Sofi Oksanen

Sofi Oksanen (Jyväskylä, Finlandia, ) finlandiar idazle bat da. Dramaturgia ikasi zuen Helsinkiko Antzerki Akademian. Oksanenek bost eleberri idatzi ditu eta guztietan sarituena Garbiketa () izan da. Nazioarteko hainbat literatura sari irabazi ditu. Bere lanak 50 hizkuntzetara itzulia izan da eta guztira bi miliotik gora ale saldu ditu.

Finlandian jaio zen eta aita finlandiarra eta ama estoniarra du.

Bizitza 

Sofi-Elina Oksanen Jyväskylän jaio eta hazi zen, Erdialdeko Finlandian. Bere aita finlandiar elektrizista da eta ama Estoniako ingeniari bat, sobietar garaian Estonian hazi eta Finlandiara emigratu zuena 1970eko hamarkadan. Oksanenek literatura ikasi zuen Jyväskyläko Unibertsitatean eta Helsinkiko Unibertsitatean eta, geroago, antzerkia Helsinkiko Finlandiako Antzerki Akademian. Oksanenek eztabaida publikoan parte hartzen du Finlandian sutsuki, eta egungo gaiei buruz zutabeen bidez eta eztabaida programetan iruzkinak egiten ditu.

Lana 

Oksanen Stalinin lehmät eleberriari esker ezaguna egin zen ("Stalinen behiak") (2003), neska gazte baten jate nahasteei eta finlandiara emigratu zuten emakume estoniarren irudiari buruzko istoria. Runeberg sarietarako izendatua izan zen.

Bi urte geroago, bere bigarren eleberria Baby Jane (2005) argitaratu zuen, antsietate nahasteaz eta bikote lesbianen arteko indarkeriaz.

Oksanenen lehen antzerki lana Puhdistus ("Garbiketa") 2007an antzeztu zen Finlandiako Nazio Antzokian. Lan honetatik garatu zuen Oksanenek hirugarren eleberria, Puhdistus (2008). Finlandiako salduenen zerrendan lehen postuan sailkatu zen, eta sari ugari jaso zituen Finlandian eta atzerrian.

Garbiketa Estatu Batuean La MaMa Experimental Theatre Club antzokian estreinatu zen, New Yorken, 2011ko otsailaren 10ean. Testua Eva Buchwaldek itzuli zuen eta Zishan Ugurluk zuzendutako ekoizpena da. Data hortatik aurrera, 11 herrialdeetan ekoiztu da, Norvegia, Frantzia, Portugal, Espainia, Suedia, Islandia, Lituania, Alemania eta Hungaria. Londresen ere estreinatu zen, Arcola Antzokian, otsailaren 22tik martxoaren 24ra, Elgiva Fieldek zuzendutako ekoizpen berriarekin.

Antti Jokinen zuzendariak zinemara egokitu zuen eleberria 2012an, 85. Oscar Sarietarako Finlandiako aukeratzat hautatua izan zen, Atzerriko Hizkuntzan Film Onenari Sariarako. Garbiketa, Jüri Reinverek konposatutako opera batean egokitu zen eta 2012an Opera Nazionalean estreinatu zen.

2012an, Oksanenek Sobiet Gulagetako espetxeen mapa argitaratu zuen, Niilo Koljonenek marraztua, Ikus-entzunezko Artxibo Nazionalean.

Laugarren eleberriak Kun kyyhkyset katosivat ("Usoak desagertu zirenekoa") Finlandian argitaratu zen 2012an eta urteko eleberri finlandiar salduena izan zen. Izenburua, Estoniako alemaniar okupazioan, alemaniar soldaduek Tallinngo uso guztiak harrapatu eta jan zituztenekoari buruzkoa da.

Oksanen-ek nazioarteko egunkarietarako hainbat artikulu ere idatzi ditu. Ohiko gaiak ditu hitz egiteko askatasuna, emakumeen eskubideak, errusiar politika, informazioa gerra eta immigrazioa.

Euskaratutako lanak 

 Garbiketa (Puhdistus), Alberdania-Erein, 2011

Sariak 

Finlandian, Oksanenek Finlandia Sari ospetsua (2008), Runeberg saria (2009) eta Ahhdistuseko Kontseilu Nazionalerako Literatura saria jaso zituen (2010) Garbiketa eleberriagatik.

Atzerrian ere hainbat sari jaso ditu, hala nola, Suediar Akademiaren Ipar Saria eta Frantziako Femina saria.

Erreferentziak

Kanpo loturak 

Finlandiako idazleak
Atzerriko Femina sariaren irabazleak