A-21

Pirinioetako autobia Nafarroako eta Espainiako autobia bat da, Iruñea eta Jaka lotzen dituena eta, eskala txikiagoan, Euskal Herria eta Katalunia  eta  bidez.

Nafarroako Gobernuak eraiki zuen 2005 eta 2012 urteen artean  errepidearen trazadura zaharraren gainean, Iruña eta Esa arteko eta gaur egun  errepidea. Bestalde, Espainiako Gobernuak ia ez du bere zatia gauzatu gaur arte, zatiaren erdia baino gehiago eraiki gabe baitago.

Historia 
 errepideak Tarragona eta Bilbo lotzen zituen Lleida, Uesca, Iruña eta Gasteiztik.  autobidea eraiki ondoren, Nafarroako Gobernuak beste bi autobide eraikitzea planifikatu zuen: eta .

Horrela, pixkanaka-pixkanaka, azpiegituraren etorkizuneko ibilbidea zehaztu zen, Iruñetik abiatu eta Espainiako mugaraino iritsiko zena, Zangozatik gertu. Hortik Espainiako Gobernua arduratuko litzateke azpiegitura Uescaraino jarraitzeaz. Horretarako bi formula zeuden: Jakara arte eta gero Uescara tik, kostuak aurreztuz, edo zuzenean Uescara  errepidea, alternatiba garestia baina laburra. Azkenean, kosturik txikieneko aukeraren alde egin zuen.

Autobiaren Nafarroako zatia eraikitzeko eta ondoren ustiatzeko kontratua administrazio-emakida bidez esleitu zen, gehienez ere 30 urterako (iraungitze-data 2039), itzalpeko bidesariaren modalitatearen bidez. Erabiltzaileek ez dute ordaindu beharrik izango, eta Nafarroako Gobernuak aldian-aldian ordainduko dizkio tarifak emakidaren sozietate titularrari, trafikoaren eta azpiegituraren erabilgarritasunaren arabera.

Sozietate emakidadunak Autovía del Pirineo, S.A. du izena, eta honako hauek osatzen dute: Construcciones Mariezcurrena S.L., Construcciones Luciano Elcarte S.L. eta Iridium Concesiones de Infraestructuras S.A., Grupo ACS eraikuntza-enpresaren emakidaduna.

Nafarroako zatia XXI. mendean hasi zen lanean,  errepidearekin batera, baina lehentasun handiagoa eman zitzaion lehen azpiegitura horri. Hala ere, horrek ez zuen eragotzi 2005ean lehen zatia irekitzea, Noain eta Imarkoain artean, eta urtebete geroago, 2006an, hurrengoa, Elo arte.

2008an kateatu zuen azpiegitura Izkoraino luzatuko zuen zatia eta bi urte gehiago itxaron behar izan zen, 2010era arte, Irunberriko lurretatik autobia ikusteko. Azkenik, 2012an, Ledeako eta Esako tunelak eraiki ziren, eta horiei esker iritsi zen autobia Euskal Herriko mugaraino.

Hala ere, Espainiako zatia ez zegoen batere garatuta. Denbora horretan guztian, 8 kilometro baino ez zituzten ireki, Nafarroako zati osoaren aurka 2012an. Gainera, zati horiek, Artieda eta Villa-reyal d'a Canal artekoak, uharte bat ziren, ez baitzuten beste zatirik lotzen.

Egia da tartean, azpiegitura hori Berdungo kanalean sartzen da. Pirinio aurreko mendilerroen eta Pirinioen artean dago, ekialdetik mendebaldera. Inguru honetako material nagusia margak dira, itsas jatorri sedimentario oso deleznabagarria duen materiala, non amildegi sakonak sortzen diren, eraikuntza garestitzen dutenak. Gainera, nukleo txikiak eta gurdi-ardatzak sakabanatuta daudenez, lotune ugari egin behar dira, azken kostua ere igoko dutenak.

Era berean, neguko izozteak eta elurteak ahalik eta txikienak izan daitezen, Berdungo kanalaren iparraldetik joan behar du autobiak, eguzki-argi gehien izateko, eta, aldi berean, Esako urtegiaren zatiak mendi-hegaletatik gora egin behar du, ur-lamina gainditzeko.

Hala ere, erritmo espainiarrak oso motel jarraitu zuen, hiru urte geroago 2 kilometro ireki zituelarik. Orduan, lan eta kontratu guztiak geldiarazi ziren, baina 2018ra arte ez ziren lanean hasi. Horrela, 2019an Puent d'a Reina de Chaca eta Jaka artean beste bi tarte ireki ahal izan ziren.

2020. urtearen hasieran, hiru zati zeuden lehiatzeke: Tiermas  Zigoze (gutxienez 2008tik lanetan), Villa-reyal d'a Canal  Puent d'a Reina de Chaca eta Mendebaldeko Jaka  Iparraldeko Jaka (azken biak lanak hasi ere egin gabe).

Tarteak

Ibilbidea 
<center>
{| 
! Abiadura !! Ikurra !! Irteera !! Errailak !! Irteera izena (Jakako norabidea) !! Irteera izena (Iruñako norabidea) !! Errailak !! Lotzen duen errepidea !! Oharrak
|----
|<center> ||<center>  ||<center> || <center>|| <center>Pirinioetako Autobiarenhasiera || <center>Pirinioetako Autobiarenamaiera || <center> || <center>  A-15    AP-15 || <center>
|----
|<center>||<center> ||<center> ||<center> ||<center>Noaingo Zerbitzugunea ||<center>||<center> || <center> || <center>
|----
|<center>||<center> ||<center>10 || <center> ||<center>DorreZabalegiZulueta ||<center>Dorre ||<center> ||<center>  NA-2420 ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>13 || <center> ||<center>Elortz ||<center>ElortzZuluetaZabalegi ||<center> ||<center>  NA-2420 ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>16 || <center> ||<center>UrrotzArrizabalagaElo ||<center>UrrotzArrizabalaga ||<center> ||<center>  NA-234    NA-2420  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>22 || <center> ||<center>GetzeAltzorritzIdotzinAbintzao ||<center>GetzeAltzorritzEloIdotzin ||<center> ||<center>  NA-2420  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>28 || <center> ||<center>Izko ||<center>IzkoAbintzao ||<center> ||<center>  NA-2420  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>35 || <center> ||<center>KasedaOibarIrunberri  Irunberriko arroila    Arbaiungo arroila   Larra-Belagua    Erronkariko ibarra   Iratiko oihana    Zaraitzuko ibarra  ||<center>IrunberriOibarKaseda  Irunberriko arroila    Arbaiungo arroila   Larra-Belagua    Erronkariko ibarra   Iratiko oihana    Zaraitzuko ibarra  ||<center> ||<center>  NA-534    NA-150   ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>36 || <center> ||<center> ||<center>  Portal del Pirineo Nardoze Alduate ||<center> ||<center>  NA-2420  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>42 || <center> ||<center>Ledea ||<center>Ledea ||<center> ||<center>  NA-2420  ||<center>
|----
|<center> ||<center> ||<center> ||<center> ||<center>Ledeako tunela 945m ||<center>Ledeako tunela 945m ||<center> || <center> || <center>
|----
|<center>||<center> ||<center>47  || <center> ||<center>Esa  Xabier    Leireko monasterioa   ||<center>Esa  Xabier    Leireko monasterioa   ||<center> ||<center>  NA-2420  ||<center>
|----
|<center> ||<center> ||<center> ||<center> ||<center>Esako tunela 1648m ||<center>Esako tunela 1648m ||<center> || <center> || <center>
|----
|<center> ||<center> ||<center> ||<center> ||<center> ||<center> ||<center> || <center> || <center>
|----
|<center>||<center> ||<center>56 || <center> ||<center>Jaka ||<center> ||<center> ||<center>  N-240  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center> || <center> ||<center>Jaka jarraitzen du   N-240  ||<center> ||<center>  ||<center>  N-240  ||<center>
|---- 
|<center>||<center> ||<center> || <center> ||<center> ||<center>Iruña jarraitzen du   N-240  ||<center>  ||<center>  N-240    A-137  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>65 || <center> ||<center>ArtiedaSause ||<center>ArtiedaSause ||<center> ||<center>  A-1601  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center>71 || <center> ||<center>Asso-Veral ||<center>Asso-VeralMiramont ||<center> ||<center> ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center> || <center> ||<center>Jaka jarraitzen du   N-240  ||<center> ||<center>  ||<center>  N-240  ||<center>
|----
|<center>||<center> ||<center> || <center> ||<center>Fago - Jaka obretan/proiektua ||<center>Fago - Jaka obretan/proiektua ||<center> ||<center> |||}

Zirkulazioa 
Autobia honek ez du saturazio-zantzurik. Izan ere, zirkulazioa arina izaten da beti, noizean behin ezusteko txikiren bat izan ezik.

Trukagailuak 
Autobia trukagailu battik igarotzen da:

 Noaingo trukagailua (earen konexioa, 8. irteera)

Tarte sentikorrak 
Ez dago tarte sentikorrak autobian.

Zerbitzuguneak 
Autobiak zerbitzugune hauek ditu:

 Noaingo zerbitzugunea (8. irteera)

Autobiak atsedengune hauek ditu:

 autobiak ez du seinaleztatutako atsendegunerik

Begiratokiak 
Gaur egun, autobiak ez du seinaleztatutako begiratokirik.

Kamerak 
Autobiak kamera bat ditu puntu hauetan:

 Esako tunela

Radar finkoak 
Gaur egun, ez dago radar finkorik instalatuta autobian.

Irudiak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Nafarroa Garaiko errepideen sarea

Kanpo estekak 

 Nafarroako Errepideen Sareko Nafarroako Gobernuko webgunea
 Nafarroako Errepideen Sareko gorabeherako mapa

Euskal Herriko autobideak
Nafarroako garraioa