Hiltzerik-ez

Hiltzerik-ez (ingelesez nonkilling) terminoak hilketa-eza, edo erailtzeko mehatxurik ez egotea, edota hilketarako baldintza gidatzailerik ez egotea esan nahi du. Nahiz eta mundu akademikoan terminoaren erabilpenak gizakien erailketari erreferentzia egiten dion gehienetan, animalien eta bestelako izakien erailketari ere erreferentzia egin diezaioke. Hori ere litzateke etika budistak egindako erabilpen tradizional, Pancasila-ren lehendabiziko prezeptuan erabiltzen dena, eta antzeko terminoetan erabili izan da mundu osoko tradizio espiritualetan. Azpimarratzekoa da nonkilling Bakearen Nobel saridunen 8. topaketan adostutako Bortizkeriarik gabeko Mundu baten aldeko Itunean ere jasotzen dela.

Zergatiak aztertzerako orduan, hiltzerik-ez terminoan zenbait kontzeptu batzen dira: bakea (gerra eta gerrarako baldintza eza), indarkeria eza (psikologikoa, fisikoa eta estrukturala) eta "ahimsa" (pentsamendu, hitza edo egitateen bidez minik ez egitea). Aurreko horiek alde batera utzi gabe, hiltzerik-ez terminoak hurbilketa desberdina ematen digu, bere helburuak neurtu daitezkeelarik eta hura egiteak amaiera irekia duelarik. Indarkeria-eza eta Bakea kontzeptuen erabilpena, pasibitatea eta hilketara garamatzaten ideia abstraktuen bidez eraikitzen den argumentazioa suposatzen duen bitartean, hiltzerik-ez zenbatua izan daiteke, eta baita arrazoia zehatzei lotu, osasun publikoaren ikuspegitik (prebentzioa, intenbentzioa eta trauma-osteko eraldaketa, hilketaren erradikazio progresiborako bidean). 

Bestalde, Hiltzerik-ez-ek ez du ezartzen ibilbide zehatzik hilketarik gabeko gizartea lortzeko, beste ideologia eta tradizio espiritualek egiten duten bezala, bizitza kentzearen muga babesten dutenak. Amaiera irekiko hurbilketa gisa, gizakion sormena eta aldagarritasunari so egiten dio, hezkuntza, ikerketa, gizarte ekintza eta politiken diseinuan etengabeko azterketa sustatzen duelarik, eta horrela, hezkuntza alternatibak, alternatiba zientifikoak, instituzionalak, politikoak eta ekonomikoak garatuko dira. Hiltzerik-ez-ek gizarte gai zabalagoetara heltzen da, nahiz eta ildo zehatza izan.

Eraso psikologikoa, eraso fisikoa eta torturari dagokienez, horiek beldurtzera zuzenduak daudenean, bizitzarekiko mehatxu nabaria edo ez hain nabaria izanik, hiltzerik-ez-ek zergati psikosozialak alde batera uzten ditu.

Ikus, gainera 
 Bake
 Bakearen museoa
 Mohandas Karamchand Gandhi
 Martin Luther King, Jr.
 Bakearen Nobel saria
 Elkarri
 Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundea
 IPPNW
 Intsumisio
 Kakitzat
 Kontzientzia Eragozpen Mugimendua

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Center for Global Nonkilling
  Center for Global Nonkilling Channel on YouTube
  School of Nonkilling Studies at Wikiversity
  Gernika Gogoratuz
  Giza Eskubide eta Bake Hezkuntzaren Elkarteen Foroa
  Gernikako Bakearen Museoa
  Baketik Bake zentroa

Bakezaletasuna
Indarkeria-eza