Urtebetetze efektua

Urtebetetze efektua (batzuetan urtebetetze-blues deitzen zaio, batez ere bere buruaz beste egiteari buruz denean) fenomeno estatistiko bat da, non pertsona baten heriotza probabilitatea handitu egiten baita urtebetetzean edo handik hurbil. Urtebetetze efektua Ingalaterra eta Galesko, Suitzako, Ukrainako eta Estatu Batuetako biztanlegoaren azterketetan ikusi da, baita lagin txikiagoetan ere, hala nola Liga Handietako beisbol-jokalarietan. Ikerketek ez dute ondorio hori argi eta garbi erakusten; azterlan batzuen arabera, gizonen eta emakumeen heriotza-tasak desberdinak dira urtebetetze-egunaren aurreko aldian, eta beste batzuek, berriz, ez dute genero-eragin nabarmenik. Horretarako iradokitako mekanismoek honako hauek hartzen dituzte: alkohol-kontsumoa, urtebetetzeari lotutako estres psikologikoa, suizidio-arriskua handitzea, bere urtebetetzera arte itsasten saiatzen diren gaixo terminalak, heriotza-tasa handiagoa edo gorputza urtero ahultzen duen ziklo fisiologikoa. Halaber, iradoki da artefaktu estatistikoa izan daitekeela, agian jakinarazpenean izandako akatsen ondorioz, baina jakinarazpen-anomalia ezagunak kontrolatzen dituzten azterlanetan ere ikusi da urtebetetze-efektua.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Suizidioa
Heriotza
Urtebetetzeak