Arteria

Arteria () odola bihotzetik gorputzaren gainerako ataletara eramaten duen odol-hodia da. Zirkulazio-aparatuaren zati dira arteriak, eta haien gaixotasun batzuk oso ezagunak dira: arteriosklerosia, enbolia, tronbosia, etab.

Iparraldean, batez ere, arteriei talkazain edo zain handi izenak eman izan zaizkie.

Anatomia 
Arteriak organo luzeak dira, tutu edo hodi itxurakoa eta hiru geruzek osatua: barnekoa (endoteliala), erdikoa (giharrezkoa) eta kanpokoa (konjuntiboa). Azken horretan bukatzen dira arteriaren elikadura hodiak eta zentzumen nerbioen buruak. Arteria batzuek euren izena dute: hala, karotida bikoitza da eta burmuinetara eramaten du odola; aorta bihotzaren ezkerreko barrunbean sortzen da eta gorputzeko handiena da. Gainerako arteriak, zeri dagozkion haren arabera izendatzen dira; esate baterako, sabel arteria: odola urdailera eta sabelaldeko beste organoetara eramaten duena; arteria koronarioak: bihotzaren berezko arteriak; giltzurrun arteriak: odola giltzurrunetara eramaten dutenak; arteria subklabioak: bi dira eta enbor brakeozefalikotik eta arku aortikotik abiatu eta leporantz bideratzen dira.

Burua eta lepoa 
 Arteria subklabioa.
 Karotidak: komuna, barrukoa eta kanpokoa.

Goiko gorputz adarrak 
 Arteria erradiala.
 Arteria kubitala.
 Besapeko arteria.
 Humeroko arteria.

Toraxa 
 Arteria koronarioak.
 Biriketako arteriak.
 Saihetsarteko arteriak.
 Toraxeko aorta.

Abdomena 
 Abdomeneko aorta.
 Giltzurrunetako arteriak.
 Mesenterioko arteriak.

Pelbisa 
 Arteria iliakoak.

Beheko gorputz adarrak 
 Arteria femorala.
 Arteria popliteoa.

Fisiologia 
Arteriek zeregin bat baino gehiago dituzte zirkulazio nagusian eta txikian. Zirkulazio nagusian odol arteriala (oxigenoduna) garraiatzen dute; aortaren albo adarrak dira. Horretarako, bihotzaren taupadek ahalbidetzen dute biriketan garbitutako odol hori organo guztietara ailegatzea. Zirkulazio txikian odol benosoa eramaten dute bihotzetik biriketara, han oxigenoa har dezan; birika arteriaren adarrak dira.

Lotutako gaixotasunak 
 Aneurismak.
 Arteriosklerosia.
 Hipertentsio arteriala.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Presio arteriala
 Arteriadar

Kanpo estekak 

 
Angiologia