Ceija Stojka

Margarita Rigo Stojka, edo Ceija Stojka (Steiermark, Austria, 1933ko martxoaren 23a - 2013ko urtarrilaren 28a ) nazien holokaustotik bizirik irten zen idazle, margolari eta musikari ijito austriar bat izan zen.

Biografia 
Kraubarth-en jaio zen (Estiria, Austria), Lovari izeneko ijito etniakoa, Lovara taldekoa, nomadak eta zaldi-merkatariak ziren nagusiki. Sei seme-alabatik bosgarrena, Karl Stojka eta Mongo Stojkaren arreba, idazle eta musikariak haiek ere. Bere ama eta anai-arrebekin batera, Holokaustoa bizi izan zuen Auschwitz, Ravensbrück eta azkenik, Bergen-Belsen kontzentrazio zelaietan. Atxilotua izan zenean 11 urte besterik ez zituen. Bere aita Dachauko kontzentrazio esparrura bidali zuten, eta bertan hil zuten.

1938an Austria eta Alemania bat egin ziren, 1940etik 1944ra Austriako ijitoak beste arraza bat izango balira bezala erregistratzera behartu zituzten. 1945eko apirilaren 15ean Britaniar ejerzitoak askatu zituen Bergen-Belsen-en, orduan 12 urte zituen. Berrehun bat senide hil zizkioten, anai txikia barne, Ossi, naziek egin zizkioten esperimentuen ondorioz hil zen. 

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, bere familiak Porraimos-aren aitorpen eza bizi izan zuen Europan. Hamarkadetan zehar, Ceija Stojkak bere ijito-identitatea ezkutatu zuen bazterketarik ez jasateko, harik eta 54 urte zituela arte. Orduan,  sarraskiaren esperientzia margoz eta idatziz adierazten hasi zen arte.

Bere lehen liburu autobiografikoa Bakartuta bizi gara. Romni baten oroitzapenek (1988), non Austriako ijito biztanleriaren aurkako nazien jazarpena azaleratu zuen. 1992an Bidaiariak mundu honetan argitaratu zuen aurrekoaren jarraipen gisa. Idazten jarraitu zuen 2012ra arte, milaka marrazki eta margolan sortuz.

Haren obraren lehen erakusketa nagusia Vienako Judu Museoak antolatu zuen 2004an. 2019ko azaroa eta 2020ko martxoa bitartean, Madrilgo Reina Sofia Museoak bere margolan eta tintazko marrazkien erakusketa eskaini zion "Hau gertatu da" izenburupean.

Obra 

 Wir leben im Verborgenen. Erinnerungen einer-Rom Zigeunerin / "Bakartuta bizi gara. Romni baten memoriak" (1988)
 Reisende auf dieser Welt / "Bidaiariak mundu honetan" (1992)
 Meine Wahl zu schreiben - es Kann ich nicht (2003 - Gedichte)
 I Diklem Suno "amets egin" (CD audioa) 
 Träume ich, dass ich lebe? Befreit aus Bergen-Belsen (2005)

Sariak eta Aitortzak 

 1993.an Bruno Kreisky Saria Wir leben im Verborgenen liburuagatik.

 2000.urtean Joseph Felder Saria interes orokorraren aldeko lanagatik.
 2001. urtean Urrezko domina merituari, Federal State of Vienna-k emana.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Stojka familia.
 Holokaustoaren bizirik ateratako bat (artikulua The Hindu-n).
 Vienako Jewish Museum-en aurkezpena.
 Ceija Stojka Nazioarteko Funtsa

Holokaustoa
Alemanezko idazleak
Austriako aktibistak
Estiriako jendea
Ijitoak
Emakume margolariak
Emakume idazleak
Austriako idazleak
Austriako margolariak
XX. mendeko emakume idazleak
Auschwitzeko kontzentrazio esparruko presoak
Austriako ijitoak