Atxondo

Atxondo Bizkaiko hego-ekialdeko udalerria da, Durangaldekoa. . urtean  biztanle zituen.

1962. urtean Atxondo haraneko hiru herriek (Apatamonasterio (udaletxea), Axpe-Martzaa eta Arratzola) bat egin zuten, Atxondo udalerria sortzeko.

Izena 
Atxondo izenaren jatorria atx edo haitz eta ondo hitzak dira, seguruenik. Beraz, herriaren izenak «haitzaren ondoan» esan nahiko luke, Anboto izanik aipatutako atxa.

Geografia

Mugakideak 
Herrialdearen eta eskualdearen hego-mendebaldean dago kokatua, Arabako mugan. Elorrio ekialdean, Abadiño mendebaldean, iparraldean Elorrio eta Abadiño eta Aramaio (Araba) hegoaldean udalerri mugakideak ditu.

Ingurune naturala 
Ibaizabal ibaiko ertzetik Anbotoko mendilerroaraino zabaltzen den bailaran kokatuta dago. Udalerrian, Arrazola ibaiak bat egiten du Ibaizabalekin.

Mendi hauek osatzen duten kareharrizko hormak 600 metroko goi-beheak ere sortzen ditu, Euskal Herri osoko handienak.

Ekonomia 
Atxondon industrialdea Apatamonasterion dago kokatua, errepide-saretik gertu.

Demografia

Ondarea 
 San Pedro parrokia eliza, Apatamonasterion.  
 San Migel parrokia eliza, Arrazolan. Estilo gotiko eta errenazentistan egindakoa.
 San Joan Bataiatzailea parrokia eliza, Axpen.  
 San Martin parrokia eliza, Martzaan. Honen aurrean kokatutakoa dago Marzanatarren dorrea.

Politika 
2023.eko maiatzaren 28ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Eneritz Agirre Armendia (EH Bildu) da Atxondoko alkatea, Xabier Azkarate ondotik.

2015eko udal hauteskundeak

2019koak

Garraiobideak 
Garraiobideak BI-634 errepidea den ardatzean daude oinarrituta, udalerria Apatamonasteriotik zeharkatzen duena, eta Durango eta Arrasaterekin bat egiten duena. Ibilbide hori Durango-Beasain ardatzaren zati da. Durangon, A-8 autobidearekin lotu daiteke, Bilbo eta Donostiara joateko. Apatamonasterio auzotik, Axpe edo Arratzola herrixkekin lotzeko aukera ere badago, udalerriko errepideen bidez. Bilbotik 36 kilometrora dago Atxondo, eta eskualdeko hiriburu den Durangotik 6 kilometrora.

Antzina, Durango-Elorrio trenbidea udalerritik ere pasatzen zen, eta Apatamonasteriotik Arratzolara zihoan beste bide bat ere bazegoen. Azken bide hau meatze-tren bat zen, baina bidaiarientzako zerbitzua ere eskaintzen zuen. Aspaldian bertan behera gelditu zen, eta horren ordez gaur egun pasealeku eder bat dago, turismorako aukera paregabea eskaintzen duena.

Euskara 

Atxondoko euskara mendebaldeko hizkeraren parte den sortaldeko euskaran kokatzen da, zehatzago, Durangaldeko euskaran. Harekin batera, Durango, Elorrio, Izurtza, Abadiño etab. herrietako euskara ere kokatzen da bertan.

Atxondoar ospetsuak 
 Pedro Berrioategortua (1928-2018), apaiz antifrankista.
 Ángel García Ariño (1934-2000), esku huskako pilotaria.
 Jesús García Ariño (1934-), esku huskako pilotaria.
 Roberto García Ariño (1950-), esku huskako pilotaria.
 Iñaki Gorostiza (1953-), esku huskako pilotaria.
 Egoitz García (1986-), txirrindularia.

Argazki galeria

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Bizkaiko udalerrien zerrenda

Kanpo estekak 
 Durangaldea
 Atxondoko Udala

Atxondo