Felipe González

Felipe González Márquez (Dos Hermanas, Sevilla, Espainia, 1942ko martxoaren 5a) politikaria eta enpresaburua da. Espainiarra jaiotzez, Espainiako lehendakari izan zen hamalau urtez (1982–1996); eta, 2014az geroztik, kolonbiar nazionalitatea ere badu. PSOEko idazkari nagusia izan zen 1974tik 1997ra eta alderdiaren aldaketa bultzatu zuen, ikuspegi marxista izatetik jarrera sozialdemokrata izatera igaro baitzen.

Monarkiaren lehendabiziko gobernuetan oposizioko buru izan zen, eta Espainiako gobernuburu hautatu zuten 1982an, bai eta 1986an, 1989an eta 1993an ere. Haren agintaldian, Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartu zen, eta Mendebaldeko Europako gainerako herrialdeen garapen-maila lortzeko bidean jarri zen. Presidente izan zen azken fasean, haren inguruan zenbait ustelkeria-eskandalu piztu ziren, eta GAL heriotza eskuadroiaren eskandaluak ere González zipriztindu zuen. 1996an, hauteskundeak galdu eta gero, politika aktiboa utzi zuen.

Gaur egun, bere agintaldian lortutako kontaktuei esker, enpresaburu aberatsa da.

Biografia eta hasierako urteak 

Felipe González Márquez Dos Hermanasen jaio zen, Sevillan (Espainia), 1942ko martxoaren 5ean. Aita Felipe González Helguera zuen, Rasines (Kantabria) herrian jaiotako abeltzain enpresaria eta, halaber, Izquierda Republicanako eta UGTkoa kidea; ama Juana Márquez Domínguez zuen. Familiak Sevillako Bellavista auzoan behi salmentarako negozioa zuenez, maila ekonomiko nahiko ona zeukan. Horri esker, Felipe Gonzálezek Klaretar Aiten eskolan batxilergoa egin zuen eta aurre-unibertsitatea San Isidoro institutuan, biak ere Sevillan. Geroago, zuzenbideko lizentziatura lortu zuen hiri hartako unibertsitatean.

Gaztaroan, Juventudes Universitarias de Acción Católica eta Juventudes Obreras Católicas alderdietako militante izan zen, biak demokristauen gertukoak, baina 1962an, Juventudes Socialistas alderdian sartu zen eta, bi urte geroago, PSOEn.

1965ean, zuzenbideko ikasketak amaitu zituen eta, 1966an, lan kontuetan espezializatutako abokatu lanak egiten hasi zen Sevillan. Denbora tarte horretan, 1965 eta 1969 artean, PSOEko Batzorde Probintzialeko kide izan zen Sevillan; 1969 eta 1970 artean, Batzorde Nagusiko kide izan zen eta, 1970az geroztik, Batzorde Betearazlean egon zen, klandestinitatean Isidoro ezizenaz. Francisco Francoren diktaduraren aurkako manifestazioetan parte hartzeagatik atxilotua izan zen 1971n.

Urte haietan, PSOEren berrikuntzarako mugimenduak hasi ziren, barrualde guztiak eta erbestean zegoen talde batek Rodolfo Llopis idazkari nagusiak erbestetik zuzentzen zuen zuzendaritza lekualdatu nahi zuenean, 1971n, UGTren Kongresuan eta 1972an PSOEren Kongresuan arrakasta izango zuen jarrera. 1972ko PSOEren Kongresuan, Llopisek bere kargugabetzeari uko egin zion, alderdia bi zatitan banatzea eraginez: Llopisen PSOE Historikoa eta PSOE Eraberritua: haren zuzendaritzaren kideetako bat González zen.

Suresnesen (Frantzia) egin zen 1974ko PSOE Eraberrituaren Kongresuan, idazkari nagusia aukeratu behar zuten eta euskal hiritar eta andaluziarren nukleoen arteko itun batek Felipe González hautatu zuen kargu horretarako.

1977ko hauteskunde demokratikoen ondoren, Gorteetako diputatu eta oposizioko alderdi nagusiaren buru izan zen; 1979an ere kargu berak izan zituen, 121 diputatu lortzean, eta gobernu alternatibo bilakatu. Adolfo Suárezen gobernuan zehar, Manuel Gutiérrez Mellado presidente orokor eta presidenteordeak Gonzálezi Gerra Zibilaren eta errepresio frankistaren inguruan ez eztabaidatzeko eskatu zion, bere belaunaldikoak desagertu arte.

Alderdiak postulatu marxista uzteko eta sozialdemokrazia erreformistarantz eboluzionatzeko Gonzálezen asmoak porrota ekarri zion 1979ko maiatzeko Kongresuan ezkerraldeko PSOEaren aurrean.

Gobernuko presidente (1982-1996)

1982-1986 
1982ko urriaren 28ko hauteskunde orokorretan PSOE alderdiak bozen % 48,11 eta 202 diputatu lortu zituen, Espainiako demokrazian alderdi batek gehiengo osoa lehenengoz lortu eta ordu arte diputatu kopuruaren zifra altuena hartu zuen. Diputatuen Kongresuak Felipe González Espainiako Gobernuko presidente hautatu zuen eta gobernu bat hasi zuen Alfonso Guerra presidenteordearekin. Arrakasta horrek 1936ko hauteskunde orokorrak geroztik lehen aldiz ezkerreko alderdi batek gobernua eratu behar zuela esan nahi zuen. Gainera, historialari askoren ustez, Espainiako trantsizioari amaiera eman zion bigarren legislaturaren hasiera izan zen.

Felipe Gonzálezek zuzendutako gobernuek ez zuten sozialismoa ezartzeko inongo asmorik -nazionalizatutako gauza bakarra tentsio altuko sare elektrikoa izan zen- eta Indalecio Prietoren moderazioa zuen oinarri.

Programa anbiziotsua aurkeztu zuen PSOEk 1982ko kanpainan. Demokrazia kontsolidatu nahi zuen eta krisi ekonomikoari aurre egin —800.000 lanpostu berri agindu zituen—. Hezkuntza, osasun eta pentsioetan ere gizarte justuago eta berdinzale baten alde egingo zuela agindu zuen.

Hala ere, Calvo Sotelok utzi zion egoera ekonomiko eta politikoa ez zen erraza. Ekonomiak geldi zegoen artean ere, langabezia % 16koa zen eta inflazioa ez zen % 15etik jaisten. ETAren terrorismoak bere hartan segitzen zuen, kolpisten mehatxuak bezala. Irailaren 30ean, lau buruzagi hartu zituzten atxilo Madrilgo hainbat puntu estrategiko hartzekotan zeudenean eta gerra egoera deklaratu behar izan zuten. Iritzi publikoak ez zuen horren berri izan eta, 1984ko apirilean, bi koronel eta bi teniente koronel 12 urteko kartzela zigorra betetzera kondenatu eta armadatik bota egin zituzten.

Gainerako autonomia estatutu proiektuak ere onartu ziren eta, konpetentziak komunitate autonomoei transferitu zitzaizkienean, deszentralizazio handi bat gauzatu zen gastu publikoan. Hala ere, José Antonio Ardanzak, 1984az geroztik Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakaria zenak eta Jordi Pujolek, 1980tik Kataluniako Generalitateko presidentea zenak, autogobernu maila handiagoa eskatzen zuten, komunitate autonomoak berdintzeko saioei aurre eginez.

Rumasa 
1983ko otsailaren 23an, Espainiako Gobernu sozialistak Rumasa desjabetu zuen: Gizarte Segurantzari 11.977 milioi pezeta zor zizkion eta, horregatik, kontabilitate-liburuek ez zuten zuzentasunik erakusten, bankarrota garbia baitzen hura.

Ruiz-Mateos ez zen ados egon desjabetze horrekin eta demanda jarri zion gobernuari, kalte-ordaina eskatuz. Dibisa-ihesa, iruzurra eta bidegabeko eskuratzeak egotzi eta kartzelan sartu zuten.

1989ko maiatzean, Ruiz-Mateosek Miguel Boyerri sekulako ukabilkada eman zion (desjabetze garaian Ekonomia eta Ogasun ministro zen, hain zuzen), hitz hauexekin:

1998an agertu berri zen Paesa, denek Thailandian hiltzat emanda zutenean. Eskelak zabaldu ziren, heriotzaren zertifikazioa faltsifikatu eta familiari meza gregoriotarrak ospatzeko eskatu zitzaien. Berriro desagertu zen, ordea, eta 2002ko ekainean, fikziozko pasaportea eskuan eta ilobaren laguntzaz, Las Rozasen txaleta erosten zebilela. Berriro ez da haren berririk.

Bizitza pertsonala 

2011ko abenduan, Felipe González eta Carmen Romero, 39 urtez elkarrekin egon ondoren, dibortziatu egin ziren. Bikoteak hiru seme-alaba izan zituen: María, David eta Pablo.

Presidente ohiak bazuen, jada, beste harreman bat, María del Mar García Vaquerorekin —20 urte gazteagoa—, eta harekin ezkondu zen 2012ko abuztuaren 2an. Pozueloko txaleta utzi eta bikotea Velázquez kalera aldatu zen, Salamanca auzoaren erdi-erdian. Extremaduran ere badu etxaldea eta maiz joaten dira Marbella, Dominikar Errepublika, Tanger edo Marokoko beste leku batzuetara. Bonsaiak zaintzeko afizioarekin eta baita harriak tailatzen ere segitzen du.

Eskandaluak ahaztu nahian, baina, 2016ko apirilean, egungo emaztearekin Panamako paperetan agertu zen, paradisu fiskaletan offshore sozietateak zituelako.

Obra argitaratuak 
 Un discurso ético (1982)
 El Socialismo (1997)
 El futuro no es lo que era (Juan Luis Cebriánekin batera, 2001)
 Memorias del futuro (2003)
 Mi idea de Europa (2011)
 En busca de respuestas (2013)

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Sevilla probintziako jendea
Espainiako Trantsizio Demokratikoa
Espainiako gobernuburuak
Espainiako Langileen Alderdi Sozialistako politikariak
Karlomagno Sariaren irabazleak
Espainiako enpresaburuak
Espainiako diputatuak I. legegintzaldian
Espainiako diputatuak II. legegintzaldian
Espainiako diputatuak III. legegintzaldian
Espainiako diputatuak IV. legegintzaldian
Espainiako diputatuak V. legegintzaldian
Espainiako diputatuak VI. legegintzaldian
Espainiako diputatuak VII. legegintzaldian
Sevillako Unibertsitateko ikasleak
Europako Kontseiluko lehendakariak