María Jiménez

María Jiménez Gallego (Sevilla, 1950eko otsailaren 3a - ibidem, 2023ko irailaren 7a) espainiar abeslaria, dantzaria eta aktorea izan zen.Ia berrogeita hamar urteko ibilbidean hemeretzi album argitaratu zituen eta hamar film eta telesail baino gehiagotan parte hartu zuen. Bere lan artistikoagatik hainbat sari eta aintzatespen jaso zituen, besteak beste, Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eta Andaluzia Bikaina saria bere ibilbideagatik.

1980-2002 artean Pepe Sancho aktorearekin ezkondua egon zen.

Biografia 
María Jiménez Triana auzoan jaio zen, Sevillan, 1950eko otsailaren 3an. Haren aita, ijito jatorrikoa, Huelvakoa zen, eta ama, El Pedrosokoa, Sevillakoa. Isabel izeneko ahizpa txikia du (1955). 

1968an jaio zen lehen alaba, María del Rocío Asunción Jiménez. 1985eko urtarrilaren 7ko goizaldean hil zen, hamasei urte zituela, trafiko-istripu batean.

Maria artista gisa La Pipa izeneko oholtza flamenkoetan hasi zen, frankismoaren amaieran. 1980ko ekainaren 1ean Sevillako Santa Ana elizan ezkondu zen Pepe Sancho aktore valentziarrarekin.

1983ko otsailaren 16an, bere seme Alejandro jaio zen. 1984an, Maria eta Pepe banandu egin ziren, baina bi urte geroago, María del Rocío hil ondoren, berriro ezkondu ziren Costa Rican. 2003az geroztik Cadizko Chiclana de la Frontera hirian bizi izan zen.

Ibilbide profesionala

Lehen urteak: 1976-1995 
1976an argitaratu zuen lehen diskoa, Gonzalo García Pelayoren produkzioarekin eta Paco Cepero gitarra-jolearen moldaketekin, Silvio Rodríguezen, Lolita de la Colinaren edo Amancio Pradaren rumbak, tangoak, buleriak, boleroak, arrantxerak eta baladak erabilita. 1978an Se acabó albuma kaleratu zuen. Haren lehen singleak arrakasta handia izan zen Espainian eta Mexikon, tratu txarrez nazkatuta zegoen emakume bati buruzko letra ausartei esker.

Laurogeiko hamarkadan albumak grabatzen eta argitaratzen jarraitu zuen, erritmo frenetikoan (album bat bi urtean behin), eta, ondorioz, Espainian eta nazioartean errumbera garrantzitsuenen artean kokatu zuen.

Bigarren garaia: 2002tik aurrera 
2002an, Donde más duele (Canta por Sabina) diskoa kaleratu zuen, eta Joaquín Sabinaren abestien bertsioak egin zituen Gonzalo García Pelayok ekoitzita. Disko hau oso arrakastatsua izan zen eta 600000 kopia baino gehiago saldu zituen Espainian. Diskotik "Con dos camas vacías" eta "El diario no hablaba de ti" singleak egin zituen, Estopa taldearekin. 2001ean, La lista de la compra abestian ere parte hartu zuen La Cabra Mecánica taldearekin. Los 40 Principales saioko zerrendaren gailurrera iristea lortu zuen.

Hamarkada horretan Bienaventurados programa aurkeztu zuen Canal Sur Televisión-en. 2009ko irailetik 2010eko martxora arte epaimahaikide izan zen kate bereko Copla izeneko programan, eta gero noizbehinka izan zen bere edizio berezian, Se llama copla: El desafío.

2002an Calla canalla memoriak argitaratu zituen. Gainera, hainbat filmetan eta telesailetan parte hartu du bere ibilbidean, besteak beste Todos los hombres sois iguales filmean.

2005ean Canta José Alfredo Jiménez albuma kaleratu zuen, Jimenezen kanta ezagunenen bertsioekin. 2013. urtean duo bat egin zuen Manuel Ortarekin eta 2019an bat Miguel Povedarekin. 2020an La vida a mi manera albuma argitaratu zuen.

Diskografia 

 1975: María La Pipa
 1976: María Jiménez
 1978: Se acabó, con letras de José Ruiz Venegas
 1979: Resurrección de la alegría
 1980: Sensación
 1981: De distinto modo
 1982: Frente al amor
 1983: Por primera vez
 1984: Voy a darte una canción
 1986: Seguir viviendo
 1987: Alma salvaje
 1988: Rocíos
 1993: Átame a tu cuerpo
 1995: Eres como eres
 2002: Donde más duele (canta por Sabina)
 2003: De María... a María con sus dolores!
 2005: Canta José Alfredo Jiménez
 2006: Bienaventurados
 2020: La vida a mi manera

Filmografia 
Manuela

 Urtea: 1976
 Zuzendaria: Gonzalo García Pelayo

Perdóname amor

 Urtea: 1982
 Zuzendaria: Luis Gómez Valdivieso

La vida siempre es corta (cortometraje)

 Urtea: 1994
 Zuzendaria: Miguel Albaladejo

Hostal Royal Manzanares (serie)

 Urtea: 1996
 Zuzendaria: Sebastián Junyent

Todos los hombres sois iguales (serie)

 Urtea: 1997
 Zuzendaria: Jesús Font

¡Ja me maaten...!

 Urtea: 2000
 Zuzendaria: Juan Antonio Muñoz

<b id="mwvw">Yo, puta</b>

 Urtea: 2004
 Zuzendaria: María Lidón

Amar en tiempos revueltos (serie)

 Urtea: 2006
 Zuzendaria: Lluis María Güell y Orestes Lara

Los mánagers

 Urtea: 2006
 Zuzendaria: Fernando Guillén Cuervo

Osasuna 
2013ko otsailean, 63 urte zituela, lehen mailako bularreko minbizia diagnostikatu zioten. Urte hartako ekainean operatu zuten, tumore bat kentzeko, eta kimioterapia- eta erradioterapia-tratamendua hasi zuen. Hiru urteko borrokaren ondoren, 2016. urtean erabat sendatuta zegoela iragarri zuen.

2019an, Cádizko San Rafael ospitalean ingresatu zuten urgentziaz, digestio-aparatuko arazo baten ondorioz operatzeko, eta berehala sendatu zen.

Maria 2003az geroztik Cadizko Chiclana de la Frontera herrian bizi zen, eta Sevillara joan zen irailaren 5ean proba medikoak egitera, Infanta Luisa ospitalean. Hurrengo egunean, gainbehera egiten hasi zen, eta pixkanaka itzaltzen joan zen. Sevillako Triana auzoko etxean hil zen, familiaz inguratuta, 2023ko irailaren 7an, 73 urte zituela.

Sariak 

 Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina jaso zuen.

 2018an Prisa Taldearen Radiolé saria jaso zuen bere ibilbide osoari. 
 2021ean Andaluzia Bikaina saria jaso zuen bere ibilbideagatik.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Sevillarrak
Gaztelaniazko abeslariak
Emakume abeslariak
Flamenko abeslariak
Espainiako emakume aktoreak