Hortense Machu

Hortense Aurore Machu, David ezkondutakoan, 1836ko abuztuaren 28an jaio zen Reims-en, eta 1893ko martxoaren 30ean hil zen Parisko 20. barrutian. Eskuila-fabrikatzailea zen, baina Parisko Komunan kantiniersa gisa jardun zuen. 1872ko apirilaren 16an, biziarteko bortxazko lanak egitera kondenatu zuten.

Biografia

Familia 
Hortense Machuren gurasoak Catherine Josèphe Tiérot eta haren senar Isaac  Joseph Machu ehulea izan ziren. Hortense Reimsen jaio zen 1836an. 1854an, Jean Baptiste Alfred David eskuila-fabrikatzailearekin ezkondu zen, eta harekin bi ume izan zituen. 1871n, bikotea bananduta omen zegoen. David 1874an hil zen senar-emazteen etxean, eta Sena Saint-Denis departamenduko Saint-Ouen-sur-Seine-ko hilerrian lurperatu zuten.

Communarde 
Machuk Parisko Komunan izan zuen parte hartzea arakatu daiteke, partzialki baino ez bada ere, Gerra Kontseiluen eta Indultuen Batzorde Nazionalaren txostenetan. 1871ko maiatzaren 22an, Aste odoltsuan, Paul Antoine Brunel komandanteak zuzendutako batailoi federatu batek Parisko Rue Royale kaleko eta Faubourg Saint-Honoré auzuneko barrikadak kanoiekin gotortu zituen.

Communardek barrikaden defentsari eutsi zioten Versaillesko tropen aurka goizeko lauretatik hurrengo eguerdira arte. Emakumeak ere borrokatu ziren, batzuk marinelen edo guardia nazionalekoen uniformez jantzita, eta fusilez armatuta. Beste batzuek Genevako Hitzarmenaren ikurra zeramaten eskumuturrean eta zaurituak sendatzen zituzten.

Atxilotzea eta epaiketa 
Machu, beste bi emakumerekin batera,  barrikadan bertan atxilotu zuten, eta pétroleuse-en kontrako bigarren prozesuan epaitu zuten. Prozesua 1872ko apirilaren 16an ireki zen, eta Tullerietako eta Rue Royale kaleko suteetan jarri zuen bere arreta osoa.

Hortense Machuk, marinelez jantzita, kanoia apuntatu eta tiro egiten zuen Konkordia plazan, eta atseden hartzeko Itsas Ministerioaren gangen azpian babesten zen. Edith Thomas-en arabera, "bere burkideek Udaletxera eraman zuten garaile, eta bertan zorionak eman zizkioten bere abilezia eta kemenagatik". 

Epaimahaiak alde batera utzi zuen Machuren aurkako sute-kargua, nahiz eta Maxime du Camp-ek  salaketa bortitza egin zuen hiru emakume haien kontra, su emandako eraikinetan bakanal obszenoak egin izana egotzita: «Hiru eme maltzur horiek gizonak kitzikikatu eta bero-bero jartzen zituzten, guardak besarkatzen zituzten, eta agerian uzten zuten haien lizunkeria, egun handiaren beldur ez zena [...] Machu, Menand eta Vandeval, izerdi patsetan, arropa zarpailez jantzita, bularra agerian, gizonez gizon pasatzen ziren, batzuetan 'edan dezagun' oihukatzen». 

Brunel komandante federatuak honela erantzun zion salaketari:«Gure lerroetan gizatxar lotsagabeak, emakume ia biluziak eta elezaharretako Furien antzera bihotzak kitzikatu eta suteak eragiten zituzten 'Mesalina pétroleuse-ak' agertzea asmakizun hutsa da, aise azaldu daitekeena. Halako pertsonaiak ikusita, koadroa itsusitu egiten da, eta ikuslea bere onetik aterata, gelditzen da figura horiek gogoan ondo finkatuta, eta jakina, monarkia berrezartzeko prest».

Espetxea 
Hala ere, Hortense Machu biziarteko bortxazko lanetara kondenatu zuten. Auberiveko kartzelako zuzendariak presoaren deskribapen esanguratsua egin zuen, Du Camp idazle eta argazkilariak egindakoaren oso desberdina: «langile nekaezina da; izaeraz, ilauna; ikasle ona». «Machu manaerraza da oso. Horregatik, zoritxarreko emakume honek saminez deitoratzen du bere ahulezia, huraxe baita bere kondenaren arrazoia». Zuzendariak Machuren alde egin zuen, batez ere bi seme-alabengatik, bera alarguna baizen, eta behin eta berriz zigorra murrizteko eskaera egin zuen, baina alferrik.

Heriotza 
1893an, 56 urte zituela, Tenon ospitalean hil zen. Garai hartan, Parisko Panoyaux kaleko 5. zenbakian bizi zen, eta, gaztetan bezala, eskuila-fabrikatzaile gisa ateratzen zuen bizimodua.  Hil eta hiru egunera, Pantingo hilerrian lurperatu zuten.

Esker ona 
Ludivine Bantignyk, 2021 urtean, Hortense Machu omendu zuen La Commune au présent: une correspondance par-delà le temps liburuan.

Bibliografia

Erreferentziak

Ikus, gainera

Lotutako artikuluak 
 Emakumeak Parisko Komunan
 Pétroleuse

Kanpo estekak 
 Beloki Resa, Elena. (2021) Parisko Komuna: emakumeen hitza eta ekintza argitara. ERRIA (Erreportajeak).
 150 urte Parisko komunaz: Mugarria historian eta ezkerraren erreferentea. (2020) EITB podcastak. Erreportajeak.
 Kellner, Manuel (2021) Hace 150 años. Las mujeres en la Comuna de París. Rebelión. Feminismos,
 LES FEMMES DE LA COMMUNE DE PARIS / 150 éme ANNIVERSAIRE / TEXTES DE LOUISE MICHEL, JULES JOUY et EUGENE POTTIER / Chantés par Pauline Floury & Séverin Valière
 Michèle Gard. LES FEMMES DANS LA COMMUNE. Ciné-archives. Fonds audiovisuel du PCF. Mouvemente ouvrier et democratique.

Emakumeak gerran
Frantziako emakumeak
Parisko Komuna