Karramarro

Karramarroa edo hamarratza Brachyura infraordenaren krustazeo dekapodoa da. Brachyura izenak "buztan motza" esan nahi du.

Exoeskeleto gogorrez estalita, atzapar bi ditu. 6.793 espezie ezagunak itsastarrak, ur gezatakoak eta lehortarrak dira.

Ezaugarri orokorrak 
Karramarro espezie gehienek sexu dimorfismoa dute. Arrek matxarda handiagoak izaten dituzte emeek baino. Bestalde emeen abdomena arrena baino zabalagoa da, arrautzak bertan eramaten baititu atzeko hankek lagunduta.
 
Zefalotoraxak osatzen du animaliaren gorputza. Abdomena nahiko murrizturik dago eta zefalotoraxaren azpian tolesturik kokatzen da espezie gehienetan.

Dekapodoen taldean dagoenez bost hanka pare ditu. Hasiera batean ibiltzeko balio badute ere, aurreneko parea moldaturik dauka eta matxardak garatu ditu. Aurreneko pare hori gainerako hankak baino askoz haundiagoa da eta hainbat funtzio ditu: elikagaiak hartzea, erasoen aurrean babestea eta gainerako karramarroekiko harreman sozialak eratzea.

Mugimendua eta jokaera 

Karramarroak ibiltari onak dira. Alboraka ibiltzen dira eta abiadura handia hartzen dute. Espezie batzuek hanka zapalak dituzte, hegatsen antzera, eta horiek igerilari trebeak dira.

Karramarroek jokaera oso konplexuak izaten dituzte eta matxarden bidez komunikazio gaitasun handia lortzen dute. Animalia erasokorrak izan ohi dira espezie berekoen artean, arroketako zuloak eskuratzeko orduan adibidez, eta arren arteko borrokak ohikoak izaten dira eme bila ari direnean.

Habitata 
Karramarro espezie gehienak bentonikoak dira, hau da, ur azpiko honkoetan dauden arroketan ibiltzen dira. Marearteko eremuak ibiltzen dira harrapakin bila eta itsasbeheran uretatik kanpo arazo gabe ibiltzen dira, bizimodu anfibioa eginez.

Elikadura 
Karramarroak orojaleak dira. Algataz elikatzen dira gehienbat baina animalia ornogabe batzuk (moluskuak, zizareak, krustazeo txikiak...), onddoak, bakterioak eta detritusak ere jaten dituzte. Ugalketa sasoian karramarro bikoteek batera egiten dute lan janaria bilatzeko orduan eta arrautzak zaintzerakoan.

Sailkapena 
Brachyura infraordenak 93 familia ditu. Hona hemen nagusiak:
 Podotremata atala
 Cyclodorippoidea
 Homolodromioidea
 Dromioidea
 Homoloidea
 Raninoidea
 Eubrachyura atala
 Heterotremata azpiatala
 Calappoidea
 Leucosioidea
 Majoidea
 Hymenosomatoidea
 Parthenopoidea
 Retroplumoidea
 Cancroidea
 Portunoidea
 Bythograeoidea
 Goneplacoidea
 Xanthoidea
 Bellioidea
 Potamoidea
 Pseudothelphusoidea
 Gecarcinucoidea
 Cryptochiroidea
 Thoracotremata azpiatala
 Pinnotheroidea
 Ocypodoidea
 Grapsoidea

Gastronomia 

Karramarroak prestatzeko ehunka errezeta daude. Batzuetan osorik, bestetan egosita edo zopa batean jaten dira.

Galeria

Erreferentziak 

Decapoda
Itsaskiak