Zengid leinua

Zengid leinua (arabieraz: زنكيون), Zangid ere deitua, turkiar jatorriko leinu musulmana izan zen, XII. eta XIII. mendeetan Levante eta Mesopotamiako eskualde batzuetan gobernatu zuena, Seljuktar Inperioaren izenean.

Historia 
Zengid leinua Imad ad-Din Zengik sortu zuen, 1127an Mosulgo seliuzidar atabeg bihurtu zena. Berehala Siria iparraldeko eta Irakeko turkiar buruzagi ahaltsu bilakatu zen; 1128an, Artukidarren esku zegoen Alepo konkistatu zuen, eta 1144an gurutzatuen Edesako Konderria. Azken balentria horrek Zengi heroi bihurtu zuen musulmanen artean, baina esklabu franko batek hil zuen 1146an.

Zengi hil ondoren, haren kontrolpeko lurraldeak banatu egin ziren; Mosul eta Irakeko gainontzeko lurrak Said ad-Din Ghazi I.a semerik zaharrenarentzat izan ziren, eta Alepo zein Edesa Nur ad-Din Mahmud bigarren semearentzat. Nur ad-Din aita bezain ahaltsu agertu zen. 1149an, Raimundo Poitiersekoa Antiokiako printzea garaitu eta hil zuen Inabeko guduan, eta hurrengo urtean konkistatu zituen Eufrates ibaiaren mendebaldean geratzen ziren Edesako Konderriaren hondarrak. 1154an, Damasko hartu zuen, Burid leinuaren esku zegoena.

Gobernuaren egoitza Damaskon ezarririk, Nur ad-Dinen arrakastak jarraipena izan zuen. Antiokiako beste printze bat, Renaud de Châtillon, harrapatu eta Antiokiako Printzerriaren eremua murriztu zuen. 1160ko hamarkadan, Amalariko I.a Jerusalemgoarengan jarri zuen arreta, haren aurka lehiatu baitzen Egiptoko Fatimitar Kaliferriaren kontrola lortzeagatik. 1169an, Shirkuhk, Nur ad-Dinen jeneral kurduak, konkistatu zuen Egipto; baina Saladin, Shirkuhren iloba eta haren oinordeko Egiptoko gobernaritzan, Nur ad-Dinen kontroletik libratu zen.

Nur ad-Din 1174an hil zen, Egipto inbaditu eta Saladin bere mendera ekartzeko prestatzen ari zenean. As-Salih Ismail al-Malik, Nur ad-Dinen seme eta oinordekoa, haurra artean, Alepora ihes egitera behartua izan zen; hiri horretako agintaria izan zen, 1181ean hil zuten arte. Bi urte geroago, Saladinek Alepo konkisatu zuen, Zengid leinuaren Siriako gobernuari amaiera emanez. Irak iparraldean, berriz, Zengid leinuko printzeek gobernatzen jarraitu zuten XIII. mendean ere; Nasir ad-Din Mahmudek 1234 arte izan zen Mosulgo emirra. Dinastia 1250ean iraungi zen.

Zengid leinuko gobernariak

Mosulgo Zengid atabeg eta emirrak 
 Imad ad-Din Zengi I 1127-1146
 Saif ad-Din Ghazi I.a 1146-1149
 Qutb ad-Din Mawdud 1149-1170
 Saif ad-Din Ghazi II.a 1170-1180
 Izz ad-Din Mas'ud 1180-1193
 Nur ad-Din Arslan Shah I.a 1193-1211
 Izz ad-Din Mas'ud II.a 1211-1218
 Nur ad-Din Arslan Shah II.a 1218-1219
 Nasir ad-Din Mahmud 1219-1234

Alepoko Zengid emirrak 
 Imad ad-Din Zengi I 1128-1146
 Nur ad-Din Mahmud 1146-1174
 As-Salih Ismail al-Malik 1174-1181
 Imad ad-Din Zengi II.a 1181-1183

Damaskoko Zengid emirrak 
 Nur ad-Din Mahmud 1154-1174
 As-Salih Ismail al-Malik 1174

Sinjarreko Zengid emirrak (Irak iparraldean) 
 Imad ad-Din Zengi II.a 1171-1197
 Qutb ad-Din Muhammad 1197-1219
 Imad ad-Din Shahanshah 1219-1220
 Jalal ad-Din Mahmud 1219-1220
 Fath ad-Din Umar 1219-1220

Jazirako Zengid emirrak (Irak iparraldean) 
 Mu'izz ad-Din Sanjar Shah 1180-1208
 Mu'izz ad-Din Mahmud 1208-1241
 Mahmud Al-Malik Al-Zahir 1241-1250

Erreferentziak

Kanpo estekak