Suge-belar nerbiozuri

Suge-belar nerbiozuria (Arum italicum Mill.) araceae familiako landare fanerogamoa da.

Suge-belar izenaz gain, beste anitzekin ere ezaguna da euskaraz: Suge-jana, suge-belarra, suge-gerezia, sugerrama, sugrama, suge-belar nerbioduna, pikarta, erre-belarra, ilarrondokoa, apez-belarra, inaztorra, suba bedar, erre bedar, subartaburu, subartoa.

Banaketa eta habita 
Europa mediterraneoan du jatorria, eta Asia erdialderaino dago zabalduta. Oso ugaria da palaxu, baso, belardi eta leku ilun eta freskoetan.

Ezaugarriak 
Landare bizikorra da, belarkara, mamitsua, ilebakoa eta errizomaduna. 2 cm luze den errizoma horizontal batetik muskiltzen da eta 25-40 cm-ko tamaina har dezake.

Hostoak bakunak dira, gezi-formakoak, batzuetan zain zurixkak dituzte eta haien txortenek 25 cm arteko luzera izan dezakete.

Lore txiki txiki asko dauzkate, espadize hori baten behealdean jarrita. Lore-elkartea zilindrikoa da, 3-5 cm luzerakoa, gara labur batez eutsita. Espadizearen muturreko luzakina, berriz, antzua da, oinaldea goikaldea baino askoz estuagoa. Espadizearen zati bat ezpata izeneko braktea ikusgarri batean bilduta egoten da, txano baten antzera eta batzuk okertuta loretzat hartzen dute. Ezpata hori-berdexka kolorekoa. Udaberrian loratzen da.

Fruituak baia esferikoak dira, lehenengo berdeak, gorriak ondoren, matsalko batean jarriak.

Osagaiak 
Honako osagaiak dituzte: erretxina, aroina, saponinak, olioak, gomak, kaltzio- eta potasio-gatzak, azido zianhidrikoa

Landare hau ere toxikoa da, familia honetako asko bezala. Aroinak azala minberatzen du eta, dosi handitan xurgatzen badu paralisia eragin dezake eta heriotza ere bai.

Barietateak 
 Arum italicum majoricense formakoa (Chodat) Mus, Pericás & Rosselló
 Arum italicum purpurascens formakoa Pamp.
 Arum italicum subsp. gaibolense Mattei
 Arum italicum subsp. majoricense (Chodat) O.Bolòs, Masalles & Vigo
 Arum italicum concolor bar. Beck
 Arum italicum facchinii bar. (Porta ex Hruby) Engl.
 Arum italicum hercegovinum bar. Beck
 Arum italicum immaculatum bar. (DC.) Engl.
 Arum italicum immaculatum bar. DC.
 Arum italicum intermedium bar. Mutel
 Arum italicum maculatum bar. Hoschede
 Arum italicum parvulum bar. Borhidi
 Arum italicum yvesii bar. Briq.

Sinonimia 
 Arum divaricatum Dulac
 Arum facchinii Porta ex Hruby
 Arum foetidum Salisb.
 Arum maculatum parvulum formakoa (Borhidi) Terpó
 Arum majoricense Chodat
 Arum modicense Sprenger
 Arum numidicum Schott
 Arum ponticum Schott
 Arum provinciale Sommier ex Hruby

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Araceae
Sendabelarrak
Euskal Herriko flora