Mathieu Schoenmaekers

Mathieu Hubertus Josephus Schoenmaekers (Maastricht, 1875eko abenduaren 13a-Laren, 1944ko abenduaren 18a) Herbehereetako publizista, filosofo eta teosofoa izan zen. De Stijl mugimendu artistikoan eragin intelektual handia izan zuen nahiz eta oso ezaguna ez izan; De Stijl mugimenduaren printzipio plastiko eta filosofikoak formulatu zituen.

Biografia 
Hubert Schoenmakers Joannes Schoenmaekers dendariaren eta Hubertina Eberharden semea zen. 1904an Marie Eugénie Dehaimerekin ezkondu zen eta harekin seme bat izan zuen. 1908an emaztea gazte hil ondoren, Mathieu Schoenmaekers Jacomina Malléerekin berriro ere ezkondu zen. Ama erditzean hil zelako, Mathieu txikia aiton-amonek hazi zuten. Haien heziketak apaiz bihurtzea zuen helburu. Rolduceko gymnasiumaren ostean, filosofiako goi-mailako bi urteko ikastaroa ere egin zuen bertan. 1896an, Schoenmaekers jesuitek zuzendutako Erromako Unibertsitate Gregoriano Pontifikalera joan zen ikastera. 1899an filosofian eta apaiz ordenazioan doktore egin ondoren, urtebete geroago teologian doktoretza lortu eta Herbehereetara itzuli zen.

Munstergeleenen laguntzaile gisa denbora laburrean lan egin ondoren, Schoenmaekersek Amsterdameko udal unibertsitatean Holandako literatura ikasi nahi zuen, baina gotzainak Maastrichte ondoko Bunde ahizpa frantziskotarren neska alemanen barnetegi bateko errektore izendatu zuen. 1902an Waarom gelooft gij? Brieven aan menschen met gezond verstand (Zergatik sinesten duzu? Zentzu arrunteko gizonei zuzendutako gutunak) liburuxka idatzi zuen.

Erroman egin zituen ikasketen garaian ere, Schoenmaekers bere bokazioa zalantzan jartzen hasi zen. Herbehereetan, Erromatar Eliza Katolikoak botere-erakunde gisa hain zapaldu zuen, non 1903an bere errektoretza eta apaizgoa utzi zuen. Hala ere, fede katolikoa mantendu zuen. Amsterdamera joan zen bizitzera eta elizaren aurkako liburuxka bat argitaratu zuen. 1905ean jaso zituen bere bizipenak Levenswil eleberri autobiografikoan.

Schoenmaekers kristau liberalen eta librepentsatzaileen Amsterdameko zirkuluetan denbora asko eman zuen. 1904an Levensrecht aldizkari anarkista sortu zuen. Frederik van Eeeden eta Ferdinand Domela Nieuwenhuis bezalako intelektualek lagundu zuten «Ideia libreen hedapenerako hilabetekaria» honetan. Garai honetan Van Eeden, Willem Kloos eta Albert Verweyren literatur estimuak indartuta sentitu zuen. Amsterdameko "Concordia vincit anymos" masonen logiako kide izateari uko egin ostean, Teosofikoaren Elkartean sartu zen 1905etik aurrera. Nietzscheren eraginpeko liburuez, hala nola, Gizon berriaren fedea, espiritu nietzscheanoa, espiritu benetan askeen lider espiritual berri gisa ezarri zuen bere burua. 1906an Schoenmaekers bere bigarren emaztearekin Hagara joan zen eta han garatu zuen bere teosofiaren aldaera kristau eta ez-ezkutua. 1911n bere ideiak Christosophie. De eeredienst van de taal. Geroago bere metodo filosofikoari "ikusizko matematika" edo "mistizismo positiboa" deituko zion.

1911ko irailetik aurrera, jatorriz aberatsak ziren Schoenmaekers familiak urte erdiz ikasi zuen Pennsylvaniako Meadville Theological Schoolan eta 1912an anarkista, libre pentsalari eta teosofoen kolonia batean kokatu ziren. Bere uste erlijioso-filosofikoa liburuetan eta hitzaldietan adierazi zuen. Bere argitalpenek artista abangoardista bat erakarri zuten, Piet Mondrian. Mondrianen pintura abstraktuak antzekotasun asko zituen Schoenmaekers-ek arteari eta errealitateari buruz garatutako ideiekin. Hortaz, Mondriaanek Schoenmaekerren terminologiaren zati bat bereganatu zuen, 'bisual' terminoa barne. Schoenmaekerren filosofiaren eragina izan zuten artisten artean, Bart van der Leck eta Karel Schmidt bezalako margolariak zeuden, baita Emans, Marsman, Theo van Doesburg, Georges Vantongerloo eta Jacob van Domselaer musikagile bezalako idazleak ere. Bere ondorengo liburuetan "mistizismo positiboa" kontzeptua erabili zuen "ikusmenezko pentsamenduaren" bidez ikusgarri egiteko, matematikaren hizkuntza bisualaren bidez, zirkuluz, elipseez eta obaloez osatua. Bere pentsamendu bisuala matematikatik aparte zegoen zientzia gisa.

1920tik aurrera bere ospea gutxitu egin zen, besteak beste, disidenteekin eztabaida saihestu zuelako. Oratoriorako talentu ona bazuen ere, bere jardun pedanteak gero eta jarraitzaile gutxiago erakartzen zituen. 1936an Synthese. Maandblad voor het geestesleven van onzen tijd. aldizkari filosofikoaren sortzaileetako bat izan zen. Schoenmaekers 1944an hil zen, 70 urte zituela, Larenen, Herbehereetan.

Bibliografia aukeratua 
 Inleiding tot de gewijde wijsbegeerte (1933)
 Gedichten Van leven en rust (1922)
 ‘Klankwaarde van het woord (1922)
 Levenswoorden Woordenboek (1921)
 Het nieuwe wereldbeeld (1915)
 Beginselen der beeldende wiskunde (1916)
 Mensch en natuur : een mystische levensbeschouwing (1913)
 Naar aanleiding der Suffragettenbeweging (1913)
 Overdenkingen (1913)
 Christosophie : de eeredienst van de taal (1911)
 Idealisten Monologenspel in eén bedrijf (1909)
 Maria Mysteriespel in drie tafereelen (1909)
 ‘Natuurkennis van den Nieuwen Mensch (1908)
 Het Geloof van den Nieuwen Mensch (1907)
 Het evangelie der aarde (1906)
 Ontgin u zelven : onsectarische beschouwingen over mensch en samenleving (1905/1906)
 Levenswil (1905)
 Mathieu Hubert Joseph Schoenmaekers Albert Verwey-ri gutuna (1904)
 Waarom gelooft gij? Brieven aan menschen met gezond verstand (1902)
 Het geloof van den nieuwen mensch (1900)
 Beschouwing Een stoet aan muzen Wiel Kusters - biografie van Pierre Kemp
 Rob Schouten De naaktloper en zijn hemd - Over de poëzie van Hugo Claus

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Biografia.

Herbehereetako filosofoak
Teosofoak
Herbehereetako saiakeragileak
De Stijl
Herbehereetako matematikariak