Koherentismo

Koherentismoa, fundazionismoarekin batera, helburu gisa justifikazioaren estruktura azaltzea duen teoria bat da. Orokorki, koherentismoaren korronteak defendatu egiten duen oinarrizko tesia bada sinesmen bat, beste sinesmen batzuekiko duen erlazioari esker justifikatu egiten dela. Hortaz, teoria honen aburuz, enuntziatu enpirikoen autoritate edo garantia epistemikoa, koherentziatik deribatu egiten da guztiz eta ez edozein bestelako fundamentuetatik.

Bestalde, koherentismoak justifikazioaren itzulera infinitoaren arazoari irtenbide bat bilatzen saiatu egiten da; eszeptizismoan ez erortzearren, justifikazio inferentzialaren kontzepzio holistiko edo sistematiko bat onartu behar delarik azpimarratuz. Hau da, sinesmenak justifikatu egiten dira, euren artean eta testuinguru orokor batean inferentzialki erlazionatuak daudelako, betiere, sistema koherente baten baitan.

Bestalde, eta plausibilitatea ematearren, azaldu beharra dago fundazionismoak arazo latzak badituela eta hauen irtenbidea badela koherentismoari heltzea. Fundazionismoaren bi bertsioen kontrako argudioa (sendoa eta ahula), igoera doxastikoaren argudioa deitutakoa , bada, aldi berean, koherentismoaren aldeko argudio bat. Justifikazioaren iturri ez- doxastiko bat egon ezean, gure sinesmenen inguruko justifikazioa euren artean ematen diren konexio logikoetan azaleratu egingo da. Koherentismoak justifikazioaren itzuleraren lehen premisa onartu egiten du, zeinen aburuz, justifikazio guztiak inferentzialak diren baina, deuseztatu egiten du justifikazio guztiak linealak edo zentzu bakarrekoak direla dioen suposizio inplizitua.

Itzuleraren argudioari erantzun bat emateko, koherentismoak honako bi suposizioetatik abiatzen da: justifikazio guztiak linealak dira eta justifikazioa ez da lineala. Justifikazioaren funtsezko unitatea sinesmen sistema bera da. Hortaz, justifikazioaren kontzeptu koherentista honek, era oso estu batean konektatu egiten da arrazionalitate eta ardura epistemikoaren kontzeptuekin. Izan ere, errealitatetik at kokatu egiten da; justifikazioa egiarekiko independentea den heinean, sinesmen justifikatu bat izateak ez du zertan derrigortzen honek egiazkoa izatea.

Koherentismoari egindako kritikak 
Zirkulartasunaren objekzioa. Koherentismoak itzuleraren arazoari aurre egiten dio justifikazio inferentziala era zirkularrean mugitu egiten dela alegatuz, fundazionistek ideia hau posible ez dela defendatuko lukeen bitartean, zirkulua bere baitan itxi egingo baitzela aurretiko sinesmena justifikatua izanez gero (eta berez, lehen sinesmen hau, justifikatu beharra dago zirkulu guztia justifikatu dezan).

Koherentismoak zirkulartasunaren objekzioari ematen dion erantzuna bi tesitan oinarritzen da: lehenengoak dio sinesmen enpiriko partikularrentzako edozein justifikazio epistemiko, inferentziala dela naturaz eta hortaz, ez daudela ez sinesmen basikoak ez fundamenturik euren ezagutzarako. Bigarrenak, berriz, bi baieztapen ematen ditu: alde batetik, justifikazioaren itzulera ez dela infinitura arte zabaltzen sinesmen desberdinen kopuru infinitu bat suposatuko lukeena, baizik eta, bere baitan bueltatu egiten diren zirkuluen erreferentzia inplikatu egiten du, sistema itxiak osatuz.

Bestalde, justifikazio epistemikoaren oinarrizko unitatea sistema bera dela aldarrikatuko du, honek aldi berean bere barne- koherentzia terminoen bitartez justifikaturik dagoen heinean.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Sinesmenak
Teoria epistemologikoak
Justifikazioa