Plötzensee (espetxea)

Plötzenseeko espetxea 1868tik 1879ra Berlingo ateetako kartzela gisa agertzen da. 25 hektarea baino gehiagoko eremua hartzen zuen, 1.200 presorentzako edukiera zuen eraikin multzo batekin, hala nola, kartzelaz gain, eraikin administratiboak, nekazaritza-eraikinak, lan-kuartelak, espetxe-ospitale bat eta guardientzako etxebizitzak. 1933an Alemaniako Alderdi Nazionalsozialistak boterea eskuratu eta gutxira, kartzelako baldintzak are gogorragoak izan ziren.

Plötzensee naziekin funtzio berri bat jaso zuen eta preso politikoentzako kartzela izatera pasa zen, 1933an eratutako auzitegi bereziek epaituak, 1934an ezarritako Gorte Salaren ("Herri Auzitegi" bezala ezagutzen zena) doktrinari jarraituz. Naziekin espetxearen helburuak zigorra, disuasioa eta "desagerraraztea" izan ziren.

1943ko udazkenean, aireko eraso batean, Plötzenseeko espetxea kaltetua izan zen. Hiltzera kondenatutako presoak atxikita zituzten hiru grandes-Zellenbau (III. Ganbera) oso kaltetuak izan ziren. Bestalde, pilaketak, elikadura desegokiak eta laguntza medikorik ezak presoen bizi-baldintzak okertu zituzten. 1945eko udaberrian, presoak pixkanaka aske utzi zituzten. 1945eko apirilaren 25ean Armada Gorria espetxera iritsi zenean, eremua hutsik zegoen.

1945ean, aliatuek preso nazientzako espetxe bihurtu zuten.

1951n, Berlingo Senatuak monumentu bat inauguratu zuen Plötzenseen. Diseinua Bruno Grimmek arkitektoarena zen. Zati batzuk eraitsi egin zituzten. Monumenturako lehen harria 1951ko irailaren 9an jarri zuten, eta 1952ko irailaren 14an inauguratu zuten, nazien diktaduraren biktima isil guztiak oroitzeko leku gisa.

Biktima ospetsuak 
 Abdulla Aliş
 Cato Bontjes van Beek
 Liane Berkowitz
 Robert Bernardis
 Eugen Bolz
 Eva-Maria Buch
 Musa Cälil
 Hans Coppi
 Hilde Coppi
 Alfred Delp
 Benita von Falkenhayn
 Erich Fellgiebel
 Eberhard Finckh
 Julius Fučík
 Jakob Gapp
 Carl Friedrich Goerdeler
 Hans Bernd von Haeften
 Albrecht von Hagen
 Elise y Otto Hampel
 Georg Hansen
 Arvid Harnack
 Mildred Harnack
 Paul von Hase
 César von Hofacker
 Ulrich von Hassell
 Egbert Hayessen
 Wolf-Heinrich Graf von Helldorf
 Albert Hensel
 Liselotte Herrmann
 Erich Hoepner
 Caesar von Hofacker
 Helmuth Hübener (17 urte)
 Friedrich Gustav Jaeger
 Otto Kiep
 Johanna Kirchner
 Hans Georg Klamroth
 Friedrich Klausing
 Theodor Korselt
 Alfred Kranzfelder
 Karlrobert Kreiten
 Adam Kuckhoff
 Julius Leber
 Wilhelm Leuschner
 Hans Otfried von Linstow
 Helmuth James Graf von Moltke
 Renate von Natzmer
 Vera Obolensky
 Paul Ozgorkow
 Erwin Planck
 Johannes Popitz
 Adolf Reichwein
 Rudolf von Scheliha
 Fritz-Dietlof von der Schulenburg
 Harro Schulze-Boysen
 Libertas Schulze-Boysen
 Elisabeth Schumacher
 Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld
 Robert Stamm
 Berthold Schenk Graf von Stauffenberg
 Helmuth Stieff
 Carl-Heinrich von Stülpnagel
 Maria Terwiel
 Elisabeth von Thadden
 Fritz Thiele
 Adam von Trott zu Solz
 Peter Yorck von Wartenburg
 Erwin von Witzleben

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Plötzensee Memorial Center, German Resistance Memorial Center Berlinek argitaratutako ebook.
 :Plötzensee Prison webgunea.
 :Plötzensee memorial.

Berlingo eraikinak
Alemaniako espetxeak
XIX. mendeko arkitektura
Alemaniako historia