Breñako kanpaina

Breñako kanpaina edo Sierrako kanpaina 1881eko urtarrilean Lima okupatu zenetik Txileko okupazio tropak Sama ibaiaren hegoaldean 1884ko ekainean erretiratu ziren arte Ozeano Bareko Gerraren azken fasea da.

Lima erori ondoren, Peruko indar politikoetako batek ere ez zuen onartu Tarapacáren lagapena Txileko armada espedizionarioa erretiratzeko baldintza gisa; aitzitik, Peruko armadaren gainerakoak berrantolatzen hasi ziren okupatu gabeko eskualdeetan. Nekazari eta indigena ugari, gaizki armatuak eta prestakuntza militarrik gabekoak, ohikoen muinen inguruan bildu ziren, baina okupazio tropen gehiegikerien aurka euren lurrak, bizibideak eta familiak defendatzen zituztenak. Andrés Avelino Cáceres buruzagia    izan zen haren antolatzaile eta buruzagi militar nagusia.

Okupazio-gobernuak Limatik hainbat espedizio bidali zituen Peruko mendilerroetara, Limako armadaren eta gerrillaren gainerakoen aurka borrokatzeko. Indar hauek populazio zibilari «gerra-ekarpenak» eskatu eta konfiskatzen zizkieten, eta horrek gero eta gehiago haserretzen zituen eta erresistentziaren maila handitzen zuen.

Azkenik, kanpainako hondamendiek hirugarren alde bat sortu zuten: gerrari amaiera eman nahi zioten Peruko zibil eta militarrak, baita lurralde-zesioaren prezioan ere; horietako lehena Miguel Iglesias izan zen, 1882an Txilek aitortutako Peruko presidente izendatu zutena.

1883ko uztailaren 10ean, Huamachucoko guduan Caceresen tropen porrotak eta ondorengo errepasuak Andrés Avelino Cáceresen jarraitzaileak ia suntsitzea ekarri zuen eta Iglesiasen gobernua sendotu zuen; Hala ere, Txileko azken kanpaina militarra Arequipakoa izan zen, hegoaldean, eta horrek defendatzen zuen 4.000 gizonez osatutako armada inprobisatua desegitea, Lizardo Montero buruzagiak Boliviara ihes egitea eta hiri hori okupatzea ekarri zituen.

Cáceresek armada berri bat armatzea eta Lima setiatzea lortu bazuen ere, Miguel Iglesiasen indarrei aurre egitea lortu zuen Txileko tropak erretiratu ondoren Anconeko Ituna sinatzearen ondorioz, gatazka Peruko lurralde eztabaidagarriaren errendizio saihestezinarekin amaitu zuena. eta Iglesias Cáceresen aurka jarri zuen 1884-1885eko Peruko Gerra Zibilaren hasiera izan zen .

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Anbrosio Salazarren memoriak
 Breña Kanpainaren narrazio laburra, Hugo Pereyra Plasenciarena, Pontificia Universidad Católica del Perú, Humanitate Saila, Historia Atala.

Ozeano Bareko Gerra