Alto de la Cruz

Alto de la Cruz Cortes udalerrian dagoen Historiaurreko aztarnategia da. Aztarnategia Brontze Aroaren amaierako eta Burdin Aroko aztarnak ditu eta gari hartako Europako garrantzitsuenetakoa da. Izan ere, Nafarroako Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten. 

Kanpotik muino baxu bat bezala ikusten da.

Historia 
Aztarnategia 1946an aurkitu zuen herriko herritar batek eta bere lehen ikerlaria Blas Taracena izan zen. 1953. urtetik aurrera, Joan Maluquerrek hartu zuen ikerketen ardura.

Urtetan egin ziren ikerketak, eta hiru garai (fase) bereizi ziren, kronologia honekin, berrienetik zaharrenera: III. herria, K.a. 850-700 urtetakoa;  II. herria, K.a.700-500 urte eta  I. herria, K.a. 550-350 urte. Indusketa-kanpainei esker, aztertu diren eraikuntza-hondakinak eta materialak ugariak dira, batez ere II. herrixkan topatutakoak, non zeramikazko zenbait pieza nabarmentzen baitira.

Lehen emaitzak Historiaurreko eta Protohistoriako Zientzien Nazioarteko IV. Biltzarrean aurkeztu ziren, Madrilen, 1954an, eta, ondoren, 1958an Hanburgon egindako V. Kongresuan. Brontze aurreratuaren Arotik Burdinaren Lehen Arora bitarteko sekuentzia estratigrafiko zabalak Nafarroako Gorteetako aztarnategia ezinbesteko erreferentzia bihurtu du Europako historiaurrearen azterketetan.

Gizarteratzea 
Egun  aztarnategiaren erakusketa Iraunkorra dago Cortesko gazteluan.

Erreferentziak

Bibliografia 

 J. Maluquer de Motes, 1954-1656. El yacimiento hallstático de Cortes de Navarra. Estudio crítico Iruña 1954; Estudio crítico II, Iruña , 1956. Principe de Viana Erakundea. Nafarroako Gobernua.
 Maluquer, Jua; Gracia,Francisco eta Munilla, Gloria. "Alto de la Curz – Cortes de Navarra",  Trabajos de Arqueología Navarra, 9.

Kanpo estekak 

  Alto de la Cruz-eko museo birtuala

  Jornadas Europeas de Patrimonio 2020 ‘Educación y Patrimonio’ UOC.

Aztarnategi arkeologikoak
Cortes