Piktogramen trukearen bidezko komunikazio sistema

Piktogramen trukearen bidezko komunikazio sistema, Picture Exchange Communication System edo PECS ingelesez, komunikazio sistema handigarria eta alternatibo bat da. Sistema hau komunikatzeko arazo handiak dituzten (autismo edo hezkuntza behar bereziko pertsonekin) erabiltzen da. PECS sistemak hasiera batean haur hezkuntzan hasi zen erabiltzen. Denboraren poderioz, beste adinetara eta problematiketara zabaldu zen; nerabeekin erabilita arrakasta izan du, baita ere pertsona helduekin.

Berez ez da sistema berri bat, metodologia bat baizik. Oinarri gisa erraz egin daitezkeen elementuak erabiltzen ditu: piktogramak, velkro tirak, piktogramak jartzeko liburuak. Horrela izanda, esan behar da baita ere produktu hauek guztiak salgai daudela eta ez prezio merkean. Piktogramak teorikoki KPSkoak izan daitezke edo Pyramid Educational Consultans enpresak komerzializatzen dituenak. Dena dela, PIC edo ARASAAC sistemakoak ere egokiak izan daitezke.

Historia 
PECS sistema hau 1985an sortu zen Andy Bondy, PhD Frost eta Lori Frost ikerlarien eskutik. Lehenengo esperientziak Ameriketako Estatu Batuetan egin ziren, Delaware estatuan. Han, "Delaware Autism Program, PECS" jarri zen martxan. Gaur egun mundu osoan dago zabalduta.

Oinarri teorikoak 

Abiapuntu teoriko gisa PECS sistemaren oinarrian ideia bat dago: komunikatzen ez diren pertsona horiek gauzak eskatzeko beharra dute; behar hori asetzeko sistema bat antolatu dute. Erabiltzaileek, haien gogoko gauzak eskuratzeko piktogramak erabiltzeko beharra izango dute halabeharrez.
Lehenengo urratsa behaketarena da. Irakasleek motibagarriak izan daitezkeen objektuak zein aktibitateak definitu behar dituzte eta, ondoren, ierarkia bat ezarri. Horretarako erabiltzailearen erreakzioak aztertuko dituzte: keinu bat nahikoa izan daiteke objektu bat bestearen aurretik jartzeko.

Entrenamenduan garrantzitsua ez da piktograma seinalatzea edo irakasleak egindako zeinu bat imitatzea. Ikasleak piktograma bat hartu behar du eta hartzailearen eskuan utzi behar du. Esaterako, pilota bat nahi badu, piktograma hartu beharko du eta bestearen eskuan utzi. Modu horretan, hasieratik metodologia oso funtzionala da eta erabiltzaileak egin duenaren erantzun zuzena jasoko du. Egoera horretan, lehenengo saioetan, erantzuna beti positiboa izan behar da, baiezkoa. Behin arlo funtzionala jasota ahal da arlo gizarteratzailera pasa.

Metodologiaren sortzaileek hitz egitea ez dela helburu zuzena onartzen dute. Gehiago da pertsonaren behar zuzenei erantzun arina ematea. Dena dela, haien datuen arabera, haur horiek proportzio handi batean komunikatzea lortzen dute. Orokorrean, komunikazio gaitasuna indartu egiten da. Aldi berean, kondukta arazoak ere leuntzen omen dira sistema honen bidez. Orokorrean metodologiak sei fase bereizten ditu:

 1.	fasea: Nola komunikatu. Ikasleak, irudiak trukatuz, nahi duena azaldu behar du.
 2.	fasea: Irudi bakarrak erabiliz eskaerak orokortzen ditu, toki eta inguru desberdinetan erabiliz.
 3.	fasea: Irudiak diskriminatzen ikasten dute, irudi desberdinen artean nahi duena aukeratzeko. Komunikazio liburu bat erabiltzen dute; bertan piktogramak, velkroak erabiliz, itsasten eta kentzen dira.
 4.	fasea: Esaldi sinpleak sortzen dituzte bi irudi erabiliz: “nahi dut” + objektua. Ondoren, esaldiak aberasten dituzte horretako izenlagunak eta aditzak erabiliz
 5.	fasea: Galdera sinpleei erantzutera ikasten dute.
 6.	fasea: Galdera konplexuagoak erabiliz ikasleak beste motatako esaldiak sortzen ditu.

Sistema erraza da ikasteko eta horrek ere motibagarria bihurtzen du. Piktogramak hobesteko garaian orokorrean nahiago dituzte beltzak fondo txuriaren gainean baina koloreen erabilera ere ez dute baztertzen, hezitzaileen eta erabiltzaileen esku utzirik.

Lehenengo saioak 
Lehenengo irakasteko saioetan bi hezitzaile behar dira. Bat erabiltzailearen atzean jarriko da haren ekimenak eta mugimenduak indartzeko. Esaterako, piktograma bat hartzeko keinua egiten badu, hezitzaile horrek lagunduko dio. Beste hezitzailearen papera hartzailearena izango da. Esku-ahurra aurrean jarrita jasoko du haurraren eskaera piktograma horren bitartez eta, momentuan, haren nahia asetuko du.

Erreferentziak

Bibliografia 
  Sistemaren ikuspegi orokorra itzulpen kaxkar batez.

Kanpo estekak 
  PECS web ofiziala. Gaztelaniaz zein frantsesez irakur daiteke: www.pecs-france.fr eta www.pecs-spain.com.
  PECSen erabilera erakusteko bideoa.
  Sistemaren erabilera erakusteko diapositiba bilduma.

Hizkuntzalaritza
Komunikazio sistema handigarriak eta alternatiboak
Desgaitasunerako laguntza-teknologia
Autismoa