Deborah Dultzin Kessler

Deborah Dultzin Kessler (Monterrey, Mexiko, 1945eko urriaren 9a) Mexikoko astrofisikako ikertzailea da. Bere ikerketa quasarretan eta galaxia aktiboen beste zentro batzuetan oinarritzen da.

Biografia 
Monterreyn jaio zen 1945eko urriaren 9an. Ama, Fredzia Kessler margolaria, zazpi urte zituela joan zen Mexikora, Poloniatik, gurasoekin. Aita, Leon Aryeh Dultzin, ekintzaile sionista bat izan zen, Bielorrusiatik Mexikora emigratu zuena 1929an. 1956an Israelera bizitzera joan zen eta Deborah amarekin hazi zen.

Deborah Dultzin Kesslerrek kontatu duenez, haurtzaroan sortu zitzaion zientziarekiko maitasuna, txikia zenean zeruari begira geratzen baitzen, eta behin, norbaitek handitan zer izan nahi zuen galdetu zionean, berak "estrellifera" erantzun zuen. Ikerketatik kanpo dituen interesen artean literatura eta musika daude. Unibertsitateko Abesbatza Filarmonikoan abesten du.

Hezkuntza 
Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) Zientzia Fakultatean Fisikako lizentziatura ikasi zuen 1968an. Astrofisikako maisutza eta doktore izateko hautagaitza ikasi zituen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta Jakov B. Zeldovich zientzialari ospetsuaren ikasle izan zen emakume bakarra izan zen. Osasun arazoengatik ezin izan zuen tesia amaitu, eta Mexikora itzuli zen 1973an. Han, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Astronomia Institutuan hasi zen lanean, ikertzaile gisa. Urte sabatiko batean, 1985ean, Sorbonara joan zen, egin gabe zuen doktoretza amaitzera. Doktoretza urte berean osatu zuen, eta 1986an doktoretza lortu zuen Paris-Sorbonne Unibertsitatean, "Très Honorable" aipamenarekin. Gaur egun, UNAMeko Astronomia Institutuko ikertzaile titularra da, Denbora Osoko Langile Akademikoen Ekintzarako Primen Programako (PRIDE) estimuluen gehieneko maila mantentzen du, eta Ikertzaileen Sistema Nazionaleko (SNI) kidea da, III. mailarekin.

Aurkikuntzak 
OJ 287 izeneko zeru-objektuaren nukleoan bi zulo beltz zeudela deskubritzen parte hartu zuen, eta nabarmen lagundu zuen zulo beltz batetik gertu zegoen gasaren propietate fisikoak eta dinamikoak ikertzen. Galaxia aktiboen ingurune hurbilak haien bilakaeran betetzen duen papera ere frogatu zuen, marea-indarren eta gertuko beste galaxia batzuekiko grabitazio-interakzioen ondorioz.

Sariak 

 Heberto Castillo Martínez Hiriburu Saria Mexikoko Zientifikoen kategorian. (2010).
 Sor Juana Inés de la Cruz saria, Mexikoko zientzialarien kategorian.
 Unibertsitate Nazionalaren Saria zientzia zehatzen ikerketa arloan. (2016)

Argitalpenak 

 Dultzin, Deborah. (2009). Cuásares y núcleos activos de galaxias. Ciencias 95, uztaila-iraila, 54-61. Esteka
 Dultzin, Déborah (1988) Cuásares. En los confines del universo. Fondo de Cultura Económica.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Deborah Dultzin Kessler-en Facebook-eko orria
 1968ko Mexikoko mugimenduari buruzko elkarrizketa

Mexikarrak
Mexikoko juduak
Emakume zientzialariak
Emakume astronomoak
Astrofisikariak
Emakume ikertzaileak