Adin nagusitasun

Lehenik eta behin, pertsona batek nortasuna eta horri lotutako eskubideak lortzen dituen momentuan gaitasun juridikoa eskuratu duela ulertu behar da (harreman juridikoen titular izateko gaitasuna, eskubide nahiz betebeharren titular), baina ez jarduteko gaitasuna.

Jarduteko gaitasuna, hortaz, adina eta gaitasun naturalaren arabera zehazten da, baina, batez ere, adina oso garrantzitsua izango da, pertsonaren heldutasun maila adin guztietan ez baita berdina. Legediak adin bat ezartzen du jarduteko gaitasun osoa eskuratzeko, eta adin horretara iristen ez denari, aldiz, jarduteko gaitasun mugatu bat ezartzen dio.

Adinaren arabera hiru jarduteko gaitasun bereizten dira: adin-nagusitasuna, adingabetasuna eta emantzipazioa.

Espainiako legean 
Kode Zibilaren 315. artikuluaren arabera, adin-nagusitasuna neurtzeko jaioteguna osoki hartu behar da kontuan; izan ere, jaiotako egunaren hasieran (ordua 00:00 denean) beteko dira urteak. Arlo penalak, berriz, jaiotako ordu zehatza hartuko du kontuan, alor penaleko arauak hertsiki aplikatzearren.

Adin-nagusitasunak adierazten duena, beraz, pertsonak jarduteko gaitasun osoa lortzen duela da, hau da, eskubideak baliatzeko eta betebeharrak hartzeko gaitasuna eskuratuko du pertsonak. Beste modu batera esanda, adin-nagusitasunera heltzean, pertsonak berak dituen harreman juridikoen titularitate hori baliatzeko aukera izango du. Izan ere, esparru juridikoan, pertsonak, adin jakin batera iristean, bere burua gobernatzeko heldutasun maila nahikoa duela esan nahi du. Hori dela eta, beste inoren laguntzarik eta baimenik gabe baliatu ahal izango du titularitate hori, ordu arte izan dituen babes-erakundeen menpe egon beharrean. Beste modu batera esanda, ordenamendu juridikoan adin-nagusitasuna pertsona batek juridikoki jarduteko betebeharrekoa duen baldintza da, eta helburua pertsonak nahitaezko duen heldutasun fisiko eta intelektuala lortzea da, lehen ezin egin ezin zituen gauzak orduztik aurrera egin ahal izateko.

Beraz, adin legala finkatzeko erabakia arbitrarioa da soilik, baina herrialde bakoitzak izango du hori erabakitzeko eskumena, gizartearen portaera ikertu behar baitute, batez ere, baita pertsonen hezkuntza ere … Hori dela eta, herrialde bakoitzean desberdina da, eta historian zehar ere aldatuz joan da. Mendabaldeko herrialde gehienetan 16 eta 21 urte tartean eskuratzen da adin-nagusitasuna, aurreikusitako dagoelako adin horretan lortzen dela heldutasuna, baina badaude herrialde afrikarrak non 13 urteko pertsonak dagoeneko adin nagusikotzat jotzen diren. Zuzenbide Erromatarrari erreparatuz gero ere, 25 urteetakoa zen hau. Gaur egun, aldiz, Kode Zibilaren 315. artikuluak eta Konstituzioaren 12. artikuluak diotenez, adin-nagusitasuna 18 urte betetzean lortzen da, baina lehenengo 1889ko Kode Zibilaren arabera 23 urtetan zegoen, nahiz eta 1943ko azaroaren 13ko Legean 21 urteetara jaitsi. Hala eta guztiz ere, guztiz arraroa da arau hori Espainiako Konstituzioak jasotzea eta arautzea, beste herrialdeetako konstituzioetan ez baitago, lege apalagoen bidez zehazten da. Dena den, arrazoiari erreparatuz gero, ez dago batere argi: iritzi desberdinak baitaude horren inguruan. Esate baterako, gaitasunaren finkapenak eragin nabarmena izateagatik pertsonaren garapenean, eremu guztietara zabaltzen delako (alor pribatuaz gain, baita publikoa hartzen du kontuan eta lege arruntak kontuan hartu beharreko datua duteko), iraganeko ordenamendu juridikoen ezaugarrietako bat delako …

Ondorioz, lehen esan bezala, adin-nagusikoa denak gaitasun osoa eskuratzen duela esan nahi du, hots, bizitza zibileko egintza guztietarako gai bihurtzen dela (Kode Zibileko 322.artikulua), nahiz eta badauden muga batzuk (adibide esanguratsuena adopziorako bikotearen pertsonetako batek gutxienez 25 urte izatea beharrezkoa dela); dena den, adin-nagusitasun egoera atzera bota ezin denez, nahitaezkoa izango da salbuespenak bereziki zehaztea, muga guztiak hertsiki interpretatzearren. Baina, adin-nagusitasunarekin guraso boterea atertu eta tutoretza iraungitzen da, eta beraz, ordezkarien ordezte-lana eta gaitasunaren osagarri den laguntza atertzen da ere. Hau da, adin txikitasuna babesteko erabaki guztiak eraginik gabe geldituko dira eta egintzak ezingo dira kontrakotzat jo. Gainera, ondarezko erantzukizunaren printzipioa izango du eta nola ez, bere buruz egindako kalteen erantzukizun indibidualaren printzipioa sartuko da jokoan aldi berean.

Adin-nagusitasunari buruzko ezaugarriei buruz, lehenik eta behin, automatikoki eskuratzen dela jakin behar da, hots, ez dago inoren borondatearen menpe. Bigarrenik, adin-nagusitasuna egoera zibil bat dela badakigu, baina Erregistro Zibilean ez dago inskribitu beharrik, hau da, nahikoa da jakitea pertsonaren jaiotza-eguna. Hirugarrenik, nahiz eta Kode Zibilaren 314.1.artikuluak adin-nagusitasuna emantzipazioa dela esan, argitu behar da ez dela emantzipazio mota bat. Emantzipazioa, adin-nagusitasunaren eta adingabetasunaren arteko egoera bat delako hain zuzen ere.

Hala eta guztiz ere, adin-nagusitasunak ez du gaitasun osoa emango, epaiak ezgaia deklaratu badu adin txikikoa, hots, legeak zehazturiko arrazoi desberdinengatik, ezgaia aitortua izan bada adin-nagusitasuna lortu baino lehen. Hau da, ezgaituak izan diren umeen gaineko guraso-botereak jarraituko du seme-alaba adin-nagusitasunera heltzean. Eta ondorioz, berdina gertatuko da tutoretzaren kasuan tutoretzapekoan daudenekiko.

Munduan 

15 urte
  Iran 

16 urte
  Eskozia 
  Kuba
  Kirgizistan 
  Turkmenistan
  Uzbekistan 

17 urte
  El Salvador (emakumeentzat)
  Ipar Korea
  Tajikistan
 Gibraltar 

18 urte

  Afganistan
  Albania 
  Amerikar Samoa, AEB 
  Andorra 
  Austria
  Argentina 
  Armenia
  Angola
  Australia
  Azerbaijan 
  Bahamak
  Barbados
  Bielorrusia
  Bhutan
  Bolivia
  Bosnia-Herzegovina  (16 if minor gets married or has a child)
  Brasil (those aged 16 or older can be emancipated upon marriage, any age upon pregnancy)
  Brunei
  Bulgaria
  Burundi
  Kanbodia
  Kamerun
  Kanada (Alberta, Manitoba, Ontario, Eduardo Printzearen Uhartea, Quebec eta Saskatchewan probintziak)
  Txile
  Txina
  Kolonbia
  Costa Rica
  Boli Kosta
  Kroazia (16 adingabea ezkontzen bada edo seme-alaba badu)
  Zipre
  Txekiar Errepublika (16 adingabea ezkontzen bada)
  Danimarka (Faroeak eta Groenlandia barne)
  Djibuti 
  Dominikar Errepublika
  Dominika
  Ekuador
  El Salvador
  Frantzia
  Fiji
  Gabon
  Alemania
  Georgia
  Ghana
  Guatemala
  Guernsey
  Ginea (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Guyana
  Haiti
  Hong Kong
  Hungaria
  Islandia
  India 
  Indonesia (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Irlanda (or upon marriage)
  Man uhartea 
  Israel
  Italia
  Jamaika
  Jersey 
  Kenya
  Laos
  Libano
  Liechtenstein
  Macau
  Mazedonia
  Malaysia
  Malta
  Mauritania
  Maurizio
  Mexiko
  Moldavia
  Monako
  Montenegro
  Nepal
  Herbehereak
  Norvegia
  Oman
  Pakistan
  Panama
  Paraguai (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Peru
  Filipinak
  Polonia (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Portugal
  Qatar
  Errumania
  Errusia (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira or in case of working on a labour agreement or being engaged in business activities) 
  Ruanda
  Saint Kitts eta Nevis
  Saudi Arabia
  Senegal
  Serbia
  Seychelleak
  Eslovakia (16 if minor marries – a judicial act is passed with prior agreement of minor's parents)
  Hegoafrika (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Espainia
  Sri Lanka
  Sudan
  Suedia
  Suitza 
  Siria
  Tanzania
  Trinidad eta Tobago
  Tunisia
  Turkia
  Ukraina
  Uruguai
  Erresuma Batua (Eskozia izan ezik)
  Ameriketako Estatu Batuak, (with these exceptions: Alabama if unmarried, Nebraska, Mississippi)
  Venezuela
  Vietnam
  Yemen
  Zimbabwe

19 urte
  Alabama, AEB (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira) Alabama code 26-1-1 
  Kanada (Britainiar Kolunbia, Brunswick Berria, Ternua eta Labrador, Ipar-mendebaldeko lurraldeak, Eskozia Berria, Nunavut eta Yukon probintziak)
  Hego Korea 
  Nebraska, AEB

20 urte
  Japonia 
  Taiwan
  Thailandia (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Zeelanda Berria

21 urte
  Bahrain 
  Txad
  Egipto
  Honduras
  Lesotho
  Madagaskar  (adingabeak ezkontzean emantzipatzen dira)
  Mississippi, AEB
  Namibia
  Puerto Rico
  Singapur (Bakarrik kasinoetara sartzeko, bozkatzeko eta ezkontzeko)
  Swazilandia
  Arabiar Emirerri Batuak

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Zuzenbide terminologia