Frank Poole HAL 9000ren aurka

Frank Poole HAL 9000ren aurka fikziozko xake partida bat da, 2001: A Space Odyssey filmean jokatzen dena Frank Poole astronautaren eta HAL 9000 superordenagailuaren artean. HALek hutsik egin ezin duenez, ez da harrigarria Poole garaitzea, nahiz eta eleberrian aipatzen den HAL %50ean irabazteko programatuta dagoela, astronauten aurkako partidatan emozioa ziurtatu ahal izateko.

Stanley Kubrick xakearen zalea zenez, beste film askotako xake-partidak ez bezala, honetan benetako partida bat dela ematen du, fitxen kokapenak zentzua duelako. A. Roeschen eta W. Schlageren artean Hanburgon 1910ean jokatutako partida bat dela ematen du.

Poolek eta HALek jokatzen duten xake partida inteligentzia artifizialaren eta ordenagailu bidezko xakearen aurrerapen testutzat hartzen da, filmaren estreinaldiaren garaian gorantza zihoazen eremuak.

Partida 
1. e4 e5 2. Cf3 Cc6 3. Ab5 a6 4. Aa4 Cf6 5. De2
Irekiera Ruy López irekieraren barruko Worrall eraso bat da.

5... b5 6. Ab3 Ae7 7. c3 O-O 8. O-O d5
Mugimendu honekin peoi bat sakrifikatzen da, (ECO kodea C86). Zuriek onartzen badute, beltzek posizio aktiboa hartuko dute.

9. exd5 Cxd5 10. Cxe5 Cf4 11. De4 Cxe5 12. Dxa8?
Mugimendu honek erregina mugitzne du, eta baimentzen die beltzei erregearen aldea indartzea. Zuriak ere okerrago daude zaldietako bat hartzen badute, Cd3 edo Ad6 eginez eman dezaketen erantzuna. Jokaldirik onena 12.d4 da, eta horri beltzek 12...Ab7 mugimenduarekin erantzun diezaiokete.

12... Dd3!
13...Ce2+ mehatxagarria 14.Rh1 Cg3+ Xake mate baten aukerarekin ondoren.

13. Ad1 Ah3!
Beltzek 13...Ag4 daukate, pieza bat irabazten, eta jarraian 14.Db7 Axd1 15.Txd1 Ce2+ 16.Rh1 Cg4 17.Df3 Dxf3 18.gxf3 Cxf2+; o 13...Ch3+, erregina irabaziz eta, 14.gxh3 Axh3 mehatxu bikoitza, xake matearena eta Txa8. Partida une honetan ikusten da filmean, aurreko guztia ez baita ikusi.

14. Dxa6?
Zuriek diagonal handia uzten dute, eta jokaldi fortzatu batean sartzen dira. Ondoren 14.Db7 c6 15.Dxe7 Axg2 16.Te1 Cf3+ 17.Axf3 Dxf3, matea ez dago urrun.

14... Axg2 15. Te1 Df3
Hemen HALek notazio deskriptiboa erabiltzen du eta esaten du: "Sentitzen dut, Frank, ematen du ez duzula ikusi. Erregina alfil hirura, alfilak dama irabazten du, zaldiak alfila lortzen du eta xake mate."

Hau ez da zuzena bi zentzutan. Alde batetik, erreginaren mugimendua notazio deskriptiboan "erregina alfil seira" izango litzateke, eta ez hirura; bestetik, HALen 15...Df3 16.Axf3 Cxf3# aldaerak ez du aipatzen zuriek erresistentzia beste bi jokaldiz egin dezaketela, adibidez 16.Dh6 eginez. Kritiko batzuek uste dute akats hau HALen funtzionamendu txarraren eta tripulazioari gezurra izateko gaitasunaren aurreikuspen bat dela.

1–0
Poolek partida uzten du eta ez du HALen analisia eztabaidatzen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Xake partidak
Espazio Odisea
Zientzia fikzioa