Letra capitalis rustica

Capitalis rustica, latinez  maiuskula baldarra, zakarra, traketsa... esan nahi duena, Antzinako Erroman erabili zen kaligrafia mota bat da. 

K.o. I. mendean sortu zen eta V./VI. mendera arte erabili zen, trazadura azkarra du, eta dotorea baino itxura informalagoa. Maiuskula monumentalean ez bezala, letrak ez dira sartzen karratu perfektu batean; itxura luzatua eta konprimitua dute.

Historia 
Garai arkaikoan, larruan, ehunean edo papiroan egindako liburuei buruzko lekukotzak daude, baina garai errepublikanoan, kultura grekoaren eragina izan zuen berezko literatura latindarra sortu zen. Garai hori K.a. III-I. mendeen artean koka dezakegu, eta papiroaren gainean idatzitako liburu-ekoizpena garatzen hasi zen, biribilki gisa (rotulus).

Idazkera honen ezaugarriak eta kapital epigrafikoarenak berdinak dira, baina idazketa-tresnaren euskarriaren malgutasuna dela eta, euskarri horretara egokitzen den idazkera dela frogatzen duten berezko elementuak ditu. Azpimarratu behar da, halaber, idazketa pintzel batekin egiten dela papiroaren gainean, ez kalamuarekin, ezta euskarriaren gainean ebakidurak eginez, argizarizko oholekin gertatzen den bezala. Rustica idazkeraren berezitasunak hauek dira: Marra jariakorra, bertikala, modulu uniformea duena, elementu kurtsiborik gabea eta beheko eta goiko marretatik ateratzen ez dena. Argi-ilun oso nabarmenak. Hizkiek angelu zuzen gutxiago eta forma biribil gehiago dituzte. Berezkotasuna eta diseinu oso bizia.

Kaligrafia mota honetan, letrak gutxitan ateratzen dira bere lerro bertikal edo horizontaletik. F, B eta L bakarrik dira besteak baino altuagoak, eta P batzuetan. Letren lerrotik lerroa zeharkatzen deun letra bakarra Q da.

K.o. I. mendetik III. mendera bitartean, liburuak idazteko idazkera mota bakarra da. III. mendetik aurrera, bere diseinua konplexuagoa da, uhinekin, apaingarriekin eta beste liburu-idazketa batzuekin batera erabiltzen zen.

K.o. III. mendetik aurrera, aldaketak gertatzen dira liburuen ekoizpenean. Luxuzkoak, pribatuak eta eskolastikoen artean bereizten hasten da eta azken bietan, kaligrafia baldarragoa da.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Latindar alfabetoaren historia
 Letra maiuskula monumentala
 Letra maiuskula dotorea edo quadrata
 Letra etzana

Kanpo estekak 
 Epigrafia latina: notas Roma. Liburu honetatik hartua: Batlle Huget, Pedro (1963) Epigrafía Latina. CSIC eta Instituto Antonio nebrija. Bartzelona
 La escritura latina en la Edad Antigua Sevillako unibertsitatea.
 Marcos, Juan-José: Escritura capital romana (cuadrada y rústica). Instituto nacional de tecnologías educativas y de formación del profesorado (INTEF).

Antzinako Erromako kultura
Kaligrafia
Epigrafia
Latindar alfabetoa
Tipografia