Urriko herria

Urriko herria Nafarroa Garaian dagoen Burdin Aroko baskoien herria edo kastroaren aztarnak dira, Urri edo Eurri mendian daudenak.

Kokapena 
Urri mendia Eguesibarren dago, eta beraz, baskoien hiri garrantzitsuena izan zen Iruñetik gertu. Haran horren kontzeju gertuena Ibiriku da. Udalaren hegoaldean zegoen, herria eta Taxoareko mendikatea artean. Urrutik ondo bereizi egiten da ordoki baten gainean baitago. Gertutik Urbil eta Auzketa errekak igarotzen dira. Egun ingurua zereala landatzeko erabiltzen da.

Mendiaren tontorra garbi dago eta igotzeko erraza da. Hegoaldetik, herriaren gune altuenetik, Iruñeko hiriaren ondo ikusten da, baia eta Iruñerritik Agoitzeko sakonunerako daraman pasabidea.

Ezaugarriak 
Esparrua inguratzen zuen harresia ia galduta dago eta bakarrik hegoaldean gorde da zati bat. Gainerakoa baliteke lubeta artifizialaren  azpian egotea. herria bi esparruk osatzen zutela uste da: akropolia eta herria bera. Iparraldeko esparrua aztarna gutxiago eman ditu eta beraz, uste da, abereak gordetzeko edo biltegi moduan erabili zela.

Datuak 
 Izena: Urri (Eurri zenbait dokumentuetan)
 Herria: Ibiriku , Eguesibar
 Garaia: Burdin Aroa batez ere. I. eta II. Burdin Aroko eta erromatar garaiko aztarnak ditu.
 Altitudea: 668 m itsas mailaren gainetik.
 UTM koordenatuak:
 x: 619.501
 y: 4.741.584
 Baskoien lurrak

Hurbilen dagoen hurrengo aztarnategia, Sarrigurengoa da, 4,5 km.tara.

Historia 
Herri honen inguruan oso informazio gutxi dago. Defentsarako prestatuta zegoen eta, zentzu horretan, geografikoki oso kokapen egokia zen. Amparo Castiellak ikertu zuen 1977. urtean bere doktore tesirako, eta geroago 90. hamarkadan. Beranduago, Javier Armendarizek ikertu zuen. 

Muinoa inguratzen zuen harresitik aztarna batzuk besterik ez dira geratzen hegoaldeko hegalean. Gainerakoa, agian, muinoa inguratzen duen lur-lubetaren azpian egon daiteke, artifizialki sortuta. Bi barrutik osatuko zutela uste da.  Javier Arméndariz ikerlariak bi alde bereizi ditu: mendiaren goiko partea horma batek zatituko luke, hegoaldean, garaienenean, herria eta etxebizitzak egongo ziren, akropoli antzeko multzoa izanik; iparraldean aktibitate ekonomikoak garatzeko eta abereak gordetzeko espazioa izan zitekeen.

Aztarnen bilatzaile ilegalek zulo asko utzi dituzte inguruan eta zerbait aurkitu badute, ez dugu horren berri.

Kultura materiala 
Aurkitu diren materialak gehien batean Burdin Arokoak dira: zeramika eta burdin-zepak.

Ikus, gainera 
Euskal Herriko kastroak

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Herria ezagutzeko ibilbidea.

Nafarroa Garaiko herri hustuak
Burdin Aroa
Euskal Herriko aztarnategi arkeologikoak
Eguesibarko kontzejuak
Euskal Herriko kastroak