Guyana Frantsesa

Guyana (frantsesez Guyane edo Guyane française), sarri Guyana Frantsesa Guyana estatutik bereizteko, Frantziako itsasoz haraindiko departamendua (DOM) eta eskualdea da, Hego Amerika iparraldean kokatua.

Hego Amariketako ipar-ekialdeko itsasertzean, Guyanetako Mendigunearen, Surinamen eta Brasilen artean dago. Mugak Maroni ibaia mendebalean eta Oyapock ibaia ekialdean ditu, Tumuc-Humak mendia hegoaldean. 91.000 km2-ko azalera du. Prefektura Cayenne hirian dago.

Geografia 
Lurralde ia osoa oihanak estaltzen du. Biztanle gehienak itsasertzean bizi dira, oihanetako indiar ibiltariak izan ezik.

Ekonomia 
Itsasertzean lantzen dira gai nagusiak (azukre kanabera, banana, arroza, mandioka, artoa, tabakoa). Arrantzak ez du garrantzi handirik. Oihanean zur bikaineko zuhaitzak ditu, eta meategi aberatsak ere bai (Kaw eskualdean bauxita meategi handiak), baina batzuk zein besteak ustiatu gabe. Frantziak 1966an espazioaren ikerketarako zentro bat eraiki zuen itsasertzean.

Historia 
XVII. mendekoak dira Guyanari buruzko lehen berriak; Cayenne 1637an sortu zen. Frantsesak eta holandarrak kolonizatzen saiatu ziren, eta konpainia frantses bat finkatu zen bertan. Ingelesek eta ondoren holandarrek hartu zuten (Bredako hitzarmena, 1667), eta d’Estrées almiranteak beretu zuen azkenik.

Kolonizatzen saiatu arren, XVIII. mendean ahalegin guztiek huts egin zuten eta kolono asko hil ziren. Esklabotza berriro indarrean jarri zenean (1804), beltzek ihes egin zuten. Portugalen mendean egon ondoren (1809-1814), esklabotasunean oinarrituriko kolonizazio frantsesa galdu egin zen hura indarrik gabe utzi zenean (1848-1849). 1852an kartzela eraiki zen bertan (1945ean kendua).

Hizkuntzak 
Hizkuntza ofizial bakarra frantsesa da, baina guyanar kreolera ere mintzatzen da.

Banaketa administratiboa 
Frantziar Guyana 2 barruti, 19 kantonamendu (ez erakutsiak) eta 22 udalerrietan banatzen da:

<table>
  Saint-Laurent-du-Maronikobarrutia
  Cayennekobarrutia
 Awala-Yalimapo
 Mana 
 Saint-Laurent-du-Maroni 
 Apatou 
 Grand-Santi
 Papaïchton
 Saül 
 Maripasoula
<ol start=9>
<li>Camopi
<li>Saint-Georges 
<li>Ouanary
<li>Régina
<li>Roura 
<li>Saint-Élie
<li>Iracoubo
<li>Sinnamary
<li>Kourou
<li>Macouria
<li>Montsinéry-Tonnegrande
<li>Matoury
<li>Cayenne
<li>Remire-Montjoly
</tr>
</table>

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Guyanako prefektura webgune ofiziala

Guyana Frantsesa
Frantziaren kolonia ohiak
Hego Amerikako kolonia ohiak
Hego Amerikako dependentziak
Amerikako kolonizazio frantsesa