Waptia

Waptia Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Duela 510 eta 505 milioi urte artean bizi izan zen eta espezie bakarra deskribatu da, Waptia fieldensis.

Aurkikuntza 
Charles D. Walcott paleontologoak 1909 urtean Burgess Shale aztarnategia aurkitu zuenean topatu zuen aurreneko fosiletako bat izan zen Waptia. Lehenengo aipamena 1909an egin bazuen ere 1912 urtean argitaratu zen deskribapena. Fosila aurkitu zuen eremuan gertuen zeuden bi mendiren izenak erabili zituen espeziea izendatzeko, Wapta mendia eta Field mendia.

1975 urtean antzerako espezie bat aurkitu zen Maotianshan Shales aztarnategi txinatarrean, Chuandianella ovata izena eman zitzaiona eta 2002an Groenlandiako Sirius Passet Pauloterminus spinodorsalis aurkitu zen. Biek ere Waptia-ren antza izan arren desberdintasunak badituztela ikusi da eta genero desberdinetan kokatu dira.

2008 urtean Utah estatuko Spence Shale aztarnategian Waptia fieldensis-en ale berriak aurkitu ziren.

Deskribapena 
Waptia fieldensis ganba primitibo gisa deskribatu izan da sarritan. 8 cm inguruko luzerako gorputza zuen exoeskeletu fin batez estalia. Bi kroskotako oskolak burua (zefalona) eta toraxa babesten zizkion.

Zefalonak bost somita edo segmentu zituen eta 3 eta 5 luzakin ateratzen zitzaizkion, elikatzeko erabiliko zituenak. Antena luze pare bat zituen, hauek ere segmentatuak eta keta txikidunak, eta bigarren antena pare bat motzagoak eta lobulo itxurakoak ziren. Begiak konposatuak eta pedunkulatuak zituen eta fosiletan garunaren arrastoak ere kontserbatu dira.

Toraxak bi somita mota zituen. Aurreneko lau segmentuek hanka pare bana zuten, amaieran arantzaz josiak dirudienez. Fosiletan ez da argi ikusten birramoak zirenik baina litekeena da horrelakoak izatea. Ondoren zetozen sei segmentuek ere luzakinak zituzten, brankiak izan zitezkeenak edo igerian egiteko balioko lioketenak.

Abdomenak bost somita zituen, hauek luzakinik gabeak ziren. Abdomenaren amaieran arantzak zituen, gaur egungo krustazeoen uropodoen antzekoak.

Bizimodua 
Waptia animalia nektobentikoa zen, hau da, igerian mugitzen zen eta itsaso hondoan pilaturiko elikagaietaz elikatzen zen. Elikatzeko luzakin aipagarririk ez izateak erakusten du harraparia ez zela.

K estrategia 
Hainbat fosiletan ikusi da oskolaren barnean arrautzak eramaten zituela. 2 mm-ko diametrodun 24 arrautza ere zenbatu zaizkio. Aurkikuntza horrek K estrategiaren ebidentzia zaharrenetakoa bihurtzen du. Eremu arriskutsua izango zen eta ondorengoen arrakasta ziurtatzeko harturiko neurria izango zen.

Taxonomia 
Charles R. Knight paleontologoak krustazeoen taldean sartu bazuen ere gaur egun Burgess Shaleko artropodoak sailkatzeko arazo handiak ikusten dira eta gehienek jarraipenik gabeko lerro filogenetikoen aleak izateko itxura dute.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Burgess Shaleko webgunea

Kanbriarreko artropodoak