Nwal-Endéné Miyem

Nwal-Endéné Miyem, gehienek Endy Miyem deitua (Reims, Frantzia, 1988ko maiatzaren 15a), saskibaloi jokalari frantziarra da. 

Frantziako taldearekin, Europako titulu bat lortuko du 2009an, zilarrezko domina 2013, 2015, 2019 eta 2021; brontzezko domina 2011n, eta bi domina olinpiko, zilarra 2012an eta brontzea 2020an.

Biografia

Frantziako taldeak 
Kamerungo jatorriko gurasoetatik jaioa, Essomé Miyem du anaia txikia. 16 urte eta gutxiagoko Frantziako talderako hautatuko dute 2017an. 2003an, maillot urdinaren pean jokatuko du nazioartean kadeteen Europako txapelketan. Txapelketa horretan, frantsesek bosgarren postua lortuko dute. Debutean, batez beste, 2,5 puntu saskiratuko, eta 2,8 errebote harrapatuko ditu 9,66 minututan. Hurrengo urtean, 27 minutu jokatuko ditu, eta 11,1 puntu; 7,2 errebote, eta 0,4 pase egingo ditu. Frantziak lehiaketako zazpigarren lekuan amaituko du. 

2005ean, 18 urte eta gutxiagoko Europako Txapelketa jokatzen duen Frantziako taldearekin jokatuko du. Sandrine Gruda, Jennifer Digbeu, Angeli-Sophie Pagnier eta Anaël Lardy dauden taldean, 7,4 puntu, 5,5 errebote eta 0,5 paseko estatistika erabakigarriak aurkeztuko ditu. Frantziak hirugarren postuan amaituko du, Serbia eta Montenegroko selekzioa 85-74 garaituta. Hurrengo denboraldian, selekzioko jokalari nagusia izango da, urdinen saskiratzaile onena 17,3 punturekin, baita errebote-jasotzailea ere 10 erreboterekin. Frantzia, final-laurdenetan kanporatuta (txapelketa talde gisa jokatuko da, eta Frantzia 5. sailkatu), azkenean, seigarren postuan amaituko du lehiaketa. 

Munduko bere lehen txapelketa jokatzen du Moskun, 21 urte eta gutxiagoko munduko txapelketan. Frantziarrek, zeinaren hiru saskiratzailerik onenak Sandrine Gruda (19,6 puntu), Miyem (11,1) eta Isabelle Yacoubou (10,3) diren, hirugarren postuan amaitzen dute, AEBren eta Australiaren atzetik, eta, finalaurrekotan, porrota bakarra jasoko dute, Australiaren aurrean, 88-81eko emaitzarekin. Endéné Miyemek 6 errebote harrapatuko ditu. Astebete geroago, 20 urte eta gutxiagoko Europako Txapelketa jokatuko du, eta estatistika hauek aurkezten ditu: 14,6 puntu, Frantziako saskiratzailerik onena, 8,2 errebote eta 0,5 pase. Uda horretan, Miyemek bigarren brontzezko domina irabaziko du finalaurrekoetan serbiarrekin 76-64 galduta.

Frantziako taldearen kamiseta urdinarekin, 2008ko uztailaren 10ean debuta egiten du Alpe d'Huezen, Turkiaren aurkako partidan, 7 puntu lortuko ditu 67-37ko garaipenean. Denboraldi horretan, aktiboki hartzen du parte 2009ko Europako txapelketarako kalifikazioan; bi aldiz, urdinen saskiratzailerik onena bezala amaituko du. Kamiseta urdinarekin, 19 partida jokatuko ditu lehen urtean, eta, horietatik 9tan, 10 puntu edo gehiago lortuko ditu. Emaitzetan, 20,75 minutu erabiliko ditu 8,5 puntu egiteko, laugarren saskiratzaile frantziarra izateko eta 3,3 errebote lortzeko. 

Hurrengo denboraldian, Europako txapelketa jokatuko duten jokalarien artean dago. Sandrine Gruda, Isabelle Yacoubou-Dahoui, Emmeline Ndongue eta Élodie Godin jokalariez osatutako taldearekin, eta 11,44 minutuko joko-denboran arituko da; 4,2 puntu erregistratu, eta 2,3 errebote lortuko ditu. Bielorrusiarren aurrean lortuko ditu emaitzarik hoberenak, 8 puntu eta 6 errebote lehen txandan eta finalerdietan 11 puntu 15 minututan. Finalean, errusiarren aurka, hiru minutu besterik ez ditu jokatzen. Frantziarrek Sandrine Gruda eta Céline Dumercen gainean uzten dute borroka, batez ere; biak ala biak txapelketako bost handienen artean ere izendatuak izango dira, eta Europako bigarren titulua irabaziko dute. 

Selekzioetan ohikoa izanik, hautatzaile nazionalak 2010eko Munduko Txapelketa prestatzen ari dela deituko dio. Isabelle Yacoubou-Dahoui ez dagoenez, Sandrine Grudak, zeinak jada WNBA denboraldia amaitu duen, prestatzen ari diren frantziarren taldearekin bat egingo du, eta Émilie Gomis-ekin batera, frantziarren arma erasotzaileenetako bat izango da. Jakina, munduko txapelketan parte hartzeko atxikitako hamabi jokalarien artean egongo da. Talde horrek Sandrine Gruda (belaunezurreko tendoietan zaurituta) eta Émilie Gomis falta ditu; beraz, Endy Miyem gailenduko da selekzioaren balio seguru gisa, eta, lehen lau partidetatik hirutan, saskiratzailerik onena izango da.

Jaurtiketetan izandako arrakastaren ehunekoak behera egingo du hurrengo bi partidetan: 62-52ko Australiaren aurreko porrotean 8 puntu (11tik 4) eta 6 errebote eta 9 puntu (8tik 2) jaurtiketetan eta 4 errebote kanadarren aurrean 49-47ko garaipenean. Final-laurdenetan espainiarren aurka, Frantziako barruko jokalariek Sancho Lytle espainiar naturalizatu berriaren ekarpen erasokorra mugatzen dute, zeinak jaurtiketen eta erreboteen sailkapenean hamargarren postuan amaituko duen lehiaketa. Miyemek 11 puntu, (5etik 8) eta 5 erreboterekin amaituko du partida. Frantziarrek sei puntu aurretik daude 35 segundo faltan, 64-58; bukaeratik 8 segundo faltan, ordea, Miyemek bi aukeretatik saskiratze bakarra lortuko du frantsesei bi puntu emateko; Amaya Valdemorok, ordea, bi puntu lortzen ditu azken segundoan, eta luzapenerako eskubidea ematen dio Espainiari. Horretan, frantziarrek, 1,30 minutu faltan, bi puntu aurretik daude, baina ez dute puntu gehiagorik lortuko, eta 74-71 makurtzen dira.

Partida horretan orkatila batean lesionatuta, Miyemek ez du frantziarren azken bi partidak jokatuko, eta lehiaketako seigarren postuan amaituko dute. Mundialeko saskiratzaile frantziarrik onena bezala bukatuko du, batez besteko 11,9 punturekin eta taldeko errebote-hartzailerik onena bezala 5,1 erreboterekin. Pase-erabakigarriei dagokionez, bataz bestekoa 0,9 da partidako.

Sandrine Gruda Frantziako taldera itzultzean, Endéné Miyem aulkitik datorren jokalari paperera itzuliko da. Haren joko-denbora ere murriztuko da: 2019eko mundialean jokatutako ia 25 minuturen aurrean 17,4 minutu izatera. Bi emanaldirik onenak izango dira: Espainiaren aurka 16 puntu, 5 errebote eta pase bat eta Montenegroren aurka 21 puntu eta 5 errebote. Partida erabakigarrietan, 10 minutu besterik ez ditu jokatzen: punturik lortu gabe Lituaniaren aurka irabazitako partidan eta finalaurrekoetan Turkiaren aurkako galdutako partidan 4 puntu eta 5 errebote eskuratu ondoren, eta bost minutu baino ez ditu jokatuko Txekiar Errepublikaren aurka hirugarren postua jokoan; Frantziak 63-56 irabaziko du brontzezko domina lortuz. Lehiaketa osoko estatistikak 7,9 puntu, 3,9 errebote, 0,9 pase eta 0,2 eraso izango dira.

Talde olinpikorako hautatuta, 3. postura igarotzen da. Txekiar Errepublikaren aurkako final-laurdeneko azken laurdenean ikusiko dugu paper horretan. 14 punturekin, bere ekarpena erabakigarria izango da Céline Dumerc (23 puntu) eta barrukoei laguntzeko eta Frantzia finalaurrekoetara sailkatu ahal izateko.

2012. urtearen amaieran, emakumeen kirolak komunikabideetan duen azalpen ahula eta gizartean duen aintzatespen eskasa kontuan hartuta, Emmeline Ndongue eta Céline Dumercekin batera, Bourges klubarekin konpromisoa hartuko dute emakumezkoen talde eta kirol-egoera aztertuko duen topaketa orokorrak antolatzeko.

Parisen estatubatuarren aurrean prestatzeko topaketetan bikian zaurituta, bi partida besterik ez ditu jokatuko munduko txapelketan berriro erori eta hilabete batzuetan kantxetatik urrun egon aurretik. 2015eko Eurokopan, lehen itzuli bikaina egingo du (11,8 puntu, 3 puntuko % 60,6ko arrakastarekin, eta 2,8 errebote 26 minututan), berriz ere zango-sagarreko mina sentituko du; bigarren itzulian geldialdia eginda, final-laurdenetan itzuliko da, eta, errusiarren aurrean, 18 puntu lortuko ditu barruko eta kanpoko joko polit bat tartekatuz.

2015. urtean, Serbiaren aurka (68-76) 2015eko Eurokopako finalera iristen den taldeko kide da. 2015eko azaroko egonaldian Frantziako taldearekin, 22 puntu lortuko ditu Estoniaren aurrean.

Frantziako brontzezko taldearen parte izango da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

Ibilbidea klubetan 

Pierre Vincent-ek aurkitutako potentziala Bourgesen elkartuko da 2006an INSEPetik ateratzean. Langile porrokatua, Pierre Fosset-en arabera: «Lotsati handia da, ene! Nabarmentzea ere ez zaio gustatzen. Inoiz ez du zaratarik egiten. Behatu, entzun, asimila, ikasi. Bihotz-ezaugarri handiak ere baditu. Klubean, asko sartzen da haurrei zuzendutako proiektuetan, eta, jakina, asko gustatzen zaio...». Frantziako Txapelketan hainbat titulu irabaziko ditu.

2012-2013ko Euroligan 3. postua lortuko du 4 puntu eta 10 errebote eginez partida erabakigarrian, nahiz eta sudurra hautsi izan. 2013ko apirilean Bourgesekin, Frantziako txapeldun titulu berri bat irabaziko du, eta, 2013ko apirilean, bi urtez luzatuko du Bourgesekin hartutako konpromisoa: «Hasiera ez da erraza. Hemezortzi urteren buruan iritsi nintzen hona, eta hiru urterako sinatu nuen, baina  ez nituela hiru urte egingo esaten nion neure buruari, eta duela zazpi nago hemen. Atzerrirako proposamenak izan ditut, baina ezerk, ez ekonomiak ez kirolak, ez dit joateko gogorik ekarri. Dena konbinatuta, ezerk ez du balio Bourgesek beste. Nire bihotzeko elkartea da, nire etxea».

2013-2014 denboraldian, Bourgesekin Euroligako laugarren postua lortzen du: 18 partida jokatuko ditu 11,8 puntu, 6,4 errebote eta 1,1 pase-erabakigarriak, batez beste, lortuz. 2014an,  Bourgesek Frantziako zortzigarren kopa irabaziko du Villeneuve-d'Ascq-en aurka (57-48); Endy Miyem eraginkor batekin, 20 puntu, 11tik/9 eta 5 errebote emango ditu.

Frantziako taldean zaurituta, 2014ko udazkenean Bourgesekin lehiatzeko lehen hilabeteei uko egin behar dio. Txapelketara itzuli ondoren, Bourgesekin egindako ibilbideko estatistika hoberenak erakutsiko ditu, baina, denboraldiaren amaieran, atzerriko lehen esperientzia iragarriko du. Lehenik eta behin, USK Pragako taldearekin hitz egiten du, baina, azkenean, Errusiako Dynamo Koursk klubarekin sinatuko du (12,9 puntu eta % 52,1eko arrakasta jaurtiketetan, 5 errebote eta 2,3 pase-erabakigarri 14,8ko ebaluazioan). Apirilean, Frantziako 2015eko txapelketaren finala irabaziko du.

Denboraldiaren amaieran, Bourges utziko du Errusia eta Dynamo Koursk-engatik. Txapelketan, eraginkorra da (sei garaipen eta porrota bat Kourskentzat); batez beste, 12 puntu eta 5,5 errebote 14,7ko ebaluazioan lortuko ditu; Euroligan, etsituta dago, ez baitu 3,2 puntu eta % 21,6 jaurtiketetan eta 4,6 errebote besterik lortu. Hala ere, bere ezaugarri guztiak erakutsiko ditu Frantziako taldearekin 2015eko azaroan egindako egonaldian, 22 puntu lortuko baititu. Bourgesen baino gutxiago erabilia, dexentea baino ez den denboraldia egingo du: 13,4 puntu eta 5,4 errebote, batez beste, txapelketan eta 17,4 puntuko ebaluazioan 9,3 puntu eta 4,9 errebote, batez beste, Euroligan. Koursk, ordea, txapelketan kanporatua izango da, eta ez da Euroligako Lauko Finalerako sailkatuko. 2017rako, Schio Familiako klub italiarrarekin sinatuko du, eta bikotea osatuko du Isabelle Yacoubou Frantziako selekzio nazionaleko taldekidearekin. 2018an Pierre Vincenten zuzendaritzapean, Italiako txapeldun koroatzen da Schiorekin, Passalacqua Trasporti Ragusa taldeari 62-54 irabaziz play-offetako finaleko 5. partidan. 2017-2018ko bere estatistikak: 11,9 puntu (% 53,3ko arrakasta jaurtiketetan), 4,1 errebote Ligan eta 8,6 puntu (% 45,4ko arrakasta jaurtiketetan) eta 2,9 errebote Euroligako 15 partidatan.

Otsailean, Minnesotako Lynx-ek bere sinadura iragartzen du WNBA 2018 denboraldirako. Denboraldiaurrearen amaieran, atxiki gabeko azken jokalaria da, baina, azkenean, Lynx-ekin  sinatuko du ekainaren 6an, eta, hurrengo egunean jokatu duen lehen partidan, parte hartuko du bi minutuz, Washingtongo Mysticsen aurkako garaipen batean 2018ko uztailaren 11n, Rebekkah Brunsonen ondoezarengatik, lehen aldiz sartzen da hasierako boskotean 27,17 minutuko jokoan, 9tik/1 saskiratze eta 2 errebote-jaurtiketarekin, baina 3 pase-erabakigarri eta 22 puntuko garaipena lortuko dute Indianako Fever-en aurrean. Play-offak baino egun batzuk lehenago eta 20 joko-sarreretako errekor baten ondoren, eskerrak emango dizkiote, 14 puntu % 32,4 arrakasta jaurtiketa, 0,6 errebote eta 0,3 batez besteko pase-erabakigarritako bilanarengatik.

LFB 2019 denboraldirako, Montpellierreko klubarekin hartuko du konpromisoa. Denboraldi batean, 12,1 puntu eta 4,4 errebote eskuratuko ditu LFBn, baita 9,7 puntu eta 3,8 errebote Eurokopan ere, non bere klubak finala lortu baitzuen; bitartean, 2019-2020 denboraldirako Flammes Carolorekin sinatuko du.

Olinpiar Jokoak 
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina lortuko du Frantziako taldearekin. Finalaurrekoetan, Errusia kanporatuko dute 81-64ko garaipenarekin, eta, finalean, AEBren (urrezkoa) aurrean eroriko dira 86-50ko emaitzarekin. Australiaren hirugarren  izango da (brontzekoa).

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Frantziako taldearekin. Finalaurrekoetan Japoniaren aurrean huts egingo dute partida galduz, eta Serbia garaituko dute brontzezko dominaren lehian. AEBk (urrezkoa) eta Japonia (zilarrezkoa) lortuko dituzte. Hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Alexia Chartereau, Helena Ciak, Alix Duchet, Marine Fauthoux, Sandrine Gruda, Marine Johannès, Sarah Michel, Nwal-Endéné Miyem, Iliana Rupert, Diandra Tchatchouang, Valériane Vukosavljević eta Gabby Williams -ek.

Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Klubak 

 1994-1999:  Reims
 1999-2001:  Saint-Jacques Sport Reims
 2001-2004:  Centre Fédéral de Toulouse
 2004-2006 : Centre fédéral
 2006-2015 : Tango Bourges Basket
 2015/2016:  Dynamo Koursk
 2016-2018:  Famila Schio
 2018-2019:  Basket Lattes Montpellier Méditerranée Métropole Association
 2019-2021:  Flammes Carolo basket
 2021- :  Tango Bourges Basket

 WNBA

 2018: Lynx du Minnesota

Lorpenak 

  Frantziako txapelduna 2008, 2011, 2012, 2013 eta 2015
 Federazio Txapelketa 2007, 2008 irabazlea
 2007ko Frantziako Txapelketa finalista
 2007ko Frantziako Kopa finalista
 Hirugarren Euroligue 2012-2013 
 Frantziako Kopa: 2006, 2008, 2009, 2010, 2014
 Txapeldunen arteko partida  2014
 Italiako Txapelduna 2018
 Italiako Kopa: 2017, 2018

Selekzio nazionala

Senior 

  Zilarrezko domina 2012ko Udako Olinpiar Jokoak Londres
  Urrezko domina Europako Txapelketa 2009 Riga
  Zilarrezko domina Europako Txapelketa 2013 Frantzia
  Zilarrezko domina Europako Txapelketa 2015 Hungaria eta Rumania
  Brontzezko domina Europako Txapelketa 2011
  Zilarrezko domina Europako Txapelketa 2017 Txekiar Errepublika
  Zilarrezko domina Europako Txapelketa 2019 Belgrad (Serbie)
  Zilarrezko domina Europako Txapelketa 2021 Frantzia eta Espainia
  Brontzezko domina 2020ko Udako Olinpiar Jokoak Tokio

Gazteak 

  3. 21 urtez azpiko Munduko Txapelketa 2007 Mosku
  3. 20 urtez azpiko Europako Txapelketa 2007 à Sofia
  3. 18 urtez azpiko Munduko Txapelketa 2005

Goraipamenak 

 Itxaropenerako Jokalaririk onena 2008
 2021eko Europako Txapelketako boskoterik onena
 Merezimendu-ordena Nazionalaren Zalduna (2021eko irailaren 8ko dekretua)

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 (Fr) Nazioarteko Olinpiar Komitea (Artxibatua)
 (Fr) Espiritu urdina (Artxibatua)
 (Fr) Emakumeen saskibaloi liga (Artxibatua)
 (Fr) Proballers (Artxibatua)
 (en) Saskibaloia Erreferntzia (WNBAko jokalariak) (Artxibatua) 
 (en) Eurosaskibaloia (jokalariak) (Artxibatua)
 (en) Saskibaloi Nazioarteko Federazioa (Artxibatua) 
 (en) Olympedia (Artxibatua)
 (en) WNBA (Women's National Basketball Association) (Artxibatua)

 2012ko Udako Olinpiar Jokoetako dominadunak
 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako dominadunak
  2020ko Udako Olinpiar Jokoetako saskibaloilariak
  Olinpiar Jokoetako dominadunak saskibaloian
  Frantziako saskibaloi jokalariak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetako saskibaloilariak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetako saskibaloilariak