Edward G. Robinson

Edward G. Robinson (Bukarest, 1893ko abenduaren 12a - Hollywood, 1973ko urtarrilaren 26a) errumaniar jatorria zuen estatubatuar aktorea izan zen.

Biografia 
Emmanuel Goldenberg benetako izena zuen eta 10 urterekin, bere familia New Yorkera joan zen eta oso gaztetatik interpretatzeari ekin zion.

Zinema mutuaren garaian egin zuen debuta pantaila handian Errumaniako aktoreak. Besteak beste, Smart Money, The stranger eta Little Ceasar pelikuletan egin zuen lan. Gainera, ohorezko Oscar saria eman zioten zendu baino lehen.

American Academy of Dramatic Arts akademian ikasteko beka bat lortu eta 1915ean Broadwayen egin zuen debuta. Garai horretan aldatu zuen izena, eta Edward G. Robinson izan zen une horretatik aurrera.

Zinema mutuan egin zuen bere lehen pelikula Robinsonek; The Bright Shawl (1923) John S. Robertson zuzendariaren lanean hartu zuen parte, baina antzerkira itzuli zen laster.

1929an pantaila handira itzuli zen The hole in the wall Robert Floreyren filmean lan egiteko. Little Ceasar (1930) Mervyn LeRoyren pelikulan Rico Bandello gangsterrarena egin zuenean lortu zuen arrakasta errumaniarrak. Bere pertsonifikazioak eta itxurak paper horiek egitera eraman zuten aktorea, batez ere 1930eko hamarkadan.

Hamarkada horretako pelikularik arrakastatsuenak Smart Money (1931, Mervyn LeRoy); The Hatchet Man (1932, William Wellman), Tiger Shark (1932, Howard Hawks), The Whole Town's Talking (1935, John Ford), Bullets or ballots (1936, William Keighley), Kid Galahad (1937, Michael Curtiz) eta A slight case of murder (1938, Lloyd Bacon) komedia izan ziren.

1927. urtean, Gladys Lloyd aktorearekin ezkondu zen Edward G. Robinson. Little Ceasar (1930), Smart Money (1931), The Hatchet Man (1932) eta Two Seconds (1932) filmetan elkarrekin egin zuten lan. 1956an banandu egin ziren.

1940ko hamarkadan pertsonaia desberdinagoak egin zituen, eta garai hartako aktore garrantzitsuenekoa izan zen. Hamar urte horietan Dr. Ehrlich's Magic Bullet (1940, William Dieterle), Unholy partners (1941, Mervyn LeRoy), The Sea Wolf (1941, Michael Curtiz), Tales of Manhattan (1942, Julien Duvivier), Destroyer (1943, Julien Duvivier), The Woman in the Window (1944, Fritz Lang), Double Indemnity eta Tampico (1944, Billy Wilder), Our Vines Have Tender Grapes (1945, Fritz Lang), (1945, Roy Rowland), The stranger (1946, Orson Welles), The Red House (1947, Delmer Daves), Key Largo (1948, John Huston) eta House of Strangers (1949, Joseph L. Mankiewicz) pelikulak egin zituen Edward G. Robinsonek.

1950eko hamarkadan atsekabe desberdinak gainditu behar izan zituen aktoreak. Bere emaztearekin banandu zen, eta semeak (Edward G. Robinson Jr. aktorea) arazo psikologikoak izan zituen; bere buruaz beste egiten ere saiatu zen. Hala ere, aktoreak maila handia erakutsi zuen garrantzi handiko filmetan; besteak beste, aipatzekoak dira What's My Line? (1953, Jack Arnold), Black Tuesday (1954, Hugo Fregonese), Illegal (1955, Phil Karlson) eta The Ten Commandments (1956, Cecil B. De Mille). Gainera, antzerkira itzuli zen eta hainbat telesailetan hartu zuen parte.

1960ko hamarkada osoan eta 1970eko hamarkadako lehen urteetan Two Weeks in Another Town (1962, Vincente Minnelli), The Prize (1962, Mark Robson), The Outrage (1964, John Ford), Good Neighbor Sam (1964, David Swift), The Cincinnati Kid (1965, Norman Jewison) eta The Biggest Bundle of Them All (1968, Ken Annakin) filmetan egin zuen lan. Azken pelikula horretan Raquel Welch izan zuen lagun.

Edward G. Robinson ez zuten inoiz Oscarretarako izendatu, baina 1973an ohorezko saria eman zioten. Aktorea urte horretan (1973ko urtarrilaren 26an) zendu zen minbizi baten ondorioz. Hil baino lehen, Soylent Green (1973) pelikulan egin zuen lan Charlton Hestonekin batera. 79 urte zituen hil zenean, eta Jane Adler (bere bigarren emaztea) alargun utzi zuen.

Filmografia 

 Arms and the Woman (1916)
 The Bright Shawl (1923)
 The Hole in the Wall (1929)
 Warner Bros. Jubilee Dinner (1930) (agerraldi laburra)
 Night Ride (1930)
 A Lady to Love (1930)
 Outside the Law (1930)
 East Is West (1930)
 The Widow from Chicago (1930)
 How I Play Golf by Bobby Jones No. 10: Trouble Shots (1931) (agerraldi laburra)
 Little Caesar (1931)
 The Slippery Pearls (1931) (agerraldi laburra)
 Smart Money (1931)
 Five Star Final (1931)
 The Hatchet Man (1932)
 Two Seconds (1932)
 Tiger Shark (1932)
 Silver Dollar (1932)
 The Little Giant (1933)
 I Loved a Woman (1933)
 Dark Hazard (1934)
 The Man with Two Faces (1934)
 The Whole Town's Talking (1935)
 Barbary Coast (1935)
 Bullets or Ballots (1936)
 Thunder in the City (1937)
 Kid Galahad (1937)
 The Last Gangster (1937)
 A Slight Case of Murder (1938)
 The Amazing Dr. Clitterhouse (1938)
 I Am the Law (1938)
 Verdensberomtheder i Kobenhavn (1939) (Dokumentala)
 A Day at Santa Anita (1939) (agerraldi laburra)
 Confessions of a Nazi Spy (1939)
 Blackmail (1939)
 Dr. Ehrlich's Magic Bullet (1940)
 Brother Orchid (1940)
 A Dispatch from Reuters (1940)
 The Sea Wolf (1941)
 Manpower (1941)
 Polo with the Stars (1941) (agerraldi laburra)
 Unholy Partners (1941)
 Larceny, Inc. (1942)
 Tales of Manhattan (1942)
 Moscow Strikes Back (1942) (Dokumentala) (narratzailea)
 Magic Bullets (1943) (agerraldi laburra) (narratzailea)
 Destroyer (1943)
 Flesh and Fantasy (1943)
 Tampico (1944)
 Mr. Winkle Goes to War (1944)
 Double Indemnity (1944)
 The Woman in the Window (1945)

 Our Vines Have Tender Grapes (1945)
 Scarlet Street (1945)
 American Creed (1946) (agerraldi laburra)
 Journey Together (1946)
 The Stranger (1946)
 The Red House (1947)
 All My Sons (1948)
 Key Largo (1948)
 Night Has a Thousand Eyes (1948)
 House of Strangers (1949)
 It's a Great Feeling (1949) (kameoa)
 Operation X (1950)
 Actors and Sin (1952)
 Vice Squad (1953)
 Big Leaguer (1953)
 The Glass Web (1953)
 What's My Line? (1953)
 Black Tuesday (1954)
 Hell on Frisco Bay (1955)
 The Violent Men (1955)
 Tight Spot (1955)
 A Bullet for Joey (1955)
 Illegal (1955)
 Nightmare (1956)
 The Ten Commandments (1956)
 The Heart of Show Business (1957) (agerraldi laburra) (narratzailea)
 A Hole in the Head (1959)
 Seven Thieves (1960)
 Pepe (1960) (kameoa)
 My Geisha (1962)
 Two Weeks in Another Town (1962)
 A Boy Ten Feet Tall (1963)
 The Prize (1963)
 Robin and the 7 Hoods (1964) (kameoa)
 Good Neighbor Sam (1964)
 Cheyenne Autumn (1964)
 The Outrage (1964)
 The Cincinnati Kid (1965)
 All About People (1967) (narratzailea)
 Grand Slam (1967)
 The Blonde from Peking (1967)
 Operation St. Peter's (1967)
 The Biggest Bundle of Them All (1968)
 Never a Dull Moment (1968)
 It's Your Move (1969)
 Mackenna's Gold (1969)
 Song of Norway (1970)
 The Old Man Who Cried Wolf (1970)
 Mooch Goes to Hollywood (1971)
 Neither by Day Nor by Night (1972)
 Soylent Green'' (1973)

Kanpo loturak 

 imdb.com
 Edward G Robinson-en Webgune Ofiziala

Errumaniako aktoreak
Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Estatubatuar juduak
Errumaniar estatubatuarrak
Bukarestarrak
Hollywoodeko zerrenda beltza
Errumaniako juduak
Minbiziak hildakoak
Cannesko Zinemaldiko gizonezko interpretazio onenaren saridunak
Yiddish hiztunak
Antifaxista juduak