Judith Malina

Judith Malina (Kiel, Alemania, 1926ko ekainaren 4a - Englewood, AEB,  2015eko apirilaren 10a) aktore, ekoizle eta zuzendari estatubatuarra izan zen. The Living Theatre enpresa sortu zuen Julian Beckekin batera.

Biografia 
Familia judu batean jaio zen Kielen (Alemania): ama aktorea zen, Rosel Zamora eta aita Max Malina errabinoa. 1929an, hiru urte zituela, familiak New Yorkera emigratu zuen.

Oso gaztetatik ekin zion lanari. 1945ean New School for Social Research-en sartu zen, Erwin Piscator zuzendari eta antzerki-ekoizle alemanarekin ikasteko. Bertolt Brechtekin batera, antzerki epikoaren adierazle garrantzitsuenetako bat izan zen. Piscatorrekin  Brecht eta Meyerholderrengana hurbildu zen.

Antzerki esperimentala 
1943an Julian Beck ezagutu zuen eta elkarrekin antzerki esperimental baten ideia garatu zuten Broadwaytik kanpo. 1947an, New Yorken, The Living Theatre sortu zuten, anarkismoaren, antzerki politikoak eta bakezaletasunak markatutako antzerki-taldea, eszenaren eta bizitzaren arteko fusioarekin.

Antzerkiak zalantzan jartzen zuen artearen eta kultura menderatzailearen arteko harremana, botere-egiturak mantentzeko. Antzezpen bakoitzean jendearekiko erabateko integraziotik abiatuta eraikitzen zen, antzerki bizia bilatzen baitzuten.

1951n beren apartamentuan estreinatu zuten lehen lana. 1963an antzerkia ixtera behartu zituzten, gerora faltsuak izan ziren arazo fiskalen salaketengatik. Bost urteko kartzelaratze aginduagatik, Estatu Batuetatik ateratzea erabaki zuten, eta 1964tik 1968ra, taldea Europara erbesteratu zen, hainbat herrialdetako gizon-emakumeen talde nomada bihurtuz.

1968an Paradise Now lan berria aurkezteko  itzuli zen AEBra.

1969an, taldea banatu egin zen: talde batek Londresen lan egin zuen, beste batek Indiara bidaiatu zuen eta hirugarrena, Judith Malinarena, Brasilera joan zen 1971n. Bertan senarra eta biak gobernu militarrak bi hilabetez kartzelaratu zituen. Judith Malinak bere egunkaria idatzi zuen.

1986an Cooper Unioneko Great Hall-en estreinatu zen, berak zuzendutako ikuskizun batekin.

2015eko apirilaren 10ean hil zen, 88 urte zituela.

Bizitza pertsonala 
1943an ezagutu zuen bere senarra, Julian Beck, eta harekin egon zen ezkonduta 1948 eta 1985 artean, eta bi seme-alaba izan zituen. 1988an Hanon Reznikovekin (2008an hil zen) ezkondu zen.

Filmografia 

 Tarde de perros/  Txakur arratsaldea (1975)
 Días de Radio/ Irrati egunak (1987)
 Despertares/ Esnatzea (1990)
 The Addams Family/ Addams familia (1991)
 Los Soprano / Sopranoak (telebistako seriea, 2006ko atal bat)
 En la boda de mi hermana/ Ahizparen ezkontzan (2010)

Argitalpenak 
Judith Malinaren egunkariak 

 1972, The Enormous Despair (egunkaria, 1968-69), Random House, New York

 1984, The Diaries of Judith Malina: 1947-1957, Grove Press, New York

 2013, The Piscator Notebook, (egunero, 1945) Routledge, London & New York.

Judith Malinaren poesia-liburuak

 1982, Poems of a Wandering Jewess, Handshake Editions, Paris

 2001, Love & Politics, Black & Red, Detroit

 2015, Having Loved: New Poems by Judith Malina, Fast Books, Silverton

 2015, Full Moon Stages: Personal Notes from 50 Years of The Living Theatre, Three Rooms Press, New York (hil ondoren argitaratua)

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kieldarrak
Emakume aktoreak
Emakume anarkistak
Ekoizleak
Zuzendariak
Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak