Lapuebla de Labarca

Lapuebla de Labarca Arabako hegoalde-hegoaldeko udalerri bat da. Arabako Errioxako kuadrillan dago, lurralde historikoko hegoaldeko mugan, Gasteiztik 51 bat kilometrora, Ebro ibaiaren ezker bazterrean. Herritik bertatik abiatzen da ibaia zeharkatzen duen zubia, 1939an eraikia, Araba eta Errioxa lotzen dituena.

Geografia 
Toloñoko mendilerroaren hegoaldean dago, Ebro ibaiaren ezkerraldean. Arabako udalerri hegoaldekoena da.

Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Guardia.
 Hegoaldean: Fuenmayor (Errioxako Autonomia Erkidegoa).
 Ekialdean: Guardia.
 Mendebaldean: Cenicero (Errioxako Autonomia Erkidegoa).

Historia 
Ebro ibaia zeharkatzeko gune garrantzitsuan dago, 6 kilometrora iparraldera Guardia baitago, eta hegoaldera Fuenmayor eta San Vicente de la Sonsierra baitaude. Lapuebla de Labarca Guardiako udalerrian barne izan zen 1631ko ekainaren 11ra arte. Garai hartan lortu zuen hiribildu titulua, hiri-izendapena, alegia. Hortaz, Arabar Errioxako udalerririk gazteena dugu Lapuebla.

Ekonomia 
Arabako Errioxako herri gehienen antzera, Lapuebla de Labarcako ekonomiaren zutarria ardoaren ekoizpena da. Nabarmentzekoak dira herriko COVILA ardo-kooperatiba eta beste hainbat upeltegi.

Demografia 
Herriko biztanleria nahiko konstante mantendu zen XX. mendean zehar. 1900ean 810 biztanle zituen herriak, eta 2019an 865 biztanle. Azken urteetan gorabeherak izan dira biztanlerian, baina inoiz ez dira 900 biztanle baino gehiago izan, ez eta 700 baino gutxiago ere.

Arabako Errioxako biztanleria-dentsitate handiena duen udalerria da.

Politika

2011ko udal hauteskundeak 
Lau alderdi aurkeztu ziren udalerrian, 2011ko udal hauteskundeetan: EAJ, PP, PSE-EE eta EA, hauek izan ziren emaitzak:
 Euzko Alderdi Jeltzalea: 254 boto (4 zinegotzi)
 Alderdi Popularra: 128 boto (2 zinegotzi)
 Bildu-EA/Alternatiba: 98 boto (1 zinegotzi )
 Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra: 57 boto (zinegotzirik ez)

9 boto baliogabe egon ziren eta parte-hartzea %82,1ekoa izan zen. Hauteskunde hauen ondorioz, Daniel Espada Garrido bihurtu zen berriro bertako alkate.

Alkateak 
Hauek izan dira Lapuebla de Labarcako azken alkateak:

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

Kultura

Hizkuntza 
Gaur egun gaztelania da nagusi. Ezin dugu zehaztu bertako jatorrizko euskara noiz galdu zen. Hala ere, Lapuebla de Labarcako euskara galtzea nonbait IX. eta XVI. mendeen artean kokatzen da.

Aipatzekoa da 1978. urtetik Assa ikastola dela herriko eskola bakarra. Bertan, eskualde osoko 300 bat ikaslek ikasten dute gaur egun, 2-18 urte bitartekoak. Halaber, Ttiki-Ttaka elkarteak herri honetan du biltokia, Arabar Errioxako euskaldun guztiei zabalik dagoena.

1994, 1999 eta 2014ko Araba Euskaraz festaren ekitaldiak ospatu ziren herrian, Non eta mugan eta Uztaz uzta lelopean, hurrenez hurren. 2014ko Araba Euskaraz ere Lapueblan ospatzekoak dira.

Jaiak 
 Abuztuaren 24an San Bartolome herriko patroiaren omenezko jaiak ospatzen dira. Jaien ikurra Bartolo deituriko pertsonaia da, ardogile gisa jantziriko panpina, ardo-kupelaren eta ikurrinaren alboan ezartzen dena.
 Uztaberri Eguna: otsaileko bigarren larunbatean ospatzen da urtero. Egun horretan upeltegiek ateak irekitzen dizkiete bisitariei, ardo berria dasta dezaten, eta beste hainbat jarduera antolatzen dira, ardoarekin eta mahastizaintzarekin lotuta.
 Maiatzaren 15ean, San Isidro eguna ospatzen da, nekazarien zaindaria. San Bartolome Peñak antolatzen du jaia.
 Herriko beste jai bat La Povedako erromeria da, Ebro ibaitik hurbil dagoen arboladi batean ospatzen dena.

Lapueblar ospetsuak 
 Pedro Cordoba Samaniego (1871-?), musikagilea eta musika-zuzendaria.
 Salvador Velilla Cordoba (1945-), idazlea eta Arabako ondarearen ikerlaria.
 José María Pérez Medrano (1920-2008): futbol-jokalari profesionala 1940-1950 hamarkadan.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Errioxako kuadrilla

Kanpo estekak 

  Lapuebla de Labarcako webgune ofiziala
  Lapuebla de Labarca euskadi.net webgunean
  Lapuebla de Labarca Auñamendi entziklopedian
  Lapueblako Assa Ikastolari buruzko artikulua hikhasi.com webgunean

Lapuebla de Labarca
Arabako herriak