Lasa

Lasa Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 2,5 kilometrora. Altuera 176 eta 1 247 metro artekoa da, eta 14,79 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 335 biztanle zituen.

Bertako biztanleak lasarrak dira.

Izena 
Lasa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 frantsesez: Lasse ("lás" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Lasa (1106)
 Satus Martinus de Lasse (1300)

Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanen hitzetan, Lasa toponimo gardena da. Bere esanahia latsa ("ur ibilgua") litzateke.

Geografia 
Lasa Beherobiko ibarran dago.

Mugakideak

Ingurune naturala 
Arnegi erreka udalerritik igarotzen da, bere ibaiadar diren Pagolako erreka, Landarreta erreka eta Ontzoroneko errekarekin batera. Adartza (1 250 m) eta Munhoa (1 021 m) mendiak igotzeko ohiko abiapuntua da herria.

Klima

Etxeak eta auzoak 
 Herri Barnea
 Hiribehere
 Ithola
 Mezpira
 Azkila
 Hardoia
 Zuharreta
 Lepozaditz

Historia 
Lasako parrokia 1266. urtean da aipatua. 1333. urtean ere Mokosail leku-izenaren (frantsesezko "bon-conseil" hitzen euskarazko adaptazioa) aipamena agertzen da Orreagako enkomienda modura, zeinetan Donejakue Bidea egiten zuten erromesei ematen zitzaien ostatua.

Demografia

Ekonomia 
Udalerrian Irulegiko Arnoa ekoizten da, laborantza delarik udalerriko ekonomiaren oinarria.

Politika

Auzapezak

Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Lasa Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Baigorriko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Ortzaize ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Lasak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

Lasatar ezagunak
 Leire Iribarne (1991-2022), abeslaria.

Ondasun nabarmenak 
 Etxartea baserria (XVII. mendea)
 Harginaenea baserria (XVII. mendea)
 Laskorria baserria (XVIII. mendea)
 Done Martin eliza (XIX. mendea)

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Baigorri-Ortzaize
 Nafarroa Beherea

Kanpo estekak 

Lasa