Falklandak

Falklandak edo Malvinak (ingelesaz Falkland Islands; gaztelaniaz Islas Malvinas) Hego Atlantikoan dauden uharte batzuk dira, Argentinako kostaldetik (Santa Cruz probintzia) 483 kilometrora. Uharte haiek administratiboki Britainia Handikoak dira, haren "itsasoz haraindiko lurralde burujabea" zehazki. 1982an, Falkland uharteetako guda gertatu zen, uharteetako historian izandako gertakaririk aipagarriena.

Geografia 
Uharteek 12.173 km²-ko azalera dute, eta 2003an 2.967 biztanle (0,24 bizt./km²).

Mendebaldeko Falkland eta Ekialdeko Falkland dira uharte nagusiak, eta beste 700 uharte txiki ere badira. Stanley da hiriburua eta hiri nagusia; Ekialdeko Falklanden dago, eta 1.500 biztanle ditu.

Mendirik altuena Usborne mendia da (705 m), eta Ekialdeko Falklanden dago.

Historia 

 1600 inguruan Sebald de Weert herbeheretar marinela izan zen, ustez, Falklandak aurkitu zituen lehenengo europarra. Mapa zahar batzuetan Sebald uharteak izena ageri da.
 1690an John Strong ingeles marinela iritsi zen uharteetara. Hura izan zen Falkland izena erabili zuen lehena, Eskoziako Falkland herrixkako bizkondearen ohoretan.

  
 1764an lehenengo giza kokagunea eraiki zuten frantziarrek, gaur egungo Port Louisen (Ekialdeko Falkland). Frantziarrek lurraldeari Îles Malouines izena ezarri zioten, Bretainiako Sant-Malou/Saint-Malori aipamena egitearren.
 1765ean ingelesak heldu ziren Saunders uhartera (Mendebaldeko Falkland).
 1767an Espainiak lurraldea menperatu zuen, eta Buenos Airesko gobernadorearen eskuetan utzi.
 1820an Argentinak giza kokagunea eta kartzela ezarri zituen han, lau urte lehenago Espainiatik independentzia lortuta.
 1831an AEBek kolonia suntsitu zuten, arrantza-eskubideengatiko borrokan.
 1833an Erresuma Batua itzuli zen uharteetara.
 1845ean Stanley hiriburu izendatu zuten.
 1914ko abenduan, Lehen Mundu Gerraren barruan, britainiarrek alemaniarrak borrokatu zituzten han.
 1939ko abenduan, Bigarren Mundu Gerra hasi baino lehen, Stanley leku estrategikoa izan zen Plata Ibaiko Guduan, britainiarrek eta Zeelanda Berrikoek alemaniarren aurka eginikoan.
 1982ko apirilaren 2an hasi zen Falkland Uharteetako Gerra, Argentinaren eta Erresuma Batuaren artekoa. Garai hartan, Margaret Thatcher zen britainiarren lehen ministro; eta Leopoldo Galtieri militar diktadorea, argentinarren presidente. Bolada txarra zuen diktadurak. Argentinak galdu zuen gerra, ekainaren 14an, eta orduantxe hasi zen diktaduraren gainbehera. Argentinak eta Erresuma Batuak harremanak etenda dituzte ordutik.
 2001ean Tony Blair britainiar presidenteak uharteak bisitatu zituen. Gerra amaitu zenetik hori egin zuen lehen britainiar agintaria izan zen.
 2003an Nestor Kirchner argentinar presidenteak uharteen argentinartasuna aldarrikatu zuen, presidentetzarako hauteskunde kanpainaren barruan.
 2015ean, 182 urte bete ziren Malvinak Erresuma Batuaren menpe.

Komunikazioak 

"RAF Mount Pleasant" aireportua, Port Stanleyn, uharteetara iristeko puntu nagusia da. Hala Erresuma Batuko aire armadak nola Txileko LAN airelineek kudeatzen dituzte hegaldiak.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Falkland Uharteetako Gerra

Kanpo estekak 
  Falklandetako Gobernua 
  Falklandetako turismoa
  Falkland uharteei buruzko informazioa
  Falkland uharteetako hedabideak
  Falklandeei buruzko foroa

Ozeano Atlantikoa
Disputatutako lurraldeak
Amerikako uharteak
Falklandak
Hego Amerikako dependentziak