Josu Rekalde Izagirre

Josu Rekalde Izagirre (Amorebieta, 1959) diziplina anitzeko sorkuntza artistikoak egiten dituen euskal artista da, bideo esperimentala eta instalazio eskultorikoa teknologia berriekin konbinatuz. Lantzen diren gaiak pertsonarekin eta kontzientzia kolektiboarekin lotzen dira. Bere obra 1980ko hamarkadan hasi zen eta nazioarteko dimentsioa hartu du. 2020ra arte, sorkuntza artistikoa eta irakasle lana uztartu zituen Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Arte Ederretako fakultatean.

Biografia 
Josu Rekalde Izagirre Zornotzan (Bizkaia) jaio zen 1959an. Arte Ederretako ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Geroago, Arte Ederretako Fakultatean katedraduna izan zen, eta arte eta teknologia berrien espezialitatean irakasle izan zen.

Artearen eta bideoaren hastapenak 1980ko hamarkadan hasi zituen, besteak beste, Nam June Paik eta Bill Viola bideoartisten lanengatik eta Esther Ferrer bezalako performerren lanengatik, bideo esperimentalaren esparruan egindako ekarpen artistikoagatik (performancea eta bideoperformancea), batez ere nortasun pertsonalari eta kontzientzia kolektiboari dagokienez. Hasierako testuinguru horretan, Donostiako bideo-jaialdiak (1980-83) garrantzia izan zuen, Antoni Muntadas, Eugeni Bonet, N.J. Paick, B. Viola Robert Wilson eta Steina eta Woody Vasulkak (The Kitchen-en sortzaileak 1971n) irudi elektronikoa lantzeko tailer bat eman baitzuten.

Geroago, Tolosako Bideoaldian  parte hartuko du, eta bere belaunaldiko artistekin harremanetan jarriko da, MEDIAZ (Euskal Herriko Ikusizko Artisten Elkartea) elkartearen sortzaileetako bat izateko elkarte-jarduerari hasiera emanez.

Urte horietan zehar, bere sorkuntza artistikoak Estatu espainiar osoan eta nazioartean (Frantzia, Italia, Peru, AEB) erakutsi ziren. AEB) jarduera hori biltzar eta jaialdietan bideo-artista gisa parte hartzearekin konbinatuz, jarduera elektroakustikoekin eta artearen eta teknologia berrien konbinazioan aditua den hizlariarekin.

Ibilbidea 
Rekalderen bideo-instalakuntzak artearekin, zientziarekin eta teknologiarekin esperimentatzeko eta harremanak ezartzeko gunea dira. Edertasunaren eta proportzioaren kanon klasikoetan oinarritutako eredu batek errepikatzen duen imitaziotik ihes egiten du, eta esperientzia berriak sortzen ditu, non zentzumenen pertzepzioak esanahi berriak sortzen dituen gizabanakoarengan (fisikoak eta psikoemozionalak). Rekaldek teknologiak erabiltzen ditu mundua ulertzeko eredu berriak sortzeko, eta batzuetan zalantzan jartzen du ikuspegi hori, irudikapen horiek lortzeko bide nagusitzat hartzen duena.

Bere lan esparrua diziplina anitzekoa da, baina bere alderdirik ezagunena bideoarekin eta teknologia berriekin lotutakoa da. Lantzen dituen gaiak intimismotik harreman sozialera mugitzen dira, ni-tik bestea-rengana, metalinguistikotik narratibora. Hainbat lekutan erakutsi eta zabaldu du bere lana, hala nola Bilboko Arte Ederren Museoan (1995) eta Gironakoan (1997), Espace des Arts de Toulousen (1998), Mappin Galleryn (Sheffield, Erresuma Batua, 1998), Espace d 'Art Contemporani de Castelló (2000), La Panera zentroan (Lleida, 2004), Goethe lnejiten (Roma, 2004) edo Espacio Contemporani de Myant en. Festival Proyector, Madril (2016), Durangoko Arte eta Historia Museoa (2018), MediaLab Madril (2018), Iruñeko Ziudadela (2019), ARTEKOM, Arte-Ekologia Balmasedan, Bilbon eta Donostian (2021).

Influentziak 
Bideoartearen aitzindariei jarraituz, hainbat formatutan aurkezten da bere obra, proiekzioetatik multimediako instalazio artistikoetara, errealitatearen eguneroko elementuak eta ikusleak elkarreraginean dituen soinuak sartuz, begirale huts izatetik obran parte-hartzaile aktibo izatera igarotzen baita. Aurrekoekin bat etorriz, Rekalderen bideo-instalazioek esanahi berriak eraikitzeko elementuak ere badituzte, esperientziak sortzeko espazioak sortuz. Egileak ikusizko elementuak, sentimenezkoak, entzumenezkoak, argi-elementuak, testurak, errealitate birtuala, sinboloak eta metaforak erabiltzen ditu ikuslearengan/parte-hartzailearengan erreakzio psikoemozionalak eragiteko.

Sormen-ikuspegia 
Rekaldek zientzia teknikoen eta giza zientzien arteko ikuspegi holistikoa garatu zuen, dikotomia saihestuz, adierazpide zaharrak eta berriak integratuz. Arrazoitutako planteamendu horri buruz honako hau pentsatu zuen egileak:"Bideo-sorkuntza jada ez da Teknologia Berriekin lotutako artea, dagoen aldetik, eguneroko errealitatea baita. Jarrera artistiko bat da, bideoa den hibrido mediatiko honetan islatzen duena, geure kulturari buruzko gogoetak, galderak eta kontraesanak islatzeko gaitasuna. Irudiaren eta soinuaren artean, musikaren eta ikusizko erritmoaren artean ibiliz, sorkuntza bideografikoa gizarte-ispilu gisa hartzen da. Telebistak eta hari eusten dion kulturak publizitate-munstro gisa ezagutzen dute beren burua. (...)... Artistok objektu errealak ukitu behar ditugu, gure gorputzekin erlazionatu, eta errepresentazio bat proposatu, ez errealitate baten ordezko gisa, baizik eta sorkuntzaren ondoriozko materia organiko eraldatutzat."Rekalderen obraren bilakaerak ikuslearengan pentsamendu- eta hausnarketa-esanahi berriak iradokitzen zituzten objektuen edo gorputz-atalen irudiekin egindako eraikuntza sinbolikoen lehen lanetatik igaro ziren, gizarte-gaietan zentratuago dauden azken lanak. Ikuslea kontzientzia kolektibo horretan sartzera gonbidatzen du, ikuslearen kontzientzia soziala pizten duen diziplina anitzeko bideoarte-proposamen konprometitu batekin, Antoni Muntadas eta Francesc Torres  bideoartisten planteamendu eta obren ildotik. Bilakaera horri dagokionez, egileak bideoartistek sortutako postulatuen berrikuspena proposatu du, eta horietatik libratzea, joera eta sorkuntza berriak ahalbidetuko dituen espazio artistiko berri bat sortzeko.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Web Arteder (base de datos del Arte Vasco): http://www.bd-arteder.com/cgi-bin/BRSCGI?CMD=VERDOC&BASE=ARTI&PIECE={ARTI}&DOCR=12&SORT=APE1,APE2,NOMB,PSEU&SEPARADOR=&&IAPE=%27R%27
 Web Hamacaonline: https://hamacaonline.net/authors/josu-rekalde/

Bizkaiko artistak
Zornotzarrak
Bideoartistak