Aragoieraren dialektoak



Sarrera 
Aragoierak tokian tokiko dialektoak dauzka, haran, eskualde eta eskualdeetako hizkeretan bilduak. "Dialekto" izendapena bitarakoa da eta ongi zehaztutako haran bakoitzeko hizkerei deitzeko erabil daiteke (cheso, ansotano, etab...). Aragoieraren hizkerak lau talde edo dialektotan sailkatzeko proposamena dago, zenbait autoreren arabera. Hizkuntz aniztasun hori honela sailka daiteke:

Haranak eta Somontano 

Hainbat higadura-garbitasun, homogenitate-bertakotasun, bilakaera eta arkaismo gradu daude:

Pirinio axialeko haranak 

Hizkuntza hobeto gorde da eta arkaismoak ditu. Mendiek sortutako bakantzeak haran bakoitzean hainbat dialekto edota hizkera eman ditu:

 Ansotanera
 Cheso
 Aragüesinera
 Aisinera
 Tensinera
 Bergotesera
 Ballibióko aragoiera
 Belsetanera
 Chistabinera
 Benasquera

Pirinio aurrea 

Jatorrizko ezaugarriak Somontanon baino hobeto gorde dira, baina Pirinio axialeko haranetan baino okerrago ere bai. Somontésera eta haran bakoitzeko hizkeren arteko zubi hizkerak dira.

Somontano 

Somontanera eremu askoz ere zabalagoetan erlatiboki berdintsuagoa da, baina gaztelaniaren eragina du eta jatorrizko ezaugarri batzuk galdu dira. Belaunaldien arteko ezberdintasunak geografiarenak baino handiagoak dira. Izen-adizlagun aurreko i partikularen erabilera galdu da (haran axialetan, bi).

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Aragoieraren dialektoak