Balda dorretxea

Balda dorretxea Gipuzkoako Urola Garaian dagoen Azkoitia udalerrian kokatzen den dorretxea da.

Historia 
XII. mendearen hondarrean edo XIII. mendearen hasieran eraiki zuten, herria sortu baino lehenagokoa da beraz. Hasieran gotorlekua izan zen. Baina, 1456an, Henrique IV.ak dorretxe guztiak eraisteko agindua eman zuen, eta eraikuntza zibil bihurtu zuten.

Erdi Aroan, ahaide nagusien gerren garaian, ganboatarren alde egin zuten baldatarrek. Garai hartakoa da etxearen aurrealdean ikus daitekeen armarria.

Gerlari handiez gain, bertan jaio zen Marina Saez de Licona eta Balda andrea ere, San Inazio Loiolakoaren ama. Hori dela eta, zenbait urte geroago, San Inazioren ohorezko kapera eraiki zuten bertan.

XVI. mendean Bastarrika familiaren lurretan gaurko eliza eraiki zuten arte herriko parrokia izan zen. Kondairak dioenez, baldatarren arkabuzak tiroz hil zuen herriko erretorea Kristoren irudia lekuz aldatzen ari zenean.

Eraikina 
Eraikin librea da, oin irregularrekoa, denboran zehar erantsi zaizkion gorputzen ondorioz, eta hiru isurkiko estalkia du. Beheko oina, bi bizitza eta ganbara ditu. Lehen bizitzaraino, harri hormazko murru lodiz egina dago, eta harlandua du eskantza, hutsarte eta ateetan. Gainerakoa adreilu gorrikoa da.

Jatorrizko dorretik, arku zorrotzeko maineldun leiho bikiak, ate zorrotza eta armarri txikia geratzen dira fatxada nagusian. Barnealdean, ate zorrotzaren atzean, bebarru zabal bat dago.

Alboetako gorputzek bao ardatz bana dute: sarbide, leiho edo balkoi karelduna. Eskuineko gorputzeko sarbideak egun abandonatuta dagoen kapera batera ematen zuen. Ezkerreko gorputzak armarri gotiko bat du. Fatxada honetako gorputz nagusiak bebarrura ematen duen arku zorrotz handi bat du, eskailera eta burdinsarez itxitako baoarekin. Fatxada errematatzen, taila ederrez apaindutako eta irten handiko teilategala ageri da.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Balda dorretxea Hiru.com webgunean 
 Balda dorretxea Euskadiko Turismo Bulegoko webgunean 
 Balda dorretxea Kulturweb.com webgunean 
 Balda dorretxea Azkoitiko Udal webgunean 

Azkoitiko eraikinak
Gipuzkoako dorretxeak
XII. mendean amaitutako eraikinak