Maria van Oosterwijck

Maria van Oosterwijk, edo Oosterwyck (Nootdorp, Herbehereak, 1630ko abuztuaren 20a - Uitdam, Holanda, 1693ko azaroaren 12a) neerlandarren Urrezko Mendeko margolaria izan zen, lore hildako naturak pintatzen espezializatua. Willem van Aelst-en ikaslea, bere lanak, 1667 eta 1689 artean datatuak, oso ezagunak izatera iritsi ziren Europako aristokraziaren artean. Besteak beste, Habsburgoko Leopoldo I.ak, Frantziako Luis XIV.ak edo Ingalaterrako Guillermo III.ak miretsi zuten, baina inoiz ez zuten onartu emakume izateagatik artistak biltzen zituzten gremioetan.

Biografia eta obra 
María van Oosterwijck 1630ean jaio zen Nootdorpen, Delft-etik gertu dagoen Herbehereetan, Hegoaldean, Herbehereetan. Abuztuaren 20an jaio zen. Aita Holandako Eliza Erreformatuko ministro izan zen, aitona bezalaxe. Gaztea zela, aitak Jan Davidsz de Hemmezekin jarri zuen. Heem-en babespean, lore-pinturan zuen interesa garatu zuen, eta haren eraginpean, pintura errealistak bizitza biziak margotzeko gaitasuna erakutsi zuen.

Van Oosterwijck Delften bizi izan zen, eta gero Utrechten, 1660 inguruan. Handik sei urtera Amsterdamera joan zen, eta han lore-pinturan trebatu zen Willem van Aelst-ekin. Bizitza pribatuan, María van Oosterwijck ez zen ezkondu, ez zuen ondorengorik izan, baina iloba bat zaindu zuen umezurtz geratu zenean. Bi lantegiren arteko eztabaidari buruzko txostenak daude. Geertje Pieters zerbitzariaren eta haren zerbitzari Grietgeren arteko liskarrean hasi zen dena. Izan ere, Van Aelsten etxera joan zen bere andrearen berokia berreskuratzera, eta Gretgeren zerbitzariak uko egin zion berokia emateari, zerbitzaria eta artista iraintzen zituen bitartean, eta agintariek ere  parte-hartu zuten. Van Oosterwijckek salaketa formal bat jarri zuen.

Ibilbidea

Erregeak bezero 
Margolari trebea izateaz gain, enpresaburu argia ere izan zen; Amsterdamen agente baten zerbitzuak lortu zituen bere lanak alemanei saltzeko. Bere patroien artean Frantziako Luis XIV.a, Ingalaterrako Leopoldo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea eta Gilen III.a Ingalaterrakoa zeuden; Augusto II.a Poloniakoari hiru lan saldu zizkion. Nazioartean ospe handiagoa lortu zuen Méciteko Cosme III.a 1667an Amsterdamera joan zenean, eta bere maisuarenaren, Willem van Aelst-en, maila berean epaitu zituen bere pinturak. Izan ere, Toskanako familiak historia luzea zuen emakumeek egindako lanen meka gisa, eta ospea eman zien.

Margolarien gremioan onartu ez, baina dirutza egin 
Holandarrek eta beste bildumagile batzuek lore-pintura trebeak bilatzen zituzten arren, pintoreen gremioan afiliatzea ukatu zitzaion, emakumeek ez baitzuten baimenik. Horrek ez zuen eragotzi dirutza bat irabaztea eta helburu karitatiboetan inbertitu baitzuen, besteak beste, pirata aljeriarrek harrapatutako Herbeheretako soldaduei erreskateak ordaintzea, behin baino gehiagotan, Amsterdamgo artxiboetan dokumentatuta geratu ziren bezala. Erreskatatutako pertsona bakoitzeko kostua 750 florinera iristen zen, eta garai hartan merkatari baten bi urteko soldata zen.

Profesionala izatea lortu 
Oso emakume gutxi izan ziren artista profesionalak XVII. mendean. Dakigula, María van Oosterwijckek 24 lan margotu zituen guztira. Christopher Lloyd historialariak idatzitako Neerlandarren Urrezko Mendeko pinturari buruzko 2004ko liburu batean, emakumetan, van Oosterwijcken lana baino ez zen sartu. Idazleek emakume artistak ikusteko joera dute, beren pinturen interpretazioaren bidez lortutako antzeko balioak dituzten emakumeen bertuteak korrelazioan jarriz. Van Oosterwijck, emazte eta ama izan beharrean pinturan jardun zuena, subjektu konplexua izan zen bere biografoentzat, eta haren idazkiek nortasun konplexu bate zuela erakusten digute. Bere pinturen alderdi pertsonalak ere gutxi aztertuta  daude.

Oosterwijck lore-pintore izateak —garai hartako emakume batentzat bokazio onargarritzat jotzen da— duen gaitasunari egindako omenaldi gisa, Wallerant Vaillant-ek bere erretratua margotu zuen paleta bati eutsiz. 1671ren erretratu hau, Rijksmuseum-en, beste eskuarekin Biblia bati helduta erakusten du. Haren beste erretratu bat, Gerard de Lairesseri esleitua, Dirk Schelte poetaren ondoan posatuz irudikatzen du. 1673an, Scheltek poema bat idatzi zuen van Oosterwijck-en pinturen edertasunaren omenez, haren izaera bezalaxe. Erretratuak poemari egiten dio erreferentzia, Oosterwijck paleta eta brotxekin erakutsiz, margolariaren musa gisa, eta Schelte poetaren inspirazio gisa erabiliz.

Oosterwijck-ek Geertgen Wyntges izan zuen ikasle, tailerreko laguntzailea, Geertje Pieters izenez ere ezaguna. Van Oosterwijck hil ondoren, Wyntges independenteki bizi izan zen, bere pinturen bidez biziz.

1689an, Van Oosterwijckek bere azken lan ezaguna sortu zuen, Britainia Handiko errege-bildumako bodegoi bat, Kensington jauregian, Londresen. Pintura hau, Bodegoi loreduna, intsektuak eta maskor bat, benetako bildumarako erosi zuten Ana erreginaren erregealdian, baita van Oosterwijck-en beste lan bat ere. Bere etxean hil zen Uitdamen (Herbehereak), Amsterdametik 12 kilometro ipar-ekialdera, 1693an. Hil zen eguna, askotan, azaroaren 12a dela esaten da, baina iturri batzuek diote abenduan hil zela.

Arnold Houbraken neerlandarren Urrezko Mendeko artisten biografoak Oosterwijck goraipatu zuen, baina ez zuen artista profesionaltzat hartu, nahiz eta tamaina handiko bildumagileek, Europako errege-erreginen zenbait kidek, ordaindutako koadro pila izan.

Artea 

Van Oosterwijckek lore- eta bodegoi-pinturak sortu zituen, gai alegorikoekin. Garai hartan, Europako bildumagileek oso bilatuak zituzten horrelako lanak. Ruysch-ekin batera, Herbeheretako bodegoi-pintore garrantzitsuenetakotzat hartu zuten. Van Oosterwijck-en lana, oso kolore biziak erabiliz, oso xehe dago, eta batzuetan argilun-teknika bat erakusten du argiaren eta itzalaren erabileran. Berak hildako pintura mota bat eraldatzen lagundu zuen, XVII. mendeko Holandako tranpa-oholen antzera modu errealistan pintatuz. Oosterwijck-ek egindako oso pieza gutxi daude identifikatuak, gehienak loredunak, baina Houbrakenek esan zuen oraindik gehiago zirela beren bodegoiak. Bere obra asko neurri txikikoak dira. Hori ohikoa zen garai hartako artistetan; izan ere, obra handiek bezero aberatsagoei (hala nola elizei eta Estatuari) egiten zizkieten erosketak murrizteko joera zuten.

Elementu sinbolikoak erabiliz, XVII. mendeko natura hila, holandarra, islatzen dute haren pinturek; esate baterako, harrokeria, denboraren iragaitea eta Jainkoari debozioa izatea. Bere banita-pinturek bizitzaren izaera iragankorra sinbolizatzeko objektuak dituzte; kalaberak, kataloxak, liburuak, eskularruak, neurri batean irentsitako janaria, txanpon-poltsak, intsektuak, hosto zimelduak eta loreak bezalako objektuekin, Ameriketatik garraiatutako artoa bezalako elikagaiak jartzen ditu, aurkikuntzaren garrantzia eta portu holandarretan merkataritza hasiberria erakutsiz. Zurezko edo marmolezko mahaia erabiltzen du bere elementuen oinarri. Berak berpizkunde-sinboloak ere sartu zituen, eta bere lanari kalitate fin eta garratza eman zion, beste artista batzuekin kontrastea egiten duena; batzuetan, adibidez, kalabera-pila bat erakutsi zuten, beren lanei mezu morala emateko asmoz.

Van Oosterwijck oso erlijiosoa izan zen, eta sinbolikoki irudikatzen zituen bere sinesmen errotuak pinturetan. Ekilorea  Jainkoaren aurrean makurtzearen sinboloa da. Mahatsek esanahi erlijiosoa hartzen dute Eukaristiako ardorako erabiltzen direnean. Koloreak ere sinbolikoki erabiltzen dira, zuriarekin inozentzia, hori jainkotiarra eta gorria martirio esanahiaz.

Van Oosterwijckek bere natura hilen edertasun poetiko errepikaria margotu zuen. Tximeleta amiral gorria (Vanessa atalanta) hainbat lekutan agertzen da bere obra garrantzitsuenetan. Adibidez, batzuetan, tximeleta lore-zurtoin batean edo mahai baten ertzean egoten da, lore-saltzaile batekin, edo liburu batean. Tximeleta erabiltzen da ikuslearen arreta van Oosterwijck-en pinturara eta ikuspegi artistikora erakartzeko baliabide gisa. Tximeletak ere Kristoren Berpizkundearen sinboloak dira.

Museoetako presentzia 
Maria van Oosterwijk-en lanak daude hemen:

Lanak

Erreferentziak

Bibliografia 

 Berardi, Marianne (2001).  Delia Gaze, ed. Concise Dictionary of Women Artists. Fitzroy Dearborn. pp. 524-528. ISBN 1-57958-335-0. 
 Vigué, Jordi (2002). Great Women Masters of Art. New York: Watson-Guptill. pp. 109-114. ISBN 0-8230-2114-9.

Kanpo estekak 

 A painting at the Fitzwilliam museum in Cambridge
 . 06/04/19. 
 Gaze, Delia. (03/04/13). Oosterwijck, Maria van: Dutch painter, 1630 - 1693. En Concise Dictionary of Women Artists (Págs. 524 - 528). Reino Unido: Routledge. 
 Ramos Moro, Claudia. (Curso Académico 2016/2017). Trabajo de Fin de Grado - Pintoras del Barroco: Baroque women painters. 04/04/19, de Universidad de León - Grado en Historia del Arte. 
 Schama, Simon. (01/04/80). Wives and Wantons: Versions of Womanhood in 17th Century Dutch Art  . En Oxford Art Journal(5 - 13). Reino Unido: Oxford Academic. 

Herbeheretako emakumeak
Emakume margolariak
Herbereetako margolariak
Herbehereetako urrezko aroaren margolariak
Izadi hilen margolariak
XVII. mendeko margolanak