Handia

Handia, 2017. urtean Jon Garañok eta Aitor Arregik idatzi eta zuzendutako euskal filma da.

Donostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialean lehiatu zuen eta hori lortzen zuen hirugarren euskarazko filma da. Euskal Zinemaren Irizar saria eta "Epaimahaiaren Sari Berezia" irabazi zituen 2017ko Zinemaldian. Goya Sarietan 10 sari lortu zituen zeuzkan 13 izendapenetatik. Horien artean aktore berri onenaren saria, ileapaindegi eta makilaje onenaren saria eta musika onenaren saria zeuden. Hala ere ihes egin zuten bi sari potoloek Zuzendari onenaren eta film onenaren sariak alegia.

Takilari dagokionez markak apurtuta, euskarazko filmik ikusiena izan zen, 150.000 pertsonatik gorakoa. 2022an Iratik kendu zion postu hori. Filmak XIX. mendean bizi izan zen Altzoko Handiaren historia kontatzen du. 2018ko martxotik, ikusgai dago Netflix streaming plataforman, AEBetan eta Frantzian salbu.

Filma 
Filma errealitatean oinarritzen da. 1818an Altzon jaio zen Migel Joakin Eleizegiren istorioa da zehazki. 20 urterekin akromegalia gaixotasunaren ondorioz berriro hazten hasi eta hil zen arte ez zen gelditu. Altzo-ko handiaren istorioa gaur egun arte iritsi da.

Sipnosia 
Lehen Karlistaldian borrokatu ostean, Martin Gipuzkoa-ko bere etxera itzuliko da, eta han, harrituta, bere anaia Joakin ohi baino askoz ere handiagoa dela aurkituko du. Mundu osoak Lurreko gizon handiena ikusteko ordaindu nahi izango duelakoan, bi anaiek bidaia luze bati ekingo diote, Europan zehar. Bidean, anbizioak, diruak eta ospeak betiko aldatuko dute familiaren patua. Benetako gertakarietan oinarritutako istorio bat.

Filmaketa 
Filmaketan zehar Aundiya izenburua erabili zen, baina 2017ko uztailean behin betiko izenburua Handia izatera pasatu zen. Filmaren produkzio lana ere handia izan zen, eta pertsona asko ibili ziren bertan. Filma XIX.mendean kokatzen da, gerra baten erdian. 4 herrialde ezberdinetan kokatzen da istorioa, eta ia eszena guztiak Euskal Herrian filmatu ziren, elurretako eszenak ezik, horiek Arango haranan grabatu baitziren. Haien aurreko filmarekin alderatuz (Loreak, film intimista) oso ezberdina da Handiaren produkzioa.

Finantzaketa 
Filma ekoizteko hiru ekoiztetxe batu dira Irusion, Kowaski films eta Moriarti. Handia da euskaraz eginiko film garestiena. Ekoiztetxeko kideen esanetan, 2014. urteko Loreak filmak ahalbidetu zuen Handia finantzatzea.

Filmak Gipuzkoako Aldundia-ren, Eusko Jaurlaritzaren eta ICAAren subentzioak jaso ditu. Telebisten arloan, RTVEek, EiTBk eta Euskaltelek ere lagundu dute filma finantzatzen. Guztira 3,5 milioi euro balio izan ditu. Arduradunen esanetan, filma finantzatzea errazagoa izan zen Loreakekin baino, aurreko film horrek ateak ireki zizkielako. Hala ere, adituek diote filmaren kalitaterako eta produkzioaren tamainarako, aurrekontua oso mugatua zela.

Aktoreak eta pertsonaiak

Aktore nagusiak 
 Joseba Usabiagaː Martin Eleizegi
 Eneko Sagardoyː Migel Joakin Eleizegi
 Iñigo Aranburuː Jose Antonio Arzadun
 Ramon Agirreː Antonio Eleizegi
 Aia Kruseː Maria Zuloaga

Aktore sekundarioak 
 Iñigo Azpitarteː Fernando
 Asier Hernandezː Ofiziala
 Jon Ander Alonsoː Paulino
 Luján Blancoː Ostatuko jabea
 Estibalitz Curielː Eusebia (heldua)
 Irati Herrerosː Katalina (heldua)
 Jagoba Mendizabalː Isidro (gaztea)
 Imanol Mujikaː Isidro (haurra)
 Kattalin Zabalaː Eusebia (gaztea)
 Maren Torreː Katalina (haurra)
 Itziar Aizpuruː Amona 1
 Mariasun Pagoagaː Amona 2
 Ina Juaristiː Felipe lehengusua
 Joanes Tovarː Miguel Eleizegi
 Unax Angel Redondoː Miguel Eleizegi (jaioberria)
 Egoitz Lasaː Ignacio
 Jon Elizegiː Don Pablo
 Erik Probanzaː Altzotarra 1
 Jox Berasategiː Altzotarra 2
 Telmo Esnalː Altzotarra 3
 Patxi Irigoyenː Ehorzlea

 Alfonso Torregrosaː Madrilgo elitista 1
 Unai Garcíaː Madrilgo elitista 2
 Naima Barrosoː Isabel II erregina
 Paco Sagarzazuː Txanbelana
 Unai Madurgaː Ilarako haurra
 Patricia Lópezː Ilarako emakumea
 Pedro Ruigómez Momeñeː Madrilgo ikuslea
 Javier Hornoː Madrilgo apaiza
 Gorka Zubeldiaː Ilustratzailea
 Javi San Sebastiánː Notarioa
 Iñigo Gastesiː Treneko funtzionarioa
 Sandra Pirsicː Esther erraldoia
 Saad Kaicheː Saad erraldoia
 Kepa Iribarː Saaden laguntzailea
 Peter Ormrodː Noble xelebrea
 David Doblasː Erraldoia 2
 Danny Agbeleseː Erraldoia 3
 Philip James Ballː Noblearen laguntzailea
 John Maitenyː Londresko gizona
 Etienne Kimesː Mediku frantsesa
 Ttittika Rekaltː Itzultzaile frantsesa
 Remy Rifladeː Daguerre
 Joanes Passicotː Lapurren buruzagia
 Michal Krzysztof Lagoszː Kolibri printzea
 Karina Goto Idaː Kolibri printzesa
 Javi Barandiaranː Pirineotako bizilaguna
 Mikel Huércanosː Pirineotako tabernaria
 Pablo Asiainː Pirineotako bezeroa 1
 Natxo Sainzː Pirineotako bezeroa 2

Talde teknikoa

Banaketa 
Euskarazko filma izanik, banaketan zailtasunak izan ditu, izan ere, hizkuntza bera oztopo da kasu honetan. Euskaraz soilik, azpitituluekin eta itzulia ikusteko aukera egon da zineman. Datuen arabera euskarazko bertsioak izan du arrakasta handiena. 10 astez egon zen Espainiako zinemetan ikusgai, eta Goya sari sortaren ostean berriz itzuli zen zinemetara. 2018ko martxoan Netflix streaming plataforman ikusgai dago. Oraingoz euskarazko audioarekin soilik ikus daiteke; azpitituluak arabieraz, errumanieraz, ingelesez, alemanez edota gazteleraz jarri daitezke. Gerora itzulita ikusteko aukera ere egongo da.

Erantzuna 
Kritikak orokorrean oso positiboak izan dira. Eta zuzendariak oso pozik agertu ziren emaitzekin. Ikusleei eta bildutako diruari dagokienez, ICAAk zituen datuen arabera filmak guztira 82.486 ikusle izan zituen 2017an aretoetan, eta guztira 487.474 euro bildu zituen. 2017ko metatutako ikusleen zerrendan 26. postuan kokatu zen. Bere aurretik zituen El autor eta Inside. Atzetik, aldiz, Promesa eta Piel fría filmak daude. Loreak filmarekin alderatuz, honek 45.177 ikusle gehiago izan zituen hasiera batean. Zifra horiek ez dira ICAAk emandako zifra ofizialak, baizik eta ICAAK ComScore enpresarekin ateratako behin-behineko datuak. Datuei erreparatuz jada Handia filma euskaraz egindako filmik ikusiena dela esan daiteke. Euskal Herrian izan du harrerarik onena Handiak. Probintziaka, Gipuzkoa izan da filmari harrera onena egin diona. Espainiako Estatuaren mailan 2018rako 150.000 ikusle izan zituen.

Sariak

Goya 
2017ko abenduaren 13an 32. Goya Sarien izendapenak jakinarazi zituzten eta Handia izendapen gehien lortu zituen filma izan zen., Hona hemen 2018ko otsailaren 3ko galan lortutako emaitzak.

Sari kopuru horrekin, Goyen historian sari gehien jaso zituen hirugarren filma bihurtu zen, Mar adentro eta ¡Ay, Carmela!ren atzetik.

Donostiako zinemaldia 
Epaimahaiaren sari berezia jaso zuen.

Feroz Saria

Iruditegia

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Euskal Herriko zinema

Kanpo estekak 

 Filmaren webgune ofiziala
 filmaren trailerra Youtuben.
 Altzoko Haundiaren ibilbidea Wikiliburuetan

Euskarazko filmak
Karlistaldiei buruzko filmak
Erraldoiei buruzko filmak
Euskal Herriko Aro Garaikidean girotutako filmak
Landetxeetan girotutako filmak
Gipuzkoan girotutako filmak
XIX. mendean girotutako filmak