Magon I.a Kartagokoa

Magon I.a Kartagokoa, baita ere Magon izenarekin ezaguna ((, MGN), antzinako Kartagoko erregea izan zen K.a. 550etik baita Magonida dinastiaren sortzailea ere. Magon, jatorriz, jenerala zen, eta honen agintaldian, Kartago Mediterraneo mendebaldeko feniziar kolonien artean nagusi bihurtu zen.

Gobernua 
Magonaren agindupean, Kartago mendebaldeko Mediterraneoko feniziar potentzia nagusi gisa ezarri zen. Ekonomikoki Tiroren, Feniziako hiriburuaren menpe jarraitzen bazuen ere, gero eta independenteago izan zen. Magoren lorpen politikoetako bat etruriarrekin Greziaren aurkako aliantza izan zen. Aliantza horrek Erromak etruriar erregeak kanporatu zituen arte iraun zuen. Sizilian ere aktiboa zen, eta emakume sirakusar batekin ezkondu zen.
K.a. 546. urtean, persiarren inbasiotik ihesi zihoazen fozearrak Alérian ezarri ziren Korsikan (greziarrak han kokatuta zeuden K.a. 562az geroztik), eta etruskoekin baita kartagotarrekin merkataritza eginten hasi ziren. K.a. 540 eta 535 bitartean, aliantza kartagotar-etruriarrak greziarrak Korsikatik kanporatu zituen, Alaliako guduaren ostean. Etruskoek Korsikaren kontrola hartu zuten, eta Kartago Sardinian kontzentratu zen, uhartean greziar presentziarik ezarriko ez zela ziurtatuz. Porrotak, betirako greziarren mendebaldeko hedapenarekin amaitu zuen.

Ondoren, heleniarra zen Massaliarekin gerra etorri zen. Nahiz eta Kartagok batailak galdu, Iberia feniziarra babestea eta Gibraltarko itsasartea Greziako itsasontzietarako ixtea lortu zuen, massaliarrek Iberiar ekialdeko koloniak Nao lurmuturraren gainetik mantentzen zituzten bitartean, ondorioz, penintsularen hegoaldea itxita geratu zen greziarrentzat. Kartagotarren Iberiako Gades kolonia feniziarra laguntzeak Tartessosen hondoratzea eragin zuen K.a. 530. urterako. Suntsitze horrek gatazka armatuen edo Greziako merkataritza etenaren ondorioz gertatu zen. Garai hartan, Kartagok Gades setiatu eta hartu zuen.

Persiarrek, ordurako, Zirene bereganatu zuten, eta, litekeena da kartagotarrek Persiaren aurkako gerra bat izan zezaketela, Afrikako espedizio baterako Kambises II.ari, K.a. 525ean, itsasontziak emateari uko egin ziotenean. Kartagok noizbehinkako zergak ordaindu ahal izan zizkion Errege Handiari. Ez da ezagutzen Kartagok K.a. 524an Kumasko guduan paperik izan zuen ala ez. Horren ondoren, etruskoen boterea, Italian txikitzen hasi zen.

Erreferentziak

Bibliografia 
 HUSS, Werner (1985): Geschichte der Karthager, Munich: C.H. Beck. (alemaneraz) 020.09.19an kontsultaturik.

Ikus, gainera 
 Magonidak

Kanpo estekak 

<center>
{| class="wikitable"
! Aurrekoa !! Kartagoko errege !! Ondorengoa
|-
| Malko Kartagokoa ||<center> K.a. 550-530 || Hasdrubal I.a Kartagokoa
|}

Kartagotarrak
Kartagoko militarrak
Kartagoko monarkak
Magonidak