1791ko maiatzaren 3ko konstituzioa

Poloniar-lituaniar Batasuneko 1791ko|maiatzaren 3ko konstituzioa, dokumentuan bertan maiatzaren 3ko Gobernu Legea (ustawa rządowa) deitu zena, Europako lehen konstituzioa eta munduko bigarrena izan zen, Ameriketako Estatu Batuetako 1787ko konstituzioaren atzetik eta Frantziako 1791ko irailaren 3ko konstituzioaren aurretik.

Izenak dioen bezala, 1791ko maiatzaren 3an onartu zen Varsovian eta Bi Nazioen Errepublikan edo Poloniar-lituaniar Batasunean oinordetzako monarkiaren erregimen juridikoa arautu zuen. 

Stanisław August Poniatowski erregearen agintaritzapean idatzi zen konstituzioa Varsoviako Errege Gazteluan eta xede nagusitzat zuen bi Nazioen Errepublikako sistema politikoaren gabeziak ezabatzea. Konstituzioak Estatuaren gidaritza sistema oinordetzako monarkia bihurtu zuen eta horrek ordura arteko nobleziaren demokrazia nabarmen mugatu zuen; gainera, estatu gaietan boto eta erabakitzeko eskubidea kendu zion lurrik gabeko nobleziari, hiritar eta nobleen eskubide pertsonalen parekatze partziala ezarri zuen, eta nekazariak Estatuaren babespean jarri zituen (horrek morrontzaren abusua arindu zuen). Konstituzioak formalki ezabatu zuen liberum veto deitutako praktika. Praktika horren bidez, Sejmeko (Polonia-Lituaniako aristokraziaren parlamentua) edozein kidek batzarrak hartutako erabaki baten aurka egin edo bertan behera utz zezakeen. Hau da, aurkako boto bakarra aski zen parlamentuko akordio bat indarrik gabe uzteko.

Artea 
Jan Matejko artistak "1791ko maiatzaren 3ko konstituzioa" margolanean irudikatu zuen konstituzioa onartzeko momentua eta hau da bertan irudikatutako pertsonen zerrenda:

 Stanisław Małachowski (1736–1809), mariskala 
 Aleksander Linowski (1759–1820), konstituzioaren aldekoa 
 Ignacy Wyssogota Zakrzewski (1745–1802), konstituzioaren aldekoa 
 Tadeusz Kościuszko (1746–1817), armadako jenerala 
 Kazimierz Nestor Sapieha (1757–1798), mariskala 
 Julian Ursyn Niemcewicz (1757–1841), konstituzioaren egileetako bat 
 Michał Zabiełło (1760–1815), konstituzioaren aldekoa 
 Jan Suchorzewski (1804 edo 1809 ), konstituzioaren aurkakoa 
 Stanisław Kublicki (1750–1809), konstituzioaren aldekoa 
 Franciszek Ksawery Branicki (1730–1819), konstituzioaren aurkakoa  
 Hugo Kołłątaj (1750–1812), konstituzioaren egileetako bat 
 Feliks Turski (1720–1800), Krakóviako apezpikua (edo Tymoteusz Gorzeński) 
 Ignacy Potocki (1750–1809), Lituaniako Mariskal Handia, konstituzioaren egileetako bat 
 Adam Kazimierz Czartoryski (1734–1823), konstituzioaren aldekoa 
 Scipione Piattoli (1749–1809), errege-idazkari pribatua, konstituzioaren egileetako bat  
 Tadeusz Matuszewicz (1765–1819), konstituzioaren egileetako bat 
 Stanisław August Poniatowski (1732–1798), Poloniako erregea 
 Anna Charlotta Dorota von Medem (1761–1821), Kurlandiako dukesa (edo Róża Dekert, sortzez Róża Martynkowska) 
 Elżbieta Grabowska (sortzez Elżbieta Szydłowska) (1748/9-1810), errege-andrea 
 Jan Dekert (1738–1790), Varsoviako alkatea 
 Antoni Stanisław Czetwertyński-Światopełk (1748–1794), konstituzioaren aldekoa 
 Antoni Polikarp Złotnicki (1750–1830), konstituzioaren aurkakoa 
 Frantziako erregezalea 
 Jan Kiliński (1760–1819), zapatagilea 
 Clemens Maria Hofbauer (1751–1820), apaiz erredentorista 
 Stanisław Staszic (1755–1826), apaiza, hezitzailea 
 Andrzej Hieronim Zamoyski (1716–1792), Inowrocławko palatino ohia, Zamojski Kodearen egilea 
 Tymoteusz Gorzeński (1743–1825), Smolenskeko gotzaina 
 Kazimierz Konopka (1769–1805), Hugo Kołłątajen idazkaria 
 Apaiz ortodoxoa 
 Paweł Ksawery Brzostowski (1739–1827), apaiza (edo Józef Stępkowski) 
 Antoni Tyzenhauz (1733–1785), Lituaniako errege ondasunen kudeatzaile ohia 
 Baserritarra 
 Józef Poniatowski (1763–1813), armadako jenerala 
 Stanisław Mokronowski (1761–1821)
 Judu gaztea 
 Judu zaharra

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Konstituzioak
Poloniako historia
Lituaniako historia
1791