Kemiko Udala

Kemiko Udala (finlandieraz, Kemin kaupunginvaltuusto) Lappiren hego-mendebaldean dagoen Kemi hiria gobernatzen duen erakundea da. Udaletxea (Kaupungintalo) hirigunean dago, Sauvosaari auzoan, eta Kemiko eta Lappiko eraikin garaiena da, Tervolako telebista eta irrati antena ondoren. Egungo udala, Ezker Elkartasuna alderdi komunistaren eta Alderdi Sozial-Demokrataren esku dago eta udalbatzaren bozeramailea edo presidentea, aurreneko alderdiaren kide den Veikko Kumpumäki da. Herritarren ordezkari nagusia, alegia, alkatea, Ossi Repo da.

Udaletxeak 
Egungo Kemiko udaletxea, hiriaren bihotzean dagoen Sauvosaari auzoan dago, Valtakatu kalean. Hiriak izan duen bigarren udaletxea da eta ur-biltegia ere bada. 1940an eraiki zuten, aurreko udaletxea sute batek suntsitu eta gero, eta ordutik Lappi osoko eraikin garaiena da Tervolako telebista eta irrati antena ondoren; guztira, 52 m-ko altuera du.

Aurreneko udaletxea 1896ean eraiki zen eta udalaz gain, bertan, Liburutegi Nagusia, Eskola eta beste hainbat gizarte erakunde izan ziren. Azkenean, hirian 1931n izan zen sute suntsitzaileak behera bota zuen. Kemik udaletxe, ur-dorre eta ur-sare berriak behar zituen eta udalak proiektu guzti hauek eraikin bakarrean batzea erabaki zuen; honela, 1940rako Bertel Strömmer finlandiar arkitektoak udaletxe eta ur-biltegi berria izango zen eraikin garaia eraiki zuen. Ondoren, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen Europan eta Laponiako Gerran, 1944an, alemaniarrak eraikina suntsitzen saiatu ziren hiri guztiarekin batera. Dena den, udaletxeaz gain, beheko solairutan ur-gordetegia zegoenez, eraikinak zuzentasuna gorde zuen eta ez zuten eraistea lortu. Eraikinaren kanpoko horman ondokoa jartzen duen gertaera honen oroi-plaka bat dago: "7. lokakuuta 1944 Hitlerin joukot yrittivät tuhota räjäyttämällä tämän talon, mutta rakentajien työ kesti" (euskaraz, 1944ko urriaren 7a, Hitlerren indarrek eraikin hau behera botatzen saiatu ziren leherketen bidez, baina eraikitzaileek lan ona egin zuten).

Gerra ondoren eraikina berreraikia izan zen eta 60ko hamarkadan hiria izugarri hazten hasi zenez, 1965-1969 artean ere Aarne Ervi arkitekto forssarrak handitu egin behar izan zuen.

Udala 
Kemiko eta Finlandiako gainontzeko udalerrietako udalak aukeratzeko, lau urtero udal hauteskundeak antolatzen dira herrialdean. Gaur egun dagoen Udalbatza 2008ko urriaren 26ean ospatu ziren udal hauteskundeetan eratu zen.

Zentroko Alderdiak irabazi ez zuen Lappiko udalerri bakarra izan zen Pelkosenniemirekin batera; dena den, hau ez da harritzekoa, Finlandia estatu denetik Alderdi Komunistak edo alderdi hau parte den koalizio batek irabazi baititu hiriko udal hauteskunde guztiak. Hain zuzen ere, industrian lan egiten duten langileek 50eko hamarkadan antolatu zituzten greba bortitzei zor die hiriak bere ezizena, "Punaisena Keminä" edo "Kemi Gorria". Oraingo honetan, Ezker Elkartasunak hamasei eserleku eskuratu zituen, aurreko udalbatzan baino bat gehiago eta bigarren alderdiak baino bost gehiago, eta Alderdi Sozial-Demokratarekin batera eginiko akordio baten bidez, udalbatzan gehiengoa lortu zuten ezkertiarrek. Bigarren alderdia, hain zuzen, Alderdi Sozial-Demokrata izan zen eta bi ordezkari galdu zituen; guztira, hamaika batzarkide dauzka udalbatzan. Oposizioa, gainontzeko alderdiek osatzen dute, hau da, zortzi eserleku dituen Zentroko Alderdiak, bat gehiagorekin sei eskuratu zituen Koalizio Nazionalak, eta ordezkari bakarrarekin udalbatzara lehenbizikoz iritsi diren Liga Berdeak eta Benetako Finlandiarrak. Aipatzekoa da, azkenik, Alderdi Komunistaren zatitze baten ondorioz sortu zen Langileen Alderdi Komunista udalbatzatik kanpo gelditu zela. Udal hauteskundeetako parte-hartzea %60,8a izan zen.

Hauek dira 43 batzarkideak:

Udalbatza eta, ondorioz, Udala, Ezker Elkartasuna eta Alderdi Sozial-Demokrataren esku dago eta hauen akordioaren buru, bozeramaile edo presidentea Veikko Kumpumäki da. Alkatea eta hiriaren ordezkari nagusia, aldiz, Ossi Repo da. Hurrengo udal hauteskundeak 2012. urtean ospatuko dira, herrialdeko gainontzeko udalerrietan bezala.

Bilakaera 
Ondokoa, kemitarrak 1972ko udal hauteskundeetatik ordezkatu dituzten alderdi politikoen bilakaeraren taula eta udalbatzak aukeratutako presidente edo bozeramaileen izenak dira:
 Heikki Pesonen (SDP)
 Urho Knuuti (SDP)
 Ahti Pukema 1962–1975 
 Mikko Ekorre (SKDL) 1975–1988 
 Jorma Lammi 1989–1996 
 Ritva Aheinen (SDP) 1997–2004 
 Ritva Sonntag (Kesk.) 2005–2008 
 Veikko Kumpumäki (Vas.) 2009- 

¹ Alternatiba Demokratikoa
² Alderdi Komunista (1) / Langileen Alderdi Komunista (1)
³ Benetako Finlandiarrak

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Kemin Kaupunginvaltuusto 2009-2012 

Finlandiako udal eta udaletxeak
U