Arantxa Iturbe

Arantxa Iturbe Maiz (Alegia, Gipuzkoa, 1964ko ekainaren 9a - ) euskal idazle eta irrati-esataria da. Euskadi Irratian lan egiten duena. Gaur egun, Tolosan bizi da.

Bizitza eta ibilbidea 

Informazio-zientzietako ikasketak egin zituen Nafarroako Unibertsitatean. 1985etik aurrera Euskadi Irratian egin du lan, kazetari gisa. Goizean Behin saioan esatari eta zuzendari moduan egindako lanagatik Kazetaritzako Rikardo Arregi Saria jaso zuen 2000. urtean. Bere burua kazetaritzat baino esataritzat du Iturbek. Horretaz gainera, iritzi-zutabeak idazten ditu hainbat egunkaritan.

1992an Ezer baino lehen ipuin bilduma argitaratu zuen, eta urte horretan bertan Euskadi Irratiak haren Maite, maite, maitea antzezlana eman zuen irrati nobela gisa. Hizkuntza zuzen eta biziko hamazazpi ipuin laburrek osatzen dute, bikote harremanen gorabeherak, gaizki-ulertuak, komunikazio arazoak… gune nagusitzat harturik. Batzuk, aurretiaz argitaratuta zeuden HABE aldizkarian; beste batzuk, zenbait sari lortutakoak dira: Riiiiiiiiiing! eta Maiteak, denak.

1995ean beste ipuin bilduma bat argitaratu zuen, Lehenago zen berandu, hamairu testu laburrek osatutakoa da. Bere ipuinek pertsonen arteko harremanez dihardute batez ere, eta emakumeak dira protagonista nagusi. Bi lan hauen ondoren aitortu zuen Arantxa Iturbek bere burua idazle.

Bere lanen artean, Goenkaleko telesaioko gidoiak idazten parte hartu zuen.

1999an, Ai ama! saiakera laburrean, amatasunaren gaineko burutapenak plazaratu zituen, topikoak hauste aldera. Lan hori antzerkirako moldatu zuen Agurtzane Intxaurragarekin batera, eta HIKA Taldeak antzeztu zuen 2001ean. Iturbek eta Intxaurragak euskarazko antzerkigilerik onenaren Max Saria jaso zuten handik bi urtera. Antzerki lanak idazten jarraitu du HIKA Taldeko Agurtzane Intxaurragarekin batera. Eta Aitarekin bidaian obraren gidoiaren idazketa lanarengatik Max Saria berriz irabazi zuten Intxaurragak eta Iturbek 2011n.

2001ean euskal haur eta gazte literaturaren alorrean barneratu zen eta hainbat lan argitaratu ditu, besteak beste, Nik eserita egiten dut. Eta zer? eta Amona basoan galdu zenekoa.

2006an Kontu-jaten argitaratu zuen, XX. mendearen lehen hamarkadetan jaiotako Euskal Herriko hainbat emakume eskarmentu handikori egindako elkarrizketa bilduma.

Ibilbidea irratian 

Ezaguna egin zen irratiaren munduan Jaime Otamendirekin batera aurkeztutako Goizean Behin irratsaioarekin, Euskadi Irratian. 1985ean hasi zen bertan lan egiten. Gerora, Arratsaldekoa saioa gidatu du.

Nazioarteko ibilbidea 

 2017— Poloniako Wroclaweko (Polonia) antolatuko Międzynarodowy Festiwal Opowiadania istorio laburren jaialdian gonbidatua (2017ko urriaren 5etik 8ra).

Lanak

Istorio laburrak 
 Ezer baino lehen (1992, Elkar)
 Lehenago zen berandu (1995, Alberdania)
 Bakarrizketan (2001, Alberdania): Kike Amonarriz, Pako Aristi, Harkaitz Cano, Andoni Egaña... eta beste idazle askoren narrazioak biltzen dituen bilduma
 Kontu-jaten: gure herriko emakume eskarmentudunen mahaian (2006, Alberdania)
 Honetara ezkero (2017, Susa)

Saiakera 
 Ai, ama! (1999, Alberdania)

Haur Literatura 
 Nik eserita egiten dut. Eta zer? (2001, Elkar)
 Beldurtia naiz. Eta zer? (2001, Elkar)
 Norak suhiltzaile izan nahi du (2003, Elkar)
 Bi ipotx gure etxeko sofan (2004, Elkar)
 Amona basoan galdu zenekoa (2005, Elkar)

Taularatutako antzerki lanak 
 Ai, ama! Agurtzane Intxaurragarekin elkarlanean (2001, Hika Teatroa)
 Ixa. Agurtzane Intxaurragarekin elkarlanean (2003, Hika Teatroa)
 Zeta. Alessandro Bariccoren obraren itzulpena eta egokitzapena; Agurtzane Intxaurragarekin elkarlanean (2005, Hika Teatroa)
 Aitarekin bidaian. Agurtzane Intxaurragarekin elkarlanean (2009, Hika Teatroa)
 Koadernoa zuri. Agurtzane Intxaurragarekin elkarlanean (2016, Hika Teatroa)

Nobela 
 Koadernoa zuri (2017, Elkar) Sariak 

 Literatura sariak 
 Julene Azpeitia Saria, 1989 Riiiiiiiiiing! lanagatik
 Donostia Hiria Saria, 1990 Maiteak, denak lanagatik Antzerki sariak 
 Max Saria. VI edizioa. 2003. Euskal Autore Onena. Ai ama! Max Saria. VIII edizioa. 2005. Euskal Autore Onena. Ixa / Equis Max Saria. XIV edizioa. 2011. Euskal Autore Onena. Aitarekin bidaian Itzulpenak Nik eserita egiten dut. Eta zer?  Jo ho faig assegut (Barcelona: La Galera, 2001) itz. Maria Josep Escrivà i Vidal
  Eu fágoo sentado (Vigo: Galaxia, 2001) itz. Xesús Carballo Soliño
  Yo lo foi asentato (Villanueva de Galligo: Xordica, 2001) itz. Chabier Tomás Arias
  Fáigolo sentáu ¿y qué? (Gijon: Llibros del Pexe, 2001) itz. Xilberto Llano
  Yo lo hago sentado (Barcelona: La Galera, 2001) itz. Jorge Giménez
  Jo ho faig assegut (Valencia: Tandem, 2008) itz. Maria Josep Escrivà i VidalAi, ama!  ¡Ay, madre! (Irun: Alberdania, 2001) itz. Jorge Giménez
  ¡Ay, madre! (Irun: Alberdania-Alga, 2006) itz. Jorge GiménezLehenago zen berandu  Ya ni siquiera es tarde! (Irun: Alberdania, 2005) itz. Jorge GiménezHamaika arrosa  Once rosas in Otamendi, J.L., Desde aquí (Antología del cuento vasco actual), (Hiru, 1996) Itz. B. MontorioMaria eta Jose; Pañuelo gorria lepoan  Maria i Józef; Czerwona chusta na szyi in A.A, Kontu-kontari. Opowiadania baskijskie (TIPI, 2001) Itz. A. Wiacek
  María y José; El pañuelo rojo in Olaziregi, M.J., An anthology of Basque short stories (Center for Basque Studies, 2004) Itz. A. Gabantxo
  Maria e Jose; Un foulard rosso al collo in Olaziregi, M.J. Pintxos. Nuovi racconti baschi (Gran Via Edizioni, 2005) itz. R. GozziNik arrazoi; Gehiago galderarik ez  Mialam racje; Tylko zádnych prosze! in Pewnej nocy w parku: opowiadania baskijskie (Rebis: 2000) Itz. A. Szofer & A. ZawiszewskiGehienez bost hilabete  Five months at most in Ayerbe, M. Our wrs: short fiction on basque conflicts (Center for Basque Studies, 2012) Itz. A. Gabantxo

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Arantxa Iturbe literaturaren zubitegian
 Liburuak Alberdanian
 "Kontu jalea", Arantxa Iturberi buruzko artikulua Berria-n
 Elkarrizketa Argia-n
 Honetara ezkero, Arantxa Iturbe, 2017
 Aitarekin bidaian'', 2009ko antzerki obraren itzulpen laginak hainbat hizkuntzatan: http://www.eizie.eus/Argitalpenak/Senez/20111230

Euskadi Irratiko esatariak
Euskal Herriko irrati esatariak
Euskal kazetariak
Alegiako idazleak
Emakume idazleak
Emakume kazetariak