Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena

Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena (ingelesez Proclamation of the Irish Republic eta irlanderaz Forógra na Poblachta), 1916ko Aldarrikapena eta Pazkoko Aldarrikapena izenez ere ezaguna, Irlandar Boluntarioek eta Irlandako Armada Hiritarrak 1916ko apirilaren 24an Pazko matxinadan zehar kaleratutako aldarrikapena da. Bertan, Irlandako Anaitasun Errepublikarrak bere burua Behin-behineko Irlandako Errepublikako Gobernu bezala izendatu eta Irlanda Erresuma Batutik independientea zela aldarrikatu zuen. Aldarrikapen ospetsu hau Patrick Pearseek irakurri zuen Dublingo Posta Bulego Nagusiaren eraikinean, Sackville kalean, gaur egun O'Connell Street kalea dena.

Zeremonia hura izan zen Pazkoko matxinadaren hastapena, zeinaren ondorio zuzena Anglo-Irlandar Gerra izan baitzen. Berez, aldarrikapena 1803. urtean Robert Emmet matxinoak burututakoaren isla garbia da.

Posta Bulego Nagusiaren hartzea 

Aldarrikapena irakurri aurretik, Pearsek eta beste hainbat errepublikar matxinok Dublingo Posta Bulego Nagusiaren eraikina hartu zuten eta matxinoen egoitza nagusi bilakatu. Dublin hirian beste hainbat eraikin ere bereganatu zituzten. Posta bulegoan Britainia Handiko Union Jack bandera kendu eta Irlandako Bandera Errepublikarra jaso zuten, gaur egun Irlandako Museo Nazionalean erakusgai dagoena. Aldiz, beheko masta batean Irlandako bandera berde-zuri-laranja zabaldu zuten.

Pazkoko matxinadako buruzagi nagusiak eta aldarrikapenaren sinatzaileak Patrick Pearse bera, Thomas J. Clarke, Seán Mac Diarmada, Thomas MacDonagh, Éamonn Ceannt, James Connolly eta Joseph Plunkett izan ziren. Matxinada amaitzean, britainiarrek preso matxinoen artetik aipatutako buruzagiak identifikatu eta hurrengo egunetan banan-banan afusilatu zituzten Kilmainham Gaol espetxean, traizioa leporatuta.

Éamon de Valerak, estatubatuar herritartasuna ere bazuenez, afusilamendu horietatik libratu eta Irlandako hurrengo 50 urteetako politikan paper garrantzitsua jokatuko zuen.

Dublingo hiritar askoren ustez, hasieran, "ero" edo traidoreak ziren matxinatu horiek, izan ere, matxinada Lehen Mundu Gerran zehar jazo zen eta irlandar asko gerrara joanak ziren Britainia Handiaren alde; afusilamenduen ondoren, ordea, matxinoak heroi nazional eta martiri bilakatu ziren dublindarren begietara.

Aldarrikapena

Ikus gainera 
 Pazko matxinada

Kanpo estekak 

Pazko matxinada
Independentzia aldarrikapenak