Elena Catena

Elena Catena López (Salamanca, Espainia, 1920ko azaroaren 12a - Madril, 2012ko urtarrilaren 19a) unibertsitateko irakaslea, filologoa, editorea eta feminista. Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Filosofia eta Letretako doktoretza lortu zuen lehen emakumeetako bat izan zen, eta fakultate berean dekano-postua lortu zuen lehena. 1960an Emakumearen Azterketa Soziologikoen Mintegiaren sortzaileetako bat izan zen.

Ibilbidea 
Salamancan jaio zen eta Madrilera joan zen Espainiako Gerra Zibila amaitu eta gutxira.

Gerra amaitu ondoren eta diktadura hasi zenean, Espainiako irakasle-taldeak 'hutsunea' jasan zuen, eta emakumeak menpeko gizarte-egoeran jarri zituen. Catena Irakaskuntza Ertaineko oposizioetan aurkeztu zen, Espainiako Hizkuntza eta Literatura Katedran, eta 1949an gainditu zuen.

Ondoren, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Filosofia eta Letretako doktoretza lortu zuen lehen emakumeetako bat izan zen, bertan dekanorde postua lortu zuen lehena, espainiar literaturako irakaslea eta erretiratu ondoren irakasle emeritua.

Bere irakaskuntza-lanari editore gisa egindako lana gehitu zitzaion, eta Antonio Rodrí-Moñino hil ondoren, Castalia argitaletxean Clásicos Castalia bildumaren arduraduna izan zen, baita Biblioteca de Escritoras argitaletxe berean, gaztelaniaz idatzitako egileen lanik onenak berreskuratzeko ere.

2001ean, Castalia argitaletxeak  Elena Catenari Omenaldia liburua argitaratu zuen. Bertan, idazlearen lana eta haren alderdi guztiak aztertu ziren, baita une hartan Espainiako literaturari buruz eta ohorezko batzordea osatzen zuten azken azterketak ere, besteak beste, Fernando Lázaro Carreter, Alonso Zamora Vicente eta Carlos Bousoño. Irakaskuntzarekiko zuen konpromisoa unibertsitateko lanaren aktiboan islatu zen, non eredu izan baitzen eta ikasleekin konpromisoa hartu baitzuen.

1960ko hamarkadan, Emakumearen Azterketa Soziologikoen Mintegia (SESM) sortu zuen, María Gune-Alange, María Salas Larrazábal, Lilí Álvarez, Concha Borreguero eta Consuelo de la Gandara, feminismo moderatu eta intelektualeko gunea, Espainiako lehen genero-ikasketak bultzatu zituena eta beste talde feminista batzuk kokatu zituena. SESMen helburua Espainiako emakumeei buruzko gogoeta, elkarrizketa eta ikerketarako gunea izatea zen, eta Cuadernos para el Diálogo aldizkaria zuten bozeramaile. Elena Grau historialariak adierazi zuen bezala, "emakumeak gizarte-talde atzeratu eta diskriminatutzat jotzen ditu gizartean integratzean, eta hori sustatzea hezkuntzaren eta lan-merkatuan sartzearen bidez lortuko da; gizartean erabat gauzatzeko, hezkuntzarako, lanerako eta berdintasun juridikorako eskubidea aldarrikatu dute". SESMeko kide izan zen 1986an desagertu zen arte. Ez zen egoera politikotik at egon, ez pasiboki, eta diktaduraren amaiera eta trantsizio prozesua bizi izan zituen.

Madrilen hil zen, 2012ko urtarrilaren 19an.

Lana 
Hainbat artikulu idatzi zituen aldizkari espezializatuetan, hainbat argitalpen kolektibotan parte hartu zuen eta tesi ugari zuzendu zituen. Pilar Martinezek Homenaje a Elena Catena/Elena Catenari Omenaldia liburuan azaldu zuen bere argitalpenen iruzkinik osoena. Elena Catena Castalia, 2001. 84-7039-844-X.

Aldizkarietako artikuluak 

 "Juan García Hortelano", Compás de letras-en. Monografías de literatura española/Espainiako literaturari buruzko monografiak, 1132-7790, 2. zk., 1993 (Juan García Hortelanori eskainitako alea (1928-1992), or. 9-14.
 "Contrapás", Compás de letras-en. Monografías de literatura española/Espainiako literaturari buruzko monografiak, 1132-7790, 2. zk., 1993 (Juan García Hortelanori eskainitako alea (1928-1992), 201-208 or. "
 El yo de una autor anónimo: "El libro de Alexandre"/Egile ezezagun baten neu-a: "Alexandreren liburua",  Compás de letrak-en. Monografías de literatura española, 1132-7790, 1. zk., 1992 (Neu-aren inguruan,  169-185or.
 "Azorín, cervantero y cervantino" Anales cervantinos-en, 0569-9878, 12. liburukia, 1973, 73-113 or.

Liburuak 

 Catena López, Elena. Libro de Alejandro/Alejandroren liburua. Elena Catena (arg. l). Castalia, 1985
 Catena López, Elena. Iniciación a la historia de la Literatura española/Espainiako literaturaren historiaren hastapenak. Kultura Ministerioa, 1978. 84-500-2677-6.
 Catena López, Elena; Cepeda Adán, José; Azcárate Cristori, José María. El Romanticismo/Erromantizismoa. Kultura Ministerioa, 1978. 84-500-2678-4.

 Catena López, Elena; Fitzgibbon, J.P.; Roldán, J. Francisco Sánchez Guerrak egokitua. El español práctico/Gaztelania praktikoa; Goñiren ilustrazioa; Omnivox diskoak. Paris, 1968.
 Catena López, Elena. Mamá es mi amiga/Ama nire laguna da. Zumardia. Madril, 1965.

Editore gisa 

 Poesías y epistolario de amor y de amistad. Gertrudis Gómez de Avellaneda/Maitasunaren eta adiskidetasunaren poesiak eta epistolarioak. Gertrudis Gómez de Avellaneda; Elena Catena (arg. l).Castalia, 1989. 84-7039-552-1.
 Doña Inés. Azorín/Inés andrea. Azorin (1873-1967); Elena Catena (arg. l). Castalia, 1987. 84-7039-153-4.
 Teatro español del siglo XVIII/ XVIII. mendeko espainiar antzerkia (editore gisa) (1969)
 Espainiari buruzko hizketa eta bizitza (Luisa Yravedra, 1958)
 Hernando de Acuña, Varias poesías/Hernando de Acuña, Hainbat poesia (editore gisa, 1954)

Elkarlana talde-lanetan 

 La primera noche/Lehenengo gaua. Eros literario / koord. M. Covadonga López Alonso, 1989, 84-7491-304-7, 215-220 or.
 La intrahistoria: los sistemas de vida. La época del romanticismo/Intrahistoria: bizi-sistemak. Erromantizismoaren garaia : (1808-1874), Vol. 2., 1989 (Letrak ; Arteak ; Eguneroko bizitza), 84-239-4993-1, 681-775 or.
 Dramaturgia dieciocheca española. El Teatro del siglo XVII/ Espainiako hemezortziko Dramaturgia. XVIII. mendeko antzerkia, 1988, 84-451-0053-X, 22-35 or.
 Pedagogia, morala eta hezkuntza Eusebion. Espainiako literaturaren historia eta kritika / koord. Francisco Rico, Vol. 4, 1. liburukia, 1983 (Ilustrazioa eta Neoklasizismoa / koord. por José Caso González), 84-7423-212-0,  599-600 or.
 Don Pedro Montengón y Paret: algunos documentos biográficos y una precisión bibliográfica. Actas del cuarto Congreso Internacional de Hispanistas/Pedro Montengón eta Paret: zenbait dokumentu biografiko eta zehaztasun bibliografikoa. Hispanisten Nazioarteko laugarren Biltzarreko aktak / koord. Eugenio de Bustos Tovar, 1, 1982, 84-7481-215-1, or. 297-304
 Características generales del siglo XVIII. Historia de la literatura española/XVIII. mendeko ezaugarri orokorrak. Espainiako literaturaren historia / koord. José María Díez Borque, 3, 1982 (XVIII.-XIX. mendeak), 84-306-2994-7,  89-13 or.
 Características generales del siglo XVIII. Historia de la literatura española/ XVIII. mendeko ezaugarri orokorrak. Espainiako literaturaren historia / koord. José María Díez Borque, 2, 1975 (S.Θ-XVIII), 84-251-0155-7,  259-324 or.
 Noticia bibliográfica sobre las obras de don Pedro Montegón y Paret (1745-1824)/Pedro Montegón y Pareten lanei buruzko albiste bibliografikoa: (1745-1824). Don Antonio Rodríguez-Moñinoren oroimenari omenaldia: 1910-1970 / Antonio Rodrí-Moñino ), 1975, 84-7039-175-5, or. 195-204
 Un comentario de texto para estudiantes extranjeros: Carta de Teresa Panza a Sancho Panza, su marido./ Testu-iruzkin bat ikasle atzerritarrentzat: Teresa Panzaren gutuna Sancho Panzari, haren senarrari. El comentarios de textos, Vol. 1, 1973, 84-7039-151-8,  380-402 or.

Aintzatespena 

 2001ean, Castalia argitaletxeak  Elena Catenari Omenaldia liburua argitaratu zuen

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Salamancarrak
Madrilen hildakoak
Emakume irakasleak
Feministak
Madrilgo Complutense Unibertsitateko irakasleak
filologoak
Espainiako irakasleak