Eskola segregazio

Eskola sistema batzuetan ikasle mota jakin batzuek jasaten duten bazterkeriari, sistematikoa denean eta denboran jarraikita denean, eskola segregazioa deitzen zaio. Bazterkeria hori normalean egoera sozioekonomiko ahulenetan dauden ikasleek jasaten dute.

Ezaugarri jakin batzuengatik —ekonomikoak, linguistikoak, generokoak, erlijiosoak, jatorri geografikoak, jatorri etnikokoak— leku jakin batean talde bat batzen denean erabiltzen da eskola segregazio kontzeptua. 

Gizarteetan ez dago inoiz banaketa perfekturik, populazio taldeak ingurune jakin batzuetan biltzen direlako, baina, bereizketa gehiegizkoa bada, segregazioaz hitz egiten da. Hala da eskoletan ere; esate baterako, jatorri atzerritar eta egoera ekonomiko ahuleko ikasle asko batzen dituen ikastetxe bat. Horiek ghetto eskolak gisa izendatzen ditugu, baina bada beste aldea ere: bunker eskolak, klase altuko eta aberatsetako kideen eskola elitistak.

Eskola segregazioa sustatzen duten eskola sistemek hainbat prozedura erabili ohi dituzte segregazioa sustatzeko, batzuetan diskurtso ofizialetan aldarrikatzen denaren kontrakoa eginez. Segregazioa sustatzen da ahalmen ekonomiko txikien dauzkaten familietako ikasleak eskola jakin batzuetara bideratzen, hainbat prozedura erabiliz, batzuetan agerikoak, beste batzuetan ez hain agerikoak. Bazterkeria eskola batzuen barru-barruan ere gerta daiteke, ikasle jakin batzuk ikasgela jakin batzuetara bideratuz.

Esklusioa 
Eskola sistema batzuetan talde txikiak edo ez hain txikiak eskola sistematik erabat kanpo uzten dira hainbat arrazoirengatik. Pertsona horiek ez omen dira gai besteek jasotzen duten hezkuntza jasotzeko, edo besteen ikasketa prozesuan traba izango direla uste da...

Esate baterako, gizarte batzuetan neskak utzi izan dira eskola sistematik kanpo.

Segregazio 
Talde jakin batzuentzat eskola sistema berezituak edo talde berezituak sortzen dira.

Integrazio 
Gizarte batzuetan talde batzuk integratzeko ahaleginak egin izan dira. Talde horietakoak desberdintzat jotzen baziren ere, sisteman integratzeko edo asimilatzeko ahaleginak egin izan dira. Talde horietakoei, baina, gutxiengo batekoak direla jakinarazten zaie eta beraiei dagokiela integratzeko lanaren parte handi bat.

Esate baterako, hezkuntza sistema batzuetan ahaleginak egin izan dira talde etniko edo erlijioso batzuk talde nagusietara erakartzeko, baina talde nagusietako lan ildoa gehiegi egokitu gabe.

Inklusioa 
Eskola inklusiboa dela esaten da eskola sistemak ahalegin handiak egiten dituenean pertsona guztiak, ―bakoitzak bere ezaugarri propio nagusiei uko egin gabe―, bateratzeko, eta ahalegin horiek arrakasta dutenean.

Eskola segregazioa Euskal Herrian 

Euskal Herrian horrelakorik oraindik ere gertatzen dela salatu izan dute hezkuntza arloko profesional batzuek. EAEko Hezkuntza Sailburuak nolabait aitortu zuen horrelakorik gertatzen zela bertoko hezkuntza sisteman eta segregazioari aurre egiteko plana iragarri zuen 2022an.

Euskal Herrian bi Hezkuntza Sistema ditugu, Hegoaldean Espainiako legediari lotua eta Iparraldean Frantziako legediari. 

Hegoaldean Espainiako Lege nagusiaren garapenerako bi Dekretu onartu egiten dira, bata EAEko Legebiltzarrean eta bestea Goi Nafarroako Legebiltzarrean. Iparraldeko hezkuntza sistema zuzenago kudeatzen da Frantziako administrazio zentraletik.

Segregazio mota batzuk EHn 

Segregazio mota bat izan daiteke mutilak eta neskak bereiztea. Horrelakorik gertatzen da Hego Euskal Herriko zenbait ikastetxe pribatutan, non neskak eta mutilak bananduta ikasi behar dute. XXI. mendeko hasierako hamarkadetan ohikoena neskak eta mutilak elkarrekin ikastea bihurtu da bi estatuen menpeko hezkuntza sistema guztietan. Neskak eta mutilak komunetan eta gorputz hezkuntzako aldageletan berezitzeko ohitura orokorra izaten segitzen du. EHko hezkuntza sistema guztiak saiatzen dira inklusiboak izaten pertsona ez binarioekin, mutil/neska binarismoan sartzen ez direnekin; sexu joera guztiekin eta generoen espektro osoarekin inklusiboak izaten.

Agian inklusioaz, segregazioaz, integrazioaz eta, hitz egiten denean gehien aipatzen diren ikasleak desgaitasun fisiko edo intelektualen bat duten ikasleena izaten da. Euskal Herriko hezkuntza sistema guztiek aspaldidanik neurriak hartu dituzte desgaitasun fisiko eta intelektualak dituzten ikasleak, edo ikasteko nahasmenduak dituzten ikasleak, nola edo hala, beste ikasleekin integratzeko. Ikasle batzuk, baina, gela berezietan, "gela egonkorretan" hazi eta hezi egin dira urtetan, eta berezitutako ikasgela horietatik saiatu dira hezitzaileak nolabaiteko integrazioa lortzen.

Beste segregazio mota bat ekonomikoa. Ikastetxe pribatu eta itunpeko batzuek familiei kuotak exijituz bunker eskolak sortzeko arriskua hortxe dago. Ikasleen eskolatik kanpoko ekintzen kalitatea oso lotuta egoten da familien ahalmen ekonomikoekin eta eskolaz kanpoko jarduerak desoreka ekonomikoaren iturri direla frogatuta dago.

Beste segregazio mota bat hizkuntzari dagokio. Iparraldean euskarak ez dauka ofizialtasunik eta horrek hainbat problema ekarri dizkie euskarazko hezkuntza normal garatu nahi dutenei. Esate baterako azterketa ofizial batzuk, —Baxoa, Brebeta—, ezin euskaraz egin. Hegoaldean euskara koofiziala da EAEn eta Nafarroako iparraldean. Euskara hezkuntza sisteman txertatzeko hiruzpalau eredu sortu ziren XX. mendearen 80. hamarkadan. A, B eta D ereduetan euskara irakasgai hutsa izatetik komunikazio lehen hizkuntza izatera, espektro osoa topa daiteke eskolatik eskolara eta batzuetan ikasgelatik ikasgelara eskola bakar baten baitan. Euskara eta euskal literatura irakasgatik ebaluatzetik salbuetsita geratu diren ikasleak ere badaude, (euskararekiko lotura duen irakasgai bakarra, eredu horretan). Azken urteotan Nafarroa garaian ingelesa komunikazio lehen hizkuntza bezala, PAI, sustatu duten hainbat ikastetxe ere sortu dira.

"Ikasle bikainen taldeak" sortzea  ere segregazio mota bat izan daiteke. Teorian XXI. mendean saihestu egin behar dira, legez, akademikoki bikainak izango diren taldeak edo akademikoki motelago moldatzen diren ikasleen taldeak osatzea. Baina praktikan sortu dira, noiz edo noiz, batez ere azken hauei laguntzeko talde bereziak, errekurtso gehiagorekin, etab. Hemen ere aitzakia hizkuntzen irakaskuntza izan da maiz. Hirugarren hizkuntza sustatuko da, "hirueledun" taldeak sortuko dira, eta talde horietan sartzeko emaitza akademikoak kontuan hartu dira. Batzuen ustez garai batean hainbat eskolatan, batez ere bigarren hezkuntzako ikastetxeetan ingelesa indartzeko egiten ziren berariazko taldeak segregazio mota bat sortzen zuten. Izan ere ingeles ordu gehiagotan ikasteko sortzen ziren talde berezietan irizpide akademiko batzuk ezartzen ziren eta, nolabait, ikaslerik onenak hautatzen ziren talde horietan ikasteko.

Erlijio jakin bat sustatzeko egitasmo nagusia duten ikastetxeak ere badaude. Hego Euskal Herrian erlijio bati lotutako eskolen artean, ikasle gehien batzen dituen proiektuak, Eliza Katolikoari atxikia daude. Eskola horietan ikasteko ikasleak ez dira zertan katolikoak izan, ez dute zertan beren burua katolikotzat aitortu. Baina eskola horietan erlijio katolikoetako irakasgaia nahitaezkoa da.

Hego Euskal Herrian erlijio katolikoak, oraindik ere, badu lekutxo bat eskola sistema osoan. Erlijio eskolak hautazkoak dira, eta teorian, hiruzpalau erlijio zuzenean ezagutzeko aukera dago eskoletan bertan, ―judaismoa, islama, eta kristautasunaren bi aldaera―, baina praktikan, eskoletan irakasten den erlijio bakarra, katolizismoa da. Hego Euskal Herrian familiek eskubidea dute erlijio jakin horietako batean eskolak eskatzeko eta Espainian diseinatutako legeak ezartzen ditu ebaluazio irizpideak-eta. 

Iparraldean Frantziako Errepublikako laizismoa erabat hedatua dago hezkuntza sistema osoan.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Aporofobia.
 Arrazismo.
 Eskola inklusibo.
 Genero-bazterkeria.
 Hezkidetza.
 Klasismo.
 Xenofobia.

Kanpo estekak 
 Argia.eus 'Eskola segregazio' gaiari buruzko edukiak.
 Berria.eus 'Segregazio' gaiari buruzko edukiak.

Eskola
Hezkuntza zirriborroak
Hezkuntzaren filosofia
Gizarte gatazkak
Gizarte klaseak
Politika terminologia
Gizarte bazterketa
Gizarte dinamikak
Gizarte ideologiak
Gizarte klaseak
Gizarte-arazoak
Gizarte-konbentzioak