Karl Friedrich Schinkel

Karl Friedrich Schinkel (Neuruppin, Brandenburgo, 1781 martxoaren 13 - Berlin, 1841 urriaren 9) arkitekto eta margolari neoklasiko prusiarra zen.

Bizitza 

1798 urtean Neuruppineko Lizeoa utzi eta Berlinera joan zen ikasketak jarraitzera. 1803an lehen bidaia egin zuen Italiara, baina itzultzean Napoleonek tropek Berlin hartua zuten. Frantziaren desegigoaren ondoren, Schinkel eraikitze kabinete prusiarreko arduraduna egiten da. Bere eginkizuna Berlin eraldatzea izango da, Prusiako hiriburu eredugarri bihurtzeko. Beste prusiar lurraldeetako ardura ere bazuen, Renaniatik hasi eta Königsberg hiriraino.

Lana 

Schinkelen estiloa garairik emankorrenean arkitektura klasiko greziarrerako itzuleran datza, agian inbaditzaile frantziarren estilo erromatarretik aldentzeko. Bere eraikin ezagunenak Berlin eta inguruetan daude. Horien artean aipatzekoak dira Schauspielhaus (1819-1821), aurreko antzokia ordeztu zuena sute baten erre baitzen, eta Museo Zaharra edo Altes Museum (1823-1830), eraiki zenean Museo Berria zena..

Schinkelen garrantzia ez datza eraikitako lanetan bakarrik, baizik-eta lan teorikoan ere bai. Bere ideiak argi agertzen dira eraiki gabeko proiektuetan ere, hala nola Akropolia Errege Jauregi bihurtzeko lanetan eta Orianda Jauregiaren eraldaketan (Krimean). Proiektu hauek eta beste asko Sammlung architektonischer Entwürfe (Zirriborro Arkitektonikoen Bilduma 1820-1837 artean) eta Werke der höheren Baukunst (1840-1842; 1845-1846) liburuetan agertzen dira.

Askoren arabera, egoera politikoak (frantziarren okupazioa eta errege prusiarren gaitasun eza) Schinkel garapen osora iristea galarazi egin zuen, haren eskemek aurreikusten duten talentu eta gaitasunak etenez.

Hala ere, bere eragina garaiko Prusian eta oraingo Alemanian izugarria izan dela esan daiteke, Mies van der Rohe arkitektoarenganaino iritsi baita.

Lan garrantzitsuak 
Eraikin gehienak garaiko Prusian egin zituen, oraingo Alemanian gutxi gorabehera.
 1800 : Pomona tenplua Pfingstberg mendiaren gainean, Potsdam
 1818 : Zaintza Berria (Neue Wache), Berlin
 1818 : Schauspielhaus Gendarmenmarkt-en, Berlin
 1824 : Neues Museum (orain Museo Zaharra edo Altes Museum), Berlin
 1825 : Friedrich-Werdersche eliza, Berlin
 1825 : Schöneberg eliza, Aachen ondoan
 1826 : Charlottenhof jauregia, Potsdam
 1830 : Nikolaikirche (San Nikola eliza), Potsdam
 1831 : Altstädtische Hauptwache, Dresde
 1832 : Bauakademie (eraikuntza akademia), Berlin
 1832 : Udaletxea, Kołobrzeg / Kolberg, oraingo Polonia)
 1833 : Bainu Erromatarrak, Potsdam
 1834 : Babelsberg jauregia, Potsdam
 1834 : Alt-Moabit, Wedding eta Gesundbrunnen auzoetako elizak, Berlin

Margolan gehienak Berlingo museoetan daude ikusgai, adibidez Alte Nationalgalerie museoko 3.05 gelan.

Galeria

Kanpo loturak 
 Schinkelen jatorrizko marrazki bilduma luzea.
 Biografaa eta proiektuak SOLOarquitectura gunean
 Proiektuen zerrenda osoa archINFORM gunean

Neoklasizismoko arkitektoak
Brandenburgotarrak
Alemaniako arkitektoak
Neogotikoko arkitektoak
Brandenburgoko margraverriko biografiak