Murgilari arrunt

Murgilari arrunta (Aythya ferina) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da. Iparraldeko Europan eta Asian kumatzen du eta neguan hegoaldera migratzen du, gure latitudetara. Azken urteetan Euskal Herrian kumatu den kasuak izan dira.

Deskribapena 
Tamaina ertaineko ahatea murgilari bat da. 42-49 cm arteko luzera eta 72-82 cm arteko hego zabalera ditu. Arrak buru marroia du eta begia gorria da. Mokoa iluna du baina erdialdean gris argia da. Bularraldea eta buztana beltzak dira eta gorputzaren erdialdea eta hegoak gris argiak. Hankak ere gris ilunak ditu. Emearen gorputzeko grisa ilunagoa da eta beraz kontraste txikiagoa egiten du. Murgilari gaztea emearen antzekoa da.

Habitata 
Talde handiak osatzen ditu, sarritan murgilari mottodunarekin batera, eta edozein hezegunetan pausatzen da, putzuetan, aintziretan eta ibaien eremu geldoetan, beti ere ertzetan landaretza handia badu. Kostaldeko paduratan ere agertzen da.

Uretan dabilela hegaldatzen hastea asko kostatzen zaio, horregatik arriskuetatik ihes egiteko nahiago izaten du ur azpian murgildu eta alde egitea.

Ugalketa 
Uretatik gertu landareen zurtoin eta hostoerkin plataforma landua egiten du eta ondoren lumatxaz estaltzen du. Apirila aldera 6 eta 11 arrautza artean jartzen ditu, berde-grisaxkak, eta 24-28 egunetan zehar txitatzen ditu. Emeak zaintzen ditu txita jaioberriak eta 50-55 egun pasa ondoren gai dira beren kabuz baliatzeko.

Elikadura 
Sakonera txikiko uretan elikatzen da. Hondoan dauden landare sustraiak, hostoak eta ernamuinak jaten ditu, batez ere, eta horretarako murgildu egiten da. Dieta osatzeko, moluskuak, intsektuak eta harrak ere jaten ditu.

Taxonomia 
Carl von Lineok 1758ko Systema Naturae liburuan deskribatu zuen aurrenezkoz eta Anas ferina ("ahate basatia") izena eman zion. 1822 urtean Friedrich Boie zoologo alemaniarrak Aythya generoan sartu zuen. Aythya izena grekerazko αἴθυια (aithuia) izenetik dator, Aristotelesek aipaturiko hegazti hezezagun bat da.

Adina 
Ezagutzen den murgilari zaharrena Erresuma Batuan aurkitu zen, eta zeraman eraztunaren arabera 22 urte eta hiru hilabetetako adina zuen.

Iruditegia

Erreferentziak 

Anatidae
Euskal Herriko hegaztiak
1758. urtean deskribatutako taxoiak
Lineok deskribatutako taxoiak