Kanadako jatorrizko biztanleak azpiratzeko barnetegi-eskola sistema

Kanadan, Indiako barnetegi-sistema[nb 1] herri indigenentzat derrigorrezko barnetegien sarea izan zen.  Lehen barnetegi-eskolak 1828an zabaldu zituen ateak, eta azkenak 1997an itxi zuen. Eskolek Kanadako probintzia eta lurralde guztietan funtzionatzen zuten, Edward printzearen uhartean, Brunswick Berrian eta Ternuan eta Labradorren izan ezik. Indiarrentzako Eskola-Barnetegien Akordioan (IRSSA) 139 barnetegi-eskola onartu ditu ofizialki Kanada osoan, baina kopuru horretatik kanpo daude laguntza federalik gabe funtzionatzen zuten eskolak.

Sarea Kanadako gobernuaren Indiar Gaietarako Sailak finantzatu zuen eta eliza kristauek kudeatzen zuten. Eskola sistema haur indigenak beren kulturaren eraginez kentzeko eta Kanadako kultura nagusian barneratzeko sortu zen.     Menderatze edo azpiratze sistema krudel bat izan zen. Haurrak familiengandik urruntzeko eta beren kultura baztertzeko eskola sistema izan zen. Sistemak ehun urte baino gehiago iraun zuen 150.000 haur inguru jarri ziren barnetegi-eskoletan estatu mailan.   1930eko hamarkadan haurren indigenen % 30 inguru barnetegi eskoletara joaten zela uste da.  Eskolarekin lotutako heriotzen kopurua ez da ezagutzen oraindik erregistro osatu gabeak direla eta. Estimazioen arabera kopuruak oso handiak izan ziren, 3.200 baino gehiago, edo 30.000 baino gehiago izan ziren haurren heriotza.    Eskola-zigorrez baino, genozidioz hitz egin dute egile batzuek.

Sistemak Konfederazioaren aurretik emandako legeetan zuen jatorria, baina batez ere 1876an Indiako Legea onartu zenetik aktibo egon zen, Alexander MacKenzie lehen ministroaren aginduz. John A. Macdonald lehen ministroaren agindupean, gobernuak Estatu Batuetako egoitza industrialen eskola onartu zuen, gobernuaren eta elizako hainbat erakunderen arteko lankidetza. 1894an Indiako Legeari egindako aldaketa batek, Mackenzie Bowell lehen ministroaren aginduz, eguneko eskoletara, eskola industrialetara edo barnetegi eskoletara joatea derrigorrezkoa bihurtu zen Jatorrizko Nazioetako haurrentzat. Komunitate askoren urruneko izaera zela eta, ikastetxeen kokapenak familia batzuentzat barnetegi eskolak aginduak betetzeko modu bakarra ziren. Ikastetxeak nahita kokatuta zeuden komunitate indigenetatik distantzia handira, familien eta seme-alaben arteko kontaktua gutxitzeko. Hayter Reed Indiako komisarioak distantzia handiagoetarako eskolak defendatu zituen familiaren bisitak murrizteko, eta horrek uste zuen haur indigenak asimilatzeko ahaleginak kontrajartzen zituela. Gurasoen bisitak gehiago mugatu ziren herri indigenak erreserbetara mugatzeko diseinatutako pasabide sistema erabiliz .

Barnetegi-eskolen sistemak kalte handia egin zien haur indigenei beren familiengandik urrunduz, arbasoen hizkuntzak kenduz eta horietako asko zigor fisiko eta abusu sexualak jasanez. Ikasleak ere behartutako askatasuna jasan zuten "asimilatutako" hiritar gisa, indiar gisa zuten legezko nortasuna kendu zieten. Familietatik eta kulturatik deskonektatuta eta ingelesez edo frantsesez hitz egitera behartuta, barnetegi-eskolen sisteman parte hartu zuten ikasleak sarritan graduatu ziren baina alde batetik beren komunitateetan sartu ezin eta bestetik Kanadako gizarte arruntean jarrera arrazisten menpe jarraitzen zutenez ezin hiritar arrunt asimilatu bezala normal bizi. Sistemak, azken batean, belaunaldien arteko indigenen praktika eta sinesmenen transmisioa etetea lortu zuen. Sistemaren ondarea trauma osteko estresaren, alkoholismoaren, substantzien gehiegikeriaren eta suizidioaren prebalentzia areagotzearekin lotuta egon da, gaur egun komunitate indigenetan jarraitzen duten problema latzak. 

Erlijio-komunitate batzuek, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, barnetegi-eskolen sisteman dagozkien ardurengatik lehen barkamena eskatu zuten bitartean, 2008ko ekainaren 11n, Stephen Harper lehen ministroak lehen barkamen publikoa eskaini zuen Kanadako Gobernuaren eta buruzagien izenean, Komunen Ganberan dauden beste alderdi federalekin . Bederatzi egun lehenago, Egia eta Adiskidetze Batzordea (TRC) sortu zen barnetegi-eskolei buruzko egia ezagutzeko. Batzordeak barnetegi-eskola bizirik ateratakoen 7.000 adierazpen inguru bildu zituen  bilera publiko eta pribatuen bidez Kanadako tokiko, eskualdeko eta nazioko hainbat ekitalditan. 2008 eta 2013 artean egindako zazpi ekitaldi nazionalak barnetegi-eskoletako ikasle ohien esperientzia gogoratu zuten. 2015ean, TRCk Egiaren eta Berradiskidetzearen Zentro Nazionala sortzearekin amaitu zuen, eta bizirik atera zirenen eta garaiko dokumentu historikoen testigantzak zehazten zituen bolumen anitzeko txostena argitaratu zuen. TRC txostenak eskola sistema kultura genozidioa zela ondorioztatu zuen. 2021ean, markarik gabeko ehunka hilobi aurkitu zituzten lehengo barnetegi-eskoletan.

Oharrak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Eskola motak
Kultura asimilazioa
Amerindiarren historia
Amerindiarren kultura
Hezkuntza politika
Amerindiarren genozidioa