Fermin Mundaka

Fermin Antonio Mundaka Maretxaga () (Bermeo, 1825eko urriaren 11 - Mérida, 1880) pirata, esploratzailea, mertzenarioa, esklabo-trafikatzailea, Mexikoko Quintana Roo estatuan dagoen Isla Mujeresen babesa hartu zuen. Bertan bere etxaldea, Hacienda Mundaca, eta hilobia, hutsik, gordetzen dira oraindik-orain.

Biografia 
Dirudienez arkitektura eta nabigazio ikasketak egin zituen. Mexiko aldean berari buruzko lehenengo informazioak esklabo-trafikoarekin daude lotuta; dirudienez maia herritarrak eta afrikarrak esklabo bezala Kubara eramaten zituen, hango sail handietan lan egiteko. Justiziarekin arazoak izan zituen eta 1855 inguruan Isla Mujeresen ezkutatu zen. Dena dela, Yucatángo gobernuarekin oso harreman onak omen zituen. Oso aberatsa zen eta uhartean "Vista Alegre" etxaldea sortu zuen, gaur egun Hacienda Mundaca bezala ezagututa. Bertan idazkun batzuk irakur zitezkeen:  edo . Ia uharte erdia erosi zuen, %40a, tartean lur emankorrenak. Oso ospe berezia zuen: antza denez beti zebilen lanean eta jendearekin oso harreman gutxi zituen. Uhartean ere eraikin desberdinak altxatu zituen, eskulturak eta lorategiak. Uharteko hilerrian ere bere izena duen hilobia dago baina hutsik: gaixotu zenean lagun batek Méridara eraman zuen eta han hil egin zen.

Kondaira 
Fermin Mundakarekin lotuta maitasunezko historia esaten da. Dirudienez, 1862an, gerra zibilak zirela eta, uhartean bertan babesa hartu zuen hamabost urteko neska eder bat ezagutu zuen, Martiniana Gómez Pantoja "La Trigueña" (Gari kolorekoa) Fermin baino gazteago zen beste gizon batekin maitemindu zen eta Mundaka bakardadean gelditu zen. Haren oroimenez, hilerrian bere hilobi propioa egin zuenean, hitz hauek jarri zituen: .

Uhartean Mundakari buruzko kondairak kontatzen dira, esaterako haren etxaldean ezkutatzen den altxorrarena. Urtean behin uhartearen haurrak hori bilatzeko biltzen dira. La Trigueñari, bestetik, herrian, eskultura bat eskaini diote,

Galeria

Erreferentziak

Kanpo loturak 
 :El Paísen artikulua, 2003-X-19.
 :Fidel Villanueva Madridek prestatutako biografia.
 :Hacienda Mundacari buruzko bideoa You Tuben.

Bermeotarrak
Mertzenarioak
Euskal Herriko esploratzaileak
Eusko-mexikarrak
Euskal esklabo-trafikatzaileak
XIX. mendeko euskal herritarrak
Euskal Herriko piratak