Mohammed el-Baradei

Mohammed el-Baradei (arabieraz: محمد البرادعي; Kairo, 1942ko ekainaren 17) egiptoar legelari, diplomazialari eta politikaria da. Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako (EANA) zuzendari orokorra izan zen 1997-2009 bitartean, eta Egiptoko presidenteordea 2013ko uztailetik abuztura. EANArekin batera, Bakearen Nobel Saria jaso zuen 2005ean.

Bizitza 
Abokatu familia dirudun batean jaio zen. Kairoko Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatu eta gutxira hasi zen diplomazia lanetan. Urte batzuetan, Egiptoko Atzerri ministerioan jardun zuen —Egipto eta Israelen arteko bake negoziazioetan, Atzerri ministerioko aholkulari berezi gisa jardun ere—, baina kanpoan zeukan gogoa, eta aurki hasi zen nazioarteko erakundeentzat lanean, New Yorken eta Genevan. Nazio Batuen Erakundeko Ikerketarako Institutuan Nazioarteko Zuzenbideko hezkuntza programaren arduradun izendatu zuten lehenbizi, eta energia gaietara egin zuen gero jauzi.

1984an, Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentzian hasi zen, eta goraka-goraka, zuzendaritzara heldu zen hamahiru urte geroago. 2002an, Iraken armagabetzea egiaztatu behar zuen NBEko ikuskatzaileen burua izan zen, Hans Blixekin batera. Haren esanetan, ez zegoen frogarik erakusteko Irakek suntsipen handiko armak zituela. Hori zela-eta, Ameriketako Estatu Batuek, Britainia Handiak, Espainiak eta Portugalek sinatutako Azoreetako Deklarazioaren aurka agertu zen. 2005ean, Bakearen Nobel Saria jaso zuen, "energia nuklearra helburu militarrekin erabil zedila eragozteagatik, eta helburu baketsuekin energia nuklearra ahalik eta modu seguruenean erabil zedin bermatzeagatik".

Urte luzez Egiptotik kanpo egon ondoren, 2011n Hosni Mubaraken aurkako protestetan parte hartu zuen. Mubarak erori osteko garaian, oposizioko buru ipini zen. 2012ko presidentetzarako hauteskundeetan ez zuen parte hartu: alderdi propioa sortu zuen, Konstituzioaren Alderdia, baina azken momentuan atzera egin zuen. 2013ko uztailean, Mohammed Mursi presidentea eraitsi zuen estatu kolpearen ostean, presidenteorde izendatu bazuten ere, dimisioa eman zuen abuztuaren 14an, eta Vienan erbesteratu zen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kairoko Unibertsitateko ikasleak
Bakearen Nobel Saridunak
Diplomatikoak
Egiptoko politikariak
Kairotarrak
Egiptoko musulmanak