Dogon (herria)

Dogonak Mendebaldeko Afrikan dagoen Maliko etnia bateko kideak dira. Guztira 300.000 direla kalkulatu da. Bandiagarako Amildegietatik Niger ibaiaren bihurgunearen hego-mendebalderaino hedatzen den lurraldean bizi dira, baina batzuk Burkina Fasoren iparraldean daude. Dogonak, batez ere, artatxiki nekazariak eta errementariak dira. Ospetsuak dira beren eskultura eta kosmogoniagatik.

Dogon hizkuntzaz hitz egiten dute, zenbait dialektotan banatuta. Hizkuntza sekretu bat ere badute, sigi so delakoa, Maskaren Elkarteko kideek bakarrik erabil dezaketena. Dogonek lotura dute bozo etniarekin txantxaren ahaidetasuna edo Sanankuya izeneko gizarte ohituraren bidez. Dogonek eta bozoek elkarri trufa egiten diote baina, era berean, elkarri laguntzera beharturik daude.

Dogonen mitologia, eta ufologia modernoa 
Ufologia sasi zientzia hedatu-hedatuan diharduten hainbatek honako hau diote, Marcel Griaule antropologoaren lanean oinarriturik:

Besteak beste, esplikatzen dute ezagutza horiek estralurtar izakiek eman zizkietela.

Zientzialariek diote istorio hori guztia engainua besterik ez dela. Robert Todd Carrollek adierazi du Sirius izar sistemari buruzko jakintzen iturririk probableena gaur egungo lurtar iturriak direla, eta dogon etniako kide interesatuei eman zietela; eta aurreiritziz jokatzen duten zenbait afrikar aditu sinesberak mito berriak asmatu dituztela. James Obergekk ere gogor kritikatu du dogonek beren jakintza estralurtarrengandik jaso duten ideia; aitzitik, aipatu du dogonek harreman handia izan dutela Mendebaldeko Europako esploratzaile, bidaiari eta misiolariekin, bai eta Frantziako Armadako kideekin ere; izan ere, hainbat dogon Frantziako Armadan aritu ziren, Bigarren Mundu Gerran. Noah Broschek, Sirius Matters bere liburuan, adierazi du dogonek izango zutela harremanik, 1893an, dogonen lurraldean bost asteko espedizioa egin zuten astronomoekin. Astronomoak 1893ko apirilaren 16ko eguzki eklipsea aztertzera joanak ziren. Obergek, orobat, nabarmendu du dogonen mitoek badituztela hainbat eta hainbat akats, hala nola Jupiterren ilargi kopuruarena, Saturno eguzkitik urrunen dagoen planeta izatearena, eta Saturno planeta eraztundun bakarra izatearena.

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 "Dogon herria izarrei begira", Juan Luis Mugertzaren artikulua, 2021/02/09.

Dogon
Maliko etniak
Nigerko etniak
Erlijio jazarkundea