Berroia (Erromantzatua)

Berroia Erromantzatua ibarreko etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Bertako biztanleak berroiarrak dira.

Izena 
Berroia toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Berroia (1110)
 Beroia (1137)
 Berroya (1268)
 Barroya (1350)
 Berroya (1366)
 Berroya (15941)
 Berroya (1802)
 Berroia (1990)

Geografia 
Berroia Erromantzatua ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

Klima 
Erromantzatuko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Nobleen jaurerriaren antzinako lekua, lehenik, eta gero elizarena. Bere titularrak, Semena Berroiakoak, 1107an utzi zion Leireko monasterioari bere jauregi berria, bere egoitza guztiekin, aletegia, garaia, mahastia, baratzea eta errota, baina testamentua ez zen egin behar. Jerusalemgo San Joan Ospitaletarrek, XII. mendean oraindik, eta Orreagako Santa Mariak, gero, termino osoa hartu behar izan zuten, 1427an zegoen herritar laborari bakarrak, bi erakundeek batera, urtean 2 kahitze 3 ertaroko ogiren lapurreta zor baitzien.

Demografia 
 biztanle zituen Berroiak.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan Nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Erromantzatua
 Zangozerria
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Erromantzatuko etxaldeak