Hauteskundeak Baionan

Baionako udal hauteskundeetan Frantziako hauteskunde sistema erabiltzen da: hauteskundeen lehen itzuli bat egin ondoren, hautagai batek ere ez badu lortu botoen %50 bereganatzea, %10 edo gehiago lortu duten hautagai zerrendak bigarren itzulira aurkeztu ahal dira, eta %5 edo gehiago lortu duten zerrendak bigarren itzulira aurkeztu daitekeen zerrenda batekin batu daitezke. Bigarren itzuliko irabazleak udal kontseiluko eserlekuen erdia lortzen du, eta beste erdia aurkeztu diren alderdi guztien artean era proportzionalean banatzen da.

Ondorengo grafikoan Baionako herri bozen lehen itzuliko emaitzak ikus daitezke 1995etik 2020ra.

1995 
Lehen itzulian hautagai batek ere ez zuenez botoen %50 lortu, bigarren itzulia egin behar izan zen. Inork gehinego osorik ez lortzeko arrazoi nagusietako bat eskuinaren banaketa izan zen, aurreko hauteskundeetan ez bezala bi zerrendetan banatuta aurkeztu baitzen: Jean Grenet orduko auzapeza, eta Jean Luis Domergue. Lehen itzuliaren ondoren, hurrengo auzapeza nor izango zen Domergueren esku zegoela ikusi zen. Izan ere, Domergue bigarren itzulian bakarrik aurkezten bazen, Grenetek aize irabazi ahal izango zuela zirudien; eta Pery sozialistarekin batzea erabakitzen bazuen, emaitza oso estua aurreikusi zitekeen. Hauteskunde kanpainan, Domerguek hautagai guztiekin hitz egiteko prest agertu zen, eta haren zerrendako Argitxu Nobilak sozialistekin batzearen alde egin zuen. Hala ere, sozialistek ez zuten begi onez ikusten hautagai eskuindar batekin batzea, eta azkenean Domergue bere kabuz aurkeztu zen.

Abertzale-ekologistek eta komunistek, berriz, ez zuten bigarren itzulira aurkezteko boto nahiko bereganatu. Ondorioz, bi zerrendek sozialistekin bat egitea erabaki zuten, udal gobernura heltzeko aukera zutela ikusita. Hala ere, zerrenda abertzale-ekologistan desadostasun handiak eman ziren batura horren inguruan. Martin Bisautaren taldeak udal gobernua aldatzearen eta PSren iragana alde batera uztearen alde egin zuen bitartean, Baionako abertzaleen aldizkariak gogor jo zuen erabakiaren aurka, sozialistek GAL talde terroristarekin zituzten loturak azpimarratuz.

2001 
2001eko udal hauteskundeetan Jean Grenet ordura arteko auzapeza nagusitu zen botoen %57,35ekin, eta ondorioz ez zen bigarren itzulirik izan Baionan. Urte horretan Grenetek ez zuen lehiakiderik izan eskuinetik, eta Euzko Alderdi Jeltzalearen laguntza ere izan zuen. Colette Capdevielle ezkerreko hautagai nagusiak, berriz, 1995. urtean baino gutxiago eskuratu zuen; baina Liga Komunista Iraultzailea alderdi trotskistak eserleku bat lortu zuen herri kontseiluan. Bestalde, abertzaleek nabarmen egin zuten gora hautetsi kopuruan, eta guztira lau eserleku eskuratu zituzten: Abertzaleen Batasunak 2 hautetsi lortu zituen bere kasa, eta EAJk beste bi Greneten zerrendaren barne. Gainera, ABk aurreko bozetan Berdeekin batera aurkeztutako zerrendak baino sostengu handiagoa eskuratu zuen.

2008 
2008ko hauteskundeetan Jean Grenet auzapeza berriz nagusitu bazen ere, ez zituen 2001eko emaitzak errepikatu, eta botoen erdia lortu ez zuenez, bigarren itzulira aurkeztu behar izan zen. Izan ere, aurreko legegintzaldian Greneten gobernuan zegoen Yves Ugaldek auzapezaren taldea utzi eta zerrenda propioa aurkeztea erabaki zuen, eta kanpaina nahiko liskartsua izan zen auzapezaren eta "disidentearen" artean. Horrek boto ugari kendu zizkion Jean Greneti. Bestalde, Alderdi Sozialistaren zerrendak puntu bat egin zuen behera, eta Liga Komunista Iraultzaileak beste puntu bat gora egin zuen arren, ez zen %10eko langara heldu, eta ondorioz ezin izan zuen bigarren itzulian parte hartu. Euskal Herria Bai koalizio abertzale berriaren zerrendak ez zuen Abertzaleen Batasunaren 2001eko sostengua berdindu, eta %10era ailegatu ez zenez, bigarren itzulitik kanpo geratu zen hura ere.

2014 
2013an Jean Grenet aurreko auzapezak 2014ko bozetara aurkeztuko ez zela jakinarazi zuen, eta hauteskundeetan Jean Rene Etxegaraik ordezkatu zuen eskuineko zerrendaren (UDI-UMP) hautagai gisa. Bozen lehenengo itzulian eskuina bitan zatituta zegoen, eta Henri Etxeto sozialistak eskuratu zituen boto gehien, Etxegarairi ia 1000 botoko aldea ateraz. Hala ere, lehenengo itzulira aurkeztu zen Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna alderdiaren disidenteak Etxegarairen alde egin zuen, eta bigarren itzulian Etxegarai gailendu zen, soilik 26 botorekin. Etxetoren zerrendak EH Baik eta Ezkerreko Fronteak osatutako zerrendari ezkerreko hautesleak sakabanatzea eta Etxegarairen garaipena ahalbidetzea leporatu zion. Izan ere, 2008an ez bezala, EH Bai koalizio abertzaleak %10eko langa gainditu eta bigarren itzulian parte hartu ahal izan zuen, Ezkerreko Frontea alderdi ezkertiarrarekin bat eginda. Horrela, ezker abertzalea Baionako herriko etxera itzuli zen bi eserlekurekin.

2020 
2020ko herri bozak COVID-19 gaitzaren pandemiak jota izan ziren, eta birusarekiko beldurrak parte-hartzea nabari baldintzatu zuen: lehen itzulian inoizko abstentzio mailarik altuena neurtu zen, %61,21. Hau da, 10 hautesletatik seik ez zuen botorik eman. Izan ere, pandemiaren larritasunak bozen bigarren itzulia hiru hilabete atzeratzera behartu zuen. Bigarren itzulian, birusaren lehen oldarraldia igarota, parte-hartzeak gora egin zuen, baina hala ere ez zen erdira heldu ere.

Bi itzulien ondoren, Jean Rene Etxegaraik auzapez kargua errepikatzea lortu zuen. Bigarren itzulirako aliantzak adosteko orduan, Mathieu Bergeren zerrenda ezkertiarrak Henri Etxeto sozialistaren zerrendarekin bat egitea erabaki zuen, baina Baiona Berde eta Elkarkidea (BBE) zerrenda abertzale ekologistak sozialistekin ez batzea erabaki zuen, Etxeto frantziar nazionalismo jakobinoaren figuratzat hartzen baitzuten eta Ipar Euskal Herriaren autonomiaren eta Elkargoaren kontra baitzegoen. Beraz, 2014ko emaitzak hobetu bazituzten ere, abertzaleek bigarren itzulira ez aurkeztea erabaki zuten. BBEren barne zegoen Baionako EELV alderdiak Etxetorekin ez batzea «desastre totala» izan zela adierazi zuen, Etxegarairen alde egitea leporatu zien BBEko kide batzuei, eta Etxetoren alde bozkatzera deitu zuen agiri batean. Orduan, bi zerrenda bakarrik aurkeztu ziren: Etxegarairena eta Etxetorena. 2014an bezala Etxegarai eta Etxetoren arteko lehia estua espero bazen ere, 1.027ko aldearekin gailendu zen Etxegarai.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Baionako alkateen zerrenda
 Baionako herriko etxea

Kanpo estekak 

 Baionako herriko etxearen webgunea.

Baionako historia
Baionako politika
Euskal Herriko hauteskundeak herriaren arabera