Laginketa (estatistika)

Estatistikan, laginketa populazio bat aztertzeko lagina jasotzeko prozesuari deritzo. Laginketaren helburua lagina modu egoki eta eraginkorrenean aukeratzea da, populazioa fidagarritasunez islatzearren. Adibidez, hauteskunde bateko emaitzen inguruan inkesta bat antolatzeko, laginketak inkestatu beharreko pertsona kopurua zehaztea eta pertsona hauek nola aukeratu behar diren erabakitzea barne hartzen ditu, besteak beste.

Laginketa-prozesua 

Laginketa-prozesuan aldi ezberdinak bereizten dira:

 helburu den populazioaren definizio zehatza;
 jaso beharreko aldagaien definizioa;
 populazioko elementuak aukeratzeko metodoa edo laginketa-metodoa erabakitzea;
 aukeratu beharreko elementu kopurua finkatzea, populazioko parametroak errore eta konfiantza-maila jakin batez zenbatesteko;
 datu bilketa antolatu, burutu eta kontrolatzea.

Laginak aukeratzeko metodoak

Laginketa aleatorioak

Laginketa aleatorio sinplea 
Laginak aukeratzeko metodoen artean, aleatorioak emaitzarik zehatzenak erakusten dituzte. Laginketa aleatorio sinplea metodo ezagunena da eta elementu asko ez daudenean erabiltzen da. Metodo honek zenbaki aleatoriozko taulak edo programa informatikoak erabiltzen ditu.

Laginketa sistematikoa 
Laginketa sistematikokak elementuen aukeratzea errazten du gorapen-koefizientea (populazioko elementu-kopuruaren eta lagineko elementu-kopuruen arteko zatidura) erabiliz.

Laginketa geruzatua 

Laginketa geruzatuaren prozesuan, populazio osoa zati homogeneo ezberdinetan banatzen eta ondoren, zati bakoitzeko azpilagin aleatorio bat aukeratzen da. Lagineko elementu-kopurua, metodo hau hautatuz gero, beste metodoak erabilita baino handiagoa izaten da.

Konglomeratuen laginketa 
Lagina aukeratzeko metodoetan, errazena da, baina arriskutsuena baita ere, lagin adierazgarri bat lortzea zaila dela eta. Populazioa ausaz aukeratzen diren zati heterogeneoetan banatzen da.

Laginketa ez-aleatorioak

Laginketa akzidentala 
Datuak lortzeko erraztasun handiena ematen duten elementuak aukeratzen dira. Lagin hauek ez dira adierazgarriak, baina giza-zientzietan asko erabiltzen dira.

Iritzizko laginketa 
Laginen aukeraketa, aurreko informazioa kontuan hartuta da.

Laginen abantailak 
 populazio osoak aztertzea baino merkeagoa da;
 bizkorrago lortzen da informazioa;
 batzuetan, informazio ulergarriagoa lortzen da.

Laginen desabantailak 

 askotan, laginen bitartez lortutako ondorioak ez dira zehatzak;
 batzuetan, arazoak izaten dira ikerketarako elementuak hautatzean.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Anjeles Iztueta Azkue

Kanpo estekak 

Estatistika