Oinarrizko birsorkuntza tasa

Oinarrizko birsorkuntza tasa, R0, R zero edo R0 zenbakia subindizearekin idatzia (R, ingelesez Reproduction hitzetik, ugalketa edo birsorkuntza), epidemiologian, infekzio baten birsortze edo ugaltze-zenbakia da. Populazio bateko pertsona batek ustez beste zenbat pertsona kutsatuko dituen adierazten duen zenbakia da.

Oinarrizko tasa eta tasa eraginkorra 
Berezko kutsagarritasunagatik espero daitekeen infekzio tasa da R0. Hau da, gaitzak bere izaeragatik oinarrizko birskorkuntza tasa bat izan ohi du, baina tratamenduak, urruntze sozialak eta beste osasun publikoko neurri batzuk martxan jartzean, birsorkuntza tasa eraginkorra edo R soilik (batzuetan Re) txikiagoa izatea espero da, eta lortu ohi da.

Esate baterako, R0 zenbakia 2 duen gaitz batean, epidemia kontrolik gabe hedatuz gero, azkar hedatuko da. Urruntze soziala eta beste neurri batzuk aplikatuz gero, agintariek ikusten badute birsorkuntza tasa 1.5 jaitsi dela, eta areago eraginez, 0.9ra jaisten bada, gaitzaren zabalkundea kontrolatzeko bidean dagoela kalkulatu daiteke. R 1.5ek esan nahi du kutsatutako pertsona bakoitzeko beste 1 eta erdi kutsatzen ari dela, une jakin batean. R 0.9 tasarekin, hazkundearen kurba apaltzen ari delako seinalea genuke, kutsatu bakoitzeko ez da doi-doi beste bat sortzen ari populazioan.

Gaixotasun ezagunen R0 balioak 
.

R0 eta COVID-19 gaitza 

2020an hedatutako COVID-19 gaitzaren kasuan, ez da erraza izaten ari R0 kalkulatzea COVID-19 pandemiaren garaian . 1.4 eta 5.7 puntu arteko kalkuluak egin izan dira.

R eraginkorrari dagokionez, ordea osasungintzako estatistiketan balio hau jaistea funtsezkotzat jo izan da. Angela Merkel Alemaniako kantzelariak prentsaurreko batean R zenbakiaren azalpen matematiko zuzen eta argi bat eman zuen 2020ko apirilaren erdialdean. Merkelek emandako datuen arabera, Alemanian R zenbakia 1 neurrian zebilen garai horretan (apirilean); baina 1.1 mailara iritiz gero, urrian Alemaniako osasun zerbitzuek gainezka egingo lukete, 1.2koa izanik uztailean gertatuko litzateke larrialdia osasungintzan, eta 1.3ko R zenbakiarekin, ekainean.

R0 kulturan 

Pandemia larri bat deskribatzen duen Contagion filmean (2011), R0 tasaz dihardute protagonistek zenbait eszenatan.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Birsorkuntza tasa
 Hazkundearen kurba apaldu

Kanpo estekak 

Pandemiak
Epidemiak
Epidemiologia
COVID-19 gaixotasunaren pandemia