Luhuso

Luhuso Lapurdiko hego-ekialdeko udalerri mugakidea da, Lapurdi Garaia eskualdekoa eta hango herririk txikiena dena populazioari dagokionez. Nafarroa Behereako mugan kokatuta dago.

Geografia

Ingurune naturala 
Errobi ibaia udalerritik igarotzen da.

Auzoak 
 Harnabarrea

Udalerri mugakideak 
 Kanbo iparraldean
 Itsasu mendebaldean
 Bidarrai (Nafarroa Beherea) hegoaldean
 Makea ekialdean

Historia

XIX. mendea arte 
Aurretik Makea eta Lekorneko auzoa izanda, Luhuso XVII. mendearen amaiera aldera bihurtu zen udalerri independente. Aurretik, herria XVI. mende aldera hasi zen populatzen.

Frantziar Iraultzaren garaian, administrazio egitura berri bat agertzearekin, Ipar Euskal Herriko hainbat herrik izenez aldatu zuten; Luhusok, Montagne-sur-Nive izena hartu zuen.

Gaur egun 
2016ko abenduaren 16an Luhuson atxilotu zituzten Txetx Etcheverri, Béatrice Molle-Haran, Michel Bergouignan, Michel Berhokoirigoin eta Stéphane Etchegaray "Etxe", "bakearen artisauak" izenekoak ("artisains pour la paix"). ETAren desarmatze zibilean laguntzen ahalegindu ziren, bake prozesuaren alde.

Demografia 
Bi mendez, XIX. eta XX. mendeetan zehar, 500 biztanleko populazioa izan zuen Luhusok. XXI. mendearen hasieran, berriz, biztanleria bikoiztu eta egun, ia 900 lagun ditu.

Politika

Kultura 
 Harri Xuri kulturgela edota "karrikako arteen fabrika" Ipar Euskal Herriko barnealdeko azpiegitura kultural inportantea da.
 Nafar-lapurtera

Euskara 
Luhuson Sara-Ainhoa inguruko euskara mintzatzen da, nafar-lapurtarraren aldaera.

Ondasun nabariak

Luhusoar ospetsuak 
 Arnaud Beheran (1868-1941), pilotaria.
 Jan Piarre Larralde (1886-1945), bertsolaria.
 Piarres Lafitte (1901-1983), euskal idazlea, euskaltzalea, apaiza eta kazetaria.
 Simon Elissetche (1920-), pilotaria.
 Claude Bidabe (1939- ), pilotaria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Joseba Aurkenerena: Luhusoko kabalkada, umore handiko tobera. 

Luhuso