Loizu

Loizu (erroibarreraz: Loitzu) Erroibar ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

1990eko urriaren 25era arte Loizu kontzejua izan zen. Orduz geroztik, lekuko estatusean degradatuta geratu zen.   biztanle zituen.

Bertako biztanleak loizuarrak dira.

Izena 
Loizu toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Loiçu (1245)
 Loyçu (1268)
 Loiça (1280)
 Loicu (1366)
 Loyzu (1800)
 Loitzu (1926)
 Loizu (1975)

Geografia 
Loizu Erroiberran dago.

Ingurune naturala eta klima 
Erroiberraren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.

Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.

Estazio meteorologikoak 
Erroiberran dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago.  Gainera, 1975an, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erroko estazioa da Loizuerako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

Hirigintza

Kaleak 
Herriak kale bakarra ditu:

 Done Anderes karrika

Etxeak 
Herriak 7 etxe ditu:

 Garaiko
 Kantero
 Txotokoa
 Bexitikoa
 Hermitaño

Historia 
Antzinako jaurerri-leku erreengo bat, 1280an Aintzioarekin batera 121 soldata eta erdi gehi 41 kahiz urteko bular bat zor zuena, garagar eta olo-lapurreta bat

1835-1845eko udal erreformak arte, jurisdikzio zibila zuen Erroibarko alkateak, eta ekonomikoa, ibarreko diputatuak eta herriko errejidoreak, txandaka aukeratzen zirenak etxeen artean (lau XIX. mendearen lehen erdian zehar). 1847an, parrokiako abadea auzotarrek aurkezten zuten, eta irin-errota zuten.

1990eko urriaren 25ean, Loizu populazio gutxikoa zenez (5 pertsona inguru), Nafarroako Gobernuak kontzejuko estatusa kendu zion herriari. Horrela, Erroibarko Udalak bere lurrak administratu zituen eta Loizu toki bihurtu zen.

Demografia 
 biztanle zituen Loizuk.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erroibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Esteribar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Erroiberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Loizuko azpieuskalkia erroibarrera da, eta, zehazki, Hegoerroibartar aldaera.

Euskararen Foru Legea 

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Erroibar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 24,01ek zekien euskaraz.

Ondasun nabarmenak 
 Done Anderes eliza, Erdi Aroko kristiau eliza.
 Errotaldeko leizea, Loizuko gizona aurkitu zen leizea.

Loizuar ospetsuak 
 Antonio Lasa (1913-1936), apaiza eta dohatsua.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Erroibar
 Pirinioak
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Erroibarko Udalako webgune ofiziala

Erroibarko lekuak