Jane Richardson

Jane Shelby Richardson (Teaneck, New Jersey, AEB, 1941eko urtarrilaren 25a) biofisikoa eta proteinen hiru dimentsioko egitura irudikatzeko, Richardson-en diagramak edo zinta-diagramen asmatzailea da. Biokimikako irakaslea da Dukeko Unibertsitatean.

Biografia 
Richardson 1941eko urtarrilaren 25ean jaio zen eta New Jerseyn hazi zen. Aita ingeniari elektrikoa zuen eta ama ingeleseko irakaslea. Gurasoek alabaren zientziarekiko interesa piztu zuten, lehen hezkuntzan herriko astronomia-klubetako kidea baitzen. 1958an, Teaneck-eko Bigarren Hezkuntzako Eskolan ikasle zela, hirugarren postua lortu zuen Westinghouse zientzia-talentua bilatzeko lehiaketan. Bigarren Hezkuntzako ikasleentzako lehiaketa zientifiko estatubatuarra da Westinghouse, eta Sputnik satelitearen orbita kalkulatu zuen, bere behaketetatik abiatuta.

Swarthmoreko Unibertsitatean matrikulatu zen, matematika, astronomia eta fisika ikasteko asmoz; azkenean, Filosofiaren egitea erabaki zuen zuen, baina Fisikako zenbait irakasgai ere egin zituen. Filosofiako ikasketak Harvardeko Unibertsitatean jarraitu zituen, eta 1966an master maila jaso zuen. Institutuko ikasleei irakasteko gaitasunik ez zuela sinetsi ondoren, David Richardson senarrarekin bat egin zuen. Senarra orduan, Massachusettseko Institutu Teknologikoan doktoretza bat egiten ari zen. 1970ean, senar-emazteak Dukeko Unibertsitatera joan ziren, eta han ikerketa-talde bat zuzendu zuen. Jane Richardsonek Biokimikako James Buchanan Duke katedra bete du Dukeko Unibertsitatean.

Jarduera zientifikoak 

Harvardeko Unibertsitatean Filosofiako masterrean graduatu ondoren, Richardson teknikari lanetan hasi zen Massachusettseko Institutu Teknologikoan, senarraren talde berean. Estafilokokoen nukleasa proteinaren egitura tridimentsionalaren (PDB 1SNS identifikazio-kodea) X izpien kristalografia bidezko azterketan parte hartu zuen, proteina ezagunen lehen egituretako batean. Dukeko Unibertsitatean, Janek eta David Richardsonek superoxido dismutasaren lehen kristal-egitura zehaztu zuten (2DOE identifikazio-kodea).

Aldez aurretik biokimikan esperientziarik izan ez arren, Jane Richarson proteina desberdinetako molekulek egitura-elementu komunak zituztela ikusi zuen eta familiatan sailkatzeko balio zezaketela, gainera. Ohar garrantzitsu hori taxonomia botanikoari buruzko ezagutzetatik sortu zen, Harvardeko irakasgai honetako ikastaroetan ikasitakoetatik, unibertsitateko ikasketetan entzule gisa aritu baitzen. Emaitza hori 1977an, Nature aldizkarian argitaratu zuen. Ikerketa horretan, bere diagrama eponimoak marrazten hasi zen egiturak interpretatzeko metodo gisa. Irudikapen horiek 1981ean agertu ziren lehen aldiz Advances in Protein Chemistry-n, egitura-bioinformatikoaren argitalpen batean, eta proteinen egiturak ilustratzeko modu estandarra bihurtu ziren. Horri dagokionez, Peter Agre Nobel saridunak eta Dukeko irakasleak hauxe esan zuen: "Jane eta Daviden lanak proteinen forma ezagutarazten lagundu zigun, eta, hortik aurrera, errazagoa izan zen haien funtzioa ulertzea."

Ondoren, Richardsontarren interes zientifikoak sintesi biokimikoaren eta biologia konputazionalaren eremuetara zabaldu ziren; 80ko hamarkadan, proteina-noboa diseinatzen aitzindarien artean egon ziren. Hurrengo hamarkadan, molekulak grafikoki irudikatzeko "kinemagen" sistema garatu zuten. David Richardson-ek Mage programa idatzi zuen ordenagailuz erakusteko. Garai hartan, Protein Science aldizkari berrian argitaratu zen, eta metodo bat asmatu zuten kontaktu atomiko guztiak aztertzeko, proteinen barruko paketatzearen kalitatea eta beste molekula batzuekiko elkarreraginak neurtzeko. Berrikiago, RNAren egitura-eskemen eta proteinen azterketa egin zuten, RNAren (ROC) Ontologia Partzuergoaren parte gisa. CASP8 proiektuan, proteina-egiturak iragartzeko nazioarteko esperimentuan, aholkulari izan ziren. Bere taldea makromolekulen X izpien kristalografiarako PHENIX programak garatzen laguntzen duten lau taldeetako bat da. Makromolekulek beren web gunean kokatzen dituzte eta MolProbity aplikazioa mantentzen dute, proteinen eta ARN egituren ereduak balioztatzeko eta hobetzeko zerbitzua. MolProbityk KiNG programa (Mageren ondorengoa) erabiltzen du sareko nabigatzaileetan kinemagen edo kinemairudi tridimentsionalak erakusteko. Jane Richardson-ek Worldwide Protein Data Bank (wwPDB) proiektuan parte hartzen du, X izpien difrakzioaren eta erresonantzia magnetiko nuklearraren bidez zehaztutako egiturak baliozkotzeko.

Ohoreak 
Jane Richardsonek hainbat aintzatespen jaso ditu bere lan zientifikoagatik. 1985eko uztailean MacArthur beka bat jaso zuen biokimikan egindako lanagatik. 

Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko eta Arte eta Zientzien Akademia Estatubatuarreko kidea da 1991tik, eta Medikuntza Institutuko kidea 2006tik. 

Elkarte Biofisikoko lehendakari izan zen 2012 eta 2013 bitartean, eta Amerikako Kristalografia Elkarteko bazkide 2012an.

Zientzien Akademia Nazionalean betetzen dituen eginkizunen artean, Richardsonek aholkuak ematen dizkie Etxe Zuriari eta pentagonoari garrantzi nazionaleko gai zientifikoetan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Richardson-en laborategiaren webgunea
 Proteina-egiturak baliozkotzeko MolProbity programaren web orria

Amerikarrak
Gizabanako biziak
Harvard Unibertsitateko ikasleak
Emakume ikertzaileak
Emakume aitzindariak
fisikariak
Emakume biologoak
Emakume irakasleak
Katedradunak