Atheka gaitzeko oihartzunak

Atheka gaitzeko oihartzunak eleberri bat da, Joan Batista Azkonagerre baionarrak 1870ean argitaratua. Izatez, jatorrizkoa frantsesez eman zuen argitara Les échos du pas de Roland izenburuarekin. Horrela hobeki salduko zelakoan, euskaratik frantsesera itzulia zela esan zuten editoreek, baina irakurleak jatorrizko testua argitaratzeko zain zeudenez, laguntza eskatu behar izan zuen euskal bertsioa ontzeko. Testuan oso nabaria da frantsesaren morrontza gehiegizkoa.

Korapiloa 

Ganix (Joanes izenaren txikigarria) Lapurdiko kontrabandista ospetsua zen, etxea mugan izanik, bere bizitza guztia alde batera eta bestera muga igarotzen ahalegintzen zirenei laguntzen eman zuena.

Behin, betebehar arriskutsu bat egitea suertatu zitzaion. Izan ere, Ganixek Beirako printzesa mugaz bestaldera eraman behar zuen, bere senar Karlosekin elkar zedin.

Gertakizuna Lehen Karlistaldian kokatzen da, 1833. urteko udazkenean. Frantziako gobernuaren aginduz Beirako printzesa atzeman beharra zegoen; ez zioten inondik ere mugaz bestaldera ihes egiten utzi behar. Hala ere, Ganixek, iruzur egin zien agintariei, bere betekizuna burura eramanez. Mendian zehar, karlisten guda-zelairaino eraman zuen printzesa. Karlosek, esker onez, bizi izateko lain eman zion hasieran; Gero ordea, utzitasun gorrian eta behartsu bukatu zuen Ganixek.

Ikus, gainera 
 Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
 Atekagaitz

Kanpo estekak 
 Atheka gaitzeko oihartzunak osorik irakurgai, Armiarma webgunean.

Euskarazko eleberriak
Karlistaldietan girotutako eleberriak
1870eko liburuak