Nikon Moskukoa

Nikita Minov edo Nikita Minin, Nikon izenez ezagunagoa (; Veldemanovo (Nizhni Novgorod), 1605eko maiatzaren 7a - Jaroslavl, 1681eko abuztuaren 17a ), Moskuko eta Errusia guztietako patriarka izan zen, Errusiako liturgia ortodoxoko kanonen erreformatzailea,  greziar kanonetara hurbiltzeko; Erreforma horiek Elizaren eta Estatuaren urruntzearen ideia defendatu zuten, azken hauek hierarken eta eliz erakundeen nagusitasuna aitortuz, eta horrek zisma garrantzitsua eragin zuen Errusiako Eliza Ortodoxoan (raskol). Nikonen erreformen aurka dauden taldeak staroveri (sinestun zaharrak) edo raskólniki (zismatikoak) izenez ezagutzen dira, antzinako otoitzen erabilera defendatzen dutenak. 

Errusiako Alexis I.a tsarraren lagun mina zen, hamar urtez ezkonduta egon zen eta semeak hil ondoren fraide bihurtu zen, eliza barruan mailaz igo zen eta 1649an Novgorodgo (Handia) metropolitar gotzain kargura igo zen. eta 1652an Moskuko Patriarkarenera. Bi urte geroago 1654an kontzilio bat deitu zuen eta bertan bere apaizak testu sakratuen berrikuspen osoa adostera behartu zituen, testu grekoetatik berak itzuli eta moldatu zituena; monasterioak eraiki eta eraberritu zituen eta bilduma baliotsuez hornitu zituen, bere mandatariek Ekialde Hurbila eta Errusia arakatu zuten eskuizkribuen bila, profano zein sakratuen bila, Errusiako eliza bere jatorri greziarretara hurbildu zezaketen eskuizkribuen bila, Errusia Eliza Ortodoxoaren zentro politikoa eta espirituala bihurtuko zela uste zuen. .

Erreformak Avvakum protopope-aren (sinestun zaharren buruzagia) erreakzio bortitza piztu zuen. Nikonek Siberiara deportatu arazi zuen eta torturak jasan zituen. 1656an, botere espiritualaren nagusitasuna onartzen ez zuen tsarrarengandik urrundu zen. 1658an Nikon bi urte lehenago Istratik gertu sortu zuen Berpizkundearen Monasteriora erretiratu zen. Geroago, 1664an, bere eginkizunak berreskuratzen saiatu zen, baina 1666ko kontzilioak, Estatuak Elizaren gaineko garaipena markatu zuenak, behin betiko kendu zuen, intsumisioa egotzita eta apaiz-funtzioak kenduz, Nikon (fraide) bezala bakarrik aitortuz.

Nikon Vologda eskualdeko Ferapontov monasteriora erbesteratu zuten. Baina, Errusiako Alexis I.a tsarra hil zenean, bere seme eta ondorengo Teodoro III.a tsarrak (Fiodor Alekseievitx) Nikon Berpizkundeko monasteriora eraman zuen, Moskutik hurbil. Hirurogeita hamar urtetik gorako fraideak ezin izan zuen bidaia luzean bizirik iraun, Jaroslavl inguruko Nikolo-Trópinskaia elizan hil zen. Tsaren nahi espresuki eta Moskuko Joakim Patriarkaren (Патриарх Иоахим) protestak gorabehera, Nikon patriarkaren ohoreekin lurperatu zuten Istrako monasterio maitean. 1682an, tsarrak patriarka tituluaren post mortem itzultzea lortu zuen Nikoni.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Sinestun zaharrak testua gaztelaniaz

Moskuko metropolitarrak eta aitalehenak
Apezpiku ortodoxoak