Iruñeko Lehen Zabalgunea

Lehen Zabalgunea (I. Zabalgunea batzuetan; Primer Ensanche, gaztelaniaz eta Primer Ensanche/Lehen Zabalgunea, ofizialki) Iruñeko auzoa bat da, hiriaren erdialdean dago. 1890ko hamarkadan sortutako hirigintza-garapenekin bat dator.

Iparraldean Arrotxapea auzoko artean dago, ekialdean Alde Zaharra eta II. Zabalguneko artean, hegoaldean Arrosadia auzoen eta mendebaldean Iturrama eta Donibane auzoen artean.

Kokapena 
Lehen Zabalgunea Iruñeko Alde Zaharraren hego-mendebaldean eta Iruñeko Ziudadelaren iparraldean dago. Mendebaldean Zitadela-Takonera parke eremua du, eta ekialdean Iruñeko Bigarren Zabalgunea.

Historia 
1888. urtean, Iruñeko lehen zabalgunerako proiektua aurkeztu zen. Egitasmo haren arabera, sei etxalde eraikiko ziren Gotorlekua eta Iruñeko Alde Zaharraren artean, biztanlerik gabeko gune batean. Zabalgunea gauzatu beharreko gunean, debekaturik zegoen inolako eraikuntzarik altxatzea, aspaldiko arrazoi militarrak zirela eta. Dena den, azkenik zabalguneko planoak prestatu eta lehen eraikuntzak altxatzen hasi ziren.

Eraikin gehienak modernismoaren estilo arkitektonikoaren ezaugarriak oinarri hartuta diseinatu ziren, Nafarroako parlamentua, edo Justizia Jauregia esaterako. Erabilera militarrak XXI. mendearen hasierara arte iraun zuen, baina 2001. urtean koartelak bota eta Baluarte Batzar Jauregia eta Nafarroako Auditorioa izeneko eraikina egin zuten.

Ondarea

Eraikin nabarmenak 
 Baluarte jauregia
 El Corte Inglés Iruñea
 Eraikin Singularra
 Iruñeko Espainiako Defentsa Ministerioaren egoitza
 Iruñeko zitadela
 Nafarroako Merkataritza Ganbera
 Nafarroako Parlamentua
 Nafarroako Rural Kutxaren eraikina
 Tres Reyes hotela

Monumentuak 
 Bakearen monumentua
 Francisco Navarro Villosladaren monumentua

Kaleak

Plazak 
 Baluarte plaza
 Bakearen plaza

Garraioa 
Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 16 linea daude:

Argazkiak

Ikus, gainera 

 Iruñeko Bigarren Zabalgunea

Kanpo estekak 

Iruñeko Lehen Zabalgunea