Hermilio Oloritz

Hermilio Oloritz Azparren (Iruñea, 1854 - 1919ko maiatzaren 5a) idazle, historialari eta politikari nafarra zen, "Cartilla Foral" (1894) manifestuaren egilea, Gamazada garaietan idatzi zuen. Gainera, Nafarroarako ereserki bat proposatu eta 1910an Nafarroako banderaren sortzaileetako bat izan zen.

Ekintza politikoa 
Nahiz inoiz ez zen inongo alderdien kidea izan, Nafarroako Euskara Elkargoan hartu zuen parte. Bere idazlan politiko nagusia 1894ko Cartilla Foral izenekoa zen. Honek bere ideologia azaldu zuen galdera-erantzunen bitartez:

Oloriz eta bera bezalako foruzaleen aburuz, 1841an estatuak Nafarroarekin 1512an eginiko ituna hautsi zuenez, Nafarroak 1512 baino lehenengo statusa berreskuratzeko eskubidea zuen.

Bere garaikidea zen Sabin Aranak era bereko proposamenak egiten zituen, hala ere, Aranaren proposamenek Bizkaia zuten begipuntuaren xedea (Euskal Konfederazioa kontuan hartuta, noski). Politikoki Arturo Kanpion edo Aranak begirunea zioten Olorizi. Era berean, politikoari baino idazleari Zorrilla, Campoamor edo Menéndez Pelayok.

Nafarroarako ereserkia 
1894an "Cartilla Foral" manifestuan honako ereserki proposatu zuen:

Hala ere, ez zen ereserki ofiziala bihurtu, baizik eta Nafarroako Gorteen Ereserkia

Lanak 
 "Romancero de Navarra" (1876)
 "En manos del extranjero" (1878)
 "Fundamento y defensa de los Fueros" (1880)
 "Navas de Tolosa" (1882)
 "Roncesvalles" (1882)
 "Calahorra" (1883)
 "Laureles y Siemprevivas" (1883).
 "Aula de Dios"
 "Resumen histórico del antiguo Reino de Navarra" (1887)
 "Cartilla Foral" (1894)
 "La cuestión foral" (1895)
 "Ecos de mi Patria" (1900)
 "Ligeras notas biográficas de algunos varones ilustres del Reino de Navarra" (1904)
 "Navarra en la guerra de la Independencia" (1910)
 "Breves nociones geográficas del Reino de Navarra"
 "Nueva biografía del Doctor Navarro D. Martín de Aspilcueta" (1918).

Bibliografia 
 Nieva Zardoya, José Luis (2012): Hermilio de Oloriz o la Navarra olvidada, Lankidetzan, 59, Eusko Ikaskuntza.

Nafarroako Euskal Elkargoa
Nafarroako historia
Foruzaleak
Iruñeko idazleak
Iruñean hildakoak