Julio (Ezporogi)

Julio Bizkaia ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean. Ezporogi udalerrian da.

XX. mendean despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Nafarroako Gobernuko finka batara pasa ziren.

Bertako biztanleak juliotarrak ziren.

Izena 
Julio toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Jurio (1534)
 Sulio (1679)
 Julio (1802)
 Julio (1930)
 Julio (1998)

Geografia 
Julio Bizkaia ibarran dago, Ezporogi udal-barrutian, Oibar ibarrean, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.

Klima eta landaredia 
Ezporogiko klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.

Ezporogiko basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.

Estazio meteorologikoa 
Ezporogin ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Oibar pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 556 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
1845ean bi su egiten zituen, 19 biztanle 1852an, 17 biztanle 1887an, ez zen agertzen 1900 eta 1910eko izendegietan, bizi gabe agertzen zen 1920koan, 4 biztanle 1930ekoan, 1 1940koan, 1950ekoan bizi gabe, eta ez zen aipatzen 1960koetan. Nafarroako Baso Ondarekoa da; Sabaitza, Usunbeltz, Getadar, Arteta, Loia, Gardalain eta Irangoitirekin batera Ezporogiko finka osatzen du, 3465 Ha-koa (basoberritzeko larizio pinua, basoko pinua, haritza).

Berezitasun administratiboak izan zituen XIX. mendearen lehen erdira arte, jaurerria zelako. Oibar ibarreko Bizkaiako zazpi lekuetako bat zen 1802n; Mendinuetako maiorazkoaren jabetzakoa zen -Usunbeltz, Getadar eta Artetarekin batera-. 18 arimadun bi etxe besterik ez zituen orduan. Gobernua, hala ere, erregeordeena zen: ibarreko diputatuaren eta bertako errejidoreen mende zegoen, eta horiek herritarren artean aukeratzen ziren. 1835-1845eko udal-berrikuntzekin, Oibarko harana unitate administratibo gisa banatu zen, eta Julio udalerriaren parte izatera igaro zen, zeinak, zenbait eraldaketarekin, Ezporogi izena hartu zuen.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Ezporogi
 Zangozerria
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Bizkaia ibarreko herriak