Urdazubi

Urdazubi Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da. 349 biztanle zituen 2019. urteko erroldaren arabera. Zugarramurdi eta Baztan udalerriekin batera Baztanaldea eskualdea osatzen du Baztan Bidasoa eskualdearen barnean.

Sara, Ainhoa eta Zugarramurdi herriekin batera Xareta elkartea edo azpieskualdea osatzen du.

Toponimoa 
Mikel Belaskoren ustez, herriaren izen zaharra Urdax izan liteke, Urdaizen aldaera bat; beraz, pertsona bati lotuta -iz amaiera duen euskal toponimo ohiko bat, kasu horretan Urda. Haren iritziz, gaur egungo herriaren izena jatorrizko Urdax izenetik bide dator: hari,  zubi izena gehitu zitzaion (Urdazubi = Urdaxen zubia).

1989tik, toponimo ofiziala Urdazubi/Urdax da.

Geografia

Inguru naturala eta kokapena 
Urdazubi Nafarroa Garaiko eta Iruñeko merindadeko ipar-mendebaldean dago, Lapurdiko mugatik gertu. Herrira heltzeko, N-121-B errepidea hartu behar da Lapurdirako norabidean.

Ugarana errekak herria zeharkatzen du. Aurrerago, Urdazuri izena hartuta, Donibane Lohizunen itsasoratzen da.

Klima eta landaredia 
Klima ozeaniko epela da, aldaketa termikoa txikia da eta prezipitazioak ugariak dira urte osoan zehar, baita uda garaian ere. Urteko batez besteko tenperatura 1.800 eta 2.000mm artekoa eta tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa da. Urteroko egun euritsuak 170 inguru dira, eta gunerik menditsuenetan balio horiek gainditu daitezke.

Jatorrizko landaredia gaztainondoek, haritzek eta hosto erorkorreko antzeko espeziek osatzen zuten, baina gaur egun basoen azalera asko murriztu da mendeetako zuhaitz ebaketaren ondorioz. Gaur egun sastrakak eta iratzeak dira herriaren inguruko landaredian nagusi. Horrez gain, hariztiren bat ere gordetzen da.

Udalerri mugakideak

Auzoak 
 Alkerdi
 Dantxarinea
 Landibar
 Larrainta
 Leorlas
 Telleria
 Iribere
 Koilar

Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 27 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %7,76 (Nafarroa Garaiko batezbestekoaren azpitik).

Politika

Udal hauteskundeak 
Azken agintaldietan, Urdazubiko alkatea Azkar zerrendako Santiago Iñaki Ariztia Urriza da, 2019an, haren taldeak (Azkar-Agrupación Electoral Independiente, A-AEI izena zuena) udaleko zazpi ordezkarietatik lau lortu zituen, eta hortaz, gehiengo osoa. Boto baliogabeak 13 izan ziren eta zuriak, 18. Abstentzioa % 10,40 izan zen.

2011ko udal hauteskundeetan ere bi zerrenda berak aurkeztu ziren, bai eta Azkar garaile atera ere. Zinegotzi banaketa bera izan zen, eta Villaresek alkate kargua gorde zuen.

2015eko maiatzaren 25eko hauteskundeei begira, Andres Diharasarri alkate ohiak zuzentzen zuen Urtxume taldea desegin zen. Hala ere, Santiago Villares Alkatearen Azkar taldeaz aparte, beste herritar talde batek Urdazubi Elgarrekin talde berria sortu zuen, Iñigo Imaz historialaria buru zuela. Villaresek alkatetzari eustea lortu zuen, hala ere:

Urdazubiko Udala (2015)

Urdazubiko Udala (2019)

Udaletxea 
Urdazubiko udaletxeko idazkaria Zugarramurdiko idazkari ere bada.

 HELBIDEA: Salbatore Kalea, 1

Alkateen zerrenda

Festak eta ospakizunak 
Urdazubiko bestak maiatzaren 25ean ospatzen dira, Salbatoreetan.

Euskara

Ondasun nabariak 

 Urdazubiko leizeak edo Ikaburukoak.
 Urdazubiko monasterioa edo San Salbatore monasterioa: (IX. mendean sortua eta 1839an utzia): Herrigunean dago.
 Urdazubiko errota (1713): Herrigunean dago.
 Axular baserria, Pedro Agerre Axular idazlearen jaiotetxea, herrigunea sartu aurretik eskuinetara doan mendi-bide bat hartuz.
 Doneztebe baseliza, Alkerdi auzoan
 500 urteko haritza

Urdazubiar ospetsuak 
 Pedro Agerre "Axular" (1556-1644), apaiza eta euskal idazlea.
 Bruno Etxenike (1820-1893), euskal idazle eta itzultzailea.

Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda
 Urdazuri
 Xareta
 Baztanaldea

Erreferentziak

Kanpo estekak 

  Xareta elkartea
  "Ttipi-ttapa" eskualdeko euskarazko hedabidea
  Urdazubiko lezeak.
  Urdazubiri buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
 San Salbador kalearen ikuspegia Google Street View-n.

Urdazubi