Zubietako errota ekomuseoa

Zubietako Errota Ekomuseoa Nafarroako Zubieta herrian dago 1998tik.

Errota 
Zubietako errota 1785ean altxatu zuten eta gaur egun martxan jarraitzen du, antzinako makineriarekin. Errota hori museoa ere bada, beheko solairuan hiru errotarri ibiltzen dira, bi dira artoa jotzeko (edo ehotzeko) eta hirugarrena gari-errota da. Bertatik bertara ikus daiteke artoa nola ehotzen den.

Museoa 
Ekomuseo moduan 1998an zabaldu zen, errota berriztatu ondoren eta eraikinaren ia berrogei jabeek (herritarrak gehienak) udalari eginiko lagapenari esker. Maite Apeztegia Elso arkitektoak zuzendu zuen berriztatze-lana Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoak saritu zuen geroago.

Goiko solairuan antzinako objektu eta lanabesak erakusten dira, herriko antzinako ofizioak erakutsiz, zurgintza, arotz joaregileak eta nekazaritzakoak batez ere. Herritarrek XX. mendeko bukaeran etxetik bota nahi zituzten hainbat tresna bildu ziren, ustez baliogabekoak, eta orain guztiak museoan bilduta balio etnografiko handia hartu dute multzo moduan. Presako urarekin zebilen elektrizitate-sorgailua ere bada errota barruan, garai batean herriko etxe guztietan lanpara gutxi batzuk baino ez zeudenean errotatik sortzen zen denentzako elektrizitatea. Ituren eta Zubietako inauterietako hainbat ezaugarri ere aipatzen dira museoko bisitan erakusten den bideo batean.

Joaregile eta abeltzainen belarri fina 
Museoak erakusten duen bezala ikuspuntu etnografikotik Zubietan bereziki aipagarria da joaregileen ofizioa. Julio Caro Barojak eta Pio Caro Barojak horrela uste zutenez Navarra, las cuatro estaciones beren filmeko zati bat Martzelino San Miguel zubietar joaregilearekin grabatu zuten 1970ean, ofizioaren xehetasunak azaltzeko. Beste azalpen batzuen artean bideoan Martzelinok zioen joare bat egiterakoan bezero bakoitzarentzat soinu desberdin bat sortu behar zuela, eta bezero bakoitzaren joare guztiek soinu bera eman behar zutela. Antzeko azalpen bitxiak eman dituzte 2018an Goizuetako Apezetxea joaregileek eta Ereñotzuko Jose Luix Beasain artzainak.

Iruditeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Zubietako Errota Ekomuseoaren ataria
 Navarra.es ataria
 Zubietako errota ezagutu dugu 'Lino Molino'rekin. Herri txiki infernu handi. (ETB, 2018/10/28)

Euskal Herriko museoak
Nafarroako museoak
Museoak
Euskal Herriko errotak
Zubietako eraikinak