Arnegu akta

Arnegu akta () edo uzte dekretua () Zazpi Herbehere Batuen Errepublika de factozko independentzia aldarrikapena izan zen, garai hartan Espainiar Herbehereen parte. Akta honetan Herbehereetako Estatu Orokorrak Filipe II.a Espainiakoa boteretik kanpo utzi zuen, Utrechteko Batasuna 1579an osatu eta gero. Hagan aldarrikatu zen 1581eko uztailaren 26an, Anberesen urte horretako uztailaren 22an Jan van Asseliers jurista ospetsuak idatzitako testua jarraiki.

Hernehereetako Estatu Orokorrak bere subirano zen Filipe II.ari berak egindako zina ez mantentzea eta bere menpe zituen herrien antzin eskubideak ez errespetatzea egotzi zizkion, Hernehereei zegozkion eskubide zein askatasunak bortxatuz Filipe IIak bere tronoa "utzi" zuela (verlaten) ondorioztatuz. Dekretuak Utrecheko Batasuneko probintzietako magistratu guztiak Espainiako erregeari zin egindako leialtasunetik askatzen zituen. Kontratu sozial bat hautsi zuela argudiatuz, inoiz egindako errege baten lehen desjabetzea izan zen. Amoregaitz aritzeagatik Monarkia Hispanikoak bere lehen kolonia galdu zuen.

Hasieran, Herbehereek Frantziako Frantzisko edo Ingalaterrako Elisabet bezalako errege edo erregin berri baten bila abiatu ziren. Hautagaien artean bat ere ez zen ardura hartzeko gai edo berau ez zuen hartu nahi izan. Aukera egokirik aurkitu ez zutelako 1588an Estatu Orokorrak errepublika aldarrikatzea erabaki zuen.

Dekretuak sarrera zehatz eta argi bat dauka, azalpen ideologiko sakon eta erregearen aurkako salaketa zerrenda banekin. Vindiciae contra tyrannos higanot tratatuan eta beste zenbait filosofia politiko testuetan oinarritu zuten. Ameriketako Estatu Batuetako Independentzia Aldarrikapena (1776) testu honetan oinarritua dagoela esan ohi da.

Testuaren sarrera

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Filipe II.a Espainiakoaren erregealdia
Independentzia aldarrikapenak
1581
Herbehereetako historia
Espainiako historia