Intxaur-hauskailua (balleta)

Intxaur-hauskailua bi zatiko ballet obra bat da, Ernst Theodor Amadeus Hoffmannen Intxaur-hauskailua eta saguen erregea ipuinean oinarritua. Marius Petipak eginiko libretoa, 1890ean Txaikovskik konposatutako musika eta Lev Ivanovek sortutako koreografiarekin, ballet hau 1893ko abenduaren 15ean estreinatu zen, Mariinsky Antzokian, San Petersburgon. Bere pertsonaia nagusiak, honako hauek dira: Klara, Drosselmeyer (Klararen aitabitxia) eta Intxaur-hauskailua. Txaikovskik, beranduago, bere balletean inspiratutako orkestra suite (musika) bat konposatuko zuen, batik bat, bigarren zatiko mugimenduak hartuz.

Istorioa

Lehen zatia 
Istorioa, Klararen gurasoen etxean ospatzen den jai batekin hasten da, Eguberri egunaren bezperan. Drosselmeyer da jaira gonbidatuta dagoenetako bat eta hainbat opari dakarzkio bere ilobari, horien artean, soldadu formako intxaur-hauskailu bat. Fritz, Klararen neba, bere arrebaren jostailu berria bereganatzen saiatzen da eta hautsi egiten du. Drosselmeyerrek konpondu egiten du eta jaiak aurrera jarraitzen du. Gonbidatu guztiak joan ondoren, guztiak lotara doaz. Klara bere intxaur-hauskailuarekin lokartzen da, eta etxe osoa oso handia egiten dela eta Eguberri zuhaitzeko jostailuak hazi egiten direla, eta bizia hartzen dutela amesten du. Orduan, saguak agertzen dira, euren erregearekin, soldadu-jostailuen aurka borrokatzen dutenak, eta Intxaur-hauskailua, hori ere hazita. Guduan, soldaduek ia galduta dutena, Drosselmeyerrek parte hartzen du eta Klarak sagu erregea bere oinetakoetako batekin jotzen du (beste bertsio batzuek, Drosselmeyerrek, Klarari, sua duen zerbait ematen diola diote), eta, ustekabean, Intxaur-hauskailuak unea baliatu eta sagu erregea hiltzen du (beste bertsio batean saguek ihes egiten dute). Intxaur-hauskailua, guduaren ondoren, nekaturik, erori egiten da, eta, ondoren, printze eder batean bihurtzen da. Klarak eta Intxaur-hauskailuak, Elurretako Erresumatik euren bidaia abiatzen dute. Bertan, Goxokien Erresumara eramaten dituen lera batean igotzen dira. Bertsiorik onenak, Intxaur-hauskailu Printzea marrazki bizidunetako pelikulan hainbeste oinarritzen ez diren antzinako bertsioak direla ere badiote. Gainera, ipuinaren errealitatea hobeto jarraitzen dute.

Bigarren zatia 
Klara, Intxaur-hauskailua eta Drosselmeyer Goxokien Erresumara iristen dira. Bertan, Azukrezko Maitagarriak, bere Zaldunak eta gainontzeko goxokiek hartzen dituzte. Intxaur-hauskailuak, guztiei, sagu erregearen aurkako borroka eta nola Klara berari laguntzera irten zen kontatzen die. Azukrezko maitagarriak, eurentzat jai bat antolatzen du. Gonbidatuen ohorezko hainbat dantza ikus daitezke. Gero, guztia pixkanaka desagertzen doa eta Klara bere zurezko intxaur-hauskailuarekin iratzartzen da, pozik, bere abentura ederragatik.

Beste bertsio batzuk 
 1934:Vassili Vajnonenen koreografiarekin Leningradoko Kirov Antzokiarentzako
 1954:George Balanchineren koreografiarekin New Yorkeko New York City Balletarentzat
 1957:David Lichineren koreografiarekin Londoneko London Festival Balletarentzat.
 1966:Yuri Grigorovichen koreografiarekin Moskuko Bolshoi Antzokiarentzat.
 1967:John Crancoren koreografiarekin Stuttgart Balletarentzat
 1968:Rudolf Nureyeven koreografiarekin Estokolmoko Erret Antzokiarentzat
 1976:Roland Petiten koreografiarekin Parisko Marsellako Balletarentzat
 1976:Mikhail Baryshnikoven koreografiarekin Washingtoneko Kennedy Centerreko American Ballet Theatrearentzat
 2008:Javier Mejiaren koreografiarekin Santiago de Caliko Udal Antzokiarentzat.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Piotr Ilitx Txaikovskiren konposizioak
Balletak
1890
Fantasia filmeko pasarteak