Jean Ibarnegarai

Michel Albert Jean Joseph Ibarnegarai (Uharte Garazi, 1883ko urriaren 16 - Paris, 1956ko apirilaren 25) euskal herritar politikaria eta Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzaren sortzailea izan zen. Eusko abertzaletasunaren aurkaria, antikomunista eta faxista izan zen hitzez eta ekintzaz.

1943an Frantziako Erresistentziako kide batzuei muga pasatzen lagundu zien eta horren ondorioz atxilotua izan zen. Gerra amaitu eta gero zigortua izan zen, baina Frantziako gobernu berriak barkatu egin zion erresistentziari emandako laguntzagatik.

Bizitza 
Jean Ibarnegarai,  eskuin muturreko politikari ultrakatoliko baxenafartarra, Eskualduna kazetaren lagun eta sostengatzailea, euskalzalea, pilotaria, munduko pilota federazioko lehendabiziko lehendakaria, abokatua ofizioz, 1914an Lehen Mundu Gerran ibilitakoa, urte anitzez diputatu izandakoa eta Vichyko Gobernuan ministro izatera iritsi zen ospe eta pisu handiko gizona, 53 urte betetzear zituela Elie Dor de Lastours kondea, eskrima eta tenis jokalaria eta diputaduaren alaba zen Françoise de Lastorsekin ezkondu zen 1936ko ekainaren 23an Pariseko Saint Philippe de Roule elizan (Garaipen arkua eta Eliseoko jauregiaren artean kokatzen dena).

1942an alaba bat izan zuten, Maylis, zeina, bere aldetik, François Debré kazerari ospetsuarekin esposatu zen. François, Michel Debré Frantziako V. errepublikako De Gaulleren lehen ministroaren semea  eta Bernard eta Jean-Louis Debréren (Frantziako Osasun eta Barne ministro izandakoak, hurrenez hurren) anaia zen. Maylis 1988an zendu zen, bi alaba izan eta gero, 1972an sortutako Constance Debré idazlea  eta 1980an jaiotako Ondine. 

Parisko Sorbonan eta Bordelen ikasi zuen Zuzenbidea, eta abokatu bihurtu zen. 1914ko apirilean diputatu hautatu zuten. Lehenengo Mundu Gerran zauritua, Ohorezko Legioko domina ezarri zioten. Diputatuen Ganberara itzultzean, Versaillesko Ituna kritikatu zuen.

Hasieran Fédération républicaine alderdiko kidea, gerora Parti Social Français ultraeskuindar alderdiko kide izango zen. 1940ko maiatzaren 10ean, Estatuko ministro hautatu zuten, Paul Reynauden gobernuan.

Vichyko gobernuan parte hartu zuen, Pétainen lehendabiziko bi gobernuetan ministro izanik, 1940ko irailaren 6an dimisioa eman arte.

1943an, Erresistentziako kide gisa iheslariei Pirinioak zeharkatzen laguntzen ari zela, atxilotu eta Tirolera erbesteratu zuten. Gerraondoan, Vichyko gobernuan parte hartu zuela eta, eskubide zibilak galtzera kondenatu zuten, baina indarrik gabe utzi zuten zigorra, Frantziako Erresistentziaren laguntzaile ere izan zelako.

Hego Euskal Herriko iheslariak Gurseko kontzentrazio-esparruan biltzeko ideia izatea leporatu zaio. Bere eskuin muturreko ideologiak eta katolikotasunak komunisten aurka aritzea agindu zioten. Horregatik, garai batean hurbil zuen EAJ bazterrean utzi zuen, Espainiako Gerra Zibilan jeltzaleek ezkerrarekin egin zituzten itunak zirela kausa. Ibarnek argi eta garbi Francoren alde hitz egin zuen.

Bordelen eginiko mitina 

Bordelen egin zuen mitinean, argi geratu zen bere ideologia Espainiako Gerra Zibilean:

Pilota arloan 
Pilotari txapelduna eta pilotazalea, garaztarrak Frantziako Pelota Federazioa sortu zuen Baionan, 1921ean, eta 1929an Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzaren sortzaile eta lehen presidente bihurtu zen.

Euskal literaturako aipamenak 

Bere ekintzen ondorioz, euskal literaturan oroitzapen gaiztoa utzi du Ibarnegaraik.

Abesti anonimoa 

Joseba Tapiak Agur Intxorta Maite (Gaztelupeko Hotsak, 2001) diskorako berreskuratutako kantua:

Orixeren poema 

Nikolas Ormaetxea Orixe Gursen izan zen, eta bere egoeraren erruduntzat zuen Ibarnegarai. Hona hemen Orixek idatzitako poema:

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Philippe Pétain

Kanpo estekak 
  Jean Ibarnegarairen biluzte politikoa, Josu Chueca, 36ko Gerra Orain, Berria.
  Ibarnegarai Frantziako Biltzar Nazionalaren webgunean.

Uhartegaraztarrak
Ohorezko Legioko zaldunak
Ipar Euskal Herriko politikariak
Nafarroa Behereko politikariak
Frantziako Gobernuko ministroak
Faxistak
Nazien kolaboratzaileak Frantzian
Vichyko Frantzia
Bordeleko Unibertsitateko ikasleak
Parisko Unibertsitateko ikasleak
Parisen hildakoak
Lehen Mundu Gerrako Frantziako militarrak