Qanat

Qanat bat () malda txikiko lurrazpiko ubide bat da, akuifero edo putzu batetik ura eramateko eraikia, ureztatzeko edo edateko. Ur-hornidura sistema zahar bat da, oraindik leku askotan dabiltzanak, batez ere klima bero, lehor eta erdi-lehorretan. Qanat teknologia antzinako persiarrek garatu zuten, noizbait K.a. I. milurtekoan, eta gutxinaka jedatuz joan zen eki eta mendebalderantz, India eta Txinaraino, eta Maghreberaino. Akemenestar garaiko Ginabadeko qanatak, Iranen munduko zahar eta handienetakoak dira, K.a. 700 eta 500 artean eraikiak, eta oraindik erabilgarri daude.

2016an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zituen persiar qanatak.

Persiar qanatak 

XX. mende erdian, 50.000 qanat zeuden erabilgarri Iranen, horietako bakoitza tokiko erabiltzaileek agindua eta mantendua. Horietatik, 37.000 bakarrik gelditzen ziren erabilgarri 2015ean.

Qanat zahar eta handienetako bat Gonabad hirian dago eta nahiz-eta eraiki zenetik 2700 urte pasa, oraindik ere 40.000 biztanleri edateko eta ureztatzeko ura horitzen du. Putzu nagusia 360 m sakon da eta ubideak 44 km luze dira. Yazd, Khorasan eta Kerman probintziak oraindik ere qanat sistemaren menpe daude.

2016an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zituen persiar qanatak, eta hamaika zerrendaratu zituen:
 Qasebeh qanata, iparraldeko ordezkaria
 Baladeh qanata, ekialdeko ordezkaria
 Zartx qanata, erdialdeko ordezkaria
 Hasan Abad-e Moxir qanata, erdialdeko ordezkaria
 Ebrāhim Ābād qanata (Markazi probintzia), mendebaldeko ordezkaria
 Vazvān qanata (Isfahan probintzia) mendebaldeko ordezkaria
 Mozd Ābād qanata (Isfahan probintzia) mendebaldeko ordezkaria
 Ilargiaren qanata (Isfahan probintzia), mendebaldeko ordezkaria
 Gowhar-riz qanata (Kerman probintzia) hegoaldeko ordezkaria
 Jupār – Ghāsem Ābād qanata (Kerman probintzia), hegoaldeko probintzia
 Akbar Ābād qanata (Kerman probintzia) hegoaldeko ordezkaria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Gizateriaren Ondarea Iranen
Ingeniaritza hidraulikoa