Jose Luis Lekuona Garaiar

Jose Luis Lekuona Garaiar, Lexoti (Oiartzun, Gipuzkoa, 1925eko azaroaren 11 - 2006ko ekainaren 19a) bertsolaria izan zen.

Maixta Borda baserrian jaio zen, Oiartzungo Ergoien auzoan. Bere aitonak morroi lanak egin zituen Lezoti izeneko baserri batean, eta izengoiti hori jarri zioten. Ondoren bere aitari ezarri zioten izengoiti bera, eta azkenean Jose Luisi egokitu zioten.

Gaztaroa 
Jose Luisen gurasoak Jose Antonio Lekuona Peluaga eta Maria Jeronima Garaiar Oiarzabal izan ziren. Aitona bertsotan ibilia zen, eta aita ere bai; aita, maiztasun txikiagoarekin.

Aita berak 23 urte zituela hil zitzaion, 1958an. Arditurriko minetan lan egina, gaixo egin zituen azken urteak. Ama hurrengo urtean hil zitzaion, 1959an, 24 urte zituela. Ama bereziki maite zuen. Berari bertso sorta bat egin zizkion. Hemen adibide bat:

Lexotik bi arreba zituen, Pepita eta Maria Rosario.

Txikitandik oso bihurria izan zen, adar jotzailea eta apustuzalea. Gaixo pasa zuen denbora luzea gaztetan, baina dena den, alfer fama zuen.

Honako bertsoa jarri zion Iriartek behin:

Eta hau bere erantzuna:

Lanbideak 
Lan askotan ibili zen, ez zuen sekula lan finkorik izan. Mendiko guarda, hargin, kanalak ebakitzen, garraiolari, kale garbitzaile eta bertso saltzaile lanetan ibili zen.

Bertsoak 
15 urtetan hasia, bera baino zaharragoekin, sagardotegietan trebatu zen bertsotan. 21 urterekin aritu zen lehen aldiz jendaurrean, Oiartzungo Iturriozko plazan aritu zen jendaurrean, Joxe Torreskoa, Anbolatzko Joxe Luis Jaungoikoa eta Joxe Joakin Mitxelenarekin. Handik gutxira herritik ateratzen hasi zen, eta Adibidez, Astigarragara bizikletan joaten zen beti Mitxelenarekin.

Garai hartan Basarri, Uztapide, Zepai, Mitxelena, Saiburu, Lexoti eta Elio ziren plazan nabarmentzen ziren bertsolariak.

1947. urtean, Donostiako La Perlan antolatutako bertsolari txapelketa irabazi zuen, 22 urterekin. Amari pelotan jokatzera zihoala esanda hartu zuen parte. Txapelketa hartakoa da bertso hau "Oherakoan, bost milioi pezeta bilatu ditu Lexotik. Zer egingo zenduke haiekin?" gaiari erantzunez.

Ondoren, bertsoak saltzen hasi zen Lexoti, garaiko beste bertsolari batzuk egiten zuten bezala, Gipuzkoan eta Nafarroan gehienbat. Hasiera batean pezeta batean saltzen zuten bertsoa, baina denborarekin prezioa jasotzen joan ziren, batzuetan abestu ere egiten baitzuten saldu aurretik.

Pixkana izena egiten joan zen Lexoti bertsolarien artean. Hemen bere bertso bat:

Herriko emakumeei bota zien beste hau:

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Lexoti Bertsolaria liburua. Auspoa Liburutegiak. 137. Sarean irakurgai.
 "Nuen abilidadea baino gehiago egiten nuen kanpeonatuetan" Argia astekarian 1989an Laxaro Azkune eta Pello Zubiriak egindako elkarrizketa.
 Lexotiri buruzko artikulua Bertsozale Elkartearen webgunean
 Jose Luis Lekuona «Lexoti» bertsolaria, eskola zaharreko azken alea, joan egin da Lexotiren heriotzaren artikulua biharamunean Gara egunkarian.
 'Lexoti'-ren azken agurra Lexotiren heriotzaren biharamunean El Diario Vascon artikulua, 2006an.

Gipuzkoako bertsolariak
Oiartzuarrak