Altzai-Altzabeheti-Zunharreta

Altzai-Altzabeheti-Zunharreta ([alts̻ai alts̻aβeheti s̻unhaʁeta]) Zuberoako udalerria da, Basabürüako ibarresküinean kokaturik dagoena.

Geografia

Ingurune naturala 
Lauribar ibaiak udalerria zeharkatzen du, bere ibaiadar diren Arbaretxarbaretxeko erreka eta Eskalerako errekarekin batera (baita azken honetara isurtzen den Pikettako erreka).

Bestalde, Uhaitzandira isurtzen diren hainbat erreka igarotzen dira udalerritik.

Udalerri mugakideak 
 Altzürükü eta Gamere-Zihiga iparraldean
 Aloze-Ziboze-Onizegaine eta Lexantzü-Zunharre ekialdean
 Mendibe (Nafarroa Beherea) mendebaldean
 Larraine eta Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine hegoaldean

Etxeak eta Auzoak 
 Altzai
 Altzabeheti
 Zunharreta
 Bidalun
 Ekirazi
 Herri

Historia 
1790. urtean, Zunharreta, Mauleko barrutiaren menekoa zen kantonamentu baten burua zen. Kantonamentu horretan gaur egungo Aloze-Ziboze-Onizegaine, Altzai-Altzabeheti-Zunharreta, Etxebarre, Gamere-Zihiga, Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine, Lexantzü-Zunharre, Ozaze-Zühara udalerriak sartzen ziren.

1833. urtean Altzai, Altzabeheti eta Zunharreta herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko.

Demografia 

2010eko biztanleria INSEEk emandako datua da

Ondasun nabarmenak 
 Ibarletako hamar tumuluak monumentu historiko izendaturik daude 1960. urteaz geroztik. Ibarnabako zazpi tumuluak ere monumentu izendaturik daude 1960. urtetik aurrera.
 Maide korralea gaztelu-zaharra, mitologiaren arabera, jentil eta laminek eraiki zutena.
 Altzaiko Done Petri eliza erromanikoa da, Erdi Aroaren erdialdekoa dena. XVII. mendeko kanpandorrea du eta XIX. mendean berriztu zen eliza osoa.

Altzaiar, altzabehetiar eta zunharretar ospetsuak 
 Johañe Epherre (1931 - 2004), euskaltzalea. Altzaiarra.
 Junes Casenave (1924 -), idazlea. Santa Grazin jaioa, Altzain bizi da.
 Dominika Rekalt (1950 -), idazlea eta kazetaria. Altzabehetiarra.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Altzai-Altzabeheti-Zunharreta