Pipaon

Pipaon Arabako Mendialdeko kuadrillako herria da, Lagran udalerriaren barruan dagoena, Villaverde eta Lagran berarekin batera.

Geografia

Ingurune naturala eta klima 

Toloño mendilerroaren azpian dago kokatuta eta Errezilla, Cervera eta Palomares mendietara igotzeko ohiko abiapuntua da herria. Pipaonetik Jugalez ibaia igarotzen da.

843 metroko garaieran kokaturik dago.

Historia 

XII. mendean sortu zen. Alfontso X.a Gaztelakoak 1254 urtean Trebiñuri foruak eman zizkion agirian Pipaon ere azaltzen da. XIV mendean Sarmiento familiaren jabegoa zen, beranduago Gatzagako kondeena eta ondoren Hijarreko dukeena. XVIII. mendeko ibilbideen gidatan ere aipatzen da.

1977 arte berezko udalerria izan zuen.

Ekonomia

Banaketa administratiboa 

Pipaon, Lagran udalerrian dagoen kontzejuetako bat da.

Demografia 

2022ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, Pipaon herriak 42 biztanle zituen.

2023ko urtarrilaren 1eko Eustateko datuen arabera, 40 biztanle horietatik, 26 gizonezko eta 14 emakumezko ziren. Adin taldeei dagokionez, biztanleriaren %7,5a 0 eta 19 urte bitartean zuen, %45,0a 20 eta 64 urte bitartean zuen eta azkenik %47,5a 65 urte baino gehiago zuen.

Ondasun nabarmenak 

 Gurutzearen goratzearen eliza (XVIII mendekoa)

Garraioa 

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:

Azpiegiturak

Kultura 

 Usatxi Museo Etnografikoa dago, herriko XIX. mende bukaerako eta XX. mende hasierako ohiturak eta bizimoduak erakusten dituena. Plaza nagusian dago eta sarrera doakoa da.
 Irailaren 14an ospatzen dira jaiak Gurutzearen omenez, baita Villaverden ere.
 Jardunaldi etnografikoa: Abuztuaren azken larunbatean bizilagunek XX. mende hasierako bizimodua eta ohiturak erakusten dituzte. Garai horretako jantziak jarri, uzta moztu eta jo, harraskan arropa garbitu, ikatza egiteko ikaztegiak, ogia eta hestebeteak egin, kalamuzko zapatilak egin, koltxoiaren artilea hagaz jo eta abar.
 Egunsentiko kantuak: Urte berri egunean, Erregeen egunean, San Isidrorenean, Andre Mariaren Sortzez Garbiarenean eta Eguberri-egunean antolatzen dituzte batez ere.

Erreferentziak

Bibliografia 

 Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako Mendialdeko kuadrilla
 Lagran
 Urizaharra, Lagran eta Lañuko Komunitatea
 Villaverde

Kanpo estekak 

  Pipaon Auñamendi entziklopedian

Arabako herriak
Arabako lehengo udalerriak
Lagran