Galatak

Galatak Asia Txikiko eskualde batean kokatu ziren galiar jatorriko biztanleak izan ziren. bere eskualdeari, Galazia izena eman zitzaion.

Historia 

VIII. mendetik aurrera. K.a. VIII eta V a. C. zenbait herri zelta Europa osoan zehar zabaldu ziren euren jatorrizko lurraldetik, eta Galiako herri bat, galatak haiz zuzen, ekialdetik egungo Turkiako lurralderaino galiar jatorriko biztanleak izan ziren, Galaziako eta Anatolian finkatu.

Pausanias II. mendeko historialari eta geografo grekoak dioenez K.a.  279. urtean  Galiako herri batzuk Greziara joan ziren Balkanetan barrena, eta Delfosko orakuluari eta Apoloko santutegiari eraso egin zieten. Azkenean, menderatuak izan ziren eta Brenno, ber komandantea, hil egin zuten.

Porrot horren ondoren, tribua Asia Txikirantz abiatu zen, eta, Pergamoko erregeekin gudu handiak izan ondoren, erregeek garaitu egin zituzten, eta Kapadoziako erdialdera joan ziren. Han, Galazia izeneko eskualde batean kokatu ziren, eta estatu independente txiki batzuk eratu zituzten, hurrengo urteetan finkatuz joango zirenak . Antioco I.a Soter erregeak, Soter (salbatzailea) goitizena irabazi zuen elefanteen batailan galatak garaitu ondoren.

Geroago, galatek etengabe egiten zituzten arpilatzeen ondorioz,  Pergamo Eumenes I.a erregeak aurre egin zien, eta bere mertzenarioen armada handiaren laguntzaz garaitu zituen. Handik gutxira, destakamendu berriak iritsi ziren Germaniako oihanetatik eta berriro eraso egin zuten, baina berriro ere, Pergamon eta Asia Txikiko kostaldeko hiri handietan, Eumenesen oinordekoak, Atalo I erregeak, garaitu zituen. Historialariek uste dute garaipen horiek onuragarriak izan zirela kultura helenistikoaren garapenerako, agian, bestela, ezerezean geldituko baitzen.

porrot horien ondorioz, Anatolia penintsularen erdian kokatu ziren, eta haien lurraldea geroago Galazia probintzia osatuko zuen. Kultura eta bizimodu grekoa hartu arren, galatek beren hizkuntza gordetzen zuten testigantzak daude K.o.V. mende inguruan. Hala, Paulok Tarsokoak, Galatei bidalitako gutunean, izen zeltak aipatzen ditu argi eta garbi, eta San Jeronimok bere idatzietan jaso zuen galaten hizkuntza Belgikako galo treveren antzekoa zela.

Galaten jatorria Galian zegoenez, oso litekeena da galaziera jatorriz galieraren dialektoa izatea.

Antzina Alexandro Handiak menderatu zuen Ankara hiri zaharra eskualde horretako hiriburu bihurtu zen, Ancyra izenarekin. Seljuktarren dinastia turkiarrak Angora izena jarri zion geroago. Ankara izena 1930ean berrezarri zen.

Kontsultatutako bibliografia 

 Grezia, Mendebaldeko sorlekua, II. liburukia, Munduko kultura-atlasa. Folio-Ediciones del Prado 1992 .
 KING, JOHN, Celt Kingdoms, 74-75. or. 
 MITCHELL, STEPHEN, 1993. Anatolia: Land, Men, and Gods in Asia Minor. 1 lib: "The Celts and the Impact of Roman Rule." (Oxford: Clarendon Press) 1993. . Concentrates on Galatia; 2 lib.: "The Rise of the Church". (Bryn Mawr Classical Review).
 RANKIN DADIV, (1987) 1996. Celts and the Classical World. London. Routledge: Chapter 9, "The Galatians".
 SEIGNOBOS, Ch., Historia Universal Oriente eta Grezia. Daniel Jorro argitaletxea, Madril, 1930.
 Turkia. Ediciones Grech, S. A., 1988. .
 The Catholic Encyclopedia, VI: Epistle to the Galatians.

Ikus gainera 

 Galazia
 Galaziera: galata hizkuntza
 Zeltak

Kanpo estekak 

 Estrabon: Geografia, XII, 5.
 Philippe Remacle (1944 - 2011): itzulp. Amédée Tardieu-rena (1822 - 1893); Hachette, 1867.
 Celtic Galatians
 A Detailed Map of Celtic Settlements in Galatia.
 Galatia. UNRV Roman History.

Zeltak
Turkiako historia
Antzinako Erroma
Antzinako Grezia