Villa Borghese

Villa Borghese Erroman dagoen estilo ingeles naturalistako lorategi paisajistiko bat da. Bere barnean, zenbait eraikin, museo eta atrakzio ditu. Erromako bigarren parke publikorik handiena da, 80 hektarea luze-zabal, Villa Doria-Pamphiliren ondoren.

Historia 
1605ean, Scipione Borghese kardinalak, Paulo V.a aita santuaren biloba eta Gianlorenzo Berniniren mezenasa zena, gune hori aldatzen hasi zen, garai horretan, Pinzio mendi gainean mahastiz josia zegoena, Antzinako Erroman eraikitako lorategirik handienean.

Mahastiaren tokia Giardini di Lucullo izenaz identifikatu da. XIX. mendean, lorategiko zati handi bat lorategi paisajistiko bihurtua zen, ingelesei gustatzen zitzaien bezala.

Villa Borgheseko lorategiak Estatuak hartu zituen 1901ean eta 1903ko uztailaren 12an ireki ziren publikoarentzat.

Parke handi horrek bederatzi sarrera ditu: erabilienak Porta Pincianakoa, Piazza di Spagnakoa, Rampe del Pinciokoa Piazza del Popolotik eta Piazzale Flaminioko sarrera monumentula dira.

Pinzio menditik, hegoaldean, Erromako ikuspegirik ikusgarrienetako batzuk daude.

Villa bera, Villa Borghese Pinciana deritzona, Flaminio Ponziok eraiki zuen, Scipione Borgheseren eskemak garatu zituena. Gaur egun, Borghese Galeriaren egoitza da. Ponzio hil ondoren, lanak, Giovanni Vasanzio flandriarrak (benetako izena Jan van Santen zuen) amaitu zituen. Camillo Borghesek eraikina Berniniren eskulturak gordetzeko erabili zuen (horien artean, David, Apolo eta Daphne izenekoa), baita Antonio Canovarenak ere (Paolina Borghese). Baita Tiziano, Raffaello eta Caravaggiorenak ere.

Villa Borgheserekin elkartuta, muinoaren oinean, Villa Giulia dago, 1551 eta 1555 bitartean eraikia, Julio III.a aita santuarentzako udako egoitza gisan. Gaur egun, bertan, Etruriar Museoa dago.

Villa Borgheseren barnean, Villa Medici ere dago, Académie française-ak Erroman duen egoitza, Pietro Canonica eskulturgilearen bilduma duen gotorleku txiki bat da.

Eraikin gehiago daude viale de Belle Arti deritzonean, Erromako Erakusketa Unibertsalerako eraikiak, 1911n. Galleria Nazionale d'Arte Moderna ezagunena da.

Haren barnean, Erromako zooa ere dago, berriki, Bioparke bihurtua eta Zinearen etxea, Arrosen etxean dagoena.

Villa Borghese Piazza di Siena lehiaketa hipikoaren egoitza da, 2009an 77. edizioa ospatuko zuena.

Eraikinak 

Villa Borghesen eraikin ugari daude. Garrantzitsuenak honako hauek dira:

 Aranciera
 Casale Cenci-Giustiniani
 Casino del Graziano
 Casina delle Rose
 Casino dell'Orologio
 Casino detto di Raffaello
 Casino Nobile (Borghese Galeria)
 Fortezzuola (Pietro Canonica Museoa)
 Galoppatoio (Villetta Doria)
 Meridiana
 Uccelliera
 Villa Poniatowski

Lorategiak 
 Giardino del Lago
 Giardino Piazzale Scipione Borghese
 Giardini Segreti
 Parco dei Daini
 Valle dei Platani

Iturriak 
 Fontana del Fiocco
 Fontana dei Cavalli Marini
 Fontana dei Pupazzi
 Fontane Oscure
 Mostra dell'Acqua Felice

Apaindura 
 Giovanni Battista Embrìacoren hidrokronometroa
 Arco di Settimio Severo
 Grotta dei Vini
 Piazza di Siena
 Pórtico dei Leoni
 Propilei Egizi
 Propilei Neoclassici
 Tempietto di Diana
 Tempio di Antonino e Faustina
 Tempio di Esculapio

Museoak 
 Bioparco
 Borghese Galeria
 Galleria Nazionale d'Arte Moderna
 Museo Canonica
 Museo Civico di Zoologia
 Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia

Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala

Erromako jauregiak
Italiako lorategiak
Marteren zelaia (Erroma)
Italiako pizkundetar arkitektura
Lorategi historikoak