Bastida (Araba)

Bastida (ofizialki Labastida / Bastida) Arabako hegoaldeko udalerri bat da. Arabako Errioxa eskualdean dago, hain zuzen ere, Arabako Errioxa Garaian, Gasteiztik 45 bat kilometrora. Izen bereko hiribilduak udalerriko erdialdea du kokagune.

Geografia

Ingurune naturala 
Kantabria mendilerroaren hegoaldean kokatzen da, Toloño mendiaren (1.271 m) hego magalean, Ebro ibaiaren ezkerraldean. Udalerria laua da oro har, iparraldean izan ezik, bertan garaiera handieneko eremuak daude.

Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Arabako Urizaharra eta Zanbrana.
 Hegoaldean: Errioxako Briones, Gimileo eta San Vicente de la Sonsierra.
 Ekialdean: Arabako Urizaharra eta Errioxako San Vicente de la Sonsierra.
 Mendebaldean: Errioxako Briñas eta Haro.

Historia 
Herriaren sortzea Erdi Aro goiztiarreko Toloñoko gazteluarekin lotzen da. Hortaz, Bastidak kutsu militar handia izan zuen.

Antso VII.a Nafarroakoak forua eman zion hiribilduari 1196an.

Alfontso VIII.ak Gaztelarako konkistatu zuen 1200. urtean, Araba inbaditu izanaren ondorioz.

XVII eta XVIII. mendeetan 3.000 bizilagun inguru omen zeuden herrian.

Espainiako Gerra Zibilaren garaian ia 30 bastidar hil zituzten Errepublikaren aurka matxinatutako faxistek. Haien gorpuak oraindik ez dira aurkitu; Pancorbo aldeko errepide nazionalaren azpian daudela susmatzen da.

1974an Gatzaga Buradon udalerria bereganatu zuen.

Banaketa administratiboa 
Bastida udalerria bi herriz osatua dago:
 Bastida (udalerriko hiriburua)
 Gatzaga Buradon kontzejua. Kontzeju horren barruan dago Buradon herri hustua.

Ekonomia 
Bastidako ekonomiaren gaur egungo motor nagusia ardogintza da. Bastidar askok ardoaren inguruko negozioan dihardu. Gainera, kirol ezberdinen ekitaldiak egin dira. Hala nola, Euskadiko Open-eko lasterketak edota Wine run lasterketa.

Demografia 

Aipatzekoa da udan neguan baino sei aldiz biztanleria handiagoa duela Bastidak, turismoa dela eta.

Politika 

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Alderdi Popularreko Ignacio Gil Orive Bastidako alkate hautatu zuten.

2015eko udal hauteskundeetan, berriz, EAJko Laura Perez Borinagak lortu zuen alkatetza.

Alkateak 
Hauek izan dira Labastidako azken alkateak:

a 2009. urtean Higinio Arinas Arive alkatea kargutik bota zuten, Alderdi Popularrak eta Euzko Alderdi Jeltzaletik kanporatutako bi zinegotzik bultzatutako zentsura-mozioa zela eta.

b 2010ko maiatzean Iosu Landa alkateak dimisioa aurkeztu zuen.

Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineak zerbitzua ematen diote udalerri honi:

Kultura

Euskara 
Gaur egun gaztelania da nagusi. Ezin dugu zehaztu bertako jatorrizko euskara galdu zen garaia zein izan zen. Hala ere, Bastidako euskara galtzea noizbait IX. eta XVI. mendeen artean datatzen da.

Udalerrian ikastola bat dago, Bastida Ikastola izenekoa. Gainera, Araba Euskaraz lau aldiz ospatu da Bastidan, 1989, 2004, 2008 eta 2012an.

2016an Bastidako biztanleen artean %43,1a euskaldunak ziren.

Jaiak eta ospakizunak 
 Abenduaren 24an Artzainen Festa ospatzen da, interes turistikoa duena.

Ondasun nabarmenak 

 Andre Mariaren Jasokundearen eliza, XVI eta XVIII. mende artean eraikia, Pizkunde eta Barroko estiloei jarraiki. Batez ere, ikustekoak dira atari nagusia eta erretaula barrokoa ikusgai dagoen barnealdea.
 Bastidako udaletxea, XVIII. mendean eraiki zen eta barroko berantiarreko estiloa du.
 Larrazuriaren Arkua, antzinako harresiaren atean kokatua, Ama Birjina eta Bastidako armarria erakusgai dituena.
 2014ean, Torrentejo izeneko aztarnategia aurkitu zuen Euskal Herriko Unibertsitateak. Torrentejoko herrixka hori 1075. urtean aipatu zen lehenengoz, eta urte horretan, Nafarroako erregeak eremu hori eman zion Donemiliaga Kukula monasterioari (Errioxa, Espainia). Ikerketek frogatu zuten data horren aurretik okupatuta egon zela ingurua; IX. edo X. mendeko hobi bat aurkitu zuten, besteak beste. Hilerri oso bat han egon zitekeela ondorioztatu zuten. EHUk azaldu zuenez, egindako lanek erakusten zuten herri horrek "bizitza bizia" izan zuela Errenazimentuan eta Aro Modernoan. Monetak, buztinkiak eta janari hondarrak topatu zituzten, besteak beste. Hondar horiek XVII. eta XVII. mendekoak ziren.
 Kristo Santuaren eliza erromanikoa. XII. mendekoa.

Bastidar ospetsuak 
 Domingo Salazar Cariga (1522-1594), domingotar fraidea, Filipinetako lehen gotzaina.
 Antonio Velaz de Medrano, Tabuernigako I markesa (1637-1683), militarra, Flandriako Nieuwpoort hiriko gobernadorea
 Manuel Esteban Quintano Quintano (1756-1818), elizgizona eta ardogilea.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Errioxako kuadrilla
 Bastidako matxinada
 Bastida (hirigintza)
 Bastida (Nafarroa Beherea)
 Buradon
 Gatzaga Buradon

Kanpo estekak 

 Bastidako webgune ofiziala
 Bastida euskadi.net webgunean
 Andre Mariaren Jasokundearen elizari buruzko informazioa euskadi.net webgunean
 Guardia-Arabar Errioxako Kuadrillako turismo-webgunea
  Bastida Auñamendi entziklopedian

Bastida (Araba)
Arabako herriak