Amonio kloruro

Amonio kloruora konposatu ez-organikoa da NH4Cl formula duena. Uretan oso disolbagarria den solido zuri kristalinoa da. Naturan salammoniac minerala osatzen du. Eskualde bolkanikoetan agertzen da fumarolen inguruko harri bolkanikoetan agertzen da.

Historia 
Amonio kloruroaren lehen aipamena Txinakoa da K.a. 554. urtekoa. Erromatarren garaian ere ezaguna zen. Pliniok sal Hamoniaco izeneko gatza aipatzen du esanez zapore txarra duela baina medikuntzan oso erabilgarria dela.

Denbora luzean zehar salamoniac delakoa Erdialdeko Asiako Tarim arroko gatz-depositoetatik lortu zen batez ere. Geroago, Europan erabiltzen hasi zena nagusiki Veneziako merkatariek ekartzen zuten, Egiptoko basamortuetatik ekartzen zen gernutik eta simaurretik erauzita. Antzeko maneran hasi zen lortzen Europan bertan errenazimendutik aurrera.

XVIII. mendearen bukaeran indutrialki produzitzen hasi zen. Bi modutan egiten zen: hondakin organikoetan sortutako amoniakoa azido klorhidrikoarekin erreakzionatu edo ikatzaren distilazioan sortutako amonio karbonatoa azido berarekin tratatuz.

Egungo produkzio industrialak sodio karbonatoa produzitzeko Solvay prozesua baliatzen du. Izan ere produktuetako bat da.

 CO2 + 2 NH3 + 2 NaCl + H2O → 2 NH4Cl + Na2CO3

Laborategian amoniakoa azido klorhidrikoarekin tratatuz lortzen da.

 NH3 + HCl → NH4Cl

Erreakzioak 
Berotzean sublimatu egiten dela ematen du baina errealitatean deskonposatu egiten da amoniakoa eta hidrogeno kloruroa sortuaz.

 NH4Cl → NH3 + HCl

Amonio kloruroa sodio hidroxidoaren moduko base sendo batekin erreakzionatzen du amoniakoa isuriz.

NH4Cl + NaOH → NH3 + NaCl + H2O

Amonio kloruroak metal alkalinoen karbonatoekin erreakzionatzen du tenperatura altuetan amoniakoa eta metalaren kloruroa emanez.

 2 NH4Cl + Na2CO3 → 2 NaCl + CO2 + H2O + 2 NH3

Amonio klorurozko % 5eko ur-disoluzioaren pHa 4,6 ea 6,0 bitarteakoa da.

Uretan disolbatzean oso erreakzio endotermikoa gertatzen da.

Erabilerak 
Amonio kloruroaren erabilera nagusia ongarrien nitrogeno-iturria izatea da. Gutxi gorabehera mundu produkzioaren % 90ak helburu hori du.

Medikuntzan espektoratzaile moduan usatzen da.

Salamoniac izenarekin sukaldaritzan eta elikagai-gehigarri moduan erabiltzen da. Europar Batasunearen E510 E zenbakia du. Legamien elikagai gisa eta azidifikatzaile moduan baliatzen da okintzan.

Laborategian bainu hotzak aplikatzeko erabili izan da uretan disolbatzean eragiten duen erreakzio endotermikoarengatik.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Klorodun konposatuak
Amoniodun konposatuak
Kloruroak
Alkimiako substantziak
Mahai gatzak