Apirilaren 22

Apirilaren 22a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamabigarren eguna da, 113garrena bisurteetan. 253 egun falta dira urtea amaitzeko.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1975 - ETAk Jose Ramon Moran Gonzalez poliziako inspektorea hil zuen Getxon.
 2006 - Ustezko kale borroka erasoaldia Barañainen UPN alderdiko zinegotzi baten negozioaren aurka. ETAren su-etenetik lehen kale borroka erasoa izan zen.
 2008 - Apirilaren 18an Oiartzualdean hasitako Segiren aurkako polizia operazioari jarraikiz, bi gazte gehiago atxilotu zituen Espainiako Poliziak Errenterian. Hiru egunez inkomunikatuta eduki ostean, epaileak libre utzi zituen. Atxilotuek tratu txarrak salatu zituzten.

Mundua 
 2009 - ANCko Jacob Zumak irabazi zituen Hegoafrikako hauteskundeak.

Arte eta kultura

Euskal Herria 
 1998 - Jorge Oteiza eta Donostiako Orfeoiak Euskaldun Unibertsala Saria jaso zuten.

Mundua 
 1962 - John Ford estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta John Wayne, James Stewart, Vera Miles eta Lee Marvin aktoreek antzeztutako The Man Who Shot Liberty Valance filma estreinatu zen.
 2006 - Spencer Tunick argazkilariak ehundaka pertsona bildu zituen Donostiako Kursaalen, biluzik argazki bat egiteko.

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua

Kirolak

Euskal Herria 
 2012 - Ordizia Rugby Elkarteak euskal errugbi taldeak Club de Rugby El Salvadorri Palencian jokatutako Espainiako errugbiko errege koparen finalean 30-27 irabazi zion.

Mundua

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1518 - Antonio I.a Nafarroakoa, Nafarroako errege ezkontidea (h. 1562).
 1820 - Sotero Manteli, arabar erdal idazlea eta inprimatzailea (h. 1885).
 1863 - Ramón Barea Mendizabal, gipuzkoar asmatzailea, pedalontziaren asmatzailea (h. 1933).
 1915 - Jose Maria Arizmendiarrieta, Mondragon Corporacion Cooperativa kooperatibaren sortzailea (h. 1976).
 1921 - Venancio Perez, Venancio, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria (h. 1994).
 1922 - Ambrosio Etxebarria, bizkaitar apaiza, Barbastroko apezpikua (h. 2010).
 1924 - Ramiro Larrañaga, gipuzkoar grabatzailea, idazlea eta armetan aditua (h. 2005).
 1927 - Jose Iribarren Zugasti, nafar apaiza, idazlea, margolaria eta poeta (h. 2000).
 1944 - 
 Elias Pierola, Pierola II.a, nafar pilotari ohia.
 Mari Tere Alberdi, bizkaitar tabernaria, sukaldaria, aktorea eta ekintzailea.
 1946 - Gregorio López Irasuegi, bizkaitar politikari eta ETAkidea (h. 1988).
 1948 - María José Fernández Agerri, nafar politikaria.
 1955 - Pakito Arriaran, gipuzkoar ETAkidea eta FMLNren aldeko gerrillaria (h. 1984).
 1959 - Rufi Etxeberria, gipuzkoar politikaria.
 1960 - Marisol Ortiz de Zarate, arabar eleberrigilea.
 1966 - Rosa Ramos, nafar soziolinguista eta euskaltzain urgazlea.
 1967 - Juan Carlos Unzue, nafar futbol atezain ohia eta entrenatzailea.
 1968 -
 Mikel Unanue, gipuzkoar esku huskako pilotari ohia.
 Azu Muguruza, donostiar saskibaloi entrenatzailea, emakumeen saskibaloi ligako lehen entrenatzaile profesionaletako bat.
 1969 - Gregorio Vicente, bizkaitar piraguista ohia, ur lasaietako kayaken aritua.
 1970 - Felix Urkola, gipuzkoar politikaria, Lazkaoko alkatea.
 1971 - Aitziber Arnaiz Garmendia, gipuzkoar euskara-teknikaria eta euskaltzalea.
 1977 - Eneko Acero, bizkaitar surflaria.
 1978 - Jagoba Arrasate, bizkaitar futbolari ohia eta entrenatzailea.
 1983 - Ainhoa Garai, gipuzkoar aktorea.
 1986 - Kattalin Ansorena, Mirri junior, donostiar pailazoa.
 1987 - Maialen Hegi-Luku, lapurtar idazle eta itzultzailea.
 1988 - Aintzane Encinas, gipuzkoar futbolaria.
 1990 - Pello Reparaz, nafar musikaria, konpositorea eta ekoizlea.
 1991 - Joseba Ezkurdia, nafar pilotaria.
 2000 - Asier Martínez, nafar atleta, 110 metroko hesi-lasterketetan aditua.

Mundua 
 1451 - Elisabet I.a Gaztelakoa, Gaztelako erregina (h. 1504).
 1610 - Alexandro VIII.a, Aita Santua (h. 1691).
 1638 - Carlo Fontana, italiar arkitekto, dekoratzaile eta eskultorea (h. 1714).
 1640 - Mariana Alcoforado, portugaldar erlijioso eta idazlea (h. 1723).
 1658 - Giuseppe Torelli, italiar musikagilea eta biolin-jotzailea (h. 1709).
 1707 - Henry Fielding, ingeles eleberrigile, kazetari, dramagile eta poeta (h. 1754).
 1724 - Immanuel Kant, prusiar filosofoa eta zientzialaria (h.1804).
 1758 - Francisco Javier Castaños, Donostia suntsitzeko eta donostiarrak hiltzeko agindua eman zuen Espainiako Armadako jenerala (h. 1852).
 1766 - Madame Staël, frantziar idazlea (h. 1817).
 1781 - José Madrazo y Agudo, espainiar margolaria (h. 1859).
 1816 - Charles-Denis Bourbaki, frantziar jenerala (h. 1897).
 1830 - Emily Davies, ingeles feminista, sufragista eta emakumeek unibertsitatean sartzeko eskubidearen defendatzailea (h. 1921).
 1852 - Gilen IV.a Luxenburgokoa, Luxenburgoko duke-handia (h. 1912).
 1854 - Henri La Fontaine, belgikar abokatua, 1913ko Bakearen Nobel Saria (h. 1943).
 1858 - Ethel Smyth, ingeles konpositorea eta emakumeen sufragismoaren buruetako bat (h. 1944).
 1866 - Hans von Seeckt, alemaniar militarra (h. 1936).
 1862 - Jeanne Chauvin, frantziar abokatu eta feminista (h. 1926).
 1870 - Vladimir Lenin, errusiar iraultzailea, boltxevike alderdiaren burua eta Leninismoaren sortzailea (h. 1924).
 1873 -
 Ellen Glasgow, estatubatuar idazlea (h. 1945).
 Luigi Lucheni, Sissi Austriako enperatriza erail zuen italiar anarkista eta terrorista (h. 1910).
 1876 -
 Robert Barany, austriar medikua, 1914ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1936).
 Ole Edvart Rølvaag, norvegiar eleberrigilea (h. 1931).
 1884 - Otto Rank, austriar psikiatra (h. 1939).
 1891 -
 Harold Jeffreys, ingeles astronomoa (h. 1989).
 Nicola Sacco, italiar-estatubatuar anarkista (h. 1927).
 1899 -
 Byron Haskin, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1984).
 Vladimir Nabokov, errusiar-esatubatuar idazlea, XX. mendeko idazle berezi eta nagusietako bat (h. 1977).
 1904 -
 Robert Oppenheimer, estatubatuar fisikaria, Manhattan Proiektuaren zuzendaria (h. 1967).
 María Zambrano, espainiar filosofo eta saiakeragilea (h. 1991).
 1906 - Eddie Albert, estatubatuar aktorea (h. 2005).
 1907 - Ivan Efremov, sobietar paleontologo eta zientzia fikzio idazlea (h. 1972).
 1909 -
 Rita Levi-Montalcini, italiar neurologo eta unibertsitateko irakaslea, 1986ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2012).
 Indro Montanelli, italiar kazetaria eta historialaria (h. 2001).
 1914 - Barbara Lauwers, Women’s Army Corps AEBetako armadako emakume taldeko kidea (h. 2009).
 1915 - Edward Larrabee Barnes, estatubatuar arkitektoa (h. 2004).
 1916 - Yehudi Menuhin, estatu batuetan jaiotako biolinista eta orkestra zuzendaria, XX. mendeko biolinista ospetsuenetako bat (h. 1999).
 1917 - Sidney Robert Nolan, australiar artista (h. 1992).
 1919 - Donald J. Cram, estatubatuar kimikaria, 1987ko Kimikako Nobel Saria (h. 2001).
 1922 -
 Emilio Alarcos Llorach, espainiar hizkuntzalaria (h. 1998).
 Charles Mingus, estatubatuar jazz-musikagilea eta kontrabaxu-jotzailea (h. 1979).
 Nada Naumović, serbiar eta jugoslaviar partisano komunista (h. 1941).
 1923 -
 Bettie Page, estatubatuar modeloa (h. 2008).
 Aaron Spelling, estatubatuar telebista ekoizle eta idazlea (h. 2006).
 1925 - Glòria Trías Rubiés, iberiar penintsulako zeramika grekoan espezializatutako arkeologo kataluniarra.
 1926 - James Stirling, eskoziar arkitektoa (h. 1992).
 1927 - Laurel Aitken, Godfather of Ska, jamaikar kantari eta konpositorea, Ska musikaren aitzindaria (h. 2005).
 1929 -
 Michael Atiyah, britainiar matematikaria (h. 2019).
 Guillermo Cabrera Infante, kubatar idazle eta zinemarako gidoi-egilea (h. 2005).
 1935 -
 Dick Conway, zeelandaberritar errugbilaria (h. 2022).
 Fiorenza Cossotto, italiar mezzosopranoa, XX. mendeko onenetakoa.
 Mac Maharaj, ANCko hegoafrikar politikaria.
 Bhama Srinivasan, indiar matematikaria.
 1937 - Jack Nicholson, estatubatuar aktorea.
 1938 - Issey Miyake, japoniar moda diseinatzailea (h. 2022).
 1943 -
 Louise Glück, estatubatuar poeta eta saiakeragilea, 2020ko Literaturako Nobel Saria (h. 2023).
 Gonzalo Mariátegui, perutar idazle eta margolaria.
 1944 - Steve Fossett, estatubatuar milionario eta abenturazalea (h. 2007).
 1945 - Demetrio Stratos, greko-italiar lirista, multi-instrumentalista, musika ikertzailea, eta italiar rock talde progresiboko abeslaria (h. 1979).
 1946 - John Waters, estatubatuar zinemagilea.
 1947 - Goran Paskaljević, serbiar zinema zuzendaria (h. 2020).
 1948 - George Abela, Maltako presidentea.
 1957 - Donald Tusk, Poloniako lehen ministro ohia eta Europako Kontseiluko lehendakaria.
 1963 - Blanca Fernández Ochoa, espainiar eskiatzaile alpinoa (h. 2019).
 1964 - Estelle Asmodelle, australiar modelo, sabel-dantzari, musikari, ekintzaile, asmatzaile, artista abstraktu eta akademikoa.
 1967 - Alicia Sánchez-Camacho, kataluniar politikari eta abokatua, Kataluniako Alderdi Popularreko presidente ohia.
 1969 -
 Delfí Geli, kataluniar futbolari ohia.
 Billy McKinlay, eskoziar futbolari ohi eta entrenatzailea.
 1974 - Kenichi Uemura, japoniar futbolari ohia.
 1975 -
 Jordi Cuixart, kataluniar enpresaburua, Òmnium Cultural erakundeko lehendakaria.
 Pavel Horváth, txekiar futbolari ohia.
 Carlos Sastre, espainiar txirrindulari ohia.
 1976 - Albano Dante Fachin, argentinar politikari eta ustelkeriaren aurkako aktibista.
 1979 -
 John Gadret, frantziar txirrindulari ohia.
 Javier Rodríguez Pérez, espainiar saskibaloi jokalari ohia.
 1982 - Kaká, brasildar futbolari ohia.
 1984 - Michelle Ryan, ingeles aktorea.
 1985 -
 Misaki Amano, japoniar futbolari ohia.
 Tatsuya Masushima, japoniar futbolaria.
 1986 -
 Sisinio González, espainiar futbolaria.
 Amber Heard, estatubatuar aktorea.
 1989 - Jasper Cillessen, herbehereetar futbolaria.
 1990 - Chelsea Ashurst, britainiar-espainiar futbolaria.
 1991 - Danilo Anđušić, serbiar saskibaloi jokalaria.
 1994 - Quentin Jauregui, frantziar txirrindularia.
 1996 - Herschel Jantjies, hegoafrikar errugbilaria.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1563 - Andres Araotz, gipuzkoar eskultore eta irudigilea, hainbat erretaularen egilea (j. c. 1500).
 1765 - Isidoro Gil de Jaz, nafar legelaria, Madrilen (j. 1703).
 1873 - Tomas Jose Epaltza, bizkaitar industria-gizona (j. 1798).
 1890 - Gregorio Arrue, euskal idazle eta itzultzailea (j. 1811).
 1912 - Ignacio Coyne, nafar argazkilari eta zinemagilea, Zaragozan (j. 1872).
 1937 - Felipe del Río, bilbotar hegazkinlaria, Gerra Zibil garaian aparteko hegazkinlari izandakoa (j. 1912).
 1968 - Txomin Arruti Mendi-Lauta, euskal idazlea (j. 1897).
 1992 - Jean Pierre Zubiria, lapurtar poeta (j. 1902).
 2004 - Yosu Arketa, bizkaitar frantziskotar apaiza, Logroñon (j. 1932).
 2007 - Luis Maria Retolaza, euskal herritar politikari jeltzalea (j. 1924).
 2008 - Josetxo Anitua, gipuzkoar abeslaria, hainbat rock taldetako kidea (j. 1964).
 2013 - Pedro Apellaniz, euskal atleta, xabalina jaurtiketan aditua (j. 1924).
 2020 - Jose Luis Zumeta, gipuzkoar margolaria , Gaur taldearen sortzaileetakoa (j. 1939).
 2021 - Juan Carlos Irizar, gipuzkoar musikagile eta piano-jotzailea (j. 1951).
 2023 - Iñaki de Mujika, euskal herritar kirol kazetari eta irrati esataria (j. 1951/1952).

Mundua 
 296 - Kaio, Aita santua.
 536 - Agapeto I.a, Aita santua.
 1125 - Raimundo Martreskoa, Baionako apezpikua.
 1253 - Elias Cortonakoa, San Frantzisko Asiskoaren dizipulua.
 1616 - Miguel de Cervantes, espainiar idazle famatua (j. 1547).
 1751 - Ruth Osborne, sorgina izatea leporatu zioten emakume eskale ingelesa (j. 1680).
 1758 - Antoine de Jussieu, frantziar botanikoa (j. 1686).
 1806 - Pierre-Charles Villeneuve, frantziar militarra (j. 1763).
 1821 - John Crome, Erromantizismoaren garaiko paisaien margolaria eta Norwicheko margolarien eskolaren sortzaileetako bat (j. 1768).
 1840 - Luis Fernández de Córdova, espainiar militar eta politikaria (j. 1798).
 1884 - Maria Taglioni, suediar-italiar dantzaria (j. 1804).
 1892 - Édouard Lalo, frantziar musikagilea (j. 1823).
 1908 - Henry Campbell-Bannerman, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1836).
 1933 - Henri Royce, ingeles industrialaria, Rolls-Royce enpresaren sortzailea (j. 1863).
 1939 - María Cancio, espainiar aktorea (j. 1858).
 1945 - Käthe Kollwitz, alemaniar margolaria (j. 1867).
 1953 - Armin Otto Leuschner, estatubatuar astronomoa (j. 1868).
 1977 - Edward Van Dijck, belgikar txirrindularia (j. 1918).
 1980 - Fritz Strassmann, alemaniar kimikaria, Otto Hahnekin batera barioaren aurkitzailea (j. 1902).
 1983 - Gunta Stölzl, alemaniar ehun diseinatzailea eta ehungilea, Bauhauseko emakumezko irakasle gutxietakoa (j. 1897).
 1984 - Ansel Adams, estatubatuar paisaien-argazkilari eta ingurugiroko ekintzailea (j. 1902).
 1985 - Jacques Ferron, kanadar eleberrigile eta antzerkigilea (j. 1921).
 1986 - Mircea Eliade, errumaniar filosofo, erlijioen historialari eta poesia eta eleberri idazlea (j. 1907).
 1989 -
 György Kulin, hungariar astronomoa (j. 1905).
 Emilio Segrè, italiar-estatubatuar fisikaria, 1959ko Fisikako Nobel Saria (j. 1905).
 1994 - Richard Nixon, Ameriketako Estatu Batuetako 37. Presidentea (j. 1913).
 1997 - Jean Carlu, frantziar diseinugilea (j. 1900).
 1998 - Régine Pernoud, frantziar historialaria, Erdi Aroan aditua, artxibozaina, paleografoa eta Frantziako letretako doktorea (h. 1909).
 2002 - Linda Lovelace, estatubatuar aktore pornoa (j. 1949).
 2005 - Eduardo Paolozzi, eskoziar eskultorea, Pop-art delakoaren aitzindarietako bat (j. 1924).
 2006 -
 Henriette Avram, estatubatuar informatikari, programatzaile eta liburuzaina (j. 1919).
 Alida Valli, italiar antzezlea (j. 1921).
 2017 -
 Hubert Dreyfus, estatubatuar filosofoa (j. 1929).
 Michele Scarponi, italiar txirrindularia, furgoneta batek harrapatuta (j. 1979).
 2019 -
 Lê Duc Anh, Vietnamgo presidentea (j. 1920).
 Dieter Forte, alemaniar idazlea (j. 1935).
 Billy McNeill, eskoziar futbolari eta entrenatzailea (j. 1940).
 2020 -
 Enrique Castellón Vargas, El Príncipe Gitano, espainiar aktorea, flamenko abeslaria eta dantzaria (j. 1928).
 Shirley Knight, estatubatuar aktorea (j. 1936).
 2022 - Pedrie Wannenburg, hegoafrikar errugbilaria (j. 1981).
 2023 - Mudar Badran, Jordaniako lehen ministroa (j. 1934).

Jaiak eta urteurrenak 
 Lurraren Eguna
 Sehaska egutegiko izendegia: Ihintz/Ihintza/Intza, Sotil eta Xotil.

Kanpo estekak 

Apirilaren 21 | Urteko egutegi | Apirilaren 23