Heleta

Heleta ([heleta]) Nafarroa Behereko udalerria da eta Arberoa eskualdean dago kokaturik.

Geografia

Ingurune naturala 
Harana ibaia udalerriko lurretan (Heraitzen) jaiotzen da. Bere ibaiadar bat ere igarotzen da udalerritik, Garraldako erreka. Bestalde, Arberoa erreka (Lihurriren ibaiadarra dena), Errobiren ibaiadarra den Lakako erreka ere udalerritik pasatzen dira. Azkenik, Baigura mendira igotzeko abiapuntua ere bada.

Udalerri mugakideak 
 Aiherra iparraldean
 Lekorne (Lapurdi) ipar-mendebaldean
 Armendaritze eta Donostiri ekialdean
 Iholdi hego-ekialdean
 Irisarri hegoaldean

Etxeak eta auzoak 
 Gibelherri
 Hozkaitzela
 Garreta
 Habiaga
 Zuharitz
 Xistela
 Baigura
 Plaza

Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da. Gazta egiten duen kooperatiba bat badago herrian. Urtero, azaroan, ospe handia duen behorren azoka egiten da bertan.

Demografia 
XIX. mendearen erdialdean 1.200 biztanle baino gehiago izatera iritsi zen Heleta. Ordutik beherakada demografikoa jasan zuen, eta 1980ko hamarkadan 600 bainao gutxiago ziren. XXI. mendearen hasieran biztanle gutxi batzuk berreskuratu zituen.

Kultura 
Euskal Herria Zuzenean jaialdiaren 2009, 2010, 2011 eta 2012ko edizioak Heletan ospatu ziren.

Jaiak 
Heletako jaiak abuztuaren 15ean dira.

Ondasun nabarmenak

Heletar ezagunak 
 Xipri Arbelbide (1934-), euskal idazle eta kazetaria.
 Marie-Andrée Arbelbide (1936-), politikaria, udalerriko auzapeza 30 urtez izandakoa.
 Piarres Aintziart (1937-), euskal idazlea.
 Jean-Louis Larre (1962-1983), Iparretarrakeko kidea.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Berria.eus, Ibilbidea: "Baigurako gailurreria, San Bizente ermitatik". 
 Joseba Aurkenerena: Heletako kabalkada. Tradizioa eta herri-indarra. 

Heleta