Sholem Aleijem

Sholem Nojumovitx Rabinovitx, Sholem Aleijem izengoitiaz ezagunagoa —yiddishaz: שלום עליכם— (Pereiaslav, Errusiako Inperioa, 1859ko martxoaren 2greg./otsailaren 18jul. – New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1916ko maiatzaren 13a) yiddishazko idazlea eta antzerkigilea izan zen. Hebreeraz eta errusieraz ere idatzi zuen.

Bizitza 
1859ko martxoaren 2an jaio zen familia judu pobre batean. Haurtzaroa Voronkovo ​​herrian igaro zuen (gaur egun Ukrainako Kiev eskualdean). 15 urte zituenean, Robinson Crusoek inspiratuta, pertsonaia judua zen antzeko istorioa idatzi zuen eta idazle izatea erabaki zuen. 

1876an eskolan amaitu ondoren, Olga Loeva, ekintzaile judu aberats baten alabari, hiru urtez irakatsi zion. Irakasle eta ikaslearen artean maitasuna sortu zen. Momentu horretan, Olgaren aita ez zegoen sozialki desberdina zen ezkontza horretarako, eta Sholem Aleijemek lana galdu zuen Loeven etxean. Handik sei urtera, 1883an, aitaren borondatearen aurka, Olga idazlearekin ezkondu zen. Bere aitaginarreba hil ondoren, Sholem Aleijem fortuna handiaren oinordeko bihurtu zen. Hala ere, Sholem Aleijem burtsan espekulatzen hasi zen. Yiddishazko aldizkariak ere babesten zituen eta beraz, bere ondarea igaro zuen.

1883tik ia soilik yiddishez idazten zuen (errusieraz eta hebreerazko istorio batzuk izan ezik).

Sholem Aleijemek mugimendu sionismoarekin sinpatizatzen zuen (nahiz eta ez zituen bere ideiak guztiz partekatzen). Kritikariak Mark Twain judua deitzen zioten. Gero, Mark Twainek ohartu zen bere burua Sholem Aleijem estatubatuarra zela uste zuela.

1891 ondoren Odessan bizi zen, 1903-1905 bitartean Kieven. 1905eko pogromen ondoren, bere familiarekin Suitzara joan zen, gero Alemaniara. 1914an Lehen Mundu Gerra hasi ondoren, Errusiako herritar gisa, internatua eta Alemaniatik Danimarka neutralera erbesteratu zuten. Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, eta bere bizitzako azken urteak New Yorken bizi izan zituen. Tuberkulosiarengatik hil zen 1916ko maiatzaren 13an.

Lanak 

 Stempenyu, 1888
 Der get, 1888
 Yossele Solovey, 1889
 Di asife, 1889
 Mazel Tov, 1889
 Yaknez, 1894
 Tevye der Milchiger, 1894
 Tsezeyt un tseshpreyt, 1903
 Yidishe tekhter, 1905
 Di goldgreber, 1907
 Agentn, 1908
 Blonzhende Stern, 1909—1911
 Shver tsu zayn a yid, 1914
 Dos groyse gevins, 1916
 Motl peysi dem khazns, 1907—1916

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Ukrainako juduak
Yiddishazko idazleak
Gizon antzerkigileak
Yiddish hiztunak