Caroline Haslett

Caroline Harriet Haslett (Worth, Crawley, Erresuma Batua, 1895eko abuztuaren 17a - Bungay, Erresuma Batua, 1957ko urtarrilaren 4a) ingeniari elektrikaria izan zen, industria elektrikoaren administratzailea eta emakumearen eskubideen defendatzailea.

Women's Engineering Societyko lehen idazkaria eta The Woman Engineer aldizkariaren sortzaile eta editorea izan zen. Laura Annie Willsonekin batera, Electrical Association for Women (Emakumeentzako Elkarte Elektrikoa) elkartearen sortzaileetako bat izan zen, Margaret, Lady Moir-en laguntzarekin. Aldizkari garaikideetan deskribatzen den bezala, aitzindaria izan zen 'miresgarrietan', hala nola Bristoleko etxe guztiz elektrikoa 1935ean. Electrical Association for Women elkartearen lehen zuzendaria izan zen 1925ean. Haien interes nagusia energia elektrikoaren onurak aprobetxatzea zen, emakumeak etxeko lanetatik askatzeko, beren nahiak etxetik kanpo lortu ahal izateko.

Komandante Dama eta Britainiar Inperioko Ordenako komandante izendatu zuten.

Biografia 
Worth-en jaio zen (gero Crawley izan zena, Sussex mendebaldea). Gurasoak Robert Hasletten trenbide-seinaleen instalatzaile eta kooperatiba-mugimenduaren aktibista, eta  Caroline Sarah, Holmes ezkongabetan, ziren. Alaba nagusia zen. Haywards Heath-en eskolara joan ondoren, idazkaritza komertzialeko ikastaroa egin zuen Londresen, eta Suffragette mugimenduarekin bat egin zuen. Amaren kontaktu baten bidez, Cochran galdara-enpresan hasi zen lanean langile gisa, eta Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoarekin (WSPU, ingelesezko siglak) bat egin zuen. Lehen Mundu Gerran Cochraneko lantegietan lan egin ondoren, ingeniaritzako oinarrizko prestakuntza jaso zuen Londresen eta Annanen, Dumfriesshiren; une horretatik aurrera, mundu elektriko eta profesionalean aitzindari bihurtu zen.

Karrera profesionala 
1919an, Haslettek Cochran's utzi zuen, Women's Engineering Society (WES) elkartearen lehen idazkaria eta The Woman Engineer aldizkariaren lehen editorea izateko. 1932ra arte zuzendu zuen.

1920ko ekainean Atalanta Ltd emakumeentzako ingeniaritza-enpresa sortzen lagundu zuen. 

1920ko hamarkadaren hasieran, etxe gutxik zuten argi elektrikoa edo berogailua, eta askoz gutxiago etxetresna elektrikoak; Sare Nazionala ez zegoen artean. 1924an, Mabel Lucy Matthews harengana hurbildu zen, emakumeen karga arintzeko elektrizitatearen etxeko erabilera zabaltzeko zuen ideia zela-eta. Ingeniari Elektrikoen Erakundeak eta Garapen Elektrikoaren Elkarteak atzera bota zuten proposamena, baina Haslettek bere aukerak ikusi zituen. Kontzeptua gustatu zitzaion, eta Lady Katharine Parsons konbentzitu zuen, orduan WESeko lehendakaria baitzen, bilera bat antolatzeko eta bertan eztabaidatzeko.

1924ko azaroan Asociación Eléctrica de Mujeres elkartearen lehen zuzendaria izan zen, eta haren zuzendari izan zen 1956ra arte, osasun-arazoengatik erretiroa hartu behar izan zuen arte; 1924tik 1956ra The Electrical Age, EAWren aldizkaria, argitaratu zuen.

Haslett Emakume Profesional eta Enpresarientzako Behin-behineko Women's Club-eko kide izan zen (1924an sortua), Gertrude Leverkus arkitektoarekin, Eleanor Rathbone doktorearekin batera. Louisa Martindale eta Lady Rhondda. Six Point Group-eko kide exekutiboa ere izan zen, Lady Rhonddak 1921ean sortua, Erresuma Batuko legean emakumeentzako sei berdintasun-puntu aldatzeagatik presioa egiteko: politikan, lanean, moralean, gizartean, ekonomian eta legeetan.

1925ean, Women's Engineering Societyk arreta nazionala erakarri zuen Wembley-n hitzaldi berezi bat antolatu zuenean, Zientzia, Industria eta Merkataritzako Emakumeen Nazioarteko Lehen Konferentziarekin batera. Isabel Bowes-Lyon York-eko Dukesak inauguratu zuen hitzaldia, eta Nancy, Lady Astor, Komunen Ganberan eserlekua hartu zuen lehen emakumea, izan zuen buru. Halaber, Caroline Haslett ezagutarazi zion jende gehiagori. WESeko idazkari izaten jarraitu zuen 1929ra arte, ohorezko idazkari bihurtu zen arte, eta 1940-1941eko gizartearen presidente izan zen (Edith Mary Douglas ontziolako zuzendariaren ondorengoa izan zen, eta Gertrude Entwistle ingeniari elektrikoaren ondorengoa).

Haslett izan zen Berlinen 1930ean Energiaren Mundu Konferentzian delegatutako emakume bakarra, eta Britainia Handiaren ordezkari izan zen ondorengo energia-hitzaldietan. Hurrengo 20 urteetan, bere jarduera publikoak apartekoak izan ziren, Margaret Partridge lagunak, ingeniari elektrikoak eta WESeko beste presidente batek deskribatu bezala:"Britainia Handiko Administrazio Institutuko (1946-1954), Industria Ongizateko Elkarteko, Aliantza Industrial Nazionalekoa, Administrazio Langileen Elkargoko eta London School of Economicseko kide izan zen; Queen Elizabeth College eta Bedford College for Womenekoa; Emakumearen Prestakuntza eta Enpleguko Batzorde Nagusiko kidea; Royal Society of Arts 1941-1955 erakundeko kontseiluko kidea eta lehendakariordea; eta Emakume Enpresaburu eta Profesionalen Federazio Britainiarreko lehendakaria. Emakumeen Aholku Batzordeko eta Lan Ministerioko Izendapen Saileko Aholku Kontseiluko kide izan zen; Lanaren Nazioarteko Erakundeko Emakumearen Lanari buruzko Korrespondentzia Batzordeko kide; eta Ingeniari Elektrikoen Erakundeko (IEE) kide izendatu zuten lehen emakumea."
1932an, Lehen Mailako Segurtasun Elkarte Nazionalak (Istripuei Aurrea Hartzeko Errege Elkartearen aitzindaria) etxeko segurtasunera zabaldu zituen bere jarduerak, eta Caroline Haslett Etxeko Segurtasun Batzordeko buru izendatu zuten, eta kargu hori 1936ra arte bete zuen. Elkarteko lehen emakume lehendakariordea izan zen 1937an.

1940ko martxoan, Woman Power Committee sortu zen, Haslett eta Lady Astorren arteko elkarrizketetan oinarrituta, gerran emakume britainiarren interesak babestuko zituen erakunde bat sortzeko asmoz. Ordura arte, gobernuaren lan-politika ahula eta diskriminatzailea izan zen emakumeentzat, eskubideen eta lansarien berdintasunari dagokionez. Alderdi politiko guztietako emakume parlamentarioek erakundearen eraketaren alde egin zuten, nahiz eta gero sindikatuek parte hartzeko arazoak izan ziren.

Bigarren Mundu Gerran, Nazioarteko Espazio Estazioak gerraosteko Britainia Handiko instalazio elektrikoetarako baldintzak aztertzeko deitutako 20 pertsonako batzordean parte hartu zuen emakume bakarra (eta segurtasuneko aditu bakarra) izan zen, gerraosteko eskema zabalago baten parte.

Eraikuntza azterlanak. Gomendio horietako asko entxufeen estandar berri bat izan ziren, eta lehen gomendioa hau izan zen:"Haur txikien segurtasuna bermatzeko, oso garrantzitsua da korronte-hartuneko kontaktuak kontraleihoek edo antzeko baliabideek edo korronte-hartunearen berezko diseinuak babestea".Emaitza BS 1363 eredua izan zen. Txostenak eraztun-zirkuituaren sistema ere gomendatzen zuen, estandar bihurtuko zena. 

Haslett 1936an erakundeko presidenteorde eta presidente izan zen 1950ean; eta gobernuko lan-talde baten buru izan zen lehen emakumea izan zen: Merkataritza Batzarreko Galtzerdi-industriako lan-taldea, 1945-1946. Urte askoan Nazioarteko Gaien Errege Institutuko (Chatham House) eta Royal Institutioneko kide izan zen. Crawley New Town Development Corporation 1947-1956ko kide izendatu zuten; eta haren lehendakariordea (1948) eta Garapen Elektrikoaren Elkarte Britainiarreko lehen presidentea (1953–54) izan zen. Erresuma Batuko gobernua ordezkatu zuen AEBko misio komertzialetan. Estatu Batuek, Kanadak eta Eskandinaviak, eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren, lidergoa hartu zuten Alemanian autoritate britainiar eta estatubatuarrek emakumeentzat antolatutako hitzaldietan.

Margaret Partridge-ren iritziz, Hasletten karrera multifazetikoaren lorpen gorena 1947an lortu zen, Britainia Handiko Elektrizitate Agintaritzako (BEA) kide izendatu zutenean, eta geroago Elektrizitate Zentraleko Agintaritza, jabetza nazionaleko industria administratzeko eratu zena. 1949an, bere meatzaritzako ontzietako bat Dame Caroline Haslett izendatu zuen BEAk, bertako kide izan zen lehen emakumearen omenez. Haslettek meatzari-ontziaz eta haren tripulazioaz interesatu zen, eta bere argazkia ofizialen jangelan jarri zuen. 1950etik hil zen arte Londresko Konderriko Bake epaile izan zen.1952an, Gabonetako txartela eskuratzeko, kaian Batterseako zentral elektrikoaren parean zegoen itsasontziaren marrazkia eskatu zuen. JP Gibson. Haren marrazkia hain zen ona non esan baitzuen "ia lokatza usaindu zitekela."  BEA erakundeak Caroline Haslett Trust sortu zuen, bere kideei bekak eta bidaia-bekak emateko.

Azken urteetan, Rosalind Messenger ahizparen (eta biografoaren) etxean bizi izan zen Bungayn (Suffolk), eta 1957ko urtarrilaren 4an tronbosi koronario baten ondorioz hil zen. Bere testamentuan bere gorpa elektrizitatez errausteko eskatu zuen. Uste da horrela egin zela Londres hiriko errausketa-gelan.

Aintzatespenak 

 1931n Haslettek emakumeei eskaini zizkien zerbitzuak aitortzeko, Britainiar Inperioaren Ordenaren komandante izendatu zuten. 
 1947an, Merkataritza Batzarrerako eta Lan Ministeriorako egindako lana aitortzeko, Britainiar Inperioko Dama Komandante izendatu zuten. Britainiar Inperioaren Ordena. 1932an Ingeniari Elektrikoen Erakundeko (IEE) kide hautatu zuten.

 1945ean, Hasletten erretratua Ethel Léontine Gabainek sortu zuen, Gerrako Artisten Aholku Batzordeak eskatutako telesail baten barruan. Orain, Gerrako Museo Inperialaren esku dago.
 1949an, bere meatzaritzako ontzietako bat Dame Caroline Haslett izendatu zuen BEAk, bertako kide izan zen lehen emakumearen omenez. Haslettek meatzari-ontziaz eta haren tripulazioaz interesatu zen, eta bere argazkia ofizialen jangelan jarri zuen.
 BEA erakundeak Caroline Haslett Trust sortu zuen, bere kideei bekak eta bidaia-bekak emateko.

 Crawley Arts Council-ek eta EDF Energy-k plaka urdin bat eraiki dute memoria ohoratzeko. Bere izena daraman kale batean dago: Haslett Avenue East, Three Bridges, Crawley, West Sussex.
 Milton Keyneseko Caroline Haslett lehen hezkuntzako eskolak (Buckinghamshire) ere bere izena du.

 2019ko apirilean eta maiatzean Caroline Haslett Memorial Project bere bizitzari eta lanari buruzko erakusketa egin zen, Hawth Theatren (Crawley).

Argitalpenak 
Hauek dira Caroline Hasletten argitalpen batzuk:

 The Electrical Handbook for Women (1934);
 Teach Yourself Household Electricity (E. Edwards-ekin lankidetzan, 1939);
 Munitions Girl, A Handbook for the Women of the Industrial Army (1942);
 Problems Have No Sex (1949)

The EAW Electrical Handbook de la Electrical Association for Women zuzendu zuen, 1934an lehen aldiz argitaratua, eta 1961rako zazpi argitalpen argitaratu zituen. Aldizkari eta hitzaldietan ere artikulu ugari idatzi zituen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Emakumeen Ingeniaritza Elkartea
 Profila: Caroline Haslett
 Ingeniaritza-kronogramak
 Emakume ingeniarien artxiboa  artxibatua . Artxibatu
 Caroline Haslett-en IET Archives-en biografia.  artxibatua, . Artxibatu

Britainiarrak
Ingalaterrako feministak
Emakume ingeniariak
Emakume aitzindariak
Erresuma Batuko ingeniariak
Britainiar Inperioko Ordenaren Dama komendadoreak