Janet Akyüz Mattei

Janet Akyüz Mattei (Bodrum, Turkia, 1943ko urtarrilaren 2a – Boston, AEB, 2004ko martxoaren 22a) turkiar-estatubatuar astronomoa izan zen. Izar Aldakorreko Behatzaileen Ameriketako Elkarteko (AAVSO) zuzendari izan zen 1973tik 2004ra arte.

Hezitzaileentzako datu basea eta astronomo ez profesinalek  Hubble espazio-teleskopikoan sartzea lortu zuen.

Biografia 
Mattei Bodrumen, Turkian, jaio zen. Bella eta Baruk Akyüzek osattzen zuten judu turkiarren familia batean, eta American Collegiate Instituten ikasi zuen, Izmirr-en. Estatu Batuetara joan zen unibertsitate-ikasketak egitera. Walthameko, (Massachusetts), Brandeis Unibertsitatera joan zen,  beka bati esker. Ikasketak amaitu ondoren, Massachusettseko Nantucketeko Maria Mitchell behatokian Dorrit Hoffleitekin lan egitea eskaini zioten.

Leander McCormick Behatokian lan egin zuen Charlottesvillen, Virginian, 1970etik 1972ra, eta Virginiako Unibertsitateko Astronomiako Maisutza jaso zuen 1972an. Bere gradua jaso ondoren, Mike Matteirekin ezkondu zen. Egeoko Unibertsitateko Astronomiako bere Ph.D.a Izmirren (Turkia) jaso zuen 1982an.

Karrera 
30 urtez baino gehiagoz AAVSOko zuzendari gisa aritu zenean, mundu osoko astronomo amateurrek egindako izar aldakorren behaketak jaso zituen. Astronomo amateurren eta profesionalen arteko behaketa-programa garrantzitsu asko koordinatu zituen. Hezkuntzan ere interes handia erakutsi zuen, adibidez, Hands-On Astrophysics (HOA) proiektuaren bidez. Proiektu horrek astrofisikan interesa piztu zien hezitzaileei eta ikasleei, eta zientzia horrekin lotutako eskola-proiektu ugari sortu zituen. Bere zuzendaritzapean, hezitzaileentzako elkartearen datu-basea egin zen eta, horrez gain, astronomo ez-profesionalak Hubble espazio-teleskopioan sartzea lortu zuen.

Sariak 

 1987: Frantziako Elkarte Astronomikoaren Mendeurreneko Domina
 1993: Estatu Batuetako Astronomia Elkartearen George Van Biesbroeck saria
 1993: Liga Astronomikoko Leslie Peltier saria
 Giovanni Battista lehen saria, astronomo amateurrekin egindako lankidetzagatik
 1995: Italiako Astronomo Amateurren Batasunaren Saria
 1995: Real Sociedad Astronomicaren Jackson-Gwilt domina
 Eponimia: 11695 asteroidea. Mattei, bere omenez izendatua. Iberoamerikako Astronomia Ligako (LIADA) hainbat hitzarmenetan parte hartu zuen

Heriotza 
Leuzemiaz hil zen Bostonen 2004ko martxoan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Turkiako astronomoak
Emakume astronomoak
Leuzemiaren ondorioz hildakoak