Korpuskularismo

Korpuskularismoa teoria fisiko bat da, materia guztia korpuskuluz (partikula txikiak edo materiaren oso zati txikiak) osatuta dagoela dioena.  Teoriak XVII. mendean hartu zuen garrantzia, eta korpuskularzale nagusien artean Thomas Hobbes,  René Descartes,  Pierre Gassendi,  Robert Boyle,  Isaac Newton,  eta John Locke ditugu.

Ikuspegi orokorra 
Korpuskularismoa atomismoaren teoriaren antzekoa da, baina atomoak zatiezinak zirela suposatzen zenean, printzipioz korpuskuluak zatitu zitezkeen. Modu honetan, adibidez, merkurioa metaletan sartu eta hauen barne-egitura alda zezakeela teorizatu zen, transmutazioaren bidez urrea ekoizteko bidean. Korpuskularismoaren defendatzaile nagusiek objektuek dituzten ageriko propietate batzuk adimenak sortutako pertzeptzioaren artefaktuak direla dioen ideiarekin lotu zuten: "bigarren mailako" kualitateak, "lehen mailako" kualitate edo nolakotasunen aldean.  Korpuskularismoa mendeetan zehar teoria nagusia izaten mantendu zen, eta Robert Boyle eta Isaac Newton bezalako lehen zientzialarien eskutik alkimiarekin nahastuta izan zen XVII. mendean.

The Skeptical Chemist (El químico escéptico (1661)) (euskaraz, Kimikari Eszeptikoa) lanean, Boylek, korpuskularismoaren alde, elementu klasikoen ideia aristotelikoak alde batera utzi zituen: lurra, ura, airea eta sua. Bere hurrengo lanean, The Origin of Forms and Qualities (1666) (euskaraz, Forma eta nolakotasunen jatorria), Boylek aristotelismoaren kontzeptu nagusi guztiak azaltzeko korpuskularismoaz baliatu zen, aristotelismo tradizionaletik aldenduz. 

Thomas Hobbes filosofoak korpuskularismoa erabili zuen Leviathanen bere teoria politikoak justifikatzeko.  Newtonek bere argiaren teoria korpuskularraren teoriaren garapenean erabili zuen,  bitartean Boylek bere filosofia mekaniko korpuskularra garatzeko erabili zuelarik, Iraultza Kimikoaren oinarriak ezarri zituena.

Korpuskularismo alkimikoa 
William R. Newman-ek Aristotelesen laugarren liburuaren jatorrietara bueltatzen da, Meteorologia .  Aristotelesen harespen "lehorrak" eta "hezeak" Jābir ibn Hayyān (721-815) VIII.mendeko alkimista islamikoaren 'sufre' eta ' merkurioan' bihurtu ziren. Pseudo-Geber- en Summa perfectionis  -ak teoria alkimiko bat dauka, non sufre eta merkuriozko korpuskulu bateratuak purutasun, tamaina eta proportzio erlatiboetan desberdintzen diren. Hauek prozesu askoz korapilatsuago baten oinarria osatzen dute.

Teoria zientifiko modernoaren garapenari garrantzia 
Korpuskularismoak proposatzen zituen hainbat printzipio kimika modernoaren printzipio bihurtu ziren.

 Konposatuek osatzen dituzten elementuen propietateetatik desberdinak diren bigarren mailako propietateak izan ditzaketelaren ideia kimika molekularraren oinarria bihurtu zen.
 Elementu berdinak modu aurresangarrian proportzio ezberdinetan konbinatu daitezkeelaren ideia, metodo desberdinak erabiliz, guztiz desberdinak diren porpietateak dituzten konposatuak sortzeko estekiometria, kristalografia eta sintesi kimikoaren azterketa finkatuen oinarria bihurtu zen.
 Prozesu kimikoen objektu baten konposizioa eraldatzeko gaitasuna, bere forma nabarmenki aldatu gabe, mineralizazioaren bitarteko fosilen teoriaren oinarria da; prozesu metalurgiko, biologiko eta geologikoen ulermenarekin batera.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 teoria atomikoa
 Atomismoa
 elementu klasikoak
 kimikaren historia

Kanpo estekak 

Kimikaren historia
Teoria metafisikoak