William Le Baron Jenney

William Le Baron Jenney (1832ko irailaren 25a-1907ko ekainaren 14a) arkitekto eta ingeniari estatubatuarra izan zen. Chicagoko sutearen ondoren Chicago berreraikitzeko lanetan aktiboki parte hartu zuen. Bere ikasketak Parisko École Centrale des Arts et Manufactures erakundean egin zituen, 1853tik 1856ra. Egin zuen lehen etxe orratza, Home Insurance Building izenekoa, altzairuzko eraikuntza-teknika erabili zuen. Horregatik, Chicagoko Eskola delakoaren aitzindaritzat hartua izan da.

Biografia 
Jenney Fairhavenen jaio zen, Massachusettsen, 1832ko irailaren 25ean, William Proctor Jenney eta Eliza LeBaron Gibbsen semea izanik. Jenneyk Phillips Academyn (Andover) hasi zuen bere heziketa formala 1846an, eta Harvardeko Lawrence Scientific Schoolen 1853an, baina École Centrale des Arts et Manufacturesera (École Centrale Paris) joan zen ingeniaritza eta arkitektura ikastera. École Centralen, burdinarekin eraikitzeko azken teknikak ikasi zituen, baita Ecole Polytechnique eskolako arkitektura-irakaslea zen Jean-Nicolas-Louis Duranden (1760-1834) doktrina funtzionalista klasikoa ere. 1856an graduatu zen, bere ikaskide Gustave Eiffelekin batera, Eiffel dorrearen diseinatzailea, alegia.

1861ean, Estatu Batuetara itzuli zen Gerra Zibilean Batasuneko Armadan borrokatzeko; han  ingeniari gisa aritu zen, Sherman eta Grant jeneralentzako gotorlekuak diseinatuz. Gerraren amaieran, komandante gradua zuen eta ingeniaria zen. Gerraren ondoren, 1867an, Jenney Chicagora joan zen bizitzera, Illinoisera, eta arkitektura-bulego propioa ireki zuen, merkataritza-eraikinetan eta hiri-plangintzan espezializatu zena.

1870eko hamarkadaren amaieran, astero joan zen Michigango Ann Arborrera, Michigango Unibertsitateko arkitektura programan ekiteko eta irakasteko. Hurrengo urteetan, Chicagoko Eskolako etorkizuneko liderrek (Louis Sullivan, Daniel Burnham, William Holabird eta Martin Roche) Jenneyko taldean egin zituzten arkitektura-ikaskuntzak.

1867ko maiatzaren 8an, Jenney eta Elizabeth "Lizzie" Hannah Cobb, Clevelandekoa (Ohio), ezkondu egin ziren. Bi seme izan zituzten, Max eta Francis izenekoak. 1872an aukeratu zuten Arkitektoen Institutu Amerikarreko kide, eta 1885ean partaide bihurtu zen. 1898tik 1899ra lehen presidenteorde gisa jardun zuen. 

Jenneyk Chicagon lan garrantzitsuak altxatu zituen.

Obra batzuk 
 
 First Leiter Building, Chicago, 1879. 
 Home Insurance Building, Chicago, 1885.
 19 South LaSalle Street, 1893, Chicagoko erdialdean.
 Col James H. Bowen House, Hyde Park, Chicago, 1869.
 Metropolitan Block, 770 Main St, Lake Geneva, Wisconsin, 1874.
 Lehen Eliza Kongregazionala (Manistee, Michigan), 1892 edo 1888.
 Etxerako aseguruen eraikina, Chicago, 1884.
 Horticultural Bulding, Columbiako Munduko Erakusketan, 1893.
 Lake Foresten hilerria , Lake Forest, Illinois.
 Ludington eraikina, Chicago, 1891. Monumentu Historiko Nazionala.
 LY Schermerhorn Residence, 124 Scottswood Road, Riverside, Illinois, 1869.
 Manhattan eraikina, Chicago, 1891. Monumentu Historiko Nazionala.
 New Yorkeko Bizi-aseguruen eraikina, Chicago, 1894.
 Bigarren Leiter eraikina, Chicago, 1889.
 Chicagoko boulevarden sistemaren West Park District.
 DKE Shant, Ann Arbor, Michigan, 1878
 Garfield Park, 100 N. Central Park Ave. Chicago. Berea da osoa edo atal bat behintzat.
 Humboldt Park, Chicago.
 Illinois Memorial, Vicksburgeko Parke Militar Nazionala, 1906.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Chicagoko eskola
Mugimendu modernoaren arkitektoak
Ameriketako Estatu Batuetako arkitektoak
Etxe orratzen arkitektoak
Massachusettsarrak
Los Angelesen hildakoak
Harvard Unibertsitateko ikasleak