Enologia

Enología (grezieratik οἶνος "ardo" eta λόγος "ezagutza") ardoaren zientzia, teknika ekoizteko artea da. Enologoa ardoaren ekoizpenaz arduratzen den teknikari aholku-emailea da; haren lanak sotoaren kontrola, ekoizpena, biltzeko lana, azterketa, gordetzeko prozesua, botilaratzea eta ardoaren merkatzeko estrategia dira. Ingelesez oenologist esaten zaio; frantsesez oenologue; espainieraz enologo. Ez dugu ardozain edo sommelierrekin nahastu behar; honen lana ardoak eta beste edari guztiak dastatzea da, haien ezaugarriak adierazteko eta ardo desberdinen arteko konparaketa azaltzeko.

Ardo bat ekoizteko eta baloratzeko garaian elementu desberdinak hartzen dira kontutan, besteak beste, mahatsondoak, lurraren ezaugarriak, ardoaren lurrina, eragiten dituen sentsazioak... Ondoren, hauetako batzuk azalduko ditugu.

Mahatsondoak 
Mahats barietate asko ezagutzen dira:

Beltzak 
 Aglianiko
 Ancellota
 Barbera
 Bobal
 Bonarda
 Borracal
 Brancellao
 Cabernet Sauvignon
 Cabernet Franc
 Caladoc
 Cariñena
 Carménère
 Cinsault
 Gamay
 Garnacha
 Graciano
 Greco Beltz
 Hondarribi beltz
 Malbec
 Marselan
 Mencía
 Merlot
 Monastrell
 Nebbiolo
 Petit Verdot
 Pinot Noir
 Sangiovese
 Sumoll
 Tannat
 Tempranillo
 Syrah

Gorriak 
 Canari
 Pinot Grigio
 Pinot Gris
 Pinot Noir

Zuriak 
 Abalonga
 Airén
 Albariño
 Albillo
 Chardonnay
 Chenin Blanc
 Clairette
 Garnacha Zuria
 Gewürztraminer
 Godello
 Hondarribi zuri
 Jaén zuria
 Macabeo (mahats)
 Malvasía (mahats)
 Alexandriako moskatela
 Palomino
 Parellada
 Pedro Ximénez
 Riesling
 Sauvignon Blanc
 Semillón
 Torrontés
 Trebbiano
 Treixadura
 Verdejo
 Viognier
 Xarel·lo

Sentsazioak 
 Belusatua: ardo harmoniatsu, arina.
 Garratza: ardo gogorra, eztarria urratu egiten du, ardo oso gazte batzuk bezala.
 Beroa: grau alkoholiko handia.
 Gorputza: osotasuna, osotasunaren gustu-sentsazioa.
 Orekatua: harmonikoa.
 Egituratuta: sendoa, taninoz aberatsa.
 Malgua: ondo orekatuta, astringentzia eta garraztasuna ahulak.
 Oparoa: alkohol askorekin.
 Erakargarria: malgua eta arina, edateko erraza.
 Likoretsua: gozoa, azukre askorekin, ezti-jarioa.
 Arina: alkohol gutxirekin, ez du gorputz handia.
 Eztitsua: gozoa, ahoan belusa sentsazioa uzten du.
 Urduria: garratza erasokorra izan gabe.
 Borobila: harmoniatsu eta arinki belusatua.
 Lehorra: azukre aztarnarik gabekoa.
 Kementsua: gorputzarekin, egituratuta eta alkoholez aberatsa.
 Bizia: garraztasun handiz.
 Sendoa: garratza baina leuna.

Itxura 
 Distiratsua: kolorearen ezaugarria da. Ardoaren taninoak oxidatzen dira eta teila kolorea hartzen doa; batzutan ere substantzia oxidatuetako ohiko kolore itzalia.
 Apartsua: alkohola hartzitze bitartean gas karbonikoa sortzen da eta ardoa irekitzerakoan horrek burbuilak askatzearen prozesua eragiten du.
 Garden-argia: garden izan gabe ez da gai esekiririk ikusten.
 Hankak: alkoholaren presentziareki lotuta dago. Koipetsutasuna da, substantzia aberastasunarkin. Tantak izatea ardoan dagoen glizerinaren ondorioa da eta, neurri handi batean, honen disoluzioa alholan; beraz tantak gradu alkoholikoaren ondoriak dira.
 Lasaia: gas-burbuilak ez dituela, ez da burbuilatzaile.
 Frizante edo Frizee: gas karbonikoa gehitu zaion ardoa.

Lurrina 

 Fruitu lurrinekoa: fruituen usain gozoak. Fruitu gorriak; ardo beltzentzat:andere-mahats beltza, gerezia edo mugurdia; ardo zurientzat: duraznoa, damaskoa edo garrazkiak.
 Animala: larrua, goroldioa edo ehizaren buket duten ardo beltzak.
 Baltsamiko: intsentsu, kanfor, erretxina, pinua, bainilla.
 Enpireumatiko: ogi errea, kafe keztua, tabako, kakao.
 Espeziatua: espezien usainekin (erregaliz, kanela, piperbeltza, usaineko hiltzea, miristika.
 Loreena: loreen lurringaiez (arrosa, bioleta).
 Egurrezkoa: haritz zuhaitzaren egurrez egindako kupelek usain berezia ematen diete.
 Begetala: belarra, ostoa, sasia, humus, belar ondua, piper morro.

Ardoen tenperatura aholkatuak

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Zer da enologia

Enologia