Eusko-estatubatuarrak

Eusko-estatubatuarrak (ingelesez Basque Americans) euskaldun jatorria eta estatubatuar herritartasuna duten gizabanakoak dira. Ameriketako Estatu Batuetako 2000ko erroldan, 57.793 estatubatuarrek alde bateko edota euskaldun jatorri osoa dute. Eusko-estatubatuar gehien dituzten estatuak Kalifornia (20.868), Idaho (6.637), Nevada (6.096), Washington (2.665) eta Oregon (2.627) dira.

Historia 

Lehen Gerra Karlistaren ondorengo hamarkadetan, 1840 eta 1860 arteko urteetan Euskal Herritik Ipar Amerikara gertatutako emigrazio mugimendu handienak gertatu ziren. 1895ean, 10.000 eusko-estatubatuar inguru zeudela zenbatetsi da, eta gehienak herrialdeko mendebaldean bizi ziren eta artzaintzan batik bat jarduten zuten.

1913an lehen euskal etxea sortu zuten New Yorken eta mendeak aurrera egin ahala, gero eta gehiago bertaratu ziren, gaur egun 50 inguru izatera iritsi arte. NABO (North American Basque Organization) elkarteak zentro horiek guztiak nolabait batzeko helburua du.

Euskal estatubatuar ospetsuak 

Euskal estatubatuar ospetsuen zerrenda luzea da, eta izen-deitura horien guztien artean aipatzekoak dira John Sevier (1745-1815) Tennesseeko lehen gobernadorea, Jose Iturbi (1895-1980) musikagilea, Frenchy Bordagaray (1910-2001) beisbol-jokalaria, Pete T. Cenarrusa (1917-2013) Idahoko estatu idazkari ohia, Paul Laxalt (1922-2018) Ameriketako Estatu Batuetako senataria, John Garamendi (1945-) Kaliforniako gobernadoreordea, Ben Ysursa (1949-) gaur egungo Idahoko estatu idazkaria, John Etchemendy (1952-) Stanfordeko Unibertsitateko nagusia, Joe Ansolabehere (1959-) animazio-gidoilari eta ekoizlea, David H. Bieter (1959-) Boiseko (Idaho) alkatea eta Adam Archuleta (1977-), NFLko jokalaria, beste askoren artean.

Amerikanuak 

Amerikanuak dokumentalak (Berde Produkzioak, 2009) AEBetara joan ziren eta han bizi diren bost amerikanoren testigantzak jasotzen ditu, elkarrizketen bidez. Gernikako Audience musika taldearen soinu bandarekin egin zuten.

Ikus, gainera 
 Euskal diaspora

Kanpo estekak 
  North American Basque Organizations (NABO), Ipar Amerikako Euskal Herritar Elkarteak.
  Basque Heritage.
  Amerikanuak dokumentalari buruzko erreportajea
 "Centennial" dokumentala, NYeko euskal etxeari buruzkoa.
 "Ameriketan euskaraz" dokumentala.

Euskal kultura Ameriketako Estatu Batuetan