Roy Andersson

Roy Arne Lennart Andersson (Göteborg, Suedia, 1943ko martxoaren 31) suediar zinema zuzendaria da, ezaguna da, besteak beste, film hauengatik: A Swedish Love Story (1970) eta bere "Bizitzaren Trilogia"gatik , Sånger från andra våningen (2000), Du levande (2007) ) eta En duva satt på en gren och funderade på tillvaron (2014). Sånger från andra våningen filma, beste edozeinek baino gehiago, bere estilo pertsonala finkatu eta eredu propioa ezartzeko baliatu zuen: toma luzeak, komedia absurdoa, Suediako kulturaren karikaturizazio gogorra eta Felliniesque groteskoa. Bere bizitza profesionalaren zati handi bat iragarki spotetan eman zuen eta 400 iragarki eta bi film labur baino gehiago zuzendu ditu; sei film luze zuzendu ditu sei hamarkadatan. 2014ko En duva satt på en gren och funderade på tillvaron filmak Urrezko Lehoia saria irabazi zuen Veneziako 71. Nazioarteko Zinemaldian, eta zinemaldi horren historian Andersson saria irabazten zuen suediar zuzendari bakarra eta zuzendari nordikoa bigarrena bihurtu zen, Carl Theodor Dreyer daniarraren ondoren 1955ean irabazi zuena.  Andersson bizirik dagoen Europako zinema zuzendari garrantzitsuenen artean dagoela esaten da, izan ere, atzerriko film onenaren Oscar sarirako lau film aldiz aukera izan dute Suediako hautagaien artean .

Bizitza eta karrera

Hasierako urteak 
Andersson Gothenburgen (Suedia) jaio zen 1943an. 1969an Suediako Zinema Institutuan graduatu eta gero, bere lehen film luzea zuzendu zuen, A Swedish Love Story . Urtean bertan lau sari irabazi zituen filmak Berlingo 20. Nazioarteko Zinemaldian. Gaztetasuneko maitasunaren izaera eta ñabardurak aztertzen zituen film honek arrakasta handia izan zuen lortu zuen kritika eta ikusleen artean. Arrakasta horren ondoren, Andersson depresio batean erori zen. Estilo eta espektatiba berdineko lotu nahi ez zuenez, bere hurrengo proiektua izango zena bertan behera utzi zuen, gidoia erdibidean amaituta, eta aurretik egiteko asmoa zuen zenbait gidoi bertan behera utzi zituen. Azkenean, 1975ean estreinatu zen Giliap filma zuzendu zuen. Filma hondamendi ekonomiko eta kritikoa izan zen, aurrekontua gainditu zuen eta atzerapen luzeak izan zituen postprodukzioan. Giliapek A Swedish Love Story-rekin alderatuta erabateko beste norabide bat hartu zuen: jendetzaren pozgarria eta umore leuna zen hura komedia ilunarekin eta barkamenik gabeko istorioarekin ordezkatu zuen. Giliapen ondoren, Anderssonek 25 urteko atsedenaldia hartu zuen zinema zuzendaritzan, eta batez ere bere lan komertzialera bideratu zuen bere ibilbidea.

Hurrengo urteak 
1981ean Studio 24 sortu zuen, Stockholm erdialdean kokatutako zinema ekoizpen etxea eta estudio independentea. Geroago, Suediako Osasun eta Ongizate Kontseilu Nazionalak enkargatutako film laburra zuzendu zuen, Någonting har hänt izenburupean . 1987an egin zen eta Suedia osoko ikastetxeetan emateko pentsatuta zegoen HIESari buruzko film didaktiko gisa, baina bertan behera utzi zen hiru laurdenak osatuta zegoenean, bere izaera ilunegia eta iturrien erabilera eztabaidagarria zela eta. Azalpen ofizialaren arabera, "bere mezuan ilunegia" zen eta 1993ra arte ez zen ofizialki erakutsi. Hurrengo film laburrak, 1991ko Härlig är jorden (Glory World), are gehiago garatu zuen estilo hau eta kritikaren onarpena bereganatu zuen, baita Canal Plus saria eta 1992ko Clermont-Ferrand Film Laburren Jaialdian PrentsarenSari entzutetsua ere. Filma Clermont-Ferrand jaialdiak emandako hamar film labur onenen artean dago.

1996ko martxoan, Anderssonek Songs from the Second Floor filmatzen hasi zen, lau urte geroago 2000ko maiatzean amaitu zen filma. 2000ko Canneseko Zinemaldian estreinatu ondoren, filmak nazioarteko kritika arrakasta ere izan zuen. Epaimahaiaren saria Cannesen  eta bost Guldbagge sari irabazi zituen Suedian film, zuzendaritza, argazki, gidoi eta soinu onenari. Filma berrogeita sei koadroz osatuta zegoen, kritika sozial gogor eta ilunekin ezkondu zen bere dead-pan absurdoarekin eta surrealismoarekin.

Roy Anderssonek bere lan komertziala Studio 24-n jarraitu zuen eta Du levande filma 2007ko Canneseko zinema-jaialdian estreinatu zen Un Certain Regard atalaren barruan. Filmak Nordic Council zinema saria irabazi zuen 2008an.

New Yorkeko Museum of Modern Artek Anderssonen lanaren atzera begirakoa aurkeztu zuen 2009ko irailean.

Anderssonek 2012ko Sight & Sound zuzendarien inkestan parte hartu zuen eta bertan bere hamar film gogokoenak honela zerrendatu zituen: Amarcord, Andrei Rublev, Popiół i diament (Ashes and Diamonds) , Barry Lyndon, La battaglia di Algeri;, Ladri di biciclette, Hiroshima mon amour, Intolerance, Rashomon, eta Viridiana . 

Bere azken bi filmekin batera trilogia osatuko lukeen film berri bat egiteko nahia adierazi zuen, eta publikoki adierazi zuen "Dostoyevsky" film izugarri, sakon eta fantastikoa, umoretsua eta tragikoa, filosofikoa, umoretsua eta tragikoa, antolatzen ari zela. Ignatiy Vishnevetskyk egindako elkarrizketa batean, Anderssonek agerian utzi zuen bere hurrengo filma bereizmen handiko bideoan filmatuko zuela, ziurrenik Red One kamera erabilita, eta aurreko bi filmekiko estiloa aldatuko zuela.  En duva satt på en gren och funderade på tillvaron (A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence)  izeneko filma 2014an estreinatu zen eta Veneziako 71. Zinemaldian lehiaketako film onenaren Urrezko Lehoia irabazi zuen.

New Yorkeko Arte eta Diseinuaren Museoak Andersson-en lanaren atzera begirakoa aurkeztu zuen It's Hard to Be Human: The Cinema of Roy Andersson izenburupean, 2015ean.

Sariak eta ohoreak 
 2000: "Stig Dagerman saria"
 2000: Epamahaiaren saria Cannesko Zinemaldian Songs from the Second Floor filmagatik.
 2010: Lenin Saria
 2014: "Urrezko Lehoia film onenari" A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence filmagatik (Veneziako Zinemaldia)
 2020: Lifetime Achievement Award (Odessako Nazioarteko Zinemaldia)

Filmografia

Erreferentziak

Bibliografia 

 Lyckad nedfrysning av herr Moro (1992)
 Vår tids rädsla för allvar (1995)
 Fotografier 1960-2003 (2012)

Kanpo estekak 
 Elkarrizketa Roy Anderssonekin, MUBI
 Studio 24 & Roy Andersson Production - webgune ofiziala
 Atzera begirako Roy Andersson FILMFEST MÜNCHEN

Göteborgtarrak
Suediako zinema zuzendariak