Gibelilun orrizabal

Gibelilun orrizabala edo urritz beltza (Russula nigricans) Russula generoko onddoa da. Janari gisa duen kalitatea oso txikia den arren, ez da toxikoa.

Deskribapena 
Kapela: Haragi gogorrekoa eta lodikoa, 20 cm-ko diametroraino irits daitekeena. Lehenik ganbila, gero ere ez da guztiz zabaltzen, batzuetan, inbutu forma izaten du. Azala beluseztatu samarra izaten du eta zuru-zikina, baina gero okre eta arre-beltzez zikintzen da, eta, azkenean, beltza eta batzuetan pitzatua.

Orriak: Zabalak, tarte handia orrien artean eta tartekatuta orritxoak, gogorrak eta lodiak, izokinaren kolore zurbilekoak edo krema kolorekoak gaztetan, handik gutxira belztu egiten dira.

Hanka: Motza, betea, gogorra, zuri-zikin kolorekoa eta gero arre-beltza.

Haragia: Zuria eta trinkoa, nekez usteltzen dena, aireak ukitzean, berehala kolore gorrixka hartzen du, gero gorri-beltza eta azkenean beltza. Fruta usaina du eta zaporea garratza eta gozoaren tartekoa, egosterakoan garraztasuna desagertu egiten da,

Sulfato ferrosoarekin, arrosa-gorria eta gero berdea hartzen du.

Etimologia: Latinetik dator russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako russula generoko espezie askok. Nigricans berriz latinezko nigricans-antis etik =  belzten dena.

Jangarritasuna 
Belztu baino lehen jan daiteke, baina erdipurdikoa da. Ez jasotzea gomendatzen da.

Nahasketa arriskua 
Russula densifolia eta Russula adusta-rekin nahas daiteke, baina hauen orriak meheagoak dira eta estuago dituzte eta haragia Russula nigricans-ean baino gutxiago gorritzen da.

Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean ateratzen da hostozabalen eta koniferen basoetan.

Ale batzuk usteldu gabe lehortzen dira, eta itxura ikaztuarekin egoten dira hilabeteetan basoan.

Banaketa eremua  
Britania Handian, Europan eta, gutxienez, Ipar Amerikako ekialdeko kostaldean.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Russula