Agustina Pontesta Garmendia

Agustina Pontesta Garmendia (Lezo, Gipuzkoa, 1950eko martxoaren 19a) irakasle, euskal filologoa, itzultzaile eta idazlea da. Euskara eta ikastola izan dira bere bizitzako ardatz. Herri ekintzailea, herri lanetan murgildua, militantea; tartean herriko ondarea jasotzen.

Biografia 
Luxio eta Elenaren alaba da. Aita Oriokoa  eta ama  Lezokoa. Zazpi anai-arreba, tartean, Mikel, dantzari profesionala, dantza-maisu eta zuzendari artistikoa izan zena. Agustina senideetan bigarrena da. Ezkondua eta seme baten ama.

Ikasketak 
Formazioz filologoa, irakaslea eta logopeda da. Euskal Filologia ikasketak EUTGn burutu zituen (1983). Magisteritza ikasketak Euskal filologiaren espezialitatean, Euskal Herriko Unibertsitatean (1988) eta Logopedia ikasketak, berriz, Madrilgo Conplutense Unibertsitateko Heziketa-Zientzien Institutuan. (1993).

Irakaskuntza, euskara eta euskaltzaletasuna 
Euskararen normalizaziorako bidean arlo ugaritan egin du lan Agustinak. Irakasle, itzultzaile, bake epaile, euskara zinegotzi 1995-1999an... Euskal Herrian Euskaraz (EHE) taldearen sorreran hartu zuen parte 1979an eta Oarsoarrak euskararen komunitatearen bultzatzailea izan da.

Lanbidea 
Lezoko gerra ondoko ikastolako sortzaile-kide eta bertan lehenengo andereñoetakoa izan zen. Lezoko ikastolan eman zion hasiera 1969an eta bertan jardun zuen 1975 arte. Ondoren, Pasaia-Lezo Lizeoan (1975-1982). 

Gipuzkoako ikastoletako Irakasle Elkartean 1982-1995 artean koordinatzaile lanetan aritu zen. Bertan lankide izan zituen Maixol Agirre, Iñaki Etxezarreta, Iñaki Zubeldia, eta Joxe Mari Auzmendi, besteak beste. Irakasle Elkarteak irakaskuntzarako baliabideak sortzea zuen helburu. Irakasleen prestaketaz arduratzen ziren, udako ikastaroak tarteko, urtean zehar antolatzen ziren ikastaroen bitartez. Lan-materialak sortzea zen beste zereginetakoa. 

Isilik aldizkaria sortu zuten eta liburugintzan Zipriztin eta Hizkuntza; Matematikak, Ipuinak, Hiztegi txikia,.. bezalako liburuxkak sortu zituen Elkar-ek argitaratzen zituenak. Halaber, Irakasle Elkartea EKB, Euskal Kulturaren Batzarreko  egoitza izan zen. 1983tik aurrera eta hasieratik bertako idazkaria izatea tokatu zitzaion Agustina Pontestari, Paulo Agirrebaltzategi buru zela.

Euskara irakasle 
Gaztetxo zela jada euskaraz alfabetatzeari ekin zion ikastolan sartzeko asmoz eta euskarazko klaseak jasotzen zituen bitartean irakasten ere Donostian jardun zen, Jon Oñatibiak, Amara Berri elkartean prestatzen zituen  ikastaroetan. Oñatibiaren Método euskara radiofónico zeritzan metodoaz baliatzen zirelarik horretarako. Eta bitxikeria modura  ikastaro horietakoetan Oteiza eskultorea bere ikaslea izan zen. Lezon bertan sortutako gau-eskolan ere aritu izan zen ikastolako guraso eta herritarrei euskarazko klaseak ematen.

Idazle eta itzultzaile 
Aldizkari ugarietan kolaboratzen du. Izan politika gaia, hezkuntza,  ikastola, euskara ... iritzi artikulu eta gainerakoak, bolo-bolo ibiltzen dira euskarazko hedabideetan, herriko aldizkarietan eta baita Gara, Nabarralde edo Avui bezalakoetan ere. Irakaskuntzaz mintzatzen diren aldizkariak ez ditu atzean uzten. Isilik eta Hik Hasi bezalakoetan kolaboratu izan baitu.

Idatzitako liburuak 

 Zigortuak, ilunpetik argitara: Frankismoaren biktimak Lezon 1936-1945 (elkarlanean) (2007) 
 Lezoko Ikastolaren sustraiak (2010) 
 Pinotxoren abenturak. Euskarazko lehen itzulpena egin zuen 1987an eta Agustinaren itzulpenean oinarriturik, Galtzagorri elkarteak bigarren bertsioa egin zuen 2011ean.

Itzultzaile 
Itzultzaile lanetan Irakasle Elkartean hasi zen sortu zituzten materialen itzulpenak eginez:

 Pinotxoren abenturak (C. Collodi) (1987) 
 Danborrariak / Reiner Zimnik; itzulpena, Agustina Pontesta (1983); marrazkiak, Reiner Zimnik 
 ISILIK aldizkariko hainbat artikulu eta beste zenbait ipuin eta ariketen itzulpenak egin zituen Irakasle Elkartearen izenean.

Lanak

Herriko ondarearen bilduma 
Lezo eta Lezoko herritarren historia jasotzea gustuko du eta herriko aldizkarietan (Lezo, Lezoko portua, Orratx, Zeorri...) bilduta daude herri ondare modura jasota. Hor ditugu:

 Koldobike Gezala and., lezoar pilotaria. 
 Kollo raketistari zorionak. 
 Zigortuak: ilunpetik argitara Elkarlanean argitaratua

Herri ekintzaile militantea 
Euskara zinegotzi (1995-1999, HB) Alkate Mikel Arrizabalaga Pikabearen legegintzaldian. Aurrera eramandako ekintzen artean, aipagarriak dira, besteak beste: Merkataritza euskalduntzeko kanpainak; Haurren euskalduntze kanpainak edota Euskarazko ereduen alde egindako kanpainak.

1995ean Hik Hasi proiektuko partaide izan zen. 

Bake-epaile 2001-2015. Euskararengatik sartu zen bake-epaile eta euskararen alde bere aletxoa jartzen saiatu zen euskararentzat hain arrotza zen mundu hartan. Erregistro zibila euskalduntzen, izen-deituren euskarazko grafien aldeko kanpainak bultzatuz eta gisako ekarpenak egiteko aukera izan zuen bertan jardun zuen bitartean. 

Egun Etxetxo izenez (2016) ezagutzen den Lezoko Memoria Historikoaren taldekide da 2007 ezkero. Bertan egindako lanetan azpimarragarriak dira:

 Zigortua.Ilunpetik argitara. 
 2021ko martxoaren 9an. Hitzaldia. Memoria Historikoaz emakumeen ahotsetik.

Oskarbi musika taldeko partaide 

Oskarbi  taldeko partaide izan zen Agustina Pontesta. 1972-1975 artean, herriz herriko emanaldi asko ditu eginak. Bere garaikoak dira honoko diskoak: Eskutari, Andro-kanto, Bai, bai bainan gero ez, Olentzero eta Hitz urri batzuk. Gandiaga, Lete, Artze edo Oteizaren laguntza zuten kantuen letrak egiteko eta euskal musikagintzan leku garrantzitsua lortutako taldea da Oskarbi.

Aitortzak eta omenaldiak 
1993an Lezoko Udalak emanik, euskararen alde egindako lanagatik oroigarri plaka jaso zuen.

2008ko apirilaren 10ean. Joseba Azkarraga, Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza sailburuak emandako plaka honoko testoarekin:“Agustina Pontesta Garmendia andreari, Bake Justiziari, hau da, herritar guztien zerbitzuari, eskaini dion lanaren omenez” 2015eko azaroaren 27an. Oarsoarrak Euskararen Saria-ko Aipamen Berezia. Honela dio:“Agustina Pontesta andereño, bake epaile ohi eta euskaltzale lezoar finarentzat aipamen berezia bere jarduerarengatik eta ibilbide profesional guztian zehar euskara ezpainetan eramateagatik”.  Herrian xaltoka. Xalto eta Brinko, animazio taldeak sortutako ipuinetako baten protagonista da Agustina, Agustina balkoian ipuinean.

Nor da nor gurutzegrama bateko pertsonaia izan zen.

Agiriak

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 YouTube Agustina Pontestaren hitzak 2015ean Oarsoarrak euskararen saria ekitaldian.

Lezoarrak
Irakasleak
Ikastolen bultzatzaileak
Euskaltzaleak
Filologoak
Itzultzaileak
Ekintzaile politikoak
Emakume aktibistak