XII. mendea

XII. mendeak 1101etik 1200. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

Gertaerak

Amerika 
 Thule kultura (1100-1600) ekialderantz hedatu zen Amerika artikoan, eta Groenlandia eta Siberia ekialdeko eskualdea menperatu. Egungo inuitak kultura honen oinordekoak dira.
 Tolteken kulturaren gainbehera.

Afrika 
 Ifé zibilizazioak egungo Nigeria hego-mendebaldean garatu ziren.
 Zandj kostaldean, egungo Tanzanian, Kilwako sultanerriak abantaila hartu zuen beste arabiar eta persiar hirien gainean XIV. mendera arte.
 Sadi dinastiak, jatorriz Arabiakoa, Marokon kokatu zen.

Asia 
 Polonnaruwa hiriak Anuradhapura ordezkatu zuen Zeilango hiriburu.
 Japonian, Genpei Gerrak Heian Aroaren amaiera eta Kamakura Aroaren hasiera markatu zuen.
 Mongolian, mongolen lehen estatuak eratzen hasi ziren.
 Erdialdeko Asian barrena bidaian joan ondoren, Benjamin Tuterakoa izan zen Mendebaldeko kulturan Tibet aipatu zuen lehena.
 David IV.a Georgiakoak herri turkikoak kanporatu eta Georgiako Erresuma ezarri zuen.
 Gurutzadak: bigarrena (1146-1149), hirugarrena (1187-1192) eta laugarrena (1198-1204)

Europa 
 1119: Tenpluko Ordena sortu zen.
 1120 eta 1190 artean, arabiar zientzien aurkikuntza garaia izan zen (aritmetika, aljebra, astronomia, medikuntza, kimika): Al Khuwarizmi, Avizena, Al Gazali eta antzinako greziarren itzulpenak, batez ere, Aristotelesenak, Euklidesenak eta Ptolomeorenak.
 Ingalaterrako Gerra Zibila (Anarkia).
 1146: Eugenio III.a aita santuak Bigarren Gurutzada egiteko deia egin zuen.
 1187: Gregorio VIII.a aita santuak Hirugarren Gurutzada egiteko deia egin zuen.
 1180: Donostia hiribildua fundatu zen
 1198: Inozentzio III.a aita santuak Laugarren Gurutzada egiteko deia egin zuen.

Kultura 
 Arkitektura gotikoa sortu zen.
 Angkor Wat tenplu-hiria eraiki zen.

Pertsona nabarmenak 
 Bhaskara II.a matematikaria
 Leonardo Fibonacci matematikaria
 Alfontso I.a Nafarroakoa (1104–1134)
 Gartzia V.a Berrezarlea (1134–1150)
 Antso VI.a Jakintsua (1150–1194)
 Antso VII.a Indartsua (1194–1234)

Kanpo estekak 

XII. mendea