Paleoproterozoiko

Paleoproterozoikoa Proterozoikoak dituen hiru dibisietan lehenengoa da eta orain dela 2.500 milioi urtetik 1.600 Ma.ra hedatzen da. Garai honetan estabilizatu ziren lehenengo aldiz kontinenteak. Zianobakterioak garatu ziren.

Ebidentzia paleontologikoak dio orain dela 1.800 milioi urte Lurraren biraketa abiadurak 20 orduko eguna ematen zuela, eta guztira 450 egun inguru irauten zituela urteak.

Paleoproterozoikoko atmosfera 
Oxigeno atmosferikoaren gehikuntza izugarriaren aurretik, existitzen ziren ia forma guztiak organismo anaerobikoak ziren, hauen metabolismoa oxigenorik behar ez zuen arnasketa zelular batean oinarritzen zelarik. Oxigeno librea, kopuru handietan, toxikoa da organismo anaerobiko gehienentzat. Ondorioz, Lurreko anaerobioen gehiengoa oxigeno maila atmosferikoak Oxidazio Gertakari Handia izeneko iraungipen-gertaera piztu zenean hil zen. Bizirik iraun zuten bakarrak oxigenoaren ondorio oxidatzaile eta pozoitsuei aurre egiten zietenak izan ziren, edo inguru libreetan hondoratzen zirenak. Oxigeno libre atmosferikoaren bat-bateko gehikuntza eta forma zaurgarrien desagerpena Lurraren historian izan den lehen masa-iraungipen esanguratsuenetako bat dela uste da.

Eukariotoen agerpena 
Eukariotoen oinarrizko taldeetako asko (gaur egungo eukariotoen lerroak izango liratekeenak) Paleoproterozoikoan sortu zirela pentsatzen da. Oraindik eztabaidagai da eukariotoen eboluzioaren denbora zehatza, baina era honetako uneren batean sortu zirela ondorioztatzen da.

Gertakari geologikoak 
Era honetan lehenengo kontinente-kontinente talka globala gertatu zen. Talka horrekin lotutako orogeniak ikus daitezke orain dela 2.100-2.000 milioi urteko orogensi trans-amazoniar eta orogenesi eburnearrean, Hego Amerikan eta Afrikako mendebaldean; Limpopoko gerrikoan, orain dela 2.000 milioi urtekoa, Afrikako hegoaldean; Trans-Hudson, Penokear, Taltson-Thelon, Wopmay, Ungava eta Torngat orogeniatan, Ipar amerikan eta Nagssugtoqidian origenian Groenlandian, guztiak orain dela 1,9-1,8 Ga gertatuak; garai bereko Kola-Karelia, Svecofenniar, Volhyn Erdialdeko Errusia eta Pachelma orogeniatan ekialdeko Europan; Siberiako Akitkan orogenian; eta Txinako iparraldeko Khondalite Gerrikoan eta Trans-Ipar Txina orogenian, orain dela 1,85 Ga.koa. 

Talka hauen ondorioz, orain dela 2.000-1.800 milioi urte superkontinente bat sortu zen, Columbia (superkontinentea) edo Nuna izenekoa.

Eskala geokronologikoa 
Paleoproterozoikoa 4 zatitan banatzen da:

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Aro geologikoak
Paleoproterozoikoa