Arkitektura brutalista

Brutalismoa edo Arkitektura Brutalista 1950tik 1970era zabalkunde handia izan zuen estilo arkitektonikoa da. Estilo berria Neues Bauen mugimendutik sortu zen eta, hasiera batean, Le Corbusier arkitekto suitzarraren lanetan oinarritu zen, bereziki Unité d'Habitation eraikuntzan, eta Eero Saarinenen lanetan. Izena béton brut edo 'hormigoi gordin'kontzeptutik dator; Le Corbusierrek erabili zuen kontzeptu hori bere materialen aukeraketa definitzeko. Reyner Banham kritikari britaniarrak hitza hartu zuen mugimendu berria definitzeko, brutalismo bezala (ingelesez brutalism) izendatzeko.

Teoria 
Brutalismoa estilo arkitektonikoa bezala haren sortzaileek, tartean Alison eta Peter Smithson, defenditzen zituzten gizarte utopiekin identifikatu zen. Brutalimoaren ideia materialeen erabilerari egiten dio erreferentzia, hau da, material gordinak. Mugimenduak Bigarren Mundu Gerraren ondoren indarra hartu zuen baina ez zuen herrikoia izatea lortu.

Ezaugarriak 

Eraikuntza brutalistak errepikatzen diren angelu-formako geometriaz antolatzen dira. Gehien erabiltzen den materiala hormigoia da eta, askotan, egurrezko moldeen testurak bistan uzten dira. Izan ere, hormigoia ez da erabiltzen den material bakarra; garrantzitsuena itxura gogorra izatea eta eraikuntzaren egituran erabili diren materialak nabarmen uztea da. Alison eta Peter Smithson arkitektoek egindako etxeetan, adibidez, material desberdin asko topa ditzakegu, adreiluak, kristala, altzairua, harri lakarra...

Ordezkari nagusiak 
 Marcel Breuer
 Fernand Boukobza
 Paul-Marie Côté
 Bertrand Goldberg
 Ernő Goldfinger
 Louis Kahn
 Jacques Kalisz
 Ram Karmi
 Le Corbusier
 Sigurd Lewerentz
 Berthold Lubetkin
 Kunio Maekawa
 Jean Renaudie
 Paul Rudolph
 Alison et Peter Smithson
 James Stirling
 Kenzō Tange
 Clorindo Testa
 Vittoriano Viganò
 Jean Zumbrunnen

Eraikuntza brutalistak Euskal Herrian 
 ZUP auzoa, Baionan. Arkitektoa: Marcel Breuer. 1968tik 1970ra eraikiak.
 San Jose Langilea eliza, Errenterian. Arkitektoa: Jose Javier Uranga. 1968tik 1971ra.
 Etxe Amerikarrak, Bilboko San Ignazio auzoan. Arkitektoak: Rufino Basañez, Esteban Argarate eta Cesar Larrea. 1964tik-1967ra.
Itsas Eskola, Pasaian. Arkitektoak: Luis Laforga eta Jose Lopez Zanon, 1968

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Brutalismoa Euskal Herrian.
 :Brutalismoaren inguruko dokumentuak.

Arkitektura brutalista
Ameriketako Estatu Batuetako arkitektura estiloak