Malaysiar Emergentzia

Malaysiar Emergentzia edo Askapen Nazionaleko Gerra Antibritanikoa  gerrilla-gerra izan zen Malaysian, Malaysiako Askapen Nazionaleko Armadako (MNLA) independentziaren aldeko gudari komunisten eta Britainiar Inperioko eta Commonwealtheko indar militarren artean. Komunistak Malaysiaren independentzia irabazteko eta ekonomia sozialista ezartzeko borrokatu ziren; Commonwealtheko indarrek, berriz, komunismoari aurre egiteko eta britainiar interes ekonomiko eta kolonialak babesteko borrokatu zuten. Gatazkari "Askapen Nazionaleko Gerra Antibritanikoa" deitu zion MNLAk, baina "Emergentzia" britainiarrek, Londresen oinarritutako aseguratzaileek ez baitzuten ordainduko gerra zibilen kasuetan.

1948ko ekainaren 17an, Erresuma Batuak Malaysian larrialdi-egoera deklaratu zuen, plantazioen aurkako erasoen ondoren, ezkerreko aktibisten erailketei erantzuten eman zirenak. Malaysiako Alderdi Komunistaren (MCP) buruzagia zen Chin Pengek eta haren aliatuek oihanera ihes egin eta MNLA osatu zuten, britainiar kolonialismoaren aurkako askapen nazionalerako gerra egiteko. MNLAko soldadu asko Malaysiar Herriko Japoniaren Aurkako Armadaren beteranoak ziren. Armada gerrillari komunista zen, eta britainiarrek entrenatu, armatu eta finantzatu zuten, Bigarren Mundu Gerran Japoniaren aurka borrokatzeko. Komunistek hainbat zibilen laguntza izan zuten, batez ere Txinatar komunitatearena.

Oihanean kanpamendu batzuk ezarri ondoren, MNLA polizia kolonial britainiarrean eta instalazio militarretan sartzen hasi zen. Meategiei, plantazioei eta trenei eraso egin zien MNLAk, Malaysiaren independentzia lortzeko britainiarren ekonomiaren oinarriak erasotuz. Britainiarrak MNLA gosez hiltzen saiatu ziren, elikagaiak arrazionalizatuz, ganadua hilez eta agente laranja herbizida airetik jaurtiz, lur errearen estrategia erabiliz. Britainiarrek komunisten aurka Genevako Hitzarmenak hausten zituzten herrixka desarmatuen exekuzio estrajudizialak egin zituzten. Adibiderik txarrena Batang Kaliko sarraskia da. Britainia Handiko prentsak "Mỹ Lai britaniarra" deitu dio. Briggs Planak 400.000 zibiletik milioi batera kontzentrazio-eremuetara eraman zituen, britainiarren "Herri berriak" deitu zituztenak.  Orang Asli komunitate indigenaren aurka ere ekin zioten, britainiarrek uste baitzuten komunistak babesten ari zirela. Komunistek klase-kontzientzian eta etnia eta genero berdintasunean zuten sinesteak, emakume eta herri indigena asko MNLArekin eta Min Yuenen hornidura-sare ezkutuarekin bat egitera bultzatu zituen.

Emergentzia 1960an amaitutzat eman zen arren, Chin Peng buruzagi komunistak matxinada berritu zuen 1967an Malaysiako gobernuaren kontra. Bigarren fase horrek 1989 arte iraun zuen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Britainiar Inperioa
Independentzia gerrak
Gerra Hotzeko gatazkak
Komunismoa Malaysian
Komunismoa Singapurren
Royal Marineen historia
Asiako insurgentziak
Britainiar Inperioaren aurkako matxinadak
Australiak parte hartutako gerrak
Rhodesiak parte hartutako gerrak
Malaysiar Emergentzia