Lañu (aztarnategi paleontologikoa)

Lañuko aztarnategia (Lañu, Trebiñu) Euskal Herriko aztarnategi paleontologiko aberatsenetakoa da. Gasteiztik 25 kilometro hegoaldera dago, eta Goi Kretazeoko aztarnak ditu batik bat, duela 72-73 milioi urtekoak, maastrichtiar garaikoak. Lañu herritik gertu dago, iparraldera hareazko harrobi zahar baten kontestuan.

Aurkikuntzak 
1984. urtean aurkitu zituzten fosilak bertan. EHUko Paleontologia Taldeak laugarren aroaren aurreko ornodunen erregistro fosila ikertu zuen Lañuko aztarnategian. Bertan aurkitutako 40 ornodun fosiletatik 9 espezie berriak suertatu ziren:

 Madtsoia laurasiae eta Herensugea caristiorum sugeak,
 Dortoka vasconica , Polysternon atlanticum eta Solemys vermiculata dortokak,
 Musturzabalsuchus buffetauti eta Acynodon iberoccitanus kokodriloak,
 Lirainosaurus astibiae dinosauro sauropodoa
 eta Lainodon orueetxebarriai ugaztun euterioa.

Horietako batzuk nahiko interesgarriak dira paleontologia arloan munduan bakarrak direlako bere generoan: herensugea, lirainosaurus edota lainodon hain zuzen. Lirainosaurus aztarnak ugariak ziren dinosauro arrastoen artean, baina beste dinosauro batzuk ere bazauden, ankilosauro bat eta ornitopodoak bereziki. Dinosauro espezieen erdiak terapodoak dira, haragijaleak. Pterodaktiloak eta hegazti ez hegalari bat ere aurkitu izan dira.

Lañuko aztarnak Kretazeo Berantiarrekoa (campaniar berantiarretik behe maastrichtiaraino) da. Garai hartako bizilekuari dagokionez, adituek badakite bertan txirikorda itxurako ibai bat zegoela, eta itsasoa ere gertu zegoela eta krokodiloak ere aztarnategian ageri direnez, garai hartako klima tropikala edo subtropikala zela jakin dezakegu.

Erreferentziak 

Euskal Herriko aztarnategi paleontologikoak
Euskal etimologia izen zientifikoetan
Trebiñu