Iruraiz-Gauna

Iruraiz-Gauna Arabako ekialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Gasteiztik 19 bat kilometro ekialdera dago.

Aski azalera handia du (47,13 km2), eta, udalerriak izan duen historia dela kausa, oso lurralde-egituratze konplexua eta zatitua dauka; Euskal Herriko udalerririk zatikatuena da.

Geografia

Ingurune naturala 
638 metroko garaieran kokatzen da, Entziako mendilerroaren pean.

Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Barrundia.
 Hegoaldean: Arraia-Maeztu.
 Ekialdean: Agurain.
 Mendebaldean: Dulantzi, Donemiliaga eta Gasteiz.

Historia 
XIII. mendearen inguruan sortu zuten Iruraizko Ermandadea, baina gaur egun arte iraun duen agiririk zaharrena 1502ekoa da. Ermandadea hiru udalerrik osatzen zuten, Dulantzik, Burguk eta Iruraizek berak.

Udaletxea Azilun eraiki zuten 1779an, eta 1967ko otsailaren 5ean gaur egungo udalerria osatu zuten, Iruraiz eta Gauna udalerri ohiek bat egin zutenean. Gauna eta Erentxun izan ezik beste herri guztiak Iruraiz udalerri zaharrean zeuden.

Horregatik guztiagatik du izaera oso zatitua Iruraiz-Gaunak. Gaur egun, gainera, barrendegi txiki bat ere badauka Gasteiz udalerriaren barnean, 50 bat hektareakoa, Aberasturiren hego-ekialdean.

Banaketa administratiboa 

Hamaika herrik osatzen dute Iruraiz-Gauna udalerria:
 Alaitza
 Arrieta
 Azilu (herriburua)
 Erentxun
 Ezkerekotxa
 Gauna
 Gazeo
 Gereñu
 Jauregi
 Langarika
 Trokoniz

Demografia 
XX. mendearen bigarren erdialdean biztanlek galdu bazituen ere, XXI. mendearen lehen hamarkadan populazio berria iritsi zen udalerrira.

Politika

2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Iruraiz-Gaunako alkatea EAJko Fernando Perez de Onraita bihurtu zen alkate.

2015eko udal hauteskundeen ondoren, EAJ alderdiko Susana Díaz de Arcaya Cubillok hartu zuen alkatetza.

Alkateak 
Hauek izan dira Iruraiz-Gaunako azken alkateak:

a 2022ko Uztailean Susana Diaz de Arcaya Cubillo Alkatea zendu zen.

Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 3 linea ditu udalerrian:

Kultura

Jaiak 
 Ekainaren 24an, San Juan eguna ospatzen da Azilun, herri-bazkaria eginez.

Ondasun nabarmenak 

 Gaunako San Bitor baseliza.
 San Martin Tourskoaren eliza, Gazeon.
 Andre Mariaren Jasokundearen eliza, Alaitzan.

Argazki galeria 
Herriak:

Ondarea:

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Lautadako kuadrilla

Kanpo estekak 

 Iruraiz-Gaunako Udalaren webgunea
  Iruraiz-Gauna Auñamendi entziklopedian

Iruraiz-Gauna