Jovan Sundečić

Jovan Sundečić (serbieraz zirilikoan: Јован Сундечић) poeta, diplomazialari, idazle, politikari eta Serbiako Eliza Ortodoxoko apaiza serbiarra eta Nikola I.a Montenegroko printzearen idazkaria izan zen. Montenegroko Ubavoj nam Crnoj Gori (Gure Montenegro ederrari) ereserki etorkizunaren letrak idazteagatik da ospetsuena.

Biografia 
Sundečić Golinjevo herrian jaio zen, Livnotik gertu, Bosniako eialato, Otomandar Inperioa (gaur egungo Bosnia eta Herzegovina). Bere familia Herzegovina Zaharreko Nikšić ondoko Župako Šundić kofradiakoa da. Austriako Inperioko Dalmazia probintzian Zadarreko (1843-1848) Seminario Ortodoxoa amaitu eta apaiz bihurtu ondoren, Istriako Peroj koloniako serbiar koloniako parroko eta irakasle izendatu zuten, Austriako kostaldean. Zadarreko Seminarioan irakasle aritu ondoren, "apaiz-poeta" eta aktibista politiko eta nazional gisa ospetsu egin zen, horregatik Montenegrora joatea erabaki zuen. Nikolas I.ak printzeak bere idazkari pertsonal izendatu zuen 1864an, Jovanek 1874an erretiroa hartu arte lan egin zuen kargu horretan, nahiz eta ohorezko idazkari egon zen hil arte.

1865ean Jovan Sundečić-ek Orlić (Орлић) sortu zuen urtero, Montenegron bigarren argitalpena. 1871tik 1873ra argitaratu zen Sima Popović dukearen Montenegroarra (Црногорац) lehen astekariaren zuzendari eta jabea ere izan zen, baita 1871tik aurrera Montenegroarra (Црногорка) lehen literatur aldizkariaren jabea ere. Sundečić, Milan Kostić eta Vasa Pelagić izan ziren 1872ko otsailean Cetinjen "Gerlari montenegroarra" literatur elkartea ezartzeko. Elkarteak arrakasta handia izan zuen Montenegroko gazte serbiarrak hezten. Garai hartan Serbiar Askapenerako eta Batasunerako Elkarte sortu berriaren kide sortzaileetako bat izan zen.

Sundečić-en Ne dajmo se! (Ez gaitezen errenditu!), poema liriko bat, Koral Elkarteen Batasunaren Kongresurako, berehala hartu zuten gogo handiz. Poema hark, Vojtĕch Hlaváč (1849-1911) konpositore txekiarrak abesti bihurtu zuena, oso eraginkortasunez bultzatu zituen gazteak beren helburuen alde borrokatzera, eta Vršaceko Koral Elkartearen ereserki gisa ere hartu zuten.

Leon XIII.a Aita Santuak eta Nikolas I.a Montenegroko Printzeak ondorioztatu zuten -- "Ugovor između Svete Stolice i Crnogoske Vlade u položaju katoličkih i arhiepiskopa barskog. Ugovor su potpisali kardinal Lodoviko Jakobini, sa strane Svete Stolice i državni tajnik, strane Sunderčiske Jovan savěrčić" —. Erroman 1886ko abuztuaren 18ko konkordatua. Sinatzaileak Luigi Jacobini kardinala (1832-1887) Egoitza Santurako eta Nikolaren idazkari Jovan Sundečić Montenegrorako izan ziren, Leon XIII.a Aita Santuak San Gregorio Handiaren Ordenaren Gurutze Handia eman zion. .

1892tik 1894ra Jovanek Hezkuntza (Просвјета) editore gisa ere lan egin zuen. Montenegroko hezkuntzan asko lagundu zuen Estatutua idatziz eta 1869an Cetinje Seminario berritua guztiz antolatuz, gero Seminarioko Irakasleen Eskola bihurtu zena. Diplomazialari aktiboa, Nikolasek misio ugaritara bidali zuen Jovan. Bere lanengatik, Danilo I. Printzearen Ordenaren 1. maila eman zioten, Montenegroko dominarik gorena. Erretiroa hartu eta Montenegroko Printzerrian Kotorren finkatu zen, non 1900eko uztailaren 6an hil zen.

1865ean Orlic Jovan-ek bere Cetinjen oinarritutako Nikola Printzeari eskainitako poema argitaratu zuen, "Nazio Ereserki montenegroarra", sortu berri den Montenegroko Erresumako ereserki baterako proposamena. 1870ean Lučindan lehen aldiz publikoki abestu zen letraz lagunduta. Petar II.a Petrović-Njegoš-eko Kotorren Cetinjeko Irakurketa Gelan abestu zen. Banda-zuzendaria Antun Shultz Txekiar Elkartearen abesbatza-zuzendaria zen. Biharamunean, 1870eko urriaren 18an, poema bere izen berriarekin zegoen Gure Montenegro ederrari Nikola I.ari eman zion, eta hark Montenegroko estatu-ereserki gisa erabili zuen, Jugoslaviaren batasunarekin estatu-izatea itzali zen arte. Jovan Đurov Ivanišević konpositore montenegroarra hobeto moldatu zuen musika 1887an Pragan argitaratu zituen abestietan. Orduan, Hezkuntza Ministerioaren aginduz, estatuko ereserki bakarra bezala aldarrikatu zuten. 1878ko Berlingo Kongresuan Montenegroko printzerri independente baten aitortza ondoren, "Gure Montemegro ederrari" protokolo-kantu estandarra bihurtu zen Cetinje-n.

1878an Jovan Sundečić-ek Luko Zore ragusarrek, Medok eta bere anaia Niko Pucić, Vjekoslav Pretner, Pero Budmani, Antun Paško Kazali, Ivan August Kaznačić eta Vuk Vrčević-ek Dubrovniken oinarritutako "Slovinac" argitalpena sortu zuten. Sundečić-ek harreman estua izan zuen Antonije Stražičić Dubrovnik-eko serbiar batekin, eta 1890ean Sarajevon "Napredak" (Progresoa) izeneko astekaria abiarazi zuen. Austriako agintariek Stražičić-i buruzko informazioa eskatu zieten denbora batez bizi izan zen Zadarreko agintariei. Emandako datuen arabera, Stražičić fede katoliko zaharreko (staro-katolička veroispovest) serbiarra zen, eta interes politikoak eta kulturalak Medo Pucić buru zuen serbiar-katoliko zirkulu izenez ezaguna den serbiar alderdiarekin bat egin zuen.

Erreferentziak

Kanpo estekak