Oyèrónkẹ Oyěwùmí

Oyèrónkẹ Oyěwùmí (Nigeria, 1957ko azaroaren 10a) idazle eta ikertzaile feminista dekoloniala, Soziologia irakaslea da New Yorkeko Estatu Unibertsitatean.

Biografia 
Nigerian jaioa, Ibadaneko Unibertsitatean eta Berkeleyko Unibertsitatean ikasi zuen. Soziologiako irakasle elkartua da New Yorkeko Estatu Unibertsitatean, Stony Brooken, eta generoari eta globalizazioari buruzko ikastaroak eman ditu, baita teoria feministari buruzkoak ere.

Ikerketa-beka ugari lortu zituen, hala nola Rockefeller Fundazioarena,  eta Ford Fundazioarena.

Ikerketak 

Afrikari buruzko ikerketetan mendebaldeko ikasketen eragin eta alborapen eurozentrista hain handia izanik korronte hegemonikoitik at lan egiten saiatzen da, kultura-berezitasunak kontuan hartuz.

2010ean, Kazakhstango Unibertsitateko Genero Ikasketen Zentrotik gonbidapen bat jaso zuen. Asiako Erdialdeko Generoa, Nazioa eta Dekolonialitatea aztertzeko.

Mendebaldeko ikerketei buruz egin duen azterketan ikerketa hauen aldebakartasuna eta unibertsaltasuna kritikatzen du eta mendebaldeko kultura eta kultura afrikarrak era berean ikertzen direla salatzen du. Era berean, elite afrikarrek mendebaldeko ikerketetan oinarriturik sortutako ikerketak kritikatzen ditu ere. Bere bizipenetan islatzen ditu ideiok:.
{{Aipua|Comencé mi viaje académico estudiando Ciencias Políticas en la Universidad de Ibadán (UI), Nigeria. La mayoría de nuestros estudios se centraron en el Estado, y leímos a los teóricos políticos occidentales Karl Marx, los teóricos del contrato social, Joseph Schumpeter, Jeremy Bentham y Nicolás Maquiavelo entre otros.El plan de estudios se basó en nociones de "civilización occidental" y la universalidad de sus experiencias se dio por sentada. También tomamos varios cursos sobre política africana que me permitieron comprender el importante papel de la colonización en la constitución del Estado en África.

Sin embargo, cuando solicité la postgrado en los Estados Unidos en la década de 1980, decidí ingresar en Sociología y no en ciencia política. ¿Por qué? Durante mi carrera de pregrado en UI, tomé solo un curso de sociología, la "Sociología de la familia" en la que estudiamos textos sociológicos occidentales estándar sobre la familia. Aprendimos poco o nada sobre los sistemas familiares africanos. Sin embargo, el curso de sociología particular me dejó una profunda impresión en relación con los intereses que había comenzado a desarrollar en la familia como institución.

Llegué a ser muy consciente de la variedad de organizaciones familiares en la sociedad nigeriana, habiendo crecido en una familia africana grande, afluente y más "tradicional", en agudo contraste con muchos de mis amigos cuyas madres tenían educación universitaria y vivían en lo que parecía ser familias nucleares occidentales.|}}
Bere biografiarekin jarraituz, Mendebaldeko Genero - ikasketen  irizpide falta aipatzen du, unibertsaltzat jotzen baitu emakumeen egoera herrialde eta garai guztietan:

Emakumeen zapalkuntza unibertsala ezeztatzeko Yoruben tribuan ematen ziren genero-rolak ikertu zituen. Halaber, Antropologiak, diziplina gisa, kultura eredu desberdinak ulertzeko nolabaiteko argitasuna eman zion. Ondorioztatzen duenez Afrika kultura-errealitate desberdin baten barruan dago, mendebaldeko kulturek errealitate hori ulertzen ez dutela dio:

 Obra 
Bere lan ezagunenen artean African Women and Feminism: Reflecting on the Politics of Sisterhood, non emakume guztien zapalkuntza komuna eta haien harreman kultural eta nazioartekoak aztertzen baitira. Afrikako emakumeen irudikapen sinbolikoa eta funtzionala deskribatzen du, bai eta mendebaldeko ikuspegi feminista okerra ere Afrikako emakumeak aztertzeko orduan, eta kontinente horren ezagutzaren produkzioan mendebaldeko gizon-emakumeen nagusitasuna.

Bestalde, African Gender Studies Reader-eko editorea izan da, eta The Invention of Women: Making an African Sense of Western Gender Discourses liburuaren egilea da, liburu hau gaztelaniara itzulita dago La invención de las mujeres: Una perspectiva africana sobre los discursos occidentales del género'' izenburupean. Bertan, Mendebaldeko genero-diskurtsoen zentzu afrikarra sortzen du.

Argitalpenak 

 Gender Epistemologies in Africa: Gendering Traditions, Spaces, Social Institutions and Identities (edited), Palgrave (2011).
 African Gender Studies Reader (edited), Palgrave: New York (2005).
 African Women and Feminism: Reflecting on the Politics of Sisterhood (edited), Africa World Press, Trenton: New Jersey (2003).
 The Invention of Women: Making an African Sense of Western Gender Discourses, University of Minnesota Press, Minneapolis.
 What Gender is Motherhood? Changing Yorùbá Ideals of Power, procreation, and Identity in the Age of Modernity, Palgrave Macmillan: New York (2016)

Sari eta Aitortzak 

 1998an Amerikako Soziologia Elkartearen saria jaso zuen Liburu Nabermanari, Genero eta Sexu Atalean.
 1998an Afrikar Ikasketen Elkartearen Herskovitts sariaren finalista izan zen.

Bibliografia 
Mara Viveros-Vigoya (2018). Oyěwùmí, Oyèrónkẹ́ (2017). La invención de las mujeres. Una perspectiva africana sobre los discursos occidentales del género. Bogotá: en la frontera. LiminaR, 16, 1.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Power of Words: Oyeronke Oyewumi "Pathways to a new definition of gender.
Nigeriarrak
Emakume idazleak
Emakume ikertzaileak
Soziologoak
Emakume soziologoak
Feministak
Afrikarrak