Zerio (elementua)

Zerioa elementu kimiko bat da, Ce ikurra eta 58 zenbaki atomikoa dituena.

Ezaugarri nagusiak 

Lantanidoen taldeko metal zilarkara distiratsua da. Burdinaren antzekoa da kolorez eta lustrez, baina biguna, xaflakorra eta harikorra da. Zerioak elementu ez-erradioaktibo guztien arteko likido-tarterik luzeena dauka, 2.648 °C (795 °C-etik 3.443 °C-era). 797 °C-an urtzen da.

Nahiz eta zerioa lur arraroen multzoko elementu kimikoa izan, izatez beruna baino arruntagoa da. Kantitate handi samarretan aurki daiteke Lurrazalean (68 ppm). Lur arraroen hainbat aleaziotan erabiltzen da.

Erreaktibitate handia du: lur arraroen artean, europioa soilik da erreaktiboagoa. Azkar ugertzen da airearekin kontaktuan. Disoluzio alkalinoek eta azido diluitu zein kontzentratuek berehala erasaten diote. Zerioa astiro oxidatzen da ur hotzetan eta azkar ur berotan. Egoera puruan suak har dezake urratzen bada.

Zerio(IV) gatzak laranja gorrixkak edo horixkak izan ohi dira, eta zerio(III) gatzak zuriak edo gardenak. Bi oxidazio-egoerok indartsu xurgatzen dute argi ultramorea. Zerio(III) betaurreko gardenak egiteko erabil daiteke, argi ultramorea ia erabat xurgatzen baitu.

Lur arraroen nahasteetan oso erraz antzematen da test kualitatibo baten bidez: lantanidoen ur-disoluzio bati amoniakoa eta hidrogeno peroxidoa eransten bazaio, kolore marroi ilun berezia hartzen du zerioa badauka.

Lur arraroetako metalik ugariena da. Gadolinita, zerita eta monazita meetan agertzen da eta kloruroaren elektrolisi bidez lor daiteke.

Historia 

1803an aurkitu zuten Berzelius eta Hisingerrek, alde batetik, eta Klaprothek, bestetik.

Erabilera 

Gauza askotarako erabiltzen da; beiragintzan, optika industrian, kimikan, argazkigintzan eta metalurgian, besteak beste.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Elementu kimikoak