Frantziako Bosgarren Errepublikako Konstituzioaren 49. artikulua

Frantziako Konstituzioaren 49. artikulua, Frantziako 1958ko konstituzioko artikulua da. Gobernuaren (botere betearazlearen) erantzukizun politikoa ezartzen du legebiltzarraren aurrean (botere legegilea). V. tituluaren parte da: "Parlamentuaren eta Gobernuaren arteko harremanei buruzkoa" (34. artikulutik 51.era). Frantziako Bosgarren Errepublikan botere betearazleak botere legegilearekiko duen erantzukizun politikoa egituratzen du. Frantziako Konstituzioaren atal honek azaltzen du nola saiatzen den legegintza-sistema botere betearazlearen egonkortasunari eusten, botereari alternatibak emanez parlamentutik kanpo. Artikulu hau 1958ko Konstituzioan sartu zen, Laugarren Errepublikako hutsegiteei aurre egiteko, non gobernu bat bestearen segidan zetorren etengabe, Gobernuak legeak onartzeko gaitasuna eman baitzion Legebiltzarraren onespenik gabe, 49. artikuluko 3. azpiatalaren bidez egin daitekeena. 

Artikuluak lau paragrafo ditu, eta Laugarren Errepublikan izandako krisiei aurrea hartzeko sortu zen. Xedapen ezagunenak, 3. azpiatalak (49.3 artikulua), aukera ematen dio gobernuari botorik gabeko lege-proiektu bat onartzeko, baldin eta parlamentuak zentsura mozio bat aurkezten ez badu gobernuari "erantzukizun-konpromisoa" eskatzeko. Aurreikusten du: 

 administrazioak programa edo politika-adierazpen jakin baterako duen erantzukizun-konpromisoa (engagement de responsabilité), botere betearazleak hasita. Neurri hori ez da nahastu behar Frantziako Bosgarren Errepublikan jada existitzen ez den "konfiantza mozioarekin".
 Zentsura-mozio bat (motion de censure), Batzar Nazionalak hasitakoa.
 Administrazioak aukera du lege-testu bat bozketarik egin gabe onartzera behartzeko, engagement de responsabilité baten bidez, Batzar Nazionala zentsura-mozio batekin baliogabetzeko prest ez badago behintzat.
 Senatuak legea onar dezan eskatzeko administrazio-aukera bat, nahiz eta onarpen hori ukatzeak ez duen eraginik botere judizialean.
 49. artikulua.- 2. azpiatalak zentsura-mozio espontaneoa (censure spontanée) aipatzen du, 49.3 azpiatalaren kontra, botere betearazleak nolabait "eragindako" zentsura-mozioa proposatzen duena. Mozio horrek gehiengo osoa behar du onartu ahal izateko, eta, beraz, xedapen horrek aldatu egiten du probaren zama, eta Batzar Nazionalak administrazioaren arbuioa erakutsi behar du. Batzar Nazionalak aukera du gehiengo hori lortzeko, gobernua sostengatu edo ez egiten duten beste kide batzuk konbentzituz. 49. artikuluaren azpiatal hau behin bakarrik erabili da, 1962an, Georges Pompidouren aurka; dimititu behar izan zuen, baina boterera itzuli zen, ondoren egin ziren hauteskundeetan babes gehiago lortuta.

50., 50.1 eta 51. artikuluak zuzenean 49. artikuluari buruzkoak dira; izan ere, 50. artikuluak 49.2 artikulua osatzen du, 51. artikuluak 49.3 artikuluaren aplikazioari buruzko xehetasun teknikoak ematen ditu, eta 50.1 artikuluak, berriz, exekutiboari aitorpen bat egiteko aukera ematen dio, gero eztabaida eginez.

Testua

49.3 artikuluaren erabilpenaren laburpena

Oharrak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Frantziako Bosgarren Errepublika
Frantziako konstituzioak