Apirilaren 30

Apirilaren 30a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeigarren eguna da, 121garrena bisurteetan. 245 egun falta dira urtea amaitzeko.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1979 - ETAk, Juan A. Diaz Roman goardia zibila erail zuen Oñatin.
 2008 - Baltasar Garzon Auzitegi Nazionaleko epaileak Ino Galparsoro Arrasateko alkatea espetxera bidali zuen.
 2013 - Bilbon Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoaren eta Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskolaren eraikin berriak inauguratu ziren.
 2016 - Eurovision Abesti Lehiaketak jaialdian Ikurrina eta estaturik gabeko herrialdeen banderak erakustea debekatua zegoela iragarri zuen.

Mundua 
 311 - Diokleziano enperadoreak kristauen aurka hasitako jazarraldia amaitu zen.
 642 - Txindasvinto bisigodoen errege izendatu zuten.
 1492 - Errege-erregina Katolikoek Kristobal Kolonen itsasaldia hasteko agindu zuten.
 1803 - Louisianaren erosketa: Ameriketako Estatu Batuek Frantziak Ipar Amerikan zituen lurrak erosi zituen.
 1838 - Nikaraguak independentzia aldarrikatu zuen, Erdialdeko Amerikako Probintzia Batuak uzteko.
 1975 - Hego Vietnamgo Askapenerako Nazio Fronteak eta Vietnamgo Errepublika Demokratikoko Indar Armatuek Saigon hiriburua bereganatu zuten

Arte eta kultura

Euskal Herria 
 1998 - Montxo Armendariz zine zuzendari nafarrak Vianako Printzea Saria jaso zuen.
 2016 - Almadiaren Eguna Erronkaribarko Burgi udalerrian ospatu zen.

Mundua 
 1986 - Peter Faiman australiar zinema zuzendariak zuzendu eta Paul Hogan eta Linda Kozlowski aktoreek antzeztutako Crocodile Dundee filma estreinatu zen.

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua

Kirolak

Euskal Herria 
 1939 - Biarritz Olympique errugbi taldea Frantziako txapelduna izan zen finala 6-0 irabaziz U.S.A.Perpignan-en aurka.
 2012 - Hernani Rugby Elkarteak euskal errugbi taldeak Santitas Alcobendas Rugby taldeari Madrilgo Erkidegoko Alcobendas hirian jokatutako joaneko partiduan 19-18 irabazi ondoren Espainiako Ohorezko Errugbi Ligarako igoera bereganatzea lortu zuen.

Mundua

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1331 - Gaston III.a Foix-Biarnokoa, Foixko konde eta Bearnoko bizkondea (h. 1391).
 1694 - Joanes-Galand Olabaratz, Saubatxukutuneako jauna, lapurtar itsasgizona, kortsario eta militarra izandakoa (h. 1778).
 1815 - Pedro Jose Samper, nafar idazlea eta apaiza (h. 1870).
 1831 - Bilintx, euskal bertsolari eta poeta erromantikoa (h. 1876).
 1840 - Etiene Lapeire, euskal idazle eta apaiza (h. 1930).
 1875 - Wilhelm Wakonigg, austriar jatorriko bilbotar enpresari, ingeniari eta diplomatikoa (h. 1936).
 1878 - Juan José Maiztegi, bizkaitar apaiza (h. 1943).
 1880 - Juan Bautista Urkia, Gaztelu, gipuzkoar bertsolaria (h. 1934).
 1883 - Indalecio Prieto, euskal herritar politikari sozialista, Madrilen (h. 1962).
 1891 - Leopoldo Menéndez, bizkaitar militarra (h. 1960).
 1908 - Felipe Lizaso Eizmendi, Muskilarri, euskal idazlea (h. 1999).
 1913 - Enrique Soladrero, bizkaitar futbolaria (h. 1976).
 1932 -
 Miguel de la Quadra-Salcedo, euskalherritar abenturazalea, kirolaria eta erreportajegilea (h. 2016).
 Antón Larrauri, bizkaitar musikagilea (h. 2000).
 1946 - Agustin Ostolaza, gipuzkoar harri-jasotzailea.
 1950 - Amelia Baldeón Iñigo, arabar arkeologoa, Arabako Arkeologia Museoko zuzendaria.
 1951 - Anton Latxa, bizkaitar abeslari eta musikaria, Oskorri taldeko sortzaileetarikoa.
 1955 - Fernando Maura, bizkaitar politikari eta abokatua.
 1959 - Jose Luis Otamendi, gipuzkoar idazlea.
 1961 - Iñaki Kijera Zelarain, manifestazio batean Espainiako Polizia Nazional batek tiroz hildako donostiar gaztea (h. 1979).
 1967 - Ibon Urbieta, gipuzkoar arraunlari ohia.
 1971 - Manu Ortega, bizkaitar ilustratzaile eta komikigilea.
 1974 - Allende Arnaiz Garmendia, diziplina anitzeko gipuzkoar artista.
 1976 - Ibon Navarro, arabar saskibaloi entrenatzailea.
 1980 - Tania Lamarca, arabar gimnasta ohi eta entrenatzailea.
 1984 -
 Johañe Luro, zuberoar errugbilaria.
 Alex Urtasun, nafar saskibaloi jokalaria.
 Txemi Urtasun, nafar saskibaloi jokalaria.
 1985 - Aroa Gimeno, bizkaitar aktorea.
 1986 - Jon Irazustabarrena, gipuzkoar futbolaria.
 1987 - Lander Gabilondo, gipuzkoar futbolaria.
 1990 - Peru Ansorena, Txirri junior, donostiar pailazoa.
 1991 - Igor Arnaez, bizkaitar futbolaria.
 1995 - Imanol Gartziandia, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
 1999 - Olatz Arregui, gipuzkoar piraguista, eslalon modalitatean aditua.
 2001 - Unai Naveira, bizkaitar futbolaria.

Mundua 
 1245 - Filipe III.a Frantziakoa, Frantziako erregea (h. 1285).
 1310 - Kasimiro III.a Poloniakoa, Poloniako erregea (h. 1370).
 1504 - Francesco Primaticcio, italiar margolaria (h. 1570).
 1662 - Maria II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregina (h. 1694).
 1777 - Carl Friedrich Gauss, alemaniar matematikari, astronomo eta fisikaria (h. 1855).
 1835 - Franz Defregger, Tiroldar jatorriko Austriar margolaria (h. 1921).
 1845 - Joaquim Pedro de Oliveira Martins, portugaldar politikaria eta idazlea (h. 1894).
 1848 - Eugène Simon, frantziar araknologo, entomologo eta botanikaria, historian armiarma taxonomia gehien egin duen ikerlaria (h. 1924).
 1857 - Eugen Bleuler, suitzar psikiatra (h. 1939).
 1864 - Maria Gordon, eskoziar geologo eta paleontologoa (h. 1939).
 1870 -
 Franz Lehár, hungariar jatorriko austriar musikagilea (h. 1948).
 Dhundiraj Govind Phalke, indiar zinemagilea (h. 1944).
 1878 - Paul Hazard, frantziar letragizon, historialari eta saiakera idazlea (h. 1944).
 1883 - Jaroslav Hašek, txekiar idazle eta kazetaria (h. 1923).
 1885 - Luigi Russolo, italiar margolaria eta musikagilea (h. 1947).
 1887 - Alfonso Calzolari, italiar txirrindularia (h. 1983).
 1893 - Joachim von Ribbentrop, Alemania Naziko ministroa (h. 1946).
 1901 - Simon Kuznets, estatubatuar ekonomialari eta estatistikaria, 1971ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1985).
 1902 - Theodore William Schultz, estatubatuar ekonomista, 1979ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1998).
 1908 - Eve Arden, estatubatuar aktorea (h. 1990).
 1909 - Juliana I.a Herbehereetakoa, Herbehereetako erregina (h. 2004).
 1912 - Manuel Gutiérrez Mellado, espainiar militar eta politikaria (h. 1995).
 1913 - Yasuo Suzuki, japoniar futbolaria (h. 2000).
 1916 -
 Phil Brown, estatubatuar aktorea (h. 2006).
 Claude Shannon, estatubatuar matematikaria, informazioaren teoriaren aitatzat hartua (h. 2001).
 1920 - Gerda Lerner, austriar-estatubatuar historialari, idazle eta ekintzailea (h. 2013).
 1926 -
 Cloris Leachman, estatubatuar aktorea (h. 2021).
 François Morellet, frantziar margolaria (h. 2016).
 1932 - Antonio Tejero, espainiar militarra eta Guardia Zibileko koronel ohia, 1981eko otsailaren 23ko Espainiako estatu-kolpearen buruzagietako bat.
 1936 - Antonio García Bellido, espainiar biologo eta ikertzailea.
 1943 - Frederick Chiluba, Zambiako presidentea (h. 2011).
 1944 -
 Félix de Azúa, espainar idazle eta unibertsitate irakaslea.
 Jill Clayburgh, estatubatuar aktorea (h. 2010).
 Peter Dixon, ingeles errugbilaria (h. 2023).
 1946 - Karlos XVI.a Gustavo Suediakoa, Suediako erregea.
 1947 - Jaume Cabré, kataluniar idazle eta gidoilaria.
 1948 - Perry King, estatubatuar aktorea.
 1949 - António Guterres, Portugalgo lehen ministro ohia eta Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia.
 1952 - Jacques Audiard, frantziar zinema zuzendari eta gidoigilea.
 1954 - Jane Campion, zeelandaberritar zinema-zuzendaria.
 1956 - Lars von Trier, daniar zinema zuzendaria.
 1959 - Stephen Harper, Kanadako lehen ministroa.
 1960 -
 Beata Poźniak, poloniar aktorea, zinema zuzendaria, ekintzailea, feminista, margolaria eta modeloa.
 Cathy Xaudaró, espainiar gimnasta erritmiko ohia eta entrenatzailea.
 1961 -
 Eva Illouz, frantziar-israeldar soziologo eta irakaslea, sentimenduen eta kulturaren soziologian berezitua.
 Isiah Thomas, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia, bere garaiko saskibaloi antolatzaile onenetakoa.
 1963 - Alicia Miyares, espainiar filosofo eta idazle feminista.
 1964 - Lorenzo Staelens, belgikar futbolari ohia.
 1967 - Philipp Kirkorov, bulgariar-armeniar jatorriko errusiar pop abeslaria.
 1968 - Verona Pooth, alemaniar modelo, telebistako izar, ikono komertzial eta negozio emakumea.
 1969 -
 Justine Greening, britainiar politikaria.
 Paulo Jr., brasildar musikaria, Sepultura taldeko baxu-jolea.
 1970 - Halit Ergenç, turkiar aktorea.
 1971 - John Boyne, irlandar idazlea.
 1972 -
 Hiroaki Morishima, japoniar futbolari ohia.
 Juanjo Saez, kataluniar ilustratzailea.
 1975 - Johnny Galecki, estatubatuar aktorea.
 1977 - Robert Conley, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
 1978 - Sandra Hüller, alemaniar aktorea.
 1980 - Luis Scola, argentinar saskibaloi-jokalaria.
 1981 - Kunal Nayyar, indiar jatorriko britainiar aktorea.
 1982 - Kirsten Dunst, estatubatuar aktore, modelo eta abeslaria.
 1985 - Gal Gadot, israeldar aktore eta modeloa.
 1986 -
 Trixie Maristela, filipinar LGBT eskubideen aldeko ekintzaile, aktore eta modelo transgeneroa.
 Elena Rosell, espainiar motoziklismo-pilotua.
 1988 - Ana de Armas, kubatar aktorea.
 1989 - Raúl García Carnero, espainiar futbolaria.
 1990 -
 Rigoberta Bandini, kataluniar bikoizketako aktorea, dramaturga eta pop abeslaria.
 Jonathan Brownlee, britainiar triatleta.
 Maru Díaz, Podemos alderdiko aragoitar politikaria.
 1992 - Marc-André ter Stegen, alemaniar futbolaria.
 1998 - Felipe dos Anjos, brasildar saskibaloi jokalaria.
 1999 - Thomas Gallo, argentinar errugbilaria.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1731 - Pedro Karrera, gipuzkoar arkitektoa (j. 1679).
 1852 - Felipa Gisasola, gipuzkoar marrazkilari, bitxigile eta damaskinatzailea (h. 1939).
 1889 - Estanislao Urkixo Landaluze, arabar enpresaria, Madrilen (j. 1816).
 1890 - Manuel Maria Etxarri, gipuzkoar zirujaua, kapitain karlista eta Karlos Maria Isidro Borboikoaren eta Karlos Luis Borboikoaren zerbitzari eta aholkularia, Austrian (j. 1811).
 1981 - Paco Bienzobas, euskal herritar futbolaria (j. 1909).
 1984 - Lola Rodríguez Aragón, errioxar opera abeslari sopranoa eta musika-irakaslea, Iruñean (j. 1910).
 1991 - Cesareo Gabarain, gipuzkoar apaiza eta musikagilea (j. 1936).
 2001 - Cipriano Agirrezabal, bizkaitar txirrindularia (j. 1922).
 2008 - Henrike Knorr, euskal hizkuntzalaria, idazlea eta euskaltzain osoa (j. 1947).
 2020 - Lurdes Huizi, nafar irakaslea (j. 1958).

Mundua 
 65 - Lukano, latinezko poeta, Seneka filosofoaren iloba (j. 39).
 1305 - Roger de Flor, kataluniar abenturazalea.
 1341 - Joan III.a Bretainiakoa, Bretainiako dukea (j. 1286).
 1632 -
 Sigismundo III.a Vasa, Poloniako eta Suediako erregea (j. 1566).
 Tillyko kondea, belgikarra, Liga Santuaren armadako burua (j. 1559).
 1655 - Eustache Le Sueur, frantziar margolaria (j. 1617).
 1755 - Jean-Baptiste Oudry, frantziar margolaria (j. 1686).
 1795 - Jean-Jacques Barthélemy, frantziar apaiz, antropologo, arkeologo, numismatikari eta idazlea (i. 1716).
 1847 - Karlos Austria-Teschengoa, Austriar armadaren komandantea (j. 1771).
 1865 - Robert FitzRoy, Royal Navyko ofizial ingelesa eta zientzialaria, eguraldiaren iragarpenetan aitzindaria (j. 1805).
 1883 - Édouard Manet, frantziar margolaria (j. 1832).
 1885 - Jens Peter Jacobsen, daniar idazle eta zientzialaria, Danimarkako lehenengo idazle naturalista (j. 1847).
 1887 - Jacob Christian Jacobsen, daniar enpresagizon eta filantropoa (j. 1811).
 1900 - Jean François Bladé, frantziar historialaria (j. 1827).
 1910 - Jean Moréas, frantziar olerkaria (j. 1856).
 1926 - Bessie Coleman, estatubatuar hegazkinlaria, pilotu baimena lortu zuen afro-amerikar jatorriko lehen emakumea (j. 1892).
 1933 - Anna de Noailles, frantziar idazlea (j. 1876).
 1936 -
 Alfred Edward Housman, ingeles aditu klasiko eta olerkaria (h. 1859).
 Carlos José Solórzano, Nikaraguako presidentea (j. 1860).
 1941 - Edwin Stanton Porter, estatubatuar zinema-zuzendaria (j. 1870).
 1943 -
 Otto Jespersen, daniar hizkuntzalaria (j. 1860).
 Beatrice Webb, ingeles soziologo, ekonomilari, sozialista eta gizarte ekintzailea (j. 1858).
 1944 - Paul Poiret, frantziar moda diseinatzailea (j. 1879).
 1945 -
 Adolf Hitler, Der Führer, alemaniar politiko eta diktadorea, Hirugarren Reicheko kantzelerra (j. 1889).
 Eva Braun, Hirugarren Reicheko azkeneko berrogei orduetako Lehen Dama eta Adolf Hitlerren emaztea (j. 1912).
 David Randall-MacIver, ingeles jatorriko estatubatuar arkeologo eta antropologoa (j. 1873).
 1947 - Francesc Cambó, kataluniar politikari kontserbadorea, abokatua eta finantzaria (j. 1876).
 1956 - Alben W. Barkley, AEBetako 35. presidenteordea (j. 1877).
 1961 - Jessie Fauset, afroamerikar editorea, poeta, saiakeragilea eta eleberrigilea (j. 1882).
 1962 - Jameson Adams, britainiar meteorologoa eta Antartikako esploratzailea (j. 1880).
 1963 - Vicente Risco, galiziar politikari eta idazlea (j. 1884).
 1972 - Clara Campoamor, espainiar politikaria, emakumeen eskubideen babeslea eta sufragio unibertsalaren bultzatzailea (j. 1888).
 1974 - Agnes Moorehead, estatubatuar aktorea (j. 1900).
 1981 - María Josefa Cerrato Rodríguez, Espainian albaitaritzako unibertsitate-titulua lortu zuen lehen emakumea (j. 1897).
 1982 - Taisen Deshimaru, japoniar Sōtō Zen maisu budista (j. 1914).
 1983 -
 George Balanchine, errusiar musikagile, dantzari eta koreografoa (j. 1904).
 Muddy Waters, estatubatuar blues musikaria, Chicagoko bluesaren aitatzat hartua (j. 1915).
 1986 - Robert Stevenson, britainiar ekoizle, zinema zuzendari eta gidoilaria (j. 1905).
 1989 - Sergio Leone, italiar gidoilari, ekoizle eta zinema zuzendaria, spaghetti western azpigeneroaren sortzailetzat joa (j. 1929).
 1990 -
 Paul Sears, estatubatuar ekologista (j. 1891).
 Antoine Vitez, frantziar antzezlea, zuzendaria eta idazlea (j. 1930).
 1993 - Waruhiu Itote, Mau Mau matxinadako buruzagietako bat (j. 1922).
 1994 - Roland Ratzenberger, 1 Formulako austriar pilotua, istripu baten ondorioz (j. 1960).
 1998 - Nizar Qabbani, siriar poeta eta diplomatikoa (j. 1923).
 2000 - Poul Hartling, Danimarkako lehen ministroa (j. 1914).
 2006 -
 Jean-François Revel, frantziar kazetari, filosofo eta idazlea (j. 1924).
 Pramoedya Ananta Toer, indonesiar idazlea, herrialde horretako garrantzitsuenetako bat (j. 1925).
 2009 - Venetia Burney, ingeles emakumea, Pluton izena lehen aldiz proposatu zuena, 11 urte zituela (j. 1918).
 2010 - Jordi Estadella, kataluniar kazetari, gastronomo, irrati esatari, telebistako aurkezle eta bikoiztailea (j. 1948).
 2011 -
 Daniel Quillen, estatubatuar matematikaria (j. 1940).
 Ernesto Sabato, argentinar idazle, saiakeragile, fisikari eta pintorea (j. 1911).
 2012 - E. J. Potter, estatubatuar motozikleta diseinatzaile eta lasterkaria (j. 1941).
 2013 - Viviane Forrester, frantziar saiakeragile, eleberrigile, kazetari eta literatur kritikaria (j. 1925).
 2015 - Ben E. King, estatubatuar soul eta abeslaria (j. 1938).
 2016 - Harold Kroto, ingeles kimikaria, 1996ko Kimikako Nobel saria (j. 1939).
 2017 - Ueli Steck, suitzar alpinista, Nuptse mendian (j. 1976).
 2019 -
 Anémone, frantziar aktorea eta zinema zuzendaria (j. 1950).
 Peter Mayhew, ingeles-estatubatuar aktorea, Star Wars film sagan Chewbacca pertsonaiaren antzezlea (j. 1944).
 2020 - Tony Allen, nigeriar musikaria (j. 1940).
 2023 - Ralph Boston, estatubatuar atleta, luzera jauzian espezializatua (j. 1939).

Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Aloña eta Eneritz.

Kanpo estekak 

Apirilaren 29 | Urteko egutegi | Maiatzaren 1