Satelite bidezko telebista

Satelite bidezko telebista telebista-transmisioko metodo bat da, Lurreko puntu batetik igorritako telebista-seinale bat komunikazio-satelite batetik igortzen duena, planetaren beste zati batzuetara iritsi  ahal izateko.

Horrela, telebista-seinalea lur-eremu handietara zabaldu ahal izango da, haren baldintza orografikoak edozein direla ere. Satelite bidezko hiru telebista mota daude: ikus-entzuleak zuzenean hartzea (DTH), kable bidezko telebista-buruentzako harrera (ondoren birbanatzeko) eta tokiko telebistako afiliatuen arteko zerbitzuak.

Gero, satelite-hargailu batek nahi duen telebista-programa deskodetzen du telebista batean ikusteko. Hargailuak kanpoko set-top boxeak edo telebistako sintonizadore bat izan daitezke. Satelite bidezko telebistak kanal eta zerbitzu sorta zabala eskaintzen du. Oro har, lurreko telebista edo kable bidezko telebista zerbitzurik gabeko eremu geografiko askotan erabilgarri dagoen telebista bakarra da.

Sistema modernoen seinaleak X bandaren (8 – 12 GHz) edo Ku bandaren (12 – 18 GHz) frekuentzietako komunikazio-satelite batetik igortzen dira, eta metro bat baino gutxiagoko diametroa duen plater txiki bat baino ez dute behar. Sistema horiek FSS motako sateliteen C (4-8 GHz) bandan transmititutako seinale analogiko ahulagoak jasotzen zituzten, eta horrek 2 – 3 metroko plater handiak erabiltzea eskatzen zuen. Ondorioz, sistema horiek "plater handiko" sistemak goitizena hartu zuten, eta garestiagoak eta ez hain jendetsuak.

Lehen sistemek seinale analogikoa erabiltzen zuten, baina modernoek seinale digitalak erabiltzen dituzte bereizmen handiko telebistako telebista modernoaren estandarra transmititzeko, irrati-difusio digitalaren eraginkortasun espektrala nabarmen hobetu delako. 2022tik aurrera, Brasilgo Star One C2 da seinale analogikoetan geratzen den transmisio satelital bakarra.

Hargailu desberdinak behar dira bi motetarako. Transmisio eta kanal batzuk ez daude enkriptatuta eta, beraz, free-to-air dira, beste kanal asko enkriptazioarekin transmititzen diren bitartean. Free-to-view kanalak enkriptatuta daude, baina ez dira kobratzen; ordainpeko telebistak, berriz, ikusleak harpidetzea eta programa jasotzeko hileko tarifa bat ordaintzea eskatzen du.

Cord-cutting-ak satelite bidezko telebistari eragiten dio, eta joera horretan jendea Interneten oinarritutako telebista-transmisiorantz mugitzen ari da.

Historia 
Sobietar Batasunak 1957. urtea (duela 65 urte) orbitan jarri zuenetik, lehen satelitea, Sputnik 1 izenekoa, mota guztietako helburuetarako milaka tramankulu baino gehiago jaurti dira. Erabilerarik zabalduenetako bat telekomunikazioena da; hortik aurrera, telebista-seinalea zabaldu ahal izan da, eta estaldura ia erabatekoa eskaini da lur-eremu oso zabaletarako.

Lehen satelitea merkaturatu zenetik, hainbat gertaera garrantzitsu sortu dira satelite bidezko telebistaren ikuspuntutik, hala nola lehen telebista-seinalearen emisioa, 1962. urtean (Duela 60 urte), Telstar 1 satelitea erabiliz, edo zuzeneko irrati-difusioko lehen satelitearen jaurtiketa, Ekrana, telebista-seinalea etxera jasotzeko pentsatua. Komunikazio-sateliteen erabilera gaur egun orbita geogeldikorreko 300 komunikazio-satelite baino gehiago dauden punturaino hedatu da, munduko edozein lekutan telebista-seinaleak emitituz.

Lehen satelitea merkaturatu zenetik, hainbat gertaera garrantzitsu sortu dira satelite bidezko telebistaren ikuspuntutik, hala nola lehen telebista-seinalearen emisioa, 1962. urtean (Duela 60 urte), Telstar 1 satelitea erabiliz, edo zuzeneko irrati-difusioko lehen satelitearen jaurtiketa, Ekrana, telebista-seinalea etxera jasotzeko pentsatua. Komunikazio-sateliteen erabilera gaur egun orbita geogeldikorreko 300 komunikazio-satelite baino gehiago dauden punturaino hedatu da, munduko edozein lekutan telebista-seinaleak emitituz.

Funtzionamendua 
Telebista-seinaleetarako erabiltzen diren sateliteak orbita geoegonkorrean daude, Lurreko ekuatoretik 35 786 km-ra. Lurra bira honen norabide eta abiadura berean orbitatzen dutenez, ez daudela mugimenduan ematen du. Gertaera horren garrantzia berebizikoa da, satelitea mugitu ahala gailu igorle edo hartzaile bat aldatu behar izan gabe erabil baitaiteke. Kontuan izan behar da orbita geoestazionarioan egon daitezkeen sateliteen kopurua mugatua dela, haien artean sor daitezkeen interferentziak saihestu behar baitira. Hau da, kontuan hartzen badugu C bandan lan egiten duten sateliteak bigarren mailan egon behar dutela haien artean, ikus dezakegu izan ditzakegun sateliteen gehieneko kopurua 360/2 = 180 dela. Ku bandari dagokionez, bereizketa txikiagoa da (1.a), eta, beraz, 360/1 = 360 ere izan dezakegu.

Satelite bidezko telebista-transmisioa irratiak seinalea, aldez aurretik maiztasun espezifiko batera modulatuta, komunikazio-satelite batera bidaltzen duenean hasten da. Emisio hori ahalbidetzeko, 9-12 metroko diametroko antena parabolikoak erabili behar dira. Antenaren dimentsio handiak erabiltzeak satelitea fokuratzeko zehaztasuna areagotzea ahalbidetzen du, eta, horrela, seinalea potentzia nahikoa altuarekin jasotzea errazten da.

Sateliteak bere transponadoreetako baten bidez igortzen duen seinalea jasotzen du, irratiak erabiltzen duen maiztasunarekin sintonizatuta. Oro har, satelite batek 32 transponadora ditu Ku bandarako, eta 24 transponadores C bandarako. Transpondatzaileen banda-zabalera 27 eta 50 MHz artekoa izaten da.

Ondoren, sateliteak seinalea Lurrera itzultzen du, baina kasu honetan beste frekuentzia bat erabiliz, C edo Ku bandetan ohikoa dena, emisoretik datorren seinalearekin interferentziarik ez izateko. Seinale hau, nahiko ahuldua helmugara iritsi arte egin behar duen kilometro kopuru handiaren ondorioz, azken erabiltzaileak instalatutako antena paraboliko batek hartzen du. Seinalea oso ahula da, eta feedhorn dagoen antenaren foku-puntuan islatzen eta kontzentratzen da. Honek seinalea jaso eta LNBra eramaten du, gero konbertitu eta anplifikatzeko. Sateliterako zuzenean hedatzen diren antena parabolikoen kasu partikularrean, LNBF bat dugu, feedhorn eta LNB pieza bakar batean integratzen dituena.

Satelite demodularen hartzaileak seinalea nahi duen formatura bihurtzen du. Kanal irekiak enkriptatu gabe jasotzen dira. EAPren eta harpidetza bidezko telebistaren kasuan, seinalea zifratuta jasotzen da eta txartel adimendun baten bidez desenkriptatzen da, ikus-entzuleak zerbitzua kontratatzera behartzeko eta harpidedun bakoitzak zerbitzua kontratatu duela eta ordaintzen ari den programaziora soilik sartzen dela ziurtatzeko.

KVLY-TV telekomunikazio-dorrea 
KVLY-TV telekomunikazio-dorrea NBC kateko telebista-antena bat da, Ipar Dakota estatuan dagoena, Estatu Batuetan. Fargoko irrati-estazioak ere erabiltzen du hiri horretako 11. kanalerako. 628.8 metroko garaierarekin, munduko egiturarik altuenetakoa da (Burj Khalifa, Tokyo Sky Tree eta Shanghaiko Dorreak gaindituta), eta kableek eusten duten altuena. Munduko egitura artifizialik altuena bezala goraipatua izan zen bere eraikuntza amaitu zen egunetik, 1963ko abuztuaren 13tik.

1974an KVLY-TV dorrea Varsoviako (Polonia) irrati-dorreak gainditu zuen. Baina 1991ko abuztuaren 8an Varsoviako dorrea erabat erori zen, eta KVLY-TV planetako kable altuenek eusten zioten egitura bihurtu zen.

KVLY-TVk dorre bikia du, KRDK-TV telekomunikazio-dorrea, metro bat beherago dagoena.

2004ko irailaren 21ean munduko etxe orratzik altuena (Burj Khalifa) eraikitzen hasi ziren Dubain, Arabiar Emirerri Batuetan. 2008ko martxoaren 26an, Dubaiko eraikinaren egitura 828 metroko altuerara iritsi zen, eta une horretan KVLY-TV antenari munduko egiturarik altuenaren titulua kendu zitzaion. Proiektua 2010eko urtarrilaren 4an amaitu zen, 828 metroko altuerarekin.

Latinoamerikan 

Latinoamerikan satelite bidezko telebista herrialde batzuetan bakarrik zen ezaguna, hornitzen zuten enpresen prezio altuak zirela eta. Aurrerapen teknologikoak, prezioen jaitsierak eta eskariaren araberako bideo-zerbitzuen lehiak eragin dute kable bidezko telebista baino ezagunagoa izatea. Zerbitzurik zabalduenak Claro TV, DirecTV, Dish, Movistar eta Sky dira.

Skyk 3,3 milioi harpidedun inguru ditu Mexikon, Brasilen (1,7 milioi hemen bakarrik) eta Erdialdeko Amerikan. DirecTVk zerbitzu bera eskaintzen du Hego Amerikako eta Karibeko herrialdeetan, 1,5 milioi harpidedun baino gehiagorekin. Ordainpeko eta hileko errentako zerbitzu hori ez da oso ezaguna izan harpidetza-prezio altuengatik; hala ere, Txilen, DirecTVn eta satelitezko telebistako beste operadore batzuetan erabilera masiboa dute; Kolonbian, telebista satelitalari dagokionez, bigarrena da, eta aparteko kalitatea du kable bidezko telebistarekin alderatuta; Venezuelan, onarpen handiena duen ordainpeko telebista-operadorea da, herrialdean 2 milioi erabiltzaile aktibo baino gehiago baititu (Simple TVren bidez); DirecTVk Argentinan, Uruguain, Txilen, Perun eta Ekuadorren ere jarduten du.

Beste enpresa batzuk ere badaude: InTV Argentinan; Dish eta Star TV Mexikon; Inter Satelital TV, Entel (Bolivia), Tigo Star, Cotas eta Interac TV HD Bolivian; Movistar TV Txilen, Kolonbian, Venezuelan eta Perun; Claro TV Txilen, Perun, Kolonbian, Dominikar Errepublikan, Puerto Rico, El Salvador, Panaman, Paraguain, Ekuadorren, Hondurasen, Guatemalan, Nikaraguan, Costa Rican eta Brasilen; TuVes HD Txilen; CANTV eta Inter Venezuelan; Vox TV, Personal TV HD, Tigo Star Paraguain.

Movistar plus + 
Movistar Plus+ (irakurri Movistar Plus), lehen Movistar+, ordainpeko telebista plataforma espainiarra da, Telefónicarena. Zuntz, ADSL eta satelite bidez igortzen du, eta gailu mugikorretarako aplikazio gisa ere erabil daiteke. Movistar Plus+ 2015eko uztailaren 8tik ari da lanean, eta Canal+ (satelitea) eta Movistar TV (IPTV) plataformen fusioan du jatorria.

Movistar Plus+ harpidetza bidezko telebista plataforma da Espainian abonatu gehien dituena, 3,7 milioirekin (merkatuaren % 45), 2022.5eko urtarrilaren 1ean Movistar Plus+ ere eskuragarri dago Andorran, SomTV izen komertzialarekin, Andorra Telecom-en bitartez.

Kanal ikusienak Espainan 

 Nazioarteko TVE
 24 orduko kanala
 Canal Sur Andaluzia
 Aragoi TV Int
 Canal Extremadura Sat
 Galizia TV Europa

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Telebista