Bloody Mary (hiri kondaira)

Bloody Mary (euskaraz "Mari odoltsua"), herrialde latinoetan Veronica bezala ezaguna, hiri kondaira baten espiritu oso ezaguna da. Kondairaren oinarrian erritu erraz bat dago: ispilu baten aurrean espirituaren izena hiru aldiz errepikatu behar da eta, ondoren, Mary edo Veronicaren mamua agertuko da. Kondairaren jatorria ez da ezaguna baina mamuen agerpenak ispiluetan toki askotan zabaldutako sinesmena da.

Erritu 
Errituak aldagai asko ditu baina beti oso ohikoak diren elementuak erabiltzen dira: liburu bat (askotan Biblia), artaziak... Guraizeen presentzia tresna hori erabiliz, buruaz beste egin duten oroimena omen dago. Ispilu aurrean errituaren egileak espirituaren izena hiru aldiz errepikatu behar du. Deiari erantzunez, inguruan dagoen arma bat erabiliz (aiztoa, guraizeak, labana), espirituak deialdia egin duenari hilko du. Errituaren gai nagusia maitasunaren gaineko galdera edo norberaren hiltzeko egunaren ingurukoa izaten da.

Bloody Mary 
Ameriketako Estatu Batuetan Bloody Maryren edo Mary Worth-en kondaira ezagunenak hauxe dio: Mary hamabost urteko neska ederra eta txolina zen. Bere edertasunaren elementu nagusia ilea zen eta gauero ehun aldiz orrazten zuen. Gau batean, gizon batek, txantxa bat egiteko asmoz, armairuan ezkutatu zen. Mary konturatzen ez zenean, gizona armairutik atera zen eta, neska helduz, ile guztia moztu zion. Maryk ezin zuen bere irudi berria ispiluan ikusi eta, azkenean, bere buruaz beste egin zuen. Mary berragertzeko errituan ispilu aurrean hiru kandela piztu behar dira eta ilea ehun aldiz orraztu, «Bloody Mary» hiru aldiz errepikatuz.

Verónica 
Veronica da Espainian hiri kondaira honek hartzen duen izena; batzuetan Carolina edo Micaela ere bai. Kondaira oso antzekoa da: neska gazte eta eder bat, ispilu aurrean. Esaten da bizien eta hildako munduen artean gelditutako neska dela. Bertsio batzuen arabera Satanen alaba da. Bere egoera galdu hori ouija saio baten ondorioa izaten da. Antza, Veronica ouija saio batean espirituekin jolasten saiatu zen eta, ondorioz, aulki batek buruan jo eta hil egin zuen; beste bertsioetan burua ispilu baten aurka jo zuen eta hil egin zen.

Kondaira zineman 
Kondaira film askotan jasoa izan da. Hona hemen batzuk:
 Candyman (1992)
 Urban Legend 3: Bloody Mary (2005).
 Paranormal Activity 3 (2011).
 American Mary (2012).
 Paranormal Activity 5 : Ghost Dimension (2015).
 Verónica (2017). Zuzendaria: Paco Plaza.

Musikan 
 Lady Gaga: "Bloody Mary" Born This Way diskoan.
 New Years Day taldea: "Bloody Mary", Victim To Villain diskoan.
 Silversun Pickups taldea: "Bloody Mary" Neck of the Woods diskoan.

Erreferentziak

Bibliografia 
 José Manuel Pedrosa eta Sebastián Moratalla (2002): La ciudad oral. Literatura tradicional urbana del sur de Madrid. Teoría, métodos, textos. Madril: Consejería de Educación.

Kanpo estekak 
 :Ispiluen aurrean gertatuko fenomenoen azalpen zientifikoa.

Hiri kondairak
Mamuak (hildako izakien espirituak)
Folklorea
Igarpena
Emakumezko izaki legendarioak
Naturaz gaindiko elezaharrak