Jacobus Arminius

Jacob Arminio edo Jacobus Arminius ( 1560 - 1609 ) ( Jacob Harmenszoon-en bertsio latinizatua) Herbeheretako teologo protestantea, idazlea eta Leidengo Unibertsitateko irakaslea izan zen.

Biografia 
Arminius Oudewateren jaio zen, Utrechteko probintzian, 1560ko urriaren 10ean. Aita txikitan hil zitzaion, amarekin bakarrik utzita. Theodorus Æmilius elizgizonak semetzat hartu zuen eta Utrecht hiriko eskola batean matrikulatu zuen. Ama Espainiako administrazioaren aurka Oudewater-en izandako matxinadaren biktima hil zen, 1575ean . Garai horretan Arminius Leidengo Unibertsitatera teologia ikastera bidali zuten lagunen babespean.

Arminius Leidenen egon zen 1576tik 1582ra . Bere irakasleak Lambertus Danaeus, Johannes Drusius, Guillaume Feuguereius eta Johann Kolmann izan ziren. Kolmannek uste zuen kalbinismoak Jainkoa tirano eta borrero gisa aurkezten duela. Eragin horren pean, Arminiusek polemika izango zenaren hazia landatu zuen Juan Calvinoren jarraitzaileen tesiekin. Arminiusek, ordea, Theodore Bezaren gidaritzapean ikasi zuen Genevan 1582an. 1588an ordenatu eta artzain izendatu zuten Amsterdamen, bere ministerioa gauzatzean ospe oso ona lortuz. 1590ean Lijsbet Reaelekin ezkondu zen. 1603an Leidenen teologia irakasle izendatu zuten eta bertan hil zen 1609ko urriaren 19an .

Teologia 
Arminius gaur egun bere izena daraman eskola protestante antikalbinistaren sortzaile gisa ezaguna da. Esaten da 1589an Arminiusek predestinazioaren doktrina kalbinista defendatu behar zuela Dirck Volckertszoon Coornherten iritziaren aurka, baina Arminiusek iritzi kalbinista sostengaezina zela ondorioztatu zuen eta aldaketak egin zizkion.

Arminius eta Franciscus Gomarus-en artean Leidenen sortu ziren eztabaidek oihartzun sozial eta politiko sakoneko konfrontazioa sortu zuten, bai Holandan, bai Europa protestantean.

Arminiusen teologia guztiz garatu zen bere heriotzaren ondoren, 1610ean, Arminiusen lehen Holandako jarraitzaileek ("arminiarrak"), kalbinismo klasikotik aldendutako bost puntuko dokumentu batean, Remonstrants (memoria edo protesta adierazpena) izenekoa, horregatik remonstranteez ere hitz egiten dugu. Puntu horiek Calvinoren jarraitzaileek ("Gomaristak") hartu eta aztertu zituzten, hauek "Kalbinismoaren bost puntuak" deitzen ziren 5 punturekin gezurtatu zituzten, deitura erreformatuen oinarria arminiarretik bereizten zirenak.

Simon Episcopius teologo arminiarraren, Arminiusen dizipulu nagusiaren, Leidenen irakasle gisa, izendatzearen aurkako erreakzio gisa, Dordrechteko edo Dort Sinodoa (1618-1619) deitu zen, gomaristei mesede egiten zien egoera politiko berri batean. Maurizio Nassaukoaren laguntzagatik. Gomarus buru zuen sinodoak ez zion Episcopiusi esku hartzen utzi ere, teologia arminiarra eta bere jarraitzaileak anatemaz gaitzetsiz. Episcopius zortzi urterako erbestera kondenatu zuten. Johan van Oldenbarnevelt politikari arminiar nabarmena exekutatu zuten, eta beste batzuk, Grotius adibidez, erbestera joan ziren.

1606 eta 1612 artean Amsterdamen erbesteratu ziren John Smyth eta Thomas Helwys bataiatzaile ingelesek arminianismoaren eragina izan zuten eta haien jarraitzaileak Bataiatzaile Orokorrak bezala ezagutu ziren, Jesus historian jaiotako gizon guztiak modu eraginkorrean salbatzeko hil zela uste zutelako. Hala ere, 1891n Bataiatzaile Orokorrak Bataiatzaile Partikularrekin batu ziren Britainia Handiko eta Irlandako Bataiatzaileen Batasunean. Bere aldetik, holandar menonitek arminiarrekin harremanak aurkitu zituzten bai jazarpen erlijiosoari uko egitean, bai predestinazioaren ikuskera kalbinistaren aurka egitean.

Arminiusen lanak (latinez) Leidenen 1629an eta Frankfurten 1631 eta 1635ean argitaratu ziren.

John Wesley (1703-1791), metodismoaren sortzailea, teologia arminiarrari atxiki zitzaion, eta horren hedatzaile nabarmena izan zen. XIX. mendean ere hartu zuen teologia arminiarra Kristoren dizipuluen eta Kristoren Elizen mugimendu errestaurazionistak. Gaur egun arminiar tesiek hainbat herrialdetako konfesio ezberdinetako kristauen artean onarpena izan dute.

Jacobus Arminiusen eta Heresiagatik kondenatutako V. mendeko Pelagioren idatziak baztertu edo ezagutzen ez dituenak, beretzat hartzen du arminiar teologia pelagiarreko jatorria duela Peter Planciok (mugimendu neokalbinistak oihartzuna ematen dion) proposatutakoaren arabera. aurkari nagusia eta pelagianismoa eta Elizako Gurasoen irakaspenei lotuegi egotea leporatzen zion, horrela Belgikako Konfesioaren eta Heidelbergeko Kristau-ikasbidearen "ortodoxia"tik urrunduz. Konsistorioaren aurrean, Elizak Arminiusen adierazpena onargarritzat jo zuen eta guztiei bakea mantentzeko eskatu zien elizetako sinodo orokor batek interpretazio arminiarrari buruzko behin betiko akordioa lortu arte.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Herbehereetako kalbindarrak
Teologo protestanteak
XVII. mendeko filosofoak
XVI. mendeko filosofoak