Hezkuntzaren soziologia

Hezkuntzaren soziologia hezkuntzaren gizarte dimentsioa aztertzen duen soziologiaren arloa da, horretarako soziologiaren kontzeptu, eredu eta teoriak erabiliz. Zehazkiago, hezkuntzaren soziologiaren ikergai garrantzitsuenetako bat eskolaratze publikoaren eta gizarte moderno industrialaren arteko hartu-emana izan da, eta baita helduen irakaskuntzaren nahiz etenik gabeko formazioaren hedapena.

Hezkuntza historikoki gizartea hobetzeko tresna gisa ikusi izan da, aurrerapenarekin hertsiki loturik. Hezkuntzari buruzko ikuspegiak, hala ere, anitzak dira, eta are anbibalenteak ere. Askorentzat, horrela, hezkuntza berdintasuna lortzeko tresna da, norbanakoen arazoak gaindituz. Horrekin batera, hezkuntza haurraren gaitasun naturalak "aterarazteko" tresna gisa ere ikusten da, irakaslearen egitekoa lorezainaren lanarekin parekatzen duen metafora erabiliz: irakasleak ikaslearen potentzialtasuna atera besterik ez du egin behar, lorezainak landarearekin egin bezala. Soziologiarentzat, baina, ikuspegi horien guztien gainetik, hezkuntzaren egitekoa gizarte ordena edo oreka mantzentzea da, gizarte erreprodukzioa emanez eta, ondorioz, berdintasun eza bermatuz. Honi buruzko ikuskera, hala ere, desberdina izan daiteke azterketa hezkuntzaren soziologiaren korronte batetik edo bestetik egin.

Diziplinaren sorrera 
Soziologiaren lehen egileek (Emile Durkheim edo Max Weber, batez ere) arreta berezia eskainiko diote, euren kontzepzioetan, hezkuntzaren aferari. Durkheimen hitzetan, horrela,

Aurretik ere egile batzuek hezkuntzaren gizarte funtzioa aztertu bazuten ere (Claude Saint-Simon, Auguste Comte, Karl Marx, etab.) hezkuntzare soziologia, soziologiaren alor edo diziplina autonomo gisa, bigarren modernitatean garatu zen. Hau da, Bigarren Mundu Gerra eta gero, herrialde kapitalista industrializatuek euren hezkuntza sistemak berregin zituztenean.

Hezkuntzaren soziologiaren ikuspegiak

Ikuspegi funtzionalista 

Hezkuntzaren soziologiak, bere sorreratik, ikuspegi funtzionalista izan zuen nagusi. Egile garrantzitsuenak Talcott Parsons eta Dreeben izango dira lehen garai horretan. Hauek, Ameriketako Estatu Batuetako hezkuntza sistema ikertuko dute nagusiki, horretan gertatzen den gizarteratzea nahiz gizarte egituraren araberako sailkatzea aztertuz.

Funtzionalisten arabera, hezkuntza sistemaren helburu nagusia gizartearen modernizatzea izango da, formazioaren bidez gizakiak gizarte industrialerako prestatuz. Horrela, funtzionalistentzat formazioaren eta lanpostuaren arteko korrelazioa ematen da, oro har. Gizartearen hierarkizazioa, ondorioz, soldata, prestigioa eta gizarte baliospena aldagaiei loturik egongo da.

Hezkuntzaren soziologiaren teoria funtzionalista esanguratsuenak (teoria orokorrak planteatu zituzten Parsons eta Dreebenekin batera) Teoria tekniko-funtzionalista (Collins) eta Giza kapitalaren teoria (Gary S. Becker) dira.

1950eko hamarkadan hezkuntzaren soziologia Erresuma Batuan garatzen hasiko da, Floud eta Halseyren eskutik, batik bat. Hezkuntzaren soziologiaren adar britainiar honek ikasleen jatorri etnikoan ipiniko du arreta. Hau da, aztertuko dute nola ikasleen jatorri etnikoak beraien gizarte destinoak (besteak beste, lanpostuaren arabera sailkatua) baldintzatzen dituen.

Ikuspegi kritikoa 

Ikuspegi kritikoren iturburua neomarxismoa da. Horrela, ikuspegi honen arabera, desberdintasuna sistema kapitalistaren beraren ezaugarria da. Hezkuntza sistema, eredu horretan, kapitalismoaren azpierakunde bat baino ez da, eta beraz, sistema osoaren eredu eta eskemak erreproduzitzen ditu. Kritikoek, ondorioz, Erreprodukzioaren teoriak erabiliz lan egiten dute, 1960ko hamarkadan arrakasta handikoa izan zena. Teoria hauena arabera, hezkuntza sistemak gizarte klaseen egiturak erreproduzitzen laguntzen du, mekanismo desberdinen bidez. Hezkuntzako mekanismo hauek, egileen arabera, ondorengoak izan daitezke:

 Ekonomikoak. Bowles eta Gintisek Korrespondentziaren teorian defendatzen dute planteamendu hau.
 Ideologikoak. Louis Althusser da Gizarte erreprodukzioaren teoriaren egile esanguratsuena, estatuaren aparatu ideologikoen kontzeptuaren bidez.
 Kulturalak. Mekanismo hau Basil Bernsteinek eta Pierre Bourdieuk azpimarratzen dute, hurrenez hurren Hezkuntza kodeen eta Kultur erreprodukzioaren teorietan.

Beste ikuspegi batzuk 
Aurreko ikuspegi nagusiekin batera, hezkuntzaren soziologian beste hainbat korronte dago.

1970eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, ikuspegi interpretatiboak garatu ziren, Hezkuntzaren soziologia berria izenarekin. Londresko Unibertsitateko Hezkuntza Institutuko Young irakasleak zuzendutako ikerketa taldeak, horrela, Knowledge and Control lan kaleratu zuen. Bertan, curriculuma nahiz eskola ezagutza ikertu beharra azpimarratuko zuten. Hots, eskolako egunerko hartu-emanetan eraikitako ezagutza kontuan hartu beharra.

Arloko soziologo esanguratsuak

Europa 

 Basil Bernstein
 Pierre Bourdieu

Amerika 

 James S. Coleman
 Michael Apple
 Charles Bidwell
 Anthony Bryk
 Robert Dreeben
 Henry Giroux
 Stephen Raudenbush
 James Rosenbaum
 Barbara Schneider
 Barbra Tye

Asia 

Hong Kongen

 Chan Kit Wah
 Cheng Kai Ming(程介明)
 Cheung Kwok Wah(张国华)
 Choi Po King
 Chan K.K., David
 Greg P. Fairbrother
 Koo Ching Hua, Anita
 Mok Ka Ho, Joshua
 Gerard A. Postiglione （白杰瑞）
 Tang Hei Hang, Hayes

Indian
 Krishna Kumar
 Avijith Pathak
 Meenakshi Thapan
 Suresh Shukla
 Anil Sadgopal

Kanbodian
 Sereyvathnak Tep

Japonian
 Ikuo Amano
 Morikazu Ushiogi
 Takehiko Kariya
 Teruyuki Hirota
 Hidenori Fujita
 Yuki Honda

Australia 
 Raewyn Connell
 Karl Maton
 Bill Tyler

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Soziologia
 Hezkuntza
 Gizarteratzea
 Eskola

Kanpo estekak 
  Emile Durkheim (1922): Hezkuntza eta Soziologia. Klasikoak.com.
  Emile Durkheim (1902-1903): L'éducation morale.
  "Hezkuntzaren helburu zibiko eta nazionalak", Uztaro 52, 2005.

Soziologiaren arloak
Hezkuntza