Domeñu

Domeñu Erromantzatua ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Erromantzatuko ibarburua da.  biztanle zituen.

Bertako biztanleak domeñuarrak dira.

Izena 
Domeñu toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Domeyno (1075)
 Domeynno (1088)
 Dominiu (1098)
 Domin (1102)
 Doming (1121)
 Domigno (1174)
 Domegno (1198)
 Domeynnu (1366)
 Domeño (1534)
 Domeño (1802)
 Domeñu (1990)

Ezaugarriak

Armarria 
Domeñuko armarria Erromantzatuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

Geografia 
Domeñu Erromantzatua ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapena 
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

Klima 
Erromantzatuko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Antzinako noblezia-jaurerriko hiribildua. Dokumentatutako titularrik zaharrenak hauek izan ziren: Gartzea Santxitz 1075ean, Lope Gartzea eta Antso Lopitz 1125ean, azken hau Alfontso I.a Batailatzailea erregearen justizia. San Martin monasterioa, leku berekoa, Leireko abadiari eman zion Antso Larrosa apezpiku iruindarrak 1044an.

XIX. mendearen hasiera arte, Erromantzatua ibarrak izendatutako diputatuak eta bizilagunek izendatutako herrietako errejidoreak zeuden bertan. 1847an eskola bat zuen; ferra-bide bat baizik ez zuen Irunberrira eta Nabaskozera joateko.

Demografia 
 biztanle zituen Domeñuk.

Politika 
Domeñuko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Jesus Maria Albisu Garcia da.

Kontzejua 
Domeñuko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Jesus Maria Albisu Garcia da.

Kontzejuburuak 
2011tik, Domeñuk kontzejuburu bat izan du:

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan Nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.

Jaiak 
 Jasokundeko Ama Birjiniaren jaiak: abuztuaren bigarren asteburuan

Ondasun nabarmenak 
 Garbikundeko Andre Mariaren eliza, XII. mendeko kristiau eliza, gotiko estiloan.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Erromantzatua
 Zangozerria
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Erromantzatuko kontzejuak