Erosahalmenaren parekotasun

Erosahalmenaren parekotasuna () herrialde batean sortutako ondasun eta zerbitzuen kantitateen azken batura da, erreferentzia-herrialde baten diru-balioaren arabera.Salamancako unibertsitate monetaristaren kideek XVI. mendean garatu zuten ideia batean oinarritzen da, eta XIX. Mendearen hasieran Nazio Batuen Diru Funtsak erabilitako neurketa-sistema ere bilakatu egin izan zen.

Herrialde desberdinetako produktu gordina alderatu nahi duzunean, informazioa homogeneizatu behar da, herrialde bakoitzak bere produktua bere tokiko monetan  diruan neurtzen baitu. Horretarako, BPGa moneta komun bihurtu behar da, truke-tasen bidez. Erosketa-boterearen parekotasuna ondasunen eta zerbitzuen produkzioa alderatzeko neurri egokienetakoa da, biztanleko produktu gordin nominalen gaineko abantailekin, prezioen aldaerak kontuan hartuta. Adierazle honek truke-tasen aldakuntzarekin loturiko ilusioa ezabatzen du, beraz, moneta baten balioespena edo amortizazioa ez da aldatuko herrialdeko erosteko ahalmenaren parekotasuna, herrialde horretako biztanleek soldatak jasotzen baitituzte. BPGaren eragina BPG-ren PPPk ondasun eta zerbitzuen zenbatekoa da, truke-tasaren aldakuntzak, inportazio eta esportazioei dagokienez.

Oro har, ondasun eta zerbitzuei esleitutako prezio sorta kalkulatzen da herrialde bat erreferentzia gisa hartuta. Gertatzen den ohiko arazoa da, erreferentzia hau lortzea da, herrialdeen artean dauden ondasun eta zerbitzuak ezberdinak bait dira eta horretarako ezeztapena, kalitatea edo erabilgarritasuna kontuan hartu beharko dira. Hori dela eta, oro har, BPG-ren (nominal eta PPA) herrialdeen zerrendetan, Estatu Batuetako balioa berdina da.

Funtzioak 
Erosketen parekotasun truke-tasak bi funtzio nagusi ditu. Alde batetik, PPP truke-tasak baliagarriak izan daitezke herrialdeen arteko konparazioak egiteko, egunetik egunera edo asteaz geroztik nahiko konstante mantentzen direlako. Beste aldetik, urteen buruan, hau da, epe luzera, truke-tasak PPP truke-tasaren norabide nagusian mugitzen dira eta balio jakin bat emango dute.

Neurketa 
PPP truke-tasaren kalkulua polemikoa da, ondasunen saskiak alderagarriak diren herrialdeen erosketa-boterea alderatzeko zailtasunak daudelako. Hau da, ondasun- saskien eta erosketa-botereen artean alderatzeko zailtasunak ematen dira.

Erosahalmenaren parekotasuna kalkulatzea oso zaila da herrialdeek ez dutelako  prezio uniformeak maila batean bakarrik aldatzen; bestalde, elikagaien prezioen arteko aldea prezioen arteko aldea baino handiagoa izan daiteke, aisialdiaren prezioetan baino. Herrialde ezberdinetako jendeak normalean ondasun-saski desberdinak kontsumitzen ditu. Salgaien eta zerbitzuen saskien kostua prezioen indizea erabiliz alderatzea beharrezkoa da.

Horrela, ondasunen eta zerbitzuen kalitatearen desberdintasunen doikuntzak egitea beharrezkoa da. Gainera, ekonomia baten ordezkari diren ondasunen sorta bat besteen artean aldatuko da: estatubatuarrek ogi gehiago jaten dute; Txinakoak arroza gehiago. Hortaz, AEBetako oinarrizko oinarria erabiliz kalkulatutako PPP bat oinarritzat hartuta kalkulatuko da Txinan. Estatistikako zailtasun gehiago sortzen dira konparazio multilateralekin (bi kasuetan gertatzen diren bezala) bi herrialde baino gehiago konparatu behar direnean.

Adibidez, 2005ean Saudi Arabiako gasolio galoi baten prezioa 0,91 dolarrekoa zen, eta Norvegian prezioa 6.27 USD zen. Prezioaren desberdintasun esanguratsuek ez lukete PPPren analisian zehaztasunik lortuko , prezioaren desberdintasun esanguratsuak ekartzen dituzten aldagai guztiak izan arren. Konparazio gehiago PPPren formulazio orokorrean aldagai gisa erabili behar dira.

PPPren konparazioak denbora tarte batean egiten direnean, inflazio-efektuak kontuan hartu beharko dira.

Prezioaren legea 
PPPak eta prezio bateko legeak berdinak badira ere, badirudi diferentzia bat dagoela: prezio bateko legeak banakako merkantziei aplikatzen zaizkie, PPPa prezioaren maila orokorrean aplikatzen den bitartean.

Erosketa-boterearen parekotasun teoriaren arabera, moneta eta beste moneta baten arteko truke-tasa orekatuta dago, truke-tasan duten etxeko erosketen ahalmenak baliokideak direnean.

Big Mac indizea 

Big Mac hanburgesak, nahiko antzekoak dira munduan zehar. Honen adibide bezala, irudian agertzen den hanburgesa Japoniarra.

Big Mac Indexa erabilgarria da, nahiz eta normalean ez den kontsumitzaile-produktu bakar batean oinarritzen, produktu homogeneizatua baita, tokiko ekonomiaren sektore anitzetako sarrera-kostuak barne hartzen dituena, esate baterako, merkantzien kasuan (behi, ogia, uraza, gazta), lana (urdina eta zuria), publizitatea, alokairua eta higiezinen kostuak, garraioa, eta abar.

Teorian, prezioen legeak argudiatzen zuen, adibidez, Kanadako dolarra nabarmen hobetu beharko litzatekeela AEBetan. UU.Big Mac Index-en arabera, hutsune hori ezin da iraunkorra izan, Kanadarrak bere Big Macs inportatu eta AEBetara bidaltzen zituzten. UU. horiek kontsumitzeko, AEBetan eskariaren goranzko presioa eginez.

Truke-tasaren doikuntzako alternatiba prezioetan doitze bat izango litzateke, McDonald-en Kanadako den batek Kanadako prezioen beherakadarekin lehiakorra izaten jarraituko direlarik. Edonola ere, balioespenaren diferentzia murriztu egin beharko litzateke lehiaketa perfektua.

Hala eta guztiz ere, sortzen ari diren ekonomia batzuetan, Mendebaldeko janari azkarrak garestiak dira, ohiko osagai tradizionalen prezioa oso garestia baita, hau da, Big Mac hau ez da "merkea"  izango eta honekin batera luxuzko inportazioa bilakatuko da. Kontzeptu hau, produktu diferentziaren ideiarekin lotzen da. Adibidez, India, tokiko janari lokalen kostuak, esate baterako, vada pav, Big Macek AEBetan zer esan nahi duen azaltzen du.

Hurrengo taulan, 2013ko urtarrilaren 2013ko The Economist kalkuluen arabera, beheko balorazioa (-) eta batez bestekoa (+) AEBetako aurkako tokiko dibisa erakusten ditu. AEBdolarraren %, Big Mac-en indizearen arabera. Adibidez, Big Mac-eko Mac Hong Kong-en tokiko prezio bat kalkulatzeko, AEBetara bihurtzen denean. AEB. dolar merkatuaren truke-tasan 2,19 dolarrekoa zen, edo Big Mac-eko prezio lokalaren %50 AEBetan. AEB. $ 4,37. Hori dela eta, Hong Kongeko dolarra %50 gutxitu zen Estatu Batuetan. AEB. Dolar bat PPP oinarrian.

Ipad indizea 

Big Mac indizearen antzera, IPAD indizeak (CommSec-ek konpilatutakoak) elementuaren prezioa hainbat kokapenetan konparatzen du. Big Mac-ari gertatzen ez  zaion bezela, iPad bakoitza leku berean egiten da (Brasilen saldutako eredua izan ezik) eta iPads guztiek (eredu beraren barruan) performance berdineko ezaugarriak dituzte. Prezioen arteko desberdintasunak, beraz, garraio-kostuak, zergak eta, neurri txikiagoan, banakako merkatuetan egin daitezkeen prezioak dira. Adibidez, Argentinaren kasuan Ipad baten kostua Estatu Batuetan baino 2 aldiz handiagoa izango da.

KFC Index 

KFC indizea erosahalmenaren parekotasuna azaltzeko beste tresna baliotsu bat da.  Big Mac-en aurkako tresna bat da.  Bi indize hauen arteko gakoa, KFC indizea Afrikan soilik kokatzen dela izango da, herrialde honetan Macdonals katearen pisua oso urria baita. KFC-ren kasuan aldiz, kontinente osoan zehar, ia 20 herrialdetan dihardute.

Mugak 
Big Mac Indizearen kasuan bezala, KFC indizea ez da erosteko ahalmenaren parekotasuna neurtzeko tresna zehatza, eta hauen mugak honakoak dira: inflazioa, dieta hobespenak, sailkapen sozioekonomikoak, lehiaren maila eta tokiko kostuak (publizitatea, ekoizpena eta zergak).

Moneta-hegazkortasuna - garapen ekonomien (kasu honetan, Afrikako herrialde guztietan) izaera dela-eta, litekeena da txanponetan hegazkortasun handiak gertatzea, beraz, azterketa hau hiru hilabeteko epean nahikoa izango da oinarrizko ondorioak ateratzeko.

Aldiz, merkatu beltzak ondorio ez oso garbiak eta aldakorrak ekarri ditzakete eta hauek truke tasen aurkako emaitzak sortu. Angola eta Nigeria izango dira merkatu beltz honen adibide nagusiak.

Erreferentziak

Bibliografia 
 Olivier Blanchard: Makroekonomia. Madrid: Prentice Hall (Pearson Educación), 4.ª Edición, 2006. ISBN 84-8322-289-2.

Ikus, gainera 
 Trukaneurri

Kanpo estekak 

Aberastasuna
Adierazle ekonomikoak
Nazioarteko ekonomia