Mangosuthu Buthelezi

Mangosuthu Gatsha Buthelezi printzea (Mahlabathini, Natal probintzia, 1928ko abuztuaren 27a - 2023ko irailaren 9a) hegoafrikar politikaria eta zulu printzea izan zen.

Zulu errege familian jaio zen eta hiru errege zuluren lehen ministroa izan zen. Apartheid garaiko politikari beltz nabarmenetako bat izan zen. KwaZulu bantustanaren agintari eta menderatzaile absolutua izan zen 1977an sortu zenetik 1994an abolitu zen arte. 1975ean Inkatha Freedom Party alderdi politikoa sortu zuen.

Apartheidaren aurka agertu zen publikoki, eta Nelson Mandelaren askapenaren alde borrokatu zuen, baina Afrikako Kongresu Nazionaleko kideek gogor kritikatu zuten borroka armatua eta erregimenaren aurkako zigorrak bezalako gaietan izan zuen moderazioagatik. Erregimenaren dirua onartu zuen Inkatha armatzeko eta indarkeria bultzatzeko 1980ko eta 1990eko hamarkadetan. Hasieran 1994ko hauteskundeak boikotatu zituen arren, azkenean horietan parte hartu zuen. Hegoafrikako gobernuko Barne Arazoetako ministroa izan zen 1994tik 2004ra. Bere alderdia KwaZulu-Natal probintzia berritik kanpo hedatzen saiatu zen, eta 2019an Inkathak botoak galdu ondoren, buruzagitzatik erretiratu zen.

1964an Cetshwayo errege zulu bere arbasoaren papera antzeztu zuen Zulu filmean.

Lan  hautatuak 
  Power is Ours. Books in Focus. 1979. .
 South Africa: Anatomy of Black-White Power Sharing: Collected Speeches in Europe of Chief M. Gatsha Buthelezi. Emmcon Books Nigeria. 1986. .
 South Africa: My Vision of the Future. St. Martin's Press. 1990. .
 Transkei Independence. Black Community Programmes, Durban. Black Viewpoint No. 4, 1976.

Bibliografia
 de Kock, Wessel (1986). Usuthu! Cry Peace!: The Black Liberation Movement Inkatha and the Fight for a Just South Africa. Open Hand Press. .
 Maré, Gerhard; Hamilton, Georgina (1987). An Appetite for Power: Buthelezi's Inkatha and South Africa. Ravan Press. .
 Nxumalo, Mzala (1988). Gatsha Buthelezi: Chief With a Double Agenda. Zed Books. . 
 Nzimande, Themba (2011). The Legacy of Prince Mangosuthu Buthelezi: In the Struggle for Liberation in South Africa. Xlibris Corporation. .
 Smith, Jack Shepherd (1988). Buthelezi: The Biography. Hans Strydom Publishers. .
 Temkin, Ben (2003). Buthelezi: A Biography. Taylor & Francis. .
 Tillmanns, Aljoscha (2020). Development for Liberation: M.G. Buthelezi's and Inkatha's Initiatives Towards a Different South Africa. Universität Duisburg-Essen. .
 Williams, J. Michael (2009). "Legislating 'Tradition' in South Africa". Journal of Southern African Studies. 35 (1): 191–209. .

Kanpo estekak 

Zuluak
Hegoafrikako anglikanoak
Hegoafrikako politikariak
Hegoafrikako idazleak