Latasa eta Luxiaren arteko aizkora apustua

Latasa eta Luxiaren arteko aizkora apustua aizkolari norgehiagoka handia izan zen, 1959ko apirilaren 26an Donostiako Txofreko zezen plazan jokatutakoa, Juan Jose Narbaiza Luxia eta Ramon Latasa aurrez aurre jarri zituena. 110 ontzako bi enbor eta 14 kanaerdiko ebaki zituzten, 500.000 pezeta jokatuta, eta 17.890 ikusle elkartu ziren. Ramon Latasak irabazi zuen, ordu bat, 55 minutu eta 53 segunduko denborarekin.

Aizkolariak 
Luxia 1950eko hamarkadako aizkolaririk hoberena zen, erakustaldi eta lehiaketa gehienetan irabazten zuena. Esate baterako, bi aldiz gailendu zitzaion Martin Garziarena handiari, 1950ean eta 1952an. Oso gizon luzea eta sendoa zen, indar handikoa. Apustua jokatu zenean, ordea, bost urte zeramatzan desafiotan lehiatu gabe, eta 25 kilo mehetu behar izan zuen hilabete gutxitan.

Ramon Latasak 28 urte zituen, Luxiak baino bederatzi gutxiago, eta gorpuzkera askoz txikiagoa. Oihaneko lanetan zaildua, bizkorra zen eta oso trebea aizkorarekin. 1956an hasia zen aizkora apustuetan, eta Alberdi, Iurrebaso eta Zeberio mendean hartuak zituen. Sei hilabetez aritu zen apusturako prestatzen, Jaime Agirre Doneztebeko medikuaren laguntzarekin.

Apustua 
Luxia eta Latasaren arteko apustua 1958ko uztailean itxi zen, bederatzi hilabete geroago jokatzeko, 1959ko apirilaren 26an. Alde bakoitzak milioi erdi pezeta jarri zuen jokoan, eta egin beharreko lana 110 ontzako bi enbor eta 14 kanaerdiko moztea izan zen, kanaerdikoak laguntzaileekin eta enbor handiak laguntzailerik gabe. Kanaerdikoak Latasak eraman zituen, eta Luxiak 110 ontzakoak. 

Apustuak ikusmin ikaragarria sortu zuen. Donostiako Txofreko zezen plaza lepo bete zen, 17.890 ikusle, sarrerak merkeak ez baziren ere: 125 pezeta aurreko jarlekuetan eta 25 pezeta harmailen goialdean. Dirua jokatu ere, inoiz ez bezala egin omen zen, bai aitzineko egunetan, bai plazan bertan. 

Hasieran dirua Luxia-ren alde zegoen, 100/80. Izan ere, askoren ustea zen azkoitiarra sunbildarra baino hobekiago moldatuko zela enbor handietan. Luxia-k 110 ontzako batekin ekin zion lanari, eta kanaerdiko batekin Latasak. Aizkolari bakoitzak enbor handi bat eta hiru txiki ebaki ondoren, aurreikuspenak betetzen ari zirela zirudien, gipuzkoarrak 17 segunduko aldea kentzen baitzion nafarrari. Alde hori engainagarria zen, ordea, Latasak moztua zuen 110 ontzakoa askoz gogorragoa baitzen Luxia-k ebakitakoa baino.  

Lan erdiak minutu bat eta 18 segundo lehenago egin zituen sunbildarrak azkoitiarrak baino. Eta abantaila handitu zen Luxia bigarren enbor handira pasatu zelarik. Arnasa estutu ere egin zitzaion, eta oxigenoa ematen aritu ziren laguntzaileak. Azkenean, ordu bat, 55 minutu eta 53 segundu behar izan zituen Latasak proba amaitzeko;  Luxia-k, berriz, bi ordu eta 47 segundu; lehenbizikoak 3.830 aizkora-ukaldi jo zituen, eta 4.038 bigarrenak.

Lexotiren bertsoak 
Jose Luis Lekuona Lexoti oiartzuar bertsolariak bertso-paperak atera zituen Latasa eta Luxiaren apustua gai harturik, eta Gipuzkoan eta Nafarroan ibili zen saltzen. Hauek dira hamabi bertsoak:

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Aizkora proba
1959 kirolean