Gar (izarra)

Gar, Gliese 486, Wolf 437 ere deitua, M motako sekuentzia nagusiko izarra da, Virgo konstelazioan. Distantzia Lurretik: 26 argi-urte.

Nazioarteko Astronomia Elkarteak GJ486 izar / planeta bikotea izendatzeko proposamen lehiaketa ireki zuen 2022an (beste hainbat sistema izandatzeko multzoan), eta Euskal Herriko Unibertsitatetik sortutako ekimen batek planetaretzat Su eta izarrarentzat Gar proposatu zuen, Su eta Gar, alegia, euskarazko bi izen. Proposamen hau onartu egin zen 2023ko maiatzean.

Ezaugarriak 
Haren azaleko tenperatura 3340±54 K da. Gliese 486 Eguzkiaren antzekoa da elementu astunen kontzentrazioan, eta Fe/H metallikotasun-indizea 0,07±0,16 da. Izar ñirñirkaria zela uste zuten, baina 2019an egindako neurketek ez zuten erupziorik erakutsi. Izarraren konposizio kimikoa ez da oso nabarmena, eta bat dator eguzki-oparotasunarekin, edo pixka bat metal gutxirekin.

Izarrak 1,6 kilogauss inguruko eremu magnetikoa du kromosferan. Astiro-astiro ari da biraka, eta litekeena da oso zaharra izatea, zinematikoki Esne Bideko disko mehe zaharrekoa.

Ikerketek ez zioten Gliese 486ri izar bikoterik aurkitu 2020an.

Planeta-sistema 

2021ean, Gliese 486 b izeneko planeta aurkitu zuten orbita labur eta zirkular batean, gaur egun Su izenarekin ezaguna. Etorkizun hurbilean James Webb teleskopio espazialaren bidez karakterizazio espektroskopikoa egiteko egokia den exoplaneta harritsu mota bitxia irudikatzen du.

2022ko abuztuan, sistema planetario hau NameExoWorlds hirugarren proiektuak izendatu beharreko 20 sistemen artean sartu zen. EHUko zientzia planetarioen sailak Su proposatu zuen planetarentzat eta Gar izarrarentzat, Su eta Gar bikotea sortuz.

Erreferentziak

Ikus, ganera 
 Su (planeta)

Kanpo estekak 

TIC objektuak
Hipparcos objektuak
Gliese eta GJ objektuak
Ziurtatutako planeta bat duten sistema-planetarioak
M motako sekuentzia nagusiko izarrak
Virgo konstelazioa
Lurretik kanpoko euskal toponimia