Aro (metalurgia)

Aroa, tenplaketa edo galda tratamendu termikoa da, berotze/hozte prozesu txandakatua. metal aleazioei ematen zaiena. Aroaren bitartez gogortasun, erresistentzia eta tenazitate handiagoa ematen zaio metalari, baina hauskorragoa ere bihurtzen da; horregatik gero iragotu behar izaten da. Beiraren gogortasuna handitzeko ere erabil daiteke.

Prozesua 

Aroa emateko prozesuak fase bi ditu:

 Berotzea: altzairuarekin 700-1000 °C artean erabiltzen dira.
 Hoztea: pieza goria uretan, oliotan, airean edo beste likidoetan hozten da; abiadura handiagoa edo txikiagoa izan daiteke.

Metalean operazio hau pieza gogortu edo mekanizatu eta gero egiten da, ekoizte prozesuan baino tenperatura baxuagoan berotuz. Tenperaturak agintzen du lortuko den gogortasuna, eta aleazioaren ezaugarrien eta lortu nahi den produktuaren arabera zehazten da. Adibidez: tresna gogorrenei tenperatura baxuan ematen zaie aroa; malgukiak, berriz, askoz ere tenperatura handiagoan galdatzen dira.

Aroa pieza osoan eman daiteke, edo azalean bakarrik (barrualdea malguago utziz).

Gaur egunean, altzairuaren erabilpen klasikoaz gain, aroa beste materialei ere ematen zaio, ekoizpen prozesuan galdutako propietate mekanikoak berreskuratzeko, hala nola duraluminioaren bihurritzeko ahalmena.

Historia 

Teknika hau Burdin Arotik erabiltzen zela gauza jakina bada ere, lehen olagizonen prozedurei buruzko aztarna gutxi dago. Aroari buruzko lehen erreferentzia idatzia izan daitekeena Homeroren Odisean agertzen da."Borontze-langilleak, burdiñearen indarra dan otz-beroa emoteko, ur otzetan sartu oi dau aiotz edo aizkora aundi bat, kurriskada polita dagiana; erabat egoan kurrixka Kiklopearen begia be, olibondo aga-buruaren inguru" (Odisea 9:389-94).Era berean, Mahabharatan agertzen den aipu bat gezi-puntei oliotan aroa emateaz izan daiteke. Eta Plinio Zaharrak ibai desberdinetako uretan eginiko tenplatzeen aldeari buruz idatzi zuen.

Bestalde, XV. mendera arte ez ziren aro eta iraotze prozesuak bereizi. XVII. mendetik aurrera aroaren ikuspegi zientifikoa nagusitu zen.

Labeak 
Antzinan aroa emateko prozesua sutan metala gori-argi mailaraino berotuz (900-950 °C inguru) egiten zen; orain berriz, labeetan. Labe hauek kutxa metalikoak dira, barruan berorik ez galtzeko material errefraktarioz estaliak. Kaxa hauek erresistentzia elektrikoen bitartez berotzen dira, termostato eta kronometro bidez kontrolaturik.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Metalurgia