Hortz-esmalte

Hortz-esmaltea hidroxilapatitaz osatutako estalkia da (giza gorputzeko mineral gogorrena da, baina dentsitate txikiagoan, hezurretan ere dagoena). Purutasun handikoa, hortzetako organoetako koroa estaltzen du eta murtxikatze-funtzioari eragiten dio. Aho-ingurunearekin zuzeneko kontaktuan dago kanpoko azalean, eta azpiko dentinarekin barne-azaleran. Lepoan sustraia estaltzen duen zementuarekin kontaktua du, maila honetan oso mehea izanik eta bere lodiera gailurretarantz handituz, non bere gehieneko lodiera 2 eta 2,5 mm artekoa den aurreko piezetan eta 3 mm artekoa ondorengo piezetan.

Esmaltea zeharrargia da, zuria edo gris urdinxka. Hortzen kolorea dentinak ematen du, eta kolore hori esmaltean zehar iragazten da. Dentinaren kolorea genetikoki zehaztuta dago. Oro har, hortzek kolore zuria izaten dute, ebaki-ertzean izan ezik, bertan esmaltearen kolore gris urdinxka nagusitzen baita. Egitura kristalino anisotropa bat denez, esmaltea ehun birrefringentea da. Esmaltea nagusiki material ez-organikoak (%90) eta materia organiko (%2,9) eta ur (%4,5) kantitate txiki batek osatzen dute. Esmaltearen material inorganikoa apatitaren antzekoa da.

Esmaltearen osagai mineralen analisiak fosfato formako kaltzioa dela nagusi agerian uzten du, eta horien artean ugariena kaltzio hidratatua da (bere ezaugarri kimiko hidroxiapatitengatik deitua). Proteinak hainbat zatitan isolatu daitezke, eta horiek, oro har, serina, azido glutamiko eta glizina portzentaje handia dute. Laburbilduz, esmaltearen proteina egiturazkoa da, aminoazido eratzaileengatik oso berezia, eta amelina edo enamelina deitu izan zaio.

Esmaltearen substantzia ez-proteikoen artean azido zitrikoa edo zitratoak, galaktosa bezalako karbohidratoak, lipidoak eta abar daude. Esmaltea sortzeaz arduratzen diren zelulak ameloblastoak dira.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hortzeria