Aldo Rossi

Aldo Rossi (Milan, 1931ko maiatzaren 3a – Milan, 1997ko irailaren 4a), teoriko, margolari eta arkitekto postmoderno italiarra izan zen.

Rossi XX. mendearen bigarren erdialdeko arkitekturaren berritzaile ideologiko eta plastiko handienetakoa izan zen. Geometria eta oroimenari zion gurtza eta poesia metafisikoa zirela-eta, milandar honek XX. mendeko azken hereneko arkitektura eta hirigintza aldatu zuen.

1959 urtean Milango Poltitecnicoan arkitekto diploma lortu ondoren, 1961 eta 1964 artean Casabella-Continuità Milango aldizkariaren erredaktoreetako bat izan zen. Hainbat arkitektura eskolatan irakasle izan zen, hala nola Instituto Universitario di Architettura Venezian (IUAV), Poltitecnico Milanen, Eidgenössische Technische Hochschule Zurichen (ETH) eta Cooper Union New Yorken.

Hiriaren arkitektura (L'Architettura della città) saiakera teorikoa argitaratu zuen 1966an, haren arkitekturaren eta hiriaren ikuspegi eta ideia azalduz. Lan honetan eta bere pentsamolde osoan argi agertzen da hiriaren arkitektura dela gairik garrantzitsuena, hiriaren morfologia eta eraikin tradizionalak azpimarratuz, batez ere sorterria zuen Lonbardia eskualdekoak. Halaber, eraikinen tipoa eraikuntzaren funtzioaren gainetik dela ziurtatzen du idazlanotan, non Rossi arkitekturaren zientifikotasuna azaltzen saiatzen den.

Arkitektura-estiloari dagokionez, Adolf Loos, Heinrich Tessenow eta Mies van der Roheren eragina dira aipatzekoak Rossiren lanarengan. Haren lanak, berriz, eragin handia eduki zuen 70eko eta 80ko hamardaketako arkitektoengan.

1990 urtean Pritzker Saria jaso zuen.

1997ko irailaren 4an Milango ospitale batean zendu zen, hamar egun lehenago kotxe-istripu bat izan ondoren, landako bere etxera zihoala.

Lan garrantsitsuak 
 1962: Erresistentziaren Monumenturako proiektua, Cuneo, Italia
 1971 : Hezurtegia, San Calaldo hilerrian, Modena, Italia
 1979 : Teatro del Mondo urgaineko antzokia, Venezia, Italia
 1986 : Palazzo Hotel, Fukuoka, Japonia
 1989 : De Lamel etxebizitzak, Haga, Herbehereak 
 1991 : Centre d'Art Contemporain de l'île de Vassivière, Beaumont-du-lac, Frantzia 
 1991 : Postetxea eta etxebizitzak Cité de la musique ondoan, La Villette, Paris 
 1995 : Bonnefanten arte modernoko museoa, Maastricht, Herbehereak 
 1996 : Sudliche Friedrichstadt etxebizitzak egunkarien auzoan Berlin 

 Centro Torri merkatari gunea, Parma, Italia
 Centro Direzionale, Peruggia, Italia
 Pocono Pines etxea, Mount Pocono, Pensilvania, AEB
 Opera Nazionalaren birgaitzea (Carlo Felice antzokia), Genova, Italia
 Arkitektura Eskola, Coral Gables, Florida, AEB

Idazkiak 
 L'architettura della città, 1966
 Scritti scelti sull'architettura e la città 1956 - 1972, Clup, Milano 1975
 Progetti e Disegni 1962-1979, Rizzoli, 1980
 Un’educazione palladiana Annali di architettura, 13 zkian, Vicenza 2001

Kanpo estekak 
  Aldo Rossi Pritzker Sarien web gunean
  Aldo Rossi ARCHIGUIDE web gunean
  Biografia eta proiektuak soloarquitectura.com web gunean

Italiako arkitektoak
Hirigileak
Milandarrak
XX. mendeko arkitektoak
Italiako diseinatzaileak
Milanen hildakoak