Ana Itelman

Ana Itelman (Santiago, Txile, 1927ko abuztuaren 20a - Buenos Aires, Argentina, 1989ko irailaren 16a) txiletar-argentinar balet-dantzaria, koreografoa, balet zuzendaria eta aitzindaria izan zen. «Argentinako dantza garaikidearen aitzindaritzat» jotzen da. Herrialde horretan egin zuen bere ibilbidearen zati handiena.

Biografia 
Ana Itelman Santiagon jaio zen, Txilen, 1927an. Bi urte besterik ez zituela, familia Buenos Airesera (Argentina) joan zen bizitzera.

Prestakuntza akademikoa 
Unibertsitateko ikasketak Musika eta Arte Eszenikoaren Kontserbatorio Nazionalean egin zituen. Handik gutxira, Myriam Winslow dantza garaikideko taldean sartu zen, Argentinako dantza garaikideko lehen konpainiatzat hartua.

1945ean, 18 urte zituela, Estatu Batuetara joan zen, eta Martha Graham dantzari estatubatuarra, Hanya Holm eta José Limón ezagutu zituen, besteak beste.

Ibilbidea 
1947an Argentinara itzuli zen. Dantzari bakarlari gisa zenbait produkziotan parte hartu bazuen ere, ezin izan zuen dantzan jarraitu gaixotasun baten ondorioz. Horren aurrean, koreografian aritzea erabaki zuen. Hiru urte geroago, 1950ean, bere dantza-eskola zabaldu zuen. 1955ean,Konex Fundazioarekin ados jarrita, Ciudad nuestra Buenos Aires ekoizpena antolatu zuen Cervantes Antzoki Nazionalean, eta tangoa, poesia eta dantza garaikidea konbinatzen lehena bihurtu zen.

Handik hamarkada batera, 1957an, AEBra joan zen berriro, hurrengo hamabi urteetan New Yorken bizi izan zela, Bard Collegeko dantza-saileko irakasle eta zuzendari gisa. Garai horretan, Merce Cunninghamekin, Hanya Holmekin eta Alwyn Nikolaisekin aritu zen lanean, eta makillajea eta argiztapena aztertu zituen Erwin Piscatorrekin, antzerkia Lee Strasberg-ekin eta telebistako eta pinturako zuzendaritza Brooklyn Museum of Arts-en. Sarritan, Argentinara joaten zen, Casa de puertas eta Odi et emo bezalako ekoizpen berriak estreinatzera. Azkenik, 1969an, Argentinara itzuli zen berriro, eta Ana Itelmanen Kafe Dantza-Estudioa inauguratu zuen, dantza-modu berriak zabaltzeko asmoz. Hurrengo urteetan, San Martin Antzoki Orokorreko eta Colon Antzokiko balet garaikideko taldeentzako zenbait balet ekoizpen sortu eta zuzendu zituen.

Heriotza 
1989an bere buruaz beste egin zuen, 62 urte zituela. Urte horretan bertan, "Merezimenduaren diploma - Koreografoa" saria eman zion Konex Fundazioak. Aipatzekoa da Antorchas Fundazioak Itelman Artxiboa sortu zuela, dantzari buruzko informazio biografikoaz eta dantzaren inguruan egindako zenbait gogoetaz osatua.

Ibilbidea

Filmografia 

 Tango argentino1969) zuz. Simon Feldman

Sariak eta aintzatespenak 

 1989an "Merezimenduaren diploma - Koreografoa" saria eman zion Konex Fundazioak.
 Antorchas Fundazioak Itelman Artxiboa sortu zuen, dantzari buruzko informazio biografikoaz eta dantzaren inguruan egindako zenbait gogoetaz osatua.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Ana Itelmanen profila, Topo Fundazioaren webgunean.

Santiagotarrak (Txile)
Buenos Airesen hildakoak
Emakume suizidak
Emakume dantzariak
Emakume koreografoak
Emigranteak
Suizidak
Argentinako dantzariak
Argentinako koreografoak
Argentinako zuzendariak
Emakume zuzendariak
Ballet dantzariak
Emakume aitzindariak