Ondarrola

Ondarrola edo Ondarla tradizionalki Luzaideko baina administratiboki Arnegiko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Bertako biztanleak ondarrolarrak dira.

Egokiera 
XVIII. mendera arte, Arnegi Luzaide udalerriko auzo bat zen. Hala ere, Frantziar eta Espainiar Estatuek muga bat ezarri zuten Luzaideko ibarran, muga tradizionalak errespetatu gabe, eta 1659ko azaroaren 7an Arnegi eta Luzaide banandu zituen, bi estatu ezberdinetan jarriz. Hori dela eta, Arnegiri udalerria eman zioten, udalerri independente bihurtuz. Arnegiri Ondarrola auzo luzaidarra ere gehitu zitzaion, luzaidarra zen Elizaldeko auzoarekin jarraitasun geografiko bera izan arren, administratiboki Frantziaren mende zegoena. Prozesu bera, baina alderantziz gertatu zen Pekotxetako tokiarekin. Aurretik, Arnegi auzoaren zati bat (izatez, jarraikortasun geografiko bat ere osatzen dute), honetatik nahitaez banandua izan zen, Luzaideko auzo bat bihurtuz, Espainiar Estatuan.

Hala ere, auzoa Luzaideren mende dago erlijiosoki, izan ere, Elizaldeko Santiago Apostoluaren eliza bera da parrokoa, baina Arnegiko Jasokundeko eliza ez bezalakoa. Ildo horretan, Ondarrolako bizilagunek sakramentuak jasotzen dituzte Luzaideko elizan, hura ere erreferentziazko eliza baita, eta Luzaideko hilerrian lurperatzen dituzte.

Izena 
Ondarrola toponimoak itxura hauek izan ditu: Undarolle (1754) eta Ondarrolle (1863).

Etxeak 

 Meriategikoborda
 Borderrea
 Atxienea
 Kristobalenea
 Xilokoborda
 Unaiaenea
 Aldabeenea
 Amekaenea
 Orkaitzenea
 Kamadroenea
 Zeztaua
 Bizkaia
 Udirienea
 Bernatenea
 Ixtebeenea
 Pelloenea
 Gallurua
 Behorlegia
 Antxondoenea
 Deskantsuenea
 Txaparrenea
 Antonienea
 Etxeberrienea
 Etxexuria
 Migelenea
 Petraenea
 Hegigorrienea
 Predoenea
 Tipioenea
 Hegia
 Petriturrienea
 Sosaenea

Geografia 
Herria Luzaideko ibarran dago, Arnegiko Errobik zeharkatzen duena, 330 metroko altueran.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Arnegi
 Luzaide
 Garazi
 Nafarroa Beherea

Kanpo estekak 

Arnegi
Luzaide