Amezketa

Amezketa Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Aralar inguruan kokatua, Txindoki mendiaren magalean, Tolosaldeko eskualdearen hegoaldean, Nafarroa Garaiarekiko mugan. Tolosatik 12 km-ra eta Donostiatik 36ra dago.  biztanle zituen . urtean. 

2009tik, udalerri euskaldunen UEMA mankomunitateko partaide da.

Geografia

Udalerri mugakideak 
Amezketak mugakide ditu iparraldean Alegia eta Orendain, hegoaldean Aralarko mendilerroa, ekialdean Bedaio, eta mendebaldean Abaltzisketa.

Auzoak 
Hainbat auzotan banaturik dago, eta garrantzitsuenak lau dira:
 Ugarte (herri sarreran kokatuta dago).
 San Bartolome edo erdigunea (Plazaren inguru guztia).
 Ergoiena auzoa (elizaren inguruan biltzen diren erikuntzek osatua).
 San Martin (Amezketatik 2 km-ra kokatuta dagoen zelaia).

Ingurune naturala 
Aralarreko mendilerrora eta natura parkera sartzeko Larraitz da puntu nagusietakoa da, eta Tolosaldetik Amezketa da abiapuntu posibleetako bat. Izan ere, Enirio-Aralarko Mankomunitatean barruan dago sartuta XV. mendetik.

Zerbitzuak 

 Liburutegia
 Gaztelekua
 Larrunarri pilotalekua
 Gimnasioa
 Bake epaitegia eta erregistro zibila
 Osasun zentroa
 Zumardi eskola

Demografia 
2019an herriak 907 biztanle zituen. Horietatik %21,17k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %6,84 ziren.

Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,1. Bigarren sektorea %72,9. Hirugarren sektorea %18,3. Eraikuntza %6,7. 2017an biztanleko BPGa 48.882,9 euro ziren.

Politika

2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Amezketako alkatea Bilduko Iñaki Miren Amundarain Tolosa izan zen.

2015eko udal hauteskundeak 
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Amezketako alkatea Bilduko Iñaki Miren Amundarain Tolosa izendatu zuten.

2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 351 boto; Amezketa Etorkizun-ek 167 boto. PSE-EEk 4 boto. Iñaki Amundarain (EH Bildu) aukeratu zuten berriro alkate.

Kultura

Euskara 

Amezketako euskara gipuzkeraren (erdialdeko euskalkiaren) aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeraren parte den Tolosaldeko euskara da, hain zuzen. Herri euskalduna da hau, herritar euskaldunak %87.51 baitira, eta euskararen erabilera %70.7.

Jaiak 

 Herriko zaindaria San Bartolome da eta beraz bertako festak abuztuaren 24 (Bartolome Deunaren eguna) inguruan izaten dira. Baina "San Martin" egunean ere festa moduko bat antolatzen da izen bereko auzoan, aipatutako deunaren omenez.
 Ospakizun hauetaz gain, inauterietan, zehazki astelehenean eta igandean, herritarrak etxez-etxe dantzan ibiltzen dira urte askotako ohitura jarraituz. Talai dantza izenez ezagutzen den dantza egiten dute herritarrek etxe atarietan, trikiti soinua lagun dutelarik.

Ondarea 

 San Bartolome eliza: 1740ean amaitua.
 Amezketako udaletxea
 Kobrea ustiatzeko meategiak egon ziren herriaren kanpoaldean, Buruntzuzin izenekoak, 1732tik 1804 arte, gazteleraz "Minas de cobre de Aralar". Arritzagako ibarrean zeuden kokatuta, eta gaur egun aztarnak oraindik ikusten dira.

Amezketar ospetsuak 
 Fernando Bengoetxea Altuna "Pernando Amezketarra" (1764–1823), plazagizona eta bertsolaria, herrikiderik ospetsuena. Herriko plaza nagusiak haren izena du.
 Antton Karrera (1942–), politikaria.
 Pello Zabala (1943–2022), fraidea, idazlea eta irratiko esataria.
 Joxean Tolosa (1955–), esku huskako pilotari ohia eta Euskal Telebistako esataria.
 Iker Karrera (1974–), mendi lasterkaria.
 Iker Galartza (1977–), aktorea.
 Ekaitz Saralegi (1979–), esku huskako pilotaria.
 Jokin Altuna (1996–), esku huskako pilotaria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Amezketako albisteak Atarian

  Amezketako Udal webgune ofiziala.
 Amezketari buruzko webgune ez ofiziala

Amezketa