Bwiti

Bwitia Gabonen sortutako kultu edo mugimendu erlijiosoa da. Praktika espiritualak Ekuatore Ginean eta Kamerunen zabaldu dira. Kultu garaikidea — izen bereko antzinako kutsu misterikoko kultu batean oinarritua — sinkretikoa da, animismoa, asaben gurtza eta elementu eta ikur kristauak biltzen baititu.

Bwitiren jarraitzaileek erritualerako bereziki landatutako landare psikotropiko ibogoaren (tabernanthe iboga) erro psikodeliko eta disoziatiboko azala erabiltzen dute. Horren helburua hazkunde espiritual erradikala sustatzea, komunitatearen eta familiaren egitura egonkortzea loturak sendotuz, erlijio-betekizunak asetzea eta osasun-arazoak konpontzea da. Ibogarekin izandako esperientziak ikuspegi konplexuak sortzen ditu, eta ezagutza horiek baliagarriak izango dira hasiberriarentzat eta komunitatearentzat.

Sorrera 
Bwitiaren agerpen-data zehaztugabea bada ere, XIX. mendea baino lehenagokoa dela esan dezakegu; izan ere, Paul du Chailluk, Gabongo barnealdea esploratu zuen lehen europarrak, praktika ezaguna zela esan zuen. 1865eko ekainaren 30ean babongo pigmeoen herrixka bat bisitatu zuen. eta 1867an A journey to Ashango-Land: and further penetration into equatorial Africa () argitaratu zuen, non herri honen bizimodua deskribatu zuen. 

Gabongo erdialdean sortu zela argi dagoen arren, erritualaren praktika zein etniatan sortu zen jakiteko hipotesi asko daude.

Masango herriak (bantuak) mende batzuk lehenago jaso zuela errituala onartzen da, eta gero haiengandik praktika babongo herriari (pigmeoak) pasatu zitzaiola. Fernándezek fang herrian bwiti kultuaren bere etnografian dioenez, masango, mitsogo eta balumbo herriek tradiziorik zaharrena dute; Bere iturrietako batek fangek mitsogoen tradizioa jaso zutela dio.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Xamanismoa
Erlijioa Gabonen
Erlijioa Ekuatore Ginean
Erlijioa Kamerunen