Nephropidae

Nephropidae (sinonimoa, Homaridae) itsas-krustazeo familia bat da. Familia honetako kide askok ospe handia dute gastronomian. Munduko leku askotako itsas hondoetan bizi dira. Kide ezagunenak zigala (Nephrops norvegicus), misera (Homarus gammarus) eta amerikar misera (Homarus americanus) dira, guztiak balio handikoak gastronomian. Otarrain arrunta (Palinurus elephas) ez da familia honetakoa, Palinuridae familiakoa da.

Deskribapena

Gorputza 
Otarrainak ornogabeak dira, exoeskeleto babesgarri gogor batekin. Artropodo gehienek bezala, otarrainek muda egin behar dute hazteko, eta horrek kaltebera egiten ditu tarte batean. Mutatzeko prozesuan, zenbait espeziek kolorea aldatzen dute. Otarrainxkek zortzi hanka dituzte; aurreko hiru pareek matxardak dituzte, eta horietako lehena besteak baino handiagoa da. Aurreko matxardak ere hanka biologikotzat hartzen dira, eta, beraz, dekapodoen ordenakoak dira. Otarrainak neurri handi batean aldebiko simetrikoak diren arren, gainerako artropodo gehienak bezala, genero batzuek matxarda desberdinak eta espezializatuak dituzte.

Nephropidaeren anatomiak bi atal nagusi ditu: zefalotoraxa eta abdomena. Zefalotoraxak burua eta toraxa fusionatzen ditu, biak ere oskol kizkur batez estalita. Otarrainaren buruak antenak, antenulak, barailak eta lehen eta bigarren masailezurrak ditu. Buruan begi konposatuak ere badaude (normalean pedunkulatuak). Otarrainak ozeanoaren hondoko ingurune uherretan bizi direnez, batez ere antenak erabiltzen dituzte sentsore gisa. Otarrainaren begiak erretina ganbilaren gainean egitura islatzailea du. Aldiz, begi konplexu gehienek izpi errefraktiboen kontzentratzaileak (lenteak) eta erretina ahur bat erabiltzen dituzte. Nephropidaeren toraxak masailezurrak ditu, batez ere ahoko pieza gisa funtzionatzen duten gehigarriak, eta pereiopodoak, ibiltzeko eta elikagaiak biltzeko balio duten gehigarriak. Abdomenak igeri egiteko erabiltzen diren pleopodoak ditu, baita uropodoz eta teltsonaz osatutako isatsa ere.

Nephropidaek, barraskiloek eta armiarmek bezala, odol urdina dute, kobrea duen hemozianina dutelako. Ornodunek eta beste animalia askok, berriz, odol gorria dute burdinan aberatsa den hemoglobinagatik. Otarrainxkek hepatopankrea berde bat dute, animaliaren gibel eta pankrea gisa funtzionatzen duena.

Nephropidae familiako abakandoak, oro har, antzeko beste talde batzuen antzekoak dira. Ur gezako karramarroetatik bereizten dira toraxeko azken bi segmentuen arteko artikulaziorik ez dutelako, eta Enoplometopidae familiako arrezife-abakandoetatik, lehen hiru hanka-pareetan pintza osoak dituztelako, bakarra izan beharrean. Chilenophoberidae bezalako familia fosilekiko desberdintasunak oskolaren ildoetan oinarritzen dira.

Osagarri geniko neuralaren analisiak agerian utzi zuen makineria kimiosentsorialaren garapen bikaina, ligandoek eta molekula idazkariek aktibatutako kanal ionikoen dibertsifikazio sakona barne.

Kolorea 

Otarrainak ilunak, berde urdinxkak edo marroi berdexkak izaten dira, itsas hondoarekin mimetizatzeko, baina kolore askotakoak daude. Kolore atipikoko otarrainak oso arraroak dira, urtero harrapatzen diren milioietatik gutxi batzuk bakarrik, eta, bakanak direnez, ez dira jaten, baizik eta naturara itzultzen dira edo akuarioei ematen zaizkie. Askotan, kolore atipikoen kasuetan, faktore genetiko bat dago, albinismoa edo hermafroditismoa, esaterako. Kolore bereziak ez dio eragiten abakandoaren zaporeari behin egosita; albinoek izan ezik, abakandoek astaxantina dute, eta horrek eragiten du abakandoek egosi ondoren hartzen duten kolore gorri distiratsua.

Longebitatea 
Kalkuluen arabera, otarrainak 45 eta 50 urte artean bizi dira aske, baina zaila da adina zehaztea: normalean, tamainatik eta beste aldagai batzuetatik abiatuta kalkulatzen da. Baliteke teknika berriek adina zehaztasun handiagoz kalkulatzeko aukera ematea.

Ikerketak iradokitzen du otarrainak ez direla moteltzen, ahultzen edo ugalkortasuna galtzen adinarekin, eta otarrain zaharrenak gazteenak baino emankorragoak izan daitezkeela. Biziraupen luze hori telomerasaren ondorio izan daiteke, entzima horrek DNA sekuentzien sekzio errepikakor luzeak konpontzen baititu kromosomen muturretan, telomero izenekoetan. Telomerasa ornodun gehienetan adierazten da enbrioi-faseetan, baina ez da agertzen bizitzako fase helduetan. Hala ere, ornodun gehienek ez bezala, Nephropidae helduen telomerasa adierazten dute ehun gehienetan, eta hori bizitza luzearekin lotuta dagoela iradoki izan da. Telomerasa bereziki agertzen da "orban berdeko" otarrainxketan, entzimaren eta oskolaren pigmentazioaren arteko elkarreraginaren ondorioz sortzen direla uste baita. Otarrainen luzera tamainagatik mugatuta dago. Muda bakotizak energia metabolikoa behar du, eta otarraina zenbat eta handiagoa izan, orduan eta energia gehiago behar du; otarrainen % 10 eta 15 artean akituta hiltzen dira mudan zehar; otarrain zaharragoetan, berriz, muda eten egiten da eta exoeskeletoa erabat degradatu edo kolapsatu egiten da, eta horrek heriotza dakar.

Krustazeo dekapodo asko bezala, otarrainak bizitza osoan hazten dira eta muskulu zelula berriak gehitu ditzakete muda bakoitzean. Otarrainen luzerak tamaina ikaragarriak lortzeko aukera ematen die. Guinness World Recordsen arabera, Eskozia Berriko (Kanada) otarrainik handiena harrapatu dute, 20,15 kilokoa.

Generoak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Decapoda