Bataio

Bataio hitza () urez egindako garbitzapen ekintza erlijiosoa da, normalean kristauterian kidea edo kide betea legez onartua izatearekin lotua.

Lehengo grezieraz  hitzaren esanahi nagusia murgiltze edo bainua zen baina badaude zantzuak garbiketa esanahiarekin ere erabiltzen zela usteko, esate baterako  pasartean..

Artikulu honetan, batez ere, erritu honi buruzko kristauen ekanduak eta sinismenak hartuko dira kontuan, bereziki bera nori eta nola eman behar den buruzkoak.

Bataioa gaur egun 

Gaur egun, bataioa gehien bat kristauteriarekin identifikatzen da, bertan bekatuen garbiketaren (barkamenaren) sinboloa da eta sinestunaren Kristo, Bere heriotza, hobiratze eta berpiztearekiko bategitearena; hura hartzen duena "salbatua" edo "berpiztua" dei daitekeela. Kristau talde gehienek erabiltzen dute urez egindako bataio bat edo beste eta ados daude bera garrantzizkoa dela; hala ere, ez dira bat ere ados jartzen euren artean errituari buruzko kontu gehienetan:

 bataiatzeko moduak, ura nahi eta ez erabili behar den ala ez barne.
 bataioaren esanahi eta ondorioak
 bataiatzen direnak

Bataiatzeko moduak 
Bataio kristaua era ezberdin askotan egiten da, talde kristauak zeintzuk diren; baina hiru era nagusi daude:

Ihinztadura-bataioa: ura buruen gainetik ihinztatuz egiten dena.

Isurtze bataioa: buruaren gainetik ura isuriz egiten dena.

Murgiltze bataioa: gorputz osoa uretan murgilduz egiten dena.

Bataioaren esanahia eta ondorioak 
Uste ezberdinak daude kristauen artean bataioaren ondorioei buruz. Kristau talde batzuek bataioa salbamenerako beharrezkoa eta sakramentu bat dela diote, eta bataio bidezko berpiztea dagoela. Iritzi honetakoak dira katoliko erromatar eta Ekialdeko ortodoxoak, erreforma protestantearen lehenengo urteetan eratutako Eliza luterano, anglikano eta metodistak, eta Kristoren Eliza eta Azken egunetako santuen Jesukristoren Elizaren (Mormoiak) moduko Eliza errestaurazionistak.

Bataioa kristau talde gehienetan 

Katoliko, Ekialdeko ortodoxo, luterano, anglikano eta metodisten bataioaren liturgiak argi uzten du eurentzat bataioa ez dela hobiratze eta berpizte sinbolikoa bakarrik, benetako naturaz gaindiko eraldatzea baino.

Ekialdeko kristau ortodoxoek murgiltzea hirukoitza izan behar dela diote, bai Kristoren heriotza eta berpiztearen sinboloa izan dadin eta bai bekatuak garbitzeko. Erritu latindarreko katolikoek oro har ura burutik isuriz bataiatzen dute; Ekialdeko katolikoek murgiltzez bataiatu ohi dute, murgiltzea beti osoa ez bada ere.

Konparatzeko laburpena 

Kristau talde batzuen bataioak konparatzeko laburpena.

Beste Elizen bataioen onarpena 
Eliza katoliko erromatar, luterano, anglikano, presbiteriano eta metodistak beste Elizen bataioak balioduntzat hartzen dituzte, beti ere baldintza batzuk betetzen badira. Behin bakarrik hartzen da bataioa, beraz beste Eliza batean era egokian bataiatuak ez dira berriro bataiatu behar Elizaz aldatzerakoan.

Bataioa eta salbamena Eliza Katolikoaren irakaspenean 

Eliza katolikoaren arabera, kristau-bizitzaren hasierako sakramentuen bitartez, gizonek ilunpearen menpetik askatuta, Kristorekin hil, hobiratu eta berpizturik, semetzakoaren Espiritua hartzen dute, eta Jainko herri guztiarekin Jaunaren Heriotza eta Piztueraren oroimena ospatzen dute .

Kristau-bizitzaren hasierako sakramentuen artean lehenengoa Bataioarena da, Bataioaren bitartez Kristogan mentatuta (elkartuta), Jainko herria osatzen eta euren bekatu guztien barkamena lortzen dute kristauek, eta jaiotzen direneko giza egoeratik semetzako egoerara igarotzen dira , urez eta Espiritu Santuz izaki berri bihurturik. Horregatik dute Jainko-semeen izena eta izana (I Jo. 1).

Bataioa fedezko sakramentua da; bizirako eta Jaunaren erreinurako ate den Bataioa dugu lege berriko lehen-sakramentua, denek betiko bizia izan dezaten (Jo. 3, 5), Kristok berak jarria eta gero Ebanjelioarekin batera bere Elizaren esku utzia, apostoluei esan zienean: «Zoazte eta ikasle egin herri guztiak, Ai-taren eta Semearen eta Espiritu Santuaren izenean bataiatuaz» (Mt. 28, 19).

Bataioa Elizarako sarbidea da, eta, horrez gain, Espirituaren eginez etxagintzan tarteko gertaturik Jainkoaren bizileku (11), jatorri aukeratu eta errege-abadetza (I Pt. 2, 9) izateko, gizonak Elizaren gorpuzkide egiten dituan sakramentua eta bere seinalea daramaten guztien arteko batasunaren sakramentuzko lokarri ere .

Betiko bizitzarako hitzean urezko bustiketa (Eph. 5, 26) den Bataioak Jainkotasunean erdikide (2 Pt. 1, 4) eta Jainkoaren semetzako egiten du gizona (Rom. 8, 16; Gal. 4, 5). Izan ere, uraren bedeinkapenerako otoitzak diotenez, bigarren jaiotzarako garbi-bustialdia da (Tit. 3, 5) eta honen bitartez jaiotzen dira goitik Jainko-semeak.

Lege zaharreko garbikuntzak baiño askozaz bikainago den Bataioak, Jaunaren Nekaldi eta Piztueraren misterio-indarrez burutzen ditu bere ondorenak. Bataiatuak, euren bizitza Kristorenarekin heriotzan batu dituztenak eta heriotzan Harekin hobiratuak izan direnak (18), Harekin batera biziratzen eta berpizten dira (Eph. 2, 6).

Forma 
Mendebaldean «... izenean bataiatzen zaitut» esaten da. Ekialdean, aldiz, sakramentuaren eficacia bataiatzailearekin zerikusirik ez duela azpimarratu nahian, «Jainkoaren zerbitzaria ... izenean bataiatua da» esaten da. 1439ko Florentziako Kontzilioan bataioa Hirutasunaren izenean egin behar zela erabaki zen, ez Jesusen izenean bakarrik.

Katolikoak Aitaren eta Semearen eta Espiritu Santuaren izenean (singularrean) bataiatuak izaten dira — ez hiru jainkoren izenetan, hiru pertsonetan agertzen den jainko bakarraren izenean baino.

Aita/amabitxiak 
Normalean bataiatuari aitabitxi bat edo/eta amabitxi bat ematen zaizkio. Aita/amabitxiaren egitekoa da bataiatua aurkeztu eta bere kristau heziketarako konpromisoa hartzea.
Aitabitxia edo amabitxia izateko gutxienez 16 urte izan behar dira; bestalde katolikoa izan eta sendotzako sakramentua hartuta eta lehenengo jaunartzea eginda izan ere beharrezkoak dira.

Elizak biblikoak ez diren beste bataio modu bi onartzen ditu: "odol-bataioa" eta "gogo-bataioa". Odol bataioa aurretik bataiatu barik egon eta Fedeagatik hiltzen direnek izaten dute. Gogo-bataioa, aldiz, bataiatuak izan baino lehen hiltzen diren katekumenoena da, hau da, bataiatzeko gogoa edo asmoa erakutsi dutenena.

Vatikanoko II. Kontzilioak, “Lumen gentium”-ean, euren erru barik Kristoren ebanjelioa ezagutzen ez dutenak ere, Jainkoa bihotzez bilatzen badute eta bere bizitzan euren kontzientziaren arabera Jainkoaren nahia betetzen saiatzen badira, salbatuak izan daitezkeela dio.

Bataioa Euskal Herrian 
Oraintxe arte (2007-09-02), Euskal Herrian egindako bataio gehientsuak Erromako Eliza katolikoaren irakaspenen arabera egin dira. Hala ere, funtsean denak berdin samarrak izan badira ere, egon, egon dira eta oraindino badaude ezberdintasunak toki eta garai ezberdinetan egindako bataioen artean. Azken urteetan bakarrik, bataiatutako seinen adinak eta ospakizun bakoitzean bataiatutako seinen kopuruak nahiko ezberdinak izan dira.

Honi buruz zertxobait jakin gura duenak hoberena Etniker taldekoek egindako lanei jotzea izango du, baina ataltxo honetan bataioaren inguruko Euskal Herriko ohiturei buruzko informazio laburra eskaini gura da. Informazio hori, gehien bat, grafikoa izango da.

Oraingoz, Euskal Herriko herri txikietan XXI. mendearen lehenengo hamarkadan bataioak nola egiten diren ikusteko balio duten argazki batzuk bakarrik jarri dira, beste garai eta tokitakoak ahal dela gehituz joango dela.

Lehenengo zortzi argazki hauek 2007-08-18an Gatikan (Bizkaian) egindako bataio batenak dira.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Kristauteria
 Kristautasun
 Katekumeno
 Sakramentu
 Bataiategi

Kanpo estekak 
Judutarrak 
 Jewish Encyclopedia: Baptism
Ortodoxoak
 Baptism (orthodoxwiki.org)
Katolikoak 
 Catholic Encyclopedia: Baptism
 Baptism - Catholic Sacrament of Initiation - Christening
 Catechism of the Catholic Church: Baptism
Batistak 
 Baptism in the Baptist Faith and Message (1963)
 Baptist Handbook For Church Members
Metodistak 
 "By Water & the Spirit" (Official UMC Statement on Baptism)
 FAQs about Baptism, Membership, & Salvation (United Methodist Church General Board of Discipleship)
Menonitak 
 Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online: Baptism
Mormoiak 
 Mormon Baptism
Beste talde kristau batzuk 
 Baptism according to the Church of Christ
 Dispensational Baptism

 
Sakramentuak
Kristautasuna
Kristau terminologia
Kristautasunera konbertsioa konbertsioa