Iñaki Zubeldia

Iñaki Zubeldia Otegi (Ikaztegieta, Gipuzkoa, 1945eko apirilaren 18a - ) euskal idazlea da.

Bizitza 

Arantzazuko Seminarioan egin zituen bere ikasketak, Teologia bukatu arte. Garai hartan, halabeharrez, Arrikruzko koban haitzuloetako lehoi baten hezurdura osoa aurkitu zuen. Europa osoan horrelako hiru baino ez dira aurkitu. 

Seminarioa utzi ondoren, Irakasle ikasketetako diplomatura eta Filosofia eta Letretako lizentziatura lortu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, Hizkuntzaren Pedagogian espezializazioa hartu zuela. Hamar urtez irakasle izan zen ikastola munduan. Ikastoletako Irakasleen Elkartearen sortze-lanetan buru-belarri aritu zen eta hainbat urtetan ikastaroak eta pedagogia-jardunaldiak antolatzen parte hartu zuen. Halaber, Hizkuntzaren irakaskuntzaz hainbat ikastaro eman zituen.

1983. urteaz geroztik euskarazko testuliburuen sorkuntzan eta edizioan lan egin zuen, Hizkuntza arloan bereziki, eta Irakurketa-Idazketa eta Ingurumen arloan ere bai noizbait. Bere ekimenez eta ikastoletako hainbat irakasleren laguntzarekin, batez ere Urretxuko ikastolako irakasleenarekin, sortu ziren Zipristin, Hizkuntza, Sirimiri euskara lantzeko metodoak eta Kuxkux ingurumena lantzeko metodoa.

Baina egile hau ez da liburu didaktikoen sorkuntzan bakarrik geratu, haur eta gazteentzako ipuin eta narrazio literario ugariren egile ere bada. 1976an ospe handiko Irun Hiria Sariairabazi zuen Unai agintaria obrarekin, gerora Euskaldun bat Marten izenburuarekin argitaratu zena.

Haur eta Gazte Literaturan abentura eta umorea duten kontakizunak dira nagusi Zubeldiaren obran. Baina abentura eta umoreaz gain Zubeldiaren lanetan gai serioak ere ukitzen dira. Ama! (Giltza, 2006) liburuan, esaterako, neskato bat dugu narratzaile eta kontatuko digu berak sei urte zituenean ama nola minbizia zela eta nola gaixotu eta ondoren hil egin zen; geroago, baina, bi urte beranduago amaren eskutitz bat irakurri ondoren Beatrizek haren presentzia nabarituko du, eta adorea izango du aurrera egiteko. Basoa sutan (Erein, 2008) ipuinean, aldiz, ekologiarekiko kezka agertzen zaigu; eta Katalina kontalari (Pamiela, 2010) albumean, istorioak beste era batera narratzeko modua agertzen zaigu, Argia aldizkarian Xabier Etxanizek argitaraturiko erreseina batean ageri den bezala:

Bere lan batzuk gaztelaniaz ere argitaratu dira geroago, eta bakarren bat galizieraz eta esperantoz ere bai (El Olentzero en apuros, ¡Mamá!, Nagadu, Un niño en Marte, La fiesta de las luciérnagas edo Las historias de la abuela Catalina; As historias da avoa Catarina; Knabo en Marso).

Sorkuntza lanaz gain, Iñaki Zubeldiak hainbat komunikabidetan kolaboratu du: Anaitasuna, Jakin, Hegats, Berria, Galtzaundi, Karramarro, Argia, Ataria... eta Egan aldizkarian Haur eta Gazte Literaturari buruzko azterketa eta artikuluekin. Artikulu horien  hautaketa bat argitaratu du hiru liburutan: Haur literatura aztergai (Egan, 2006), Haur literatura aztergai 2 (Egan, 2012) eta Haur literatura aztergai 3 (ebook formatuan) (Erein, 2017).

Idazlanak 

Iñaki Zubeldiaren obra bost ataletan bana daiteke: Literatura sorkuntza (haur eta gazte literaturan), literaturaren inguruko saiakerak, moldaketa literarioa, testuliburuen sorkuntza eta itzulpenak euskarara.

Literatura sorkuntza haur eta gazte literaturan:

Literaturaren inguruko saiakerak: 

 Haur literatura aztergai (2006, EGAN)
 Haur literatura aztergai 2 (2012, Erroteta)
 Haur literatura aztergai 3  (ebook formatuan) (2017, Erein)

Moldaketa literarioa 
Hogeitik gora liburu moldatu ditu, denak haur eta gazte literaturakoak.

Testuliburuen sorkuntza: 
Hainbat metodo, testuliburu, lan-koaderno, oporretako koaderno eta eskolako materialetan parte hartu du, gutxienez 15etan.

Itzulpenak euskarara 
Berrogei eta hamar baino gehiago dira itzuli dituen liburuak, denak haur eta gazte literaturakoak.

Haitzuloetako lehoiaren aztarnak Arrikruzen 
1966an, Arantzazun ikasle zenean, Zubeldia eta Jesus Manuel Maroto Arrikruzko koban sartu ziren, beste hainbat alditan bezala, leizearen bukaeraraino joateko asmotan. Toki zoragarriak ikusi eta pasabide estuak zeharkatu eta leizearen lekurik sakonenean piztia handi baten hezurdura aurkitu zuten bazter ezkutu batean: Haitzuloetako lehoi baten hezurdura osoa zen, Iberiar Penintsulan aurkitutako lehenengoa eta bakarra eta Europan hirugarrena. Baina ondoren ez zuten asmatu leize-zulotik irteten. Barru-barruan geratu ziren ez aurrera ez atzera. Arantzazuko fraideek eta seminarioko haien ikaskideek atera behar izan zituzten, hamabi ordu estu eta larri pasatu ondoren. Leize barruan haluzinazio akustikoak, izu-ikara eta beldurra pasatu zituzten, uste baitzuten luizi edo harri erorketaren bat egon zela galeriaren batean. Geroztik sarritan sartu izan da Arrikruzko leizean eta zulo estu bat irekitzea lortu zuten lehoia zegoen gelatik hurbil. Jesus Altunarekin parte hartu zuen felido handiaren hezurrak ateratzen.

Sariak 
Ipuinetarako hainbat sari ditu:

Erreferentziak

Kanpo-estekak 
 Iñaki Zubeldia literaturaren zubitegian
 Iñaki Zubeldia Inguma datu-basean
 EIE – Euskal Idazleen Elkartea
 Galtzagorri
 NorDaNor EIZIE
 Idazle Eskola – Bergara
 Dialnet – UNIRIOJA
 Auñamendi Eusko Entziklopedia
 Anika entre libros
 WorldCat Identities
 ARGIA egileak
 111Akademia

Ikaztegietako idazleak
Iñaki Zubeldia