Kontrolaren teoria

Kontrolaren teoria sistema dinamikoen portaera aldatzeko helburuarekin sistema horiek aztertzen dituen ingeniaritzaren eta matematikaren atala da. Lortu nahi den sistemaren sarrerak erreferentzia izena du. Irteerako aldagai batek baino gehiagok denboran zehar erreferentzia zehatz bat jarraitzea nahi denean, kontrolatzaile batek sistemaren sarrera aldatzen du irteeran nahi den emaitza lortzeko.

Kontrolaren teoriaren helburu nagusia kontrolatzaileak sistemaren egonkortasuna ziurtatuz sistemak portaera jakin bat eduki dezan kontrol legeak kalkulatzea da. Kontrol matematikoaren teoriaren aplikazio nagusietako bat kontrol-sistemen ingeniaritzan den arren, industriarako prozesuak kontrolatzeko sistemen diseinuaz arduratzen dena, beste aplikazio batzuk askoz haratago doaz. Atzeraelikadura-sistemen teoria orokor gisa, kontrol-teoria erabilgarria da, atzeraelikadura gertatzen den leku guztietan, eta, beraz, kontrol-teoriak bizitzako zientzietan, ingeniaritza informatikoan, soziologian eta eragiketen ikerketan ere baditu aplikazioak.

Bloke-diagrama izenez ezagutzen den estilo diagramatikoa asko erabiltzen da. Bertan, transferentzia-funtzioa, sistemaren funtzioa edo sare-funtzioa ere esaten zaiona, sistema deskribatzen duten ekuazio diferentzialetan oinarritutako sarreraren eta irteeraren arteko erlazioaren eredu matematikoa da.

Historia 
Kontrol-teoria XIX. mendekoa da, gobernadoreen funtzionamenduaren oinarri teorikoa James Clerk Maxwellek lehen aldiz deskribatu zuenean. Kontrol teoria Edward Routhek bultzatu zuen 1874an, Charles Sturmek eta 1895ean, Adolf Hurwitzek, zeinek lagundu zuten kontrol egonkortasunerako irizpideak ezartzen, eta 1922tik aurrera, Nicolas Minorskyk PID kontrol teoriaren garapena bultzatu zuen.

Kanpo estekak 

 
Ingeniaritza informatikoa