Txapulin

Txapulin () Mexikon eta Ameriketako Estatu Batuetan indigenek ortopteroei izen horrekin ezagutzen dute. Izen arrunta da. Horiek guztiak jateko hazten eta erabiltzen dira.

Etimologia 
Hitza nahuatl hizkuntzatik dator: chapōlin, chapā[nia] hitzatik, ‘salto egin’ eta ōlli ‘oihal ziratu’. Euskaraz itzulpena horrelako zerbait izango litzateke: "Oihal ziratuez eginiko pilota moduan salto egiten duena".

Txapulin espezieak 
Sailkapen hau zientifikoa ez da, herriak eginikoa baizik. Hona hemen espezieak:

 Pyrgomorphidae familiako guztiak, zuhaixken txapulinak.
 bereziki Sphenarium purpurascens, milparen txapulina.
 Acrididae familiaren gehienak.

 Melanoplus differentialis
 Melanoplus gladstoni
 Melanoplus femurrubrum
 Hesperotettix viridis
 Arphia conspersa
 Arphia nietana
 Machaerocera mexicana
 Trachyrhachys kiowa
 Trimerotropis pallidipennis
 Xanthippus corallipes
 Boopedon diabolicum
 Boopedon rufipes
 Opeia obscura
 Romaleidae familiako batzuk.
 Brachystola magna
 Taeniopoda eques
 Chromacris versicolor
 Gryllidae familiako batzuk, kilkerrak.

Gainera, txapulin izena Mexikon eta Erdialdeko Amerikan espezie hauentzat erabiltzen da:
 Acrididae familiako guztiak, otiak.
 Caelifera ordeneko guztiak (tartean Acrididae familia), matxinsaltoak.

Geografia 
Txapulinek Mexiko Hiriko Chapultepec muinoari (‘Txapulinen muinoa’) izena eman diote.

Elikadura 
Txpunilak berez haziak dira jateko. Mexikoko toki askotan jaten dira baina ez da ohitura orokorra zeren eta zenbait tokitan oso gutxi jaten dira. Elikaduraren ikuspuntutik kalitate oneko proteinak dituzte, %60 eta 70 artean; datu horiek txapulinak behiki, txerriki edo oilasko haragiarekin parekatzen ditu. Beraz, dieta orekatu batean oso aukera ona dira.

Jateko garaian plater askotan erabiltzen dira: saltsetan, saltxitak egiteko, botanetank, gisatuak.

Ezagutzen diren intsektuen herena jateko modukoak dira UAEMeko Verónica Juárez irakaslearen iritziz. Ez jateko arrazoia ez da dietetikoa, kulturala baizik. Hori bai, intsektizidaz erabili gabeko animaliak izan behar dira.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Txapulinak jateko errezeta batzuk.]
 :Chapulinen gaineko ikerketak Mexikon.

Jateko moduko intsektuak
Mexikoko gastronomia
Guerrero estatuko kultura
Oaxaca estatuko kultura
Puebla estatuko kultura
Orthoptera