Graz

Graz (alemanez  ahoskatua) Austriako hiria da, Estiria probintziako () hiriburua. Nazioko bigarren hiria da, biztanleriari kasu eginez gero: 250.099 lagun ziren 2008an.

Kokapena 
Graz Austriako hego-ekialdean da, Mur ibaiaren ertzetan. Vienatik 200 kilometrora da eta iparraldean Gratkorn, Stattegg eta Weinitzen ditu mugakide; ekialdean Kainbach bei Graz, Hart bei Graz eta Raaba; hegoaldera Gössendorf, Feldkirchen bei Graz, Seiersberg eta Unterpremstätten, eta mendebaldera Attendorf eta Thal.

Geografia

Barrutiak 
17 barrutik osatzen dute Graz:

 I. Innere Stadt
 II. St. Leonhard
 III. Geidorf
 IV. Lend
 V. Gries
 VI. Jakomini
 VII. Liebenau
 VIII. St. Peter
 IX. Waltendorf
 X. Ries
 XI. Mariatrost
 XII. Andritz
 XIII. Gösting
 XIV. Eggenberg
 XV. Wetzelsdorf
 XVI. Straßgang
 XVII. Puntigam

Klima

Demografia

Bilakaera historikoa 
1869tik 2007ra bitartekoa:

Sexua eta adina 
Andreak % 51,97 dira. % 18,14k hogei urte baino gutxiago ditu eta % 64,58 hogei eta hirurogeita bost urte bitartekoak dira; % 17,27 , berriz, 65 urtetik goragokoa da.

Jatorria eta hizkuntzak 
Biztanleen % 85 austriarrak dira; % 5 Europar Batasunekoak dira, eta enparauak Europako beste herrialde batzuetakoak eta mundu zabalekoak dira.
 
Atzerritik etorritakoen jatorriari begira, hona xehetasunak:

Ondarea

Graz hiriaren erdigunea

Elizak 
Gehienak erdigunetik kanpo dira, eta aipatzekoak dira Bihotz Santuarena, San Leonardorena, Marigrünekoa eta Mariatrost basilika.

Gazteluak 
Estiriako gaztelurik nabarmenena da Eggenbergekoa. XVII. mendean eraiki zuten, El Escorial monasterioaren diseinuan oinarrituta. Barruan Hans Adam Weissenkircher margolariaren lanak ikus daitezke. Eraikinak 365 leiho ditu, urteak beste egun. Urtean milioi bat bisitarik jotzen dute leku honetara.

Aipatzekoa ere bada Göstingeko gaztelua, hiriaren iparraldera. 1723an tximista batek bete-betean jo zuen eta haren ondorioz eraikuntza erabat desegin zen. Egun hondakinak baino ez dira geratzen.

Hiriaren erdigunean Schloßberg gotorlekua dago, egun parke bat dena.

Ekonomia 
2003ko datuen arabera 184.135 pertsonak egiten zuen lan Grazen. Horietatik, % 74 zerbitzu-sektorean aritzen zen. 55.000 behargin hiritik kanpo bizi dira.

Enpresak 
Austriako enpresa askok egoitza dute hirian:
 Andritz AG: eraikuntza industrialak sortzen dituen enpresa.
 Kastner & Öhler: saltoki handiak.
 Rail Transport Service: trenbide sare pribatua.
 Styria Medien AG: Hedabidea.

Kanpotik etorritako enpresek ere leku hartu dute Grazen, esaterako:
 Daimler AG
 Heineken
 Hoffmann-La Roche
 Infineon
 Siemens AG
 T-Mobile

Hezkuntza

Unibertsitateak 
Lau unibertsitatek 40.000 ikasleri eskaintzen diete zerbitzua. Zazpi biztanletatik bat ikaslea da.

 Karl Franzens Unibertsitatea (alemanerazKarl-Franzens Universität): 1585ean sortua. 20.000 ikasle inguru.
 Unibertsitate Teknikoa (alemaneraz Technische Universität): 7 fakultate eta 9.000 ikasle.
 Medikuntza Unibertsitatea (alemaneraz Medizinischen Universität): 5.000 ikasle inguru.
 Musika eta Antzerki Unibertsitatea (alemanerazUniversität für Musik und darstellende Kunst): 2.000 ikasle.

Liburutegiak 
Steiermärkische Landesbibliothek eta Universitätsbibliothek Graz dira liburutegi onenak, 3 milioi liburutik goragoko ondarearekin.

Osasun zerbitzuak 
Hiriak 7 ospitale, 10 klinika eta 44 botika biltzen ditu.

Aireportua 
Austriako hirugarren aireportu handiena da, hiritik 10 kilometrora hegoalderantz. 2007an 948.000 bidaiari artatu zituen.

Pertsonaia ospetsuak 
 Karl Böhm (1894–1981), orkestra zuzendaria.
 Siegmund von Hausegger (1872-1948), compositor y director de orquesta.
 Joseph Marx (1882-1964), musikagilea.
 Harald Posch (1963), aktore eta zuzendaria.
 Hans Rosbaud (1895-1962), orkestra zuzendaria.
 Arnold Schwarzenegger (1947), aktore eta kulturista.
 Roman Wallner (1982), futbolaria.
 Helmut Senekowitsch (1933-2007), futbol jokalari eta entrenatzailea.

Senidetutako hiriak 
 , 1948
 , 1950
 , 1965
 , 1968
 , 1968
 , 1972
 , 1973
 , 1987
 , 1989
 , 1994
 , 2006

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Grazeko gida
  Grazeko udaletxea
  Grazeko Unibertsitatea

 
Gizateriaren Ondarea Austrian