Zahra Mohammadi

Zahra Mohammadi (Dehgolan, Iran, c. 1990) Kurduera irakasten duen eskoletako maistra da, Irango Kurdistan aldeanerrepresio politikoa jasan duena. Nojin Elkarte Kulturalaren zuzendaria da, Irango kurdoen nortasuna eta hizkuntza irakasten eta bultzatzen duena; eskualde horretan "legeak aginduta bezala" baimenduta dago herrialdeko eta tribuen hizkuntza bezala, baina ikasgeletan aplikazio praktikorik gabe.

2019ko maiatzean oposizio handia egitea eta segurtasun nazionalari eraso egitea leporatuta atxilotu egin zuten zerbitzu sekretuek. Hilabete batzuk beranduago, «Estatuaren Segurtasunaren aurkako talde baten sortzailea» izateagatik, 2020ko udan hain zuzen ere, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Epai hori 2020ko urtarrilean berretsi egin zuten, 5 urteko askatasun-gabetzearekin; Giza Eskubideen aldeko zenbait erakundek salatu zuten erabaki hori, hala nola Amnistia Internazionalak, Front Line Defenders-ek edo Nazio eta Herri Ez Ordezkatuen Erakundeak.

BBCko 100 emakumeetako bat zela onartu zuten 2022ko abenduan.

Biografia 
Zahra Mohammadi Irango Kurdistango herri batean jaio zen 1990ean edo 1991n, baina gero Nàiser herrian bizi izan zen, Irango Sanandaj konderrian. Masterra lortu zuen Birjandeko Unibertsitatean. Bere ibilbide pedagogiko eta hezigarrian, Mohammadik, nerabezaroan hasita kurduen hizkuntza irakasten zuen, Sanandajen eta inguruko herrietan; 10 urte baino gehiagotan ibili ohi zen horretan.

2013. urtean, Nojingo Gizarte eta Kultura Elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Elkarte horrek hizkuntza kurdua eta kultura-nortasun hori sustatzen ditu; baita ingurumen-balioak ere. Beranduago, elkartea zuzentzeko hautatua izan zen, Irango Kurdistaneko beste leku batzuetara zabalduz, Irango Barne Ministerioaren baimenekin kontatuz.

Atxiloketa eta errepresio judiziala 

Koolango herri kurbatuko hilerriaren ospakizun nagusia zela eta (Marivan konderrian) , 2019ko maiatzaren 16an Narmin Vatankhah ekintzaile gaztearen hilketa oroitzeko asmoz, Irango segurtasun-indarrek deialdia erasotu eta ekintzaile zibilak atxilotuak izan ziren. Egun batzuk geroago, maiatzaren 23an, Mohammadi ere atxilotu zuten, eskualdeko indar bereziek bere etxean sartuta.

Agintariek, hasiera batean, Irango segurtasun nazionalaren aurkako erasoen erantzule izatea leporatu zioten. Hori zela eta, 6 hilabetez kartzelaratu zuten eta bortxazko konfesioak egitera behartu egin zuten. Abenduaren 2an liberatu zuten,  Irandar rialen 700 milioiko fidantza batekin —7.000 milioi rial iraniarren baliokide, 150.000 euro inguru 2022ko urtarrilaren aldaketan. Amnistia Internazional erakundea atxiloketaren aurka agertu zen orduan, Mohammadi «gutxiengo nazional sendoaren boterearekin zuen loturagatik bakarrik» atxilotu zutela esanez. Nahiz eta bere berririk ez izan denbora luzean, familiak bisitatu ahal izan zuen.

2020ko otsailaren 16tik urte bereko uztailaren 15era bitartean, Saeidi epailea buru zuela, Sanandajeko Auzitegi Iraultzaile Islamiarreko 1. Auzitegiak, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zion, hauxe leporatuz: «taldeak eta elkarteak sortzea segurtasun nazionala hausteko asmoz». Giza Eskubideen aldeko zenbait erakundek erabaki hori kritikatu zuten, Zahra Mohammadiren kontzientzia-presa bat zela uste baitzuten, Iranen errepresioaren biktima: Nojingo Gizarte eta Kultura Elkarteekin baino loturarik ez duena eta bere hizkuntza- eta kultura-aktibismoagatik pertsegitua izan dena.

Sanandajeko Apelazioko 4. Epaitegiak  2020ko urrian, zigorraldia kommutatu zion, 5 urteko espetxearekin. Irakaslearen eta aktibistaren abokatuak Iran Islamiarreko Kode Kriminalaren 477. artikuluan aipatuz helegitea jarri zuen arren, 2021eko otsailaren 13an jakinarazi zitzaion epaitegi horrek berak epaia irmo mantentzen zuela. Azkenik, urtarrilaren 2an, Apelazio Ganberan eta Irango Auzitegi Gorenean beste errekurtso batzuk aurkeztu ondoren, Kurdistango probintziako Auzitegiko buruak beste edozein apelazio ukatuz, bere kontrako agindua gauzatu zuen, Zahra Mohammadi kartzelan sartuteta bost urteko kondena bete zezan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kurduera
Irango emakumeak
Emakume irakasleak
Irango aktibistak
Hizkuntza aktibistak