Arhantsusi

Arhantsusi Nafarroa Behereko ekialdeko udalerri bat da, Oztibarre eskualdekoa.

Geografia 
Biduze ibaia udalerritik igarotzen da eta baita RD-933 errepidea ere.

Udalerri mugakideak 
 Uhartehiri iparraldean
 Izura-Azme ipar-mendebaldean
 Pagola eta Jutsi hegoaldean

Etxeak eta Auzoak 
 Eliza
 Pagola
 Oihana

Toponimia

Antzinako toponimoak 
Arhantsusi toponimoa honako formak izan ditu: sanctus stephanus de aranchiis eta aranchus (1160), Arhanssus (1291), eransus eta aransus (1305), Eranssus (1350), Arhansus (1365 eta 1413), Aransus (1513, Iruñeko eskutitzak) eta Aransusi (1621, Martin Biscay<ref name="Martin Biscay">Derecho de naturaleza que la merindad de San-Juan-del-pie-del-puerto, una de las seys de Navarra, tiene en Castilla - 1622 -4°</ref>).

 Etimologia 
Orpustanen esanetan, toponimoak Arhan- edo Arran- euskal erroa du. Besteek berriz 'elorri beltz asko duen lekua' dela diote.

 Egungo toponimoa 
Euskaltzaindiak Arhantsusi hobesten du, bertoko herritarrak arhantsusiar edo arhantsusitar izanda. Hala ere, Pierre Lhandek bere hiztegian Arhantsuse forma erabili zuen..

 Demografia 
Karlos III.a Nafarroakoak agindutako 1412-1413ko zerga-erroldaren arabera, herriak 5 su zituen. 1551eko erroldan, des hommes et des armes qui sont dans le présent royaume de Navarre d'en deçà les ports izenekoa, berriz 13 su zituen, hau da, bilakaera demografiko handia izan zuen XV. eta XVI. mendeetan.

Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.

 Kultura 

 Euskara 

Arhantsusin Garaziko hizkeran mintzatzen da, nafar-lapurtarraren aldaera.

 Ondasun nabarmenak 

 Gotorleku baten aztarna protohistorikoak Gaztelu Zahar''ren eta beste batenak Portasanse izeneko lekuan.
 XIV. mendeko Doneztebe eliza.
 Udalerriko XVIII. mendeko zenbait etxek monumentu historiko izendapena dute.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Arhantsusi