Vivien Leigh

Vivian Mary Hartley, Vivien Leigh bezala ezagunagoa (Darjeeling, India, 1913ko azaroaren 5a – Londres, Ingalaterra, 1967ko uztailaren 8a) aktore eta antzerkilari britaniarra izan zen. Bitan irabazi zuen emakumezko aktore onenaren Oscar saria: lehendabizikoa 1939ko Gone with the Wind filmean Scarlett O'Hara eta 1951ko A Streetcar Named Desire filmean Blanche DuBois jokatzeagatik.

Arte dramatikoko ikasketak amaitu ondoren, 1935ean, lau filmetan parte hartze txikiak izan zituen,  Fire Over England (1937) filmeko protagonista izan arte. Bere edertasunagatik laudatua, batzuetan, ezaugarri fisikoek aktore gisa serio hartu izatea eragozten ziotela susmatu zuen. Pantaila handian ospea izan arren, batez ere, antzerki aktorea izan zen; Bere 30 urteko ibilbidean, Noël Coward eta George Bernard Shaw-en komediatik hasi eta Shakespeareren pertsonaia klasikoetarainoko (Ophelia, Cleopatra, Juliet eta Lady Macbeth) paperak jokatu zituen. Bere azken urteetan, bigarren mailako paper batzuk egin zituen film gutxi batzuetan.

Laurence Olivierrekin ezkonduta, 1940tik 1960ra  bigarren ezkontzan egon baitzen ezkonduta, publikoak bere senarrarekin batera identifikatu zuen maiz, eta, harekin, hiru pelikula eta ekoizpen eszeniko ugaritan parte hartu zuen, askotan Olivierrek berak zuzenduta. Lan egiteko zaila zelako ospea zuen, eta, heldu-bizitzaren zati handi batean, nahaste bipolarra pairatu zuen, baita tuberkulosi kroniko errepikakorrak ere, 1940ko hamarkadaren erdialdean diagnostikatu zioten lehen aldiz, eta, azkenean, heriotza eragin zion 53 urterekin Bere ibilbideak jarduerarik gabeko aldiak izan bazituen ere, 1999an, American Film Institutek Hollywoodeko zinema klasikoko izar handienetako bat bezala sailkatu zuen.

Biografia 
Yorkshireko burtsa-artekari baten alaba, Indian jaio zen eta Ingalaterran eta Europa osoan zehar hezi zen. Maureen O'Sullivan bere eskolakidearen adibidean inspiratuta, aktore karrerari ekin zion eta 1932an Londresko Royal Academy of Dramatic Art-en izena eman zuen. Urte hartan bere lehen senarrarekin ezkondu zen, Herbert Leigh Holman abokatu britainiarrarekin. eta bere bigarren izena hartu zuen izen profesional gisa.

Things Are Looking Up (1934) filmean egin zuen debuta eta The Green Sash (1935) filmean bere lehen agerraldia. Bere karrerako une honetan ahots eszeniko ahula zuen arren, bere presentzia eszeniko ikusgarria eta edertasuna alde batera utzi ezinak ziren, eta 1935ean Alexander Kordarekin kontratua sinatu zuen. Leigh-ek harreman bat hasi zuen Laurence Olivier britainiar protagonistarekin. Elkarrekin agertu ziren eszenatokian eta pantailan, Kordaren Fire Over England (1937) eta 21 Days (1937an, 1940an estreinatua; 21 Days Together bezala ere estreinatua).

Laurence Olivier bigarren senarrarekin ere maiz egin zuen lan, bai antzerkian bai zineman. Ofelia, Cleopatra eta Julietaren paperak egitean asko nabarmendu zen. Alabaina, osasun txarrak jarri zizkion oztopo gehien bere ibilbidean. Tuberkulosia 1940ko hamarkadaren erdian iragarri bazioten ere, 1967an hil arte lanean jarraitu zuen, gorabeherak gorabehera.

Filmografia 
Hauek dira Vivien Leighen lan ezagunenak:
 Things Are Looking Up  (1934)
 The Village Squire  (1935)
 Gentleman's Agreement  (1935)
 Look Up And Laugh (1935)
 Fire Over England (1937)
 Dark Journey  (1937)
 Storm In A Teacup  (1937)
 Twenty-One Days  (1937)
 A Yank At Oxford  (1938)
 St. Martins Lane  (1938)
 Gone with the Wind  (1939)
 Waterloo Bridge (1940)
 That Hamilton Woman (1941)
 Caesar and Cleopatra (1945)
 Anna Karenina (1947)
 A Streetcar Named Desire  (1951)
 The Deep Blue Sea  (1955)
 The Roman Spring of Mrs. Stone (1961)
 Ship of Fools (1965)

Sariak eta errekonozimenduak 

 1963an Tovarich deituriko Broadwayko musikalarekin Tony saria. 
 1953 British Academy Film saria A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.
 1952 Oscar eta Golden Globe saria  A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.
 1951 Academy saria, New York Film Critics Circle saria eta Veneziako zinemaldiko saria  A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.   
 1940 Oscar saria Gone with the Wind filmarekin.

Irudi galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Vivien Leigh IMDb webgunean.
 :[Bideoa, EN] Vivien Leigh 1960 Tony Awards 
 :[Bideoa, EN, 1940] Vivien Leigh accepts her Oscar 
 :[Bideoa, EN, 1952] Vivien Leigh Wins Best Actress: 1952 Oscars 
 :[Bideoa, EN]  Vivien Leigh biografía (Vivien Leigh biography)

Ingalaterrako aktoreak
Emakumezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Volpi Kopa emakumezko interpretazio onenari
Emakume aktoreak
XX. mendeko emakumeak
Londresen hildakoak
Erresuma Batuko katolikoak
Tuberkulosiak hildakoak
India kolonialeko britainiarrak