Eskeumorfismo

Eskeumorfismoa objektu eratorriek jatorrizkotik mantentzen duten antz edo diseinu apaingarria da. Funtzio berriak eskainiz, erabiltzailearen ulermena eta aklimatazioa azkartzeko estrategia kognitiboa da. 

Jatorrizko objektuarentzat funtsezkoak diren arren, sistema berrian helburu pragmatikorik ez duten elementuak erabiltzen dira. Adibide batzuk dira imitaziozko errematxeekin apaindutako zeramikak, eta paperezko mahaigaineko egutegien itxura imitatzen duten software-egutegiak. Azken adibide horri tiraka, ohikoa da aplikazio birtualen iruditegia eskeumorfismoz beteta egotea.

Definizioa eta helburua 

Eskeumorfismo terminoa grekozko skeuo (σκοδ ος-etik), hau da, "edukiontzia edo erreminta", eta morfona (μορον-etik), "forma" hitzen trukaketatik sortzen da. 1890etik objektu materialei aplikatu zaie. 1980ko hamarkadan sistema informatikoak asmatu zirenean, eskeumorfismo hitza erabiltzen zen erabiltzailearen interfaze grafikoetan erabiltzen ziren ikono "zahar" asko irudiztatzeko.

Nahita erabil daitezke itxura berri bat, ezagunagoa eta erosoagoa, emateko, edo diseinatzailearen eragin eta arau kulturalen emaitza izan daiteke.  Diseinatzailearen adierazpen artistikoa izan daiteke. 

Eskeumorfismo kontzeptua beste diseinu-kontzeptu batzuekin gainjartzen da. Mimesia greziar hitzetik zuzenean datorren imitazioa da. Archetype da emulatzen den jatorrizko ideia edo eredua. 

Eskeumorfismoa teknologia-bidearen mendekotasunarekiko paraleloa da, non elementu baten portaera funtzionala mantendu egiten den baita diseinuaren jatorrizko arrazoiak existitzen ez direnean ere.

Adibide fisikoak 

Egurrezko eraikinen ezaugarri asko harriz errepikatu zituzten antzinako grekoek, egurretik igeltserotzara igaro zirenean. Arkitektura klasikoaren doriar ordenean, tenplu grekoetan, hala nola triglifoetan, mutualitateetan, gutae-etan eta modiloietan, harrizko ezaugarri apaingarriak zurezko lehen tenpluen egiturazko eta funtzionaleko benetako ezaugarrietatik eratortzen dira. Triglifo eta gota direlakoak harrizko ezaugarri funtzionaletan aurreko egurrezko tenpluak birsortzea dira, hurrenez hurren, harri landuzko muturrak eta barrurantz eramandako zurezko sortaren ordez ziurtatzeko.

Historikoki, zilarrezko kopak eta egindako goi-mailako artikuluak, esaterako, zeramika, material merkeagoa erabiliz merkatu zabalago baterako birsortu ziren. Metalurgiaren eta zeramikaren arteko forma-trukea, askotan lehenengotik bigarrenera, ia konstantea da dekorazio-arteen historian. Batzuetan, buztinezko pelletak erabiltzen dira metalezko jatorrizkoen errematxeak gogoratzeko.

Aro modernoan, plastikozko artikulurik merkeenak, askotan, zurezko eta metalezko produkturik garestienak imitatzen saiatzen dira, baina eskeumorfismoak baino ez dira. Plastikozko Adirondack aulkia ere oso ezaguna da. Zirrikitu mekanikoko makina bateko palanka, edo txanpon-makinak ere, antzerako funtzioa dute: makina txanponjale modernoetan, adibidez, bideo bidez mekanismo fisikoko engranajeak mugitzen ageri dira. Arropa-artikuluek eskeumorfismo tratamendua ere jasotzen dute; adibidez, belarri sintetikoak uhal zapata batzuetan, hala nola haur txikientzako botoidun oinetakoak, jatorrizko estetikari eustea ahalbidetzen baitute.

Adibide birtualak 

Programa informatiko askok eskeumorfismodun interfaze grafikoa dute, objektu fisikoen estetika imitatzen duena. Musika sintetizatzeko eta audioa prozesatzeko software-pakete batzuetan, adibidez, kontrol analogikoak irudikatzen dira. Pakete horiek musika-tresna fisikoak eta audio-ekipo osoak botoiekin eta dialekin emulatzen dituzte. Eskala txikiagoan, GUIen ikonoek objektu fisikoen irudikapen eskeumorfistak izan ditzakete, hala nola ordenagailu fitxategiak irudikatzeko paper fisikoko karpeta baten irudia. Hori da, hain zuzen ere, ordezkatzen duten atazari zuzenean aplikatu ezin zaizkion artikuluen kasua. Adibide esanguratsu bat da diskete baten marrazkia agertzea, gorde akzioa irudikatzeko.

Apple Inc., berriz, Steve Jobsen zuzendaritzapean, ezaguna zen hainbat aplikaziotan eskeumorfismoak erabiltzen zituelako. Hori aldatu egin zen Jobs hil ondoren, Scott Forstall-ek, "Jobs jaunak famatutako diseinu bisualaren estiloaren defendatzaile gorenak eta bokalenak", uko egin zionean. Jonathan Ive diseinatzaileak bere gain hartu zituen Forstall-en erantzukizun batzuk, eta "Appleren software mugikorraren ikusmen-apaindurarekiko aldaketa sakona eragin zuen". 

Beste eskeumorfismo birtual batzuek ez dituzte erabiltzen objektu fisikoren baten irudi literalak, baizik eta giza heuristiko erritualak edo motibo heuristikoak, hala nola potentziometro linealak emulatzen dituzten barra irristagarriak eta artxibo tabulatu fisikoetako karpeta gisa jokatzen duten ikusmenezko betileak. Beste adibide bat da tauletako pantaila bateko orriak edo pantailak biratzeko esku birakariaren keinua.

Eskeumorfismo birtualak entzumenekoak ere izan daitezke. Kamerako telefono gehienek argazkia ateratzean egiten duten obturadorearen klik soinua entzuteko eskeumorfismoa da. Familiako beste adibide bat dokumentu bat suntsitzean paperean iragazten den soinua da.

Errepidean margotutako lerroak abere-sareen eskeumorfismoak izan daitezke. Zoladurako lerroen patroi ilunak abere-sare baten antza du animalientzat, eta, elkartuta, ezingo dutela gurutzatu pentsatzen dute.

Diseinuan 

Erretrofuturismoak etorkizuneko aurreikuspen zaharren ikusizko motiboak barneratzen ditu, bereziki elektroindustrialismoaren ikuspegiak.Eskeumorfimo denborak lotura estua du metamodernismoarekin.

Badirudi eskeumorfismo diseinua nahiago dutela talde hartzaile zaharrenek, askotan etorkin digital izenekoek, eta natibo digitalek, berriz, diseinu laua bultzatzen dute. Hala ere, gazteenak gai dira oraindik eskeumorfismo diseinuak erabiltzen dituen esanahiak ulertzeko. Erabiltzaile-esperientzia hobea neur liteke jatorrizko hiztun digitalen eta etorkinen arteko diseinu-filosofia bakoitzerako.

Aldeko argudioak 
Eskeumorfismo diseinuaren aldeko argudio bat da prestazioen esanahiek jatorrizko gailua ezagutzen dutenei laguntzen dietela bertsio digitala erabiltzen. Ordenagailuen interakzio-paradigmak kulturalki errotuta daude; aldaketa-proposamenek, askotan, eztabaida sortzen dute.

Diseinu lauarekin alderatuta, badirudi eskeumorfismo diseinuak azkar nabigatzeko aukera ematen duela erabiltzaile-interfaze grafikoen bidez; izan ere, dirudienez, ikonoak errazago ezagutzen dira eta ez dira hain abstraktuak diseinu planoan aurkitutako kontraparte minimalistekin alderatuta.

Kontrako argudioak 
Eskeumorfismo diseinu birtualaren aurkako argudioak hauek dira: eskeumorfismo interfazeko elementuak lan egiteko zailagoak dira, eta pantaila-espazio gehiago hartzen dute interfaze estandarreko elementuak baino. Interfaze horrek sistema eragilearen interfazearen diseinu-estandarrak hausten ditu, eta horrek aplikazioen arteko itxura eta sentsazio ez-koherenteak eragiten ditu. Eskeumorfismo interfazeko elementuek gutxitan izaten dituzte erabiltzaile askok zenbakizko sarrera edo atzeraelikadura ezartzeko esperientzia.

Galeria

Ikus gainera 

 Anakronismoa
 Intuizioa

Erreferentziak 

Diseinua
Diseinu industriala
Arkitektura elementuak
Erabiltzaile-interfaze grafikoak