Bertol Arrieta

Bertol Arrieta (Zarautz, Gipuzkoa, 1975eko ekainaren 2a) euskal idazle, zinemagile, gidoigile eta informatikaria da. Gidoigintzan ere aritua, narraziogintza izan da Arrietaren jarduera nagusia. Hala, bi ipuin-libururen egilea da: “Txikira beti hordago!” (Erein, 2004), eta “Alter ero” (Susa, 2012). Era berean, haur eta gazte literaturako hainbat liburu idatzi ditu, baina 2021eko udazkenean kaleratu zuen helduentzako bere lehen nobela, “Gezurra berdaderoa” (Elkar) komedia erotikoa. urte bereko Café Bar Bilbao antzerki saria irabazi zuen “Zure sotoko ardoa” bere lehen antzezlanarekin.

2003an hasi zen idazten, Donostia Hiria ipuin lehiaketa irabazi zuen orduan, What a Wonderful World narrazioarekin. Harrezkero ipuinak idazten jarraitu zuen, aldizka, informatikako irakasle eta ikertzaile zen bitartean, baina lanbide hori utzi zuen 2015ean idazle, zinemagile, gidoigile izateko bidean buru-belarri sartzeko.

Robot bertsolariak 
Bertsolaritza eta konputagailuen mundua uztartzen aritu izan zen Euskal Herriko Unibertsitatean irakasle eta ikertzaile izan zen hainbat urteetan, Informatika Fakultatean eta Ixa Taldean, 2015era arte. 

Bertol Arrietarekin batera Iñaki Alegria, Aitzol Astigarraga, Manex Agirrezabal eta Basilio Sierra informatikari bertsozaleak aritu ziren ikerketa horretan, Mans Hulden ikertzaile finlandiarra ere aritu zen geroago. Bertsolaritzarako errima-aurkitzaile informatiko bat sortu zuten 2001ean. Bertsoak asmatzen laguntzeko Bertsotarako arbel digitala izeneko web-zerbitzua sortu zuten. Bertsolari Txapelketa Nagusi batzuetako bertsoak analizatu zituzten tresna informatikoekin. 2012an eta 2014an Ibaetako campusean bertso-saio xelebre pare bat antolatu zuten bertsolari eta roboten artean.

Lanak

Narrazioa 

 Gezurra berdaderoa (2021, Elkar)
Besarkada bat, behar bada (2019, Elkar)
 Bi doberman Beltz (2019, Arabako Foru Aldundia)
 Elurraren formula (2017, Elkar)
 Burua galdu zuen jirafa (2015, Elkar)
 Alter ero (2012, Susa)
 Ttakun ttan ttakun (Elea, 2006). Helduentzako ipuina, Ametsen baratza liburuaren baitan.
 Txikira beti hordago! (2004, Erein)
 What a wondeful world (2004, Kutxa Fundazioa) ISBN. 84-7173-426-5

Antzerkia (gidoiak) 

 Zure sotoko ardoa. 2021ko XIX Café Bar Bilbao Antzerki laburreko saria. Udaberriko ekaitz batek harrapatuta, taberna berean hartzen dute aterpe, kasualitatez, Xabik eta bere bikotekide ohi Arantxak. Ezkondua eta bi seme-alabaren aita da, gaur egun, Xabi. Soltera dago, itxuraz, Arantxa. Hamabi urte igaro badira ere euren harremana eten zutenetik, elkarrekin bizitako une gozoak oroitzen hasiko dira, baina baita beren bizikidetzaren trapu zaharrak ateratzen ere. Obran ikusten da, baina, batak bestearengandik espero duena.

Zinema (gidoiak) 
 Hil (morir) (2018).
 Zorrak Zor (2017).
 Odolean daramagu (Literaturia 2015).

 Itsaso urdin bertikala (2007).

 Urteberri on, Oswaldo (Imanol Rayo zinegilearekin batera; 2006).

Hizkuntzaren prozesamendua 

 Bota bertsoa, eta guk aztertuko dugu. Azken urteetako Bertsolari Txapelketa Nagusiaren analisia (Elhuyar aldizkaria, 2013)
 Azaleko sintaxiaren tratamendua ikasketa automatikoko tekniken bidez: euskarako kateen eta perpausen identifikazioa eta bere erabilera koma-zuzentzaile batean (Goktorego-tesia, UPV-EHU, 2010)

Beste batzuk 
 Hodeien gaineko aldean komikia. Txalaparta, 2022. Sandra Garayoa ilustratzailearekin batera egindakoa.

Literatura dibulgatzaile eta eragile 
Hitzaldiak ematen ditu irakurzaletasuna eta literatura-sormena lantzeko,

 Informatika eta literatura uztartzen dituen Kode-poesia laborategia martxan jarri eta gidatzen du www.kodepoesia.eus webgunearen bitartez. Kode-poesia ikastaroak eskaintzen ditu PuntuEUS Fundazioaren laguntzarekin.

Informatikaria eta Ixa taldeko kidea 
2010ean "Azaleko sintaxiaren tratamendua ikasketa automatikoko tekniken bidez: euskarako kateen eta perpausen identifikazioa eta bere erabilera koma-zuzentzaile batean" izenburuko doktorego-tesia aurkeztu zuen Iñaki Alegria Loinaz eta Arantzazu Diaz de Ilarraza Sanchez-en zuzendaritzapean.

Ixa Talde barruan lanak egin zituen informatika eta bertsolaritza uztartzen:

 2012an Ibaeta campusean Galtxagorri eta Tartalo robotek euren lehen plaza izan zuten,. Andoni Egaña, Felix Zubia, Maialen Velarde eta Oier Lakuntza bertsolariak lagun hartuta, ordu erdi pasatxoko bertso-saioa egin zuten.

 2013an bertsoak idazten laguntzeko Bertsotarako Arbel Digitala web-zerbitzua sortu zuen Bertsozale Elkartearekin baita Manex Agirrezabal eta Iñaki Alegria Ixakideekin ere. Hainbat baliabide eskaintzen ditu tresna horrek: errima-bilatzailea, neurri-markatzailea, neurri-egiaztatzailea, sinonimo-bilatzailea…
 2014an bertsotarako gaien azterketa automatikoan lehen urratsak egi zituen Jon Lizarazurekin.

Sariak 

 2021ko XIX Café Bar Bilbao Antzerki laburreko saria ZURE SOTOKO ARDOA (Ex Aequo)  (Bertol Arrieta Kortajarena) eta DEUS EX TWINGO (Ex Aequo)  edo maitasunaren komenentziak  (Mikel Fernandino Hernández)
 Ignacio Aldekoa ipuin lehiaketa (2018), Bi doberman beltz lanarekin.
 Gidoi onenaren saria (2017, Lekeitioko 40. Euskal Zine Bileran).
 JUUL sariketaren 3. saria (Concetta Probanzaren irudiekin), Burua galdu zuen jirafa obrarekin (2017).
 Vital Kutxa-Apota Tailerra (2007)
 Donostia Hiriko Kutxa Literatura Sariak (2003), What a wonderful world lanarekin.
 Amodiozko Gutunen X. Berrigara Lehiaketa (2002), alargundutako emakume nagusi batek bere senarra izandakoari zerura idatzitako gutunarekin.
 2001: CAF_Elhuyar Zientzia dibulgaziorako VII. saria."Bertsolaritza errima aurkitzaile automatikoa" artikuluarengatik, Iñaki Alegria, Xabier Arregi eta Bertol Arrieta ziren artikuluaren egileak.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Bertol Arrieta literaturaren zubitegian
 Bertol Arrietaren webgunea
 @bertolarrieta kontua Twitterren
 Bertol Arrietaren 30 zutabe Berria egunkarian. (2014-2015)
 Bertol Arrieta 111 AKADEMIAn
 Bertol Arrietaren argitalpen zientifikoak Ixa Taldean (32 dokumentu)
 Bertol Arrieta Inguman 9 dokumentu euskal komunitate zientifikoaren datu-basean

Euskal Herriko zinema gidoilariak
Zarauzko idazleak
Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak
Zarauztarrak
Euskal Herriko informatikariak
Ixa Taldea
Euskarazko tesi egileak