Cosroe Dusi

Cosroe Dusi (1808ko uztailaren 28a - 1859ko urriaren 9a) estilo neoklasikoko italiar margolaria izan zen, urte askotan San Petersburgon (Errusia) aktibo egon zen, batez ere gai sakratuak eta historikoak margotzen zituen. Garaikideek "Tintoretto modernoa " ezizena jarri zioten Dusi-ri, asmakuntzaren bizitasunagatik eta pinturako abiaduragatik.

Heziketa eta Venetoko eta Tiroleko lehen lanak. 
Cosroe Venezian jaio zen. 1820an matrikulatu zen Veneziako Arte Ederren Akademian, eta hango mentorea Teodoro Matteini margolaria izan zen, honek ere eragin handia izan zuen Hayez-i irakatsi baitzion. Akademian, Dusik Michelangelo Grigolettirekin batera ikasi zuen.

1827an lizentziatu ondoren, Akademiak gela bat eman zion Dusi ikastetxetik gertu eta mihise historiko handia erakutsi zuen, Alcibiadesen heriotza,  Paolo eta Francesca da Rimini ondoren, 1831an Breran ikusgai. 1829an, Akademiaren urteroko erakusketan, Salmacis ninfak Hermafrodito inozentea seduzitzen du, Ama Birjina eta haurra San Joanekin , eta Gasparo Gozziren idazkien eszenak irudikatzen dituzten bi koadro txiki erakutsi zituen.  1830ean Antonietta Ferrarirekin ezkondu zen, Bartolomeo eta Luigi Ferrari eskultoreen alaba eta arrebarekin hurrenez hurren. Luigi Akusian ere ikasi zuen Dusirekin. 

Venezian, Dusik liburuen eta serie litografikoen ilustrazioen ekoizpenean kolaboratu zuen. Il Gondoliere egunkarirako, Leopoldo Cicognararen erretratu litografikoa egin zuen, Cicognararen hileta-liburuan 1834an erabili zena, eta Ludovico Lippariniren aurreko olio-pintura batean oinarrituta zegoen. Dusik, Grigolettirekin eta Michele Fanolirekin batera, Veneziako hainbat lanbide irudikatzen zituen litografia sorta osatu zuen, Galvanik argitaratua. Gaiak genero-irudiak ziren (arrain-saltzaileak, tximinia-garbitzaileak, etab.) Edo erretratuak (abeslariak, aktoreak eta dantzariak).  Veneziako Correr Museoak Drusiren grabatuak eta litografia ditu. Monakora, Alemaniara eta Errusiara ere bidaiatu zuen.

1831. urtean Pedro eta Paulo Sainduak adierazten zituen erretaula nagusia eta Errosarioko Ama Birjinaren eta San Domingoren beste erretaula bat margotzeko agindu zioten Sextenen, Tiroleko izen bereko parroki elizarako.  San Lukas Ama Birjina (eskuineko aldarea, 1833) eta Mariaren Jasokundea (1834, erretaula nagusia) margotu zituen Karintiako Mendebaldeko Santa Assunta de Maria Luggau santutegian. Hildakoen Berpizkundearen freskoak ere pintatu zituen Cortina d'Ampezzo hilerriaren kaperako. Bere beste pintura erlijiosoen artean, Santa Gertrudisek abitua hartzea (1835)  Mühlwald parroki elizako aldare nagusirako;  1836an Santa Maria Assunta (1836) irudikatzen zuen erretaula osatu zuen Bruneck ondoko parroki elizako alboko aldarerako; Brixeneko San Migel parrokiarako gurutziltzaketa; eta Santa Katalinaren Aintza Graun im Vinschgau parroki elizako aldare nagusirako;  eta San Joseko iragaitza (1839) Paduako San Luca Evangelista elizarako. 

Gsieseko San Martin parrokia-elizarako, Toursko apezpikua zen San Martin jaunartzea irudikatzen zuen erretaula margotu zuen. Tauferseko Santa Maria Assunta elizarako, Familia Santua margotu zuen San Juan Bataiatzailea gaztearekin (1839).

Dusiri Dalmatiako Cherso uhartean (gaur Cres, Kroazia) dagoen Santa Maria Nagusiko Kolegiatako erretaula nagusia osatzeko agindua eman zitzaion. 1826an izandako sute batek Andrea Vicentinoren erretaula errenazentista zaharra suntsitu zuen Elurraren Ama Birjinako miraria irudikatzen duena. Dusi ikonoaren kopia zehatza (1833) egiten saiatu zen. 1834an Filomena, Lucia eta Ágata Santen erretaula (1834) margotu zuen San Martino Veneziako elizarako.

La Fenice Antzokia erre ondoren, Dusri 1837-1838 urteetan enkargua jaso zuten berriki berreraikitako antzerki etxerako siparioa (errezel nagusia) margotzeko.  Errezelaren gaia, behar bezala, Fenikeren Apoteosia zen; hala ere, 1854an, errezel hori eszena abertzale eta nazionalistago batek ordezkatu zuen. Drusik Veneziako San Samuele antzokirako eta Udineko Nobile antzokirako gortinak ere margotu zituen. Azken honen gaia Michelangelo Giovanni da Udine gaztea Gonzaga dukeari aurkeztea zen.

1838an Drusik diseinatu eta Francesco Locatellik margolanak grabatu zituen Fernando I.a Austriako enperadorearen bisita ospatuz. Gaiak honako hauek izan ziren: Malamocco presaren amaiera eta Enperadorearen Sarrera Chioggia-n. Bisita ospatzeko Veneziako Akademian egindako erakusketan, Drusik zazpi obra erakutsi zituen: Romeo eta Julieta; Toursko San Martinen Jaunartzea, (Sokratesek zentsuratzen du) Altzibiades Heterae artean; emaztearen otoitzek Henrike IV.a Calaiseko presoak absolbitzeko konbentzitzen dute; Paisaia bat, familia baten erretratuak eta, azkenik, pintura historiko baterako zehaztugabeko zirriborroa.

Errusiako lana 
Dusi Munichen (Bavaria) bizi izan zen laburki, eta han erretratuak margotu zituen batez ere, baina 1840 inguruan Errusiako Nikolas duke nagusiak, Veneziako estudioa bisitatu ondoren, Dusi gonbidatu zuen San Petersburgora. Errusian, Duke Handiaren eta familia inperialeko eta gorteko kideen erretratuak margotu zituen, eta Suhozanet jenerala (1842), Kavos (1849), Feodosiya Tarassova Gromova ere. Eskoziako Maria erreginak aldamiora eramanari esker San Petersburgo Arte Ederretako Akademiako kide izan zen 1842an, beste koadro batek, Alcibiadesen Heterae artean-ek, akademiko bihurtu zuen (1843) eta, azkenean, bere Lagatzearekin, irakaskuntza lortu zuen (1851). Errusian, natura hilak eta paisaiak ere margotu zituen. Hermitage-ko Antzinako Pintura Galeriako zurezko sabaiaren dekorazio enkaustikan parte hartu zuen, geltokiak eta artelanak eta antzinako eraikinak irudikatuz (Georg Hiltensperger-en marrazkietan oinarrituta). Dusik San Petersburgoko San Isaak katedralerako ikono ugari ere margotu zituen, gerora mosaikozko kopiekin ordezkatu zituztenak, irudikatuz: Salbatzailea eta Maria, Jainkoaren Ama, aldarearen ikonostasiaren eskuineko aldean, Azken Afaria, Lagatzea, Santa Anastasia. eta Alexandriako Santa Katalina (1844-1855). Herrialdeko hiriburuko eta baserrietako eraikinetako kapera pribatuetarako margotu zuen.

Dusi-k Marinsky Antzokiko sabaia eta bi errezel apaindu zituen, bata Moskuko Bolshoi Antzokirako, Požorskij Printzeak Ilsolenne Moskura egin zuen sarrera irudikatuz, eta bestea, ziur aski 1858an San Petersburgoko Alexandriar Antzokirako. Tzarrek hirugarren mailako Santa Ana ordenaren eta hirugarren mailako San Stanislaoren ordena eman zizkion.

Veneziara itzultzea 
1831. urtean, Dusi Veneziako Akademiako ohorezko kide izendatu zuten  eta, urteen poderioz, aldian-aldian bere jaioterriko Venezia berriro bisitatzen zuen. Veneziara itzuli zen, azkenean, 1856an geratzeko eta arrakastarik gabe itxaroten zuen Akademian irakasle lanpostu bat lortzeko; horren ordez, Karl von Blaas  izendatu zuten. Bere azken lana, Beila Tintorettoren etxean, erakutsi zuten Venezian 1857an. Bi erretaula margotu zituen: San Antonio Paduakoa eta Deposizioa (1851) Veneziako Bragorako San Giovanni elizarako. 

1859ko urriaren 9an hil zen Marostican, Vicenza inguruan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

XIX. mendeko Italiako margolariak
1808ko jaiotzak
1859ko heriotzak
Errusiako margolariak
Veneziarrak