Lurrustel

Lurrustela materia organiko ustel asko duen lur mota da, batez ere baratzerako eta loreontzietarako erabilia.

Ingurune natural edo landa lurretan, lurrustela humus asko duen lur beltza da. Dendetan saltzen den lurrustela aldiz, hainbat jatorridun nahasketa izaten da, batzuetan substratu izena hartzen duena.

Saltokietako lurrustela 

Lurrustela landare motaren araberakoa izan behar da, honen beharrei egokitua:
 landare berde, geranioak, loreontzi aldaketa, unibertsala: osagaiak oso antzekoak izaki, desberdintasuna arrazoi komertzialetatik datorkio, landaketatik baino.
 ereiteko lurrustela: fina, arina eta iragarkorra.
 bereziak (landare berezien araberakoa): arrosak, orkideak, kaktusak, garrazkiak...
Enpresa batzuek lurrustel berezituak ere ekoizten dituzte, profesionalei (nekazari eta enpresei) zuzenduak:
 biderkatze lurrustela: ereiteko, aldaxkatzeko edo belauntzeko, adar-altxatzeko...
 mintegi lurrustela: bereziki zuhaitz eta zuhaixka ontzietako ekoizpenari zuzendua
 berdegune lurrustela: herrietako berdeguneak egin edo berritzeko erabilia
 soropil lurrustela: arina, baina hondar kopuru handia duena, konpaktatua izan ez dadin

Substratuaren ezaugarri fisikoak garrantzisuak dira, bereziki uraren (atxikipen gaitasuna, drainatzea, ber-bustitze gaitasuna...) eta airearen arabera (porositatea, aireztatzea).
Bestalde, lurrustelari elementuak gehitzen dira, bere pH-a zuzentzeko (azidotasun pixka bat gehiago landare gehienentzat) eta oinarrizko ongarriekin hasieran, edo gehiagorekin beharren arabera.

Osagaiak 
Dendetan saltzen den lurrustela honako osagaiak izan ohi ditu, nahiz eta helburuaren arabera gai eta kopuruak aldatu:
 zohikatz hori eta beltzak osagaien %60-80 izan ohi dira
 pinu-azal zatiak eta egur-zuntz konpostatuak, arintzeko eta irazkortasuna ahalbidetzeko
 koko-zuntza, helburu berekoa
 bermikulita eta perlita, drainatzea hobetzeko
 buztina
 gai bustigarriak edo/eta hidatratatzailak
 ongarriak
 magnesio oxidoa (magnesia)
 kare dolomitikoa, landareek nahitaez behar duten kaltzioa duena

Araudia 

Frantzian, substratu guztiek NF U 44-551 araua bete behar dute. Arauak 6 izendapen definitzen ditu, hiru faktoreen arabera:
 azidotasuna (pH)
 materia organiko kopurua
 materia organiko / nitrogeno proportzioa (MO/N).

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Lurra
Baratzezaintza