Akebia quinata

Akebia bost-hostoduna (Akebia quinata) Lardizabalaceae familiako landare igokaria da, apaingarri gisa sarri landatua, hosto bereziak eta lore more ikusgarriak baititu. Jatorriz Asia ekialdeko baso epeletakoa da: Japonia (Honshu), Txina (Hubeiraino) eta Korea.

Fruituak, kolore ezberdinekoak barietatearen arabera (zuritik ubel-urdinera), irail-urrian heltzen dira. Mamia goiza eta gelatinatsua da, eta fruituaren pisuaren %17-40 bitartekoa da. Mesokarpo, mikatza, egosita jan daiteke.

Izena 

Akebia izena japonierazko izenetik dator, akebi (アケビ).

Quinata hitzak "bost zati tan" esan nahi du, segur asko hostoen itxuragatik.

Txineraz izena hau da: 木通 – mù tōng (Pinyin) edo mu tung (Wade-Giles) – "egurren zeharkatzailea". Batzuetan ere hobe La ezagutzen da: 通草 – tōng cǎo (Pinyin) edo tung tsao (Wade-Giles) – "belar zeharkatzailea".

Etxekotzea eta merkaturatzea 

Akebiaren fruituak betidanik jaso izan dira (baita ere japoniar tximuek neguan), mamia jateko eta sendagaitzat erabiltzeko, batez ere txinatar medikuntzan: diuretikoa, odolaren zirkulazioa hobetzeko, detoxikazioa eta minbizi aurkakoa.

Etxekotzea, landatutako fruitu-landare gisa, Txinan hasi zen 1950ko hamarkadan, basa barietateak jasotzean. Japonia iparraldean XXI. mende hasieran hasi zen. Txinatarrak aurrera doaz landatutako fruituak merkaturatzeko asmoarekin. Helburua da fruitu handiagoa lortzea, mamiagatik eta kolore urdinagatik saldua. Berez ireki baino aste bat lehenago biltzen dira.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Lardizabalaceae
Txinako flora
Landare inbaditzaileak
Fruituak
Sendabelarrak