Done Jakue eliza (Funes)

Done Jakue eliza Argako Erriberako Funes udalerrian kokatutako Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

Eraikina 
Herriko gunerik garaienean, parrokia hau dago. Hirian dagoen harginak, Domingo Igarzabalek, eraiki zuen XVII. mendeko lehen hamarkadan, ertaroar eliza zaharreko gainean. Gurutze latindarreko oinplanoa du, hiru ataleko habeartea, alboko kapera Ebanjelioaren aldean eta burualde pentagonala. Habeartea kanoi-erdiko gangaz estalita dago, ilargixkak ditu, eta kapera nagusia galloidun gangaz. Horrela, dekorazio manierista osoa motibo geometrikoz aberasten da. XVIII. mendean, egitura hori handitu egin zen, eta atal bat gehitu zitzaien oinean eta Kristoren kaperan, erdiko oinplanoa eta horma-hobiak zituela, koruaren ondoan. 1770ean, Manuel Sanz de Calahorra eta Antonio Zenzano igeltseroen lanak dokumentatu ziren. Kapera horren aurretik, 1761ean, Jose Peñalba igeltseroak egin zuen sakristia, José Argós obra-maisuaren aztarnen arabera, nahiz eta jatorrizko gelatik oinplanoak bakarrik dirauen, estalkia modernoa baita.

Kanpoaldean, ageriko adreilua uzten da, eta, beraz, eraikina Nafarroako Erriberako ohiko arkitekturan integratzen da, sarrerako harmailadi handia puztuz. Bere liraintasunagatik nabarmentzen da dorrea, eraikuntzaren aldi berean egina, hau da, XVII. mendearen hasieran. Bertan, beherantz doaz beste poligonal batez errematatutako bost gorputz kubiko, erdi-puntuko arkuz eta adreiluzko lan geometrikoz apainduak. Beste elementu aipagarri bat arkupe barrokoa da, zirkuluerdiko arkuduna, 1748 inguruan Miguel Pérez Villafrancako igeltseroak egin zuena. Parrokian kontserbatzen den hornidura artistikoaren barruan Vicente Berdusanek margotutako mihiseen bilduma nabarmentzen da, gehienak erretaula nagusirako.

Mazoneria bi garaitakoa da. 1665 inguruko erretaula barroko zaharrak erreforma handia jasan zuen errokoko garaian, 1760 ingurukoa, eta Lizarrako Lukas Menaren tailerrarekin lotu daiteke. Erretaula marko ona da, San Pedroren eta San Pauloren tailekin, eta kerubinen buru finekin, Berdusanen mihise sailerako. 1665 inguruan finkatu behar da haren kronologia. Margolariaren lehen garaiko obra da, eta erdiko kalea hartzen duen Santiago Matamorosen mihisea nabarmentzen da, konposizio barroko dinamiko batekin, kolore diagonal ugariko konposizioarekin. Bere obraren aldi honi dagokion bezala, artista oraindik eskultorikoagoa da pintura baino, eta, aldi berean, argiztapenean kontrasteak atsegin ditu, aurrerago urre-koloreko atmosfera argi bihurtuko direnak. Erretaula honetan datatutako mihiseak, 1665ean sinatu eta datatutako Santiago Matamoros, 1665ean edo 1666an San Jose Haurrarekin eta 1669an Kalbarioa dira. Urte batzuk geroago, parrokia honetarako Santa Teresaren Transverberazioari eskainitako koadro bat margotu zuen, 1676an sinatua, Fiteroko parrokiakoa gogorarazten duena, Berdusanena.

Arrosarioko eta San Joseko alboko erretaulak, XVII. mendeko azken hereneko barrokoak, dekoratibismoagatik nabarmentzen dira. Tomas Martinez eskultoreak 1762an eraberritu zituen, Errosarioko Ama Birjinarenean XVIII. mendearen bigarren erdialdekoa den titularraren tailu bat gordetzen duen dosel ikusgarri bat sartuz. Luxuzko arteen artean, traza gotizista duen zilarrezko kopoi bat nabarmendu behar da, nahiz eta kutxa «a candelieri» motibo errenazentistekin apaintzen den, 1540 inguruan datatzeko aukera ematen duena.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Funes
 Argako Erribera
 Erriberagoiena

Kanpo estekak 

Nafarroako elizak
Funesko eraikinak