Germaine Tillion

Germaine Tillion (Allègre, Frantzia, 1907ko maiatzaren 30a – Saint-Mandé, 2008ko apirilaren 18a) antropologoa, etnologoa izan zen, Magreben etnografian aditua. Bereziki ezaguna izan zen kontzentrazio-eremuetako basakeria eta Aljerian 1950ean egindako lana aztertu zituelako. Frantziako erresistentziako kide izan zen, eta denbora bat eman zuen Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremuan.  Tillion ikerlaritzat hartzen da, behaketa eta hausnarketa zientifikoaren zentzua eta bizitza demokratikorako ezinbesteko eskakizun etikoa konbinatu zituen ikerlaritzat, eta, hala, haren bizitza eta lana humanismoko ikasgai bat dira. 1947an Pulitzer saria jaso zuen eta Parisko Panteoian lurperatuta dago.

Biografia 
Lucien Tillion magistratuaren alaba zen, eta Émilie Cussac Tillion, artearen historialaria eta erresistentzia frantseseko borrokalaria. Francoise izeneko ahizpa izan zuen eta katoliko gisa hazi ziren.

Gaztaroa eta ikasketak 
Tillionek gaztaroa  familiarekin Clermont-Ferrand-en igaro zuen. Parisera joan zen Marcel Mauss eta Louis Massignonekin gizarte-antropologia ikastera, eta École pratique des hautes études, École du Louvre eta INALCOren tituluak lortu zituen. Lau aldiz egin zituen landa-lanak Aljerian 1934 eta 1940 artean, Aures eskualdean, Aljeriako ipar-ekialdean, berbereak eta chaouiak aztertuz, antropologiako doktoretza prestatzeko.

Bigarren Mundu Gerra 
Bigarren Mundu Gerran frantziar erresistentzian nabarmendu zen, eta 1947an Pulitzer saria irabazi zuen, gerran egindako ekintza heroikoengatik. Ondoren, torturaren aurkako eta Aljeriako independentziaren aldeko borrokan ere parte hartu zuen.

Erresistentzia frantsesa 

1940an Tillion Parisera itzuli zenean, Alemaniak Frantzia inbaditu zuen. Lehen erresistentzia-ekintza gisa, familia judu bati lagundu zion familiako paperak ematen. Frantziako Erresistentziako kide aktiboa bihurtu zen, eta, beste etnologo batzuekin batera, Red del Museo del Hombre izenekoa jarri zuen martxan, Paul Rivetek sortu berri zuen Pariserako erresistentziaren lehen erakundeetariko bat. Haren misioek presoei ihes egiten laguntzea eta 1940tik 1942ra aliatuentzat inteligentzia antolatzea zuten helburu.

Robert Alesch apaiz katolikoak traizio egin zion, eta, itxuraz, erresistentzia-sarean sartu eta bere konfiantza irabazi zuen. 1942ko abuztuaren 13an atxilotu zuten, eta 1943an  Convoi des 31000 eraman zuten.

Ravensbrück 
1943ko urriaren 21ean, Tillion Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremu alemaniarrera bidali zuten, Berlindik gertu, Émilie amarekin batera. 1943ko urriaren 21etik 1945eko udaberrian soroa erori zen arte, opereta-komedia bat idatzi zuen ezkutuan, presoei egoerari aurre egiteko eta bizirik irauten laguntzeko. Le Verfügbar aux Services-ek "Verfügbar"-eko kanpalekuko bizitza deskribatu zuen (alemanez "erabilgarri", edozein lan motatarako erabil zitezkeen presoen klase apalena, helmuga zehatzik gabea). Aldi berean, kontzentrazio-eremuaren azterketa etnografiko zehatzari ekin zion: "Erabiltzen den mekanika ulertzea, bere engranajea mentalki desmuntatzea, itxuraz desesperatuta dagoen egoera bat xehetasunez aztertzea, odol hotzaren, baretasunaren eta gogo-sendotasunaren iturri garrantzitsua da.” 

Ama gasez bete zuten mendian 1945eko martxoan. Tillionek Ravensbrücketik ihes egin zuen urte hartako udaberrian, Suediako Gurutze Gorriaren erreskate-operazio batean, Folke Bernadottek negoziatua.

1973an, Ravensbruck: An eyewitness account of a women's cumation campo argitaratu zuen. Bere esperientzia pertsonalak eta presoenak zehazten zituen, baita landa-eremuen funtzionamenduari, presoen mugimenduei, administrazio-eragiketei eta gizarte-zerbitzuek egindako ezkutuko eta ageriko krimenei buruzko ikerketa garaikide eta gerraosteko bikainak ere. Ravensbruckeko gas-kamera baten berri eman zuen, beste ikerlari batzuek mendebaldeko eremuetan ez zegoela bat ere idatzi zutenean, eta gerraren azken egunetan exekuzioek gora egin zutela, omenaldi beldurgarria egin baitzioten nazien "hiltzeko makinen" eraginkortasunari eta izaera automatizatuari.

Eremuen asmo bikoitzak, baina gatazkatsuak dokumentatu zituen; alde batetik, 'Azken Irtenbidea' ahalik eta azkarren gauzatzea, eta, bestetik, lan-indar esklabo handi eta errentagarria kudeatzea, gerra-ahaleginari laguntzeko.

Azken finean, presoen, espetxeko langileen eta "profesionalen" biñeta beldurgarriak eskaini zituen. Horiek funtsezkoak izan ziren gero eta nazi bitxiagoak operatzeko eta gauzatzeko, psikologia bihurria eta parte-hartzaileen portaera erabat gaiztoa aztertzeko ahaleginean, izan ere, funtsezkoak izan ziren askotan heriotza-makinak ahalbidetzeko eta ondoren elikatzeko.

Gerraren ondoren 
Gerraren ondoren, Tillionek Bigarren Mundu Gerraren historian, nazien gerra-krimenetan eta sobietar gulagetan (preso politikoak kartzelaratzeko tokia) lan egin zuen, 1945etik 1954ra. Preso frantsesentzako hezkuntza-programa bati ekin zion. École des hautes études en sciences sociales erakundeko irakasle (ikasketa-zuzendaria) gisa, 20 misio zientifiko egin zituen Afrikako iparraldean eta Ekialde Hurbilean.

Azken urteak 
Ohorezko irakaslea izan zen École des hautes études en sciences sociales de France (EHESS) hil zen arte.

Hainbat gai politikotan hartu zuen parte Tillionek: aljeriarren pauperizazioaren aurka, armada frantsesak Aljerian egindako torturaren aurka, Mediterraneoan emakumea emantzipatzeko... Eta beti jarraitu zuen bere veuperizazioaren aurka, Deklarazio intelektual ugari egin zituen Frantziako beste batzuekin batera. 

Germaine Tillion 2008an hil zen.

Sariak, ohoreak eta aintzatespenak 

 Grand-croix de la Légion de honneur (bost emakumek bakarrik jaso duten aintzatespena)
 Ordena nazionaleko Grand-Croix taldeak darama Merite
 Prix mondial Cino Del Duca (1977)
 Croix de Guerre 1939-1945

 Resistancearen Médaille

 Resistanceko faits barnetegiko déportation te de la médaille
 Alemaniako Errepublika Federaleko Merituaren Ordena (alemanez: Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland) edo, laburki, Cruz Federal al Meritu (2004)

 2007ko ekainean, bere 100. urtebetetzea ospatzeko, Le Verfügbar aux Ausis opereta  estreinatu zen Parisko Châtelet daraman Théâtre-n. 
 2010. urtean, Ravensbrück-eko nazien kontzentrazio-eremua askatzeko hirurogeita bost urte bete zirela-eta, Verfügbar aux gaixots idatzi zuten tokian bertan irudikatu zen. 

 2014ko otsailaren 21ean, Francois Hollande frantziar presidenteak jakinarazi zuen Panteoiaren barruan lurperatuko zutela. 2015eko maiatzean lurperatu zuten, hileta sinboliko batean. Germaine Tillionek Panteoian duen hilkutxak ez ditu bere gorpuzkiak, baina bai hilobiaren lurra, familiak ez baitzuen nahi gorputza mugitzea. 
 2015eko maiatzaren 11n, Universitat d'Angers unibertsitateko Giza Zientzien Etxea (MSH), gizarte zientzietako zentro bat, Germaine Tillion Ikerketa Etxea ren aurka egingo dute.
 Frantziako hainbat kalek omenez ber izena dute (ikus iruditegian).

Argitalpenak 

 L'Algérie aurésienne (frantsesez), 2001. ISBN 2-7324-2769-1.
 Tillion, Germaine. Il était une fois l'ethnographie. Biographie (frantsesez), 2000. ISBN 2-02-025702-5.
 Les ennemis complémentaires (frantsesez)), 1960.
 Le harem et les cousins (frantsesez)), 1966.
 Algeria: The Realities. Knopf, 1958.
 L'Algérie en 1957 (frantsesez)), 1956.
 L'Afrique bascule vers l'avenir (frantsesez)), 1959.
 Tillion, Germaine. Ravensbrück: An eyewitness account of a women's concentration camp (en anglès). Anchor Books. Garden City, New York: Doubleday Publishing, 1975. ISBN 978-0-385-00927-0. OCLC 1256078.

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak

Frantziarrak
Emakume antropologoak
Emakume etnologoak
Emakume zientzialariak
Frantziako antropologoak
Frantziako etnologoak
Frantziako zientzialariak
Parisko Panteoian lurperatutakoak