Dísak

Eskandinaviar mitologian, dís bat (antzinako eskandinavieraz [ˈdiːs], "andere", pluralean dísir [ˈdiːsez̠]) jainkosa, mau edo espiritu femenino bat da, zoriarekin erlazionatuta eta gizakiekiko onbera edo kaltegarria izan daitekeena. 

Izaki jainkotiar femeninoen multzo gisa agertu ohi dira eta haietaz gutxi dakigu ziur, heriotzarekin batera aipatzen direla izan ezik. Uste da Dis datorrela Merseburgen sorginkeriak (alemanera zaharrean idatziak) aipatzen diren idisi-ekin zerikusi dutela, baita ides hitzarekin ere, sinonimo poetiko anglosaxoi bat "emakume" esan nahi duena.

Dís hitza, titulu edo  bat dela ematen du (andereñoa edo jainkosa). Freyja jainkosa Vanadís (vanir-en dis) izendatua agertzen da eta Alfhild, Suediako erregearen alabari, sun-dís deitzen diote.

Eskandinaviako lekuen izen batzuek dishir-en eragina erakusten dute, hala nola Diseberg, Disevi eta Disagården (Uppsala) Suedian edo Disen Norvegian.

Folke Ström erlijioen historiaren suediar ikerlariarentzat, dísir emankortasunarekin lotu behar dira.

Agerpenak 
Dis-ak laburki agertzen dira gorteetako bi olerkietan, Edda Poetikoan eta hainbat kenningar-etan.

Grimnismál-en, Grimnir jakintsuak (Odín) profezia bat egiten du Geirröpp erregearen heriotzaren inguruan, eta dishir direlakoak aipatzen ditu.

Disirrak, walkiriak eta nornak 
Disirrak soilik antzinako eskandinavierazko bertsoetan aipatzen dira zuzenean. Walkirien kasuan ez bezala, terminoa ez zen inoiz agertu Snorri Sturlusonen Edda prosaikoan. Hori dela eta, aditu askok uste dute disir, walkiria aipatzeko termino zaharra izan zitekeela  (lit.a. "hildakoen hautesleak"), eta Wlakiria hitza kenning bat izan daitekeela dis hitza ez esateko.

Nordisk familjebok XIX. mendeko suediar entziklopediak azpimarratzen du Dísir Nornaren sinonimo gisa agertzen dela ere. Nornetako bat zen Skuld pertsonai mitikoak walkiria baten eta norna baten rolak betetzen zituela kontuan hartuta, hiruren arteko bereizketa hutsa baino, baliteke, disir terminoa walkiriek eta nornek batera osatzen zuten multzoa aipatzeko terminoa izatea.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Walkiriak
 Nornak

Kanpoko estekak 

Eskandinaviar mitologia