Kaietano Sanchez

Kaietano Sanchez Irure (Donostia, Gipuzkoa, 1856ko abuztuaren 30a - 1916ko abuztuaren 24a) euskal idazlea zen. Donostian sortu eta bizi izan zen. Udal langilea izateaz gain, antzerkia eta poemak idatzi zituen. Euskaltzale sutsu eta saiatua, izkribatzaile txukuna, donostiar-donostiarra, Euskarazko Itz-Jostaldien Batzarrak urtero antolatzen zituen euskal jaien antolatzaileetako bat izan zen.

Biografia 

Donostiako Parte Zaharrean jaio zen, 1856ko abuztuaren 30ean. Joxemaritar petoa zen, Santa Mariako elizan izan baitzen bataiatua.

Donostiako Udaleko zaindari izan zen lanbidez. Urte luzetan, Ondarretako espetxe zaharrean zaindari lanak egiten aritu izan zen. Pasadizo gaizto bat ere bizitzea egokitu zitzaion: gau batean, hiru preso matxinatu egin ziren kartzela barruan eta zaindari bi hartu zituzten zintzurtuta, horietako bat Kaietano bera. Mehatxuaren indarrez, presoek ihes egin zuten espetxetik. Udalak ikerketa zabaldu zuen, Kaietano preso iheslariekin bat egina ote zegoen susmoa harturik. Lanik eta lansaririk gabe bidali zuten etxera. Beste bizibiderik ez, eta bere emazte Katalina Lete Manterola (1883ko otsailaren 12an ezkonduak ziren) hasi zen lanean, josten eta etxeak garbitzen. Udalaren susmoak uxatu eta egia argitzeko ahalegin askoren ondoren, azkenean egiaztatu zen Kaietanok ez zuela zer ikusirik izan preso haien ihesean.

Lagun asko zituen Kaietano Sanchez Irurek idazleen eta euskaltzaleen artean. 1916ko abuztuaren 24an 49 urte zituela hil zenean, oroimen hitz hunkigarriak eskaini zizkioten Euskal-Erria aldizkariko orrialdeetatik Toribio Altzagak, Juan Ignazio Urangak, Rosario Artolak eta Pepe Artolak.

Idazlea

Poesia 

Poema asko idatzi zituen, beti aldizkarietan (Euskal-Erria, Baserritarra, Euskalzale edo La Euskaria) edo egunkarietan (El Pueblo Vasco) argitaratuak. Inoiz, bertso paperak ere egin eta inprimategiratu zituen. Garai hartako Donostiako mugimenduko idazle gehienen gisara, moldez eta edukiz bertsolaritzatik oso hurbileko olerkiak idatzi zituen.

Gaiak era honetan sailka daitezke: Donostia eta bertako jaiegunak, Euskal Herria eta euskara, maitasuna, natura, ama-haurrak, gizartearen gorabeherak, istorioak, mozkorrak eta apustuak, erruki bertsoak eta fede girokoak, eta oroitzak eta omenaldiak.

Antzerkia 

Ezagutzen zaion antzerki lan bakarra Azken beltza da. 1915eko Lore Jokoetarako idatzi zuen, eta Donostiako Udalaren saria jaso zuen. Antzoki Zaharrean antzeztu zen lehen aldiz 1917ko abenduaren 21ean, Santo Tomaseko egunean egin ohi zen antzerki saioan. Ordurako, ordea, Kaietano hila zen. Hurrengo urteetan ere behin eta berriro antzeztu izan zen.

Lanen zerrenda

Olerkiak

Antzerkia 

 Azken beltza (1915)

Kanpo loturak 

  Kaietano Sanchez Irure literaturaren zubitegian
  Bizi bedi euskera - Bertsoak 1893-1916
  Azken beltza

Euskal idazleak
XX. mendeko Donostiako idazleak
XIX. mendeko Donostiako idazleak
Donostian hildakoak