Saigots

Saigots (esteribarreraz: Saiots) Esteribar udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak saigotsarrak (esteribarreraz: saiotsarrak) dira.

Izena 
Saigots edo Saiots toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Saygos (1268)
 Saigos (1280)
 Saigues (1280)
 Saygues (1280)
 Saigos (1300)
 Saygos (1366)
 Saigos (1534)
 Saigosagorre (1587)
 Saygoz (1800)
 Saigos (1802)
 Sayagoz (1829)
 Saigots (1911)
 Saigotze (1936)
 Saiguos (1966)
 Saigos (1989)
 Saigots (1990)

Ezaugarriak

Armarria 
Saigotseko armarria Esteribarko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

Geografia 
Saigots Esteriberran dago.

Ingurune naturala eta klima 
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.

Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Zubiriko estazioa da Saigotserako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

Historia 
Antzinako jaurerri-leku erreengo batean, 1280an, urtean 40 soseko eta 17 garagar eta olozko bular bat zor zuen, gehi 20 sos "afari" gisa, eta errotaren lansariak, 2 zaldiko eta erdi gari. Orreagako Santa Mariak jauregi bat eta beste lur-sail batzuk izan zituen XIV. mendearen bigarren erdialdetik aurrera.

1835-1845eko udal erreformak arte ibarreko diputatuak eta herriko errejidoreak gobernatzen zuten, txandaka etxeen artean izendatzen zena (zazpi 1802an, sei 1847an). Azken egun horretan umeak Zubiriko eskolara joaten ziren; bide nagusia Aldudetik Iparraldera zihoana zen.

Demografia 
 biztanle zituen Saigotsek.

Politika 
Saigotseko kontzejua kontzejuburuak eta lau kontzejukidek osatzen dute. Egungo kontzejuburua David Urio Elcano da.

Kontzejua 
Saigotseko kontzejua kontzejukidek eta kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Kontzejuburua David Urio Elcano da. Kontzejukideak 5 daude:

 Jokin Arrieta Elcano
 Alfredo Martin Urio Carneiro
 Sergio Arana Elia
 Antonio Arana Valenzuela
 Ander Esain Alejos

Kontzejuburuak 
2011tik, Saigotsek kontzejuburu bat izan du:

Garraioa 
Autobuses Artieda autobus konpainiak Saigots Iruñearekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

 Eugi - Urtasun - Saigots - Zubiri - Urdaitz - Larrasoaña - Idoi - Zuriain - Antxoritz - Zabaldika - Olloki - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Saigotseko azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.

Jaiak 
 San Bartolomeko jaiak: abuztuaren azken asteburuan

Ondasun nabarmenak 

 San Bartolome eliza, Erdi Aroko kristiau eliza.
 Saigotseko zubia, Erdi Aroko zubia.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Esteribar
 Ibarrak (Iruñerria)
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Esteribarko Udalako webgune ofiziala

Esteribarko kontzejuak