Irango geografia

Iran Hego-mendebaldeko Asiako estatua da, Kaspiar itsasoa, Persiar golkoa eta Omango golkoaren artean hedatua. Munduko 17. herrialderik handiena da, 1.648.000 kilometro koadroko eremuarekin, Erresuma Batua, Frantzia, Espainia eta Alemaniaren eremuen batura adina.

Mugak 
Iranek zazpi herrialderekin du muga:
 Azerbaijan, 432 kilometro
 Armenia, 35 kilometro
 Turkmenistan, 992 kilometro
 Pakistan, 909 kilometro
 Afganistan, 936 kilometro
 Turkia, 499 kilometro
 Irak, 1.458 kilometro

Erliebea 
Eskematikoki, Irango erliebea zirkulu zentrokidez eraturik dago: goi-ordoki agorrak erdialdean, mendilerro garai batzuk goi-ordokien inguruan, muinoaldeak mendilerroen alde batera eta bestera, eta lautadak.
 Batez beste 900 metroko garaiera duten goi-ordoki batzuek hartzen dute Irango erdialdea eta ekialdea. Arront eremu agor eta zabala da, eta oso jende gutxi bizi da. Prezipitazioak urriak dira, 300 litro metro koadroko gehienez. Bi basamortu gazi daude: Kavir (80.000 kilometro koadro) ipar-ekialdean, eta Lut (50.000 kilometro koadro) ekialdean.
 Mendilerro nagusiak bi dira: Elburz iparraldean, Kaspiar itsasoaren hegoaldeko bazterrean, eta Zagros mendiak ekialdean. Elburzen dago mendirik garaiena: Damavand (5.671 metro). Hau Eurasiar plakan Hindu Kushetik mendebaldera dagoen mendirik altuena da.
 Muinoaldeak mendilerroen magalean hedaturik daude. Herrialdearen bihotza dira, bertan baitaude herri eta hiri nagusiak, hala nola, Teheran, Yazd, Isfahan eta Xiraz.
 Zabalera handiko hiru lautada besterik ez dago Iranen: Khuzestango ordokia hego-mendebaldean, Irakeko mugatik hurbil, Kaspiar itsasoaren bazterra iparraldean, eta Makran hego-ekialdean.

Hidrografia 
Iranen ez da ibai handirik. Persiar golkoaren arroan Karun, Xatt al-Araben adarra, nabarmentzen da; herrialdeko ibaiarik luzeena da (725 km), eta nabigagarri bakarra. Karkheh ibaiak ere Xatt al-Araben du ahoa. Sefīd-Rud (670 km), berriz, Kaspiar itsasora isurtzen da. Erdialdeko goi-ordokian, aintzira gazietara isurtzen diren erreka asko agortu egiten dira udan. Urmia, ipar-mendebaldean dagoena, Irango aintzirarik zabalena da (5.200 kilometro koadro); Sistan eta Balutxistanen ere aintzira gazi ugari dago.

Erreferentziak

Kanpo estekak