Frank Bergon

Frank Bergon (Ely, Nevada, AEB, 1943) euskal jatorriko ingelesezko idazle eta literatura kritikari estatubatuarra da. Bere eleberri, saiakera, antologia eta kritika-lanak Mendebaldeko Estatu Batuei buruzkoak dira nagusiki..

Biografia 
Frank Bergon euskal jatorriko biztanle asko dituen Nevadako Ely herrian jaio zen. Amaren aldetik, Esteban Mendibe Aurtenetxea aitaita ajangiztarra zuen, eta amama, Petra Amoroto Egaña markinarra; ama, Lina Mendive, AEBetan jaioa eta aita, Frank Albert Bergon, bearnes jatorrikoa ditu. Kaliforniako San Joaquin Valleyn dagoen Madera konderriko etxalde batean hazi zen. Lehen Hezkuntza Maderan eta Bigarrena San Josen egin eta gero, Arte Batxilergoa lortu zuen Boston Collegen, Stanford Unibertsitatean Wallace Stegner bekadun aritu zen, eta Harvard Unibertsitatean Ingeles eta Amerikar Literaturan Doktoregoa erdietsi zuen.

Idazle ibilbidea 
Bergonek 10 liburu argitaratu ditu: 4 eleberri, Stephen Craneri buruzko ikerketa kritikoa eta 5 bilduma eta antologia. Bere gai kutunen artean Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak daude. Baita Ameriketako jatorrizko herriak ere, Nevadako numa (xoxon) herria bezala Chiapaseko maiak..

Nevadako trilogia hiru eleberrik osatzen dute: lehena (Shoshone Mike), numa herrikoen 1911ko sarraskiaz; bigarrena (Wild Game), Claude Dallas menditarrak zenbait basozainen kontra egindako erasoez,  eta azkena (The Temptations of St. Ed & Brother S), estatuko basamortuan hondakin nuklearrak pilatzearen inguruko egungo kalapitaz.

Kaliforniako bere trilogia berria Jesse’s Ghost eleberriarekin hasten da eta estatu honetako Central Valleyn dagoen euskal-bearnotar ondarea jorratzen du.

Mendebaldeko Estatu Batuetako historia naturalaz eta ingurumenaz ere idatzi izan ditu fikziozko zein ez-fikziozko lanak, The Journals of Lewis and Clark, esate baterako..

Holly St. John Bergon emaztearekin batera Antonio Gamoneda, José Ovejero eta Violeta C. Rangel espainierazko poeten eta Xavier Queipo galizierazkoaren olerkiak itzuli ditu New European Poets eta The European Constitution in Verse argitalpenetan.

Bergonek Washingtongo Unibertsitatean irakatsi du eta urte luzez irakasle izan den Vassar Collegen ingeles irakasle emeritua da. 1998an Nevada Writers Hall of Fame-rako hautatua izan zen.

Liburuak 
 Jesse’s Ghost (2011)
 Wild Game (1995)
 The Temptations of St. Ed & Brother S (1993)
 The Journals of Lewis and Clark, editore (1989)
 Shoshone Mike (1987)
 A Sharp Lookout: Selected Nature Essays of John Burroughs, editore (1987)
 The Wilderness Reader, editore (1980)
 The Western Writings of Stephen Crane, editore (1979)
 Looking Far West: The Search for the American West in History, Myth, and Literature, Zeese Papanikolasekin batera editore (1978)
 Stephen Crane’s Artistry (1975)

Sariak 
 Nevada Writers Hall of Fame, 1998.
 Mendebaldeko Eleberririk Onena (Best Novel of the West) sarirako finalista, Western Writers of America, 1993.
 Mellon Grant espainieratiko itzulpenari.
 National Endowment for the Humanities beka, 1985–86
 American Council of Learned Societies beka, 1979-80.

Bibliografia 
 Monika Madinabeitia: "Frank Bergon's Fiction: Complexity, Polarization, Diversity", Exploring the American Literary West: International Perspectives. David Río eta beste editore batzuk, EHU, BIlbo, 2006.
 David Río: "Basques in the International West: An Interview with Frank Bergon", Western American Literature, 2001eko udaberria.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

Kanpo loturak 
  Bere webgunea.
  Bergon Nevada Encyclopedian.
  Idazlea Euskonewsen.
  Erdiko kaiera, Argia, 2007ko maiatzaren 13a.
  Elkarrizketa Argian, 2.266. zkia., 2011ko otsailaren 27a.

Nevadarrak
Eusko-estatubatuarrak
Ingelesezko idazleak
Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Ameriketako Estatu Batuetako literatura kritikariak
Ameriketako Estatu Batuetako saiakeragileak
Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Frantziar estatubatuarrak
Harvard Unibertsitateko ikasleak