Rosa Menéndez

Rosa María Menéndez López (Corollos, Cudillero, Asturias, 1956ko otsailaren 12a) asturiar zientzialaria  da. Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenaren (CSIC) buru izan zen lehen emakumea izan zen, eta kargu hori izan zuen 2017ko azarotik 2022ko ekainera arte.

Biografia 
Hasieran irakaskuntzan aritzea pentsatzen bazuen ere, Menéndez López Oviedoko Unibertsitateko Kimika Organikoan lizentziatu zen 1980an, eta ondoren unibertsitate berean doktoratu zen 1986an Caracterización de los líquidos del carbón. Técnicas de fraccionamiento y caracterización de las fracciones/ Ikatzaren likidoen karakterizazioa. Zatikiak zatikatzeko eta karakterizatzeko teknikak izeneko tesiarekin.

Lan ibilbidea 
CSICen hasi zen lanean, Oviedoko Ikatzaren Institutu Nazionalean. 2003ko maiatzean, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko ikerketa-irakasle mailara iritsi zen, barne-sustapeneko prozesu baten bidez.

Bere ibilbide profesionalean, sektore elektrikoko, aeronautikoko, karbokimikoko eta petrokimikoko hainbat industriatan parte hartu zuen. Karbonozko Materialen Europako Elkarteko (ECA) buru izan zen. Atzerriko zenbait ikerketa-zentrotan ere egonaldiak egin zituen, hala nola Newcastleko Unibertsitateko Northern Carbon Research Laboratories izenekoan, Erresuma Batuko Newcastle upon Tynen; Hego Carolinako Clemson Unibertsitatean, AEB; Londresko Inperial Collegen edo Nottinghameko Unibertsitatean.

Ikerlari-lana materialekin eta energiarekin lotuta dago, eta ikatza bihurtzeko eta haren deribatuak birbalorizatzeko prozesuak optimizatzeaz arduratu zen, baita petroliotik eratorritakoak ere, karbono-materialen aitzindari gisa erabiliz. Grafenoari eta zenbait aplikaziotan duen erabilerari buruzko ikerketa-ildo bati ekin zion, hala nola energia-metaketan eta fusioko erreaktore nuklearretan, baita biomedikuntzan ere. Eskualdeko, Espainiako eta Europako hogeita hamar ikerketa-proiektutan baino gehiagotan parte hartu zuen, horietako hogei bat ikertzaile nagusi izan zen eta bost europar koordinatu zituen. Gainera, 200 artikulu baino gehiago argitaratu zituen eragin handiko nazioarteko aldizkarietan, zenbait liburu-kapitulu, bi dibulgazio-liburu, eta hainbat doktore-tesi zuzendu zituen. Bederatzi patente ere lortu zituen.

2003tik 2008ra Ikatzaren Institutu Nazionala (INCAR) zuzendu zuen, eta 2008ko maiatzetik 2009ko otsailera, CSICeko Ikerketa Zientifiko eta Teknikoko lehendakariordea izan zen. Gero, Estatuko Ikerketa Agentziako Zuzendaritza Kontseiluko, Ikerketa Jarduera Ebaluatzeko Batzorde Nazionaleko eta Asturiasko Printzerriko Aholkularitza Batzorde Zientifikoko kide zen.

Espainiako Gobernuak, Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioaren proposamenez, Rosa María Menéndez Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) lehendakari izendatzea onartu zuen, Emilio Lora Tamayo ordezkatuz. Menéndez, beraz, Espainiako ikerketa-erakunde publiko handienaren buru izan zen lehen emakumea izan zen. Guztira, 13.000 ikertzaile zituen, eta horietatik %35 emakumeak ziren. 2022ko ekainean utzi zuen, eta beste emakume batek ordeztu zuen, María Eloísa del Pino Matute andreak.

2018ko ekainaren 1ean, Science Europe elkarteko lehendakariorde izendatu zuten. Irabazi-asmorik gabeko elkarte hori Bruselan dago, eta ikerketa eta berrikuntza finantzatzen duten Europako agentzia garrantzitsuenak biltzen ditu, guztira 43 erakunde, Europar Batasuneko erakundeen aurrean komunitate zientifikoaren ahotsa ordezkatzeko helburu nagusiarekin.

Margarita Salas Fundazioaren sustatzaileetako bat da, emakumeak zientzian duen zeregina defendatu eta sustatzeko.

Sariak eta aintzatespenak 

 1996, "Shunk Carbon Award" saria, Shunk enpresa alemanak ikertzaile gazteei emana, karbono-materialen zientziaren garapenean egindako ekarpenagatik
 2007 "Vital Álvarez Buylla saria", UNESCOk eta Mieresko Udalak emana, zientzia garatzen eta dibulgatzen laguntzeagatik. 2009 "Zientziaren DuPont saria"
 2016 "Materialen Espainiako Elkartearen saria", ibilbide zientifikoagatik,
 2016 "Talentu adituaren saria", Human Agek eta Cinco Díasek emana,
 2016 "Innova Diario de León saria"
 2018 "Urrezko Amuravela Saria", Cudilleroren Lagunen Elkarteak emana
 2018 Mundu osoko "Zientzialarien Taula Periodikoan" sartzea, Elementu Kimikoen Taula Periodikoaren Nazioarteko Urtea ospatzeko. 2019an Mendeléyeven argitalpenaren 15. urteurrena ospatzen du taula horrek.
 2018 "Bikaintasun kimikoaren saria", Antonio Macho Espainiako Elkarte Kimikoen Kontseilu Nagusiko lehendakariak emana
 2020 "AIQBE saria zientzia eta teknologiaren sustapen eta garapenari"

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Cudillerotarrak
Emakume zientzialariak
Espainiako zientzialariak
Emakume kimikariak
Espainiako kimikariak
Emakume irakasleak
Espainiako irakasleak
XX. mendeko emakumeak
XXI. mendeko emakumeak