Garrüze

Garrüze ([gaʁys̻e]) Nafarroa Behereko udalerria da eta Amikuze eskualdean dago kokaturik.

Geografia

Sarbideak 
Garrüze RD11, RD511 eta RD124 errepideek zeharkatua da.

Hidrografia 
Bertatik Biduzeko ibaiadarra den Sallarteko erreka eta honen ibaiadarra den Zubiaga erreka pasa dira.

Udalerri mugakideak 
 Amendüze-Unaso ekialdean
 Lüküze-Altzümarta mendebaldean

Toponimia 
Euskarazko izen tradizionala Garrüze edo Garruce da. Jean-Baptiste Orpustanen esanetan 'ertz harritsua' esan nahi du.

Frantsesezko toponimoak, Garris, itxura hauek izan ditu inguruko hizkuntza erromaniketan:
 Carasa (Antoninoren Ibilbidea),
 Garris (1119 eta 1249),
 Sanctus Felix de Garris (XIII. mendea, Duchesne bilduma CXIV. liburukia),
 Garritz (1249),
 Garriz (1264),
 Castieyllo de Guarriz (1326, Nafarroako paperak),
 Guarriz (1350),
 la biele de Garris (1413),
 Garriis (1472, Bastidaxarreko notarioak),
 Garritze (1508, Baionako kapitulua), eta
 Garris (1650).

Historia 
1790ean, Donapaleuko barrutiaren barnean zegoen kantonamendu baten hiriburu bilakatu zen. Aipatutako kantonamenduan Amorotze-Zokotze, Arrueta-Sarrikota, Behauze, Bithiriña, Garrüze bera, Labetze-Bizkai, Lüküze-Altzümarta, Martxueta eta Oragarre udalerriek hartu zuten parte.

1814ko otsailaren 15ean, Espainiako Independentzia Gerra garaian, bertan Garrüzeko gudua egin zuten Harispe jeneral baxenafarrak zuzendutako napoleondar armadak eta Wellingtongo markesak zuzendutako anglo-portugaldar armadak.

Herria, Donapaleuko udalerriaren zati izan zen 1967ko urtarrilaren 1etik 1997ko urtarrilaren 1erarte.

Administrazioa

Alkateak

Herri elkargoa 
Amikuzeko Herri Elkargoaren kidea da.

Demografia 
Karlos III.a Nafarroakoak agindutako1412 eta 1413 artean egindako erroldaren datuak1551ko erroldan lortutakoekin alderatuak, herriaren demografia ez zela asko handitu adierazten du. Lehendabizikoan Garrüzek 64 su zituen, bigarrenean, berriz, 68.

Hona hemen modernoagoak diren datuak:

Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da

Ondasun nabarmenak 
 Garruzeko Feria, uztailaren bukaera eta abuztuaren hasiera bitartean ospatzen dena, eta zaldi, pottoka eta behien salmenta ardatz duena.
 San Felix eliza, XII. mendekoa. Bere zutabe eta bere kapitela nabarmentzekoak dira, XVIII. mendekoak izanik eta baita bere zurezko erretaula ere.

Garrüztar ezagunak 
 Arnaud de Vivié, 1789an Estatu Orokorretan ordezkaria zena.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Garrues

Kanpo estekak 

Garrüze