Bihotz zainak

Bihotz-zainek edo zain koronarioek osatuko dute bihotzaren zain itzulera. Odol desoxigenatua hartuko dute bihotzaren periferia guztitik eta odol hori sinu koronarioan bilduko da, odola eskuineko atrioan isuriz. Zainen sistema petsonen artean nahiko aldakorra den arren, hurrengo eskema orokorra jarraitzen du. Adar desberdinak egongo dira:

Adarrak

Sinu koronarioan drainatzen dutenak 
Bihotz zain gehienek sinu koronarioan drainatuko dute odola. Sinu koronarioa ezkerreko atrioaren difragma aldean kokatzen da, eta 3zm inguru neurtzen ditu luzeeraz. Eskuineko atrioan drainatuko du bildutako odol desoxigenatu guztia, eta balbula bat egongo da isurtze gune honetan; Tebesio balbula edo sinu koronarioaren balbula.

Bihotz zain nagusia 
Bihotzaren ezkerreko ertza inguratuko du eta koronario ildotik bideratuko da alde diafragmatikoan agertuz. Odola sinu koronarioan isuriko du, eta honekin fusionatzen denean, Vieussens deituriko balbula bat agertzen da bertan. Bihotz zain nagusian aurreko bentrikulu arteko zainak eta ezkerreko bazter zainak drainatuko dute. Guzti hauek, eskuin eta ezkerreko bentrikuluen aurreko aurpegitik, apexetik, bentrikuluen arteko trenkadaren aurreko eremutik eta ezkerreko atrioaren zenbait ataletatik ekarriko dute odola.

Aurreko bentrikulu arteko zaina 
Aurreko bentrikulu arteko arteriarekin batera aurreko bentrikulu arteko ildotik igaroko da. Kasuen %60-70ean, arteria zaina baino sakonago kokatzen da.

Ezkerreko bazter-zaina 
Ezkerreko bazter arteriaren kokapen berdina du; ezker bentrikuluaren ertz kamutsetik doa.

Ezker bentrikuluaren atzeko zaina 
Bihotzaren ezker bentrikuluaren alde diafragmatikoan aurkitzen da. Gehienetan sinu koronarioan drainatzen badu ere, batzuetan, bihotz-zain nagusira izurtzen du odola

Ezker atrioaren lapraneko zaina edo Marshall zaina 
Ezker atrioaren lapraneko zaina edo Marshall zaina: ezker atrioan lapranki kokatzen den zain txikia da. Sinu koronarioan drainatzen du bihotzeko zain nagusiak egiten duen puntu berean, sinu koronarioaren hasiera ala jatorri puntua da hori. Bere jatorria kardinal primitiboan du, hau da, enbrioi garapenetik datorren zaina da, eta beraz helduetan, ez du berebiziko garrantziarik , bai ordea enbrioi aroan. Batzuetan ez da agertu ere egiten; kasu hauetan inguruko zainak arduratuko dira ezker aurikularen odola biltzeaz. John Marshall (1818-1891) anatomista eta kirurgilariaren izena darama.

Bihotz-zain txikia 
Ildo koronarioaren eskuinaldetik dator eta bihotz-zain nagusiarekin konparatuz askoz ere txikiagoa da (bihotz-zain nagusia ildo koronarioaren ezkerraldetik dator). Eskumako aurikularen odola biltzeaz arduratuko da eta sinu koronarioan drainatuko du zuzenean, zehazki bere amaiera puntuan, bihotzaren bidegurutze inguruan. Hala ere, batzuetan, eskuin atrioan drainatzen du zuzenean.

Atzeko bentrikulu arteko zaina edo erdiko bihotz-zaina 
Atzeko bentrikulu arteko arteriarekin batera aurkitzen dugu bihotzaren diafragma aurpegian, atzeko bentrikukulu arteko ildoan. Zain honek eskumako zein ezkerreko bentrikuluaren beheko aldean eta bentrikulu arteko trenkadaren odola biltzen du. Honek sinu koronarioan edo bihotz-zain txikian drainatu dezake. Bihotzaren apexeraino iristen diren erdiko bihotz zainaren adartxoek anastomosia egiten dute bihotz zain nagusiaren hasierako adartxoekin.

Eskuin atrioan zuzenean drainatzen direnak 
Badaude eskuin atrioan zuzenean drainatzen duten beste bi zain koronario:

Eskuin bentrikuluaren aurreko zainak 
Eskuin bentrikuluaren aurreko aurpegian kokatuko dira eta kasu batzuetan, gerta daiteke bihotz-zain txikian drainatzea.

Bihotz-zain txikienak edo minimoak 
Bentrikulua edo atrioa zulatuko dute odola zuzenean eskuin atrioan drainatuz (ohikoagoak dira atrioetan bentrikuluetan baino).

Sinu koronarioaren atresia 
Sinu koronarioan sortutako anomaliak, itzulera benosoaren nahasmenarekin erlazionaturik  daude. Izan ere, prozedura kardiakoen %5-%10 artean gertatzen da sinu koronarioaren akatsa.

Sinu koronarioaren atresia, %0,1 inguruko intzidentziarekin agertzen den enbrioi-garapeneko anomalia da, sinu koronariotik eskuin aurikulara zainetako drainatzea saihesten duena. Izan ere, atresia sortzetiko gaixotasuna da, hodi batean zulo edo estugune gabezia adierazten duena. Kasu honetan, sinu koronarioaren amaieran ez da zulorik agertzen, mintz-oklusio baten ondorioz.

Enbrioiaren ohiko garapenean, ezkerreko goiko zain kardinal primitiboa desagertzen da eskumakoarekin anastomosatzen delako, besondo-buruetako zaina sortuz. Honen bidez, geroko goiko kaba zaina sortuko da. Marshall zaina, edo ezker atrioaren lapraneko zaina, izango da ezkerreko goiko kardinal zainaren arrastoa. Gaixotasun honetan, ordea, ezkerreko goiko kardinal zain iraunkorra agertzen da. Beraz, zain-itzulera bide anomaloen bidez egiten da. Egoera horretan, sinu koronarioak zentzu atzerakoian drainatzen du kardinal primitibo iraunkorrerantz: izenik gabeko zaina (imnominatua) edo besondo-buruetako zaina igaro ondoren eskuineko goiko cava zainera igaroko da odola eta, azkenik, eskuineko atriora. Sinu koronarioaren atresia duten pazienteak normalean asintomatikoak dira, eta gutxitan detektatzen den gaixotasuna da. Gehienetan, prozedimendu elektrofisiologiko inbasiboak  egin behar direnean detektatzen da.

Kanpo estekak 
 https://www.medigraphic.com/pdfs/bolclinhosinfson/bis-2006/bis062h.pdf
 https://radiopaedia.org/articles/great-cardiac-vein?lang=us
 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3770972/

Bihotzaren anatomia
Zainak