Aiantz

Aiantz Longida ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak aianztarrak dira.

Izena 
Aiantz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ayantz (1268)
 Ayanz (1278)
 Aianz (1280)
 Ayanz (1366)
 Ayantz (1380)
 Ayanz (1534)
 Ayanz (1677)
 Aianz (1800)
 Ayanz (1975)
 Aiantz (1990)

Geografia 
Aiantz  Longida ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.

Klima 
Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.

Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.

Estazio meteorologikoak

Historia 
1280an Koroari 2 kahitzeko gari eta 4 garagarreko urteko petxa zor bazion ere, gero bere izenaren leinuko jaurerria izan zen. Fernando Aiantz, Karlos II.a 1357an Frantzian zuen espetxetik askatzeko prozesuan parte hartu zuena, eta Karlos Aiantz, 1453an Karlos Bianakoa printzearen gatibualdiarekin amaitzeko beaumontar agente eraginkorra. 1699an konderri bihurtu zuten Jokin Frantzikco Agirre Donamariaren alde, bertako jauregiko jauna.

1802an Aiantzeko kondeen eliza eta jauregia besterik ez zen geratzen, hamabi pertsona bizi baitziren bertan. XIX. mendearen hasierako administrazio-erreforma liberalean, lekua Longidako udalerrian geratu zen. 1850ean jauregia Besollako markesarena zen. Orduan, Aiantz amaieran 260 lur landuetatik lapurtutakoak kalkulatzen ziren, 4 bakoitzeko; horien artean, 20 mahasti.

Demografia 
 biztanle zituen Aiantzek.

Kultura

Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Longida sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Lizoainibar eta Urraulgoiti ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Longida atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

Ondasun nabarmenak 
 Aianzko dorrea, Erdi Aroko jauregi-dorrea.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Longida
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Longidako lekuak