Édith Piaf

Édith Piaf (jaiotza izenez: Édith Giovanna Gassion; Paris, 1915eko abenduaren 19a - Grasse, Itsas Alpeak, 1963ko urriaren 10a) frantziar abeslari bat izan zen, music-hall arloan oso famatua. "La Môme Piaf" ezizenaz ere ezaguna, abesti arrakastatsuak interpretatu zituen, La vie en rose besteak beste. Halaber, zineman eta antzerkian ere ibili izan zen.

Droga-menpekotasunak eta alkoholismoak jota gazte hil zen, 48 urte baino ez zituelarik.

Gaur egun berari dedikatutako museoa dago haren jaioterrian, Parisen.

Bizitza 

Edith Giovanna Gassion izenez jaio zen, 1915eko abenduaren 19an. Haren autobiografian azaldu eta gerora elikatu izan zuenez, Belleville kaleko 72. zenbakian jaio zen, farola baten azpian. Haren jaiotza aktak, aldiz, Parisko Thenon ospitalean sortu zela esaten du. Edonola ere, auzo, giro eta zirkunstantzia txiro gogorrean hazi eta hezi zen. Akrobata zuen aita, Louis Alphonse Gassion, eta kantari erraria ama, Annetta Maillard, jatorri italiar-berberekoa. Haurtzaroa gordina izan zuen, txirotasuna eta gaixotasuna ezagutu zituen, eta bere amonak gidatutako prostibuluetako giroa bizi izan zuen, harekin hezi izan baitzen batez ere.

Hamalau urte zituela Pigalleko kabaretetan kantuan hasi, eta 20 urterekin kaleratu zuen lehen diskoa, Louis Leplee enpresa gizonak lagunduta. Hark La Môme Piaf ezizena jarri zion: Neskatila enaratxoa. Erail egin zuten gizon hura, eta berriro ere hutsetik hasi behar. Asko markatu zuten bi pertsona ezagutu zituen geroxeago: Raymond Asso konpositorea, maitale eta gidari bilakatu zuena, eta Margueritte Monnot pianista, bizitza osoan alboan izango zuena.

Lehenago sortua izanagatik ere, 1946an grabatu zuen La vie en rose, zeinetan maitasunari kantatzen baitzion, gizon batenganako maitasunari zehatzago, garai hartako begi eta sentimenduekin kantatu ere, egun bogako dagoen kontzeptu bat erabiliz, maitasun erromantikoz: «Bere besoetan hartzen nauenean/ eta leun hitz egiten didanean/ bizitza arrosa koloreko ikusten dut».

New Yorken ezagutu zuen Marcel Cerdan boxeolaria. Sutsuki maitemindu zen hartaz ere, baina urtebete geroago hil zen hegazkin istripu batean, 1949an. Hari eskaini zion Hymne à l'amour ezaguna.

Nazioarteko izar bilakatua zen 1950eko hamarkadan: Jacques Pill kantariarekin ezkondu zen, eta Charles Aznavour eta Georges Moustakiren maitale ere izan zen, haien ibilbide musikala bultzatzeaz bat. Hamarkada hartako bigarren erdialdean osasun arazoak ugaldu zitzaizkion, alkohol gehiegikeriek kalte egin baitzioten haren gorputz txikiari. Medikuek oholtza gaineko jarduna utz zezan aholkatu zioten 1960an. Baina Piafek nahiago zukeen hiltzea kantatzeari lagatzea baino. 1961ean kontzertu historikoa eskaini zuen Parisko Olympia antzokian, hura hondamenditik ateratzen lagunduz. Orduan estreinatu zuen Je ne regrette rien, hainbat eta hainbat lagunen aurrean. Han ziren, besteak beste, Alain Delon, Louis Armstrong, Paul Newman, George Brassens, Duke Ellington eta Jean-Paul Belmondo. Gerora film askotan entzun izan den kantua da, Christopher Nolanen Inceptionen, kasurako; Jasone Osororen 12etan bermuta nobela kaleratu berrian ere sarri aditzen da.

Gibeleko gaitzak jota zendu zen Edith Piaf, 1963an, 47 urte zituela. Jaio zen lekutik gertu, haren izena daraman plazatxo bat dago egun.

Abesti ezagunak 
 La Vie en rose
 Non, je ne regrette rien
 Hymne à l'amour
 Mon légionnaire ou Milord
 Les Trois Cloches
 Padam... Padam...
 Sous le ciel de Paris
 L'Homme à la moto
 Les Amants d'un jour
 La Foule

Pelikulak 
 La Garçonne (1936) Jean de Limur
 Montmartre-sur-Seine (1941) Georges Lacombe
 Étoile sans lumière (1945) Marcel Blistène
 Neuf garçons, un cœur (1947)Georges Freedland
 Al diavolo la celebrità (1949) Mario Monicelli Steno
 Paris chante toujours (1951) Pierre Montazel
 Boum sur Paris (1953) Maurice de Canonge
 Si Versailles m'était conté (1954) Sacha Guitry
 French cancan (1954) Jean Renoir
 Les Amants de demain (1959)Marcel Blistène
 Édith et Marcel (1983) Claude Lelouch
 La Môme (La Vie En Rose) (2007), Olivier Dahan

Irudi galeria

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Paristar ezagunen zerrenda

Kanpo estekak 
 Edith Piafen abestiak

Paristarrak
Frantsesezko abeslariak
Frantziako abeslariak
Frantziako aktoreak
1930eko hamarkadako abeslariak
1940ko hamarkadako abeslariak
1950eko hamarkadako abeslariak
1960ko hamarkadako abeslariak
Grammy saridunak
Emakume abeslariak
Gibeleko minbiziaren ondorioz hildakoak