Buia (animalia)

Buia (Cancer pagurus) Brachyura infraordenako krustazeo dekapodoa da. Neurri handiko karramarroa hau Ipar Itsasoan, Ipar Atlantikoan eta Mediterraneoan bizi da.

Txangurruaren antza du, baina buiaren oskola leuna da guztiz, txangurrua ez bezala. Kolore arre-gorrixkako oskol arrauzkara du, 25cm zabal izatera irits daitekeena heldua denean. 3kg izatera irits daiteke. Hanketako hagin puntak beltzak ditu.

Ezaugarriak 

Buia helduen oskola arre-gorrixka da, gazteena ordea arre-gorrindola da. Batzuetan orban zuriak dituzte eta aurrealdeko ertzean bederatzi gingil, tarta batel azala bezala. Arren oskola 60 mm luze izan ohi da eta emeek 98 mm, nahiz eta 150mm eta 250mm izatera irits daitezkeen kasu batzuetan. Oskolaren toles bat sabelaldean luzatzen da, ganbera brankiala osatzeko, zakatzak dauden lekua.
.

Lehenengo pereiopodoa eraldatua dago, hagindun hanka indartsuak izateko, punta beltzekoak. Beste pereiopodoak seta zurruneko zerrendaz estaliak daude.

Aurreakaldean, antenak eta antenulak ikusgai dira. Hauen atzean begizuloak daude, non begi elkartuak kokatzen diren. Ahoaldean hiru pare maxilipedo ditu, hauen atzean maxila pare bat eta maxilula pare bat, eta, azkenean, barailak.

Beste karramarroen antzera, abdomena toraxaren azpian tolestua du eta dimorfismo sexuala adierazten du: arrek estua dute eta emeek zabala.

Jokaera 
Gaueko harraparia da. Bere zulotik atera eta 50 metrotara urrundu daiteke ehizan. Krustazeo eta molusku ugari harrapatzen ditu. Buiaren harrapariak arrainak eta zefalopodoak dira. Beste karramarro batzuk baino geldoago ibiltzen da baina konpentsatzeko hagin handiak ditu.

Erreferentziak 

Cancridae
Itsaskiak
Euskal Herriko itsas krustazeoak
1758. urtean deskribatutako taxoiak
Lineok deskribatutako taxoiak