Parisko Kodexa

Parisko Kodexa edo Codex Peresianus XIII. mendeko eskuizkribu maia da. Kultura horren hiru kodex bakarrik ezagutzen dira (laugarren batek, Grolier Kodexa, haren benekotasunaren inguruan zalantzak sortzen ditu espezialisten artean, eta hau izan zen aurkitu zen bigarrena; lehendabizikoa Dresdengo Kodexa izan zen. Kodex hau Palenque hiri historikoan agertu zen, Chiapasen. «Amatl» edo amate izeneko bertako paperaz egina dago. Hamaika orri ditu eta akordeoi moduan tolestuta daude. Neurriak hauexek dira: 24 × 13 zm, 1,43 metroko luzeraz. Gaur egun Frantziako Liburutegi Nazionalean dago gordeta. Kodex honen edukia erlijiosoa eta profetikoa da. Bere kontserbazio egoera ez da oso ona eta, ondorioz, debekatuta dago haren erabilera zuzena.

Aurkikuntzaren historia 
Ohikoa denez liburu honen inguruan oso datu gutxi ezagutzen dugu. Aipatu dugun bezala lau dira ezagutzen diren maia kodexak eta hau aurkitu zen bigarrena izan zen. Antza denez erlijioko errituak biltzen ditu eta, aldi berean, iragarpen profetikoak. Eskuizkribuaren atzealdean iragarpenen almanaka bat dago, Urte Berriko zeremoniak eta 364 egunetako zodiako egutegia.

Kodexaren gaineko lehenengo informazio historikoa 1832koa da. Urte horretan Pariseko Liburutegi Nazionalaren katalogoetan « Fonds Mexicain no 2 » izenburupean ageri zen. 1859an León de Rosny ikertzaileak baztertuta zeuden beste paperen artean gaztelaniazko inskripzio bat zekarren eskuizkribu hau topatu zuen; azalean «...que fue... o de...Perez » irakur zezakeen. Rosnyk maia kodex bezala identifikatu zuen eta Codex Peresianus izena eman zion, azalean aipatzen zen Pérez hori aspaldiko jabe bat izan litekelako. Denboraz Pariseko Kodexa bezala gelditu da Liburutegi Nazionalean Perez izeneko beste kodexarekin ez nahasteko.

Bitxikeri bezala esan daiteke liburu hau eskuinetik ezkerrera irakurri behar dela.

Erreferentziak

Bibliografia 
 Arqueología Mexicana aldizkaria: "Códices prehispánicos" mongrafikoa. IV.liburukia, 23.zk. 2.berrinprimatzea, Mexiko Hiria, 2002.

Kanpo estekak 

  Eskuizkribu osoa Frantziako Liburutegi Nazionalaren helbide honetan aztertu daiteke: Gallica.
  Kodex honen orrialde guztiak: .

Ikus, gainera 
 Mexikoko kodex kolonialak
 Maia kodexak
 Amate papera

Eskuizkribuak
Amerindiarren kultura
Mesoamerikako kodexak
Frantziako Liburutegi Nazionalean gordetako dokumentuak
Maiazko literatura