François Le Lionnais

François Le Lionnais (1901eko urriaren 3a - 1984ko martxoaren 13a) frantziar ingeniari kimiko eta idazlea izan zen, dibulgatzaile zientifiko eta kulturala eta OuLiPo literatura mugimenduaren sortzailekidea.

Biografia 
Le Lionnais Parisen jaio zen 1901ean. Ingeniari kimiko gisa ikasia, Forges d'Aquiny industria-enpresa zuzendu zuen 1928 eta 1929 urteetan  . Bigarren Mundu Gerran Frantziako Fronte National erresistentzia taldean aktiboa izan zen, Gestapok atxilotu eta torturatu zuen 1944ko urrian eta sei hilabete eman zituen (1944ko azaroa eta 1945eko apirila bitartean) Dorako kontzentrazio esparruan preso. 1946an egindako "La Peinture à Dora" ("Dorako margolaritza") saiakerak preso izandako esperientzia deskribatzen du.  

Bigarren Mundu Gerraren ostean, École Supérieure de Guerre-n (gaur egun École Militaire-ren parte da) Ikasketa Orokorrak zuzendu zituen. 1950ean, UNESCOren Zientzia Hezkuntzako Dibisioaren sortzailea izan zen.

Louis de Broglie fisikari frantziarrarekin eta Jacques Bergier bere lagun minarekin batera, Le Lionnais-ek Frantziako Zientzia Idazleen Elkartea sortu zuen 1950eko ekainaren 26an, UNESCOk hasiera batean finantzatutako elkarteko lehen presidente gisa.

1952an, Jacques Bergierrekin berriro lanean, Le Lionnais-ek zientzia dibulgatzeko bikaintasunaren Kalinga-UNESCO saria sortu zuen. Saria jaso zuen lehena Louis de Broglie izan zen. Hurrengo hamarkadan, Frantziako Zientzien Akademiako terminologia zientifikoari buruzko aholku-batzorde batean sartu zen, Frantziako Museo Nazionaletako Artelanak Zaharberritzeko Batzordean aholkulari zientifiko gisa jardun zuen eta hainbat zeregin bete zituen Indiako Ikerketa Zientifikoko Kontseiluko aditu tekniko gisa. France Culture irratirako "La Science en Marche" dibulgazio-programa bat ekoitzi eta aurkeztu zuen.

Joera absurdoan murgilduta dauden arte esperimental-mugimenduetan ere aktiboa izan zen, Collège de 'Pataphysique'-ko errejidore gisa eta OuLiPoko lehen presidente gisa, 1960an Raymond Queneaurekin batera sortu zuen erakundea eta gerora hedatuko zena. erakunde analogoekin, hala nola, Oulipopo (fikzio politak), Oumupo (musika), Oupeinpo (pintura), Oucinépo (filmak) eta Oucuipo (sukaldaritza).

Le Lionnaisek liburu ugari idatzi zituen, baita saiakera eta aldizkarietako zutabeak ere. Bere artikulu-gaiak zientzia, matematika eta haien historia, literatura esperimentala, pintura eta xakea dira.

1984an hil zen Boulogne-Billancourten.

Lanak 

 Irrati-programak

 La Science en marche, Les Yeux Ouverts:
 t. 1 La Prévision du temps (J. Bessemoulin, R. Clausse, l. Facy eta A. Viaut - 1962)
 t. 2 L'Éclairagisme : lumière et couleur ( M me Jonckeere, Maurice Déribéré, Y. Le Grand eta J. Maisonneuverekin - 1962)

 Zientziari buruz

 Cinquante années de découvertes, bilan 1900-1950 (bilduma), Seuil, 1950

 Matematikari buruz

 Les Remarkable Names, Jean Bretterekin, Hermann, 1983
 Les Grands Courants de la pensee mathématique, Cahiers du Sud. 1948
 Dictionnaire des Mathématiques, PUF (A. Bouvier eta M. Georgerekin, 1979  )
 Itzultzailea, Francine Bérisekin (Francine Bloch-en izengoitia), Edward Kasner eta James Newman-en Les Mathématiques et l'Imagination liburua, Paris, Payot, 1950.

 Literaturari buruz

 LiPo  1. Manifeste de l'OuLiPo), Gallimard, 1963
 2 e Manifeste de l'Oulipo, Gallimard, 1973
 3 e Manifeste de l'Oulipo, La Bibliothèque oulipienne nO. 30)
 Un Certain Disparate, elkarrizketak eta zatiak, Bibliothèque Oulipienne 14. zk. 85, Oulipok 2011n argitaratutako testu osoa. 
 Lewis Carroll précurseur de l'OU. LI Cartas Henri Verier Ed.. 1978
 Les Habits Noirs, une épopée méconnue, Paul Févalen izen bereko lanaren ondoren eta kronologia, Paris, Marabout Géant, 7. Lib. , 7. zenbakia, "La bande Cadet", or. .

 Pinturari buruz

 Magnelli, Galerie de France. 1960
 La Peinture a Dora, L'Echoppe. 1999

 Xakeari buruz

 L'Ouverture française 1é4-é6, Éditions des Cahiers de l'Échiquier Français, 1935
 Le Jardin des échecs, Editions des Cahiers de l'Échiquier Français, 1936
 Les Prix de beauté aux échecs, Payot, 1939; bigarren ed. 1951; hirugarren ed. 2002
 Le Jeu d'échecs, « Zer Sais-je », POF, 1957; bigarren ed. 1974
 Dictionnaire des échecs, Ernst Paget-ekin, PUF, 1967; bigarren ed. 1974
 Tempêtes sur l'échiquier, Pour la science, 1981
 Marcel Duchamp joueur d'échecs, L'Échoppe, 1997

 Beste gai batzuk

 Le Temps, ed. Robert Delpire, 1959

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 François Le Lionnais-i lotutako baliabideak Oulipo webgunean
 ''A certain absurde, entretiens avec François Le Lionnais'' edizio elektronikoa Ouliporen blogean

Frantziako matematikariak