Stalingrad (margolana)

Stalingrad Asger Jorn artista danimarkarraren olio-pintura bat da, gerraren alferkeria irudikatzen duena. Danimarkako maisulan artistikotzat hartua, 2006ko Danimarkako Kultura Kanonean sartu zen. Mihisea, 296 zm × 492 zm, gaur egun Jorn museoan, Silkeborgen, erakusten da.

Historia 
1950eko hamarkadan, tuberkulosiak jota ospitalean aldi luze eta zail baten ostean, Jorn pintura figuratiboari ekin zion. Sarritan erreakzionatzen zuen obren aurka, ertzak edo hondoak gainmargotuz. 1956rako, Genovatik gertu dagoen Italiako Albisola herri txikian estudio bat jarri zuen eta bertan La ritirata di Russia (Errusiatik erretiratzea) izeneko koadro handi bat konposatzen hasi zen. Koadroa bere lagun Umberto Gambettak kontatu zituen istorioetan inspiratu zen; Gambetta italiarrekin Stalingradoko guduan (1942-1943) aritu zen. Gutxi batzuk bizirik atera ziren Errusiako presoen kanpamentuetatik. Mihisak gertaera horiek zehazten zituen neurri batean, Gambettak "nire erretratua" gisa aipatzen zuen. Jornek ziurtatu zuen erreferentzia pertsonal horiek guztiak estalita zeudela lanaren esanahi unibertsala areagotzeko. Gero, Le four rire izenburua jarri zion (batzuetan The Mad Laughter itzulia) eta Bruselara bidali zuen, non bildumagile batek Jornen margolan handi batean interesa agertua baitzuen. Izan ere, Albert Niels jatetxe-jabeak erosi zuen, Jorn-i gehiago lan egiteko aukera eman zion. Willem Sandberg holandar museoko adituak ere ikusi zuen, eta 1961ean Seattleko Munduko Azokara bidaltzeko antolatu zuen. Horren harira, Stalingrad izena jarri zioten.

Deskribapena 
Picassoren Guernica margolanaren antzera, margolanak gerraren izugarrikeriak jorratzen ditu, kasu honetan Stalingradeko Gudua irudikatuz, Bigarren Mundu Gerraren gertaera aipagarrienetako bat. Jornen gerraren inpresioa margolanaren atzean dagoen prozesuan adierazten da batez ere. Izan ere, bere kolore-estaldura lodia errepresentazio bat baino prozesu bat baino gehiago da, gerra gizakiaren ulermenetik haratagoko fenomeno gisa agerian uzten duena. Stalingrad gudu-zelai izugarri gisa ikus zitekeen, non gizateriaren eta zibilizazioaren aztarna guztiak elur geruzaren azpian lurperatuta zeuden. Gorputz baten eskema edo aurpegi baten iradokizuna antzeman daiteke agian, baina gainazalean, suntsipena eta asaldura memoriatik itzaltzen ari dira jada. Jornek gerra eroaren tragedia gisa ikusten du, heroismorik gabekoa. Gizadia gerra nuklearraren mehatxupean bizi zen garaian sortua, margolana artistak bere amaiera deitoratzen duen mundu baten adierazpen pertsonal gisa har daiteke.

Prozesu luzea 
Margolanak Jornen bizipenak eta bere existentziaren aldeko borroka ere adierazten ditu. Bizitza osoan margotzen jarrai zezakeen obratzat jo zuen. 1960ko hamarkadaren erdialdean, beraz, berriro erosi zuen, eta 1966an Silkeborg Museoan aurkeztu zuen. Parisen eta Kuban erakutsi zuten, ondoren museo gisa balio zuen eskola zahar batean zintzilikatu aurretik. Bertan Jornek azken egokitzapenetan lan egingo zuen, 1972ko abenduan etxeak irudikatzen zituzten puntu beltz batzuk gehituz, hil baino pixka bat lehenago.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Danimarkako margolanak
Asger Jornen margolanak
Paisaiak artean
Historia-margolanak