Burgue

Burgue (okzitaniera beste tokiko hizkuntzan Vergüei) Burgue-Erreiti udalerriko herriburua da, Nafarroa Behereko Agaramont eskualdean. 1973 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Herritarrei "burguetar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 48 km daude.

Geografia

Kokapena 
Nafarroa Behereko iparraldean dago. Biduze ibaiak berarekin udalerria osatzen duen Erreititik bereizten du, baita Amikuzeko Sarrikotatik ere; iparralderantz "Burgueko zubia" delakoa pasatuta Erangoko lurrak hasten dira, betiere Agaramont eskualdean; udalerrien arteko muga Xuhukoa (okzitanieraz Lauhirassa) errekak markatzen du. Ekialderantz Lauhira (frantsesez Lauhire) baso zabalak Bearnoko Bastidaxarreko lurrekin alde batetik banandu eta bestetik lotu (historiko eta kulturalki harreman estuak izan dituztelako) egiten du. Hegoaldean, aldiz, Amikuzeko Bizkai eta Ilharre daude; denbora luzez hauxe izan da hizkuntza-muga, Burgue gehienbat gaskoieradun eta Amikuze euskaldunaren artekoa.

Orografia 
Altuera apaleko lurrak dira: tontorrik garaiena 166 mkoa da, herritik hego-ekialdera eta Lauhirakoa iragartzen duen Galingo basoaren ateetan. Baxuena Biduzeren ertzean, Sarrikotarekin mugan.

Demografia eta biztanleria 

Oharra: 2005eko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da. 1975ekoa Burgue-Erango-Erreitiri dagokio eta hortik aurrerakoak Burgue-Erreitiri.

Errepideak 
D 321 errepideak herria hegoaldearekin, Amikuzerekin, lotzen du; D 256k iparralderantz jotzen du, Erango eta eskualde nahiz Kantonamendu buru den Bidaxunerantz.

Historia 
Erdi Aroan Agaramonteko dukearen menpeko baroierria izan zen.

Eraikin historikoak 
 Sallahart etxea: 1585ekoa, egun hondatuta.
 Asuntzio eliza (frantsesez l' Assomption-de-la-Bienheureuse-Vierge-Marie, okzitanieraz glèisa de l'Assompcion): 1860 eta 1863 artean eraikia, XVII. mendean egungo hilerriaren erdian zegoen beste baten ordez. Bertan hiru beirate, konfesategi bat, Via Crucis bat eta bost estatua daude zenbaturik Frantziako Kultura ministeriotik.

Udalerri-aldaketak 
1973 arte udalerri propioa izan zuen. Urte horretan beste bi auzo-herrirekin Burgue-Erango-Erreiti izenekoa osatu zuen. Honek, ordea, ez zuen luze iraun eta 1977an Erango bereizi eta gainontzeko biek egungo Burgue-Erreiti eratu zuten.

Kasu guztietan Burgue izan da udalburua.

Kultura 
Herriko jaia abuztuaren 15ean izaten da.

Ikus, gainera 
 Burgue-Erreiti
 Erreiti
 Burgue-Erango-Erreiti
 Xuhukoa

Kanpo estekak 
  Burgue Patxi Salaberriren "Nafarroa Behereko herrien izenak" lanean: 325/326. or.

Nafarroa Behereko lehengo udalerriak
Burgue-Erreiti