Andagosteko gudua

Andagosteko gudua Erromatarren konkistaren garaian Kuartangoko haranean (Araba) gertatutako gudu bat izan zen; zehazki, K.a. 38. urtearen inguruan izan zen, gaur egun Andagoste izena duen tokian.

1997an, giza hornidurarako ura eramateko lanak egitean, hondakinak topatu zituzten, eta Jose Antonio Otxaranek eta Mikel Unzuetak zuzenduriko arkeologo talde batek Kuartangoko haraneko Andagoste izeneko tokian aztarnategi bat aurkitu zuten. 1998 eta 2003 artean ikertu ondoren, erromatar kanpamentu eta gudu baten aztarnak eskuratu zituzten. Ikerlarien arabera, gudua K.a. 38. urtearen inguruan gertatu zen, hau da, Kantabriar Gerrak baino hamar bat urte lehenago.

Gudua 
Jose Antonio Otxaranek honela azaldu zuen gudua:

Zalantzan dago ea zein ziren erasotzaileak: batzuek diote karistiarrak zirela. Edonola ere, Andagosten gertatutakoa ondo azaltzea zaila da, interpretazio arazo handiak daudelako.

Aztarnategia 
Erromatarren kanpamentutik egun hondo lauzko lubaki bat baino ez da geratzen, baita lubetaren zati batzuk ere. Aurkikuntza nagusia 1.000 txanpon eta pieza militar dira (tatxetak, belarriak, jaurtigaiak, eta abar), Euskal Herrian aurkitutako erromatarren aztarna zaharrenak. Ordu arte Euskal Herri osoan glande (habailako berunezko jaurtigaia) bakarra aurkitu bazen ere (Jose Migel Barandiaranek kausitua), Andagosten 114 aurkitu zituzten. Caligae motako sandalietako iltze zaharretatik (iltze handiak, K.a. 22. urtea baino lehenago erabiltzen zen motakoak), berriz, ordu arte Euskal Herrian bakarra ere ez zen aurkitu, eta 600 ale baino gehiago aurkitu zituzten Andagosten. Glandeak erromatarrek kanpalekutik bertatik jaurti zituzten, eta haren banaketari esker jakin daiteke nondik gertatu zen erasoa, zein aldetatik.

2009an Urbina Basabeko dorretxean Andagosteko Guduaren Interpretazio Gunea ireki zuten, gudu hartako parte hartzaileen bizimodua eta borroka irudikatzeko.

Digytal Audiovisuales izeneko produktoreak guduari buruzko dokumental bat prestatu zuen EiTBrako, Andagosteko Bataila izenekoa.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Euskal Herriko guduak
Euskal Herriko aztarnategi arkeologikoak
Erromatarrak Euskal Herrian
Kuartango