Júlia Lopes de Almeida

Júlia Lopes de Almeida, jaiotzez, Júlia Valentim da Silveira Lopes de Almeida (Rio de Janeiro, 1862ko irailaren 24a - ib. , 1934ko maiatzaren 30a) Brasilgo idazle, kontu-kontalaria, dramagilea, kazetaria, hizlaria, abolizionista, feminista, naturalista eta ingurumengilea izan zen. Idazle gisa ospea eta onarpen soziala lortu zituen herrialde horretako lehen emakumeetako bat izan zen.

Bost hamarkada iraun zuen bere ibilbide profesionalean, literatura-genero askotan idatzi zuen. Hala ere, fikzioak —Émile Zola eta Guy de Maupassant naturalisten eraginpean idatzi zituen—  eta azken kritikari berrien arreta sortu dute. Besteak beste, Memórias de Marta izeneko hiri batean girotutako lehen brasildar eleberria, A família Medeiros (Medeiros familia) eta A falência (Porrota). Oso eragin handia izan zuen, eta Aluísio Azevedo, João do Rio eta João Luso lankideek estimuan zuten. Genero-rol modernoen lehen defendatzaileetako bat izan zen, emakumeen eskubideen alde (Clarice Lispector bezalako hurrengo idazleen aitzindari gisa) eta abolizioari emandako laguntzaz.  Filinto de Almeida poetarekin ezkondu zen. Afonso Lopes de Almeida, Albano Lopes de Almeida eta Margarida Lopes de Almeida idazleen ama izan zen.

Bizitza 
Júlia Lopes de Almeida 1862ko irailaren 24an jaio zen Rio de Janeiron. Valentín José Lopes da Silveira doktorearen (mediku eta irakaslea, gero San Valentin bizkondea deitua) eta Adelina Lopes Pereiraren alaba zen. 

Haurtzaroaren zati bat Campinas herrian (San Pablo estatua)  eman zuen . Azkar asko izan zuen letrekiko zaletasuna, nahiz eta garai hartan hori ez zen bateragarria gurasoen gustuarekin, Brasil inperialean, literaturan aritzen zen emakume batek aurreiritzi txarra baitzuen.

1881ean Campinasko Gazeta egunkarian hasi zen bere ibilbidea. Lehen artikulua antzerkiari buruzkoa izan zen. Urte horretan hainbat aldaketa izan ziren Brasilgo literaturan, hala nola Joaquim Maria Machado de Assisen Brás Cubas de  Memórias posstumas lana. Lopes de Almeidak joera berriei jarraitu zien, baina haren ospea oso laburra izan zen.

Ilustração Brasileira, A Semana, O País, Tribunal Liberal-en ere idatzi zuen.

Idatzi zuen lehen emakume brasildarretako bat izan zen arren, ez zuen lortu George Sand idazle frantziarrak eta Jane Austen britaniarrak bezalako arrakasta.

1887ko azaroaren 28an Filinto de Almeida idazle eta poeta portugaldar gaztearekin ezkondu zen. Garai hartan, A Semana aldizkariaren zuzendaria zen, eta Rio de Janeiron argitaratzen zen. Aldizkari horretan, Juliak modu sistematikoan lagundu zuen hainbat urtetan.

1904 eta 1905 artean João do Ríok egin zion elkarrizketa batean, hauxe esan zuen:Ni neskatoa nintzenean bertsoak egiten nituen eta. A! Ez dakizu zer xarma zuen. Plazer galarazia zen, aldi berean, haiek osatzearen gozamena eta haiek aurkitzeko beldurra sentitzen bainuen. Gelan sartzen nintzen, ondo itxita, idazmahaia irekitzen nuen, paperaren zuritasunetik abesti pila bat zabaltzen nuen...

Bat-batean, ezusteko bat. Norbaitek atea jo zuen. Eta nik, ahots dardartiarekin, mahaiko giltzari buelta emanez: "Banoa, oraintxe!". Niri beti iruditzen zitzaidan, bertso horien berri izatera, mundua behera etorriko zela.

Egun batean, ordea, oso entretenituta nengoen istorio batekin, bertsozko istorio baten deskribapena  eta elkarrizketa egiten, nire atzean ahots alaia entzun nuenean:

― Harrapatu zaitut, neska!

Ikaratu egin nintzen, bi eskuak paperaren gainean jarri nituen, defentsa arin batean, baina ezin izan nuen. Nire ahizpak, orria astinduz eta barrez lehertzen, garrasi egiten zuen:

— Orduan, neskak bertsoak egiten ditu! Aitari erakutsiko dizkiot.

— Ez erakutsi!

— Erakutsiko ditut!

Julia Lopes

Ibilbide literarioa 
Bere literatura-ekoizpena izugarria izan zen, 40 liburutik gora: ipuinak, haur-literatura, antzerkia, kazetaritza, saiakerak eta testuliburuak. O País egunkarian 30 urtez baino gehiagoz idatzi zuen zutabean, feminismoari eta gizarte-berdintasunari buruzko gaiak eztabaidatu zituen, eta emakumeen aldeko hainbat kanpaina egin zituen.

1919an ezarritako Legião da Mulher Brasileira (Emakume brasildarraren legioa) delakoaren ohorezko lehendakaria izan zen.

Brasilgo Letren Akademia sortzeko bileretara joan zen, eta azkenean baztertu egin zuten emakume izateagatik.

Almeidak lan asko idatzi zituen, eta ezagunenak Familia Medeiros eta A herança (Herentzia) izan ziren. Emile Zolák eta Guy de Maupassantek eragin handia izan zuten haren nobela eta ipuinetan.

Bereziki nabarmena da 1900 eta 1917 artean idatzi zuen haurrentzako literatura. Haurrentzako lan nagusiak Historias de nossa terra (Gure herriko kontuak) eta Era uma vez (Bazen behin) izan ziren. Haurrentzako liburu gehienak Europako liburuen itzulpen hutsak ziren garai batean, Adelina Lopes Vieira eta bere ahizpa izan ziren portugesezko jatorrizko testuak idazten lehenak.

Ânsia eterna (1903) ipuin laburren bildumaren eragina Guy de Maupassantek izan zuen. Haren kroniketako batek inspiratu zuen Artur Azevedo O dote (Dotea) antzezlana idaztera. Filinto de Almeida senarrarekin lankidetzan, 1932an Jornal do Commercio egunkarian A casa verde (1932) bere azken eleberria argitaratu zuen foileto moduan.

Bi urte geroago hil zen 1934ko maiatzaren 30ean Rio de Janeiron, 71 urte zituela.

Brasilgo modernismoa zabaltzean, bere lana ahanztu egin zen. Mulheres izeneko argitaletxe brasildarrak berrargitaratu berri dituen nobelei esker, bere liburuak irakurle eta akademiko berrien esku jarri dira.

2013ko martxoaren 15etik 30era bitartean, Mujeres escritoras del siglo XIX erakusketak garai hartako argazki, liburu eta idazleen aipuak aurkeztu zituen, literaturaren bidez gizartearen matxismoa zalantzan jartzen saiatu zirelako. Omendutako idazleen artean George Sand, Emily Brontë, Emily Dickinson eta Nísia Floresta eta Júlia Lopes Almeidakoak izan ziren.

Lana 
Bere lanen artean, hauexek nabarmentzen dira:

Eleberriak 

 1889: Memórias de Marta/ Martaren memoriak. Sorocaba: Durski, 1889. (Tribuna Liberal egunkarian seriean aurkeztua).
 1892: A família Medeiros/ Medeiros familia. Rio de Janeiro: Publisher unnamed, 1892. (Gazeta de Noticias egunkarian aurkeztu zen seriean, 1891ko urriaren 16tik abenduaren 17ra).
 1897: A viúva Simões/ Simões alarguna. Lisboa: António Maria Pereira, 1897. (Albisteen Gazeta egunkarian seriean aurkeztua, 1895).
 1901: A falência/ Porrota. Río de Janeiro: Oficina de Obras da Tribuna, 1901.
 1905: A intrusa/ Arrotza. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1908. (Jornal do Commercio egunkarian seriean aurkeztua, 1905).
 1908: Cruel amor/ Maitasun ankerra. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1911. (Jornal do Commercio egunkarian seriean aurkeztua, 1908).
 1913: Correio da roça (Posta landaketatik). Río de Janeiro: Francisco Alves, 1913. (O País egunkarian seriean aurkeztua, 1909ko irailaren 7tik 1910eko urriaren 17ra).
 1914: Silveirinha (“Silveiratarren neskatoa”). Río de Janeiro: Francisco Alves, 1914. (Jornal do Comércio egunkarian seriean aurkeztua, 1913).
 A casa verde/ Etxe berdera (Almeidako filintoarekin). São Paulo: Companhia Editora Nacional, 1932. (Jornal do Commercio egunkarian seriean aurkeztua, 1898ko abenduaren 18tik 1899ko martxoaren 16ra).
 1934: Pássaro tonto. São Paulo: Companhia Editora Nacional, 1934.

Fikzio laburra 

 1886: Contos infantis/ Umeen ipuinak (Adelina Lopes Vieirarekin). Lisboa: Companhia Editora, 1886.
 1887: Traços eta illuminurak. Lisboa: Typographia Castro & Irmão, 1887.
 1803: Ância eterna. Rio de Janeiro: H. Garnier, 1903.
 Revied edition: Río de Janeiro: A Noite: 1938.
 1907: Historias da nossa terra/ Gure herriko gertaerak. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1907.
 1917: Era uma vez.../ Bazen behin. Rio de Janeiro: Jacintho Ribeiro dos Santos, 1917.
 1922: A isca / Karnata. Rio de Janeiro: Leite Ribeiro, 1922.
 Lau eleberri ditu:
 A Isca/ Iscara
 O homen que olha para dentro/ Edo barrurako usaintzen duen homena,
 O laço azul/ Laku urdina
 O dedo do velho/ Hatza belhoan.

Antzerkia 

 1909: A herança. Rio de Janeiro: Typographia do Jornal do Commercio, 1909. (Erakusketa Nazionaleko Antzokian, 1908ko irailaren 4an estreinatua).
 1917: Antzerkia. Porto (Portugal): Renascença Portuguesa, 1917.
 Besteak beste: Quem não perdoa, Doidos de amor eta Nos jardins de Saul.

Bestelakoak 

 1896: Livro das noivas. Río de Janeiro: editore anonimoa, 1896.
 1806: Livro das donas e donzellas. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1906.
 1910: El e elas. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1910.
 1911: «Cenas e paisagens do Espíritu Santo», Revistaa do Instituto Histórico e Geografía Brasileiro-n, 75. or. 177-217.
 1916: A árvore (Afonso Lopes de Almeidarekin). Río de Janeiro: Francisco Alves, 1916.
 1920: Jornadas no meu país/Jardunaldiak nire herrialdean. Río de Janeiro: Francisco Alves, 1920.
 1922: Loratutako jardima, jardinagema. Río de Janeiro: Leite Ribeiro: 1922.
 1922: Brasil, autorearen hitzaldia Argentinako Emakumeen Kontseilu Nazionaleko Liburutegian. Buenos Aires, 1922.
 1923: "Oração a Santa Dorotéia". Río de Janeiro: Francisco Alves, 1923.
 1925: Maternidade/ Amatsuna. Rio de Janeiro: Olivia Herdy de Cabral Peixoto, 1925. (Jornal do Commercio egunkarian seriean aurkeztua, 1924-8/24/1925).
 1925: Oração à bandeira. Rio de Janeiro: Olivia Herdy de Cabral Peixoto, 1925.

Lana gaztelaniaz 

 2022: La intrusa/ Arrotza. Libros de seda argitaletxea.
 2022: Érase una vez.../ Bazen behin... Media Fanega argitaletxea.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

brasildarrak
XX. mendeko emakumeak
Emakume idazleak
Emakume antzerkigileak
Emakume kazetariak
Brasilgo feministak
Brasilgo abolizionistak
Brasilgo ipuingileak
Brasilgo idazleak
Brasilgo kazetariak
XIX. mendeko emakumeak