Bi Espainiak

Bi Espainiak () Antonio Machado poeta espainiarraren poema labur baten esaldia da. Beranduago Espainiako Gerra Zibilera eraman zuen ezker-eskuin zatiketa politikoaz ari delarik, esaldia izenbururik gabeko poema labur batean agertu zen, bere Proverbios y Cantareseko LIII. zenbakian.

Antonio Machado da zatiketa horren adibide bat. Enrique Lister jeneral komunista ohoratzeko poema bat idatzi zuen bitartean, haren anaia Manuel Machadok beste poema bat eskaini zion Francisco Franco Generalisimo matxinatuaren sableari.

Zatitutako Espainia baten ideia, erdi bakoitza bestearen antagonista, Mariano José de Larra XIX. mendeko satiristaraino hedatu daiteke, gutxienez, eta hark, "1836ko Arima guztien eguna" artikuluan, "Hemen datza Espainia erdia. Beste erdiak hil zuen." idatzi zuen. Geroago, Miguel de Unamuno filosofoak, Machadoren garaikideak, Jacob eta Esauren historia biblikoaren bidez garatu zuen ideia, amaren sabelean menderatzeko borrokatuz, hala nola Rebeca artikuluan (1914), zeinak Machadoren olerkiari aurre hartzen zion. Baina historialariek are atzerago kokatu dute ideia, XVII. eta XVIII. mendeetara arte, eta izaera espainiarraren eraketaren parte dela proposatu dute.

Charles J. Esdaile historialariak honela deskribatzen ditu Machadoren "bi Espainiak": "klerikala, absolutista eta atzerakoia, eta bestea sekularra, konstituzionala eta aurrerakoia". Hala ere, lehen Espainiaren irudi hori "sinpleegitzat" jotzen du, XVIII. mendeko monarka borbonikoen absolutismo ilustratua biltzen baitu, atzerakako politikarekin. Gainera, dio biztanleria —herri arruntaren masa, "bere kabuz hautemandako agenda baten atzetik dabilena"— ez zela leiala izan epe luzera.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Espainiako historia politikoa
Esaldiak
Espainiako historiografia
Espainiar nazionalismoa