Sotets

Sotets Izarbeibarrako Gares udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.

Aro Garaikidean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Garesko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak sotestarrak ziren.

Geografia 
Sotets Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Gares udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.

Klima eta landaredia 
Gares udalerria, iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.

Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.

Estazio meteorologikoa 
Garesen estazio meteorologiko bat dago, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Sarria eta Hiriberri arteko noblezia-jaurerria. Nahiz eta, Izarbeibarreko gainerako lekuak bezala, Muruzabalgo Bizkonderrian sartu zen 1427an, abadiarekin batera Fernando Martinez Aiantzena zen. XVI. mendearen hasieran Joan Azpilikueta eta bere emazte Joana Arbizukoarena zen; XVIII. mendearen amaieran, jaurerria Guendulaingo kondeari zegokion. 1427an 2 su zituen eta 1546an bakarra; 1800ean 11 biztanle zituen. Eliza San Klimenteri eskainia izan zen.

1570ean, Migel Arbizukoa jauregizainak 40 000 marabedi oheratu zituen erregearengandik, eta 1602an Luis bere ondorengoari berritu zitzaion. Geroago, 1681ean, Guendulaingo kondearen eskariz, Errege Gorteak notario-testigantza emateko agindu zuen, jauregi hori eta Agotsena arma-kabokoa zela egiaztatzeko, bai eta zegokien armarriarena ere. Bi urte geroago, kondea fiskal eta ondarezkoaren aurka auzitan jarri zen bere etxejabeen salbuespenaz.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Izarbeibar
 Izarbeibar-Novenera
 Iruñeko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Gares
Izarbeibarko herri hustuak
Nafarroa Garaiko herri hustuak