Suzanne Collins

Suzanne Collins (1962ko abuztuaren 10a) estatubatuar idazlea da. The New York Times egunkariko The Underland Chronicles telesail salduenaren eta Gose jokoak trilogiaren egilea bezala da ezaguna.

Hasierako urteak 
Suzanne Collins 1962ko abuztuaren 10ean jaio zen Hartforden, Connecticuten, Jane Brady Collins (1932an jaioa) eta Michael John Collins (1931 – 2003) teniente koronelaren alaba, Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadako ofizial bat, Koreako Gerran eta Vietnamgo Gerran parte hartu eta Distinguished Flying Cross eta Bronze Star sariak irabazi zituena. Lau seme-alabetatik txikiena da, horien artean Kathryn (1957an jaioa), Andrew (1958an jaioa) eta Joan (1960an jaioa). Ofizial militar baten alaba zenez, bera eta bere familia etengabe aldatzen ziren. Bere haurtzaroa Estatu Batuetako ekialdean igaro zuen.

Collins Alabamako Arte Ederretako Eskolan graduatu zen 1980an, Birminghamen, antzerki ikasle gisa. Indiana Bloomingtongo Unibertsitateko arte lizentziatura 1985ean osatu zuen, antzerkian eta telekomunikazioetan espezializazio bikoitzarekin. 1989an, New Yorkeko Unibertsitateko Tisch Arteen Eskolako Arte Ederretako maisutza lortu zuen.

Lan ibilbidea 
Collins 1991ean hasi zen haurrentzako telebista-saioen idazle gisa. Nickelodeonentzako hainbat programatan lan egin zuen, tartean Clarissa Explains It All, The Mistery Files of Shelby Woo, Little Bear eta Oswald. Berak ez zuen Little Bear haurrentzako liburua idatzi, batzuetan telebistako telesailarekin nahasten bada ere. Scholastic Entertainmenteko Clifford 's Puppy Days liburuko idazle nagusia ere izan zen. Writers Guild of Americarako izendapen bat jaso zuen animazioan, Eguberrietako saio berezi aklamatu hau, Santa, Baby! elkar idazteagatik.

James Proimos haur idazlea Kids' WB-ko Generation O! saioan lanean ari zela ezagutu ondoren, Collins bera haurrentzako liburuak idazteko inspiratuta sentitu zen. Gregor the Overlander, The Underland Chronicles The New York Times egunkariko telesail saldueneko lehen libururako inspirazioa, Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian liburuaren eskutik etorri zen, Collinsek pentsatu zuenean litekeena zela norbait putzu batetik erortzea untxi zulo batetik baino, eta te festa bat baino zerbait gehiago aurkitzea. 2003 eta 2007 artean, Underland Chroniclesen bost liburuak idatzi zituen: Gregor the Overlander, Gregor and the Prophecy of Bane, Gregor and the Curse of the Warmbloods, Gregor and the Marks of Secret, eta Gregor and the Code of Claw. Denbora horretan, Collinsek irudi liburu bat ere idatzi zuen errimekin, When Charlie McButton Lost Power (2005), Mike Lesterrek ilustratua.

2008ko irailean, Scholastic Pressek Gose jokoak (The Hunger Games) kaleratu zuen, Collinsen trilogiaren lehen liburua. Gose jokoak, neurri batean, Teseo eta Minotauroaren mito greziarrean inspiratu ziren. Beste inspirazio bat bere aitak Aire Armadan egindako karrera izan zen, pobreziaren, gosearen eta gerraren ondorioen ideia bat eman ziona. Gose Jokoak hainbat hizkuntzetara aldi berean itzuli zen, euskara barne. Trilogiako bigarren liburua, Dena sutan (Catching Fire), 2009ko irailean kaleratu zen, eta bere hirugarren liburua, Eskinoso isekaria (Mockingjay), 2010eko abuztuaren 24an kaleratu zen. 14 hilabetetan, Ipar Amerikan bakarrik, Gose Jokoak trilogiako lehen bi liburuen 1,5 milioi kopia inprimatu ziren. Gose Jokoak The New York Times-eko Best Seller zerrendan egon zen 60 aste baino gehiagoz jarraian. Lions Gate Entertainmentek mundu mailako banaketa eskubideak eskuratu zituen The Hunger Games-en egokitzapen zinematografiko baterako, Nina Jacobsonen ekoiztetxeak ekoitzia, Color Force. Collinsek berak moldatu zuen eleberria zinemarako. Gary Rossek zuzenduta, 2011ko udaberriaren amaieran hasi zen filmatzen Jennifer Lawrencek, Katniss Everdeen pertsonaia nagusia interpretatuz. Josh Hutchersonek Peeta Mellark interpretatu zuen, eta Liam Hemsworthek Gale Hawthorne. Ondorengo bi nobelak ere filmetara egokitu ziren, azken liburua bi entrega zinematografikotan banatuta, azkenik lau filma izanik hiru liburuak irudikatzen dituztenak.

Gose Jokoak liburuen ospearen ondorioz, Collins Time aldizkariko pertsonarik eraginkorrenetako bat izendatu zuten 2010ean. 2012ko martxoan, Amazonek iragarri zuen garai guztietako Kindleren egilerik salduena bihurtu zela. Amazonek, Kindle liburu elektronikoetan nabarmendutako 100 pasarteetatik 29 idatzi zituela ere jakinarazi zuen, eta berriki nabarmendutako pasarteen Amazonen zerrenda banandu batean, 20 nagusietatik 17 idatzi zituela.

2019ko ekainaren 17an, Collinsek iragarri zuen 2020ko maiatzaren 19an argitaratu zitekeela Gose jokoak-en prekuela. Gosearen Jokoak baino 74 urte lehenago huts egindako matxinadan oinarritzen da premisa. 2019ko urriaren 4an ezagutzera eman zen izenburua The Ballad of Songbirds and Snakes zela.

Bizitza pertsonala 
Charles senarrarekin, Collinsek bi seme ditu, Charlie eta Isabella.

Sariak 

 2004 NAIBA Haurrentzako Eleberri Saria
 2006ko ALSC Haurrentzako Grabaketa Nabarmena (audio bertsioa)
 2008 - CYBIL Saria - Fantasia eta Zientzia Fikzioa
 2008 - KIRKUS 2008ko Heldu Gazteentzako Libururik Onena
 2011 - California Young Reader Domina
 2016 Literatura-komunitateari Bereizitako Zerbitzuagatiko Egileen Gremioaren Saria (lehen aldiz heldu-gazteentzako fikziozko egile bati emana)

Zerrendak 
Bere lana zerrenda hauetan sartu izan da:

 2009 - American Library Associationen (ALA)Top 10 Heldu Gazteentzako Liburu Onenak, Aukeraketa
 2009 - ALA Haurrentzako Liburu Aipagarrien Zerrenda
 2009 - Publishers Weeklyren Urteko Liburu Onenak: Haur Fikzioa
 2008 - Horn Booken Fanfare zerrenda
 2008 - School Library Journal 2008ko Liburu Onenak
 2008 - Liburuen zerrenda, Editorearen Aukeraketa, 2008

Lanak 

 The Underland Chronicles

 Gregor the Overlander (2003)
 Gregorand the Prophecy of Bane (2004)
 Gregor and the Curse of the Warmbloods (2005)
 Gregor and the Marks of Secret (2006)
 Gregor and the Code of Claw (2007)

 Gose Jokoak trilogia

 Gose-jokoak (The Hunger Games, 2008)
 Dena sutan (Catching Fire, 2009)
 Eskinoso isekaria (Mockingjay, 2010)
 The Ballad of Songbirds and Snakes (2020) (aurrekaria)

 Beste liburu batzuk

 Fire Proof: Shelby Woo #111(1999)
 When Charlie McButton Lost Power (2005)
 Year of the Jungle (2013)

Euskaratuak 

 Gose-jokoak (The Hunger Games). Alberdania, 2008. Itzultzailea: Koro Navarro.
 Dena sutan (Catching Fire). Alberdania, 2010. Itzultzailea: Koro Navarro.
 Eskinoso isekaria (Mockingjay). Alberdania, 2011. Itzultzailea: Koro Navarro.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Connecticutarrak
Ameriketako Estatu Batuetako haur literaturako idazleak
Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Gazte literaturako idazleak
Emakume eleberrigileak
XX. mendeko emakume idazleak
XXI. mendeko emakume idazleak
Ingelesezko idazleak