Greba orokorrak Hego Euskal Herrian

25 greba orokor egin dira Hego Euskal Herrian, 1979. urtetik, batez ere sindikatuek antolatuta. Eginiko azken greba orokorra 2020ko urtarrilaren 30ekoa izan zen, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak deitua.

25 greba horietatik zazpik euskal gatazkarekin zuten zerikusia; gainontzeko hemezortziek zergati sozioekonomiko eta laboralak izan zituzten. 25 greba horietatik bederatzi ostegunarekin egin ziren, zazpi asteazkenarekin, eta hiruna astelehenarekin, asteartearekin eta ostiralarekin.

Greba orokor bakarra egin da Euskal Herri osoan, 2001eko apirilaren 10ekoa, Euskal Herritarrok koalizioak deitua. 2023ko azaroaren 30ean egitekoa den greba feminista orokorra Euskal Herri osokoa izanen zela adierazi zuten deitzaileek hasieran. Baina aurrerago zehaztu zuten Ipar Euskal Herrian ez zutela lanuzterik eginen, mobilizazioak baizik. Beraz, greba hori gauzatuz gero, Hego Euskal Herriko 26.a izanen da (1979tik).

25 greba 1979tik

1979ko irailaren 3a 
Deitzaileak: Ezker abertzalea, LKI, PTE, MC-OIC.

Bat egin zuten: EAJ (Gipuzkoa). 

Zergatiak: Errefuxiatuen aldeko Donostiako mobilizazio batean Espainiako Poliziak Ignacio Quijera gaztea hil zuela-eta protesta egiteko.

1979ko urriaren 29a 
Deitzaileak: CCOO, UGT.

Bat egin zuten: CSUT, SU. 

Zergatiak: Komando Autonomo Antikapitalistak Zumaian (Gipuzkoa) German González López UGTko eta PSOEko militantea hil zuela-eta protesta egiteko.

1979ko azaroaren 27a 
Deitzaileak: LAB, CSUT eta SU.

Bat egin zuten: 

Zergatiak: Espainiako Langile Estatutuaren proiektuaren aurkako greba izan zen, LABen iritziz murriztailea, kontinuista eta zentralista baitzen.

1979ko abenduaren 7a 
Deitzaileak: ELA eta CCOO.

Bat egin zuten: LAB. 

Zergatiak: Espainiako Langile Estatutuaren proiektuaren aurkako greba izan zen.

1981eko azaroaren 23a 
Deitzaileak: CCOO eta UGT.

Bat egin zuten: LAB. 

Zergatiak: Berez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Metalerako deitu zuten greba CCOOk eta UGTk, ontzigintzan eta sektore siderometalurgikoan gertatzen ari zen enplegu galera bortitza salatzeko. Baina LABek zentzu zabalagoa eman zion grebari, eta Nafarroara ez ezik, beste sektore batzuetara ere hedatu zuen greba orokorra.

1984ko irailaren 26a 
Deitzaileak: Herri Batasuna.

Bat egin zuten: LAB. 

Zergatiak: Frantziako Gobernuak hiru etakide espainiaratu behar zituela-eta protesta egiteko.

1988ko abenduaren 14a 
Deitzaileak: CCOO eta UGT.

Bat egin zuten: ELA eta LAB. 

Zergatiak: PSOEren gobernuak aurkezturiko gazte enplegu planaren aurkako greba izan zen, enpresaburuei ia dohainikako lan-eskua eskaintzen baitzien.

1989ko azaroaren 22a 
Deitzaileak: HB eta LAB.

Bat egin zuten:  

Zergatiak: Bi egun lehenago Madrilen Josu Muguruza HBko diputatua tiroz hil zutela-eta protesta egiteko.

1992ko maiatzaren 27a 
Deitzaileak: ELA eta LAB.

Bat egin zuten: CCOOk eta UGTk bat egin zuten, baina azken horrek ez zuen babestu egun horretan Nafarroan ere egitea, Espainiako greba orokorra 28koa baitzen. 

Zergatiak: PSOEren gobernuak langabezia prestazioetan egin nahi zituen murrizketen aurkako greba izan zen, bai eta desegite industrialaren kontrakoa ere.

1994ko urtarrilaren 27a 
Deitzaileak: CCOO, UGT, USO, CGT eta CIG.

Bat egin zuten: Espainian bezala Hego Euskal Herrian ere greba orokorra egitea adostu zuten ELAk eta CCOOk. LABi ez zitzaion akordio hura gehiegi gustatu, baina grebarekin bat egin zuen. 

Zergatiak: PSOEren gobernuaren lan merkatuaren erreformaren aurkako greba izan zen, enplegu prekaritatea erraztu, kaleratzeak merkatu eta negoziazio kolektiboa zentralizatzen baitzuen.

1999ko maiatzaren 21a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK eta STEE-EILAS.

Bat egin zuten: CCOOk eta UGTk bat egin zuten baina Nafarroa aparte utzita. 

Zergatiak: 35 orduko lan astearen aldeko greba orokorra izan zen. ELAk eta LABek urte eta erdi zeramaten aldarrikapen horren aldeko ekimen bateratuan, eta patronalak jarrera itxiaz segitzen zuenez greba orokorra deitu zuten.

2000ko urtarrilaren 27a 
Deitzaileak: Herri Batasuna.

Bat egin zuten: LAB.  

Zergatiak: Euskal presoak euskalherriratzearen aldeko greba izan zen.

2001eko apirilaren 10a 
Deitzaileak: Euskal Herritarrok.

Bat egin zuten: LAB.  

Zergatiak: Burujabetza da bakea aldarrikapenaren aldeko greba izan zen.

2006ko martxoaren 10a 
Deitzaileak: Batasuna.

Bat egin zuten: LAB.  

Zergatiak: Igor Angulo eta Roberto Sainz euskal presoen heriotzengatik protesta egiteko greba izan zen.

2009ko maiatzaren 21a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, EHNE eta Hiru.

Bat egin zuten: Aralar, Ezker Abertzalea, CNT, Herria Abian plataforma, Eusko Alkartasuna, Nafarroako CGT, Alternatiba.

Zergatiak: Orduko krisialdi ekonomikoak ekarritako enplegu galeraren salaketa, administrazio publikoen gizarte eta aurrekontu politiken kritika, eta Euskal Herritik bertatik krisia gainditzeko tresnak izateko eskaera.

2010eko ekainaren 29a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, EHNE eta Hiru. CCOOk ere deitu zuen grebara, bere kabuz, eta bakarrik Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako. 

Bat egin zuten: Ezker Abertzalea, Eusko Alkartasuna, Aralar, Alternatiba eta Ezker Batua.

Zergatiak: PSOEren Gobernuak ezarri nahi zuen lan erreformaren aurkako greba izan zen.

2010eko irailaren 29a 
Deitzaileak: CCOO eta UGT. Espainia mailako deialdia izan zen. 

Bat egin zuten: ESK, CGT, CNT, Ezker Batua, Zutik, Alternatiba eta Antikapitalistak.

Zergatiak: PSOEren Gobernuak ezarritako lan erreformaren aurkako greba izan zen.

2011ko urtarrilaren 27a 
Deitzaileak: ELA, LAB, STEE-EILAS, EHNE eta Hiru. 

Bat egin zuten: ESK, CGT, CNT eta Solidari. CCOO eta UGTk ez zuten deialdiarekin bat egin, erreforma beraiekin adostu baitzuen PSOEk.

Zergatiak: PSOEren Gobernuak ezarri nahi zuen pentsio erreformaren aurkako greba izan zen. Erreforma haren bidez pentsioa jasotzeko gutxieneko urte kopurua eta pentsio osoa jasotzeko kotizatu beharreko urte kopurua gehitu zen, erretiro-adin orokorra 67 urtetan finkatzeko.

2012ko martxoaren 29a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, EHNE eta Hiru sindikatuek egin zuten lehenik deialdia, otsailaren 16an. Ondoren Galiziako CIG sindikatuak eta Kanarietako Intersindical Canariak euren lurraldeetarako deialdia egin zuten. Eta geroago, martxoaren 9an, Espainiarako deia egin zuten CCOO eta UGT sindikatuek. 

Bat egin zuten: LSB-USO, CGT, CNT.

Zergatiak: PPren Gobernuak ezarri nahi zuen lan erreformaren aurkako greba izan zen. Lan erreforma hark langileen kaleratzea erraztu zuen, eta enpresaburuei malgutasun handia eman zien langileen soldatak murrizteko eta beste lan baldintzak aldatzeko.

2012ko irailaren 26a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, CGT, CNT, Hiru eta EHNE. 

Bat egin zuten: CCOOk eta UGTk ez zuten bat egin. 

Zergatiak: Espainiako Gobernuak zein EAEko eta Nafarroako gobernuek ezarritako murrizketen aurkako greba izan zen.

2012ko azaroaren 14a 
Deitzaileak: CCOO eta UGT, Espainian. CGTP-IN, Portugalen. CGIL, Italian. 

Bat egin zuten: ESK, CGT eta CNT. Aldiz, ELAk eta LABek ez zuten bat egin.

Zergatiak: Europak ezarritako austeritate politiken ondorioz pentsioetan, osasungintzan nahiz hezkuntzan izandako murrizketen aurkako greba izan zen.

2013ko maiatzaren 30a 
Deitzaileak: ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, CNT, Hiru eta EHNE. 

Bat egin zuten: CCOOk eta UGTk ez zuten bat egin.

Zergatiak: Euskal Herriarentzat eredu ekonomiko eta sozial berria eta propioa eskatzeko greba izan zen.

2018ko martxoaren 8a 
Deitzaileak: Euskal Herriko mugimendu feministak grebara deitu zuen lau arlotan: lanean, zaintzetan, hezkuntzan eta kontsumoan. 

Bat egin zuten: Sindikatuek lau orduko bi lanuzte antolatu zituzten, goizean bata eta arratsaldean bestea.

Zergatiak: Martxoaren 8ko ohiko aldarrikapenen inguruko greba izan zen.

2019ko martxoaren 8a 
Deitzaileak: Euskal Herriko mugimendu feministak 24 orduko grebara deitu zituen emakumeak. 

Bat egin zuten: ELA, LAB, Steilas eta ESK sindikatuek greba formalki erregistratu zuten.

Zergatiak: Martxoaren 8ko ohiko aldarrikapenen inguruko greba izan zen. Mugimendu feministak bizitza erdian jartzeko eskaria egin zuen, eta zaintzaren arloko desorekak azpimarratu zituen.

2020ko urtarrilaren 30a 

Deitzaileak: Euskal Herriko Eskubide Sozialen Karta (bertan daude, besteak beste, ELA eta LAB). 

Bat egin zuten: Pentsiodunen, emakumeen eta gazteen mugimendu nagusiek bat egin zuten. Ez, ordea, CCOOk eta UGTk.

Zergatiak: Pentsio eta bizitza duinen aldeko greba izan zen.

2023ko azaroaren 30a 

Deitzaileak: Euskal Herriko Mugimendu Feminista.

Bat egin zuten: LAB, ELA, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde eta CGT.

Zergatiak: Greba feminista, zaintza eskubide kolektiboaren alde.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Greba orokorrak
Euskal Herriko grebak