Gore Vidal

Eugene Luther Gore Vidal (West Point, New York, 1925eko urriaren 3a, Los Angeles, Kalifornia, 2012ko uztailaren 31) idazle estatubatuarra izan zen. Eleberriak, antzerki lanak, zinemarako gidoiak eta saiakerak sortu zituen. 1948an argitara eman zuen The City and the Pillar eleberria XX. mendeko nobelagintzan mugarrietako bat izan da. Ameriketako Estatu Batuetako gobernuaren politikarekiko jarrera kritikoa agertu ohi zuen inongo konplexu barik.

1993an Estatu Batuetako Liburu-Sari Nazionala eskuratu zuen, "United States Essays, 1952-1992" saiakera liburuengatik.

West Point militar ikastegian jaio zen, non aita hegazkin-irakaslea baitzen. Gaztetxo zenetik literaturak eta politikak erakarri zuten, amaren aldeko aitona Thomas P. Gorek eraginik, Oklahomako senatari izan baitzen, eta harekin bizi izan baitzen 10 urte zituela gurasoek dibortzio egin zutenez geroztik.

Exeter, New Hampshireko Phillips ikastegian burutu zituen ikasketak, 1943an graduatu baitzen, eta hamazazpi urte zituela armadan sartu zen, non zerbitzu eman baitzuen II. Munduko Gerran.

19 urterekin, Ozeano Barean zela, "Williwaw" idatzi zuen, haren lehenengo eleberria, 1946koa, eta bi urte geroago kritikarien txaloa jaso zuen "The city and the Pillar" lanarengatik, protagonista homosexuala izaki, urte inguru haietan zeresan handia emandako lana.

1952an "The Judgment of Paris" elaberria idatzi zuen, eta ondoren urte sail bat idazteari utzita eman zuen, bitartean Hollywoodeko estudioentzat lan egiteari ekin baitzion.

Lanak

Saiakerak eta ez fikzioa 
 Rocking the Boat (1963)
 Reflections Upon a Sinking Ship (1969)
 Sex, Death and Money (1969)
 Homage to Daniel Shays (1972)
 Matters of Fact and of Fiction (1977)
 The Second American Revolution (1982)
 Armageddon? (1987)
 At Home (1988)
 A View From The Diner's Club (1991)
 Screening History (1992) 
 Decline and Fall of the American Empire (1992) 
 United States: essays 1952-1992 (1993) 
 Palimpsest: a memoir (1995) 
 Virgin Islands (1997)
 The American Presidency (1998) 
 Sexually Speaking: Collected Sex Writings (1999)
 The Last Empire: essays 1992-2000 (2001) 
 Perpetual War for Perpetual Peace or How We Came To Be So Hated, (2002) 
 Dreaming War: Blood for Oil and the Cheney-Bush Junta, (2002) 
 Inventing a Nation: Washington, Adams, Jefferson (2003) 
 Imperial America: Reflections on the United States of Amnesia (2004) 
 Point to Point Navigation : A Memoir (2006)

Antzerkia 
 Visit to a Small Planet (1957) 
 The Best Man (1960)
 On the March to the Sea (1960-1961, 2004)
 Romulus (Friedrich Duerrenmatt idazlearen 1950eko Romulus der Große lanaren egokitzapena) (1962)
 Weekend (1968)
 Drawing Room Comedy (1970)
 An Evening with Richard Nixon (1970) 
 On the March to the Sea (2005)

Eleberriak 
 Williwaw (1946) 
 In a Yellow Wood (1947)
 The City and the Pillar (1948) 
 The Season of Comfort (1949) 
 A Search for the King (1950) 
 Dark Green, Bright Red (1950) 
 The Judgment of Paris (1952) 
 Messiah (1954) 
 A Thirsty Evil (1956) (narrazio laburrak)
 Julian]] (1964) 
 Washington, D.C. (1967) 
 Myra Breckinridge (1968) 
 Two Sisters (1970) 
 Burr (1973) 
 Myron (1974) 
 1876 (1976) 
 Kalki (1978) 
 Creation (1981) 
 Duluth (1983) 
 Lincoln (1984) 
 Empire (1987 (1987) 
 Hollywood (1990) 
 Live from Golgotha: the Gospel according to Gore Vidal (1992) 
 Smithsonian Institution (1998) 
 The Golden Age (2000) 
 Clouds and Eclipses : The Collected Short Stories (2006) (narrazio laburrak; A Thirsty Evil (1956) lanaren berrargitarapena da, Clouds and Eclipses kontakizuna gaineratuta)

Gidoiak 
 The Catered Affair (1956)
 I Accuse! (1958)
 Suddenly, Last Summer (1959)
 The Best Man (1964)
 Is Paris Burning? (1966)
 Last of the Mobile Hot Shots (1970)
 Caligula (1979)
 Dimenticare Palermo (1989)

Goitizena erabiliz 
 A Star's Progress (edo Cry Shame!) (1950), Katherine Everard ezizena erabiliz
 Thieves Fall Out (1953) Cameron Kay ezizenarekin
 Death Before Bedtime (1953) Edgar Box ezizenarekin
 Death in the Fifth Position (1952) Edgar Box
 Death Likes It Hot (1954) Edgar Box

Kanpo loturak 

 New York Sound Posse, Gore Vidal eta Dennis Altman solasean. 2005eko azaroaren 7ko grabazioa (86 minutu, mp3 formatuan).
 The Gore Vidal Index, Harry Kloman
 AEBetako senatari izateko 1982ko kanpainako bideoa
 Who is Gore Vidal? Nor da Gore Vidal?, Planetout.com
 Truthdig.com, Hainbat elkarrizketa
 Gore Vidal Internet Movie Database Gore Vidal eta zinema
 40 urtean egindako literatur eta saiakeren berri

Newyorkarrak
Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Ameriketako Estatu Batuetako saiakeragileak
Ameriketako Estatu Batuetako antzerkigileak
Pertsona bisexualak
Pneumoniak hildakoak
Sexualitatearen filosofoak
New York estatuko politikariak