Maria Archer

Maria Archer, jaiotzez, Maria Emília Archer Eyrolles Baltasar Moreira, (Lisboa, 1899ko urtarrilaren 4a - ib. , 1982ko urtarrilaren 23a), idazle portugaldarra izan zen.

Biografia 
Lisboan jaio zen, baina 1910ean Mozambikera joan zen gurasoekin eta bost neba-arrebekin. Gurasoek formaziorik ez zuela behar uste zuten, baina Archerrek, behin eta berriz eskatuta, lortu egin zuen eskolara joatea. Lehen Hezkuntza 16 urterekin amaitu zuen. Familia Portugalera itzuli zen 1914an, baina bi urte geroago Afrikan zegoen berriro, ordukoan Ginea Bissaun.

1921ean, aita Portugalera itzultzen zen bitartean, Alberto Teixeira Pasos portugaldarrarekin ezkondu zen Maria Archer. Bikote gazteak Ibo herrian finkatu zuen bizilekua. Bost urte geroago, erregimen demokratikoaren erorketaren eta krisiaren ondoren, senarrak lana galdu zuen banku batean eta biak Farora joan ziren bizitzera. 1931n dibortziatu egin ziren.

Bananduta, gurasoekin Luandara joan zen bizitzera, eta han hasi zuen literatura-ibilbidea. Tres Mujeres eleberria argitaratu zuen, António Pinto Quartin-en La Leyenda polizia-abentura eta Proceso del Extraño Caso de Pauling izeneko polizia-abentura.

Lisboara itzuli zen, eta han jardun handia hasi zuen, Afrikako bizipenen gaineko lanak eginez. 1945ean, Unitate Demokratikoaren Mugimenduan (MUD) afiliatu zen, erregimen salazaristaren aurkako taldean. Haren lanak zentsuratu egin ziren. Casa Sin Pan (1947) eleberria konfiskatu egin zuten. Produkzio intelektualetik bizitzeko aukerarik gabe, Brasilen babestu zen, 1955eko uztailaren 15ean.

Erbestean, El Estado de S. Paulo, Semana Portuguesa eta Portugal Demokratikoa egunkarietan eta Lisboako Udal Aldizkarian (1939-1973) kolaboratu zuen. Afrikako literatura eta diktadura portugaldarraren aurkako lanak tartekatu zituen. Horrez gain, Portugal Colonial (1931-1937) eta Atlântico lusitar-brasildar aldizkarian ere kolaboratu zuen.

1979ko apirilaren 26an Portugalera itzuli zen, eta Lisboako Santa Maria de Marvilako Etxean eman zituen azken hiru urteak.

Lanak

Antzerkia

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 BATISTA, Elisabeth. Literatura, prentsa eta erresistentzia alboko hizkuntzan: idazle bidaiari baten ibilbidea
 BATISTA, Elisabeth. Literaturaren eta prentsaren artean: Maria Archer-en ibilbideak Brasilen
 MANGUITO BOUZY, Armanda, "Mémoires d’exil : Maria Archer, une femme anti-salazariste au Brésil", Cahiers d’Études Cultures Ibériques et Latino-américaines (CECIL), 1 (2015) or. 73-93.
 Udal aldizkaria (kopia digitala)

Lisboatarrak
Lisboan hildakoak
Portugalgo idazleak
Emakume idazleak