Morfosintaxi

Morfosintaxia morfologia eta sintaxi hitzetatik eratorritako terminoa da. Morfologia eta sintaxiaren arteko mugak ez zeuden argi eta bien nolabaiteko unitatea adierazteko, bien batura den morfosintaxi hitzak arrakasta handia izan du.

Morfologiak hitzen barneko egitura aztertzen du, eta sintaxiak, berriz, perpausen barneko egitura. Biak uztartuz eta gramatika arauei jarraituz osatzen dituzte hizkuntzek esanahaidun perpausa.

Euskarazko morfosintaxia 

Euskararen ezaugarri morfosintaktiko nagusiak bi dira: hizkuntza eranskaria dela, batetik, eta kasu ergatiboa duela deklinabidean. Deklinabide-kasuak izen sintagmari eransten zaizkio, izen sintagmaren azkeneko osagaiari hain zuzen, eta ez, latinean bezala, sintagmaren zati bakoitzari. Ergatiboari dagokionez, hizkuntza indoeuroparrek ez duten kasu bat da eta esaldi iragankorren egileari jartzen zaio. Euskaraz -k markaren bidez bereizten da.

Beste ezaugarri berezko bat aditzarekiko komunztadurarena da, hots, aditzak subjektuaren pertsona eta numeroa gordetzeaz edo islatzeaz gain, objektu zuzenarenak eta zeharkakoarenak ere biltzen ditu. Euskaraz ez dago, aldiz, izen sintagmaren mailako komunztadurarik.

Hitzen ordena ere hizkuntza baten ezaugarri morfosintaktikoa da, eta euskaraz askatasun handia dago elementuak perpausean azaltzeko orduan. Dena dela, neutrotzat har daitekeen egitura SOV erakoa da euskara, Subjektu-Objektu-Aditz hurrenkera markatzen duen hizkuntza da geurea.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Gramatika