Irulegi (Aranguren)

Irulegi Nafarroako mendi bat da, Arangurengo mendietako hirugarren mendi altuena. Itzagaondoa eta Arangurenen arteko mugan dago eta azken honetako Lakidain herrixka oso hurbil dagoenez Lakidaingo haitzak edo Peñas de Laquidáin izenez ere ezaguna da. 893 metroko garaiera du.

Gailurrean Erdi Aroko Irulegiko gaztelua zegoen, zein azken hamarkadan induskatu eta berreskuratua izan den. Halaber, gaztelu aurreko lautadan erromatarrak iritsi aurreko Burdin Aroko eta Brontze aroko herrixka bat egon zen. 2020 urte inguruan hura induskatzeari ekin zioten eta aurkikuntza handiak erdietsi, Irulegiko eskua delakoa kasu.

Izena 
Jatorria "hirur egi" litzateke. Erdiko "R" horri "L" bilakatzen da disimilazio prozesu baten bidez. Beste teoria batzuek iratxe hitza ikusten dute lehen zatian, edo hiri izenaren forma zaharra.

Igoera ohikoak 
Ekialdetik, Idoatetik ere igotzen bada ere, igoerarik erabiliena mendebaldetikoa da, Lakidainen hasten dena. 45 bat minututan tontorrera heltzen da.

Iruditegia

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Lakidain
 Aranguren

Kanpo estekak 
 Irulegi luberri.net webgunean
 Irulegi mendiari buruzko artikulua elcorreodigital webgunean
 Irulegiko gazteluari buruzko artikulua hiru.com webgunean

Arangurengo mendiak
Nafarroa Garaiko mendiak
Itzagaondoa