Hermann Hesse

Hermann Hesse, , (Calw, Baden-Württemberg, Alemania, 1877ko uztailaren 2a - Collina d'Oro, Ticino, Suitza, 1962ko abuztuaren 9a ) Alemanian jaiotako poeta, idazle eta margolaria izan zen, suitzar nazionalitatea ere eduki zuena. Thomas Mannekin batera, Hesse alemaniar literaturaren berritzaile nagusien artean dago. 1946an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.

Bizitza 

1877an, Alemaniako Cawl herrian jaio zen, protestante erlijioko familia elizkoi batean, gurasoak Indian misiolariak izandakoak ziren.   Aitak horrela nahi zuelako, apaizgaitegi batean egin zituen ikasketak. Oso ikasle ona izan zen, baina elizako arauak ez zituen atsegin. Munduak ezarritako betebeharrak bete nahiaren eta bere buruarekin ados bizi izan nahiaren arteko borroka izan zen bere pentsamenduaren aztergai eta idazgai nagusia, bere lehen eleberrian azaltzen den bezala: Peter Camenzind (1904)

Apaizgaitegia utzi ondoren, hainbat lanbidetan aritu zen, eta kazetari moduan hasi zen azkenean. Garai hartan, bere bigarren eleberria argitaratu zuen: Unterm Rad (1906, Gurpilaren azpian), gizarte arauei aurre egin behar dion idazle baten patuari buruzkoa. Ondoren, Gertrud (1910) eta Rosshalde (1914) argitaratu ziren. 

1911n, Sri-Lanka eta Indonesiara bidaiatu zuen, arrazoi hauengatik: bere ezkonbizitza krisian zen, eta krisian ziren, halaber, Europako kultura eta politika. Bidaiak eragin handia izan zuen bere pentsamenduan. 

Lehen Mundu Gerran, Suitzara joan zen, eta militarismoaren, nazionalismoaren eta gerraren aurka egin zuen. 1923an, Suitzako herritartasuna hartu zuen eta Ticinon jarri zen bizitzen. Bertan, nazismoaren aurka borrokatuko zuen, hainbat lan idatzi zituen eta nazioarteko korrespondentzia mantendu zuen.

Bizitza pribatua 
Hiru aldiz ezkondu zen: 1904an María Bernouille-rekin, 1924an Ruth Wenger-rekin eta 1931an Ninon Dolbin-ekin. Lehenengo ezkontzatik hiru seme-alaba jaio ziren. Bärbel Reetz idazleak Herman Hesseren emazteei buruz idatzi zuen liburuan jasotzen du pertsona zaila zela senideekiko harremanetarako, eta hiru emakume horiek idazlearen obran izandako garrantzia ere azpimarratu zuen.

Suitzan hil zen, 1962ko abuztuaren 9an, 85 urte zituela.

Lana 
Idazlearen ospea Demian (1919) eleberriarekin zabaldu zen mundu osoan. Eleberrian nabarmena da Hesseren identifikazioa bere lagun Carl Jung-en psikoanalisi aldaera berriarekin. Bere bi hurrengo eleberriekin ere izugarrizko arrakasta izan zuen: Siddhartha (1922), Budaren lehen urteei buruzko parabola bat, eta Der Steppenwolf (1927, Estepako otsoa), bere kontraesanek erotzeraino daramaten artista bati buruzko lekukotasun urragarria. Azkeneko eleberria, Das Glasperlenspiel (1943), idatzi zuen zailena eta luzeena da, bizitza kontenplatiboaren eta egunerokotasunaren arteko gatazken beste azterketa bat. 1946an Literaturako Nobel saria irabazi zuen.

Lirika sutsuz eta aberatsez idatzitako prosa landuan, Hessek arrazoiaren eta sentimenduen, sentsualitatearen eta espiritualitatearen arteko dialektika zabala azaldu zuen. Europako abangoardiazko jarrerei aurrea hartu zion pentsamenduaren osagai irrazionalengana zuen jakin-minagatik, eta baita sortaldeko mistizismoaren forma batzuengana zuen interesagatik. Agian, horregatik izan du horrenbesteko arrakasta belaunaldi gazteen artean.

Liburu garrantzitsuenak 

 1898 - Romantische Lieder
 1899 - Eine Stunde hinter Mitternacht
 1904 - Peter Camenzind
 1906 - Unterm Rad
 1908 - Freunde
 1910 - Gertrud
 1914 - Rosshalde
 1915 - Knulp
 1919 - Demian
 1919 - Klein und Wagner
 1919 - Märchen
 1920 - Kinderseele
 1920 - Blick ins Chaos
 1920 - Klingsors letzter Sommer
 1920 - Wanderung: Aufzeichnungen
 1922 - Siddhartha
 1927 - Die Nürnberger Reise
 1927 - Der Steppenwolf (Estepako otsoa)
 1930 - Narziss und Goldmund
 1932 - Die Morgenlandfahrt
 1937 - Gedenkblätter
 1942 - Stufen
 1942 - Die Gedichte
 1943 - Das Glasperlenspiel
 1946 - Krieg und Frieden
 1953 - Eine Bibliothek der Weltliteratur

Euskaratuak 

 Estepako otsoa (Der Steppenwolf). 1986. Elkar argitaletxea. Itzultzailea: Pello Zabaleta.
 Peter Camenzind (Peter Camenzind). 1992. Ibaizabal argitaletxea. Itzultzailea: Xabier Mendiguren Bereziartu.
 Siddhartha. 2014. Erein argitaletxea. Itzultzaileak: David Lindemann eta Irati Trebiño.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Alemanezko literatura

Kanpo estekak 

  Hesseri buruzko webgunea
  Hessen margo batzuk

Literaturako Nobel Saridunak
Alemanezko idazleak
Suitzako poetak
Alemaniako poetak
Alemaniako eleberrigileak
Suitzako eleberrigileak
Alemaniako protestanteak
Baltikoko alemaniarrak
Mistikoak
Alemaniako autobiografoak