Helena Paz Garro

Laura Helena Paz Garro (Mexiko Hiria, 1939ko abenduaren 12a - Cuernavaca, Morelos, Mexiko, 2014ko martxoaren 30a) mexikar idazle eta poeta izan zen.

Biografia 
Helena Paz Mexiko Hirian jaio zen 1939ko abenduaren 12an. Gurasoak Octavio Paz eta Elena Garro idazleak izan ziren

Oinarrizko ikasketak Frantzian eta Suitzan egin zituen. Austria, Espainia, New York eta Japonia ezagutu zituen. 1952ko erdialdetik 1953ko urtarrilera bitartean gurasoekin egon zen Tokion, Japonian, non Octavio Paz Mexikoko enbaxadan lanean ari zen. 1954an Mexikora itzuli ziren, eta Helenak antropologia ikasi zuen 1963tik 1970era.

Ernst Jünger idazle eta filosofo alemaniarra ezagutu zuen, bere poesia frantsesa goraipatu eta Ónix poesia-liburuaren hitzaurrea idatzi zion. Adolfo Bioy Casares idazle argentinarra, Elena Garro bere amaren maitalea, eta Archibaldo Burns zinemagile mexikarra, bere amaren laguna ere ezagutu zituen. Jünger-i egindako gutunetan Wehrmachtekiko mirespena, antisemitismoa eta mexikarrekiko arrazismoa erakusten ditu.

La rueda de la fortuna lanaren egilea kexu izan zen Jünger-i egindako gutunetako batean, Mexikoko gobernu federalaren menpekotasun batean egin zuen lana —aitak lortu zion lana— "indiar burokraten" artean egin behar baitzuen. "Indiar" horiek ez ziren hitzez hitz indigenak, mestizo mexikarrak baizik.

Erbesteratzea eta itzulera 
Elena Garro eta haren alaba Helena Paz 1968. urtean Espainiara eta ondoren Frantziara erbesteratu ondoren, Gustavo Díaz Ordaz presidentearen hurbileko kazetari eta intelektual mexikarrek 1968ko ikasle mudgimenduetan parte hartzeagatik salatuak izan baitziren.  1991n itzuli ziren Europatik Mexikora.

Oktavio Paz Lozano hil ondoren, 1998ko apirilaren 19an, ez zien dirurik ez finkarik utzi; izan ere, ez zuen diru askorik, baina bizi zela diru dezente bidaltzen zien; adibidez, 300 dolar hilean 1959an, 2020an erosteko ahalmena 2,600 dolarrekoa baitzen, eta Octavio Pazek hutsik egin gabe, pentsioa bidali zien bizitza osoan. Octavioren azken emazteak, Marie José Tramini artista plastiko frantsesak  Cuernavacan utzi zien etxetxo bat.

Gurasoak, beren lan propioekin obsesionatuta, ez zuten inoiz beren sorkuntzen alde egin, inoiz ez zuten beren literatura-helburuetan orientatu, Olivia Terobaren ustez, Emakumearen Nazioarteko Urtetik (1975) munduan zehar dabilen olatu feministan sartzeko.

Helena Pazen frustrazioak, Mexikoko literatura-harean distira gutxi izan baitzuen, gurasoen gainera irauli zituen, batez ere Octavio Pazen gainera, eta hari "erreklamatu" zion hil ostean bere Memoriak liburuan behar adina babestu ez izana, eta, azkenean, aitortu du bataren eta bestearenganako gorrotoa izan zuela, nahiz eta aitak berak adoretu eta aholkatu, "bere buruaren jabe izateko".

Helena Paz Garrok ABC, Excélsior eta Unomásuno egunkarietan parte hartu zuen, baita Por qué, El Rehilete, Revista de la Universidad de México eta Sucesos aldizkarietan ere.

Heriotza 
Pobrezian hil zen, Cuernavacan (Morelos), 2014ko martxoaren 30ean, aitak 100 urte beteko zuen  eguna baino egun bat lehenago.

Haren obra batzuk 

 Ónix (poesía), 1990.
 Memorias, Editorial Océano de México, 2003.
 La rueda de la fortuna (poesía), Fondo de Cultura Económica, 2007.

Helena Pazi buruzko liburua 
Elsa Margarita Schwarz Gasquek eta María del Carmen Vázquez Martínezek Helena liburuan bildu eta ordenatu zituzten idazleak Ernst Jüngeri bidalitako gutunak eta haren erantzunak, ohar laburretan eta posta-txarteletan. La soledad en el laberinto, Ediciones del Lirio / Benemérita Universidad Autónoma de Puebla, 2020.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Elena Garro
 Octavio Paz
 Adolfo Bioy Casares

Kanpo estekak 

Mexikoko idazleak
Mexikoko itzultzaileak
Emakume itzultzaileak
XX. mendeko emakume idazleak
XXI. mendeko emakume idazleak
Gaztelaniazko idazleak