Azoreak

Azoreak edo Azore uharteak (portugesez, Os Açores) Portugalgo bi eskualde autonomoetako bat da (bestea Madeira da). Uhartedia da eta Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean dago, Iberiar Penintsulatik 2000 bat km ekialdera, Madeiratik 1200 km hego-ekialdera, Eskozia Berritik 2300 km ipar-mendebaldera eta Bermudatik 3500 km hego-mendebaldera.

2.333 km² ditu, eta 2001ean 241.763 biztanle zituen (104 biz./km²).

Ponta Delgada (Sao Miguel) hiri nagusia eta hiriburuetako bat. da Beste bi hiriburuak Angra do Heroismo eta Horta dira.

Historia 
1427an Henrike printzearen ("Nabigatzailea") zerbitzurako zegoen kapitain batek —antza denez, Gonçalo Velhok— uharteak ediren zituen. Hasiera batean ardiak askatu zituzten, izan ere animalia handirik ez baitzegoen uharteetan, eta hamabi urte geroago uhartedia hasi ziren populatzen, nagusiki Alentejo eta Algarvetik joandako jendeak: zekaleak, mahastiak, azukre kainabera eta beste landare batzuk landatu zituzten, eta ardiez gain, oiloak, erbiak, behiak, ahuntzak eta txerriak hazi.

São Miguel uhartea populatzen aurrena izan zen eta Villa Franca do Campo zuen hiriburu. 1522an lurrikara batek eragindako lurjauziak hiria suntsitu eta 5.000 pertsona hil ziren. Horren ondoren, Ponta Delgada hiriburu berria bihurtu zen eta 1546an, hiri estatusa lortu zuen.

XVI. mendean, Azoreetan  eta Madeiran superpopulazioaren arazoa azaldu zen eta biztanle askok Brasilera egin zuen alde. Espainiak Portugal barneratu zuenean Azoreak izan ziren azkenengo lortu zituenak eta 1640an banaketa gertatu zenean, azoretarrek beraiek egin zioten eraso gaztelarren gotorlekuari.

XVIII. eta XIX. mendeetan Graciosa uharteak izen handiko bisitariak izan zituen, hala nola, Chateaubriand idazle frantsesa, Almeida Garrett olerkari portugaldarra, Alberto I.a Monakokoa (XIX. mendeko ozeanografo ezaguna) eta Mark Twain idazle estatubatuarra: azken horrek bere bizipenak azaldu zituen The Innocents Abroad (1869) liburuan.

1836 eta 1976 artean, uhartedia hiru barrutitan banatu zen: Angra do Heroísmo, Horta eta Ponta Delgada.

Bigarren Mundu Gerran António de Oliveira Salazar diktadoreak britainiarrei uhartedia okupatzen utzi zien eta haiek, estatubatuarrekin batera, Atlantiar Ozeanoan urpekuntzi alemaniarrei eraso egiteko erabili zuten.

1976an Azoreak eskualde autonomo bihurtu ziren (Região Autónoma dos Açores).

Uharteak 
Uhartedia bederatzi uhartek osatzen dute:
 Mendebaldean:
 Corvo (17 km², 435 biztanle 2002an).
 Flores (143 km², 3.949 biz.).

 Erdialdean:
 Faial uhartea (173 km², 14.934 biz.).
 Graciosa (62 km², 4.708 biz.).
 Pico (446 km², 14.579 biz.).
 Sao Jorge (246 km², 9.522 biz.).
 Terceira uhartea (403 km², 54.996 biz.).

 Ekialdean:
 Santa Maria (97 km², 5.490 biz.).
 Sao Miguel (759 km², 130.154 biz.).

Kontzejuak 
 Santa Maria:
 Vila do Porto
 Sao Miguel:
 Lagoa
 Nordeste
 Ponta Delgada (65.854 biztanle 2001ean)
 Povoaçao
 Ribeira Grande (28.462 biz.)
 Vila Franca do Campo
 Terceira:
 Angra do Heroismo (35.581 biz.)
 Praia da Vitoria (20.252 biz.)
 Graciosa:
 Santa Cruz de Graciosa
 Sao Jorge:
 Calheta
 Velas
 Pico:
 Lajes do Pico
 Madalena
 Sao Roque do Pico
 Faial:
 Horta (15.063 biz.)
 Flores:
 Lajes das Flores
 Santa Cruz das Flores
 Corvo:
 Vila do Corvo

Inguru naturala 
Ponta do Pico (2.351 m), Portugal osoko mendirik altuena, uhartedian dago, Pico uhartean hain zuzen ere.

Gizateriaren Ondarea 
 Angra do Heroísmoko erdigune historikoa
 Pico uharteko mahasti-zaintzaren paisaia

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 

  Azoreetako webgune ofiziala

Azoreak