José Saramago

José Saramago (Azinhaga, Santarem, 1922ko azaroaren 16a - Lanzarote, Kanariar uharteak, 2010eko ekainaren 18a) idazle, nobelagile, poeta, antzerkigile eta kazetari portugaldarra. Literatura europarreko egilerik garrantzitsuenetarikoa izan zen. Olerkiak, eleberriak, ipuinak, antzerkia eta saiakera landu zituen. Literaturako Nobel saria jaso zuen 1998an. Politikoki ere oso pertsona aktiboa izan zen. "Ateoa, komunista eta ezkortzat" definitzen zuen bere burua. Bizitzako azken urteetan Lanzaroten (Kanariar uharteak) bizi izan zen. Pilar del Río-rekin ezkonduta egon zen.

Biografia 
1922ko azaroaren 16an jaio zen Azinhaga herrian (Portugal), Santaremgo barrutian. Hamar urterekin Lisboara joan zen bizitzera bere familiarekin. Bigarren mailako ikasketak bertan behera utzi behar izan zituen, gurasoek, José de Sousa eta Maria da Piedadek, eskolak ordaintzeko dirurik ez zutelako. Bere familian bizi izan zuen egoera ekonomiko txiro eta umilak, noski, eragina izan zuen bere pentsatzeko moduan, eta batez ere bere ideia politikoetan.

Lanbide Heziketako eskolan sarrailagile mekanikoaren ofizioa ikasi zuen. 1940an Lisboako erietxe zibiletako lantegietan hasi zen lanean, sarrailagile gisa, eta 1942an erietxe hauetako administrazioko zerbitzuetara deitu zuten. 1943an administrazio-buru gisa hasi zen lanean, zeramikako industriako langileen Familien Laguntza Kutxan lehendabizi, eta industria metalomekanikoarenean gero. Bi enplegu horien artean argitaratu zuen bere lehenengo eleberria, Tierra do pecado (1947). Garai hartan kezka politikoa piztu zitzaion. Halaber, Café del Chiadoko literatur tertulietara joaten hasi zen, eta Isabel de Nobrega poetarekin elkartu zen.

1955. urteaz geroztik Estudios Cor argitaletxearentzat lan egin zuen. 1966an bere bigarren obra argitaratu zuen, Os poemas possiveis poesia-liburua. 1969an Portugaleko Alderdi Komunistako kide egin zen. Urtebete geroago Probablemente alegría argitaratu zuen eta 1971n Desta mundo e do outro, hainbat egunkaritan argitaratutako kroniken bilduma bat. 1974ko Krabelinen Iraultzaren ondoren, Informazio Ministerioan lan egin zuen, eta Lisboako Diaro de Noticias egunkariko zuzendarikide izendatu zuten. Hala ere, handik gutxira egunkaria utzi zuen eta itzulpenak egitetik bizi izan zen garai batean. 1975ean O año de 1993 argitaratu zuen, kritikarientzat Saramago idazlearen hasiera izan zena.

1977an Manual de pintura e caligrafía kaleratu zuen, fikzio hutseko lehen obra. Urtebete geroago Objeto Quase ipuin-bilduma argitaratu zuen, eta 1979an, enkarguz, A noite antzerki-lana. 1980an Levantado do Cho eleberriarekin bere literatur kalitatea balioesten zion lehenengo saria jaso zuen, Lisboako Hiria saria, hain zuzen. 1982an atera zen Portugaletik, Memorial do convento liburuarekin, eta Portugaleko PEN Klubaren Fikzioa-Saria jaso zuen.

Izen handiko idazle bihurturik, 1984an O ano da morte de Ricardo Reis eta 1986an A Jangada de pedra argitaratu zituen. 1991n O Evangelho segundo Jesus Cristo eleberria aurkeztu zuen Lisboan. Portugaleko Kultura Ministerioak betoa jarri zion liburuari, Portugaleko erlijioarentzat eta agintaritzarentzat laidogarria zelakoan. 1995ean, Ensayo sobre la ceguera liburua argitaratu eta bost egunetara Camões saria jaso zuen, Portugaleko literatur sari nagusia.

1998an Literaturako Nobel saria jaso zuen.

Hauek dira bere beste lan aipagarri batzuk: Poetica dos cinco sentidos: O ouvido (1979); Que farei com este livro (1980); Viagem a Portugal (1981); A segunda morte de Francisco Assis (1987); In nomine Dei (1993); Todos los nombres (1997); Lisboako setioa (1999, Jon Alonsok euskaratua).

87 urterekin hil zen, 2010eko ekainaren 18an, Tias (Lanzarote, Las Palmas) herriko bere bizilekuan, leuzemia kroniko baten eraginez.

Bibliografia

Poemak 
 1966 - Os Poemas Possíveis
 1970 - Provavelmente Alegria
 1975 - O Ano de 1993

Ipuinak 
 1978 - Objecto Quase
 1979 - Poética dos Cinco Sentidos: O Ouvido
 1999 - O Conto da Ilha Desconhecida

Antzerkia 
 1979 - A Noite
 1980 - Que Farei Com Este Livro?
 1987 - A Segunda Vida de Francisco de Assis
 1993 - In Nomine Dei
 2005 - Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido

Kronikak 

 1970 - Probablemente alegría
 1971 - Deste Mundo e do Outro
 1971 - A Bagagem do Viajante
 1974 - As Opiniões que o DL teve
 1976 - Os Apontamentos
 1981 - Viagem a Portugal
 1994 - Cadernos de Lanzarote I
 1995 - Cadernos de Lanzarote II
 1996 - Cadernos de Lanzarote III
 1997 - Cadernos de Lanzarote IV
 1998 - Cadernos de Lanzarote V

Eleberriak 
 1947 - Tierra do pecado
 1977 - Manual de Pintura e Caligrafia
 1980 - Levantado do chão
 1982 - Memorial do Convento
 1984 - O Ano da Morte de Ricardo Reis Fernando Pessoa-ren omenez.
 1986 - A Jangada de Pedra
 1989 - Lisboako Setioaren Historia (História do Cerco de Lisboa)
 1991 - O Evangelho segundo Jesus Cristo
 1995 - Ensaio sobre a Cegueira
 1997 - Todos os Nomes
 2001 - A Caverna
 2003 - O Homem Duplicado
 2004 - Ensaio sobre a Lucidez
 2005 - As Intermitências da Morte
 2006 - As pequenas memórias
 2008 - A Viagem do Elefante

Euskaratuak 
 Lisboako setioaren historia (Historia del cerco de Lisboa). Ibaizabal, 1999. Itzulpena, Jon Alonso.
Itzulpenaren argitalpena Jon Alonsok eta Jose Saramagok berak aurkeztu zuten Bilbon, Bidebarrietako udal liburutegian, 1999ko urriaren 7an .

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Portugesezko literatura
 Literatura europarra

Kanpo estekak 

 Autobiografia Nobel Akademian
 Fundação José Saramagoren webgunea
 EIZIE webguneko albistean
 Saramago escritores.org webgunean

 
Portugalgo eleberrigileak
Portugalgo saiakeragileak
Autodidaktak
Portugesezko idazleak
Portugalgo ateoak
Literaturako Nobel Saridunak
Egunerokogileak
Camões saria
Leuzemiaren ondorioz hildakoak
Portugalgo komunistak