Alva Belmont

Alva Belmont,  ezkongabetan Alva Erskine Smith, ezaguna Alva Vanderbilt izenez 1875tik 1896ra (Mobile, Alabama, Ameriketako Estatu Batuak, 1853ko urtarrilaren 17a - Augerville-la-Rivière edo Paris, Frantzia, 1933ko urtarrilaren 26a) estatubatuar aristokrata eta aberatsa izan zen. Estatu Batuetako emakumeen sufragioaren mugimenduan figura garrantzitsua izan zen. Zuen jarrera altiboagatik pertsona asko atsekabetzen zituen, ezaguna ere bere energiagatik, adimenagatik, iritzi sendoengatik eta konbentzioei aurre egiteko jarrerarengatik.

1909an, Berdintasun Politikoaren Liga sortu zuen emakumeen sufragioa babesten zuten New Yorkeko Estatuko politikarientzako botoak lortzeko. Egunkarietarako artikuluak idatzi zituen, eta Emakumeen Sufragiorako Estatu Batuetako Elkarte Nazionalarekin (NAWSA) bat egin zuen. Geroago, bere Berdintasun Politikoaren Liga osatu zuen, New Yorkeko auzoetan sufragioari babes zabala bilatzeko. Presidente gisa, 1912ko Emakumeentzako Botoaren Desfilearen dibisioa zuzendu zuen. 1916an, Alderdi Nazionalaren sortzaileetako bat izan zen, eta 1917ko urtarrilean Etxe Zurian egin zen lehen piketea antolatu zuen. Emakumearen Alderdi Nazionaleko presidente hautatu zuten, eta hil arte bete zuen kargua.

Bitan egon zen ezkonduta, lehenik William Kissam Vanderbiltekin, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen. Bigarrenean, berriz, Oliver Hazard Perry Belmontekin; gizon horiek aberatsak ziren, eta New Yorkeko familia sozialki garrantzitsuetako kideak ziren. Alva bere arkitektura-proiektu ugarengatik ere nabarmendu zen, besteak beste, New Yorkeko Petit Chateau; Rhode Islandeko Newporten Marble House; New Yorkeko Belmont House; Long Islandeko Brookholt; eta Sands Points Beacon Towersen, New York.

2016ko apirilaren 12an "Soldata Berdintasunaren Egunean", Belmont ohoratu egin zuen Barack Obama presidenteak Belmont-Paul Emakumeen Berdintasunerako Monumentu Nazionala jarrita Washington Hirian.

Biografia

Lehen urteak 
Alva Erskine Smith 1853ko urtarrilaren 17an jaio zen, 201 Government Streeten, Mobilen, Alabaman. Gurasoak Murray Forbes Smith merkataria eta Phoebe Ann Deshaizan ziren. Aitaren gurasoak George Smith eta Delia Forbes Dumfrieskoak (Virginia) ziren. Amaren gurasoak Phoebe Desha AEBko ordezkaria eta Eleanor Shelby, Sumner Countykoak, Tennessee.

Alva sei seme-alabetako bat izan zen. Alice eta Eleanor, ahizpetako bi, jaio aurretik hil ziren; neba bat, Murray Forbes Smith, haurtzaroan, 1857an hil zen , eta Mobileko Magnolia Cemeteryn lurperatu zuten. Bere beste ahizpak, Armide Vogel Smith eta Mary Virginia "Jennie" Smith, helduarora arte bizirik iraun zuten bakarrak izan ziren. Jennie lehen aldiz ezkondu zen Alvaren haurtzaroko lagun onenaren nebarekin, Consuelo Yznaga Mánchesterreko dukesaren nebarekin hain zuzen. 1886an Fernando Yznagaren dibortzioaren ondoren, William George Tiffanyrekin ezkondu zen berriro Jennie.

Txikitan, Alva gurasoekin ibiltzen zen Newporten, Rhode Island-en, eta haiekin joaten zen Europara oporretan. 1859an, Smith-ek Mobile utzi eta New Yorkera joan ziren. Hantxe bizi izan ziren denbora laburrean Madison Square-n. Murray Liverpoolera (Ingalaterra) joan zenean, bere negozioez arduratzeko, bere ama, Phoebe Smith, Parisera joan zen bizitzera, eta Alva Neuilly-sur-Seineko barnetegi pribatu batera joan zen. Smith familia New Yorkera itzuli zen, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila edo Sezesio Gerraren ondoren, eta hantxe hil zen ama 1871n.

Bizitza pertsonala 

William Henry Vanderbilten alabetako baten jaian, Consuelo Yznagak Smithen lagunik onenak William Kissam Vanderbilt Cornelius Vanderbilten biloba aurkeztu zion. 1875eko apirilaren 20an, William eta Alva New Yorkeko Calvary Churchen ezkondu ziren.

Bikoteak hiru seme-alaba izan zituen:

 Consuelo Vanderbilt (1877ko martxoaren 2a - 1964ko abenduaren 6a)
 William Kissam Vanderbilt II (1878ko urriaren 26a - 1944ko urtarrilaren 8a)
 Harold Stirling Vanderbilt (1884ko uztailaren 4a - 1970eko uztailaren 6a)

Alvak Consuelo manipulatu zuen 1895eko azaroaren 6an Charles Spencer-Churchill, Marlborougheko IX. dukearekin ezkontzeko. Ezkontza askoz geroago deuseztatu zen, dukearen eskariz eta Consueloren baimenarekin, 1921eko maiatzean. Alvak erabat lagundu zion deuseztatzen, eta berak Consuelo ezkontzera behartu zuela esan zuen. Ordurako, Consuelok eta haren amak harreman hurbilago eta errazagoa zuten. Consuelo, orduan, Jacques Balsanekin, aeronautika frantsesaren aitzindari batekin ezkondu zen. William Kissam II New York Central Railroad Companyko lehendakari bihurtu zen 1920an aita hiltzean. Harold Stirling Harvard Zuzenbide Eskolan graduatu zen 1910ean, eta gero aitarekin elkartu zen New York Central Railroad Companyn. Vanderbilt familiaren ordezkari aktibo bakarra izan zen konpainian, anaia hil ondoren, eta zuzendari eta batzorde betearazleko kide izan zen 1954 arte.

Gizartean gora egitea 
Vanderbilt familiari haiek merezi zuten estatus soziala emateko asmoz, 1883ko martxoan Vanderbiltek bere châteaua inauguratu zuen Bosgarren Etorbidean, 1.000 gonbidatuentzako mozorro-dantza handi batekin. Guztira, 3 milioi dolarreko kostua izan zuen. Sarritan errepikatutako istorio batek dio Vanderbilt baztertua sentitzen zela Caroline Schermerhorn Astor "Los Cuatrocientos"-ko erregina zela-eta, New Yorkeko goi-mailako gizarteko eliteak. Hori zela eta, Astorren Carrie   alabari nahita, gonbita ez bidaltzea erabaki zuen, protokoloa aitzakiatzat hartuta, Astor-ek ez baitzuten inoiz bera gonbidatu. Ustez, horrek Astor aurkezpen-txartela 'etxean utzi zuela esatera' eraman zuen, alabarentzako dantzarako gonbita ziurtatzeko. Horrela, Astor eta haren alaba Vanderviltarren dantzaldira gonbidatu zituzten, eta goi-mailako gizarteak ofizialki onartu zuen familia (Vanderbilt eta Astor elkarrizketa bizian ikusi zituzten dantzaldian). Dantzaren efektu nagusia New Yorkeko gizarte-dibertsioen maila goratzea izan zen, lehen inoiz lortu gabeko xelebrekeria- eta gastu-mailan zer esanik ez. 

Ezin izan zuen opera-palko bat lortu Musika Akademian, eta haren zuzendariek ez zuten onartu nahi izan beren zirkuluan aberats berriak zituzten familietako kideak. 1883an Metropolitan Opera sortu zuenetako bat izan zen. 

1886an, senarrak aitarengandik 65 milioi dolar jaso ondoren, yate bat izatea pentsatu zuen Alvak. Williamek Delaware Wilmingtoneko Harlan and Hollingsworth ontziolari agindu zion 500.000 dolarren truke. Corsair izneko J. P. Morganen yateak, 50 metro zituen, Astor andrearen Nourmahalek 71 metro zituen eta Alvaren aitaginarrebaren North Starrek 82 metro ere bazituen, belaunaldi horrek ia 87 metroko yate bat izan zuen, eta munduko yate pribatu handiena bihurtu zen. Vanderbiltarrak Karibera eta Europara joan ziren berarekin.

Hori egin ondoren, Alvak "udako txabola" bat (cottage) nahi izan zuen Rhode Islandeko Newport dotorean. Williamek berriro enkargatu zion proiektua Richard Morris Hunti, eta Marble House prestatua Astor andrearenaren ondoan eraiki zen, Beechwood.

Bigarren ezkontza 

Alva Vanderbilt-ek goi-mailako gizartea hunkitu zuen 1895eko martxoan, denbora askoan desleiala izan zen senarragandik dibortziatu zenean, elitearen arteko dibortzioa arraroa baitzen une hartan. Finantza-akordio handi bat jaso zuen, ustez 10 milioi dolar baino gehiagokoa, zenbait jabetzaz gain. Bera zen Marble Houseren erabateko jabea. Dibortziorako emandako arrazoia Williamen aurkako adulterio salaketak izan ziren, nahiz eta batzuek uste zuten Williamek emakume bat kontratatu zuela bere maitalea izan zitekeela sinetsarazteko, eta horretara, Alva dibortziatu egingo zela.

Alva berriro ezkondu zen 1896ko urtarrilaren 11n, Oliver Hazard Perry Belmont senar ohiaren aurreko lagun batekin. Oliver Vanderbiltarren laguna izan zen 1880aren bukaeratik, eta, William bezala, yateen eta zaldi-lasterketen zale sutsua zen. Gutxienez bi bidaia luzetan lagundu zien Alva yatean. Ikertzaileek diotenez, badirudi askorentzat 1889an bidaia batetik itzultzean begi bistakoa izan zela Alva eta haren maitemina. August Belmont Rothschild familiako inbertsio-bankari judu arrakastatsuaren eta Caroline Perry Matthew Calbraith Perry komodoroaren alabaren semea zen. Oliver 1908an hil zen bat-batean, eta horren ondoren Alvak bere gain hartu zuen emakumeen sufragioaren mugimenduaren arrazoi berria, Ida Husted Harper-en hitzaldi bat entzun ondoren.

Emakumeen sufragioa 

Anna Howard Shawek erakarri zuen mugimendura, eta Belmontek diru kopuru handiak eman zizkion mugimendu sufragistari, bai Erresuma Batuan, bai Estatu Batuetan. 1909an, Berdintasun Politikoaren Liga sortu zuen emakumeen sufragioa babesten zuten New Yorkeko politikarientzako botoak lortzeko, eta egunkarietan artikuluak ere idatzi zituen. Langileei laguntza handia eman zien New Yorken 1909-1910ean egin zen langile-greban. Atxilotutako piketeen fidantza ordaindu zuen, eta hiriko hipodromoan manifestazio handi bat finantzatu zuen. Shawrekin batera, Sufragioaren Elkarte Nazional Estatubatuarreko (NAWSA) presidentea izan zen. 1909an New Yorkeko ordezko ordezkari izendatu zuten Londresen Sufragioaren aldeko Emakumeen Nazioarteko Elkartearen bilerarako. Han, Belmontek Emmeline Pankhurst-en eta haren jarraitzaileen konpromisoa ikusi zuen, eta haiek eragina izan zuten kausarekiko konpromiso pertsonalaren sakontasunean eta forman. Estatu Batuetara itzuli zenean, bulego-gune bat ordaindu zuen Bosgarren Etorbidean. Horri esker, NAWSAren bulegoak New Yorken kokatu ahal izan ziren, eta Prentsa Agentzia Nazionala finantzatu zuen. Aldi berean, bere Berdintasun Politikoaren Liga osatu zuen hiriko auzoetan sufragioaren babes zabala bilatzeko, eta, presidente gisa, 1912ko Emakumeentzako Botoen Desfilea zuzendu zuen New Yorken.

Garai hartan, emakumeen sufragio antolatuaren jarduera klase ertaineko emakume zuri hezituetan oinarritzen zen, eta, askotan, etorkinak, afroamerikarrak eta langile-klasea onartzeko irrikitan egoten ziren. Belmont-en ahaleginek hein batean hautsi zuten tradizio hori. 1910ean, Belmont New Yorken integratzeko lehen saiakerari ekin zion. Komunitate afroamerikarreko emakume nagusiekin lan eginez, hala nola S. J. S. Garnet, F. R. Keyser, Marie C. Lawton edo Irene Moorman, beren Berdintasun Politikoko Ligako adar beltz bat sortzera bultzatu zituen. Harlemen lehen "sufragioaren aldeko etxea" ezarri zuen, eta afroamerikarrak eta etorkinak sartu zituen asteburuko erretiroetan Beacon Towers-en, Sands Pointeko estilo neogotikoko gazteluan. Afroamerikarrak onartzeari uko egin zion Hegoaldeko Emakumearen Sufragioaren Konferentzian ere lagundu zuen.1913an Alice Paulek eta Lucy Burnsek zuzendutako Congressional Union for Woman Suffrage (CU)  banandu zen NAWSAtik. Bitartean, Belmont Laura Clayren Hegoaldeko Estatuen Emakumeen Sufragioaren hitzaldia finantzatzen ari zen Kentuckyn, Alabaman zituen erroengatik. Belmontek, orduan, Berdintasun Politikoaren Liga bat egin zuen CUn. 1914ko udan 19. zuzenketaren onespena ziurtatzeko konpromisoa hartu zuen, "Emakume Handien Konferentzia" deitu zuen Marble Housen. Consuelo alabak, Ingalaterran sufragioa eta kartzela-erreforma sustatu zituenak, zuzendu zuen, eta CUren lehen bilera nazionalak jarraitu zion. Belmontek CUko batzorde exekutiboan lan egin zuen 1914tik 1916ra.

1915ean, Belmont izan zen San Frantziskoko Erakusketa Unibertsaleko emakume boto-emaileen konbentzioaren buru. Hurrengo urtean, berak eta Paulek Emakumearen Alderdi Nazionala ezarri zuten CUko kideen artean, eta lehen piketea antolatu zuten Etxe Zuriaren aurrean, 1917ko urtarrilean. Emakumearen Alderdi Nazionaleko lehendakari hautatu zuten, eta hil arte bete zuen kargua. Alderdiak presioa egiten jarraitu zuen ekimen berriak lortzeko Washington Hiriaren egoitzatik. Belmontek 1929an erosi zuen taldearentzat, eta geroago Sewall–Belmont museo-etxea bihurtu zen. 2016ko apirilaren 12an, Barack Obama presidenteak Sewall–Belmont House izendatu zuen Belmont–Paul Emakumearen Berdintasunaren Monumentu Nazional, Belmontek eta Alice Paulek izendatua.

Azken urteak eta heriotza 
1920ko hamarkadaren hasieratik, Consuelo alabarengandik hurbil egoteko denbora gehiena Frantzian eman zuen. XVI. mendeko Château d'Augerville zaharberritu eta egoitza gisa erabili zuen. Paulekin, Emakumearen Alderdi Nazionalaren eta Estatu Batuetako Emakumeen Laguntzailearen Nazioarteko Aholkularitza Kontseilua sortu zuen atzerrian. 1932ko udaberrian garun-isuri bat izan zuen, eta partzialki geldiarazita utzi zuen. 1933ko urtarrilaren 26an hil zen Parisen arnas eta bihotz-gutxiegitasuna zela eta. New Yorkeko Santo Tomas apezpiku-elizako hiletan sufragista ugari izan ziren, eta emakumeek eraman zuten hilkutxa. Oliver Belmontekin lurperatu zuten Belmontetarren Mausoleoan, El Bronxeko (New York) Woodlawn hilerrian. Horretarako, Helen Maitland Armstrong artistak inspirazio errenazentista beira-arasa pintatu bat diseinatu zuen.

Arkitektura 
Alva Belmontek etxe asko diseinatu, eraiki eta eduki zituen, bederatzi bat bai. Richard Morris Hunt-en lagun eta mezenas izan zen, eta Arkitektoen Institutu Amerikarreko lehen emakumeetako bat izan zen. Hunt hil ondoren, maiz erabili zituen Hunt & Hunt arkitektura-estudioaren zerbitzuak, Richard Morris Hunt, Richard eta Josephen semeek osatua.

Petit château 
Alva Vanderbiltek 1878tik 1882ra bitartean lan egin zuen Richard Morris Hunt-ekin, Frantziako Errenazimentuko (Petit Chateau) estiloko château erraldoi bat diseinatzeko, 660 Bosgarren Etorbidean, Manhattanen. Vanderbilten garaikide bati deitu zioten esanez "morteroan belaunetaraino hondoratuta egotea besterik ez zuela maite." Mozorro-dantza handia eskaini zuen, 3 milioi dolar kostatu zena bere château inaugurazioa ospatzeko Bosgarren Etorbidean. 1929an bota zuten.

Idle Hour 
1878an, Long Islandeko Idle Hourren Hunt Ana Erregina estilokoan hasi zen lanean. Ia etengabe handitu eta ukituko zuten 1889 arte, eta 1899an suntsitu zen sute batean. William K. Vanderbiltek jabetzan beste etxe handi bat eraiki zuen, suaren aurka; geroago, Dowling Unibertsitatearen egoitza izang zen, 2016. urtean itxi arte.

Marble House 
Hunt berriro kontratatu zuten estilo neoklasikoko Marble House etxea diseinatzeko, Newport-en (Rhode Island), William K. Vanderbilten 39. urtebetetzea eta Alvarentzat "cottage" edo udako erretiroa opari gisa. 1888tik 1892ra eraikia, gizarte-mugarri bat izan zen etxea, eta Newporten eraldaketari hasiera eman zion, zurezko etxeen udaleku lasai samar batetik,  legendazko harrizko jauregi oparoen zentro turistikora. 11 milioi dolar kostatu zela jakinarazi zen. Marble Housek 36 zerbitzariko zerbitzua zuen, maiordomoak, dontzeilak, kotxe-gidariak eta lacayoak barne. Caroline Schemrmerhon Astorren Beechwood izeneko etxe arruntaren ondoan eraiki zuten.

Belcourt 
Vanderbiltetik banandu eta Oliver Belmontekin ezkondu ondoren, Belcourten, Belmonteko hirurogei geladun etxetzarrean, berrikuntza handiak hasi ziren. Lehen solairu osoan gurdientzako guneak eta Belmonten zaldi preziatuentzako ukuilu mordoa egin ziren. Belcourt birmoldatu eta birdefinitzeko irrikaz, Alvak etxetzarraren barrualdeak eraldatu zituen, neogotiko ingeles eta neorrenazimendu frantses eta ingelesaren nahasketa eginez.

477 Madison etorbidea 
1899an Madison etorbideko 477 izkina eta Manhattango 51 kalea erosi zituzten. Etxetzarra O. H. P. Belmont Andrearen Etxea izenez ezagutu zen. Hiru pisuko etxe neoklasikoak, Hunt & Hunt-ek diseinatuak, kareharrizko fatxada zuen eta barruko gelak estilo-nahasketa eklektiko batean. Eraikuntza amaitu gabe zegoen, Oliver Belmont hil zenean. Alvak iragarri zuen Belcourt-en Gela Gotikoaren erreprodukzio zehatza egingo zuela batuketa horrek, bere senar zenaren Erdi Aroko eta Errenazimentuko armaduren bilduma barruan gordetzeko. The Armory izeneko gela 25,9 m bider 7,3 m luze zen, eta etxeko gelarik handiena zen. Bera eta bere seme gazteena, Harold, etxe horretara  joan ziren 1909an. Geroago, The Armory emakume sufragistentzako hitzaldi-areto gisa erabili zen. 1923an saldu zuen etxea.

Brookholt 
Manhattango etxe berria eraiki aurretik, Belmontarrek beste etxe neoklasiko bat eraiki zuten, Brookholt, 1897. urtean New Yorkeko East Meadow-en eraikia, Long Island-en. Hunt & Hunt-ek diseinatu zuen. Oliver Belmont bertan hil zen 1908an. Aldi labur baterako, Alvak baserritarrentzako prestakuntza-eskola gisa erabili zuen. Proiektua ez zen gauzatu eta Brookholtek 1915. urtean saldu zuen. Etxea sute batek suntsitu zuen 1934an.

Mausoleoa 
Oliver Belmont hil ondoren, Alva Belmontek mausoleoa eskatu zuen Woodlawn hilerrian eraikitzeko. Berriz ere Hunt & Hunt-ek diseinatua, San Hubertoren kaperaren erreplika zehatza zen, Amboise gazteluko lurretan. Eraikuntza hori 1913. urtean amaitu zen.

BeaTowers-ekin 
Belmontek eraiki zuen azken etxea Estatu Batuetako Long Islandeko iparraldeko kostaldean izan zen. Beacon Towers adituek fantasia gotiko hutsa dela esan dute. Hunt & Hunt-ek ere diseinatu zuen eta 1917tik 1918ra bitartean eraiki zen New Yorkeko Sands Point-en. 1925. urtean, Belmontek betiko itxi zuen gaztelua, eta William Randolph Hearsti saldu zion 1927an. Hark partzialki birmoldatu zuen eta gero 1942an saldu. 1945ean eraitsi zuten. Zenbait literatura-adituk uste dute Francis Scott Fitzgerald Gatsby handia/El Gran Gatsby eleberriko Jay Gatsbyren etxerako inspirazioaren parte izan zela.

Château d'Augerville 

1923. urtean Belmont Frantziara joan zen. Etxe bat zuen Parisen eta hiribildu bat Rivieran. XV. mendeko Château d'Augerville ere erosi zuen Augerville-la-Rivière-n, Loireten, 1926ko udan egoitza nagusi gisa berrezartzeko. Château etxe hori 660 Bosgarren Etorbideko etxearen estilorako inspirazioetako bat izan zen, eta kondairak kontatzen zuen château hura Jacques Cœurrena zela, eta alabari utzi ziola. Consuelok, Alvaren alabak, idatzi zuen uste zuela bi gauza horiek ama inspiratu zutela finka hori erostera.

Jabetza horretan Belmontek lehengoratze eta berritze lan handiak egin zituen. Consueloren arabera, jabetzatik pasatzen zen ibaia zabaldu egin zen, "ibai hau ez da behar bezain zabala" esaneda. Versaillesko galtzada-harriak ekarri zituen, etxearen eta herriaren artean hondarrez zolatutako aurreko patio handia estaltzeko. Iparraldeko sarreran eraikitako atari neogotiko izugarria ere eraiki zuen, château eta herria inguruko zelaitik banatuz. Beste aldaketa batzuk ere egin ziren: burdina forjatuko eskailerak aldatzea eta sukaldeak sotora eramatea. Bolatoki bat ere gehitu zuen jabetzaren etxe batean. 1933an hil ondoren, château Consueloren esku geratu zen, eta 1937ko neguan enpresa suitzar bati saldu zion.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Lasch, Christopher.' "Alva Erskine Smith Vanderbilt Belmont," in Edward James, arg., American Women (1971)
 The Vanderbilt Women: Dinasty of Wealth, Glamour and Tragedy, Clarice Stasz. New York, St. Martin's Press, 1991; iUnivarse, 2000.
 Fortune Children: The Fall of the House of Vanderbilt, Arthur T Vanderbilt. Morrow, 1989.
 Consuelo and Alva Vanderbilt: The History of a Daughter and a Mother in the Gilded Age. Amanda Mackenzie Stuart. New York: Harper Collins, 2005.
 The Barons of Newport: A Guide to the Gilded Age. Terrence Gavan. Newport: Pineapple Publications, 1998.

Kanpo estekak 

 Long Islandeko matxinatuak New York Newsdayren kausa batekin
 Emakumeak Philanthropyn
 75 Suffragistak
 «Tumba de Alva Smith Vanderbilt Belmont» (en inglés). Find a Grave. 

Estatubatuarrak
Ameriketako Estatu Batuetako feministak
Ameriketako Estatu Batuetako Socialiteak
Amerikako Estatu Batuetako sufragistak
Sufragistak
Emakume sufragistak
Aktibistak
Emakume aktibistak
Ameriketako Estatu Batuetako aktibistak
Filantropoak
Emakume filantropoak
Ameriketako Estatu Batuetako filantropoak
Aberatsak
XX. mendeko aktibistak
XXI. mendeko aktibistak