Liga de Acción Monárquica

Liga de Acción Monárquica (LAM, Monarkia Ekintzarako Liga) alderdi politiko nazionalista espainiarra izan zen, Bizkaian sortua 1919an, Alfontso XIII.aren aldeko erregimenaren alde egiteko. Bere helburu nagusia jeltzaleen hegemonia politikoa oztopatzea zen, orduraino arras zabaldu zena Bizkaian.

Hasierak 
1918ko Gorte Hausteskundeetan, jeltzaleek Bizkaiko barruti guztiak irabazi zituzten, Bilbokoa izan ezik, sozialisten esku. Orduraino, Berrezarkuntza-sistemak gailentasuna eman zien liberal eta tokiko jauntxoei, Borboi Monarkia Liberalaren meneko. Ordea, une horretan Bizkaiko industria-familien eta jauntxoen boterea aski ahuldu zen, jeltzaleen indarra zela eta. Honela, tokiko alderdi liberal, kontserbadore eta mauristaren ordezkariek biltzarra egin zuten Artxandan, 1918ko martxoan, Fernando Maria Ybarra De la Revilla-ren antolakuntzapean, jeltzaleek garaitutako zerrendaburu monarkikoen omenez. Bertan sortu zen LAM, Berrezarkuntza, espainolismoa eta monarkia liberala defendatzeko, eta "separatismoaren kontra" egiteko. Hala adierazi zuten Alfontso XIII.ari igorritako telegrama batean LAMeko sortzaileek, horien artean Fernando Maria Ybarra bera eta bere anaia Gabriel Maria; Enrike Aresti kondea, Alvaro Nardiz, Antonio Artetxe Bunielgo kondea, Kosme Palacio, Manuel Goiarrola, Julian Benito Marko-Gardoki, Luis Salazar, Enrike Gonzalez de Kareaga, Bruno Larrazabal, Jose Felix Lekerika, Erramun Bergé, Durangoko bilgune mauristaren lehendakari Kristobal Ortueta, eta Ernesto Ortiz de Bidasolo. 

Halaber, LAMek Alberto Aznar, Gregorio Balparda eta Jose Luis Goioagaren sostengua ere lortu zuen. 1919ko hauteskundeetan sozialistekin itun tazitoa sinatu zuen, Bilbon irabaztea uztearen ordez, gainontzeko barrutietan sozialistek zerrendarik aurkeztu ez zezaten.

Amaiera 
Espainiako Bigarren Errepublika piztu zenean desagertu egin zen, bere militantziaren parte bat Miguel Primo de Rivera-ren Unión Patriótica [Batasun Aberkoia] alderdira pasa baitzen lehenengo, eta Renovación Española [Espainiar Berrikuntza] zelakora gero, Fernando M. Ybarra azkeneko horien artean.

Erreferentziak 

 Estornés Zubizarreta, Idoia. Liga de Acción Monárquica. Auñamendi Entziklopedia, 2021. Non: https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/liga-de-accion-monarquica/ar-88178/

Kanpo estekak 

Liga de Acción Monárquica