Encyclopédie

1751 eta 1772 artean Frantzian Denis Diderot eta Jean d'Alemberten zuzendaritzapean editatutako entziklopedia da.

XVIII. mendeko lanik handienetakotzat hartzen da, ez soilik lehen entziklopedia frantziarra izateagatik, baizik eta garai hartako ezagutzarik garrantzitsuenen sintesi bat izateagatik, ahalegin editorial handia izan baitzen.

Haren ezagutzagatik, ordezkatzen duen ahaleginagatik eta egileek eman zizkioten asmoengatik, Ilustrazioaren proiektuaren ikur, arma politiko, eta editoreen, erredaktoreen eta botere sekular eta eklesiastikoen ordezkarien arteko eztabaida ugariren arrazoia izan zen.

Aurrekariak 
Entziklopedia bat frantsesez argitaratzeko ideia Ingalaterran Ephraim Chambersen Cyclopaediak (Zientzien eta Arteen Hiztegi Unibertsala, 1728) izan zuen eragin eta arrakasta editorialagatik eta jesuitek idatzitako Trevouxren argitaratzetik jaio zen. Azpimarratu behar da, halaber, irakurle ugarik mota horietako lanak eskatzen zituztela.

André Le Breton editore frantziarrak, liburuzain arrakastatsua eta lan ingelesen itzulpenean aditua zenak, 1745ean Chambersen entziklopedia frantsesera itzultzeko baimena jaso zuen. Le Bretonek hasiera batean John Mills, Frantzian bizi zen ingeles bat, eta Jean Paul de Gua de Malves abadea proiekturako buru gisan aukeratu zituen, baina utzi egin zuten. 1747an Le Bretonek Dideroti eta d'Alemberti eman zien Encyclopédie argitaratzeko lana.

Garapen editoriala 
Dideroten eta d'Alemberten parte hartzeak erabat eraldatu zuen proiektua, itzulpen soila izan gabe, lan askoz handiagoa izan zelako, garaiko ezagutzak arrunt bilakatzeko, argitaratu gabeko lanekin eta grabatu ugarirekin.

Entziklopedia egitura eta gaien arabera sailkatzeko, Diderotek eta d'Alembertek Novum organum-en (1620) Francis Baconek adierazten zuen giza ezagutzen zuhaitza hartu zuten eta Descartesen eta haren Metodoaren diskurtsoaren (1637) eragina ere jaso zuten.

Entziklopediaren aintzinsolasa

Kanpo estekak 

Iraultza zientifikoa
Entziklopediak
Ilustrazioa
Index Librorum Prohibitorum
1751
Frantsesezko liburuak