Paul Gauguin

Eugène Henri Paul Gauguin (Paris, 1848ko ekainaren 7a – Atuona, Hiva Oa, Frantziar Polinesia, 1903ko maiatzaren 9a) margolari eta eskultore frantziarra izan zen.

Biografia 
Haurtzaroan Perun izan zen (1850-1855). 1865etik 1871ra bitartean itsas armadan ibili zen, eta ondoren banketxe batean lan egin zuen, baina pintura alde batera utzi gabe betiere. Camille Pissarrok bultzaturik, inpresionistekin batera egin zituen lehen erakusketak (1880, 1881, 1882, 1886). 1881ean Paul Cézannerekin lan egin zuen. 1883an lana eta familia utzi eta pintura hartu zuen bizibidetzat. 1886an Bretainiara joan zen eta bertan Émile Bernard ezagutu zuen, eta ondoren Parisen Van Gogh. 1887an Martinikara joan zen, inpresionistak bazter utzi, eta Kolonen aurreko artea oinarri edalontzi sail bat egin zuen.

1888an Bretainiara itzuli zen berriro eta Émile Bernardekin batera sintetismoa sortu zuen. Margolaritzari neurri izpiritual bat eman nahirik, sinbolistekiko jakin-mina piztu zitzaion, ideiari lehentasuna eman zion eta artearen jatorrietara itzultzen saiatu zen. Marrazki japoniarren eraginez, lerro eta kolore sotiletara jo zuen. Van Gogh-ekin hiru hilabete Arles-en egin ondoren, bere estiloaren jatortasuna areagotu zuen zenbait obratan (Le Christ jaune, 1889; La vision après le sermon, 1889 eta B.M. Gauguin, 1889).

Estiloa 
Koloreari buruzko teoria neoinpresionistak landu zituen (Nature morte ripipoint, 1889). Tahitira joateko erabakia hartu zuen (Tahitiar emakumeak hondartzan, 1891, Quand te maries-tu?, 1892 eta L´esprit des morts veille, 1893), eta anitz lurraldetako eraginak bereganatu zituen. Gaixoturik, Parisa itzuli eta bere obrak saldu zituen. 1895ean Tahitira joan zen berriro eta Never More (1897), Les seins aux fleurs rouges (1897) eta bere testamentutzat jotzen zuen D´où venons-nous? Que sommes-nous? Où allons-nous? (1897) margotu zituen. Bere buruaz beste egiteko saio baten ondoren, Markesa uhartetara joan zen, eta han bertakoen alde jarri zen, kolonia administrazioaren kontra. Hala ere margotzeari eta eskultura lanak egiteari ez zion utzi (L´or de leur corps, 1901; Cavaliers sur la plage, 1902), eta irudien antolamendu berri bat erakutsi zuen.

Gauguinen lanak eragin handia izan zuen XX. mendeko margolaritzan eta eskulturan (Derain, Picasso, Modigliani, etab.); kolorearen ikusmoldeari dagokionez, fauvismoaren aitzindaria izan zen.

Primitibismoa eta kritika 

Gauguinen jatorrizkoaren bilaketa argi eta garbi askatasun sexualaren nahia zen, eta hori islatzen da Manao tupapau (1892), Parau na te Varua ino (1892), Anna the Javanerin (1893), Te Tamari No Atua (1896) eta Kontakizun krudelak (1902) margolanetan, besteak beste. Gauguinen Tahitiren ikuspegia, maitasun libreko, klima leuneko eta ninfa biluziko Arkadia lurtar bat bezala, berdin-berdina ez bada, arte akademikoaren pastoraltza klasikoaren antzekoa da, milaka urtetan zehar nekazal bizitzaren mendebaldeko pertzepzioak osatu dituena. Bere margolan tahitiarretako bati "pastoral tahitiarra" deitzen zaio eta beste bati "Nondik gatoz? Nor gara? Nora goaz?". Horrela, Gauguinek Arte Ederretako eskoletako pastoral-tradizio akademikoa zabaldu zuen, ordura arte antzinako greziar eskulturatik kopiatutako irudi europarretan soilik oinarritu zena eredu ez europarrak sartzeko.

Gauguinek, tahitiar gizartea ospatzen eta tahitiarrak kolonialismo europarraren aurka defendatzen ari zela ere uste zuen. Kritikari feminista postkolonialek, ordea, gaitzetsi egiten dute Gauguinek maitale nerabeak hartu izana, horietako bat hamahiru urte baino ez dituena. Gogorarazten digutenez, bere garaiko eta ondorengo europar askok bezala, Gauguinek askatasuna ikusten zuen, bereziki sexuala, hertsiki kolonizatzaile maskulinoaren ikuspuntutik. Gauguin primitibismoarekin "gaizki" dagoenaren adibide gisa erabiliz, kritikari hauek, euren ustez, primitibismoaren elementuek "arraza- eta sexu-fantasien lotura trinkoa eta botere koloniala zein patriarkala" barne hartzen dituztela ondorioztatzen dute. Kritikari horien ustez, Gauguinen moduko primitibismoak arraza- eta sexu-desberdintasunari buruzko fantasiak erakusten ditu, "Primitibismoaren nozioak" Bestearekin "esentzializatzeko ahaleginean". Horrela, diotenez, primitibismoa exotismoaren eta orientalismoaren antzeko prozesu bihurtzen da, Edward Saidek kritikatu zuen bezala, non inperialismo europarrak eta "ekialdearen" ikuspegi monolitiko eta iraingarriek "mendebaldearen" aldetik herri kolonizatuak eta euren kulturak definitzen zituzten.

Obra

Margolanak 
 Le Lac dans la plaine (1873), Fitzwilliam Museum, Cambridge
 La Seine au pont d'Iéna (1875), Orsay museoa, Paris
 Paysage d'automne (1877), bilduma partikularra.
 Mette Gauguin cousant (v. 1878), Emil G. Bührle Fundazioa, Zurich
 Jardin sous la neige (1879), Szépmûvészeti Múzeum, Budapest
 Les Maraîchers de Vaugirard (1879), Smith College Museum of Art, Northampton, Massachusetts
 Étude de nu ou Suzanne cousant (1880), Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhague
 Intérieur du peintre à Paris, rue Carcel]] (1881), Nasjonalgalleriet, Oslo
 Jardin à Vaugirard (1881), Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhague
 Rouen, Les Toits bleus (1884), bilduma partikularra, Winterthour, Suitza
 Mette Gauguin en robe du soir (1884), Ny Carlsberg Glyptotek
 Villa Julia. Pont-Aven (1887/1888)
 Conversation dans les prés. Pont-Aven (1888), Belgikako Arte Ederren Errege Museoa, Brusela
 Ferme à Arles (1888), Indianapolisko Arte museoa, Indianapolis
 Au café à Arles (1888), Puxkin Museoa Mosku,
 Arbres bleus (1888), Ordrupgaard museum de Copenhague, Danimarka
 Nature morte à l'estampe japonaise (1889), Teherango Arte Garaikidearen museoa
 Vision du Sermon — Combat de Jacob avec l'ange, (1889), Eskoziako Galeria Nazionala, Edimburgh
 Le Calvaire breton (1889), Belgikako Arte Ederren Errege museoa, Brusela
 Le Christ jaune (1889), Galerie d'art Albright-Knox, Buffalo
 Bonjour Monsieur Gauguin (1889), Pragako Galeria Nazionala
 Nature morte à la statuette maorie (1890 inguruan), Reimseko Arte Ederren Museoa, Reims
 La Mère de l'artiste (1890 - 1893), Alte Staatsgalerie, Stuttgart
 Ia Orana Maria (1891), Metropolitan Museum of Art, New York
 Femmes de Tahiti (1891), Orsay museoa, Paris
 Manao Tupapau (1892), Knoxeko Arte Galeria, Buffalo
 Fatata te Miti (1892), National Gallery of Art, Washington (Columbia)
 Quand te maries-tu? (1892), Beyeler Fundazioa, Bale
 Mahana maa I (1892)
 Piti Teina (1892), Ermitage, Saint-Pétersbourg
 Arearea (« Joyeusetés ») (1892), Orsay museoa, Paris
 Autoportrait au chapeau (1893), Orsay museoa, Paris
 Eiaha Ohipa (1896)
 Te Tamari no atua (1896), Neue Pinakothek, Munich
 Nave Nave Mahana (1896), Lyongo Arte Ederren museoa, Lyon
 D'où venons-nous ? Que sommes-nous ? Où allons-nous ? (1897-1898), Bostongo Arte Ederren Museoa
 Deux femmes edo La Chevelure fleurie
 Les Seins aux fleurs rouges (Bularrak lore gorriez) (1899), Metropolitan Museum of Art, New York
 Le cheval sur le chemin (1899), Puxkin Museoa de Mosku,
 Le Sorcier d'Hiva Oa (ou Le Marquisien à la cape rouge) (1902), Liègeko Arte Ederren Museoa

Grabatuak 
 12 gravures exécutées au crayon lithographique sur zinc, Café Volpini, exposition du Groupe impressionniste synthétiste, Paris, 1889.
 Le Portrait de Mallarmé, ur-bortitz, 1891.
 Noa Noa, hamar plantxa, egurrez grabatuak, Paris / Pont-Aven, 1893-1894.
 Manao Tupapau, L'Estampe originale bilduman (1893-1895).
 Le Sourire, 33 grabatu egurrez (1899-1901).

Galeria

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Frantziako margolarien zerrenda
 Paristar ezagunen zerrenda

Kanpo estekak 
 :Paul Gauguin Artcyclopedian.

Paristarrak
 
Sifiliak hildakoak
Mitologiaren margolariak
Litografoak