Leire Bilbao

Leire Bilbao Barruetabeña (Ondarroa, Bizkaia, 1978ko uztailaren 27a) euskarazko idazle bizkaitarra da. Zuzenbide ekonomikoan lizentziatua da Deustuko Unibertsitatean. Gaztetan bertsolaritzan jarduna da, eta kolaboratzaile gisa aritu da zenbait komunikabidetan, hala nola Euskadi Irratian, Deian, eta Berrian. Bi bider eskuratu du Euskadi Literatura Saria Haur eta Gazte Literaturaren kategorian: 2017an Xomorropoemak eta beste piztia batzuk poesia-liburuarengatik; eta, 2022an, Barruko hotsak lanari esker.

Bertsolaritza 
Leire Bilbaok gaztetatik izan du lotura bertsolaritzarekin. 1996an Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa irabazi zuen, eta beste hainbat sari ere jaso ditu. Txapelketa, plaza eta bertso idatziak utzi ondoren ere, gai-jartzaile lanetan aritu izan da.

Literatur ibilbidea 

Bilbao gaztetxotan hasi zen literatura lehiaketetan parte hartu eta sariak jasotzen. 2006. urtean, haur eta gazteentzako liburuak idazteari ekin zion, eta urte horretan kaleratutako Amonak nobioa du, eta zer? (Elkar) lanarekin ibilbide emankor eta aberatsari hasiera eman zion. Hurrengo urteetan etengabe plazaratu ditu Haur eta Gazte Literaturako idazlanak. Hauetako liburu batzuk gaztelerara itzuli izan dira, hala nola,  Teresa Cereza,  Pico Chico, Bichopoemas, Bestiapoemas hurrenez hurren.

Helduen Literaturan, poema liburu batekin hasi zuen ibilbidea, Susa etxeak plazaraturiko Ezkatak (2006) poema liburuarekin, hain zuzen ere. Gainera, liburu horretako hainbat poema itzuli dituzte hainbatek, hala nola, ingelesez , italieraz, alemanez , katalanez, eta beste hainbat galegoz eta gazteleraz. Bost urte geroago, helduentzako bere bigarren poema liburua argitaratu zuen, Scanner izenekoa (Susa, 2011). Liburu horretako beste hainbat poema itzuliak izan dira ingelesez , errumanieraz , letonieraz , txekieraz, suedieraz, txineraz , galegoz ... Bere poemak hainbat antologiatan ere jasoak izan dira, hala nola, Forked Tongues, El poder del cuerpo, Sangrantes, Escolma salvaxe, Traslúcidas... Era berean, poema liburu honetako zenbait poema kantu bihurtu zituzten Jabier Muguruzak (Espainiar Musika Saria Euskerazko kantu onenari, Irene poemarengatik), eta Maddi Oihenartek. Eta "Musua" (Katxiporreta, 2018) eta "Bizi-dantza" (Katxiporreta, 2019) disko liburuak idatzi ditu Xabier Zabala musikariarekin batera.

Lanak

Haur eta Gazte Literatura 
 Amonak nobioa du, eta zer? (Elkar, 2006).
 Komunean galtzen naiz (Elkar, 2007).
 Markel Gelazikin (Elkar, 2008).
 Martin, egon geldi (Elkar, 2009).
 Garazi Gerezi (Gero mensajero, 2009). Teresa Cereza (Gero mensajero, 2009)
 Olagarro bat bainuontzian (Elkar, 2010).
 Armairu barruan ipuinak irakurtzen zituen neska (Erein, 2010).
 Oihana hirian (Elkar, 2011).
 Gaua balkoian (Mezulari, 2012).
 Euli bat dut bihotzean (Elkar, 2013).
 Gerrak ez du izenik (Pamiela, 2013).
 Doministripu jauna (Elkar, 2014).
 Itsasoa edan dut (Ibaizabal, 2014).
 Errotondan bueltaka (Elkar, 2015).
 Xomorropoemak eta beste piztia batzuk (Pamiela, 2016). Bichopoemas ( Kalandraka, 2019) Bitxopoemes (Kalandraka,2019) Bechopoemas (Kalandraka, 2019)
 Piztipoemak eta beste xomorro batzuk (Pamiela, 2016). Bestiapoemas (Kalandraka, 2021), Poemas bestas e outros bechos (Kalandraka, 2021), Bèsties, poemes i altres bitxos (Kalandraka, 2021)
 Pikondoaren balada (Elkar, 2017).
 Mokotxiki (Pamiela, 2017) Pico Chico (Tramuntana, 2019) Bec Xic (Tramuntana, 2019)
 Leiho bat eta leiho bi  (Zubia-Santillana, 2018)
Barruko hotsak eta beste soinu txiki batzuk (Pamiela, 2021)
Itzal itzela (Ikaselkar, 2022)

Poesia 
 Ezkatak (Susa, 2006)
 Scanner (Susa, 2011)
 Entre escamas (Marisma, 2018)
 Lurra eta dardara. Zortzi ahots emakumezko antologia poetikoa (2019, Balea Zuria).
 Etxeko urak. (2020).

Itzulpenak
 Munduko Poesia Kaierak: Nijole Miliauskaite (Susa, 2016). Poemen antologia bat.

Musika (letragilea) 

 Musua (Katxiporreta, 2018)
 Bizi dantza (Katxiporreta, 2019)
 Txitxarroa eta atuna (Mara mara, 2023 Jabier Muguruza)

Sariak eta aitorpenak 
 2013: Etxepare Saria, Gerrak ez du izenik (Pamiela, 2013) liburuarekin
 2016: Lizardi Saria, Pikondoaren balada (Elkar, 2016) liburuarekin.
 2017: Haur eta Gazte Literaturaren Euskadi Saria, Xomorropoemak eta beste piztia batzuk (Pamiela, 2016) liburuarekin
 2019: Premio Kirico 2019, Bichopoemas y otras bestias (Kalandraka, 2019) liburuarekin
 2020: Aitortza egin zioten Literaturia jaialdiko Literattipia atalean. (Zarautz) 
2021: Lauaxeta poesia saria 2021 Etxeko urak liburuarekin.
2022: Euskadi Literatura Saria Haur eta Gazte Literaturako kategorian, Barruko hotsak lanarekin.
2022: Premio Rosalía de Castro, PEN Club Galicia.

Bertsolaritza 
 Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa (1): 1996

Erreferentziak

Bibliografia

Kanpo estekak 

 Leire Bilbao. Elkarrizketa: Ama egin ondoren, beste hizkuntza bat erabiltzen da, ordura arte ez erabilia. Berria, 2021.02.09

 Leire Bilbao "Literaturaren Zubitegia"n
 Leire Bilbao Euskal Idazleen Elkarteko webgunean
 Elkarrizketa Argia astekarian

Bizkaiko idazleak
Ondarroarrak
Emakume idazleak