Zabua (Fragonard)

Zabua (frantsesez, L'escarpolette, baita Les hasards heureux de l 'escarpolette ere edo Kolunpioaren ustekabe zoriontsuak euskaraz) edo, besterik gabe,  Jean-Honoré Fragonard artista frantsesaren margolanik ezagunena da, baita rokokoaren lanik adierazgarrienetako bat ere, 1767an egina. Mihise gaineko olio-pintura bat da, 81 zentimetroko altuera eta 65 zm-ko zabalera duena. Wallace Bilduman gordetzen da, Londresen (Erresuma Batuan).

Historia 
Frantziako aitoren seme aberats batek margolan hau Fragonardi eman zion bere maitalearen omenaldi gisa. Hasieran, Gabriel François Doyen egun margolari ezezagunarentzat omen zen enkargua, baina honek uko egin zion bere ausardiagatik. Garai oso baten sinbolo bihurtu da, Rokoko delakoa, bere finezia eta sentsualtasunagatik.

Jatorrizko jabea oraindik ez dago argi. Lehen aldiz Marie-François Ménage de Pressigny zerga biltzailearen jabetza bezala agertzen da, hau gillotinatua izan zenean, 1794an. Iraultzaren gobernuak konfiskatu zuen obra. Ziur aski Saint-Marc-eko Razins markesaren jabetza izango zen geroago, eta Mornyko dukearena, hain zuzen ere. 1865ean hil ondoren, Parisko enkante batean erosi zuen Lord Hertfordek, Wallace Bildumaren sortzaile nagusiak.

Deskribapena 
Margolanak nahiko egoera konplexua azaltzen du.  Giro idiliko bateko eszena galanta irudikatzen du. Lorategi hostotsu batean dagoen neska bat zabuan kulunkatzen da, eta bi sokaz bultzatzen du adineko gizon bat, irribarretsu (ziur aski bere senarra), marmolezko banku batean eserita, bi kupidoko estatua baten ondoan. Estatua horrek Venus jainkosari egiten dio erreferentzia, eszenaren maitasun-gaia azpimarratuz. Behean, berriz, ezkerrean, gazte bat agertzen da, eta haren ikuspegiak gonaren azpitik begiratzeko aukera ematen dio. Senarra itzalpean geratzen da, eta gaztea (emakumearen maitalea) lehen planoan ageri da, zuhaixka eta loreen artean. Zaharrenak ez du arrotzaren presentziarik ezagutzen, baina haren aurrean, beheko eskuineko izkinan, damaren txakurtxoak zaunka egiten du.

Adulterioa, behe-klaseetan gogor kritikatutako bekatua, zerbait naturaltzat hartzen zen goi-klaseetan. XVIII. mendeko aristokrazian oso ohikoak ziren interesaren araberako ezkontzak, familia-dinastiak batzeko hitzartuak. Bikote nobleek beren ezkontzen helburu material bakarra bereganatzen zuten, eta, ondorengotza ziurtatu ondoren, askok beren sexualitatea bereizita bizi ohi zuten.

Gaztea, Kupidoren eskultura baten azpian etzanda dago. Irudi horrek aztarna bat ezkutatzen du: isiltasuna eskatzen du hatz bat ezpainetan duela, eta horrek sekretua aipatzen du. Maitaleak, errebelazio bat jaso balu bezala, kasu honetan izaera lurtar hutsa erakusten du. Neska berari begira dago. Goranzko mugimenduaren bultzadak ezkerreko hanka altxatzera eramaten du, eta bere zapata hegan ateratzen da.

Margoan zabua ahalik eta gehien kulunkatzeko unea iritsi da; izan ere, une bat geroago, atzera egingo du, gizon zaharrenarengana, eta, horrela, «une bateko eroaldi erotikoa irudikatzen du, Rokoko bera bezain atsegingarri eta hauskorra».

Pintura estilo "fribolo" hori laster bihurtuko da filosofo ilustratuen helburu, gizakiaren noblezia erakutsiko zuen arte serioagoa eskatzen baitzuten, eta horrek margolaritza Neoklasizismora eramango du.

Bertsioak 
Bi bertsio nabarmentzen dira: kopia bat, behin Edmond James de Rothschildena izan zena, urdinez jantzitako neska gaztearekin; eta 56 x 46 cm-ko bertsio txikiago bat, Jules de Polignac dukearen jabetzakoa izan zen, Fragonarden tailerrarena azken hau. Pintura hau Grimaldi familiaren jabetzakoa izan zen 1930ean, Pedro de Polignac (1895-1964) Valentinoisko dukesa zen Carlota printzesarekin ezkondu zenean (1898-1977). 1966an Versailles hiriari laga zion, eta han Lambinet museoan dago ikusgai.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Jean-Honoré Fragonarden margolanak
Txakurrak artean
1767ko margolanak
Frantziako margolanak
Rokoko margolanak
Wallace Bildumaren margolanak
Genero-eszenen margolanak
Margolan erotikoak
Paisaiak artean