Bertalan Székely

Bertalan Székely (Kolozsvár, 1835eko maiatzaren 8a - Budapest, 1910eko abuztuaren 21a) hungariar historia eta erretratu margolaria izan zen, estilo erromantikoa eta akademikoa lantzen zituena.

Biografia 
Jatorriz Transilvaniako nobleziaren parte zen familia batean jaioa, bere aita idazkari judiziala zen. Bere familiak ingeniari izatea nahi bazuen ere, Vienako Arte Ederren Akademian ikasi zuen 1851tik 1855era, Johann Nepomuk Geiger eta Carl Rahl-en eskutik.  Gero bere jaioterrira itzuli zen eta, hurrengo hiru urteetan, arte irakasle lanetan aritu zen. Marschendorf-en Aichelburg kondearekin urtebetez lanean egon ondoren, ezkondu eta Munichera joan zen bizitzera, non Karl von Pilotyrekin ikasi zuen. Bertan sortu zitzaion lehen aldiz historiako pinturarekiko interesa. 1862an, Pest-en kokatu zen.

Hurrengo urtean, lehiaketa bat irabazi zuen "Karlos VII.a enperadorearen ihesa" margoarekin, eta saria Herbehereetara eta Pariserako bidaia finantzatzeko erabili zuen, 1864an itzultzeko  . "Hungariako Errege Marrazki Eskola" berrian (gaur egun Hungariako Arte Ederren Unibertsitatea) kontratatu zuten lehen irakasleetako bat izan zen 1871n eta bertako Zuzendari izan zen 1902tik 1905era, maisu-eskolak hartu zituenean. 

1860ko hamarkadatik 1880ko hamarkadara arte, erretratuak eta emakumezkoen irudiak margotu zituen batez ere, gero paisaietara jo zuen. Horma-irudi apaingarriak ere egin zituen Mattias elizan, Budapesteko operan eta Kecskeméteko Udaletxean .  Geroago, Edweard Muybridgek eta Étienne-Jules Mareyk egindako mugimendu ikasketetan interesatu zen eta bereak zuzendu zituen.

Aukeratutako margolanak

Idazlanak 

 Székely Bertalan válogatott művészeti írásai (arteari buruzko idazlan hautatuak), László Maksay-ren sarrera, Képzőművészeti Alap Kiadóvállalata, Budapest, 1962

Erreferentziak 
 Erakusketaren liburuxka, 2009ko apirilaren 4tik ekainaren 28ra @ Miskolc -eko Művészetek Háza (kronologia biografikoa barne)

Bibliografia 

 Zsuzsanna Bakó, Székely Bertalan (1835–1910), Kep. Kiadó, Budapest 1982,
 Székely Bertalan mozgástanulmányai (mugimendu-ikasketak), Annamária Szőke eta László Beke-k zuzendua, Budapest, 1992,  
 Éva Bicskei, Ámor és Hymen: A fiatal Székely Bertalan szerelmi történetei (Amor eta himena: Bertalan Székely gaztearen maitasun istorioak), Budapest: Akadémiai Kiadó, 2010

Kanpo estekak 

 Hungariako Artearen Historia : "Amildegira Begira: Bertalan Székely eta Maitasunaren Arriskuak"
 Bertalan Székely Remembered by Árpád Schauschek @ the Magyar Elektronikus Kõnyvtár

Margolari erretratugileak
Historia margolariak
Hungariako margolariak