Artederreta (etxaldea)

Artederreta Orbaibarrako Untzue udalerriko etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak artederretarrak dira.

Izena 
Artederreta beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Carrascal edo el Carrascal

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Artederreta (1257)
 Artederreta en Iuso (1270)
 Artederreta (1344)
 Artederreta (1407)
 Artedareta (1570)
 Artederreta (1810)
 Carrascal (1978)
 Artederreta (1986)
 Artederreta (2000)

Geografia 
Artederreta Erdialdea eskualdean dago, Orbaibar ibarrean eta Untzue udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Artederreta Nafarroa erdialdean kokatzen da, Erriberriko merindadearen iparreko muturrean eta Erriberriko merindadea eta Iruñeko merindadeekin batzen den tokian.

Herria Untzueko haitzaren magaleko haranean dago. Mendiak 990 metroko altuera du; herria, berriz, 649 metroan dago batez beste. Artederreta Untzue udalerriko erdigunetik bi kilometrora dago, izen bereko tren geltokitik hurbil.

Klima eta landaredia 
Altuera eta kokapenaren arabera aldaketak dauden arren, udalerriaren batez besteko balioak honakoak dira: Tenperatura 8 eta 13 gradu bitartekoa, prezipitazioa 600 eta 1.000mm bitartekoa, eta egun euritsuak 90 inguru. Udak nahiko lehorrak izaten dira, eta neguak euritsu eta hotzak, batez ere iparraldeko zierzo haizeak jotzen duenean. Klima, oro har, mediterraneoa edo azpimediterraneo kontinental motakoa da.

Estazio meteorologikoa 
Untzuen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Barasoain pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 524 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia

Demografia 
 biztanle zituen Artederretak.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Untzue udalerria atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Untzue udalerria ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Untzue eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %15,04k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 15,10k eta 2018n % 28,20k. Euskal hiztun gehien dituen Erriberriko merindadeko udalerria da.

2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

Oharrak

Erreferentziak 

 Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. .

Ikus, gainera 
 Untzue
 Orbaibar
 Erdialdea
 Erriberriko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Untzue