Labrador retriever

Labrador Retriever, Kanadako Ternua uhartean jatorria duen txakur arraza bat da. Berez, St. Johnesko ur txakur arrazatik dator. Munduan ospe eta estimu gehien duten arrazen artean dago, nagusiki bere izaerarengatik.

Izaera lagunkoi, zintzo, aktibo eta onbera ditu, bai eta adimen bikaina ere, horregatik adin guztietako gizakientzat egokia den txakurra da. Herrialde askotako poliziek ere polizia-txakur gisa erabiltzen dute, esaneko izaera leiala duenez, behar bezalako heziketarekin drogen eta lehergailuen bilaketan nahiz jendearen erreskatean jarduteko ezin egokiagoa baita.

Historia 
Gaur egungo nekazarien arbasoak “Terranova” uhartean sortu ziren, gaur egun Ternua eta Labrador probintziaren zati den uhartean, hain zuzen ere. Labrador arrazaren aitzindaria San Juan ur-txakurra izan zen. Arraza hori uharteko lehen kolonoek XVI. mendean egindako hazkuntzaren ondorioz sortu zen. San Juanen txakurren arbasoak ez dira ezagutzen, baina ziurrenik Ingalaterrako, Irlandako eta Portugalgo lan-arrazen ausazko nahasketa izan ziren

San Juan bi txakur dagoz:

 Ternua nagusia, gorpuzkera astunagoa zuen, handia eta ile luzekoa, Ternua txakurraren aitzindaria izan zen, eta ziur asko XVI. mendetik itsas zabalean arrantzan ibilitako arrantzale portugaldarren belaunaldiek uhartera ekarritako mastinekin gurutzatzearen emaitza izan zen.

 Ternua txikiagoa zen, txikiagoa, gorpuzkera arinagoa zuen, aktiboa, ile motz eta leuna. Retriever laborari txakurraren aitzindaria izan zen, eta batez ere ingelesek eta irlandarrek hazi zuten. Bertako arrantzaleek jatorrian txakurra erabili zuten itsasontzien artean sokak eramaten laguntzeko, berreskuratzen laguntzeko eta arrantza-sareak uretatik ateratzeko. Txakurraren leialtasuna, urarekiko zaletasuna eta lan gogorrerako jarrera ezaugarri baliotsuak izan ziren arrantzaleentzat. Bular zuria, hankak eta muturra. — smoking marka gisa ezagutzen direnak — San Juanen txakurraren ezaugarriak izan ziren eta, sarritan, laborari mistoetan agertzen dira, eta, batzuetan,

Labradoreek puruetan, bularrean puntu zuri txiki bat dabe eta  ile zuriko xerlo arinak hanketan eta muturrean. Lehen eta bigarren Earl de Malmesbury txakurrak hazten ziren ahateak ehizatzeko beren etxaldean, Buccleuch bosgarren eta seigarren duke bezala, Lord Georgek seme gazteenak William Montagu-Douglas-Scottekin batera, paper erabakigarria izan zuten XIX. mendeko Ingalaterran nekazarien arraza modernoaren garapenean eta ezarpenean. Malmesburyk 1880ko hamarkadan Buccleucheko dukeari bere hazkuntza-programan laguntzeko emandako Avon — «Buccleuch Avon» eta «Ned» — txakurrak gaur egungo laborariaren arbasotzat hartzen dira. San Joanen lehen txakurra 1820 inguruan iritsi omen zen Ingalaterrara. Hala ere, arrazaren ospea askoz lehenago hedatu zen Ingalaterrara. Bada istorio bat esaten duena Malmesburyko kondeak San Juango txakur bat ikusi zuela arrantza-ontzi batean, eta berehala egin zituela konponketak merkatariekin txakur horietako batzuk Ingalaterrara esportatzeko. Lehen nekazarien arbasoek hain txundituta utzi zuten kondea, uretan eta lurrean edozer gauza berreskuratzeko zuen trebetasunagatik eta gaitasunagatik, ezen berak arraza garatu eta ezartzera bideratu baitzuen bere haztegi osoa.

Izena 
Gaur egun retriever nekazaria denaren sorrera-kastari San Juan edo Ternua txikiko ur-txakurra deitu zioten lehenik. Geroago txakurrak Ingalaterrara eraman zituzten arte ez ziren «Laborari» edo, besterik gabe, «Laborari» izenez ezagutzen den Kanadako eremu geografikoaren omenez izendatu, tamaina eta pisu handieneko arrazatik bereizi ahal izateko: Ternua txakurra, arraza Avalon penintsulatik zetorren hegoaldekoena izan arren.

Erreferentzia historikoak 
Arrazari buruzko lehen aipamen idatzia 1814an izan zen — «Kirolari gazteentzako jarraibideak» Peter Hawker koronelak egina —, 1823an egin zen lehen pintura — «Cora: Labrador txakur eme bat» Edwin Landseerrek egina —, eta 1856an egin zen lehen argazkia — «Nell» txakurra, Earl de Home-koa, San Juango nekazari eta txakur batek bezala deskribatua — 1870ean Labrador retriever izena Ingalaterran zabaldu zen.7 Erregistratu zen lehen nekazari horia 1899an jaio zen — «Ben of Hyde», CJ Radclyffe maiorraren haztegia — .Life aldizkariaren azalean agertu zen lehen txakurra «Labrador retriever negro» izeneko laborari retriever bat izan zen.

Aurpegia ezagutzea

Erresuma Batuko Kennel Clubek Labrador retriever arraza aitortu zuen 1903an. Bere ospea handituz joan zen bai erakusketetan bai ehiza-giroetan; arrazarentzat une gorena izan zen Lady Lorna Howeren jabetzako «Bramshaw Bob» txakurrak 1932an eta 1933an Crufts-en BIS saria lortu zuenean. Hazle honek ere sari estimatu hau lortu zuen 1937an, oraingoan «Cheverella Ben of Banchory» lanarekin. Ingalaterrako Nekazariaren Elkartea 1916an sortu zen, eta garai hartan ale gehienak beltzak ziren, nahiz eta horiak baloratzen hasi ziren. Kolore honen lehen alea 1899an erregistratu zen, bi guraso beltzetik jaioa.

Arrazaren lehen estandarra 1916an atera zen, eta 1950ean partzialki aldatu zen. Indarrean dagoen FCI estandarra 201112koa da. AKC estandarra 1994koa da eta FCItik pixka bat desberdina da.

Ezaugarriak

Izaera eta adimena 
Labrador retrievera tenperamentua ezaugarri bereizgarria da, eta arraza-araudian honela deskribatzen da: «atsegina, lagunkoia eta fidagarria» . Familientzako maskota onak dira, eta, bereziki, haurrekin pazienteak izan daitezke, batez ere gazteekin sozializatzen eta trebatzen badira.Ez dira pertsona bakarreko txakurrak; izan ere, oro har, pertsona arrotzekin bezain atseginak izango dira, ezagutzen dituztenekin bezala. Beren jarrera fidakor eta adiskidetsuaren ondorioz, txakur zaindari txarrak izango dira.Lotsatia edo urduria ere ez da izaten. Golden retriever hoiko batek lasaia izan behar du, berez azkarra eta otzana. 

Trebakuntza

Animalia aktiboak dira, pazientziaz jokatzen dutenak. Txakurra ehizaldi batean ordu luzez isilean esertzeko hazia da. Ale helduek zeregin jakin batean kontzentratzeko gaitasuna dute. Kontuz ibili behar da lan-gainkargak saihesteko.

Beste ezaugarri bat, ehizaren herentziarekin zerikusia duena, ontzietan eta kanpoan sartzeko tamaina egokikoak direla da. Labradoreak entrenamendurako egokiak dira — beren adimen eta gaitasun atletikoagatik — eta obedientzia-probetan nabarmentzen dira. Lehiakorrak dira, halaber, agility eta bestelako jarduera-ekitaldietan. Ez dira beharrezkoak entrenatzeko metodo gogorrak, sarritan hobeto erantzuten baitiete errefortzu positiboko entrenamendu-estiloei.20

Estimatzen da pertsonekin duen soziabilitate-maila handiagatik eta lasaitasunagatik. Hori dela eta, normalean txakur gidari gisa erabiltzen da, laguntza txakurra, laguntza txakurra eta txakurra bilaketa eta erreskate.

Osasuna  

Labrador retriever arrazaren batez besteko bizitza, Erresuma Batuko azken bi inkestetan oinarritua, 12 urtekoa da gutxi gorabehera.
Animalia horiek gaixotasun espezifikoak izan ditzaketenez, hazle arduradun batek arriskua modu proaktiboan minimizatuko du, bikote ugaltzaileen osasuna modu profesionalean ebaluatuz eta txakurrak ezaugarri osagarrietan oinarrituta hautatuz. Horrez gain, bere animaliei albaitaritza-azterketak egingo dizkie urtero.

Jakina da nahasmendu genetikoak eta bestelako gaixotasunak dituztela. Aldakaren displasia ohikoa da arrazan, eta, beraz, txakurkume bat erosten denean, gomendagarriena da hazleari txakurkumearen gurasoen osasun-probak eskatzea, baita pedigria bizi den herrialdeko Kennel Clubarekin alderatzea ere.

Gehiegizko pisua ere ohikoa da arrazan. Txakurkumeek hiru katilu inguru kontsumitu behar dituzte egunean, eta helduek hiru eta bost katilu artean, erabiltzen den txakur-pentsuaren arabera, edo BARFrekin modu naturalean elikatzen badira, anoak ere zein aktiboak diren kontuan hartuko da.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kanadako bertako txakur arrazak
Ternua eta Labrador
Txakur arrazak