San Pedro eliza (Tafalla)

San Pedro eliza Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Tafalla udalerrian kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Erromaniko estiloa ditu.

Historia 

Andre Maria elizaren antzeko eraikuntza-prozesua izan du elizak. XII. mendean antzinako tenplu bat egon zen, jada desagertua, XIV. mendean zaharberritu zena eta XVI. mendean funtsezko handitze bat jasan zuena. Horrela, gaur egun elizaren fabrikak eskaintzen duen itxura XVI. mendearen hasierako Errege Katolikoen estilokoa da, nahiz eta XIV. mendeko Erdi Aroko egitura gotikoak baliatzen dituen. Hiru ataleko habearte zabala eta kapera nagusi pentagonala ditu gurutzadura gisa funtzionatzen duten bi kapera karraturen artean; beste kapera bat atearen parean dago. Nerbio zuzenak dituzten tertzeletedun gangek estaltzen dituzte habeartea eta kaperak, eta gailonada batek ixten du kapera nagusia. Garaipen-arkua oso molduratua da, pilare poligonalak ditu oinarri zilindrikoen gainean eta oinarri poligonalak ere bai, boladun kapitelez errematatzen direnak. Gainerako euskarriak hormaren erdian daude esekita, eta tradizio gotikoko kapitel jarraituak dituzte. Sarrerako arkuak zirkuluerdikoak dira gurutzadurako kaperetarako, eta zorrotzak hirugarren kaperan. Korua XVI. mendean eraiki zen; arku beheratu baten gainean dago, pixka bat zorrotza eta Errege Katolikoen estiloko bolaz apaindua. Sakristia geroagokoa da eta 1710ean eraiki zuen Martin Mettonek. Oinplano karratua du eta kupula moderno batek estaltzen du. Kupula horrek jatorrizkoa ordezten du, eta XVIII. mende hasierako igeltsuz apaindutako petxinak kontserbatzen dira.

Eraikina 
Kanpoaldeak harlanduzko bloke bat dira, eta horma-bularrak diagonalean daude. Portada, epistolaren aldetik irekia, fabrika gotikoaren lekuko bat da. Oso egitura sinplea du; arku zorrotz txaranbeldua da eta ez du eskultura-dekoraziorik. Dorrea barrokoa da, 1718koa, eta tenpluaren oinaldean atxikita dago, Erdi Arokoaren antzinako kokalekua hartuz. Harlanduzko bi gorputz kubiko beheranzkoak ditu, eta horien gainean kanpai-gorputz oktogonala altxatzen da, adreiluz eraikia. Oinplano oktogonaleko linterna batek erremate gisa balio du.

Barrualdean, elizaren atearen parean dagoen kaperak Bisitazioaren erretaula txiki bat du, traza platereskokoa, eta Esteban de Obray zizelkatzaileari egotzi zaio. Banku garaia eta hiru kaletan banatutako bi gorputzak, bai eta teilatupea ere, Oliverasko Xoaquinek margotutako taulek okupatzen dituzte. Haren izena inskripzio batean agertzen da, erdiko nitxoa okupatzen duen Ikustaldiko eskultura-taldea izan ezik. Gurutzaduraren besoan erretaula txiki bat dago, XVI. mendeko bigarren hereneko errenazentista, Etxanoko San Petri baselizatik datorrena. Elizaren burualdea San Pedroren erretaulak hartzen du, XVI. mendeko hirugarren hereneko erretaula barrokoa, aurrekoaren leku beretik datorrena. Bankuan egindako traza gotikoa, bi gorputz eta gruteskoz eta pintatutako trofeoz apaindutako hauts-babes batez babestutako atikoa ditu. Arku flamigerozko trazeria batek kaleak apaintzen ditu. Erretaulan, manieristen berezko kolorez margotutako taulak daude. Interesgarria da sagrarioa; egurrezko kutxatila barrokoa da, karey eta nakarrezko inkrustazioekin, eta zilarrezko eta burdineriazko hainbat aplikaziorekin. Zilar-orla neoklasikoa, 1831koa, profil mixtilineokoa, kerubinez eta girnaldaz apaindua. Epistolaren aldeko gurutzaduraren besoan Familia Santuaren erretaula dago, XVII. mendeko azken hereneko barrokoa. Bertan dagoen eskultura herrikoia da. Koruko harlandua hamazazpi eserlekuk osatzen dute, pilastrilla artean rococo estiloko taulak dituztenak, nagusia izan ezik, zutabeerdiak ildaskatuta baititu. Urregintzako piezen artean, XVII. mendeko urrezko zilarrezko kaliza nabarmentzen da, eskema garbizaleari egokitzen zaiona.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Tafalla
 Erdialdea

Kanpo estekak 

Nafarroako elizak
Tafallako eraikinak
Nafarroa Garaiko kultura ondasunak
XII. mendean amaitutako eraikinak
Euskal Herriko eliza erromanikoak