Potala jauregia

Potala jauregia (, ) tibetar arkitekturaren eredu gailena eta dalai lamen egoitza da, Lobsang Gyatsok XVII. mendean sortu zuenetik, 1648. urtean zehazki, gaur egun Txinako Herri Errepublikako Tibeteko eskualde autonomoaren hiriburu den Lhasan. Jauregia museoa da gaur egun eta bere basamentuan aurkitzen ziren eraikin administratiboak bota ondoren, bere tokian, Pekingo Tiananmen plaza gogorarazten duen plaza bat eraiki zen.

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1994an, izendapen hau, 2000 eta 2001 urteetan zabaldua izan zen, bere ondoan aurkitzen diren Norbulingka Jauregia eta Jokhang Tenplua ere hartzeko.

Potala jauregiaren izena Indiako hegoaldeko Potalaka mendiaren izenetik dator. Potalaka mendia da Avalokiteśvara bodhisattvaren bizileku mitikoa; eta Potalaka izenak «distira» esan nahi du.

Historia 
VII mendeko Songtsen Gampo Tibetar erregeak Muino gorrian eraikitako jauregi baten gainean eraiki zen Potala jauregia. Oraindik antzinako jauregiaren atal batzuk mantentzen dira, ipar-ekialdean kokaturik dauden bi kapera.

Lobsang Gyatso bosgarren dalai lamak hasi zuen jauregiaren eraikuntza 1645 urtean. Dalai lamaren aholkulari izpirituala zen Konchog Chophelek gobernuaren egoitza ezartzeko toki egokia zela aholkatu zion, izan ere Drepung eta Sera monastegien eta Lhasa hiri zaharraren artean kokaturik baitago. Kanpoaldeko egitura hiru urtean eraiki zuten baina barnealdea egiteko 45 urte behar izan ziren. Dalai lama eta bere gobernua 1649an ezarri ziren Potrang Karpo delakoan («jauregi zuria»). Potrang Marpo («jauregi gorria») 1690 eta 1694 artean eraiki zen. XVIII. mendetik aurrera dalai lamaren neguko jauregia izan da.

1959ko Tibetarren matxinadan jauregia kaltetua izan zen baina 1966ko Txinako Iraultza Kulturalean ez zuen kalterik izan Zhou Enlai Txinako lehendakariak pertsonalki hala eskatuta.

1994 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua izan zen eta 200o eta 2001 urteetan Jokhang eta Norbulingka tenpluak gehitu zitzaizkion izendapen honetan.

Arkitektura 
Potala jauregia Hongshan izeneko mendian dago, 3700 metroko altueran. Ri Marpo («muino gorria») aldean kokaturik dago, Lhasa haranaren erdian. 410.000 metro karratuko hedadura hartzen du eta, bere eraikitako hedadura, 130.000 metro karratukoa da.''

Maldan gogorrean eraikitako hormek hainbat mailatan teilatu lauak eta leiho lerroak ditu eta gotorleku itxura nabarmena ematen diote. Hegoaldeko oinarrian enparantza handi bat dago, hori ere hesitua, hormaz eta atariz josia.

Potalaren erdigunean dago Potrang Marpo («jauregi gorria»). Han daude aurreko dalai lamen kaperak eta aretoak.

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Potala Jauregia

Tibeteko eraikinak
Gizateriaren Ondarea Txinan
Txinako jauregiak
Budismoa
Arte budista