Lagos

Lagos () Nigeriako hiri nagusia da. Bere hiriburua izan da 1991 arte (ordutik Abuja da). Hiria eta bere inguruko konurbazioa Nigeriako populatuena da, eta Afrika osoko bigarrena, Kairoren ondoren. Munduan hazkuntza-erritmorik azkarrena duen hirietako bat da, baita munduko aglomeraziorik handienetako bat. Lagos Afrikako zentro-finantziero garrantzitsua da. Megahiriak BPGrik altuena du eta bere portua kontinenteko handienen eta bisitatuenen artean dago.

Geografia 
Lagos uharte multzo batetik sortu zen, portu-hiri gisa. Gaur egun uharte horiek Lagos Island, Eti-Osa, Amuwo-Odofin eta Apapako Gobernu Lokaleko Eremuetan (LGA) biltzen dira; uharte horien artean senadiak daude, Lagoseko urmaelaren ahoraino irekitzen dira. Ozeano Atlantikoarengandik ere babestua dago Bar Hondartza bezalako hondar mihien ondorioz, 100 kilometroko luzera duen ekialde-mendebalde norabideko hondartza. Urbanizazio azkarra dela eta, hiria urmaelaren mendebaldera hedatzen joan zen, gaur egun Lagos Kontinentala deitzen den eremura eta Ajeromi-Ifelodun eta Surulere eremuetara. Hori dela eta, Lagos bi eremutan bereiztu zen: Uhartea, hasierako Lagosek zuen eremua, eta Kontinentea deitzen den eremua. 1967an Lagoseko Hiri Kontseilua sortu zen arte zuzenean Nigeriako gobernu federalak kudeatzen zuen. 1967tik aurrera Lagosek gaur dituen Gobernu Lokaleko Eremuetan (LGA) bereiztu zen, Mendebaldeko Eskualdean zeuden beste zortzi herrirekin batera estatua sortzen.

Lagosko Metropoliaren biztanleriaren datua eztabaidan dago. 2006an zentsu federalaren datuak zioen konurbazioan 8 milioi pertsona bizi zirela. Hala ere, Lagosko Estatuko Gobernuak zifra hau eztabaidatu zuen, eta bere populazio datuen arabera 16 milioi pertsona bizi ziren Lagosko Eremu Metropolitarean. 2015ean datu ez ofizialetan oinarrituta Lagos eta inguruko hiri-eremuan, Ogun estaturaino hedatzen dena, 21 milioi pertsona bizi zirela kalkulatu zen.

Historia 
Lagosen Yoruba herriko Awori taldea bizi zen XV. mendean. Oloye Olofinen lidertzarekin Aworiak gaur egun Iddo deitzen den uhartera mugitu ziren, garai hartan bertan zegoen uharterik handiena. XVI. mendean Beningo Inperioak Aworien herria konkistatu zuen, eta "Eko" izeneko gerra-zelaia jarri zuten bertan. Denbora horretan Oba Orhogbuak agindu zuen. Lagosen bertako izena Eko da oraindik ere.

XV. mendean aurkitu zuten Lagos itsasgizon portugaldarrek. 1472an Sequeira portugaldar esploratzaileak Lagos izena eman zion hiriari, eta aurreko joruberazko izena (Eko) ordezkatu zuen horrek. Biztanleek harreman onak izan zituzten lehendabiziko portugaldarrekin, baina haien seme-alabek jatorrizko biztanleen esklabotasuna bultzatu zuten, 1851. urtean armada ingelesak, esklabotasuna desagerrarazteko, Lagosi eraso zion arte.

1861. urtean ingelesen administrazioaren mende gelditu zen Lagos, 1906. urtean Nigeriako hegoaldeko protektoratuaren barne egokitu zen arte. Nigeriako koloniako eta protektoratuko hiriburu bihurtu zen 1914. urtean, eta Nigeriako hiriburu 1960. urtean.

Lagos Nigeriako hiriburua izan zen 1914ean sortu zenetik, eta Lagosko Estatuko hiruburua ere sortu zenetik. Hala ere 1976an hiriburu estatala Ikejara mugitu zen 1976an, eta hiriburu federala Abujara 1991ean. Lagos oraindik ere hiri gisa izendatzen bada ere, gaur egungo Lagos aglomerazio urbano edo konurbazio bat da. "Lagos Metropolitanoa" edo "Lagosko Eskualde Metropolitarra" deitzen den eskualdeak 16 LGA ditu, Ikeja barne. Konurbazioa Lagosko Estatuaren %37 hartzen du eremuan, baina bere biztanleriaren %85 da.

Auzoak 
 Ifako-Ijayi
 Agege
 Ikeja
 Oshodi-Isolo
 Mushin
 Shomolu
 Surulere
 Ajegunle
 Apapa
 Lagos Mainland
 Lagos Island-Ikoyi
 Victoria Island

Ekonomia 
Merkataritza eta industriagune garrantzitsua da Lagos (automobilgintza, janari industria, altzairugintza, ehungintza eta kimika industria). Museoak, unibertsitatea, apezpikutegia eta nazioarteko aireportua.

Azpiegiturak 
Afrika mendebaldeko errepide sare zabalena du. Alameniako kontratistek eraikitako autobideak dira. Dena dela ordu puntatan pilaketa handiak izaten dira.

Afrikako itsas-portu garrantzitsuenetakoa ere badu eta Afrika zeharkatzen duten hiru errepidek egiten dute bat bertan, Transahariar errepideak (Aljer-Lagos), Afrika mendebaldeko kostako errepideak (Dakar-Lagos) eta Kenyatik datorrenak (Mombasa-Lagos).

Hiriko uharteak lotzen dituen ferry sistema du.

Azkenik aireportua ere badu, Murtala Mohammed Nazioaterko aireportua.

Ondasun  nabarmenak 

 Kristoren katedrala
 Lagosko Meskita Zentrala
 Tafawa Balewa enparantza
 Askatasunaren parkea
 Lekki Kontserbazio Zentrua
 Nigeriako Museo Nazionala
 Amina erreginaren estatua

Kultura

Jaialdiak 
Afrika beltzaren identitate kulturalaren erdigune garrantzitsuetako bat da Lagos. Urtean zehar hainbat jaialdi ospatzen dira hirian, Festac Janari Feria, Ondare Beltzaren Inauteriak, Eko Nazioarteko Zinema Jaialdia, LAGOS PHOTO Jaialdia... 3-5 egunetako luzera izaten dute eta aire librean izaten dira orokorrean.

Gastronomia 
Bertako produktuek presentzia handia dute hiriko gastronomian. Jollof eta ofada arrozak, amala eta ewedu zopak, dodo babak, ẹ̀bà (manioka irinez egina), egusi (meloi zopa)...

Iruditegia

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Lagos hiriko webgune ofiziala

Lagos
Herrialdeetako antzinako hiriburuak
Afrikako britainiar kolonia eta protektoratu ohiak