Tadao Ando

Tadao Ando (japonieraz 安藤忠雄; Andō Tadao) Japoniako arkitektoa da. Osakan jaioa 1941eko irailaren 13an, haren arkitekturaren ikuspegia erregionalismo kritikotzat jotzen da. Ez zuen arkitektura ikasketa ofizialik egin: kamioi gidari eta boxeolari lanak egin ondoren, Europa, Afrika eta AEB zehar bidaiatuz eta irakurriz hezkuntza burutu zuen.

Ageriko in-situ konkretuarekin (hormigoia) egiten du lan batez ere eta oso ezaguna da japoniar kulturan hain maisuki erabiltzen den eskulangintza, detailearekiko begirunea, materialtasuna eta kontaketa espaziala nazioarteko arkitekturarekin bat egiteagatik. Bere proiektuetan Andok oraingo gizarteko materialismo kuntsumozalea baztertzen saiatzen da, beste eraikin askotan argi ikusten denez, sinpletasunez beteriko proiektuak eginez sentsazio baikorrak eragiten dituztenak. Hori lortzeko ura, argia eta irudi geometriko garbiak erabiltzen ditu batez ere, beti egungo materialak erabiliz. Japoniako herri askotako kaosari aurre egiteko modua da.

Japoniako tradiziozko arkitekturak ez bezala, Andok barruko espazio itxiak sortzen ditu, ez irekiak. Hormak erabiltzen ditu espazio horien mugak sortzeko. Giza irizpideak jarraituz egiten du hori, jendeak espazio egoki eta erosotzat izan ditzan. Gainera, hormen erabilera horrekin inguruko merkatarien eraikinen beiraren monotonia saihesten du, hormak kalera itsatsiz eta barruan atseden gune isilak sortuz.

1995 urtean Pritzker sari entzutetsua irabazi zuen eta jasotako 100.000$ 1995ko Kobeko lurrikarako umezurtzei eman zien osorik.

Lanak

Eraikiak 
 Azuma Etxea, Sumiyoshi, Osaka prefektura, Japonia, 1976
 Rokko Bizitegiak Bat, Rokko, Hyogo prefektura, Japonia, 1983
 Festival, Naha, Okinawa prefektura, Japonia, 1984
 Ur gaineko Eliza, Tomamu, Hokkaido prefektura, Japonia, 1988
 Akka galeria, Osaka prefektura, Japonia, 1988
 Haurren Museoa, Himeji, Hyogo prefektura, Japonia, 1989
 Argiaren Eliza, Ibaraki, Osaka prefektura, Japonia, 1989  
 Collezione, Tokyo, Japonia, 1989
 Ur Tenplua, Awaji Uhartea, Hyogo prefektura, Japonia, 1991 
 Naoshima Oraingo Arte Museoa, Naoshima, Kagawa prefektura, Japonia, 1992  
 Japoniako Pabilioia Expo 92rako, Sevilla, Espainia, 1992
 Rokko Bizitegiak Bi, Rokko, Kobe prefektura, Japonia, 1993
 Etxe Pribatua, Chicago, Illinois, AEB, 1997
 Pulitzer Foundazioa Arteentzako, Saint Louis, Missouri, EAB, 2001 
 Ryotaro Shiba Memorial Museoa, Higashiosaka, Osaka prefektura, Japonia, 2001
 Arte Moderno Museoa, Fort Worth, Texas, AEB, 2002 
 Chichu Arte Museoa, Naoshima, Kagawa prefektura, Japonia, 2004

Eraikitzen 
 Jingumae 4-Chome Proiektua, Tokyo, Japonia (2006ko Urtarrilean amaitzeko) 
 Etxea, ukuilua eta mausoleoa Tom Ford diseinatzailearentzat, Santa Fe ondoan, New Mexico, AEB
 Clark Arte Institutuaren handitzea, Williamstown, Massachusetts, AEB

Sariak 

 Urteko Saria (Azuma Etxea, Sumiyoshi), Japoniako Arkitektura Institutuak, 1979
 Kultura Deseinu Saria (Rokko Bizitegia Bat eta Bi), Japonia, 1983
 Alvar Aalto Domina, Finlandiako Arkitektura Elkartea, 1985
 Arkitekturako Urrezko Domina, Arkitektura Akademia Frantsesa, 1989
 Carlsberg Arkitektura Saria, Danimarka, 1992
 Japoniako Arte Akademiaren Saria, Japonia, 1993
 Pritzker saria, 1995
 Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres, Frantzia, 1995
 Praemium Imperiale First “FRATE SOLE” Arkitektura saria, Japonia Arte Elkartea, 1996
 Officier de l'Ordre des Arts et des Lettres, Frantzia, 1997
 Royal Gold Medal, Royal Institute of British Architects (RIBA), 1997
 AIA Urrezko Domina, American Institute of Architects (AIA), 2002

Erreferentziak 

 Francesco Dal Co. Tadao Ando: Complete Works. Phaidon Press, 1997. 
 Kenneth Frampton. Tadao Ando: Buildings, Projects, Writings. Rizzoli International Publications, 1984. 
 Randall J. Van Vynckt. International Dictionary of Architects and Architecture. St. James Press, 1993.

Kanpo loturak 

 Tadao Ando webgune ofiziala
 Tadao Ando webgune ez ofiziala 01
 Tadao Ando webgune ez ofiziala 02
 Tadao Ando greatbuildings.com orrian

Japoniako arkitektoak
Osakarrak