Hélène Carrère d'Encausse

Hélène Carrère d'Encausse, jaiotzaz Hélène Zourabichvili (Paris, Frantzia, 1929ko uztailaren 6a - ibidem, 2023ko abuztuaren 5a) historialaria, politologoa, irakaslea eta ikertzailea izan zen. Sobietar Batasuna aztertu du batik bat bere liburuetan.

Frantses Akademiako kide izan zen 1990etik. 2023an Gizarte Zientzietako Asturiasko Printzesa Saria izan zen.

Biografia 
Parisen jaio zen 1929ko uztailaren 6an, familia aristokratiko batean. Aita georgiarra zen, eta ama errusiar-alemaniarra. Bere jatorrizko izena Hélène Zourabichvili da, baina Carrère d'Encausse bihurtu zen, ezkondu ondoren. Familia emigratzaile batean hazi zen, arbaso aristokratekin. Inguru hartan historia, literatura eta errusiar hizkuntzak landu zituen, baina gero nazionalitate frantsesa aukeratu zuen.

Zientzia Politikoetan lizentziaduna da, Parisko Ikasketa Politikoen Institutuan (ΛPo), 1952tik. 1963an, Historia doktoratu zen, Asiako erdialdeko iraultzari buruzko tesi batekin, eta 1976an, Letrak eta Humanitateak, boltxebikeei eta nazioari buruzko lan batekin. Paris 1 Unibertsitatean Historiako Doktoretza egin ondoren, 1969an irakasle eta ikertzaile gisa hasi zen ΛPo lanean. Han, Nazioarteko Ikerketen Zentroko Sobietar Ikasketen saila zuzendu zuen eta bere ibilbidearen zati handi bat garatu zuen. Gainera, irakaslea izan zen Brujasko Europako Ikastetxean eta bisitaria Frantziatik kanpoko zenbait unibertsitatetan.

Lan ibilbidea 
Historialaria den aldetik, Carrère d'Encausse nazioarteko erreferentzia da Eslaviako azterketetan, Sobietar Batasunean (SESB) eta Errusian espezialista eta Erdialdeko Asian aditua. L'Empire éclaté (1978) argitaratu izana mugarria izan zen bere ibilbidean; izan ere, hamar urte baino gehiago lehenago, SESB desegingo zela iragarri zuen. Aujourd'hui (Frantzia, 1978) saria jaso zuen, eta adituek Sobietar Batasunaren historiari egindako ekarpen berritzaileenetakotzat jotzen dute.

Frantses Akademiak hizkuntza inklusiboaren eta erakundean sartzeko genero kuotaren kontra agertu da. Hain zuzen, Des siècles d'immortalité: L'Académie française, 1635– … (2011) autoreak aurkeztu zuen Mario Vargas Llosaren hautagaitza, joan den otsailaren 9an akademiara sartu zena. Peruko Nobel sartzeak ez zuen polemikarik izan. Alde batetik, lan bakar bat frantsesez argitaratu gabe erakundean sartzen lehena zen. Baina Carrère d'Encaussek argudiatu zuen “Vargas Llosak idazle frantses askok baino gehiago lagundu diola Frantziako kulturari”. Peruarraren jarrera ideologikoek ere errezeloak piztu zituzten, eta idazkariak erantzun zien: “Ez gara Sobietar Batasuna. Ez da beharrezkoa doktrina bat izatea”.

Esparru politikoan, Frantziako Errepublikak Batasuneko kide izan zen, kontserbadorea, eta 1994an Europako Parlamentuko diputatu hautatu zuten. Besteak beste, Errusiarekiko harremanetarako ordezkaritzetan (1997 arte) eta UEko eta Errusiako Lankidetzarako Parlamentuko Batzordean (1997-1999) parte hartu zuen. Eurodiputatu izan zen 1999ra arte, Kanpo Arazoetarako, Segurtasunerako eta Defentsa Politikarako Batzordeko lehendakariordea izan zen. Gainera, Frantziako Gobernuko Artxibo Diplomatikoen Batzordeko burua izan zen.

Hogeita hamar bat titulu baino gehiago idatzi ditu, besteak beste, La Russie inachevée (Frantzia, 2000; Errusia amaitu gabe, 2001eko Espainiako edizioan), Nouveau Cercle Interallié saria (Frantzia, 2000), eta Six années qui ont changé le monde 1985-1991 (Frantzia, 2015; Sei urte hotz, Espainiako gerraren amaiera)

Lanak

Literatura 

 L'Union Soviétique de Lénine à Staline, Éditions Richelieu, 1972, 442 p.
 L'Empire éclaté, París, Flammarion, 1978, 320 p.
 Le Pouvoir confisqué. Gouvernants et gouvernés en URSS, París, Flammarion, 1980, 336 p.
 Le Grand Frère: l'Union soviétique et l'Europe soviétisée, París, Flammarion, 1983, 384 p.
 La Déstalinisation commence, París, Complexe, 1984, 208 p.
 Ni Paix ni Guerre: le nouvel empire soviétique ou du bon usage de la détente, París, Flammarion, 1986, 396 p.
 Le Grand Défi: bolcheviks et nations, 1917-1930, París, Flammarion, 1987, 340 p.
 Le Malheur russe. Essai sur le meurtre politique, París, Fayard, 1988, 560 p.
 La Gloire des nations ou La fin de l'empire soviétique, París, Fayard, 1990, 492 p.
 Victorieuse Russie, París, Fayard, 1992, 440 p.
 L'URSS de la Révolution à la mort de Staline, 1917-1953, París, Seuil, 1993, 384 p.
 La Russie inachevée, París, Fayard, 2000, 360 p.
 L'Impératrice et l'abbé: un duel littéraire inédit entre Catherine II et l'abbé Chappe d'Auteroche, París, Fayard, 2003, 640 p.
 Nations et Saint-Siège au XX siecle, coloquio bajo la dirección de d'Hélène Carrère d'Encausse, París, Fayard, 2003, 462 p.
 Russie, la transition manquée, coll. "Les Indispensables", París, Fayard, 2005, 1032 p.
 L'Empire d'Eurasie. Une histoire de la Russie de 1552 à nos jours, París, Fayard, 2005, 506 p.
 La Deuxième Mort de Staline, París, Éditions Complexe, 2006, 276 p.
 La Russie entre deux mondes, París, Fayard, 2010, 327 p.

Biografiak 

 Catherine II. Un âge d'or pour la Russie, París, Fayard, 2002, 656 p.
 Lénine, París, Fayard, 1998, 698 p.
 Nicolas II, la transition interrompue, París, Fayard, 1996, 552 p.
 Staline, l'ordre par la terreur, París, Flammarion, 1979, 288 p.
 Alexandre II, le printemps de la Russie, Fayard, 2005, 522 p

Artikuluak 

 Les survivances pré-islamiques chez les musulmans de l'URSS», 1961.
 «La politique culturelle du pouvoir tsariste au Turkestan, 1867-1917», 1962.
 «Les routes commerciales de l'Asie centrale et les tentatives de reconquête d'Astrakhan», 1970

Sariak eta aintzatespenak 

 Grand-croix de la Légion d'honneur (2011ko abenduaren 30a)
 Officier de l'ordre national du Mérite;
 Commandeur de l'ordre des Palmes académiques
 Commandeur de l'ordre des Arts et des Lettres (1996 otsailaren 17a)
 Commandeur de l'ordre de Léopold (Belgique)
 Commandeur de l'ordre national de la Croix du Sud (Brésil)
 Ohorezko Ordenaren Domina (Errusia), 2009ko urriaren 16a
 Commandeur avec étoile de l'ordre du Mérite (Polonia), 2011ko azaroaren 11 
 Commandeur de l'ordre du Mérite culturel (Monaco) (1999).
 Lovainako Unibertsitate Katolikoko honoris causa doktorea.
 Montrealgo Unibertsitateko honoris causa doktorea
 Bukaresteko Unibertsitateko honoris causa doktorea.
 HEC Pariseko ohorezko irakaslea
 Aujourd'hui  saria jaso zuen (Frantzia, 1978). 
 Prix Louise-Weiss 1987.
 Prix Comenius 1992 pour l’ensemble de son œuvre.
 Prix de La-Paulée-de-Meursault 1995 pour l'ensemble de son œuvre.
 Prix des Ambassadeurs 1997 pour Nicolas II.
 Prix du Nouveau-Cercle-Interallié 2000 pour La Russie inachevée.
 Médaille Lomonossov (2008).
 Grande médaille d'or de la Société d'encouragement au progrès (2020)
 2000: Nouveau Cercle Interallié saria La Russie inachevée lanarengatik
 2005: Lavalko Unibertsitateko honoris causa doktoretza
 2017: Hélène-Carrère-d 'Encausse leku bat inauguratu da Oullinsen
 2019: Sofiako Saint-Clément-d 'Ohrid Unibertsitateko honoris causa doktoretza
 2023an Gizarte Zientzietako Asturiasko Printzesa Saria

 Gaur, 1978, Inperio lehergarrirako prezioa.
 Louis-Weiss Saria 1987.
 Comenius 1992 saria bere obra osorako.
 La-Paulon-de-Meursault-en 1995eko saria bere lan osorako.
 Enbaxadoreen 1997ko saria Nicolas II.ari.
 New Delta Interallié 2000 Saria, Errusia inkusarentzat.
 Lomonossov domina (2008).
 Aurrerapena Sustatzeko Elkartearen urrezko domina handia (2020)

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Paristarrak
Frantziako historialariak
Frantses Akademiako kideak
Ohorezko Legioko gurutze handiak
Erruso-frantziarrak
Emakume historialariak
Parisen hildakoak