Ezagutza tazito

Ezagutza tazitoa edo ezagutza inplizitua Michael Polanyi zientzialari eta filosofoak sortutako kontzeptua da. Azpimarragarria da Polanyik honen prozesuaren inguruan idatzi zuela, eta ez ezagutza forma bati buruz Knowing and Being- Conociendo y Siendo (1969) liburuan (euskaraz, Ezagutzen eta Izaten). Hala ere, bere esaldia guztiz edo partzialki adiezina den jakintza edo ezagutza modutzat hartu da, hitzez edo bisualki azaldu edo komunikatzerik izan ezin ez dena, edo jakin ez dena.

Ezagutza tazitoaren definizioa ez dago unibertsalki onartuta. Polanyiren aforismo ospetsuetako bat honakoa dugu: "Esan dezakeguna baino gehiago ezagutzen dugu / Uste duguna baino gehiago dakigu". Ezagutza tazitoa, normalean, geure buruei buruz nekez ezagutzen ditugun ohitura eta alderdi kulturalek osatzen dute; edo Nonaka & Takeuchi (1995) egileen hitzetan, ezagutza "informal, pertsonal edo sozial bat, modu sistematizatuan adierazteko zaila, —ikusgaitasun eskasekoa eta bide tradizionalen bidez partekatzeko zaila — edozein giza jarduera barnebiltzen duen testuinguruko eragileek gauzatzen dutena, baita erakundeen barruan ere".

McAdam et al. Ezagutza tazitoa honela definitzen dute: "esperientzia eta ekintza zuzenetik garatutako ezagutza praktikoa, oso pragmatikoa eta egoerarekiko zehatza, inkontzienteki ulertua eta aplikatua, artikulatzeko zaila, nagusiki elkarrizketa interaktiboen eta partekatutako esperientziaren bidez partekatua". 

Friedrich Hayek -ek ezagutza tazitoaren kontzeptua sozialismoan kalkulu ekonomikoaren arazoari proposatutako irtenbideei egindako kritikan erabiltzen du, ekoizpenaren plangintza zentrala eragozten duen ezagutzaren izaera sakabanatua ere azpimarratuz.  Ideia hauek zenbait saiakeren bitatrez izan ziren garatuak, zeinen artean Jakintzaren erabilera gizartean obrarik ezagunena da (gazteleraz,  El Uso del Conocimiento en la Sociedad).

Ezaugarriak 
Ezagutzaren kudeaketaren alorrean, ezagutza tazitotik ezagutza espliziturako eraldaketa-ziklo bat sortzeko ereduak aztertzen dira erakunde baten barruan, eta modu honetan ikasten duten erakundeak sortzen dira. Ezagutza tazituak pertsonak berak ezagutzen duen eta beste pertsona bati azaltzeko zaila den ezagutzari egiten dio erreferentzia. Honek osagai hauek euki ditzazke:

 Ideiak, esperientziak, abileziak, trebetasunak, ohiturak, balioak, historia, sinesmenak.
 Testuinguruaren edo ekologiaren ezagutza (geografia, fisika, idatzi gabeko arauak, pertsonen eta objektuen portaerak, etab. ),
 Ezagutza gaitasun kognitibo gisa (irakurtzeko ulermena, arazoen ebazpena, aztertzea, ideiak bistaratzea, etab.), ezagutza konplexuagoetara iristeko edo arazo berriak ebazteko aukera ematen duena.

Intuizioa eta irudimena ezagutza mota hau sortzeko bi osagai garrantzitsuenetakoak dira; hauxe norbanakoen edo taldeen arteko elkarrekintzaren produktua baita, eguneroko zereginetan eragina duten harreman-sareen eta ekitaldi-kateen testuinguruan, aldi berean aktore edo eragile hauen prertzeptzio eta ekintzengatik mugatuak izan diren bitartean.

Ezagutza tazitoa, aldi berean, bi dimentsioetan bana daiteke: teknikoan eta kognitiboan.

Dimentsio teknikoa know-how esamoldearen bidez itzultzen dena da.

Dimentsio kognitiboak aktoreen pentsamoldean eta jokaeran eragiten duten eredu mental, sinesmen, balio, eskema eta pertzepzioak barne hartzen ditu; azken finean errealitatea “zer den” eta etorkizuna “zer izan beharko lukeen” irudia islatzen duena.

Ezagutza tazitoaren transmisioaren ezaugarri nagusia honen jabe diren eragileekin interakzio zuzen eta pertsonalaren faltan hura eskuratzea ezinezkoa dela da; honen transferentzia bereziki hitzezko irudien, metaforen, sinbolo heuristiko eta analogien bidez adierazteko ahalegin sortzailearen araberakoa baita (De Souza, 2000).

Honen aplikazioa praktikaren bidez gauzatzen da batez ere, jakintza-komunitate mota ezberdinei lotuta: informalak, interaktiboak eta taldekoak.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Angioni G., Doing, Thinking, Saying, in Sanga & Ortalli (arg. ), Nature Knowledge, Berghahm Books, New York-Oxford 2004, 249-261.
 Collins, HM "Tacit Knowledge, Trust and the Q of Sapphire" Social Studies of Science' or. 71-85 31(1) 2001
 
 Patriot, G. (2004). Antolakuntza-ezagutzak aztertzea. Knowledge Management Research and Practice, 2(1).
 Ploszajski, P.; Saquet, A.; Segalla, M. Le savoir tacite dans un contexte culturel (z: ), Les Echos, Le Quotidien de L'Economie, 2004ko azaroaren 18a, Paris 2004
 Polanyi, Michael. "Tazito-dimentsioa". Doubleday & Co, 1966an argitaratua. Peter Smith berrargitaratua, Gloucester, Mass., 1983. 1. kapitulua: "Tazituzko Ezagutza".
 Reber, Arthur S. 1993. Ikaskuntza inplizitua eta isilbidezko ezagutza: inkontziente kognitiboari buruzko saiakera . Oxford University Press . 
 Sanders, AF (1988). Michael Polanyiren epistemologia osteko kritikoa, "jakintza tazituaren" alderdi batzuen berreraikuntza . Amsterdam: Rhodopi.
 Smith, MK (2003) 'Michael Polanyi and tacit knowledge', hezkuntza informalaren entziklopedia, www.infed.org/thinkers/polanyi.htm © 2003 Mark K. Smith
 Tsoukas, H. (2003) 'Benetan ulertzen al dugu isilbidezko ezagutza?' erakundearen ikaskuntza eta ezagutzaren kudeaketa Blackwell eskuliburuan . Easterby-Smith eta Lyles (arg.), 411-427. Cambridge, MA: Blackwell argitaletxea.
 Wenger E. Communities of practice: learning, meaning and identity, Cambridge University Press, New York 1998.
 Wilson, Timothy D. 2002. Geure buruari arrotzak: inkontziente moldatzailea deskubritzea . Harvard University Press, Cambridge MA. 0-674-01382-4

Ikus, gainera 
 ezagutza sakabanatu
 ezagutzaren kudeaketa
 ezkutuko curriculum
 Richard Sennett
 Tradizioa - Eskulanak
 heuristika

Kanpo-estekak 
 https://ladimensionculturaldelatecnologia.wordpress.com/2018/07/30/experience-action-artefacts/

Kulturaren soziologia
Ezagutza