Mikio Naruse

japoniar zinema zuzendaria, gidoigilea eta ekoizlea izan zen. 1930 eta 1967 bitarte 89 film zuzendu zituen.

Naruse ezaguna da bere filmak ikuspegi ilun eta ezkor batez tratatzen zituelako. Shomin-geki (jende arruntaren drama) filmak egin zituen batez ere emakumezko protagonistekin, Hideko Takamine, Kinuyo Tanaka eta Setsuko Hara aktoreekin bereziki. Familia draman eta Japoniako kultura tradizionala eta modernoaren arteko harremanean atentzioa jarri zuelako, bere filmak Yasujirō Ozuren obrekin alderatu izan dira. Geroago egin zuen ibilbideko bere film asko Japoniako idazle ezagunen lanen moldaketak izan ziren. Nahiz eta "Japoniako urrezko aroko pertsonaia nagusia"  eta "dramaturgo oso adimentsua" bezalako izendapenak jaso, Akira Kurosawa, Kenji Mizoguchi eta Ozu garaikideek baino gutxiago ezagutzen da. Bere film aipagarrienen artean Yama no Oto, Bangiku eta Ukigumo daude.

Bizitza

Hasierako urteak 
Mikio Naruse Tokion jaio zen 1905ean eta anaia-arrebak berak hazi zituen gurasoak goiz hil ondoren. Shiro Kidoren Shochiku zinema estudioan sartu zen 1920ko hamarkadan talde arineko laguntzaile gisa eta laster Yoshinobu Ikeda komedia zuzendaria agintepean jarri zuten. 1930. urtera arte ez zuen bere kabuz film bat zuzentzen utzi. Bere estreinako filma, Chanbara fūfū, Heinosuke Goshok editatu zuen eta zinemagile gaztea laguntzen saiatu zen. Filma arrakastatsutzat jo zen eta Naruseri baimena eman zitzaion Junjo (Pure Love) film erromantikoa zuzentzeko. Bi filmak, Shochikun zuzendari gisa egindako saiakerak gehienak bezala, galdutzat jotzen dira. 

Naruseren lehen obra Flunky, Work Hard! (1931) film laburra da, komedia eta etxeko dramaren arteko nahasketa. 1933–1934 urteetan, melodrama isilen serie bat zuzendu zuen , Apart From You, Every-Night Dreams, eta Street Without End, ingurune zail eta erantzukizun praktikoak dituzten emakumeengan oinarrituak. Alexander Jacobyren arabera, "birtuosismo estilistiko handia" erakutsi zuen. Shochikuko lan baldintzekin eta esleitu zitzaizkion proiektuekin konforme ez zegoela, Naruse 1934an utzi zuen Shochikun eta PCL estudioetara joan zen (Photo Chemical Laboratories, gero Toho bihurtu zena).

Bere lehen film nagusia Tsuma yo bara no yô komedia drama izan zen (1935). Kinema Junpo aldizkariak urteko filmik onena aukeratu zuen, eta Estatu Batuetan antzerki estreinaldia lortu zuen lehen film japoniarra izan zen (harrera ona izan ez zuen arren).   Filma neska gazte baten inguruan da, haren aitak familia utzi eta geisha ohi batekin bizitzera joaten da. Aita mendiko herri urrun batean bisitatzen duenean, bigarren emaztea lehena baino askoz egokiagoa dela gertatzen da. Zinemaren historialariek filmaren "kutsu modernoa eta bizia" eta "estilo bisual berritzailea" eta "jarrera sozial aurrerakoiak" azpimarratu dituzte.

Hurrengo urteetako Naruseren filmak zinemaren historialarik lan txikiagotzat hartu izan dituzte, hein batean gidoi eta antzezpen ahulak direlako, nahiz eta Jacobyk esperimentazio formala eta matrimonioaren erakundearekin jarrera eszeptikoa erakutsi zituela adierazten duen Avalancheko eta A Woman's Sorrows filmetan (1937an biak). Narusek geroago argudiatu zuen garai hartan ez zuela ausardiarik eskaini zizkioten proiektu batzuei uko egiteko, eta eduki ahula teknikan zentratzearekin konpentsatzeko saiakerak ez zuela funtzionatu.

Gerra urteetan zehar, Narusek bere biografo Catherine Russellek "proiektu seguruak" izendatzen zituenari eutsi zion baina gehienetan propaganda militarista eskatzen zuen filmak saihestu zitue. 1940ko hamarkadaren hasieran Narusek Sachiko Chibataz banandu egin zen. 1941ean, Hideko the Bus Conductor komedia zuzendu zuen Hideko Takaminerekin, gero bere ohiko aktore protagonista izango zena.

Gerraosteko karrera 
1951ko Repastek zuzendariaren itzulera ekarri zuen eta Fumiko Hayashi emakume idazlearen  Lightning (1952) eta Floating Clouds (1955) lanen moldaketak egiten lehena izan zen. Pelikula horietan guztietan harreman zorigaiztokoekin edo familiako harremanekin borrokan ari ziren emakumeak agertzen ziren eta nazio mailako zinema sari entzutetsuak jaso zituzten. Late Chrysanthemums (1954), Hayashiren ipuin laburrak oinarritzat hartuta, lau geisha ohien istorioa kontatzen du eta gerraosteko Japonian finantza-murrizketekin aurre egiten haien zailtasunak. Saisei Murō eta Yasunari Kawabata-ren literaturan oinarritu ziren Older Brother, Younger Sister (1953) eta Sound of the Mountain (1954) drama familiarra, desegindako bikotearen erretratua.

1960ko hamarkadan, Naruseren produkzioa gutxitu egin zen artean (neurri batean gaixotasunaren ondorioz), zinemaren historialariek diote horrekin batera gai sentimentalak eta "melodrama modu ikusgarriagoan" gehiago jorratu zituela. Onna ga kaidan o noboru toki (1960, When a Woman Ascends the Stairs) bere negozioa sortzen saiatzen ari den tabernako azafata zahar baten istorioa kontatzen du eta A Wanderer's Notebook (1964) Fumiko Hayashi idazlearen bizitza jarraitzen du. Bere azken filma Midaregumo (Scattered Clouds edo Two in the Shadow, 1967) izan zen. Bi urte geroago, Naruse minbiziak jota hil zen, 63 urte zituela.

Naruse serioa eta uzkurra zela esan zuten, eta Tamai Masao zinemagilea bezalako bere kolaboratzaile gertukoenek eta iraupen luzekoek ere ez zuten berari buruz gauza askorik jakiten. Elkarrizketa oso gutxi eman zituen eta Akira Kurosawaren arabera, zuzendari oso ziurra zen, eta guztia bera kaxa egiten zuen platoan. Hideko Takaminek gogoratu zuen: "Eszena bat errodatzerakoan, ez zuen sekula esango zerbait ona, txarra, interesgarria edo hutsala zenik. Erabat aiherga zen. Bere 20 bat filmetan agertu nintzen, eta, hala ere, ez zidan sekula izan antzezteko argibiderik eman. "

Filmografia

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Tokiotarrak
Japoniako zinema zuzendariak
Testuan japoniera duten artikuluak
Tokion hildakoak