Oroimen leku

Oroimen leku, edo oroimenaren leku edo toki kontzeptu historikoa da, Les Lieux de Mémoire liburu-bildumak aurkeztua, Pierre Noraren zuzendaritzapean eta 1984tik 1992ra bitartean argitaratua. Hitz elkartu hau 1993ko frantsesaren Le Grand Robert hiztegian sartu zen eta horrela, erabilera komun bihurtu frantsesez.

«Oroimen lekua» 

1978tik, La Nouvelle Histoire entziklopedian «memoria kolektiboari» egiten dion ekarpenean, Pierre Norak dio «historia memoria kolektiboen presiopean idazten da orain», eta «gizarte-arloaren deserrotze historikoa eta etorkizunarekiko larritasuna konpentsatzea» bilatzen dute, «orain arte halakotzat bizi ez den iragan bati balioa ematearren».

Pierre Noraren arabera, "oroimen leku" hitzaren adierak bere osotasunean, batzuetan geografikoki kokatuta dagoen objekturik material eta zehatzenetik hasi eta objektu abstraktu  eta intelektualeneraino ulertu behar da". Hortaz, Monumentu bat, pertsonaia garrantzitsu bat, museo bat, artxibo bat, ikur bat, lema bat, ekitaldi bat edo erakunde bat izan daiteke.

« Objektu bat», azaltzen du Pierre Norak, « oroimen-lekua bilakatzen da ahaztua izatetik ihes egiten duenean, adibidez, omenezko plakak jartzen direnean, eta gizatalde batek bere estimu eta emozioez hornitzen duenean ». Genealogiak ez bezala, familien historia eta filiazioa ikertzen baititu batez ere, historia pertsonalera edo loturaren bat duten pertsonen historiara mugatuz, oroimen lekuak historia kolektiboari dagozkio. Horien bidez, erakundeetara, gizataldeetara eta haien erakundeetara, Estatuko gorputz handietara eta komunitate erlijiosoetara hurbil gaitezke.

Lieux de Mémoire idazlana funtsezko erreferentzia dira Frantziako historia kulturalerako. 1984. urtean hasi eta 1992. urtean bukatu zuten argitalpena. Talde lan horretan hiru epigrafetan eta 7 liburukitan sailkatu zuten Frantziaren memoria lekuen zerrenda egin zuten.

Frantziaz gaindiko eragina 
Ingelesera itzuli eta selektiboki argitaratu zituzten (artikuluen heren bat inguru jaso ziren) Chicagoko unibertsitate-inprimategiek 2001 eta 2009 artean, Rethinking France izenburupean. Gai horiek Alemanian, Italian, Herbehereetan, Luxenburgon, Quebecen eta Errusian aztertu dira.

1987an, idazlanaren zati bat bakarrik argitaratu zenean, Henry Rousso historialariak "memoria kolektiboaren definizio operatibo" baten falta deitoratu zuen, eta "aztertutako lekuen aukeraketa "puntualak" justifikatzen duena" eskatu zuen.

2014ko elkarrizketa batean, Lourdes Otaegi Imaz, filologian doktoreari oroimen lekuak zer diren galdetu ziotenean, honela erantzun zuen: Historia kulturalean nazio bateko pentsamendu kolektiboaren edo identitate kontzientzia baten barruan noduluak modukoak dira oroimenaren lekuak, noduluen arteko konexioekin eraikitzen da-eta kolektibo horren iraganaren inguruko pentsamendua. Nazio baten historia kontatzen denean, beraz, bere gertakariez aparte, historia kulturalean iraganaren gaineko begirada nola mamitzen den aztertzeak garrantzi handia du. Hala nabarmendu zuen Pierre Nora historialari frantsesak, eta oroimen lekuak funtsezkoak dira egiteko horretan. Data bat, leku bat edo bandera baten moduko objektuak izan daitezke oroimen lekuak.

Memoria demokratikoko leku 
Hego Euskal Herrian, Memoria Demokratikoaren Espainiako Legearen harira,  "errepresioarekin eta indarkeriarekin" lotura berezia duten lekuen inbentario bat egitea eskatu dute hainbat talde eta erakundek, eta horrenbestez, hainbat "memoria demokratikoko leku" izendatuko lirateke. Nafarroan ere eta Memoria Historikoari buruzko legea onatu zen 2018an (abenduaren 26ko 29/2018 Foru Legeak). Balizko leku fisiko edota geografiko horiei "memoria toki", "Memoria Historikoaren Leku" eta "memoria gune" edo "memoriagune" izena ere ematen ari zaie, legezko izen laburbiltzearren. Ezin dira, ordea,  "Leiux de Memoire" lanak landutako kontzeptu historiografikoarekin nahastu.

Oharrak

Erreferentziak

Bibliografia

Artikulua idazteko erabilitako iturriak 

 
 Emmanuel Filhol eta Marie-Christine Hubert, Les Tsiganes en France : un sort à part, 1939-1946, Perrin, 2009
 Sonja Kmec, Benoît Majerus, Michel Margue eta Pit Péporté, Dépasser le cadre national des 'Lieux de mémoire'. Innovations méthodologiques, approches comparatives, lectures transnationales. Seriea: Comparatisme et Société / Comparatism and Society, 9. lib. 1984. Bruselas, P.I.E.-Peter Lang S.A. ISBN (PDF) 9783035261882

Beste lan eta tesi batzuk 
Pierre Noraren ikuspegiak tesiak eta lanak inspiratu zituen eta Frantziatik kanpoko lur atzerritarrei aplikatzen zaie.

Frantziarako 

 Jean-Pierre Vallat (zuz.), Mémoires de patrimoine, Paris, L'Harmattan, 2008, 319 or. (ISBN 978-2-296-06501-7).

Aljeriarako 

 Emmanuel Alcaraz: Les lieux de mémoire de la guerre d'indépendance algérienne, Paris, Karthala, 2017 ( ISBN  978-2-811-11903-4)

Alemaniarako 

 Étienne François, Hagen Schultze (zuzendaria), Mémoires allemandes, Paris, Gallimard, 2007.

Kanadarako 

 Jacques Mathieu, Jacques Lacoursière, Les mémoires quebecoises, Québec, Presses de l’Université de Laval, 1991.

Txekiar Errepublikarako/Eslovakiarako 

 Jean–Philippe Namont, “Une mémoire tchécoslovaque existe-t-elle en France? », Diasporas, histoire et société, CNRSko UMR 5136 aldizkaria, FRAMESPA laborategia (Frantzia hegoaldea eta Espainia, Erdi Aroko gizarteen historia gaur egun), DEI taldea (Diasporak - trukeak – identitateak), 6. zk., 2005eko ekaina, “Migrations en mémoire” gaiari buruzko zenbakia, 121-132. orr., eta «Les Tchécoslovaques de France et la mémoire de la Première Guerre mondiale», Guerres mondiales et conflits contemporains, 228. zk., 2007ko urria, 107-118. orr.

Errusiarako 

 Georges Nivat (zuzendaria), Les sites de la mémoire russe (3 liburuki), Paris, Fayard, 2007.

Oro har 
Legg, Stephen: "Contesting and surviving memory: space, nation, and nostalgia in Les Lieux de Mémoire", Environment and Planning D: Society and Space, 2005, lib., 4, 481–504 orr.
Nora, Pierre: "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire", Representations, 1989, 7–24 orr.

Kanpo estekak 

Ondarea
Historiografia
Oroimen historikoa