ء

Hamza (), arabiar alfabetoaren grafema osagarri bat da, oklusio glotala [ʔ] edo ahots-mozketa irudikatzen duena. Beste hitz batzuetan, hamzak ahotsaren artikulazioaren bat-bateko ebaketa markatzeko balio du, hizkuntza semitikoen ezaugarria dena. Arabieraren erromanizazioan, ʾ ("goi-eskuineko zirkuluerdia") sinboloarekin irudikatu ohi da, edo, bestela, apostrofo (') soil bat (') erabiltzen da ordezko gisa. Hamza ez da arabiar alfabetoaren 28 letretako bat, eta ع letra guturaletik dator, zeina ʿ ("goiko ezkerreko zirkuluerdi") batez transkribatzen baita.

Historia 
Hamza ez da alfabetoa osatzen duten 28 letra «benetakoetako» bat, eta bere existentzia lehen garai islamikoetako ortografia-gabezia historikoei zor die. Feniziar eta aramear alfabetoetan, arabieraren "arbasoak" direnak, alefek oklusio glotala adierazten zuen, eta arabieraz, berriz, alifak (). Hala ere, alifa oklusio glotala adierazteko zein a bokal luze bat irudikatzeko erabiltzen zuten. Oklusio glotal bat adierazi nahi zela adierazteko, eta ez bokal soil bat, hamza gehitu zen alifaren gainean ikur diakritiko gisa, eta horrela geratu zen:  .

Ortografia 
Hamza bakarrik edo letra batekin idatz daiteke, eta kasu horretan ikur diakritiko bihurtzen da.

 Bakarrik (): Hamza euskarririk gabe idazten da hitzaren azken grafema denean eta aurretik kontsonantea edo bokal luzea duenean, edo hitzaren barruan  /a:/ aurretik eta /u:ʾat/sekuentzian dagoenean. Adib.: , badʾ, «hasiera»; , šāʾā, «biek nahi izan zuten»; , maqrūʾatu, «irakurria».

 Letra batekin konbinatuta:
 álif ( eta ) gainean edo azpian: Beti ere hamza, askotan aipatzen ez dena, hitzaren lehen grafema da. Adib.: , ʾab, «aita»; , ʾin, «bai»; , ʾumm, «ama». Euskarria ere alif-a da, bokal-ingurunean /a/ bakarrik dagoenean /. Adib.: , raʾs, «burua»; , masʾala, «gaia».
 wāw gainean (): Bokal-ingurunean /u/ eta /a/ besterik ez dagoenean. Adib.: , raʾūf, «errukiorra», , ruʾasāʾ, «presidenteak».
yāʾ gainean (): Hamza /i/ aurretik edo /j/ ondoren doanean. Adib.: , biʾar, «putzua»; , ʾafʾida, «bihotzak»; , suʾil, «galdetu zuten»; , miʾūn, «ehundaka»; , raʾis, «lehendakaria».

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Letra arabiarrak