Mary Proctor

Mary Proctor (Dublin, Irlanda, Erresuma Batua, 1862 - 1957ko irailaren 11) britaniar-estatubatuar astronomia zabaltzailea izan zen. Inoiz ez zuen lortu astronomo profesional titulazio akademikorik, baina oso ezaguna izan zen gaiari buruzko liburu eta artikulu ugariengatik. Garai batean pentsatu zen estatubatuarra zela, baina 1924 inguruko bidaiarien zerrenda bat aurkitu da, non nazionalitate britainiarra ageri den.

Biografia

Lehen urteak 
Proctor Dublinen (Irlanda) jaio zen, Maryren eta Richard Anthony Proctorren alaba. Ama 1879an hil zen eta aita 1881ean berriro ezkondu zen. Familiak Estatu Batuetara emigratu zuen 1882an, eta St. Josephen (Misurin) kokatu zen. Aita, Londresen jaioa eta Saint John's Collegen (Cambridge) graduatua, astronomia-dibulgatzailea, hizlaria eta idazlea zen. Maryk astronomiarekiko grina eta gaiari buruzko ezagutzak jaso zituen aitarengandik. Txikitatik, harro zegoen aitak liburutegia zaintzeko eta bere gutunak antolatzeko ardura eman ziolako, eta, gainera, liburuen proba-orriak zuzentzen zituen. 

1898an, Mary Londresko Eskola Hartzailean graduatu zen.

Karrera 
Aitari Knowledge (Ezagutza) izeneko aldizkari berria egiten lagundu zion Proctorrek. Aldizkari hori aitak sortu eta argitaratu zuen. Mary Proctorren lehenengo argitalpena mitologia konparatiboari buruzko zenbait artikulu izan zen. Astronomiari buruzko hitzaldia ematen hasi zen Proctor, eta arrakasta handia izan zuen 1893an Chicagon egindako Columbina Erakusketan. Bere lehen liburua, Starland-en istorioak, 1898an argitaratu zen, eta New York Hiriko Hezkuntza Kontseiluak onartutako testuliburuetan sartu zen. Eskola pribatuetan astronomia irakatsi zuen Columbiako Unibertsitatean ari zela.

Idazle 
Proctorrek egunkari eta aldizkarietarako artikuluak idatzi zituen, eta herri-liburu ugari argitaratu zituen. Bere artikuluak eta liburuak irakurle gazteentzako bereziki egokituta zeuden, eta "haurren astronomoa" deitzen zioten. Bere liburuak erraz irakurtzen ziren, era berean, informaziozkoak eta ondo ilustratuak ziren, zorroztasunik galdu gabe. Astronomo profesionalek asko errespetatzen zuten, eta 1898an  Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarterako hautatu zuten. 1916an Real Sociedad Astronomicako kide izendatu zuten.

Lana

Argitalpen batzuk

Aintzatespenak 

 Proctor ilargi-kraterrak bere izena gogoratzen du, eta Proctor zinema-ater martcianoa bere aitari eskainia dago.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Ladies in the laboratory? : American and British women in science, 1800-1900 : a survey of their contributions to research. Lanham, Md.: Scarecrow. 1998. pp. 236-238. ISBN 9780810832879.

Kanpo estekak 

 Mary A. Proctor House of Proctor Genealogy

Dublindarrak
Emakume astronomoak
Emakume zientzialariak
Emakume idazleak