Krokodilo

Krokodiloak Crocodylidae familiako narrastiak dira. Eguneroko hizkuntzan, Crocodilia ordena osoko espezieak izendatzeko ere erabiltzen da, kaimanak eta aligatorrak barne. Eta batzuetan Crocodylomorpha goiordena osokoak izendatzeko, historiaurreko espezieak barne.

Crocodylidae familiako espezieak narrasti urtar handiak dira, tropikoetan bizi direnak Afrikan, Asian, Ameriketan eta Australian. Batez ere ur gezako ingurunetan bizi dira, hala nola ibai, aintzira eta hezeguneetan, eta batzuetan ur gazikarako inguruetan.

Lehen aldiz Eozenoan agertu ziren, duela 55 miloi urte inguru.

Izena 
Krokodilo hitza antzinako grezieratik dator,  (krokodilos), "musker", batez ere Niloko krokodiloa izendatzeko esapidean erabilia: krokódilos ho potamós, "(Nilo) ibaiko muskerra".

Elikadura 
Oro har ornodunez elikatzen dira, hala nola arrainez, narrastiz eta ugaztunez, eta espeziearen arabera batzuetan ornogabeez, hala nola moluskuz eta oskoldunez.

Ezaugarriak 

Krokodiloak narrastien taldekoak dira, muskerren oso antzekoak, bere tamaina handikoak. Bizkarrean, lepotik isatseraino, plakaz osatutako geruza daukate, handiagoak diren harrapariak usatzeko. Indar handia dute, gorputzaren pisua hiru aldiz arrastatu baitezakete. Krokodiloen tamaina txikietan 1,5 metro luze eta handiek 7,5 metro izan ahal daitezke.

Australian eta Asian dauden krokodiloak munduko handienak dira eta Amerikan eta Afrikan dauden krokodiloak txikienak.

Ugalketa 

Krokodiloak ugalketa sexuala dute. Ugaldu baino lehenago, hostoekin eta lurrarekin habia egiten dute uretatik hurbil eta ugaldu ondoren arrautzak jartzen dituzte bertan. Ez dituzte arrautzak berotzen, baina bai zaintzen. Arrautzak hostoen beroarekin berotzen dira eta horrela kumea jaioko dela ziurtatzen da. Emeak ez dira kumeetatik urrun egoten, suge eta bestelako arrautza-jaleetatik babesteko.

Krokodiloak eta gizakia 

Krokodiloen azala bere gorputzetik zatirik garestiena da, botak, diru-zorroak eta Australian oso ezagunak eta erabiliak diren kapelak egiteko. Azalaren prezioa aldakorra da kolorearen arabera, azala geroz eta ilunagoa eta berdeagoa izan geroz eta garestiagoa izan daiteke, hori baita krokodilo heldu baten kolorea.

Taxonomia 
Crocodylidae familia bi azpifamiliatan banatua dago, horietako bat desagertua, eta hainbat generotan azpibanatua, horietako batzuk desagertuak ere:
 Mekosuchinae azpifamilia †
 Crocodylinae azpifamilia
Euthecodon generoa †
Voay generoa †
Osteolaemus generoa
Osteolaemus tetraspis
Crocodylus generoa
Crocodylus acutus 
Crocodylus cataphractus 
Crocodylus intermedius 
Crocodylus johnstoni
Crocodylus mindorensis
Crocodylus moreletii 
Crocodylus niloticus
Crocodylus novaeguineae
Crocodylus palustris
Crocodylus porosus 
Crocodylus rhombiferCrocodylus siamensis Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Aligatore
 Krokodiloa ohe azpian''

Antzinako Egipto 
 Sobek - krokodilo jainkoa
 Krokodilopolis

Kanpo estekak