Takiji Kobayashi

literatura proletarioaren idazle japoniarra izan zen. 1929an argitaratutako "Kanikosen" nobela laburra da bere lanik ezagunena; besteak beste, azaltzen du nola hasi ziren arrantzaleak antolatzen sindikatuak sortzeko, eta, horren bidez, jende xehearen ahalduntzea irudikatzen du. Gazterik hil zen, Tokko poliziaren eskuetan tortura bortitzak jasan ondoren.

Biografia eta obra 
Ikasketak eta lehenengo lanak

Kobayashi Japoniako Akita prefeturako Odate hirian jaio zen. Lau urte zituelarik, Hokkaido prefeturako Otaru hirira joan ziren bizitzera. Familia ez zen diruduna, baina osabak eskola-gastuak ordaindu zizkion, eta unibertsitate-mailako enpresa-ikasketak egin ahal izan zituen. Ikasle garaian ekin zion idazteari, eta berak idatzitako lanak literatura-aldizkarietara bidali zituen; horrez gain, eskolako ikasle-ohien elkarteko aldizkariaren erredakzio-batzordean lan egin zuen, eta hor bere lanak argitaratu ahal izan zituen. Kobayashiren irakasleetako bat Nobuyuki Okuma ekonomialari, kritikari eta poeta izan zen. Sasoi hartako zailtasun ekonomikoak eta atzeraldi ekonomikoa zirela-eta, Kobayashik langileen mugimenduarekin bat egin zuen.

Lizentziatu ondoren, lanean hasi zen Hokkaido Takushoku bankuaren Otaruko sukurtsalean. 1928ko hauteskunde orokorretan, Kobayashik Kenzo Yamamoto hautagaiaren kanpainan parte hartu zuen laguntzaile gisa, eta hautagai horrek Yotei mendiaren oineko herrixka batean eman zuen hitzaldi batera joan zen. Gerora, bizipen hura  liburuan islatu zuen. Urte berean, "1928ko martxoaren 15a" liburua argitaratu zuen Senki (Gerra Bandera) literatura-aldizkarian, zatika; orduko hartan, Kobayashik Tokko Polizia politiko inperialaren torturak irudikatu zituen, eta gobernuko ofizialak haserrarazi zituen.

"Kanikosen"

1929an, "Kanikosen" eleberria argitaratu zuen Senki aldizkarian, arrantza-ontzi batean batean lanean diharduten eta nagusi bihozgabearen aurka matxinatzeko prest dauden langileei buruzkoa. Laster egin zen ezaguna, eta langileei zuzendutako literatura marxistaren aitzindari bihurtu zen ("Kanikosen" 2008an berrargitaratu zuten, eta milioi bat eta erdi aletik gora saldu ziren; urte hartan lehertutako finantza-krisia zela-eta, gazteek, nonbait, beren burua islatuta ikusi zuten 80 urte lehenagoko kontakizun hartan).

Urte hartako uztailean, "Kanikosen" obra antzerkirako egokitu zuten, eta Lorategi Inperiala Antzokian antzeztu zuten, '' izenburupean. 1948ra arte, Japonian ezinezkoa zen "Kanikosen" osorik eskuratzea. Hori dela eta, hiru aldiz argitaratu da ingelesera itzulita, hiru izenburu desberdinekin: "The Cannery Boat" (1933), "The Factory Ship" (1973) eta "The Crab Cannery Ship" (2013). Poliziak (bereziki Tokko poliziak) zaintzapean jarri zuen Kobayashi. Urte berean  saiakera argitaratu zuen Chūōkōron aldizkarian, eta, horren ondoren, bankutik kaleratu zuten.

Atxiloketak eta heriotza

1930eko udaberrian, Kobayashi Tokiora joan zen bizitzera, eta Japoniako Idazle Proletarioen Elkarteko idazkari izendatu zuten. Maiatzaren 23an atxilo hartu zuten, Japoniako Alderdi Komunista diruz lagundu izana leporatuta, eta ekainaren 7an behin-behineko askatasuna eman zioten. Ekainaren 24an Tokiora itzuli zen, eta berriz atxilotu zuten. Uztailean, Inperioaren kontrako karguak egotzi zizkioten. Abuztuan, 1900. urteko Ordena Publikoaren eta Poliziaren Legea aintzat hartuta auzipetu zuten, eta Toyotama kartzelan espetxeratu zuten. 1931ko urtarrilaren 22an, fidantzapean askatu zuten. Kartzelatik irtenda, Kobayashi Kanagawa prefeturako Nanasawa ur termalera erretiratu zen. 1931ko urrian, legez kanpoko Japoniako Alderdi Komunistako kide ofizial izendatu zuten. Azaroan, Naoya Shiga idazlearen etxean izan zen bisitan, Nara Prefeturan. Azkenik, 1932ko udaberrian, ezkutatu egin zen.

1933ko otsailean, Kobayashi Akasaka hiriko hitzordu batera joan zen Alderdi Komunistako kide batekin batera; kide hura, gerora jakingo zenez, Tokko poliziaren espioi bat zen. Polizia Kobayashiren zain zegoen, eta, ihes egiten saiatu bazen ere, atzeman eta atxilotu egin zuten. Tsukiji polizia-etxera eraman zuten, eta tortura bortitzak jasanarazi zizkioten. Biharamunean, polizia-agintariek iragarri zuten Kobayashi bihotzekoak emanda hil zela. Ospitale bat bera ere ez zen ausartu autopsia egitera, Tokko poliziaren beldurrez.

Kobayashiren lan garrantzitsuenak hainbat hizkuntzatara itzuli dira; hizkuntza horien artean daude euskara, errusiera, txinera, ingelesa, koreera, gaztelania, italiera, portugesa, alemana, frantsesa, poloniera eta norvegiera.

Euskaraz 
 Nagusia kanpoan bizi da/1928ko martxoaren 15a (Katakrak, 2017, argitaletxearen ohar zabalarekin eta Iñigo Aranbarri Alberdiren hitzaurrearekin; Itzultzailea: Hiromi Yoshida)
 1928-03-15 (armiarma.eus, 2013; 2017an berrargitaratua, egilearen beste lan batekin batera; testua osorik on-line)

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 (bideoa) Liburuari eta egileari buruzko azalpenak Katakrak argitaletxearen aurkezpenean, ETBko Ahoz Aho saioan (2017ko ekainaren 28an) (12:51tik aurrera)
 (audioa) Info 7 irratian: elkarrizketa Kobayashiren lana euskarara ekarri duen Hiromi Yoshida itzultzaileari (2017ko ekainaren 23an)

Japoniako eleberrigileak
Japoniako ipuingileak
Komunistak
Torturatuak
Tokion hildakoak