Zenborain

Zenborain Untzitibar ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak zenboraindarrak dira.

Izena 
Zenborain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ceporain (1138)
 Cemborayn (1268)
 Cemborain (1309)
 Cemborain (1366)
 Cemborain (1532)
 Cenborayn (1570)
 Zemborain (1628)
 Zemborain (1802)
 Cemborain (1862)
 Zenborain (1974)

Ezaugarriak

Armarria 
Zenboraingo armarria Untzitibarreko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

Geografia 
Zenborain Untzitibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Untzitibar Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-234 errepideak ibar osoa zeharkatzen du. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Untzitin dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

Klima 
Untzitibarrek klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Untzitibar gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak 
Untzitibarran ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Elo pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n inauguratuta. Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.

Historia 
Antzinako jaurerri-jaurerria, zeinaren errentak Karlos II.ak esleitu zizkion 1362an Errodrigo Urizkoari. Gero, 1427an, Nafarroako mariskalak, 37 kahitze garik, eta Orreagako Santa Mariak, 6 kahitzek, gozatu zuten urteroko petxaz. Joan II.ak 1469an eman zion Joan Beortegiri. Herritarrek 1406an utzi zioten parrokia-elizaren patronatua Leonel Nafarroakoari, baina aurrerago Pedro Nafarroakoak 1490ean Orreagako Santa Mariari transferitu zion. Leireko monasterioak XII. mendean ondasunak izan zituen bertan.

XIX. mendearen lehen hamarkadetara arte, Untzitibarreko diputatuak eta Zenboraingo bizilagunen artean aukeratutako errejidoreek gobernatzen zuten. 1850ean eskola zuen eta Elotik jasotzen zuen posta.

Demografia 
 biztanle zituen Zenborainek.

Politika 
Zenboraingo kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Alberto Nicolas Apesteguia da.

Kontzejua 
Zenboraingo kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Alberto Nicolas Apesteguia da.

Kontzejuburuak 
2011tik, Zenborainek 3 kontzejuburu izan ditu:

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Untzitibar sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Itzagaondoa eta Ibargoiti ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Untzitibar atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da Pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Untzitibarreko mintzaira zaharrak ia ez du hiztunik.

Ondasun nabarmenak 
 Ikerkundeko Andre Mariaren eliza, XV. mendeko kristiau eliza, gotiko estiloan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Untzitibar
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Untzitibarreko kontzejuak