Bakartxo Tejeria

Miren Bakartxo Tejeria Otermin (Larraul, Gipuzkoa, 1971ko martxoaren 28a) gipuzkoar abokatu eta politikari jeltzalea da. Zuzenbidean lizentziatua; politikan sartu aurretik abokatu eta bake-epaile gisa egin zuen lan. Gaztetatik sartu zen politikan, aurrena Villabonako zinegotzi gisa, eta gerora bertako alkatea izatera iritsi zen. 2001 urteaz geroztik EAJko eusko legebiltzarkidea da; VII., VIII., IX., X., XI. eta XII. legealdietan mantendu duen postua.

2012ko azaroaren 20an Eusko Legebiltzarreko lehendakari izendatu zuten, eta X. legealdian lan horretan jardun zuen. 2016ko urriaren 21ean kargua berritu zuen XI. legealdirako. 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJren Gipuzkoako zerrendaburua eta legebiltzarreko lehendakari izateko alderdiaren hautagaia izan zen. Abuztuaren 3an hirugarrenez hautatu zuten kargurako, eta gaur egun legebiltzarreko lehendakaria da XII. legealdian. Eusko Legebiltzarreko lehendakari postura iritsitako hirugarren emakumea da, baita karguan hiru legealdiz jardun duen lehen pertsona ere.

Lehen urteak 
Familia jeltzale batean jaioa, bere aitona eta aita Larraulgo Larrola baserrian bizi ziren. Herri txikia izanik auzolanean lan egin izan da, eta bertako alkate izan ziren bere aitona Lazaro, baita aita, osaba eta neba ere. Bakartxoren gurasoak Lazaro Tejeria Amonarriz larrauldarra eta Joxepa Otermin Saralegi nafarra dira. Bikoteak beste bi alaba eta seme bat izan zituen.

Bere bizitzako lehen urtea Larraulen igaro bazuen ere, Bakartxo Villabonan hezi eta hazi zen. Bertako ikastolan ikasi zuen. Ikastolan abesbatzako kidea izan zen, eta zenbaitetan bakarlari gisa ere aritu zen. Txikitan Villabonako Oinkari dantza taldeko kidea ere izan zen, 3 urte zituenetik 11 bete arte.

Tolosako Orixe institutuan egin zituen UBI eta Batxilergoa. Zenbait uda Irlandan igaro zituen, ingelesa ikasteko. Bere ikasketa guztiak zientzietara zuzendu bazituen ere, azkenean Zuzenbidea ikastea erabaki zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Ikasketa horiek euskaraz egin zituen lehenengotariko belaunaldia izan zen, eta harekin batera ikasi zuten Eneko Goiak eta Joanes Labaienek (gerora bere senarra izango zena). Unibertsitateko garaietan Eneko Goiarekin batera ibili zen Lurgorri Ikasle Elkartean, eta egun bere lagun onenetarikoa da.

Lizentziatu berritan Donostiako bulego batean egin zituen praktikak, eta ondoren Tolosako Uzturre abokatu-bulegoan hasi zen lanean, EAJko eta EAko lau kiderekin batera. Lan horretan zenbait eraso jasan zituen; lankideetako bati baserria erre zioten eta bulegoan pintaketa batzuez gain lehergailu txiki bat ere jarri zieten. 1997an Villabonako bake epaile titular postua eskuratu zuen, eta abokatu lanarekin uztartu zuen bi urtez, 1999an politikan sartu eta bateraezintasunengatik kargua utzi zuen arte.

Hastapenak politikan 
Zuzenbidea ikasten ari zela hasi zen politikan, Xabi Zabala alderdikideak eskatuta Villabonako udalerako zerrenda osatu zuen, jende gaztea behar zela eta. Pixkanaka hautagaitzan gora egin zuen, eta 1999an EAJko kide egin zen. 1999ko hauteskundeen ondoren zinegotzi bilakatu zen, 28 urte zituela. Zinegotzi postuak zekartzan bateraezintasunak zirela eta bake epaile kargua utzi behar izan zuen. Villabonako udalean jarraitu zuen 2011rarte, 2003 eta 2007 bitartean alkate gisa. EAJren Villabonako Uri Buru Batzarreko kide izandakoa da.

Villabonako alkatea (2003-2007) 
2003ko udal hauteskundeak EAJ-EA koalizioak irabazi zituen Villabonan, Bakartxo Tejeria zerrendaburu zela. Hauteskunde horietan ezker abertzalea legez kanpo zegoen, eta aurreko alkatea, Maixabel Arrieta, ezin izan zen aurkeztu. Era horretan alderdi guztiek zegozkienak baino zinegotzi gehiago zeuzkaten, baliogabeko botoak kontuan hartuz. EAJ-EAren kasuan 10 zinegotzi lortu zituzten, zegozkienak baino 2 gehiago. Hala ere, EAJ-EA koalizioak gehiengo absolutua eskuratu zuen, baita 2 zinegotzi gutxiagorekin ere, udal bilkura 13 zinegotzik osatzen baitzuten.

Legealdian zehar tentsio handia bizi izan zen, egoera politikoak baldintzatua. Legealdi hasieran ez zioten Maixabel Arrietaren (Euskal Herritarrok) eskutik jaso beharreko aginte-makila pasa. 2004ko udan erraustegiaren aurkako talde bat udal bilkurara sartu zen eta protesta gisa bertan itxi zituzten zinegotzi guztiak, gaueko bederatziak arte irtetea galaraziz, Bakartxo iraintzen zuten bitartean.

Bere agintaldian, besteak beste, 700 etxebizitza berri eraiki ziren (ia erdia babes ofizialekoak), industrialde berri bat eraiki zen eta alde zaharreko paper-fabrika lekualdatu zen, bertan frontoi estalia, udalarentzako bi lokal eta etxeak eraikiz.

2007ko udal hauteskundeetan ANVk sei zinegotzi eskuratu zituen, eta EAJ atzean geratu zen 5 zinegotzirekin. Era horretan Maixabel Arrietak alkatetza berreskuratu zuen, eta Bakartxo Tejeriaren eskutik jaso zuen alkatearen aginte-makila. Tejeriak oposizioan lanean jarraitu zuen. Arrieta alkatearen aurka zentsura mozio bat aurkeztu zuen EAJk, baina ez zen aurrera atera. 2011ko hauteskundeen ondoren zinegotzi izateari utzi zion Tejeriak.

Eusko legebiltzarkidea (2001-2012) 
2001eko Eusko Legebiltzarreko hauteskundetan legebiltzarkide hautatua izan zen Gipuzkoako zerrendatik. Ordutik sei legealdiz jardun du Eusko Abertzaleak taldeko legebiltzarkide gisa, azken hirurak legebiltzarreko lehendakari lanetan.

VII. legealdia (2001-2005) 
2001eko maiatzaren 13ko hauteskundeetan EAJ-EA koalizioaren Gipuzkoako zerrendan 11. postuan aurkeztu zen, eta legebiltzarkide hautatua izan zen, koalizioa lehen indarra izan baitzen eta 12 jarleku eskuratu baitzituen. Bere lehen legealdian batzorde hauetako kide izan zenː Industria, Merkataritza eta Turismo Batzordea; EITBren Legebiltzar Kontrolerako Batzordea (bi batzorde horietan 2001eko urriaren 16an Eider Mendozak ordezkatu zuen arte); Lurralde Antolamendu, Garraio eta Ingurumen Batzordea eta Giza Eskubideen eta Herritarren Eskaeren Batzordea (azken bi horietan 2002ko otsailaren 12an Edurne Egañak eta Eider Mendozak ordezkatu zuten arte, hurrenez hurren). Horietaz gaian Nekazaritza eta Arrantza Batzordean ere aritu zen 2002ko otsailaren 12az geroztik (Nerea Antia ordezkatuz).

Legealdi osoan zehar Lan eta Gizarte Gaietarako Batzordeko eta Erakunde eta Herrizaingo Batzordeko kidea izan zen. Hala nola, Emakume eta Gazteria Batzordeko lehendakariordea izan zen, paper garrantzitsua izan zuen beraz 2005eko Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Legearen garapenean.

VIII. legealdia (2005-2009) 
2005eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJ-EA koalizioaren Gipuzkoako zerrendan hirugarren postuan joan zen (Joseba Egibar eta Unai Ziarretaren atzetik, EAJri esleitutako postuetan bigarrena), beraz legebiltzarkide kargua berritu zuen, koalizioa lehen indarra izan baitzen berriz, 10 jarlekurekin.

Legealdi honetan zehar Lan eta Gizarte Gaietarako Batzordeko zein Erakunde eta Herrizaingo Batzordeko kide izaten jarraitu zuen. Horretaz gain Nekazaritza eta Arrantza Batzordeko idazkari izendatu zuten, eta Osasun Batzordeko kidea ere izan zen. Lan eta Gizarte Gaietarako Batzordeko kide izanik 2008ko Gizarte Zerbitzuei buruzko Legearen arduradunetako bat izan zen.

2008an EAJren Gipuzko Buru Batzarra berritu zen, eta Tejeria bertako kide izendatu zuten. Postu horretan Donostialdeko uri batzarren koordinazioaz arduratu zen. 2012an GBB berritzerakoan berriz hautatu zuten, baina alderdiak ezarritako bateraezintasunengatik kargua utzi zuen legebiltzarreko lehendakari izendatu zutenean.

IX. legealdia (2009-2012) 
2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJ eta EA bananduta aurkeztu ziren, hortaz Bakartxo EAJren Gipuzkoako zerrendako bigarren postuan aurkeztu zen. EAJk irabazi zituen hauteskundeak bai Gipuzkoan (10 jarleku) bai Araban eta Bizkaian, baina PSE-EE eta PPren arteko itunak Jaurlaritzatik kanpo utzi zuen.

Aurreko legealdietako ildoa jarraituz Osasun eta Kontsumo Batzordeko; Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Batzordeko eta Gizarte Politika, Lan eta Berdintasun Batzordeko kidea izan zen. Lehen aldiz Erregelamendu eta Gobernu Batzordeko kidea ere izan zen. Legealdi honetan, gainera, Eusko Abertzaleak taldearen koordinazioaz arduratu zen 6 legebiltzarkideetako bat izan zen. Oihartzuna izan zuen, halaber, 2010ean Patxi Lopez lehendakariarekin legebiltzarrean izan zuen eztabaidak.

Eusko Legebiltzarreko lehendakaria (2012-) 

2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJren Euzkadi Buru Batzarrak Bakartxo Tejeria proposatu zuen legebiltzarreko mahaiburu izateko hautagai, eta alderdikideek oniritzia eman zioten. Zenbaitek proposamenaren atzean karguan GBBko presidente Joseba Egibarren ildoko norbait jartzeko ituna ikusi zuten, EAJren baitako bi sektoreen zein Bizkaia eta Gipuzkoako zuzendaritzen akordioaren emaitza.

Horren aurrean, Bakartxo Tejeriak ez du ezkutatzen Joseba Egibar ideologikoki gertukoa izateaz gain laguna ere baduela, eta hark jakinarazi ziola hautagaitzarako bere izena dantzan zebilela. Hala ere bere hautagaitzaren atzean zer nolako negoziaketa egon zen ez duela ezagutzen eman du aditzeraː "Exekutibetan gertatzen direnak bertan geratzen dira. Nik ez dut inoiz arazorik izan ez batzuekin ez besteekin eta alderdiaren buru batzarrak proposatutako nire hautagaitza, batzokietan berretsi zen. Ez dut sekula, inondik, ezer txarrik sumatu.", adierazi zuen.

X. legealdia (2012-2016) 
Hauteskundeen ondoren PSE-EE eta PP-k gehiengoa galdu zuten, eta EAJ-k 27 legebiltzarkiderekin irabazi zuen. 2012ko azaroaren 20ko eratze-bilkuran bigarren bozketan eskuratu zuen kargua, aurkeztutako hautagai bakarra izan arren bere alderdiko 27 botoak baino ez baitzituen eskuratu.

XI. legealdia (2016-2020) 

2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan bere alderdiaren hautagai izaten jarraitu zuen legebiltzarreko lehendakaritzarako, Gipuzkoako zerrendan bigarren postuan joanaz. 2016ko abuztuaren 25ean Luka eta Ander bikiak erditu zituen, beraz ez zuen hautagaitzaren aurkezpenean parte hartu, baina hitza hartu zuen kanpainan aurrerago egindako ekitaldi batzuetan.
2016ko urriaren 21ean egindako eratze-bilkuran legebiltzarreko mahaiburu kargua berritu zuen, berriz ere bigarren bozketan, baina EAJren 28 botoez gain PSE-EEren 7 boto ere eskuratu zituen oraingoan (37 guztira).

2020ko urtarrilaren 13an EAJren Euzkadi Buru Batzarrak urte bukaeran egitekoak ziren hauteskundeetarako Legebiltzarreko lehendakarigai gisa proposatzea adostu zuen, eta Tejeriak onartu egin zuen. Hala ere, hauteskundeak apirilaren 5era aurreratu ziren eta honenbestez Eusko Legebiltzarra otsailaren 11n desegin zen. Otsailaren 24an EAJren Aberri Batzarrak apirilaren 5eko hauteskundeetarako zerrendak onartu zituen, Tejeria legebiltzarrerako lehendakarigai gisa baieztatuz eta Gipuzkoako zerrendaburu izendatuz.

XII. legealdia (2020-) 
2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJren Gipuzkoako zerrendaburua izan zen, baita legebiltzarreko lehendakari izateko EAJren hautagaia ere. EAJren garaipenaren ondoren, abuztuaren 3ko eratze-bilkuran hirugarrenez berritu zuen kargua. Amaia Martinez legebiltzarkidearekin lehiatu zen, eta lehen bozketan hautatu zuten EAJ, PSE-EE eta Elkarrekin Podemosen arteko akordioaren ondorioz, aldeko 41 botorekin. Era horretan, Tejeria legebiltzarreko lehendakari postuan hiru legealdiz jardun duen lehen pertsona da.

Ideologia 

EAJko sektore soberanistenarekin identifikatu dute zenbait komunikabidek, ideologikoki Joseba Egibarren gertukoa dela adierazita. 2012an, legebiltzarreko buru izendatu ondorengo hitzaldian zazpi herrialdez osatutako Euskal Herriari keinua egin zionː "Euskal Herriaren parte hau (lau euskal herritarretatik hiru) ordezkatzen duen Ganbera honek gehiengoz hartzen dituen erabakiak bete daitezela begiratuko dut", adierazi zuen. Era berean, Lauaxetari eta Mixel Labéguerieri erreferentzia egin zien.

Euskal Autonomia Erkidegorako estatus juridiko politiko berri baten aldeko defentsa egin du, muga bakar gisa "euskal herritarron borondate libre eta demokratikoa" izanik. 2016ko hauteskunde ekitaldi batean adierazi zuenː “Herri hau adinez nagusia da, eta bere etorkizunaren jabe izan nahi du; Euskadiren aitortza juridiko-politikoa lortu behar dugu nazio gisa”. Haren ustez “hemen bizi garenok eskubidea dugu libre eta demokratikoki gure etorkizuna erabakitzeko" eta "eskubidea da, gure eskubidea, guztiona, abertzaleona eta abertzale ez direnena”. Ildo horretan, Gure Esku erabakitzeko eskubidearen aldeko plataformari babesa erakutsi dio eta hark antolatutako zenbait ekimenetan parte hartu du. 2018ko ekainaren 10eko giza katean parte hartu zuen, Legebiltzarrean bertan amaitu zena. 2018ko azaroan zenbait herritan, tartean Donostian, egindako kontsultak babestu zituen eta botoa eman zuen.

Kataluniako prozesu independentistaren harira, Kataluniaren erabakitzeko eskubidea babestu du, elkarrizketaren alde egin du eta politikaren judizializazioa gaitzetsi du. Bereziki Carme Forcadelli (Kataluniako Parlamentuko lehendakaria, 2015-2017) erakutsi izan dio babesa, eta haren espetxeratzearen aurkako Free Forcadell manifestua sinatu zuen. 2019an, buruzagi independentistei egindako epaiketaren ondoren epaiaren aurkako manifestazioan parte hartu zuen Donostian. Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko lehendakariarekin bildu zen 2019an, eta Agirre lehendakariaren "Beti Kataluniarekin" hitzak gogora ekarriz, Kataluniako mugimendu abertzaleari babes osoa adierazi zion.

Bere burua euskal herritartzat soilik du. Legebiltzarreko jardunean ia beti euskara da erabiltzen duen hizkuntza (2022ko datuen arabera, osoko bilkuretan %97,1ean erabiltzen du euskara, eta kontrol-saioetan %100ean). Zezenketen aurka dago.

Bizitza pertsonala 

2001eko udan Joanes Labaien abokatuarekin ezkondu zen, eta ordutik Donostian bizi da. Bien arteko harremana unibertsitatean hasi zen, batera ikasi baitzuten. Joanes Ramon Labaien Donostiako alkate eta kultura sailburu zenaren semea da. Bikoteak lau seme-alaba dituː Libe (2005), Maddi (2009), Luka eta Ander. Bi semeak bikiak dira eta 2016ko abuztuan jaio ziren Gasteizen.

Bizitza pribatua eta intimitatea zaindu ohi ditu. Goi kargu instituzionala eta familia ugariko ama izanik, lana eta familia bateragarri egiteko zailtasunak dituela aitortu du. Haren zaletasunen artean irakurketa, igeriketa eta moda daude. RACVNko (Real Automóvil Club Vasco Navarro) kidea da.

Hauteskundeak

Karguen zerrenda

Kargu instituzionalak 

 Villabonako Udaleko zinegotzia (1999-2011)
 Hauteskundeakː 1999, 2003 eta 2007
 Villabonako alkatea (2003-2007)
 Eusko Legebiltzarreko kidea (2001-gaur egun)
 Hauteskundeakː 2001, 2005, 2009, 2012, 2016 eta 2020
 Eusko Legebiltzarreko lehendakaria (2012-gaur egun)

Kargu politikoak 

 EAJren Villabonako Uri Batzarreko kidea (1999tik aurrera)
 EAJren Gipuzko Buru Batzarreko kidea (2008-2012)

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Eusko Legebiltzarreko mahaiburu
 Gipuzko Buru Batzarra
 Eider Mendoza
 Joseba Egibar
 Arantza Quiroga
 Izaskun Bilbao

Kanpo estekak 

  Fitxa Eusko Legebiltzarraren webgunean.
 Berandu baino lehen elkarrizketa saioan gonbidatu (EITB Nahieran)

Billabonatarrak
Eusko Legebiltzarreko mahaiburuak
Jelkideak
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak XI. legegintzaldian
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak X. legegintzaldian
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak IX. legegintzaldian
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak VIII. legegintzaldian
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak VII. legegintzaldian
Gipuzkoako zinegotziak
Euskal Herriko emakume alkateak
Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak XII. legegintzaldian
Villabonako alkateak
Emakume politikariak