Notazio zientifiko

Notazio zientifikoa oso zenbaki handiak edo 0tik oso gertu dauden zenbakiak, sistema hamartarrean, idazteko era bat da, argitasuna eta kalkuluak egiteko erosotasuna helburu dituena. 0tik gertu dauden edo oso handiak diren magnitude fisikoak eta kimikoak adierazteko maiz erabiltzen da, adibidez Avogadroren zenbakia irudikatzeko.

Notazio zientifikoan zenbaki guztiak era honetan idazten dira:

("a bider 10 ber b"), b berretzailea zenbaki oso bat, eta adierazle edo mantisa deritzon a balioa zenbaki erreal bat izanik hurrenez hurren. Adierazi beharreko zenbakia negatiboa bada, aurretik "-" (minus) ikurra jartzen zaio.

Adibidez, taula honetan sistema hamartarrean idatzitako zenbait zenbaki azaltzen da, notazio zientifikoan dagokien idazkerarekin batera:

Arestiko taulan erakutsi bezala, zenbaki bat notazio zientifikoan adierazteko eskuarki unitateen lekuan zifra adierazgarriena ezartzen da eta beste zifra guztiak koma ondoren kokatzen dira.

Kalkulagailuetan eta konputagailuetan zenbakiak notazio zientifikoan azaltzeko erabiltzen den idazkera hau izaten da, E letrak berretzailea adierazten duelarik:

1.56234E29=1.56234×1029=156 234 000 000 000 000 000 000 000 000

2.34·E–11=2.34×10-11=0.000 000 000 023 4

Ohartu behar da E letrak ez duela zer ikusirik matematikan maiz erabiltzen den e zenbakiarekin.

Historia 
Zenbaki handiegiak irudikatzeko lehen ahalegina Arkimedes matematikari eta filosofo greziarrak hasi zuen, eta bere Harearen kontadorea lanean deskribatu zuen, k.a. III. mendean. Horretarako, unibertsoaren tamaina balioetsi behar izan zuen, une hartan indarrean zegoen ereduaren arabera, eta, gainera, zenbakiak adierazteko modu handi bat asmatu behar izan zuen. Kalkulatzen zuen kopurua 1063 alekoa zen.

Notazio zientifikoaren bidez asmatu zen zenbaki errealak koma flotatzailearen bidez irudikatzeko eredua. Ideia hori Leonardo Torres eta Quevedok (1914), Konrad Zuse (1936) eta George Robert Stibitzek (1939) proposatu zuten. Gaur egungo ordenagailuak puntu flotatzailean kodetzea, funtsean, 2 oinarriko notazio zientifikoa da.

Notazio zientifikoko zenbakien erabilerarekin egindako programazioak superindizerik gabeko irudikapen bat sagaratu zuen, non e (edo E) hizkiak erakuslearen mantisari eusten dion. Beraz, 1.785 × 105 eta 2.36 × 10-14 dira, hurrenez hurren, 1.785E5 eta 2.36E-14 (programazio-lengoaia gehienak ingelesez oinarrituta daudenez, komen ordez puntuak jartzen dira).

Ariketak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Matematika
Notazio matematikoa