Menderatze (soziolinguistika)

Hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzan eredu batzuei  menderatze edo azpiratze eredu esaten zaie; murgiltze edo murgilketa eredu jakin batzuei.

Hizkuntza jakin bat ikasteko ikasleak hizkuntza horretan hazi eta hezteari, hizkuntza hori ikasleen lehen hizkuntza ez delarik murgiltze eredu esaten zaio, oro har. Murgiltze ereduek ikasleen elebitasuna lortzeko helburua izan dezakete, ikaslearen lehen hizkuntzarekiko errespetua erakutsiz, edo, aldiz, ikaslearen lehen hizkuntza azpiratzeko helburua izan dezakete. Azken honi deitzen zaio menderatze edo azpiratze eredua.

Elebitasuna bilatu eta ikaslearen lehen hizkuntza errespetatuz egin nahi den murgiltzeari gaztelaniaz "inmersión" hitzarekin izendatzen zaio, euskaraz murgilketa edo murgiltze (eredua). Ikaslearen lehen hezkuntza azpiratzeko, menderatzeko asmoa dagoenean, hizkuntza horrekiko errespetu gutxi edo batere ez dagoenean, gaztelaniaz "sumersión" hitza erabiltzen da, euskaraz menderatze edo azpiratze (eredua) hitzak erabili izan dira euskaraz.

Adibideak 

Urrutiegi joan gabe, Frantzia eta Espainiako estatuetan, esate baterako, etxetik frantsesez edo gaztelaniaz ez zekiten ikasle askok, frantsesez edo gaztelaniaz jasotzen zituzten eskola guztiak, frantses edo gaztelania hutsean, euren lehen hizkuntza eskolan erabat baztertuta geratzen zelarik. Horrela, edozer ikasteko frantsesa edo gaztelania zela medio, hizkuntza horiek ikastea ezinbestekoa bihurtzen zen. Horrelako sistemek hizkuntza bakarra, kasu honetan frantsesa edo gaztelania, irakatsi nahi zuten, beste tokian tokiko hizkuntzekiko inolako ardurarik hartu gabe.

Eta askotan, ardura hartu gabe baino, ikasleek etxetik zekartzaten hizkuntzak gutxietsiz. Esate baterako ikasleek etxetik zekiten hizkuntzak ez zutela ezertarako balio irakatsiz, edo are gehiago, hizkuntza izaera bera ukatuz, "jerigonza", "patois", bezalako hitzak erabiliz hizkuntza horiek gutxiesteko eta baztertzeko, hau da, ahuntz-erdarak besterik ez zirela irakatsiz, mordoilokeriak besterik zirela irakatsiz, baserritarkeriak, etab.

Munduko hizkuntza batzuk kulturaren zeregin gorenetarako ez zutela balio ohiko iritzia izan zen munduko hainbat intelektualengan:

Murgilketa eredua, menderatze eredua 
Germà Bel-ek honako koadroa argitaratu zuen.

Ikus, gainera 
 CLIL.
 Murgiltze eredua.
 SIOP eredua.

Bibliografia 
 Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea):  Didáctica de la segunda lengua en educación infantil y primaria. EHU Argitalpen zerbitzua. 2000).
 Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea) & Iñaki IÑURRIETA LABAIEN (euskaratzailea): Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan. EHU Argitalpen zerbitzua. 2009. (Jatorrizko edizioa gaztelaniaz, 2000. urtekoa.).

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hezkuntza zirriborroak
Didaktika
Hizkuntzen irakaskuntza
Soziolinguistika