Metroaren Konbentzioa

Metroaren Konbentzioa, Metroaren Hitzarmena edo Metroaren Ituna 1875eko maiatzaren 20an Parisen hamazazpi estatuk sinatutako nazioarteko ituna da, metrologian munduko agintaritza bat ezartzeko asmoz. 1870ean sortutako Nazioarteko Metro Batzordearen (frantsesez: Commission internationale du mètre) oinordekoa izan zen.

Zientzialariek jatorrietatik sistema metriko hamartarra defendatu bazuten ere, zientziarako aplikatzeko, hitzarmenak interes prosaiko gehiago zituen, hala nola industria eta merkataritza, beraz, hasiera batean Biltzar Nagusiaren eskumena honetara mugatzen zen: pisu eta luzera unitateak (izenak dioen bezala), baina 6. Biltzar Nagusian ( 1921 ) berrikusi zen eta bere eskumen esparrua neurri fisiko guztietara zabaldu zen. 1960an 1921az geroztik sortutako unitateen sistemari "Nazioarteko Unitate Sistema" (SI laburdura, frantsesez Système international d'unités, ingelesez International System of Units) izena aldatu zitzaion 11n. Biltzar Nagusia .

Aurrekariak 

Antzinatik, hainbat herrialdetako gobernariek, euren estatuen pisu eta neurriak, merkataritza errazteko uniformeak izatea nahi izan zuten, iruzurrik gabe eta unitate aldaketa konplexurik gabe.

Bestalde, zientzialariek unitate sistema arrazional bat edukitzeko beharra sentitu zuten, euren esperientziak trukatu ahal izateko eta errazago lan egiteko. XVII. mendetik aurrera, John Wilkins edo Tito Livio Burattini bezalako zientzialariak sistema arrazionala ezartzeko proposamenak egiten ari ziren.

Frantziako Luis XVI.ak zientzialari talde bati (horien artean Lavoisier zegoen) neurketa sistema berri baten oinarriak finkatzeko agindua eman zion, metroa luzera unitate gisa proposatzen zuen batzordeak (grezieratik, neurria, Burattinik 1675ean proposatutako izena) eta grave (astuna) pisu unitaterako (grabitatetik) (1000 gramotan banatuta). Bere lanek gerora sistema metriko hamartarra deitu zutena sortu zuten. Lavoisier hari buruz hau esatera iritsi zen: "Ezer ez da gizakiaren eskuetatik sistema metriko hamartarra baino handiago edo gorenagorik atera".

Hala ere, merkatariek neurri-unitateak gaizki erabiltzea Frantziako Iraultzaren ( 1789 ) kausetako bat izan zen, eta haren erreforma Batzar Nazionaleko agendako gaietako bat izan zen. Talleyrandek, Batzarreko eragile izandakoak, hainbat herrialde gonbidatu zituen sistema berria ezartzeko parte hartzera baina, gainontzeko nazioek Frantziako erregimen iraultzaileari ukatu zitzaiela ikusita, Batzarra bakarrik geratu zen eta, metroa onartu zuen arren, ez zitzaion gustatu grave izena (ezabatutako konde tituluarekin erlazionatua modu jakin batean) eta gramoa eta haren multiploa kilogramoa hobetsi zituen. Iraultzak, arrazoimen hutsaren ideologia ofizialarekin, aldaketa hori erraztu zuen (baina 1793an Lavoisier exekutatu zuen gillotinaz). Horrela, sistemaren lehen adopzio ofiziala 1800eko azaroaren 4an gertatu zen eta sistema metriko hamartarraren oinarriak ziren metroa eta kilogramoa sartu ziren, Artxibo Nazionalean gordetako prototipoak fabrikatuz.

Herbehereetako Erresuma Batuak (Holanda eta Belgika) sistema metrikoa onartu zuen 1817an. 1840 eta 1870 artean, hainbat herrialdek onartu zuten, besteak beste, Espainiak, herrialde hispanoamerikar askok eta Italiako eta Alemaniako estatu askok. 1863an, Posta Batasun Unibertsalak gutunetarako onartutako pisuak adierazteko gramoa onartu zuen.

1860ko hamarkadan, metroko barra patroian akatsak aurkitu ziren, baita erabiltzen zenean kurbatzen zela ere. Nazioarteko Geodesia Konferentziak, Berlinen, 1867an, Europan neurketa sistema bakar baten beharra aldarrikatu zuen, eta sistema metrikoaren patroi berriak eraikitzea gomendatu zuen.

1869ko irailaren 1ean Napoleon III.ak nazioarteko batzorde zientifiko bat sortzea proposatu zuen neurri unitate metrikoen erabilera sustatzeko. 1869ko azaroaren 16an, Frantziako gobernuak atzerriko estatuei gonbidapena bidali zien batzorde horretara joateko. Austria-Hungaria, Bavaria, Belgika, Txile, Kolonbia, Ekuador, Espainia, Aita Santuen Lurraldea, Amerikako Estatu Batuak, Britainia Handia, Grezia, Italia, Nikaragua, Herbehereak, Peru, Portugal, Prusia eta Ipar Alemaniako Konfederazioa, Errusiako Inperioa, San Salvador, Suedia eta Norvegia, Suitza, Otomandar Inperioa, Venezuela eta Wurtenberg estatuek Proposamenarekin bat egin zuten.

Metroaren Nazioarteko Batzordea 
1870eko uztailean, Konferentzia hasi baino bi aste lehenago, Frantzia-Prusiako Gerra hasi zen. Hala eta guztiz ere, gonbidatutako ordezkariak abuztuaren 8tik 13ra bildu ziren (Alemaniako delegazioen presentziarik gabe), Nazioarteko Metro Batzordea osatuz, eta akordio bat lortu zen delegatu guztiak egon zitezkeenean konferentzia berri bat deitzeko.

Hurrengo urtean Frantziak gerra galdu zuen eta Napoleon III.a erbestera bidali zuten. Alemaniak eta Italiak, gaur egun estatu bateratuak, sistema metrikoa hartu zuten neurketa sistema gisa, baina metroaren eta kilogramoaren prototipoak Frantziako Hirugarren Errepublikako gobernuaren ardurapean eta kontrolpean geratu ziren. 1872an gobernu errepublikarrak Konferentziaren ideia berriro hartu zuen. Prestaketa batzordea 1872ko apirilaren 2 eta 14 artean bildu zen. Batzordearen lana 1872ko irailaren 24an hasi zen berriro, urriaren 12ra arte. Patroi berriak fabrikatzea adostu zen eta, geroago, Metroaren Hitzarmena deitzea eta Pisuen eta Neurrien Nazioarteko Bulegoa (BIPM) sortzea.

Kanpo estekak 

1875 zientzian
XIX. mendeko itunak
Neurketa
Nazioarteko Unitate Sistema
Belgikako itunak
Danimarkako itunak
Eslovakiako itunak
Finlandiako itunak
Greziako itunak
Kroaziako itunak
Serbia eta Montenegroko itunak
Suitzako itunak
Txekiar Errepublikako itunak
Australiako itunak
Venezuelako itunak
Indonesiako itunak
Malaysiako itunak
Erresuma Batuko itunak (1801-1922)
Argentinako itunak
Kolonbiako itunak
Uruguaiko itunak