Orocomay

Orocomay (XVI. mendea) egungo Venezuelako zentro-ekialdean zegoen komunitate bateko kazikea izan zen, Unare ibaitik gertu. 5.000 indigenaz osatutako palenke bat komandatzen zuen.

Hiru dira haien kroniketan Orocomay aipatu zuren kronikagileak: Gonzalo Fernández de Oviedo, Pedro de Aguado fraidea eta Juan de Castellanos. 

Gonzalo Fernández de Oviedo kronikagileak Historia general y natural de Indias idatzi zuen, horren arabera, 1536 urte inguruan, Jerónimo Dortal, Paria probintziko gobernadoreak, espedizio bat sustatu zuen El Dorado mitikoaren bila eta orduan egin zuten topo Orocomay kazikearekin. Amerikaren historian aditua den Lola G. Lunak Fernández de Oviedoren hurrengo pasartea berreskuratu zuen non Orocomayren boterea argi adierazten den: Probintzi haietan, kristauek emakume erregin, kazize edota andere nagusiak ziren leku asko topatu zituzten, non agindu eta gobernatzen zuten, ez haien senarrek, izanda ere. Eta bazegoen bat bereziki, Orocomay, bere lurretatik hogeita hamar legoatara ere men egiten ziotena. Eta emakumez baino ez zen inguratzen, eta bere herrian ez zen gizonik, berak zerbaitetarako edota gerrara bidaltzeko deitzen zituenak baino. Erregina honen lur eta estatua, han zegoen guztia, lur osasuntsu eta emankorra zen, ur oso ona eta arto asko, manioka eta bestelakoak, aire on eta lur epela. (En aquellas provincias hallaron los cristianos en muchas partes, pueblos donde las mujeres eran reinas o cacicas e señoras absolutas, e mandan y gobiernan, e no sus maridos, aunque los tengan: y en especial una llamada Orocomay, que la obedescían más de treinta leguas en torno de su pueblo, la cual fue muy amiga de los cristianos. E no se servía sino de mujeres, y en su pueblo y conversación no había hombres, salvo los que ella enviaba a llamar para les mandar alguna cosa, o los enviar a la guerra. La tierra y estado desta reina, e todo lo que por allí es en sus confines, es tierra fértil e sana, e de muy buenas aguas e de mucho maíz e yuca e otros mantenimientos, de gentiles aires e templada región).Badira ere emakume honen edertasuna goraipatzen duten testigantzak, amazonen sexualizazioaren testuinguruan. Juan de Castellanosen Elegías de varones ilustres de Indias (1589) liburuan idatzi zuenez: Orocomay ederra da, gizon izaera du, zentzuduna, proportzio guztietan liraina da, bakerako zein gudarako nahikoa. Talentu handiko anderea da, edozein espainiar du gustoko. (Orocomay es «hermosa, varonil, cabal, en todas proporciones elegante, y para guerra y paz mujer bastante», es «Señora de grandísimo talento, y á cualquier español aficionada»).

Ikus, gainera 

 Venezuelako historia
 Apacuana

Erreferentziak

Bibliografia 

 Lola G. Luna (1982). Las amazonas en América. Boletín americanista, 32, (279-305).
 Lucía del Carmen Rincón-Soto (2014). Las mujeres indígenas venezolanas y sus logros en los albores del siglo XXI. Nuestra América en Femenino, 55, (73-89).
 Remedios Mataix (2010). Androcentrismo, Eurocentrismo, Retórica Colonial: Amazonas en América. América sin nombre, 15, (118-136)

Kanpo estekak 

XVI. mendeko emakumeak
Venezuelarrak