Santiago Onaindia

Aita Santi Onaindia Baseta (Amoroto, Bizkaia, 1909ko martxoaren 24a - Gasteiz, Araba, 1996ko otsailaren 11) euskal idazlea, karmeldar fraidea, apaiza eta itzultzailea izan zen. Euskaltzain ohorezko (1979) eta 1991z geroztik EIZIEko ohorezko bazkidea izan zen.

Bizitza eta ibilbide literarioa 

Amorotoko Atxuriarte baserrian jaioa, Larrean egin zituen lehen eliz ikasketak. Gero, Markinan, Gasteizen eta Begoñan ikasketa haiek osatu ondoren, 1934an apaiztu zen. Gerra hasi zenean, gudarien kapilaua izan zen Euskal Herriko kanpainan barrena. Kartzelan egon zen hiru urtez. Gerra aurretik, Euskal-Esnalea, Karmen'go Argia, Pyrenaica, Ekin, Yakintza, Eguna eta Euzkadi aldizkarietan idatzi zuen.

1951n, Karmen'go Amaren Egutegia sortu zuen, gerora Karmel aldizkaria bihurtu zena. 1959an, berriz, Olerti aldizkaria sortu zuen. Onaindiaren hasierako liburuetako bat Milla euskal olerki eder (1954) izeneko antologia zabala izan zen.

1965ean Jolasketa argitaratu zuen. Haur jolasen bilduma bat da, zenbait idazleren testuekin osatua. Euskal idazleen gutun antologia bat ere eman zuen argitara, 1974an, Eskutitzak izenburupean. Saioak ere argitaratu zituen: Gure bertsolariak (1964), Enbeita oleskaria (1965), Gure urretxindorra: Enbeita'tar Kepa (1971), Euskaldunak eta osasuna (1984), Arana Goiri'tar Sabin olerkaria (1982), eta Euskal Literatura (1972-1990, Euskal literaturaren historia 6 liburukitan). Bestalde, olerkiak ere idatzi zituen: 1970ean, 1929-1950 urte bitarteko olerki guztiak biltzen dituen Goiznabar liburua argitaratu zuen, eta geroztik olerki guztien bilduma osoa kaleratu zuen.

Zenbait idazleren lanak bildu, prestatu eta kaleratu zituen, hala nola Arrese Beitiarenak, Txomin Agirrerenak, Kirikiñorenak eta Lauaxetarenak. Tagore, Virgilio, Santa Teresa, Dante, Goethe, Homero, Horazio eta Pio Baroja itzuli ditu euskarara.

1991. urteaz geroztik EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartearen ohorezko kidea izan zen, eta Bertsozaleen Elkarteak ere omenaldia eskaini zion 1993an. Euskerazaintza elkarteko kidea ere izan zen.

Lanak

Saiakera 
 Arana Goiri (1982, egilea editore)
 Eskutitzak euskal literaturari buruz (1974, egilea editore)
 Euskal Literatura, 1972-1990, sei liburuki. Etor argitaletxea

Poesia 
 Egieder. Urre-bitsa. I. Gogo-birunda. 77: Gogai-zuriketa. III: Zeru ta baratz. IV: Argi ta margo (1962, Gráficas Bilbao)
 Egieder. Uskeriak. I: Begian dardar. II: Barrua miñez. III: Jainkokezkaz. IV: Inguru-minguru (1961, Gráficas Bilbao)
 Gaurko olerkarien euskal lan aukeratuak (1981, GEU)
 Milla euskal-olerki eder. I-II (1954, Karmeldarrak)
 Olerki guztien bilduma (1989, Karmel)
 Nere baserria (1985, egilea editore)

Antzerkia 
 25 antzerki labur (1985, egilea editore)

Bertsoa 
 Enbeita olerkaria (1878-1942) (1966, Itxaropena)

Erreferentziak

Bibliografia 
 Urkiza, Julen: Aita Santiago Onandia, 1906-1996. - Egan, 2001-3/4, 163-178.

Kanpo estekak 
  Santi Onaindia, Literaturaren Zubitegian
  Santi Onaindiaren idazlan guztiak, online
  Idoia ESTORNÉS ZUBIZARRETA: «Santiago Onaindia Baseta», Auñamendi Eusko Entziklopedia.+
  Bidegileak bilduma: Santi Onaindia

Amorotoarrak
Eusko Gudarosteko gudariak
Santiago Onaindia
Euskal Herriko karmeldarrak
Bizkaiko apaizak
Entziklopedistak
Antologistak
Euskararen sustatzaileak
Gasteizen hildakoak