1895



Gertaerak

Arte eta kultura

Zientzia eta teknologia

Kirolak 
 Otsailaren 9a - Boleibola William G. Morgan soinketa irakasleak Massachusettsen asmatu zuen.

Jaiotzak

Urtarrila 
 Urtarrilaren 1a - John Edgar Hoover, AEBetako FBIko lehenengo zuzendaria (h. 1972).
 Urtarrilaren 2a - Folke Bernadotte, suediar diplomazialaria (h. 1948).
 Urtarrilaren 6a - Rita Montagnana, italiar politikaria, Italiako Alderdi Komunistaren  buruzagia eta parlamentaria (h. 1979).
 Urtarrilaren 15a - Artturi Ilmari Virtanen, finlandiar biokimikaria, 1945eko Kimikako Nobel Saria (h. 1973).
 Urtarrilaren 21a - Kristobal Balentziaga, getariar jostun eta diseinatzailea, Balenciaga moda-etxearen sortzailea (h. 1972).
 Urtarrilaren 21a - Daniel Chalonge, frantziar astronomo eta astrofisikaria (h. 1977).

Otsaila 
 Otsailaren 2a - Félix Alfaro Fournier, arabar enpresaburu eta politikaria (h. 1989).
 Otsailaren 2a - Wilhelm Giese, alemaniar etnologoa eta hizkuntzalaria (h. 1990).
 Otsailaren 5a - Aída Peláez de Villa Urrutia, kubatar idazle, kazetari, sufragista eta ekintzaile feminista.
 Otsailaren 6a - Babe Ruth, estatubatuar beisbol jokalaria (h. 1948).
 Otsailaren 6a - María Teresa Vera, kubatar kantari, konpositore eta gitarra-jotzailea (h. 1965).
 Otsailaren 8a - Juan Otazua, bizkaitar apaiz trinitarioa (h. 1937).
 Otsailaren 10a - Jazinto Karraskedo, gipuzkoar idazlea (h. 1988).
 Otsailaren 10a - Emilio Novoa, galiziar irrati-telegrafista eta politikaria, Arabako gobernadore zibila (h. 1972).
 Otsailaren 14a - Max Horkheimer, alemaniar filosofoa, teoria kritikoaren sortzailetako bat (h. 1973).
 Otsailaren 18a - Semion Timoxenko, sobietar mariskala (h. 1970).
 Otsailaren 20a - Diego Mazkiaran, Fortuna, bizkaitar toreatzailea (h. 1940).
 Otsailaren 21a - Henrik Dam, daniar biokimikari eta fisiologoa, 1943ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1976).
 Otsailaren 22a - Víctor Raúl Haya de la Torre, perutar politikaria, Herritarren Batasun Iraultzaile Amerikarraren (APRA) sortzailea (h. 1979).
 Otsailaren 24a - Vsievolod Ivanov, errusiar antzerkigilea (h. 1963).
 Otsailaren 24a - Julia Lajos, espainiar aktorea (h. 1963).
 Otsailaren 27a - Mercedes Llopart, kataluniar abeslari liriko sopranoa (h. 1970).
 Otsailaren 28a - Lorenzo Bereziartua, euskal apezpikua, Donostiako elizbarrutiko bigarren apezpikua (h. 1968).
 Otsailaren 28a - Marcel Pagnol, frantziar idazlea (h. 1974).

Martxoa 
 Martxoaren 3a - Matthew Ridgway, estatubatuar militarra (h. 1993).
 Martxoaren 3a - Ragnar Frisch, norvegiar ekonomialari eta estatistikaria, 1969ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1973).
 Martxoaren 13a - Juan Larrea, bizkaitar poeta eta pentsalari abangoardista (h. 1980).
 Martxoaren 16a - Ernest Labrousse, frantziar historialaria, historia ekonomiko eta sozialean espezializatua (h. 1988).
 Martxoaren 16a - Jose Markiegi, euskal idazle eta itzultzailea (h. 1936).
 Martxoaren 23a - Alejandro Goikoetxea, euskal herritar ingeniaria (h. 1984).
 Martxoaren 28a - Ángela Ruiz Robles, leondar irakasle eta asmatzailea, liburu elektronikoaren lehen patentearen jabea (h. 1975).
 Martxoaren 29a - Ernst Jünger, alemaniar eleberrigilea (h. 1998).
 Martxoaren 30a - Jean Giono, frantziar idazlea (h. 1970).
 Martxoaren 31 - Otto Griebel, alemaniar margolaria (h. 1972).

Apirila 
 Apirilaren 1a - Alexander Aitken, zeelandaberritar matematikaria (h. 1967).
 Apirilaren 1a - Luis Morales Oliver, Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendaria (h. 1982).
 Apirilaren 3a - Mario Castelnuovo-Tedesco, italiar musikagile, piano-jotzaile eta idazlea (h. 1968).
 Apirilaren 15a - Corrado Alvaro, italiar idazle eta kazetaria (h. 1956).
 Apirilaren 16a - Ove Nyguist Arup, britainiar ingeniaria (h. 1988).
 Apirilaren 19a - José María Peña, euskal herritar futbolari eta atleta (h. 1988).
 Apirilaren 20a - Henry de Montherlant, frantziar idazlea (h. 1972).
 Apirilaren 23a - Ngaio Marsh, zeelandaberritar idazle eta antzerki zuzendaria (h. 1982).
 Apirilaren 24a - Joseph Putz, frantziar militarra, Bilboko guduan Eusko Gudarosteko 1. dibisioa zuzendu zuena (h. 1945).
 Apirilaren 27a - Toribio Garate, Kantabria II.a , huskako eta palazko bizkaitar pilotaria.
 Apirilaren 29a - Pedro Ispizua, Bermeo eta Bilboko udal arkitektoa (h. 1975).
 Apirilaren 29a - Vladimir Propp, errusiar ipuinen oinarrizko osagaiak analizatu zituen sobietar eruditua (h. 1970).

Maiatza 
 Maiatzaren 1a - Nikolai Jezhov, errusiar polizia sekretu sobietarreko ofiziala (h. 1940).
 Maiatzaren 3a - José Díaz Ramos, espainiar politikari komunista (h. 1942).
 Maiatzaren 4a - René Mayer, Frantziako lehen ministroa (h. 1972).
 Maiatzaren 6a - Rodolfo Valentino, italiar aktorea, zinemako lehenbiziko latindar sex symboltzat joa (h. 1926).
 Maiatzaren 8a - Pilar Castillo Sánchez, galiziar pianista, piano-irakaslea eta konpositorea (h. 1942).
 Maiatzaren 8a - Miguel Jimeno de Lahidalga, arabar margolaria (h. 1977).
 Maiatzaren 9a - Lucian Blaga, errumaniar olerkaria (h. 1961).
 Maiatzaren 11 - Jan Parandowski, poloniar idazlea eta itzultzailea (h. 1978).
 Maiatzaren 11 - William Grant Still, estatubatuar musika konpositore eta zuzendaria (h. 1978).
 Maiatzaren 12a - William Giauque, kanadar-estatubatuar kimikaria, 1949ko Kimikako Nobel Saria (h. 1982).
 Maiatzaren 12a - Jiddu Krishnamurti, filosofo espirituala (h. 1986).
 Maiatzaren 13a - Larisa Reisner, Polonian jaiotako errusiar boltxebikea (h. 1926).
 Maiatzaren 18a - Augusto César Sandino, nikaraguar iraultzailea (h. 1934).
 Maiatzaren 20a - Marcel Bataillon, frantziar historialaria (h. 1977).
 Maiatzaren 20a - Mairin Mitchell, britainiar kazetari eta idazlea (h. 1986).
 Maiatzaren 21a - Lázaro Cárdenas, Mexikoko presidentea (h. 1970).
 Maiatzaren 25a - Dolores Baleztena Ascárate, nafar idazlea eta kazetaria (h. 1989).
 Maiatzaren 26a - Dorothea Lange, estatubatuar argazkilari eta fotokazetaria (h. 1965).
 Maiatzaren 27a - Gabriel Jauregi, arabar idazlea (h. 1945).
 Maiatzaren 30a - Elisa Fernández de la Vega, espainiar medikua eta irakaslea (h. 1933).

Ekaina 
 Ekainaren 1a - Tadeusz Bór-Komorowski, poloniar militar eta politikaria (h. 1966).
 Ekainaren 4a - Dino Grandi, italiar politikari faxista eta diplomazialaria (h. 1988).
 Ekainaren 10a - Hattie McDaniel, estatubatuar aktorea, Oscar saria irabazi zuen arraza beltzeko lehena (h. 1952).
 Ekainaren 11 - Nikolai Bulganin, sobietar politikaria, SESBeko lehen ministroa (h. 1975).
 Ekainaren 24a - Jack Dempsey, estatubatuar boxeolaria (h. 1983).
 Ekainaren 24a - Ángeles Ottein, espainiar sopranoa (h. 1981).

Uztaila 
 Uztailaren 1a - Herminia Arrate, txiletar artista eta margolaria (h. 1941).
 Uztailaren 4a - Massimo Campigli, italiar margolaria (h. 1971).
 Uztailaren 8a - Igor Tamm, errusiar fisikaria, 1958ko Fisikako Nobel Saria (h. 1971).
 Uztailaren 10a - Carl Orff, alemaniar musikagilea (h. 1982).
 Uztailaren 10a - Francisco Sáenz de Tejada, errioxar magistratu eta politikari kontserbadorea, Araba eta Gipuzkoako gobernadore zibila (h. 1966).
 Uztailaren 12a - Buckminster Fuller, estatubatuar diseinatzaile, ingeniari eta asmatzailea (h. 1983).
 Uztailaren 12a - Elena Sorolla, espainiar eskultore eta margolaria (h. 1975).
 Uztailaren 12a - Juan Telleria, gipuzkoar musikagilea (h. 1949).
 Uztailaren 16a - Katia Granoff, ukrainar-frantziar idazle eta arte-merkataria (h. 1989).
 Uztailaren 20a - László Moholy-Nagy, hungariar margolaria eta eskultorea (h. 1946).
 Uztailaren 24a - Robert Graves, ingeles idazlea (h. 1985).

Abuztua 
 Abuztuaren 11 - Egon Pearson, ingeles estatistikaria (h. 1980).
 Abuztuaren 15a - Joaquín Roa, euskal aktorea (h. 1981).
 Abuztuaren 16a - Albert Cohen, suitzar eleberrigilea (h. 1981).
 Abuztuaren 16a - Jacinto Guerrero, espainiar musikagilea (h. 1951).
 Abuztuaren 17a - Caroline Haslett, britainiar ingeniari elektrikaria eta emakumearen eskubideen defendatzailea (h. 1957).
 Abuztuaren 24a - Abdul Rahman Negeri Sembilangoa, Malaysiako lehenbiziko erregea eta Negeri Sembilango 2. monarka (h. 1960).

Iraila 
 Irailaren 3a - François Elitxagarai, euskal arraunlaria.
 Irailaren 14a - Ezequiel Martínez Estrada, argentinar irakasle, idazle, poeta, saiakeragile, literatura kritikoa eta biografoa (h. 1964).
 Irailaren 16a - Karol Rathaus, Estatu Batuetara erbesteratutako aleman-austriar konposatzailea (h. 1954).
 Irailaren 18a - John George Diefenbaker, Kanadako lehen ministroa (h. 1979).
 Irailaren 21a - Juan de la Cierva, espainiar asmatzaile, zientzialari aeronautiko, ingeniari eta hegazkin pilotua (h. 1936).
 Irailaren 22a - Maria Josefa Sansberro Echeverria, Bigarren mundu gerran nazien kontzentrazio eremuan hildako oiartzuar bakarra (h. 1944).
 Irailaren 24a - André Frédéric Cournand, frantziar-estatubatuar sendagile eta fisiologoa, 1956ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1988).
 Irailaren 29a - Harold Hotelling, estatubatuar ekonomialari eta estatistikaria (h. 1973).
 Irailaren 30a - Lewis Milestone, moldaviar-estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1980).

Urria 
 Urriaren 1a - Liaquat Ali Khan, Pakistango aurreneko lehen ministroa (h. 1951).
 Urriaren 2a - Joseph Abeberri, lapurtar politikaria (h. 1944).
 Urriaren 3a - Sergei Esenin, errusiar olerkaria (h. 1925).
 Urriaren 4a - Giovanni Brunero, italiar txirrindularia (h. 1934).
 Urriaren 4a - Buster Keaton, zinema mutu komikoaren zuzendari eta aktore estatubatuar garrantzitsuenetarikoa (h. 1966).
 Urriaren 4a - Richard Sorge, alemaniar kazetari eta sobietar espioia (h. 1944). 
 Urriaren 8a - Juan Perón, Argentinako presidentea eta peronismoaren sortzailea (h. 1974).
 Urriaren 8a - Zog I.a Albaniakoa, Albaniako erregea (h. 1961).
 Urriaren 9a - Félix Lasserre, euskal errugbilaria (h. 1965).
 Urriaren 10a- Wolfram von Richthofen, alemaniar mariskala, Gernikako bonbardaketaren arduradun nagusia (h. 1945).
 Urriaren 13a - Cemal Gürsel, Turkiako presidentea (h. 1966).
 Urriaren 15a - Eduarda Lapa, portugaldar margolaria eta pintura-irakaslea (h. 1976).
 Urriaren 19a - Lewis Mumford, estatubatuar historialari, soziologo, teknologiaren filosofo eta literatura kritikaria (h. 1990).
 Urriaren 22a - Rolf Nevanlinna, finlandiar matematikaria (h. 1980).
 Urriaren 23a - Rafael Gisasola, Begoñés III.a, bizkaitar pilotaria.
 Urriaren 25a - Levi Eshkol, Israelgo lehen ministroa (h. 1969).
 Urriaren 30a - Gerhard Domagk, alemaniar patologo eta bakteriologoa, 1939ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1964).
 Urriaren 30a - Francisco Pagazaurtundua, Pagaza, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1958).
 Urriaren 30a - Dickinson W. Richards, estatubatuar sendagile eta fisiologoa, 1956ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1973).
 Urriaren 30a - Klaudio Sagartzazu, gipuzkoar olerkigilea (h. 1971).
 Urriaren 31 - Basil Liddell Hart, britainiar militar , historialari militarra eta teoriko militarra (h. 1970).

Azaroa 
 Azaroaren 3a - Pierre Richard-Willm, euskal antzezlea (h. 1983).
 Azaroaren 4a - Filomena Baldezate, Bilbon aritutako erizaina eta emagina (h. 1980).
 Azaroaren 12a - Manuel Alonso, euskal tenislaria, 1977an Hall of Famen sartua (h. 1984).
 Azaroaren 15a - Olga Nikolaevna Errusiakoa, Errusiako Dukesa Handia (h. 1918).
 Azaroaren 16a - Paul Hindemith, alemaniar musikagile eta teorikoa (h. 1963).
 Azaroaren 17a - Mikhail Mikhailovitx Bajtin, errusiar literatura-kritikaria (h. 1975).
 Azaroaren 20a - Sallie Martin, Gospelaren Ama, estatubatuar gospel abeslaria (h. 1988).
 Azaroaren 25a - Adrienne Bolland, frantziar hegazkinlaria, Andeetako mendikatea hegazkin bat pilotatzen zeharkatu zuen lehen emakumea (h. 1975).
 Azaroaren 25a - Wilhelm Kempff, alemaniar piano-jotzailea (h. 1991).
 Azaroaren 25a - Anastas Mikoian, sobietar politikari boltxebikea (h. 1978).
 Azaroaren 25a - Ludvík Svoboda, Txekoslovakiako presidentea (h. 1979).
 Azaroaren 28a - Juan Artola, euskal herritar futbolaria (h. 1937).
 Azaroaren 29a - William Tubman, Liberiako 19. presidentea (h. 1971).

Azaroa 
 Abenduaren 3a - Anna Freud, austriar-ingeles psikoanalista, haur psikologiaren arloan egindako lanagatik ezaguna (h. 1982).
 Abenduaren 4a - Fung Yu-Lan, Txinako XX. mendeko filosofo garrantzitsuena (h. 1990).
 Abenduaren 5a - Mamerto Urriolagoitia, Boliviako 43. presidentea (h. 1974).
 Abenduaren 7a - Elvira Iñurrieta, bizkaitar emagina, Elorrion 2400 ume baino gehiagori lagundu ziena jaiotzen (h. 1980).
 Abenduaren 7a - Milton Margai, Sierra Leonako aurreneko lehen ministroa (h. 1964).
 Abenduaren 9a - Whina Cooper, zeelandaberritar irakasle, historialari eta ekintzailea (h. 1994).
 Abenduaren 9a - Dolores Ibarruri, La Pasionaria, bizkaitar politikari komunista (h. 1989).
 Abenduaren 9a - Clement Jauregiberri, zuberoar Jauregiberritarra, Bigarren Mundu Gerran alemaniarren kontrako erresistentzian aritua (h. 1965).
 Abenduaren 9a - Conchita Supervía, kataluniar mezzosoprano lirikoa (h. 1936).
 Abenduaren 10a - Julián Olivares, III. Murrietako markesa, gipuzkoar militar eta eskrimalaria, sablean aditua (h. 1977).
 Abenduaren 13a - Lucía Sánchez Saornil, espainiar olerkari ultraista, militante anarkista eta humanista integrala (h. 1970).
 Abenduaren 14a - Eugène Grindel Eluard (Paul Eluard), frantziar olerkaria (h. 1952).
 Abenduaren 14a - Jurgi VI.a Erresuma Batukoa, Erresuma Batua eta Britainiar Jabegoen erregea (h. 1952).
 Abenduaren 18a - Karmele Saint-Martin, euskal herritar idazlea (h. 1989).
 Abenduaren 20a - Susanne Langer, estatubatuar filosofo, idazle eta hezitzailea (h. 1985).
 Abenduaren 24a - Marguerite Williams, estatubatuar geologoa, AEBn geologian doktoretza bat lortu zuen lehen afroestatubatuarra (h. 1991).
 Abenduaren 25a - Eugenia Idoiaga, La Partera, bizkaitar emagina (h. 1989).
 Abenduaren 30a - José Bergamín, espainiar idazle, saiogile, poeta eta dramaturgoa (h. 1983).

Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
 Eduardo Aizpun, nafar epaile eta futbolaria (h. 1974).
 Félix Valdés, bizkaintar enpresaburua, bankaria eta arte-bildumagilea (h. 1976).
 Jean Fourcade, lapurtar militarra eta historialaria (h. 1973).
 Jose Luis Goioaga, euskal herritar politikaria, Bizkaiko Foru Aldundiaren presidentea (h. 1968).
 Manuel Suárez de Begoña, bizkaitar futbolaria (h. 1936).
 Teófilo Mingueza, arabar asmatzaile, argazkilari eta zinema zuzendaria (h. 1980).
 Jimena Fernández de la Vega, galiziar mediku, genetista eta irakaslea (h. 1984).
 Paul Arrighi, korsikar idazle eta historialaria (h. 1975).
 Abdullah Al-Salim Al-Sabah, Kuwaiteko emirra (h. 1965).

Heriotzak

Urtarriletik ekainera 
 Urtarrilaren 3a - Mitxel Elizanburu, Inozentzio anaia, lapurtar apaiza eta euskal idazlea (j. 1826).
 Urtarrilaren 4a - Manuel Pavía Rodríguez de Alburquerque, estatu-kolpe baten bidez Espainiako Lehen Errepublika bukatu zuen jenerala (j. 1827).
 Urtarrilaren 15a - Charlotte Guest, ingeles aristokrata, itzultzaile eta enpresaburua, Galesezko literaturaren eta hizkuntzaren ikertzaile nabarmenetakoa (j. 1812).
 Urtarrilaren 16a - Juan Jose Telleria Aiesta, beasaindar musikagilea (j. 1857).
 Urtarrilaren 26a - Arthur Cayley, ingeles matematikaria (j. 1821).
 Otsailaren 3a - Manuel Gutiérrez Nájera, mexikar olerkaria (j. 1859).
 Otsailaren 20a - Frederick Douglass, estatubatuar idazlea (j. ).
 Martxoaren 2a - Ismail Paxa, Egiptoko kedivea (j. 1830).
 Martxoaren 2a - Berthe Morisot, frantziar margolaria (j. 1841).
 Martxoaren 5a - Nikolai Leskov, errusiar idazlea (j. 1831).
 Martxoaren 5a - Henry Rawlinson, ingeles militarra eta arkeologoa (j. 1810).
 Martxoaren 6a - Camilla Collett, norvegiar eleberrigile feminista (j. 1813).
 Martxoaren 9a - Leopold von Sacher-Masoch, austriar alemanezko idazlea (j. 1836).
 Maiatzaren 19a - José Martí, Kubaren askatasunaren aldeko borrokalari eta olerkaria (j. 1853).
 Maiatzaren 21a - Franz von Suppé, austriar musikagilea (j. 1819).
 Maiatzaren 22a - Isaac Peral, espainiar zientzalari eta militarra (j. 1851).
 Maiatzaren 23a - Franz Ernst Neumann, alemaniar mineralogo eta fisikaria (j. 1798).
 Ekainaren 11 - Daniel Kirkwood, estatubatuar astronomoa (j. 1814).
 Ekainaren 13a - Manuel Ruiz Zorrilla, espainiar politikaria (j. 1833).
 Ekainaren 27a - Sophie Adlersparre, XIX. mendeko Suediako emakumeen eskubide mugimenduaren sortzaileetako bat (j. 1823).
 Ekainaren 29a - Thomas Henry Huxley, ingeles naturalista (j. 1825).

Uztailetik abendura 
 Uztailaren 2a - Mykhailo Drahomanov, ukrainar idazlea eta politikaria (j. 1841).
 Uztailaren 3a - Leopold Blaschka, alemaniar eskultorea, beiraz egindako itsas animaliengatik eta Harvard Unibertsitateko loreen beirazko eskulturengatik ezaguna (j. 1822).
 Uztailaren 28a - Jan Kappeyne van de Coppello, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1822).
 Uztailaren 28a - Jean Alexandre LeMat, frantziar medikua, LeMat errebolberraren asmatzailea (j. 1821).
 Abuztuaren 5a - Thure Brandt, suediar fisioterapeuta eta militarra (j. 1819).
 Abuztuaren 5a - Friedrich Engels, alemaniar filosofialari eta iraultzailea (j. 1820).
 Abuztuaren 29a - Francisco Navarro Villoslada, nafar idazlea (j. 1818).
 Irailaren 8a - Adam Opel, alemaniar ingeniaria, Opel auto lantegiaren sortzailea (j. 1837).
 Irailaren 17a - Sigismundo Felix Feliński, Varsoviako artzapezpikua (j. 1822).
 Irailaren 21 - Silvestro Lega, italiar margolaria, Macchiaioli taldeko kidea (j. 1826).
 Irailaren 21a - Viktor Rydberg, suediar idazle eta filosofoa (j. 1828).
 Irailaren 28a - Louis Pasteur, frantziar mikrobiologoa (j. 1822).
 Irailaren 28a - Pálné Veres, hungariar irakasle eta feminista (j. 1815).
 Urriaren 2a - Juan Jose Alkain, gipuzkoar bertsolaria (j. 1829).
 Urriaren 22a - Daniel Owen, galestar eleberrigilea (j. 1836).
 Azaroaren 8a - Miguel Astrain, nafar instrumentista, musikagile eta musika irakaslea (j. 1850).
 Azaroaren 27a - Alexandre Dumas (semea), frantziar idazlea (j. 1824).

Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
 Giuseppe Prinzi, italiar eskultorea (j. 1825).
 Ignacio Bauer, Espainian aritu zen banku agentea (j. 1828).

Kanpo estekak