Anaximenes

Anaximenes (Grekoz: Άναξιμένης) Miletosekoa (K.a. 585 – ) Miletoko eskolako hirugarren filosofoa izan zen, Tales eta Anaximandro ondoren. Teofrastoren arabera Anaximandrosen ikaslea izan zen. Bestalde, Anaxagoras eta Diogenes Apoloniakoa Anaximenesen ikasleak izan bide ziren.

Pentsamendua 

Tales eta Anaximandros bezala, gauza guztien arkhe edo sorburuaz kezkaturik, denak airea jatorri duela baieztatu zuen. Airea nonahi dagoen gaia da, eta naturako indarren eraginez eraldatzen da, beste gauzak sortuz horrela. Tradizio grekoan, airea arima edo bizitzaren arnasarekin lotzen da. Ildo beretik, arimaren propietateak egotzi bide zizkion Anaximenesek aireari. Horrela, airearen izaera jainkotiarra dela  eta bere kabuz gauzak sortu eta bilakatzeko gai dela pentsatu zuen. Aldakortasuna eta naturaren aniztasuna airearen beraren trinkotasunaz azaltzen zuen: airea arindu egiten bada, [su]] bilakatzen da eta trinkotu ahala haize, hodei, ur, lur eta harri bihurtzen da eta alderantziz. Prozesu hauek enpirikoki baiezta daitezke beroak arindu eta hotzak trinkotu egiten duela begiratuz. Aldaketa hauen mekanismoa ordea ez zuen azaldu. . Airea neutroa delako eta apeiron ez bezala propietateak dituelako aukeratu zuela aipatu zuen Teofrastok. Anaximenes, eta Miletoko eskolako beste filosofoak, materialista monistak ote diren eztabaidatu da. Ildo honetatik, badirudi Anaximenesek ez zuela pentsatu dena airea denik, dena airetik datorrela baizik, lurretan eta beste gauzetan airearen inongo arrastorik gabe. 

Airearen bitartez azaldu zituen zenbait fenomeno ere, esaterako tximista eta trumoia haizea hodeiak puskatzean sortzen zela pentsatzen zuen. Unibertsoaren sorrerari buruz, lurra airetik sortu zela zioen, trinkotze-efektu batengatik. Horrela, disko lau bihurtu zen. Horrela ilargia eta eguzkia ere sortu zirela baieztatu zuen. Izarrak airea sua bihurtu zenean sortu ziren. Gorputz hauek denak lurraren inguruan airean barrena dabiltzala esan zuen.

Erreferentziak

Bibliografia 

Antzinako filosofo greziarren Anaximenesi buruzko testu batzuk hemen aurki daitezke:  Readings in ancient Greek philosophy: from Thales to Aristotle; S. Marc Cohen, Patricia Curd, C. D. C. Reeve, books.google webgunean. 12-14. orrialdeak.

Kanpo loturak 

  Stanford Encyclopedia of Philosophy: Presocratic Philosophy
  Internet Encyclopedia of Philosophy: Anaximenes

Filosofo presokratikoak
K.a. VI. mendeko idazleak
K.a. VI. mendeko matematikariak