Acamarachi sumedia

Acamarachi sumendia (aimaraz: 'harrizko barraskilo'), Pili izenaz ere ezaguna (aimaraz eta kitxueraz: pili, 'ahate'), Antofagasta eskualdean (Txile) dago, San Pedro de Atacamatik 80 kilometro hego-ekialdera.

Geologia eta Meatze Zerbitzu Nazionalak prestatutako Txileko sumendi aktiboen arriskutsuen rankingeko 84. postua du.

Geologia 

Acamarachi-ren osaera andesitikoa eta dazitikoa da batez ere, eta inklinazio 45 °-ra iristen eta gainditzen duten malda simetrikoak ditu ezaugarri. Laba domo handi bat sumendiaren ipar hegalean altxatzen da, eta Pili sakana hego-ekialdera hedatzen da, izen bereko ibaia Aguas Calientes gatz-lautadara bideratzen duena .  

Horrez gain, krater laku bat du gailurrean, 10 eta 15 metroko diametroa duena. Acaramachi kraterrean, itsas mailatik 5950 metrora, munduko aintzirarik altuenetako bat dago. 

Bere jarduera, Andeetako sumendi gerrikoaren Erdialdeko Sumendi Zonako gainerako mendiguneen antzera, Hego Amerikako plaka azpian dagoen Nazca plakaren subdukzio prozesuari zor zaio.

Historia 
Duela 500 urte baino gehiago, Inkek Acamarachi beren altuera handiko santutegietako bat bihurtu zuten eta zeremonia sakratu ugariren eszenatoki, eta hori baieztatu zen 1971ko urrian, Pedro Rosende eta Sergio Kunstmann mendizaleek Inka aldare bat aurkitu zutenean sumendiaren goialdea.

Acamarachira lehen kirol igoera 1939ko otsailaren 19an egin zen, Aldo Bonacossa kondeak Atacamako Puna-ra antolatu zuen Italiako espedizioaren ondorioz eta Bonacossa bera eta Remigio Gerard sumendiaren gailurrera eraman zituen.

Flora eta fauna 
Acamarachi-ren eragin eremuan Pujsa gatz-lautada dago, Los Flamencos erreserba nazionalaren ertzen barruan babestuta dagoena eta hegazti-fauna oparoa du. Anatidae familiako hainbat espezie biltzen ditu, hala nola juarjual ahatea, jergón ahatea edo guallata, eta horrek, neurri batean, sumendiaren pili izendapenaren jatorria azal dezake.

Urteko sasoi batzuetan, gatz-lautadan flamenkoen koloniak eta bikuina taldeak ere bizi dira.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Ascenso al volcán Pili por Cara Norte, de Andes Handbook.
 Acceso, rutas y recomendaciones de ascenso/descenso del volcán Pili, de Los 6000 de Chile.

Antofagasta eskualdeko sumendiak
Krater laku bolkanikoak