Garona

Garona (; gaztelaniaz, katalanez eta ,  edo Garunna), Aranen sortu eta hego-mendebaldeko Frantzia zeharkatzen duen ibaia da. Estuarioa alde batera utzita, 575 kilometroko luzera du.

Izenaren jatorria 
Izena latinezko tik dator. Aldi berean, latinezko izen hori zahar-akitanieratik omen zetorren. Izan ere, hizkuntza horretan, «harri» esan nahi duen kar hitza izenean aurki daiteke; -ona atzizkiak aurreindoeuropar hizkuntza batean «ibai», «erreka» esan nahi du, Sena, Saona edo Dordoina ibaien izenetan bezala.

Geografia 
Maladeta mendigunean du iturburua, Espainiako Erdialdeko Pirinioetan; Arango haranetik igarotzen da, bi adarretan (Garona de Ruda eta Garona de Joeu) eta 48 km egin ondoren sartzen da Frantzian. Tolosatik aurrera eratzen du Akitaniako arroa. Agendik eta Bordeletik igarotzen da gero; Dordoina ibaiarekin batera Girondako estuarioa eratzen du eta Ozeano Atlantikora isurtzen da.

Ibaiadar nagusiak 
Ibaiaren ibilbidea jarraituz:

Zeharkatutako udalerri nagusiak 
 Arango harana: Vielha e Mijaran
 Garona Garaia (31): Saint-Gaudens, Muret, Tolosa
 Tarn-eta-Garona (82): Castelsarrasin
 Lot-eta-Garona (47): Agen, Marmande
 Gironda(33): Langon, Bordele, Blaye, Le Verdon-sur-Mer
 Itsas Charente (17): Royan

Hidrometria 
Garonaren emaria 76 urtez, 1913-1988 bitartean, neurtu da Le Mas-d'Agenaisen . Gune horretan, drainatutako eremuak 52.000 km² ditu, arro osoaren % 95. Urteko batez besteko emaria 631 m³ segundoko da. Emari handiena otsailean du (1.030 m³/s), eta txikiena abuztuan (190 m³/s).

 
Garona ibaiaren batez besteko emariak (m³/s), Le Mas-d'Agenaisen neurtuakDatuak: 1913 eta 1988 artean

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Aragoiko ibaiak
Arango geografia
Girondako ibaiak
Bordeleko geografia
Tolosa Okzitania
Lot eta Garonako ibaiak
Kataluniako ibaiak
Garona Garaiko ibaiak
Tarn eta Garonako ibaiak