Sylvia Plath

Sylvia Plath (Boston, Massachusetts, AEB,  - Londres, Erresuma Batua, ) ingelesezko estatubatuar poeta eta eleberrigile bat izan zen.

Biografia 
Zortzi urte zituenean argitaratu zuen bere lehen poema, eta sari ugari eskuratu zituen artean haurra zela. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea izan zen, eta bertan ezkondu zen Ted Hughes poetarekin. Bere buruaz beste egin zuen Londresen 30 urte zituenean.

Hil ondotik handituz joan da Plathen itzala. 1982an Pulitzer saria eman zioten.

Idazlanak 
Silviaren poemek, irudi zorrotzak, sarritan bortitzak, dituzte ezaugarri nagusitzat. Confessional Poetry edo poesia konfesionala deitutako joeraren ordezkari nagusietako bat da Robert Lowellek zabaldu zuen bidearen urratzaile gorenetekoa, Anne Sextonekin batera. 

Bere idatziak batera eta bestera bidali zituen arren, bizi zela, bi liburu baino ez zizkioten argitaratu: The Colossus and Other Poems (1960) eta The Bell Jar. 1963an.  

Lan nagusiak: 

 The Colossus (1960, poemak).
 The Bell Jar (1963, eleberri autobiografikoa, Victoria Lucas izengoitipean argitaratua), 
 Ariel (1965ean argitaratua, poema-bilduma).
 Three women (1968)
 Crossing the Water (1971n argitaratua, poema-bilduma), 
 Johnny Panic and the Bible of Dreams (1977, kontakizun laburrak; Johnny Panic eta ametsetako Biblia).

Lan euskaratuak 

 Hiru emakume (Jatorrizko izenburua: Three women): Berriozar : Denonartean, 2018an. Amatasunaren inguruko poema, ozenki irakurri zuena egileak BBC irratian, hil aurreko urtean, 1962an. Harkaitz Canok euskaratu zuen eta Anuska Allepuzek ilustratu..

 Ariel eta beste poema batzuk. itzul.: Iñigo Astiz Denonartean, 2013.

 Ispilua. itzul.: Maria Garziarena Garziarena-1, 1992
 Beirazko kanpaia (Jatorrizko izenburua: The Bell Jar (1963)), Itz. Garazi Arrula Ruiz, Txalaparta, 2022.

Ondarea 

 Hil ondoren, haren memoriak, gutunak, egunerokoak, biografiak eta beste argitaratu dira. 
 Christine Jeffs zinemagileak Sylvia estreinatu zuen 2003an, Sylvia Plath (Gwyneth Paltrow) eta Ted Hughes (Daniel Craig) poeten arteko amodio istorio dramatikoan oinarritutako filma.
 Hiru emakume poema sorta antzezlan bilakatu zuen Mireia Gabilondo zuzendariak eta Bilboko Loraldia jaialdiaren barruan estreinatu 2018ko martxoan.

 Tulips eta Lady Lazarus poemak SECRETISMO nesken musika taldeak kantu bihurtuta.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Peter K. Steinberg - A celebration, this is: A website for Sylvia Plath

Bostondarrak
Ameriketako Estatu Batuetako poetak
Ingelesezko idazleak
Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Ameriketako Estatu Batuetako haur literaturako idazleak
Emakume poetak
Emakume suizidak
Egunerokogileak
Londresen hildakoak
Pulitzer Saria Olerkigintzan