Frankismoan lapurtutako haurren eskandalua

Frankismoan lapurtutako haurren eskandalua Francoren diktadura garaiko Espainiako historiako pasarte eztabaidagarria da. Batez ere XXI. mendean egindako salaketen bidez, lapurtutako haurrak 30.000 eta 300.000 artean izan zitezkeela salatu izan da publikoki.

Ustezko hobiratze faltsuak 
Lapurretaren formetako bat, salaketa batzuen arabera, amari haurra hila jaio zela esatea izan zen, eta gezurrezko defuntzio prozedura eta hobiratzeak gauzatzen zirela ondoren, Frankismoaren sokako familiei eman haurra adopzio ezkutuan, Espainiako fiskal batek 2012an deskribaturiko modus operandi ustezkoan. 2010etik, salaketa hauetarik 120 kasutan hilobiak ireki ziren, eta 117an haurren hondakin ziurrak aurkitu ziren, eta beste bitan, jaiotzako beste hondakin batzuk. Proba genetikoak egin ziren kasuetan, gurasoen ADN-a aurkitu ziren, lapurreta salaketak gezurtatuz.

Gaiaren inguruan Nafarroako Parlamentuak ikerketa batzordea izan zuen 2013an, eta aho batez onartu zen ebazpena, ez zela aurkitu haurren lapurretaren eta merkataritzaren frogarik Nafarroan. Hala ere, 2017an haur lapurtuak frankismoaren biktimatzat hartzeko lege aldaketa onartu zuen Nafarroako Parlamentuak 2017an, bakarrik PPk bozkatu zuelarik kontra.

Gipuzkoako Batzar Nagusietan eta Eusko Legebiltzarrean egindako agerpen eta ikerketetan, Paco Etxeberria forentseak azalpenak eman zituen 2012an eta 2013an, hilobiratze faltsuak gezurtatuz. Etxeberriak legez kanpoko adopzioen aukera bai eman zuen posibletzat, ordea; baina irregulartasunak izatekotan ere, amaren borondatearen kontra haurra eskuetatik kendu izanaren kasuak ezinezkotzat jo zituen osasun zentro publikoen kasuan. Ordea, kasuak ikertzeko eskatzen duten taldeek ez dituzte ontzat ematen Etxeberriaren txostenak.

Adopzioak 
Adopzio irregularren kasuan, kasu bat iritsi zen epaiketara Espainian: Ines Madrigalek jarritako salaketaren ondorioz, bere kasua ebatzi zen. 1969an jaio zenean, Madrigalen adopzioa legez kanpo gertatu zela frogatutzat eman zuten epaiek, eta Eduardo Vela epailea kondenatu zuten. Hala ere, Ines Madrigalek bere familia biologikoarekin kontaktatu zuenean, onartu zuen borondatezkoa izan zela adopzioan ematea.

Ascensión López andereak antzeko salaketa bat jarri zuen bere adopzioa tramitatu zuen Dolores Baena izeneko moja baten aurka, baina kasuak ez zuen aurrera egin epaitegietan. Alderantziz, monjak ustezko haur lapurturari (Lopezi) jarritako salaketak egin zuen aurrera, laidoagatik, eta Lopez kondenatu zuten.

Erreparazio proposamena 
2020ko ekainean Espainiako Kongresuak lege proposamena tramitatu zuen haur lapurtuen kasuan erreparazioak bultzatzeko. Vox alderdiak bakarrik bozkatu zuen kontra.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Frankismoa
Frankismoa Euskal Herrian
Haurren tratu txarra