El cóndor pasa (abestia)

"El cóndor pasa", euskaraz "Kondorra igarotzen da" munduan Perúko abesti ezagunena da. Andeetako musika herrikoian oinarrituta, Daniel Alomía Robles musikagileak 1913an sortu zuen. Berez, pieza hau, izenburu bereko zarzuelakoa da. Geroztik munduan 4.000 bertsio baino gehiago egin dira, tartean 1970ean Simon & Garfunkelek Bridge over Troubled Water albumean jaso zutenak. 2004an Perún hondare nazionalaren gisa aldarrikatu zuen eta, egun, herrialde horren bigarren ereserkitzat hartzen da.

Jatorrizko bertsioa 
1913an, Daniel Alomía Robles El Cóndor Pasa zarzuela prestatu zuen. Zarzuela horrek prosaz idatzita zegoen eta bi ekitaldi zituen. Izen bereko abestia lehen aldiz Limako Mazzi antzokian interpretatu zen. Musikaren egilea Alomía bera zen eta letra Julio de la Paz idazleak egin zuen; Julio de la Paz izengoiti bat zen eta atzean Julio Baudouin antzerkigilea zen. 1933ko maiatzaren 3an pianoaren moldaketa erregistratu zen. 2013ko uztailan jatorrizko gidoia berrargitaratu zen, CD batekin lagunduta.

Simon & Garfunkelen bertsioa 
1965ean Paul Simon musikari estatubatuarrak melodia Parisen entzun zuen Los Incas taldeak egindako bertsio batean. Simon taldekideen laguna egin zen eta abestia interpretatzeko baimena eskatu zien. Los Incasen burua Jorge Milchberg zen eta honek pentsatzen zuen abestia herrikoia zela eta horrela esan zion Simoni. 

1970ean Simon & Garfunkel bikoteak bertsionatu zuen kanta eta ingelesezko letra gehitu zion. Abestia urte berean "El Cóndor Pasa (If I Could)" izenburuarekin plazaratu zuten, Bridge Over Troubled Water albumean. Arrakasta handia izan zuten.

1970eko amaieran, Daniel Alomía Roblesen semeak, Armando Robles Godoy, bere aitaren egile eskubideak erreibindikatu zituen. Eskaera onartu izan zen eta geroztik, Simon & Garfunkelen bertsioan, Alomía Jorge Milchberg eta Paul Simonekin batera agertzen dira egileak bezala.

Simon & Garfunkelen hitzak 
Hitzak Paul Simonek idatzi zituen:

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 1933ko jatorrizko bertsioa Youtuben.
 :Simon & Garfukelen bertsioa Youtuben.

1913ko musika
1970eko singleak
Peruko abestiak
Simon & Garfunkelen abestiak