Hiri-barreiatze

Hiri-barreiatzea edo hiri-sakabanatzea (urban sprawl), italiar testuinguruan hiri lausoa izenez ezaguna (città diffusa), hirigintza kontzeptu konplexu bat da, oinarrian landa-lurrak okupatuz dentsitate txikiko hiri-garapena duena, erabileren bereizte handia (ad: dendak eta etxebizitzak) eta autoekiko mendekotasun handia eragiten dituena. Hiri lausoak oztopo ugari sortzen ditu, hala nola:
 Autoekiko menpekotasun handia (eta auto gabekoen mugimendu eza)
 Ekipamendu desegoki eta sakabanatuak (ad: osasuna, kultura...)
 Azpiegitura kostu handiagoa biztanleko (ad: bideak, instalazioak...)
 Alferreko hiri-bilbea (ad: erabilera gutxiko kale-plazak
 Etxebizitza eta negozio dibertsitate txikia
 Energia, lurzoru eta ur erabilera handiagoa biztanleko
 Sumatutako balio estetiko kaxkarra (ad: paisaia errepikakorra)

Hiri-barreiatze terminoa konnotazio negatiboak ditu oro har, batez ere osasun, ingurumen eta kultura arrazoiengatik. Hiri lausoetako biztanleek, batez beste gehiago kutsatzen dute eta auto arrisku gehiago jasan, hiri trinkoetakoak baino. Hala ere, eztabaidagai da, batzuen esanetan kontsumitzaile ugarik dentsitate txikiko auzoak nahiago dituztelako.

Historia 

XIX. mendean, industrializazio garaian, teoria higienistek dentsitate txikiak hobesten zituzten, "airea ibiltzeko" eta gaitzak sahiesteko. Teoria hauek lehen herri garraioen garapenarekin agertu zen, biztanleen mugikortasuna areagotu zituena: burdinbidea. Hiri industrializatuaren desegokitasunak saihesteko, Ebenezer Howard ingeles hirigileak dentsitate txikiko hiri motak bururatu zituen: lorategi-hiria.

Autoaren garapenak hiri-barreiatzea bultzatu zuen, pertsonen mugikortasuna ez baitago herri-garraioari lotuta. Horrela, dentsitate txikiko auzoak areagotu ziren, errepidez komunikatuak. Era masiboan XX. mende erdialdetik garatu zen Estatu Batuetan eta azken laurdenetik Mendebaldeko Europan, Euskal Herrian barne.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Lorategi-hiri

Kanpo estekak 
 urban sprawl vs smart growth. Gurean ere egin beharreko analisia hiripublika blogean
 Hiri lausoa Berrian
  Bibliografia hiri-barreiatzeari buruz Frantziako gobernuaren webgunean

Hirigintza
Garapen iraunkorra
Ingurumenaren diseinua
Hirigintza iraunkorra