Nekoza

Nekoza Erromantzatua ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean. Gaur egun Irunberri udalerrian dago, lur-zerrenda hori bi udalerrien artean trukatu baitzen.

XV. mendearen bigarren erdian jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Irunberriko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak nekoztarrak ziren.

Izena 
Nekoza toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ennacosa (1097)
 Nuquosa (1100)
 Nequesa (1125)
 Neceusa (1343)
 Necuesa (1534)
 Nequesa (1708)
 Necuessa (1721)
 Nequeas (1739)
 Necuesa (1800)
 Necuesa (1975)

Geografia 
Nekoza Irunberri udalerrian zegoen historiki, baina Erromantzatua ibarran geografiki.

Inguru naturala eta kokapena 
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

Klima 
Erromantzatuko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Antzinako lekua eta jauregia; 1366an 3 kapare-su zituen, eta 1427an bizilagun bat, 1534an hondatuta bezala agertuz. XVIII. mendean desagertu zen Nekozako Santa Maria landa-abadia, 1068an Eneko Blaskik San Juan de La Peñari egindako dohaintzan lehen aldiz aipatzen da, 1090ean Antso Ramiritzek eta 1178an Alexandro III.a aitasaintuak berretsia. Iruñeko bikarioarena zen.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Erromantzatua
 Zangozerria
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Erromantzatuko herri hutsuak