Katie Archibald

Katie Archibald, (Chertsey, Eskozia, Erresuma Batua, 1994ko martxoaren 12a) Eskoziako eta Britainia Handiko lasterketetako eliteko txirrindularia da. Erresistentziako pistako txirrindularitzako ekitaldietan espezializatua, Britainia Handia eta Eskozia ordezkatzen ditu.

Britainia Handiko 2016ko txapeldun olinpikoko eta 2020ko zilarrezko olinpiar dominadun taldeko kide emakumezkoen taldekako jazarpenean, eta Munduko (2014) eta Europako (2013, 2014, 2015, 2018, 2019 eta 2020) txapelketetan txapelduna da proba berean, gainera,  munduko errekorra izandakoa. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, olinpiar urrezko domina irabazi zuen (bere bikotekidearekin, Laura Kennyrekin, batera) emakumezkoen Madison lasterketan hasierako lasterketa irabazi ostean.

Bakarkako probatan, Archibald Europako txapeldun izan da eliminazio modalitatean 2015ean, hiru aldiz omniumean 2016, 2017 eta 2021ean, scratch lasterketan 2021ean, emakumezkoen madisonean 2021ean, eta lau aldiz Europako txapeldun izan da banakako jazarpenean 2013 eta 2017 artean; 2017an, munduko bere lehen titulu indibiduala lortu zuen, 2017ko UCI Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan omnium modalitatea irabazi baitzuen, eta, hurrengo urtean, munduko hirugarren txapelketa irabazi zuen Emily Nelsonekin elkartu zenean Madison irabazteko 2018ko UCIko Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan. 2021ean, munduko bakarkako bigarren titulua irabazi zuen munduko omnium bigarren tituluarekin.

Archibaldek urrezko 17 domina lortu ditu Europako elite mailako pistako txapelketetan, eta horrek txapelketa horretako garai guztietako errekordun egiten du. Britainia Handiko emakumeen errekor nazionala ere badu banakako jazarpenean.

Bere anaia, John, ere Britainia Handia eta Eskozia ordezkatu dituen eliteko txirrindularia da. Biek dominak irabazi zituzten 2018ko Commonwealtheko Jokoetan, Eskozia ordezkatuz; Katiek urrea irabazi zuen emakumezkoen banakako jazarpenean, eta Johnek, zilarra gizonezkoetan.

Hastapenak eta ibilbidea 
Archibaldek ikasketa pribatua jaso zuen Glasgowko Akademian. Hasieran, igerian ibili zen, eta berandu samar sartu zen txirrindularitzan; lehian, 2011n belar pistan eta 2012an pista gogorrean aritu zen. 

2012-2013 familia-enpresan (Archers Sleepcentre) telesalmenta-operadore gisa lan egin ondoren, txirrindularitzaren garapen olinpikoko akademian sartu zuten 2013ko azaroan.

Pista 
Archibaldek Britainia Handian egin zuen debuta 2013ko Europako Pista Txapelketan. Laura Trott, Dani King eta Elinor Barkerrekin batera, urrezko domina irabazi zuen, eta bi aldiz hautsi zuen munduko errekorra taldekako jazarpenean.

2013-14ko Pistako Munduko Kopan, Manchesterreko lehen itzulian, Eskoziako Braveheart taldearekin ari zela, Archibaldek zilarra lortu zuen scratch lasterketan eta brontzea puntuazioan. 2013-14 Aguascalientes-en jokatutako Munduko Pistako Kopako bigarren itzulirako, Britainia Handiko selekziora deitu zuten. Archibaldek urrea irabazi zuen, eta, taldekako jazarpen lehiaketan, berriro  munduko errekorra hautsi zuen laukotearen parte izan zen.

2014ko Pistako Munduko Txapelketetan, taldekako jazarpen titulua irabazi zuen taldean zegoenean, Eskoziako emakumezko pistako txirrindularitzako munduko lehen txapelduna izan zen. Archibaldek urrezko domina irabazi zuen proba berean, eta, beste bat, banakako jazarpenean 2014ko Europako Pista Txapelketan. Archibaldek Eskozia ordezkatu zuen Glasgowko Commonwealtheko Jokoetan, 2014an, brontzezko domina lortu zuen puntuazio lasterketan.

2015eko Europako Pista Txapelketan, Archibald Europako txapeldun hirukoitza bihurtu zen, 2014an irabazitako taldekako eta banakako jazarpen tituluak mantenduz eta eliminazio-lasterketaren titulua gehituz.

Archibald lehiara itzuli zen Europako Txapelketan omniuma irabaziz, hirugarren urtez jarraian jazarpena eta zilarrezko domina lortuz eliminazioan. Six days of London ekitaldian, Archibaldek, emakumezkoen omnium titulua lortzeko, hamar lasterketetatik zortzi irabazi zituen 15 puntu lortuz. Archibald Glasgowra itzuli zen Munduko Kopako ekitaldira, non Manon Lloyd-ekin elkartu zen Madisoneko ekitaldia irabazteko, baina, eroriko goiztiar batean, eskumuturra hautsi zuen Lloydekin aldatzen ari zen bitartean. Archibald lesiotik itzuli zen bigarren postua lortzeko Berlingo Sei Egunetan, eta, ondoren, lau titulu irabazi zituen txapelketa nazionaletan. Mallorcako Sei Eguneko serieko finalean, Archibaldek txapeldunorde izan zen Elinor Barker jazarpeneko taldekidearen atzetik. Archibaldek, bere pista denboraldiari, Omniumen bakarkako munduko lehen titulua irabazita eman zion amaiera .

Archibaldek bere Banakako Jazarpen eta Omnium tituluak mantendu zituen Europako Txapelketan, eta, taldekako jazarpenean, zilarrezko domina lortu zuen taldean ere izan zen.

Archibald Britainiar Inperioko Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 2017ko Urte Berriko Ohoretan, txirrindularitzaren zerbitzuengatik.

Archibald Erresuma Batuko txirrindularien selekzioko parte izateko aukeratu zuten 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan atzeratutakoetan, eta Elinor Barker, Neah Evans, Laura Kenny eta Josie Knight batu zitzaizkion iraupen lasterketetarako. Emakumezkoen taldekako jazarpenean, zilarrezko dominarekin itzuli zen, baina Emakumezkoen Madisonen hasierako urrezko domina Laura Kennyrekin partekatu zuen. 2021eko urrian, Europako Pistako txirrindularitza txapelketetarako hautatu zuten Archibald, scratch lasterketan eta omniumen urrezko 15. eta 16. dominak irabazita inoizko lehiakiderik arrakastatsuenetakoa bihurtuz, elite-ekitaldietan.

Errepidea 
Errepideko bere txirrindularitza taldea Podium Ambition, aurretik Pearl Izumi Sports Tours International, profesional bihurtu zen 2016ko UCI Women's World Tour-en hasierarako. Sarah Storey eta Joanna Rowsell taldekideekin batera, talde berrian izendatutako lehen txirrindulariak izan ziren. Archibald Sheffield-en egoitza duen Team WNT Pro Cycling-ekin batu zen 2017 denboraldirako. 2017ko denboraldian, Archibald hirugarren sailkatu zen Semana Ciclista Valencianako hirugarren eta laugarren etapan. Matrix Fitness Grand Prix Series nazionalean, Archibaldek 2. txanda irabazi zuen Stoke-on-Trent-en, eta bigarren sailkatu zen Redditch-en, hasierako ekitaldian. Archibald bigarren sailkatu zen errepideko lasterketa nazionaleko txapelketan, eta, hirugarren, britainiar erlojupeko txapelketan, Man uhartean Sheffieldeko zirkuituko lasterketen txapelketan parte hartu aurretik.

2018ko denboraldirako, Archibaldek Wiggle High5 Pro Cycling-ekin bat egitea erabaki zuen.

Emaitza nagusiak

Pista 

2012
 Britania Handiko Junior Pista Txapelketa Nazionala
1.  Jazarpena bakarka
2. Puntuazio lasterketa
2013
 1.  Jazarpena taldeka, 2013ko UEC Europako Pista Txapelketa
Belgikako Nazioarteko Irekia
1. Puntuazio lasterketa
1. Jazarpena bakarka
National Pista Txapelketa
1. Madison (Charline Joinerrekin)
3. Jazarpena bakarka
 UCI Munduko Pista Kopa
1. Aguascalientes, Jazarpena taldeka
1. Manchester, Scratch lasterketa
3. Manchester, Jazarpena bakarka
2014
 1.  Jazarpena taldeka, UCI Munduko Pista Txapelketa
 UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Jazarpena taldeka
1.  Jazarpena bakarka
 Britainia Handiko Pista Txapelketa Nazionala
1.  Jazarpena bakarka
1. Jazarpena taldeka
 UCI Pista Txirrinda Mundu Kopa
1. Jazarpena taldeka – Guadalajara
1. Jazarpena taldeka – London
Iraultza
1. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Manchester
1. Omnium – 1. txanda, London
2. Puntuazio lasterketa – 4. txanda, Manchester
3. Omnium – 5. txanda, London
 1. Omnium, Fenioux Nazioarteko Pista
 3. Points lasterketa, Commonwealth Jokoak
2015
 UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Jazarpena taldeka
1.  Jazarpena bakarka
1.  Eliminazio lasterketa
 National Pista Txapelketa
1.  Jazarpena taldeka
1. Jazarpena bakarka
1. Scratch lasterketa
2. Puntuazio lasterketa
 1. Omnium, Internationale Radsport Meeting
 Revolution
1. Scratch lasterketa –  1. txanda, Derby
2. Puntuazio lasterketa – 2. txanda, Manchester
2. Puntuazio lasterketa – 5. txanda, London
1. Scratch lasterketa – 4. txanda, Glasgow
3. Points lasterketa – 3. txanda, Manchester
3. Points lasterketa – 4. txanda, Glasgow
3. Scratch lasterketa – 5. txanda, London
 1. Jazarpena taldeka, UCI Munduko Pista Txapelketa
 1. Jazarpena bakarka, UEC Europako 23 urtez azpiko Pista Txapelketa
2016
 1.  Jazarpena taldeka, Olinpiar Jokoak
 UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Jazarpena bakarka
1.  Omnium
1. Eliminazio lasterketa
 1. Madison (Manon Lloydekin) – Glasgow, UCI Munduko Pista Kopa
 1. Omnium, Londresko Sei Egunak
 1. Omnium, Fenioux Nazioarteko Pista
 2. Puntuazio lasterketa, Iraultza – 2. txanda, Glasgow
2017
 1.  Omnium, UCI Munduko Pista Txapelketa
 UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Jazarpena bakarka
1.  Omnium
1. Jazarpena taldeka
 Pista Txapelketa Nazionala
1.  Jazarpena bakarka
1.  Puntuazio lasterketa
1.  Scratch lasterketa
1.  Omnium
1. Keirin
UCI Track Cycling World Cup
1. Madison – txanda 2, Manchester (Eleanor Barkerrekin)
1. Madison – txanda 3, Milton (Eleanor Dickinsonekin)
1. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Milton
1. Jazarpena taldeka – 2. txanda, Manchester
1. Omnium – 2. txanda, Manchester
Sprint eta Omniumen Nazioarteko Txirrindularitza Topaketa
1. Madison (Eleanor Dickinsonekin)
1. Omnium
 Fiorenzuolako Sei Egunak
1. Madison (Emily Nelsonekin)
1. Omnium
1. Puntuazio lasterketa
1. Scratch lasterketa
 1. Orokorrean Londresko Sei Egunak
1. Omnium
1. Madison (Lydia Boylanekin)
3. Scratch lasterketa
Iraultza Serieak – Tapeldunen Liga
1. Puntuazio lasterketa – 1. txanda, London
1. Scratch lasterketa – 1. txanda, London
 1. Omnium, Berlingo Sei Egunak
 1. Omnium, Sei Egunetako Finala, Mallorca
2018
 1.  Madison (Emily Nelsonekin), UCI Munduko Pista Txapelketa
 Commonwealth Jokoak
1.  Jazarpena bakarka
1.  Puntuazio lasterketa
 Pista Txapelketa Nazionala
1.  Jazarpena bakarka
1.  Scratch lasterketa
1.  Puntuazio lasterketa
3. Esprint bakarka
1.  Madison Txapelketa Nazionala (Elinor Barkerrekin)
 Iraultza Serieak – Txapeldunen Liga
1. Scratch lasterketa – 3. txanda, Manchester
2. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Manchester
1. Omnium Txapelketa Nazionala
2019
1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Kopa II 
UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Jazarpena taldeka
3. Jazarpena bakarka
  Manchesterko Sei Egunak
 1. Madison (Neah Evansekin)
 1. Omnium
 1. Omnium, Sei Egunetako Finala - Brisbane
 Arrosako Sei Egunak - Fiorenzuola
 1. Madison
 1. Omnium
 Orleneko Sari Nagusia
 1. Madison (Neah Evansekin)
 1. Puntuazio lasterketa
 Londresko Sei Egunak
 1. Madison (Neah Evansekin)
 1. Omnium
 1. Scratch lasterketa
 1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Txapelketa
2020
 1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Txapelketa
UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Puntazio lasterketa
1.  Jazarpena taldeka
2021
 Olinpia Jokoak
 1.  Madison (Laura Kennyrekin)
 1.  Jazarpena taldeka
UEC Europako Pista Txapelketa
1.  Omnium
1.  Madison (Neah Evansekin)
1.  Scratch
 UCI Munduko Pista Txapelketa
 1.  Omnium,
 3. Jazarpena taldeka,
 3. Madison (Neah Evansekin)
 2021 UCI Track Champions League
 1.  Emakumeen erresistentzia

Errepidea 
 2014
 1. Milk Race
 Matrix Fitness Sari Nagusen Serieak
 Lehen 1. eta 3. txandetan 
 2. Erlojupeko Errepideko Txapelketa Nazionala
 3. Britainia Handiko Txirrindularitza Emakumeen Errepideko Seriea
 Lehen 2. eta 6. txandetan 

 2015
 1. Londres Gauekoa
 Lehen 2. txandan Matrix Fitness Sari Nagusien Serietan

 2017
 Errepideko Txapelketa Nazionala
 1.  Kriteriumean
 2. Errepideko lasterketan
 3. Erlojupekoan

 2018
 1. Atarikoan BeNe Ladies Tourrean

 2022
 4. Sailkapen orokorrean Bloeizone Fryslân Tourrean

Txapelketen kronograma 

EE‡: ez zen egin.

‡: 2020ko Udako Olinpiar Jokoak 2021era arte atzeratu ziren COVID 19 pandemiaren ondorioz.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Katie Archibald at Cycling Archives 
 
 Katie Archibald at Olympedia 
 Katie Archibald at UCI

Olinpiar Jokoetako dominadunak txirrindularitzan
2020ko Udako Olinpiar Jokoetako txirrindulariak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetako txirrindulariak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetako dominadunak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetako dominadunak
Gizabanako biziak
1994ko jaiotzak
Eskoziako txirrindulariak
Pistako txirrindulariak
Pistako txirrindularitzako munduko emakume txapeldunak