Eduardo Galeano

Eduardo Germán María Hughes Galeano (Montevideo, 1940ko irailaren 3a - ib., 2015eko apirilaren 13a) uruguaiar kazetari eta idazlea izan zen. Hainbat literatura genero nahasi zituen, hala nola, dokumentala, fikzioa, kazetaritza, analisi politikoa eta historia. Hala ere, egileak berak historialaria izatea ukatu zuen: «oroitzearekin obsesionatutako idazlea naiz, gauza guztien gainetik Amerikaren iragana oroitzearekin, eta horren gainetik Latinoamerikarena, amnesiara kondenatutako lurra.». Haren liburuak hizkuntza askotara itzuliak izan dira.

Bizitza 
Kazetari gisa lan egin zuen oso gaztetatik, 14 urte zituenez geroztik. Lehenengo lanak El Sol astekari sozialistan eman zituen argitara: marrazkiak eta karikatura politikoak kaleratu zituen, Gius izengoitiaz sinatuak. Montevideoko Marcha astekariko erredakzio burua izan zen 1961 eta 1964 urteen artean, eta Época egunkariaren zuzendari ondoren, 1966. urtea arte. 1964tik 1973ra Uruguaiko Unibertsitateko argitalpenen zuzendari izan zen, baina urte hartan Argentinara erbesteratu zen, Juan María Bordaberry lehendakariak militarrei zenbait eskumen eman zizkielarik. Argentinan Crisis aldizkaria sortu eta zuzendu zuen. 1976. urtean, ordea, Argentinatik ihes egin behar izan zuen eta Espainiara erbesteratu zen. Azkenik Uruguaira itzuli zen, 1985ean, hauteskunde demokratikoak egin zirenean.

Idazgintza 
Galeanoren literatura Latinoamerikako egoera politikoak eta errealitateak markatua da erabat. Bere lan nagusien artean azpimarratzekoak dira Los días siguientes (1963, «Ondorengo egunak»), Las venas abiertas de América Latina (1971, «Latinoamerikaren zain urratuak»), Días y noches de amor y de guerra (1978, «Maitasun eta gerrako egunak eta gauak») eta Memorias del fuego (1982, «Suaren memoriak»). Memorias del fuego trilogia osatzen duten obrak dira Los nacimientos («Jaiotzak»), Las caras y las máscaras («Aurpegiak eta mozorroak») eta El siglo del viento («Haizearen mendea»), eta Amerikaren historiaren, poesiaren eta ipuin fantastikoaren sintesia erakusten dute, egileak berak dioen bezala.

1998. urtean Patas arriba. La escuela del mundo al revés («Hankaz gora. Mundu irauliaren eskola») argitaratu zuen; munduko ekonomiaren egoera larriaren azterketa egiten du lan horretan, eta Hegoaldearen ikuspegitik mintzo da, Iparraldearen jarrera salatuz.

Liburuak

Euskarara itzuliak 

 Harria sutan Luis de Horna il.; Joxantonio Ormazabal itz., (Elkar, 1983) ISBN: 84-7529-059-0
 Istorio hiperlaburrak (Mario Benedetti, Eduardo Galeano, Augusto Monterroso eta Julio Cortazar-en hainbat ipuin jasotzen ditu liburuak; Itzultzailea: Gerardo Markuleta; Erein, 1995)
 Hitz ibiltariak (Las palabras andantes; Itzultzailea: Gerardo Markuleta; Txalaparta, 2000)
 Ispiluak. Mundu ia ororen historia (Espejos. Una historia casi universal; Itzultzailea: Xabier Alegria; Txalaparta, 2013)
 Emakumeak. Mujeres. Itzultzailea: Mikel Vilches Plaza; Txalaparta, 2019)
Latinoamerikaren zain urratuak. (Itzultzailea: Iñaki Alegria; Udako Euskal Unibertsitatea, 2021)

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Euskarari ekarriak: Eduardo Galeano Ekarriak.armiarma.eus
  Eduardo Galeano bere testuak irakurtzen Youtube.com

Montevideoarrak
Gaztelaniazko idazleak
Uruguaiko kazetariak
Uruguaiko eleberrigileak
Uruguaiko saiakeragileak
1976-1983ko Argentinako zerrenda beltza
Italo-uruguaitarrak
Germano-uruguaitarrak
Birikako minbiziaren ondorioz hildakoak