Artikoa

Artikoa Lurreko iparraldeko muturrean dagoen eskualdea da. Barnean Ozeano Artikoaz gain Kanada, Errusia, Groenlandia, Ameriketako Estatu Batuak, Norvegia, Suedia, Finlandia eta Islandiako zati batzuk ere ditu. Eskualdea izoztutako ozeanoaz eta zuhaitzik gabeko permafrostez osatuta dago. Eskualdearen hegoaldeko muga Zirkulu Polar Artikoa (66° 33'N) da, gutxi gorabehera gauerdiko eguzkiaren eta gau polarraren muga ere badena.

Politikaren aldetik, Artikoak zortzi estaturen iparraldeko eskualdeak ditu bere barnean. Zortzi horiek estatu artikotzat jotzen dira, nahiz eta natura zientziek eskuarki azpiartikotzat jo. Bere ezaugarri klimatikoak direla eta, Artikoko ekosistema berdingabea da Lur osoan. Hala ere, klima aldaketaren eraginez egoera larrian dago (bankisa gero eta txikiagoa da, hango zooplanktona, fitoplanktona, arrainak eta ugaztunak urritzen ari dira, eta abar). Artikoko herri indigenak, hango gainerako izaki bizidun guztiak bezala, hotz handietara egokituta daude.

Ur artikoak 
 Ozeano Artikoa
 Baffin badia
 Beaufort itsasoa
 Barents itsasoa
 Bering itsasoa
 Beringeko itsasartea
 Txuktxi itsasoa
 Davis itsasartea
 Danimarkako itsasartea
 Ekialdeko Siberiako itsasoa
 Groenlandiako itsasoa
 Hudsoneko badia
 Kara
 Laptev
 Nares itsasartea
 Norvegiar itsasoa

Lur artikoak 
 Alaska (AEB)
 Aleutiar uharteak (AEB)
 Arkhangelsk oblasta (Errusia)
 Uhartedi Artikoa (Kanada)
 Diomedeak (Errusia/AEB)
 Finnmark (Norvegia)
 Frantzisko Josefen Lurraldea (Errusia)
 Groenlandia (Danimarka)
 Islandia
 Jan Mayen (Norvegia)
 Lappi (Finlandia)
 Lapland (Suedia)
 Siberia Berriko uharteak (Errusia)
 Nordland (Norvegia)
 Norrbotten (Suedia)
 Ipar-mendebaldeko lurraldeak (Kanada)
 Zembla Berria (Errusia)
 Nunavik (Quebec, Kanada)
 Nunavut (Kanada)
 Uhartedi Artikoa (Errusia)
 Sápmi (Norvegia, Suedia, Finlandia, Errusia)
 Severnaya Zemlya (Errusia)
 Siberia (Errusia)
 Svalbard (Norvegia)
 Troms (Norvegia)
 Yukon (Kanada)
 Wrangel uhartea (Errusia)

Itsas lasterrak 
2018an UEUk antolatzen duen Txiotesia lehiaketa irabazleak (Naima El Beni) sei txiotan azaldu zuen "Ipar Atlantikoan eta Artikoan iraganeko itsas-hondoko korronteen tenperaturaren azterketa foraminifero bentonikoak erabiliz" izenburuko tesia. Gaur egun, foraminiferoen inguruko doktorego-ikerketak egiten ari da Tromsøko Unibertsitatean.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 
Iparraldeko Asia
Iparraldeko Europako geografia