Eneko Lopitz

Eneko Lopitz Ezkerra —— (? - 1076) ezagutzen den Bizkaiko lehen kondea izan zen, 1043-1076 urteetan. Denbora-tarte jakin batzuk baino ez, bere heriotzara arte Bizkaiko Jaurerriaren jauna izan zen, Lope Enekoitz bere semeak ordezkatua izan zen arte. 1075era arte, Naiara eta Durangoko tenente ere izan zen.

Gartzia III.a Santxitz Naiarakoak 1040 eta 1043 artean izendatu zuen Bizkaiko jaun. Hasieran ez zen jaraunspenezko titulua baina bere agintaldiaren amaierarako bere burua konde () esaten zuen. Izan ere 1076an San Millán de Yusoko monasterioari bere arima eta bere emaztearen arimaren alde Antso IV.a Gartzeitz erregeari erositako Camprovín hiribildua eman zionean,  sinatu zuen.

Jatorria 
Bere gurasoak ezezagunak izan arren, ziur asko nafarra izan zen. Teoria nagusiaren arabera, Lope Beraskoitz zuen aita, Garindo bere anaiarekin batera, Aiara, Mena eta Somorrostro haranen jauna izan zena. Lope Beraskoitz Gartzia III.a Santxitzek Estefania Foixkoari 1040ko maiatzaren 28an emandako ezkontza-hornien agirian agertzen da. Agirian sennior Lope Velascoz de Colindres sennior Galindo Velazcoz Menakoarekin batera sinatzen dute.

Lope Beraskoitzek hainbat agiri sinatu zituen Eneko Lopitz bere semearekin batera. 1057 inguruan hil omen zen, harrezkero agirietan agertzen ez delako.
Eneko Lopitzek zenbat anai-arreba izan zituen:
 Antso Lopitz, 1047 eta 1049 artean Pozako tenentea izan zena;
 Orti Lopitz,, 1040 eta 1053 artean Tedejako tenentea izan zena.
 Gartzia Lopitz
 Garindo Lopitz
 Mentzia Lopitz

Bizitza 
Gaztea zenean, Iruñeko Gortean izan zen eta 1042an erregearen koparia zen. Garai hartan Bizkaiko konderria Iruñeko erregearen mendeko lurraldea zen eta Eneko Lopitzen manupean zeuden Bizkaia, Enkarterri, Durango eta Naiarako lurraldea. 1051n, Gartzia III.a Santxezek Bizkaiko foruak berretsi zuenean, Eneko Lopitzekin (omnes milites) batera egin zuen. Horrela berretsi zituen monasterioen eskubideak:

Eneko Lopitzek laguntza eskaini zion Gaztelako erregeari Nafarroako erresumaren aurkako borrokan. 1054. urtean Enkarterri Gaztelako koroaren mendean geratu zen Atapuercako guduaren ondoren. Geroago, Alfontso VI.a Gaztelako erregeak beretzat hartu zituen Oka, Bureba eta Errioxa. 1063an Antso IV.a Gartzez iruindar erregeak Naiarako tenentzia eman zion. Bizkaiko jaunak, Gartzia Ordoñez gaztelar noblearen mesedetan, Naiarako gobernua galdu eta ordainez Araba eta Gipuzkoako eskubideak irabazi zituen. Durangaldeak Nafarroarekiko leialtasunari eutsi zion. Hark emandako laguntzaren truke, Gaztelako erregeak Bizkaiko jaun egin zuen Eneko Lopitz. Hartatik aurrera, Nafarroako koroaren eta Bizkaiko jaurerriaren arteko harremanak guztiz korapilatsuak izan ziren.

Ezkontza eta seme alabak 
1051ko urtarrilean jada Tota Ortitzekin ezkonduta zegoen. Hau Orti Antso «Bono Patre» eta Tota Gartzezen alaba omen zen, beraz, Ramiro Gartzia Viguerakoaren birloba. Ubieto Artetaren ustetan, aita Orti Otsoitz zuen. Baina honek Mentzia Gartzez c. 1044an ezkondu zuenez, ama ezezaguna omen zuen.

Eneko eta Totak hurrengo semeak izan zituzten:
 Lope Enekoitz, 1076an Bizkaiko jaun bilakatu zena.
 Antso Enekoitz, c. 1070ean hil zena. Urte hartan gurasoek San Millán de Yusoko monasterioari pro anima de filio nostro Sancio Ennecones helburua zuen dohaintza egin zuten, Lope, Gartzia eta Garindo bere anaiek sinatu zutena.
 Gartzia Enekoitz.
 Garindo Enekoitz
 Orti Enekoitz, Gartzia bere anaiak egin zuen moduan, Antso IV.a Gartzez erail zutenean, Antso V.a Ramirezen alde egin zuen eta Gortean zenbait kargu izan zituen.

Erreferentziak

Bibliografia

Kanpo estekak 

Bizkaiko jaun-andereak
Nafarroako Erresumako noblezia