2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak, Nafarroako Parlamentuko diputatuak aukeratzeko hamargarren hauteskundeak, hauteskunde horiek aukera ematen dute Nafarroako Gorteak osatzen dituzten 50 parlamentariak zuzenean hautatzeko eta, zeharka, Nafarroako Gobernuko lehendakaria hautatzeko.

Hauteskundeak 2019ko maiatzaren 26an egin ziren, igandean, 2019ko apirilaren 1ean onartutako eta hurrengo egunean Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratutako hauteskunde-deialdiaren dekretuaren arabera.

Hauteskundeetara 11 hautagai aurkeztu ziren, bakoitza alderdi politiko edo koalizio politiko baten buru, eta horietatik soilik 6k lortu zuten eserleku bat.

Nafarroako Parlamentuko X. legealdiko 50 diputatuak aukeratu ziren, sistema proportzional baten bidez (D'Hondt metodoa), zerrenda itxiekin eta% 3ko hauteskunde atalasearekin.

Egun berean udal eta foru hauteskundeak egin ziren Hego Euskal Herrian, baita Europako Parlamenturako hauteskundeak ere.

Hauteskunde-sistema 
Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 50 parlamentari aukeratzen dira zenbaketa proportzionalaren bidez, zerrenda itxiekin. Hauteskunde-barrutia bakarra da eta Nafarroa Garaia osoa hartzen du. Hauteskunde-zerrendei eserlekuak D'Hondt metodoaren bidez esleitzen zaizkie. Eserlekuen banaketa egin ahal izateko muga baliozko botoen% 3koa da (hautagaitzako botoak eta boto zuriak batuta). 2007ko erreformaz geroztik, foru hauteskunde guztietan, hautagai-zerrendek gizonen eta emakumeen osaera orekatua duten hauteskunde-zerrendak aurkeztu behar dituzte, sexu bakoitza gutxienez zerrendaren% 40 izan dadin.

Hautagaitzarako baldintzak 
Hauteskunde legeak hautagai-zerrendak aurkezteko baimena ematen die alderdi, federazio, koalizio eta hauteskunde taldeei. Hala ere, aurreko hauteskundeetan Gorteetan ordezkaritzarik lortu ez duten federazioek edo koalizioek barruti bakoitzeko botoen% 0,1 gainditu behar dute zenbaketan sartzea lortzeko. Era berean, hautesle-elkarteek mozketa-ehuneko bat behar dute, nahiz eta barruti bakoitzeko% 1 izan. Ez dago baimenduta hautesleek zerrenda batera baino gehiagotara bozkatzea. Halaber, hauteskundeetan koalizioan parte hartu nahi duten alderdi eta federazioek aldez aurretik eman behar diote horren berri probintziako hauteskunde-batzordeari, hauteskundeak deitu ondorengo hamar egunetan.

Eserlekuen banaketa 
Botoen% 3 gainditu ez duten hautagai-zerrendek ezingo dute ordezkaririk lortu Gorteetan. Banaketa irizpide hauen arabera egiten da:

 Hautagai-zerrendak zutabe batean ordenatzen dira, boto-kopuru handienetik txikienera
 Lortutako boto-kopurua zati 1, 2, 3... egiten da, legebiltzarreko eserleku-kopurura iritsi arte
 Eserlekuak zatidura handienak kontuan hartuta esleitzen dira, handienetik txikienera
 Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.

Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.

Gorteen disolbatzea 
Nafarroako Parlamentuaren agintaldia aurreko hautaketaren datatik lau urtera amaitzen da, salbu eta lehenago desegin denean. Nafarroako Gobernuko lehendakaritzak Parlamentuko botereak amaitu baino 25 egun lehenago deitu behar du hauteskundeetara, eta hauteskundeak deialdia egin eta bostehungarren egunean izango dira. Normalean, maiatzeko azken igandea izaten da. Hauteskundeen ostean, gorteak osatzeko saioa hauteskundeak egin eta hilabetera izango da. Hori da arau orokorra, baina lehendakaritzak Gorteak desegin eta hauteskundeak deitu ditzake une oro, baldin eta zentsura-moziorik abian ez badago eta aurreko hauteskundeetatik gutxienez urtebete igaro bada. Halaber, ezingo du hauteskundeetara deitu hurrengo hauteskunde naturaletarako urtebete baino gutxiago falta bada.

Hauteskundeen ondorengo hiru hilabeteetan inbestidura-prozesu bat emankorra ez bada, prozesua automatikoki desegingo da eta bigarren hauteskundeak deituko dira.

Hautagaitzak 

Guztira 11 alderdi politiko aurkeztu ziren, bakoitza 50 hautagairekin. Gainera, zenbait alderdik ordezko hautagaiak aurkeztu zituzten, guztien artean 30. Guztira, 580 hautagaitza aurkeztu dira, eta horietatik 50 baino ez dira aukeratuko.

Zerrendaburuak 
Alderdi bakoitzak zerrenda bat aurkezten du ematen zaizkien eserlekuak beteko dituzten hautagaiekin. Zerrenda bakoitzeko lehena Nafarroa Garaiko lehendakaritza da. Hauek izan ziren zerrendaburuak:

Hauteskunde-kanpaina

Aurrekariak 

Horrela zegoen banatuta legebiltzarra aurreko legegintzaldian:

Inkestak 
Hona hemen 2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetarako hainbat komunikabidek eta inkesta-enpresek aurreratutako inkesten laburpena:

Emaitza orokorrak

Parte-hartzea 
2019ko maiatzaren 26an, guztira 976 mahai ireki ziren, aurreikusitako% 100, eta Nafarroako hautesle-erroldaren% 70ek baino gehiagok parte hartu zuen.

Behin-betiko emaitzak

Aukeratutako hautagaitzak 
Legeak 50 ordezkari baino ez ditu onartzen, eta jasotako boto kopuruaren arabera banatzen dira. Herritarren botoaren ondorioz, alderdi politikoek eserleku kopuru jakin bat jasotzen dute lortutako boto kopuruaren arabera. Ondoren, eserleku horiek kanpainaren hasieran aurkeztutako zerrendaren ordenaren arabera esleitzen dira. Hauek dira Nafarroako Parlamentuko X. legealdiko 50 parlamentariak:

Emaitza zehatzak

Emaitzak merindadeen arabera 
Zenbaketa politikoan garrantzirik ez duen arren, hauteskundeen ostean merindade bakoitzaren emaitza ere kalkulatzen da, alderdiek ordezkatzen dituzten "eremuei" buruzko informazio esanguratsua ematen baitu.

Emaitzak udalerrien arabera 

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan, 4 alderdik baino ez dute lortu lehen postuan jartzea udalerri batean edo gehiagotan. Alderdi horiek Navarra Suma dira, 162 udalerritan lehen postua lortuz, ondoren Euskal Herria Bildu (62), Geroa Bai (31) eta Nafarroako Alderdi Sozialista (16). Horrez gain, lau udalerri nabarmendu behar dira bereziki: Izaba, Nabaskoze, Zabaltza eta Sorlada. Lehen bietan Navarra Suma eta Euskal Herria Bildu berdindu dituzte, Izaban 68 botorekin eta Nabaskozen 34 botorekin. Hirugarrenari, Zabaltzari dagokionez, Navarra Suma eta Geroa Bai dira berdindutakoak, 50 botorekin. Azkenik, Sorladak 8 boto ditu, bakoitza Geroa Bairekin eta Nafarroako Alderdi Sozialistarekin berdinduta.

Inbestidura saioa 

Botoen zenbaketaren ostean, Nafarroako Alderdi Sozialista bigarren postuan kokatu da, bost bototik bat eta 11 eserleku lortuta. Navarra Sumako zerrendaren atzean kokatu arren, 9 eserleku gutxiagorekin, Geroa Bai gainditu eta Nafarroako Foru Erkidegoko presidente izateko aukera izango du.

Nafarroako Alderdi Sozialistaren hautagaia Maria Chivitek akordioa lortu zuen 2019ko uztailean IX. legegintzaldian Nafarroako Gobernua osatzen zuten alderdietako batzuekin: Geroa Bai, Ahal Dugu eta Izquierda-Ezkerra. Horrela, koalizio gobernua lortu nahi du hautagai sozialistak, eta bertan egongo dira alderdi horiek, Izquierda-Ezkerra izan ezik. Eserlekuen batura, guztira, 50etik 23koa da, gehiengo absoluturako nahikoa ez, baina bigarren itzulia pasatzeko aukerarekin, gehiengo soilarekin.

Bigarren bozketan gehiengo soila lortzeko, koalizioak abstentzioa eskatu dio Euskal Herria Bilduri, ia negoziaziorik gabe. Azkenik, alderdi giltzarri horrek kontrako botoa emango du lehen itzulian, baina diputatuetatik 5 abstenitu egingo dira bigarren itzulian, eta gobernu berriak gehiengo sinplea izango du (aldeko 23 boto eta kontrako 22) 2019ko abuztuaren 2an.

Gobernu berriak aurreko legealdiaren ildotik jarraitzen du, Uxue Barkos buru duela. Hala ere, gehiengo osorik ez duenez, gobernua Navarra Suma eta Euskal Herria Bilduren menpe dago edozein lege edo aurrekontu onartu ahal izateko. Alderdi guztiak "ezkertiarrak" direnez, alderdi horiek koalizio abertzalearen alde egiten dute gehienetan, oposizioak gogor kritikatu duen mugimendua, kasu honetan Navarra Suma.

Oharrak

Inkestak

Besteak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Chivite gobernua
 Nafarroako Parlamentuko X. legealdia

Kanpo estekak 

 Nafarroako Parlamenturako 2019ko hauteskundeen webgunea [artxibatuta]

Nafarroako Parlamentuaren X. legealdia