Propilen oxido

Propilen oxidoa konposatu organikoa da epoxidoen familiakoa eta formula CH3CHCH2O duena. Likido kolorge lurrunkorra da eterraren antzeko usaina duena. Epoxido kirala da eta normalean nahaste errazemiko moduan usatzen da.

Kantitate handitan ekoizten da lehengai preziatua delako. Propilen glikola eta poliolak sintetizatzeko erabiltzen da batez ere. Izan ere, poliolak poliuretanoa fabrikatzeko erabiltzen dira.

Konposatuari batzuetan 1,2-propilen oxido esaten zaio, bere isomero 1,3-propilen oxidoaz (edo oxetano) bereizteko.

Sintesia 
Propilen oxidoaren sintesi industrialak propilenoa du lehengaia. Bi manera nagusi daude, bata hidroklorazio bidez doa eta bestea oxidazio bidez. Itxura batean, bigarrenak gero eta pisu handiagoa hartzen dihardu.

Hidroklorazioa 
Prozesua propilenoaren hidroklorazioarekin hasten da propilen klorohidrina lortzeko.

 

Gero, 1-kloropropan-2-olak eta 2-kloropropan-1-olak osatzen duten nahastea deshidrokloratzen da.

Kaltzio hidroxidoa erabiltzen da HCla xurgatzeko.

Propilenoaren oxidazioa 
Normalean, peroxido organikoak, hala nola t-butil hidroperoxidoa edo kumeno hidroperoxidoa, baliatzen dira propilenoa oxidatzeko. Ur oxigenatua ere erabil daiteke. Hauxe da erreakzioa:

 CH3CH=CH2 + RO2H → CH3CHCH2O + ROH

Erabilera 
Munduan produzitzen den propilen oxidoaren % 60-70 poliolak sintetizatzeko baliatzen da alkoxilazio prozesuaren bidez, poli(propilen glikol)a esaterako. Poliolak poliuretanoak ekoizteko lehengai dira. Bestalde, produkzioaren % 20a propilen glikola sintetizatzeko usatzen da.

Beste erabilera batzuk izan ditzake. Etilen oxidoa ordezka dezake erabilera batzuetan, izotz-kontrako moduan adibidez. Elikagaigintzan almendrak eta pistatxoak pasteurizatzeko (Salmonella kontrolatzeko) baliatzen da.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Epoxidoak
Kartzinogenoak
IARCren 2B taldeko kartzinogenoak