Sohüta

Sohüta ([s̺ohyta]) Zuberoako iparraldeko udalerri bat da, Pettarra eskualdekoa. 2008an 1.161 biztanle izanik, Zuberoako bigarren udalerri populatuena da, Maule-Lextarreren ondoren.

Izena 
Euskarazko izen zaharra Soroeta zen, hau da, «soroz beteriko lekua».

Frantsesezko Chéraute haren izenak itxura hauek izan ditu:
 Cheraltus (1224, Bartzelonako paperak),
 Xeraute (1383, Luntzen kontratuak),
 Xerauta (1496, Ohixen kontratuak),
 Sent-Barthelemi de Chéraute (1612, Oloroeko elizbarrutiaren paperak).

Okzitanieraz Sherauta du izena.

Geografia

Ingurune naturala 
Haranbeltzeko basoko (Sohütako basoa ere deitua) zati bat udalerriko lurretan dago.

Hidrografia 
Udalerria honako errekek zeharkatua da:
 Auzet (Oloroeko uhaitzaren ibaiadarra) eta haren ibaiadarrak.
 Aiguette.
 Askania, eta haren ibaiadar Gaillan.
 Anbelseko erreka (Ibarleren ibaiadarra).

Etxeak eta auzoak

Udalerri mugakideak 
Sohütak mugakide ditu Mitikile-Larrori-Mendibile iparraldean; Mitikile-Larrori-Mendibile eta Ospitalepea, ipar-ekialdean; Barkoxe, ekialdean eta hego-ekialdean; Arrokiaga, hegoaldean; Maule-Lextarre, hego-mendebaldean; Bildoze-Onizepea, mendebaldean; eta Berrogaine-Larüntze, ipar-mendebaldean.

Historia 
Sohüta Zuberoako bizkonderriaren meneko baroierria izan zen.

Ekonomia 
Udalerriko ekonomia laborantzan (abelazkuntza, belardiak) eta artisautzan (espartingintza) oinarrituta dago.

Demografia 
XIX. mendearen lehen erdialdean 1.500 biztanle izatera iritsi bazen ere, ondoren 1.100 biztanleren inguruan kokatu zen populazioaren tamaina, eta neurri horretan izan da XXI. mendea arte.

Politika

Azpiegiturak

Hezkuntza 
Sohütak ikastola bat eta lizeo bat, "Pays de la Soule" izenekoa, ditu.

Kultura

Euskara 
Zuberera bertako berezko euskalkia da, Pettarrako aldaera zehazki, eta gaur egun herrian ikastola eta bertso-eskola bana ditugu.

Ondasun nabarmenak 
 Historiaurreko zenbait gotorleku daude udalerriko lurretan, Kastelgaina auzoan hain zuzen ere. 1983az geroztik, monumentu historiko izendaturik daude.
 Bela familiarena izan zen gaztelua, XVII. mendekoa.
 San Bartolome eliza Erdi Aroaren amaierakoa da, eta XIX. mendearen bukaeran handitu zuten. Kanpandorrea eta ataria berreraikiak izan ziren XX. mendearen hasieran.
 Lurdako Ama birjinaren kapera 1936an eraiki zen.

Argazki galeria

Sohütar ospetsuak 
 Julie Adrienne Karrikaburu (1827-1898), musikologoa, kantaria, kantu-biltzailea eta piano-jotzailea.
 Jon Mirande (1925-1972), idazlea.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Joseba Aurkenerena: Sohütako maskaradak eta bühamina paregabeak

Sohüta