Inperio Aztekako konkista

Inperio Aztekako konkista Amerikako espainiar kolonizazioaren gertaera nabarmena izan zen. Kanpaina 1519ko otsailean hasi zen baina espainiarrak 1517an ailegatu ziren Yucatáneraino. Kanpainak 1521eko abuztuaren 13an lortu zuen garaipena, Hernán Cortés eta Xicotencatl Gazteak zuzenduriko hispano-tlaxcalar armadak Cuauhtemoc enperadorea eta Tenochtitlan hiriburua hartu zituenean.

Kanpainian zehar, Cortések hainbat azteken etsai eta mendekoen laguntza izan zuen, tartean Totonacak, Tlaxcaltecak, Texcocoak eta Texcoco aintziraren inguruan zeuden bere hiri-estatutako amerindiarrak. Zortzi hilabeteko gudu eta negoziaketen ondorioz, Moctezuma Xocoyotzinak 1519ko azaroaren 8an Cortés onartu zuen bere gotorlekuan. Veracruzen aztekek bere gizonetako batzuk erail zituela jakin zuenean, Cortések Moctezuma atxilotu zuen. Halako taktika, kazike atxilotzearena, ohikoa zen espainiarren artean, agian errekonkista garaian sortua.

Cortés Tenochtitlandik atera zen kostalderantz, Pánfilo de Narváez eta Pedro de Alvarado espezidioburuak utziz. Alvaradok azteken jaialdi bat baimendu zuen eta, hori aprobetxatuz, hainbat noble erail zituen. Sarraskiak hiriburuko biztanleen matxinada eragin zuen eta Moctezuma matxinadan zehar hil zuten. Cortés etorriberria zen Tenochtitlanen eta espainiarrek hiriburutik ihes egin zuten 1520ko ekaineko Gau Tristean. Espainiarrak tlaxcalarrekin batera urtebete geroago itzuli eta 1521eko abuztuaren 13an hiria konkistatu zuten. Ordurako, goseak eta baztangak amerindiar populazioa asko gutxitu zuten.

Behin hiriburua hartuta, Cortés eta bere kapitainek beste espedizio eta kanpainiak zuzendu zituzten egungo Mexikoko iparraldea, erdialdea eta hegoaldea bereganatzeko. Horrela, Espainia Berriko Erregeorderria sortu zuten.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Aztekak
Mexikoko historia
1519ko gatazkak
Espainiak parte hartutako gerrak
1520ko hamarkadako gatazkak
Espainiak parte hartutako guduak