Galanperna

Galanperna (Macrolepiota procera) Agaricaceae familiako aterki baten antzeko perretxiko handi bat sortzen duen onddo basidiomizetoa da. Espezie aski arrunta da lurzoru drenatuetan.

Deskribapena 
Gozoenak oraindik kapela ireki gabe dutenak dira naiz eta nahikoa hazita egon, danbor makila itxura daukatenean. Nahastu eta digestio-arazoak edo larriagoak eragin ditzaketen perretxikoak oso txikiak dira, ez dira 7 zm-ko diametrora iristen beren kapeletan.

Kapela: 10 eta 25 zm. arteko diametroa, hasieran arre-marroia, gero azal lehorra pitzatuz doa, azpi argiagoaren gainean ezkata arre irregularrez estaltzen da. Lehenengo oboidea edo esferikoa, azkenean zabaldua, jatorrizko koloreko titi batekin erdian.

Orriak: Zuriak edo horixkak, ugari, juntu, irregularrak, sabeldunak eta eskotatuak.

Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

Hanka: 15-30 zm_ko garaiera, zilindrikoa, hutsa, haritsua, gogorra, nabarra, erraboilduna oinarrian.

Haragia: Zuria, biguna eta samurra kapelan, hariduna oinean. Usain eta zapore atseginak.

Jangarritasuna 
Jateko ona. Gazteak bakarrik jan behar dira eta oina kenduta, oso gogorra delako.

Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean ateratzen da. Pinudi, pagadi eta txilarrezko zelaietan.

Nahasmen arriskua 
Macrolepiota rhacodes-ekin, honek kapelaren ezkatak askoz handiagoak ditu eta haragia gorritu egiten da puskatzean. Macrolepiota mastoidea-rekin, ezkata gutxiago eta txikiagoak ditu, oso titi nabarmena du erdian eta txikiagoa da. Macrolepiota puellaris, Macrolepiota excoriata eta abarrekin, guztiak jangarriak. Lepiota pozoitsuak oso desberdinak dira, oso txikiak dira eta. Horien artean daude, L. Brunneo-incarnata eta L. Helveola (hilgarriak).

Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Afrika; Erdialdeko eta Hego Amerika, Mendebaldeko eta Iparraldeko Asia, Zeelanda berria.

Etimologia 

Macrolepiota grekotik dator, handia, Lepiota generoko perretxiko handia esan nahi du. Procera hitza berriz latinetik dator, baina lirain, zorrotza esan nahi du.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Macrolepiota
Onddo jangarriak