Esneki zuri-orribildu

Esneki zuri-orribildua (Lactarius piperatus) Russulaceae familiako onddo bat da. Jangarri oso kaskarra.

Deskribapena 

Kapela: 5 eta 15 cm. arteko diametrokoa, hasieran ganbila eta gero zilbor-formakoa erdigunean baina inbitu oso sakona osatu gabe. Ertzak kiribilduak ditu eta mehe samarrak. Azal gabea da, lehorra eta kolore krema-zurixka kolorekoa orban okre-gorrixkekin.

Orriak: Dekurrenteak, oso estu eta ugariak. Hasieran zurixkak eta gero krema kolorekoak eta okre-marroiz zikintzen dira.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak

Hanka: Normalean laburra eta zilindrikoa izaten da, baina meheagoa oinarrian. Krema-zurixka kolorekoa, kapela bezalakoa, eta okre-marroiz zikinduaz, oinarritik hasita. 

Haragia: Trinkoa, gogorra eta hauskorra, moztean zuri-krema kolorekoa, baina arrosa-okrez zikintzen da eta gero ilunduaz joaten da. Usain txarra, ale zaharretan higuingarria eta zapore garratza. 

Airearekin kolorez ez den aldatzen esne zuria eta zapore garratza eta mingotsa.

Etimologia: Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio, latex-a jariatzen duelako ebakitzean edo haustean. Piperatus epitetoa berriz, latinetik dator (piper = piperra) bere zapore minagatik.

Jangarritasuna 
Jangarri oso kaskarra, baina lehortuta eta hauts bihurtuta, gozagarri gisa erabili daiteke kantitate txikian. Horrela erabiltzen dute Europako ekialdeko herrialde batzuetan.

Nahasketa arriskua 
Lactarius vellereus-en antza du, baina txikiagoa da, eta Lactarius piperatus-ean kapelaren azala ez da iletsua eta orriak estu eta ugariagoak dira.

Lactarius pergamenus ia berdina da; latexean bereizten da, Lactarius piperatus-ean zuri okre jarraitzen du potasarekin, ez da horixkatzen eta Lactarius pergamenus-ean berdexka edo urre-hori kolorea hartzen du potasarekin eta orriak zuriak direla itsasoaren berde koloreko erreflexuekin.

Oharra: Medikuntzan erabilia izan da blenorragien aurkako tratamenduetan.

Sasoia eta lekua 
Uda hasieratik negu hasierara, hostozabal basoetan, batez ere pago eta  haritzetan.

Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Hego Korea, Txina, Himalaiako eremua, Australia, Japonia, Errusia.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Lactarius
1806. urtean deskribatutako taxoiak
Lineok deskribatutako taxoiak
Onddo sendagarriak
Kanadako onddoak
Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Mexikoko onddoak
Europako onddoak
Errusiako onddoak
Japoniako onddoak
Australiako onddoak
Himalaiako eremuaren onddoak
Hego Koreako onddoak