Nenagh

Nenagh (irlanderaz An tAonach edo Aonach Urmhumhan), Irlandako Tipperaryko konderrian kokatzen den udalerria da. Ipar Tipperaryko hiriburua da. 2011an 9.872 biztanle zituen.

Etimologia 
Irlanderazko Aonach Urmhumhan izenak "Ormonden feria" esan nahi du, Ormond Munster ekialdearen izen tradizionala da.

Historia 
Anglo-normandiarrak XII mendean iritsi aurretik O'Kennedytarren lurrak izan ziren hauen. 1216an gaztelua eraiki zuen Butler familiak eta bere gaztelu garrantzitsuena izan zen XIV mendean Kilkenny gaztelura joan ziren arte. Butlertarrak ziren herriaren jabeak eta monasterioa eta ospitalea ere sortu zituzten. 1252an frantziskotarrek abade-etxe bat eraiki zuten, sei mende iraungo zuena.

O'Carrollek 1550an herria erasotu eta su eman zion. Nenagh erabat suntsitu zen eta berriz eraiki beharra izan zen. XVII mendeko borrokek bete betean harrapatu zuten. 1838an Tipperary bitan banatu zen eta Nenagh iparraldeko hiriburu izendatzean herriak garapen handia izatea lortu zuen. XIX mendean merkatal herria zen honetara industrializazioa iritsi zen, destilategiak, artioa prozesatzeko lantegiak, gurdigintza eta olak batez ere.

Ondasun nabarmenak 
 Nenagh gaztelua: Butlerreko I baroia zen Theobald Walterrek eraiki zuen 1216an. Bereziki aipagarria da dorre zilindrikoa, 30 metroko altuera eta 16 metroko zirkunferentzia daukana.
 Epaitegia: John B. Keane arkitektuak diseinatu eta 1843an eraiki zen.
 Frantziskotar abade-etxearen aztarnak

Hiritar ezagunak 
 Tomás Mac Giolla (1924-2013), Sinn Féin alderdia eta Irlandako Langileen Alderdiaren politikaria eta IRAkidea.
 Alec Reid (1931-2013), apaiza eta bakezalea. Ipar Irlanda eta Euskal Herriko Bake Prozesuen bultzatzailea.

Hiri senidetuak

Iruditegia

Kanpo estekak 
 Nenagh udalerriko webgunea

Tipperary konderriko udalerriak
Irlandako hiriak