Ahate txistulari

Ahate txistularia (Mareca penelope, aurrez Anas penelope) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da. Siberian eta Eskandinabian pasatzen du uda eta negurako hegoaldera jeisten da, Europa hegoaldeko eta Afrika iparraldeko kostaldetara.

Deskribapena 
Ahate txistularia bere generokoen artean tamaina ertaineko ahatea da, 42-50 zm arteko luzera eta 71-85 cm arteko hego zabalera baititu. 500 eta 1.073 gramo arteko pisua du. Itxura borobiltsua du, lepo motza eta moko txiki samarra. Gainerako ahateetan gertatzen den bezala ahate txistulariak ere sexu dimorfismoa dauka.

Arrak gaztaina koloreko burua du eta bekoki eta pileo horixkak. Mokoa grisa du. Bularra arroxa kolorekoa da, bizkarra grisa eta sabelaldea zurixka. Buztana beltza du eta puntaduna. Hegoetan zerrenda zuri deigarri bat eta ispilutxo berdea ditu, hegaldatzerakoan nabarmentzen direnak. Emea aldiz arre kolorekoa da. Hegoetako zerrenda zuria ere badu eta ispilutxo berdea arretan baino deigarriagoa da.

Habitata eta etologia 
Sakonera txikiko ur gezatan bizi da txitatze garaian. Landaretza askorik ere ez du behar. Negu partean berriz habitat desberdinetan aurkituko dugu, bereziki marearteko eremu gazikaratan, estuario, padura eta kostaldeko aintziratan, baina barnealdeko aintzira eta urtegietan ere azaltzen da.

Ugal garaitik kanpora multzo handiak osatzen ditu eta oso zaratatsua da. Arrak "pyiiu pjiiu" egiten du txistu, hortik bere izena. Eurasian jatorria duen hegazti honek Amerikan beste espezie osatzen du, ahate txistulari amerikarra hain zuzen ere, eta sarritan hibridatu egiten da.

Elikadura 
Belarjalea da. Ur ertzetan aurkitzen dituen hostoak, sustraiak eta errizomak jaten ditu. Moko txikia landaretza ebakitzeko moldaturik dauka. Batxutan ur azpiko landaretzaz ere elikatzen da, gorputza baskulatu eta burua ur azpitara sartuz.

Ugalketa 
Eztei dantzak neguko eremutan hasten ditu eta bikotea eratzen denean txitatze eremutara migratzen du. Maiatza aldera iristen da eta habia egiteko toki egokiaren bila hasten da. Habia ur ertzetan egiten du hosto adaxka eta belarrek eta lumatxaz estaltzen du. Krema koloreko 8-9 arrautza jartzen ditu eta 24-25 egunetan txitatu ondoren txita guztiak batera jaiotzen dira. Jaio eta ordu gutxitara txitak beren kabuz elikatzeko gai dira eta 40-45 egun pasa ondoren erabat garaturik daude.

Taxonomia 
Carl von Lineok deskribatu zuen 1758 urtean eta Anas penelope izena eman zion. Kondairak dioenez ahate batek erreskatatu zuen Penelope pertsonaia mitologikoa itsasora jaurtia izan zenean. 2009an ADN mitokondrialarekin egindako ikerketek Anas generoko hainbat espezie Mareca generoan kokatu zituzten. Portugesez marréco hitzak "ahate txikia" esan nahi du. Bibliografian izen biak agertzen dira oraindik ere.

Iruditegia

Erreferentziak 

Anatidae
Euskal Herriko hegaztiak
1758. urtean deskribatutako taxoiak
Lineok deskribatutako taxoiak