Quentin Tarantino

Quentin Jerome Tarantino (Knoxville, Tennessee, 1963ko martxoaren 27a -) zinema zuzendari, aktore eta gidoigile estatubatuarra da. Oscar saria eta Urrezko Palma sariak jaso ditu.

1990eko hamarkadan ospea lortu zuen bere istorio eta filmengatik. Haren estiloa argumentu eten, elkarrizketa original eta bortizkeria odoltsuan oinarritzen da. Aldi berean, ezaguna da haren maila guztietako zinemaren gaineko jakinduria entziklopedikoa.

Bizitza 
1963ko martxoaren 27an jaio zen Knoxvillen, Tennessee. Izena Gunsmoke telebistako telesaileko pertsonaia batetik atera zuten gurasoek, Burt Reynolds aktoreak interpretatzen zuen Quint izeneko errementariarenetik.

Bi urte zituela, ama South Bayra bizitzera joan zenean, Los Angeles hegoaldera, eta bertan bizi izan zen hogei urtez. Haren auzoan afroamerikarrak eta zuriak nonahi ziren eta zinemagintza eta kultura frankoren eraginak jaso zituen gaztaroan. Kung fuaren eztanda beste lekuetara zabaltzen ari zen unean, afroamerikarrak joaten ziren zine-aretoetan arte martzialek modan segitzen zuten. 70. hamarkadan, oraindik haien zalea zen.
 
Hamazazpi urterekin, ikasketak alboratu eta interpretazio klaseetara joaten hasi zen eta, ahal zuenean, lana ere tartekatzen zuen.

Hogeita bi urte zituenean, Video Archivesen (Manhattan Beach) maiz ibiltzen zen eta film zaharretan ikasitakoa erabilgarria izan zitzaion oso.

Roger Avary eta Jerry Martinezekin batera, Tarantinok Video Archives behin-behineko zine eskola bilakatu zuen. Interpretazio klaseetan, eszena praktikoak eskaini nahi zituen eta idazten hasi zen.

Avery eta beste kide batzuekin lan egin ondoren, Tarantinok idazten segitu zuen, zuzendari izateko grinan, baina ez ziren urte onak izan.

Reservoir Dogs 

1991n, Reservoir Dogs idatzi zuen. Historia minimalista ideatu zuen: lapurreta izango zen eta gehiena plato berean gertatzekoa. 16 mm-ko filma egiteko asmoa zuen, merke-merkea eta berak eta bere lagunek paper guztiak egin behar zituzten. Horretan zebilela, Lawrence Bender ekoizleak irakurri zuen gidoia eta harekin liluratuta geratu. Hilabeteko epea eskatu zion Tarantinori, egiazko filma egin nahi zuela-eta.

Benderrek Harvey Keitelen esku jarri zuen gidoia eta hura ere berehala zaletu zen istorioarekin: horrek ekoizpenaren aurrekontua ziurtatu zuen erabat. Hilabete eman zuten Los Angeleseko grabaketan eta aktore zerrenda ez zen batere makala izan: Keitel, Madsen, Steve Buscemi, Tim Roth, Lawrence Tierney, Chris Penn eta Tarantino bera.

Arrakasta itzela izan zuen Sundanceko Zinemaldian eta mundu guztira zabaldu zuten.

Ospea 

Bat-batean, Tarantino ospetsu egin zen eta Reservoir Dogs baino lehen idatzita zeuzkan bi gidoiak ere di-da batean saldu zituen: True Romance eta Natural Born Killers. Azken film hori Oliver Stonek berridatzi eta zuzendu zuen 1993an.

1994an, Pulp Fiction egin zuen, John Travolta eta Uma Thurmanekin.

1997an, Jackie Brown idatzi eta zuzendu zuen. Samuel L. Jacksonek, Robert De Nirok, Bridget Fondak eta Michael Keatonek ere harekin egin zuten lan. Urrezko Globoetarako izendatuta egon zen, baita SAG sarietarako ere.

Jackie Brown eta Kill Bill filmen ekoizpenen artean lau urte pasatu ziren eta, denbora horretan, 2009ko abuztuan estreinatu zen Inglourious Basterds idazten aritu zen.

Tarantino ez da idaztearekin eta zuzentzearekin konformatzen: aktore ere izan nahi du. Horrela, bere filmetan eta beste batzuenetan ere azaldu da: Jackie Brown, Reservoir Dogs, Pulp Fiction, The Man From Hollywood, Four Rooms, From Dusk Till Dawn, Destiny Turns on the Radio, Girl 6, Django Unchained.

Bitxikeriak 
 Kronologia atzekoz aurrera agertzen da maiz haren filmetan. Pulp Fiction, Reservoir Dogs edo Kill Bill-en ikus dezakegu askotan ondoren gertatuko dena lehenago eta kronologikoki geroa dena, berriz, azkarrago.
 Maiz agertu ohi du bere filmetan mexikar aurrez-aurreko bat, hiru pertsonaiak edo gehiagok une berean batak bestea pistolaz apuntatzen.
 Haren pertsonaiek ezizen bat izaten dute, Reservoir Dogs, Kill Bill edo Pulp Fiction filmek erakusten duten bezala.
 Big Kahuna Burger fikziozko jatetxea agertu du film askotan.
 Kamerak hartzen dituen angeluak ere haren estiloaren ezaugarri dira. Maiz ikusten dugu jendea ateak irekitzen edo ixten, aurpegiaren lehen planoak beste pertsonaia batek hitz egiten duen bitartean, aktoreak atzealdetik bistaratzen dira askotan, hainbat toma pertsonaiaren eskuetan hasten da...
 Film gehienetan txertatzen duen haren beste marka bat maletero barrutik hartutako planoa da (Inglourious Basterdsen gauza bera egiten du, kamioiaren kaxan).
 Kill Bill eta Pulp Fiction filmetan katana bera agertzen da.
 Emakumearen oinen fetitxismoa: oinak usu bilutsik agertzen dira, baita lehen planoan ere.
 Zippo bat (pizgailu modelo ezaguna) agertzen da haren film guztietan.
 Iraupen luzeko tomaren bat txertatu ohi du beti.
 Pertsonaiek Red Apple markako zigarroak erretzen dituzte, edo iragarki batean agertzen dira.
 Playboy aldizkariari eskainitako elkarrizketa batean, Kill Bill egiten aritu ziren garaiko cannabis eta extasis kontsumoaz hitz egin zuen.
 Ohikoak ditu erdi planoko eszenak, bi pertsonaiaren arteko elkarrizketa luzeak, noizbehinkako kolaborazioak...
 Badirudi Video Archivesetik bezero bat ia-ia ostikoka bidali zuela.
 Kill Bill salbu, kreditoak horiz agertzen dira film guztietan.
 Odola erruz erabiltzen du.

Ohiko lankideak 

Tarantinok aktore bakoitzarekin film bat baino gehiago egin ohi ditu, bereziki Samuel L. Jacksonekin. Gainera, muntaia guztiak Sally Menke-k egin ditu.

Filmografia

Zuzendaria 
 My Best Friend's Birthday (1987)
 Reservoir Dogs (1992)
 Pulp Fiction (1994)
 ER telesaioa (1995) Atala 24: Motherhood
 Four Rooms (The Man from Hollywood atala) (1995)
 Jackie Brown (1997)
 Kill Bill (Kill Bill: Volume 1, 2003 / Kill Bill: Volume 2, 2004)
 Sin City (2005) (zuzendari gonbidatua)
 CSI: Crime Scene Investigation telesaioa (2005) Grave Danger: Vols. I & II
 Grindhouse (Death Proof atala) (2006)
 Inglourious Basterds (2009)
 Django Unchained (2012)
 The Hateful Eight (2015)
 Once Upon a Time in Hollywood (2019)

Gidoigilea 
 My Best Friend's Birthday (1987)
 Past Midnight (1992)
 Reservoir Dogs (1992)
 True Romance (1993)
 Pulp Fiction (1994)
 Natural Born Killers (1994) (Oliver Stonek hainbeste aldatu zuela eta, Tarantinok filma arbuiatu du)
 It's Pat (1994)
 Crimson Tide (1995)
 Four Rooms (The Man from Hollywood atala) (1995)
 From Dusk Till Dawn (1996)
 Curdled (1996)
 Jackie Brown (1997)
 Kill Bill (Kill Bill: Volume 1, 2003 / Kill Bill: Volume 2, 2004)
 CSI: Crime Scene Investigation (2005) Grave Danger: Vols. I & II
 Hostel (2006)
 Grind House (Death Proof atala) (2006)
 Inglourious Basterds balizko estreinaldia 2007an
 Django Unchained (2012)
 The Hateful Eight (2015)
 Once Upon a Time in Hollywood (2019)

Aktorea 
 My Best Friend's Birthday (1987) Clarence Pool
 Reservoir Dogs (1992) Mr. Brown
 Pulp Fiction (1994) Jimmie Dimmick
 Sleep With Me (1994) Sid
 Destiny Turns On the Radio Johnny Destiny
 Four Rooms (The Man from Hollywood atalean) Chester
 Desperado (1995) Autoko mutila
 From Dusk Till Dawn (1996) Richard Gecko
 Girl 6 (1996) Q.T
 Little Nicky (2000) Deacon
 Alias (telesaioa) (2001) McKenas Cole
 BaadAsssss Cinema (2002) (dokumentala)
 The Muppets' Wizard of Oz (2005)
 Vzyat Tarantino (2005)
 Django Unchained (2012)

Ekoizlea 
 My Best Friend's Birthday (1985)
 Past Midnight (1991)
 Siu nin Wong Fei Hung ji (1993)
 Killing Zoe (1994)
 Four Rooms (1995)
 From Dusk Till Dawn (1996)
 Jackie Brown (1997)
 Curdled (1996)
 God Said, 'Ha!' (1998)
 My Name Is Modesty (2004)
 Daltry Calhoun (2005)
 Hostel (2005)
 Freedom's Fury (2006)
 Hostel 2 (2007)
 Grindhouse (2007)
 Hell Ride (2008)
 Machete (2010)
 Once Upon a Time in Hollywood (2019)

Sariak

Oskar 
 2013: Gidoi hoberena - Django Unchained, Irabazlea
 2009: Zuzendari onena - Inglourious Basterds, Izendapena
 2009: Gidoi hoberena - Inglourious Basterds, Izendapena
 1994: Zuzendari onena - Pulp Fiction, Izendapena
 1994: Gidoi hoberena - Pulp Fiction, Irabazlea

BAFTA 
 2012: Zuzendari onena - Django Unchained, Izendapena
 2012: Gidoi hoberena - Django Unchained, Irabazlea
 2009: Zuzendari onena - Inglourious Basterds, Izendapena
 2009: Gidoi hoberena - Inglourious Basterds, Izendapena
 1994: Zuzendari onena - Pulp Fiction, Izendapena
 1994: Gidoi hoberena - Pulp Fiction, Irabazlea

Cannes 
 2009: Urrezko Palma - Inglourious Basterds, Izendapena
 2007: Urrezko Palma - Death Proof, Izendapena
 1994: Urrezko Palma - Pulp Fiction, Irabazlea

Urrezko Globoak 
 2013: Zuzendari onena - Django Unchained, Izendapena
 2013: Gidoi hoberena - Django Unchained, Irabazlea
 2010: Zuzendari onena - Inglourious Basterds, Izendapena
 2010: Gidoi hoberena - Inglourious Basterds, Izendapena
 1995: Zuzendari onena - Pulp Fiction, Izendapena
 1995: Gidoi hoberena - Pulp Fiction, Izendapena

Erreferentziak

Bibliografia 

 Greene, Richard; Mohammad, K. Silem, eds. (2007). Quentin Tarantino and Philosophy. Chicago: Open Court Books. ISBN 978-0-8126-9634-9.
 Levy, Emanuel. Cinema of Outsiders: The Rise of American Independent Film. New York: NYU Press, 1999; 2001 paperback.
 Waxman, Sharon, ed. (2005). Rebels on the Backlot: Six Maverick Directors and How They Conquered the Hollywood Studio System. New York: Harper Entertainment. ISBN 978-0-06-054017-3.
 Rausch, Andrew J. (2019). My Best Friend's Birthday: The Making of a Quentin Tarantino Film. Oklahoma: BearManor Media. ISBN 978-1629334837.

 Emmanuel Burdeau et Nicolas Vieillescazes (dir), avec des textes de Hervé Aubron, Pascal Bonitzer, Emmanuel Burdeau, Éric Chauvier, Marie Gil, Noémie Luciani, Patrice Maniglier, Jean Narboni, Corinne Rondeau et Nicolas Vieillescazes, , Paris, Capricci/Les Prairies ordinaires, 2013, 162 p. (ISBN 978-2-918040-59-0)
 Jerome Charyn (trad. de l'anglais), , Paris, Denoël, 2009, 192 p. (ISBN 978-2-207-25709-8)
 Jean-Pierre Deloux, Quentin Tarantino, fils de pulp. Paris : Fleuve noir, 04/1998, 272 p.  (ISBN 2-265-06520-X)
 Alberto Morsiani, , Rome, Gremese, coll. « Les grands cinéastes », 2011, 160 p. (ISBN 978-88-7301-720-2)
 Gérard Pangon et Aurélien Ferenczi, , Paris, Arte éd. : Mille et une nuits, 1997, 63 p. (ISBN 2-84205-286-2)
 Yannick Surcouf, , Paris, Méréal, 1998, 192 p. (ISBN 2-909310-70-1)
 Philippe Ortoli, Le musée imaginaire de Quentin Tarantino. Coéd. Cerf-C. Corlet, coll. "7e art" no 142, 03/2012, 534 p.  (ISBN 978-2-204-09705-5)
 Célia Sauvage, Critiquer Quentin Tarantino est-il raisonnable ? Paris : Vrin, coll. "Philosophie et cinéma", 03/2013, 120 p.  (ISBN 978-2-7116-2474-4)
 Yannick Rolandeau, Quentin Tarantino : le crépuscule de l'image. Paris : L'Harmattan, 05/2014, 163 p.  (ISBN 978-2-343-02888-0)
 Jason Bailey ; trad. Isabelle Pernot, Pulp fiction : toute l'histoire du chef-d'œuvre de Quentin Tarantino. Paris : Huginn & Muninn, 05/2014, 200 p.  (ISBN 978-2-36480-165-3)
 Joachim Lepastier, Quentin Tarantino. Paris : Cahiers du cinéma, coll. "Maîtres du cinéma", 05/2015, 104 p.  (ISBN 978-2-86642-909-6)
 Emmanuel Burdeau et Nicolas Vieillescazes, Quentin Tarantino : un cinéma déchaîné. Coéd. Capricci-les Prairies ordinaires, 01/2016, 170 p.  (ISBN 979-10-239-0096-5)
 Alberto Morsiani, Quentin Tarantino : les films du réalisateur qui a réinventé le cinéma. Paris : Gremese, coll. "Grands cinéastes de notre temps", 09/2016, 191 p.  (ISBN 978-2-36677-111-4)
 Tom Shone ; adaptation française Thierry Buanic, Tarantino : rétrospective. Paris : Gründ, coll. "Reportages", 10/2017, 256 p.  (ISBN 978-2-324-01943-2)
 Richard Miller, Tarantino unlimited. Paris : Hémisphères éditions, coll. "Ciné-cinéma" no 3, 03/2018, 175 p.  (ISBN 978-2-37701-014-1)
 Alberto Morsiani, Quentin Tarantino : ses débuts, ses succès, son regard sur son travail et celui de ses pairs, ainsi que l'analyse complète de son œuvre et de ses projets à venir. Paris : Gremese, 06/2018, 236 p.  (ISBN 978-2-36677-164-0)

Kanpo estekak 
 Tarantinori buruzko informazioa
 Tarantinoren kontrako webgunea

 
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren irabazleak
Film onenari Urrezko Palmaren zuzendari irabazleak