Mario Muchnik

Mario Muchnik (Ramos Mejía hiria, La Matanza, Buenos Airesko probintzia, Argentina, 1931ko ekainaren 21a - Madril, 2022ko martxoaren 27a) eragin handiko idazle, argitaratzaile, argazkilari eta fisikaria izan zen. Argentinan jaioa, Videla diktaduraren garaian Espainian finkatzea erabaki zuen.

Biografia 
Bere aitona-amonek, errusiar jatorrikoak eta judu askenaziarrak, Errusiatik Argentinara emigratu zuten. Bere aitak, Jacobo Muchnikek (1907-1995), arrakasta izan zuen publizitatean, eta editore gisa Jacobo Muchnik argitaletxea sortu zuen, gero Fabril Editora bezala berrizendatua, eta Victor eta Joan Seixekin batera Difusora Internacional argitaletxea (DISA).

Ramos Mejian jaioa eta Ward ikastetxean hezia, Manuel Puig bezala, berrogeiko hamarkadaren amaieran bere familia New Yorkera emigratu zuen, non Mario Fisika Zientzietan lizentziatu zen Columbiako Unibertsitatean (1953), gero Erromako Università degli Studin doktoratu zen (1957) eta Sigma + antipartikularen aurkikuntzan parte hartu zuen. Erroman, gainera, Fisika Nuklearreko Institutuan eskolak eman zituen hirurogeiko hamarkadan; 1961ean emaztea ezagutu zuen, Nicole Muchnik kazetari eta margolari frantsesa. 1966an fisika utzi eta argazkigintzan hasi zen; 1967an ikus-entzunezko enpresa bateko editore-buru bihurtu zen Londresen. 1968ko Frantziako maiatzeko matxinadetan parte hartu zuen, eta horren testigantza utzi zuen bere kamerarekin, gai horri buruzko argazki-liburu bat argitaratuz.

1973an Jacobo Muchnik Editores sortu zuen bere aitarekin, gaur egun El Aleph izena daramana, nahiz eta aldi berean Robert Laffont editorearentzat literatur bildumak zuzendu zituen Parisen 1968tik. 1978an Espainiara joan zen behin betiko, Bartzelonara zehazki. Ez zen Argentinara itzuli, Videlaren diktadurak bere lehengusu bat torturatu eta deportatu zuelako. Muchnik Editoresen argitaratu zuen lehen liburua Jorge Guillénen Y otros poemas liburua izan zen, Mexikon inprimatua eta Espainian banatua. 1982tik 1983ra Ariel-Seix Barraleko literatura zuzendaria eta Difusora Internacionaleko lehendakariordea izan zen 2012 arte. Urte luzez Anaya argitaletxean lan egin zuen, eta 1991tik 1997ra Anaya-Mario Muchnik zigilua sortu zuen atzerriko eta gaur egungo narratibako lanak, espainiar idazle berriak eta saiakera historikoa argitaratzeko. 1998an, Mario Muchniken Taller argitaletxe independente berria sortu zuen, urtean sei narratiba eta saiakera lan argitaratzeko. Urte horietan idazle asko ezagutu zuen: Elias Canetti, Primo Levi, Julio Cortazar, Augusto Monterroso eta Montero Glezen, Carlos Barral eta Giulio Einaudien tartean.     

Zinemazalea eta juduen kausarekin oso konprometitua, idazle gisa genero autobiografikoari eskaini zion arreta batez ere (mota horretako bost liburu argitaratu zituen), baina baita edizio, maketazio, tipografia eta estilo zuzentasunari ere. Itzultzaile gisa egile askoren lanak itzuli zituen: Arthur Miller, Ibrahim Souss, Elie Barnavi, Elias Canetti, Guy Davenport, Italo Calvino, Irène Némirovsky eta Susan Sontag.

Obra

Liburuak 
1983 - Mundo judío: crónica personal.
1986 - Un bárbaro en París.
1989 - Albert Einstein.
1999 - Lo peor no son los autores: autobiografía editorial 1966–1997.
2000 - Banco de pruebas: memorias de trabajo, 1949–1999.
2000 - Normas de estilo.2000 - Editing. Arte de poner los puntos sobre las íes y difundirlas.
2002 - Léxico editorial: para uso de quienes todavía creen en la edición cultural.
2003 - Editar «Guerra y paz».
2003 - Cinco cavilaciones sobre la infancia como género literario.
2005 - A propósito: del recuerdo a la memoria, 1931–2005.
2006 - Nuevas normas de estilo (2000. urtean argitaratutako liburuaren edizio berria).
2007 - El otro día: una infancia en Buenos Aires, 1931–1945.
2007 - Instantes robados.
2008 - Volverte a ver: Argentina, 1971.
2008 - Julio Cortázar.
2011 - Oficio editor.
2011 - Ernesto Sábato.
2014 - Ajuste de cuentos.

 Argazki-liburuak 
 Miguel Ángel de cerca (Bartzelona: Muchnik Editores, 1975).
 De cielo en cielo (Madril: Del Taller de Mario Muchnik, 2003).
 Lo peor no son los autores: las fotos (Madril: Del Taller de Mario Muchnik, 2004).
 En las ciudades: fotografía urbana en los fondos de la Fundació Foto Colectania (Madril: Dirección General de Archivos, Museos y Bibliotecas, 2005).
 Mayo 68: prohibido prohibir: imágenes de mayo del 68'', 2008.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Biografia Cervantes Institutuaren webgunean.
 :Cervantes Institutuak 2017an eskaini zion omenaldiaren bideoa.

Buenos Airesko probintziako jendea
Argentinako idazleak
Gaztelaniazko idazleak
Argentinako autobiografoak
Argentinako argazkilariak
Argentinako argitaratzaileak
Espainiako argitaratzaileak
Argentinako fisikariak
Madrilen hildakoak
Argentinako juduak
Argentinako saiakeragileak
Argentinako ipuingileak
Argentinako itzultzaileak
Espainiako itzultzaileak