Kodex

[[Fitxategi:Códice de Roda.jpg|thumb|220px|eskuinera|Rodako kodexa, 990. urteko eskuizkribua.]]

Kodex (latinez caudex, "zuhaitzaren enborra") eskuz idatzitako liburu zahar bat da, elkarri jositako eta koadernatutako kaierez osatua.

Erromatarrek asmatu zuten bere taulak lotzeko eta pixkanaka-pixkanaka biribilkia ordezkatu zuen. Kristautasunarekin batera zabaldu zen, Eliza kristauak formatu hau hautatu baitzuen Bibliarako.

Nahiz eta teknikoki edozein koadernaketa moderno kodexa izan, egun hitza eskuizkribuentzat baino ez dugu erabiltzen, batez ere Berant Antzinaroko eta Erdi Arokoentzat. Liburu hauek ikertzen dituen zientziak kodikologia du izena; antzinako agiriak ikertzen dituena, berriz, paleografia.

 Zenbait kodex 
Normalean kodexek dauden tokien izena hartu dute, hiri batena, liburutegi batena. Hauek dira ezeagunetariko batzuk:

 Europako kodexak 
 Codex Abrogans edo Abrogans Kodexa
 Codex Aleppo
 Codex Alexandrinus.
 Codex Alimentarius
 Codex Alimentarius Austriacus
 Codex Amiatinus
 Codex Argenteus
 Codex Astensis
 San Emmeram Codex Aureus
 Rodako Kodexa
 Lorschgo Codex Aureus
 Codex Batres
 Codex Berolinensis
 Codex Bezae
 Codex biblicus legionensis
 Codex Calixtinus
 Codex Claromontanus
 Codex Cumanicus
 Codex Ephraemi Rescriptus
 Codex Euricianus
 Codex Exoniensis
 Codex Flatoiensis
 Codex Frisianus
 Codex Gigas
 Codex Hammer
 Codex Hierosolymitanus
 Codex Iustinianus
 Codex Leicester
 Codex Manesse
 Codex Maximilianeus bavaricus civilis
 Codex Pisanus
 Codex Regius
 Codex Runicus
 Codex Sinaiticus
 Codex Theodosianus
 Codex Usserianus Primus
 Codex Wallerstein
 Codex Zamoscianus
 Codex ms. 3227a
 Leningrad Kodexa
 Rohonczi Kodexa
 Albaceteko Kodexa
 Cantigas de Santa María
 Codex Vaticanus

 Ameriketako kodexak 
Hona hemen ezagunenak:

 Kolon aurreko kodexak 
Espainiarren konkista baino lehen sortutakoak dira hauek:
 Kodex mexikak:
 Mendoza Kodexa
 Borboitar Kodexa
 Boturini Kodexa

 Maia kodexak:
 Dresdengo Kodexa
 Madrilgo Kodexa
 Codex Peresianus edo Parisko Kodexa
 Grolier Kodexa: espezialista guztiek ez dute kodex hau benetakoa bezala onartzen.

 Borgia multzoko kodexak:
 Borgia Kodexa
 Codex Laud
 Vaticanoko B Kodexa
 Cospi Kodexa
 Fejérváry Mayer Kodexa

 Azteka kodexak
 Codex Borbonicus
 Tonalamatl Aubin

 Mixteka kodexak
 Becker Kodexa
 Bodley Kodexa
 Kodex Colombinarra
 Codex Vindobonensis
 Codex Nuttall
 Selden Kodexa

 Mexikoko Kolonialismo garaietako Kodexak 
XVI. mendean eginiko kodexak dira. Asko dira; hemen bakan batzuk jasoko ditugu:
 Kingsborough Kodexa
 Xolotl Kodexa
 Florentziako Kodexa
 Rmyal Kodexa
 Ramírez Kodexa
 Telleriano-Remensis Kodexa
 Ríos Kodexa
 Cuauhximalpan Kodexa

 Bibliografia 
 Arqueología Mexicana aldizkaria: "Códices prehispánicos" monografikoa. IV.liburukia, 23.zk. 2.berrinprimatzea, Mexiko Hiria, 2002.
 Miguel León-Portilla: Literaturas indígenas de México''. Mexiko Hiria, FCE, 1992. ISBN: 9789681638771.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Liburu motak
Eskuizkribuak
Bibliotekonomia