Aristarko Samoskoa

Aristarko (; Samos uhartea, K.a. 310 - ) greziar astronomo eta matematikoa izan zen. Antzinako Grezian jaio eta bizi izan zen. Ezagutzen den lehen pertsona da teoria heliozentrikoa planteatu zuena, eguzkia unibertsoaren erdian kokatuz.

Bizitza 
Ez da askorik ezagutzen haren bizitzaz. Samoskoa goitizenagatik uste da Samos uhartean jaio zela, eta jakina da Alexandriako Liburutegian lanean aritu zela. Bere lanen artean, bakarra gelditzen da: Eguzkiaren eta ilargiaren tamaina eta haiekiko distantziak.

Heliozentrismoa 

Aipaturiko Eguzkiaren eta ilargiaren tamaina eta haiekiko distantziak lana geozentrismoan oinarritzen bada ere, badakigu heliozentrismoaren aldeko beste liburu bat ere idatzi zuela, berari buruzko aipamenak egiten baitituzte Arkimedesek eta Plutarkok.

Honako hau idatzi zuen Arkimedesek:

Plutarkok aldiz zera idatzi zuen:

Eguzkiarekiko distantzia 

Aristarkok esan zuen Eguzkiak, Ilargiak eta Lurrak angelu zuzena osatzen dutela ilgora eta ilbeheran. Kateto handiaren aurkako angeluak 87º zituela zehaztu zuen. Ilargiaren eta Eguzkiaren diametroen tamaina Lurrarekiko duten distantziarekiko proportzionalak direla baieztatu zuen. Ez zebilen hain oker, izan ere, hau betetzen baita, baina ez berak emandako neurriekin. Berak zioen Eguzkia Ilargia baino 20 aldiz handiagoa dela eta beraz 20 aldiz urrunago dagoela, eta gaur egun badakigu zenbakia 400 dela, hau da 20².

Badirudi Eguzkiaren tamaina handi honek eragingo ziola gorputz txikiagoek bere inguruan biratzen dutela pentsatzea.

Kanpo loturak 
  ¿Girará la Tierra alrededor del Sol? Aristarko ondorio honetara zelan iritsi zen aztertzen duen NASAren webgune bateko orrialdea.

Antzinako Greziako matematikariak
Antzinako Greziako astronomoak