Marga Gil Roësset

Marga Gil Roësset (Las Rozas de Madrid, Madril, 1908ko martxoaren 3a - ib., 1932ko uztailaren 28a) 27ko Belaunaldiko eskultorea, ilustratzailea eta poeta izan zen. Bere garaian intelektualek neska miresgarritzat hartu zuten. Oso gazte hil zen eta bere lan polifazetikoa urria da. Haren ilustrazioek, Espainiara egin ohi zituen bisitengatik ezagutzen baitzituen, Antoine de Saint-Exupéry idazle eta ilustratzailearen El principito lana inspiratu zuten.

Emakume artisten familia-sagan parte hartzen du: ahizpa Consuelo Gil Roësset idazlea izan zen (1905-1995), izeba María Roësset Mosquera margolaria izan zen (1882-1921), lehengusua Marisa Roesset Velasco margolaria eta iloba Marga Clark poeta eta argazkilaria.

Bizitza 
Gil Roësset Madrilgo Las Rozasen jaio zen, Madrilgo metropoli-barrutian, 1908an. Erditzea zaila izan zen eta medikuek garaiz aurreko heriotza iragarri zioten, baina amak aurrera ateratzea lortu zuen. Geroago Pedro (1910) eta Julian (1915) nebak jaio ziren.

Bera eta , bera baino hiru urte zaharragoa zen ahizpa Consuelo, giro ilustratuan hazi ziren, eta etxean hezi zituzten Margot Roësset amaren babespean. Amak artearekiko zaletasuna irakatsi zien, ipuinak sortzera bultzatu zituen eta hezi egin zituen kultuak izateko lau hizkuntza hitz egiteko, bidaiatzeko, museoak bisitatzeko eta musika klasikoko kontzertuetara joateko.

Artista ibilbidea 
Gil Roësset haur prodijioa izan zen. Zazpi urte zituela, marrazketarako gaitasun izugarria zuen. Adin horretakoa da bere lanik goiztiarrena, amarentzat idatzi eta ilustratu zuen ipuina. Baina talentu hori nabarmen geratu zen 1920an El niño de oro izeneko ahizparen ipuin bat argitaratu zuenean.

1923an, Parisen, bi ahizpek beste ipuin bat argitaratu zuten: Rose des Bois. Margak 15 urte zituen une hartan eta maisutza lortuta zuen. Orduan eman zuen erabateko aldaketa eta eskulturan hasi zen lanean. Amak beti nahi izan zuen alabak artista onenez inguratu, eta, ildo horri jarraituz, Victorio Macho eskultorearengana jo zuen. Eskultore espainiarrak, eskultura garaikide espainiarraren aitzindariak, ez zion Marga Gili klaserik eman nahi izan, bere talentua hondatzeko beldurragatik. Beraz, erabat autodidakta izan zen. José Francesek dioenez, eskultore gisa “Marga DA”.

1929an, José Francés arte-kritikariak bere eskulturei buruzko artikulu bat idatzi zuen La Esferan, non bere lana defendatzen baitzuen. 1930ean, 22 urte zituela, Adan y Eva aurkeztu zuen, Ivan Meνtrovimodera bideratuta, eta Europako espresionismoa Arte Ederren Erakusketa Nazionalean. Arrakasta handia lortu zuen, eta horrexegatik elkarrizketatu zuen Rosa Arciniega idazleak Crónica aldizkarian. 1931n, Arte Ederren Zirkuluaren urteroko erakusketan, Eskulturako Lehiaketa Nazionalean eta haren liburu eta marrazkiekin parte hartu zuen Arte Liburuaren Nazioarteko Erakusketan, Arte Liburuaren Nazioarteko Elkarteak antolatuta, Parisko Petit Palais-en.

Juan Ramón Jiménezekiko harremana eta heriotza 
Margak eta bere ahizpa Consuelok Zenobia Camprubí idazlea miresten zuten. Rabindranath Tagore poeta bengaliarraren itzultzailea izateagatik ezagutzen zuten Canprubí, baita Juan Ramón Jiménezekin ezkondua egoteagatik ere. 1932an, opera-emanaldi batean, Olga Bauer-Pileck austriarrak Margari bikotea aurkeztu zionean, poetaz maitemindu zen. Gainera, Camprubiren busto bat egitea erabaki zuen berehala.

Hainbat faktore elkartu ziren (konfiantzarik eza, gaztetasuna eta Juan Ramón Jiménezekiko ezinezko maitasun lotsagabea), desleial bihurtu eta bere buruaz beste egitea erabaki zuen. Uztailaren 28an, osteguna, arratsaldeko seietan, tiro bat eman zion bere buruari, 24 urte zituela. Lehenago, Juan Ramón Jiménezi karpeta hori bat eman zion, eta une horretan ez irakurtzeko eskatu zion. Karpetaren barruan, Juan Ramónek irudigile eta eskultore goiztiar horren egunkaria aurkitu zuen, eta harekiko maitasuna adierazita.

Egunkariaren azken oharrak honelaxe zioen:«.. Izan ere,.. Dagoeneko ez dut zu gabe bizi nahi... ez... ezin naiz bizi zu gabe... zu, ni gabe bizi zaitezkeenez... ni gabe bizi behar duzu...», «Nire maitasuna infinitua da...... Heriotza... infinitua da... itsasoa.. infinitua da... bakardade infinitua... .... ni haiekin.... zurekin!... Bihar zuk badakizu... nik.. infinituarekin... astelehena, gaua», «Baina heriotzan, ezerk ez nau bereizten zugandik... heriotza baino ez......  bakarrik... eta, dagoeneko... bizitza.. zenbat eta zugandik hurbilago.... heriotza.... nola maite zaitudan».
Ahizpari, gurasoei eta Zenobia Camprubiri ere gutunak utzi zizkien. Haren heriotzak familiaren hiru belaunaldi suntsitu zituen (gurasoak, neba-ahizpak eta ilobak). 1933an, hil ondoko abesti-liburu bat argitaratu zen, Consuelo ahizparen testua frantsesez eta gaztelaniaz, José María Franco koinatuaren musika, eta Margaritaren hiru ilustrazio. Horietako bat, ustez, Antoine de Saint-Exupéryren Le petit prince-n imitatu zuten. Juan Ramón Jiménez txundituta geratu zen egitatearekin, hainbat poema eskaini baitzizkion, eta autoreari Españoles de tres mundos lanean jasotako literatura aitortu zion.

Lana 
Nuria Capdevila-Argüellesen arabera, «haren ibilbideak harritu egiten du genero artistikoa (paperetik, akuarelatik eta tintatik zurera, eskaiolara eta granitora) edo estiloa (modernismotik abangoardiara) oso denbora laburrean aldatzean baitu. Hamar urte eskasean, bizitza laburraren erdia baino gutxiagoan, ilustratzaile gisa trebea zen, tinta txinatarra eta paper gainean akuarela erabiliz. Gero, eskaiolaz eta brontzez husteko teknika menderatzen zuen, eta, ondoren, zura zizelkatzeko maisutza harrigarria lortu zuen, bere bizitzaren amaieran mailua eta zizela harriari eta granitoari aplikatuz».Bere eskulturari esker, Marga Gil, bere kabuz trebatu zena, 1930eko eta 1932ko Arte Ederren Erakusketa Nazionaletan onartu zuten. Bere eskulturarik onena Zenobia Camprubí bustoa izan zen. Ilustrazioaren esparruan, modernismoa eta sinbolismoa konbinatu zituen, eta Francoren Consuelo Gil Roësset de Franco ahizpak idatzitako ipuinak ilustratzen zituen. Espainiako espresionismoaren adibiderik gogor eta berezienetako bat da, seguruenik.

1930eko ekainean Adan eta Eva eskulturak Arte Ederren Erakusketa Nazionalean zuen protagonismoari esker elkarrizketatua izan zen. Marga Gil Roësset-ek bere lan egiteko moduari buruz argudiatzen zuen:“Ni beti saiatzen naiz nire eskulturetan barrutik kanpora eragiketak egiten. Hau da, ideiak pertsonek baino gehiago zizelkatzen saiatzen naiz. Nire lanak, formari dagokionez, ez dira oso klasikoak izango; baina, beren barrualdea adierazteko ahalegina egiten dute behintzat”.Bere buruaz beste egin baino lehen, Marga Gil bere lan guztia suntsitzen saiatu zen, baina 2001. urtean, Madrilgo Arte Ederren Zirkuluak, erakusketa baten eta hainbat prentsa-artikuluren bidez (ABC Cultural 1997), bere eskulturetatik geratzen zena berreskuratzea lortu zuen (bere asmo suntsitzailean kaltetuena), akuarelak eta tinta txinatarrez egindako marrazkiak.

Aintzatespenak 
Juan Ramón Jiménez Fundazioak ere lagundu du lanak babesten, Margaren eskulturari buruzko erakusketa bat inauguratuz Moguerreko Museo Etxean.

 Juan Ramón Jiménezi utzi zion egunkaria 2015. urtean argitaratu zen.

 2019an bere lana Dibujantas, pioneras de la Ilustración erakusketan parte hartu zuen, ABC Museoan.2022an, Madrilgo Fernán Gómez antzokian antolatutako Las Sinsombrero erakusketak Gil Roësset-en zenbait eskultura erakutsi zituen.

Ondorengo eraginak 
1933an, bere ahizpa Consueloren abesti-liburua argitaratu zen, frantsesez eta gaztelaniaz, José Mª Franco koinatuaren musika, eta Marga Gilen hiru irudi. Ilustrazio horietako bat Antoine de Saint-Exupèryren Printzerriaren lanaren oso antzekoa da, eta litekeena da haietan inspiratzea, batez ere kontuan hartuta idazle horrek maiz bisitatu zuela Espainia.

Erreferentziak

Kanpo estekak

Artistari buruzko artikuluak 

 Erreportajea La Esfera 17/8/1929, 815. zk., 24. orrialdea
 Neurrigabeko maitasunean bizi da.' Antonio Lucas.' El Mundo, 2014ko urriaren 26a.
 Lara Fundazioak lehen aldiz argitaratu ditu Marga Gilen egunkari osoak, Juan Ramónekiko ezinezko maitasunaren historia biltzen dutenak. José Manuel Lara Fundazioan, 2015eko urtarrilaren 20an.
 Diario de Marga Gil, Juan Ramón Jiménezen maitasuna, argitaratu dute. EFE. 20 minutu, 2015eko urtarrilaren 29a.

Bideoak 

 Juan Ramón Jiménezen eta Margaren arteko ezinezko maitasun-istorioak argia ikusi du. Antena 3 (bideoa).
 Marrazkilariak ABC museoan 2019an egindako erakusketari buruzko bideoa

Lana 

 Marga Gilen Rose de Boisen irudiak
 Marga Gilen Adan eta Eva eskultura

Suzko armen ondorioz hildakoak
Emakume suizidak
Egunerokogileak
Margolariak
Emakume margolariak
Espainiako margolariak
Eskultoreak
Emakume eskultoreak
Artistak
Emakume artistak
XX. mendeko margolariak