Arrueta (Untzitibar)

Arrueta Untzitibar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1366n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Untzitibarreko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak mugetaxarrarrak ziren.

Izena 
Arrueta toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Arrueta (1102)
 Arrieta (1346)
 Arrueta (1366)
 Arueta (1534)
 Arrueta (1714)
 Arrueta (1892)
 Arrueta (1975)

Geografia 
Arrueta Untzitibarrran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

Klima 
Untzitibarrek klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak 
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.

Historia 
Leireko monasterioak 1102. urtean jauregi bat jaso zuen bere gelekin. 1268ko Errediezmoen liburuan ageri da oraindik. Handik gutxira hustu bide zen, izurrite baten ondorioz beharbada. XIV. mendean Flandina Gurutzate andreak han izan zuen lursaila Iruñeko San Zernin kofradiara igaro zen 1416an. Orreagako Santa Maria udalerrian bertan ere izan zituen errentak. XVI. mendean agertu zen Naxurietakoaren barruan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Untzitibar
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Untzitibarreko herri hutsuak