Haydée Milanés

Haydée Milanés (Habana, Kuba, 1980ko irailaren 28a) kantaria da, egile abeslaria, moldatzailea eta musika-ekoizlea. Trova berriaren irudiaren alaba da,  eta Kubako musika-eszena berriaren interpretatzailea. Pablo Milanés (1943-2022) abeslaria aita zuen,  Lynn Milanés (1970) eta  Suylen Milanés (1971-2022)  ahizpak ere bai.

Biografia 
Haydée Milanés Habanan jaio zen. Ama Zoe Álvarez modeloa eta aita Pablo Milanés kantaria zen. Neba-ahizpak ditu: Lynn, Suylen eta Liam bikiak, Antonio eta Pablo eta Rosa bikiak. 

Haydée Milanés aitari abesten eta gitarra jotzen entzunez hazi zen; halaber, hainbat aldiz ikusi zuen abestiak konposatzen. Oso txikitatik joaten zen bere kontzertuetara, eta etxean egiten ziren topaketa asko ikusteko aukera izan zuen. Bertan, musikari handiak elkartzen ziren Kubako trova tradizionaleko eta Son-eko abestiak jotzeko. 

Esperientzia horrek guztiak, haurtzaroan, musikarekiko interes handia piztu zion. 

6 urte zituela pianoa ikasten hasi zen, gainerako musika irakasgaiekin batera, Manuel Saumellen kontserbatorioan. Ondoren, kontserbatorio horretan bertan, zuzendaritza korala ikasi zuen, eta urte horietan guztietan eskolako koruan kantatu zuen. Korua Habanako elizetan aurkezten zen Eguberrietan. Gero, Amadeo Roldán kontserbatorioan graduatu zen, musika-ikasgai teorikoetan.

Haydée Milanések eszenan kantatu zuen lehen aldia izan zen aitari Canto de la abuela abestian laguntzeko; Haydéek 10 urte besterik ez zituen.

Abeslari ibilbidea 
1999an Ernán López-Nussa piano-jole kubatar entzutetsuaren kuartetoan hasi zen kantatzen. Lehen musika-bidaia 2000. urtean egin zuen, Ernánek San Pauloko (Brasil) Heineken Jaialdira gonbidatu zuenean. Kubako beste musikari garrantzitsu batzuekin batera, Ernán López-Nussa laukotea osatu zuten, hala nola Tata Güines eta Pancho Terry. Kolaborazio horretatik  From Havana to Rio albuma sortu zen Rio de Janeiron.

Urte berean, maiz jotzen hasi zen Habanako La Zorra eta El Cuervo klubetan. Han, Jam Sesions-en parte hartu zuen, Roberto Carcassés talde interaktiboaren zuzendariak gonbidatuta. 2003an Cool Cool Filin konpilazioan parte hartu zuen.

Pablo Milanés aitarengandik datorren musika-tradizio handiaren oinordekoa da, eta eragin nabarmena izan zuen haren musikan, feelingean, Kubako trova tradizionalean, Brasilgo musika herrikoiaren erreferente femeninoetan eta Ipar Amerikako jazzaren klasiko handietan; Haydée Kubako musika herrikoiaren ahots eder eta garbienetako bat da.

Haydée lehen album bakarlaria 2004an argitaratu zen, eta Descemer Buenok ekoitzi eta idatzi zuen Habana eta New York artean. Album horrek Habanan kontzertu batzuk egiteko aukera eman zuen, auditorioan eta kritika espezializatuan ongi etorria egiteko.

2008an, Haydée Milanés en Vivo izeneko albuma argitaratu zuen Santiago Feliú, Aldo López Gavilán, David Torrens, Suylén eta Lynn Milanesekin batera.

2010ean, Haydee Milanések Bis Music zigilu kubatarrarekin argitaratu zuen A la felicidad disko berria. Disko horretan konpositore, moldatzaile eta musika-ekoizle gisa estreinatu zen. Disko hori Habana, Madril eta Buenos Airesen grabatu zen eta, besteak beste, Pablo Milanés, Omara Portuondo, Pedro Aznar eta David Blancorekin duetoak ditu. Lehen sinpleak «A la felicidad», diskoari izenburua eman zion abestiak bideoklip bat ere bazuen.

2014. urtean, lankidetza berezia izan zuen Viernes cultural izeneko albumak, Los Angeles Azules gailurrean zegoeen talde mexikarra. Habanan grabatu zuten, eta Haydéek "Viernes cultural" diskoari izenburua eman zion 'cumbia' interpretatu zuen.

2015. urtean Palabras, Haydée Milanés canta a Marta Valdés izeneko diskoa atera zen merkatura. Haydée Milanések Marta Valdesi abestu zion, Marta Valdés kubatar konpositore garrantzitsuaren lanaren hautaketa bikaina. Ikerketa luze baten emaitza zen disko hori, Haydéeren moldaketa eta ekoizpen musikalarekin, eta hainbat aitorpen jaso zituen, hala nola Cubadisco 2015 eta Excelencias del arte 2015.

Interprete garrantzitsuekin lan egin du, hala nola Chico Buarque, Adalberto Álvarez, Harold López-Nussa, Enrique Plá, Jorge Reyes, Descemer Bueno, Tata Güines, Fito Páez, Pedro Aznar, Luiz Melodía, Carmen Paris, Los Angeles azules (Mexiko), Kelvis Ochoa, Issac Delgado, Omara Portuondo, besteak beste.

Leonardo Padurak, Asturiasko Princesa Saria eleberrigile ezagunak, Haydéeri eta Palabras lanari buruz hitz egin zuen: Interprete gazte honek beti izan du bere sentsibilitate melodiko eta lirikoaren babesa, eta oraingoan (berriro ere) kontrakorrontean igeri egitea erabaki du, eta, Kubako kantutegiko tradizioko urre-koloreko txoko batera begira, obra delikatu, sentsual eta adimentsu bat egitea, agian audientzia handia lilluratuko ez duena, baina zorrotzenen gustua eta itxaropena asetuko dituena. Eta hori lortzeko duen sekretua, erraza bezain zaila da lortzen: arriskua, adimena, talentua eta, batez ere, gustu ona bezain atsegina den zerbait nahastea.Julieta Venegas bezalako musikari garrantzitsuen aintzatespena ere irabazi du, eta hauxe adierazi zuen:Haydéek bere lekua aurkitu du, bere tokia musikan, non bere ahotsak modu delikatu eta propioan zuzentzen baitu beretzat hartzen duen edozein abesti. Bere ahotsak gozotasuna du, baina aldi berean erabakia eta jakinduria. Pablo Milanésen abestietara hurbiltzean, eta harekin egin duenean, elkarrekin zerbait berria sortu dute, lurralde partekatua, non ahotsek, aitaren helduerak, alabaren gazte eta jakintsuak, berriro sortzen baitituzte abesti horiek, Latinoamerikak eta munduak zuzentzen dituzten gutako hainbaten emozio-oroimenaren parte baitira. Guk, espazio hau elkarrekin aurkitu izana bakarrik eskertu dezakegu, eta Haydée zoragarriaren opari hau entzutea tokatzen zaigu, bere aitarekin kantatuz.

Diskografia 

 Haydée (2004), EMI Music. Amhed Barroso (juniorra), Roberto Carcasés eta Kuba, Estatu Batuak eta Afrikako beste musikari garrantzitsu batzuen laguntza ere izan zuen. Kelvis Ochoa (Habana Abierta) izan zuen gonbidatu.

 Haydée Milanés en vivo (2008), Kubako Teatro Nazionaleko Covarrubias aretoan 2006an eskainitako kontzertua. Bertan, Santiago Feliú, Aldo López Gavilán, David Torrens, Suylén eta Lynn Milanés aritu ziren, besteak beste.

 A la felicidad (2010). Disko horretan Haydée konpositore, moldatzaile eta ekoizle gisa estreinatu zen. Hainbat kanta ezezagun eta gonbidatu berezi izan zituen: Omara Portuondo, José Luis Cortés “El Tosco”, Pablo Milanés, Pedro Aznar, Roberto Hdez “Robertón” (Van Van), Harold López-Nussa, besteak beste.

 Haydée Milanés Chaplin-en (2013). Habanako Charles Chaplin aretoan eskainitako ikuskizuna. Haydéek bere errepertorioaren eta Kubako kantutegi herrikoiaren arrakastak aztertu zituen.

 Palabras, Haydée Milanések Marta Valdesi abestu zion (2014). Antologia horrek hogeigarren mendeko idazle kubatar garrantzitsuaren lanaren zati garrantzitsu bat bildu zuen. Moldatua, Haydée Milanések ekoitzia. Kubako musikari garrantzitsuek parte hartu zuten, hala nola Enrique Plák eta Jorge Reyesek, biak Irakere taldekoak, Marta Valdések eta beste batzuek.
 Palabras, Haydée Milanés canta a Marta ValdésiEN VIVO (2016). Izen bereko diskoaren zuzeneko aurkezpena, abesti berriak, moldaketa berriak eta gonbidatu bereziak gehituta.

 Amor, Haydée Milanés a dúo con Pablo Milanés (2017), Haydéeren omenaldia Pablo Milanésen lanari eta Kubako abestiari. Biek batera abestu zituzten 60ko eta 80ko hamarkaden artean konposatutako konpositorearen lanaren 11 abesti.

Aitorpenak 

 Cubadisco 2015, kubatar egile-abeslari handiari,Marta Valdési eskaini zion Palabras, Haydée Milanés canta a Marta Valdés diskoagatik
 Excelencias del arte, Palabras, Haydée Milanés canta a Marta Valdés diskoagatik

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Zuzeneko bideoa: Haydée Milanés feat. Pablo Milanés – El breve espacio en que no está (En Vivo en CDMX)
 Audioa: Omara Portuondo y Haydée Milanés - Yolanda  

 Bideoa: Haydée Milanés  CONCIERTO LIVE

 Havana Kultura
 Gune ofiziala
 Myspace
 Facebook
 Youtube
 Instagrama
 Musika-denda

Habanarrak
Emakume abeslariak
Kubako abeslariak
XXI. mendeko emakumeak