Behe-nafarrera

Behe-nafarrera edo behe nafarrera euskararen euskalki bat da, ia Nafarroa Beherea osoan eta Nafarroa Garaiko iparraldeko herri batzuetan mintzatzen dena, Luis Luziano Bonapartek XIX. mendean egindako sailkapenaren arabera.

Alabaina, hizkuntzak aldatuz doaz, eta hizkuntza aztertzeko tresnak hobetuz; hala, bada, Koldo Zuazoren sailkapenaren arabera, eremu horren zatirik handienean nafar-lapurtera egiten da.

Bi multzo 
Bi talde bereizten dira:
 Ekialdeko behe-nafarrera
 Amikuzekoa
 Arberoakoa
 Garazikoa

 Mendebaldeko behe-nafarrera
 Baigorrikoa

Ezaugarriak

Ezaugarri fonologikoak 
 Goranzko diptongoak ditu (bokal itxi batez hasi eta bokal ireki batez amaitzen direnak: mendian /mendjan/ ahoskatzen da) eta zenbait triptongo eta kuatriptogo (lau bokal elkarren segidan: joanen > joain /jwajn/ ahoskatua).
 /tt/ fonema markatua.
 /h/ ahoskatzen da.
 Errotazismoa: beste > bertze; esan > erran.

Ezaugarri morfologikoak 
 Aldaketak deklinabidean: -ra > -rat, -lat; -tik > -tikan; -en > -n; -raino > -dino.
 Nominatibo plurala (-ak) eta ergatibo plurala (-ek) bereizten dira.
 *-iro- erroa erabiltzen da aditzetan, ahalezkoa adierazteko: erran diro ("erran dezake").
 Klixe moduko bat erabiltzen da: gizona gizon tei.
 Baldintzazko perpausetan, ba- aurrizkia erabili beharrean, baldin ba erabiltzen da.

Kanpo estekak 
  Fonoteka: Behe-nafarrera
  Hiru.com: Euskalkien egungo sailkapena

Nafar-lapurtera
Nafarroa Behereko kultura