Luis Aldás

Luis Aldás (Tandil, Buenos Aires, Argentina ; 1910eko martxoaren 10a - Mexiko Hiria, Mexiko ; 1990eko maiatzaren 16a) aktore argentinarra izan zen, mexikar nazionalizatua, Mexikoko zinemaren urrezko aroan lan egin zuena.

Biografia 
Luis Aldás Tandil-en jaio zen, Buenos Airesko probintzian, Argentinan, 1910eko martxoaren 10ean, oso gaztea zela eta bere abenturazko espirituari eta nazioartean arrakasta izateko nahiari esker, 1929an Hollywoodera bidaiatu zuen, eta hainbatetan estra gisa lan egin zuen. Louis Aljez izenpean filmak egin zituen, baina izarren mailara azkar heltzeko nahiak Mexikora eraman zuen, eta han egin zuen debuta El cobarde (1939) filmean, eta berehala filmatu zuen La noche de los mayas (1939) filmeko lehen parte-hartze garrantzitsua, Arturo de Córdova, Isabela Corona eta Stella Indarekin batera, jaioterrira itzuli eta gutxira, bost filmetan lan egin zuen 1940 eta 1943 artean, horietako batean: Tres hombres del río (1943), bere herrikidea Rafael Falcón ordezkatu zuen, filmatzerakoan bihotzekoak jota hil zena; Mexikora itzultzean, aspaldiko arrakasta lortu zuen México de mis recuerdos (1944) filmarekin, Juan Bustillo Ororena, Fernando Solerrekin, Joaquín Pardavérekin eta Sofía Álvarez kolonbiarrarekin. Pelikula horri esker protagonista ospetsua bihurtu zen, eta ondokoen bezalako zintak filmatu zituen: La picara Susana (1945) , Mapy Cortés-ekin, La reina de la opereta (1946), Sofía Álvarezen ospea suposatu zuena, La devoradora (1946), María Félix divarekin eta Julio Villarrealekin batera, Escuela para casadas ( 1949 ), Rosario Granadosekin eta etorkizuneko hiru izarrek paper txikiak jokatu zituzten: Silvia Pinal, Leticia Palma eta Yolanda Varela, Los amantes (1951) Emilia Guiúrekin, David Silvarekin eta Rodolfo Acostarekin, Póker de ases (1952) David Silva, Luis Aguilar, Antonio Badú eta Rebeca Iturbide aktoreekin eta La infame (1954)

50eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, Luisek gero eta bigarren mailako paper gehiago jokatu zituen eta beste pertsonai batzuekin lan egin zuen, hala nola Pedro Infante eta Germán Valdés “Tin Tan”, baina galai izateko aukerak agortzen ari zirenez eta zinema mexikarrean narkotrafikoaren eta ficheras-en gaiak nagusitzen ari zirenez, 60ko hamarkadaren amaieran erretiratzea erabaki zuen.

Bere bizitza pertsonaletik, jakina da lau aldiz ezkondu zela, behin Virginia Serret aktorearekin; beste bat 1945eko abenduaren 27an Leonora Amar brasildar izar eta aktorearekin Mexikon, biek itxuratu omen zuten ezkontza, Miguel Aleman Valdes Mexikoko orduko presidenteari kalterik ez egiteko akordio bat baitzen, Leonorarekin ustez harreman bat zuena.;  geroago Lucy Gallardo aktore eta abeslariarekin ezkondu zen eta azkenik Carmen Tuk-ekin.  Aldás 1990eko maiatzaren 16an hil zen Mexiko Hirian.

Filmografia Mexikon 

 La noche de los mayas (1939)
 México de mis recuerdos (1943)
 No niego mi pasado (1952)
 Aventura en Río (1953)
 Escuela de música (1955)
 La estrella vacía (1958)

Filmografia Argentinan 

 Tres hombres del río (1943)
 En el viejo Buenos Aires (1942)
 Boina blanca (1941)
 La casa de los cuervos (1941)
 Una vez en la vida (1941)

Bibliografia 

 Mario Gallina, Diccionario Sobre Las Figuras del Cine Argentino, Corregidor, 2000, , 9789500512503
 VARIOS (2000). María Elena Marqués, "Uno nace con la belleza que Dios le da y muere con la que merece" Sección Fichas Biográficas. En SOMOS. México: Editorial Televisa, S. A. de C.V.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Argentinako aktoreak
Mexikoko aktoreak
Eusko-argentinarrak