E1 linea (Euskotren)

Euskotren Trenako E1 linea (Euskotrengo 1. linea, lehena) Eusko Trenbideak enpresak Matiko–Bilbo eta Amara–Donostia geltokien artean egiten duen zerbitzua da. Linea mendebaldetik ekialdera doa, Euskal Kostaldetik. Bizkaian, Ibaizabal ibarra hartzen du, Bilbo eta Ermua artean. Ondoren, Eibarrera iritsi eta Deba ibaiaren bidez Gipuzkoako kostalderaino jaisten da.

Lehen bidaia 1901eko urtarrilaren 1ean egin zuen Ferrocarriles Vascongados enpresak, Matiko–Bilbo eta Amara–Donostia arteko geltokietan.

44 geltokietatik 7tan Bilboko metroarekin lotura dago eta 4tan Donostiako metroarekin.

Historia 
linearen ibilbide osoa luzera oso zabalekoa da bere izaerako zerbitzu batentzat (108 km baino gehiago neurtzen du). Ezaugarri horrek teknikoki posible egiten ditu Gipuzkoako eta Bizkaiko hiriburuen arteko bidaiak; hala ere, aldirietako erregimenak (ia 40 geldialdi tarteko), trazadura lerromakurrak eta abiadura txikiak (gehienez 80 km/h) zerbitzu desegokia ematen dute bi hirien arteko harremana estaltzeko, eta teorian 2 ordu eta 3 laurden behar dira bidaia egiteko. Hori dela eta, duela hamarkada batzuetatik hona, bidaiari gehienek zuzeneko autobusa aukeratu dute Bilbo eta Donostia arteko ibilbideetarako, bereziki PESA/Lurraldebuseko (Bilbo-Zarautz-Donostia) DO01 linea,  autobidearen bidez ordu bat eta laurdeneko harremana estaltzen duena.

Hori dela eta, eta aukera egon arren, linea gutxitan erabiltzen da Gipuzkoako eta Bizkaiko hiriburuen arteko ibilbide osoa egiteko. Horren ordez, en helburu nagusia erabiltzaileari bi geltokiren arteko bidaiak — laburrak, oro har — egiteko aukera ematea da, bi hiri handien arteko trenaren etengabeko ibilbidea aprobetxatuz. Nahi duen erabiltzaileak erabil dezake beti bidaia luzeagoak egiteko. Horrela, lineak zerbitzu "hibrido" gisa balio du aldirietako baten eta distantzia ertaineko (edo eskualdeko) beste baten artean, eta, edonola ere, zehaztasun handiagoa ahalbidetzen du bidaiaren hasierako eta amaierako puntuetan, kostu merkeagoarekin eta bidaia-denbora luzeago baten truke. Renfe Intercity eskualdeko zerbitzuaren antzeko filosofia da: ibilbide ertain eta luzeko zerbitzu baten arteko hibridoa.

Eskualdeko zerbitzuak 
Historian zehar, 1982tik 2013ra, Euskotrenek aldiriko zerbitzuez gain, Bilbo eta Donostia arteko eskualdeko zerbitzuak (edo "distantzia ertainekoak") ere eskaini ditu. Zerbitzu historikoetako batzuk, Bidexpress (1987an inauguratua, 1990eko hamarkadaren hasieran desagertua) eta Euskopullman, 1998 eta 1999 artean existitu zen gama altuko zerbitzua dira. Erregimen horretan, eta kasuan kasuko zerbitzu zehatzaren arabera, trenak goiburuko geltokietatik abiatzen ziren – Amara Donostian eta Atxuri Bilbon, garai hartan – eta ibilbide osoa bitarteko geltoki nabarmenetan bakarrik egiten zuten, hala nola Boluetan (Bilboko metroarekin 1997tik izandako korrespondentzia), Zornotzan edo Eibarren. Horrek bidaia-denbora asko aurreztea zekarren. Eskaerak behera egin zuenez, egunez eguneko harremanen kopurua gutxituz joan zen pixkanaka, baina konpainiak zenbait zerbitzu erdizuzen eskaintzen jarraitu zuen, izendapen espezifikorik gabe ere, harik eta 2013aren hasieran behin betiko kentzea erabaki zuen arte.

Azpiegitura 
Erabiltzaileak sarrien desplazatzen diren herrien arteko harremanak sendotzeko, eko trenen zati bat bakarrik erabiltzen da Bilbotik Donostiara egiten diren ibilbide osoetan, eta alderantziz. Hala, tren gehienek bidaia laburragoak egiten dituzte, eta, beraz, hiriburu horietako metropoli-eremuetatik igarotzen diren line-zatiak maizago egiten dira, aldirietako erregimen beraren barruan.

Matiko–Bilbo eta Amara–Donostia arteko ibilbide osoa egiten duen lineaz gain, honako hauek ere badaude:

 Matiko–Bilbo  Elgoibar
 Zumaia  Amara–Donostia
 Ermua  Eibar

Aurrekoez gain, badira izen zehatzik gabeko ohiko beste harreman batzuk ere, hala nola Bilbo Zornotzarekin, Elgoibarrekin, Debarekin eta abarrekin lotzen dutenak, errefortzu-unitateen trafikoa aprobetxatzeko planifikatuta daudenak, edo beste linea batera bideratzen direnak — Amorebietatik, adibidez, linearen adar propioa abiatzen da Bermeoraino. 2014tik, goizetan eta eguerdian astelehenetik ostiralera, zerbitzu erdizuzenak eskaintzen dira Durangotik eta Trañatik Bilbora ibilbidearen barruan, tarteko geltoki ia guztiak alde batera utzita.

Aipatu behar da, halaber, Kukullaga-Etxebarri eta Matiko–Bilbo geltokien arteko azken zatia Bilboko metroari dagokiola, eta bertatik egiten dela linearen zerbitzua; horrela, tartean maiztasuna are handiagoa da, metroari dagokiona, gutxienez tren bat 7,5 minutuan behin. Zuzeneko erregimeneko trenek geltokiak egiten dituzte metro-sareko geltokietan.

Geltokiak

Geltokien izena 

Euskotren Trena sareko geltokiak Euskal Trenbide Sarea enpresak kudeatzen eta mantentzen ditu 2004ko irailaren 2tik. Hala ere, Eusko Trenbideak enpresak ditu trenak eta horiek ustiatzeaz arduratzen da.

Azpiegitura 
Lineak Bilbo—Donostia burdinbidea bakarrik erabiltzen du, Matiko eta Amara geltokien artean.

Planoa

Ustiapena 
Linea Eusko Trenbideak usiatzen du Euskal Trenbide Sareak kudeatutako trenbide eta geltokietan.

Maiztasunak

Batez besteko denborak 
Ibilbideko batez besteko denborak adierazgarriak dira, eta trafikoaren edo beste ezusteko batzuen arabera alda daitezke.

lineak Matiko geltokia honako hauekin komunikatzeko aukera ematen du:

 Zazpikaleak -rekin 3 minutuan
 Kukullaga -rekin 10 minutuan
 Usansolo -rekin 21 minutuan
 Amorebieta -rekin 32 minutuan
 Durango -rekin 44 minutuan
 Ermua -rekin 1 ordu 5 minutuan
 Eibar -rekin 1 ordu 16 minutuan
 Elgoibar -rekin 1 ordu 26 minutuan
 Deba -rekin 1 ordu 45 minutuan
 Zarautz -rekin 2 ordu 13 minutuan
 Usurbil -rekin 2 ordu 29 minutuan
 Amara -rekin 2 ordu 43 minutuan

Flota 
Gaur egun, Euskotren Trenaren flota 44 ibilgailuarik osatzen dute.

Tarifak

Guneak 
Linea horrek, guztira, 7 gune zeharkatzen ditu:

 1. gunea - Bilbo
 2. gunea - Etxebarri, Basauri, eta Galdakao
 3. gunea - Bedia, Lemoa eta Zornotza
 4. gunea - Durango, Berriz eta Zaldibar
 5. gunea - Ermua, Eibar, Elgoibar, Mendaro eta Deba
 6. gunea - Zestoa, Zumaia eta Zarautz
 7. gunea - Orio, Usurbil eta Donostia

Irudiak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Euskotren Trena
 1D linea (Euskotren)
 1K linea (Euskotren)
 1T linea (Euskotren)
 E2 linea (Euskotren)
 E3 linea (Euskotren)
 E4 linea (Euskotren)
 E5 linea (Euskotren)

Kanpo estekak 

 Amara > Matiko ordutegiak
 Matiko > Amara ordutegiak

Euskotren
Bizkaiko garraioa
Gipuzkoako garraioa