Antolakuntza-ikaskuntza

Antolakuntza ikaskuntza erakunde baten barruan ezagutza sortzeko, atxikitzeko, transferitzeko eta erabiltzeko prozesua da. Erakunde batek bere ezagutza sor dezake, edo bere helburuetarako baliagarria den ezagutza eskura dezake. Erakunde batek ezagutza sortzeko modu desberdinak daude. Nonokak  4 prozesu bereizten ditu: sozializazioa, konbinazioa, esternalizazioa eta internalizazioa. Sozializazioa da ezagutza berri bat bihurtzeko prozesua, elkarreragin sozialen eta esperientzia partekatuen bidez. Konbinazioa, ezagutza esplizitu berri bat sortzea da, ezagutza esplizitua konbinatuz, kategorizatuz eta saiatuz sortuko dena; barneratzea, berriz, ezagutza esplizitutik abiatuz ezagutza tazitu berria sortzea da.

Erakunde-ikaskuntza neurtzeko modurik ohikoena ikaskuntza-kurba bat da. Ikaskuntza-kurbak erlazio bat dira, erakusten duena erakunde batek produktu edo zerbitzu bat baino gehiago produzitzen duenez, produktibitatea, eraginkortasuna, fidagarritasuna eta/edo ekoizpen-kalitatea handitzen dituela errendimendu txikiagoekin.

Erakunde-ikaskuntzaren helburua da giza erakundeek beren ekintza kolektiboaren eraginkortasuna hobetzea, erakundea etengabe berrikustea eta, beraz, harkorragoa eta eraginkorragoa izatea.

Garrantzia 
Antolakuntza ikaskuntza terminoa 1965etik aurrera erabiltzen hasi zen V E Cangelosi eta W R Dill-en "Organizational learning observations: towards a theory" argitalpenarekin. Ordutik, terminoaren ospea izugarri hazi da, eta ezin da definizio bakarra adostu.

Historioa 

Azterlanaren jatorria, antolakuntza-ikaskuntza oinarritzen dena, 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, ikertzaileek ikuspegi psikologikotik aztertu zutenean. Arlo honetako funtsezko garapenen artean daude:

Portaeraren psikologia eta garapen antolakuntza: 1978an Chris Argyris eta Donald Shawnek antolakuntza ikaskuntzaean lan egin zuten, lotura bakarreko eta ziklo bikoitzeko ikaskuntza kontzeptuak garatuz  . Ziklo baten ikaskuntzan akatsa zuzentzen da estrategia edo metodo desberdin bat erabiliz, emaitza arrakastatsuak lortzea espero dena. Adibidez, nolabaiteko portaera duen pertsona baten ekintzek ziklo bakarreko ikaskuntzaren bidez helburu espezifikorik lortzen ez dutenean, pertsonak aurreko ekintzetan pentsatzen du, eta ekintza desberdinak egiten ditu helburu bera lortzeko eta aurrera jarraitzeko. Bestalde, ziklo bikoitzaren ikaskuntza prozesu konplexuagoa da, eta akatsak zuzendu egiten dira hasierako helburua birpentsatzean. Aurreko adibidean, ziklo bikoitzean ikasten ari den pertsona batek bere helburuak eta sinesmenak berriz ebaluatzen ditu, huts egindako ekintzak berriz ebaluatu beharrean. Gero, bere helburuekin eta sinesmenekin bateragarriak diren ekintza batzuk egiten ditu, berriz ebaluatu ondoren. Argyrisek eta Shawnek azaldu dutenez, ikaskuntza-prozesu biak daude erakundeetan, eta ikaskuntza instituzionalaren bi mota dira. Ziklo baten ikaskuntza erakunde batek akats bat aurkitzen duenean, zuzentzen duenean eta bere politika eta helburuekin jarraitzen duenean gertatzen da. Ziklo bikoitzaren ikaskuntza gertatzen da erakunde batek akats bat hautematen duenean eta bere politikak eta helburuak aldatzen dituenean ekintza zuzentzaileak hartu aurretik.

Ezagutza 
Ezagutza antolaketa-ikaskuntzaren adierazlea da. Antolaketaren ikaskuntza erakunde baten ezagutzan aldaketa bat gertatzen denean gertatzen da . Ikertzaileek antolaketaren ezagutza hainbat modutara neurtzen dute. Adibidez, ikertzaile batzuek ezagutza ebaluatzen dute, hala nola eraginkortasuna areagotzen duten erakunde baten praktika edo errutinen aldaketak Beste ikertzaile batzuek erakunde batek dituen patenteen kopuruan oinarritzen dute Ezagutzaren kudeaketa ezagutza-aktiboak bildu, garatu eta hedatzeko prozesua da, antolaketa ikaskuntza ahalbidetzeko.

Ezagutzaren izaera 
Antolakuntza-ikaskuntza erakundearen barruko esperientziaren emaitza da, eta etengabe aldatzen ari den ingurune batean lehiatzeko abantailari eusteko aukera ematen dio erakundeari. Ikaskuntza instituzionala eraginkortasuna, zehaztasuna eta irabaziak areagotzen dituen hobekuntza-prozesua da. Ikaskuntza instituzionalaren benetako adibide bat pizza-plater bakar bat pizzeria berri batean ekoiztearen kostua, pizza ekoizpen metatua handitzearekin batera, murrizten denean da. Zenbat eta langile gehiagok prestatu pizzak, orduan eta azkarrago prestatzen dituzte, elkarrekin lan egiten ikasten dute eta ekipoak jartzen dituzte leku eraginkorrenetan, eta horrek guztiak murriztu egiten ditu pizzaren kostuak. Ikaskuntza instituzionalaren jarraipenaren eta laguntzaren adibide formal bat ikaskuntza-agenda baten erabilera da.

Eredu teorikoak 
Antolakundeetako antolaketa-ikaskuntzaren indizeen aldaketa azaltzeko saiakerak eredu teorikoetan aztertu dira. Zehazki, John F. Muth, Bernardo Huberman eta Christina Fangek sortutako eredu teorikoak.

Muthen eredua (1986) ikaskuntza-kurba modu log-linealean irudikatzen lehena izan zen eta erakundearen prozesuen errentagarritasunean oinarritu zen. Eredu honek kostu unitarioaren eta esperientziaren arteko Historioa Ezagutza Ezagutzaren izaera Eredu teorikoakerlazioa aztertzen du, eta adierazten du kostuen murrizketak ausazko laginketa independente baten bidez edo ausazko bilaketen bidez egiten direla, teknologia-, kudeaketa- edo portaera-alternatiben espazio baten bidez. Eredu horrek ez zuen enpresen arteko aldakuntza esploratu nahi, baizik eta produkzioaren hobekuntzak enpresa berean izandako esperientziarekin aztertzera mugatzen zen. 

Hubermanen ereduak (2001) hutsune hori bete zuen eta Muthen ereduan falta zen aldakuntza azaldu nahi zuen, muntaketa-prozesu baten muturretik muturrera bide gero eta laburragoak eta eraginkorragoak bilatzean zentratuz. Eredu hori hobeto bistaratzen da prozesu baten etapak eta konexio-errutinak irudikatzen dituzten loturak irudikatzen dituzten nodoekin konektatutako grafiko batean. Eredu horren arabera, ikaskuntza bi mekanismoren bidez egin daiteke, eta mekanismo horiek hasierako etapatik amaierako etapara arteko ibilbidea laburtzen dute. Lehenengoa bidezidor baten bidez egiten da, nodoak behatuz eta errutina berriak mapatu eta aurkituz identifika daitekeena, helburu ideala zenbait ukipen puntu ezabatu eta bide laburragoak aurkitu ahal izatea delarik, hasierako nodotik bukaeraraino. Bigarren mekanismoa errutinak hobetzean datza: erakundeak bi nodoen arteko estekarik eraginkorrena hautatzeko lan egin dezake; horrela, inoiz arazoren bat sortzen bada, erakunde bateko kideek zehatz jakingo dute norengana jo, eta horrek denbora asko aurrezten die. 

Fangen ereduak (2011) helburu garrantzitsu bat du Hubermanen ereduarekin: azken etaparako urratsak pixkanaka murriztea. Hala ere, eredu horrek "kredituen esleipenaren" ikuspegia hartzen du, eta, ikuspegi horretan, kredituak ondoz ondoko egoerei esleitzen zaizkie, erakunde batek esperientzia handiagoa lortu ahala, eta, gero, ikaskuntza kredituen hedapenaren bidez gertatzen da. Horrek esan nahi du, erakunde batek zereginean esperientzia handiagoa hartzen duen heinean, gero eta gaitasun handiagoa duela eredu mental zehatzagoak garatzeko, helburuaren hurbileneko estatuen ebaluazioak eta, ondoren, helburutik urrunagokoak identifikatzen dituztenak. Horrela, erakundearen azken helburua lortzeko urratsen kopurua murrizten da eta errendimendu orokorra hobetu daiteke.

Testuingurua eta ikaskuntza 
Erakunde baten esperientziak haren ikaskuntzari eragiten dio; horregatik, garrantzitsua da antolaketa-giroaren testuingurua ere aztertzea, antolakunde baten esperientziari eragiten baitio. Testuinguru horrek erakunde baten ezaugarriei egiten die erreferentzia; zehazki, "Egitura, kultura, teknologia, identitatea, memoria, helburuak, pizgarriak eta estrategia"  Ingurunea ere barne hartzen du, bere lehiakide, bezero eta arautzaileetan datzana Testuinguru horrek erakundeak ezagutza nola eskuratzen duen ezartzen duen bitartean, ezagutza horrek testuingurua aldatzen du erakundea horretara egokitzen den heinean. liderrak hasitako ikaskuntzaren testuinguru kulturalak funtsezko ikerketak inspiratu ditu erakundeak ikaskuntzarantz edo errendimendurantz duen orientazioari buruz,  segurtasun psikologikoko  ingurune bati buruz, taldearen goi-mailako nortasunari buruz  eta talde-dinamikari buruz Kontzeptu horiei buruzko ikerketek, Edmondsonen azterketak (1999) adibidez, erakusten dute ikaskuntza-testuinguru baten pean jarduten duen erakunde bat, zeinak jakin-mina sustatzen duen, nola antolatzen duen informazioa eta nola sustatzen duen segurtasuna ".

Erakundeko ahanztura 
Praktikan ikasiz lortutako ezagutzak depreziatu egin daitezke denborarekin. Balio-galeraren tasari gizabanakoen txandakatze-tasak eragiten dio, bai eta erakundean ezagutzak gordetzeko moduak ere. Txandakatze-indize handiena duten erakundeek beste batzuek baino ezagutza gehiago galduko dituzte. Teknologian ezagutza integratua duten erakundeek, gizabanakoek baino gehiago, erresistentzia handiagoa dute antolakuntzaren ahanzturaren aurrean  : Liberty Shipyarden azterlanean, input erlatiboa murriztu zen ontzioletan, banakako kostu unitarioa handitu egin zen metatutako ekoizpenaren hazkundearekin batera. Intsumo erlatiboak murriztu ez ziren ontzioletan, banakako kostu unitarioa murriztu egin zen metatutako ekoizpenaren igoerarekin  Lockheeden hegazkinen fabrikazioari buruzko ikerketa batean, kostu unitarioak jaitsi egin ziren esperientziarekin, baina efektu hori ahuldu egin zen denborarekin.

Prozesua/atalak

Ezagutza sortzea 
Ezagutza sortzea erakundean integra daitekeen esperientziari dagokio espezifikoki. Esperientzia gaiari zuzenean azaltzeak sortutako ezagutza da. Zuzeneko azalpen hori erakundearen beharrekin, prozesuekin eta ingurunearekin lotutako zereginen bidez ematen da. Ezagutza esplizituak eta tazituak indartu eta testuinguruan jartzen dira erakundeak ezagutzak eskuratzen dituenean. Esperientziak emaitzak eragin ditzake datu, informazio edo ezagutza moduan, baina esperientzia baliagarria da ezagutza moduan, ezagutza hori isilbidez edo esplizituki transferitu, atxiki eta erabil baitaiteke antolaketa-prozesuetan. Ezagutzen sorkuntza sormenarekin eta horrek esperientziarekin duen harremanarekin lotuta dago. Ezagutzen transferentziarekin eta atxikipenarekin alderatuta, ezagutzen sorkuntzak ez du arreta handirik jaso ikerketan .

Ezagutzen transferentzia 
Ezagutza-transferentzia esperientzia hedatzeko eta erakundean txertatzeko mekanismoei dagokie. Ezagutzen transferentzia hainbat metrikaren bidez ebalua daiteke, hala nola prozesuaren hobekuntzak denboran zehar frogatzen dituzten ikaskuntza-kurbak, produkzio-unitate bat osatzeko lanorduen murrizketa denboran zehar sortutako unitate metatuekin alderatuz. Antolaketa-ikaskuntzako kurben Wright identifikatu aurretik, emaitza konplexuagoei buruzko gogoetak egin ziren , orain ezagutzak transferitzeko neurrien berri ematen dutenak. Ezagutza isilbidez eta esplizituki transferitu daiteke zuzeneko esperientzia gisa, baina erakundeek ezagutza kudeatzeko prozesuak eta sistemak sar ditzakete transferentzia hori errazteko. Ikertzaileek ezagutzen transferentziari eragiten dioten hainbat faktore eta mekanismoren testuingurua aztertzen dute, ondorio onuragarriak eta kaltegarriak zehazteko.

Ezagutzak atxikitzea 
Ezagutzari eusteak esan nahi du erakundean sartu diren eta antolamendu-memoriak ezaugarritzen dituen ezagutzen portaera. Ezagutza metatua eta denboran zeharreko narriadura-tasa bezalako neurrien bidez kuantifikatutako antolamendu-memorian eragina dute ezagutzak atxikitzeari eragiten dioten esperientziak, prozesuek eta ezagutza-gordailuek  . Ezagutza-gordailuek funtsezko garrantzia dute, atxikipena areagotzeko nahita egindako erremedioak baitira. Gordailuetan erakundearen arauak eta errutinak sar daitezke,  errutinak garatzeko eta errutinak aldatzeko prozesuek aldatuak. Memoria transaktiboaren sistemak metodo osagarriak dira, erakundearen barruan ezagutzak dituztenak identifikatu eta erabiltzeko, haien garapenari eta errendimenduari lotuak. Ezagutzen duten banakoen zati bat alten txandakatzea da. Automobilgintzaren eta janari lasterraren industrietako antolakuntza-ikaskuntzari buruzko azterlan batean, Argotek ikusi zuen errotazio-tasa handiek produktibitate txikiagoa eta antolakuntza-memoria murriztea eragiten dutela .

Aplikazioak 
Antolaketa-ikaskuntzari buruzko ikerketaren aplikazioak eta antolaketa-ikaskuntzako erraztasunak eta praktikak emateko testuinguruak ugariak dira. Esperientzia-kurbak erabil daitezke ekoizpen-kostuen proiekzioak egiteko, unitateen arteko errendimendua alderatzeko, hainbat prozesu eta praktikaren ondorioak identifikatzeko eta baliabideak esleitzeko moduari buruzko erabaki finantzario informatuak hartzeko.

Ezagutzak transferitzeko eta atxikitzeko kontzeptuak sartutako ezagutzak ezagutzeko, mantentzeko eta berreskuratzeko erabiltzeak erakundeei lagundu diezaieke beren ezagutzekin eraginkorragoak izaten.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Ikaskuntza aktibo
 Jardueraren teoria
 Ikaskuntza kolaboratiboa
 Berrikuntza komunitateak
 Konozimenduaren organizazioa

Kanpo estekak 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Organizational_learning
 https://www.valamis.com/hub/organizational-learning
 https://www.zenefits.com/workest/what-is-organizational-learning/
 https://study.com/academy/lesson/organizational-learning-theory-definition-levels.html

Hezkuntza-psikologia
Antolakuntza ikasketak
Antolakuntza teoria
Gizarte-informazioaren prozesaketa