Kanbodiako geografia

Kanbodia hego-ekialdeko Asiako estatua da. 181.040 kilometro koadro da luze-zabalean, alegia, munduko herrialdeetan 90.a.

Mugak 
Indotxina penintsulako hego-mendebaldean dago, ipar latitudeko 10° eta 15° artean, eta ekialdeko longitudeko 102° eta 108° artean. Iparraldean eta mendebaldean Thailandia du, Laos ipar-ekialdean, eta Vietnam ekialdean eta hego-ekialdean. Hego-mendebaldean 443 kilometroko itsasertza du Thailandiako golkoan.

Erliebea 
Tonlé Sapen arroak eta Mekong ibaiaren ordokiak hartzen dute herrialdearen erdialdea, eta azalera osoaren % 75 inguru. Eskualde horren zatirik handiena 100 metro baino gutxiagoko garaieran dago, eta arroza lantzen da bereziki. Arro handi horren hego-ekialdean Mekongen delta dago, Vietnamen barna Hego Txinako itsasoraino hedatzen dena. Arroaren eta deltaren inguruan mendilerroak daude: Kardamomo mendiak eta Damrei mendiak hego-mendebaldean, eta Dangrek mendiak iparraldean. Ipar-ekialdeko eta ekialdeko lur garaiak, berriz, hegoaldeko Vietnamgo mendiguneekin batzen dira.

Hego-mendebaldean Kardamomo mendiak daude, ipar-mendebalde hego-ekialde norabidean orientaturik. 1.500 metrotik gorako gailurrak dauzkate, eta bertan dago Kanbodiako mendirik garaiena: Phnom Aural (1.813 metro). Kardamomo mendietatik hegoalderantz eta hego-ekialderantz Damrei mendiak hedatzen dira, 500 eta 1.000 metro bitarteko altuerakoak. Bi mendilerro horien mendebaldean kostaldeko lautada estu bat dago, Thailandiako golkoaren ertzean.

Dangrek mendigunea, Tonlé Sap arroaren iparraldean, Thailandiako Khorat goi-ordokiaren hegoaldeko ertza da. 500 metro inguruko garaiera du, eta punturik altuenak 700 metrotik gorakoak dira.

Hidrografia 

Hego-ekialdeko erreka batzuk izan ezik, Kanbodiako ibai eta ibai-sistema nagusiak Tonlé Sap aintzirarantz edo Mekong ibairantz isurtzen dira. Kardamomo eta Damrei mendiak uren banalerro garrantzitsua dira: ekialdeko ibaiak Tonlé Sap alderantz isurtzen dira, eta mendebaldekoak Thailandiako golkora. 

Ibai nagusia Mekong (khmereraz: Tonle Thom, "Ibai Handia") da, herrialdea ipar-hego zeharkatzen duena. Arrantza gune handia da, batez ere uholde garaian, ibai-ibilgua alderanzten baita. Erdialdean Tonlé Sap aintzira dago, hego-ekialdeko Asiako ur gezako lakurik handiena. Euri garaian, ur biltegi moduan funtzionatzen du, Mekong ibaiaren emaria erregulatuz: urtaro lehorrean 2.590 kilometro koadro hartzen ditu, eta 24.605 kilometro koadro irail eta urriko montzoi-euriteen ondoren.

Klima 

Montzoiek agintzen dute Kanbodiako klima. Bi urtaro daude: euritsua, maiatzetik urrira, eta lehorra, azarotik martxora. Udan hego-mendebaldeko haizeek Thailandiako golkoko eta Indiako ozeanoko hezetasuna daramate, eta euri jasa bortitzak izaten dira irailetik urrira. Neguko montzoiak, berriz, barnealdeko   haize idorra dakar; urtarrila eta otsaila dira hilabeterik lehorrenak. 

Tonlé Sapen urteko batez besteko tenperatura 25 ºC ingurukoa da, batez besteko maximoa 28 °C ingurukoa, eta batez besteko minimoa 22 °C ingurukoa. Hala ere, 32 °C-tik gorako tenperatura maximoak arruntak dira eta, euriteen sasoia hasi baino lehentxeago, 38 °C-tik gora irits daitezke. Gutxieneko tenperaturak ez dira inoiz 10 °C-tik behera jaisten. Urtarrila da hilabeterik hotzena, eta apirila beroena. Sarritan Vietnamgo kostaldea suntsitzen duten zikloi tropikalek oso gutxitan egiten dute kalte Kanbodian.

Datu orokorrak 
Kokapena:
Hego-ekialdeko Asian, Thailandiako golkoak, Thailandiak, Vietnamek eta Laosek inguraturik.

Koordenatu geografikoak:

Azalera:
 osoa: 181.035 km²
 lehorra: 176.515 km²
 ura: 4.520 km²

Herrialdearen mugak:

denera: 2.530 km

Erresuma mugakideak:
 Laos 555 km,
 Thailandia 817 km,
 Vietnam 1158 km

Itsasbazterra: 443 km

Lurraldea: garaiera txikiko zabaldiak, batez ere; mendiak hego-mendebaldean eta iparraldean.

Muturreko garaierak:
 puntu beherena: Thailandiako golkoa, 0 m
 puntu gorena: Phnom Aural 1.810 m 

Baliabide naturalak:
petrolioa eta gas naturala, zura, harribitxiak, burdina, manganesoa, fosfatoak, hidroelektrizitatea, laborantza lurrak.

Lurren erabilera: (2018)
 laborantza lurrak: % 32,1
 baso lurrak: % 56,5
 beste: % 11,4

Lur ureztatua: (2012)
3.540 km²

Arrisku naturalak:
Montzoi-euriteak (ekainetik azarora), uholdeak, noizbehinkako lehorteak.

Erreferentziak

Kanpo estekak