Tipxar

Tipxar () Volgako eskualdeko hainbat herritan egiten den edo zen suizidio mota bat da. Etsaiaren mendekua hartzea edo norberaren errugabetasuna adieraztea du helburu. Txuvaxen artean izan zen ohikoena, neurri txikiagoan udmurten artean, are gutxiago mari eta mordoviarren artean.

Etimologia 
Vasili Sboiev historialariaren Txuvaxei buruzko oharrak liburuaren arabera, «tipxar» hitza arabierazko tebb («heriotza») eta txuvaxerazko xar («zoritxar») hitzetatik dator.

Arrazoiak eta kasuak 
Tipxar ez da injustiziarekiko erremisioaren seinale, protesta modu bat baizik.

XX. mendean zehar, oso arraroa zen txuvaxen artean. Emakumeen eta gizonen arteko harreman intimoen epaiketa pertsonal gisa bakarrik geratu zen.

Gaur egun 
2013az geroztik, Errusiako hedabideek arreta jarri zuten txuvaxen eta udmurten autoinmolazio edo itotze kasu batzuen inguruan. Hori azaldu nahian, prentsak tipxar ekarri zuen gogora. 

 2007ko abenduan, Eduard Motxalov txuvaxiar oposiziogile eta enpresaburua Moskuko Plaza Gorrian bere buruari su ematen saiatu zen, delitugileen aurkako auzi penala lortzeko. Aurpegian eta eskuetan erredurak zituela, Sklifosovski Institutuko ospitalera eraman zuten, non hilabete bat baino gehiago eman zuen.

 2011ko azaroan, Grigori Alekseiev txuvaxiar akziodun engainatua bere buruari su ematen saiatu zen Moskuko Kremlingo Kutafia dorrearen ondoan.

 2012ko abenduan, Moskuko oblastan lanean ari zen txuvaxiar emakume batek soldata ordaintzea eskatu zuen autoinmolazioa mehatxatuz.

 2013 hasieran, Vasili Poklakov Txuvaxiatik etorritako Afganistango gerrako beteranoak Plaza Gorrian autoinmolazio saiakera bat antolatu zuen, Txeboksaryn beteranoentzako errehabilitazio zentro bat eraikitzeko arazoaz agintarien arreta erakartzeko asmoz. Gorputzaren ehuneko 45ean erredurak zituela, ospitalera bidali zuten.

 2019ko abuztuaren 20an, Aliona Blinova txuvaxiar haur-eskolako irakasleak, bere esanetan, oposizioko mitin batera joateagatik kaleratu ondoren, protesta gisa bideo labur bat grabatu ostean, tipxar bat egin zuen Volgara salto eginez txalupa batetik, lepoan harri bat zuela, baina bizirik atera zen. Geroago esan zuen flash mob bat baino ez zela.

 2019ko irailaren 10ean, Albert Razin udmurtiar aktibistak bere buruari su eman zion udmurteraren aldeko pikete batean,  «Bihar nire hizkuntza hiltzen bada, gaur hiltzeko prest nago» kartelarekin. Gorputzaren %90ean erredurak jasota, ospitalean hil zen.

Ikus, gainera 
 Harakiri

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Suizidio motak
Protesta moduak
Heriotzari lotutako ohiturak
Txuvaxia
Udmurtia