Soltxaga

Soltxaga Orbaibarrako Oloritz udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak soltxagarrak dira.

Izena 
Soltxaga beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Solchaga

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Solchaga (1366)
 Solchaga (1366)
 Solchaga (1534)
 Onselchaga (1587)
 Solchaga (1802)
 Soltxaga (1990)

Ezaugarriak

Armarria 
Soltxagako armarria Orbaibarrako armarria da. Armarri honekhonako blasoi hau du:

Geografia 
Soltxaga Erdialdea eskualdean dago, Orbaibar ibarrean eta Oloritz udalerrian.

Inguru naturala eta kokapena 
Oloritz udalerria Nafarroa erdialdean dago Erriberriko merindadean eta Nafarroako hiriburutik 24 kilometrora.

Klima eta landaredia 
Altuera eta kokapenaren arabera aldaketak dauden arren, udalerriaren batez besteko balioak honakoak dira: Tenperatura 8 eta 13 gradu bitartekoa, prezipitazioa 600 eta 1.000mm bitartekoa, eta egun euritsuak 90 inguru. Udak nahiko lehorrak izaten dira, eta neguak euritsu eta hotzak, batez ere iparraldeko zierzo haizeak jotzen duenean. Klima, oro har, mediterraneoa edo azpimediterraneo kontinental motakoa da.

Udalerriko baso bakanetan, birlandaturiko pinuak, haritzak eta arteak daude, eta horrez gain, nahiko ondo kontserbatu diren 23 hektarea pago.

Estazio meteorologikoa 
Oloritzen ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Barasoain pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 524 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
XI. mendearen amaieran dago dokumentatuta, Antsa Soltxagak 1096an Iruñeko katedralaren alde bere ondasunen dohaintza egin zuenean. 1268ko Rediezmoaren Liburuak Eristain bakarrik aipatzen du, baina azken toki horrek Soltxaga lehenesten du ondorengo mendeetako su eta zurkaitzen liburuetan. Biztanle gehienak kapareak ziren 1366an, 8 11 bizilagunen artean, Eristaingoak zenbatuta.

Orbaibarrekoa izan zen banaketa administratibo honek iraun zuen bitartean. Gero, 1835-1845eko berrikuntzekin, Leotz udalerrian sartu zen, eta udalerri eratu zuen, Bariain, Oloritz, Lepuzain, Mendibil, Orizin eta Etxague herriekin eta Arrazubi, Doneaniz eta Eristain baserriekin eta Olorizko bentekin.

Orbaibarrako ia herri guztiak bezala, aipatu erreformak egin arte Etxague Iruñeko merkatuko alkatearen jurisdikziokoa zen. Ondoren, gainerakoak bezala erregimen komunaren menpe geratu zen. 1802an idatzi zenez, bere urak bertute berezia du lekaleak egosteko eta azienda handiaren gaixotasun batzuk sendatzeko. Garai hartan 2000 gari-lapurreta, 200 garagar eta 820 olo-lapurreta biltzen zituen. XIX. mendearen erdialdean Soltxagak urtean seiehun erreal zituen. Olio-errota batek funtzionatzen zuen.

Demografia 
 biztanle zituen Soltxagak.

Garraioa 
Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko linea zerbitzua ematen dio kontzeju honi. Herriak autobus geldialdi bakarra du herrian, Tafallarantz.

Autobus zerbitzuak lan egin dezan, linea eskariaren araberako linea baita, bidaia aurreko eguneko 19:00ak baino lehen erreserbatu behar da.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Oloritz udalerria sailkatu zituen, Orbaibarreko hainbat herriekin, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.

Koldo Zuazok, 2010ean, Oloritz udalerria ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Oloritz eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %6,10k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 6,22k eta 2018n % 9,60k.

Jaiak 
 San Joango jaiak, abuztuaren azken asteburuan

Ondasun nabarmenak 
 San Joan eliza, XIII. mendean eraikitako krisitiau eliza, gotiko estiloan.
 Soltxagako jauregia, Erdi Aroko jauregia.

Oharrak

Erreferentziak 

 Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. .

Ikus, gainera 
 Oloritz
 Orbaibar
 Erdialdea
 Erriberriko merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Olorizko kontzejuak
Nafarroako lehengo udalerriak