Joseba Zubimendi

Joseba Zubimendi Martiarena, baita ere Jose Zubimendi, (Donostia, Gipuzkoa, 1898ko martxoaren 12a - Kanbo, Lapurdi, 1939ko irailaren 29a) euskaltzalea izan zen, kantari, itzultzaile, kazetari, irrati esatari, poeta eta antzerkigile aritua.

Biografia 
Joseba Zubimendi Donostian (Gipuzkoa) jaio zen 1898an. Aita azpeitiarra zuen, hargin etorria Donostiara, Artzain Onaren katedrala edo eraikitzera.

Euskaltzalea izan zen, Koldo Izagirrek dioenez XX. mendeak eman dituen euskaltzale handienetakoa. Haren eraginez sortu ziren Eusko Abesbatza, El Pueblo Vasco egunkariko euskarazko atala, Unión Radio irratiko euskarazko saioa, eta beste ekitaldi asko, bertsolaritza bultzatzeko eta suspertzeko asmoz. Ahots ona zuen, Donostiako Orfeoian kantatzen zuen, bakarlari gisa, eta irratsaio ederrak egiten zituen. Poesia ere idatzi zuen, garai hartan olerkigintza baitzen euskalgintzaren zama aurrera emeki zeraman gurdia. Garai hartan poesiak itzala zuen euskaltzaleen artean, eta prosa eredua bera ere mendean zeukan, gaur ez bezala.

Kanbon (Lapurdi) 1939an idatzitako testuak, bere garaian Eusko Deyan argitaratuak, Matxin Irabola, Senpereko bertsularia liburuan bilduta agertu ziren 2010ean. Kanbo erbeste izan zitzaion Zubimendiri, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren. Testurik gehienetan bertsolaritza eta bertsolariak aipatzen badira ere, garai bateko kronika zehatz eta konplitua eginez, hitzak ez dira horretara mugatzen soilik, harantzago doaz eta euskaltzaletasunaren argazkia ekartzeaz gainera, nolabaiteko kronika sentimentala ere azaltzen digu, euskaltzaletasuna sentimendua baita, arrazoia baino areago. Testuak irakurgarriak dira oraindik eta, neurri batez, eredugarriak ere bai. Zubimendi bertsozale eta euskaltzaleak, gerran garaitua izandakoak, bere memoria darabil aurreraka eta atzeraka, eta behin ezagututako jendea, adiskideak izan nahiz ez, dakartza gogora, izan zena esateko asmoz.

Lapurdin bizi zela Euskara-frantsesa-espainiera hiztegia idazteari ekin zion. Kanbon hil zen, 1939an, erbeste gorrian, gazterik artean.

Lanak

Poesia 
 Zumalakarregi: edestiari buruz zortzi bertso-salletan eratutako poematxoa (1935, Arreta)
 Aberri-Oyuak (1932)

Antzerkia 
 Zalaparta (1930, Gipuzkoako Aldundiaren Irarkola)
 Mirentxu (1934). Alfredo Etxabek gaztelaniaz idatzi eta Guridik musika jarritako Mirentxu obra euskaratu zuen.

Kronika 
 Bertsolari guduak 1935-36 (1936)
 Bertso minez (2002, Alberdania)

Erreferentziak 
 Franck Dolosor: Matxin Irabola, Senpereko bertsularia; Elkarlanean, 2010; 14-15. or.

Kanpo loturak 
 Inazio MUJIKA IRAOLA: Joseba Zubimendi Martiarena, Bidegileak bilduma, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2009.
  Bernardo ESTORNÉS LASA: «Joseba Zubimendi», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
 Joseba Zubimendiren biografia, Bagera webgunean.
 Joseba Zubimendi egilearen fitxa, Alberdania argitaletxearen webgunean.

Gipuzkoako irrati esatariak
Gipuzkoako kazetariak
Euskal Herriko poetak
Euskal Herriko itzultzaileak
Euskarazko poetak
Euskal antzerkigileak
Kanboarrak
XX. mendeko Donostiako idazleak
XIX. mendeko Donostiako idazleak