L'estaca

L'estaca (euskaraz hesola), edo  Agure zaharra, 1968an Lluís Llach musikari kataluniarrak konposatutako abestia da.

Hizkuntza anitzetara itzulia izan den abesti hau hain ospetsu bilatu denez, leku askotan bertakotzat jo izan da. Jatorriz Francoren diktaduraren garaian Katalunian konposatua izan zen eta berez askatasuna lortzeko eta loturetatik askatzeko behar den ekintza batasuneko deialdia da. Askatasunaren aldeko borrokaren ikur bilakatu da. Jatorriz katalanez konposatua izan zen, halere hizkuntza ezberdinetako bere berrogei eta hamar bertsio ezberdin baino gehiago ezagutzen dira, horien artean euskaraz, okzitanieraz, frantsesez, alemanaz, korsikeraz, etab.

Euskarazko bertsioa 
Abestiaren euskarazko bertsio bat argitaratu zuen Gorka Knorr-ek 1976an Txalaparta albumean, Agure zaharra izenburuarekin. Xabier Letek itzuli zituen hitzak, honela hasten da:

Euskarazko beste bertsio batzuk:

 "Ez dugu etsiko. Antologia" albumean sartu zuen berriro Gorka Knorrek 2012an.
 2001ean "AEKantuz" albumean Betagarri taldeak bertsio bat sartu zuen.

Abestiaren hitzak 

Lluís Llachek katalanaz konposatu zuen. Bertan, hesola batekiko lotura baten bidez askatasunaren aldeko lanaren metafora bat gauzatzen du.

Egoera goizaldean atari batean jazotzen den solasaldi bat da, honetan pertsonaia nagusiak "Siset aitonari" hau galdetzen dio:

Eta berarengandik askatzeko modu bakarra denen arteko batasun ekintzan datzala azaltzen dio:

Askatasunaren aldeko borroka latza da, ez du etenik, ez atsedenik... tiranoei egindako minaren berreskurapena etenaldi bakoitzean burutzen da, hau esaldi honetan islatzen da:

Askatasuna lortu eta borrokan jarraitu ahal izateko beharrezkoa den kontzientzia kolektiboaren ideia azken bertsoetan adierazten da. Behin "Siset aitona" hil ostean, eta gazteak datozen heinean pertsonaia nagusia askatasunaren aldeko borrokaren batasun izpiritua belaunaldi berriei ezagutarazteko arduraduna da, hau bertso berri honetan azaltzen da:

Bitxikeria gisa, Llachek abestia konposatu zuenean "hesola" ("estaca") hitza beharrean "zutabe" ("columna") hitza erabili zuen. Hitzen ondorengo berrikusketetan zutabe hitza hesola hitzarengatik aldatzea iradoki zen.

Diskoaren datuak 

 Hitzak eta musika: Lluís Llach.
 Argitarapen urtea: 1968.
 Luís Llachen disko hauetan agertzen da:
 Concèntric 6075 UC. EP. (1968)
 Els èxits de Lluís Llach (1968)
 Concèntric 45720 A (1970)
 Ara i aquí (1970)
 Lluís Llach a l'Olympia (1973)
 Barcelona. Gener de 1976 (1976)
 Camp del Barça, 6 de Juliol de 1985 (1985)
 Ara, 25 anys en directe (1992)

Bitxikeriak 
 Lluís Llachek lehenbiziko aldiz "hesola" ("estaca") hitza erabili behar "zutabe" ("columna") hitza erabili zuen eta berrikuskatu ondoren aldatu eta "hesola" jartzean erabaki zuen.
 Solidarność sindikatu poloniarrak abesti hau bere ereserkitzat hartu eta erabili zuen.
 Union Sportive Arlequins Perpignan (USAP) Perpinyà hiriko errugbi talde kataluniarraren ereserkia da.

Kanpo estekak 
 Lluís Llachen L'Estaca abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai 
 Betagarri taldearen L'Estaca abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai 

Kataluniako abestiak
Katalanezko abestiak
Nova Cançó
Abesti antifaxistak
Protesta abestiak
Euskaratutako abestiak