Xibertako elkarrizketak

Xibertako elkarrizketak Angeluko (Lapurdi) Xiberta hotelean (Angeluko Xiberta auzoan) 1977 urtean Telesforo Monzonek bultzaturiko alderdi abertzaleen arteko bilerak izan ziren.

Historia 
Espainiako Bigarren Errepublika osteko lehenengo hauteskundeak 1977ko ekainaren 12an iragarriak zituzten. Apirilaren 30ean, Telesforo Monzonek deituta, Angeluko Xiberta auzoan eusko abertzale guztiak bilera batean bildu ziren: EAJ, EAE, EKA, ESB, ESEI, EHAS, LAIA (bai), EIA, ETA-m, ETA-pmren ordezkariak eta alkate batzuk hain zuzen ere. Punto y Hora de Euskal Herria astekariaren zuzendaria zen Mirentxu Purroy idazkari moduan aritu zen.

Telesforo Monzonen helburua hauteskundeetarako fronte abertzalea eratzea zen arren, ETA-militarrak amnistia lehenetsi zuen guztiaren gainetik, bere ustez hurrengo hauteskundeak hori gabe ez-legitimoak zirelako. Maiatzaren 10ean bertan izandako alderdien ordezkari batzuk Adolfo Suárezekin bildu ziren amnistia eta eskubide demokratikoak aldarrikatzeko. Espainiako presidenteak, Espainiako Armadaren presioa zela eta, ezin zuela hauteskundeen kanpainaren hasierarako (hilaren 24rako) presoak kaleratu esan zien. Ikerlari batzuen iritzian, ETA-militarrak elkarrizketa aprobetxatu zuen abertzaletasunaren hegemonia aldarrikatzeko, baina EAJk ezetz esan zuen. ETA-pm eta EIA, ostera, bere kabuz ari ziren Espainiako Gobernuarekin hizketan; eta zenbait presoren "atzerriratzea" —tartean Mario Onaindiarena—, hau da, Espainiatik at askatzea, lortu zuten.

Xibertako batzarrean agertu ziren desadostasunak eta azken porrota parte hartzaile bakoitzak besteen gain jarri zituen. Azken aurreko bileran haustura egon zen, izan ere, azkena izango zen bosgarren bilerara EAJ ez zen joango eta Xibertan euskal abertzaleak banatu ziren. EAJ hauteskundeetara aurkeztu zen; ezker abertzalearen zati bat ere hauteskundeetara joan zen —bai koalizioetan (Euskadiko Ezkerra Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan edo UNAI Nafarroan), bai bere kabuz (ANV edo ESB) bai EAJrekin batera (UAN)—; ezker abertzalearen beste zatia (EHAS eta LAIA) ez zen aurkeztu eta ETA-militarrak 1976ko udan argitaraturiko KAS Alternatiba bultzatu zuen.

Hona hemen aldarrikatutako zituzten zazpi puntuak:

Telesforo Monzonen hitzaurrea

Elkarrizketetan egon zen kazetari baten iritzia

Elkarrizketen garaian zeuden alderdi politiko legal eta ilegalak

Legalak 
̟̝̈ESB Eusko Sozialista Biltzarrea 1976ko ekainaren 11n, jendaurreko aurkezpena Arkautin (Araba)

ELA, Aintzina eta kooperatibistetatik etorritako taldeen koalizioa.

ESEI Euskadiko Sozialistak Elkartze Indarra 1977ko otsailaren 8an legeztatua. Kultura eta unibertsitate esparruei atxikitako sozialdemokratak.

EAJ-PNV Euzko Alderdi Jeltzalea-Partido Nacionalista Vasco 1977ko martxoaren 16an legeztatua. Nazionalismo historikoa, Sabino Aranak sortua 1895ean.

̈EIA Euskal Iraultzarako Alderdia 1977ko apirilaren 2an legeztatua. ETA (pm)-ren VIII. Asanbleatik eratorria, eta EMK Euskadiko Mugimendu Komunistarekin EE Euskadiko Ezkerra koalizioa eratu zuten.

EAE-ANV Eusko Abertzale Ekintza-Acción Nacionalista Vasca 1977ko apirilaren 14an legeztatua. Nazionalista sozialdemokrata akonfesionalak, 1930ean EAJ-PNVrengandik bereiziak.

Ilegalak 
EKA Euskalherriko Karlista Alderdia Karlismo historikoa, Carlos Hugok berreratua, autogestionarioa eta federala.

EHAS Euskal Herriko Alderdi Sozialista Iparraldeko HAS Herriko Alderdi Sozialistaren eta Hegoaldeko EAS Euskal Alderdi Sozialistaren
fusiotik HASI sortu zen.

KAS Koordinadora Abertzale Sozialistaren kide sortzailea.

LAIA (bai) Langile Abertzale Iraultzaileen Alderdia. ETAtik erauzia 1974an. Marxista-leninista, aliantza abertzaleen aldekoa. KASen sartu zen.

LAIA (ez) ETA (pm)-tik bereizitako taldea 1974an. Soilik marxista-leninista mailako taldeetan biltzearen aldekoa.

ETA (m) Euskadi Ta Askatasuna (Militarra) ETAren zatiketa 1974an. Borroka armatuaren aldeko adarra.

ETA (pm) Euskadi Ta Askatasuna (Politiko-Militarra) ETAren zatiketa 1974an. Borroka armatua eta masa-operazioak uztartzearen aldeko adarra.

BEREZIAK edo ETA (pm)’ ETA (pm)-ren zatiketa 1977an, zuzendaritza likidazionistatzat jotzeagatik. Komando Bereziak talde armatua osatu zuten.

Alkateen taldea 
Udalen mugimendua, Jose Luis Elkoro gidari, hasieran (1976ko uztailaren 21). Erabateko Foru Berrezartzea zuen aldarri. 69 udal atxiki zitzaizkion Bergaran, eta Nafarroan, (Etxarri Aranaz, 1977ko urtarrilaren 16a), 174 udal.

Euskal herritarren helburuak bere egin zituen, eta trantsizio garaiko Espainiako Gobernua eta ministroekin maila goreneko solaskide izatera heldu zen, alderdi politikoak legeztatu arte.

Bosgarren eta azken bilera

Epilogoa Mirentxu Purroiren arabera

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Xibertako elkarrizketen aktak.

Euskal Herriko Aro Garaikidea
Eusko abertzaletasuna
Xiberta
1977