Neoespresionismo

Neoespresionismoa 1960eko hamarkadaren amaieran sortu zen pintura eta eskultura modernistaren edo hasierako postmodernoaren estiloa da. Neoespresionistei Transavantgarde, Junge Wilde edo Die Neue Wilden deitzen zitzaien herrialdeen arabera ("Basati berriak"; "Fauves berriak" hobeto beteko luke terminoaren esanahia. Izena Wolfgang Becker Akisgraneko museoko zuzendariak sortu zuen neoespresionismo alemaniarraren buruan zeuden margolarien taldeari erreferentzia egiteko). Subjektibotasun bizia eta materialen manipulazio zakarra ditu ezaugarri mugimendu honek. Neoespresionismo korronte horrek Espresionismo alemaniarraren eta Ipar Amerikako Espresionismo Abstraktuaren elementu formalak baliatzen ditu, sarritan eskala kolosalean egin ere. Pintzelkada nabarmentzen da, askotan keinu-itxurakoa eta zabala. Mugimenduak iraupen laburra izan zuen.

Ezaugarriak 
1970eko hamarkadako arte kontzeptualaren eta arte minimoaren aurkako erreakzio gisa garatu zen neoespresionismoa. Neoespresionistak objektu ezagugarriak erretratatzera itzuli ziren, hala nola, giza gorputza (batzuetan modu abstraktuan bada ere), modu zakar eta bortizki emozionalki, askotan kolore biziak erabiliz. Margolari espresionista alemaniarrengan inspiratu zen, hala nola, Emil Nolde, Max Beckmann, George Grosz, Ernst Ludwig Kirchner, James Ensor eta Edvard Munch.

Kritikaren iritzia 
Neoespresionismoa artearen merkatuan nagusitu zen 1980ko hamarkadaren erdialdera arte. Estiloa nazioartean sortu zen eta kritikari askok, hala nola, Achille Bonito Olivak eta Donald Kuspitek, Europako artearen autoadierazpenaren gai tradizionalen berpizte gisa ikusi zuten, Ameriketako Estatu Batuetako hainbat hamarkadetako nagusitasunaren ostean. Mugimenduaren balio sozial eta ekonomikoa eztabaida bizia izan zen. Arte Modernoaren historiaren ikuspuntutik, Robert Hughes arte-kritikariak pintura neoespresionista atzerakoi gisa baztertu zuen, irudimen erradikalaren porrot gisa eta arte-merkatuarekiko kapitulazio penagarri gisa.

Benjamin Buchloh, Hal Foster, Craig Owens eta Mira Schor bezalako kritikariek oso kritikoak izan ziren oso azkar hedatzen ari zen arte-merkatuan estilo honekin. Nolabait, pintura horiek feminismoaren aurkako erreakzioa, intelektualismoaren aurkakoa eta gai mitikoetara itzultzearekin lotu zuten eta, horren arabera, zaharkitutzat jo zuten. Emakumeak nabarmen baztertuak izan ziren mugimenduan, eta Elizabeth Murray eta Maria Lassnig bezalako margolariak baztertu egin zituzten askotan erakusketa nagusietatik. Horrela, Londresen, 1981eko New Spirit in Painting erakusketan, 38 gizonezko margolari bildu zituen eta ezta emakume bat ere ez.

Neoespresionismoa munduan 
Jarraian munduko leku desberdinetako artista neoespresionitask biltzen ditugu:
 Australia 
 Davida Allen
 Peter Booth
 Kevin Connor
 Brett Whiteley

 Austria 
 Maria Lassnig

 Brasil 
 Rodrigo Franzão

 Kuba 
Adriano Nicot
Luis Marín

 Danimarka 
 Anette Abrahamsson
 Peter Bonde
 Claus Carstensen
 Ursula Reuter Christiansen (Alemanian jaioa baina Danimarkan aktiboa)
 Dorte Dahlin
 Inge Ellegaard
 Erik A. Frandsen
 Michael Kvium
 Christian Lemmerz
 Kehnet Nielsen
 Lars Nørgård
 Lars Ravn
 Nina Sten-Knudsen

 Frantzia 
 Rémi Blanchard
 François Boisrond
 Robert Combas
 Jacques Grinberg
 Hervé Di Rosa
 René Marcil

 Alemania 
 Georg Baselitz
 Anselm Kiefer
 Jörg Immendorff
 Per Kirkeby (Danimarkan jaioa baina Alemanian aktiboa)
 A.R. Penck
 Markus Lüpertz
 Peter Robert Keil
 Rainer Fetting
 Salomé
 Elvira Bach
 Peter Angermann
 Luciano Castelli (Suitzan jaioa baina Alemanian aktiboa)
 Marwan Kassab-Bachi (Sirian jaioa baina Alemanian aktiboa)

 India 
 Bhupen Khakhar
 Ebenezer Sunder Singh

 Irak 
 Ahmed Al Safi

 Italia 
 Francesco Clemente
 Sandro Chia
 Enzo Cucchi
 Mimmo Paladino

 Mexiko 
 Julio Galán

 Polonia 
 Ludwik Konarzewski-junior 
 Wilhelm Sasnal

 Hego Afrika 
 Marlene Dumas

 Espainia 
 Miquel Barceló
 Peris Carbonell
 Jorge Rando

 Suedia 
 Daniel Jouseff

 Suitza 
 Miriam Cahn
 Martin Disler
 Leiko Ikemura

 Ukraina 
 Vasiliy Ryabchenko

 Erresuma Batua 
 David Hockney
 Frank Auerbach
 Peter Howson
 Leon Kossoff
 Christopher Le Brun

 Ameriketako Estatu Batuak 
Ida Applebroog
Leonard Baskin
Jean-Michel Basquiat
Richard Bosman
Christopher Brown
Louisa Chase
Chuck Connelly
Norris Embry
Eric Fischl
Leon Golub
Philip Guston
Michael Hafftka
Marcus Jansen
Nabil Kanso
Kevin Larmee
Noel Rockmore
David Salle
Julian Schnabel
Ouattara Watts

Puerto Rico
 Arnaldo Roche Rabell

 Euskal Herria 
 Susana Talayero
 Esperanza Zabala
 Juan Luis Goenaga
 Jose Antonio Sistiaga
 Andrés Nagel

Euskal neoespresionismoaz gehiago 
1950 eta 1960ko hamarkadetako euskal artea abangoardia gisa ulertzen zen mugimenduetan murgilduta egon zen (informalismoa edo arte abstraktua lantzen), baina 1970ekoan berrikuntza gertatu zen, pintura figuratibora itzultze bat, poparen eta figurazio berriarekin lehenbizi, eta 1980ko hamarkadan jada neoespresionismoaren joerekin. 1970 eta 1980 aldaketa horietan protagonismoa izan zuten Nagel eta beste batzuek.

1998an erakusketa egin zen Bilbon (Vanguardia galerian), De Kooning & euskal neoespresionismoa izenburuarekin. Euskal artista hauen lanak ikusi ziren bertan: Iñaki de la Fuente, Juan Luis Goenaga, Txupi Sanz, Jose Antonio Sistiaga eta Jose Luis Zumeta. Haien ondan, Willem De Kooning margolari nagusiki abstraktuaren izena ez zegoen lekuz kanpo, Petra Perez galerista antolatzailearen iritziz, zeren De Kooningek "abstraktuaren aldeko apustua egin zuen, baina errealitatearen errepresentazioa zena".

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Espresionismo
 Postmodernismo
 Transavantgarde

Kanpo estekak 

Arte mugimenduak
Arte garaikidea
Espresionismoa
1970eko hamarkada artean
Arte postmodernoa