Jennifer Doudna

Jennifer Anne Doudna (Washington, Estatu Batuak, 1964ko otsailaren 19a) biokimikari estatubatuarra da, Kaliforniako Unibertsitatean Berkeleyn Kimika eta Biologia Zelular eta molekularreko katedraduna.

1997az geroztik Howard Hughes Medical Institute-ko (HHMI) ikertzailea da eta 2018tik Gladstone Institutuetako ikertzaile nagusiaren kargua du eta San Frantzisko Kalifornia Unibertsitateko irakaslea ere bada.   2020an Kimikako Nobel Saria jaso zuen "edizio genetikorako metodo bat garatzeagatik". Emmanuelle Charpentierrekin partekatutako saria.

Hezkuntza 
Doudnak kimikan lizentziatu zen Pomonako Unibertsitatean, 1985ean, eta PHn. D. Erribozimei buruzko Biokimikan Harvardeko Unibertsitatean, Jack W. Szostaken gainbegiradapean. Doktoretza ondoko lana Thomas Cechekin egin zuen Coloradoko Unibertsitatean, Boulderren.

Ikerketa eta ibilbidea 
Szotak laborategian egon zen garaian, Doudnak I taldeko introi katalizatzailea aldatu zuen, RNA txantiloiak kopiatzeko gai den benetako erribozima katalitikoa bihurtzeko.Erribozimen mekanismo molekularrak ikusi ezinaren mugak ezagututa, 1991n Tetrahymena protozooaren I taldeko introi katalitikoaren hiru dimentsioko egitura kristalizatzen eta ebazten hasi zen Cech-en laborategian eta jarraitu egin zuen bere irakaskuntza Yale Unibertsitatean, 1994an, hasi zuenean ere.Taldeak kalitate handiko kristalak sortzea lortu zuen, baina zailtasunak izan zituen faseen arazoarekin ioi metalikoen lotura ez espezifiko baten ondorioz. Bere lehen graduondoko ikasleetako batek, geroago bere senarra izango zenak, Jamie Catek, kristalak osmio hexaminaz bustitzea erabaki zuen magnesioa imitatzeko. Estrategia horren bidez, egitura konpondu ahal izan zuten, RNA bigarren egitura batetik tolestuta. Magnesio ioiak erribozimaren erdian elkartzen dira RNA tolestea erraztuz, nukleo hidrofobikoak proteinak tolestean duen eginkizunaren antzera.

Doudna Henry Ford II Biofisika Molekularreko eta Biokimikako irakasle kargura igo zen Yalen 2000. urtean. 2002an, Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko irakasle gisa onartu zuen kargua Biokimika eta Biologia Molekularreko irakasle gisa, bere familiatik eta sinkrotroitik gertuago egoteko Lawrence Berkeley Laborategi Nazionalean. RNA egitura handiak konpontzeko lehen lanek hepatitis delta birusaren (HDV) erribozima, IRES eta proteina-RNA konplexuen egiturazko azterketak egitera bultzatu zuten seinalea ezagutzeko partikula gisa. Bere laborategia orain RNA inplikatzen duten prozesu biologikoen ulermen mekanizistan oinarritzen da. Lan hau hiru arlo nagusitan banatzen da: CRISPR sistema, RNA interferentzia eta translazio kontrolak mikro RNA bidez.

2012an, Doudna eta bere lankideek aurkikuntza berri bat egin zuten, DNA genomikoa editatzeko behar zen denbora murriztu zuena. Bere aurkikuntza Streptococcus bakteriaren " CRISPR " sistema immunologikoan aurkitzen den Cas9 izeneko proteinan oinarritzen da eta Francisco Mojicak Alacanten aurkitu zituen guraizeak bezala funtzionatzen du. Proteinak birusaren DNAri harrapakinak erasotzen dizkio eta moztu egiten du.  2013an, Doudnak TED hitzaldia eman zuen CRISPR erabiltzearen alderdi bioetikoei buruz.

2020an Kimikako Nobel Saria eman zioten "geneen ediziorako metodo bat garatzeagatik". Sari hau Emmanuelle Charpentierrekin partekatzen da.

Ohoreak eta Sariak 

 Doudna Scholar Searle bat izan zen, eta, 1996an, Ikertzaile Gazteen Beckman Saria jaso zuen, NAS Ikerketa Ekimenen Saria 1999an, eta Alan T. Waterman Saria 2000. urtean. 2002an Zientzien Akademia Nazionalerako eta 2010ean Medikuntza Instituturako aukeratu zuten.

 2014an Lurie saria Biomedikuntza Zientzietan, Osasun Institutu Nazionaletarako Fundazioak emana.

 2014an Ikerketa Biomedikoko Paul Janssen Doktorearen Saria eta Bizitza Zientzien Berrikuntza Saria, biak Emmanuelle Charpentier- ekin partekatuak.
 2015 Time aldizkariak, Emmanuelle Charpentierrekin batera, munduko 100 pertsona garrantzitsuenetako gisa izendatu zuen Emmanuelle Charpentierrekin batera.
 2015eko Asturiasko Printzesa Saria , Emmanuelle Charpentierrekin batera .
 2015eko Genetikako Gruber Saria, Emmanuelle Charpentierrekin.
 2016 BBVA Fundazioaren Ezagutzaren Mugak Saria Emmanuelle Charpentier eta Francisco M. Mojicarekin batera .
 Emakumeen Zientziei zuzendutako L'Oréal-UNESCO 2016 saria
 2020 Medikuntzako Otso saria Emmanuelle Charpentierrekin batera .
 2020ko Kimikako Nobel Saria Emmanuelle Charpentierrekin batera.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kimikako Nobel Saridunak
Ikerketa tenikoaren eta zientikoaren Asturiasko Printzesa saridunak
Harvard Unibertsitateko ikasleak
Ameriketako Estatu Batuetako biokimikariak
Emakume kimikariak
Washington Hiriko jendea
Royal Societyko kideak
Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saridunak