Arrosadia

Arrosadia Iruñeko auzo bat da, hiriaren hegoaldean dago. XIX. mendetik ezagutzen ziren inguru hartako biztanle-kokaleku txikiak, nahiz eta 1950eko hamarkadara arte ez zen eraiki egungo auzoaren zatirik handiena, harresiz kanpoko auzo gisa.

Iparraldean Bigarren Zabalgunea auzoko artean dago, ekialdean Lezkairuko artean, hegoaldean Aranguren eta Galar udalerrien eta mendebaldean Azpilagaña eta Iturrama auzoen artean.

2020ko maiatzean 18 185 biztanle erregistratu zituen, horietatik 8 670 gizonak eta 9 515 emakumeak.

Leku-izenak 
Bi izen koofizialak, Arrosadia eta Milagrosa, erakunde eta dokumentu ofizialetan modu berean erabiltzen diren arren, Milagrosa leku-izena, auzoaren goialdeari erreferentzia egiteko erabiltzen da, Taxoare, Blas de Laserna eta Keiles ibaia kaleen iparraldean dagoena. Aitzitik, Arrosadia leku-izena, batzuetan Arrosadía bezala erdaldundua, ez da zuzena, baina gehiago erabiltzen da kale horien hegoaldeko eremuari erreferentzia egiteko, gaur egun eraikitzen ari den eremua baita. Baina beste leku-izen batzuk ere badaude auzoan:

 Mochuelo: auzoaren jatorrizko izena, Urbano Igarreta gerrillari liberaletik hartua, El Mochuelo ezizenez ezaguna eta auzoaren hegoaldeko egoiliarra. Gaur egun, izen hau, auzoaren hegoaldeko eraikin berrietara mugatzen da, Mochuelo bezala ezagutzen direnak.
 Santa María la Real: auzoaren antzinako gaztelaniazko izena, gaur egun Milagrosa -rekin ordezkatua. Auzoaren goialdeari bakarrik egiten dio erreferentzia, Milagrosa elizaren inguruan dagoena.
 Larrabide: auzoko zatirik altuena da, Larrabide kirol-hiria eta Guardia Zibilaren eraikinak dauden tokia.
 Fuerte del Príncipe: batzuetan Printzearen Harresia, euskaraz. Larrabide hegoaldean, auzoaren goialdean, oso ondo definitutako eremu bat mugatzen du.
 Goroabe: auzoko Goroabe kalea, Eroritakoen Monumentuaren hegoaldean dagoen gune bat da, malda nahiko aldapatsua duena.
 Sadar: Sadar ibaiaren hegoaldean dagoen eremuari erreferentzia egiteko erabiltzen da, izen bereko estadioaren inguruan.
 Sario: Unibertsitate Publikoko Kanpusaren hegoaldean dago, Arrosadiako zubitik gertu. Hortik abiatzen dira Galaria eta Mutiloabeitirako errepideak.
 Ugaldeta: Sario ekialdean eta Sadar ibaiaren iparraldean. Arrosadia eta Lezkairu arteko igarobidea da.
 Arrosadiako kanpusa edo NUP: Nafarroako Unibertsitate Publikoak auzoan dituen lurrei egiten die erreferentzia.
 Taxoare bidea: Iruñetik Taxoarrerako bide zaharra, gaur egun Taxoare kalea Iruñean eta  errepidea Arangurenen. Ipar-hego ardatz batean doa, auzoaren mendebaldean zehar.
 Gurutze Berdeko bidea: Bere izena, ondoko Azpilagaña auzoko Gurutze Berdea bezala ezagutzen den gunetik hartzen du. Gaur egun Sadar kaleari dagokio.

Historia 

XIX. mendean, auzoak, sakabanatutako eraikuntza gutxi batzuk zituen, eta El Mochuelo auzoa bezala ezagutzen zen. Izen hau, existitzen zen Mochelo izeneko salmenta batetik zetorren, aldi berean, inguru hauetan ibili behar izan zuen gerrillari liberal bat ezagutzen zen ezizena aipatzen zuena, Urbano Igarreta izenekoa.

XX. mendearen hasieran, ingurua ia bizi gabe zegoen. Urte haietan zehar, iruindar ugari izan ziren, batez ere erretiratuak, eta inguru horretan baratze txiki bat egiteko aprobetxatu zuten, ingurua hiritik gertu zegoelako, gaur egun Etxabakoitz edo Laiak bezalako eremuetan gertatzen denaren irudiarekin. Horregatik, ingurua bide, txamizo, putzu eta hesi alanbratuen labirinto handi bihurtu zen. Horrela, bi edo hiru solairuko etxetxo xume batzuk eraikitzen hasi ziren, baita txalekotxoak ere, beren baratze eta putzuekin. 1937ra arte ez zen auzo bati buruz hitz egiten hasi. Auzoko baratze pribatuetan jende gehiago eta gehiago finkatu ahala, auzokoei gero eta grazia gutxiago egiten zien Mochueloarenak, eta izena aldatzeko eskatu zieten: Milagrosa, Aita Paulen komentu eta elizaren titularra. Komentua eta eliza berria 7 urte lehenago inauguratu ziren, 1930ean, gaur egungo Nafarroako Foruen plazan.

Hala, 1950eko hamarkadan, Milagrosa ingurua ofizialki "auzo" izendatzea erabaki zen, eta bideak urbanizatzeko eta eraikin altuak eraikitzeko joera hartu zen, inguruko beste hiri batzuekin bat etorriz, hala nola Bilbo edo Gasteiz. Horretarako, lehen zegoen antzinako bide sare serpenteantearen trazadura erabili zen, eta horrek azaltzen du zonaldeko egungo hirigintza "kaotikoa". Auzoko kale nagusia Zaragoza etorbidea izatea erabaki zen, laster hiriko irteerarik garrantzitsuena bihurtu zena, garai batean Gipuzkoa etorbidea iparralderantz izan zen bezala. Hasieran, lehenengo zatiari bakarrik deitzen zitzaion Zaragoza etorbidea, Bigarren Zabalgunekoa, eta bigarrenari Zaragoza errepidea izena ematen zitzaion. Gaur egun, etorbide osoa da. Eraikinak xumeak ziren, ez oso garestiak, klase ertainarentzat ezin hobeak. Gehienek estaldura morea edo horia zuten, hiri askotan garai berekoak diren beste auzo askotan erraz aurki daitekeena. Aurreko bideak baino lehenagoko kale eta kalexka ugari izendatzeko, Nafarroako ibai, mendi eta musikarien izenak erabiltzea erabaki zen. Lehenak, nagusiki, Milagrosa inguruan daude, bigarrenak, berriz, ugariagoak dira Goroabetik gertu eta hirugarrenak bien artean daude. Horren adibide dira Ega ibaia kalea, Altzania ibaia kalea, Julian Gaiarre kalea, Joakin Maia kalea, Mendaur mendia kalea edo Monjardin media kalea.

Harresiz kanpoko auzo berriaren ekonomiak lantegi eta lantegi ugari hartzen zituen Zaragoza etorbidearen alde batean eta bestean, Iruñeko biztanle askorentzat nahitaezko igarobidea baitzen. Lantegi horien artean hiriaren bereizgarrietako bat zegoen, Pamplonica hestebete fabrika. Ola 1927an sortu zuen Bernardo Villanueva Retak, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan herrialdeko haragi-enpresa nagusietako bat bihurtuz. Bere anaiak, Venanciok, hestebeteen ekoizpenaren bide bera jarraitu zuen, 1954an, Burlatan kokatutako Kiliki hestebete marka sortuz, 1986an, Iruñak, Iberiar Elikadura Korporazioarekin bat egin zuen, zazpi urte beranduago, osatzen zuten enpresen porrota eragin zuena. 1994an Iruñeko olako langileek enpresa erreskatatu zuten Carnicas del Sadar izenarekin, faktoria, instalazioak eta marka eskuratuz, hau birkokatuz baina hasierako finantza karga altxatzeko aukerarik gabe. 1999 eta 2001 urteen artean enpresa berrantolatu zen, bazkide berriak sartu eta 2000. urtean Industrias Carnicas Mina de Huarte Pamplona eta 2001ean zaldiko sartu baitziren. 2010ean ola Ezkirotz eta Beriaingo instalazio berrietara lekualdatu zen, urte horretan eraitsi zuten Iruñeko lantegia hustuz. Ola zaharraren orubean Arrosadia parkea dago gaur egun, 20 metro baino gehiagoko garaiera duen geiser-lagarekin.

Plan Sur 
XXI. mendearen hasieran, Milagrosa eremuaren hegoaldea (Keiles ibaiaren kalea) eta Sadar ibaiaren arteko eremua eraikitzea proposatu zen, ordura arte, zelaiek, industriek eta aparkaleku orubeek hartzen zutena. Horrela, Lezkairu gunearen ondoan, karriken sarea eraiki zen, lauki formakoa, gainerako espazioa aprobetxatuz, bi eta hiru etxadi artekoa dena. Garapen berri hori ez dator bat auzoaren alde zaharrarekin, bertan ordenatuagoa baita eta ez baitu autoa mugikortasunerako lehen aukera gisa kokatzen. Horrela, auzoaren barrualdeko kaleak oinezkoentzat edo oinezkoentzat dira, eta ez daude kanpoko jendearentzako aparkaleku asko, Iturrama edo Donibane bezalako guneak ez bezala. Gune hori, gainera, hiriaren eta unibertsitate publikoaren kanpusaren arteko trantsiziotzat hartzen da, lehen hiritik urrun baitzegoen. Inguru honetan, kaleak, nagusiki, Sebastian Albero edo Xavier Mina bezalako pertsonentzat dira.

Demografia 
Auzoko biztanleria asko aldatu da historian zehar. Ez dago 1986 baino lehenagoko erregistrorik, eta, beraz, ez dakigu zehatz-mehatz zenbat pertsona bizi ziren "auzo bihurtu" aurretik, ezta hasieran ere. Arrosadiarrak gutxi gorabehera berdintasunez banatzen dira bi sexuen artean, eta bakoitzak 8 000 pertsona inguru zituen 2020an. Argi eta garbi ikus dezakegu populazioak gora egin zuela pixka bat 1980ko hamarkadaren amaieran, eta gero gelditu eta behera egin zuela mendearen amaieran. Harrezkero, igoera motel bat izan da auzoan, eta 2014tik aurrera areagotu egin da, Arrosadia inguruko lehen etxeak okupatuta. Biztanleria atzerritarra aztertuz gero, 2000. urtera arte hogeita hamar atzerritar inguru baino ez zeuden. Hau, nagusiki, iruindarrak zirelako ondoren auzoa eraiki zen lurren jabeak. Hala ere, hirugarren milurtekoan sartzean, auzoko biztanleriaren zahartzearekin eta bertako biztanleen beherakadarekin batera, etorkinen populazioa zabaltzen hasi zen auzoan, eta horrek azaltzen du data horretatik aurrera populazioaren joera positiboa dela berriz ere.

Hirigintza 

Auzoak kontraste handia du alde zaharrenaren (Milagrosa) eta berrienaren (Arrosadia) artean. Gainera, Sadar ibaiaren ibilguaren hegoaldean beste gune berezi batzuk daude. Goialdea edo iparraldea, kale eta kalexken bilbadura bat da, inguruko aurreko bide sistematik eratorriak. Horrez gain, malda nahiko desnibel batean egoteak egungo eskema errazten du. Keiles ibaiaren edo Blas de Laserna kalearen hegoaldera joanez gero, argi ikusten da aurreko eremuarekiko aldea. Hau da Arrosadia edo Mochuelo ingurua, berriena. Gainera, lautada batean kokatuta dago, ibaitik gertu, kaleak lauki formakoak izatea ahalbidetzen duena. Kale batzuk oinezkoentzat edo erdi-atoientzat dira, mugikortasun jasangarria errazteko. Unibertsitateko zonaldeak kanpus osoa hartzen du. Honek berdegune ugari ditu eta Katalunia eta Taxoare kaleek eta Sadar ibaiak mugatzen dute. Hala ere, Sadar, ekialdean, eta Sario, mendebaldean, auzotik bereizten da. Eraikin modernoak ere badira, Arrosadia aldean baino berriagoak ez diren arren, Nafarroa Arena edo Sadar estadioa bezalako eraikuntzengatik nabarmentzen dira. Hala, eremu hori Sadar kalearen inguruan biltzen da, bereziki alde bikoitian, lursailaren topografiara egokitutako hirigintzarekin.

Parkeak 
Auzoak parke gutxi ditu, 1960ko eta 1970eko hamarkadetako kontrolik gabeko hirigintzak ez baitzituen kontuan hartu. Hala ere, Arrosadia inguruan parke berriak diseinatu dituzte horien falta arintzeko. Hiru parke handi aurki ditzakegu:

 Arrosadia parkea: Sadar ibaiaren bi alboetan dago. 20 metrotik gorako altuera duen geiser bat duen laku bat du.
 Ilargi Enea parkea: Blas de Laserna kalearen hegoaldean dagoen parke txiki bat da, Alfredo Floristan plazaren parean.
 Tomas Caballero parkea: Eraikin Adimendunak dauden lekuan dago. Taxoare eta Blas de Laserna kaleek eta Oberenak inguratzen dute.

Etorbideak 
Harrigarria bada ere, auzoak etorbide bakarra du, Zaragoza etorbidea. Honek, auzoa, bere mendebaldeko aldetik, iparraldetik hegoaldera egituratzen du. Izan ere, Azpilagaña auzotik banatzen du. Gainera, hirirako sarbide nagusietako bat da, eta hegoaldetik sartzeko garrantzitsuena.

Pasealekuak 
Gaur egun, pasealekua bezala katalogatutako bide bat dago auzoan:
 Fermin Ezkurra pasealekua: Sadar estadioa eta Nafarroa Arena banatzen ditu. Bere funtzioa zaleak ibilgailuentzat irisgarria ez den leku batean sartzea eta irtetea da.

Plazak 
Auzoak hiru plaza ditu:
 Alfredo Floristan plaza: Milagrosa inguruko kale aldapatsuen artean dagoen plaza da. Zabuak eta bankuak ditu.
 Gongora plaza: Sadar estadioaren inguruan dago. Haurrentzako parke bat eta jolasleku bat ditu, baita zenbait banku eta berdegune ere.
 Santa Zezilia plaza: Milagrosa inguruan. Inguruko malda handia gainditzeko aukera ematen du. Hainbat banku eta zuhaitz daude.
 Xavier Mina plaza: Arrosadiako garapen berrian kokatua. Forma luzanga du, pasealeku bat plaza bat baino gehiago gogorarazten duena. Banku ugari ditu.

Kaleak

Kale nagusiak 
Zaragoza etorbidearen ondoan, auzoa egituratzen duten beste kale batzuk daude. Hauetako batzuk, Katalunia kalea kasu, askotan etorbide bezala tratatzen dira, ofizialki hala ez diren arren. Hauek dira auzoko kale garrantzitsuenak:

 Monjardin mendia kalea: Goroabe Bigarren Zabalgunearekin eta Beloso-Erripagaña eta Mendillorri auzoekin lotzen du. Mendebalderantz jarraitzen du Blas de Laserna kaletik.
 Blas de Laserna kalea: Goroabe Azpilagaña eta Iturramarekin lotzen du. Gainera, Milagrosa eta Arrosadia izeneko guneak banatzen dituen kalea da. Ekialdean Monjardin mendia kaletik jarraitzen du
 Katalunia kalea: Aldameneko Lezkairu auzoaren zati bat. Taxoare kalea perpendikularki gurutzatzen du eta NUPerako eta Sadar ingururako sarbidea ematen du.
 Taxoare kalea: Askatasunaren plazatik abiatzen da eta Mutiloabeitiraino jarraitzen du. Goroabe inguruko kale nagusia da.
 Sadar kalea: Zaragoza etorbidearen adar bat da, Sadar eta Sario eremuei eta, bereziki, Sadar estadioari eta Nafarroa Arenari zerbitzua emateko erabiltzen dena. Azkenean, kalea  eta  errepideen artean dibertsifikatzen da.

Beste kaleak 
Hona hemen auzoko gainerako kaleen zerrenda:

Milagrosa

 Araxes ibaiaren kalea
 Elortz ibaiaren kalea
 Goroabe kalea
 Irati ibaiaren kalea
 Isaac Albeniz kalea
 Jesus Guridi kalea
 Joakin Gaztambide kalea
 Joakin Larregla kalea
 Juan Maria Gelbentzu kalea
 Julian Gaiarre kalea
 Larrabide kalea
 Manuel Falla kalea
 Mariano Garcia kalea
 Remino Mugica kalea
 Santa Marta kalea
 Urederra ibaiaren kalea
 Zangoza kalea
 Zidakos ibaiaren kalea

Arrosadia
 Antonio Conejo Salguero kalea
 Jose Maria Jimeno Jurio kalea
 Mochuelo kalea
 Pablo Antoñana kalea
 Sebastian Albero kalea
 Ultzama ibaiaren kaleaGoroabe
 Alaitz mendiaren kalea
 Astobizkar mendiaren kalea
 Errege Bardea kalea
 Ibañeta mendiaren kalea
 Lakartxela mendiaren kalea
 Mendaur mendiaren kalea
 Mutiloabeiti kalea
 Ori mendiaren kaleaSadar
 Ana Velasco kalea
 Aranguren ibarraren kalea
 Eladio Zilbeti kalea
 Extremadura zeharkalea
 Labio kalea
 Mari Abrego kalea
 Zolia kalea

Zeharkaleak 
Auzoak, korapilatua eta kaotikoa da, eta, beraz, beharrezkoa da zeharbideak erabiltzea auzoko txoko guztietara iristeko. Guztira 5 daude:
 Juan Maria Gelbentzu zeharkalea
 Mendaur mendiaren zeharkalea
 Monjardin mendiaren zeharkalea
 Ori mendiaren zeharkalea
 Urrobi ibaiaren zeharkalea

Politika

Nafarroako Foru hauteskundeak 
Arrosadia auzoa Arrosadia hautes-barrutia da, Iruñeko barrutian. Hauek dira hauteskunde-barruti horren emaitzak azken foru-hauteskundeetan:

Auzo-zinegotziak 
1999az geroztik, Iruñeko auzoek "auzo-zinegotzi" bat dute. Auzoko herritarrei, taldeei eta elkarteei arreta ematea du eginkizun, herritarren parte-hartzea sustatzeko eta auzoko eskaerei edo eskaerei laguntzeko.

Gizarte-ongizatea

Hezkuntza 
Haur Hezkuntza

 Hegoalde Ikastola: Euskaraz eskainitako haur eta lehen hezkuntzako eskola (D eredua), lanaldi zatituarekin eta jantokiko eta eskola-garraioko zerbitzuarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()
 Paderborn-Victor Pradera: Gaztelaniaz eta alemanez eskainitako haur eta lehen hezkuntzako eskola (G eredua), lanaldi zatituarekin eta jantokiko eta eskola-garraioko zerbitzuarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()
 Printzearen Harresi: Gaztelaniaz eskainitako haur-eskola (C eredua) lanaldi jarraituarekin eta jantoki-zerbitzuarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()

Lehen Hezkuntza

 Hegoalde Ikastola: Euskaraz eskainitako haur eta lehen hezkuntzako eskola (D eredua), lanaldi zatituarekin eta jantokiko eta eskola-garraioko zerbitzuarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()
 Paderborn-Victor Pradera: Gaztelaniaz eta alemanez eskainitako haur eta lehen hezkuntzako eskola (G eredua), lanaldi zatituarekin eta jantokiko eta eskola-garraioko zerbitzuarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()

Bigarren Hezkuntza

Auzoan ez dago bigarren hezkuntzako instituturik.

Goi-mailako hezkuntza

 Nafarroako Unibertsitate Publikoa ()
 Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionala ()
 Nafarroako Eskola Politeknikoa: Gaztelaniaz eta ingelesez eskainitako lanbide-heziketako zentroa (G eredua) lanaldi jarraituarekin. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()

Besteak

 Nafarroako Dantza Eskola: dantza eskola publikoa. Titulartasun itundua ()

Osasuna 
Arrosadia, Arrosadia Oinarrizko Osasun Eremuan dago, auzo hau besterik ez da.

Lehen mailako arreta

 Arrosadiko Osasunetxea: Arrosadiako osasun-zentroa Julian Gaiarre kalean dago, Zangoza kalearen ondoan, eta oinarrizko osasun-eremu osoan dagoen zentro bakarra da. Titulartasun publikoa: Nafarroako Gobernua ()

Ospitaleko arreta

Auzoan ez dago ospitaleko arreta zentroak.

Herritarren segurtasuna 
Herritarren segurtasuna Nafarroako Larrialdietarako Agentziaren egituraren mende dago. Erakunde autonomo hori Nafarroako Gobernuak sortu zuen otsailaren 16ko 12/2009 Foru Dekretuaren bidez, Babes Zibila-SOS Nafarroa 112 eta Nafarroako Suhiltzaileak taldekatzeko.

Auzoko segurtasun arloan bi polizia ari dira lanean: Foruzaingoa eta Iruñeko Udaltzaingoa. Azken gorputz horretan "auzoko polizia" edo "hurbileko polizia" izeneko brigada bat dago. Haren funtzio orokorra da poliziaren presentzia mantentzea Iruñeko kaleetan, herritarren kexak jasotzea erraztuz, bai eta udal-administrazioari azkar eta behar bezala helaraztea ere.

Garraioa

Autobusa 

Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 8 linea daude:

Bizikleta 
Gaur egun, auzoko bizikleta azpiegitura mugatua da. Hori dela eta, Iruñeko Udalak 2020ko apirilean erabaki zuen auzoa iparraldetik hegoaldera zeharkatuko zuen igarobide jasangarri bat sortzea, oinezkoentzako zein txirrindularientzako espazio gehiago sortuz.

Aparkalekua 

Auzoa bi zatitan banatzen da, aparkaleku gaietan. Iparraldea, Milagrosa eta Goroabe hartzen dituena, eta hegoaldea, gainerakoak hartzen dituena. Bada, iparraldea Iruñeko "gune urdina" deritzonaren 3. sektorekoa da, Azpilagaña auzoaren zati handi batekin batera. Horrek esan nahi du zona horretan aparkatzeko tarifa desberdina ordaindu behar dela, dagoen kalearen arabera. Hala ere, hegoaldean ez dagoenez inolako erregulaziorik, ohikoa da ibilgailu askok auzoaren eremu hori okupatzea, iparraldean leku librea utziz.

Monumentu eta leku interesgarriak

Sadar estadioa 

Sadar edo Nafarroako Erresuma estadioa Osasuna Futbol Klubaren estadioa da 1967tik. 6 968 metro koadroko soropilarekin, 23 550 ikusleko gaitasuna du klubak LaLiga Santanderren jokatuko dituen partidetarako. 1989an birmoldatu zen Preferencia Alta tribuna eraikiz, garai hartan 30 000 ikusle har zitzakeelarik, gehienak oinezko herriak direlarik.

Nafarroa Arena 

Nafarroa Arena erabilera anitzeko pabiloi bat da, 10 000 ikusleentzako pista nagusi bat eta 3 000 ikusleentzako frontoi bat dituena, Nafarroako handiena bihurtzen duena. Pabiloia Sadar estadioaren ondoko orube batean eraiki zen, eta hainbat urtez itxita egon ondoren, 2018ko irailaren amaieran inauguratu zen.

Nafarroako Unibertsitate Publikoa 

Nafarroako Unibertsitate Publikoa 1987an sortu zen, Nafarroako Parlamentuak finantzaketaren konpromisoa hartu zuenean. 2007-2008 ikasturtean 8 059 ikasle egon ziren matrikulatuta. Arrosadiako campusean daude instalazio gehienak, eta 260 000 m ² daude urbanizatuta; horiei Nekazaritzako Praktika eta Ikerketa Finka, Kirol Instalazioak eta Landare Nekazaritzako Bioteknologiako Zentroa gehitu behar zaizkie. Unibertsitateak Osasun Zientzien eraikina mantentzen du ospitale-esparruan, izen bereko departamenduarekin eta Osasun Ikasketen Unibertsitate Eskolarekin. 2009. urterako, gastuen eta diru-sarreren aurrekontua 74 487 129 eurokoa da. Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaskuntza-jarduerak hiru fakultate, goi-mailako bi eskola tekniko eta unibertsitate-eskola bat hartzen ditu.

Civivox Arrosadia 

Civivox Arrosadia Iruñeko Udalaren kultur etxe eta liburutegi bat da, auzoaren esku dagoena. Auzoko beste dotazio batzuen ondoan dago, Taxoare kalean, Goroabe inguruan.

Mirari eliza 

Mirari eliza Nafarroako Foruen plazan dagoen tenplu handi bat da. Bere dorre handia nabarmentzen da, goikaldean, Mirariko Ama Birjinaren eskultura duena, auzoaren zati handi batetik ikus daitekeena. Aita Pauleena da, baita inguruko zonaldearena ere. Gainera, plazaren estiloari jarraituz, funtsean adreiluz eraikia dago. Victor Eusa arkitekto nafarrak egina da.

San Fermin eliza 

San Fermin eliza, San Fermin parrokia bezala ezagunagoa, auzoaren goialdean dagoen eliza txiki bat da, Zaragoza etorbidearen eta Zangoza kalearen arteko bidegurutzearen ondoan. Eliza auzoarekin batera eraiki zen, eta bertatik beirateak nabarmentzen dira, oso kolore berezikoak.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Iruña
 Azpilagaña
 Bigarren Zabalgunea
 Lezkairu

Kanpo estekak 

Arrosadia