Agota Kristof

Agota Kristof, , (Csikvánd, Hungaria, 1935eko urriaren 30a - Neuchatel Suitza, 2011ko uztailaren 27a) frantsesez idazten zuen hungariar idazlea izan zen. Koaderno Handia eleberriagatik frantsesezko europar saria jaso zuen, 2001ean Gotfried Keller saria irabazi zuen eta 2008an Europar Literaturaren Austriar saria eman zioten.

Biografia 
Agota Kristof 1935eko uztailaren 30ean jaio zen. 21 urte zituela bere jaioterria utzi behar izan zuen, 1956ko Hungariar Iraultza Varsoviako Itunaren armadak zapaldu zuenean. Bere senarrarekin eta lau hilabeteko alabarekin egin zuen ihes Suitzako Neuchâtelera. Bost urtez fabrika batean lanean ibili ondoren, senarra eta lana utzi zituen. Frantsesa ikasten hasi zen, baita frantsesezko eleberriak idazten ere.

Bibliografia 
Hastapenetan, poesia eta antzerkia landu zituen, baina eleberrigintzari esker hartu du izena Agota Kristofek. Bere trilogiari esker egin zen ospetsua. 1986an argitaratu zuen trilogiako lehen eleberria, Koaderno Handia; bi urte geroago argitaratu zen La Preuve; eta 1991an itxi zuen trilogia, Le Troisième mensonge liburuarekin. Koaderno handia-k sari ugari jaso ditu eta 30 hizkuntza baino gehiagotara itzuli izan da, baita euskarara ere.
Bere laugarren nobela Atzo1995ean argitaratu zuen. 2004an, L'analphabète testu autobiografikoa argitaratu zuen.
Argitaratu zuen azken liburua Berdin dio izan zen 2005ean, Parisen.

Antzerkia 
 John et Joe (1972).
 La Clé de l'ascenseur (1977).
 Un rat qui passe (1972).
 L'Heure grise ou le dernier client (1975)
 Le monstre et autres pièces  (2007)

Narratiba 
 1986 Le Grand Cahier (Koaderno handia) (1997).
 1988 La Preuve.
 1992 Le Troisième mensonge.
 1995 Hier (Atzo, (2003).
 2004 L’Analphabète.
 2005 C'est égal (Berdin dio: narrazioak).

Euskaratuak 
Alberdania argitaletxeak egile honen lau liburu euskaraz argitaratu ditu.

 1997: Koaderno handia (Le Grand Cahier), Eskarne Mujikak itzulia.
 2003: Atzo (Hier), Eskarne Mujikak itzulia.
 2005: Berdin dio: narrazioak (C'est égal), Eskarne Mujikak itzulia.
 2020: Analfabetoa idazle (L’Analphabète), Eskarne Mujikak itzulia.

Estiloa 
Agota Kristofen liburuek gai gogorrak lantzen dituzte; bakardadea, bortizkeria, gudak, heriotza. Gaiaren gogortasuna orekatzeko estilo irakurterraza erabiltzen du: esaldi lauak, apaindura gabeak, deskripziorik gabeak eta motzak dira, hau da, zuzenean mamira jotzen du. Leku eta pertsonaia askori ez die izenik ere jartzen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 armiarma.eus: Agota Kristof, euskarara ekarriak.
  Agota Kristof-en ondarea Bibliothèque nationale suisse-n 
  Item aldizkarian Agota Kristof-i buruzko artikulua 
  1991ean RTS tebebistan egindako elkarrizketa

Agota Kristof
Hungariako autobiografoak