Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak

Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (The Lord of the Rings: The Rings of Power jatorrizkoan) estatubatuar fantasiazko telesaila da. J. D. Payne eta Patrick McKay gidoi idazleek, J.R.R. Tolkien idazlearen eleberrien unibertsoan inspiraturik, Amazon-en Prime Video streaming plataformarako sortua. 2022an pantailaratu zuten haren lehen denboraldia, eta inoiz egin den telesailik garestiena da. Adinen araberako 13+ kalifikazioa paratu diote 1. denboraldiari (5. eta 8. atalei izan ezik, horiek 7+ kalifikazioa baitute).

Amazonek 250 milioi dolarren truke erosi zituen telebistako eskubideak 2017ko azaroan, eta, horrekin, gutxienez mila milioi dolarreko balioa duten bortz denboraldi ekoizteko konpromisoa hartu zuen. Horrek inoiz egin den telesailik garestiena bihurtuko zuen. Payne eta McKay 2018ko uztailean kontratatu zituzten, eta gainerako talde sortzailea, urtebete geroago.

1. denboraldia 
Amazon Studiosek ekoitzia, Tolkien Estate and Trust, HarperCollins eta New Line Cinema enpresekin lankidetzan, Juan Antonio Bayona (bi atal), Wayne Yip (lau atal) eta Charlotte Brändström (bi atal) izan zituen zuzendari lehen denboraldian.

Aktoreak aukeratzeko casting-a mundu osoan egin zuten. Filmazioa 2020ko otsailean hasi zen, Auckland-en (Zeelanda Berria), Amazonen eta Zeelanda Berriko gobernuaren arteko negoziazioek telesaila Peter Jackson zuzendariak sorturiko The lord of the rings trilogia zinematografikoa egin zen herrialde berean eginen zela bermatu ondoren. Ekoizpena martxoan eten behar izan zuten, Covid-19 pandemiaren ondorioz, baina irailean ekin zioten berriz. Azkenean, 2021eko abuztuan bukatu zuten filmazioa.

Telesailaren zortzi ataleko lehen denboraldia Prime Video plataforman estreinatu zuten 2022ko irailaren 2an; zortzigarren eta azken atala urriaren 14an eman zuten.

Euskarazko audioa 
Telesaila mundu osoan estreinatu zuten, 30 hizkuntza baino gehiagoko audioekin; haien artean ziren katalana eta galiziera, adibidez. Estreinatu aurretik zabaldu zuten euskarazko audioa ere izanen zuela. Eta gauza jakina zen Bilboko Mixer estudioetan egina zutela euskarazko bikoizketa. Baina telesaila estreinatu zuten eta euskarazkoaren arrastorik ez zen inon. Euskarazko azpidatziak, bai; baina audiorik ez. Ez Prime Videok ez Mixer estudioek ez zuten publikoki batere azalpenik eman. Eta, halako batean, inork iragarri gabe, 2022ko abenduaren 28an agertu zen plataforman euskarazko audio hori.

2. denboraldia 
Telesailaren bigarren denboraldia 2019ko azaroan eskatu zuten, 2022ko urrian hasi ziren filmatzen, eta 2023ko ekainean bukatu zuten filmaketa. Badirudi 2024. urtearen erdialdera estreinatuko dutela.

Lehen denboraldiko seigarren eta zazpigarren atalak zuzendu zituen Charlotte Brändström zuzendaria bigarren denboraldiko lau atal zuzendu ditu; eta Sanaa Hamri eta Louise Hooper zuzendariek, bertze bina. Hala, gauza jakina da bigarren denboraldiak ere zortzi atal izanen dituela eta bere zuzendari guztiak emakumeak izanen direla.

Telesaileko izakiak 

 Elfoak: itxuraz gizakien berdintsuak dira baina belarri punta zorrotzagoak dituzte, eta ehunka urtetan bizi dira. Hasieran Valinorren bizi dira, baina suntsitzen denean Lindon-era eta Eregion-era joaten dira. Harreman estua dute Naturarekin eta haren indarrekin.
 Gizakiak: Hegoaldeko lurretan eta Numenor uhartean bizi dira.
 Orkoak: izaki itsusi eta gaiztoak, gaizkiaren morroiak. Eguzkiaren izpiek larruazala erretzen diete. Adar izenekoa dute buru eta Erdialdeko Lurraldeko gizakien lurrak konkistatzen saiatzen dira.
 Ipotxak: izaki nanoak, Khazad-dûm lur azpiko hirian bizi direnak, metalak erauzten. Durin III.a dute errege. Tolkienen jatorrizko legendarium-ean ipotxek, arrek zein emeek, bizar sarriak dituzte; hala ere, telesailean agertzen den ipotx emakume bakarra bizarrik gabe azaltzen da.
 Iletsuak: izaki txiki eta zintzoak, hobbiten aurrekoak, eta Rhovanion-en bizi direnak. Nomadak dira eta ileetan basoko hosto, makil zein fruituekin eginiko apaingarri ikusgarriak daramatzate. Komunitate trinkoa osatzen dute eta garrantzi handia ematen diote gauzak elkarrekin egiteari. Haien lelo nagusia da "Inor ez da bidetik ateratzen, eta inor ez doa bakarrik".

Telesaileko tokiak 

 Valinor: valartarren lurra Erdialdeko Lurraldearen mendebaldean dago, eta hor bizi ziren elfoak Morgoth-en aurkako gurutzada baino lehen. Valinor suntsitzen delarik, halako paradisu bat bilakatzen da, hilezkor izanen diren elfo aukeratuen egoitza.
 Lindon: Valinorretik alde egin eta gero elfoek sorturiko erreinua da, Erdialdeko Lurraldearen ipar-ekialdeko kostaldean dagoena, eta Gil-galadek gobernatzen duena. Lindon-en daude Portu Grisak, Valinorrera itzuliko diren elfoek itsasontziak hartzen dituzten tokia.
 Forodwaith: hiru mendikatek Erdialdeko Lurraldearen gainontzeko zatitik bereizita dagoen eremu zabal-zabal bat da, betiereko izotzen erregioa, Galadriel elfoa bilatzen hasi den gaizkiaren ezkutaleku aparta.
 Rhovanion: Mendi Lainotsuen ekialdera, iletsuak bizi diren eskualdea da.
 Hegoaldeko lurrak: gizakiak bizi diren tokia, elfoek irmoki zelatatua, ez baitiete haiei oraindik barkatu ehunka urte lehenago beraiekin batera borrokatu ez izana.
 Eregion: Mendi Lainotsuen ondoan dagoen elfoen bigarren probintzia garrantzitsuena da. Celebrimbor arotza bizi da bertan, ahaztezin bilakatuko duen maisulan bat egiteko grinez dagoena. 
 Khazad-dûm: Moria izenez ere ezaguna, Eregion-en ekialdean dagoen ipotxen lur azpiko hiri bat da. Bertan hainbat meategi dute, baita mithril izeneko metalarenak ere.
 Numenor: Valinor eta Erdialdeko Lurraldearen arteko itsasoan dagoen uharte bat da. Ohi baino gehixeago bizi diren eta indartsuxeago diren gizakiak bizi dira bertan. Elfoek eman zieten uhartea gizaki hauei, baina aurrerago mesfidantza sortu zen bi arrazen artean.

Telesaileko pertsonaia nagusiak 

 Arondir: Soldadu elfoa. Ia mende bat eman du Tirhadad-eko gizakiak zaintzen eta zelatatzen. Browyn gizakiarekin maitemindurik dago, eta berarekin hasiko da orkoak Hegoaldeko lurretan egiten ari diren triskantzak ikertzen. Telesailerako propio asmaturiko pertsonaia da eta Ismael Cruz Cordova aktoreak jokatzen du bere rola.
 Arrotza: Meteorito batean zerutik iletsuen lurraldera erori den izakia. Berak ere ez du gogoratzen zein den bere izena. Botere magikoak ditu, sobera ongi kontrolatzen ez dituenak. Telesailean, Daniel Weyman aktoreak jokatzen du bere rola.
 Browyn: Gizakia, Tirharad-eko sendatzailea. Theoren ama da. Arondir elfoarekin maitemindurik dago. Telesailean, Nazanin Boniadi aktoreak jokatzen du bere rola.
 Celebrimbor: Eregion-eko jauntxo elfoa, artisau ameslaria. Artelan handi bat egin nahi du, Erdialdeko Lurraldea edertuko duena. Elrond-ek ipotxen hiritik ekarriko dion mithril zatitxoarekin saiatuko da lan hori egiten. Telesailean Charles Edwards aktoreak jokatzen du bere rola.
 Durin printzea: Durin III.a ipotx erregearen semea, eta aurrerago Durin IV.a izanen dena. Disarekin dago ezkondurik (telesailerako propio asmaturiko pertsonaia) eta Elrond erdi elfoaren laguna da. Telesailean, Owain Arthurrek jokatzen du bere rola.
 Elendil: Numenorreko gizakia, hango armadako kapitaina, eta, ezkutuan gordetzen badu ere, elfoen laguna da. Isildurren aita da. Telesailean, Lloyd Owen aktoreak jokatzen du bere rola.
 Elrond: Erdi elfoa. Botere gorenek aukeratzen eman zietelarik Elrond-ek hilezkortasuna aukeratu zuen, baina Elros anaiak bizitza mortala izatea nahiago izan zuen eta Numenorreko lehen erregea izan zen. Elrond Galadrielen txikitako laguna da, baita Durin ipotxarena aspaldikoa ere. Hain zuzen ere, adiskidetasun horrengatik, ipotxengana bidaliko dute, haien laguntza lor dezan. Orduan, Elrond-ek oreka aurkitu beharko du elfoak laguntzearen eta gehien maite dituenei zor dien fideltasunaren artean.Telesailean, Robert Aramayok jokatzen du bere rola.
 Galadriel: Noldorreko elfoa, Finarfin-go Urrezko Etxeko alaba, Gil-galad erregearen armadako iparraldeko komandantea, oso ausarta eta gerrari bikaina, tematia eta gogorra. Betiereko bizitzaren ohoreari uko egiten dio Sauron maltzurraren bilaketan jarraitzeko, hori baita bere bizitzarako markatu duen helburu nagusia. Aurrerago Lothlorien-go dama izanen da, baina oraindik oso urruti dago horretatik. Telesailean, Morfydd Clark aktoreak jokatzen du bere rola.
 Halbrand: Hegoaldeko lurretako gizakia, baina bertze gizakiak baino anitzez ere indartsuagoa. Errementari izandakoa da. Azpikeriatan ibiltzen da, eta bere iragana ez da batere argia, baina Hegoaldeko errege gisa aitortuko dute istorioaren uneren batean. Telesailerako propio asmaturiko pertsonaia da eta Charlie Vickers aktoreak jokatzen du bere rola.
 Nori: Rhovanion-eko iletsua, Brandifoot sendikoa, Poppy lagunarekin batera Arrotza aurkitu zuena. Telesailean, Markelle Kavenagh aktoreak jokatzen du bere rola.
 Theo: Tirharad-eko gizaki nerabea, Browynen semea. Lastategi batean gaizkiaren objektu bat dela dirudien ezpata hautsi bat aurkitzen du, eta haren erakarmena sentitzen du. Telesailean, Tyroe Muhafidinek jokatzen du bere rola.

Telesaileko bigarren mailako pertsonaiak 
 Adar: Uruk-a, orkoen burua. Telesailaren 1. denboraldian, Joseph Mawle aktoreak jokatzen du bere rola.
 Disa: Ipotxa, Durin printzearen emaztea.
 Durin III.a: Ipotxa, Khazad-dûm-eko erregea, aurrerago Durin IV.a izanen denaren aita. Telesailean, Peter Mullan aktoreak jokatzen du bere rola.
 Eärien: Gizakia, Elendil-en alaba.
 Gil-galad: Elfoa, Lindon-eko erregea.
 Isildur: Gizakia, Elendil-en semea.
 Kemen: Gizakia, Pharazôn-en semea.
 Largo Brandyfoot: Iletsua, Noriren aita. 
 Marigold Brandyfoot: Iletsua, Noriren amaordea 
 Miriel: Numenorreko erreginaordea. Aita oso zahar dagoenez, benetan berak gobernatzen du uhartean. Elfoei mesfidantzaz begiratzen die hasieran.
 Pharazôn: Miriel erreginaordearen ondokoa.
 Poppy Proudfellow: Iletsua, Noriren lagun-mina.
 Sadoc Burrows: Iletsuen komunitateko liderra, jakintsua, bidexka bilatzailea.
 Waldreg: Gizakia, gaizkiaren zerbitzari eta morroi izan nahi duena.

Sinopsia 

Erdialdeko Lurraldearen Bigarren Aroaren gertakari nagusiak kontatzen ditu telesailak: Boterearen eraztunak sortzeko prozesua, Sauron jaun ilunaren eta Mordor haren lurraldearen sorrera, Numenor erreinu insularraren historia, eta elfoen eta gizakien arteko azken aliantza.

1. denboraldiko atalen laburpena

Aktoreak

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Telesailaren orrialde ofiziala Amazon Prime Videoren webgunean

Ameriketako Estatu Batuetako telesailak
Fantasiazko telesailak
Abenturazko telesailak
Amazon Videoren telesailak
Eraztunen Jauna
Euskaratutako telesailak