Denbora-pasaren parkea

Denbora-pasaren parkea () Betanzosen (Coruñako probintzia) dagoen parke entziklopediko publikoa eta misteriotsua da. Juan García Naveira indianoak asmatu zuen, 1893an. Parkean bi zonalde ikus daitezke: zaharra eta berriago dena; bertan, alde berdeak, urmaelak, auditorioa, lur azpiko haitzuloak eta haurrentzako jolas-aldea ikus daiteke. Elementu batzuek framazonen kutsua dute.

Egitasmoa 
Parke entziklopedikoa García Naveira anaien ideia izan zen, batez ere Juan García Naveirarena. Hauek, Argentinan dirutza irabazi ondoren, haien herria aurrera ateratzeko egotasmo asko bultzatu zuten. Horrela, ikastetxe bat eraiki zuten (1914), babes-etxea (1912), ikuztegi publikoa (1902), eta Denbora-pasaren parke hau.

Parkearen 1893an eraikitzen hasi zen, eta 1914an burutu zuten. Izan ere, Juan García hil arte, 1933an, urtero parkearen zabaltze-lanak eta gauza berriak jarri ziren. Bere heriotzaren unean, parkeak 9 hektarea zituen. Modu batez, egungo parke tematikoen aurrekaria izan zen. Helburua oso pedagogikoa zen eta sarbide-bidaia bezala aurkezten zen.

Parkea 1914an 
Parkea ireki zenean oraingoarena baino lau aldiz zabalagoa zen. Sarreran ordaintzeko leihatila zegoen, eta horrela lortzen zen dirua, parkearen mantenuarentzat erabiltzen zen. Leihatilaren eraikuntza XX. mendeko amaierara arte gorde zen. Hesi handi baten ondoren Versaillesko jauregia zegoen. Atea bi lehoik zaintzen zuten, Vatikanoko Klemente XIII.a aita santuaren hilobia zaintzen duten kopia zirenak. Lehoi horiek gaur egun Covadongako leizean erakusten dira, Asturiasen.

Parkearen zenbait elementu 
 Bi dinosauro
 Egiptorako bidai baten erliebea
 Leizeak
 Erretiroko urmaela
 Lehoitzarra
 Kapitalaren genealogia

Egungo egoera 
Juan García Naveira hil ondoren, 1933an, parkearen endekapena hasi zen. Gerra ondoren erabat utzita gelditu zen, eta bandalismoa zein lapurretak ohikoak izan ziren. 1940. hamarkadan errepide batek parkea erditik zatitu zuen, lorategiak eta eraikuntzak bereizita utzita. Lorategian baratzeak eta zabortegiak zabaldu ziren, haien hasierako antolaketa erabat txikitzen. 1986an Betanzosko Udalak parkea erosi zuen, ingurua berreskuratzeko asmoz. Europako dirulaguntzei esker gelditzen den parkea berreskuratzeko zenbait lan egin da, baina ez parkea babesteko haina. Denbora-pasaren parkeak ez du inongo babesik nahiz eta hori izan Parkearen Lagunen Elkarteak bultzatutako eskaera nagusietariko bat.

Monumentuaren iraunarazte-egoera, orokorrean, ez da ona.

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Parkeko irudiak.
 :Parkeari buruzko bloga.
 :Parkearen aurrekariak.

Betanzos
Galiziako hiri parkeak
Framazoneria
Galiziako arkitektura
Arkitektura kapritxoak
Espainiako lorategiak
Espainiako Gerra Zibileko kontzentrazio-esparruak