Arrosa

Arrosa Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 12,7 kilometrora. Altuera 100 eta 810 metro artekoa da, eta 18,43 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 538 biztanle zituen.

Bertako biztanleak arrosatarrak dira.

Izena 
Arrosa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 frantsesez: Saint-Martin-d'Arrossa
 okzitanieraz: Sent Martin d'Arròsa

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Sanctus-Martinus d'Ouses (1302)
 Sainct-Martin de Osses (1529)
 Grand-Pont (1793: izen iraultzailea)

Etimologia 
Arrosa euskaraz kolore edo lore bati erreferentzia egin diezaiokeen hitza da. Udalerri honen kasuan, ez dago argi bi kontzeptuetatik zein dagoen bere izenaren jatorrian, nahiz eta hasiera batean herria Sainct-Martin de Osses ("Ortzaizeko Done Martin") deitzen zenez, XIX. mendean sartu zela esan daitekeen. Hori dela eta, herriko etxeak eraikitzeko erabiltzen den harriaren koloretik datorrela pentsa daiteke, bertako lurraren kolorearen eraginez, tonu arrosazeokoa.

Frantses eta okzitanierazko izenak, Baigorri edo Donamartiri bezalako beste kasu batzuetan, tokiko santuaren (kasu honetan, Done Martin) eta euskal izen tradizionalaren (kasu honetan, Arrosa) elkartzetik datozela.

Geografia 
Arrosa Ortzaizeko ibarran dago.

Mugakideak

Klima

Etxeak eta auzoak 
 Landaburua
 Etxabe
 Iribarne
 Alhahiri
 Eihartze
 Lantikoenea
 Pelenea
 Erdikoborda
 Atherexenea
 Aroztegia

Historia 
Arrosa Ortzaize udalerriko kide izan zen 1923ko uztailaren 2ra arte.

Demografia

Politika

Auzapezak

Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Arrosa Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dago Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, linea batek eskaintzen du zerbitzua.

Gainera, Baiona-Donibane Garazi burdinbideak zerbitzua ematen du Arrosa udalerriri, Txik Txaken 54. linearen bidez.

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Ortzaizeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Aldude ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Arrosak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

Arrosatar ospetsuak 
 Maialen Errotabehere (1983-), abeslaria.
 Xan Errotabehere, Kalakan taldeko kidea.

Irudiak

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Baigorri-Ortzaize
 Nafarroa Beherea

Kanpo estekak 
 Joseba Aurkenerena: Arrosako kabalkada erauntsi ororen gainetik. 

Arrosa