Maiatzaren 26

Maiatzaren 26a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta berrogeita seigarren eguna da, 147garrena bisurteetan. 219 egun falta dira urtea amaitzeko.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1984 - Komite Antinuklearretako Xabier eta Endika Lorenzo Algortan bahitu eta jipoitu zituen GALek.
 1991ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak.
 2006 - Arcelor eta Severstal altzairuegileen arteko fusioa argitara eman zen Mittal Steel enpresak Arcelor erosteko zituen asmoak zapusteko.

Mundua 
 2006 - Europako tren geltokirik handiena inauguratu zuten Berlinen, Berlin Hauptbahnhof delakoa.
 2011 - Serbian Ratko Mladić gerra kriminala atxilotu zuten: 1995ko uztailaren 6tik 25era bere buruzagitzapean Srebrenicako sarraskia burutu zen.

Arte eta kultura

Euskal Herria

Mundua 
 1995 - Robert Longo estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu, eta Keanu Reeves, Dolph Lundgren, Takeshi eta Ice-T aktoreek antzeztutako Johnny Mnemonic filma estreinatu zen.

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua 
 2011 - NASAk Marte planetan duen Spirit ibilgailua hiltzat eman zuen.

Kirolak

Euskal Herria

Mundua 
 1923 - Lehenengo aldiz abiatu zen Le Manseko 24 Orduak auto lasterketa.

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1669 - Pedro Bernardo Villarreal, euskal ingeniari eta intelektuala (h. 1740).
 1838 - Jose Inazio Arana, gipuzkoar idazlea (h. 1896).
 1901 - Petra Gandarias, bilbotar Emakume Abertzale Batzaren kidea eta euskara irakaslea (h. 1989).
 1906 - Pedro Sarriegi, euskal idazle eta antzerkigilea (h. 1968).
 1912 - Jose de Azpiazu, gipuzkoar konpositore eta gitarra-jotzailea (h. 1986).
 1923 - André Alvarez, lapurtar errugbilaria (h. 2005).
 1927 - Jacques Bergerac, lapurtar antzezlea (h. 2014).
 1931 - Luis Iriondo, gipuzkoar aktore eta musikagilea (h. 2017).
 1937 - Piarres Aintziart, baxenafar idazlea.
 1943 - Julio Villar, donostiar bidaiari, mendizale eta idazlea.
 1958 - Jesús Etaio Arrondo, nafar erlijiosoa, San Joan Jainkoarenaren Ordena Ostalariaren nagusi jenerala.
 1959 - Gloria Sánchez Martín, arabar politikaria, Madrilen.
 1966 - Fernando Mendiluze, Mendiluze III.a, nafar pilotari ohia.
 1970 - Maribel Vaquero, EAJko gipuzkoar politikaria.
 1976 - Xabier San Sebastian, gipuzkoar aktorea.
 1977 - Franck Dolosor, lapurtar kazetaria.
 1978 - Leire Iglesias Santiago, gipuzkoar politikaria.
 1980 -
 Elisa Arteta, nafar dantzaria eta koreografoa.
 Jokin Ormaetxea, gipuzkoar txirrindularia (h. 2004).
 1984 - Mikel Nieve, nafar txirrindulari ohia.
 1986 - Gorka Kijera, gipuzkoar futbolaria.
 1987 - Ibai Ardanaz, nafar futbolaria.
 1992 - Mikel Juaristi, gipuzkoar futbolaria.
 1996 - Axier Arteaga, Arteaga II.a, gipuzkoar esku huskako pilotaria.

Mundua 
 972 - Ramon Borrell, Bartzelonako kondea (h. 1017).
 1264 - Koreyasu Printzea, Japoniako Kamakura shogunerriko zazpigarren shoguna (h. 1326).
 1478 - Klemente VII.a, Aita santua (h. 1534).
 1566 - Mehmed III.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1603).
 1602 - Philippe de Champaigne, frandriar-frantziar margolari eta marrazkilaria (h. 1674).
 1645 - Sara Saftleven, Holandako Urrezko Mendeko margolari holandarra (h. 1702).
 1650 - John Churchill, Marlborougheko I. dukea, ingeles militar eta politikaria (h. 1722).
 1667 - Abraham de Moivre, frantziar matematikaria (h. 1754).
 1796 - Luis II.a Liechtensteingoa, Liechtensteingo printzea (h. 1858).
 1810 - Christen Købke, Danimarkako Urrezko Aroko daniar margolaria (h. 1848).
 1850 - Amélie Helga Lundahl, finlandiar margolaria (h. 1914).
 1867 - Maria Teckekoa, Erresuma Batuko erregina ezkontidea eta Indiako Enperatriz ezkontidea (h. 1953).
 1871 - Camille Huysmans, Belgikako lehen ministroa (h. 1968).
 1881 - Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira, portugaldar idazle eta feminista (h. 1948).
 1886 - Al Jolson, lituaniar-estatubatuar abeslari, aktore eta umorista (h. 1950).
 1894 - Paul Lukas, hungariar aktorea (h. 1971).
 1895 - Dorothea Lange, estatubatuar argazkilari eta fotokazetaria (h. 1965).
 1900 - Vítězslav Nezval, txekiar olerkaria (h. 1958).
 1907 -
 Fulgencio Coll, espainiar militar eta politikaria, Bizkaiko gobernadore zibila (h. 1978).
 John Wayne, estatubatuar aktorea (h. 1979).
 1908 - Robert Morley, ingeles aktorea (h. 1992).
 1909 - Matt Busby, eskoziar futbolari eta entrenatzailea (h. 1994).
 1910 - Laurance Rockefeller, estatubatuar filantropoa (h. 2004).
 1912 - János Kádár, Hungariako lehen ministroa (h. 1989).
 1913 -
 Erich Bautz, alemaniar txirrindularia (h. 1986).
 Peter Cushing, ingeles aktorea (h. 1994).
 Pierre Daninos, frantziar idazlea eta kazetaria (h. 2005).
 1920 - Peggy Lee, estatubatuar jazz abeslari, abestigile eta aktorea (h. 2002).
 1926 - Miles Davis, estatubatuar jazz tronpeta-jotzailea eta musikagilea, jazz modernoaren joera berrien aitzindaria (h. 1991).
 1928 - Jack Kevorkian, estatubatuar fisikaria eta sendagilea (h. 2011).
 1929 -
 François Leterrier, frantziar zinema zuzendaria eta aktorea (h. 2020).
 Catherine Sauvage, frantziar abeslaria (h. 1998).
 1934 - Louis Joinet, frantziar legelaria, giza eskubideen alorrean NBEren ordezkaria munduko hainbat gatazkatan (h. 2019).
 1936 - Hiroshi Saeki, japoniar futbolaria (h. 2010).
 1938 - Teresa Stratas, jatorri grekodun duen opera abeslari sopranoa.
 1940 - Levon Helm, estatubatuar musikari eta aktorea, The Band taldeko kidea (h. 2012).
 1941 - Kenji Tochio, japoniar futbolaria.
 1946 -
 Gil Carlos Rodríguez Iglesias, espainiar abokatua (h. 2019).
 Luciana Wolf, espainiar abeslaria eta politikaria.
 1949 -
 Jeremy Corbin, ingeles politikaria, Alderdi Laboristako burua.
 Ward Cunningham, estatubatuar informatikaria, wikiaren asmatzailea.
 1951 - Sally Ride, estatubatuar ingeniari, fisikari eta astronauta, espaziora igotako lehenbiziko estatubatuar emakumezkoa (h. 2012).
 1954 -
 Michael Devine, INLAko kide sortzaileetako bat (h. 1981).
 Erich Hackl, austriar idazle eta itzultzailea.
 1955 - Doris Dörrie, alemaniar zinema-zuzendaria.
 1957 - Carlos Faemino, espainiar humorista, Faemino y Cansado bikoteko kidea.
 1963 - Petra Elser, alemaniar itzultzailea.
 1964 - Lenny Kravitz, estatubatuar musikagilea, abeslaria eta ekoizlea.
 1966 -
 Félix Álvarez, Felisuco, espainiar umorista, telebista aurkezle eta politikaria.
 Zola Budd, britainiar atleta ohia, distantzia ertain eta luzeetan aditua.
 Helena Bonham Carter, ingeles aktorea.
 1968 -
 Frederiko Danimarkakoa, Danimarkako oinordeko printzea.
 Kim Coco Iwamoto, estatubatuar emakumezko politikari transgeneroa.
 Fernando León de Aranoa, espainiar zinema zuzendari eta gidoilaria.
 1975 - Lauryn Hill, estatubatuar rapero eta abeslaria.
 1977 - Raina Telgemeier, estatubatuar komikigilea.
 1980 - Sergio Boris, espainiar futbolaria.
 1981 -
 Eda-Ines Etti, estoniar abeslaria.
 Pastora Filigrana García, ijito jatorriko abokatu, sindikalista, feminista, idazle eta giza eskubideen aldeko ekintzailea.
 1986 - Àstrid Bergès-Frisbey, frantziar-espainiar aktorea.
 1990 - Antonio Gabarre, aragoiar futbolaria.
 1991 - Julianna Rose Mauriello, estatubatuar aktore eta dantzaria.
 1993 -
 Sanni Kurkisuo, finlandiar abeslari eta aktorea.
 Rayderley Zapata, dominikar-espainiar gimnasta artistikoa.
 1995 - Marta Cardona, espainiar futbolaria.
 1997 - Shunta Tanaka, japoniar futbolaria.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1768 - Félix Berroeta, gipuzkoar militar eta kolonia-administratzailea, Txileko gobernadorea izandakoa, Txilen.
 1817 - Ignacio Maria Alaba, arabar militarra, Chiclana de la Fronteran (j. 1750).
 1844 - Jacques Laffitte, lapurtar bankaria eta politikaria, Parisen (j. 1767).
 1855 - Jean Isidore Harizpe, Frantziako Armadan aritutako euskal militarra, Frantziako mariskala izandakoa (j. 1768).
 1892 - José Lerga Donamaria, nafar buruzagi karlista (j. 1817).
 1952 - Amado Alonso, nafar literatura-kritikari eta hizkuntzalaria, Massachusettsen (j. 1896).
 1953 - Marie-Charlotte Dupouy, Maria Teresa, lapurtar moja, beneragarri izendatua (j. 1873).
 1963 - José María Arellano, nafar legelari eta politikaria, Bizkaiko eta Gipuzkoako gobernadore zibila, Madrilen (j. 1885).
 1980 - Leandro Agirretxe, gipuzkoar futbolari eta medikua (j. 1890).
 1981 - Alberto Schommer Koch, alemaniar argazkilaria, Alberto Schommer García arabar argazkilariaren aita (j. 1897).
 1987 - Emiliana Zubeldia, nafar musikagile eta piano-jotzailea, Mexikon (j. 1888).
 2005 - Juana Tejedor Garrastazu, 108 urte eta 336 egun bizi izandako euskal herritarra (j. 1896).
 2006 - Carlos Etaio, Capitán Etayo, euskal itsasgizon eta esploratzailea (j. 1921).
 2020 - Miguel Artola, gipuzkoar historialaria, Madrilen (j. 1923).

Mundua 
 946 - Edmundo I.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (j. 921).
 1076 - Erramun Berenger I.a, Bartzelonako kondea (j. 1023).
 1421 - Mehmed I.a, Otomandar Inperioko sultana.
 1512 - Bayezid II.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1447).
 1552 - Sebastian Münster, alemaniar kartografo eta kosmografoa (j. 1488).
 1595 - Filipe Neri, italiar apaiza (j. 1515).
 1703 - Samuel Pepys, britainiar idazlea (j. 1633).
 1818 - Michael Andreas Barclay de Tolly, errusiar mariskala (j. 1761).
 1821 - Constance Mayer, frantziar margolaria (j. 1775).
 1831 - Mariana Pineda, espainiar liberala, Hamarkada Deitoragarrian exekutatua (j. 1804).
 1875 - Victoriano Sánchez Barcáiztegui, espainiar itsas-militarra (j. 1826).
 1876 - František Palacký, txekiar historialaria eta politikaria (j. 1798).
 1883 - Abd el-Kader, Aljeriako emirra (j. 1808).
 1902 - Jean-Joseph Benjamin-Constant, frantziar margolari eta grabatzailea (j. 1845).
 1907 - Ida McKinley, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1847).
 1912 - Amalia Bavarian, Wittelsbacheko etxearen ordezkaria eta Dukesa Bavarian (j. 1865).
 1923 - Albert Leo Schlageter, freikorps paramilitar alemanen partaidea (j. 1894).
 1939 - Neus Bouza Gil, kataluniar milizianoa, fusilatua (j. 1916).
 1945 - Urania Mella, galiziar politikaria, emakumeen elkartegintzaren aitzindaria (j. 1899).
 1952 - Emilie Flöge, austriar moda diseinatzailea eta enpresaria eta Gustav Klimten bikotekidea (j. 1874).
 1955 - Alberto Ascari, 1 Formulako italiar pilotua (j. 1918).
 1958 - Francis Carco, frantziar idazlea (j. 1886).
 1976 - Martin Heidegger, alemaniar filosofoa (j. 1889).
 1978 -
 Jorge Icaza, ekuadortar eleberrigilea (j. 1906).
 Tamara Karsavina, errusiar dantzaria (j. 1885).
 1982 - Pamela Hinkson, anglo-irlandar eleberrigilea eta kazetaria (j. 1900).
 1987 - Ajita Wilson, estatubatuar zinema-aktore eta aktore pornografikoa (j. 1950).
 2001 - Anne Haney, estatubatuar aktorea (j. 1934).
 2002 - Mamo Wolde, etiopiar atleta, nazioarteko mailan distantzia luzean arrakasta lortu zuen Afrikako lehen korrikalaria (j. 1932).
 2004 - Nikolai Txernikh, sobietar eta ukrainar astronomoa (j. 1931).
 2005 -
 Eddie Albert, estatubatuar aktorea (j. 1906).
 Sangoulé Lamizana, Volta Garaiako presidentea (j. 1916).
 2008 - Sydney Pollack, estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta aktorea (j. 1934).
 2012 - Arthur Decabooter, flandriar txirrindularia (j. 1936).
 2013 - Jack Vance, estatubatuar misteriozko, fantasiazko eta zientzia-fikziozko idazlea (j. 1916).
 2015 - Vicente Aranda, kataluniar zinema zuzendaria (j. 1926).
 2016 - Arturo Pomar, espainiar xake jokalaria (j. 1931).
 2017 - Zbigniew Brzezinski, poloniar jatorriko estatubatuar diplomatiko eta politikaria (j. 1928).
 2018 - Alan Bean, NASAko estatubatuar astronauta, ingeniari eta margolaria (j. 1932).
 2019 - Prem Tinsulanonda, Thailandiako lehen ministroa (j. 1920).
 2020 -
 Richard Herd, estatubatuar aktorea (j. 1932).
 Vladimir Lopukhin, erruso-sobietar ekonomialaria (j. 1952).
 2021 - Tarcisio Burgnich, italiar futbolari eta entrenatzailea (j. 1939).
 2022 -
 Ciriaco de Mita, Italiako 47. lehen ministroa (j. 1928).
 Andrew Fletcher, ingeles musikaria, Depeche Mode taldearen sortzaileetako bat (j. 1961).
 Ray Liotta, estatubatuar aktorea (j. 1954).
 Alan White, ingeles bateria-jotzaile eta abeslaria, Yes taldeko kidea (j. 1949).
 2023 - Pierre Ruby, frantziar txirrindularia (j. 1932).

Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Irantzu.

Kanpo estekak 

Maiatzaren 25 | Urteko egutegi | Maiatzaren 27