Geretz

Geretz (eguesibarreraz: Geretze) Urraulbeiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak gereztarrak (eguesibarreraz: geretzearrak) dira.

Izena 
Geretz edo Geretze toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Guerez (1097)
 Gereci (1104)
 Gueretz (1198)
 Geretz (1243)
 Guereç (1250)
 Gueres (1306)
 Guerez (1366)
 Grez (1534)
 Griz (1587)
 Grez o Guerez (1802)
 Geretz (1990)

Geografia 
Geretz Urraulbeiti ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Urraulbeiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Artiedan dago. Erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

Klima 
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Leireko monasterioak 1129an eskuratu zituen lursailak; orduan, Fabian eta Sebastian Santuei sagaratutako tokiko eliza aipatzen da. 1427an, bertako nekazariek bi kahiz eta erdi gariz osatutako urteko petxa zor zioten Orreagako Santa Mariari. XIX. mendearen lehen erdira arte Urraulbeiti ibarrak izendatutako diputatuek gobernatzen zuten, etxeen artean txandaka tokiak izendatutako errejidoreekin. 1850ean, bideak bertakoak baino ez ziren, eta ibarreko zerbitzariak eramaten eta ekartzen zuen posta.

Demografia 
 biztanle zituen Geretz.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulbeiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulbeiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

Ondasun nabarmenak 
 Sebastian eta Kiteria Saintuen eliza, XIII. mendeko kristiau eliza, erromaniko-gotiko estiloan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Urraulbeiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Urraulbeitiko lekuak