Gregorio Amunátegui Aldunate

Gregorio Victor Amunátegui Aldunate (Santiago, 1830eko martxoaren 18a - ibid, 1899ko urtarrila 17) filologo, historialari, jurista, idazle eta parlamentari liberal txiletarra izan zen .

Biografia 
José Domingo Amunátegui Muñozen (Ramón Freire jeneralaren abokatua zen) eta Carmen Aldunate Irarrázavalen semea zen; 12 urte zituela umezurtz geratu zen.

Txikitatik "txiroa baino gehiago, miserablea", Diego Barros Aranaren hitzetan, Gregorio Víctorrek, bere anaiarekin batera, Miguel Luis historialariarekin batera, bigarren mailako ikasketak Institutu Nazionalean amaitu zituen, latineko azterketa batean Andres Bellok aurkitu zuenean, orduan Txileko Unibertsitateko errektorea, Amunátegui bi haur prodijioen babesle bihurtu zena, pertsonalki irakatsiz, haien lanen eskuizkribuak aurkeztuz eta askotan arroparik oinarrizkoena ere eskainiz.

Txileko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu zin egin zuen 1857ko urtarrilaren 16an. Dagoeneko 1856an Filosofia eta Giza Zientzien Fakultateko kide hautatu zuten , latindar hizkuntzaren azterketa filologikoa egiteatik, eta 1847an Pedro de Oñari buruzko ikerketa kaleratu zuen.

Ezkontza eta seme-alabak 
1857an Josefina Reyes Pérez-Cotaposekin ezkondu zen (Judas Tadeo de los Reyes koroako funtzionario ospetsuaren biloba), eta harekin hiru seme-alaba izan zituen: Miguel Luis Amunátegui Reyes (akademiko nabarmena ere), Enrique eta Luisa (Alderdi Kontserbadoreko senataria eta Estatu ministroa izan zen Riicardo Matte Pérezen emaztea).

Bizitza publikoa 
1868tik aurrera bere ahaleginak erakunde errepublikarrak sendotzera bideratu zituen. Santiagoko epailea izan zen gai zibiletan 1868an; Santiagoko Apelazio Auzitegiko ordezko ministroa, 1870eko abuztuaren 26 eta 1871ko irailaren 23 artean eta ondasunetan 1875eko urriaren 20an. Auzitegi Goreneko ministroa, 1889an eta aipatutako auzitegiko presidentea 1892tik 1893ra. Chilláneko diputatuorde gisa ere, 1864-1867 aldian. Etapa horretan, Konstituzio, Legeria eta Justizia batzorde iraunkorrean sartu zen.

Diputatuen Ganberako presidenteordea izan zen (1864) eta gero presidente (1865eko ekainaren 3a - 1866ko abuztuaren 11a).

Bere lanen zati handi bat gainerako denbora beste ogibide batzuetara eskaintzen zituen bitartean idatzi zituen. Horien artean hauek daude: El Arauco tamed (1862); Biografía de don Manuel Antonio Tocornal (1869); De la instrucción primaria en Chile: lo que es, lo que debería ser (Miguel Luisekin batera egina); Estudio filológico de la lengua latina; La isla de Juan Fernández (1852); Pedro de Oña (1862); Poesías y poemas americanos (1861); La reconquista española: 1814-1817 (1852) (1861) Poesías y poemas americanos; La reconquista española: 1814-1817 (1852) (Miguel Luisekin batera egina); Una conspiración en 1780 (1853) (Miguel Luisekin batera egina); Vida del Capitán Fernando Álvarez de Toledo (1866).

Miguel Luis Amunátegui anaiarekin batera, etengabe eta erresistentzia handiaren aurka borrokatu zen hezkuntza publikoaren eta laikoaren alde, baita lege laikoen alde ere. 1856an, bere anaiarekin eta beste intelektual gazte batzuekin batera, Lehen Hezkuntzako Elkartea sortu zuen garai hartan Txilen zegoen analfabetismo tasa altuari (% 86) aurre egiteko.

Santiagon hil zen, bere karguan ari zela. Biek Picanteria Cluba etxean izan zuten, XIX. mendearen bigarren erdialdeko intelektual liberaleko kide garrantzitsuenek parte hartu zuten hizketaldian.

Amunátegui Anaiek Txileko humanisten familiako tradizio luzea sortu zuten, besteak beste, Miguel Luis Amunátegui Reyes, Txileko Unibertsitateko errektorea Domingo Amunátegui Solar eta Gabriel Amunátegui Jordán, Txileko Unibertsitateko irakasle ospetsuak.

Erreferentziak 

 Txileko Lehen Hezkuntzatik, Amunátegui Aldunate Anaien lan klasikoa, Txileko Memorian
 Gregorio Víctor Amunátegui Aldunateren genealogia
 Diego Barros Aranaren Amunátegui Anaien biografia, Txileko Memorian

Bibliografia 

 Ramón Folch, Armando (1999). Biografías de Chilenos: Miembros de los poderes Ejecutivo, Legislativo y Judicial (1876-1973), vol. 2. Santiago: Ediciones Universidad Católica de Chile.

Kanpo estekak 

 Gregorio Víctor Amunátegui Aldunateren genealogia Genealog.cl.

Txileko irakasleak
Txileko historialariak
Txileko diputatuak XIX. mendean
Txileko Unibertsitateko ikasleak
Amunátegui familia
Euskal txiletarrak