Ultrasoinu terapeutiko

Artikulu hau ultrasoinuaren erabilpen terapeutikoari buruzkoa da; ultrasoinuaren erabilpen diagnostikorako ikusi: ekografia.Ultrasoinu terapeutikoa izenaren baitan ultrasoinuak erabiltzen dituzten zenbait osasun-praktika biltzen dira, arazo traumatologikoak, litiasia, minbizia, hemostasia tratatzeko, edo tronbolisi edo farmakodinamia helburuetarako.

Historia 
Ultrasoinuekin eginiko lehen esperientzia handiak Bigarren Mundu Gerra ingurukoak dira: urpekoetan garatutako sonar sistemek intentsitate altuko ultrasoinua igortzen zuten, eta honek arrainak berotzen eta hiltzen zituen. Ostean ehunen berotzea eta sendatzea ikertzen hasi zen. 1940ko hamarkadatik aurrera, fisioterapian eta terapia okupazionalean erabiltzen hasi zen.

Aplikazio nagusiak

Fisioterapia 

Fisioterapian ultrasoinu-uhinak efektu piezoelektrikoaren bidez igortzen dituzten ekipamenduak erabiltzen dira. Igorlearen buruan dagoen kuartzo kristalak eginiko konpresio eta rarefakzio ziklikoak 0,7 eta 3,3 MHz arteko maiztasunezko uhinak sortzen ditu. Ehun bigunetan gehienezko xurgapena 2 eta 5 cm artean da (zenbat eta maiztasun baxuagoa, orduan eta sakonago sartzen da); uhinak sakondu ahala, intentsitatea murrizten da. Gehienezko intentsitatea 3 W/zm2takoa izan ohi da. Efekturik handiena ehun konektiboan izaten da: lotailuak, tendoiak, faszia eta orbainak.

Ultrasoinuen eragina:

 Termikoa: ehunak soinu uhinen eraginez berotzen dira. Honek efektu analgesikoa du, neurona aferenteen despolarizazioak konduktibitate nerbiosoa geldotzen duelako. Baita efektu antiinflamatorioa, zelulen metabolismoaren bizkortzea dela eta. 
 Kabitazioa: aire burbuila mikroskopikoak sortzen dira, zelula-mintzaren iragazkortasuna handituz eta fibrosi guneak hautsiz. Gainera, makrozitoen depikortatzea eta histamina-askatzea errazten da, fibroblastoen birsorkuntzaren aurrekari den hanturazko erantzuna abian jarriz; fenomeno honek zelulen eta tendoien konponketa gaitasuna hobetzen du. 
 Indukzio akustikoa.
 Mikroindukzioa.

Ultrasoinua terapia mekanikoa da, ezin da elektroterapia bezala sailkatu (alegia: energia-iturri gisa eremu elektromagnetikoa erabiltzen duten terapien taldean). Izaera mekaniko hau kontuan hartu behar da, batez ere, hezur ahultasuna, hausturak edo osteoporosia dituzten gaixoetan; baita ultrasoinua puntu bakarrean enfokatzeak "gune bero" direlakoak sor ditzakeela.

Ultrasoinu fisioterapiak hainbat erabilpen ditu: hanturazko prozesuak, muskulu, lotailu eta tendoi lesioak eta beste batzuk, hala nola, oin-zolako fasziitis, metatarsalgia, sindrome subakromiala, burtsitis, artritis erreumatoidea, osteoartritis, orbainen algodistrofia sinpatiko erreflexua.  Iraupen luzeko emanaldiak saiatu izan dira osatze-prozesuak bizkortzeko, baina teknika hauen eraginkortasunari buruzko zalantzekin. Ultrasoinuek duten eragina analgesikoa, birsortzailea eta antiinflamatorioa da.

Gel edo krema konduktiboa erabili behar da aplikagailua irristatzeko, errendimendu optimorako eta pazienteak ultrasoinua hobeto hartzeko. Era berean, elektroterapia modu desberdinekin konbina daiteke .

Bere errebotearen uhinak %100ko itzulera du hezurrean, beraz kontuz ibili behar da konplikaziorik ez sortzeko. Era berean, errehabilitazioko eragile fisiko guztiek bezala mutazioak sor ditzakete giza gorputzaren zeluletan (zelulak eraldatuz eta zenbait tumoretan eraginez). Horiek ekiditeko, ekipo mota hauek fisioterapeutek baino ezin dituzte erabili.

Farmakologia 

Ultrasoinuak hainbat terapia farmakologikotan erabili izan dira ehunetan farmakodinamika hobetzeko: xurgapen transdermala, tumoreetan kimioterapia kontzentrazioa, odol-burmuin barrera gainditzea edo odolbildu batean botika tronbolitikoak jartzea. Prozedura hauetarako maiztasun handiak (1-10 mHz) eta intentsitate desberdinak (0-20 w/cm2) erabiltzen dira. Indar akustikoak itutzat hartu den ehunen iragazkortasuna handitzea du helburu, farmakoak hobeto hartu ditzan.

1,58 mHztako ultrasoinuak ehun bigunen gainean duen efektua handitu egiten da presio gradientea aplikatu ezkero, fluidoen konbekzioa bultzatuz. Farmakodinamika zaldien burmuinetan eta hegaztien giharretan aztertu da, eta ikerketek erakutsi dute ultrasoinuak xurgapena eta garraioa hobetzen dituela, are gehiago kanpoko presioa aplikatzen denean. Cornell Unibertsitatean ikertu denez, burmuineko parenkima ultrasoinuekin tratatzean infunditutako materialaren sartzea areagotzen du. 

Bestalde, tratamendu antibiotikoan ultrasoinuek bakterio hilketan laguntzen dutela frogatu da.

Litiasiaren tratamendua 
Litiasian, ultrasoinua kirurgia endourologikoa osatzeko erabili izan da, harri handiak desintegratuz (litotripzioa) haiek ateratzea errazteko. Horretarako intentsitate handiko pultsuak erabiltzen dira. Halere, metodo hau gainditua izan da uhin pneumatikoak edo elektrohidraulikoak edo laserra erabiltzen duten infrasoinu tekniken aldean, ultrasoinuen efektu termikoen eragozpenik ez dutenak.

Hortz garbiketa 
Odontologian ultrasoinuak tartrektomiarako erabiltzen dira, hau da, esmalte gaineko lertzoa kentzeko. Efektu hori kabitazioari esker lortzen da, gatz geruza zati txikietan suntsituz.

Estetika 
Ekografia kirurgia estetiko eta konpontzailean erabili ohi da, lagungarri bezala mesoterapia, hidrolipoklasia, lipoeskultura eta liposukzio tratamenduetan.

Hidrolipoklasian plasmosiaren efektuak aprobetxatzen dira hidratatutako zelulak leherrarazteko; honen hondakinak gorotzen eta gernuaren bitartez ezabatzen dira. Sabelaldean, kokospean, hanken barruko aldean eta oro har koipe gehiegi dituzten eremuetan erabiltzen da.

Zauri edo kirurgia-orbainak estetikoki murrizteko ere erabiltzen da.

Kirurgia 

Intentsitate handiko ultrasoinu ardaztua kirurgiarako erabiltzen da. Askotan erresonantzia magnetikoz gidatua, prozedura anbulatorioa da, ez inbaditzailea, ultrasoinuak zelula multzo bat suntsitzeko erabiltzen dituena. Erabilpenak:

 Neurokirurgian, Parkinsonaren eta dardara idiopatikoaren tratamendurako . 
 Ginekologian, umetokiko fibromak suntsitzeko, inguruko beste ehunetan eragin gabe. 
 Oftalmologian, ultrasoinu fokalak begi-lausoak (fakoemulsifikazio teknika). eta glaukomak tratatzeko erabili izan dira.
 Onkologian, tumoreen ablaziorako. Bularreko adenofibrometan, adenoma hiperparatiroideoetan eta prostatako minbizietan erabili izan da. Ultrasoinu diagnostikorako baino maiztasun txikiagoa erabiltzen da (250-2000 kHz) baina intentsitate askoz ere altuagoa.

Besteak 
Traumatologian, hezur-hausturetan soldatzea errazteko aplikatu izan da.

"Matxarda akustikoak" esaten zaio ultrasoinuen bidezko mikropartikulen eta zelulen manipulazioari. Maiztasun baxuko uhinak erabiltzen dira.

Zelula eukarioten ehunetan, ultrasoinuek kultibo handiagoa ahalbidetzen dutela uste da, elikagaien sarrera erraztearengatik.

Eraginkortasunaren auzia 

Fisioterapia arloan, gaur egunean bere eraginkortasuna zalantzan jartzen da, efizientziaren eta oinarri zientifikoaren aldetik. Badira zenbait ikerketa, ultrasoinuen aplikazio konkretu batzuen baliogabetasuna frogatu dutenak:

 Intentsitate baxuko ultrasoinuak ez dira eraginkorrak hezurra birsortzeko.
 Ultrasoinu pultsatuak eta plazeboa alderatuz, emaitzak antzerakoak dira.
 Oin-zolako fasziitisean, mHz 1-eko ultrasoinuek 1,8 W/cm2 intentsitatean ez zuten eraginkortasunik erakutsi plazeboaren aldean.

Halere, entsegu kliniko gehienak ez dira kalitate onekoak (diseinu akatsak dituzte) eta hori dela eta oraindik ezin izan da berretsi (ezta ukatu ere) terapia mota honen benetako eraginkortasuna. Hori dela eta, ebidentzian oinarritutako medikuntzaren prozeduren araberako ikerketa gehiago beharrezkoak dira ultrasoinu terapeutikoaren benetako eragina argitzeko.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Estetika
Kirurgia
Odontologia
Fisioterapia
Tratamendu medikoak
Nefrologia
Farmakologia