Briand-Kellogg ituna

Briand-Kellogg ituna edo Parisko ituna 1928ko abuztuaren 27an sinatu zen Parisen, Frantzia. 15 herrialde sinatzaileek uko egiten zioten elkarren arteko harremanetan politika nazionalak ezartzeko gerra tresna gisa erabiltzeari. Ituna Nazioen Ligatik kanpo egin zen, eta oraindik ere baliagarria da.

Ituna Frantziako Atzerri Arazoetako ministroak eta Bakearen Nobel Sariak sustatu zuten, Aristide Briand, 1927an, Franklin B. Kellogg estatu-idazkariaren aurrean, gerra politika nazionaleko tresna gisa aldarrikatu eta debekatzeko asmoz. Itunak ez zuen bere helburua lortu, baina arrakasta batzuk izan zituen. Bi gobernuek ituna onartu eta ituna aurkeztu zuten zenbait herrialdetan, eta horietatik 15ek bat egin zuten hasiera batean: Alemania, Australia, Belgika, Kanada, AEB, Frantzia, India (britainiarren agindupean), Irlanda, Italia, Japonia, Zeelanda Berria, Polonia, Erresuma Batua, Hego Afrika eta Txekoslovakia, eta 1929ko uztailaren 24an sartu zen indarrean. Ondoren, ituna beste 57 herrialdek sinatu zuten.

Lehen sinatzaileen artean, 1929ko otsailaren 9an, Sobietar Batasuna eta bere mendebaldeko herrialdeak zeuden, Errumania barne. Sinadura honi Litvinov Protokoloa izena ematen zaio. Sinatzaileek Briand-Kellogg ituna martxan jarri zuten beste potentzia batzuei itxoin gabe sinadurarako. Hala ere, Besarabiako Afera oraindik mahai gainean zegoen eta Sobietar Batasunaren eta Errumaniaren arteko harremanak oraindik konplexuak izan ziren, eta Besarabiaren gaineko aldarrikapenek jarraitu zuten. 

Tratatuak ez zituen gatazka armatuak geldiarazi, baina Mantxuriaren inbasio japoniarrean, Etiopiaren inbasio italiarrean eta, batez ere, Poloniaren inbasio alemaniarrean bakearen aurkako krimenaren akusazioa oinarritzeko erabili zen, Nurenbergeko epaiketetan. Hala ere, itunak ez du aplikaziorako inongo neurririk aurreikusten eta, horregatik, kritika handiak jaso ditu.

Edukia 
Itunak hitzaurre bat eta hiru artikulu ditu, nahiz eta lehenengo bietan soilik arautzen den gatazkak konpontzeko gerrara ez jotzearen printzipioa:

Ondorengoak 
Kellogg-Briand Itunaren antzeko xedapenak sartu ziren geroago Nazio Batuen Gutunean eta beste tratatu batzuetan, eta horrek AEBetako kanpo-politika aktiboagoa ekarri zuen, ituna sinatzetik hasi zena.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Bakearen kultura
 Nazioen Liga

Kanpo estekak 

1928 politikan
Gerrarteko garaiko itunak
Gerra-legeak
Nurenbergeko epaiketak
Bake itunak
Calvin Coolidgeren lehendakaritza
Afganistango Erresumako itunak
Albaniako Errepublikako itunak
Ameriketako Estatu Batuetako itunak
Australiako itunak
Austriako Lehen Errepublikako itunak
Barbadosko itunak
Belgikako itunak
Britainiar Indiako itunak
Bulgariako Erresumako itunak
Costa Ricako itunak
Danimarkako itunak
Danzig Hiri Askeko itunak
Ditadura Nacionaleko itunak
Dominikar Errepublikako itunak
Egiptoko Erresumako itunak
Erresuma Batuko itunak
Errumaniako Erresumako itunak
Espainiako itunak
Estoniako itunak
Etiopiako Inperioko itunak
Finlandiako itunak
Frantziako Hirugarren Errepublikako itunak
Greziako Bigarren Errepublikako itunak
Guatemalako itunak
Hego Afrikako Batasuneko itunak
Herbehereetako itunak
Hondurasko itunak
Hungariako Erresumako (1920–1946) itunak
Irlandako Herrialde Askeko itunak
Islandiako itunak
Italiako Erresumako (1861–1946) itunak
Japoniako Inperioko itunak
Jugoslaviako Erresumako itunak
Kanadako itunak
Kubako itunak
Letoniako itunak
Liberiako itunak
Lituaniako itunak
Luxenburgoko itunak
Nikaraguako itunak
Norvegiakoko itunak
Pahlaviren Irango itunak
Panamako itunak
Peruko itunak
Poloniako Bigarren Errepublikako itunak
Sobietar Batasuneko itunak
Suediako itunak
Thailandko itunak
Turkiako itunak
Txekoslovakiako itunak
Txileko itunak
Txinako Errepublikako (1912–1949) itunak
Venezuelako itunak
Weimar Errepublikako itunak
Zeelanda Berriko itunak