Pizkundeko musika

Pizkundeko musika edo errenazimenduko musika tradizioz XV. eta XVI. mendeetako musika europarra izendatzeko erabiltzen da, beste diziplina batzuetako garai errenazentista baino beranduago.  XVI. mendearen hasierako Trecentoko musika musikologiak Erdi Aroko musikaren amaiera gisa tratatzen du, eta harmonia triadikoaren sorreran eta Britainia Handiko Borgoinako Eskolako testuinguruan markatzen du garai berriaren hasiera. Amaiera gisa, periodo Barrokoaren hasieran baxu jarraitua musikan txertatzea hartzen da.

Periodoa, gutxi gorabehera, 3 zatitan banatu daiteke. Hasierako aldia Guillaume Du Fayren (1397–1474) ibilbideari eta kantinela estiloaren lanketari dagokio. Erdikoa berriz Eskola Franko-flamenkoari eta Johannes Ockeghemek eta Josquin des Prezek landutako lau zatiko testurak dira. Azkenik, Kontrarreforma garaian amaituko litzateke, Palestrinaren kontrapuntua eta eskola erromatarrarekin.

Musika gero eta gehiago askatzen joan zen Erdi Aroan zituen murrizketetatik, eta aldaera gehiago onartzen joan ziren maila, erritmo, harmonia, forma zein notazioan. Bestalde, kontrapuntuaren arauak murriztaileagoak izan ziren, bereziki disonantzien tratamenduari dagokionez. Errenazimentuan, musika adierazpen pertsonalerako tresna bihurtu zen. Ezartzen ari ziren testuen ahozko musika adierazkorragoa egiteko moduak aurkitu zituzten konpositoreek. Musika sekularrak musika sakratuko teknikak bereganatu zituen, eta alderantziz.  Forma sekular herrikoiak, hala nola chansona eta madrigala, Europa osora hedatu ziren. Musika ere autosufizienteagoa bihurtu zen, inprimatutzeko aukerarekin bere kabuz irauteko modua aurkitu baitzuen.

Tresna moderno ezagun askoren bertsio aitzindariak (biolina, gitarra, lautea eta teklatu-tresnak barne) forma berriak hartu zituzten Errenazimentuan. Musika-tresna horiek aldatu egin ziren musika-ideien bilakaerari erantzuteko, eta aukera berriak aurkeztu zituzten musikagile eta musikarientzat. Zurezko eta letoizko haize-instrumentu modernoen lehen formak ere agertu ziren, hala nola fagota eta tronboia, kolore sonikoaren tartea handituz eta instrumentu-multzoen soinua handituz. XV. mendean, triada osoen soinua bateratu egin zen, eta XVI. mendearen amaieran, eliza moduen sistema erabat deskonposatzen hasi zen, eta tonalitate funtzionalari bide eman zion (abestiak eta piezak "musika-giltzetan" oinarritzen diren sistemari), zeinak mendebaldeko arte-musika menderatuko baitzuen hurrengo hiru mendeetan.

Errenazimentuko garaitik, idatzitako musika sekular zein sakratu asko iritsi da gaur egunera, ahots eta instrumentu lanak eta ahots/instrumentu lan mistoak barne.  Musika estilo eta genero ugari sortu ziren Errenazimentuan: mezak, motetoak, kantu lagunduak, dantza instrumentalak eta beste asko. XX. mendearen azkeneko urteetan, musika-primitiboko talde ugari sortu ziren. Errenazimentuko garaiko musikako talde espezializatuek kontzertuak eman eta grabazioak egiten dituzte, tresna historikoen erreprodukzio modernoak erabiliz eta musikologoen usteetan garai hartan erabiltzen omen ziren zituzten kantu estiloak erabiliz.

Konpositore ezagunak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Pizkundeko musika
Testuan alemana duten artikuluak