Galdames

Galdames Bizkaiko mendebaldean dagoen udalerria da, Enkarterri eskualdean dagoena.  biztanle zituen . urtean.

Geografia

Inguru naturala 
Ganeran (822 m) udalerriko tontorrik altuena da, Trianoko mendietan dagoena. Beste gailur batzuk Pico de la Cruz (803 m), Pico Mayor (746 m), Mello (633 m) eta Zipar/Ubieta (632 m) ditugu.

Galdames erreka igarotzen da udalerritik eta Aranaga erreka hurbil dago.

Udalerri mugakideak 
Herri mugakideak hauek dira: Iparraldean Muskiz, Abanto-Zierbena, Ortuella eta Trapagaran, ekialdean Santurtzi eta Barakaldo, hegoaldean Gueñes eta Zalla eta mendebaldean Sopuerta mugakide ditu.

Auzoak 

 Allende
 Amabizkar
 Arenatza
 Arkitza (Los Molinos)
 Atxuriaga (La Aceña)
 Cerco, El
 Eskarpada
 Garai
 Ileta
 Laia
 Larrea
 Ledo

 Lexartzaga
 Lezeguti (Laciguti)
 Loizaga (Concejuelo)
 Montellano
 Umaran
 Uraiaga
 San Esteban Galdames
 San Pedro Galdames, hiriburua
 Soberron
 Txabarri

Historia 
1214. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Galdameseko herria. Galdameseko Kontseiluak Bizkaiko jaurerriko kide izateko eskubidea aldarrikatu eta horixe lortu zuen 1672. urtean. 1740. urtean, aldiz, bereizi egin zen jaurerritik, baina 1800. urtean berriro ere lotu zitzaion hari. Erdi Aroan jaun eta leinu garrantzitsuen egoitza izan zen Galdames; bertako loizagatarren, atxurriagatarren eta larreatarren dorreak dira horren lekuko. Lehen Karlistadaren garaian, Esparteroren osteek erre egin zituzten San Pedroko auzo inguruko basoak (1863). Galdameseko herriak oparotasun handia izan zuen XIX. mendearen erdialdetik XX. mendearen hasiera arte, lurpeko aberastasunak zirela eta.

1946an maki multzo bat Kantabriako mendietatik Bizkaira itzuli eta Uraiagako haitzuloan eta inguruetako meatzetan babeslekua eratu zuen.

Ekonomia 
Ekonomia jarduera nagusiak mea ustiapenak (langileen % 42) eta nekazaritza (artoa, patata, behi hazkuntza; langileen % 30) dira.

Demografia 
Bizkaiko Ezkerraldetik oso hurbil egon arren, Galdamesek ez zuen hango udalerriek -Barakaldo, Sestao, Portugalete- izan zuten populazio gorakada izan XX. mendearen bigarren erdialdean. Are gehiago, populazioa galdu zuen tarte horretan.
1980ko hamarkadatik aurrera biztanle kopuru konstantea mantentzen du udalerriak.

Politika 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, alkatea Carlos Avellanal Vilanueva da, EAJkoa. Avellanalek Euzko Alderdi Jeltzalearen sostengua jaso zuen, hauteskundeetan boza gehien izan zituen hautagaitza. Bilduk 3 zinegotzi lortu zituen eta Alderdi Popularrak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak batere ez.

Ondasun nabarmenak 
 Eretzako Estazio Megalitikoa
 San Pedro Apostoluaren parrokia, XVI. mendean berritua,
 Etxabarriko Andre Mariaren ermita,
 Arenazako leizea, Goi Paleolitokoa da eta labar-pinturak ditu bertan,
 Uraiagako leizea, Santa Maria Magdalenako leizea ere deitua: Uztailaren 22an herriko jaia egiten dute kobazulo honetan,
 Loizaga dorrea, Concejuelo auzoan dago, eta auto zaharren museoa hartzen du barrualdean,
 Peñoñuri dorrea.
 Santiago baseliza, Concejuelon.

Argazki galeria

Galdamestar ospetsuak 
 Joseph Ignacio del Campo (1726-1782), enpresaburua.
 Juan José Maria Jandiola (1774-1834), abokatu eta politikaria.
 Juan Antonio Jandiola (1786-1830), politikaria.
 Antonio de Trueba y de la Quintana (1819-1889), idazlea.
 Valeriano Markina (1911-?), politikari eta miliziano komunista.
 Victor Gil Lechoza (1932-2001), apezpikua.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

   Udalaren webgunea
  Galdamesko toponimia Euskaltzaindiaren webgunean

Galdames