Avignon

Avignon (okzitanieraz Avignoun edo Avinhon) Frantziako eta Okzitaniako hiria da, Vaucluse departamenduko hiriburua. Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean dago, Rodanoren ezkerreko bazterrean. 4 kantonamendutako burua da. 2012an 89.380 biztanle zituen 43,95 kilometro koadrotan banatuta. Hiriko gune historikoa UNESCOren gizateriaren ondare izendaturik dago. Okzitanerazko aldakitzat hartzen den probentzeraz egiten da hirian.

Historia 
Galiarren hiria izan ondoren, Avignon erromatar kolonia bihurtu zen Zesar Augustoren garaian, Avenio izenarekin. 536. urtean frankoen eskuetara igaro zen eta bi mende geroago Charles Martelek suntsitu zuen, arabiarrekin elkartu zelako (736-737). Ondoren, Arles erreinu eta Okzitaniako Tolosaren nahiz Proventzako kondeen esku egon zen. Albiarren aurkako gurutzadan katolikoen aurka jardun zuten Avignongo biztanleek.

Filipe IV.a Ederrak Aita Santu frantsesa nahi eta lortu zuelarik, Klemente V.a, Avignon bihurtu zen Aita Santuen egoitza (1309). Zazpi Aita Santu izan ziren Avignonen 68 urtean: Klemente V.a, Joan XXII.a, Benedikto XII.a, Klemente VI.a, Inozentzio VI.a, Urbano V.a eta Gregorio XI.a. Azken honek Erromara eraman zuen aitasantutza berriro 1377an. Mendebaldeko Zismaren ondorioz (1378-1413), Avignon bi antipapen egoitza bilakatu zen: Klemente VII.a eta Benedikto XIII.a (Pedro de Luna).

Frantziako Iraultza arte, Aita Santuek gobernatu zuten Avigonen, ordezkarien bidez. Iraultza garaian, Avignongo herria Aita Santuen aurka altxatu zen eta Frantziako anexioaren aldeko botoa eman ondoan (1790), 1791n Frantziako hiria osorik bihurtu zen.

Geografia

Kokapena 
Rodano ibaiaren ezker aldean dago kokatua, Vaucluse departamenduan, Paristik 653 km hegomendebaldera eta Marseillatik 80 kilometro ipar-mendebaldera.

Klima 
Avignonek klima azpitropikal hezea du, Cfa Köppen klima sailkapenaren arabera.

Kultura 

Udan Avignongo antzerki eta arte eszenikoen jaialdia ospatzen da.

Garraioa 
Avignon Orizo sareak zerbitzatzen du, garraiobide hauek dituen sarea:
 Avignongo tranbia
 Avignongo igarotze azkarreko autobusa
 Avignongo autobusak
 Avignongo bizikleta zerbitzua

Ondarea 
 Aita Santuen jauregia
 Petit Palais museoa
 Avignongo katedrala
 Saint-Bénézet zubia
 Avignongo harresiak

Avignondar ospetsuak 
Avignonen ondorengo pertsonaiak jaio ziren.
 Pierre Boulle (1912-1994), Le Pont de la Rivière Kwai eta La Planète des singes eleberrien idazlea.
 Alexandro Rodaskoa (1591-1660), misiolari jesuita.
 Mireille Mathieu (1946), abeslaria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Hiriko webgune ofiziala
  Itzulpena Gaztelaniazko Avignon artikulutik.

Avignon
Gizateriaren Ondarea Frantzian