Australiako gobernadore nagusi

Australiako Gobernadore Nagusia (ingelesez: Governor-General of Australia), ofizialki Australiako Commonwealth-eko Gobernadore Nagusia (ingelesez: Governor-General of the Commonwealth of Australia) Australiako Commonwealth-eko Konstituzioak ezarritako pertsonaia politikoa da, estatuburuaren funtzioak betetzeko, Australiako monarkaren ordezkari gisa, hala nola, legeak aldarrikatzea, epaileak eta ministroak izendatzea eta garrantzi handiko beste zereginak betetzeko. Protokoloari dagokionez, figura Australiako altuena da (erregearen ondoren). Gobernadore Nagusia Australiako Kontseilu Exekutiboa buru da eta defentsa indarren komandanteburu da.

Australiako Commonwealth-eko Konstituzioaren testu literalaren arabera, erregeak izendatutako gobernadore nagusi batek bere Maiestatearen ordezkaria izan behar du Commonwealth-en, gobernu federalaren kontrola egiteko eta proposatutako legeen gaineko beto-ahalmena erabiltzeko. Botere politiko zabal horiek konstituzio-konbentzio idatzi gabeko arau batek arautzen ditu, gobernadore nagusiak lehen ministroari eta Gobernuko beste kideei iritzia eskatzen diela adierazten duena. Ia kasu guztietan, iritzia loteslea da, beraz, praktikan, gobernadore orokorrak oso gutxitan hartzen ditu erabaki garrantzitsuak eta ez du inoiz legeak betoa jartzea erabakitzen.

Gobernadore Nagusiaren jarduera nagusia Australiako nazioa batzeko joera duten gaiak babestea, artikulatzea eta irudikatzea da. Horretarako, gobernadore nagusiak maiz bidaiatzen du Australian zehar, jaietan eta oroitzapenetan parte hartzen du, obrak inauguratzen ditu, etab.

1999ko errepublikako erreferendumaren ostean, Australiako errepublikaren aldarrikapena garaitu zen errepublikako alderdian zatiketa batek, etorkizuneko presidentea parlamentuan aukeratzearen alde egin zutenen eta herri-botoen bidez hautatzen zutenen artean, azken hauek bat eginez monarkikoek, aukera errepublikanoa parlamentuko hauteskundeen bidez aukera zenez, horregatik mantendu zen Elisabet II.a erregina monarka gisa eta, geroago, Karlos III.a erregea estatuburu gisa eta gobernadore orokorra bere ordezkari gisa Australian.

David Hurley da gaur egun kargua, Peter Cosgrov-eren ordez.

Aurrekariak 
Federazioaren ondorengo lehen bi hamarkadetan, gobernuburu nagusiak britainiar gobernuak soilik hautatu zituen. 1930eko hamarkadan erabaki zuten monarkari kontsulta egin zioten. Lehen lau gobernadore nagusiak parekideak ziren; Sir Ronald Munro Ferguson (1914an izendatua) izan zen kargua eduki zuen lehen herritarra, nahiz eta gerora ere nobleziara igo zen. 1920an, Billy Hughes gobernadore nagusiaren inguruan kontsultatu zen lehen ministroa izan zen. Stanley Bruce-k (1925) eta Joseph Lyonsek (1935) hautagai egokien zerrenda bat eskatu edo eman zieten aukeratzeko.

James Scullin (1930) izendapenean diskrezio osoa izan zuen Australiako lehen ministroa izan zen; Sir Isaac Isaacs-en izendapena Australian jaiotako gobernadore nagusi bat izan zuen lehen Domeinu bihurtu zen. 1945ean, John Curtinek Henrike printzea, Gloucester-eko dukea, izendatu zuen kargurako, errege kargudun lehen eta bakarra. Bigarren australiar bat (William McKell) izendatu zuten 1947an; haren atzetik beste hiru britainiar sartu ziren, bakoitza Sir Robert Menziesek aukeratua. Menziesen laugarren izendapena Richard Casey izan zen, 1965ean kargua hartu zuena; bera eta ondorengo gobernadore nagusi guztiak australiar herritarrak izan dira. Hego Australia eta Tasmania izan ezik estatu guztiek izendatu dute gutxienez. Lehen emakume gobernadore nagusiak, Quentin Brycek, 2008an hartu zuen kargua.

2018ko abenduaren 16an, Scott Morrison lehen ministroak jakinarazi zuen hurrengo gobernadore nagusia David Hurley jenerala izango zela, orduan Hego Gales Berriko gobernadorea. Hauteskunde orokorren bidez jarraitutasuna emateko, bai federaletan bai Hego Gales Berrian, Hurley Sir Peter Cosgrove jeneralaren ordez izan zen, zeinak 2019ko martxoan erretiroa hartzeko asmoa zuen, 2019ko uztailaren 1ean.

Gobernadore nagusien zerrenda

Kanpo estekak 

Australiako gobernua
Monarkia Australian
Westminster sistema