Eskola kultur elkartea

Koruko Ama Birjinaren Scholla Cantoruma, 1976an Koruko Ama Birjinaren Eskola izena hartu eta gaur Eskola izenaz ezagunagoa, 1940 hasieran Juan Urteagak Donostian sortu zuen elkarte artistiko eta kulturala da. Hasiera batean korua baino eduki ez arren, gerora dantza konpainia sortu zen. Halaber, 60ko hamarkadan musika banda eratu zen, dantza taldearen emanaldietan arlo biak bateratu asmoz. Egun, hiru taldeek jardunean diraute Eskolan. Elkartearen lehen emanaldia 1940ko Aste Santu ekitaldietan izan zen. Gauzak horrela,  hartzen da Eskolaren sortze datatzat.

Eskola Euskal Dantzarien Biltzarreko kide da, eta Gipuzkoako Euskal Dantzarien Biltzarraren ordezkaritzari atxikita dago.

Historia 

Lehen urteetan, Scholla Cantoruma eliza musikari eskeinia zegoen. Arlo horretan, bere emanaldirik sonatuena Aste Santuko Pasioari lotutako irudiak izan ziren. Emanaldi hauek Aste Santuan ez ezik, Eguberrietan ere eskaini izan zituen. Ikuskizunak lortutako arrakastaren ondotik, Euskal Herriko nahiz honen mugez gaindiko beste hiri batzuetan (Madril eta Leon, esaterako) eskaintzeko aukera izan zuen taldeak.

1950ko hamarkadan, elkartearen barruan dantzari eskainitako taldea hasi zen antolatzen. Hasiera batean, dantza taldearen emanaldiak zaindariaren egunera edo hiriko jai-egunetara mugatu ziren. Abesbatzak eta dantza taldeak elkarlanari ekin zioten zenbait opera eta emankizun prestatzen. Horien artean aipatzekoak dira: Amaia, Txanton Piperri, Oleskari Zarra, Anbotoko dama, eta beste zenbait ikuskizun. Aipatzekoak da halaber, Jesus Guridik idatzitako Amaia operaren estreineko emanaldietan parte hartu izan 1952. urtean.

Gerora, dantza taldeak nortasun propioa garatu eta emanaldiak eskaintzen hasi zen zenbait herritako jai-batzorde eta udalen eskariz.

Hurrengo urteetan, dantza konpainiaren emanaldiak Euskal Herriko hainbat bazterretara zabaldu ziren. Nazioartera ere eramateko aukera izan zuen. 1960 eta 1970eko hamarkadetan, ikerketa lan arduratsu baten ondotik, euskal dantza tradizionala berreskuratu eta taldearen errepertoriora gehitzeko ahalegina egin zen. Horretarako Euskal Herriko hainbat bazterretan barrena ibili ziren taldeko koreografo eta zuzendariak, bertako dantzariengandik tokian tokiko pauso eta erritmoak ikasi asmoz.

Garai beretsuan sortu zen musikarien taldea. Orduz geroztik, Eskolako dantzariek eta musikariek ikuskizun bateratuak eskaintzen dituzte. Musikari bandaren ibilbidean zehar instrumentu ezberdinak jo izan dira; nahiz eta egun atabala, danbolina eta txistua, eskusoinua eta txalaparta erabili, garai batean alboka, bibolina, bonboa, dultzaina, klarinetea, panderoa, saxoa, txapak, txirula eta zilbotea ere erabili izan dira.

1983. urtetik aurrera, herri folklorea plazetatik agertokietara eraman asmoz, dantzei izaera eszeniko bat emateko lanetan murgildu zen dantza taldea, dantzen izaera eta jatorria galdu gabe. Ordutik egunotara arte, Eskola euskal gaietan oinarrituriko koreografia berriak garatu izanagatik nabarmendu da. Dantza lantzeko modu honek Espainiar estatuan nahiz nazioartean hainbat dantza jaialditan ibiltzeko aukera eman dio taldeari.

1990. urtean bere sorreraren 50. urteurrena ospatu zuen. Urteurreneko urtean zehar hainbat ekitaldi berezi antolatu ziren. Horien artean aipagarriena Donostiako Victoria Eugenia antzokian eskainitako ekitaldi bikoitza izan zen, udal kontserbatoriko orkestra eta 300 dantzaritik gora bilduz. Urteurrenak Eskola abesbatza zein dantza taldearen ibilbideen begirada sakona jasotzen zituen liburu bat argitaratzeari ere bide eman zion.
  
90eko hamarkadan Eskolak abeslari bakarlari bat ere izan zuen.

Sariak eta Jaialdiak

Koreografiak 

 Aingerutxo
 Amaia Opera
 Musika: Amaia operako ezpata-dantza (Jesus Guridi)
 Ametsak
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Herrikoia
 Donostian egoitza zuen Caracasko Gipuzkoar Konpainia XVIII. mendeko gipuzkoar merkataritza elkartearen jardueran oinarraitutako koreografia (2 dantza).
 Arin-arina
 Balea
 Musika: Balearen bertsoak (Benito Lertxundi)
 El caserío
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: El caserío: preludio acto II (Jesus Guridi)
 El Caserío zarzuelaren 2. ekitaldiaren sarrerarako egindako koreografia.
 Donostiako Martxa
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Raimundo Sarriegi
 Donostiako Martxa Zaharra
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Jose Juan Santesteban
 Donostian antzina zegoen zortziko martxa ofiziala.
 Erriberako jota
 Musika: Jota Navarra (Enrique Zelaia)
 Erromeria
 Musika: herrikoia/Sergio Garzes
 Euskal Musikaren Gorespena
 Musika: Euskal Musikaren Gorespena (José Uruñuela)
 Eusko Irudiak
 Musika: Euzko irudiak: ezpata-dantza (Jesus Guridi)
 Fandangoa
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Herrikoia
 Segurako dantza sueltoko txapelketan oinarritutako dantza, bertan parte hartzen dutenen omenez.
 Gernika
 Koreografia: Joseba Urrutikoetxea
 Musika: Pablo Sorozabal
 n gertatutako Gernikako bonbardaketan oinarritutako koreografia.
 Herribehera
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Herribehera (Benito Lertxundi)
 Bi zatiz osatutako dantza. Lehen zatian, dantzariek Nafarroako armarriaren kateak eratzen dituzte; bigarren zatian, dantzariek Nafarroako armarria osatzen dute eskuekin.
 Hirugarren Hegoa
 Musika: Txoria txori (hitzak: Joxean Artze; doinua: Mikel Laboa)
 Hotsean
 Koreografia: Josetxo Fuentes eta Juan Luis Unzurrunzaga
 Musika: Baga Biga Higa (Mikel Laboa)
 Ipuina
 Musika: Euskal pizkundea (Benito Lertxundi)
 Maite
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Pablo Sorozabal
 Bi neska talderen norgehiagoka irudikatzen du, bakoitzak bere dantzarako gaitasuna erakusten duen bitartean.
 Oleskari Zaharra
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Jose de Olaizola
 Oleskari Zarra operarako egindako koreografia.
 Salazar
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Zaraitzuko tradizioan oinarritutako dantza.
 Sorgiñak
 Txanton Piperri
 Urketariak
 Koreografia: Josetxo Fuentes
 Musika: Sergio Garzes
 Donostiako Alde Zaharreko kanoietan iturrira ur bila joaten ziren emakume eta gizonetan oinarritutako koreografia.
 Zortzikoa

Jaialdiak 

Eskola dantza taldeak, hiriko beste dantza talde batzuekin batera, Lauarin jaialdia antolatzen du urtero Donostian ekain bukaera aldera.

Jadinzayen konpartsa 

Jadinzainen konpartsa, jatorrian Jardinzayen konpartsa deitua, Donostiako inauterietako zaharrena da; n atera zen lehenengoz. Urte luzez hiriko ezein talderen eskutik atera gabe egon ondoren, Eskolak berreskuratu zuen 1999an. Ordutik hona, inauteri garaian eta jaialdi berezietan antzezten du Eskolak Jardinzainen konpartsa.

Danborrada 

2012. urtetik aurrera Koruko Ama Birjinaren Eskolak danborrada konpainia dauka. Jarduneko abesbatzako eta dantza taldeko kideez gain, bertan ibilitako jendeaz osatuta dago; guztira, 100 upel eta 45 danbor. Donostiako Danborradan, San Sebastian egunez (urtarrilak 20), 17:00ak eta 21:00ak bitartean ondoko ibilbidea osatzen du: Aldapeta - Easo - Zubieta - Marina - San Martin - Urbieta - Larramendi - Errege Katolikoak - Koldo Mitxelena - Urdaneta - Hondarribia - San Martin - Getaria - Arrasate - Hondarribia - Askatasunaren Etorbidea - Urbieta - San Bartolome - Aldapeta. Ibilbidean zehar, taldeak Raimundo Sarriegiren San Sebastian martxa dantzatzen du, abesbatzako ahotsek lagunduta.

Ikus, gainera 
 Euskal dantzak
 Euskal Dantzarien Biltzarra
 Euskal musika tradizionala
 Donostiako inauteriak
 Donostiako Danborrada
 Amaia Illarreta
 Antton Mendizabal

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Koruko Ama Birjinaren Eskola
 Euskal Dantzarien Biltzarra

Euskal folklore elkarte eta taldeak
Donostiako elkarteak