Istanbulgo Hitzarmena

Emakumeen aurkako indarkeriari eta etxeko indarkeria aurreikusi eta aurre egiteko Europako Kontseiluaren Hitzarmena, edo Istanbulgo Hitzarmena izenez ere ezaguna, emakumeen aurkako indarkeriari eta etxeko indarkeriari aurre egitea helburu duen Europako Kontseiluko hitzarmena da. 2011an Istanbulen aurkeztu zen eta  2014ko abuztuaren 1etik dago indarrean. 2019tik aurrera, 46 herrialdek sinatu dute eta 34 herrialdek berretsi dute.  2021ean, Recep Tayyip Erdogan presidenteak Turkiaren erretiratzea iragarri zuen.

Emakumeen aurkako indarkeriari eta etxeko indarkeriari buruzko Europako lehen tresna loteslea da, eta emakumeen aurkako indarkeriaren eta etxeko indarkeriaren aurkako nazioarteko itun zabalena da. Emakumeen aurkako indarkeria giza eskubideen urraketa gisa aitortzen du eta emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiten dio indarkeria saihesteko, biktimak babesteko eta egileak epaitzeko neurrien bidez.

Hitzarmenak emakumeen aurkako indarkeria batzuk kriminalizatzen ditu: indarkeria fisikoa, psikologikoa eta sexuala, bortxaketak barne; Emakumezkoen genitalen mutilazioa, ezkontza behartua, jazarpena, behartutako abortua eta indarrezko esterilizazioa. Horrek esan nahi du Estatuek delitu horiek beren ordenamendu juridikoetan sartu behar dituztela.

Historia 
Europako Kontseiluak 1990eko hamarkadatik emakumeen babesa sustatzeko hainbat ekimen bultzatu ditu. 2002an, Europako Kontseiluaren Ministroen Batzordeak Rec(2002)5 Gomendioa onartu zen, emakumeen indarkeriaren aurkako babesari buruzkoa , eta Europan kanpaina zabal bat gauzatu zen 2006 eta 2008 artean, emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko, etxeko indarkeria barne.   Europako Kontseiluko Legebiltzarrak ere jarrera politiko sendoa hartu du emakumeen aurkako indarkeria mota guztien aurka. Hainbat ebazpen eta gomendio onartu ditu genero-indarkeria mota larrienak eta hedatuenak prebenitzen, babesten eta zigortzen dituzten arau juridiko lotesleak eskatzen dituztenak.

Indarkeria prebenitzeko eta aurre egiteko estandar ulergarriak ezartze aldera, . 2008ko abenduan, Ministroen Batzordeak agindutako aditu-talde bat sortu zuen, CAHVIO izeneko talde honek (Emakumeenganako Indarkeria eta Etxeko Indarkeria Prebenitzeko eta Borrokatzeko Ad Hoc Batzordea) testu zirriborroa egin zuen. Hitzarmena idazteko azken fasean, hainbat zuzenketa proposatu zituzten Erresuma Batuak, Italiak, Errusiak eta Egoitza Santuak, Hitzarmenak emandako baldintzak mugatzeko. Amnistia Internazionalek zuzenketok kritikatu zituen. Hitzarmenaren azken zirriborroa 2010eko abenduan egin zen.

2011ko apirilaren 7an, Europako Kontseiluko Ministroen Batzordeak Istanbuleko Hitzarmena onartu zuen eta 2011ko maiatzaren 11n ireki zen sinaduretarako, Ministroen Batzordearen 121. Bilkuraren harira,  10 berrespenekin sartu zen indarrean, eta horietatik zortzi Europako Kontseiluko estatu kide izateko beharrezkoak ziren.

Hitzarmena berretsi duten herrialdeak 
2012ko martxoaren 12an, Turkia hitzarmena berretsi zuen lehen herrialdea izan zen, nahiz eta 2021eko martxoaren 20an, Tayyip Erdoğan islamista kontserbadorea, Istanbulgo Hitzarmena utzi zuen.  

2013 eta 2015. urte bitartean beste hemezortzi herrialde sinatzaileek berretsi zuten: Albania, Andorra, Austria, Bosnia eta Herzegovina, Danimarka, Finlandia, Frantzia, Italia, Malta, Monako, Montenegro, Herbehereak, Polonia, Portugal, Serbia, Eslovenia, Espainia eta Suedia. 2017ko maiatzaren 11n, Kontseiluak Europar Batasunean sartzea erabaki zuen , atxikimendu horrek nazio-mailaren eta EB-ren arteko osagarritasuna bermatzen duela, eta azken honek duen ahalmena finkatzen duela nazioarteko foroetan, hala nola, paper eraginkorragoa izateko. Europako Kontseiluko Adituen Taldea baita emakumeen aurkako indarkeriaren eta etxeko indarkeriaren aurkako borrokan (GREVIO) . 

2017ko uztailean, 46 estatuk hitzarmena sinatua zuten.

Estatuko Legeria Istanbulgo Hitzarmenera egokitu duten herrialdeak 
Hitzarmena sinatzearen konpromisoa da herrialde kideek beren legedia Istanbulgo Hitzarmenak ezarritako esparrura egokitzea. Bereziki berritzailea da sexu-indarkeriaren eta borondatezko "baimenaren" esparruaren inguruan.

2018ko maiatzean, Suedia, Erresuma Batua, Ingalaterra, Gales, Eskozia, Ipar Irlanda, Belgika, Alemania, Islandia, Zipre, Irlanda eta Luxenburgo herrialdeek dagoeneko Istanbulgo Hitzarmena beren legedira transferitu zuten. Espainian, 2018ko apirilean emandako La Manada epaiaren inguruko eztabaidaren ostean, lege aldaketak bideratzeko beharrari buruzko eztabaida ere ireki da.

Hitzarmenaren alde nagusiak 
Istanbulgo Hitzarmena emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko esparru juridiko ulergarria eta ikuspegi ulergarria sortzen duen lehen tresna juridiko loteslea da, etxeko indarkeria prebenitzeaz, biktimak babestea eta delitugileak zigortzeaz gain.

Emakumeen aurkako indarkeria eta etxeko indarkeria giza eskubideen urraketa larria eta diskriminazio modu bat direla ezartzen du, eta Estatuak horren erantzule izango dira behar bezala erantzuten ez badute.

Emakumeen aurkako indarkeria delitutzat hartzen ditu: indarkeria fisikoa, psikologikoa eta sexuala, bortxaketak barne; Emakumezkoen genitalen mutilazioa, ezkontza behartua, jazarpena, behartutako abortua eta indarrezko esterilizazioa. Estatuek delitu horiek beren ordenamendu juridikoetan sartu behar dituzte.

Sexu-indarkeriari erreferentzia egiten dion atalean, Istanbulgo Hitzarmenak argi uzten du "baimena borondatez eman behar dela inguruko baldintzen testuinguruan kontuan hartutako pertsonaren borondate askearen adierazpen gisa".

Genero indarkeriari buruzko datuak Europan 
Europako Kontseiluak 2017an argitaratutako datu eskuragarrien arabera 

 EBko 3 emakumetik 1ek indarkeria fisiko edo sexualaren biktima izan da (15 urterekin hasita).
 20 emakumetik 1 bortxatu dute.
 erdia baino gehiago (emakumeen 55%) sexu-jazarpena jasan du.
 3 emakumetik 1ek tratu txar psikologikoak jasan ditu bikotekidearengandik.
 3 emakumetik 1 haurtzaroan heldu baten indarkeria fisikoa edo sexuala jasan du.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
Emakumeen aurkako indarkeria
Emakumeen aurkako indarkeriaren Nazioarteko Eguna, azaroak 25

Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala
 Hitzarmena
 Sinadurak eta berrespenak
 Istanbulgo Itzalen Plataforma Espainian

Esloveniako itunak
Errumaniako itunak
Ipar Mazedoniako itunak
Bosnia eta Herzegovinako itunak
Belgikako itunak
Andorrako itunak
Albaniako itunak
XXI. mendeko itunak
Herbehereetako itunak
Suediako itunak
Espainiako itunak
Portugalgo itunak
Poloniako itunak
Montenegroko itunak
Monakoko itunak
Italiako itunak
Frantziako itunak
Danimarkako itunak
Austriako itunak
Europako Kontseiluko itunak
Serbiako itunak