Erreferentzia bibliografikoen kudeatzaile

Erreferentzia bibliografikoen kudeatzailea edo kudeatzaile bibliografikoa softwarea da, eta, horri esker, hainbat informazio-iturritatik abiatuta (datu-baseak, katalogoak, gordelekuak, web-orriak, etab.), aldizkarietako, liburuetako edo bestelako dokumentuetako erreferentzia bibliografikoak sortu, mantendu, antolatu, partekatu eta forma eman diezaieke, erreferentzia (erregistro) horien bilduma pertsonalizatu bat sortuz. Era berean, laneko dokumentuetan aipuak eta bibliografiak sortzea eta erreferentzia bibliografikoak osatzea errazten du, zitazio estilo desberdinen arabera (APA, MLA, Vancouver, IEEE, etab.).

Honen erabilerak lan intelektualaren antolaketa aldatu du, informazioaren kudeaketa hobea ahalbidetzen baitu, denbora aurreztu, akatsak saihesten lagundu, eta estilo askotako aipuak eta erreferentziak sortzen laguntzen baitu.

Ezaugarriak 
Kudeatzaile bibliografikoek ezaugarri komun batzuk dituzte

 Erreferentziak sartu eta gordetzea: Datuak kudeatzaile bibliografikoetan sartzeko modu ezberdinak daude: automatikoa, zuzena eta zeharkakoa. Zuzeneko metodoaren bidez, kudeatzaile bibliografikoa gai da informazioa informazio-iturritik bertatik ateratzeko. Horretarako, gaur egun, aldizkari elektroniko, datu-base, katalogo eta gordailu digital askok erreferentzia-kudeatzaileentzako irteera-formatuak dituzte. Zuzeneko metodoaren bidez, datuak kudeatzailean bertan sartzen dira eskuz, eta ohiko deskribapen-eremuak betetzen dira (egilea, titulua, etab.). zeharkako metodoaren bidez, hala inplementatuta duten webguneetan, RIS formatu bat sor daiteke, eta gero kudeatzaile bibliografikoak berak inportatzen du.
 Zerrenda bibliografikoak antolatu eta deskribatzea: mota horretako kudeatzaileek aukera ematen dute beren informazio guztia antolatzeko, propio erabiltzaileak berak sortutako karpeta eta azpikarpeten sistema baten bidez, bai eta autoritateen kontrol zorrotza ere, informazioa egoki berreskuratzeko eta bikoizketak saihesteko. Erreferentziak banaka edo taldeka deskriba daitezke, gero berreskuratzeko.
 Datuen irteera: Bibliografia-kudeatzaileek bibliografiak sortzeko aukera ematen dute, erreferentzia bibliografikoak bakarka edo zerrendetan esportatuz. Kontuan izan behar da erreferentzia bibliografikoen formaturako ehunka estilo daudela. Estilo horiei esker, erreferentzien itxura homogeneizatzen da, argitalpen-mota zein den (artikuluak, webgunea, liburua...) azkar identifikatzeko, eta autoreak eta tituluak errazago atzemateko. Berariazko arlo edo diziplinekin lotuta daude. Antropologian, astronomian, biologian, botanikan, kimikan, komunikazioan, geografian, geologian, historian, zuzenbidean, hizkuntzalaritzan eta abarretan aurkitzen dira. Kudeaketa bibliografikoko softwareak estilo horiek hainbat formatutan esportatzeko aukera ematen du. Esportazio-formatu hauek aurkitu ohi dira maiz: CSL JSON, CSV, MODS, HTML oharra, bookmarks, COinS, Endnote XML, Zotero RDF, Refworks Tagget, RIS, TEI, Bibtex, BiblaTex, etab. Hainbat formatu (.rif, .txt, .html, .κ.ris, .xml, etab.) testu-prozesadoreetan integratu daitezke kudeatzaileekin sortutako fitxategiak erabiliz.

Eginkizunak 
Kudeatzaile bibliografiko gehienek eginkizun hauek dituzte

 Web orrietatik metadatuak ateratzea.
 Datu-baseetako artikuluak, aldizkari zientifikoak edo katalogo bibliografikoak inportatzea.
 Hainbat informazio-mota editatzea, biltegiratzea, antolatzea eta irteera-formatua ematea.
 Erreferentzia bibliografikoen, aipamen bibliografikoen eta orri-oineko oharren zerrenda bat automatikoki garatzea, hainbat zitazio-estilotan.
 Bibliografiak eta gomendatutako irakurketen zerrendak egitea.
 Artikuluak eta dokumentu-erreferentziak gaika multzokatzea.
 Talde publiko edo pribatuen, sare sozialen edo feedbacken bidez erabiltzaileekin elkarreraginean aritzea eta lankidetzan aritzea.
 Batzuek aplikazio gehigarrietarako osagarriak dituzte (adibidez, testu-prozesadoreak)
 Berrikusitako artikuluei buruzko oharrak iruzkintzea eta gehitzea.
 Zerrendatutako artikulu bakoitzerako material erantsia gordetzea.

Sailkapena

Erabileraren arabera 

 Kudeatzaile klasikoak: Horrelako kudeatzaileek nahitaez lan egingo den ordenagailuan instalatu behar dira. (Citavi, EndNote)
 Web-kudeatzaileak: Kudeatzaile horiek aukera ematen dute urrunetik erreferentzia-datuetara sartzeko, eta aukera ematen dute edukiak sindikatzeko, ingurune partekatuetan lan egiteko eta abarretarako, baina instalaziorik gabeko lanean etengabeko Interneteko konexioa behar dute (EndNote basic, Mendeley, RefWorks, Zotero).
 Gizarte-erreferentzien kudeatzaileak: Kudeatzaile horiek hainbat irteera-formatu sortzeko funtzioa eransten dute, ikerketa-lanetan aipamen bibliografikoak txertatzeko (2collab, citeulike, Connotea, BibSonomy, Mendeley).
 Ezagutzaren antolaketa duten kudeatzaileak: kudeatzaile horiek "fitxen metodoa" gehitzen diote kudeatzaile bibliografikoari. Datu bibliografikoak (eta askoz gehiago) gordetzeaz gain, aipuen testua, testuen edo testuen zatiei buruzko iruzkinak eta, batzuetan, norberaren ideiak ere gorde daitezke. Elementu horiek gako-hitzekin aberastu daitezke, erreferentziak edozein direla ere. (Bibliographix, Citavi, Docear)

Lizentziaren arabera 

 Software jabedun. Adibidez, Bibliographix, Biblioscape, Citavi, EndNote, Papers, RefWorks, Paperpile.
 Freewarea (dohainik erabiltzekoa). Adibidez, CiteULike, Mendeley.
 Freemium (oinarrizko zerbitzuak doan, eta dirua kobratzen da zerbitzu aurreratu edo bereziengatik). Adibidez, Qiqa.
 Software librea: (Bibus, Docear, JabRef, Zotero)

Kudeatzaileak 

Hauek dira kudeatzaile batzuk:

RefWorks 
Bibliografiaren eta on line dokumentuen kudeatzailea, dokumentuak bildu eta oharrak egiteko aukera ematen duena. Erreferentzia bibliografikoak antolatzeko eta bibliografiak erraz sortzeko aukera ematen du.

ndNote Online 
Web of Science-ren bidez eskuragarri dagoen erreferentzia bibliografikoen kudeatzailea.

Zotero 
Nabigatzailearentzako luzapen librea, mota guztietako ikerketak bildu, administratu eta aipatzeko aukera ematen duena. Datuak zuzenean inportatzen ditu unean bistaratutako webguneetatik.

Mendeley 
Web-aplikazioa eta mahaigainekoa, jabeduna eta doakoa (Windows, Mac eta Linuxentzat eskuragarri).

JabRef 
Javan egindako doako aplikazio librea, BibTex eta RTFra esportatzeko bereziki prestatua.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Erreferentziak kudeatzeko softwarearen konparazioa
 Dokumentu-iturria
 Aipu eta erreferentzia bibliografikoak
 CiteProc
 Gordailu
 RIS (formatua)

Kanpo estekak 

 Bibliographix-en web orri ofiziala
 BibSonomyren webgune ofiziala
 Citaviren webgune ofiziala
 Citeulikeren webgune ofiziala
 EndNoteren webgune ofiziala
 EndNote basic-en webgune ofiziala
 JabRef-en webgune ofiziala
 Mendeleyren web orri ofiziala
 RefWorks-en web orri ofiziala
 Zoteroren webgune ofiziala

Bibliografia
Erreferentziak kudeatzeko softwarea