Fantasiazko literatura

Fantasiazko literatura terminoak, batez ere, fantasiazko elementuetan oinarritutako narrazio-generoari egiten dio erreferentzia, eta horren barruan hainbat azpigenero bildu daitezke, horien artean beldurrezko literatura, zientzia fikzioa edo gotikoa . Terminoa izugarri nahasia da, bere aplikazioari buruzko irizpideen dibergentziagatik. Fantasiazko literatura naturaz gaindiko eta aparteko fenomenoek parte hartzen duten istorio gisa ezagutzen da, hala nola magia edo existitzen ez diren izakien esku-hartzea. Definizio hau ez da eraginkorra, naturaz gaindiko elementuak istorio mitologiko eta erlijioso guztietan daudelako eta haien presentziak egungo zibilizazioaren oso bestelako izaera duelako.

Introduction to Fantastic Literature klasikoan, Tzvetan Todorovek fantastikoa definitu zuen fikziozko pertsonaia batek eta testu baten irakurle inplizitu batek, enpatikoki partekatutako zalantza-une gisa. Fikzio fantastikoaren mugak, bada, zoragarriaren espazio zabalak markatuko lituzke, non munduaren funtzionamendu arrazionala baztertu eta «arraroa» edo «fantastikoa azaltzen», zeinetan elementu kezkagarriak arraro izatera murrizten diren, baina gertakari azalgarriak. Fantastikotasunaren definizio zabalaren aurka, definizio horrek murrizteegia izatearen ahulezia du. Definizio horren muina erreskatatzen saiatzen diren birformulazio teoriko desberdinak proposatu dira hainbat oharrekin. 

Irizpide historikoak dituen beste definizio posible batek dio literatura fantastikoa kultura laiko baten barruan definitzen dela, eta horrek ez die jainkozko eta, beraz, naturaz gaindiko jatorririk egozten fenomeno ezagunei, azalpen arrazional eta zientifiko bat bilatzen baizik. Egoera horretan, istorio fantastikoak naturaz gaindiko elementu bat sartzen du, ordena naturalarekin bat datorrena, irakurleari ezinegona sortzen diona. Naturaz gaindiko elementuak ezezaguna delako harritu eta ikaratu ez ezik, bere munduaren sistema epistemologiko osoan arraildura bat irekitzen du, mota guztietako gertakari ezohikoak eta munstroak sortzeko gai dena.

Bestalde, Ana María Barrenechea literatur kritikari argentinarrak dio literatura fantastikoak egunerokotasunetik anormalera doazen gertakariak eskaintzen dituela. Hauek modu problematikoan aurkezten dira pertsonaientzat, narratzailearentzat eta irakurlearentzat. Fantasiazko eta aparteko izaki eta elementuen agerpena ere aipatzen du.

Batzuetan, genero honek ezohiko gertakizunetan oinarritutako istorio bat eskaintzen digu, aztertutakoan errealitatetik ihes egiten dutenak, hala ere, geroago istorioan, gertaera horiek azalpen logiko edo zientifiko bat dute, baina hori ez da beti gertatzen eta batzuetan istorioa arrazionalitatetik atera gabe amaitzen da.

Fantasiazko literaturak errealitatetik hartutako objektu edo pertsonaia bat ere aurkez diezaguke, ingurune erreal batean eroak edo ezinezkoak liratekeen ekintzak eginez.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Zinema generoak
Literatura generoak
Fikzio espekulatiboa