Atlantiko/Mediterraneo ardatza

Atlantiko/Mediterraneo ardatza Iberiar Penintsulako erdialdeko lurraldetan garatzen den abiadura handiko eta prestazio handien burdinbide-ardatza da. Portugaldar Estremadura Valentziar Herrialdearekin lotzen du Alentejo, Espainiar Extremadura, Gaztela-Mantxa eta Valentzia zeharkatuz.

Europa Barneko Garraio Sarean sartuta dago, Atlantikoko korridorearen barrua.

Historia 
2005eko azaroaren 15ean, Madril-Toledo abiadura handiko burdinbidea inauguratu zen, Espainiar Estatuan martxan jarri zen hirugarren Madril-Sevilla burdinbidea eta Madril-Perpinyà burdinbidea (Lleidatik bakarrik) lineen ondoren. Lehen 53,7 kilometroak, Villaseca Sagrakoaraino, Madril-Sevilla burdinbidetik egiten dira, non, berez, Sagra-Toledo tartea hasten den, 20,5 kilometroko luzera duena. Trenak Toledorantz 220 kilometro orduko abiaduran desbideratzea ahalbidetzen du trenbide diseinuak. Inauguratu zenean, bidaiaren denbora 35 minutukoa zen, eta, ondoren, 30 minutura jaitsi zen.

Toledorako adarraren 20,5 kilometroak, bide bikoitzean eraiki ziren nazioarteko zabaleran, balasto gainean. Lan berezien artean, 1 602 metroko luzera duen zubibide bat dago, Tajo ibaia eta Valdecaba erreka salbatzen dituena. Beste lan aipagarri bat Madrid-Sevilla burdinbidearen gaineko pergola da, Toledoko sarbide berriaren ezkerreko bideari bidea ematea helburu duena, eskuineko bidearekin elkartzeko eta biek beren plataformarekin jarraitzeko. Nabarmentzekoa da, halaber, Toledo inguruko A-42 autobiaren azpiko 68 metroko azpiko pasabidea.

Urte batzuk, Madril-Valentzia abiadura handiko burdinbideko lehen 28 kilometroak Madril-Sevilla burdinbidearekin eta Madril-Perpinyà burdinbidearekin partekatzen dira. Hori dela eta, lau aldiz handiagoa izango da Atochako Ateko geltokitik 28 kilometrora arteko tarte hori, Sevillara eta Malagara eta Valentziara eta Alacantera doazen lineak banatzen diren punturaino.

Tarte hori eraikitzeko proiektuaren arabera, Cuencako Motilla Palancarkoa eta Valentzia hirien arteko trenbidea Cuencako probintziatik igaroko ziren, hiriburuan geldituta, eta Requena eta Utiel artean, berriz ere geldituta.

Ibilbidean, Contreras urtegiaren bidezubia nabarmentzen da, hormigoizko zubi batean egindako trenbide-arku luzeenetako bat duena. Bi euskarrien artean 261 metro ditu, eta gehienez ere 37 metroko garaiera, Alemaniako Nurenberg-Erfurt abiadura handiko burdinbidea delakoaren Froschgrundseeko zubiak soilik gainditzen duena, 270 metroko arku batekin eta 65 metroko altuerarekin. 2010eko abenduaren 18an inauguratu zen eta 2010eko abenduaren 19an, igandea, merkataritza-zerbitzurako prestatu zen.

Madril-Lisboa abiadura handiko burdinbidea eraikitzeko lehen proiektuak 1990eko hamarkadakoak dira; 2003an Portugalgo eta Espainiako gobernuek abiadura handiko burdinbideak Elvas eta Badajoz arteko muga zeharkatu behar zuela adostu zuten. Espainiar Estatuan abiadura handiko lineak eraikitzea nahiko gai adostua bada, Portugalen eztabaida handia zegoen gizarte zibilean herrialdeari horrelako azpiegiturak emateko beharrari buruz. Portugalen, gobernuak Lisboa-Elvas abiadura handiko burdinbidea eraikitzeko konpromisoa hartu zuen 2011ra arte; urte horretan, proiektua bertan behera geratu zen, mugarik gabe, Atzeraldi Handiaren ondorioengatik. Nahiz eta Portugalgo gobernu batek ere ez duen Lisboa-Madril abiadura handiko burdinbidea (eta beste abiadura handiko burdinbideak Portugalen) proiektua erabat utzi, 2018an gai hori "tabutzat" jo zen, eta eztabaidatzeko une hobea espero zen.

2003ko proiektuaren arabera (proiektu "zehatza" deritzona), Lisboa-Madril burdinbidea Portugalen eraikiko liratekeen abiadura handiko 5 burdinbideetako bat izango litzateke, baita herrialde honen eta Espainiaren arteko muga zeharkatuko luketen 4 lineetako bat ere.

Ondorioz, portugaldarrek beren zatia "oraingoz" eraikitzeari utzi ondoren, Espainiako Gobernuak nabarmen moteldu zuen linea eraikitzeko inbertsioen erritmoa. Hala ere, Espainiako Extremaduran tren zerbitzuak hobetzeko, Plasencia eta Badajoz arteko plataforma eraikitzea erabaki zen, eta elektrifikatutako trenbide bat jartzea. Horrela, partzialki eta aldi baterako konpon litezke eskualdeak trenbide-azpiegiturari dagokionez dituen gabeziak, Mendebaldeko Europan gutxien garatu den eskualdeetako bat baita. "Plasencia-Badajoz prestazio handien burdinbidea" proiektuaren zati hori berrizendatu zen, eta haren garapenari ekin zitzaion, baina nahiko erritmo motelean Mediterraneorako garapenekin alderatuta.

Abiadura handiko azpiegiturari dagokion plataforma egin ondoren, bide bakarra jarriko litzateke zabalera iberikoan. Trenbide horrek balio anitzeko trabesak izango lituzke, etorkizunean iberiar zabalera nazioarteko zabalera aldatzea ahalbidetuko dutenak, eta, ondorioz, hegazti trenen zirkulazioa. Plasencia, Caceres eta Badajozerako sarbideak linea konbentzionalaren kontra egingo lirateke.

Espainiako Sustapen Ministerioaren planen arabera, 2019an prest egongo litzateke elektrifikatu gabeko PHB etorkizunean, Navalmoral de la Mata-Toledo ibilbidea eraiki eta Extremadurara nazioarteko zabalera iristen zenean, zabalera iberikoa estandarrera aldatuko zen, erreiak mugituz trenbide zabalera estutzeko. Behin hori eginda, pixkanaka-pixkanaka bide bakarreko zatietan beste bide bat jarriko litzateke, Toledo-Badajoz trazatu osoan zabalera estandarreko bide bikoitza egiteko.

Ibilbidea

Tarteak

Egungo egoera 

|}

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Mediterraneoko korridorea
 Iberiar Penintsulako burdinbide ardatzak

Kanpo estekak 

Atlantiko/Mediterraneo ardatza