Pilar Boyero

Pilar Boyero Gómez (Cáceres, 1974ko maiatzaren 28a) cacerestar kantari, aurkezle eta kopla gaietan aditua den irakaslea da.

Biografia 
Zuzenbidea ikasi zuen Extremadurako Unibertsitatean. Kantu eta pianoko ikaslea izan zen Caceresko "Hermanos Berzosa" Musika Kontserbatorio Ofizialean bost urtez, eta UEXeko Koruko bakarlaria. Sevillan koplan espezializatua zen Borriño maisuarekin ikasi zuen, eta Madrilen Bazán maisuarekin.

Ibilbidea 
1992an, herriko irratietan, auzoko festetan, jaialdietan eta abarretan lan egin ondoren, koplari profesionalki ekitea erabaki zuen. Urte horretan bertan, Juan Solano maisuaren omenaldi beroan parte hartu zuen. Omenaldi hori Cáceresen egin zen, eta Lolita Sevilla, Paquita Rico, María José Santiago, etab. bezalako artista handiekin partekatu zuen kartela. Extremadurako Juntaren, Cáceresko eta Badajozeko Diputazio Probintzialen jarduera-programetan ere sartu zen, hala nola “Estivalia” edo “Otoño Musical”, besteak beste.

1995ean merkatu nazionalean atera zuen lehen diskoa, “El cante mío” izenburupean; Meridako Jammin estudioetan grabatua. Lan diskografiko hori Espainiako musika irrati nagusietan eman zuten: Cadena Dial, Radio Nacional de España, etab.

Lurraldetik kanpo aritu zen maiz, Extremadurako etxeetan, hala nola Igualadan (Bartzelona), Gasteizen eta abarretan, baita Madrilgo antzoki eta aretoetan ere. Urte hartako maiatzean, hiriburuan abestu zuen, Canal 47ko telebista-kameren aurrean, Bazán maisuak aurkeztutako “Las noches del 47” saioan artista gonbidatu gisa. José Antonio Conde gitarra-jole flamenkoak sortutako “Quejío” kantu espainiar eta flamenkoaren ikuskizunean sartu zen.

1996ko otsailean, Felipe Campuzano piano-jotzaileak lagunduta, Caceresko San Francisco Auditorioan egindako emanaldi batean. Urte bereko apirilean, Marokon bira bat egin zuen, Espainiako enbaxadaren mendeko ikastetxeetan abestuta. 1998an hasi zuen udako bira, eta kontzertu akustiko batean (pianoa, kontrabaxua eta ahotsa) aurkeztu zen, Madrileko Ateneo Kultur Etxe ezagunean. Hiru hilabete geroago amaitu zuen bira hori, Salamancako Erakusketa eta Biltzar Jauregian, hango orkestrarekin batera. 

1999ko apirilaren 28an, ”bere bigarren diskoa aurkeztu zuen Cáceresko Auditorioan, “Pilar Boyero canta al Maestro Solano".

2000ko hamarkada 
2002. urtearen hasieratik, hitzaldi-ziklo bat eman zuen, bi epigrafe hauekin: “La copla, recuperación de un patrimonio común” eta “La copla y las administraciones: El derecho de la pasión”. Kultura-aldizkarietan ere argitaratu ziren.

Irailean, “Extremadura, los sonidos de un pueblo” musika-ikuskizunean parte hartu zuen, Extremadurako Juntak Meridako Antzoki Erromatarrean Extremadura Eguneko ekitaldietarako ekoitzia.

Gainera, urte horretan bertan estreinatu zen “Una vida entera” ikuskizuna, nazioarteko hainbat artistarekin egindako musika-proiektua, hala nola Jerry González tronpeta-jole amerikarra, Chano Domínguez piano-jole cadiztarra, biak ere Fernando Truebaren Calle 54 filmeko protagonistak, Jorge Pardo saxofoi-jolea eta Ara Malikian musikari txalotua. Horiek guztiak Pilar Boyerorekin oholtzan egon ziren 2002ko abuztuan cáceresko Guadalupe herrian.

2004ko ekainaren 4an Una vida entera diskoa aurkeztu zuen, Chano Domínguez piano-jole cadiztarrak eta Jerry González tronpeta-jotzaileak lagunduta, Cáceresko Antzoki Handian, eta, Extremadurako hainbat antzokitan. Album hori artez, sentsazioz, emozioz, zaporez, xuxurlez beteta dago, baina, batez ere, arimaren urruntasun batez eta amesteko eta maitatzeko askatasunaz. Berritu  egin zuen kopla saltsa- eta jazz-ñabardurekin, eta  fusioaren munduan aurrera egiteko bidea ireki zuen. Hala, inflexio-puntua izan zen bere ibilbidean.

2006az geroztik, Canal Extremadura Radion koplari eskainitako Soy lo prohibido idatzi, aurkeztu eta zuzendu zuen, eta "La copla por montera" atala egin zuen kate bereko El Coso programan.

2008ko maiatzean 40 artista baino gehiagok omenaldia egin zioten "Divina Pilar" erakusketan, Caceresko Antzoki Handian. Erakusketan, Pilar Boyero koplaren erregina dela erakusten duen tratamendu fotografiko eta piktorikoa jaso zen. Gainera, pinturak, bideoak, eskulturak eta grafitiak ere erakutsi ziren; guztira, berrogeita hamar pieza baino gehiago. Hasieran, antzerkiaren solairu bat besterik ez zuen hartu behar, baina, deialdiaren arrakastaren aurrean, lanak bi solairutan banatu ziren.

2008ko azaroan, “Các-Manhattan” albuma argitaratu zuen, Santiago Tobar izen bereko poema-liburuko letrekin eta Carlos Ojeda konpositorearen konponketekin. Diskoaren kontzeptua giza harremanei buruzkoa da, nola ezartzen eta jariatzen diren, nola irauten duten batzuek eta besteak galdu. Poesia, koplak eta beste musika batzuk bat egitearen aldeko apustua. Gaiak harrigarriak izan ziren soinu-nahaste eta haien originaltasunarengatik. Kasu batzuetan, konposizioen kalitatearengatik, eta beste batzuetan, proiektu horrek hartu zuen arrisku musikalarengatik, merkataritzatik urrun.

2009an Cáceresko Erdi Aroko Inauterietako pregoilaria izan zen, Goiko Golfinen Jauregian. Urte horretan bertan, Marce Solisek zuzendutako “¡Cuanta mentira!” film laburrean parte hartu zuen.

2011tik, 'Historia de la copla' irakatsi zuen Extremadurako Unibertsitateko Helduen Unibertsitatean.

2011ko apirilean, “Coplas de puñalá” EP argitaratu zuen, Casa Limónen eta Jenny Music-en grabatua, Antonio Serrano, Jerry González, Jorge Pardo edo Niño Joselen gisako artistei esker. Gainera, Juan Antonio Valderramaren kolaborazioa ere badu. Lan horretan kopla klasikoa berrikusi zuen, oso ikuspegi eguneratuarekin, eta artistaren bizitzaren zati garrantzitsu bat islatzen du. Izena Carlos Canoren esaldi bati zor zaio, Arturo Pérez Reverterekin egindako elkarrizketa batean. Kantari kafetegiaren, birraitonaren eta 'puñalá' delakoaren koplaren alde egiten zuen.

Hilabete batzuk geroago, “Embrujá por tu deseo” abestia grabatu zuen, Jerry Gonzálezen laguntzarekin. New Yorkeko magiaz bete zuen gai hau, kutsu flamenkoarekin, eta erabateko fusioa sortu zen.

2012an, "Cuadernos de copla" saioa aurkeztu zuen "Nuestra tarde" saioan, Canal Extremaduran.

Cáceresko Antzoki Handian estreinatu zuen Hacia Carlos Cano ikuskizuna, Granadako artistaren omenez. Benjamín Torrijo, Carlos Canoren piano-jolea, eta Rubén García zuzendari eszenikoak hartu zuten parte. Gainera,  artistaren alargunaren (Alicia Sánchez) eta alaben laguntza izan zuten.

2015eko martxoan, Gaztela-Mantxa Ertainaren A tu Vera saria jaso zuen.

Urte horretako apirilean Premio Grada al ocio/Aisirako Harmaila saria jaso zuen Badajozko Biltzar Jauregian. Eta, azaroan, 2015 Menina saria jaso zuen, genero-indarkeria erauzteko hartutako konpromisoarengatik.

2016ko otsailean kaleratu zuen Por siempre Carlos Cano diskoa, Carlos Cano kantautore granadarraren omenezko albuma.

Gainera, izen bereko ikuskizunarekin bira egin zuen. Haren berezitasunetako bat da artistaren jatorrizko banda duela, Benjamín Torrijo maisua buru duela. Hark lagundu zion 15 urtez, eta azken urteetako musika-zuzendaria eta moldaketagilea da. Errepertorioak bere arrakasta enblematikoenak bildu zituen: “Habaneras de Cádiz”, “Alacena de las monjas”, “El tango de las madre locas”, “Dormido entre rosas” eta berak berreskuratu zituen “Ojos verdes”, “La bien pagá”, “Tani”, “Antonio Vargas Heredia”, “Rocío”, eta biok kantatutako “María la portuguesa" lanarekin maila gorenera heldu zen.

Urte horretako irailaren 7an Extremadurako Orkestrarekin batera aritu zen, Álvaro Albiachen zuzendaritzapean, Meridako Erromatar Antzokian, Extremadurako Eguneko galan. Canal Extremadurako telebistan nazioarteko kanalaren bidez eman zen, eta horrek Latinoamerikako merkatua ireki zion. Urte horretan bertan, Juan Solano maisuari omenaldia egin zion diskoa zehaztu zuen, "Solano sinfónico" izenburupean, Extremadurako Orkestrarekin grabatua eta Carmen Paris, Clara Montes eta Enrique Heredia Negriren lankidetzarekin.

2017an, Premio Cáceres con nombre de mujer/ Emakume izendun Cáceres saria eman zioten, emaztearen defentsan egindako lana aintzatesteko.

2019an Las Vaguadas saria jaso zuen, hezkuntzarekiko eta haurren eskubideekiko konpromisoarengatik.

2020ko hamarkada 
2020ko martxoan, Cuba por coplas diskoa aurkeztu zuen, Habanan zuzenean grabatua, urriaren 20an, Kubako Kulturaren Egunean, Kubako Orkestra Sinfoniko Nazionalaren eskutik, Enrique Pérez Mesa maisuaren zuzendaritzapean. Bertan, Milagros de los Ángeles sopranoak lagundu zion. Diskoko abesti guztiak Solanoren maisuaren abestiak dira, eta cacerestar horren oroimena bizirik mantentzen dute. Album hori Cubadisco 2020-2021 Nazioarteko Disko Onenaren sarirako izendatu zuten.

2021eko uztailean, Notas de viajes izeneko azken diskoa argitaratu zuen, Carlos Canoren omenez. Pablo Canok (haren semea) eta Israel Rojasek (Buena Fe taldeko kantaria) parte hartu zuten.

2021eko azaroaren 15ean Rocío Juradori, La Más Granderi, omenaldia egin zion "Algo se nos fue contigo" ikuskizunarekin, Madrileko EDP Gran Vía antzokian. Jurado da inspirazio, errepertorioan ez ezik, eszenaratzean eta jantzietan ere oinarritua dago. Orkestra hamabost musikarik osatu zuten, Juan Carlos Carrascok zuzendu zuen. Zuzendari hori artista ospetsu askorekin aritutakoa da, esaterako, Ricky Martin. Jurado berarekin aritutako Juan Carlos Rico bateria ere aritu zen ikuskizun horretan. Flamenko-koadro bat, besteak beste, Andrés Malpica flamenko-dantzaria. Ekitaldian izan ziren pertsona ospetsuak hauexek izan ziren: Enrique Heredia Negri, Olga María Ramos, Javier de Montini, Hilario López Millán, Manuel Francisco Reina, Carlos Vargas, Roser, Mara Barros eta Jesús Manuel Ruiz.

Egun batzuk geroago, Omara Portuondo eta Enrique Heredia Negrirekin batera aritu zen Talayuelan izan zen Canciones de ida y vuelta ikuskizunean.

2022ko apirilean San Remo Music Awards Cuba jaialdian parte hartu zuen eta bertan epaimahaikide izan zen. Gainera, kontzertuak eta hitzaldiak egin zituen Kuban, Waldo Mendoza eta Buen Fe taldeko Israel Rojas artistekin agertokia partekatuta. Handik gutxira, Cubadisco sarietarako izendatu zuten, Nazioarteko Disko Onenaren kategorian. Caceres 2022ko WOMAD jaialdiaren programazioan parte hartu zuen, eta Caceresko Carvajal Jauregian parte hartu zuen, emakumearen ikuspegiko koplaren historiari buruzkoa.

Maiatzean, azkenik, Cubadisco 2022 Nazioarteko Disko Onenaren Saria jaso zuen. Sariak emateko gala Habanako Amerika Antzokian egin zen eta bertan artistak parte hartu zuen.

Uztailean, hainbat kontzertu egin zituen Haila Mompié artista kubatarrarekin batera, Matalicako (Italia) Partagasen Lagunen XVI. Urteurrenean, eta Club Amigos de Partagás saria jaso zuen.

Abuztuan, Salorinoko kopla jaialdian parte hartu zuen, eta kartelean Soraia Branco, Nane Ramos, Guadiana Almena eta Lucía Panadero Lechugarekin aritu ziren.

Urrian Lisboan egin zen WOMEX (Worldwide Music Expo) musika industriaren azokan parte hartu zuen.

Azaroan Kuban zehar bira bat egin zuen , "Algo se nos fue contigo" ikuskizuna, Rocío Juradori omenaldia, Kubako Antzoki Nazionalean, Matanzasko Sauto Antzokian, Tropicana Cabaretean, Kubako  Hotel Nazionaleko Parisién Cabaretean, bere lagunak ondoan zituela, besteak beste, Alejandro Falcón piano-jolea .eta Joaquín Betancourt en jazz-banda Habanako Zentro Historikoko anfiteatroan Coplas de ida y vuelta ikuskizuna estreinatu zuen, Kubako hiriburua sortu zeneko 503 urteen omenez, bere musika-errepertorioko flamenko-ukituak eta melodiak errepasatuz, Joaquín Betancourt zuzendariaren eskutik. Guatánamoko Huambo zineman izan zen Chocolate con Café jaialdian, Rocío Juradoren zenbait klasiko interpretatuz. Alejandro Falcónek, Rodrigo Sosa flautista argentinarrak eta Haila Mompiék lagundu zioten.

Abenduan "Te recuerdo: La memoria de un pueblo" programaren seigarren edizioa hasi zen. Caceresko Probintziako Diputazioak antolatu zuen Cáceresko zaharren egoitzetan eta tutoretzapeko etxebizitzetan.

Abenduaren 11n kontzertu solidarioa egin zuen Linaresen, Jaén Amistad Probintziako Elkartearen eta Kuba "Indio Naborí" elkartearen alde, Kubako Pinar del Río probintziako Ian izeneko urakanak eragindako kalteak arintzeko funtsak biltzeko.

Hilabete horretan bertan, Los Peces del Río Zambombá flamenkoa ekitaldiko buru izan zen.Cáceres San Blas, Mejostilla, Aldea Moret, Llopis Ivorra eta herriko Plaza Nagusian, Gabonak flamenkoarekin bat egiten duten gabon-kanta tradizionalekin ospatzeko, extrenadurar musikariekin batera.

2023ko urtarrilean, Copla y flamenco en clave de jazz ikuskizunaren ongintzazko kontzertua egin zuen Caceresko San Francisco Auditorioan. Bildutako guztia Voces elkartera eta Sonrisas en Acción elkartera bideratu zen, Mozambiken muturreko beharrak eta izutik ihes egin behar duten gerran dauden beste herrialde batzuetako errefuxiatuei laguntzeko. Hilabete horretan bertan Kuban izan zen, Kubako Hotel Nazionaleko Cabaret Parisiénen, Cuba Sabe 2023 nazioarteko sukaldaritza-ekitaldia Iberostar Grand Packard hotelean, eta 38. Nazioarteko Jazz Plaza Jaialdiaren programazioan parte hartu zuen. Jaialdi hori Santiagon (Kuba) inauguratu zuen Martí Antzokian, Copla y flamenco en clave de jazz ikuskizunaz, eta Kubako Idazle eta Artisten Batasuneko Jutía Conga Patio (UNEAC) eta Iris Jazz Clubera ere eraman zituen. Gainera, hiriko Botere Popularraren Udal Batzarrak Santiago de Cuba hiriko bisitari preziatua izendatu zuen. Hilabete horretan bertan, Portugalgo Linda-a-Velha-ko Bi artzipreste Jauregian parte hartu zuen, Kubako Errepublikaren Egun Nazionala zela eta.

2023ko martxoan, Kubako "Guillermo Barreto in memoriam" danborraren XX. jaiaren programazioan parte hartu zuen, Centro Habanako Kultur Etxean, Bulebar 66an, La Tropicaleko Areto Arrosan eta Regla udalerrian. Gainera, La Vitrolan, Cabaret Tropicanan eta Kubako Hotel Nazionalean parte hartu zuen. Hilabete horretan bertan jaso zuen Raúl Gómez Garcíak Kubako Kulturako Langileen Sindikatu Nazionalaren saria.

Apirilean estreinatu zuen kultura eta musika kubatarrari buruzko Desde que estuve, niña, en La Habana irratsaio berria, Canal Extremadura Radion, berak aurkeztua eta zuzendua. Hilabete horretan zehar bi single berri argitaratu zituen, Señora eta Algo se me fue contigo abestiak. Abesti bi horiek "Algo se nos fue contigo" disko berriaren aurrerapenak izan ziren, Rocío Juradori omenaldia, bere izen bereko ikuskizunean zuzenean grabatuak.

Maiatzean kontzertu bat eskaini zuen Holguineko (Kuba) Eddy Suñol antzokian, Romerías de Mayo programazioaren barruan, Holguineko Orkestra Sinfonikoarekin batera, Oreste Saavedra maisuaren zuzendaritzapean, Coplas de ida y vuelta ikuskizunarekin. Langilearen eguneko ospakizunetan eta Holguineko José María Ochoa Musika Kontserbatorioan ere parte hartu zuen. Gainera, Cubadisco musikaren nazioarteko azokaren programazioan parte hartu zuen, Habanan Longina aretoan. Hilabete horretan bertan, Haila María Mompiérekin lankidetzan aritu zen Compay Segundoren Sarandonga abestiarekin.

Ekainean kontzertu bat egin zuen Kubako Cienfuegoseko Tomás Terry antzokian, Ciudad del Mar Musika Alternatiboaren Jaialdiaren programazioaren barruan, Lázaro Zaldívar pianoarekin eta Jaime Reyes tronpetarekin.

Uztailean bira bat egin zuen Mexikon, "Un homenaje a las grandes Rocíos: Dúrcal y Jurado" ikuskizuna estreinatuz Mexiko Hiriko Varsovia antzokian. Ondoren, San Luis Potosíko Bigarren Mendeurreneko Kultur Etxera eraman zuen, Unibertsitateko Orkestra Sinfonikoarekin, Alfredo Ibarra maisuaren zuzendaritzapean.

Irailean, "Rocío Jurado, ese mito" hitzaldian parte hartu zuen, Juan Mellado eta Marina Bernalekin batera, Rocío Jurado Interpretazio Zentroan (Rocío Jurado Museoa), artistaren jaiotzaren 80. urteurrena ospatzeko.

Urrian hainbat kontzertu egin zituen Kubako Santiagoko Dolores aretoan, Copla eta Flamenco ikuskizunekin jazzaren ikuspegitik.

Egoitza zentroak 
2006az geroztik, artistak alzheimerra duten gaixoekin egiten du lan, koplaren bidez, genero horrek gaixoetan sortzen dituen emaitza onei esker.

2016. urtetik, kontzertu-zikloak eskaintzen ditu, Pedro Monty maisuak pianoan lagunduta, Extremadurako egoitzetan, Cáceresko Diputazioak, Badajozko Diputazioak, fundazioek eta udalek finantzatutako bi programatan: “Vivir la copla” eta “Te recuerdo”.

Telebistako epaimahai

Telebistako parte-hartzea 

 Artista eta espezialista izanda, Coplan ostegunero, zuzenean, Canal Extremadura TVko kopla atal batean, promesa berriak aurkeztu zituen(2013, 2014)
 Canal Extremadura TV, Cuaderno de Coplas, zuzendari eta aurkezlekidea izan zen.

Diskografia

Sariak eta aintzatespenak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Cácerestarrak
Emakume abeslariak
Kopla abeslariak
Flamenko musikariak
Gaztelaniazko abeslariak