Ilija Plamenac

Ilija Plamenac (ziriliko serbieraz: Илија Пламенац) voivoda eta komandante militar montenegroarra izan zen 1862 eta 1876 – 1878ko Montenegro–Otomandar Gerren bitartean. 1876an Fundinako guduan garaipena lortu ondoren, Nikolas printzearen agindupean Defentsa ministro izan zen 25 urtez.

Lehen bizitza eta arbasoak 
Ilija Plamenac 1821ean jaio zen, Boljevi-n, Monetengro eskualdeko Crmnica eskualdean. Bere aita Mihailo Plamenac apaiza zen.

Ilijak oinarrizko literatura irabazi zuen Boljevi-n, Cetinjeko Monasterioan oinarrizko hezkuntza jarraitu aurretik. Dimitrije Milaković ikasi zuen bi urtez. Petri II.a Petrović-Njegoš printze-apezpikuak San Petersburgora bidali zuenean, Plamenac-ek ikasi egin zuen Đorđije Petrović-Njegoš-en zuzendaritzapean. Garai honetan, Njegoš-ek Ali-paša Rizvanbegović bisir herzegoviniarrekin Dubrovniken izandako negoziazioen lekuko izan zen, 1836an Grahovoko guduan.

Gazte bezala, Plamenac ordenatu zen 1843an. Ia hamarkada batez apaiz izan ondoren, Danilo Printzearen agintepean tribuko kapitain bihurtu zen 1851n.

Ilija Jovan Plamenacekin senidetuta zegoen, Benetako Herriaren Alderdiaren buruzagia.

Aginte militarra

Murići eta Krnjice-ko guduak (1861-1862) 
1862ko Montenegro–Otomandar Gerraraino, Plamenac, garai hartan tribuko kapitaina zena, Nikola printzeak Skadarska Krajina erasotzeko agindua eman zuen, hau da, Muribi eta Šestani herriak, Muriako gudua abiatuz. Erasoa, otomandarren aurkako fronte berri bat irekitzea izan zen, Herzegovinako Matxinada presionatzeko asmoz. 1861eko azaroan Crmnica hirikote unitate batek erraz okupatu zituen herriak.

Otomandarren gobernuak berehala erantzun zuen, eta 3.000 gizon inguru mobilizatzeko agindu zuen, okupatutako eremuak berreskuratzeko asmoz. Plamenac Muribitik eta Šestanitik erretiratzeko agindu zen, Krnjice eta Seoca herrietan indar txikiagoa utziz. Otomandarrek ultimatumez erantzun zuten, tropa montenegroarrak bi herrietatik erretiratzeko eta gerra mehatxatzeko eskatuz. Nikola printzeak euren eskariei men egin zien, amnistia orokor baten baldintzapean Skadarska Krajinaren aurkako erasoan parte hartu zuten herrietatik etorri zirenentzat. Amnistiaren baieztapena jaso ondoren, 1862ko otsailean Plamenac bere indarrekin erretiratzeko agindu zuen.

Herriko jendea, batez ere, Krnjicetik erretiratzen zen, mehatxuen beldur. Hala ere, Kola Petrov Lukić kapitainaren agindupean zegoen Krnjiceko gizon talde batek barrikadak egin zituen Gornje Krnjicen. Hasan Hot buru zuen unitate otomandar batek Petrov-en indarrak eraso zituen. Crmnicako unitate bat, Plamenac-ek gidatua, baita Petar Vujović buru zuen destakamendu montenegroarra bat ere, Petrov-en gizonei laguntzera joan zen. Krnjiceko gudua Montenegroren aldeko garaipen batean amaitu zen, eta casus belli bezala erabili zuten Montenegro–Otomandar Gerrara eramaten zuten otomandarrek 1862an, apiriletik abendura. Gerra garaian, Ilija Plamenac Skadarska Krajinarekin mugatik gertu kokatu zen voivoda Mašo Đurović voivodak zuzendutako unitate batean.

Senatari eta diplomatiko 
Gerraren ondoren, Nikola printzeak Plamenac Montenegro eta Muinoetako Senatu administratibo izendatu zuen. Bere osaba Turo Stevov Plamenac ordezkatuko zuen, 1862ko abuztuan Meteriziko guduan hil zena. Aldi berean, Ilija voivoda bihurtu zen.

Plamenac Konstantinoplako misio diplomatiko baten buru izendatu zuten 1866an. Bere helburua jabetza legeak negoziatzea zen, de iure herrixka montenegroarren okupazioa eta Montenegro inguruko gotorlekuak eraikitzea 1862ko Montenegro-Otomandar gerraren ondoren. Plamenac 1866an iritsi zen Konstantinoplara, eta Montenegro-Otomandar lurralde-arazoen gaineko memorandum bat eman zion Mehmed Emin Lazli Pasha Atzerri ministroari.

Pashak, urduri, zain eduki zuen, eta Plamenac-ek Mehmed Rushdi Pasha Bisir Handiarekin hitz egin zuen. Bisir Handiak bilera bat antolatu zuen Abdülaziz sultanarekin eta batzorde mistoa eratu zen. Voivoda Ilija Plamenac eta Pero Jokašev Pejović kapitainak Montenegro ordezkatu zuten. Komisioak 1866ko irailera arte iraun zuen eta montenegroarrentzat positiboa izan zen. Otomandar Inperioak Novo Selo herrixka eztabaidatutik erretiratzea onartu zuen, Spuočicatik gertu dagoen Visočicako gotorlekua hartu eta Velje Brdo eta Malo Brdo entregatzea, bere herriak Scutariko Sanjakatu zergak ordaintzen jarraitzeko baldintzarekin. 1866ko urriaren 26an sinatu zen.

1869 urtean San Petersburgora eta Berlinera bidaiatu zuen, 1871ko urtarrilean Belgradon eta 1874an Vienan. Bidaia horietako gehienak ekipamendu militarra lortzeari zegozkion, senatari kargua Montenegroko armadaren berrantolaketa eta modernizazioa baitzen.

1876-1878ko Montenegro-Otomandar Gerra 
Montenegro–Otomandar Gerraren hasieran, 1876-1878 bitartean, Plamenac hiru batailoi eta bateria bat zituen unitate bateko komandante izendatu zuten. 2.000 gizon inguru jarri zituzten bere agindupean. Bere unitatea Hegoaldeko Armadaren zati izan zen, Božo Petrović-Njegoš-en agindupean.

Otomandar armadaren aurkako mugimenduak zirela eta, Plamenac-ek Kučiko Fundina herrian kokatu zituen bere tropak 1876ko abuztuan. Fundinako gudua Montenegrindarren garaipen harrigarrian amaitu zen, eta gerraren itsasoari bira eman zion. Marko Miljanov Popović buru zuela, Plamenac-ek 5.000 gizon baino gutxiagoko armada bat gidatu zuen, eta Mahmud Pasharen agindupean 20.000 gizon inguruko armada otomandar bat garaitu zuen, Otomandarren aldeko hildako astunekin. Ilijak Maljateko guduan 1876ko urrian izandako arrakastaren ondoren, bi aldeek su-etena sinatu zuten, 1877ko apirilera arte iraun zuena, Errusia-Turkiako Gerra hasi zenean.

1877ko ekainaren hasieran Martiniko Batailan abangoardia otomandarra gelditu zen. Uztaila amaieran, Plamenac-ek Nikxić Siegen parte hartu zuen. Nikšić askatu ondoren, Plamenac-en tropak Virpazarrera joan ziren, Sutorman mendia zeharkatu eta Bar-en eta Ulcinjen arteko eremuaz jabetzeko asmoz. Hasiera batean, Bar-eko Sarea apurtzeko asmoa zuten Ulcinj eta Shkodrako errefortzuak bertan behera uztea zen haien eginkizuna. 1877ko azaroaren hasieran, Plamenac-ek Prusiako eskualdea hartu zuen Otomandarrentzat hildako astunekin, eta handik Možura muinoan, Ulcinjetik iparraldera, eraso bat egin zuen. Bere unitateak Otomandar unitate bat garaitu zuen, 2.000 gizon ingurukoa Možura aldean, eta Ulcinj handik erasotzea lortu zuen. 1878. urtearen hasieran, Plamenac-eko tropek Ulcinj hil zuten.

Gerraren ondoren, Plamenac Litoralaren eta Skadarska Krajinaren komandante bihurtu zen, Montenegrok Berlingo Kongresuaren ondoren lortutako bi eskualdeekin. Podgorica, Velje Brdo eta Malo Brdo 1879an hartu zituzten Plamenac eta Božo Petrović-Njegoško tropek. Plamenac Podgoricako lehen alkatea izan zen. 1880 amaieran, Plamenac Gruda eta Hoti ibaietako eskualdeak hartu zituen.

Karrera politikoa 
1879an, Montenegroko Gobernu berria, Ministerioa eta Estatu Kontseilua eratzearekin batera, Plamenac Montenegroko Printzerriaren Defentsa ministroa izan zen. Božo Petrović-Njegoš-ko klabean zerbitzatu zuen 1879tik 1905era, eta Podgoricako lehen alkate bezala 1879tik 1886ra.

Parlamentarismoaren aurrerapenarekin eta elite politiko eskolatuagoarekin, Plamenac gero eta saihetsago jarri zen. Bere gobernua posizio sinboliko bat zen. Montenegroko Konstituzio liberala 1905ean indarrean sartu ondoren ordezkatu zuten. Ondoren, bere memoriak idazten jarraitzen zuen, batez ere koldarkeria eta lidergo pobrea argudiatzen zituelarik Marko Miljanov bere herrikide ohiak bere aurka antolatutako Fundinako batailan.

Ohoreak 
Ilija Plamenac-ek Medjidie III.a klasearen Otomandar Ordena jaso zuen Mehmed Emin Emini Paxaren eskutik, 1866an izandako negoziazio arrakastatsuen ondoren. San Anna Bigarren Klaseko Ordena Errusiarra jaso zuen Nikola printzearekin 1869an San Petersburgora egin zuen bidaian, eta Saint George Laugarren Klaseko Ordena 1877ko apirilaren 12an. 1869an, Prusia bisitatzean, Plamenac-ek Koroaren Bigarren Mailako Ordena jaso zuen. Gainera, Takovoko gurutzearen serbiar Ordena eta domina ere jaso zituen, baita beste italiar, bulgariar, frantziar eta austriar ordena batzuk ere.

Kanpo estekak 

Montenegroko politikariak