Elton John

Sir Elton Hercules John, jaiotzez Reginald Kenneth Dwight (Pinner, Middlesex, Ingalaterra, 1947ko martxoaren 25a) kantaria, musikagilea eta piano-jotzailea da. Hamazazpi urte zituela, Bluesology izeneko taldean sartu zen. 1970-1980 urteetan, ospe handia izan zuen bere kantu eta emanaldi ikusgarriengatik. Kantu aipagarriak ditu, besteak beste: Benny and the Jets eta Rocket Man.

Biografia 
Hamaika urte zituela, beka bati esker, Royal Academy of Music erakundean sartu zen. Sei urte geroago, ordea, utzi zuen rock musikan aritzeko. 1964tik Bluesology bezalako taldeekin kolaboratzen hasi zen eta John Baldry abeslaria ezagutu zuen. Elton Dean saxofonistari eta berari egindako omenaldian Elton John izen artistikoa hartu zuen.

Hirurogeiko hamarkadan talde desberdinetan aritu zen, arrakasta handirik lortu gabe. 1967an Bernie Taupin letrista eta poeta ezagutu zuen. Elkarrekin 1970ean lortu zuten lehen arrakasta, "Your Song" abestiarekin, "Elton John" izenburuko albumen plazaratuta. 1971n bikoteak lau disko zituzten aldi berean AEBetako zerrendetako hamar onenen artean; The Beatlesetik ez zen horrelakorik ikusten. Urte hartan bertan Eltonen alopezia hasi zen, bere irudiaren ezaugarria, eta, ondorioz, urte batzuk geroago peluka eraman zuen.

70. hamarkadan bere konsagrazioa rock-izar gisa etorri zen. Urte horietan ere beste ezaugarri bat erakutsi zuen: arropa nabarmenaren erabilera; estilo hori glam rockaren propioa da eta Elton Johnek berea egin zuen. Eta lehen arrakasta handiak heldu ziren: Crocodile Rock (1972), Candle In The Wind (1973), Bennie And The Jets (1973), Don't Let The Sun Go Down On Me (1974). 1972tik 1975era, bere albumak Erresuma Batuko zerrendetaka lehen postuetan izan ziren. 1975ean Ken Russellen Tommy filman parte hartu zuen. Urte horietan eskandalu handia eragin zuten bere homosexualitateari buruz egin zituen aldarrikapenak. 1980. hamarkadaren hasieran, ordea, aldi baterako Taupinekin zuen elkarreko lana moztu ondoren, irudi moderatuago ematen hasi zen. Bere musika ere melodikoago bihurtu zen. Urte horietan arrakasta batzuk lortu zituen, esaterako "I'm Still Standing" eta "Little Jeannie". 1984ko otsailaren 14an Renata Bauer soinu-injeniararekin ezkondu zen.

1985eko uztailean, Elton Johnek Live Aid kontzertuan hartu zuen parte, Londresko Wembley estadioan. Kontzertu berean, esaterako, David Bowie, Sting, Eric Clapton, Phil Collins, Queen eta beste asko aritu ziren.

1990ean Ryan White bere laguna IHESen ondorioz hil zen. Heriotz horrek eragin handia izan zuen artistarengan, zeina, hileta ondoren, alkoholismoaren eta drogen aurkako tratamenduan jarriko zen; halaber, pairatzen zuen bulimia sendatzeko bidean jarriko zen. Zentzu berean, 1992an, Elton John AIDS Foundation sortu zuen. Erakunde horren helburua IHESaren aurkako borroka izango zen. Bere single guztien irabaziak fundaziorako izango ziren. 1994an, behin zituen arazoetatik osatuta, beste arrakasta bat lortu zuen Tim Riceren The Lion King filmeko soinu bandan parte hartu zuenean. Grammy bat eta Oscar bat ere irabazi zituen. Berriro ere heriotzak, bestetik, haren ingurua kolpatu zuen, bestetik: Gianni Versace bere lagunaren hilketa eta Diana Galesko lagunaren auto istripuan, 1997an. Diana printzesari egindako omenez egindako "Candle in the Wind" abestiak marka guztiak hautsi zituen eta musikaren historian gehien saldu zen single bihurtu zen.

Hurrengo urtean Britainiar Inperioko Ordenako Zaldun izendatu zuten. Urte berean Ohorezko Grammy bat jaso zuen bere ibilbide guztiagatik. 2001ean Bernie Taupin aspaldiko laguntzailearekin grabatu zuen berriro ere, A Songs From the West Coast, eta, 2004an, bere 43. diskoa, Peachtree Road. 2005eko abenduan, Erresuma Batuko homosexualen arteko ezkontzen legea aurrera atera zen; Elton John, orduan, David Furnish zinema zuzendari kanadarrarekin, azken hamabi urteko bikotekidearekin, ezkondu zen. 2019ko ekainean Frantziako Ohorezko Legioko Zaldun izendatu zuten. 2019an ere bai, Dexter Fletcher zuzendariak abeslariaren inguruko filma zuzendu zuen, Rocketman; film horretan Eltonen papera Taron Egerton aktoreak egin zuen.

Diskografia

Estudio albumak 
 1969 : Empty Sky
 1970 : Elton John
 1970 : Tumbleweed Connection
 1971 : Madman Across the Water
 1972 : Honky Château
 1973 : Don't Shoot Me I'm Only the Piano Player
 1973 : Goodbye Yellow Brick Road
 1974 : Caribou
 1975 : Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy
 1975 : Rock of the Westies
 1976 : Blue Moves
 1978 : A Single Man
 1979 : Victim of Love
 1980 : 21 at 33
 1981 : The Fox
 1982 : Jump Up!
 1983 : Too Low for Zero
 1984 : Breaking Hearts
 1985 : Ice on Fire
 1986 : Leather Jackets
 1988 : Reg Strikes Back
 1989 : Sleeping with the Past
 1992 : The One
 1993 : Duets
 1995 : Made in England
 1997 : The Big Picture
 2000 : The Road to El Dorado (filmaren abestiak)
 2001 : Songs from the West Coast
 2004 : Peachtree Road
 2006 : The Captain and the Kid
 2010 : The Union (Leon Russellekin)
 2013 : The Diving Board
 2016 : Wonderful Crazy Night
 2021 : Regimental Sgt. Zippo

Zuzeneko albumak 
 1971: 11-17-70
 1976: Here and There
 1987: Elton John live in Australia with the Melbourne Symphony Orchestra
 2000: Elton John One Night Only – The Greatest Hits

Soinu bandak 
 1971: Friends
 1994: The Lion King
 1999: Elton John and Tim Rice's Aida
 1999: The Muse
 2000: The Road to El Dorado
 2006: Billy Elliot the Musical
 2011: Gnomeo & Juliet

Errekopilazio albumak 
 1974: Greatest Hits
 1977: Greatest Hits Volume II
 1980: Lady Samantha
 1982: Love Songs
 1984: The Superior Sound of Elton John [1970–1975]
 1985: Your Songs
 1987: Greatest Hits Volume III
 1990: The Very Best of Elton John
 1990: To be continued...
 1992: Rare Masters
 1992: Greatest Hits 1976–1986
 1995: Love Songs
 2002: Greatest Hits 1970-2002
 2007: Rocket Man: The Definitive Hits
 2017: Diamonds

Sariak

Oscar sariak

Urrezko Globoak

Tony Sariak

Filmografia 
 Born to Boogie US (1972), Elton Johnen paperean, Marc Bolan eta Ringo Starrekin batera.
 Tommy UK (1975), Pinball Wizard.
 Spice World UK (1997), Elton Johnen paperean.
 Elton John: Tantrums & Tiaras (1997), autobiografia.
 The Nanny: Season 5, Episode 2 (1997), Elton Johnen paperean.
 The Country Bears US (2002), Elton Johnen paperean.
 Elton John: Me, Myself & I (2007), autobiografia.
 Kingsman: The Golden Circle US (2017), Elton Johnen paperean.
 Rocketman UK (2019), film autobiografikoa, Paramount Picturesek zabaldua.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 :Elton Johnen webgune ofiziala.
 :Elton John All Music webgunean.

Elton John
Londrestarrak
Kennedy Sarien irabazleak
Ohorezko Legioko zaldunak
Knights Bachelor