María del Villar Berruezo

María del Villar Berruezo (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1888ko abenduaren 9a - Donostia, Gipuzkoa, 1977ko uztailaren 26a) dantzaria, idazlea, hizlaria eta aktorea izan zen.

Biografia 
Ikasketak hasi zituenetik bazekien artearen munduan sartu nahi zuela, eta lanean hasi zen, Carpia izeneko emakume apal baten konplizitatearekin eta familiaren harridurarekin. María, lau neba-arrebetatik txikiena izan zen. Behatzaile, bihurri eta jatorra, gauza handietarako prestatzen zen ezkutuan, eta aita hil zenean, Madrilera joatea erabaki zuen. 1910. urtearen amaieran, bere herriko geltokian igo zen trenera, eta hiriburura abiatu zen, han, ametsak eta asmoak egia bihurtuko zirela susmatzen baitzuen.

Antzezle 
Antzerkiaren munduaz interesaturik, laster letretako eta farandulako jendearekin harremanak izan zituen, María Tubau aktoreak gomendatuta deklamazio-eskolak hartuz. 1911n lehenengo lan dramatikoa antzeztu zuen.

Dantzari 
Julia Castelao irakasleak ematen zituen dantza-eskoletara ere joan zen. Ikaskuntza hori interes handiz jaso zuen, ondo prestatzea arrakastaren ateak irekiko zizkion giltza izango zela jakinda.Bere antzezlan laburraren ondoren, dantzari-karrera luzea egin zuen. "Noré" izenarekin, hispaniar-portugaldar antzoki nagusiak zeharkatu zituen eta "María del Villar" izenarekin hispanoamerikarrak

1920an, Parisko Olinpia Antzokian egin zuen emanaldiaren arrakastak Nazioartean ospetsu egin zuen.

Idazle 
1936tik aurrera hizlari eta errezitatzaile jardun zuen. Bigarren Mundu Gerran Angolan egon zen errefuxiatuta, kazetaritzan buru-belarri murgilduta. Bere benetako literatura-ekoizpena 1953an hasi zen, non Alma desnuda argitaratu zuen, olerki liburua, Francis Miomandrek hitzaurrea egin zion eta itzulpena.

Argitalpenak

Poemak 

 Alma desnuda  (1953)
 Mis nocturnos africanos (1957)
 La tragedia de la luz y de las sombras (1961)

Narrazioak 

 El arte más allá de su tiempo.
 Parece que era ayer cuando en mis ojos claros
 La hora diáfana

 L’oeuf merveilleux  (1970) El huevo maravilloso (1971)
 Saudades...Toujours (Madril, 1975)
 La Carpia, su burro y yo (Iruñea, Gómez, 1975) Tafalla eta Corellako haurtzaroan inspìratuak
 Barbarroja (Iruñea, Gómez, 1975) Tafalla eta Corellako haurtzaroan inspìratuak
 Capucete en San Gregorio (Iruñea, Gómez, 1975) Tafalla eta Corellako haurtzaroan inspìratuak
 El palacio del tío Carape (Iruñea, Gómez, 1975) Tafalla eta Corellako haurtzaroan inspìratuak

Sariak eta aintzatespenak 

 1970ean Prix de la Découverte de la Prose" saria jaso zuen, Bordeleko Les Cahiers de Jeunesse aldizkariarena, L’oeuf merveilleux , Tafallan igarotako haurtzaroa oroituz. 
 1970ean Tafallako Udalak Hiriaren Urrezko Domina eman zion, Tafallaren eta Nafarroaren literatura-unibertsoaren oroitzapena aintzatesteko. 
 1997an María del Villar Berruezo fundazioa sortu zen.  
 2016an Altaffaylla Kultur Taldeak eta María del Villar Berruezo Fundazioak plaka bat jarri zuten María del Villar Berruezo dantzari eta idazle tafallarrari omenaldi gisa. Plaka Mutuberría kalearen hasieran jarri zen, María del Villar Berruezo bere haurtzaroan bizi izan zen lekuan, Gorriti Antzokiaren parean. 
 1986tik María del Villar Berruezo Fundazioak María del Villar Poesia Lehiaketa antolatzen du, María del Villar Berruezo dantzari eta idazlearen omenez. 
 María del Villar-en Lagunen Elkartea sortu zuten haren lagunek Parisen, Paul Mouroussy idazlearen lehendakaritzapean, Dantzaren eta Letren dama handiaren oroitzapena gordetzeko.
 2021ean Iruñeko Aitzindarien Parkean margotutako muralean azaltzen da María del Villar, beste hainbat emakume aitzindariren ondoan.

Heriotza 
Donostian hil zen La odisea gitana eleberria argitaratu gabe utziz.

Erreferentziak

Bibliografía 

 MATA INDURÁIN, Carlos. «Panorama del cuento literario navarro del siglo XX», en Príncipe de Viana, Pamplona, enero-abril 1999, núm. 216. Cristina AZNAR MUNÁRRI.Antonio BENGOECHEA

Kanpo estekak 

Tafallarrak
Donostian hildakoak
Dantzariak
Emakume dantzariak
Nafarroako idazleak
Emakume idazleak