Vicente Rodríguez de Arellano

Vicente Rodríguez de Arellano y del Arco (Cadreita, Nafarroa,  - Madril, ), antzerkigile eta poeta nafarra, gaztelaniaz idatzi zuen bere obra guztia. Beste izengoitien artean hauek erabili zituen: Alberto de los Ríos, Gil Lorenzo de Arozar eta Silvio del Arga.

Biografia 
Idazle nafar honi buruzko oso informazio gutxi dugu. Bere aita Vicente Rodríguez de Arellano y de los Ríos izan zen, Argako Jesusen Lagundiaren ikastetxean ikasi zuen lehendabizi eta, ondoren, Huescako Unibertsitatean legeen batxilergoa egin zuen. Hasieran, abokatu gisa Iruñean lan egin zuen baina laster Madrilera joan zen. Madrilen Real Seminario de Nobles zelakoan oposaketak egiten saiatu zen, arrakasta izan gabe. Errege Liburutegian idazlari bezala ere aurkitzen dugu baina 1809an baxa eman zitzaion, antza, lanpostura ez joateagatik. Frantsesen aurkako Iberiar Penintsulako Gerran hartu zuen parte, Nafarroako bolondresen kapitaina izanik. Palma de Mallorcan instalatu zen ondoren. Absolutismoaren defendatzaile sutsua, Fernando VII.aen itzuleran, bere inguruko pertsona izan zen.

Estiloa 
Rodríguez de Arellano idazle bezala ezaguna izan zen. Posbarroko eta Erromantizismo artean kokatuta, batez ere prentsako poeta eta antzerkigile bezala ospetsua izan zen. Hala ere, XIX. mendeko literatura kritikak mespretxuz baloratu zuen. Poesia barruan mota askotako lanak egin zituen: anakreontikak, odak, poema satirikoak, alegiak, sonetoak, epigramak, bertsoz idatzitako ipuinak, erromantzeak, gorteko poemak... Bereziki ezagunak Poesías varias (1806) liburua da (bertan "El valor navarro" poema irakur daiteke), eta "Memorial que en estilo burlesco compuso" poema autobiografikoa izan ziren.

Antzerkirako ere mota askotako lanak prestatu zituen: komediak, dramak, tragediak, melodramak... Opera munduan ere saiatu zen: El inquilino, Violet Serwinen obraren itzulpena, El matrimonio de Fígaro Wolfgang Amadeus Mozarten musikarekin (1802), prestatu zituen. Antzerki klasikoaren antzezlanak ere moldatu zituen, esaterako, Lope de Vegaren Lo cierto por lo dudoso (1803) lana; moldaketa horietan bere bertsoak ere tartekatzen zituen.

Obra

Poesia 
 Memorial de estilo burlesco, Poesías varias (1806).
 Navarra festiva en la proclamación de Carlos IV (Iruñea, 1779)

Itzulpenak 
 Estela, Jean-Pierre Claris de Florianen eleberria (1797).
 El inquilino, Violet Serwinen opera.

Antzerkia 
 El atolondrado (Iruñea, 1778, ekintza bakarreko antzezlana).
 A padre malo buen hijo (1791)
 Las tres sultanas o Solimán II (1793)
 Marco Antonio y Cleopatra
 La muerte de Héctor (1798)
 El esplín (Barcelona, 1798)
 Cecilia y Dorsan (Madrid, 1800)
 El pintor fingido (1800)
 La dama labradora (Madrid, 1801)
 La Fulgencia o los dos maniáticos (1801)
 Augusto y Teodoro o los Pajes de Federico II (1802)
 Lo cierto por lo dudoso, o La muger firme Lope de Vegaren konponketa (1803, reimpresa en 1825)
 El Duque de Pentiebre (1803)
 El celoso don Lesmes (s. a.) komedia berria hiru ekintzetan.
 La mujer de dos maridos (1805)
 El Domingo o el Cochero (1810), monologoa.
 Las tardes de la Granja, o las lecciones del Padre (1811)
 La Atenea (s. a.), ekintza bakarreko antzezlana
 Armida y Reinaldo (s. a.)
 La lealtad, o la justa desobediencia, komedia.
 Palmis y Oronte: comedia en tres actos
 Dido abandonada
 La reconciliación, o los dos hermanos (1800)
 La Parmenia
 La dama labradora
 Clementina y Desormés
 La noche de Troya
 Jerusalén conquistada por Godofredo de Bouillon
 Solimán II
 El sitio de Toro
 El duque de Pontièvre
 El padre malo, o buen hijo
 La ópera cómica
 El marinerito

Batzuk 
 El Decamerón español, o colección de varios hechos históricos raros y divertidos (Gomez Fuentenebro y compañía, 1805, 3 liburuki.)
 Compendio de la historia del antiguo y nuevo Testamento... (1807)
 Extremos de lealtad y valor heroico navarro (1789)

Erreferentziak

Kanpo loturak 
 Vicente Rodríguez de Arellanoren poema batzuk.

Cadreitarrak
Nafarroa Garaiko idazleak
Euskal Herriko gaztelaniazko antzerkigileak
Euskal Herriko gaztelaniazko poetak
Nafarroa Garaiko kazetariak
XVIII. mendeko idazleak
XIX. mendeko idazleak
Madrilen hildakoak