Polioximetileno

Polioximetilenoa (POM), poli(metilen polioxido), poliazetal eta poliformaldehido izenez ere ezaguna, zurruntasun handiko termoplastiko kristalinoa da, usatzen dena zurruntasun handia, marruskadura txikia eta egonkortasun dimentsional bikaina eskatzen duten doitasunezko piezetan . POMa homopolimero eta kopolimero gisa produzitzen da. Bi kasuetan dira polimero gogorrak, zurrunak urradurarekiko erresistentzia bikaina eta itxura ona dutenak (gainazal oso distiratsua izan dezake) lortzen dira. Oso kristalinoak eta opakuak izaten dira, eta, kolore naturala zuria izan arren, koloreztatuak erabiltzen dira. Izpi ultramoreekiko eta azido eta alkaliekiko erresistentzia txikia dute.

Beste polimero sintetiko askorekin gertatzen den bezala, hainbat enpresa kimikok ekoizten dute, eta alde txikiak dituzte formulan eta izenean, hala nola Delrin, Celcon, Duracon eta Hostaform. Lehen aldikz, Du Pontek merkaturatu zuen 1958an Delrin marka komertzialarekin.

Injekzio edo estrusio bidez moldekatutako POMaren aplikazio tipikoak errendimendu handiko ingeniaritza-osagaiak dira, hala nola engranaje txikiko gurpilak, bola-errodamenduak, eskiak finkatzeko sistemak, segurtasn-uhalak, labanen kirtenak eta segurtasun-sistemak. Materiala asko erabiltzen da automobilgintzan eta kontsumo-elektronikan. Barretan edo xaflatan produzitzen da eta gero mekanizatu egiten da.

Propietateak 
Inpaktuarekiko erresistentzia handia, zurruntasuna eta gogortasuna ditu ezaugarri POMak -40 °C bitartean. Berezko kolorea zuri opakoa da, oso kristalinoa delako, baina merkatuan kolore guztietan dago eskuragarri. Dentsitate hau du: ρ=1,410 - 1,420 g/cm³. Industrian injektatzen den materialik kristalinoena da. Hala ere, azido sendoen aurrean arazoak ditu.

Bere egituraren arabera, homopolimeroa eta kopolimeroa izan daiteke. Homopolimeroa erdi-kristalinoa da (%75-85 kristalinoa), eta 175 °C-ko urtze-puntua du. Propietate mekaniko hobeak ditu, baina haren egonkortasun termo-oxidatzailea kopolimeroarena baino okerragoa da. Kopolimeroak urtze-puntua 162-173 °C bitartekoa du. Kopolimeroa soilik da egokia ur beroan etengabe erabiltzeko.

POMaren abantailak:

 Erresistentzia mekaniko handia
 Dimentsio-egonkortasuna
 Urradurarekiko erresistentzia handia
 Marruskadura-koefiziente txikia
 Beroarekiko erresistentzia handia
 Ezaugarri elektriko eta dielektriko onak
 Ur gutxi zurgatzea
 Mekanizazio erraza
 Tentsioarekiko erresistentzia handia.
 Konpresioarekiko erresistentzia handia. Tenperatura baxuetan ere kolpeekiko erresistentzia

Aplikazioak 
Mekanika orokorraren, automozioaren, etxetresna elektrikoen eta osasunaren sektoreetan, aplikazio klasikoen artean, hauek sartzen dira:

 Gurpil horzdunak eta bestelako transmisio-osagaiak
 Erregai-nibelak eta karburadoreen osagaiak
 Ur beroarekin edo fuel-olioarekin kontaktuan dauden ponpa-osagaiak
 Kanila nahasleak
 Dutxa-buruak
 Balbulak

Oro har, injekzio bidezko POMa doitasunezko pieza metalikoak ordezkatu ditu. Perdoi txikiko osagaien eta dimentsioari dagokionez egonkorrak diren osagaien eremuan aurkitzen ditugu:

 Erlojugintza
 Oholak
 Kontrolatzeko eta zenbatzeko mekanismoak
 Elektronika eta doitasun-ingeniaritza.

POMen kopolimero elastikoa oso egokia da snap fit itxituretarako eta hodiak, eta automobilen barneko eta kanpoko estaldurak finkatzeko klipetarako. Elastomero-aleazioak, talkarekiko erresistentzia hamar aldiz biderkatzen dutenak eta urradurarekiko erresistentzia handia dutenak, itxigailu elastikoak dituzten karkasetarako, ibilgailuen eta eskien fijazioetarako eta lan astuneko kremaileretarako. POM erabiltzen da, halaber, kakoak, torlojuak, sarraila-piezak, aerosoletarako edukiontziak, fruta-makinen eta kirol- eta bulego-ekipamenduen mekanismoak fabrikatzeko.

Degradazioa 
Poliazetalak hidrolisi azidoarekiko eta oxidazioarekiko sentikorrak dira, besteak beste, azido mineralaren eta kloroaren eraginez. POM homopolimeroek ere eraso alkalinoa jasan dezake, eta ur berotan degradatzeko joera handiagoa du. Hala, edateko uraren horniduran kloro-maila apala (1–3 ppm) nahikoa izan daiteke ingurumen-estresa pairartzeko. Arazo hori nabari da etxeetako ur-hornidurako sistemetan. Pieza akastunak pitzadurarekiko sentikorragoak dira, baina pieza egokiek ere amore eman dezakete ura bero badago.

POMek nahi ez diren ezaugarriak izan ditzake erretzen denean. Sugarra ez da berez itzaltzen, ke gutxi edo batere ez du isurtze, eta sugar urdina ia ikusezina izan daiteke giro-argitan. Erreketak formaldehido gaseosoa askatzen du, sudurra, eztarria eta begi-ehunak narritatzen dituena.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Plastikoak
Polimero organikoak
Eterrak