Zerkopiteko

Zerkopitekoak edo Mundu Zaharreko tximinoak katarrinoen primateetako familia bat da, Cercopithecidae izenekoa taxonomian. 24 genero eta 138 espezie ezagutzen dira, eta horrek primate familia ugariena bihurtzen du. Mundu Zaharreko tximinoen generoetan babuinoak (Papio generoa), kolobo gorriak (Piliocolobus generoa) eta makakoak (Macaca generoa) sartzen dira. Filogenetikoki, harreman handiagoa dute Hominoidearekin Mundu Berriko tximinoekin baino. Mundu Berriko tximinoen arbaso komun batengandik duela 45 eta 55 milioi urte artean banandu ziren.

Talapoina da zerkopitekoen artean tximinorik txikiena, guztira 34-37 cm-ko luzera eta 0,7 eta 1,3 kg arteko pisuarekin. Mandril arra da handiena, 70 cm luze eta 50 kg arteko pisua duena. Zerkopitekoek hainbat aurpegi-ezaugarri dituzte; batzuek muturra dute, beste batzuek sudur zapala eta askok kolorea. Gehienek buztana dute, baina ezin dituzte gauzak heldu berarekin, Mundu Berriko tximinoek egin dezaketen bezala.

Gaur egun, zerkopitekoak Afrikan eta Asian bizi dira, eta inguru askotan bizi dira: oihan tropikaletan, sabanetan, sastrakadietan eta lur menditsuetan. Iraganean Europako zati handi batean bizi izan ziren; gaur egun, Europan bizirik iraun duten bakarrak Gibraltarko Berberiako makakoak dira. Ez dakigu Gibraltarrekoak diren edo gizakiak ekarri zituen.

Mundu Zaharreko tximino batzuk zuhaiztarrak dira, koloboak bezala; beste batzuk lurtarrak dira, babuinoak bezala. Gehienak partzialki orojaleak dira, baina denek nahiago dute landare-materia, horixe baita dietaren zatirik handiena. Gehienak oso oportunistak dira, fruta jaten dute batez ere, baina ia edozein elikagai ere jaten dute, hala nola loreak, hostoak, erraboilak eta errizomak, intsektuak, barraskiloak, ugaztun txikiak eta zaborra.

Sailkapena 
 Cercopithecidae familia
  Victoriapithecinae † (batzuetan familia independiente gisa sailkatu da)
 Victoriapithecus †
 Prohylobates †
 Adelopithecus †
  Cercopithecinae
 ' Cercopithecini
 Allenopithecus
 Allenopithecus nigroviridis
 Miopithecus
 Miopithecus talapoin
 Miopithecus ogouensis
 Erythrocebus
 Erythrocebus patas
 Chlorocebus
 Chlorocebus sabaeus
 Chlorocebus aethiops
 Chlorocebus djamdjamensis
 Chlorocebus tantalus
 Chlorocebus pygerythrus
 Chlorocebus cynosuros
 Cercopithecus
 Cercopithecus dryas
 Cercopithecus diana
 Cercopithecus roloway
 Cercopithecus nictitans
 Cercopithecus mitis
 Cercopithecus doggetti
 Cercopithecus kandti
 Cercopithecus albogularis
 Cercopithecus mona
 Cercopithecus campbelli
 Cercopithecus lowei
 Cercopithecus pogonias
 Cercopithecus wolfi
 Cercopithecus denti
 Cercopithecus petaurista
 Cercopithecus erythrogaster
 Cercopithecus sclateri
 Cercopithecus erythrotis
 Cercopithecus cephus
 Cercopithecus ascanius
 Cercopithecus lhoesti
 Cercopithecus preussi
 Cercopithecus solatus
 Cercopithecus hamlyni
 Cercopithecus neglectus
 Cercopithecus aethiops
 ' Papionini
 Macaca
 Macaca sylvanus
 Macaca silenus
 Macaca nemestrina
 Macaca leonina
 Macaca pagensis
 Macaca siberu
 Macaca maura
 Macaca ochreata
 Macaca tonkeana
 Macaca hecki
 Macaca nigriscens
 Macaca nigra
 Macaca fascicularis
 Macaca arctoides
 Macaca mulatta
 Macaca cyclopis
 Macaca fuscata
 Macaca sinica
 Macaca radiata
 Macaca assamensis
 Macaca thibetana
 Macaca munzala
 Lophocebus
 Lophocebus albigena
 Lophocebus aterrimus
 Lophocebus opdenboschi
 Lophocebus ugandae
 Rungwecebus
 Rungwecebus kipunji
 Papio
 Papio hamadryas
 Papio papio
 Papio anubis
 Papio cynocephalus
 Papio ursinus
 Theropithecus
 Theropithecus gelada
 Theropithecus brumpti †
 Theropithecus oswaldi †
 Cercocebus
 Cercocebus atys
 Cercocebus torquatus
 Cercocebus agilis
 Cercocebus chrysogaster
 Cercocebus galeritus
 Cercocebus sanjei
 Mandrillus
 Mandrillus sphinx
 Mandrillus leucophaeus
  Colobinae
 Colobus
 Colobus satanas
 Colobus angolensis
 Colobus polykomos
 Colobus vellerosus
 Colobus guereza
 Piliocolobus
 Piliocolobus badius
 Piliocolobus pennantii
 Piliocolobus preussi
 Piliocolobus tholloni
 Piliocolobus foai
 Piliocolobus tephrosceles
 Piliocolobus gordonorum
 Piliocolobus kirkii
 Piliocolobus rufomitratus
 Procolobus
 Procolobus verus
 Semnopithecus
 Semnopithecus schistaceus
 Semnopithecus ajax
 Semnopithecus hector
 Semnopithecus entellus
 Semnopithecus hypoleucos
 Semnopithecus dussumieri
 Semnopithecus priam
 Trachypithecus
 Trachypithecus vetulus
 Trachypithecus johnii
 Trachypithecus auratus
 Trachypithecus cristatus
 Trachypithecus germaini
 Trachypithecus barbei
 Trachypithecus obscurus
 Trachypithecus phayrei
 Trachypithecus pileatus
 Trachypithecus shortridgei
 Trachypithecus geei
 Trachypithecus francoisi
 Trachypithecus hatinhensis
 Trachypithecus poliocephalus
 Trachypithecus laotum
 Trachypithecus delacouri
 Trachypithecus ebenus
 Presbytis
 Presbytis melalophos
 Presbytis femoralis
 Presbytis chrysomelas
 Presbytis siamensis
 Presbytis frontata
 Presbytis comata
 Presbytis thomasi
 Presbytis hosei
 Presbytis rubicunda
 Presbytis potenziani
 Presbytis natunae
 Pygathrix
 Pygathrix nemaeus
 Pygathrix nigripes
 Pygathrix cinerea
 Rhinopithecus
 Rhinopithecus roxellana
 Rhinopithecus bieti
 Rhinopithecus brelichi
 Rhinopithecus avunculus
 Nasalis
 Nasalis larvatus
 Simias
 Simias concolor

Erreferentziak 

Catarrhini