Sekuentzia nagusiko izar zuri

A motako sekuentzia nagusiko izar edo Sekuentzia nagusiko izar zuri bat, (A V) sekuentzia nagusiko izar bat da (hidrogenoa erretzen duena), A espektro motakoa eta V argitasun motakoa. Izar hauek, hidrogeno xurgaketa lerro indartsuen bidez definitutako espektroak dituzte. 1,4 eta 2,1 eguzki masa artean kokatzen dira (M☉) eta 7600 eta 10.000 K arteko azaleko tenperaturak dituzte. Adibide distiratsu eta hurbilak Altair (A7 V), Sirio A (A1 V) eta Vega (A0 V) dira. A motako izarrek ez dute konbekzio gunerik eta, beraz, ez da dinamo magnetikorik izatea espero. Ondorioz, izar haizerik ez dutenez, ez dute x izpiak igortzeko bitartekorik.

2019ko uztailean, astronomoek a motako izar baten aurkikuntzaren berri eman zuten, S5-HVS1, 1.755 km/s-ko abiaduran bidaiatzen duena, orain arte detektatu den beste edozein izar baino azkarrago. Izarra Grus (edo Grulla) konstelazioan dago, zeru australean, eta Lurretik 29.000 argi urtera, eta Esne Bidetik kanporatua izan zitekeen Sagitario A* rekin interakzioan aritu ondoren, galaxiaren erdialdeko zulo beltz supermasiboa.

Izar estandar espektralak 

Yerkesen Atlasaren sistema berrikusiak, A motako izar estandar nanoen sare trinko bat zerrendatzen zuen, baina guztiek ez dute gaur egun arte estandar bezala iraun. Sekuentzia nagusiko A motako izar nanoen artean, hau da, urteetan aldaketarik gabe egon diren eta sistema definitzeko kontuan har daitezkeen izar estandarren artean, MK espektro sailkapen sistemako "Aklaje puntuak" eta "daga estandarrak" Vega (A0 V), Gamma Ursae Majoris (A0 V) eta Fomalhaut (A3 V) dira. Morgan & Keenanek (1973) egindako MKren sailkapenaren berrikuspenak ez zuen A3 V eta F2 V moten arteko daga estandarrik eman. HD 23886, 1978an A5 V estandar bezala iradoki zen. Richard Gray & Robert Garrisonek a nanoen espektro sekuentziari ekarpen berrienak eman zizkioten artikulu pare batean 1987 eta 1989an. A motako eta errotazio azkarreko estandar espektral batzuk zerrendatzen dituzte, HD 45320 (A1 V), HD 88955 (A2 V), 2 Hydri (A7 V), 21 Leonis Minoris (A7 V) eta 44 Ceti (A9 V) barne. Morgan, Gray eta Garrisonen dokumentuetan emandako MK estandarrez gain, noizean behin Delta Leonis (A4 V) estandar bezala agertzen dela ere ikusten da. Ez da A6 V eta A8 V izar estandarrik argitaratu.

Planetak 

A motako izarrak gazteak dira (ehunka milioi urte inguru izaten dituzte) eta askok erradiazio infragorria (IR) igortzen dute, berez izarretik espero zitekeena baino haratago. Gehiegizko IR hori planetak sortzen diren hondakin-disko baten hauts-igorpenari egotz dakioke. Ikerketen arabera, ohikoa da A motako izarren inguruan planeta masiboak sortzea, planeta hauek detektatzen zailak diren arren Doppler espektroskopia metodoarekin. Hau, a motako izarrek oso azkar biratzen dutelako gertatzen da, orbitan dauden planetek eragindako Doppler desplazamendu txikiak neurtzea zailtzen duena, espektro lerroak oso zabalak baitira. Hala ere, mota honetako izar masiboak, motelago biratzen duten erraldoi gorri hotzago bihurtzen dira, eta, beraz, abiadura erradialaren metodoarekin neur daitezke. 2011 hasieran Jupiter motako 30 planeta aurkitu ziren k izar erraldoi eboluzionatuen inguruan, Pollux, Gamma Cephei eta Iota Draconis kasu. Izar barietate zabal baten inguruko Doppler ikerketek, Eguzkia Jupiterren tamainako planeta batez edo gehiagoz orbitatuta dagoen masa bikoitzarekin 6 izarretik 1 inguru dela adierazten dute, Eguzkiaren antzeko izarren kasuan, 16tik 1 ingururekin alderatuz.

Planetak dituzten A motako izar sistemak Fomalhaut, HD 15082, Beta Pictoris eta HD 95086 dira.

Gertuen ditugun sekuentzia nagusiko izar zuriak 
Jarraian ikus daitekeen taulan, Lurretik 77 argi-urte baino gutxiagora dauden sekuentzia nagusiko izar zuriak agertzen dira.

Iturria: 100 argi urte baino gutxiagora dauden izarrak (Solstation)

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 B motako sekuentzia nagusiko izarra

Kanpo estekak 

Izarrak
Astronomia
Izar motak