Biriatu

Biriatu Lapurdiko hego-mendebaldeko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokaturik dagoena.

Geografia 
Bidasoa ibaia herriaren ezkerraldetik igarotzen da.

Udalerri mugakideak 
Mugak ditu Euskal Herriko beste bi administraziorekin: EAErekin (Irun) eta Nafarroa Garaiarekin (Bera). Izatez, Biriatuk ondorengo udalerriekin du muga:

 Urruña, ipar eta ekialdean.
 Irun (Gipuzkoa), mendebaldean.
 Bera, (Nafarroa Garaia) hegoaldean.

Auzoak 
Auzo nagusiak Biriatu, Garlatz eta Erramuntegia dira.

Mendiak 
 Alkozpe (384 m.)
 Arranoko Harria (475 m.)
 Fagalegi (464 m.)
 Kalbariomendi (276 m.)
 Lumaberde (246 m.)
 Manddale (573 m.)
 Osingo zelaia (392 m.)
 Xoldokogaina (486 m.)
 Zigorriaga (549 m.)

Historia 

1305. urtean Biriatu Zubernoako prior etxearen mende zegoen.

Aro Modernoan Urruñaren esku gelditu zen Biriatu 1603. urtera arte. Lapurdiko biltzarrean ez zuen behin ere auzapezik izan Urruña herriaren mende izan zelako.

1836. urtean Biriatu udalerri bihurtu zen.

Ekonomia 
Langile gehienak inguruko herrietako industrietara joan ohi dira. Bertako ekonomia jarduera nagusia nekazaritza da.

Demografia 
1880ko hamarkadan 550 biztanle inguruko populazioa zuen Biriatuk. Hurrengo hamarkadetan beheranzko joera txikia izan zuen biztanleriak, baina XX. mendearen erdialdetik aurrera hazkunde esanguratsua izan zuen. XXI. mendearen hasieran 1.000 biztanleen maila gainditu zuen.

Politika

Euskara 

Biriatuko euskara nafar-lapurteran kokatzen da, zehatzago esanda, sartaldeko azpieuskalkiari dagokion Kostatar euskara da bertakoa. 2010ean, herritarren % 8,55 zen euskaldunak. Euskara nafarra eta erdialdekoa bezala, nafar-lapurtarra ere bereizgarri gutxikoa da. Egiturari dagokionez, gaur egun batasun eta berdintasun handiko agertzen zaigu, baina hori, gehienbat, azken hamarkadotako bilakaeraren ondorioa da. Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskararen arteko aldea txikia dela esan daiteke, eta horregatik multzo berean biltzen ditu Koldo Zuazok. Multzo honen azpian bi azpieuskalki bereiz daitezke: Sartaldekoa (itsasbazterrean hasi eta Ahetze, Senpere eta Ainhoa bitartekoa hartzen duena) eta Sortaldekoa (Nafarroa Behere osoa eta Lapurdiko ekialdea hartzen duena, zehatzago, Aturrialdeko eta Hazparneko eskualdeak). Azpieuskalki horien artean bada, dena dela, tarteko eremu bat, Uztaritze inguruko hizkerek osatzen dutena. Halakoetan gertatu ohi denez, bateko eta besteko berrikuntzak jaso ditu alderdi horrek, baina, aldiz, ez dauka bertan sortutako bereizgarri askorik. Azpieuskalki bi horietaz gainera, nortasun beteko hizkera bi egon dira, eta gaur egun ere oraindik nola edo hala badira: Amikuztarra (Nafarroa Behereko gainerako hizkeretatik zerbait bereizita eta Zuberoakotik gertu egon da) eta Kostatarra (Lapurdiko itsasbazterrean mintzatu da eta eskualde horretako bizilagunek hartu-eman estua eduki dute Gipuzkoako eta Nafarroako auzoekin).

Ondasun nabarmenak 
 Biriatuko herriko etxea
 Biriatuko pilotalekua
 Biriatuko pilotaleku zaharra
 San Martin eliza

Argazki galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Biriatuko Udalaren webgunea
 Joseba Aurkenerena: Begiraleak Biriatun dantzari 

Biriatu