Pétroleuse

Pétroleuse deitzen zitzaion 1871n, Versailles-eko tropak Komuna zapaltzen ari zirela, petrolioaz baliatuta suteak eragin izana leporatu zioten emakumeari. Horrela esaten zaie Aste odoltsuan borroka armatuetan parte hartu zuten emakumeei, bereziki Parisko Udalaren sutea izan ondoren (1871ko maiatzaren 24a).

Historia 
Parisko Komunaren historialariek, hala nola Robert Tombs-ek eta Gay Gullickson-ek, berriki egindako ikerketen arabera, emakumeek nahita eragindako sute egiaztaturik ez zen izan, eta emakume bat ere ez zen su-eragile izateagatik zigortua izan.

Komunaren ostean, ustezko milaka communarde epaitu zituzten, baina haietatik gutxi batzuk baino ez zituzten erruduntzat jo, eta gutxi horiek Versailleseko tropei tiro egin izanagatik kondenatu zituzten, ez suteak eragiteagatik. Orduko artxiboak XX. mendean ikerlarien eskura jarri zirenean, Versaillesko agintariek epaiketetan idatzitako agiri ofizialen azterketak agerian uzten du salaketa horiek oinarririk gabekoak zirela eta ez zela emakumerik kondenatu eragindako suteagatik. Pétroleuse esaten zieten haiek ez zieten su eman Komunaren amaieran erre ziren eraikinei. Udaletxea, adibidez, Guardia Nazionaleko kideek suntsitu zuten erretiratzen ari zirela. Rivoli kaleko eraikinak communard-en eta Versaillesko tropen arteko kale-borroketan erre ziren; beste eraikin batzuk, berriz, suzko obusek suntsitu zituzten.Pétroleuse-aren mitoa oso hedaturik egon arren, inoiz ez zuten emakume bat bera ere nahita eragindako sute kriminal baten erruduntzat jo. Gullickson-ek iradokitzen du pétroleuse-aren mitoa, berez, Versailleseko politikariek planifikatutako propaganda-kanpainaren barne zegoela. Kanpaina horren helburua Komunako paristarrak jendilaje ez-natural, suntsitzaile eta barbarotzat aurkeztea zen, indar loialistei garaipen morala emateko «naturaren aurkako» communard-en kontra. Hala ere, mitoa oso hedaturik egon da XX. mendera arte. Parisen, debekatua egon zen likido sukoiak saltzea Komuna amaitu eta hilabete batzuetara. Termino horren izatearen arrazoia hobeto ulertzeko, beharrezkoa da, garaiaren testuinguruan kokaturik, orduko emakumeak gizarteko eskubide osoko kidetzat hartzen ez zirela gogoratzea, eta Komunak, ordea, bi sexuen arteko parekotasun handiagoa ezarri zuela.

Literatura 

 La Porteuse de pain folletoian (1884), Jeanne Fortier pertsonaiak, lantegi bateko zaindariak, petrolioa erabiltzen du argia emateko. Fabrikak su hartzen du eta Jeanne, pétroleuse delakoan, kondenatu egiten dute arrazoirik gabe, nahiz eta termino hori erabiltzen ez duten. 1973an, telebistarako eginiko egokitzapenean, Ricoux kutxazainak pétroleuse gisa tratatzen du Jeanne. Emakumea zoratu egiten da eta eroetxe batean sartzen dute. Baina handik gutxira, Jeanneren errugabetasuna agerian geldituko da: barneratuta dagoen bitartean, 1871ko Parisko Komunan, beste sute bat gertatzen da lantegian, baina oraingo honetan piromanoa eta buruzagiaren hiltzailea gizon bat, petroleur bat, dela deskubrituko dute.

 Dostoievskiren L’adolescent eleberrian, Versilov pertsonaiak pétroleur hitza erabiltzen du Komunan Tullerietan izandako sutea gogora ekartzen duenean: «Pétroleur guztien artean bakarrik nengoela, aurpegira esan ahal nien Tuilerietakoa akats bat izan zela»; eta pixka bat aurrerago: «Pétroleur-a bere ogia erreklamatzeko baino ez da borrokatzen».
 Émile Zolaren La Débâcle (1892) eleberriaren azken orrialdeetan, Aste odoltsuan, exekuzio sumarioak egiten dira hiriburuko kaleetan. Auzoko biztanleek Versailleseko soldaduen eskura emandako emakume bat eta bi gizon fusilatu egiten dituzte. «Jendetzak, amorraturik, ez zuen gupidarik izan, batez ere emakumearekin, irudimen haluzinatuak ikaratzen zituzten pétroleuse haietako bat baitzen, gauez, etxe aberatsetan sartu eta sotoetan petrolio-bidoiak botatzen omen zituzten haietako bat.» (hirugarren atala, VIII. kapitulua)

Ondorengoak 
Pétroleuses terminoa 1968ko maiatzeko gertaeretan eta hurrengo urteetan berriro agertu zen. Garai horretan, Frantziako  Mouvement de libération des femmes  mugimenduaren Lutte de classe izeneko korronte batean, bereziki, erabili zen.  Korronte hori Ligue communiste révolutionnaire alderditik hurbil zegoen Parisko feministek osatzen zuten, eta Pétroleuses izena hartu zuten. 1974ko martxotik 1976ko abendura bitartean  Les Pétroleuses: le journal des femmes qui luttent aldizkaria argitaratu zuten, Michèle Descolonges-en zuzendaritzapean. Bederatzi zenbaki atera ziren maiztasun jakinik gabe.

Pétroleuse-en mito negatiboak gaur egun arte iraun du: 2000. urtean, adibidez, Paris Match aldizkariak Louise Michel su-eragile gisa aurkeztu zuen.  

Petrol Girls punk talde britainiarrak mito horren izena hartu du.'

Erreferentziak

Bibliografia 

 
 
 
  in Gauvarde, Claude (zuz.)  (exposition aux Archives nationales, Paris, 30 novembre 2016-27 mars 2017), L'Iconoclaste, 2016, 308 or. (ISBN 979-10-95438-22-9), 190–225. or.
 
 
 
 
 
  in , Ithaca et Londres, Cornell University Press, 283 or. (ISBN 0-8014-3228-6), 159–190. or.

Ikus, gainera 
 Emakumeak Parisko Komunean
 Feminismoa
 Louise Michel
 Victorine Brocher
 Elisabeth Dmitrieff
 Florence Van de Walle
 Anne- arie Ménand

Kanpo estekak 

Irainak
Emakumeak gerran
Frantziako emakumeak
Frantziako Aro Garaikidea