Friedlandeko gudua

Friedlandeko gudua (1807ko ekainaren 14a) Napoleon I.ak agindutako Frantziako Inperioko armaden eta von Bennigsen kondeak zuzendutako Errusiako Inperioko armaden arteko Napoleondar Gerren gudu garrantzitsu bat izan zen. Napoleonek eta frantsesek Errusiar armadaren zati handi bat suntsitu zuen garaipen erabakigarria lortu zuten, eta borrokaren amaieran Alle ibaiaren gainean kaotikoki atzera egin zuena. Gudu zelaia gaur egungo Kaliningrado oblastan dago, Errusiako Pravdinsk herritik gertu.

Friedland-eko gudua behar estrategikoa izan zen, 1807an lehenago Eylauko guduak alde bientzako epai erabakigarririk eman ez eta gero. Gudua hasi zen Bennigsen-ek Lannes mariskalaren erreserba-gorputza itxuraz isolatua ikusi zuenean, Friedland herrian. Bennigsen-ek, Wehlau- ra iparralderantz martxa ziurtatzeko asmoa zuen eta inoiz Napoleonen zenbakizko goi mailako indarren aurka borrokatzeko arriskurik izan nahi zuenak, uste zuen Frantziako unitate isolatu hauek suntsitzeko aukera ona zuela Napoleonek salbatu aurretik, eta bere armada osoa agindu zuen. Alle ibaia.  Lannesek trebetasunez eutsi zion errusiar erasoen aurka, Napoleonek indar gehigarriak zelaira eraman zituen arte. Bennigsenek Errusiar indarrak gogora ekarri zezakeen, 50.000-60.000 gizon inguru ibaiaren kontrako ertzean, eta ibaian zehar erretiratu zen Napoleonen armada osoa iritsi baino lehen, baina, osasun txarrean zegoela, Friedlanden geratzea erabaki zuen eta ez zuen neurririk hartu. bere armada agerian eta agortua babesteko.  Arratsaldean, frantsesek 80.000 soldaduko indarra bildu zuten gudu zelaitik gertu. Goi-kopuruetan eta ibaiari bizkarra ematen zioten errusiarren zaurgarritasunean oinarrituz, Napoleonek momentua iritsi zela ondorioztatu zuen eta Errusiako ezker hegalaren aurkako eraso izugarria agindu zuen. Frantziako eraso iraunkorrak Errusiar armada atzera bota zuen eta atzeko ibaiaren aurka estutu zituen. Presioari eutsi ezinik, errusiarrak hautsi eta Alle-tik ihes egiten hasi ziren, non haietako kopuru ezezagun bat itota hil zen.  Errusiako armadak hildako izugarriak jasan zituen Friedlanden - bere soldaduen % 40 baino gehiago gudu zelaian galduz. 

Napoleonen garaipen izugarria nahikoa izan zen Errusiako establezimendu politikoari bakea beharrezkoa zela sinestarazteko. Friedlandek Laugarren Koalizioaren Gerra eraginkortasunez amaitu zuen, Alexandro I.a enperadoreak gogoz kontra Napoleonekin bake negoziazioetan sartu baitzituen. Eztabaida horiek Tilsiteko Hitzarmenean amaitu ziren, zeinen bidez Errusiak Britainia Handiaren aurkako Sistema Kontinentalean sartzea onartu zuen eta horren bidez Prusiak bere lurraldeen ia erdia galdu zuen. Prusiak galdutako lurrak Westfaliako Erresuma berrian bihurtu ziren, Napoleonen anaia Jérômek gobernatzen zuena. Tilsit-ek Frantziari ere eman zion Joniako Uharteen kontrola, Mediterraneo itsasorako sarrera ezinbesteko eta estrategikoa. Historialari batzuek Tilsit-eko asentamendu politikoak Napoleonen inperioaren gorentzat jotzen dituzte, jada ez zegoen botere kontinentalik Frantziako Europaren menderakuntza zalantzan jartzen zuenik.

Preludioa 
Friedlanden aurretik, Europa Hirugarren Koalizioko Gerran sartuta zegoen 1805ean. 1805eko abenduan Austerlitzeko guduan Frantziako garaipenaren ostean, Prusiak gerrara joan zen 1806an, Erdialdeko Europako potentzia nagusi gisa zuen posizioa berreskuratzeko. ff gg hh jj kk ll ññ vv cc xx zz aa ss

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 La bataille de Friedland Marbot jeneralak bere oroitzapenetan dioenez: Mémoires, Plon, Nourrit et Cie - Paris 1891

Ekialdeko Prusia
1807ko gatazkak
Napoleondar Gerretako guduak
Frantziak parte hartutako guduak
Errusiak parte hartutako guduak