Altzateko jaun-en kontu zaharra

Altzateko jaun-en kontu zaharra, jatorrizko edizioan La leyenda de Jaun de Alzate (1922), Euskal Herrian Pío Barojaren eleberrietako ezagunetariko bat da. Eleberri dialogatua da eta gaia historiko-mitologikoa da. Liburu honetan Pio Barojak Euskal Herriari buruzko zituen ideia asko azaldu zuen. Frankismoaren azken urteetan zabalkunde handia ezagutu zuen liburu honek eta pertsonaia nagusiari Xabier Letek abesti bat eskaini zion, "Altzateko Jaun".

Itzulpenak 
Gutxienez bi bertsio ezagutzen dira:
 Antonio Iturriotzek, Euzko-Gogoa aldizkarian, XV. atala argitaratu zuen, 1955an. 
 Patxi Apalategi, 1986an.

Argumentua 
Prosaz idatzitako poema bezala definitua izan da. Liburu hau Barojaren krisialdi une batean idatzia dago: berrogeita hamar urte bete behar zituen garaian, gaixotasun larri bat gainditu ondoren eta iloba baten heriotza gertutik bizi izandakoan. Liburuaren protagonista Altzateko Jauna da, Barojaren beraren alter ego, eta Erdi Aroan kokatzen da. Jauna familia onekoa eta borrokalaria da, Bidasoa inguruan bizi dena. Bere lagunekin batera ibaiaren inguruko paisaiak eta pertsonaiak, errealak zein mitikoak, jasotzen ditu eta, halaber, bere Euskal Herri ideala azaltzen du. Gure herriaren errealitatea, Altzateko Jaunaren arabera, neurri handi batean kristautasunaren eraginez, desegiten ari den pertsonalitate batena da. Historia osoa fantasian eta irrealitatean murgiltzen da, nahiz eta askotan iritzi ironikoak eta, batzuetan, sarkastikoak azaldu.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Patxi Apalategiren bertsio osoa.
 Joseba Aurkenerena: Altzateko Jaun, hor zaude nonbait.
 Juan Lopetegi: Altzateko Jaunak 

Pío Barojaren eleberriak
1922ko liburuak
1986ko liburuak
Euskaratutako liburuak
Euskal Herrian girotutako eleberriak