Albeiz

Albeiz (ofizialki Albeiz / Albéniz) Asparrena udalerriko herrietako bat da. Hemendik, Bordele-Astorga antzinako galtzada pasatzen zen. Gaur egun, N-1 errepidea eta Madril-Irun trenbidea pasatzen dira.

Historia 
Hamaika aldiz esan da Albeniz Pliniok aipatutako Alba dela, bai izen antzekotasunagatik bai erromatarren Alba egoitzagatik. Hau guztia babesteko, herrian aurkitu dira erromatarren gauzak, eta badago aipamen bat nola XVIII. mendean Lorenzo Prestamerok hilarri bat ikusi zuela, gaur desagertuta, Orraoko Andre Mariaren baselizako aldarearen mahaian. Araiako elizan, lau harri daude erromatarren idazkunekin, baina zaindu ez dutenez irakurtezinak dira. Hala ere, adituek ez dute bat egin eta Alabaren kokapen zehatza ezezaguna da egun.

1025. urteko Donemiliagako goldean Albiniz dokumentatzen da. Voto de San Millaneko Erdi Aroko dokumentuean Albeniz aurki dezakegu. 1062 eta 1071 urteetan abizen bezala agertzen da. XIII. mendean Egilazeko artzapezgoan barne zegoen.

Oñatiko kondearen babesa izan zuen.

Frantziako bidean egoteagatik, Konbentzioko gudan, 1795an, frantziar armadak eliza, etxe eta bazter guztietan triskantzak egin eta arpilatu zuten, baina ez zuten beste gauzarik egin. Baliozko gauzak sakristiako ganbaran ezkutatu zituztelako.

Biztanleen eboluzioa 
1556. urtean 30 biztanle eta bost elizgizon zituen, azken bost hauek Orrao eta Bartolome Dohatsuaren baselizak arduratzeko. 1786. urtean 119 biztanle zituen, 1888. urtean 178, eta 1900. urtean 195. XX. mendean biztanleak galdu ditu eta gaur egun 84 dira.

Ondasun nabarmenak 
 San Joan eliza: Atarian XVIII. mendeko zutabe toskanarrak ditu. Erretaula nagusia XVI. mendekoa da, plateresko estilokoa, Kalbarioaren eszena nagusiarekin. Alboetan bi erretaula ere baditu Errosarioko Amabirjinarena eta Santa Barbararenak, biak ere XVIII. mendekoak.
 Orraoko Andre Mariaren baseliza.
 San Bartolome baseliza.

Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

Albeniztar ezagunak 
 Alberto Lopez de Munain txirrindularia hemen jaio zen. 1996tik Euskaltel-Euskadi taldean dago. Bere garaipenak Dauphine Liberen, Vuelta a Asturiasen eta Clasica de Alcobendasen etapetan izan dira.
 Luis Maria Diaz de Otazu txirrindularia ere, ONCE taldekoa, bertakoa zen.
  Antonio Berasategi txirrindularia, Kaiku profesional taldean korrika egin zuen

Bibliografia 
 Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Arabako herriak
Asparrena