Fuxianhuia

Fuxianhuia Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Espezie bakarra ezagutzen da, Fuxianhuia protensa. Duela 520 milioi urte inguru bizi izan zen.

Fuxianhuia bereziki garrantzitsua da, izan ere ezagutzen diren burmuin konplexu eta sistema kardiobaskular zaharrenak baititu.

Aurkikuntza eta etimologia 
Txina hego-mendebaldeko Maotianshan Shales aztarnategian aurkitu zen 1987 urtean, Fuxian lakuaren ertzean, hortik bere izena. 2012an aurkituriko fosil batek gaur egungo antzeko burmuina zuela erakutsi zuen eta 2014 urtean aurkituriko beste batek sistema kardiobaskular osoa gordeta zuen, bere bihotz eta odol-hodiekin. Burmuina zein sistema kardiobaskularra mota hauetako egituren ebidentzia zaharrenak dira.

Deskribapena

Orokorra 
Fuxianhuiak lau zentimetro inguruko luzera zuen. Aurrealdean esklerito obalatu batez babesturik zuen burua. Bertatik bi begi pedunkulatu ateratzen zitzaizkion. Hasierako deskribapenetan bi luzakin ere aipatu ziren, antenak izan zitezkeenak. Luzakin hauen morfologia bereziak zalantza asko eragiten ditu, Waloszek eta bere lankideek esate baterako digestio aparatuaren dibertikuluak izan daitezkeela proposatu dute.

Buruaren ondoren toraxa dator, 12-17 tergitaz osaturik zegoena, fosilaren arabera aldatzen da kopurua. Segmentu bakoitzak hanka pare bat zuen, ez zen ordea proportzioa beti betetzen. Toraxaren amaieran abdomen estuago bat zeukan, hankarik gabea. Amaieran telson itxurako arantzak zituen.

Burmuina 
2012an aurkituriko fosilak kontserbazio-maila oso altua zuen, eta burmuina eta lobulu optikoak oso ongi bereizten zitzaizkion. Garaiko artropodoek ez bezala Fuxianhuiak gaur egungo malakostrakoen, kilopodoen eta intsektuen antzeko burmuina zeukan, hiru ataletan banaturikoa. Klado hauen banaketaren aurretik lorturiko egitura izan zela agerian uzten du aurkikuntza honek.

Sistema kardiobaskularra 
2014an aurkituriko fosilak aurrez ez bezalako detailez erakusten du Fuxianhuiaren zirkulazio-aparatua. Odol hodien sare itxia azaltzen du, burualdean sarriagoa dena, eta burmuinetik gertu bihotz antzeko egitura bat ikusten da.

Sistema kardiobaskular garatu honek adierazten du burmuinak oxigeno-kopuru handien beharra zeukala.

Erreferentziak

Kanpo-estekak 

Kanbriarreko artropodoak