Fifteen Million Merits

Fifteen Million Merits —euskarazko itzulpen proposamena «15 milioi meritu»— Britainia Handiko Black Mirror zientzia-fikzio distopikoko telesailaren lehen denboraldiko bigarren atala da. Charlie Brooker telesailaren sortzaileak eta haren emazte Kanak Huq-ek idatzia, eta Euros Lynek zuzendua. 2011ko abenduaren 11n estreinatu zen Channel 4an.

Erakusten zaigun mundu honetan, jendearen gehiengoak bizikleta estatiko baten gainean pedalei eragiten lan egiten du, «Merituak» deituriko dirua irabazteko. Atal honetan, Bing (Daniel Kaluya) gazte baten istorioa kontatzen da. Abi (Jessica Brown Findlay) ezagutu ondoren, talentu-programa batean parte hartzera konbentzitu du, murgilduta dauden mundu esklabizatutik ihes ahal egiteko. Zientzia fikziozko distopia bat da, talent shows saioak (The X Factor) eta Simon Cowell bezalako pertsonaien kritika zorrotza aurkezten duena.

Kapituluak kritika positiboak jaso zituen gehienetan. Kritikari batzuek kapituluaren ikus-estiloa goraipatu zuten, haren izaera probokatzailea, eta Daniel Kaluyaren lana nabarmendu zuten, aurreko The National Anthem filmaren aldean hobeto baloratuta izan da. Beste iruzkingile batzuek aldiz kapitulua kritikatu egin zuten, nahikoa originala ez izateagatik.

Sinopsia 

Zehaztugabeko etorkizun batean, orainaren antza duen ingurune batean, pertsonak espazio itxi eta automatizatuetan bizi dira. Paretak ia erabat estaltzen dituzten pantailek bideo eta entretenimendu pertsonalizatuak eskaintzen dituzte, publizitate askorekin. Bizitza irabazteko, "merituen" truke energia sortzen duten bizikleta estatikoetan, elikagaiak, ondasunak, avatar-erako artikulu birtualak eta entretenimendu-programak erosteko erabiltzen den txanpon birtual bat muntatzean datza haien lana. Sozietate honetan, gehiegizko pisua duten eta nahikoa produktiboak ez diren pertsonak gutxietsi egiten dira, garbiketa lanak esleitzen zaizkie edo, umiliatuak izateko telebista-programetan parte hartzera gonbidatu.

Bingham "Bing" Madsen (Daniel Kaluya) gazteak, 15 milioi merezimendu baino gehiago jaso zituen herentzian hil zaion anaiarengandik. Naiz eta inorekin elkarreraginean aritu zalea ez den arren, instalazioan ariketa fisikoa egiten ari den bitartean, Abi Khan (Jessica Brown-Findlay) ezagutu du eta, pixkanaka, harekin harremanetan hasi da. Abi bainugela batean kantatzen entzun ondoren, Hot Shot-en sartzera bultzatu du. Telerrealitate-lehiaketa horretan, irabazleen saria musika munduan arrakasta izatea da, inguru luxuagoetan mugitzea eta bizikletan ibiltzeko betebeharretik aske geratzea. Hala ere, programan parte hartzeko tiketa 15 milioi meritu kostatzen da. 

Bing-ek ez du uste erostea merezi duen ezer dagoenik, eta bere meritu-kontua hustu du Abiri sarrera-tiketa oparitzeko, eta harekin elkartu da audiziorako. Audizioari aurre egin aurretik, Abiri "Cuppliance" izeneko edaria edateko eskatzen zaio, nerbioak epeltzen laguntzeko. Agertokian, Irma Thomasen "Anyone Who Knows What Love Is" obraren bertsio bat interpretatuko du Hope (Rupert Everett), Charity (Julia Davis) eta Wraith (Ashley Thomas) epaileen aurrean. Bere interpretazioarekin txundituta dauden arren, eta denboraldi osoan ikusi duten onena dela dioten arren, Abiri esan diote bi urte barru arte ez dutela beren kanaletan beste abeslarientzako lekurik. Alternatiba gisa, Wraith epaileak proposatu du Abi egokiagoa dela WraithBabes pornografia-programarako, oso ederra eta xaloa delako. Platoan presio psikologiko handia jasan ondoren, eta Bing-ek kanpotik protestak egiten dituen arren, Abik programan parte hartzea onartu du.

Bing, Abi gabe, errutinara itzuli da.' Egun batean, bere ziega pertsonaleko entretenimendu-pantailak ikusten dituen bitartean, WraithBabes-en Abiren atal baten iragarkia agertuko da. Bing-ek ez du iragarkia saihesteko behar adinako meriturik, eta ezin du beste aldera begiratu, sistema automatikoek pantailei berriro begiratu bitartean seinale beldurgarri bat igortzen bai diote, azkenean, pantailetako bat amorruz jotzen du eta hautsi egiten du. Kristalezko zatirik handienetako bati begira, ideia bat bururatu zaio: Abik entzunaldian edan zuen Cuppliance edariaren ontziaren ondoan gordetzen du ohearen azpian. Hurrengo hilabeteetan, merituak modu agresiboan irabaziko ditubizikletan, eta gainerako erosketa guztiak murriztuko ditu, Hot Shot programan parte-hartze beste tiketa bat erosteko behar diren 15 milioi merituak irabazteko.

Proba egin baino lehen, Bing-ek kristalezko zatiak ezkutatuko du galtzetak, eta Cuppliance edaria edan duela sinetsaraziko die, Abiren edukiontzi hutsa erakutsiz. Epaileen aurrean, dantza-zenbaki batekin hasten da, eta hunkitu egiten ditu epaile zein ikusleak, bat-batean kristalezko zatia atera eta lepoa ebakitzeko mehatxua egingo du, denen aurrean hitz egiten uzten ez badiote lepoa mozteko mehatxupean. Wraith epaileak egiteko iradoki arren, beste epaileek entzun egin dute.' Bing haserre dago sistemarekin, eta hotzari, gizatasunik ezari eta inguruko guztia artifiziala eta emoziorik gabea dela esaten du. Eztabaida baten ondoren, Hope epaileak bere kanaletako batean bere programa izateko aukera eskaini dio Bingi.

Handik denbora batera, Bing erakusten zaigu bere programako sarrera bat grabatzen. Sarrera horretan, Bing-ek bere lepoan eusten dio beira-zatiari, emisioa amaitu baino lehen, iragarkiak jartzen ditu sistemaren gainean. Bing, orain, askoz handiagoa den gela batean bizi da, luxuzko ingurune batean, eta Bingekin amaitzen da, laranja-zukua hartzen, urrutira hedatzen den baso berde batera begira dagoen bitartean.

Aktoreak 

 Daniel Kaluuya - Bingham "Bing" Madsen
 Jessica Brown-Findlay - Abi Khan
 Rupert Everett - Hope epailea
 Julia Davis - Jueza Charity
 Ashley Thomas - Wraith epailea
 Paul Popplewell - Dustin
 Isabella Laughland - Swift
 David Fynn - Oliver
 Colin Carmichael - Kai
 Hannah John-Kamen - Selma Telse
 Kerrie Hayes - Glee
 Eugene O'Hare - Hammond
 Jaimi Barbakoff - Anna
 Merce Ribot - Harrera-andereñoa
 Matthew Burgess - Anfitrioia
 Laura Power - Elkarrizketatzailea
 Matt Stokoe - Guardia

Kritika 
Natalia Marcosek eta Eneko Ruiz Jimenezek, El País egunkarian argitaratutako "Black Mirror: todos los episodios ordenados de mal mejor" artikuluan, 19tik 5. posizioan jartzen dute, honako hau adieraziz: "Mundu alternatibo honetan, pertsonen azken helburua Factor X estiloko telebista-programa batean parte hartzea da, eguneroko bizimoduan bizi duten esklabotza-egoeratik ateratzen saiatzeko. Lehen denboraldiko atal honek hainbat albora egiten du tiro, hala nola telezaborrari zein muturrera eramandako gizarte alienatuari, eta hori erraz estrapola daiteke gaur egungo errealitatera. Etorkizuneko mundua agian, baina oso presente".

Juan Ramón Molina Pos, "Black Mirror y “15 millones de méritos”; una prisión fundamentada en un sistema de pantallas, interfaces y avatares" artikuluan honela dio: "Lehenengo kritika pantailekiko eta interfazeekiko dugun mendekotasunari buruzkoa da. (..) Kapitulu honetan irudikatutako munduan, pertsonek telebistako programak ikusten dituzte edo bideo-jokoetan aritzen dira lan egiten duten bitartean; beraz, oso gutxitan izaten dira interfazeren batera konektatu gabe. Gizarte hipermediatizatua da, eta pantaila ugariek agobio- edo asfixia-sentsazioa eragiten diote ikusleari (...) Eskaintzen zaien gauza bakarra askapenaren ilusioa da, ez askapena bera. Beraz, programazioko talent showei ere zuzendutako kritika bada. Era berean, era guztietako kanalek egunero bonbardatzen diguten publizitate oldarkor eta idiotagarria ere kritikatzen da —adibidez, YouTuben bideo bat ikusi nahi dugunean—.

Silver Draper-ek, El Solitario De Providence aldizkarian argitaratutako kritikan, honako hau aipatzen du: "Film eta serie gehiago ikusi beharko lituzketen askok adierazten duten bezain kapitulu jeniala edo kritikoa izan gabe, egokiagoa iruditu zait masa kolektiboaren idiotasunari buruzko gogoeta gisa  (The National Anthem) lehen kapitulua baino. Kontatzen digun etorkizuna ezinezkoa da, baina argumentuan interesatuta zaude. Eta onena amaiera da, politikoki zuzena denetik urrun eta, kapituluaren gainerakoarekin ez bezala, sinesgarria".

David Sims The A.V.rako. Club taldeak A bat eman dio kapituluari, eta honela deskribatuko du: "bisualki gardena" eta "zientzia-fikziozko pieza liluragarria, ordubetean, bere mundua motel baina ezin hobeto eraikitzen duena ". Bing pertsonaia nagusia "agian ulergaitzegia" dela esan du, baina amaiera "suntsitzailea eta inteligentea" dela esan du.

TV.com-eko Tim Surettek dio kapitulua "inoiz ikusiko ez duzun zientzia-fikziozko telebistako ordu eder eta kezkagarrienetako bat" dela. Surettek hau ebaluatzen du: "Ikusizko elementu bikainez, puntaje hunkigarriz eta etorkizun guztiz burutuz beteta dago, eta baliteke oso urrun ez egotea; inoiz ez dago 15 milioi merituko une bat, harrapatzailea, beldurgarria eta kitzikagarria.(..) 15 milioi merituk ispilura begiratu eta zerbait egitea nahi du ".

The Guardian egunkari britainiarreko Sam Wollastonek "telebista original, gogoetatsu eta probokatzaile" gisa deskribatzen du atal hau. (..) Interpretazio guztiak onak dira. (..) Erakutsitako mundua ederra eta begiratzeko deigarria da ".

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Kapituluaren fitxa IMDb-n 

Black Mirror