Mosku

Mosku (errusieraz Москва́, Moskva, , ) Errusiako hiriburua eta hiri nagusia da, eta baita Ekialdeko Europako politika, ekonomia, finantza, hezkuntza eta garraio gune nagusia ere. Moskova ibai ertzean kokaturik dago. 2010ean 11.503.501 biztanle zituen. Munduko 7. hiri jendetsuena eta Europako bigarrena (Istanbulen ondotik) da.

Etimologia 
Hiriaren izena zeharkatzen duen ibaitik dator, Moskova (Moskvá, antzinako errusieraz град Москов).

Historia 

Ez da ezagutzen Moskuren jatorria. 1147koa da lehen aipamena, Juri Dolgoruki printzeak Novhorod-Siverskiko printze aliatuari egindako gonbidapena: «etorri neregana, anaia, Moskura». Mongolek erre zuten 1237an, eta haien eskuetan izan zen ondoren. Mongolen beherakadaren eta Konstantinoplaren gainbeheraren ondorioz Mosku Errusiako hiriburu eta mundu ortodoxoaren gune nagusi bilakatu zen.

Petri Handiak San Petersburgon ezarri zuen Errusiako hiriburua. Hori zela eta Moskuk garrantzia galdu zuen eta behera egin zuen biztanle kopuruak. 1812an Napoleonen osteek hartu zuten. Napoleonek kalte larriak egin zituen eta Moskutik alde egin ondoren berriz eraiki behar izan zen hiria; ondoren bere behinolako indarra berreskuratu zuen.

Hirian bizi ziren langileek parte hartu zuten 1905eko iraultzan, eta 1917an boltxebikeak jabetu ziren hiriaz. Hurrengo urtean, 1918an alegia, Sobietar Batasuneko hiriburu egin zuten. Urte horretatik aurrera, Moskuk ezagutu duen hazkundea ikusgarria izan da. Bigarren Mundu Gerran, alemaniarren erasoa Moskutik 100 km baino gutxiagora utzi zen indar gabe, baina hiriak ez zuen kalte handirik izan. Bigarren Mundu Gerraz geroztik are gehiago hazi zen Mosku, eta Sobietar Batasuna zeneko inmigraziogune nagusi bihurtu zen. Garai hartan Mosku eta Washingtonek nazioarteko botere eta politika gune bihurtu ziren.

Geografia

Klima 
Moskuk klima kontinental hezea du, Dfb Köppen klima sailkapenaren arabera.

Banaketa administratiboa 

Mosku hamar barruti edo okrugez osaturik dago.

 Zelenogradeko hiria
 Iparraldeko barrutia
 Ipar-ekialdeko barrutia
 Ipar-mendebaldeko barrutia
 Erdialdeko barrutia
 Ekialdeko barrutia
 Hegoaldeko barrutia
 Hego-ekialdeko barrutia
 Hego-mendebaldeko barrutia
 Mendebaldeko barrutia

Garraioa 
Moskuko metroa, Lur azpiko jauregia ezizenaz ezaguna, hiriburuaren gune asko lotzen ditu eta munduko metrorik erabilienetakoa da. 185 geltoki ditu eta 305,5 km luze da, lerro guztien batura eginda. Munduko hirugarren metrorik luzeena da, New York eta Londreskoaren ostean. 1935an ireki zen eta ezaguna da geltokiek duten diseinuagatik. Errealismo sozialista bezala ezagutzen den korrontearen hainbat artelan daude bertan.

Bada ustezko sekretupeko metro sistema bat Metro-2 izenekoa, lur azpikoa eta Moskuko metro publikoaren parekoa.

Ondasun nabarmenak 

 Plaza Gorria
 San Basilio Katedrala
 Bolxoi antzokia
 Kristo Salbatzailearen katedrala

Herri eta hiri senidetuak 
Mosku ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Mosku Irratia
 Moskuko Estatu Unibertsitatea
 Moskuko metroa
 Moskuko Nazioarteko Finantza Gunea
 Moskuko oblasta
 Moskuko Printzerria

Kanpo estekak 
   Moskuko udalaren webgunea

Mosku