Ticino (ibaia)

Tesino edo Ticino (; frantsesez eta ; lombardieraz Tisin, Tesìn edo Tzìch; ) Suitza hegoaldeko eta Italia iparraldeko ibaia eta Po ibaiaren adar nagusia da.

Italiako zazpigarren ibai luzeena da (248 km). Arroak 7.228 km²ko azalera hartzen du, eta batez besteko emaria 350 m³/s da. Italiako bigarren ibairik emaritsuena da.

Geografia 

Ticino ibaia Suitzako Passo della Novenan (alemanez Nufenenpass) jaiotzen da, San Gotardo mendigunean, Valais kantonamendua eta Ticino kantonamenduaren mugan.

Suitzako Val Bedretto, Leventina eta Riviera haranak eta Magadinoko ordokia zeharkatu ostean Maggiore aintziran isurtzen da. Handik irteten delarik Italiako Padanar ordokian zehar igarotzen da. Azkenik, Paviatik pasatu eta beheraxeago, Po ibaira isurtzen da.

Italian Varese, Novara, Milan eta Paviako probintziak igarotzen ditu.

Zeharkatzen dituen hiriak 

 Suitzan: Bedretto, Airolo eta Bellinzona.
 Italian: Stresa, Vigevano eta Pavia.

Ekonomia 
Suitzan Ticino ibaia energia elektriko iturri garrantzitsua da, bere emariaren batez bestekoa 350 m³/s baita. Italian ureztaketarako erabiltzen da, batez ere.

Ingurune 
Italiako ibilbidean, ibaiak bi natura-parke igarotzen ditu, Europako ibai-parke handiena osatuz. Natura-parkeak hauek dira:

 Parco Lombardo della Valle del Ticino, 1974 urtean sortua, eta 91.140 ha dituena.
 Parco piemontese della valle del Ticino, 1978 urtean sortua, eta 6.250 ha dituena.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Parco piemontese della valle del Ticino
  Parco lombardo della valle del Ticino
  Festival del Tesino

Italiako ibaiak
Lombardiako geografia
Piemonteko geografia
Suitzako ibaiak
Ticino