Serge Gainsbourg

Serge Gainsbourg –Lucien Ginsburg benetako izenez– (Paris, 1928ko apirilaren 2a – Paris, 1991ko martxoaren 2a) frantziar musikari, musikagile, abeslari, idazle, aktore eta zinemagilea izan zen.

Sarrera 

Serge Gainsbourg Parisen jaio zen. Haren gurasoak judutar errusiarrak zirenez, haurtzaroan nazien jazarpena pairatu behar izan zuen.

Margolaria izan nahi zuen arren, kabareteko piano-jotzaile gisan lan egiten zuen, eta 1958an lehen diskoa kaleratu zen. Haren lehen abestietan Boris Vianen eragina nabarmena da.

Bere ibilbidean zehar bostehun abesti baino gehiago sortu zituen, bai berak kantatzeko, bai beste abeslari batzuentzat. Lau film zuzendu zituen eta beste berrogei bat filmen soinu banda idatzi. Haren abestietan zentzu bikoitzak edo hirukoitzak, hitzen ozentasuna, onomatopeiak, hitz jolasak, errima bereziak, umore beltza eta tabuen hausketak nabari dira. Ospetsuena Je t'aime... moi non plus da, hasieran Brigitte Bardotekin grabatu zena, baina hark jarri zituen trabak zirela medio –uste zuen abestiak bere irudiari kalte egin ziezaiokeela– , azkenean Jane Birkinekin –emazte izan zuenarekin– egindako grabaketarekin kaleratu zen 1969an. Bertan emakume baten intziriak agertzen dira. Abestia herrialde askotan zentsuratua izan zen. Hala ere, Erresuma Batuko zerrendetan lehen postura iritsi zen.

Haren beste lan garrantzitsuenen eta beste artistengan eragin handiena sortu dutenen artean kritikak “aro popeko lehen benetako poema sinfonikoa” deritzon Histoire de Melody Nelson 1971n sortutako diska dago, Jean-Claude Vannier-ren moldaketekin. Disko hura Gainsbourgen bi album kontzeptualetako bat da. Bestea 1976an plazaratutako L'Homme à Tête de Chou da.

Gainsbourgek musika-molde ugari jorratu zituen, hala nola chanson française, jazz, pop, rock progresiboa edo funk. 1979an Jamaikan frantseses eginiko lehen reggae diskoa garabatu zuen, Aux armes et caetera, Robby Shakespeare, Sly Dunbar eta Rita Marley-rekin batera. Bertan Frantziako ereserki La Marseillaiseren bertsio bat agertzen denez, horrek eskuin muturreko hil-mehatxuak ekarri zizkion.

Jane Birkinekin zeukan harremana 1980an amaitu zen, eta Gainsbourg handik aurrera Gainsbarre itxurarekin agertzen hasi zen, erretzen, edaten, zirikatzen edota umore zentzu berezi batekin. Gogoratuak dira haren zenbait ekintza eztabaidagarri, telebistan Whitney Houston-i “I want to fuck her” bota zionean, edo haren alaba Charlotte Gainsbourg-ekin grabatutako Lemon Incest abestia eta klipa.

2010ean, bere bizitzari buruzko filma estreinatu zen, Gainsbourg vie héroïque izenaz, Joan Sfar-rek zuzendua eta Eric Elmosnino musikagilearen paperan.

Bizitza

Haurtzaroa eta margolaritza 

Serge Gainsbourgen gurasoak Olia eta Joseph Ginsburg ziren, 1919an boltxebikeetatik ihes egiten Errusiatik alde egin zutenak, Istanbuletik eta Marseillatik igaro ostean, Parisera iritsi arte. Bertan Lucien Ginsburg jaio zen 1928an. Joseph-ek piano-jotzailea zen eta semeari irakatsi zion. Bigarren Mundu Gerran, haien judutar egoera zela eta, nahiz eta praktikanteak izan ez, Davideko izarra eramatera behartu zituzten (Sheriff-eko izar bat, berak heldu-araoan esaten zuen bezala). Judutarren aurkako jazarpena zela eta, Ginsburg familia hemezortzi hilabetez banatuta egon ostean, pasaporte faltsuen bitartez Limogesen ezarri ziren eta Lucien gertuko barnetegi batean sartu zen. Egun batean, barnetegiko zuzendariak Lucieni aizkora bat eman eta basora ezkutatzera bidali zuen, ohartuz norbaitek zerbait galdetuz gero aizkolariaren semea zela esan zezan. Izan ere, militarrak eskolara juduak harrapatzera zihoazen. 1944an, aliatuek Parisen sartu eta gero, Ginburg familia itzuli egin zen. 

Institutua bukatzeke, Lucien gaztea Arte Ederren Eskolan matrikulatu zen eta gerora, Elisabeth Levitski, bere lehen emaztea izan zena, ezagutu. Hark surrealismoaren munduan sartu zuen. Aldi berean, gitarra klaseak jaso zituen. 

1948an zerbitzu militarrera joan zen, eta bertan ofiziala izateari uko egin zion. Zerbitzu militarrean ez zuen Indotxinako Gerrara joan beharrik izan; bai, ordea, edateari ekin eta haurtzaroan zeukan lotsa gainditzen hasi zen. Geroago esan zuenez, oso ondo pasa omen zuen.

1951n Elisabeth-ekin ezkondu eta lan egiten hasi zen, bai irakasle gisan, bai filmetako argazkiak koloreztatuz edota altzairuak apainduz . Bohemiar bizitza eramanez, Parisko gau munduan ere piano-jotzaile ibili zen. Abestia behe artetzat eta margolana goi artetzat zeuzkan arren, pintura uztea erabakit zuen eta bere margolan gehienak erre. "Ez zen ezer galdu, ez zelako ezertara iritsi" esango zuen.

Piano-jotzailearen lehen abestiak 

1954an SACEM-ean bere lehen abestiak grabatu zituen, Ginsburg, Julien Gris edo Julien Grix izenenpean. Lau urte geroago, Serge Gainsbourg izena erabiltzeari ekin zion, zioenez Lucien ile-apaintzaile izena zirudielako, eta Serge, ordea, errusiar itxurakoa.

1957an Boris Vianek eta Michelle Arnaudek Gainsbourg ezagutu zuten. Urte horretan haren emazteaz banandu zen. Serge Gainsbourgek esan zuen:

 
1958an Michelle Arnaudek Bobino teatroan Gainsbourgen abesti batzuk kantatu zituen. Sergek bere lehen kritika ona lortu eta ondoren Philips konpainiarekin hitzarmen bat sinatu zuen. Du chant à la une !... Izan zen bere lehen diskoa, jazz eta chanson française estilokoa eta L´Academie Charles Cros saria irabazi zuena. Nabarmentzekoa da diskaren lehen abestia, Le Poiçonneur Des Lilas, metroaren langile baten bizitzaren eta betebehar hustuei buruzkoa. Diskoaren azalean ateratzen zen bere argazkiagatik film baterako aktore bezala kontratatu zuten, Voulez-vous danser avec moi? Brigitte Bardotek protagonizatua. 
 
Garai horretan, Gainsbourgen zaletasunetako bat biziagotu zen, emakumeen erakarpena. 1964an Françoise Antoinette Pancrazzi-rekin, “Béatrice”, ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen, Natacha, 1964an jaioa, eta Paul, 1968an. Aldi berean, disko gehiago ateratzen segitu zuen: Nº 2, L'Étonnant, Nº 4…  Hala ere, beste abeslarientzat sortutako kantak izango dira halako ospe bat ematen diotenak, hala nola La javanaise Juliette Grecorentzat edo Comment te dire adieu, Francoise Hardyrentzat.

Ospea pop aroarekin 

1964an Gainsbourg Confidentiel diskoa kaleratu zuen, jazz oso aurreratu batekoa. Diskoaren kalitate handia arren, 1.500 ale baino ez ziren saldu. Hau dela eta, Sergek "komertzial merkatura abiatuko naiz eta Rolls bat erosiko dut" esango zuen.

1965ra arte Brel, Greco, edo Barbara abeslarientzat telonero bezala dihardu, baina entzuleek uhukatu egiten dute eta kritikak haren fisikoa zela eta -belarri eta sudur handiak- iseka egiten dio. Hamahiru urtetan ez da berriz antzezleku batera igoko.  Gainsbourgek beste musika-estilotara jotzen du, afrikar-kubatar erritmoetara (Gainsbourg Percussions) edo pop garaiko abeslari gazteentzat abestiak konposatzera. France Gall-ek 1965ko Eurovisioneko lehen saria Gainsbourgek sortutako Poupée de cire, poupée de son abestiarekin irabazten du. Les sucettes izan zen France Gallentzat prestatutako beste abesti nabarmengarri bat, beharbada Gallek kantatzen zuenaren zentzu bikoitza ulertzeke abestu zuena.

Sergek 1967an Brigitte Bardotekin harreman sutsu bat bizitzen du. Honek gau batean “maitasuneko abesti handiena” idazteko eskatzen dio. Honen harira, Gainsbourgek hiru abesti konposatzen ditu: Bonnie and Clyde, geroago biek kantatutako diska baten izena izango zena, Harley Davidson eta Je t'aime... moi non plus.

Azken abesti hau, hala ere, ez da kaleratzera iristen, Bardotek, bere senarraren jeloskortasuna zela eta, abestia ez plazaratzeko eskatzen baitio. Hala ere, senarra Günter Sachs, playboyeko buruetakoa, zela kontuan izanik, ziurrenik Bardotek haren abestiak haren irudia kaltetu zitekeelakoan egin zuen abestia ez kaleratzeko eskamena. 1986an Bardoten eskakizunez abestia argitara eman zen, etekinak animalien babesean jarduten duten elkarteetara bideratuz. Brigitten eta Sergeren arteko harremana bukatu eta gero, azken honek Initials BB kanta idatzi zuen, Bardoten omenez.

1969an Je t'aime... moi non plus abestiaren bertsio berri bat kaleratu zen, Serge Gainsbourgek eta Jane Birkinek kantatua, bere neskalagun berria zena, Slogan pelikularen grabaketan biek elkar ezagutu ostean. Abestiaren ageriko letra eta emakumearen izpirinak zirela eta, tabu baten hausketarekin —maitasunik gabeko sexua— debekatua izan zen herrialde askotan, edota irratietan zentsuratua, hala nola, Espainian, Islandian, Italian, Polonian, Portugalen, Erresuma Batuan, Suedian eta Jugoslavian, eta Vatikanoak abestiaren aurka adierazpen bat burutu zuen. Hala ere, Erresuma Batuan abestia salmenten lehen postura iritsi zen. Jane eta Serge bikote ospetsuan bihurtu ziren, 69 année érotique edo La décadanse bezalako titulu entzutetsuak abestuz.

Artistaren lolitak 

Hirurogeita hamarreko hamarkadan zenbait disko nagusi argitaratu zituen. 1971n, Gainsbourgek bere album garrantzitsuenetako bat egin zuen, Jean-Claude Vannier-ren moldaketekin: Histoire de Melody Nelson. Ukitu zinematografikoekin, zazpi abestiz osatua, azalean Birkinen argazki batekin, album kontzeptual bat da, gizon heldu baten eta lolita gazte baten (Quatorze automnes / Et quinze étés) arteko harremanari buruzkoa, kritika apartak jaso zituena.

1973an Sergek bere lehen bihotzeko krisia jasaten du, baina erretzen eta edaten jarraitzen du. Laster beste disko bat kaleratu zuen: Vu de l'extérieur, Verlaineren olerki batean iradokitutako abesti batekin: Je suis venu te dire que je m'en vais. 

1975an naziak nagusi dituen disko berri bat aurkeztu zuen, Rock around the bunker, Gainsbourgen haurtzaroko bizipenetan oinarrituta, umore beltza eta aliterazioak ausartki erabiliz.

1976an, L'Homme à Tête de Chou diskoa agertu zen, Gainsbourgen bigarren album kontzeptuala, rock progresiboa estilokoa, maitasuna, jeloskortasuna, obsesioa, eromena eta heriotza bezalako gaiak jorratzen dituena, diskoak Marilou musaren inguruan jiratuz. Handik aurrera, filmetarako soinu bandak konposatu zituen, bai eta film bat zuzendu ere: Je t’aime moi non plus (1976), Zesarretarako bi sari-proposamen eskuratu zituena (soinurik hoberena eta zinemarako idatzitako musikarik hoberena).

Gainsbourgek beste hiru film zuzendu zituen: Équateur (1983), Charlotte forever (1986) eta Stan the Flasher (1990). Gainsbourgen filmetan homosexualitatea, intzestua edo exhibizionismoa bezalako tabuak agertzen dira.

Kingstonetik Parisera Marseillesa-rekin 

1979an Gainsbourgek Jamaikara joan zen eta bertan Aux armes et caetera diskoa prestatu, musikari jamaikarrekin, Rita Marleyren I Three taldea barne. Diskoan Marseillesa-ren, Frantziako eresrkiaren reggae bertsio bat ageri da, Aux armes et caetera errepikapenarekin, ohizko leloaren ordez. 

Horrek eskuin muturraren eta Aljeriako Gerraren beteranoen haren aurkako hil-mehatxuak eta Strasbourgen kontzertu baten deuseztapena ekarri zituen. Michel Droit kazetariak ere Gainsbourgen aurkako artikulu bat idatzi zuen, antisemitismotik gertu. Gainsbourgek On n'a pas le con d'être aussi Droit hitz-jolasa duen izenburuko artikuluaz erantzun zion ("Ez dago ergela izateko hain Droit", euskaraz —kazetariaren deitura Droit-ek "eskubide" eta "zuzen" ere esan nahi du). Hala ere, Aux armes et caetera-k hiru platino disko jaso zituen eta Gainsbourgen beste albumak ere urrezko diskoak irabazte hasi ziren, lehenbizi L'Homme à Tête de Chou eta Histoire de Melody Nelson: biak ere album kontzeptualak dira. 

1981ean, gainera, Marseillesa-ren Rouget de Lislek idatziriko jatorrizko eskuizkribua erosi zuen eta bertan Aux armes et caetera... leloa irakur zitekeela erakutsi.

Gainsbarre 

1980an Gainsbourg eta Birkinen arteko harremana bukatu zen. Laster Gainsbourgek Gainsbarre itxurarekin agertzen hasi zen, beti-beti erretzen, edaten eta zirikatzen, egun batzuetako bizarrarekin, poeta madarikatuaren irudia sortuz. Urte horretan, Evguénie Sokolov, alegiazko ipuina idatzi zuen.

Telebistan Whitney Houston-i "I want to fuck her" esan zion, edo zuzenean 500 frankoko billete bat ia osorik erre, ordaintzen zituen zerga handiengatik kexatuz, nuklearretara joaten zirela esanez. 

Estudiozko diskoa berriak kaleratu zituen, Estatu Batuetan grabatutako Love on the beat (1984) eta You’re under arrest (1987), esaterako, hip hop, rap edota funk estilokoak, gehienbat. Neskalagun berri bat izan zuen, Caroline Paulus, Bambou ezizenez, eta harekin seme bat izan zuen, Lucien (Lulu).
1984an Charlottekin, Jane Birkinekin 1971n izandako alabarekin, Lemon incest abestia kantatu zuen. Jane Birkinentzat ere abestiak idazten segitu zuen (Baby alone in Babylone (1983), Lost song (1987), Amour des feintes (1990)), bai eta beste abeslarientzat ere, emakumeentzat nagusiki, Catherine Deneuve, Isabelle Adjani edo Vanessa Paradis, adibidez. 

1991n hil zen, Verneuil kalean zeukan etxean.  Catherine Deneuvek Fuir le bonheur de peur qu’il se sauve haren olerkia irakurri zuen haren ehorzketan. Kondaira baten arabera, hiletetara Gainsbourgek izan zituen maitale guztiak joan ziren, jendartean banaturik.

Estiloa 

Gainsbourgen eragina, batez ere frantziar musikan, oso nabaria izan da. Ausartki gai eta estilo ezberdinak jorratu zituen, hala nola:

 Funka: En Melody, Love on the beat…
 Reggaae: Marilou reggae, Aux armes et caetera, Mauvaises nouvelles des étoiles
 Rapa: You're under arrest
 Afro-kubatarra: Coleur café
 Jazza: Du chant à la une !..., Gainsbourg Confidentiel
 Klasikoa: Gainsbourgen abesti asko gai klasikoetan oinarrituta daude: Ma Lou Marilou, Lemon Incest, Initials BB…
 Rock sinfonikoa: Histoire de Melody Nelson

Gainsbourgen olerki estiloa ere esanguratsua da. Errima ausartak sortu zituen (Comment te dire adieu), aliterazioak (La javanaise, Tata teutonne), onomatopeiak (Des vents des pets des poums, Transit à Marilou), zentzu bikoitzak (Les succettes), hitz jolasak (Je t'aime... moi non plus, Amour des feintes), ingelesezko eta frantzesezko hitzen nahasketa (Five easy pisseuses, Ford Mustang), anaforak (La poupée qui fait) edota paradoxak (Je suis venu te dire que je m'en vais).

Interpretatzaileak 
Serge Gainsbourgen abestiak kantatu dituzten artista batzuk:

 Isabelle Adjani: Pull Marine
 Elisabeth Anais: Mon père un catholique
 Michèle Arnaud: La Femme des uns sous le corps des autres, Les Papillons noirs
 Isabelle Aubret: Il n'y a plus d'abonné au numéro que vous avez demandé
 Brigitte Bardot: Bonnie and Clyde, Harley Davidson, Comic strip, Je t'aime... moi non plus
 Minouche Barelli: Boum badaboum
 Jane Birkin: Je t'aime...moi non plus, La décadanse, Ex-fan des sixties, Baby alone in Babylone, Lolita go home, Ballade de Johnny-Jane
 Petula Clark: La Gadoue
 Pia Colombo: Défense d'afficher
 Dalida: Je préfère naturellement
 Mireille Darc: La Cavaleuse
 Catherine Deneuve: Dieu est un fumeur de havanes
 Diane Dufresne: Suicide
 Jacques Dutronc: Les roses fanées (hirukotea Serge Gainsbourg eta Jane Birkinekin)
 Marianne Faithfull: Hier ou demain
 France Gall: Poupée de cire, poupée de son, Les Sucettes
 Juliette Gréco: Accordéon, La Javanaise
 Françoise Hardy: Comment te dire adieu
 Zizi Jeanmaire: Bloody Jack
 Anna Karina: Sous le soleil exactement
 Valérie Lagrange: La Guérilla
 Viktor Lazlo: Amour puissance six
 Lisette Malidor: Y'a bon
 Michèle Mercier: La Fille qui fait tchic-ti-tchic
 Nana Mouskouri: Les Yeux pour pleurer
 Vanessa Paradis: Dis-lui toi que je t'aime, Tandem
 Régine: Les P'tits papiers
 Catherine Sauvage: Baudelaire
 Stone: Buffalo Bill
 Joëlle Ursul: White And Black Blues
 Marie-Blanche Vergne: Au risque de te déplaire

Diskografia 

 1958 : Du Chant À La Une !...
 1959 : Serge Gainsbourg N°2
 1961 : L'étonnant Serge Gainsbourg
 1962 : Serge Gainsbourg N° 4
 1963 : Gainsbourg Confidentiel
 1964 : Gainsbourg Percussions
 1968 : Bonnie And Clyde, Brigitte Bardot-ekin
 1968 : Initials B.B.
 1969 : Jane Birkin-Serge Gainsbourg
 1971 : Histoire de Melody Nelson, Jane Birkin-ekin
 1973 : Vu de l'extérieur
 1975 : Rock around the bunker
 1976 : L'Homme à tête de chou
 1979 : Aux armes et cætera
 1981 : Mauvaises Nouvelles Des Étoiles
 1984 : Love on the Beat
 1987 : You're Under Arrest

Filmografia 

 2010 Serge Gainsbourg, vie héroïque, Joann Sfar-ena
 1990 Stan the Flasher, Serge Gainsbourg-ena
 1986 Charlotte for Ever, Serge Gainsbourg-ena
 1983 Equateur, Serge Gainsbourg-ena
 1980 Je vous aime, Claude Berrirena
 1975 Sérieux comme le plaisir, Robert Benayoun-ena
 1976 Je t'aime moi non plus, Serge Gainsbourg-ena
 1974 La Dernière violette, André Hardellet-ena
 1973 La Morte negli occhi del gatto, (Les Diablesses), Antonio Margheriti-ena
 1972 Trop jolies pour être honnêtes, Richard Balducci-ena
 1971 Dix-neuf jeunes filles et un matelot, Milan Kosovac-ena
 1971 Romance of a Horsethief, (Le roman d'un voleur de chevaux), Fedor Hanzekovic-ena
 1970 Cannabis, Pierre Koralnik-ena
 1969 Chemins de Katmandou, André Cayatterena
 1969 Slogan, Pierre Grimblat-ena
 1969 Mr. Freedom, William Klein-ena
 1968 Erotissimo, Gérard Pirès-ena
 1968 Paris n'existe pas, Robert Benayoun-ena
 1967 Ce sacré grand-père, Jacques Poitrenaud-ena
 1967 Inconnu de Shandigor, Jean-Louis Roy-ena
 1967 Toutes folles de lui, Norbert Carbonnaux-ena
 1967 Vivre la nuit, Marcel Camus-ena
 1966 Estouffade à la Caraïbe, Jacques Besnard-ena
 1966 Le Jardinier d'Argenteuil, Jean-Paul Le Chanois-ena
 1963 L'Inconnue de Hong Kong, Jacques Poitrenaud-ena
 1961 La Furia di Ercole, Gianfranco Parolinirena
 1961 Sansone, Gianfranco Parolinirena
 1961 La Rivolta degli schiavi, (La révolte des esclaves), Nunzio Malasommarena
 1959 Voulez-vous danser avec moi?, Michel Boisrond-ena

Bibliografia

Berak idatzitako lanak 

1968 : Chansons cruelles

1971 : Melody Nelson

1980 : Evguénie Sokolov. Gallimard, 1980. .

1980 : Au pays des malices

1980 : Des corps naturels, biluzik dauden emakumeen argazki-albuma , Trois variations pour un sonnet-ekin (Variation 1 – Variation 2 – Variation 3), Serge Gainsbourgen hiru poema erotikoak, Éditions Filipacchi / Union des Éditions Modernes, Paris, première édition 1980 ()

1981 : Bambou et les poupées

1983 : Black out, Jacques Armandekin - Bande dessinée

1986, 1992 : Gainsbourg, Alain Coelho eta Franck Lhomeau-rekin

1987, 1991 : Mon propre rôle 1 - Folio ()

1987, 1991 : Mon propre rôle 2 - Folio ()

Biografiak 

 Sylvie Simmons. Serge Gainsbourg, La biografía. Mondadori, 2007. .

Erreferentziak 

 
Montparnasse hilerrian lurperatutakoak
Parisen hildakoak
Eztabaidak Frantzian
Gaixotasun kardiobaskularrek hildakoak