Kresala (Txomin Agirre)

Kresala Txomin Agirreren eleberria, Euskal-Erria aldizkarian zatika argitaratu zen 1901-1904 urteen artean. Ondoren, 1906 Florentino Elosuren inprimategian inprimatu zuten, liburu moduan argitaratzeko. Bizkaieraz idatzia dago eta itsasbazterreko herrien bizimodua eta herritarren pentsamendu eta ohiturak eman nahi ditu ezagutzera. Txomin Agirreren beste lanetan bezala, ohiturazko nobelaren ezaugarriak biltzen ditu, arrantzaleen bizimodua eredugarritzat aurkeztuz.

Eleberria kostunbrista da, eta deskribapen sakon eta aberatsak egiten ditu, batez ere, arrantzaleen bizimodua eta garaiko ohituretara hurbiltzen du irakurlea. Ondarrutarra izaki, autoreak oso ondo ezagutzen zuen arrantzaleen bizimodua eta hori begi bistan gelditzen da pertsonaien arteko elkarrizketa eta eleberriko deskribapenetan. Liburuaren beste osagai zentraletako bat bertan azaltzen den amodiozko istorioa da: Mañasi eta Angelen artekoa. Bien familiek beste ezkongai bat daukate gogoko eta elkarrekin egoteko borroka hori da liburuaren motorra.

Idazlearen ideologia euskaltzale, kristaua eta abertzalea liburu osoan dago presente. Eleberriak arrakasta nabarmena izan zuen, hainbat ikerlariren ustez, idazleak orokortzeko izan zuen gaitasuna izan zen faktoreetako bat. Izan ere, bertan agertzen diren pertsonaiak eta horiek sufritutako gertaerak edozein herritako arrantzalek ikusitakoak izan daitezke. Gara horretan batez ere, Euskal Herria itsasora begira bizi zen, gara hortako arrantzaleen munduari egindako argazkitzat hartzen da liburua.

Euskarari dagokionean, lexiko aberatsa darabil idazleak, baina aurreko eleberrietan erabilitakoak baino neologismo gutxiago erabiltzen ditu, hizkera herriarengana hurbilduz. Bizkaieraz idatzita dago lana eta erdaratik hartutako maileguak aurkitzea bereziki zaila da, idazleak garbizaletasunari eusten dio.

Ikus, gainera 
 Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
 Garoa
 Auñemendiko lorea
 Txomin Agirre

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Kresala.
 Testu osoa Klasikoen Gordailuan

XX. mendeko eleberriak
1906ko liburuak
Mendebaleko euskara
Txomin Agirreren eleberriak