Pirinioetako Fallak

Pirinioetako Falles, baita ere Fêtes du feu du solstice d'été dans les Pyrénées (Pirinioetako Uda Solstiziaren Su-festak) edo Pirinioetako Fallak, mendikate horren zenbait herrietan egiten den festa traidizoa da. Unescoren Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial bezala izendatua dago.

Ezaugarriak 
Falla bat sua eman zaion enbor edo zuzia da. Errito ohikoena basoan zehar egiten den martxa bat da. Ezkondu gabeko gazteek goi mendietan fallekin ibiltzen dira. Antza, suteak egitearen ohitura aurrekoa da hau. Gaur egun fallak herri erdian prestatutako sute handi batekin bukatzen dira. Ohitura hauek XI. mendean agertzen dira dokumentatuta eta udako solstizioaren inguruan egiten dira, gutxi gorabehera San Joan egunaren inguruan (ekainaren 24).

Andorran Associació de Fallaires d'Andorra la Vella elkarteak lan eskerga egin du tradizioa berreskuratzeko.

Fallak ezagunenak 
Unescon aurkeztutako proposamenean tradizioa hau mantentzen diren Pirinioetako 63 leku aipatzen dira. Horietako 34 Frantzian, 3 Andorran, 9 Aragoian eta 17 Katalunian. Hona hemen adibide ezagun batzuk:
 Baixada de falles, Alta Ribagorçan.
 Córrer falles, La Vall de Boín. Lehenengo jaitsiera Durron egiten da, San Kiriko festan. San Joan gauean Senet, Vilaller, Pont de Suert, Barruera eta Bohín jaisten dira. Uztailan erdian Erill la Vallen egiten dira eta, azkenean, Tahullen, uztaila erdian.

Fallak ospatzen diren herriak

Andorra 
 Sant Julià de Lòria,
 Escaldes-Engordany
 Andorra la Vella;

Ribagorza 
 Graus
 Bonansa
 Paüls
 Montanui
 Saünc
 El Pont de Suert
 Senet;

Pallars 
 Barruera,
 Boí,
 Pobla de Segur,
 Erill la Vall,
 Taüll,
 Vilaller,
 Alins,
 Isil,
 Alòs d’Isil
 Durro;

Berguedà 
 Bagà
 Sant Julià de Cerdanyola;

Arango harana 
 Arties
 Les

Okzitania 
 Banhèras de Luishon,
 Moustajon
 Vall de Varossa;

Aragoi 
 Boltaña,
 San Chuan de Plan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Falleei buruzko webgunea.
 :Fallak Youtuben.

Gizateriaren Kultura Ondare Immateriala
Gizateriaren Ondarea Katalunian
Gizateriaren Ondarea Frantzian
Gizateriaren Ondarea Andorran
Gizateriaren Ondarea Espainian
Andorrako jaiegunak
Pirinioak
Jaiak