Moroak gara behelaino artean?

Moroak gara behelaino artean? Joseba Sarrionandia idazle bizkaitarrak idatzitako saiakera liburua da, 2010an Pamielak argitaratua. 2011an (ISBN: 978-84-76816561), polemikaren zurrunbiloan, Euskadi Saria jaso zuen.

Ziur aski Sarrionaindiak argitaratutako saiakera garatuena, ikerketa sakon baten ondorioz. Liburuaren tamainak argi eta garbi erakusten du hau: 709 orrialde, 33 kapitulu eta 1387 ohar ditu. Lan benetan erraldoia dokumentazioan zein iritzi inguruan. Hori ikusita ez da harritzekoa hasieran egileak liburu hori idazteko "sei edo zazpi urteko zeregina" izan dela aipatzen duenean.

Izenburua 
Liburuaren izenburua Sarrionaindiak 1909an Migel Unamunokoak idatzitako poema arraro batetik hartu du. Bertan, "euskaldunak eta arrifiak konparatzen ditu, euskaldunak moro desterrutzat aurkeztuz":

Moroak gara behelaino artean?
Arrifi herbesteratuak?
Uhinaren iskanbilak itsabeheran
atzean utzitako apar jadanik lehortua?

Eta hori izango liburu osoaren leitmotiv bat, amazigera eta euskararen arteko loturak, antzekotasunak, desberdintasunak...

Liburuaren xedea 
Edukieraren ikuspuntutik, oso liburu konplexua da. Sarrionandiaren hitzetan, "botereari eta giza askatasun debekatuari buruzko erreflexioa da liburua hasieratik amaierara lotzen duen haria". Hausnarketa hori amazig eta euskaldun herriekin lotzen da zuzenean.

Liburuaren egitura 
Liburua bi bloke handietan antolatuta dago: batetik, testu jarraian; bestetik, ohar korpus aberatsa. Biak ala biak lotuta badaude ere, baita irakurtzeko bide desberdinen moduan uler daitezke halaber. Zentzu horretan, oharrak interesgarriak dira eta, sarritan, ezusteko bideetatik abiatzen dira.

Testu jarraian, bestetik, kapituluek atala izena daramate, modu batez erakusten duten sakontasuna adieraziz. Atal bakoitza berezko saiakera gisan uler daiteke, gai zehatz baten inguruan eraikita. 33 kapitulu horiek bi gai dituzte ardatz:
 lehen 26etan, amazig herria da protagonista nagusia, haren jatorria, historia, kultura, hizkuntza...
 azken zazpi kapituluetan, ordea, Euskal Herriak hartzen du protagonismoa, modu batez amazigera herriarekin ikasitako lezioa hemen aplikatuz eta hortik berezko ausnarketa sortuz.

Orobat, testuarekin batera datozen argazkiak aipatzekoak dira: batzuk oso gordinak dira.

Pedro Hilarion Sarrionandia (1865-1914) 
Egileak amazigen eta euskaldunen arteko lehenengo lotura abade frantziskotar horren bitartez egiten du. Abate hori amazigeraren ikerle goiztiarra izan zen eta hizkuntza horren gramatika 1905ean argitaratu zuen. Gramatika hori urte askotako lanaren ondorioa izan zen, hizkuntza bertatik bertara ezagutuz. Gramatika hori paratzeko, lehendabizi gaztelaniaren alfabetoaren moldaketa egin zuen, amazigeraren ortografia sortzeko.

Liburuaren gai batzuk 
 Amazig herriak Afrikako iparraldean.
 Amazigen jatorria eta zabaltze historikoa.
 Afrikako iparraldearen kolonizazioa.
 Afrikako Gerran emandako basakeriak.
 Espainia eta Frantziako papera kolonizazio prozesu horretan.
 Marokoko gerra
 Annualeko gudua eta hondamendia
 Afrikako gerra eredua Espainiako Gerra Zibilan.
 Euskara eta amazig arteko antzekotasunak.
 Politikaren papera, borondatea eta nazioa.

Ikus, gainera 
 Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
 Pedro Hilarion Sarrionandia
 Jose Maria Lertxundi

Erreferentziak

Bibliografia 
 Azurmendi, J. 2015: "Sarrionandia: nazioaren kontzeptua behelaino artean", Jakin, 207: 11-65
 Mixel Etcheverry: "Joseba Sarrionandia: "Zalantzan ipini nahi dut normalizazioaren ideia". Lasarte: Argia, 2010eko abenduaren 26a, 21-25 or.

Kanpo estekak 
 Liburuaren aipamena "Pamiela"ren webgunean
 Kritiken hemeroteka.
 Liburuari buruzko elkarrizketa idazlearekin.
 Euskadi Sariaren inguruko polemikaz.

2010eko liburuak
Euskarazko saiakerak
Joseba Sarrionandiaren saiakerak
Espainia-Maroko Gerra
Rifeko Gerra