Ideofono

Ideofonoa () sentsazioa transmititzeko pentsatutako hitza da, hala nola usaina, kolorea, forma edo soinua edo mugimendua. Ez da bakarrik soinua erreproduzitzen saiatzen, onomatopeia bezala. Onomatopeiak esanahien eta soinuen arteko lotura zuzena erakusten du; ideofonoek, aldiz, beste motatako sentipenak ahalbideratzen dituzte. Dena dela, egile askok onomatopeiak eta ideofonoak kategoria berean elkartzen dituzte zeren eta sarritan bereiztea erraza ez baita. Fonosemantismo hauek hizkuntza guztietan aurkitzen dira eta itxura expresiboa duten erroak dira. Gainontzeko lexikoan ez dauden ezaugarri fonologiko/fonotaktikoak izan ohi dituzte, Mikel Martínez Aretaren esanetan. Europar ez diren hizkuntzen oso erabiliak dira: japonieraz, zulueraz, koreeraz, tamileraz...

Abestietan, atsotitzetan eta poesian oso erabiliak dira.

Ideofonoak euskaraz 
Iraide Ibarretxeren iritziz euskarak asko dauzka eta ez dira ez umeentzakoak soilik, ezta soinuen imitazioa soilik. Arreta jarriz gero, konturatzen gara zaharrek gehiago erabiltzen dituztela gazteek baino.
 duda-muda, zalantza
 diz-diz, eguzkiaren izpiak
 doi-doia, ia ez
 gori-gori, oso beroa
 loa, logura
 irrist
 ixilik
 pil-pil, bor-bor; ur beroa edo irakiten ari dena adierazten du
 bolo-bolo
 sigi-saga; ertz edo angelu zorrotzen inpresio onomatopoetikoa
 ttak; mugimendu azkarraren soinua

Ideofonoak ingelesez 
Asko aipa daitezke:
 gaga; ulergaitzak diren esapideak
 boing; udaberri baten soinua askatzen ari da
 boom; leherketa baten hotsa
 bang; tiro baten hotsa
 plisti plasta; ura zipriztintzen hotsa
 dir-dir, ñir-ñir; argia adierazten du
 ta-daa!; fanfarre baten soinua
 thud; lurrean erortzen den zerbait astunaren hotsa
 tiki-taka; denbora pasatzearen hotsa
 zoom; azkar pasatzen den zerbaiten soinua

Ideofonoak frantsesez 
 brille-brille
 bonbon, bonboia
 bla-bla, hizketa

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Onomatopeia

Kanpo estekak 
 "Sinbolismo fonetiko bidez sortutako hitzak". Iraide Ibarretxeren testua.

Hitzak
Semiotika
Gramatika-kategoria