Bariain

Bariain Orbaibarrako Oloritz udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak bariaindarrak dira.

Izena 
Bariain beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Bariáin

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Barieyn (1268)
 Variayn (1268)
 Bariayn (1366)
 Barain (1534)
 Bariain (1802)
 Bariain (1945)
 Bariain (1990)

Geografia 
Bariain Erdialdea eskualdean dago, Orbaibar ibarrean eta Oloritz udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Oloritz udalerria Nafarroa erdialdean dago Erriberriko merindadean eta Nafarroako hiriburutik 24 kilometrora.

Klima eta landaredia 
Altuera eta kokapenaren arabera aldaketak dauden arren, udalerriaren batez besteko balioak honakoak dira: Tenperatura 8 eta 13 gradu bitartekoa, prezipitazioa 600 eta 1.000mm bitartekoa, eta egun euritsuak 90 inguru. Udak nahiko lehorrak izaten dira, eta neguak euritsu eta hotzak, batez ere iparraldeko zierzo haizeak jotzen duenean. Klima, oro har, mediterraneoa edo azpimediterraneo kontinental motakoa da.

Udalerriko baso bakanetan, birlandaturiko pinuak, haritzak eta arteak daude, eta horrez gain, nahiko ondo kontserbatu diren 23 hektarea pago.

Estazio meteorologikoa 
Oloritzen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Barasoain pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 524 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Tibalt II.a Nafarroakoa erregeak kaloñako bizilagunak askatu zituen ustekabeko hilketengatik 1264. urtean. 1435ean, Juan Rombalek, Karlos III.a Nafarroakoaren dontzeilak, Bertran Labetzi eta haren emazte Elvira Azkoieni saldu zien lekua, bere petxa eta errenta guztiekin. Joan II.ak eragozpenak jarri zizkion jaurerriari, baina erretiratu egin zuen, Labetzek eta emazteak betiko gozatu behar zutela adieraziz.

Orbaibarrena izan zen, nahiz eta Bariainek berezitasun administratiboak izan zituen Erregimen Zaharrean, XIX. mendearen hasierara arte, jaurerria zelako. 1802an Aianzko kondearena zen, 1801etik elizako agintariekin auzitan zebilena, parrokiako abade karguari buruzko patronatu eskubidea zuela baieztatzen zuelako. Jurisdikzio zibila Iruñeko merkatuko alkateari zegokion. Orduan 1802an hiru etxe zituen 31 arimarekin. Geroago, Orbaibar administratiboki banatu zenean, Oloritz udaletxean geratu zen Bariain. XX. mendean, bizilagun gehienek Aianzko kondearen kolono izaten jarraitzen zuten.

Demografia 
 biztanle zituen Bariainek.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Oloritz udalerria sailkatu zituen, Orbaibarreko hainbat herriekin, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.

Koldo Zuazok, 2010ean, Oloritz udalerria ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Oloritz eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %6,10k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 6,22k eta 2018n % 9,60k.

Ondasun nabarmenak 
 Santa Barbara eliza, XIII. mendean eraikitako krisitiau eliza, erromaniko estiloan.

Oharrak

Erreferentziak 

 Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. .

Ikus, gainera 
 Oloritz
 Orbaibar
 Erdialdea
 Erriberriko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Olorizko lekuak