Erakundearen memorandum

Enpresa bat eratzeko eskritura dokumentu korporatibo garrantzitsua da zenbait jurisdikziotan. Sarritan "eratze-eskritura" besterik ez zaio deitzen. Erresuma Batuan, Sozietateen Erregistroan aurkeztu behar da, enpresa bat sartzeko prozesuan. Konpainiaren kanpo-gaiak arautzen dituen dokumentua da, eta konpainiaren barne-eraketa estaltzen duten elkartze-artikuluak osatzen ditu. Konpainiak jarduteko funtsezko baldintzak jasotzen ditu. Duela gutxira arte, "Objektuen klausula" sartu behar zen. Klausula horrek aukera ematen zien akziodunei, hartzekodunei eta enpresarekin hitz egiten zutenei haien funtzionamendu-eremu baimendua zein zen jakiteko, nahiz eta normalean oso modu zabalean idazten zen. Enpresaren hasierako kapitala ere erakusten du. India, Erresuma Batua, Irlanda, Kanada, Nigeria, Nepal, Bangladesh, Pakistan, Afganistan, Sri Lanka eta Tanzanian enpresa bat eratzeko beharrezko dokumentuetako bat da, eta Commonwealtheko zuzenbide anglosaxoiko jurisdikzio askotan ere erabiltzen da.

Erakundearen memorandum eta estatutuen arteko diferentziak 
Elkartze Memoranduma eta Elkartze Artikuluak oso dokumentu garrantzitsuak dira enpresa zehatz bati buruz jakiteko eta elkarrekin, enpresa baten eraketa osatzen dute. Antzekotasun batzuk badaude ere, biek funtzio eta asmo desberdinak betetzen dituzte, eta garrantzitsuak dira enpresa betetzeko interesa duten pertsona mota ezberdinentzat.

Estatutuak (Elkartearen artikuluak) enpresa baten barne-dokumentua dira, eta pertsonek artikulu bakar gisa aipatzen dute. Horiek dira erakunde bat arautzen duten arauak, eta normalean Enpresen Erregistroan aurkezten dira. Hona hemen elkartze-artikuluen ezaugarri nagusiak:

 Erakundea egituratzen dute, kontrol-mekanismoarekin batera.
 Bozketa-patroia eta langileen eskubideak aipatzen dituzte.
 Zuzendarien bileretako jokabide-modua adierazten dute.
 Akziodunen Batzar Nagusiaren jokabide modua adierazten dute.
 Akzio moten artean, eskubide ezbedinak diferentziatzen ditu.

Aurretik aipatu bezala, erakundearen Memoranduma enpresen erregistroan aurkeztu behar den dokumentu bat da eta enpresak kanpoko munduarekin duen harremana islatzen du. Hauek dira elkartze-memorandum baten ezaugarri nagusiak:

 Erregistratzailearekin erregistratu behar dira konpainiaren izena, helbidea eta bulegoa.
 Enpresaren kapital soziala nola dagoen egituratua erakutsi behar da.
 Enpresaren helburuak adierazi behar ditu.

Erakundearen memoranduma dokumentu baliagarria da inbertitzaileek jakin dezaten nola inbertitzen eta erabiltzen duen dirua konpainiak. Bestalde, estatutuak ere garrantzitsuak dira, enpresaren barne-egitura eta energia nola dabilen ikusteko aukera ematen baitute.Gainera, Enpresaren barne-kudeaketa arautzen duten legeen berri ematen du. Hainbat pertsonak enpresaren kudeaketan dituzten rolak, erantzukizunak eta funtzioak ere islatzen ditu.

Ahalmenak 
Memorandumak ez ditu enpresa baten jarduerak murrizten. 2009ko urriaren 1etik, enpresa baten eraketak objektuei dagokienez murrizketaren bat badu, murrizketa horiek estatutuetan sartuko dira.

Historikoki, enpresa bat eratzeko eskriturak objektuen klausula bat zuen, jarduteko gaitasuna mugatzen zuena. Lehenengo sozietate anonimoak eratu zirenean, helburuen klausula luze-zabal idatzi behar izan zen administrazio-kontseilua bere eguneroko jardueran ez mugatzeko. 1989ko Sozietateen Legean "merkataritza-sozietate orokorra" terminoa sartu zen, hau da, enpresek "zilegi edo legezko edozein merkataritza edo negozio" abiaraz zezaketela.

Erreferenztiak

Kanpo estekak 

Elkarte zuzenbidea
Agiriak
Dokumentu legalak