Komi

Komi edo Komien Errepublika (; ) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Ipar-mendebaldeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 415.900 km²ko eremua du, eta 2010ean 901.189 biztanle zituen. Hiriburua Syktyvkar da.

Geografia 

Komi Europako Errusiaren ipar-ekialdean, Uralen eta Ekialdeko Europako ordokiaren artean, kokatutako errepublika da Zirkulu polar artikotik harantz hedatzen dena. Ipar-mendebalde eta iparraldean Nenetsiarekin du muga, ekialdean Jamalia-Nenetsia eta Khanti-Mansirekin, hego-ekialdean Sverdlovsk oblastarekin, hegoaldean Perm kraia eta Kirov oblastarekin eta mendebaldean Arkhangelsk oblastarekin. Petxora eta Vytxegda dira ibai nagusiak.

Klima gogorra da, negu luze eta hotzak eta uda freskoekin. Syktyvkarren urtarrileko batez besteko tenperatura -15 °C da, eta uztailekoa 17 °C. Urteko prezipitazioa 500 mm ingurukoa da Petxora arroaren behealdean eta 610–760 mmkoa Uralen mazeletan. Landarediari dagokionez, ipar-ekialdeko muturrean tundra dago (goroldio, liken eta zuhaixka nanoak) eta taiga hegoalderago.

Syktyvkar (hiriburua), Vorkuta, Ukhta, Usinsk, Petxora, Vuktyl, Inta eta Sosnogorsk hiri nagusiak dira.

Ekonomia 
Mea ustiakuntzan (harrikatz hobiak Vorkutako arroan; petrolio hobiak Petxora arroan; gas hobiak), abere hazkuntzan (behi eta elur-orein azienda), baso ustiakuntzan eta industrian (larrugintza, petrolio findegiak, eraikuntzarako gaiak, zurgintza, kimika industria, janari industria) oinarritzen da bertako ekonomia jarduera nagusia.

Historia 
Errusiako printzerriaren mende gelditu zen Komien herria XIV. mendean. Sobietarren gobernua ezarri zen bertan 1918. urtean. Boltxebikeak eta errusiar zuriak borrokatu ziren Komien lurraldea berenganatu nahirik (1919-1920). Urtebete geroago egin zuten oblast autonomo eta 1936an errepublika autonomo.

1917ko Errusiar Iraultzaren ostean Komira iritsi ziren kolonoetako asko Gulageko presoak ziren, ehunka mila igorri baitzituzten SESBeko eskualde artikoetara, gatibu lanak egitera. Lan esparruen inguruan hiriak sortu ziren, preso osteek tundra eta taiga eremu birjinak landu ostean. Lehenbiziko meatzea, "Rudnik 1.a", Vorkuta hiria bilakatu zen, eta antzeko jatorria dute errepublikako gainerako hiriek: Syktyvkar, Ukhta, Petxora eta Intak. Horrez gain, presoek eraiki zituzten Komiko errepide eta burdinbideak, eta baita lehenbiziko industria-azpiegitura ere.

Demografia 
2010ean 901.189 biztanle zituen. Komi edo zirianoek (%23,7), errusiarrek (% 65,1) eta ukrainarrek nahiz bielorrusiarrek (% 5,2) osatzen dute biztanleria.

Erreferentziak

Kanpo estekak