Katy Jurado

Katy Jurado (Guadalajara, Mexiko, 1924ko urtarrilaren 16a - Cuernavaca 2002ko uztailaren 5a), benetako izena María Cristina Estella Marcella Jurado García, mexikar aktorea izan zen.

Bizitza 
Katy Jurado Guadalajarako familia aberats batean jaio zen 1924ko urtarrilaren 16an. Bere aita abokatua eta lurjabea zen, eta bere ama abeslaria eta XEWn lan egiten zuen, Latinoamerikako irrati handienean. Hiru anai-arreba ziren, bera alaba bakarra, eta Mexiko Hiriko eskola erlijioso batean ikasi zuen. Ondoren idazkari bihurtu zen bere aita bezala abokatu izateko helburuarekin .

Bere osaba bat aktorea zen arren, gurasoek uko egiten aktorearen bidea hartzeari. Horregatik, bere lehen castingera gurasoei baimenik eskatu gabe joatea erabaki zuen. Ezkutuan sinatu zuen bere lehen aktore kontratua eta gurasoek Monterreyko barnetegi batean sartzearekin mehatxatu zuten  .

Gurasoekin adiskidetzeko, aldizkarietarako zinema kritikak idatzi zituen, eta irratiko kazetaria eta zezenketa komentarista bilakatu zen. 16 urte zituela Mexikon egin zuen bere lehen filma, No matarás eta bertan aritu zen aktore gisa lehen aldiz, femme fatale paperean, bere ibilbidean zehar haren marka izango dena. 

1951an Estatu Batuetako zineman egin zuen lehen filman, The Lady and the Toreador, ingelesez buruz ikasi zituen bere lerro guztiak, garai hartan gaztelaniaz baino ez baitzekien hitz egiten.

1952an Hollywoodeko lehen arrakasta handia lortu zuen Helen Ramirez paperarekin, Gary Cooperren andrea, Fred Zinnemannen High Noon filman. Paper horri esker, Urrezko Globo Saria lortu zuen, eta sari hau jaso zuen lehen mexikarra izan zen. 

1954an, New York hiriko  giltzak jaso zituen, ohore hori jaso zuen lehen mexikarra bihurtuz. 

Giltzurrunetako eta biriketako hutsegiteak jota hil zen 2002ko uztailaren 5ean, 78 urte zituela. La Pazen lurperatuta dago  .

Filmografia partziala 

 1951: Bullfighter and the Lady, Budd Boetticher
 1952: High Noon, Fred Zinnemann
 1953: Arrowhead, Charles Marquis Warren
 1953: El Bruto, Luis Buñuel
 1954: Broken Lance, Edward Dmytryk
 1955: Trial, Mark Robson
 1955: The Racers, de Henry Hathaway
 1956: Trapeze, Carol Reed
 1958: The Badlanders, Delmer Daves
 1961: Barabbas, Richard Fleischer
 1961: One-Eyed Jacks, Marlon Brando
 1961: I Briganti italiani, Mario Camerini
 1968: Stay Away, Joe, Peter Tewksbury
 1973:Pat Garrett and Billy the Kid, Sam Peckinpah
 1978: The Children of Sanchez, Hall Bartlett: Chata
 1984: Under the Volcano, John Huston

Omenaldiak 

 Juan Gabriel mexikar konpositoreak Que re'chula es Katy abestiarekin omenaldia egin zion 1998an  .
 2018ko urtarrilaren 16a Google batek bere 94 urteurrena ospatu zuen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hollywoodeko ospearen pasealekua
Mexikoko aktoreak
Guadalajararrak (Mexiko)