Matalazen hiltzea

Matalazen hiltzea iEtxahun Iruriren Matalaz pastoraleji abesti bat da 1955ean. Niko Etxartek, Amaia Zubiriak edota Imanol Larzabalek <abestu izan dute. Pier Paul Berzaitz zuberotarrak Lili baten kantorea albumean (Elkar 2005) sartu zuen, eta 13 urte geroago Zortzi bikoteak ere (Anorack Records. 2018).

Bernard Goihenetxe, Matalaz ere deitua, Mitikileko (Zuberoa) erretore zen; izena etxetik zetorkion, gaur egun Goihetx bilakatu dena. XVII. mendean, zuberotarrek harengan konfiantza ezarri ondotik, buruzagi izendatu zuten: 1661ean, beste 7.000 zuberotarrekin, Matalaz jauntxoen aurka altxatu zen. Nekazarien eta Frantziako Armadaren arteko borroken ondoren, matxinadak ez zuen aurrera egin. Lau hilabeteko gudaren ostean, lepoa moztu zioten Lextarreko plazan —Zuberoako garai hartako hiriburua—. Horren ondorioak izan ziren zuberotarren foru eta eskubideak murriztea eta bertako nobleziaren boterea sendotzea.

Matalazen irudiak bizirik iraun du gaur egun arte. Horren froga da Piarres Lartzabalek Matalas antzeslana sortu zuen 1968an.

Hitzak

Antzeko beste abesti bat 
Matalaz (edo Dolu gabe) Zuberoako abesti herrikoiak ere Bernard Goienetxe apaiz zuberotarraren omenez sortu zuten. Hitzak Jean-Louis Davantena dira eta musika herrikoia. Urte askotan ez zen ezaguna nor zen hitzen egilea, baina 2023an Davantek adierazi zuen berak idatzi zituela 1950an eta zuzenketa pare bat proposatu zituen.

Benito lertxundik zabaldu zuen gero abestia Euskal Herri osoan 1981eko Altabizkar / Itzaltzuko bardoari albumean eta 1993an Hunkidura kuttunak I albumean.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Matalas apaizaren matxinada
 Matalas (antzezlana)
 Matalaz (abestia)
 Bernard Goienetxe

Kanpo estekak 

 Matalaz hiltzia (Imanol Larzabal). Euskal Karaokeak, Youtube  

 Euskal abesti herrikoiak