Altzaga

Altzaga Gipuzkoako erdialdean eta Goierrin kokaturik dagoen landa-udalerri txiki eta euskalduna da, eskualdean biztanle gutxien daukana, Gaintzarekin eta Aramarekin batera. Izan ere,  biztanle zituen an. UEMAko kidea da. Altzagarrek zakurrak ezizena dute.

Etimologiaren aldetik, izena haltz zuhaitzetik datorkio.

Geografia

Mugakideak 
Iparraldean, Legorreta; ekialdean, Baliarrain eta Gaintza; hegoaldean, Zaldibia; eta mendebaldean. Itsasondo eta Arama mugakide ditu.

Auzoak 
 Urruti Zelai
 Altzaga Bidea (udaletxea)
 Altzagarate
 Sarasola
 Abali

Historia 
1960ko hamarkadaren amaieran Altzaga eta Itsasondo batu ziren, eta hogei bat urte geroago banandu egin ziren.

Demografia 
2019an, 188 biztanle zituen. Horietatik % 18,62k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak % 5,32 ziren. XXI. mende hasieran etxe berriak egin ziren eta horren ondorioz, familia gehiago joan ziren Altzagara bizitzera.

Euskara 

Altzagako euskara gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko gipuzkeraren parte den Goierriko euskara zehazki. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

2016an herritarren % 88,69 euskalduna zen.

Politika 
1991n berriz udalerri bihurtu zenetik alkate berdina eduki zuen Altzagak 24 urtez: Imanol Muxika Katarain.

2011ko udal hauteskundeak 
2011ko udal hauteskundetan Altzagako Artea taldeak 5 zinegotzi lortu zituen.Imanol Muxika Katarain izendatu zuten alkate. 2013. urtean hiru zinegotzik dimisioa eman zuten, eta ondorioz urtebetean ezin izan zen udalbatzarrik egin. 2014ko apirilean udala gobernatuko zuen kudeaketa batzordea eratu zuten, eta Imanol Muxika Katarain lehendakari ipini zuten.

2015eko udal hauteskunde 
2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Altzagako Artea Taldea 58 boto (5 zinegotzi). Egutera Altzagako taldea 11 boto. Eluska Ibarguren izendatu zuten alkate. 2016ko azaroan Ibargurenek kargua utzi zuen arrazoi pertsonalengatik, eta Mitxel Arizkorreta izendatu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Altzaga Denok Elkarrekin taldeak 59 boto. Altzaga Artea taldea 55 boto. Maite Garmendia (Altzaga Denok Elkarrekin) izendatu zuten alkate.

Udal hauteskundeen jarraipen historikoa

Alkateak 
Hauek izan dira Altzagako azken alkateak:

a 1991. urtean Altzaga Itsasondotik banandu eta udalerri bihurtu zen.

b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Ondasun nabarmenak 

Aipatzekoak dira XVI. mendeko San Migel parrokia-eliza eta Altzagarateko Amaren baseliza; azken horretan Andre Mariaren irudi erromanikoa dago. Herriko festak irailaren 29an egiten dituzte, San Mikelen omenez.

Bestela, ondare zibilean nabarmentzekoak dira herrian hain ugariak diren baserriak.

 Altzagarateko Gure Amaren baseliza: Erdi Arokoa, Altzagarate auzoan dago. Erromaniko estilokoa.
 Altzagako udaletxea: Udalaren egoitza.
 Artegain pilotalekua: Herriko pilotaleku estalia.
 San Migel eliza: Erdi Arokoa eta XVI. mendean zaharberritua eta handitua, herrigunean dago. Gipuzkoar errenazimentuaren lehenengotariko adierazgarria da.

Altzagatar ezagunak 

 Antton Ibarguren (1949-1989), abokatua, mendizalea eta Herri Batasuneko politikaria.
 Juan Domingo Goitia Garmendia (?-?), 1886an nekazaritzari buruzko euskarazko tratatu bat argitaratu zuen.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Gipuzkoako udalerrien zerrenda

Kanpo estekak 

 Altzagako udalaren webgunea.

Altzaga