Mariama Bâ

Mariama Bâ (Dakar, Senegal, 1929ko apirilaren 17a - 1981eko abuztuaren 17a) senegaldar eleberrigilea, irakaslea eta feminista izan zen. Bere lanean kritikatu egin zituen, bereziki, Afrikako tradizioengatik, gizon eta emakumeen artean zeuden desberdintasunak.

Biografia 
Dakar, Senegalen jaio 1929an, familia aberats batean. Aita, Amadou Bâ, funtzionario publikoa izan zen. 1957an berriz, ministroa Senegalgo lehen gobernuan

Amaren heriotza goiztiarraren ondoren, aiton-amonek hazi zuten Mariama musulman giro tradizional batean. Horren ondorioz, txiki-txikitatik kritiko agertu zen emakumea jaiotzeagatik diskriminatzen zuen sistemarekin, eta borrokatu egin behar izan zuen ukatzen zitzaion hezkuntza lortzeko, aitona-amonek ez baitzuten uste emakume batek hezkuntza jaso behar zuenik.

Frantses ikastetxean ikasi zuen eta bertan nabarmendu egin zen bere emaitzengatik. 14 urte zituela lehen hezkuntza amaitu ondoren, 1943an École normale de Rufisquen ikasi zuen, bertan, 1947an lehen hezkuntzako titulua lortu zuen. Hamabi urtez irakasle jardun zuen eta, ondoren, Osasun Hezkuntzako Eskualdeko Ikuskaritzan lan egitea eskatu zuen.

Familia 
Bassirou Ndiaye bere lehen senarrarekin hiru alaba izan zituen, eta bigarren ezkontzatik, Ablaye Ndiayerekin, alaba bat; bere hirugarren senarra, Obèye Diop diputatu eta ministroarekin bost seme-alaba izan zituen eta dibortziatu egin zen. Ezkontza esperientzien ondorioz, Mariama Bâ emakume elkarte askorekin aritu zen hezkuntza eta emakumeen eskubideen defentsan. Horretarako, hitzaldiak eman eta artikuluak argitaratu zituen tokiko prentsan.

Idazle ibilbidea 
1979an, Afrikako Edizio Berrietan argitaratu zuen "Une si longue lettre" nobela, bertan, Ramatoulaye alargun senegaldarraren eta bere lagun onenaren, Aïssatou dibortziatuaren, konfidentzialtasunak jorratzen ditu. Liburu honek tradizio sozial eta erlijiosoen aurrean sortzen ari den Afrikako anbizio feminista erakusten du.

Argitaratu bezain laster, kritika eta publiko aldetiko arrakasta handia izan zuen eleberriak. Frankfurteko Liburu Azokan Norma saria irabazi zuen 1980an. Emakumeen eskubideak ere sustatu zituen, batez ere ezkondutako emakumeenak. Hitzaldiak eman eta emakumezkoen bizitzari buruzko artikuluak idatzi zituen, batez ere bizitza desorekatua zutenenak.

Heriotza 
Minbizi baten ondoren hil zen, bere bigarren eleberria, Le Chant écarlate, kaleratu baino lehen. Eleberri honetan senegaldar baten eta frantziar baten arteko ezkontza misto baten porrota kontatzen du, senarraren berekoikeriaren eta ezberdintasun kulturalen ondorioa.

Afrikako kultura tradizionalaren kritikak 
Bere obrek, nagusiki, bere inguru hurbileko eta, oro har, Afrikako baldintza sozialak islatzen dituzte, baita hortik sortutako arazoak ere: poligamia, kastak, emakumeen esplotazioa lehen eleberrian. Bigarrenean berriz, familiaren aurkakotasuna, kultur ingurune berrira egokitzeko gaitasun falta, edota arraza ezberdinetakoen arteko ezkontzak.

Lana 

 Une si longue lettre -1979 -Le Serpent à Plumes. Iokin Otaegik euskara ekarria Hain gutun luzea izenburuaz. (Edo!, 2015).
 La Fonction politique des littératures africaines écrites - 1981
 Le Chant écarlate - 1981

Aitortzak 

 Goreeko institutu batek, Mariama Bâ hezkuntza etxea, du izena.

Bibliografia 
 Faustine Boateng, At the Crossroads: Adolescence in the Novels of Mariama Bâ , Aminata Sow Fall, Ken Bugul eta Khadi Fall, Howard Unibertsitatea, 1995eko iraila
 Susan Stringer, « Cultural Conflict in the Novels of Two African Writers, Mariama Ba and Aminata Sow Fall » A Scholarly Journal on Black Women, 1988, gehigarria or. 36-41
 Dorothy Davis Wills, "Economic Violence in Postcolonial Senegal: Noisy Silence in Novels by Mariama Ba and Aminata Sow Fall", dans Violence, Silence and Anger: Women's Writing as Transgression, Charlottesville, Virginia Press University, 1995, p. 158-71

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Armiarma. Euskara ekarriak. Gutun hain luzea. Itzul. Iokin Otaegi
 Biografia (frantsesez)
 Mariama Bâ (1929-1981) (ingelesez)

Dakartarrak
Senegalgo eleberrigileak
XX. mendeko emakume idazleak
Feminista musulmanak
Senegalgo musulmanak
Senegalgo feministak