Innokenti Smoktunovski

Innokenti Mikhailovitx Smoktunovski (; Smoktunovitx jaioa, 1925eko martxoaren 28an – 1994ko abuztuaren 3a) antzerki eta zinema aktore sobietar eta errusiarra izan zen. 1974an, SESBeko Herri Artista izendatu zuten, eta, 1990ean, Lan Sozialistaren Heroi.

Hastapenak 

Smoktunovski Siberiako herri batean jaio zen, Bielorrusiako etniako nekazari familia batean. Noizbait, Poloniako familia batekoa zela esan izan zen, baita nobleziakoa ere, baina aktoreak berak ukatu zituen teoria horiek bere familia bielorrusiarra zela eta ez nobleziakoa esanez. Bigarren Mundu Gerran, Armada Gorrian zerbitzatu zuen, eta Kursk Dnipro eta Kieveko guduetan aritu zen. 1946an, Krasnoiarskeko antzoki batean sartu zen; gero, Moskura joan zen bizitzera. 1957an, Georgy Tovstonogovek Leningradoko Bolshoi Drama Antzokian sartzera gonbidatu zuen, non publikoa txundituta utzi zuen Dostoievskiren Idiota obran Mixkin printzearen interpretazio dramatikoarekin. Bere paper onenetako bat Aleksei Konstantinovitx, Tolstoiren Tsar Fiodor Ioannovich (Maly Theatre, 1973), obran izan zen.

Zinema ibilbidea 

Bere zinema-karrera Mikhail Romm-en Nine Days in One Year (1962) filmak jarri zuen abian. 1964an, Grigori Kozintsev-en Shakespeareren antzezlanaren pantailako bertsio ospetsuan Hamlet-en papera jokatu zuen, eta Laurence Olivierren laudorioak eta Lenin Saria jaso zituen. Ingalaterrako kritikari askok, Smoktunovskiren Hamlet-a, Olivierrek antzeztutakoaren gainetik ere jarri zuten Olivierrena, oraindik, behin betikotzat hartzen zen garaian. Smoktunovskik erretratu heroiko integral bat sortu zuen, lehen bateraezina zirudiena nahasten zuena: gizon soiltasuna eta aristokratismo bikaina, adeitasuna eta sarkasmo kaustikoa, pentsamolde irrigarria eta auto-sakrifizioa.

Smoktunovski, publiko zabalagoarentzat, Yuri Detotxkin gisa egin zen ezaguna Eldar Riazanov-en Beware of the Car (1966) satira detektibean, aktorearen dohain komiko bikainak agerian utzi zituena. Geroago, Piotr Ilitx Txaikovskiren papera antzeztu zuen Txaikovski (1969) obran; Osaba Vania-rena Andrei Kontxalovskiren Txekhoven antzezlanaren pantaila-bertsioan (1970); narratzailearena Andrei Tarkovskiren Ispiluan (1975), agure baten papera Anatoli Efrosen On Thursday and Never Again filmean (1977), eta Salieri-rena Aleksander Puxkinen antzezlanetan oinarritutako Mikhail Stxweitzerren Tragedia txikiak lanean (1979).

1990ean, Smoktunovskik Nika saria irabazi zuen aktore onenaren kategorian. 1994ko abuztuaren 3an hil zen, sendategi batean, 69 urte zituela. 4926 Smoktunovskij planeta txikiari bere izena eman zioten.

Osaba Vania filma 
Osaba Vania pelikularen azpitituluak eskuragarri daude euskaraz, Luistxo Fernandezek itzuliak. Smoktunovskik osaba Vianaren beraren papera antzeztu zuen. Anton Txekhov-en  Osaba Vania antzezlanaren film adaptazio sobietarra da, fidela jatorrizko testuari. Errusiako etxalde batean, jabetzaren inguruko tentsioak. Etxearen eta errenten inguruko jabetza batetik, eta emakumeak ere, "jabetza" gisa ia-ia tratatuak, gizonen egitura patriarkal eta lehiakorrean halakotzat dituztela ematen baitu. Dekadentziari buruzko hausnarketa bat ere bai. Zuzendari eta gidoilaria Andrei Kontxalovski izan zen. Aktoreak: Sergei Bondartxuk, Irina Kuptxenko, Irina Miroshnitxenko, Innokenti Smoktunovski, eta Vladimir Zeldin.

Filmografia 

 Murder on Dante Street (1956) Gazte faxista gisa
 Soldiers (1956) Farber teniente gisa
 Gertu gurekin (1958) Andrei bezala
 Letter Never Sent (1960) Konstantin Fiodorovitx Sabinin bezala
 Until Next Spring (1960) Aleksei Nikolaievitx Rutxiev gisa
 After the Wedding (1962) Narratzailearen ahots gisa
 Nine Days in One Year (1962) Ilia Kulikov gisa
 Mozart eta Salieri (1962) Wolfgang Amadeus Mozart bezala
 Hamlet (1964) Hamlet printzea bezala
 On the Same Planet (1965) Vladimir Lenin bezala
 Beware of the Car (1966) Iuri Detotxkin bezala
 Degree of Risk (1968) Aleksandr Kirillov bezala
 The Living Corpse (1968) Ivan Petrovitx bezala
 Crime and Punishment (1969) Porfiri Petrovitx bezala
 Tchaikovsky (1970) Piotr Ilitx Txaikovski gisa
 Uncle Vanya (1970) Ivan Petrovitx Voinitski ("Osaba Vania") gisa
 Ilf eta Petrov tranbia batean zihoazela (1972) Tranbiako bidaiari gisa
 Taming of the Fire (1972) Konstantin Tsiolkovski bezala
 Mosku-Cassiopeia (1973) IOO gisa
 The Heron and the Crane (1974) Narratzailearen ahots gisa
 Daughters-Mothers (1974) Vadim Antonovitx Vasiliev bezala
 A Lover's Romance (1974) Tronpeta jotzaile gisa
 Teens in the Universe (1974) IOO gisa
 Take Aim (1974) Franklin D. Roosevelt bezala
 Ispilua (1975) Aleksei helduaren ahots gisa
 The Captivating Star of Happiness (1975) Ivan Bogdanovitx Zeidler bezala
 They Fight for Their Country (1975) zirujau gisa
 Twenty Days Without War (1976) Viatxeslaven ahotsa (Nikolai Grinkok antzeztua )
 Trust (1976) Nikolai Bobrikov gisa
 The Princess on a Pea (1977) errege gisa
 The Steppe (1977) Moisei Moiseievitx bezala
 On Thursday and Never Again (1977) Ivan Modestovitx bezala
 The Barrier (1979) Antoni Manev bezala
 Moscow Does Not Believe in Tears (1979) bere burua bezala (kameo agerraldia)
 Tragedia txikiak (1979) Antonio Salieri eta Baron Zaharra bezala
 The Queen of Spades (1982) Txekalinski bezala
 Dead Souls (1984) Pliuxkin gisa
 Lehen Errusia (1985) Justiniano I.a enperadorea bezala
 Azken bidea (1986) Jacob van Heeckeren tot Enghuizen gisa
 XX. mendea hurbiltzen ari da (1986) Lord Thomas Bellinger bezala
 Begi Ilunak (1987) Modest Petrovitx bezala
 Itsas-guardak, aurrera! (1987) André-Hercule de Fleury gisa
 Lehen topaketa - azken topaketa (1987) Kontra-inteligentzia koronel gisa
 Ama (1989) Gobernadore gisa
 Gizon bakartiarentzat tranpa bat (1990) Merloutxe artista gisa
 Jenioa (1991) Gilia mafiaren buruzagi gisa
 Txikoria-belarraren ardoa (1997) Freelei koronelaren papera (Sergei Bezrukov-en ahotsa; hil ondoren aurkeztua)

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Smoktunovsky's biography in The New York Times.
 Biography of Innokenty Smoktunovsky

Errusiako aktoreak
Sobietar Batasuneko aktoreak
Bigarren Mundu Gerrako militarrak
Moskun hildakoak
Leninen Ordenarekin sarituak