Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Miranda Arga)

Jasokundeko Andre Mariaren eliza Argako Erriberako Miranda Arga udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

Eraikina 
XIII. mendearen bigarren erdialdeko eta XIV. mendearen hasierako eraikina da, Erriberriko Andre Maria Erregina eta Artaxoako San Saturnino tenpluekin batera, Gotiko Erreala deritzonaren multzo goiztiarrenetako bat, Okzitaniako arkitekturarekin eta frantziskotarren gisako ordena eskaleen egokitzapenekin lotua. Eraikina, nabe eta abside pentagonalekoa, XV-XVI, XVII eta XVIII. mendeetan zortzi kapera gehituta aberastu zen.

Kanpoaldea gotorleku itxurakoa da, Arga ibaiaren beso baten gainean dagoen antzinako harresi-hormaren zati gisa. Efektu hori indartu egiten da sekzio bikoitzeko kontrahorma garaiekin, XV. mende amaierako kanpandorrearekin, basamentu erromaniko baten gainean, sakristiarekin eta Erlojuaren Dorrearekin, lehen gorputz gotiko bat, iparraldeko kubo mudejarrarekin (adreiluzko kubo mudejarrarekin) eta XVII. mendeko gorputz batekin. Hegoaldeko horman arkupe barroko bat atxiki zen 1757 eta 1760 artean, portada gotiko nagusia babesten duena. Hala ere, beste bat ere egon zen, gaur egun hormatua, XIII. mendeko horma pikoaren horman, zeinaren kapitelek genesiko eta Itun Zaharreko eszenak oso hondatuta baitituzte.

Barrualdean habearte zabala du, lau ataletan banatua, gurutze-gangaz, eta abside poligonal batez itxia; kaperak ditu horma-bularren artean, eta korua goian oinaldean. Zutabeetako kapiteletan, landare-dekorazioa ageri da: «Crochet», basiliskoak, izaki munstroak eta gazte bat kukubilko, tradizio erromanikoan musulmanen purgatorioari buruzko irudikapena; gangetako giltzarriak, berriz, Santa Maria anagrama, zaldizko bat, Tibalt II.a ziurrenik, San Benito gotzaina eta Agnus Dei bat. Ebanjelioaren horman, bigarren atalaren parean eta herriko artxiboko atearen gainean, krismoi erromaniko bat berrbaliatzen da, eredu jakiarrarekin alderatuta hainbat aldaketa dituena, 1200 inguruko iraupena duelako justifikatuta.

Kapera gotikoek erretaula barroko ugari dituzte, Tuterako tailerra mendebaldeko Erriberan edo Lizarran zabaltzearen ondorioz. Guztien gainetik, José de San Juan y Martín arkitektoak 1696 eta 1703 bitartean egindako organismo churrigueresko nagusia nabarmentzen da. Azagra eta Carcarreko arkitektoek bezala, bere banku indartsuagatik, hiru kaleko gorputzagatik eta umeekin egindako zutabe salomondarrengatik bereizten da, hostaileriaren, atikoaren eta kalitate diskribatuko irudigintzaren arteko jarrera akrobatikoetan.

Polikromiak, Domingo del Reyk 1711n aplikatua, urre-ugaritasunagatik makinaren dinamismoa indartzen du; burualdeko gangak, berriz, zeru-sabaiko plementuetan balio du, non Jainkoaren eta Semearen pinturak baitaude, Jasokundearen irudia 1753. urtean puzzle gisa jarritako mihiseetan jasotzen dutenak.

Miranda Argako Andre Mariaren irudi gotikoak, Los Arcos, Berbintzana eta Mendigorriko irudiekin batera, talde hautatua osatzen du, XIII. mendean. Eskema, Ama Birjinaren eta Haurraren antolaketan, ezaugarrietan eta jantzietan aldaketa gutxi dituena, Domingo Reyk 1714an aplikatutako polikromia barrokoarekin aberasten da hemen.

Barrokoa erabat berritu zen arren, tenpluan Errenazimentuko obrak kontserbatzen dira, hala nola sakristiako tiraderaren bizkarraldeak, Nikolas Berastegik 1560 inguruan zizelkatuak, panel apaingarriekin eta Kalbarioko erliebe batekin, apaingarri manieristak dituen koruko harlandua, 1760ko hamarkadan Juan Baionak eta Nicolas Berastegik egina, eta 1601eko kutxatila bat, Juan Salazarrek egina.

Bakardadearen kapera museo gisa egokitu da parrokiako tailu batzuk eta beste pieza batzuk hartzeko, eta Gazteluko basilika ere bai, beira-arasa bat zaintzen dutenak. Bertan, liturgiako ostilamenduko urregintzako pieza esanguratsuenak daude ikusgai, hala nola, 1659 eta 1688 artean Jorge López Calvok, hiribilduko zilargile naturalak, eta Diego Montalvo iruindarrak, egindako ostensorio barrokoa.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Miranda Arga
 Argako Erribera
 Izarbeibar-Novenera

Kanpo estekak 

Nafarroako elizak
Miranda Argako eraikinak