Villaverde Turtzioz

Villaverde Turtzioz (ofizialki ) Kantabriako udalerria da. 2005ean 368 biztanle zituen, eta 19,64 km²-ko azalera du. Berez Bizkaiko barrendegia da, eta horregatik Euskal Herrikoa dela jo ohi da; zehazki, Bizkaiko Enkarterri eskualdekoa.

Geografia 
Mugakide ditu Karrantza, Artzentales eta Turtzioz, guztiak Enkarterriko udalerriak. Udalerriaren hegoaldean Agüera ibaiaren iturria dago, 400 metroko altuerako lekuak dituen harana sortzen duena. Renfe Fevek ustiatzen duen Santander-Bilbo trenbideak geltokia du udalerrian, Turtziozko Villaverde geltokia, alegia.

Auzoak 
 La Altura
 El Campo
 La Capitana
 Los Hoyos
 La Iglesia
 Laiseka
 La Matanza (udalerriko herriburua)
 Mollinedo.
 Palacio.
 Villanueva.

Historia 
Antzinaroan autrigoien eremuan zegoen. Hala ere, badaude kantabrien eremua Agüera ibaiaren mendebaldean dauden mendietaraino hedatzen zuela esaten dutenak.

XV. mendearen erdialdean Pedro Fernández de Velasco, Haroko bigarren kondeak ibarra erosi zuen, Enkarterriekin loturik zeuden Aiara eta Saltzedoko jaunen eskuetatik aldenduz. Erosketa honetan egungo barrendegiaren aurrekaria dago.

1822an, Hirurteko Liberalaren garaian, udalerria sortu eta Villaverde Turtzioz izena hartu zuen (2005ean Villaverde harana izen tradizionala berreskuratu zuen). 1833ko banaketa administratiboan, Villaverde, antzinako jaurerria izanik, gertukoa zuen araubide erkideko probintziara lotu zioten (Santanderrera hain zuzen ere).

Hirugarren Karlistaldian gudu-zelai bilakatu zen. 1875eko abuztuaren 11n Balmaseda erasotzeko asmotan zegoen alfontsotar armadak (Juan José Villegas eta Morales de los Ríos jeneralek zuzendutako eta 10.000 lagunez, 450 zaldiz eta 16 kanoiz osaturikoa) eta armada karlistak (Fulgencio Carasak zuzendutako 7 batailoi) bertan borrokatu zuten. Villaverde Turtziozko guduan, gutxiago ziren arren, karlistek garaipena lortu zuten. Alfontsotarrek 205 soldadu galdu zuten eta karlistek, berriz, 85; gainera Villegas jeneralak preso izateko zorian izan zen. Karlos VII.a erregegaiak Carasari "Villaverde Turtziozko konde" izendatu zion garaipenaren ordainsari moduan. Guduaren ostean haraneko eraikin gutxik zutik iraun zuten.

1986ko irailaren 26an, udalerriko zazpi zinegotzietatik seik (PSOEko hiru, eta Partido Demócrata Popularreko, Coalición Popular eta Partido Regionalista de Cantabriako bana), Piedad González (PSC-PSOE) alkate zutela, Villaverde Turtziozek Kantabria utzi eta Euskal Autonomia Erkidegoarekin bat egin zezala eskatu zuten. Bizkaiko Foru Aldundiak udal ebazpenari atxikimendua adierazi zion, baina Kantabriako Biltzarrak erabakia atzera bota zuen.

Zinegotzi horien alderdi politikoak haien erabakiaren aurka agertu zirenez, ordezkariok alderdiak utzi zituzten. 1987ko udal hauteskundeetan, udalerriak Bizkaiarekin bat egin zezan aldarrikatzen zuen hautes elkarteak (Agrupación Unitaria Independiente izenaz) gehiengo osoa lortu zuen. Horrela, 1987ko urriaren 30ean udal batzarrak Bizkaian sartzeari buruzko erreferenduma eskatu zuen. 1988an, baina, Espainiako Ministro Kontseiluak erreferendumaren aukera guztiz ukatu zuen. Espainiako Auzitegi Gorenak ere erabaki hori onetsi zuen, Udalaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren errekurtsoak atzera botata.

1991ko martxoan, alkateak berriro ere erreferenduma antolatzeko eskatu zion Espainiako Ministro Kontseiluari; baina berriz eskaera ukatu zuen Kontseiluak.

Demografia

Administrazioa eta politika

2011-2015 legegintzaldia 
2011ko udal hauteskundeen emaitzak hauek izan ziren:

2003-2007 legegintzaldia 
2007ko maiatzaren 27ko udal hauteskundeen emaitzak hauek izan ziren:

Garraioa

Trena 
Udalerriari zerbitzu ematen dion Renfe Feveren Turtziozko Villaverde geltokia dago.

Autobusa 
Bizkaibus hiri-arteko autobus zerbitzuaren hurrengo lineak udalerritik pasatzen dira:

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Kantabriako udalerrien zerrenda
 Enkarterri

Kanpo estekak 

Kantabriako udalerriak
Disputatutako lurraldeak
Barrendegiak
Exklabeak
Villaverde Turtzioz
Euskal Herriko mugak