Chus Gutiérrez

María Jesús Gutiérrez, Chus Gutiérrez izenarekin ezagunagoa (Granada  1962ko azaroaren 26a)  espainiar zinema-zuzendaria, gidoilaria eta aktorea da.

Biografia 
Gutiérrez Granadan jaio zen, Andaluzian, 1962an. Zortzi urte zituela, 1970ean, familia Madrilera joan zen, eta 17 urte zituela, 1979an, Londresera joan zen ingelesa ikastera. Espainiara itzuli zenean, irudiaren munduan hasi zen lanean. 1983an, New Yorkera zinema ikastera joatea erabaki zuen. Blanca Li ahizpak ere bere karrera profesionala garatu zuen, eta koreografoa, dantzaria, zinegilea eta errealizatzailea da. Alba Gutiérrez alaba aktorea, gidoilaria eta zuzendaria da.

New York 
New Yorken egin zuen lehen urtean, Global Villageko ikastaro batean parte hartu zuen. Bertan Super-8 ikastaroa antolatu zuen Fred Barney Taylor maisua ezagutu zuen, eta handik aurrera Gutiérrez bere lehen film laburra egiten hasi zen super 8an: Porro on the Roof (1984), Snikers on Fire (1985) eta Tropicana. 16 mm-ko filmeetan ere hasi zen. Formatu horretako lehen film laburra Mery Go Round (1986) izan zen, Toni Mena eta Juan Bas-en komiki baten istorio original batean oinarritua. Hainbat film laburren filmazioetan parte hartu zuen, ekoizpen- eta soinu-funtzioak betez.

1985ean City Collage-n sartu zen, New York Hiriko Unibertsitatean (CUNY). Han, zinema ikasi eta titulazio arautua lortu zuen. New Yorken egon zen bitartean, musikarako denbora ere izan zuen. Xoxonees izeneko flamenko-rap taldea osatu zuen, Blanca Li, Montse Martínez, Cristina Hernández, Etienne Li eta Tao Gutierrezekin batera. Taldeak denboraldi batez hiriko aisialdirako hainbat lokaletan parte hartu zuen, eta arrakasta handia izan zuen. Xoxoneesen bideoklipak grabatzeaz arduratu zen Gutiérrez. Talde erabat anarkikoa, freskoa eta bere jatorrizko estilokoa izan zen. Lehen disko bakarra grabatu zuten Espainian, eta bi urteko esperientziaren ondoren, 1989ko abenduaren 31n banandu egin ziren, karrera profesionalak beste bide batzuetatik jarraitzeko.

Espainiara itzultzea 
1987an Gutiérrez Espainiara itzuli zen eta Joaquín Jordá ezagutu zuen. Harekin adiskidetasun eta sintonia handia izan zuen, eta hainbat proiektutan murgildu ziren elkarrekin. Jordáren zuzendari-laguntzailea izan zen El enkargo del cazador filmean (1989), eta film laburrarekiko interesa mantendu zuen. Hurrengo bi urteetan La película dorada (1987) eta Pezdro (1989) film laburrak zuzendu zituen. Urte haietan ere hainbat film luze eta dokumentaletan lan egin zuen, muntaketa laguntzaile gisa.

1991n Gutierrezek bere lehen film luzea, Sublet, zuzendu zuen. Filma New Yorken filmatu zuten, Fernando Truebak ekoitzia eta Icíar Bollaín protagonista zuela. Bere lehen gidoian oinarritu zen, jatorriz ingelesez idatzi zuena eta Jordáren laguntzarekin itzuli zuena. Hainbat sari irabazi zituen, hala nola Urrezko Maskorra Cadizko Muestra Cinematográfica del Atlántico Alcances Atlantiko Alkanoetako Zinemaldian, Valentziako Nazioarteko Zinemaldian Cinema Jove saria 1992an, Goya Sarietarako zuzendari berri onenaren izendapena eta Zinemako Idazleen Zirkuluko Saria Zuzendari Onenari.

1992an, MUAC FILMS produkzio-etxearekin eta Pizca Gutiérrez bazkide eta ekoizlearen eskutik, kolaboratzaile eta lagunen film laburren ekoizpen zinematografikoaren ardura hartu zuen: Pedro Pazen Mejor no hables (1994); Hábitos (1995), Todo, Todo, Todo, Todo (1997), Juan Flahn-en Completo Comfort (1997); eta Pedro Pazen Miranda hacia atrás  (1997). 1992tik 1993ra bitartean, aktore-lanetan aritu zen zenbait film laburretan; besteak beste, Baja Corazón eta Icíar Bollaínen Los amigos del muerto   filmetan, edo Arantxa Velaren Intrusos II.

Sublet-en esperientziaren ondoren, Gutierrezek 1994an film luzera itzultzea erabaki zuen, Sexo oral lanarekin. Kostu txikiko ekoizpena izan zen, eta Emilio Martínez Lázaro eta Carmelo Espinosa produktorekideak izan ziren. Eta 1996an bere hirugarren film luzeari ekin zion, Alma gitana-ri, eta berriro ere Jordá lagunarekin egin zuen topo. Jordá bere gidoilaria izan zen, eta Ketama musika-taldearen laguntza izan zuen, filmeko soinu-bandaren zati bat egin baitzuen. Madrilgo Lavapiés auzoan girotuta zegoen filma. 1997an, Insomnio laugarren film luzea egin zuen, Candela Peña, Ernesto Alterio, Fele Martínez, Ginés García Millán eta María Pujalterekin. Gizon eta emakumeei buruzko hiru istorio kontatzen dira filmean.

1990eko hamarkada oso bizia izan zen Gutiérrezentzat, film laburren ekoizle eta zinema-zuzendari gisa egindako lana beste proiektu batzuekin uztartu baitzuen. 1994an, telebistarako gidoilaria izan zen Canguros telesailean, eta 1999an Ellas son así idatzi eta zuzendu zituen, Maribel Verdú, María Barranco, Neus Asensi eta María Adánez protagonista zituela. Proiektu horrekin Andaluziako Emakumearen Institutuko Meridiana saria jaso zuen.

2001ean Almerian grabatutako Poniente filma estreinatu zuen. Emakume batek haurtzaroa bizi izan zuen lurraldera itzultzean sentitzen duen deserrotzeari eta berotegien eta immigrazioaren errealitate berriarekin izandako talkari buruzkoa da. Filmak Toulouse Cinespaña Zinemaldiko Gidoi Onenaren Saria eta Fipresci Saria jaso zituen Guadalajarako (Mexiko) Zinemaldian, 2002an Veneziako eta Torontoko Zinemaldietan parte hartzeaz gain. 2003an, paper bat egin zuen Icíar Bollaín zinemagilearen Te doy mis ojos filmean. 2004an, "Nerabeak" segmentua zuzendu zuen, Hay motivo talde-filmaren barruan. Hezkuntza-sistemaren gaia landu zuen, eta arreta gabeko hezkuntza publikoa kritikatzen zuten zenbait ikaslek parte hartu zuten. Urte berean, beste proiektu kolektibo bat ere egin zuen: En el mundo a cada rato, "Las 7 alcantarillas" segmentua zuzenduz. Kordoban (Argentina) filmatu zen, eta Macaren istorioa kontatu zuen. Bost urteko neskato horrek bere bizitza ikuspegi fantastikotik kontatzen zuen, inguruan zuena oso bestelakoa zenean. Filma Patricia Ferreira, Pere Joan Ventura, Javier Corcuera peruarra eta Javier Fesser-ekin batera zuzendu zuen. 2004. eta 2006. urteen artean, hainbat ikerketa egin zituen artearen munduan, José Guirao eta Rafa Doctor bideo-piezekin:

 2004: El inmóvil viaje: Madrilgo kartografia berrien inguruan 'La casa encendida' eta 'Casa de Amerikak' enkargatutako proiektua
 2005 – El retorno: Musac-en beka, itsasartean itotako pertsonei buruzko proiektua garatzeko.
 2006 – “La Plaza”: 'La ciudad en ciernes' proiektu kolektiboa. Valladolideko Arkitektura Unibertsitateak ekoitzia.

2005ean, NOTODOFILMFESTeko epaimahaiko kide izan bitartean, Lunch time film laburra zuzendu zuen. Hirian zehar bazkaltzeko leku baten bila dabilen emakume langile baten bizitza kontatzen du. Urte horretan bertan, El Calentito filma estreinatu zuen. Madrilgo Movida du ardatz filmak, eta Verónica Sánchez, Macarena Gómez eta Ruth Díaz izan ziren protagonistak. Las Siux izeneko Punky  musika-taldea osatu zuten filmean. Azken horrek Toulouse Cinespañako Zinemaldian parte hartu zuen, besteak beste, El Calentito – Prix Du Jury des Lecteurs de La Dèpêche du Midi eta Montecarloko Komediako Zinemaldian, non Epaimahaiaren Saria irabazi baitzuen Film Onenaren kategorian. 2006an, Chusek Tengo el corazón contento saioaren bideoklipa zuzendu zuen, Un rayo de luz diskoko abestietako bat, Ocho y Medio zinema-liburudendak grabatua eta AISGEren laguntzarekin. 2007an, Chusek CIMA  (Zineko eta Ikus-entzunezko Hedabideetako Emakumeen Elkartea) sortzen lagundu zuen eta  urte askotan lehendakariorde izan da. 300 emakume baino gehiago biltzen dituen proiektu honen bidez, ikus-entzunezko emakumeak nabarmendu nahi dira, presentzia eskasa baitute ingurunean, berdintasunaren eta aniztasunaren alde borrokatzeko. 2008ko urtarrilean, bere zazpigarren film luzea ekoitzi, idatzi eta zuzendu zuen: Retorno a Hansala, Espainiako kostaldera iristen diren etorkinen duintasunari buruzko historia. Filmak hainbat sari eta aipamen izan ditu:

 Valladolideko nazioarteko zinemaldia
 Epaimahaiaren Sari Berezia.

 Kairoko nazioarteko zinemaldia
 Urrezko piramidea.
 FIPRESCI saria.

 Guadalajarako zinemaldia, Mexiko
 Zuzendaritza hobea.
 Gidoi hobea.

 2009ko GOYA sariak, izendapenak
 Aktore Berri onena.
 Jatorrizko abesti onena.
 Gidoi onena.

2010ean, film laburra filmatu zuen: Me gustaría estar enamorada... a veces me siento muy sola, maitasun-topaketa eta -desadostasunez betetako gau bizia bizi duten hiru neraberen istorioa.

Urte berean, Madrilgo Gran Víaren 50. urteurrena zela eta, Mi primer amanecer film laburra filmatu zuen. Film horretan, Kale Nagusia musikal baten eszenatokia izan zen, eta hiru nerabek lehen egunsentia ikusi zuten.

2010ean, Las que vive en la niebla segmentua ere zuzendu zuen, Ellas son África film luze kolektiboaren barruan. Namibian filmatu zuten, eta bizi ziren basamortuko uraren arazoari irtenbidea bilatzeko borrokatzen ziren emakume-talde baten istorioa kontatu zuen filmak. Urte bereko abuztuan, El instante del absurdo bakarrizketa idatzi eta zuzendu zuen, antzerkiaren munduan sartu zen lehena. Roberto Álvarezek interpretatu zuen, eta Blanca Portillok eta Chusa Martinek eskatuta egin zen Meridako Antzerki Jaialdirako.

2015. urtean, Droga Oral zuzendu zuen. Film horretan, era guztietako pertsonek droga-kontsumoari buruz kameraren aurrean izandako esperientziak azaldu zituzten. Gizartean arazo pertsonal eta polemikoa zen hori. Zinta 2016. urtean aurkeztu zen Sorian, non Gutierrezek Soria Hiria Film Laburren Nazioarteko XVIII. Lehiaketako ohorezko zaldia jaso baitzuen.

MUSACek, Gaztela eta Leongo Arte Garaikidearen Museoak, bere lana aintzatetsi zuen. Bertan hitzaldiak eman zituen, filmetako batzuk aurkeztu zituen edo bere erakusketetan parte hartu zuten film laburren tailerrak zuzendu zituen:

 2018 Erakusketa kolektiboa, Refugio frente a l@ tormentala tormenta. Miradas al exiliok.
 2005 Hitzaldia, Realidad y ficción izenburupean, Dos gardenias eta Ciudad 2.4 film laburren aurkezpena, 'La Mirada' tailerreko ikasleek egina eta Gutiérrezek zuzendua.

 2004 Vídeo arte, El Retorno

Filmografia

Zuzendaria

Ekoizlea 

 Mejor no hables (1994), Pedro Pazen film laburra
 Hábitos (1995), Juan Flahnen film laburra
 Todo, Todo, Todo, Todo (1997), Juan Flahnen film laburra
 Completo Comfort  (1997), Juan Flahnen film laburra
 Miranda hacia atrás (1997), Pedro Pazen film laburra

Aktorea 

 Baja Corazón (1992),Icíar Bollaín
 Los amigos del muerto (1992), cortometraje de Icíar Bollaínen film laburra
 Intrusos II (1993), Arantxa Velaren film laburra
 Hábitos (1995), Juan Flahnen film laburra
 Cinema verité verité (2013), Elena Manriqueren film luzea

Sariak 

 Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak

 Caracola de Oro Saria Cádizko Atlántico Alcances Zine-Erakusketan Muestra, bere 'opera prima' den Sublet lanarengatik 
 Valentziako Cinema Jove Nazioarteko Jaialdian (1992) Saria, Sublet lanarengatik
 VII. Goya Sarietan nominazioa Zuzendari berri atalean (1992) Sublet lanarengatik.
 2016an Soriako film laburren XVIII. Nazioarteko jaialdian Ohorezko zaldia 
 2020an Emakumeek egindako Zine jaialdian ‘Rol & Rol’ lanarengatik.
 1999an Andaluziako Emakumearen Institutuko 'Meridiana Saria', Ellas son así filmaren zuzendaritza eta gidoiagatik.

Erreferentziak

Bibliografia 

.

Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala
 IMDb lotura»

Granadarrak
1961eko jaiotzak
XX. mendeko emakumeak
Emakume zinemagileak
Espainiako emakume zinema-zuzendariak
Espainiako zinema gidoilariak
Emakume aktoreak
Espainiako aktoreak