Okondo

Okondo (gaztelaniaz Oquendo) Arabako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Aiaraldeko kuadrillakoa. Sei herri edo auzo ditu: Irabaien, Villachica, San Roman, Ugalde, Jandiola eta Zudibiarte.

Geografia

Ingurune naturala 
Ganekogorta mendiaren azpian kokatuta dugu.

Udalerri mugakideak 
Iparraldean Gueñes eta mendebaldean Gordexola udalerri bizkaitarrak eta hegoaldean Aiara eta ekialdean Laudio herri arabarrak mugakide ditu.

Auzoak 

 Aretxaga
 Villachica
 Eskauriatza (herriburua)
 Irabien
 Jandiola
 Okondogoiena edo San Roman
 Okondoibarra
 Ugalde
 Zudubiarte.

Historia 
Historiaurreko aztarnak topatu zituen Jose Miguel Barandiaranek herrian dagoen Mariazuloko koban, giza hezurrak hain zuzen ere.

Erdi Aroan, Okondo Aiarako Jaurerrian sartu zen 1020. urtean, eta 1521ean Bizkaiko jaurerriko foruei atxeki zitzaien, hurrengo ia 70 urteetan udalerri bizkaitarra izan zen. 1590ean, beraz, Aiaraldeko Batzarretara itzuli zen nolabaiteko autonomiaz, eta 1841ean udaletxe propioa lortu zuten, Aiaratik banatuta.

Demografia

Politika

2011ko udal hauteskundeak

Alkateak 
Hauek izan dira Okondoko azken alkateak:

a 1992ko Azaroan zentsura-mozio batek Angel Alcalde Olano alkatetzatik bota zuten.

b 2009ko Urrian Andres Alcalde Olano Alkateak dimisioa aurkeztu zuen.

Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

Ekonomia 

Tradizioz, abeltzaintza eta nekazaritza izan dira udalerri honetako jarduera nagusiak, bai eta industria ere. Izan ere, XVII. mendearen amaieran irina egiteko bederatzi errota eta burdinola bat zeuden Okondon.

Urtero, martxoan, Baserri azoka egiten dute, Okondoko Udalak antolatua; eta, harekin batera, Enkarterriko billano txakurraren jardunaldia.

Kultura

Jaiak 
 Abuztuaren amaieran, San Bartolome jaiak ospatzen dituzte.

Ondasun nabarmenak 
 Zurikaldai dorretxea eta jauregia
 Zudibiarte dorrea
 Aranbarri oinetxea
 Untzako Andra Mariren eliza
 San Bartolome, San Prudentzio, San Esteban eta Otaolako San Sebastianen baselizak.

Okondar ezagunak 
 Jose Pablo de Ulibarri (1775-1847), hizkuntzalaria.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Aiaraldea

Kanpo estekak 
  Okondo "Auñamendi" entziklopedian
  Herriaz "Noticias de Alava" egunkariaren artikulu batean
  Okondoko toponimia Euskaltzaindiaren webgunean

Okondo