Dolores Corbella

Dolores Corbella Díaz (Santa Cruz Tenerifekoa, 1959ko uztailaren 1a) espainiar filologoa da, lexikografia diferentzialean eta hizkuntzaren historian aditua.

2022an Real Academia Españolako akademiko hautatu zuen "d" aulkia betetzeko.

Ibilbidea 
Corbellak 1984an defendatu zuen bere doktore-tesia, eta 1987an irakasle titular izateko aukera egin zuen. Hamarkada bat geroago, La Lagunako Unibertsitateko Filologia Erromanikoko Katedran sartu zen, eta bere espezialitateko katedradun gazteenetako bat bihurtu zen. Hainbat ikastetxetan eman ditu eskolak eta hitzaldiak, hala nola Duques de Soria Fundazioan, Cilenguan edo Eskola Nazionalean (Mexiko), Granadako Unibertsitatean, Rovira i Virgili Unibertsitatean, Coruñako Unibertsitatean, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, Rostock-eko Unibertsitatean, Heidelberg-eko Unibertsitatean,  Paderborneko Unibertsitatean, Lausanako Unibertsitatean, Évorako Unibertsitatean edo New York Hiriko Unibertsitatean.

Hizkuntza Erromanikoaren Elkarteko, Lexikografia Sareko (RELEX), Espainiako Hizkuntzaren Historiaren Elkarteko (AHLE) eta Latinoamerikako Hizkuntzalaritza eta Filologia Elkarteko (ALFAL) kidea da. Espainiako Lexikografia Elkarteko zuzendaritza batzordeko kide izan zen. Hainbat agentzia, aldizkari eta argitaletxeren ebaluazio batzordeko kidea da, baita Panhispaniako hainbat kongresu eta proiekturen batzorde zientifikoko kidea ere. XXI. Deutscher Hispanistengageko «Fuentes para la historia del español» ataleko koordinatzailea izan zen (2017ko martxoaren 29tik apirilaren 2ra), XXIXeko Lexikografia ataleko burua eta Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Kopenhague, 2019) eta XXXko batzordeko antolatzailea eta Congrés Philologie Linguistique (La Laguna, 2022). ULLn, «LexHis» (Lexikografia eta Historia) ikerketa-taldea zuzentzen du, eta zenbait proiektu lehiakorren ikertzaile nagusia izan da, azkena 2021-2024 aldirako emandakoa. 2021eko martxoaren 17an, Kanarietako Gobernuak Kanarietako Saria eman zion Ikerketa eta Berrikuntza modalitatean.

Hamarkada bat baino gehiagoan, Corbellak Kanarietako Ikasketen Institutuko Filologia atala koordinatu zuen, eta zuzendariorde eta zuzendari izan zen. Bere zuzendaritzapean, zentro horrek bere funtzionamendua modernizatu zuen eta Ossuna Etxeko egungo egoitzara aldatu zen, La Laguna hiriko gune historikoan. Zenbait kudeaketa-kargu ere izan ditu bere unibertsitatean, eta Idazkariorde nagusi izatera iritsi zen. 2015ean, RAEko dagokion akademiko izendatu zuten Kanarietako lurralde-ordezkari, eta, 2022an, akademikoa  hautatu zuten, «d» besaulkian.

Lan lexikografikoa 
Cristobal Corralesekin (Espainierako katedradun emeritua) egin duen lana nazioartean aintzatetsi dute, lexikografia diferentzialean egindako aurrerapenengatik. Ikerketa-ildo horretako lehen argitalpen garrantzitsua Kanarietako Espainiako Altxor lexikografikoa izan zen (1992; 1996). Argitalpen horretatik aurrera, gai horretan eragina duten hainbat hiztegiren egilekide izan da, hala nola Diccionario diferentziala (1996), Diccionario ejemplificación de canarismos (2009) edo Diccionario histórico del español de Canarias (2001; 2013). Azken hori Rafael Lapesa Fundazioaren web orrian argitaratuta dago, irekian, 2014ko abendutik. Bere hiztegiak eredu izan dira antzeko beste proiektu batzuetarako,Europako Espainolaren  hainbat eremutan eta Puerto Ricon, Venezuelan, Kuban edo Dominikar Errepublikan gauzatu direnak edo gauzatzen ari direnak..Bere beste ikerketa-ildoetako bat hedapen atlantikoko testuen itzulpena eta argitalpena izan da, IEMyR (ULLren Erdi Aroko eta Errenazimentuko Ikasketen Institutua) delakoaren barruan egin duen diziplina arteko lana. Bera izan zen  IEMyR sortzaileetako bat . Hasieratik koordinatzen duen «Derroteros atlánpicos» taldearen barruan, Eduardo Aznar (Erdi Aroko Historiako katedraduna) eta Antonio Tejera (Arkeologiako katedraduna, Ondare Historikoko Kanariar Saria) bezalako espezialistekin lan egin du eta lankidetzan jarraitzen du.

Sariak eta aintzatespenak 

 2008an, Kanariar - América de la Casa de Colónen ikerketa-saria.
 2010ean Kanarietako emakumearen izendapena. San Cristobal de La Lagunako Udala eta Orfeón La Paz.
 2011n Real Academia Españolaren ikerketa filologikoaren saria.
 2013an Kanarietako Ikasketen Institutuko ohorezko kidea.
 2015ean Real Academia Españolako kide Kanariar Uharteetatik
 2016an IUEMen (Emakumearen Ikerketarako Unibertsitate Institutua) ikerketa-saria.
 2021ean Kanarietako Saria, Ikerketa eta Berrikuntza modalitatean.
 2022an Real Academia Españolako akademiko hautatu zuen "d" aulkia betetzeko.

Lan nagusiak 

 1992, 1999 (2. ed.) Libro de Apolonio. Madrid: Cátedra, 305 pp.
 1992, 1996 (2. ed.) Tesoro lexicográfico del español de Canarias. Con C. Corrales eta Mª Á. Álvarez. Madrid-Canarias: Real Academia Española-Gobierno de Canarias, 3 vols., 2822 pp.
 1996 Diccionario diferencial del español de Canarias. Con C. Corrales eta Mª Á. Álvarez. Madrid: Arco/Libros, 1339 pp.
 1996 El español de Canarias hoy: análisis y perspectivas. Madrid/Fráncfort: Iberoamericana/Vervuert, 303 pp.
 2001, 2013 (2. ed.) Diccionario histórico del español de Canarias. Con C. Corrales. La Laguna: IECan, 2 vols., 2069 pp. Bertsio digitala orrian
 2003 Le Canarien. Eskuizkribuak, transkripzioa eta itzulpena. B. Pico eta E. Aznar-ekin La Laguna: IECan, 491 pp.
 2007 Historiografía lingüística en el ámbito hispánico. J. Dorta-rekin. Madrid: Arco/Libros, 611 pp.
 2009 Diccionario ejemplificado de canarismos. C. Corrales-ekin. La Laguna: IECan, 2 vols., 2264 pp.
 2010 Tesoro léxico canario-americano. C. Corrales-ekin. Kanaria Handiko Las Palmas: Casa de Colón, 1198 pp.
 2012 La Crónica de Guinea. Etnografia-eredu konparatua. E. Aznar eta A. Tejera-rekin. Barcelona: Edicions Bellaterra, 346 pp.
 2012 Lexicografía hispánica del siglo XXI. Madrid: Arco/Libros, 574 pp.
 2014 Islas y voces del azúcar I.  A. Viña eta C. Corrales-ekin. La Laguna/Kanaria Handiko Las Palmas: AHPT/AHPLP, 385 pp.
 2014 Léxico azucarero atlántico. C. Corrales eta A. Viña-rekin. Logroño: Cilengua, 318 pp.
 2014 Diccionario de historia natural, de José de Viera y Clavijo. C. Corrales-ekin. Santa Cruz Tenerifekoa: Ediciones Idea, 2 vols., 649+692 pp.
 2016 Islas y voces del azúcar II. A. Viña eta C. Corrales-ekin. La Laguna/Kanaria Handiko Las Palmas: AHPT/AHPLP, 351 pp.
 2017 Los viajes africanos de Alvise Cadamosto. E. Aznar eta A. Tejera-rekin. La Laguna: IECan, 182 pp.
 2017 Español y portugués en contacto. Préstamos léxicos e interferencias.  A. Fajardo-rekin. Berlín/Boston: De Gruyter, 430 pp.
 2018 Historia del léxico español y Humanidades digitales. A. Fajardo eta J. Langenbacher-ekin. Berlín: Peter Lang, 498 pp.
 2020 La canariedad encubierta de Benito Pérez Galdós.  C. Corrales-ekin. Kanaria Handiko Las Palmas- La Laguna: Casa Museo Pérez Galdós / IECan, 231 pp.
 2021 África y sus islas en el manuscrito de Valentim Fernandes. E. Aznar-ekin. Madrid: Dykinson, 275 pp.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Rafael Lapesa Institutua: Diccionario histórico del español de Canarias.
 Lexikografia Sarea (RELEX).
 Espainiako Hizkuntzaren Historiaren Elkartea (AHLE).
 Latinoamerikako Hizkuntzalaritza eta Filologia Elkartea (ALFAL).
 Espainiako Lexikografia Elkartea (Τ ex).
 XXIX Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Kopenhague, 2019).
 Kanarietako Ikasketen Institutua.
 IEMyR (ULLko Erdi Aroko eta Errenazimentuko Ikasketen Institutua).

Emakume hizkuntzalariak
Emakume lexikografoak
Kanariarrak
Akademikoak
Espainiako hizkuntzalariak
Lexikografoak
Santa Cruz Tenerifeko probintziako jendea
Emakume akademikoak