Fantasia (filma)

Fantasia marrazki bizidunetako pelikula klasikoa da, 1940an Walt Disneyk estreinatua, animazioa eta musika klasikoa konbinatzen dituena, elkarrizketarik gabe. Mickey sagua famatua pertsonaia ezaguna da, eta Philadelphiako orkestra arlo musikalaz arduratu zen Leopold Stokowskik zuzenduta. Marrazki bizidunak abstrakzio gradu ezberdinetan erabiliak izan ziren kontzertua animatzeko edo musikari argia emateko. Filmak kontzertu berako pasadizoak barneratzen du, Leopold Stokowski eta bere orkestarekin. Fantasia nabargarria zen bere unean abangoardiako kualitateak edukitzeagatik, gainera historiako lehenengo pelikula izan zen soinu estereofonikoa erabili zuena.

Estrenaldiak 
1941eko urtarrilaren 19an, RKO banatzaileak hasi zen filma banatzen. Fantasound-etik, soinu estereofonikotik, ohiko soinu monofonikora bihurtu zen filma banaketa bermatzeko. 1941ean RKOk filma laburtu zuen lehenego leloa kentzen eta bizi sekuenzia laburtzen posiblea zen neurrian. Lehengoa bertsioa 125 minutukoa zen, gerokoa 81 minutukoa. Publikoak ez zion filmari harrera onik eman.

1956an filmari bere soinu estereoskopioa bueltatu zioten, Cinemaskoperik konpatoblea, baina irudiaren formatoa aldatu zuten pantaillan zabalan hobeto sar dadin. 1969an beste estrenaildia egin zuten, eta honakoa nahiko arrakastatsua zen. Lehenengo aldiz filma etekin handiak lortu zituen. 1982an, teknologiaren aurrerapenak dira eta, Disney-k berriro jaurtiki zuen filma, soinu berriarekin eraberritzen. Horrela Fantasia filme lehena izan zen soinu estereo-digitala edukitzeko.

1990an, 50 anibersarioa izanek, Walt Disney Pictures banda sonora originalarekin jaurtiki zuen filma, hau da Fantasoundekin. Horrela 1946ko bertsioa ia osoz birkonpondu zuten eskuraa zeuden elementu guztiekin. Buklatzeko 2000an, 60 anibersarioan, DVDan jaurtiki zuten berriro filma.

Banda sonora 
Filadelfiako orkestak filmaren musika jo zuen, Leopold Stokowski zuzenduta. Leloak honako hauek dira:

Johann Sebastian Bachen Tocata eta Fuga.

Tchaikovskyren Kraskagailu.

Paul Dukasen intxitxu-mutil.

Igor Stravinskyren Udaberriaren sagarapena.

Beethovenen sigarren sinfonia.

Amilcare Ponchinelliren orduen dantza.

Modest Musorgskiren gaua Mendisoian.

Schuberten Ave Maria.

azken bi leloek historia bakar bat osatzen dute, zaspigarrena alegia.

Kanpo estekak 

Ameriketako Estatu Batuetako filmak
Disneyren marrazki bizidun filmak
Hamilton Luskek zuzendutako filmak
Wilfred Jacksonek zuzendutako filmak
Norman Fergusonek zuzendutako filmak
Bill Robertsek zuzendutako filmak
Musikal filmak
Antologia filmak
Saguei buruzko filmak
Dinosauroei buruzko filmak
1940ko filmak
Fantasia (frankizia)
Walt Disney Animation Studiosek ekoitzitako filmak
Walt Disney Picturesek ekoitzitako filmak
Autozentsura
Zeus