Nardoze Andurra

Nardoze Andurra (eguesibarreraz: Nardoxe Andurra edo Narduese Andurra) Urraulbeiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak nardoztarrak (eguesibarreraz: nardoxtarrak) dira.

Izena 
Nardoze Andurra, Nardoxe Andurra edo Narduese Andurra toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Narduhes (1268)
 Ardues (1366)
 Nardues Andurra (1446)
 Nardues Berroya  (1534)
 Nardues Andura (1587)
 Nardues Andurra (1800)
 Nardues cabe Arielz (1802)
 Nardues (1930)
 Nardoze Andurra (1990)

Geografia 
Nardoze Andurra Urraulbeiti ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Urraulbeiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Artiedan dago. Erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

Klima 
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
XI. mendearen erdialdean, Leireko monasterioari 1060an herriko Semena, Gartzea Oriolen emaztearen jauregiak eta lursailak eman zizkiotela eta, jasota dago.

1835-1845eko udal-erreformak arte,ibarreko  diputatuek eta herriko erregidoreak gobernatu zuten, eta txandaka izendatzen zen etxeen artean (1802an hamasei, 1847an hamar). Azken data horretan, XX. mendean bezala, haurrak Artiedako eskolara joaten ziren; auzotarrek beraiek aurkezten zuten parrokiako abadea gotzainak izenda zezan.

Demografia 
 biztanle zituen Nardoze Andurra.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulbeiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulbeiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

Ondasun nabarmenak 
 San Martin Tourskoaren eliza, XIII. mendeko kristiau eliza, erromaniko estiloan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Urraulbeiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Urraulbeitiko lekuak