Mendiorotz

Mendiorotz (historiki Orozmendi deitua) Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak mendioroztarrak dira.

Izena 
Mendiorotz edo Orozmendi toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Orotz (1268)
 Mendia (1268)
 Oroz (1366)
 Oroz (1532)
 Orozmendi (1534)
 Mendiuhoroz (1587)
 Oroz (1591)
 Orozmendi (1593)
 Oroz mendi (1595)
 Mendioroz (1767)
 Mendioroz (1802)
 Mendiorotz (1996)

Geografia 
Mendiorotz Lizoainibar ibarran dago.

Ingurune naturala eta klima 
Lizoainibar Pirinioaurreko ibarra da, Eguesibar eta Longida lotzen dituen lautada da. Ibaia zeharkatzen du Erro ibaiak, Irati-Aragoi ibaiaren adarrak.

Ibarreko klima azpi-mediterraneoa da, urteko batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu ingurukoa, eta batez besteko prezipitazioak 800 mm eta 1 000 mm bitartekoak. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, batez ere udaberri eta udazkenean. Uda garaian, bi hilabete lehor izaten dira, uztaila, eta, batez ere, abuztua.

Herrigunearen inguruko basoetan, birlandatutako pinuak dira nagusi. Birlandaketa hauek XIX. mendetik aurrera egin ziren, inguruko zerrategiek zuten hazkunde azkarreko zuhaitzen beharra zela eta. Oraindik ere, 100-120 hektarea gordetzen da.

Estazio meteorologikoak 
Lizoainibarren dagoen Beortegi herrian, itsasoaren mailatik 580 metrora, Nafarroako Gobernuak 1998n jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
1835-1845eko udal-erreformetara arte, Lizoainibarko diputatuak eta herriko erregidoreak gobernatzen zuten lekua, herrikoen artean aukeratzen zena. Hamabost etxe erabilgarri eta hiru hondatu zituen, beharbada Konbentzioaren gerraren (1793-1795) aztarna, Euskal Herriko beste herri askotan ikus daitekeen bezala. 1847an, parrokiako abadea auzotarrek aurkezten zuten; inguruko herrietara joateko bideak baino ez zituen, eta horiek egoera txarrean zeuden. XX. mendearen hasieran landa kutxa bat sortu zen eta eskola bat zuen.

Demografia 
 biztanle zituen Mendiorotzek.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Lizoainibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurre ibarretik Eguesibar eta Longida ibarrekin eta Pirinioaurreko Eguesibar eta Longida ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Lizoainibar atzerakada-eremuan sailkatu zituen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Mendiorozko azpieuskalkia pirinioaurrera da.

Euskararen Foru Legea 

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Lizoainibar-Arriasgoiti eremu mistoko udalerria da. 2010eko erroldan, herritarren % 10,62ek zekien euskaraz.

Ondasun nabarmenak 
 San Pedro eliza, Erdi Aroko kristiau eliza.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Lizoainibar
 Lizoainibar-Arriasgoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala

Lizoainibarko lekuak