Leaburu

Leaburu Gipuzkoako ekialdean eta Tolosaldeako eskualdean dagoen landa-udalerri euskalduna da, UEMA mankomunitatearen kidea dena.

 biztanle zituen . urtean.

Geografia

Mugakideak 
Iparraldean Ibarra eta Belauntza, hegoaldean Altzo eta Lizartza, ekialdean Gaztelu eta mendebaldean Tolosa udalerriak mugakide ditu.

Auzoak 
Bi auzo nagusitan banatuta dago herria: Alde batetik Leaburu jatorrizko herrigunea da, landa-girokoa eta parrokia-eliza eta udaletxearen aldean bildutakoa. Bestetik, Txarama Araxeseko ibarrean dago. Jatorriz, Oletako zubiaren inguruan zeuden baserriek osatzen zuten, Altzorako bidean. XIX. mendean paper-fabrika sortu zuten ibaiaren ondoan eta horrek lan egitera jendea erakarri zuen.

Gaur egun, herriak Leaburu-Txarama izena batzuetan hartzen du.

Inguru naturala 
Araxes ibaiak udalerria zeharkatzen du Lizartzatik etorrita eta Tolosarako bidean, Erroispe mendiaren magalean.

Historia 
Euletxara mendixkan erromatar kanpamendu militar bat aurkitua dute arkeologoek, Manu Ceberio eta Izaro Quevedo buru. Agger, fossa eta kontra-aggerra. Egituren ezaugarriak ikusita (txikia, irregularra,…) “castellum” motako gotorleku bat zela, ehunka soldadu aterpetzeko egin zela uste dute ikertzaileek. Iltzeak agger-aren gainean jaso dira, eta ustezko egurrezko egitura baten aztarnak izan daitezke. 

Mendi hau historiaurrean erabili zen ere bai, azaldutako silexeko xafla txiki batek erakusten duenez.

1374an Tolosarekin bat egin zuen, eta 1845 arte lotura mantendu zuten.

Azkenik, 1966 urtean Gaztelu herriarekin batu zen Leaburu-Gaztelu udalerria osatzeko, baina 1995 urtean banandu eta udalerri bereizia osatu zuen berriro.

Azpiegiturak

Kirola 

 Ttxonttxorpe pilotalekua

Kultura 

 Liburutegia
 KZ gunea

Demografia 
2019an 363 biztanle zituen, horietatik %21,76k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %12,4 ziren.

Euskara 

Leaburuko euskara gipuzkeraren aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeraren azpieuskalkian kokatzen den Tolosaldeko  euskara, hain zuzen. %83.53 da herriko biztanleria euskalduna, eta %62.8 euskararen erabilera.

Politika

2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Leaburuko alkatea Bilduko Maria Luisa Uzkudun Etxenagusia izan zen.

2015eko udal hauteskundeak 
2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 109 boto. Leaburuko independenteek (Bide Berriak) 94 boto. Luixa Uzkundun (EH Bildu) izendatu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 117 boto. Leaburuko independenteek 77 boto. Joxe Ramon Eizagirre izendatu zuten alkate.

Alkateen zerrenda

Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea BEGaren %2,1. Bigarren sektorea %48,5. Hirugarren sektorea %43,7. Eraikuntza %5,8.

Kultura

Jaiak 
Ekainaren 29an herriko jaiak ospatzen ditzute, San Pedroak.

Ondasun nabarmenak 
 Ubillots baserria: Eusko Jaurlaritzak Kultura Interesdun Ondaretzat izendatu du.
 San Sebastian baseliza.
San Pedro parrokia

Leaburuar ezagunak 
 Inozentzio Munita Arizmendi (1876-1958), idazle eta apaiza.
 Anjel Arrospide (1956-), aizkolaria

Argazki galeria

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Gipuzkoako udalerrien zerrenda

Kanpo estekak 

 Leaburuko albisteak "Tolosaldeko Hitza"n
Leaburuko albisteak Atarian

Leaburu