Agyrion

Agyrion (Agyrium erromatarrentzat, gaur egun Agira, Ennako probintzian). Hasieran, hiri sikulo bat zen eta ondoren, greziarra.
Diodoro Sikulo historialariaren etxea izan zen (K.a. I. mendea).

Historia 
Agyris izan zen Siziliaren erdialdeko gobernaririk boteretsuena. Dionisio Zaharrarekin, K.a. 392an, Agyrion inbaditu zuen Magon II.aren indar kartagotarrei aurre egiteko.
Agyrion Greziako hiri bat bihurtu zen K.a. 339an, Diodoro Sikuloren arabera, Timoleon, korintoarrak, azken tiranoa kanporatu eta 10.000 greziarren kolonia ezarri zuenean. Timoleonek eraikin bikainak eraiki zituen, baita antzoki bat ere
Diodorok zioen Heraklesek Iolao eta Gerioneren temenosa eta gertuko lakua sortu zituela.
K.a. V. mendearen erdialdean, brontzezko lehen txanponak Agyrionen egin ziren. Horiek txanpon fiduziarioen lehen adibideak dira, hau da, txanponek adierazten zuten balioa baino gutxiago balio zutenak.
Erromatarrek Agyrium deitu zioten.
Agyriumetik, Apollodorus izeneko bat etorri zen, hiriko hiritarrik eraginkorrenetako bat, Verresen aurka lekukotza emateko. Zizeronen ustez, hiria industriala eta aberatsa zen, baina Verresek arpilatu zuen.
San Filippok, siriakoa izenekoak, Agyrion ebanjelizatu zuen. Hiria 1860 arte San Filippo d 'Argiró deitu zen.

Txanpongintza

Lehenengo saila 
Agyrionen lehen txanpona K.a. V. mendekoa da. Brontzezko txanpon bat da, aurrealdean, hegoak itxita dituen arrano bat daramana, eta, atzealdean, gurpil bat eta ΑΓΥΡΙΝΑΙ inskripzioa dituena.
Geroago, txanpon bat egin zen gazte baten buru batekin, beharbada Heraklesena eta idazkera hau ere bai: ΑΓΥΡΙΝΑΙΟΝ (Agurinaion). Atzealdean, gizon burua duen zezen baten protomea dago, eta ΠΑΛΑΓΚΑΙΟΣ (Palankaios) inskripzioa. Head ikerlariak, ibai baten izena dela onartzen du, hipotesi hori oinarrituta dago giza baten burua duen zezen bat dagoelako. Txanpon hau, dirudienez, V. mendearen amaieran eta IV. mendearen hasierakoa da.

Bigarren saila 
Bigarren txanpon sail bat IV. mendeko erdialdean egin zen, hiria Apolloniade tiranoaren menpean zegoenean. Honek K.a. 339ra arte egon zen boterean, Timoleonek hiria askatu arte.
Aldi horri esleitutako txanponetako batzuk honako hauek dira:

Apolloniade kanporatu ondoren, txanpon berriak daude, horien artean:

Zeus irudiarekin agertutako monetak garai hartako Sirakusako moneta baten antzekoadira.
Erromatarrek Sizilia konkistatu ondoren, txanpongintzak jarraitu zuen.

Bibliografia 
 Barclay Vincent Head, Historia Numorum: a Manual of Greek Numismatics, 2. argitalpena, Londres, Oxford, 1911 [1887].
 Keith N. Rutter, Greek coinages of Southern Italy and Sicily, Londra, Spink, 1997, ISBN 0-907605-82-6.
 Diodoro Sikulo, Biblioteka Historikoa, XIV: 90, 95,

Ikus, gainera 
 Agira

Oharrak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Ennako probintziako udalerriak
Siziliako aztarnategi arkeologikoak
Siziliako historiaurrea
Antzinako sikuloen hiriak