Elgorriaga

Elgorriaga ([elɣoriaɣa]; Elgorri [elɣori] Malerrekako hizkeraz) Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen udalerria da, Malerrekako ibarrean, Baztan Bidasoa eskualdean.  biztanle zituen . urteko erroldaren arabera, eta Nafarroako hiriburutik 54,3 kilometrora kokatzen da. Ezkurra ibaiak zeharkatzen du.

Geografia

Inguru naturala eta kokapena 

Elgorriaga Iruñeko merindadearen iparraldean kokatzen da, Askin mendiaren oinetan eta Ezkurra ibaitik gertu. Herrira heltzeko N-121A errepidea hartu behar da eta ondoren, NA-170 errepidea Leitza-Doneztebeko norabidean.

Herriak Donezteberekin egiten du muga ekialdean, Iturenekin mendebaldean, eta Oitzekin hegoaldean. Herriko punturik altuena Mendaur mendia da, 1136 metrokoa.

Klima eta natura 
Elgorriagako klima, atlantiko hezea da, neguak heze eta epelak dira, eta udak leunak eta ez oso beroak. Urteroko prezipitazioak 1800-2000mm ingurukoak izaten dira. Landarediari dagokionez, herriko basoetan haritzak eta pagoak ugari dira, eta horrez gain, gaztainondoak, lizarrak, akaziak eta landaturiko pinuak.

Historia 
Herriaren sortze data zehatzik ezagutzen ez den arren, erreferentzia arkitektoniko ugari dago, Erdi Aroko zubia esaterako. Historialarien arabera, herria XV. mendean sortu zen. 1610. urtean Logroñon egindako sorginen aurkako epaiketek herritar askori eragin zieten.

Ondasun nabarmenak 
 San Pedro Apostoluaren eliza: Nabe bakarreko harlanduzko parrokia da. Elizaren barruan XII. mendearen hasierako erretaula gordetzen da eta XII. mendearen bigarren erdialdeko San Ferminen eta San Frantziskoren irudiak dituzten bi koadro.

 Elgorriagako zubia: Erdi Aroko zubia, arku peraltatu bakarrekoa, Ezkurra ibaiaren gainean dago.

 Elgorriagako bainuetxea:  Elgorriagako herrigunetik 500 metrora, Iturenera doan errepidearen eta Ezkurra ibaiaren alboan dago.  Bertako urek Europako gazitasun indizerik handiena dute. Litroko 333 gramo gatzakin, Itsaso hilekoak baino gatz gehiago dute.
 Euskal Artzainak Ameriketan museoa. Elgorriagako errotan.

Ekonomia 
Nekazaritza Elgorriagako jarduera ekonomiko nagusia izan da betidanik, baina, azken urteetan, aldaketa sakona bizi izan da, eta horrela, nekazaritza ustiapen txikiak bertan behera utziz joan dira. Zurgindegiak, artisautzako galda eta azken urteetako landa-turismoa zabaldu dira herrian. Orain dela gutxi ireki duten bainuetxeak ere bultzada eman dio bertako ekonomiari.

Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hamabi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,48a (Nafarroako batez-bestekoaren azpitik). 2019an 219.

Politika

Udal hauteskundeak 
Elgorriagako alkatea B talde independienteko Santos Irurueta da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Taldeak herriko bost zinegotzietatik hiru lortu zituen eta hortaz, gehiengo osoa. Boto zuri bakarra izan zen (botoen %0,64), eta baliogabekoak 3 (botoen %1,89).

2011n ez zen zerrendarik aurkeztu eta, beraz, Iruruetak jarduneko alkate segitzen du.

Udaletxea 
 HELBIDEA: San Pedro kalea, 1

Alkateak

Azpiegitura eta garraioak 
Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

 Doneztebe - Elgorriaga - Ituren - Saldias - Eratsun - Ezkurra - Areso - Leitza - Lekunberri - Larraun - Irurtzun - Berriobeiti eta Iruñea

Jaiak eta ospakizunak 
Elgorriagako jaiak uztailaren 25ean ospatzen dira, Santioetan.

Herritar ezagunak 
 Pedro Manuel Grazenea, "Elgorriaga" (1929-2017), erremontelaria.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda

Kanpo estekak 

  Elgorriagako udalaren webgunea.
  "Ttipi-ttapa" eskualdeko hedabide euskarazkoa
  Elgorriagari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
 Donezteberako errepidearen ikuspegia Google Street View-n.

Elgorriaga