodian.

Proantozianidinen bakterioen aurkako lehenengo mekanismoa, birusaren bilgarrian edo zelula ostalariaren mintzean proteinen elkartzea dela uste da. Honela, birusaren elkartzean oztopatuz eta mintz plasmatikoaren sartzea.

Eginkizunak 
Proantozianidinen propietateak:

 Neurobabesleak
 Kardiobabesleak
 Antifungikoak
 Antimikrobianoak
 Antioxidatzaileak
 Antiinflamatorioak
Aipatutakoak, hainbat gaixotasunen prebentzioarekin eta tratamenduarekin erlazionatzen dira, besteak beste, sindrome metabolikoarekin erlazionatuta daude. Bestalde, proantozianidinak zelula urogenitaletan atxikitzen den E coliaren inhibizioa eragiten du, modu honetan gernu-aparatuko infekzioak saihestuz.

Beraien jarduera, proantozianidinek proteinei lotzeko gaitasunarekin zuzenki erlazionatuta dago, hauek hidroxilo taldearen (OH) erreaktibotasunaren bidez jarduten dute. Horrela izanik, mekanismo epigenetikoetan aldaketak sortzeko gaitasuna dute. Hauek dira sortu ditzaketen aldaketak:
 Histonan aldaketak
 DNAren metilazioan aldaketak
 MikroRNAn aldaketak

Ondorioz, entzimen jardueran, zelulen seinalizazioan, geneen espresioan eta zelularen funtzionaltasunaren erregulazioan aldaketak sortzen dituzte. Geneen espresioa aktibatzeko eta geneak isiltzeko duten gaitasuna dela eta sortuko dira aurretik aipatutako aldaketak. DNAren sekuentzian elkarrekintzak sortuko dituzte; itzulgarriak izango direnak.

Gaixotasun batzuekiko tratamendu gisa interesgarriak izan daitezkeela ikusi da. Hipermetilazioan, DNA metiltransferasaren (DNMT) aktibitatea areagotua egoten da minbizi zeluletan. Dietako proantozianidinek DNMTaren aktibitatearen inhibizioa eragiten dute eta, era horretan, hipermetilazioa partzialki alderantzikatzen dute.

Geneetan aldaketak sortu ditzaketenez, zuzenean proteinen funtzioetan, entzimen aktibitatean, hartzaileen loturetan, ligandoetan eta transkripzio faktoreen DNAren loturetan eragiten dute. Adibidez, katalasa, superoxido dismutasa (SOD), plutationina peroxidasa (GPx) eta glutationina-S-transferasa (GST) entzimen aktibitatean eragin zuzena daukate, hauen espresioa edota aktibitatea areagotzen baitute.

Bestalde, erradikal askeen eta estres oxidatiboaren kontrako jarduera dute proantozianidinek; hori dela eta, antioxidatzaile propietatea dute, hidroxilo (OH) taldeek erradikal askeak neutralizatzeko gaitasuna dutelako. ROS (Reactive Oxygen Species) konposatuen (adibidez, superoxidoak eta peroxidoak) murrizketa bultzatzen dute, erradikal hauek neutralizatzeko gaitasuna baitute.
 
Proantrozianidinek gaixotasun kardiobaskularren prebentzioan parte hartzen dute, aurretik aipatu den bezala. Bihotzekoak edo jarioak, normalean, bihotzera edota burmuinera heltzen den odolaren blokeoa dela eta gertatzen dira; proantozianidinek odol basoak blokeatzen dituzten LDL kolesterolaren oxidazioa inhibituz jarduten dute. 

Kolagenoaren egonkortzean eta elastinaren mantentzean ere erabakigarriak direla ikusi da. Bi proteina hauek organoen ehun konektiboan bereziki garrantzitsuak dira. Proantozianidinek kolagenasaren, elastasaren, hialuronidasaren eta beta glukoronidasaren jarduera inhibitzen dute erraia babestuz. Hori dela eta dute propietate kardiobabeslea.

Gainera, minbiziarekin ere harremana badu. Apoptosia, zelulen berrikuntzan determinatzailea da, oreka mantentzeko beharrezkoa da; kaltetutako, zahartutako edo mutatutako zelulak heriotzara bultzatzen ditu, minbizirik sortu ez dadin. Proantozianidinak, antoziadina eta flabonoideekin batera, HeLa (Minbizi zelulak dira, zelulen kultiboan erabiltzen direnak) zelulen ugaritzea inhibitzen dutela frogatu da, DNA molekulen apurkortasuna eta apoptosi gaitasuna areagotuz zelula horietan. Ikerketa honetan, Bax (Apoptosia faboratzen duen preoteina, Bcl-2 proteinen familiakoa, kanpo mitokondria mintzean aurkitzen dena) eta kaptasa 3 proteinen (DNA apurketa eta apoptosia burutzeko behar diren egitura aldaketak egiteko beharrezkoa den proteina) espresioan areagotzea zegoela ikusi zen. 

Horretaz gain, obesitatea gehiegizko gantzaren pilaketaren ondorioz sortzen da, gainera, behin obesitatea garatzean, intsulinarekiko erresistentzia garatzeko probabilitatea asko areagotzen da, II Motako diabetesa garatzeko arriskua areagotuz ere. Proantoazianidinak, hesteko lipasa eta amilasaren aktibitatea gutxitzen dute, ondorioz lipidoen eta glukosaren xurgapena murrizten dute. Gainera, proantozianidina denak ere ez dira xurgatzen, xurgatzen ez direnak, asetasun sentipenean eragiten dutela ikusi da, honek, burmuinera heltzen diren txegoste-aparatuko seinalearen erregulazioan eraginez.

Are gehiago, proantozianidinak, biogenesi mitokondriala ere aktibatzen dute, zelulen lipolisi gaitasuna areagotuz. Efektu hauetako batzuk, AMPKen (Adenosine monophosphate-activated protein kinase ) aktibazioarekin erlazionatu dira. AMPK aktibitatearen ondorioz, termogenesia eta energi gastua areagotzen du, gihar ehun eskeletikoan eta gantz-ehunean. Azkenik, proantozianidinak hipergluzemia modula dezakeen GLP-1 (glucagon-like peptide-1) aktibazioan dute eragina.

Sorburuak 
Proantozianidinen iturriak eta hauen kopurua elikagaian: 

 Mahats gorria (44-76mg/100g)
 Mahats beltza
 Mahats haziak
 Ahabia (88-261mg/100g)
 Marrubiak (97-183mg/100g)
 Sagar azala (89-147mg/100g)
 Urkia
 Gingko biloba
 Ardo beltza (24-70mg/100g)
 Itsasoko hesilaharra
 Pinuaren azala (Pycnogenol)
 Kakaoa (90-322mg/100g)
 Kanela

Hauetatik iturri gehigarri ohikoena mahats hazi erauzkinak dira, zeinak E bitamina baino funtzio antioxidatzaile hobea izaten duten. Mahats haziaren aterakinak bioflabonoide naturalak ditu, proantozianidinak deritzenak, hauek mintz zelularren kalteak konpontzen lagunduko dute.

Gomendioak 
Aurretik aipatu denez, proantozianidinak, osasunerako onuragarriak direla frogatu egin da. Hala ere, ez dago inongo daturik hauen ahorakin dietetikoaren inguruan. Hori dela eta, 1994-1996. urteetan Estatu Batuetako haurren elikagaietan dauden proantozianidina kantitateak ikertu zituzten. Ondorio gisa honakoa atera zuten:

- Lau eta sei hilabeteko haurrek, 1,3mg/pertsona eta sei eta hamar hilabeteko haurrek 26,9mg/pertsona proantozianidina hartzen dute.

- Bi urtetik gorako haurrek 57,7mg/pertsona eguneko hartzen dute.

- Bi eta bost urte bitartekoek, 68,2mg/ pertsona eguneko hartzen dute.

- 60 urtetik gorako pertsonek, 70,8mg/pertsona eguneko hartzen due.

Erlazionatutako gaixotasunak 
Mahats beltzak, hainbat konposatu polifenoliko dauzka, hala nola, fitoalexinak, proantozianidinak eta flabonoideak, zeinak gaixotasun kardiobaskularrak pairatzeko arriskua murrizten duten, hau da, efektu antioxidatzaile positibo bat adierazten dute estres oxidatiboarekin erlazionatutako gaixotasunetan. Baita ezbehar zerebrobaskularra izatekoa ere.
Emakumeetan ITUa prebenitzeko indiziotan oinarriturik, ikusi da baduela eragina honen prebentzioan. Honetaz gain, hainbat konplikazio diabetiko geldiarazten laguntzen duela ere egiaztatu da, hala nola; neuropatiak, erretinopatiak eta nefropatiak.
Bestalde, Proantozianidak minbiziaren aurkako propietateak dituela ikusi da. Laborategian, molekula hauen eransketak hainbat zelula kantzerigenoren hazkuntza inhibitzen du, batez ere kolonetik deribatuak. Molekula hauek ere, angiogenesi bidezko hainbat odol-hodiren hazkuntza eragozteko propietateak dauzkate, honela, hainbat mikrotumore latentzia fasean mantenduz.

Toxikotasunari dagokionez, orokorrean ez dute toxikotasunik sortzen, nahiz eta espezie batzuek toxikotasun maila oso baxua izan. Bestalde, ez da proantozianidina molekula duten elikagaien kontsumo normala egiten duten pertsonengan efektu txarrik ezagutu.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Elikadura-zientziak
Flabonoide antioxidatzaileak