Nafar Ateneoa

Nafar Ateneoa Nafarroa Garaiko kultur elkartea da (gaztelaniaz, Ateneo Navarro).  Estatutuetan jasota duen bezala, “kultura sustatu eta zabaldu nahi du bere agerpenetan”. 2021an bazkideak seiehun baino gehiago ziren. 

Ateneoko Lehendakaritza eta Batzordea bazkideen artean eratzen dituzte. Hamahiru lagunek osatzen dute Batzordea, eta, interesik gabe, urtean berrehun bat jarduera antolatzen dituzte kulturaren hainbat arlotan. Guztira, 10.000 pertsona inguru parte hartzen dute. Gaur egun, Literatura, Giza Zientziak, Arte Plastikoak, Musika, Euskara, Zientzia, Zinematografia, Bidaia kulturalak eta Gazteriaren Sustapena dira Batzordeak egituratzen dituen arloak.

Helburuak 
Kultura plurala, librea, Nafarroan gertatzen denari lotua sustatu nahi dute, baina baita, beti, unibertsalari ere. Pertsonei beren bizitza zabaltzen eta aberasten, beren burua eta bizi diren mundua hobeto ulertzen laguntzen dien kultura.

Gizartearentzat lan egiten dute, publiko orokorrarentzat. Interesa duen edonorentzat antolatzen dituzte Jarduerak, gizarte osoarentzat, ez bazkideei bakarrik. Gero eta indar handiagoz ari dira lankidetzan beste erakunde publiko eta pribatu batzuekin. Hilero, jarduera programatuak bazkideei postaz bidaltzen zaien buletin batean zehazten dira, baina, era berean, PDF formatuan eta sare sozialetan zabaltzen dira Foru Komunitateko kultur etxeen eta interesa duten pertsona guztien artean, bazkide izan ala ez.

Historia 
Errepublika garaian sortu bazen ere, Nafar Ateneoa 1985ean hasi zen bere oraingo ibilbidean. Baina aurreko mendeko hogeita hamarreko hamarkadan etapa aktiboa izan zuen. Hasierako ekitaldia, 1932ko azaroan, "Esmaltes" hitzaldia izan zen, Victoriano Juaristi (Donostia, 1880 — Iruñea, 1949) lehen presidenteak emana . kultura errenazista handiko gizona izan zen bere interes eta jardueretan, lanbidez medikua izan baitzen, baina baita idazlea, pintorea, eskultorea, esmaltatzailea eta musikaria ere. 1936ko uztaileko altxamendu militarrak uztailaren 19an bertan amaitu zuen garai ateneistikoa. Gazteluko Plazako egoitza itxi eta bertako liburutegi baliotsua desegin zuten.

Franko jhil eta gero Ateneo Navarro / Nafar Ateneoa berriak sorrerako saioa egin zuen 1985eko martxoan. Bere lehen presidenteak, Mariano Carlonek, errepublikaren garaia ekarri zuen gogora. Eta estatutu berrien lehen artikuluak dio “Asociación Ateneo Navarro / Nafar Ateneoa elkarteak izen bereko lehen elkartearen espirituan jarraitu nahi du”, 1932an eratu zenari aipamena eginez.

Hauek izan dira Ateneoko lehendakariak:

 1985 – 1991  Mariano Carlón Maqueda
 1991 – 1997  Vicente Madoz Jáuregui
 1997 – 2000  José Luis Martín Nogales
 2000 – 2006  Emilio Echavarren Urtasun
 2006 – 2012  Celina Compains Iribarren
 2012 – 2015  Jesús Mª Arlabán Mateos
 2015 – 2021  Javier Torrens Alzu
 2021 – Pedro Salaberri

Jarduerak

Heptamerona liburuaren euskarazko bertsioa sortzeko erronka 

2020an  Nafar Ateneoak eta Booktegi plataformak Heptamerona liburua euskaratzeko prozesu bati ekin zioten. Heptamerona (frantsesez L'Heptaméron) Margarita Nafarroako erreginak idatzitako istorio bilduma bat da, 72 istorioz osatua. 1559an argitaratu zen, egilea hil ondoren. Frantsesez idatzi zuen Margaritak, badira itzulpenak hainbat hizkuntzatan.

Liburua frantsesez idatzi zuen Margaritak. Baziren itzulpenak gaztelaniaz, ingelesez eta beste hainbat hizkuntzatan. Ez, ordea, euskarazkorik, 2021era arte, nahiz eta baziren istorio solte batzuk euskaratuak lehen ere.

2020an, COVIDa zela-eta izandako itxialdian sortu zitzaion hainbat euskaltzaleri gogoa. Beharra. Itzaletan zen mundu ezezagun baten ur sakonetara jauzi egiteko premia. Tentazio gozoan murgiltzeko desira. Eta ekin zioten. desafioari. Liburuan istorioak zortzi egunetan banatzen dira. Sendoa da liburua. Hizkera, edukiera eta sintaxi aldetik itzultzaileen trebezia probatzen duten horietakoa. Beraz, lana bideragarriago bihurtzearren, urtero atal baten itzulpena egitea erabaki zuten. Lasai ibiliz. Amore eman barik. Jatorrizko liburuak dituen 72 kontakizunak zortzi liburukitan banatuta argitaratuko ziren.

Lehen egunaren itzulpena 
2021ean burutu zuten lehenbiziko eguneko atala. Talde lana izan zen. Lehen hamar istorioek osatu zuten atala, aitzinsolasaz gainera. Fito Rodriguezek eta Xabier Artola Zubillagak itzuli zituzten, eta Josu Zabaletak gainbegiratu zituen gero. Azala berriz, Uxue Pascualek egin zuen. Jendaurreko irakurraldian, Iruñeko Kondestablearen jauregian Antolatu zuen Nafar Ateneoak, hirurogei lagun bildu zirela.

Bigarren egunaren itzulpena 
2022an itzuli zituen Xabier Artola Zubillagak bigarren eguneko 10 istorioak; Itziar Diez de Ultzurrunen esku egon zen, kasu honetan, gainberatzeko ardura. Nafar Ateneoak eta Booktegik 2. liburuki euskaratu berriaren jendaurreko irakurraldi publikoa antolatu zuten, urriaren 29an Amaiurren.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Alberto Cañada Juste
 Tomás Yerro
 Josu Jimenez Maia
 Eugenio Arraiza
 Diego Pascual Eraso

Kanpo estekak 

 ateneonavarro.com webgune ofiziala
 Gizateriaren lau iraultza handiak 09 02 2022. Jose Ramon Etxebarriarekin zientzia-hitzaldi zikloa.  Ateneo Navarro - UEU- Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
 Gnomona, historiako 1. Neurgailu zientifikoa 09 03 2022. Jose Ramon Etxebarriarekin zientzia-hitzaldi zikloa.  Ateneo Navarro - UEU- Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-06-15).
 Argiaren enigma 06 04 2022. Jose Ramon Etxebarriarekin zientzia hitzaldi-zikloa.  Ateneo Navarro - UEU- Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-06-15).
 Denbora, naturaren arima 11 05 2022. Jose Ramon Etxebarriarekin zientzia hitzaldi-zikloa.  Ateneo Navarro - UEU- Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-06-15).

Euskal Herriko kultur erakundeak