Abandoko Indalecio Prieto geltokia

{{Geltoki infotaula|
| izena =  Abando Bilbo–Abando Bilbo–Abando-Indalecio Prieto
| letrakolore = white
| fondokolore = #c22629
| irudi = Bilbao - Estacion de Abando 08.jpg
| azpititulua = ADIFen geltokiaren eraikina Plaza Biribiletik ikusita
| azpitituluaplano = Kokapen mapa

| linea1 = 
| aurrekoa1 = Moyua
| hurrengoa1 = Zazpikaleak 
| linea2 = 
| aurrekoa2 = Moyua
| hurrengoa2 = Zazpikaleak 
| linea3 = 
| aurrekoa3 = Irala / Ametzola
| linea4 = 
| aurrekoa4 = Zabalburu
| linea5 = 
| aurrekoa5 = Zabalburu
| linea6 = 
| hurrengoa6 = Miribilla 

| helbidea = Plaza Biribila, 2; 48002
| udalerria = Bilbo 
| herrialdea = Bizkaia 
| kodea = ABA (metro)  13200 (ADIF)
| gunea = 
| irekiera = 1948
| itxiera = 
| bidaiariak = 6 336 453 (metro, 2016)  5 699 638 (aldiriak, 2011)  251 770 (distantzia luzea, 2011)
| irisgarria = 
| zerbitzuak = 
| aldageltokia = 
| nasa = 5 (aldiriak)  2 (metro)
| trenbide = 8 (aldiriak)  2 (metro)
| jabea = Trenen Azpiegituren Administratzailea  Euskal Trenbide Sarea  Bizkaiko Garraio Partzuergoa
| eragilea = Renfe Operadora  Metro Bilbao  Eusko Trenbideak
| nongo aldirikoak = Bilboko Renfe Aldiriak
| aldirikoak =  Bilbo ↔ Santurtzi Bilbo ↔ Muskiz Bilbo ↔ Urduña
| nongo metroa = Bilboko metroa
| metro =  Etxebarri ↔ Plentzia Basauri ↔ Kabiezes
| bizkaibus = 
| bilbobus = 
| bestelakoak =  Bilbo–Concordia   Abando
|hasiera1=Plentziako geltokia|amaiera1=Etxebarriko geltokia (Bilboko metroa)|hasiera2=Kabiezesko geltokia|amaiera2=Basauriko geltokia (Bilboko metroa)|hurrengoa3=Geltoki-burua|hasiera3=Irauregiko geltokia|hurrengoa4=Geltoki-burua|hasiera4=Santurtziko geltokia (Adif)|hurrengoa5=Geltoki-burua|hasiera5=Muskizko geltokia|aurrekoa6=Geltoki-burua|amaiera6=Urduñako geltokia}}

Abando (metroa) edo Bilbo–Abando (aldiriak) edota Bilbo–Abando-Indalecio Prieto (trena) Euskal Herriko Bizkaiko metro, tren eta autobus geltoki bat da, Bilbo udalerrian kokatuta dagoena.

Eraikina, Alfonso Fungairiño arkitektoak estilo klasizistan eraikia, 1948an inauguratu zuen RENFEk, eta gaur egun eraikinaren jabea ADIF enpresa publikoa da. Eraikina Hurtado Amezaga kalean zehar hedatzen da, eta sarrera Plaza Biribilean dauka. Bilbon trenbidea ezarri zenetik geltoki nagusia da.

Gainera, Abiadura Handiko Trenak Bilbon izango duen geltokia izango da. Bestalde, Bilboko metroak badu sarrera bat geltokiaren barruan dagoen Vialia merkataritza-gunean. Geltokiaren kanpoaldean Euskotren Tranbia eragilearen Abando geralekua dago, eta Renfe Feveren Bilbo–Concordia geltokia ere Abandoko geltokiaren parean dago.

 Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

 : 249,412 kilometro-puntua
 : 0,000 kilometro-puntua
 : 0,000 kilometro-puntua
 : x,xxx kilometro-puntua

 Historia 
1863ko martxoaren 1.an trenbidea Abandoko elizatera heldu zen, garaian udalerri independientea zena, Bilbo eta Urduña lotuko zituen trenbidea eraikitzearekin batera. Hala, Bizkaia eta Meseta Miranda Ebrotik lotzeko nahia gauzatu zen, eta geroago trenbidea Castejonera luzatu zen. Trenbidea eraiki zuen konpainia Tuteratik Bilborako Burdinbidea izan zen. Konpainiaren ingeniari nagusia Charles Blacker Vignoles zen, eta honek proiektatu zuen geltokiaren eraikina, estilo ingelesean.

1865 urtean Tuteratik Bilborako Burdinbidearen Konpainiak porrot egin ondoren Bilboko Bankuak bere esku hartu zuen. 1878an, trenbidea Norteko Konpainiaren menpe gelditu zen, hortik geltokiari Norteko geltokia izenez ezagutzea.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia azken konpainia honen esku gelditu zen. RENFEk geltoki berria eraikitzea erabaki zuen, garaiko geltokiaren narriadura zela eta. Geltoki berriak neurri handiagoak edukiko zituen, eta hainbat saiakeraren ondoren Alfonso Fungairiño arkitektoaren proiektua aurrera eraman zen. Orduko orubea hustu zen, geltokia eraitsiz, eta 1948an inauguratu zen geltoki berria. 80ko hamarkada arte geltokiak hasierako itxura mantendu zuen, baina 1983ko uholdeen ostean berregituraketa handia jasan zuen. Eskailera mekanikoak jarri ziren, eta baita Agustin Ibarrolaen hainbat eskultura ere. 1996an geltokian lehenengo Vialia merkataritza-gunea ezarri zen, geroago Espainiako tren geltoki askotara hedatu zena. 1999an Renfeko Aldirien Hegoaldeko Saihesbidea egitearekin batera geltokia berriro ere aldatu zen, Abando Olabeagako geltokiarekin lotuz. Urte berean estalkia, egitura metalikoak eta nasen argiztapena berritu ziren.

2005eko urtarrilaren 1tik trenbidea eta geltokiaren jabea ADIF enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Ya geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbideak lurperatuko baitziren, eraikin berria eraiki eta estalkia eraitsiko zen. Lurpeko solairu batean Feveren trenak, gaur egun Bilbo-Concordia geltokira heltzen direnak, Abandoko geltokian bateratuko ziren Renfeko Aldirikoen trenekin batera, eta horren behean abiadura handiko eta distantzia erdiko trenak batuko ziren..

2014ko urriaren 24an, metro geltokia eta ADIFen eraikina lotzen dituen sarbidean sutea izan zen, eskailera mekanikoetan. Sua 11:15ean piztu zen tren geltokiko bestibulura heltzen diren metroko eskailera mekanikoetan, txinparta baten ondorioz. Ordutik eta abenduaren 10era arte sarbidea itxita egon zen

 Metroa 
Abando Bilboko metroaren eta lineei dagokien lurpeko geltokia da, Plaza Biribilan kokatuta dagoena. 1995eko azaroaren 11n inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen 2009. urtera arte, azken urte horretan 6 465 604 bidaiari jaso zituela. Gainera, 2008an Bilboko metroko historian gehien erabilitako geltokien errekorra lortu zuen, 6 618 653 bidaiarirekin, eta 2016an berriro ere Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen, 6 336 453 bidaia balioztatuta.

2017ko abuztuaren 18tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren [TUWI] Metro sarearen bitartez.

 Sarbideak 
  Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  Abandoko Indalecio Prieto geltokiko bestibulua (Abando - Renfe irteera)
  Berastegi kalea, 1 (Berastegi irteera)
  Galtzara Nagusia (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

 Gaueko sarbideak 
  Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  Galtzara Nagusia (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

 Aldiriko trenak 
Bilboko Renfe Aldirien linea guztiek Bilbo–Abando dute geltoki-buru. Trenak geltokiko goiko solairura iristen dira, 1. eta 5. trenbideen arteko espazioa hartuz. Bilbao Ría 2000 erakundeak bultzatutako Aldirien Hegoaldeko Linea'' eraiki ondoren, 1999tik aurrera eta lineak geltoki honetara heltzen dira, aurretik linea baino ez zela hona heltzen. Renferen 0 tarifa-gunearen barruan dago.

Sarbideak 
  Hurtado Amezaga kalea, 2
  José María Olabarri kalea, 1
  Bailén kalea, Correos ondoan

Trena 
Renfe Operadoraren distantzia luzeei dagokionez, ibilbidearen zati batean abiadura handian ibiltzen diren Alvia zerbitzuek Bilbo eta Madril, Zaragoza eta Bartzelona lotzen dituzte. Ohiko trenbideetatik ibiltzen den Intercity zerbitzua ere eskaintzen da Gaztela eta Leon eta Galiziara.

Autobusa 
Geltokiaren kanpoaldean Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten hainbat autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

Irudiak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Renfe Operadora
 Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
 Bilboko metroa
 Euskotren Tranbia
 Renfe Feve

Kanpo estekak 
 Bilboko metroaren webgune ofiziala
 Bilboko Renfe Aldirien webgune ofiziala
 Bilbobuseko webgune ofiziala
 Bizkaibuseko webgune ofiziala

Bizkaiko tren geltokiak
Plaza Biribila
Abandoko geltokiak
Abandoko eraikinak
Koordenatuen datuak dituzten Euskal Herriko eraikinak
Bilboko metroko geltokiak
1950ean amaitutako eraikinak
Bilboko Renfe Aldirietako geltokiak