Errea

Errea Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak erreatarrak dira.

Izena 
Errea toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Errea (1274)
 Erreta (1275)
 Errea (1276)
 Erea (1279)
 Errea (1366)
 Errea (1532)
 Erreayça (1587)
 Errea (1591)
 Errea (1996)

Geografia 
Errea Esteriberran dago administratiboki, baina geografikoki Erroiberran; izan ere, Txiporrondo errekak zeharkatzen duen ur-ibilgua Erro ibaian (Ardaitz eta Urritzelki artean) bizi da, eta ez Arga ibaian.

Ingurune naturala eta klima 
Erroiberraren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.

Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.

Estazio meteorologikoak 
Erroiberran dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago.  Gainera, 1975an, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erroko estazioa da Errearako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

Historia 
1802an, Esteribar ibarreko diputatuak eta etxeen txandaren bidez aukeratutako erregidore batek gobernatzen zuten, bertan zeuden bosten artean. Bertan zeuden Zugarraga eta Sairats herri hustuak. Hilerriak San Pedro Martiriaren ermita zegoen lekua hartu zuen.

Demografia 
 biztanle zituen Erreak.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Erreako azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.

Jaiak 
 Errosarioko Ama Birjinaren jaiak: urriaren lehen asteburuan

Ondasun nabarmenak 

 Errosarioko Ama Birjina eliza, XVI. mendeko kristiau eliza.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Esteribar
 Ibarrak (Iruñerria)
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Esteribarko Udalako webgune ofiziala

Esteribarko lekuak