Heliodororen zutarria

Heliodororen zutarria k. a. 113 inguruan Indiako erdialdean eraikitako harrizko zutabea da, Besnagar-en (Vidisha inguruan, Madhya Pradesh). Zutabean idazki bat dago, zeinean noren aginduz eraiki zen ageri den, Heliodoro delako enbaxadore greziar baten zutabea da, Garuislamabadda zutabea detzen zaio testuan bertan, Garuda jainkoari erreferentzia eginez.

Aurkikuntza 
Zutabea erdi ezkutuan egon zen hainbat mendez. 1877an, Alexander Cunnigham kolonialista britainarrak indusketa egin zuen unean, mutur bat zuen agerian, eta haren inguruan abade hindu bat etxetxo bat zuen eraikia, inguruko hinduistentzat gurtza eta sakrifizio tokia zelarik. Indusketan ikusi zen zutabe oso bat zela, eta 30 urte beranduago, garbiketa baten ondoren, idazkia aurkitu zen Brahmi idazkeran, zeinak egiletza, garaia eta esangura argitu zuen.

1960ko hamarkadan egindako indusketa gehigarriek erakutsi zuten zutarria tenplu batez edo tenplu multzo batez inguratua egon zitekeela.

Iruditegia

Testua 

Idazkiak argitu zuen zutabearen eraikitzaile (edo sustatzailea) izan zela Heliodoro izeneko enbaxadore bat, Indo-greziar erresumako errege Antialkidasek bidalia Taksila hiritik (1200 kilometrora dagoena). Heliodororen helburua zen India erdialdeko Shunga dinastiako Bhagabhadra erregea, eta harekin lortutako harreman onen edo bakearen omenez, zutabe hau eraiki zen.

Transkripzioa 
Idazkia prakrito hizkuntzan dago, eta bi partetan banatua. Lehenak dio:

Eta bigarren zatiak:

Testu hauetan, lehenak hinduismoarekin lotura gehiago erakusten du, zehazki Vasudeva aipatzen delarik, Vishnu jainkoaren izenetako bat: vishnuismora bihurtu zen greziar baten gisara agertzen zaigu Heliodoro. Baina bigarren zatiko aipuak oihartzun budistak ditu gehiago. Garai hartan, Shunga dinastia (zutarria dagoen eskualdea kontrolatzen zuena) budismoaren jazartzaile izan zen, eta budismoa indartsuago zen erresuma indo-greziarrean, Heliodororen jatorrizko estatuan. Testuen sinkretismoak adostasun edo bake egoera bat adieraz lezake bi botereen artean.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Zutabeak
Madhya Pradeshko eraikinak
Hinduismoa
K.a. 110eko hamarkada