Juan San Martin

Juan San Martin Ortiz de Zarate (Eibar, Gipuzkoa, 1922ko ekainaren 23a - Hondarribia, 2005eko maiatzaren 30a) euskal idazlea, espeleologoa, arkeologoa, etnografoa, mendizalea, Arartekoa eta euskaltzaina izan zen.

Datu biografikoak 
Espainiako Gerra Zibilaren garaian erbestera joan behar izan zuen, familiarekin batera, beste hainbatek egin bezala.

1989an aukeratu zuten Euskal Autonomia Erkidegoko Ararteko. 2006ko azaroaren 17an Eibarko seme kuttun izendatu zuten.

Literatura eta euskalgintza 
Artikuluak argitaratzen 1950eko hamarkadan hasi zen. 1959an kaleratu zuen lehen liburua: Juan Antonio Mogel. Bere bizitza ta lanak. Poemak idazteko Otsalar ezizena erabili zuen, 1960ko hamarkadan erreferentzi bihurtuz. 1964an euskaltzain oso izendatu zuten.

Euskara batua sortzearen aldeko Ermuko zinean (1968), besteak beste, Eibarko Idazle eta euskaltzale gazte batzuk ere egon ziren. Ipar Euskal Herrian Euskal Idazkaritzak 1964an onartutako gomendioak onartuz eta erabiliz, denbora laburrean ohitura bihurtu zituzten. Geroago, 1970ean Batasunaren Kutxa liburuaren sarreran, Baionan eta Eibarren Ermuko zina berretsi eta sinatutako hirurogeita hiru euskaltzale eta idazleen zerrenda argitaratu zen. Horien artean baziren lehen aipatutako eibartarrak: Imanol Laspiur, Juan San Martin, Serafin Basauri eta Bego Etxebarria.

Egan aldizkariko zuzendari izan zen 1983tik 1989ra.

Espeleologia 

40ko hamarkada amaieran Aranzadi Zientzia Elkartearen espeleologia sailean lanean hasi zen, Eibar inguruko kobazuloen katalogazio eta esplorazioan, Jesus Elosegi Irazustaren zuzendaritzapean. Zenbait esplorazio handitan ere aritu zen, hala nola Gesaltza-Arrikrutz sarean (Oñati: haren topografia egin zuen, Felix Ruiz de Arkauterekin batera), Aitzbeltz leizean (Mendaro, Gipuzkoako orduko leizerik sakonena) eta San Martin leizean (Erronkari). Azken horretan, 1960 urtean, La Vernako tunela zulatzea ahalbidetu zuen topografia taldean aritu zen; eta Aranzadi Galeria aurkitzeko egin zen eskaladaren arduradunetako bat izan zen.

Idazlanak

Antologiak 
 Uhin berri, Donostia, 1969.

Biografiak 
 Juan Antonio Mogel. Bere bizitza ta lanak Zarautz, 1959.

Kronikak 
 Antzinako Eibar. Eibar, 1993.

Narrazioak 
 Zirikadak. Ipuin barregarridun liburua. Zarautz, 1960.
 Eztenkadak. Gertaera barregarridun liburua. Zarautz, 1965.

Saioak 
 Gogoz. Donostia, 1978.
 Bidez, Donostia, 1981.
 Landuz. Donostia, 1983.
 Euskararen ostarteak. Donostia, 1998.
 Giza eskubideen inguruan. Donostia, 2000.

Beste batzuk 
 Estudio etnografico del Valle de Urraul Alto (Luis Peña Santiagorekin elkarlanean). Donostia, 1966.
 Escritores euskericos. Bilbo. 1968.
 Hegatsez (Serafin Zubirirekin elkarlanean). Zarautz, 1971.
 Elgueta con Anguiozar y Ubera. Donostia, 1975.
 Literaturaren inguruan. Donostia, 1980.
 Erromanikoa Euskal Herrian. Donostia, 1983.
 Jose Manterola. Donostia, 1985.
 Esanak eta eginak. Gasteiz, 1994.
 Santa María de la Asunción de Hondarribia. Su Historia, arte y arquitectura.

Sariak eta errekonozimenduak 

 Juan San Martin beka 2001 urtean jarri zen abian Eibarko Udalaren eta Udako Euskal Unibertsitatearen arteko lankidetzan. Bekaren helburua euskarazko ikerketa sustatzea da.
 Eibarko Udal Liburutegiak Juan San Martin izena du.

Bibliografia 
 Aranburu Sagartzazu, Xabier: Giza eskubideen inguruan (Juan San Martin). - Egan, 2001-1/2, 249-250.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Literaturaren Zubitegian
 Eibar.org webguneko informazio zabala
 Guregipuzkoa.net. Webgune horretan, Juan San Martinek ateratako hainbat eta hainbat argazki daude ikusgai.

Eibarko idazleak
Espeleologoak
Argizaiola saridunak
Euskal Autonomia Erkidegoko Arartekoak
Euskal Herriko saiakeragileak
Euskal Herriko frankismoaren erbesteratuak
Antologistak