Brigitte Engerer

Brigitte Engerer (Tunis, Tunisia, 1952ko urriaren 27a - Paris, Frantzia, 2012ko ekainaren 23a) frantziar piano-jotzaile klasiko ezaguna izan zen.

Biografia 
Brigitte Engerer Tunisen jaio zen, garai hartako Tunisiako Protektoratu Frantsesean, 1952ko urriaren 27an. Txikitatik hasi zen musika ikasten, bai eta jendaurrean pianoa jotzen ere. Hamaika urte zituela, familia Parisera aldatu zen, eta Engererrek Pariseko kontserbatorioan jarraitu zituen piano-ikasketak, Lucette Descaves pianista eta pedagogo frantsesarekin. Hamabost urterekin, lehendabiziko saria eman zioten aho batez, eta hurrengo urtean Marguerite Long-Jacques Thibaud nazioarteko saria irabazi zuen. Jarraian, Moskuko Txaikovski Kontserbatorioan ikasten jarraitzeko gonbita jaso zuen, eta han Stanislav Neuhaus izan zuen irakasle, Heinrich Neuhausen semea. Hasiera batean diru-laguntza urte baterako bazen ere, bederatzi urte egin zituen Errusian.

1980an, Engererrek bere karreran garrantzi handia izango zuen eskaintza bat jaso zuen; izan ere, Herbert von Karajan pianistak Berlineko Orkestra Filarmonikoan berarekin batera jotzera gonbidatu zuen. Horren ondoren, Bostoneko Orkestra Sinfonikoarekin, New Yorkeko Orkestra Filarmonikoarekin eta Pariseko Orkestrarekin ere jo zuen, azken horretan Daniel Barendoim-en zuzendaritzapean.

Hortik aurrera, Engererren karrerak bi zutabe izan zituen: piano-errezitalak, batetik, eta irakasle-lana Pariseko Kontserbatorioan, bestetik. Azken errezitala Pariseko Théâtre des Champs-Élysées antzokian egin zuen, 2012ko ekainaren 12an, bederatzi urterekin lehen kontzertua eskaini zuen areto berean; bere bizitzako azken errezitaldi hartan, Schumannen lana interpretatu zuen.

Yann Queffélec idazlearekin ezkondua egon zen, eta alaba bat izan zuten, Leonore (1985). Gerora, Xavier Fourteaurekin ezkondu zen, eta seme bat izan zuten, Harold (1994).

Parisen hil zen, 2012ko ekainaren 23an, minbiziak jota. Pariseko Montparnasseko hilerrian ehortzi zuten.

Diskografia hautatua 
 Txaikovskiren 1. Kontzertua eta Schumannen Kontzertua la minorrean, Londreseko Errege Filarmonikarekin, Emmanuel Krivine-ren zuzendaritzapean
 Frédéric Chopinen Nokturnoa osorik
 Moussorgsky musikagilearen Erakusketa bateko koadroak, Harmonia Mundi diskoetxearekin
 Beethoven, Grieg eta Schumann-en Sonatak, Olivier Charlier biolin-jotzailearekin
 Rakhmaninov-en Bi pianorako eta lau eskutarako pianorako obra, Oleg Maisenberg piano-jotzailearekin
 Brahms-en Requiem aleman bat obraren 2 pianorako eta kororako bertsioa (Londreseko bertsioa), Boris Berezovsky piano-jotzailearekin eta Accentus Koroarekin, Laurence Equilbey-ren zuzendaritzapean
 Schumannen Ihauteria eta Haurren Irudiak
 Clara eta Robert Schumannen Kontzertuak, Cannes-Provence-Alpes-Côte d’Azur eskualdeko Orkestrarekin, Philippe Bender-en zuzendaritzapean
 Chopinen biolontxelo eta pianorako obra, Henri Demarquette biolontxelo-jotzailearekin
 Louise Farrenc musikagilearen lanak, Naive-n
 Haurtzaroko oroitzapenak (musika errusiarra), Yann Queffélec idazlearen testu idatziekin (2007, Mirare diskoetxearekin) ("Choc" du Monde de la Musique)
 L'invitation au Voyage (musika frantsesa), Henri Demarquette biolontxelo-jotzailearekin ("Choc" du Monde de la Musique)
 Txostakovitxen Sonata alturako eta pianorako, Gérard Caussé biola-jotzailearekin, Mirare diskoetxearekin
 Le carnaval des animaux Pariseko Ensamble orkestrarekin, Mirare diskoetxearekin
 Camille Saint-Saëns frantziar musikagile eta piano-jotzailearen pianorako 2. Kontzertua eta pianorako 5. Kontzertua, Pariseko Ensamble orkestrarekin, Mirare diskoetxearekin

Filmografia 
 Sophie Laloy zinemagilearen Je te mangerais filman (2009ko martxoaren 11n mustua) Brigitte Engererren irudiak agertzen dira behin eta berriro; izan ere, Marie pertsonaia nagusia Engererren mireslea da. Gainera, Engererrek filmean entzuten konposizio klasikoak interpretatu zituen.
 Brigitte Engerer intime dokumentala (Benjamin Bleton, France 2)

Nazioarteko sariak eta ohoreak 
 Marguerite-Long-Jacques-Thibaud nazioarteko lehiaketa, Frantzian (1969)
 Txaikovski nazioarteko lehiaketa, Moskun
 Belgikako Elisabeth Erregina lehiaketa, 3. postuan (1978)
 "Grand Prix du Disque" saria, Philips etxearekin grabatutako Schumann-en Ihauteria, Op. 9 eta Vienako Ihauteria lanengatik
 Frantziako Institutua, Arte Ederren Akademia erakundeko kide urgazlea
 Ohorezko Garaipena Frantzian urtero egiten den Victoires de la musique classique ospakizuneko 2011ko ekitaldian, pianoa jotzen egindako ibilbideagatik

Kondekorazioak 
 Ohorezko Legioko Zalduna
 Merituaren Ordena Nazionaleko Komendadorea
 Artearen eta Literaturaren Komendadorea

Erreferentziak 

Tunistarrak
Frantziako piano-jotzaileak
Ohorezko Legioko zaldunak
Minbiziak hildakoak
Parisen hildakoak