Otsailaren 24

Otsailaren 24a gregoriotar egutegiaren urteko berrogeita hamabosgarren eguna da. 310 egun falta dira urtea amaitzeko, 311 egun bisurteetan.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1978 - ETAk Manuel Lemos Noya udaltzaina hil zuen Bilbon.
 2008
 Igeldo mendian sute bat piztu zen 40 eta 50 hektarea bitartean errez.
 ETAk lehergailu bat zartarazi zuen Bilboko Arnotegi mendiko hedagailu batean.

Mundua 
 303 - Diokleziano erromatar enperadoreak kristauen kontrako azken eta bortitzen jazarpena hasi zuen.
 2004 - Richter eskalan 6,5 graduko lurrikara batek 628 eta 631 hildako artean eragin zituen Marokon.
 2008 - Kubako parlamentuak (Herri Boterearen Nazio Asanblea) Raul Castro Kubako presidente izendatu zuen.
 2008 - Dimitris Christofiasek irabazi zituen Zipreko hauteskunde presidentzialak.
 2012 - Espainiako Público egunkariko paperezko edizioak bere azken alea argitaratu zuen.
 2022 - Errusiak Ukraina inbaditu zuen.

Arte eta kultura

Euskal Herria

Mundua 
 1989 - Jim Sheridan irlandar zuzendariak zuzendutako My Left Foot filma estreinatu zen, bertan Christy Brown irlandar idazle, olerkari eta margolariaren bizitza jontatzen zelarik.
 2013 - 85. Oscar Sariak: Ben Afflecken Argo filmak film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua

Kirolak

Euskal Herria

Mundua

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1815 - Domingo Egaña, gipuzkoar buruzagi karlista (h. 1876).
 1836 - Jose Maria Lertxundi, euskal frantziskotar misiolaria eta arabista (h. 1896).
 1888 - Francisco Sagarzazu, gipuzkoar politikaria (h. 1975).
 1897 - Alejandro Alberdi, donostiar musikaria, txistularia, organista, irakaslea eta zinegotzia (h. 1982).
 1898 - Tomas Agirre, Barrensoro, euskal idazlea (h. 1982).
 1907 - Primi Erostarbe, Euskal Herriko emakume panderojole eta irrintzilaririk ezagunenetako bat (h. 1995).
 1924 - Jokin Inza, EAJko militante abertzalea eta Radio Euskadiren sortzaileetakoa (h. 2008).
 1944 -
 Esteban Azkue, gipuzkoar kirolari ohia, plater-tiroan aditua.
 Jose Luis Lakuntza, nafar apaiza, Panamako David udalerriko artzapezpikua.
 1950 -
 Javier Otadui, bizkaitar apaiz eta legelaria.
 Daniel Txopitea, euskal herritar margolaria eta eskultorea (h. 1997).
 1951 - Jose Ramon Soroiz, gipuzkoar aktorea.
 1954 - Atxo Apellaniz, euskal alpinista eta TVEko Al filo de lo imposible saioko kolaboratzailea (h. 1994).
 1960 - Begoña Aretxaga, donostiar antropologoa (h. 2002).
 1961 - Miguel Ángel Gómez Garro, gipuzkoar Boccia paralinpiar jokalaria.
 1965 - Frédéric Pelle, lapurtar euskal zinema zuzendari eta gidoigilea.
 1966 - Pedro Arotzarena, nafar futbolari ohia.
 1969 -
 Jesus Maria Arruti, gipuzkoar golfaria.
 Idoia Montón, gipuzkoar margolaria.
 1970 - Óscar López Uriarte, bizkaitar txirrindulari ohia.
 1973 - Anthony Dupuis, lapurtar tenislaria.
 1975 -
 Itziar Aranburu, gipuzkoar sortzailea.
 Begoña Pedrosa, bizkaitar hizkuntzalaria, irakaslea eta ikerlaria.
 1982 - Aiora Jaka, gipuzkoar itzultzailea, irakaslea eta ikertzailea.
 1987 - Imanol Agirretxe, gipuzkoar futbolaria.
 1988 - Eneritz Borinaga, bizkaitar boxeolaria.
 1990 - Galder Dwomoh, bizkaitar futbolaria.
 1991 - Laura Arroyo, gipuzkoar saskibaloi-jokalaria.
 1994 - Aia Kruse, gipuzkoar aktorea.

Mundua 
 1463 - Giovanni Pico della Mirandola, italiar filosofoa eta pentsalaria (h. 1494).
 1500 - Karlos Habsburgokoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (h. 1558).
 1536 - Klemente VIII.a, Aita santua (h. 1605).
 1557 - Matias, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (h. 1619).
 1613 - Mattia Preti, italiar margolaria (h. 1699).
 1619 - Charles Le Brun, frantziar margolaria eta dekoratzailea (h. 1690).
 1694 - Bartolomeo Altomonte, austriar margolari barrokoa (h. 1783).
 1722 - John Burgoyne, britainiar jeneral, antzerkigile eta politikaria (h. 1792).
 1743 - Joseph Banks, ingeles naturalista, botanikoa eta esploratzailea (h. 1820).
 1767 - Rama II.a, Siamgo erregea (h. 1824).
 1788 - Johan Christian Dahl, norvegiar margolari erromantikoa, "Norvegiako paisaien margolaritzaren aita" (h. 1857).
 1804 - Heinrich Lenz, errusiar fisikaria, Lenzen legea argitaratzeagatik ospetsua (h. 1865).
 1826 - Theo van Lynden van Sandenburg, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1885).
 1829 - Friedrich Spielhagen, alemaniar idazlea (h. 1911).
 1831 - Leo von Caprivi, Alemaniako kantzilerra (h. 1899).
 1835 - Julius Vogel, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1899).
 1836 - Winslow Homer, estatubatuar margolaria (h. 1910).
 1842 - Arrigo Boito, italiar olerkari, kazetari, eleberrigile, libretogile eta musikagilea (h. 1918).
 1843 - Teófilo Braga, Portugalgo presidentea (h. 1924).
 1851 - Hermann Paasche, alemaniar ekonomialari eta estatistikaria (h. 1925).
 1852 - George Moore, ingelesezko irlandar idazlea (h. 1933).
 1878 - Felix Bernstein, alemaniar matematikaria (h. 1956).
 1885 -
 Juliusz Kaden-Bandrowski, poloniar idazle eta kazetaria (h. 1944).
 Chester Nimitz, estatubatuar almirantea (h. 1966).
 Stanisław Ignacy Witkiewicz, poloniar idazle, margolari, filosofo eta argazkilaria (h. 1939).
 1889 - Mariano Ruiz-Funes, espainiar legelari eta politikaria (h. 1953).
 1895 -
 Vsievolod Ivanov, errusiar antzerkigilea (h. 1963).
 Julia Lajos, espainiar aktorea (h. 1963).
 1896 - Richard Thorpe, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1991).
 1903 - Irène Némirovsky, judutar idazle ukrainarra (h. 1942).
 1912 -
 René Portocarrero, kubatar margolari, eskultore eta ilustratzailea, XX. mendeko Kubako artista handienetarikoa (h. 1985).
 Jiří Trnka, txekiar zinemagilea (h. 1969).
 1920 - Ernst Reiss, suitzar alpinista, Lhotse mendiaren lehen igoera egin zuenetako bat (h. 2010).
 1922 - Richard Hamilton, ingeles margolaria, pop art britainiarraren aitzindarietako bat (h. 2011).
 1925 - Etel Adnan, estatubatuar nazionalizatua frantses-libanoar artista bisuala, margolaria, poeta, idazlea, egillea eta marrazkilaria (h. 2021).
 1927 -
 David Mourão-Ferreira, portugaldar idazlea (h. 1996).
 Emmanuelle Riva, frantziar aktorea (h. 2017).
 1931 - Uri Orlev, haur literaturako israeldar idazle eta itzultzailea.
 1932 - Michel Legrand, frantziar konpositore, zuzendari, eta jazz piano-jotzailea (h. 2019).
 1934 -
 Bettino Craxi, Italiako lehen ministroa (h. 2000).
 Bingu wa Mutharika, Malawiko presidentea (h. 2012).
 Renata Scotto, italiar sopranoa (h. 2023).
 1936 - Helios Mendiburu, eusko-alemaniar politikari eta ingeniaria.
 1939 - John Neumeier, estatubatuar dantzaria eta koreografoa.
 1940 - Denis Law, eskoziar futbolari ohia.
 1942 - Gayatri Chakravorty Spivak, indiar filosofoa, literatura-teorialaria eta kritikari feminista.
 1943 - Pablo Milanés, kubatar musikagilea, abeslaria, kantautorea, gitarrajolea eta pianojolea (h. 2022).
 1944 -
 Ivica Račan, Kroaziako lehen ministroa (h. 2007).
 David J. Wineland, estatubatuar fisikaria, 2012ko Fisikako Nobel Saria.
 1945 - Barry Bostwick, estatubatuar aktorea.
 1946 -
 Gérard Longuet, frantziar politikaria.
 Gregori Margulis, errusiar matematikaria.
 1947 -
 Margarida Minguillón, kataluniar aktorea.
 Edward James Olmos, estatubatuar aktorea.
 1948 -
 Marica Campo, galiziar idazlea.
 Julieta Fierro, mexikar fisikari, astronomo eta dibulgatzailea.
 Bahiyyih Nakhjavani, irandar idazle, irakasle eta itzultzailea.
 David Quammen, estatubatuar zientzia dibulgatzaile eta naturari eta bidaiei buruzko idazlea.
 1954 - Plastic Bertrand, belgikar musikari, abeslari, kantautore, ekoizle eta telebista aurkezlea.
 1955 -
 Joan Fontcuberta, katalan argazkilaria.
 Steve Jobs, estatubatuar enpresaburua eta informatikaria, Apple enpresaren sortzaileetako bat eta lehendakaria (h. 2011).
 Alain Prost, 1 Formulako frantziar pilotu ohia, historiako hoberenetakoa.
 1956 - Judith Butler, estatubatuar filosofo postestrukturalista.
 1961 -
 Éric Rochant, frantziar zinema-zuzendaria.
 Erna Solberg, Norvegiako lehen ministroa.
 1964 - Victor Ferreyra, argentinar futbolari ohia.
 1965 -
 Kristin Davis, estatubatuar aktorea.
 Estela Estévez Barreiro, galiziar atleta paralinpiko ohia.
 1967 -
 Brian Schmidt, estatubatuar-australiar astrofisikaria, 2011ko Fisikako Nobel Saria.
 Fernando Tejero, espainiar antzezlea.
 1968 - Mitch Hedberg, estatubatuar aktore eta umorista (h. 2005).
 1971 - Pedro de la Rosa, 1 Formulako espainiar pilotu ohia.
 1975 - Laura Gómez-Lacueva, espainiar aktorea (h. 2023).
 1976 - Yuval Noah Harari, israeldar historialaria.
 1977 - Floyd Mayweather, Jr., estatubatuar boxeolaria, XXI. mendeko boxeolari onenetakotzat hartua.
 1979 - Ainhoa Arbizu, kataluniar kazetaria.
 1981 - Lleyton Hewitt, australiar tenislari ohia.
 1983 -
 Isabelle Ithurburu, frantziar kazetari eta telebista-aurkezlea.
 Patricia Simón Carrasco, espainiar kazetari, idazle eta irakaslea.
 1989 - Daniel Kaluuya, ingeles aktorea eta idazlea.
 1991 - Jordan Evans, estatubatuar emakumezko politikari transgeneroa.
 1996 - Darío Gómez, errioxar pilotaria.
 1998 - Asato Miyagawa, japoniar futbolaria.
 2000 - Antony Matheus dos Santos, brasildar futbolaria.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1940 -
 Teodoro Iradier, arabar militarra, Madrilen (j. 1869).
 Ascensión Nicol, nafar domingotar moja, Perun misiolari zela Arrosarioko Domingotar Misiolari Ahizpak ordena sortu zuena (j. 1868).
 Ricardo Zabaltza, euskal sindikalista eta politikaria, Madrilen (j. 1898).
 1948 -
 Frantzisko Apalategi, donostiar idazlea, historialaria, jesuita eta irakazlea (j. 1867).
 José Otalora, gasteiztar abokatu eta politikari kontserbadorea, Gasteizko alkatea (j. 1870).
 1975 - Antonio Rueda Sánchez-Malo, nafar fiskal eta politikaria, Nafarroako gobernadore zibila, Madrilen (j. 1911).
 1983 - Pello Irujo, nafar politikari abertzalea (j. 1910).
 1987 - Esteban Etxebarria, bizkaitar futbolaria (j. 1923).
 1993 - Estibalitz Robles Arangiz, Estitxu, euskal abeslaria (j. 1944).
 2012 - Maria Adelaida Bragançakoa, Donibane Lohizunen jaiotako Portugalgo infanta, Lisboan (j. 1912).
 2016 - Rafael Iriondo, Bilboko Athletic Klubeko eta Real Sociedadeko entrenatzaile eta jokalaria (j. 1918).

Mundua 
 1520 - Alonso Aragoikoa, Zaragozako artzapezpikua eta Aragoiko erregeordea (j. 1470).
 1525 -
 Guillaume Gouffier, Bonniveteko jauna, frantziar almirantea.
 Jacques de la Palice, Lapalisseko jauna, frantziar almirantea (j. 1470).
 1563 - Frantzisko I.a Lorrenakoa, Guiseko etxeko soldadu eta politikaria (j. 1519).
 1628 - Juan de Mendoza, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea.
 1704 - Marc-Antoine Charpentier, frantziar musikagilea (j. 1643).
 1721 - John Sheffield, estatu gizon eta olerkari ingelesa (j. 1648).
 1777 - Josef I.a Portugalgoa, Erreformatzailea, Portugalgo erregea (j. 1714).
 1785 - Carlo Buonaparte, Napoleonen aita, nekazari eta merkataria (j. 1746).
 1810 - Henry Cavendish, britainiar fisikari eta kimikaria (h. 1810).
 1811 - György Bessenyei, hungariar idazlea (j. 1747).
 1812 - Étienne-Louis Malus, frantziar fisikaria (j. 1775).
 1815 - Robert Fulton, estatubatuar ingeniari eta asmatzailea, lurrunontziaren asmatzailea (j. 1765).
 1856 - Nikolai Lobatxevski, errusiar matematikari eta geometra (j. 1792).
 1875 - Marc Seguin, frantziar ingeniaria (j. 1786).
 1876 - Joseph Jenkins Roberts, Liberiako lehendabiziko presidentea (j. 1809).
 1905 - Fanny Cochrane Smith, Tasmaniako aborigena, Tasmaniako hizkuntzen azken hiztuna (j. 1834).
 1921 - Gustav Killian, alemaniar sendagilea (j. 1860).
 1922 - Alfred Espinas, frantziar soziologoa (j. 1844).
 1925 - Hjalmar Branting, suediar politikaria, 1921eko Bakearen Nobel Saria (j. 1860).
 1943 - Helene Stöcker, alemaniar bakezalea, feminista eta publizista (j. 1869).
 1947 - Pierre Janet, frantziar filosofoa, psikologoa eta neurozientzialaria (j. 1859).
 1953 -
 Gerd von Rundstedt, nazien Wehrmachteko mariskal alemaniarra (j. 1875).
 Sergei Vinogradski, mikrobiologian nabarmendutako errusiar zientzialaria (j. 1856).
 1960 - Léon Bérard, frantziar abokatu eta politikaria, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea (j. 1876).
 1964 - William Garbutt, ingeles futbolari eta entrenatzailea, Athletic Clubeko entrenatzailea (j. 1883).
 1975 - Nikolai Bulganin, sobietar politikaria, SESBeko lehen ministroa (j. 1895).
 1986 - Ana Antúnez  jostuna, brodatzailea (j. 1836)
 1990 - Sandro Pertini, Italiako 7. Presidentea (j. 1896).
 1993 - Bobby Moore, ingeles futbolaria, herrialdeko inoizko hoberenetarikoa (j. 1941).
 2001 - Claude Shannon, estatubatuar matematikaria, informazioaren teoriaren aitatzat hartua (j. 1916).
 2003 - Alberto Sordi, italiar aktorea, zine zuzendaria eta gidoigilea (j. 1920).
 2004 - Antonio Garrigues Díaz-Cañabate, espainiar legegizon eta diplomatikoa (j. 1904).
 2006 -
 Octavia E. Butler, zientzia fikzioko estatubatuar idazlea (j. 1947).
 Don Knotts, estatubatuar aktore eta umorista (j. 1924).
 Dennis Weaver, estatubatuar aktorea (j. 1924).
 2013 - Farideh Lashai, irandar artista, margolaria, pentsalari eta ekintzaile politikoa (j. 1944).
 2014 -
 Petra Cuevas, PCEko militante eta sindikalista espainiarra (j. 1908).
 Harold Ramis, estatubatuar aktorea, zinema zuzendaria eta gidoigilea (j. 1944).
 2019 - Antoine Gizenga, Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen ministroa (j. 1925).
 2020 -
 Mario Bunge, argentinar fisikari eta zientziaren filosofoa, errealismoa aldezteagatik eta pseudozientzien aurkako jarreragatik ezaguna (j. 1919).
 Katherine Johnson, estatubatuar psikologoa, espazio zientzialaria eta matematikaria (j. 1918).
 Juan Eduardo Zúñiga, espainiar idazlea, eslavista, lusista, literatura-kritikaria eta itzultzailea (j. 1919).
 2021 -
 Gary Halpin, irlandar errugbilaria (j. 1966).
 Joseph Untube N'singa Udjuu, Zaireko lehen ministroa (j. 1934).
 2022 -
 Sally Kellerman, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1937).
 Ivanka Khristova, bulgariar pisu jaurtitzailea (j. 1941).
 John Landy, australiar atleta eta politikaria (j. 1930).
 Kathleen Nord, alemaniar igerilaria (j. 1965).
 2023 - Walter Mirisch, estatubatuar zinema ekoizlea (j. 1921).

Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Aio/Aiora eta Garate.

Kanpo estekak 

Otsailaren 23 | Urteko egutegi | Otsailaren 25