Urotz

Urotz Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak uroztarrak dira.

Izena 
Urotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Vroz (1234)
 Urroz (1234)
 Urotz (1268)
 Hurroz (1280)
 Uroz (1366)
 Huroz (1366)
 Uros (1397)
 Vroz (1591)
 Uroz (1800)
 Urotz (1990)

Geografia 
Urotz Lizoainibar ibarran dago.

Ingurune naturala eta klima 
Lizoainibar Pirinioaurreko ibarra da, Eguesibar eta Longida lotzen dituen lautada da. Ibaia zeharkatzen du Erro ibaiak, Irati-Aragoi ibaiaren adarrak.

Ibarreko klima azpi-mediterraneoa da, urteko batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu ingurukoa, eta batez besteko prezipitazioak 800 mm eta 1 000 mm bitartekoak. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, batez ere udaberri eta udazkenean. Uda garaian, bi hilabete lehor izaten dira, uztaila, eta, batez ere, abuztua.

Herrigunearen inguruko basoetan, birlandatutako pinuak dira nagusi. Birlandaketa hauek XIX. mendetik aurrera egin ziren, inguruko zerrategiek zuten hazkunde azkarreko zuhaitzen beharra zela eta. Oraindik ere, 100-120 hektarea gordetzen da.

Estazio meteorologikoak 
Lizoainibarren dagoen Beortegi herrian, itsasoaren mailatik 580 metrora, Nafarroako Gobernuak 1998n jarritako estazio meteorologikoa dago.

Historia 
Antzinako jaurerri-lekua, Tibalt I.a Nafarroakoa erregeak beste batzuekin batera Tota Errodrigetzeri 1234n besterendua, Cortes hiribilduaren truke.

1835-1845eko udal-erreformetara arte, Lizoainibarko diputatuak eta herriko bizilagunen artean aukeratzen zen erregidoreak gobernatzen zuten lekua. Haien atzean haran eta herria zuzenbide komunaren mende geratu ziren. XIX. mendearen erdialdera, parrokoa aurkezteko eskubidea bizilagunena zen. XX. mendearen hasieran Urotzen Rural Kutxa bat sortu zen.

Demografia 
 biztanle zituen Urotzek.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Lizoainibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurre ibarretik Eguesibar eta Longida ibarrekin eta Pirinioaurreko Eguesibar eta Longida ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Lizoainibar atzerakada-eremuan sailkatu zituen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Urozko azpieuskalkia pirinioaurrera da.

Euskararen Foru Legea 

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Lizoainibar-Arriasgoiti eremu mistoko udalerria da. 2010eko erroldan, herritarren % 10,62ek zekien euskaraz.

Jaiak 
 Sortzez Garbiaren jaiak: urriaren lehen asteburuan

Ondasun nabarmenak 
 Memoriaren Txokoa, 1936ko gerraren Lizoainibar-Arriasgoitin biktimen omenez eraikitako memoriala.
 Urozko jauregia, Erdi Aroko jauregia.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Lizoainibar
 Lizoainibar-Arriasgoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala

Lizoainibarko lekuak