Anna Zippel

Anna Zippel, Sippel edo Sippela bezala ere ezaguna (Suedia, XVII. mendea - Hötorget, Suedia, 1676ko apirilaren 29an exekutatua), ustezko sorgin suediarra izan zen, Stora Oväsendet ("zarata handia") izeneko sorgin-histeria handiaren garaian Katarinaren sorginkeriagatik egindako epaiketarik ezagunenetako batean zigortu zuten.

1668tik 1676ra lehertu zen Suedian; "Blockula erregina" ezizena jarri zitzaion, eta, Brita Zippel ahizparekin batera, seguru asko Suediako historiako sorgin ospetsuena izan zen, bere defentsa apartagatik.

Brita Zippel ahizparekin eta haren lagun eta enpresa-bazkide Anna Månsdotterrekin batera, Stockholm-en haurrak bahitzea leporatu zioten lehen emakumea izan zen Blockula herrian.

Aurrekariak 
Anna Zippel klase ertaineko emakume aberatsa zen. Nebak kiroletako irakasleak ziren gortean, eta Bengt Bråk senarrak hainbat okindegi, propietate eta errota zituen. Bere lagun onak, Anna Månsdotterrek, egiten zituen botikak saltzen zituen. Brita Zippel ahizpa pobretuari lagundu zion, baina inoiz ez ziren hurbilekoak izan. Brita Zippel ahizpa ez bezala, emakume duina eta errespetatua zen. Goi-mailako gizartean zuen lekua, eta, lekukoen arabera, Thegnérs alkatearen emaztearekin, hiriko kapitainaren emazte Margareta Remmerrekin, eta Madame de la Vallée, Jean de la Vallée Errege Etxeko arkitekto ezagunaren emaztearekin, adiskidetsa zuen. Goiko klaseetako kideen aurkako sorginkeria-akusazioak onartzen ez zirela jabeturik, Annak horixe deklaratu zuen bere epaiketan.

Emakume altu eta dotore gisa deskribatu zuten Anna, eta badirudi modan interesa izan zuela. Haurrek honelaxe deskribatu zuten: "Blockulako Erregina", modako arropaz, diamantez, koladun jantzia eta ilea kizkurrez apaindua. Akusatzaile nerabeek deabruarekin ezkontzeko jantzi omen zituela esan zuten. Baliteke akusatu izana, bere ahizpa eta lagunarengatik. Haren ahizpa Britari, aztikeria leporatu zioten bi aldiz lehenago, eta, haren izaera txarra zela eta, askok sueztitu egiten zuten. Anna Månsdotter-i, berriz, "Vipp-upp-med-näsan" ("Sudur gora") deitzen zioten, konfiantza probokatzailea, txismeekiko eta esamamesekiko mespretxua eta medikuntza-negozioagatik. Anna Månsdotterrek josten ere irakatsi zien Anna Zippelen alabei.

Haur batek kalean seinalatu zuen, "deabruarengana eraman nauena da!" esanez. zorabiatu aurretik. Ingurukoak beren medikuntza pozio magikoak zirela esaten hasi ziren. Bere zerbitzari ohiak erreklamazio ugari egin zituen: Zippel-ek misio misteriotsuetara bidali zuela gauaren erdian, Zippel Anna Månsdotterrekin biltzen zela gauean bere gelan, Deabruak Zippeleko sotoa diru erregulartasunez bete zuela, txakur baten mamuak bere lorategia gordetzen zuela, eta botikak ematen zituela aldiro. Neskameari Zippelek hilerokoaren lehen odola ere eskatu omen zion, eta esan zion bere gorputza igurtzi eta bere aurrean izen bat idazteko. Zippelen etxea utzi eta hiru urtez gaixo egon zela ere esan zuen neskameak. Anna Zippelen senarrari ere egotzi zioten Blockulan haurrak bahitzea.

Ahizparen seme-alabak eta bereak galdekatu zituztenean, sabbatera eraman zituztela esan zuten. Bere ahizparen seme-alabak are irrikatuago zeuden berari amari baino, ama ez zegoenean ondo, deabruaren ondora eramaten zituela esanez. Anna Månsdotter Zippelen lagunari ere haurrak bahitzea leporatu zioten, eta Blockula bidean (suediar modernoan, Blkulla) elizako kanpaien urrea urratzea. Anna Zippel oso sorgin boteretsutzat hartu zuten espetxera eraman zutenetik, garrasi egin zion gizon bati listua bota zion eta hura hil egin baitzen. Kartzelan aurpegira begiratu zion zaintzaile bat ere hil egin zen.

Epaiketa 
Anna Zippelek duintasun handiz jokatu zuen epaiketan, eta ausardiaz eta konfiantzaz defendatu zuen bere burua. Berrogeita hamar lekukok haren kontrako testigantza eman zuten. Adierazi zuen berak eta senarrak lan gogorrarekin eta adiskidetasunarekin egin zutela dirutza, eta berak eta Anna Månsdotter lagunak botikak prestatzeko trebetasun handia besterik ez zutela. Bere seme-alabak eta zerbitzariak tratatzeko moduaz harro zegoela esan zuen, eta jendea jeloskortasun eta inbidiagatik etorri zela salaketa horiekin. Esan zuen ez zuela axola zenbat pertsonak beren aurka lekukotzen zuten —bera oraindik errugabea zen—, eta, are gehiago, erreinuko apaiz eta gotzain guztiek beren aurka testigantza eman arren ere, horrek ez lukeela egintza hori aldatuko.

Beraren, ahizparen eta lagunaren aurka egindako salaketa guztiak gaitzetsi zituen, txarkeriaz eta erasotzeagatik eginak zirelakoan. Epaiketan hiru emakumeak lepoa moztu eta sutan erretzera zigortu zituztenean, berak honalaxe erantzun zuen, "Beno! Oraindik errugabea naiz! Jainkoak barkatuko dizu egin berri duzun epaia!"

Exekuzioa 
Exekuzioan, Annak borrokatzeko gogo guztia galdu zuela zirudien. Bere ahizpa Brita Zippelek ez bezala, urrats bakoitzean borroka egin zuen eta atentzioa eman zuen bere oposizio basatiaren ondorioz, Anna erabat sorgor agertu zela esan zuten, gertatzen zen guztiaren inkontziente gisa. Bigarrena exekutatu zuten. Ez zuen ezer esan, apaizak ez zituen entzun eta mugitu ere ez zen egin. Borreroaren laguntzaileak panpina balitz bezala igo zuten pirara. Han, burua moztu, estaka bati iltzatu, gorpua eskailera bati lotu, eta biak sutara bota zituzten.

Bibliografia 

 Alf Åberg (1989). Häxorna. De stora trolldomsprocesserna i Sverige 1668-1676. Göteborg: Novum Grafiska AB.  (suedieraz)
 Ankarloo, Bengt, Satans raseri: en sannfärdig berättelse om det stora häxoväsendet i Sverige och omgivande länder, Ordfront, Estocolmo, 2007 (suedieraz)
 Widding, Lars, När häxbålen brann: en dokumentär berättelse, Norstedt, Stockholm, 1980 (suedieraz)
 Jan Guillou, Häxornas försvarare, Piratförlaget 2002 ( ) (suedieraz)
 Fogelström, Anders, En bok Söder, Bonnier, Stockholm, 1953 (suedieraz)
 https://web.archive .org/web/20070618062943/http://www.edu.vanersborg.se/bsgweb/kvinnoboken/2006/haxor.htm (Suedieraz)
 Stig Linnell: Ur Stockholms spökhus. Häxorna i Katarina, 1998 (suedieraz)

Kanpo estekak 

Suediarrak
Sorginkeriagatik heriotza zigorrera kondenatuak
Burua moztuta exekutatuak
Sutan erreak
Exekutatutako emakumeak
Sorgin-ehiza