Elia Kazan

Elia Kazan (grezieraz Ελία Καζάν, 1909ko irailaren 7 - 2003ko irailaren 28) greziar jatorrizko —Istanbulen (egungo Turkian) jaio bazen ere— Ameriketako Estatu Batuetako zinema eta antzerki zuzendaria zen.

Antzerkiari dagokionez, Tennessee Williamsen eta Arthur Millerren lan nagusiak zuzendu zituen: Williamsen The Glass Menagerie (1944) eta A Streetcar Named Desire (1951), eta Millerren All My Sons (1947) eta Death of a Salesman (1949).

Zinemagintzan ere zuzendari arrakastatsua izan zen. Bi Oscar irabazi zituen, 1947ko Gentleman's Agreement eta 1954ko On the Waterfront filmengatik. Sen handiko aktore andana aurkitu zuen: Marlon Brando eta James Dean, besteak beste.

Elia Kazanen salaketak 
Bolada labur batean, Ameriketako Estatu Batutetako Alderdi Komunistako kidea izan zen. Hala ere, Stalinek egindako sarraskiek nazkaturik, 30eko hamarkadan alderdia utzi zuen. Gainera, ez zuen alderdikoek filmetan eskua sartzeko inolako saiorik onartzen.

50eko hamarkadan, halere, komunisten kontrako beldurra pil-pilean zegoenean, Kazanek Hollywoodeko hainbat komunista salatu zituen, amerikar ez ziren jardueretarako batzordearen aurrean (House Committee on Un-American Activities, ingelesez). Geroago azaldu zuenez, garai hartan uste zuen horrela jokatzea herrialdearen alde egiteko modu onena zela. Nolanahi ere, kritika mingotsak jaso behar izan zituen hasiera-hasieratik. 1999an, ohorezko Oscar saria eman ziotenean, zeresan handia piztu zen Hollywooden: batzuek uste zuten aspaldiko kontua izanda, haren lan artistikoak eskertzeko merezi zuela, baina beste batzuk ados ez, eta Kazanek Oscar jaso zuenean, ez zuten ezta txalotu ere egin.

Filmografia 
 The Last Tycoon 
 The Visitors
 The Arrangement
 America, America
 Splendor in the Grass
 Wild River
 A Face in the Crowd
 Baby Doll
 East of Eden
 On the Waterfront
 Man on a Tightrope
 A Streetcar Named Desire
 Panic in the Streets
 Pinky
 Gentleman's Agreement
 Boomerang!
 The Sea of Grass
 A Tree Grows In Brooklyn
 Viva Zapata!

Kanpo estekak 

Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendariak
Oscar saria irabazi duten zinema zuzendariak
Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Antzerki zuzendariak

Kennedy Sarien irabazleak
Zuzendari onenaren Urrezko Globo saridunak
New Yorken hildakoak
Ameriketako Estatu Batuetako antikomunistak