Uttar Pradesh

Uttar Pradesh (, , , euskaraz: "Iparraldeko Probintzia") Indiako iparraldeko estatua da, guztietan biztanle gehien duena ez ezik, munduko probintzia edo lurralderik jendetsuena ere badena.

Geografia 
Estatuak 243,286 km² bere azalera du eta Indo-gangear ordokian kokatuta dago. Nepal ez ezik Uttarakhand, Himachal Pradesh, Haryana, Delhi, Rajasthan, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Jharkhand eta Bihar Indiako estatuak ere mugakide ditu. Hiriburua Lucknow bada ere, hiri handiena Kanpur da.

Hinduismoaren iturritzat jo ohi da, bertan erlijio horren erromesentzako leku sakratu asko daude. Gainera, Taj Mahal eta Agran dagoen Akbar enperadorearen hilobia ditu.

Geografikoki bi eskualdetan bana daiteke:

 Iparraldeko indo-gangear ordokia, Ganges eta Jamuna ibaiek zeharkatua.
 Hegoaldeko Vindhya mendilerroa.

Banaketa administratiboa 

Uttar Pradesh 70 barrutitan banatuta dago. Hauek hamazortzi dibisiotan antolaturik daude:
 Agra
 Aligarh
 Allahabad
 Azamgarh
 Bareilly
 Basti
 Chitrakoot
 Devipatan
 Faizabad
 Gorakhpur
 Jhansi
 Kanpur
 Lucknow
 Meerut
 Mirzapur
 Moradabad
 Saharanpur
 Varanasi

Hona hemen dibisioak eta haien barrutiak (biztanleriarekin):
Agra - 9.319.491
 Agra (3.611.301)
 Firozabad (2.045.737)
 Mainpuri (1.592.875)
 Mathura (2.069.578)

Aligarh
 Aligarh (2.990.388)
 Etah (2.788.270)
 Mahamaya Nagar (1.333.372)
 Kanshi Ram Nagar (1.400.000)

Allahabad
 Allahabad (4.941.510)
 Fatehpur(2.305.847)
 Kaushambi (1.294.937)
 Pratapgarh (2.727.156)

Azamgarh
 Azamgarh (3.950.808)
 Ballia (2.752.412)
 Mau (1.849.294)

Bareilly
 Badaun (3.069.245)
 Bareilly (3.598.701)
 Pilibhit (1.643.788)
 Shahjahanpur (2.549.458)

Basti
 Basti (2.068.922)
 Sant Kabir Nagar (1.424.500)
 Siddharthnagar (2.038.598)

Chitrakoot
 Banda (800.592)
 Chitrakoot (800.592)
 Hamirpur (1,043,724)
 Mahoba (708.831)

Devipatan
 Bahraich (2.384.239)
 Balrampur (1.684.567)
 Gonda (2.765.754)
 Shravasti (1.175.428)

Faizabad
 Ambedkar Nagar (2.025.373)
 Barabanki (2.673.394)
 Faizabad (2.087.914)
 Sultanpur (3.190.926)

Gorakhpur
 Deoria (2.730.376)
 Gorakhpur (3.784.720)
 Kushinagar (2.891.933)
 Maharajganj (2.167.041)

Jhansi
 Jalaun (1.455.859)
 Jhansi (1.746.715)
 Lalitpur (977.447)

Kanpur
 Auraiya (1.179.496)
 Etawah (1.340.031)
 Farrukhabad (1.577.237)
 Kannauj (1.385.227)
 Kanpur Dehat (1.584.037)
 Kanpur Nagar (4.137.489)
 Unnao (2.700.426)

Lucknow
 Hardoi (3.397.414)
 Lakhimpur Kheri (3.200.137)
 Lucknow (3.681.416)
 Rae Bareli (2.872.204)
 Sitapur (3.616.510)

Meerut
 Bagpat (1.164.388)
 Bulandshahr (2.923.290)
 Gautam Buddha Nagar (1.191.263)
 Ghaziabad (3.289.540)
 Meerut (3.001.636)

Mirzapur
 Mirzapur (2.114.852)
 Sant Ravidas Nagar (1.352.056)
 Sonbhadra (3.130.586)

Moradabad
 Bijnor (3.130.586)
 Jyotiba Phule Nagar (1.499.193)
 Moradabad (3.749.630)
 Rampur (1.922.450)

Saharanpur
 Muzaffarnagar (3.541.952)
 Saharanpur (2.848.152)

Varanasi
 Chandauli (1.639.777)
 Ghazipur (3.049.337)
 Jaunpur (3.911.305)
 Varanasi (3.147.927)

Hiriak

Hiri nagusiak 
Agra • Allahabad • Bareilly • Ghaziabad • Gorakhpur • Jhansi • Kanpur • Lucknow • Meerut • Noida • Varanasi edo Benares.

Beste zenbait hiri garrantzitsu 
Aligarh • Azamgarh • Budaun • Bahraich • Ballia • Banda • Barabanki • Bijnor • Bulandshahr • Deoband • Deoria • Etawah • Faizabad • Farrukhabad • Fatehgarh • Firozabad • Ghazipur • Gonda • Gorakhpur • Hamirpur • Kannauj • Kushinagar • Lalitpur • Mainpuri • Mahoba • Mathura • Mirzapur • Moradabad • Muzaffarnagar • Orai • Pilibhit • Pratapgarh • Raebareli • Rampur • Saharanpur • Shahjahanpur • Sitapur • Sultanpur.

Hizkuntzak

Turismoa 

Uttar Pradesh estatuan nazio arteko turismoa erakartzen duten hainbat toki daude. Hona hemen aipagarrienak:
 UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoak:
 Agra: Agrako Gotorlekua eta Taj Mahal
 Fatehpur Sikri
 Beste toki interesgarri batzuk:
 Varanasi: Ganges ertzeko ghatak eta Sarnath
 Lucknow: Hiriburua
 Ayodhya: Rana jainkoaren sorlekua.
 Dudhwa Parke Nazionala: Tigre erreserba handienetakoa.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Estatuko webgune ofiziala

Indiako estatuak eta lurraldeak
Uttar Pradesh