Otsailaren 10

Otsailaren 10a gregoriotar egutegiaren urteko berrogeita batgarren eguna da. 324 egun falta dira urtea amaitzeko, 325 egun bisurteetan.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1925 - Banco de Crédito de la Unión Minerak ordainketa-etendura adierazi zuen.
 1976 - ETAk, Julián Galarza Ayastury mekanikoa erail zuen Zizurkilen.
 2006 - Fernando Grande Marlaska epaileak Usurbilgo herriko tabernaren itxiera agindu zuen.

Mundua 
 1258 - Mongolek Bagdaden sartu eta Al-Musta'sim abbastar kalifa preso hartu zuten.
 1763 - Parisko Ituna izenpetuta, Zazpi Urteko Gerrari amaiera eman zitzaion, eta Quebec Britainia Handiaren menpera pasa zen.
 1840 - Victoria I.a eta Alberto printzearen arteko ezkontza.
 1985 - Nelson Mandelak baldintzapeko askatasunari uko egin zion borroka armatua gaitzestea exijitzen ziotelako
 2004 - Frantziako parlamentuak eskoletatik ikur erlijiosoak debekatzen zituen legea onartu zuen.
 2005 - Ipar Koreak arma atomikoak zituela aitortu zuen.
 2009 - 200 pertsona inguru hil dira Australian, kontrolik gabeko suteek eraginda.

Arte eta kultura

Euskal Herria

Mundua 
 1978 - Blue Collar (Lepoko Urdin) filma estreinatu zen, Paul Schraderek zuzendu eta Richard Pryor, Harvey Keitel eta Yaphet Kotto aktoreek antzeztu zuten.

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua 
 1863 - Su-itzalgailua patentatu zen.
 1996 - IBM etxeko Deep Blue super ordenagailuak Garry Kasparoven aurkako xake partida irabazi zuen.

Kirolak

Euskal Herria

Mundua 
 2006 - Neguko Joku Olinpikoak hasi ziren Torinoko hiri Italiarrean.

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1597 - Blas Alexandre Lezaeta, nafar elizgizona, Orreagako kolegiataren priore, Iruñeako apezpikua eta inkisidorea (h. 1647).
 1878 - Gillermo Bengoetxea, Txindurri, bizkaitar bertsolari, idazle eta pilotaria (h. 1966).
 1883 - Tomas Mujika, euskal musikaria, konpositorea eta irakaslea , Uruguayko ganbera-musikan eragin nabarmena izan zuena (h. 1965).
 1891 - Estanislao Segurola, bizkaitar arkitektoa (h. 1954).
 1895 - Jazinto Karraskedo, gipuzkoar idazlea (h. 1988).
 1900 - Jesus Ariño Maruri, Zallako alkatea (h. 1976).
 1906 - Jazinto Rivas, Elgeta, euskal trikilaria (h. 1964).
 1915 - Juan José Mieza, bizkaitar futbolaria (h. 1992).
 1924 - Alexis Etxekopar, zuberoar kanta egilea (h. 2005).
 1925 - Javier Guibert, iruindar arkitektoa (h. 2011).
 1926 - Juan Manuel Zubiria Uhagón, III. Zubiriako kondea, bizkaitar enpresaburua eta politikaria (h. 2005).
 1927 - Patxi Goikolea, bizkaitar futbolaria (h. 2000).
 1928 - José María Cagigal, bizkaitar kirol-irakaslea (h. 1983).
 1930 - Fernando Ybarra López-Dóriga, euskal noble, enpresaburu eta politikaria (h. 2001).
 1932 - Antxon Elosegi Vitoria, gipuzkoar kultur eta jai ekintzailea.
 1940 - José Antonio Almandoz, el peque, gipuzkoar arraunlari ohia.
 1944 - Alain Lamassoure, frantses estatuko eta Euskal Herriko politikaria, Angeluko alkate ohia, Pauen.
 1954 - Mikel Irizar, gipuzkoar euskalgintzako-eragilea.
 1965 - Itziar Aduriz, gipuzkoar hizkuntzalaria eta Bartzelonako Unibertsitateko irakaslea.
 1967 - Txabi Arnal, bizkaitar idazlea.
 1979 - Igor Gabilondo, gipuzkoar futbolaria.
 1982 - Fernando Romero Martínez, gipuzkoar bankari ohia eta zuzenbidean aditua, EiDF enpresaren sortzailea.
 1983 -
 Vincent Inigo, lapurtar errugbilaria.
 Nagore Robles, bizkaitar tertuliakidea.
 1985 - Mikel Olaetxea, gipuzkoar pilotaria.
 1990 - Yuri Berchiche, gipuzkoar futbolaria.
 1991 - Isaac Manjón, nafar futbolaria.
 1993 - Adrián Guemes, bizkaitar futbolaria.
 1995 - Luca Sangalli, gipuzkoar futbolaria.
 1996 - Iñigo Martín Coto, bizkaitar ingeniari eta dantzaria.
 1998 - Aitor Buñuel, nafar futbolaria.
 2003 - Erlantz Palacín, bizkaitar futbolaria.

Mundua 
 1606 - Kristina Frantziakoa, Frantzia eta Nafarroako infanta eta Savoiako dukesa (h. 1663).
 1758 - Amalia Holst, alemaniar idazle, intelektual eta feminista (h. 1829).
 1775 - Charles Lamb, britainiar idazlea (h. 1834).
 1791 - Francesco Hayez, italiar margolaria (h. 1882).
 1795 - Ary Scheffer, herbeheretar-frantziar erromantizismoko margolaria (h. 1858).
 1840 - Per Teodor Cleve, suediar kimikari, biologo eta mineralogoa, holmio eta tulio elementu kimikoen aurkitzailea (h. 1905).
 1842 - Agnes Mary Clerke, britainiar astronomo eta idazlea (h. 1907).
 1844 - Alexander Herrmann, frantziar magoa (h. 1896).
 1855 - Adrienne Avril de Sainte-Croix, frantziar filantropo eta feminista (h. 1939).
 1859 - Alexandre Millerand, Frantziako presidentea (h. 1943).
 1861 - James Mooney, estatubatuar antropologo eta etnografoa (h. 2021).
 1883 - Edith Clarke, lehenengo emakume ingeniari elektrikoa (h. 1959).
 1886 - Raichō Hiratsuka, idazlea, kazetaria, ekintzaile politikoa, anarkista eta feminismoaren aitzindaria Japonian (h. 1971).
 1890 -
 Fania Kaplan, judutar jatorriko militante eserista, Lenin hiltzen saiatzearren ospetsua (h. 1918).
 La Niña de los Peines, espainiar flamenko-kantari ijitoa (h. 1969).
 Boris Pasternak, errusiar poeta, eleberrigile eta itzultzailea, 1958ko Literaturako Nobel Saria (h. 1960).
 1894 - Harold Macmillan, Erresuma Batuko Lehen Ministroa (h. 1986).
 1895 - Emilio Novoa, galiziar irrati-telegrafista eta politikaria, Arabako gobernadore zibila (h. 1972).
 1897 -
 Judith Anderson, australiar-estatubatuar antzezlea (h. 1992).
 John Franklin Enders, estatubatuar biokimikaria, 1954ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1985).
 1898 -
 Bertolt Brecht, alemaniar idazle eta antzerkigilea (h. 1956).
 Joseph Kessel, frantziar idazlea eta kazetaria (h. 1979).
 1899 - Cevdet Sunay, Turkiako presidentea (h. 1982).
 1901 -
 Stella Adler, estatubatuar antzezle eta irakaslea (h. 1992).
 Karl Bouda, alemaniar euskalaria (h. 1979).
 Mariblanca Sabas Alomá, kubatar feminista, kazetaria eta poeta (h. 1983).
 1902 - Walter Houser Brattain, estatubatuar fisikaria, trantsistorearen asmatzaileetako bat eta 1956ko Fisikako Nobel Saria (h. 1987).
 1903 - Matthias Sindelar, austriar futbolaria (h. 1939).
 1906 - Lon Chaney Jr., estatubatuar aktorea (h. 1973).
 1909 - Henri Alekan, frantziar kamera-operadoreburua (h. 2001).
 1910 - Dominique Pire, belgikar elizgizona, 1958ko Bakearen Nobel Saria (h. 1969).
 1911 - Mstislav Keldyx, matematika eta mekanikaren esparruetako sobietar zientzialaria (h. 1978).
 1920 - Raisa Aronova, sobietar pilotua, Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuena, Sobietar Batasuneko Heroi izendatua (h. 1982).
 1922 - Arpad Göncz, Hungariako presidentea eta hungarierazko idazlea eta itzultzailea (h. 2015).
 1923 - Ahti Karjalainen, Finlandiako lehen ministroa (h. 1990).
 1927 - Leontyne Price, estatubatuar sopranoa.
 1929 - Jerrald Goldsmith, estatubatuar musikagilea (h. 2004).
 1930 - Robert Wagner, zinema eta telebistako estatubatuar aktorea.
 1932 - Vivienne Malone-Mayes, estatubatuar matematikaria (h. 1995).
 1934 -
 Fleur Adcock, zeelandaberritar olerkaria.
 Salvador Giner, kataluniar soziologoa, Institut d'Estudis Catalanseko presidentea (h. 2019).
 1935 - Miroslav Blažević, kroaziar futbolari eta entrenatzailea (h. 2023).
 1938 - Judith Rich Harris, estatubatuar psikologoa (h. 2018).
 1939 -
 Antoninho, brasildar futbolari eta entrenatzaile ohia.
 Roberta Flack, estatubatuar kantaria.
 1940 - Mutsuhiko Nomura, japoniar futbolari ohia.
 1941 - Michael Apted, ingeles zinema zuzendaria (h. 2021).
 1942 - Anatolijs Gorbunovs, lehendabiziko Letoniako presidentea.
 1947 - Maria Teresa Cabré, Institut d'Estudis Catalanseko presidentea.
 1950 - Mark Spitz, estatubatuar igerilari ohia, historiako honenetakoa.
 1952 -
 Marco Aurélio, brasildar futbolari ohia eta entrenatzailea.
 Lee Hsien Loong, Singapurko lehen ministroa.
 1955 - Greg Norman, australiar golf-jokalaria.
 1957 - Stephan Balkenhol, alemaniar eskultorea.
 1959 -
 Fernando Chalana, portugaldar futbolaria (h. 2022).
 Amadou Gon Coulibaly, Boli Kostako lehen ministroa (h. 2020).
 1961 - Alexander Payne, estatubatuar zinema zuzendaria.
 1962 - Cliff Burton, estatubatuar musikari, egile abeslari eta baxu-jotzailea, Metallica taldeko kidea (h. 1986).
 1964 - Sergio Escudero, argentinar futbolari ohia.
 1967 - Laura Dern, estatubatuar aktorea.
 1969 - James Small, hegoafrikar errugbilaria (h. 2019).
 1970 - Robert Shearman, ingeles fantasiazko-literatura idazlea.
 1971 - José Mari García, errioxar futbolaria.
 1974 -
 Elizabeth Banks, estatubatuar aktore, zinema-zuzendari eta ekoizlea.
 María Botto, argentinar-espainiar aktorea.
 1978 - Isabella Eklöf, suediar zinema gidoilari eta zuzendaria.
 1981 -
 Uzo Aduba, estatubatuar aktorea.
 Natasha St-Pier, kanadar abeslaria.
 1982 -
 Justin Gatlin, estatubatuar atleta, abiadura probatan aditua.
 Ha Seok-jin, hegokorear aktorea.
 1985 - Lidia Valentín, espainiar pisu-jasotzailea.
 1987 - Yuja Wang, txinatar piano-jole klasikoa.
 1991 - Emma Roberts, estatubatuar aktorea.
 1992 - Kevin Mayer, frantziar atleta.
 1993 - Mia Khalifa, Libanon jaiotako estatubatuar aktore pornografiko ohia, ziber-izarra, kirol esataria eta web kamera aurreko modeloa.
 1994 - Seulgi, hegokorear abeslari eta dantzaria.
 1997 - Chloë Grace Moretz, estatubatuar modelo eta aktorea.
 1999 -
 Natalia Ramos, espainiar futbolaria.
 Noelia Ramos, espainiar futbolaria.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1126 - Gilen IX.a Akitaniakoa, Poitiersko konde eta Baskonia eta Akitaniako dukea (j. 1071).
 1796 - Agustín Lezo, gipuzkoar elizgizona, Iruñeko apezpiku eta Zaragozako artzapezpikua, Zaragozan (j. 1724).
 1799 - Eugenio Llaguno, arabar politikari eta idazlea (j. 1724).
 1818 - Justo Antonio Olagibel, gasteiztar arkitektoa, Euskal Herriko arkitekto neoklasiko garrantzitsuena (j. 1752).
 1898 - Julie Adrienne Karrikaburu, zuberotar musikologoa, kantaria, kantu-biltzailea eta piano-jotzailea, lehendabiziko euskal kantutegiaren egilea (j. 1827).
 1910 - Julio Jauregi Lasanta, bizkaitar politikaria, Madrilen (j. 1910).
 1960 - Victoria Mallabiabarrena, bizkaitar soprano lirikoa, Madril eta Kubako eszenatokietan aritutakoa (j. 1867).
 1995 - Jesus Garai, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria (j. 1930).
 1998 - Juanito Otxoa, bizkaitar futbolari eta entrenatzailea (j. 1912).
 2018 - Bakarne Jorge, gipuzkoar aktorea eta musikaria, Landetan (j. 1970).
 2021 -
 Maite Axiari, lapurtar militante feminista eta kultur eragilea (j. 1949).
 Jaime Rodríguez Salís, gipuzkoar kulturgizon, ikertzaile eta arkeologoa (j. 1926).
 2022 - Martín José Zelaia, nafar txirrindularia (j. 1937).

Mundua 
 1163 - Balduino III.a Jerusalemgoa, Jerusalemgo erregea.
 1307 - Timur Khan, Txinako Enperadore eta Mongolen Inperioko seigarren Khan Handia, Yuan dinastiako bigarren enperadorea (j. 1265).
 1419 - Ulrich Ensinger, garai gotikoko arkitektoa (j. c. 1350-1360).
 1567 - Henrike Estuardo, Lord Darnley, Estuardo leinu eskoziarreko ingeles noblea (j. 1545).
 1660 - Judith Leyster, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (j. 1609).
 1755 - Montesquieu baroia, frantziar kronista eta pentsalaria (j. 1869).
 1794 - Jacques Roux, frantziar iraultzailea (j. 1752).
 1829 - Leon XII.a, Aita santua (j. 1760).
 1836 - Marie-Anne Pierrette Paulze, frantziar kimikaria eta noblea, Kimika modernoaren ama bezala ezagutua (j. 1758).
 1837 - Aleksandr Puxkin, errusiar poeta, nobelagile, dramagile eta istorio motzen idazlea (j. 1799).
 1839 - Pedro Romero, espainiar zezen-hiltzailea (j. 1754).
 1855 - Fernando Savoiakoa, Savoia leinuko italiar noblea (j. 1821).
 1865 - Heinrich Lenz, errusiar fisikaria, Lenzen legea argitaratzeagatik ospetsua (j. 1804).
 1878 - Claude Bernard, frantziar fisiologoa (j. 1813).
 1879 - Honoré Daumier, frantziar marrazkigile, litografo eta margolaria (j. 1808).
 1891 - Sofia Kovalevskaia, errusiar matematikaria (j. 1850).
 1893 - Bill Tilden, Big Bill, estatubatuar tenislaria (h. 1953).
 1901 - Telemaco Signorini, italiar margolaria (j. 1835).
 1907 - Manuel Duran, kataluniar politikari eta legegizona (j. 1823).
 1912 - Joseph Lister, britainiar kirurgilaria (j. 1827).
 1917 - John William Waterhouse, italiar-ingeles margolaria (j. 1849).
 1918 -
 Abdulhamid II.a, Otomandar Inperioko 34. sultana (j. 1842).
 Ernesto Teodoro Moneta, italiar kazetari, abertzale, iraultzaile eta bakezalea, 1907ko Bakearen Nobel Saria (j. 1833).
 1923 - Wilhelm Röntgen, alemaniar fisikaria, 1901eko Fisikako Nobel Saria (j. 1845).
 1932 - Edgar Wallace, ingeles idazlea (j. 1875).
 1936 - May French Sheldon, estatubatuar argitaratzaile, idazle eta esploratzailea (j. 1847).
 1937 - Mariano Sáez, espainiar abokatu eta politikaria (j. 1897).
 1938 - Vladimir Antonov-Ovseienko, ukrainar iraultzaile, politikari eta militar boltxebikea (j. 1883).
 1939 - Pio XI.a, Aita santua (j. 1857).
 1950 - Marcel Mauss, frantziar soziologoa, Frantziako etnologiaren aita (j. 1872).
 1954 - Wilhelm Schmidt, alemaniar antropologoa eta hizkuntzalaria (j. 1868).
 1957 - Laura Ingalls Wilder, estatubatuar idazlea (j. 1867).
 1959 - Arturo Duperier, espainiar fisikaria (j. 1896).
 1960 - Alojzije Stepinac, kroaziar kardinala (j. 1898).
 1962 - Marguerite Durand, frantziar hizkuntzalari eta fonetikalaria (j. 1904).
 1968 - Pitirim Sorokin, errusiar-estatubatuar soziologoa (j. 1889).
 1979 - Edvard Kardelj, esloveniar politiko eta publizista komunista (j. 1910).
 1983 - Vittorio Sereni, italiar idazlea (j. 1913).
 1992 -
 Alex Haley, estatubatuar idazlea (j. 1921).
 Veneranda Manzano, espainiar maistra eta politika, Bigarren Errepublikako diputatua (j. 1893).
 1993 -
 Maurice Bourgès-Maunoury, Frantziako lehen ministroa (j. 1914).
 Fred Hollows, australiar oftalmologoa (j. 1929).
 1996 - Roland Simounet, frantziar arkitektoa (j. 1927).
 2000 - Jim Varney, estatubatuar aktorea (j. 1949).
 2002 - Traudl Junge, Adolf Hitlerren azken idazkari pribatua (j. 1920).
 2005 -
 Jean Cayrol, frantziar poeta, idazle eta zinemagilea (j. 1911).
 Arthur Miller, estatubatuar antzerkigile eta gidoilaria (j. 1915).
 2008 - Roy Scheider, estatubatuar aktorea (j. 1932).
 2010 - José Joaquín Trejos Fernández, Costa Ricako presidentea (j. 1916).
 2013 - Eugenio Trías, kataluniar filosofo eta idazlea (j. 1942).
 2014 -
 Stuart Hall, jamaikar soziologo eta teorilari kulturala, ikasketa kulturalen erreferenteetako bat (j. 1932).
 Shirley Temple, estatubatuar aktorea (j. 1928).
 2015 - Bernard Marie, okzitaniar politikaria, errugbi arbitroa eta Biarritzeko auzapeza (j. 1918).
 2019 -
 Daniel Silva dos Santos, brasildar futbolaria (j. 1982).
 Jan-Michael Vincent, estatubatuar aktorea (j. 1944).
 2021 - Alberto Corazón, espainiar argazkilari, margolari, eskulturagile eta diseinatzailea (j. 1942).
 2022 -
 Manuel Esquivel, Belizeko lehen ministroa (j. 1940).
 Maria Antònia Oliver i Cabrer, katalanezko idazlea (j. 1946).
 2023 -
 Hugh Hudson, ingeles zinema zuzendaria (j. 1936).
 Hans Modrow, Alemania Errepublika Demokratikoko lehen ministroa (j. 1928).
 Carlos Saura, espainiar zinemagilea (j. 1932).
 Sergei Terestxenko, Kazakhstango lehen ministroa (j. 1951).

Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Iruri eta Eñaut.
 Lekaleen Munduko Eguna

Kanpo estekak 

Otsailaren 9 | Urteko egutegi | Otsailaren 11