Folistatina

Folistatina, aktibinari lotzen zaion proteina gisa ezagututa ere, gizakietan FST geneak kodetzen duen proteina da. Folistatina animali konplexuen ehun gehienetan adierazten den glikoproteina autokrinoa da.

Bere funtzio nagusia TGF-β superfamiliareko molekulekin lotzea eta horiek bioneutralizatzea da, batez ere aktibinarekin, hormona parakrino bat dena.

Duela urte batzuk proteina berdinarentzako erabiltzen zen izena FSH proteina supresorea (FSP) zen. Lehen aldiz fluido folikularretik isolatu zenean, adenohipofisiak burutzen duen hormona folikulu-estimulatzailearen (FSH) jariaketaren inhibizioa eragiten zuela topatu zen.

Biokimika 
Folistatina inhibina-aktibina-folistatina ardatzaren parte da.

Gaur egun hiru isoforma ofizial daude, FS-288, FS-300, eta FS-315. Bi, FS-288 eta FS-315, mRNA transkribatu primarioaren moztitsasketa alternatiboaz sortzen direla jakinezkoa da. FS-300 (txerri-folistatina) itzulpen osteko eraldaketen produktua dela uste da, aminoazido sekuentzia primarioaren C-terminalaren mozketaren ondorioz sortua. 

FS proteina ubikuoa den arren, bere kontzentrazio altuenak obulutegi femeninoetan topatzen dira, eta jarraian larruazalean.

Aktibina lotzen duen proteina, hots, folistatina, adenohipofisiko zelula folikulu estelarrek (FS) sortzen dute. FS zelulek elkarrekintza asko dituzte adenohipofisiko zelula endokrino klasikoekin, zelula gonadotropoak barne.

Ehunetan aktibina hazkuntza zelularrean oso garrantzitsua da, horregatik, folistatina kontrolik gabeko zelula ugalketaren aurkako babesa izango da, desberdintzapen zelularrerako tresnatzat funtzionatzearekin batera. Bi funtzio hauek funtsezkoak dira ehunak berregin eta konpontzeko, eta folistatinak larruazalean daukan presentzia handia azal dezake.

Odolean, aktibina eta folistatina  ehunen kalte edo patogenoen infekzioaren ondoriozko hantura erantzunarekin erlazionatuta daude. Odoleko plasman dagoen folistatinaren jatorria ezezaguna bada ere, haren natura autokrionoa dela eta, odol-hodiak inguratzen dituzten endotelio zelulek jariatu dezaketela uste da. Beste jatorri posible batzuk odoleko makrofago eta monozito zirkulatzaileak izan daitezke. 

Folistatinak enbrioiaren garapenean parte hartzen du. Hezurretako proteina morfogenikoen (BMPen) inhibizioa eragiten du; BMPek ektodermoa ektodermo epidermiko bihurtzea sustatzen dute. Hortaz, BMPak inhibitzeak ektodermotik neuroektodermoa sortzea ahalbidetzen du, eta prozesu horren ondorioz, plaka neurala eratzen da. Prozesu honetan inplikatutako beste inhibitzaile batzuk nogina eta kordina dira.  

Halaber, jakina da folistatinak eta BMPek zeregin bat betetzen dutela obulutegiko folikulogenesian. Folistatinaren eginkizun nagusia hileko obolutegian/ obulutegi estralean folikuluaren garapena fase antral goiztiarretik fase antral/dominantera estimulatzea da, hain zuzen ere. Folistatinaren beste zeregin bat estrogenoa sortzen duten folikulu dominanteko pikor-geruzako zelulen bereizketa suspertzean datza, progesterona sortzen duten gorputz luteoko zelula luteiniko bilakatuz.

Garrantzi klinikoa 
Folistatina saguen muskulu-hazkundearen erregulazioan duen paperagatik aztertzen ari da, batik bat miostatinaren antagonista bezala funtzionatzeagatik (GDF-8 ere esaten zaio, TGF superfamiliako kide bat). Miostatinak gehiegizko muskulu-hazkundea ekiditen du. Ezabaketa genetikoz (knockout saguak) zein folistatina kantitatea areagotuz lortutako GDF-8-aren inhibizioak muskulu-masa nabarmenki handitzen zuela frogatu zuten Lee eta McPherronek. 2009an, gene terapiaren bidez folistatina erregulatzen zenean muskulu-hazkuntza eta indarraren areagotzea lortzen zirela frogatu zen makakoetan egindako ikerketa batean. Honek, giza proba klinikoetarako bidea eman du. Zehazki, inklusio-gorputzen miositisari buruzko giza proba klinikoak 2010eko udan hastea espero da.

Beste ikerketa batek folistatina maila emendatzeak, core muskulu talde zehatz batzuen muskulu-masaren handitzea bideratuz, bizkarrezurreko atrofia muskularra (SMA) duten animalia modeloen bizi-itxaropena handitu dezakela erakutsi du. Zirkulazioko folistatina maila areagotzean, 2. motako diabetes mellitus pairatzeko arriskua handitzen da.

Ikertzaileak folistatinak obulutegi polikistikoen sindromean (PCOS) duen inplikazioa aztertzen ari dira, nahiz eta antzutasun gaixotasun honetan izan dezakeen eginkizun zuzenaren inguruan eztabaida dagoen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Proteinak
5. kromosomako giza geneak
Miostinaren inhibitzaileak