Kilmainham Gaol

Kilmainham Gaol edo Kilmainham Presondegia (irlanderaz: Príosún Chill Mhaighneann) Dublingo Inchicore auzoan kokatutako espetxe bat zen, izen berdineko Kilmainham auzunean. Gaur egun irlandar errepublikanismoa eta Pazko matxinadaren museoa da.

Historia 
Gartzela 1796an eraiki zuten New Gaol izendapenean, berarengandik ehunen bat kilometrotara zegoen gartzela zaharra ordezkatzen baitzuen.

Kilmainham Gaolek paper garrantzitsua jokatu du Irlandako historian, presondegi honetan Irlandaren independentziaren aldeko altxamendu eta matxinada ezberdinetako buru asko preso sartu baizituzten. Preso hauetako asko presondegi honetan bertan exekutatu zituzten. 1798ko Irlandako matxinada, 1803, 1848ko Irlandako matxinada, 1867 eta 1916ko Pazko matxinadetako buruak presondegiko geletan amaitu zuten.

Gartzelako azken presoa Éamon de Valera izan zen eta 1924 uztailaren 16an kaleratu zuten.

Gartzela barnean ez zen sexu edo adinaren araberako banaketarik egiten, honela bada bai gizonezko bai emakumezkoek eremu berdinean elkarbizitzen ziren, era berean haurrak.

1924an behin-betirako itxi zen. 1970. hamarkadan bere egoera kaxkarra zela eta berrikuntza batzuk egin zizkioten ondoren museo bilakatuz.

Preso ospetsuak 

 Henry Joy McCracken, 1796
 Robert Emmet, 1803
 Anne Devlin, 1803
 Michael Dwyer, 1803
 William Smith O'Brien, 1848
 Thomas Francis Meagher, 1848
 Jeremiah O'Donovan Rossa, 1867
 J. E. Kenny, 1881
 Charles Stewart Parnell, 1881
 William O'Brien, 1881
 James Joseph O'Kelly, 1881
 Willie Redmond, 1882
 Joe Brady, (Phoenix Parkeko hiltzailea) 1883
 Daniel Curley, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883
 Tim Kelly, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883
 Thomas Caffrey, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883
 Michael Fagan, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883
 Michael Davitt
 Patrick Pearse, 1916
 James Connolly, (Kilmainhamen exekutatua, nahiz eta bertan preso ez zen egon) 1916
 Constance Markievicz, 1916
 Éamon de Valera, 1916
 Joseph Mary Plunkett, 1916.
 Michael O'Hanrahan, 1916
 Edward Daly, 1916
 Willie Pearse, (Padraig Pearsen anaia) 1916
 Grace Gifford, (Joseph Plunketten emaztea) (1922)

Bertan filmatutako filmak 
 The Quare Fellow, 1962
 The Face of Fu Manchu, 1965
 The Italian Job, 1969
 The Mackintosh Man, 1973
 The Last Remake of Beau Geste, 1977
 The Whistle Blower, 1987
 In the Name of the Father, 1993
 Michael Collins, 1996
 Boondock Saints, 1999
 The Escapist, 2008

U2 musika taldeak 1982an "A celebration" abestiaren bideoklipa Kilmainham gartzelan filmatu zuen.

Kanpo estekak 
 Kilmainham Gaol museoaren webgunea  
 Kilmainham Gaolen historia 

Dublingo museoak
Irlandako espetxeak
Dublingo eraikinak
Irlandako monumentuak
Irlandaren Independentziako Gerra
Irlandako mugimendu errepublikarra
Pazko matxinadaren kokalekuak
1796an amaitutako eraikinak