Hegabera

Hegabera (Vanellus vanellus) charadriidae familiako hegazti zangaluzea da, Eurasian eta iparraldeko Afrikan bizi dena.

Deskribapena 
28 eta 31 cm arteko luzera du eta 67-72 cm arteko hego-zabalera. Bularraldea eta bizkarra beltzak ditu eta azpialdea zuria. Lumek kolore metaliko berde eta urdinak azaltzen dituzte. Buruaren aurrealdea eta gandorra beltzak dira masailak aldiz zuriak. Hanka gorrixkak ditu. Arra eta emea antzekoak dira, emearen gandorra motzagoa da eta buruko atal ilunak ez dira hain beltzak.

Habitata 
Neguaren hasieran populazio handiak iristen dira. Tradizioaren arabera hegaberak ekartzen du negua Euskal Herrira. Padura eta hezeguneak bilatzen baditu ere, inguru hauetako asko landa eremu bihurtu dira eta hegaberak egoera berrira azkar moldatu dira. Itsas-mailatik hasi eta 1000 metroko altuera arteko eremuak okupatzen ditu.

Elikadura 
Talde handiak osatzen ditu eta aireportuetan arazo handiak sortzen ditu. Nekazal eremu handietan animalia txikiak jaten ditu. Hankarekin lurra kolpatzen du animaliak atera arazteko eta ondoren mokoarekin harrapatzen ditu. Zizareak, kakalardoak, matxinsaltoak, inurriak, milazangoak, armiarmak eta hainbat molusku jaten ditu, bai eta igelak eta arrain txikiak ere. Dieta osatzeko haziak eta zekaleak ere jaten ditu aldiro.

Ugalketa 
70 egunetako ugalketa-zikloa du hegaberak. Habia sinplea egiten du, andarez egindako egitura ahur bat eta lau arrautza berdexka orbaindun jartzen ditu. Bikotekide biek 26-28 egunetan zehar txitatzen dituzte eta txitak jaio bezain laister gai dira ibiltzeko eta beren kabuz elikatzeko. 35-40 egu behar dituzte hegan egiteko. Hegaberek koloniak eratzen dituzte ugalketa garaian eta taldean babesten dituzte habiak harraparien aurrean.

Taxonomia 
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean eta oraindik berak emandako izena darama.

Izen arruntak, euskalkietan 
Euskalkietan, euskara baturako izen arrunt nagusitzat hartu den hegabera izenaz gainera, beste hainbat ere baditu: hega-makur, hegalbera, hegal-xuri, itxaxori, itxas-txori, itxas-uso, kina, kiña, mi(n)au(ta), blintxa, gaztelutxarko, paneu.

Iruditegia

Erreferentziak 

Charadriidae
Euskal Herriko hegaztiak
1758. urtean deskribatutako taxoiak
Europako hegaztiak