Kordobila

Kordobila edo  Cordovilla Galar Zendeako kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 254 biztanle ditu baina harrezkero etxe ugari eraiki dira bertan eta beraz datozen urteetan biztanleria era nabarian handituko da. 2012an 496 biztanle zituen.

1986ko urriaren 31n eratu zen kontzeju honetan eremu batzuk desberdindu daitezke: batez ere herriska zaharra (bere inguruan eraikitzen ari dira aipatu etxe berriak) eta ekialdeko industria eta merkatalguneak.

Izena 
Gaztelaniaz Cordovilla idazteko joera egon bada ere, euskararako proposatzen den Cordobilla gehiago hurbiltzen da leku-izenaren jatorrira: "Kordoba txikia, besterik gabe; Erdi Aroan hiri ezagunetako izenekin herrixkak bataiatzeko modaren barruan koka liteke. Hala ere, oraindik XVII. mendean euskaldunek herri honi Kordoba, aurrizki txikigarririk gabe deitzen zioten eta 1602ko Mutiloabeitiko dokumentazioan Cordoba bidea toponimoa jasotzen da..

Batzuetan euskaraz Kordobilla edo Kordobila aldaerak ere erabili izan dira.

Geografia

Mugakideak 
 Mendebaldetik Galarreko beste herri bat du auzokide, Eskirotz.
 Iparraldetik Iruñeko zenbait auzo eta eremurekin egiten du topo edo hurbil ditu: mendebaldetik hasita Nafarroako Unibertsitatearen aldiriak, Kordobilarekin partekatutako Donapea izeneko parajea barne; herri honetako iparraldeko muturretik ekialderantz lehen Azpilagaña eta Arrosadiarekin ia jotzen du eta gero Sario aldea zein Sadar auzo, ibai eta futbol zelaiak ditu auzokide, NUPetik ere hurbil. Iruñeko hego-ekialdeko bazterrean, Garitón de Ripalda izeneko eremuan IKTen Hiria eraikitzeko egitasmoa dago, NUPekin lotuta eta Morearaino helduko litzatekeena.
 Ekialdetik Iruñeko udalerria amaitzen denean Arangurenekin mugatzen du, lehen Mutiloabeitirekin eta hegoalderago Taxoarerekin.
 Hegoaldean zirrikitu batetik Noainekin du muga, Noain-Eskirotz industrialdearen inguruan.

Eremuak

Herri zaharra mendebaldean 
 Herriska zaharra Elortz eta Sadar ibaien arroen artean dagoen muino batean dago. Historian zehar beti oso biztanle eta etxe gutxi izan ditu eta 1910ean 60 biztanle eskas zituen. Done Kosme eta Damian eliza da eraikin zaharren artean geratzen den bakanetakoa; Herriska honetan dorre bat nabaritzen bada, Erreleku jatetxearena da; la Rosa konteen jauregiko aztarnen gainean eraikitako tamaina handiko jatetxea da. Denbora luzez etxe oso gutxi izan dituen herriko gune zaharraren inguruan azken urteetan urbanizazio berriak eraikitzeari ekin zaio eta elizatxoa egun etxe berriz inguratuta dago.

Herriaren hegoaldetik PA-30 (Iruñeko saihesbidea) pasatzen da.

 Donapea egitasmoa: Kordobila eta Iruñeko lurretan eta Eskirotzen ondoan 1990eko hamarkadatik milaka etxebizitza eraikitzeko proiektu eztabaidatuak egon dira eta daude.

N-121 errepidearen inguruan 
 Iruñeko auzo batzuekin (Sadar, Arrosadia) erabat uztartuta "Kordobilako Bentak" deitu izan den zonaldean Kordobilako industrialdea eratuz joan zen: lehen fasea 1970eko hamarkadan garatu zen batez ere eta egun errepidearen bi aldeetara zabalduta dago. Aipatzeko moduko lekuak:
 Bihotz Sakratua parrokia, 1970ean sortua. Herri zaharrean zegoen elizaren funtzioak ordezkatzen zituena eta Iruñeko Sadar alderako ere ezarri zutena.
 Diario de Navarra egunkariaren egoitza; horregatik sarritan "Kordobilako kazeta" deitua.
 Centro Infanta Elena nagusientzako egoitza.
 Iruñerrirako Suhiltzaile Parke Zentrala 2009ko apirilean inauguratu zen.
 Ardatz berean hegoalderantz eta Zaragozarako errepide nagusiaren ekialdean Morea merkataritza-gunea dago; 1990eko hamarkadatik aurrera eraikia.

Historia 
Aztarna arkeologiko holozenikoak aurkitu ziren Sadar ibairen ondoan.

Iberiar Penintsulako Gerra izenekoaren barruan, 1812ko abenduaren 9an frantses tropek 34 lagun fusilatu zituzten bertan; Zaragozarako errepideko 3. kilometroan Nafarroako Foru Aldundiak oroitarria jarri zuen.

2009ko apirilaren 25ean Yamiled Giraldo Zubietako auzokidea Kordobilan hil zuten, hildakoak ustez prostituzio sare bat salatu zuelako.

Ondarea 
 San Kosme eta San Damian eliza: Erdi Aroan eraikia eta XVI. mendean eraldatua.
 Erreleku erretegia: Antzinako dorretxe edo jauretxe batean dagoen jatetxea.

Demografia eta biztanleria 
Egun suertatzen ari den hazkuntza baino lehen biztanleria oso eskasa izan du: 46 biztanle 1858an, 107 1920an, 27 1950ean.

Garraioa 
Kontzeju honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 3 linea daude:

Gainera, La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:

 Uztarroze - Izaba - Urzainki - Erronkari - Garde - Burgi - Esa - Xabier - Zangoza - Ledea - Irunberri - Nardoze Alduate - Ibargoiti - Elo - Noain - Kordobila eta Iruñea

Merkataritza 

2000. urtean eraikitzen hasi eta 2002ko urriaren 16an Morea Merkataritza Gunea inauguratua zen.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Galar Zendea
 Diario de Navarra

Kanpo estekak 

 Galar Zendeako webgunea  
  Kordobila Euskomedian. Kontsultatu bereziki "Arte" atala, Joseba Asironek egina.
  Kordobilari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.

Kordobila