Camila O'Gorman

Camila O'Gorman (Buenos Aires, Rio de Plata probintzia elkartuak, 1825eko uztailaren 9a - Santos Lugares de Rosas, Argentinako konfederazioa, 1848ko abuztuaren 18a) gazte argentinarra izan zen, eta maitasun-istorio tragiko baten protagonista izan zen Juan Manuel de Rosasen bigarren gobernuan. Bere kaperako apaiz zen Ladislao Gutiérrezekin maiteminduta, berarekin ihes egin zuen 1847ko abenduaren 12an Corrienteseko Goya hirian babesteko. Azkenean harrapatu eta Gobernuaren aurrera eramanda, fusilatzea erabaki zen.

Lehen urteak 

O’Gorman Buenos Airesen jaio zen, 1825eko abuztuaren 12an bataiatu zuten, Merced Ama Birjina elizan, Maria Camila izenaz. Gurasoak Adolfo O'Gormanen (Frantzia uhartekoa) eta Joaquina Ximénez Pintoren (Buenos Airesen jaioa) ziren. Sei seme-alabetatik bosgarrena izan zen Irlandako, Frantziako eta Espainiako jatorri mistoko goi-mailako familia batean hazia. Argentinako familia boteretsuetako bi nebek karrera errespetagarria hasi zuzten Argentinako gizartean. Bata, Eduardo O'Gorman, Jesuiten Ordenaren alde agertu zen; bestea, Enrique O'Gorman, poliziaren eta espetxearen buru izan zen, eta onarpen orokorra lortu zuen Buenos Airesen sukar horiaren epidemian izan zuen zereginagatik, eta Buenos Airesko Polizia Akademiaren sortzailea izan zen. Camila gizarte heziaren baluartetzat hartzen zen, eta maiz dantzatzen zuen jai formaletan gobernadorearen egoitzan. Manuelita Rosasen, Juan Manuel Rosas gobernadorearen alabaren lagun mina eta isilmandatari ezaguna ere bazen.

Eskandalu publikoa 
1843an, 18 urteko Camila O’Gormanek eta19 urteko apaiz jesuita bat, aita Ladislao Gutiérrez ezagutu zuen. Jesuita hori Camilaren nebarekin batera mintegira joan zen eta antzeko ingurune batetik zetorren, haren osaba Tucumán probintziako gobernadorea baitzen. O'Gorman familiako erretore izendatu zuten, eta laster hasi ziren haien familiako jabeengana gonbidatzen. O’Gormanek eta Gutierrezek berehala ekin zioten ezkutuko maitasunari.

Lau urte geroago, 1847ko abenduaren 12an, goizaldean, Camila O’Gormanek eta Ladislao Gutierrezek ihes egin zuten. Helburua Rio de Janeirora (Brasilgo Inperioko hiriburua) iristea zen, han oharkabean pasatuko baitziren. Baina, ezagutzen ez diren arrazoiengatik, ez zuten bidaiatzen jarraitu. Goya hiribilduan geratu ziren, Corrientes probintzian (orduan Benjamín Virasoro gobernadorearen kontrolpean, Rosasekiko mendekotasuna zuena). Ladislao Gutiérrezek «Máximo Brandier» izena hartu zuen, eta Camila O’Gormanek «Valentina Desán» izena hartu zuen. Saltatik zetozela esaten zuten, eta han merkataritzan aritzen zirela. Herrixkako lehen eskola sortu zuten errentan zuten etxean bertan. Ikasle gehiago hartzeko bi aldiz etxe handiagora joan behar izan zuten.

Eskandalua Buenos Airesen zabaldu zenean, Rosasen jarraitzaile batzuek bahitua izan zela esaten hasi ziren.

Espetxea eta fusilamendua 

1848ko ekainaren 16an (ihes egin eta zazpi hilabetera) elkarrekin joan ziren herriko etxe bateko festa batera. Han, Michael Miguel Gannon irlandar apaizak —herrian barna— Gutiérrez ezagutu zuen eta bake-epailearien aurrean salaketa jarri zuen. Atxilotu eta banandu egin zituzten. Camila Baibiene familiaren etxera bidali zuten, eta handik egun gutxira, Benjamín Virasoro gobernadorearen zuzeneko aginduz, biak kartzelara eraman zituzten.  Camilak ez zela bortxatua izan esan zuen, eta maitasun-istorioaren abiarazlea eta ihesaren ideologoa bera zela gaineratu zuen. O'Gorman eta Gutiérrez berriro eraman zituzten Buenos Airesera, epaitu ahal izateko.

Rosas gobernadorea federalek berek zirikatu zuten, baita Adolfo O’Gorman neska gaztearen aitak ere. 1848ko martxoaren 3an, Domingo Faustino Sarmientok (Txileko Santiagon erbesteratua) hauxe idatzi zuen:Muturreraino iritsi da [[Juan Manuel de Rosas–Calígula del Plata]ren tirania beldurgarriaren azpian Buenos Airesko apaiz zakar eta ezpuruek gizarte oneneko neskekin ihes egiten dutela, eta izara gaiztoak ez duela inolako neurririk hartzen [sic] lizunkeria horien aurka.                                                                                                                   Domingo Faustino Sarmiento.
Manuelita Rosas —Camilaren laguna eta Juan Manuel de Rosasen alabaren iritziaren kontra, Rosas gobernadoreak fusilamendua agindu zuen— apaizaren kastitate-botoak haustearen eta Irlandako komunitatearen gainean erakartzen zuen ospe txarraren aurkako herri-amodioaren aurrean erakartzen zuten izen txarra zela eta. Handik gutxira, 1848ko abuztuaren 18an Santosko kuartel nagusiaren inguruan Rosasko lekuan (gero Ayacucho, La Crujía eta Libertad artean, San Andrés herria, General San Martín).

1849ko abuztuaren 26an, Domingo Faustino Sarmientok «Camila O’Gorman» izeneko oharra argitaratu zuen La Crónica de Montevideon, eta bertan kritikatu zuen neskaren fusilamenduan agerian jarritako basakeria.

Ondorengo bertsio batzuk, gero eleberrietan eta filmetan errepikatuak, O'Gorman zortzi hilabeteko haurdun zegoela esaten zuten, Ladislaorekin batera fusilatu zutenean, baina ez dago ez erregistrorik, ez lekukoen kontakizunik, ez iturri historikorik, haurdunaldi hain aurreratu eta nabaria funtsatzeko, horrek, seguru asko, epaia betetzeari uko egitea ekarriko baitzuen.

Hala eta guztiz ere, esan behar da Santos Lugares taldeko komandantearen, Antonino Reyesen, memorietan esaten dela Camilak haurdun zegoela esan zuela, eta Castellanos aitak, fusilatu aurretik, ur bedeinkatua eman ziola edateko, umea bataiatzeko.

Autore batzuen arabera, Argentinako zuzenbidearen edo Espainiatik jasotako zuzenbidearen lege bakar batek ere ez zuen baimentzen heriotza-zigorra egindako egintzengatik, eta Gutiérrez eliza-justiziaren aurrera eraman behar zuten, non, indarkeriarik gabeko bahiketaren egile gisa, ondasunak konfiskatzeko zigorretik pasagarria baitzen, Fuero Juzgo 1. Legearen 3. liburuko 3. izenburuaren arabera, eta, elizgizon apal eta ankerkeria arinaren bidez zigortu behar baitzen. Camilari dagokionez, bere etxera bidali besterik ez zen egin behar. Erreboltismo historikoaren eskolako José María Rosa historialariak dioenez, indarrean zeuden legeek heriotza-zigorrarekin  lapurreta eta eskandaluarekin zigortzen zituzten ekintzak , 1 4-71, I 18-6 eta VII 2-3 kontusailen arabera.

Martín Ruiz Morenok hauxe esan zuen La Organización Nacional saioan:"Hilketa arrunta izan zen. Prozesurik, epaiketarik, defentsarik eta entzunaldirik gabe”.Federico Terrerori zuzendutako 1870eko martxoaren 6ko gutun batean, Rosasek hauxe esan zuen:” Inork ez zidan gomendatu Gutiérrez apaiza eta Camila O’Gorman exekutatzea, eta inork ez zidan hitz egin, ezta bere alde idatzi ere. Aitzitik, elizbarrutiko lehen pertsona guztiek krimen ausart horri buruz hitz egin edo idatzi zidaten, eta horrelako edo antzeko beste eskandalu batzuk prebenitzeko ale baten premia larriari buruz. Nik gauza bera uste nuen. Eta erantzukizuna nirea izanik, exekuzioa agindu nuen.1852ko irailaren 2an, Camilaren gorpuzkiak O'Gorman-Isla familia-bobedara eraman zituzten, Errekoletako hilerrian.

Aintzatespenak

Kale-izena 
 Buenos Airesek kale batek bere izena du

Zinemara eramandako historia 

 Zinema mutura eraman zuen lehen aldiz Mario Gallo zuzendariak, Camila O´Gorman izenburupean. Salvador Rosich eta Blanca Podestá ditu protagonista, eta 1910eko maiatzaren 22an estreinatu zen, Mendeurrena ospatu eta hiru egunera, Colón biografoan, Avenida de Mayo eta Lorean. Ez dago horren kopiarik.

 1954an, Camila O'Gormanen istorioa El destino izenburupean egin zen, Luis César Amadorik zuzendua eta Zully Moreno, Carlos Cores eta Alfredo Alcón protagonista zituela.

 Camila (1984an María Luisa Bembergek zuzendua) atzerriko film onenaren Oscarrerako izendatu zuten. Susú Pecoraro eta Imanol Arias dira, hurrenez hurren, neska gaztea eta parrokoa. Mona Maris Ana Perichon, "La Perichona", agertzen da.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Coghlan, Eduardo A., Los Irlandeses en Argentina: su Actuación y Descendencia (Buenos Aires, 1987), 420. or.
 Julianello, María Teresa, The Scarlet Trinity: The Doomed Struggle of Camila O'Gorman against Family, Church and State in 19th-Century Buenos Aires.
 Luna, Félix (arg.), Camila O'Gorman (Buenos Aires: Planeta, 2002).
 Marta Merkin.,Camila O`Gorman.La historia de un amor incorrector, Hegoamericana, 1997.
 Enrique Eduardo GALIANA; Camila O'Gorman eta Wadislao Gutierrez, Ediciones Moglia S.R.L. Arruntak, 2009ko uztaila.Medidas de seguridad.
 Miguel Cabrera, Buenos Aireseko Elizetako Kultur Gida, www.baireschurch.blogspot.com
 De Arriba, Héctor Daniel.Camila O'Gorman-Uladislao Gutiérrez. Fusilamendu polemikoa arte-diziplinen bidez (XIX.-XX. mendeak)I., II. eta II. zatiak. Nire idatziak, 2012-2013.
 De Arriba, Héctor Daniel. Perichona eta bere biloba Camila, Ediciones Mis Escrito, 2013.
 Aldo Pellegrini, Apostasia, Argonauta argitaletxea, Bs. As., 2014.
 Manuel Bilbao, Antonino Reyesen adierazpena eta memoriak. Sobre la vida y la edad de Juan Manuel de Rosas, Estudios de Nuestra Patria seriea, Freeland argitaletxea, Buenos Aires, 1974.
 Agustín Pérez Pardela, "Camila" liburuaren egilea, Buenos Aires, 1983, Bruguera argitaletxea.

Kanpo estekak 

 Dictionary of Irish Latin American Biography (en inglés)
 Segmento del film "Camila" con Susú Pecoraro e Imanol Arias.
 Acta de bautismo de la iglesia de la Merced, Buenos Aires.
 Olaza Pallero, Sandro.El fusilamiento de Camila O'Gorman. Consideraciones histórico-jurídicas. En: Kesting, Eduardo Alejandro: Historias, Instituciones, Personajes.
 Camila O’ Gorman & Ladislao Gutiérrez: el amor más prohibido.
 Página dedicada a Camila O’Gorman

Buenosairestarrak
La Recoleta hilerrian lurperatutakoak
Fusilatuak