Sally Rooney

Sally Rooney (Castlebar, Irlanda, 1991ko otsailaren 20a) idazle irlandarra da. Lehen nobela, Conversations with friends (Elkarrizketak lagunekin), 2017an argitaratu zuen. 2018an, Normal people argitaratu zuen. 2020an, euskaraz argitaratu da lan hori: Jende normala; Irene Aldasorok itzuli du. Telesail bat egiteko egokitu dute eleberri hori 2020an.

Hezkuntza eta bizitza pertsonala 
Rooney Castlebarren jaio zen 1991n, eta hor hazi zen. Rooneyren aitak Telecom Éireann enpresarentzat lan egiten zuen, eta amak arte-zentro bat zuen. Neba zaharrago bat eta arreba gazteago bat ditu. Rooneyk Dublingo Trinity Collegen egin zituen unibertsitate-ikasketak; Ingeleseko gradua ikasi zuen lehenik. Ondoren, Politikako master bat hasi zuen (baina ez zuen amaitu), eta Estatu Batuetako Literaturari buruzko masterra egin zuen. Rooneyk bere burua marxista gisa deskribatu du.

Unibertsitateko eztabaida-lehiaketatan parte hartu zuen Trinity Collegen zegoela; Europako zirkuituetan gora egin, eta Europako Unibertsitateko Eztabaida Lehiaketan onena izan zen 2013an; gero, esperientzia horri buruzko lan bat idatzi zuen.

Idazle izan baino lehen, jatetxe batean lan egin zuen administrari. Dublinen bizi da.

Ibilbidea 
Rooneyk 15 urte zituela amaitu zuen bere lehen nobela; "erabateko zabor" gisa deskribatu zuen.

Conversations with Friends 
2014 amaieran ekin zion "era jarraituan" idazteari. Conversation with friends lehen nobela Estatu Batuetako Literaturari buruzko masterra egiten ari zela idatzi zuen. Liburuko 100.000 hitz hiru hilabetean idatzi zituen.

2015ean, Even if You Beat Me saiakera idatzi zuen Europako eztabaidatzailerik onena bihurtu zen garaiko esperientzia kontatzen, eta Wylie agentziako Tracy Bohan agenteak irakurri zuen, eta Rooneyrekin harremanetan jarri zen. Rooneyk eskuzikribu bat eman zion, eta Bohanek zenbait argitaletxeri bidali zien; zazpi eskaintza lortu zituen.

Rooneyk Tracy Bohanekin kontratu bat sinatu zuen, eta Conversations with friends lanaren argitalpen-eskubideak zazpi partaideko enkantean saldu ziren; eskubide horiek, gero, hamabi herrialdetan saldu ziren. Azkenean, nobela 2017ko ekainean argitaratu zuen Faber and Faber argitaletxeak. Hainbat sari eskuratzeko hautagai izan zen (Swanseako Unibertsitatearen Dylan Thomas Nazioarteko Saria eta 2018ko Folio Saria), eta Sunday Timesen Urteko Idazle Gazte Onenaren saria eskuratu zuen 2017an.

Mr Salary 
2017ko martxoan, Rooneyren Mr Salary kontakizun laburra Sunday Timesen Kontakizun Laburren Sariketan lehenengo bosten artean gelditu zen.

The Stinging Fly aldizkariko editore 
2017ko azaroan jakinarazi zuten Rooney The Stinging Fly literatura-aldizkari irlandarreko editore izango zela. Hori baino lehen, aldizkarian idatzitakoa zen. Rooneyk 2018ko bi zenbakiak gainbegiratu zituen, harik eta Danny Denton izendatu zuten arte editore izateko. Oraindik ere editore kolaboratzailea da aldizkari horretan.

Normal People eleberria 
Rooneyren bigarren eleberria ere Faber & Faber argitaletxeak argitaratu zuen, 2018ko irailean. Nobelaren oinarrian, Rooneyk idatzitako At the clinic izeneko istorio laburreko bi protagonista nagusien arteko istorioa dago, horien arteko harremana aztertu eta garatuta idatzi zuen eleberria. 2018an, Normal people Man Booker Prize sarirako hautagaien artean sartu zuten. Urte horretan, 2018ko azaroan, Irlandako Urteko Nobelaren saria lortu zuen Irlandako Liburuen Sarietan. Halaber, Waterstonesen Urteko Liburu izendatu zuten 2018an.

2020an, euskaraz argitaratu da Jende normala eleberria. Irene Aldasorok ekarri du euskarara, eta Alberdania argitaletxeak argitaratu du.

New Yorkeko Liburutegi Publikoaren beka, fikzioa idazteko 
2019ko apirilaren 23an, New Yorkeko Liburutegi Publikoko Dorothy eta Lewis B. Cullman Akademiko eta Idazleentzako Zentroak 2019ko bekadunen zerrenda jakinarazi zuen; Rooney zen zerrendako kideetako bat. Prentsak argitaratu zuenez, "nobela berria idatziko du bertan; Beautiful World, Where Are You izena du proiektuak, eta krisi estetiko eta politikoa aztertuko ditu".

Normal People telesail laburra 
Izen bereko eleberritik abiatuta, 12 ataleko telesail bat egin zuten; BBC Three katearen eta Hulu plataformaren koprodukzioa izan zen. Dublinen eta Sligo konderrian grabatu zuten. Lenny Abrahamson eta Hettie Macdonaldek zuzendu zuten telesaila.

Conversations with Friends telesail laburra 
2020ko otsailean adierazi zuten Conversation with friends oinarri hartuta 12 atalez osatutako telesail labur bat moldatuko zutela. Halaber, esan zuten Normal People telesaileko sorkuntza-taldeak hartuko zuela parte bertan: Lenny Abrahamson zuzendari eta, besteak beste, Alice Birch idazle.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Sally Rooneyri buruzko erreportajea, Hitzen Uberan atarian. Egilea: Paul Beitia.
 Sally Rooneyren Soldata jauna ipuina, Armiarma atarian. Itzultzailea: Leire Vargas Llosa.

Mayo konderriko jendea
Emakume idazleak
Irlandako idazleak
Ingelesezko idazleak