Amoros baztertua

Amoros baztertua edo Pazkoetan den alegerena euskarazko balada bat da, ahozko tradiziotik datorkiguna. Baladan gertatzen diren kontakizunak, kondairak dionez, XIX. mendeko gertakizunak dira, eta bizkaieraz jasota daude. Euskal baladei, euskal kontapoesia deitzen zaie ere bai, izan ere, bere izaera narratiboagatik.

Hasiera 
Amoros baztertua edo Pazkoetan den alegerena Mendekoste jaiari dagokio, eta Azkueren herri kantutegian partzialki baino ez dira agertzen. Ez dira asko estilo honetako konposizio osoak jatorrizko bertsioan, baina aztarna nabarmenak geratzen dira kantutegian.

Kondairak dionez, balada honetan maitasunaren gaia lantzen da eta maitale baztertuaren zoritxarrak deskribatzen ditu. Hau, bere maitalearen ezkontzara gonbidatu gisa doa. Balada hau, amodio zahar baten aitorpen publikoaren parekoa da, zeina ezin izan baitzen oharkabean pasa ekitaldira joandako ikasle baten oharkabean. Haren kontra desegiten dira, azkenean, atsekabetutako maitalearen haserreak .

Lehenik eta behin, Jose Maria Satrustegik jasotako baladaren jatorrizko testu osoa kopiatu, eta, ondoren, gaztelaniazko itzulpena emango da.

Esan bezala, Amoros baztertua balada euskal tradizioan sortua da, baina gaztelaniazko tradiziora ere igaro da.

Bertsioak 
Amoros baztertua baladaren zenbait aldaera jaso dira. R.M Azkuek kondairaren berri eman zuen bere Euskalerriaren Yakintzan eta kondairarekin batera, baladaren aldaera baten zati berriak.

Batetik, 1027. orrialdean Urdiaingo Maria Ondarrari jasotako balada aipatzen da.

Bestetik, 1984. urtean Joseba Lakarra, Koldo Biguri eta Blanca Urgellen edizioari begira ere honako bertsio hau egin da, 52 orrialdean aurkitu ditzakeguna.

Beste aldaera batzuk 

Jose Maria Satrustegik, Fontes linguae vasconum aldizkarian azterketa luze eta jakingarria egiten du kanta honi buruz. Hala ere, 1965. urtean, Urdiango Sabas Aguirrek eta 1966. urtean Juana María Zufiaurrek izan dira bertsio horiek zabaldu dutenak

1965. urtean Urdaingok emandako bertsioa:

1966. urtean Zufiaurrek emandako bertsioa: 
                                                   

Gainera, 1994.an urtean, Hiru Truku talde akustikoak, hala nola; Ruper Ordorika, Joseba Tapia eta Bixente Martínez, Mendebaldeko Euskal Baladak diskoa argitaratu zuten. Bertan, Bizkaiko balada eta abesti desberdinak agertzen dira. Haien artean, Pazkoetan den alegerena bertsioa  aurki dezakegu.

Erreferentziak 

Ahozko euskal literatura
Mendebaleko euskara