Marguerite Duras

Marguerite Donnadieu (Gia Din, Indotxina, oraingo Vietnam, 1914ko apirilaren 4 - Paris,
1996ko martxoaren 3a), Marguerite Duras bezala ezaguna dena, idazle, gidoilari eta zinema zuzendari frantziarra izan zen.

Bizitza 

Marguerite Durasek haurtzaroa eta nerabezaroa Indotxinan igaro zituen, eta bere bizitzako garai horrek aztarna sakona izan zuen bere lanetan. Matematika irakaslea zuen aita; ama, Marie Legrand, maistra zen. Bi neba ere bazituen. Ama alargundu zenean, Frantzian urtebete egin ondoren, Indotxinara itzuli ziren, eta hantxe pasatu zituzten hamar urte, mahastizaintzatik bizi nahian.

1932an, Parisera itzuli eta Filosofia, Matematika eta Zuzenbidea ikasi zituen. Ikasketak bukatu eta gero, idazkari lanetan ibili zen 1941eko azaro arte Koloniako Ministerioan eta, orduan, dimisioa eman zuen.

1939an Robert Antelmerekin ezkondu zen, seme bakarra izan zuten, baina 1942an hil zen. Urte horretan, Marguerite Durasek Dionys Mascolo ezagutu zuen, eta maitale bihurtu ziren; Jean izeneko seme bat izan zuten. Frantziako Alderdi Komunistako partaide izan zen, baina 1955ean alderditik kanporatu zuten.

Okupazio garaian, Marguerite Durasen senarra, Robert, deportatu egin zuten. Okupazio garaiko urte haietan du sorburua La douleur eleberriak (1985), non bere senarra kontzentrazio-eremuetatik itzuli zenekoa kontatzen duen.

1950an Un barrage contre le Pacifique eleberria argitaratu zuen. Aurrez bazituen zenbait eleberri argitaraturik, baina arrakasta txikiagokoak izan ziren. Eleberria, egilearen Indotxinako esperientzien kontakizun gordina Vietnamgo independentzia gerra bete-betean, hankaz gora jarri zuen sistema kolonialaren irudi atsegina, haren basakeria eta zentzugabea agerian utziz ("putetxe koloniala"). Frantziako Gongourt Akademiak baztertu egin zuen idazlan hori saria ematea, Durasen konpromiso komunista zela eta, haren arabera.

Bigarren Mundu Gerra bukatu eta gero, kazetari, zinema zuzendari, idazle... aritu zen. Hasiera batean neorrealismoaren ezaugarriak zituen bere lanak, hala nola Des petits chevaux de Tarquinia liburuak. Geroago, Nouvelle Vague aldera jo zuen, eta, azkenik, Nouveau Romanaren ideiak bereganatu zituen. Bere eleberriak ez zituen soilik esperimentalismora mugatzen, zer edo zer jator eta zinezkoa agertzen da bere liburu bakoitzean, Moderato cantabile testuan frogatu daitekeen bezala. Marguerite Durasen idazkerak kolokan jartzen du, orobat, sorkuntza artistiko klasikoa, eta horregatik bilatu izan zaio zerikusia «Ecole du Regard»-ekin.

70eko hamarkadan, zinemagintza nabarmendu zen gehienbat Marguerite Durasen lanean: hamahiru film egin zituen eta berak egindako bost gidoi argitaratu. Hiroshima mon amouren gidoiak (1959) arrakasta handia izan zuen Alain Renaisek zuzendutako filmaren bitartez.

1984an, Durasek 70 urte zituenean, L'amant argitaratu eta Goncourt saria irabazi zuen. L'amant eleberriak (euskaraz Maitalea izenburupean argitaratua) egilearen haurtzaroa du iturburu eta oinarri nagusia. Indotxinan jaiotako kolono frantziarren alaba den gaztetxo bat (Duras bera bezala) da pertsonaia nagusia eta narratzailea, eta neska horren eta merkatari txinatar aberats baten arteko amodiozko pasioa kontatzen du.

Alkoholak gaindituta eta hamalau urtez bakarrik egon ondoren, Margueritek beste amorante bat izan zuen 1980an, Yann Andréa, jaiotzez Yann Lemée zena. Duras baino 38 urte gazteagoa zen eta azken egun arte, ondoan izan zuen. Andréak kontatu zuen aparteko fintasun eta objektibotasunez haren desintoxikazio-prozesua, M.D. liburuan. Margueriteren irakurle, zuzentzaile eta solaskide izan zen Yann Andréa. Marguerite Duras 1996ko martxoaren 3an hil zen, Parisen. Montparnasseko hilerrian lurperatu zuten.

Lanak

Literatura lanak 

 Les Impudents, 1943
 La Vie tranquille, 1944.
 Un barrage contre le Pacifique, 1950.
 Le Marin de Gibraltar, 1950.
 Des petits chevaux de Tarquinia, 1953.
 Des journées entières dans les arbres, Le Boa, Madame Dodin, Les Chantiers, 1954.
 Le Square, 1955.
 Moderato Cantabile, 1958.
 Les Viaducs de la Seine et Oise, 1960.
 Hiroshima mon amour, 1960.
 L'après-midi de M. Andesmas, 1962.
 Le Ravissement de Lol V. Stein, 1964.
 Théâtre I : les Eaux et Forêts 1965.
 Le Vice-Consul, 1965.
 L'Amante Anglaise, 1967.
 Théâtre II : Suzanna Andler-Des journées entières dans les arbres-Yes, peut-être-Le Shaga-Un homme est venu me voir, 1968.
 Détruire, dit-elle, 1969.
 Abahn Sabana David, 1970.
 L'Amour, 1971.
 Ah! Ernesto, 1971.
 L'Homme assis dans le couloir, 1980.
 Les Yeux verts, 1980.
 L'Homme atlantique, 1982.
 La maladie de la mort, 1982.
 Théâtre III, 1984.
 L'Amant, 1984. Goncourt Saria jaso zuen.
 Les Yeux bleus, cheveux noirs, 1986.
 La Pute de la côte normande, 1986.
 Emily L., 1987.
 L'Amant de la Chine du Nord, 1991.

Euskaraz 
 Samina (La Douleur, 1985), Erein argitaletxea, 2014. Itzultzailea: Xabier Artola Zubillaga.

 Maitalea (L'Amant, 1984), Ibaizabal argitaletxea, 1996. Elkar argitaletxea, 2008. Itzultzailea: Mikel Garmendia Ugarte.
 Korridorean eseritako gizona (L'Homme assis dans le couloir), Wikitekako liburua, 2021. Itzultzailea: L. Alfonso López.

Zinema lanak 
 Détruire, dit-elle, 1969.
 Jaune le soleil, 1971.
 Nathalie Granger, 1972.
 La Femme du Gange, 1974.
 India Song, 1975.
 Son nom de Venise dans Calcutta désert, 1976.
 Baxter, Vera Baxter, 1977.
 Des journées entières dans les arbres, 1976.
 Le Camion, 1977.
 Les Mains négatives, 1978.
 Le Navire Night, 1979.
 Cesarée, 1979.
 Aurelia Steiner (Melbourne), 1979.
 Aurélia Steiner (Vancouver), 1979.
 L'Homme atlantique, 1981
 Agatha et les lectures illimitées, 1981
 Dialogue de Rome, 1982.
 Les Enfants, 1985.

Elkarteak 
 Marguerite Durasen Elkartea
 Assotiation Marguerite Duras

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Korridorean eseritako gizona (L'Homme assis dans le couloir), Wikitekako liburua.

Kanpo estekak 
 Maitalea eleberria euskaraz armiarma.eus-en
  Aipamenak
  Marguerite Durasen fitxa Internet Movie Database-n
  Marguerite Duras datuak Frantziako Ikusentzunezko Institutu Nazionalean (ina.fr)
  Société Marguerite Duras

Marguerite Duras
Nouveau roman
Frantsesezko idazleak
Emakume zinemagileak
Emakume antzerkigileak
Frantziako zinema
Frantziako antzerkigileak
Frantziako argitaratzaileak
Frantziako eleberrigileak
Goncourt sariaren irabazleak
Hestegorriko minbiziaren ondorioz hildakoak
Frantziako autobiografoak
Montparnasse hilerrian lurperatutakoak
Frantziako komunistak