Apirilaren 17

Apirilaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta zazpigarren eguna da, 108garrena bisurteetan. 258 egun falta dira urtea amaitzeko.

Gertaerak

Euskal Herria 
 1979 - ETAk Juan Bautista Garcia goardia zibila hil zuen Ordizian.
 2005eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.
 2010 - Javier Agirresarobek eta Mikel Urmenetak 2009ko Euskal Herritar Unibertsalak saria eskuratu zuten.

Mundua 
 1986 - Scilly uharteak eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren arteko Hirurehun eta Hogeita Hamabost Urteko Gerra tiro bakar bat egin gabe bukatu zen. Ofizialki, historiako gerrarik luzeena da.
 2004 - Helikoptero israeldarrek jaurtitako misilek Hamaseko burua zen Abdel Aziz al-Rantissi hil zuten.
 2005 - Autobus istripua Suitza hegoaldean, hamabi hildako egon ziren hogeitazazpi pertsona zeramatzan autobusean.
 2006 - Atentatua Tel Aviven, hamar hildako.
 2010 - Islandiako sumendiak botatako errautsa zela-eta beste 17.000 hegaldi bertan-behera geratu ziren. Errautsa Europa osora zabaldu zen, Euskal Herria barne. Hegazkintzaren historiako kaosik handiena izan zen.
 2011 - AEBetako hegoalde eta erdialdeko estatuetan egondako tornadoetan gutxienez 40 pertsona hil ziren.

Arte eta kultura

Euskal Herria 
 2011 - Apirilaren 7an Trebiñun hasitako 17. Korrikari amaiera eman zitzaion Donostian.

Mundua

Zientzia eta teknologia

Euskal Herria

Mundua

Kirolak

Euskal Herria 
 2010 - Edurne Pasaban tolosarrak Annapurna (8.091 m.) (Nepal) igo zuen. Bere 13. zortzimilakoa zen.
 2011 - 2011ko Eskuz Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko Finala: Olaizola II.a eta Beginok 22-14 irabazi zieten Xala eta Beroitzi.
 2016 - 2016ko Eskubaloiko Emakumezko Kopa: Bera Bera garaile finalean Zuazori 33-17 irabazita.

Mundua

Jaiotzak

Euskal Herria 
 1822 - Anastasio Etxeberri, nafar apaiza eta euskal idazlea (h. 1907).
 1832 - Aniceto Lagarde, nafar margolari eta ingeniaria (h. 1909).
 1875 - Víctor Carrasco, gipuzkoar militarra.
 1896 - Anizeto Olano, Amaialde, gipuzkoar idazle kaputxinoa (h. 1966).
 1901 - Jesus Larrañaga Txurruka, euskal herritar politikari eta sindikalista komunista (h. 1942).
 1904 - Anizeto Zugasti, gipuzkoar apaiza eta euskal idazlea (h. 1983).
 1911 - Jesús Erize, nafar fraide misiolaria (h. 1990).
 1913 - Jose Estornes Lasa, euskal idazle eta hizkuntzalaria (h. 1987).
 1918 - Mario Salegi, gipuzkoar idazle, kazetari eta ezkerreko aktibista abertzalea (h. 2005).
 1927 - Bernardo Alberro, gipuzkoar musikagile, olerkari eta akordeoi-jotzailea.
 1930 - Sagrario Aranburu, nafar dantzaria, abeslaria eta piano-jotzailea (h. 2021).
 1949 - Luis Etxabarri, bizkaitar ingeniaria.
 1950 - Izaskun Uranga, euskal abeslaria, Mocedades taldearen sortzaileetako bat.
 1953 - Itziar Eguren bizkaitar erizaina eta txistularia.
 1957 -
 Marc Aillet, Baionako apezpikua, Beninen.
 Merche Olabe, bizkaitar margolaria.
 1971 - Arturo Vaquero, Humanoid, musika elektronikoa egiten duen galiziar musikaria, Santurtzin.
 1977 - Ixone Sádaba, bizkaitar argazkilaria.
 1979 - Savitri Ceballos, gipuzkoar aktorea.
 1984 - Aritz Egea, gipuzkoar atleta, mendi lasterketetan aditua.
 1993 - Aitor Castro, gipuzkoar futbolaria.
 1997 - Olatz Alberdi Etxeberria, gipuzkoar zibersegurtasun-teknikaria eta futbolaria.
 1999 - Sara Alonso Martinez, gipuzkoar mendi lasterketaria.
 2004 - Nicolás Atanes, burgostar-nafar matematikari gaztea, matematikaren garrantzia zabaltzearen aldeko ekintzailea, Burgosen.

Mundua 
 1277 - Mikel IX.a Paleologo, Bizantziar Inperioko enperadorea (h. 1320).
 1497 - Pedro de Valdivia, espainiar konkistatzailea (h. 1553).
 1573 - Maximiliano I.a Handia, Germaniako Erromatar Inperio Santuko dukea eta Bavariako hauteslea (h. 1651).
 1676 - Frederiko I.a Suediakoa, Suediako erregea (h. 1751).
 1741 - Johann Gottlieb Naumann, alemaniar musikagile, orkestra-zuzendari eta kapera-maisua (h. 1801).
 1750 - François de Neufchâteau, konde François, frantziar idazle eta politikaria (h. 1828).
 1794a - Angelique du Coudray, frantziar emagina, "Erditzearen artea" jendartean erakutsi zuen lehen emagina (j. c. 1712).
 1832 - Enriqueta González Rubín, asturiar idazle eta kazetaria (h. 1877).
 1838 - Antonieta Saxonia-Altenburgekoa, Saxonia-Altenburgeko printzesa eta Anhalteko dukesa ezkontidea (h. 1908).
 1842 - Maurice Rouvier, Frantziako lehen ministroa (h. 1911).
 1855 - Joseph Vrindts, valonieraz idatzi zuen belgikar akademikoa eta idazlea (h. 1940).
 1859 - Eliza Acton, sukaldaritzako liburu idazle eta poeta ingelesa (h. 1859).
 1867 - María Guerrero, espainiar aktore eta enpresaburua (h. 1928).
 1882 - Artur Schnabel, austriar pianista eta musikagilea (h. 1951).
 1885 - Karen Blixen, daniar idazlea (h. 1962).
 1891 - Jose Enrique Varela, espainiar militarra (h. 1951).
 1897 - Thornton Wilder, estatubatuar antzezlan eta eleberri idazlea (h. 1975).
 1899 - Vincent Wigglesworth, britainiar entomologoa (h. 1994).
 1903 - Nikolai Nabokov, estatubatuar musikagilea (h. 1978).
 1909 - Alain Poher, Frantziako presidentea (h. 1996).
 1911 - Hervé Bazin, frantziar idazlea (h. 1996).
 1912 - André Bruyère, frantziar arkitektoa (h. 1998).
 1916 - Sirimavo Bandaranaike, Zeilango eta Sri Lankako lehen ministroa (h. 2000).
 1918 -
 William Holden, estatubatuar aktorea (h. 1981).
 Carol Rama, italiar margolaria (h. 2015).
 1919 -
 Osvaldo Dorticós, Fidel Castroren Iraultzaren gidaria eta Kubako presidentea (h. 1983).
 Chavela Vargas, kostarikar-mexikar abeslaria, rantxera musikaren interprete nabarmenenetakoa (h. 2012).
 1920 - Edmonde Charles-Roux, frantziar idazlea (h. 2016).
 1921 -
 Christopher Okoro Cole, Sierra Leonako gobernadore orokorra eta presidentea (h. 1990).
 Sergio Sollima, italiar zinema zuzendari eta gidoilaria (h. 2015).
 1922 - Inés Malinow, argentinar idazle, poeta, haur literaturako ipuingilea, kazetari eta baleteko kritikaria (h. 2016).
 1923 -
 Lindsay Anderson, indiar-ingeles antzerki eta zinema zuzendaria (h. 1994).
 Katharina Reiss, alemaniar itzultzaile eta itzulpen teorialaria (h. 2018).
 1926 - Montserrat Torrent i Serra, kataluniar organojolea.
 1928 -
 Adalbert Ibrahim Kapandji, frantziar zirujau ortopedikoa, eskuaren kirurgian espezializatua (h. 2019).
 Cynthia Ozick, estatubatuar narraziogile, nobelagile eta saiakera-idazlea.
 1929 - Mariama Bâ, senegaldar eleberrigilea, irakaslea eta feminista (h. 1981).
 1930 - Chris Barber, britainiar jazz musikari, tronboi jole eta orkestra zuzendaria (h. 2021).
 1931 - Igor Oistrakh, ukrainar biolin-jotzailea (h. 2021).
 1937 - Ferdinand Piëch, automobilgintzari lotutako austriar enpresaburua (h. 2019).
 1939 - Ireneo Jerusalemgoa, Jerusalemgo Eliza Ortodoxoko 140. patriarka (h. 2023).
 1940 -
 Costas Kondylis, greziar jatorriko estatubatuar arkitektoa (h. 2018).
 Anja Silja, alemaniar sopranoa.
 1942 - Katia Krafft, frantziar bolkanologoa (h. 1991).
 1946 -
 Àngel Casas, kataluniar kazetari eta idazlea (h. 2022).
 Georges J. F. Köhler, alemaniar biologoa, 1984ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1995).
 1951 -
 Christoph Mäckler, alemaniar arkitektoa.
 Börje Salming, suediar izotz hockey jokalaria (h. 2022).
 1952 - Željko Ražnatović, serbiar buruzagi paramilitarra (h. 2000).
 1953 - Miguel Giubergia, argentinar abokatu eta politikaria (h. 2020).
 1955 -
 Erin Mouré, kanadar poeta eta itzultzailea.
 Pete Shelley, ingeles abeslari, kantautore eta gitarra-jotzailea, Buzzcocks taldearen sortzaileetakoa (h. 2018).
 1957 -
 Anicet-Georges Dologuélé, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa.
 Nick Hornby, britainiar idazlea.
 Antón Reixa, galizierazko abeslari, idazle eta zinema zuzendari pontevedrarra.
 1959 - Sean Bean, ingeles aktorea.
 1961 - Alfred Bosch, kataluniar unibertsitate irakaslea, idazlea, saiakeragilea eta politikaria.
 1963 - Pedro Casablanc, espainiar aktorea.
 1968 - Adam McKay, estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea, ekoizlea, aktorea eta umorista.
 1969 - Yoko Takahagi, japoniar futbolari ohia.
 1970 - Pascale Arbillot, frantziar aktorea.
 1972 - Jennifer Garner, estatubatuar aktorea.
 1974 - Victoria Beckham, ingeles abeslari, modelo, moda-diseinatzaile eta enpresaburua.
 1978 - Satoshi Yamaguchi, japoniar futbolari ohia.
 1980 - David Otero, espainiar musikari, abeslari eta konpositorea, El Canto del Loco taldeko kidea.
 1981 -
 Lea T, brasildar emakumezko modelo transexuala.
 Hanna Pakarinen, finlandiar pop eta pop-rock abeslaria.
 Viktória Varga, hungariar haltera.
 1984 - Cesk Freixas, kataluniar kantautorea.
 1985 -
 Takuya Honda, japoniar futbolaria.
 Rooney Mara, estatubatuar aktorea.
 1989 - Darius Adams, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
 1992 - Karlo Bručić, kroaziar futbolaria.
 1996 - Dee Dee Davis, alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista ohia.

Heriotzak

Euskal Herria 
 1801 - Simon Aragorri, ekonomilari, bankari eta intelektual ilustratua, Madrilen (j. 1720).
 1939 - Alberto Pelairea, nafar olerkari eta antzerkigilea (j. 1878).
 1957 -
 Florentzio Axpe, euskal apaiza (j. 1871).
 Pierre Lhande, euskal idazlea eta apaiza (j. 1877).
 1961 - Manuel Maria Ynchausti, euskal jatorriko estatubatuar enpresaburu, kristau filantropo eta euskal kulturaren ekintzailea (j. 1900).
 1980 - Elvira Iñurrieta, bizkaitar emagina, Elorrion 2400 ume baino gehiagori lagundu ziena jaiotzen (j. 1895).
 1996 - François-Régis Bastide, lapurtar eleberrigile, diplomazialari eta irrati-esataria, Parisen (j. 1926).
 2012 - Manuel Gómez Larrañeta, gipuzkoar biologo eta ozeanografoa (j. 1924).
 2015 - Rosario Aranburu, gipuzkoar erraketista, Marbellan (j. 1921).
 2019 - Aurea Etxaniz, gipuzkoar erraketista, Caracasen (j. 1922).
 2023 - Joxe Luis Zurutuza, gipuzkoar idazlea (j. 1935).

Mundua 
 485 - Proklo, Antzinaro Berantiarreko filosofoa (j. 412).
 858 - Benedikto III.a, Aita santua.
 1080 - Harald III.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. c. 1041).
 1111 - Roberto Molesmekoa, frantziar fraidea.
 1271 - Elisabet Frantziakoa, Frantziako infanta eta Nafarroako erregina ezkontidea (j. 1242).
 1355 - Marino Faliero, veneziar politikaria.
 1574 - Joachim Camerarius, alemaniar humanista (j. 1500).
 1679 - Jan van Kessel Zaharra, flandriar margolaria (j. 1626).
 1695 - Gurutzeko Sor Juana Ines, mexikoko erlijioso katolikoa, olerkaria eta antzerkigilea (j. 1651).
 1711 - Josef I.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1678).
 1790 - Benjamin Franklin, estatubatuar politikari, zientzialari eta asmatzailea (j. 1706).
 1852 - Étienne Maurice Gérard, Frantziako lehen ministroa (j. 1773).
 1902 - Frantzisko Asiskoa Borboikoa, Espainiako errege ezkontidea (j. 1822).
 1914 - Willen Jan Van Eys, holandar euskalaria (j. 1825).
 1936 - Charles Ruijs de Beerenbrouck, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1873). 
 1942 - Jean Perrin, frantziar fisikaria (j. 1870).
 1946 - Juan Bautista Sacasa, Nikaraguako presidentea (j. 1874).
 1947 - Juana la Macarrona, cadiztar flamenko-dantzari ijitoa (j. 1870).
 1960 - Eddie Cochran, estatubatuar rock musikaria (j. 1938).
 1975 - Sarvepalli Radhakrishnan, Indiako bigarren presidentea (j. 1888).
 1976 - Henrik Dam, daniar biokimikari eta fisiologoa, 1943ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1895).
 1979 - Yukio Tsuda, japoniar futbolaria (j. 1917).
 1984 - Mark Wayne Clark, estatubatuar jenerala (j. 1896).
 1986 -
 Guido Calogero, italiar filosofoa (j. 1904).
 Marcel Dassault, frantziar aeronautika-ingeniaria eta enpresa-gizona (j. 1892).
 1988 - Louise Nevelson, estatubatuar eskultorea (j. 1899).
 1990 - Ralph Abernathy, estatubatuar apaiz baptista eta eskubide zibilen aldeko buruzagia (j. 1926).
 1993 - Turgut Özal, Turkiako presidentea (j. 1927).
 1994 - Roger Wolcott Sperry, estatubatuar neurobiologoa, 1981eko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1913).
 1995 - Benita Galeana, mexikar idazlea, sufragista, sindikalista eta aktibista (j. 1903).
 1997 - Chaim Herzog, Israelgo presidentea (j. 1918).
 1998 - Linda McCartney, estatubatuar abeslari, konpositore, argazkilari eta animalien eskubideen aldeko aktibista (j. 1941).
 2000 - Philippe Bernier, frantziar kazetari eta idazlea (j. 1930).
 2003 - Koji Kondo, japoniar futbolaria (j. 1972).
 2008 -
 Aimé Césaire, frantsesezko martinikar idazlea eta politikaria (j. 1913).
 Rosario Sanchez Mora, La Dinamitera, Espainiako Gerra Zibilean borrokatu zuen milizianoa (j. 1919).
 2010 - Begoña Muñoz, galiziar irakasle eta antzerkigilea (j. 1961).
 2011 - Gilberte Serfaty, aljeriar ekintzaile komunista, irakasle eta itzultzailea (j. 1921).
 2013 - Carlos Graça, Sao Tome eta Principeko lehen ministroa (j. 1931).
 2014 - Gabriel García Márquez, kolonbiar idazlea eta kazetaria, 1982ko Literaturako Nobel Saria (j. 1927).
 2017 -
 Gorka Dorronsoro, euskal jatorrizko venezuelar arkitekto, irakasle eta argazkilaria (j. 1939).
 Carlos Slepoy, argentinar abokatua eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1949).
 2018 - Barbara Bush, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen dama (j. 1925).
 2019 - Alan García Pérez, Peruko presidentea (j. 1949).
 2020 - Norman Hunter, ingeles futbolaria (j. 1943).
 2021 - Black Rob, estatubatuar raperoa (j. 1969).
 2022 - Catherine Spaak, Frantzian jaiotako belgikar-italiar aktorea (j. 1945).

Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Ainara/Enara/Elaia eta Anitz.

Kanpo estekak 

Apirilaren 16 | Urteko egutegi | Apirilaren 18