Ezko arrosa-ubel

Ezko arrosa-ubela (Porpolomopsis calyptriformis edo Hygrocybe calyptraeformis) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Kolore arrosa-lila duelako ederra eta ikusgarria den arren, kalitate gastronomiko oso kaskarra du.

Deskribapena 
Kapela: 3 eta 7 cm arteko diametrokoa. Kapelaren forma oso arraroa da, punta zorrotza, baina ez konikoa; gaztetan, gezi-punta baten antza du, azkenean zabaldu egiten da, erradialki pitzatuz eta titia kontserbatuz. Arrosa edo lila kolore ederrekoa, oso gutxitan zuria, gainazal leuna eta distiratsua du eta likatsu samarra.

Orriak: Itsatsiak, sabeldunak, zabal samar, estuak, lodiak, arrosa-malba kolorekoak, kapelaren antzeko kolorekoak, bilbe erregularrekoa.

Hanka: Zuria edo kapelaren koloreaz pixka bat tindatua, malba kolorea edo lila, haritsua luzetara, zilindrikoa, nahiko bihurritua, hauskorra, tutuaren formakoa. 4 - 10 x 0,4 - 0,8 cm-koa.

Haragia: Zuria edo apur bat arrosa, ez da belzten, mehea, usain eta zapore nabarmenik gabea.

Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du. Caliptraeformis epitetoa grekotik dator, "kalyptra" hitzetik, hau da, emakumezkoen kapela puntan. Bere kapelaren formagatik.

Jangarritasuna 
Jangarri oso kaskarra, hala ere, hau aurkitzeko plazera sukaldaritzan erabiltzeko baino garrantzitsuagoa da.

Nahasketa arriskua 
Hygrocybe acuta delakoarekin, honek kapela konikoa du, forma erregularra eta kolore gorri-horixka.

Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, larreetan eta lorategietan, baita mendietan ere, leku belartsuetan. Espezie arraroa dela esan behar da, eta bere kolore politengatik plazer bat da aurkitzea.

Banaketa eremua 
Europa, Quebec, Appalacheak eta Ipar Japonia.

Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, ezko arrosa-ubela desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hygrocybe