Iruñeko zezen plaza

Iruñeko zezen plaza Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen zezen plaza bat da.

Kokalekua 
Labriteko jaitsiera, Hemingway pasealekua, Amaia kalea, Emilio Arrieta kalea eta Aralar kalearen artean dago, bai eta Medialuna parkea eta Labrit pilotalekuaren alboan ere.

Eraikina 
1920an eraiki zen.

Nafarroako zezen plazarik handiena eta munduan laugarren handiena da (egun, azken erreforma eta gero, 19.000 ikusleentzako tokia du). Urtero uztailaren 7tik 14ra ospatzen diren Sanferminetako entzierroei esker famatua da. Musika jaialdiak eta beste ikuskizunak ere egiten dituzte bertan.

Eraiki zutenetik, jabea Iruñeko Erruki Etxea da, bertan egiten diren ikuskizunen antolatzailea ere badena.

Eraikinaren hego-mendebaldean Hemingway pasealekuan Ernest Hemingwayren monumentua dago.

Ezaugarriak 

Francisco Urkola arkitekto donostiarrak eraiki eta 1922ko uztailaren 7an, Sanferminetan, zabaldu zuten, 13.620 lagunentzako tokia zuena.. Diseinu klasikoa bazuen ere, eraikuntzako materialak modernoak izan ziren, tartean hormigoi armatua. Alde nagusia garaipen-arku baten itxura du, gainean galeria plateresko eta pizkundetarra duena

1966an Rafael Moneo arkitektoak eta Carlos Fernández Casado ingeniariak erreformatu eta 19.529 lagunentzako tokia lortu zuen

Jatorrizko teilaren ordez, 1980ko hamarkadaren hasieran berdez pintatutako xafla metalikoa ipini zuten, iruindarren gustukoa ez dena.

2004 eta 2005ean, segurtasuna zela eta, lanak egin eta ikusleentzako lekua gutxitu zuten. Lanak egitean 1852. urtera arte Nabarreria hornitzeko iturria, XVI. mendeko ubidea eta zubia eta harresien teileria aurkitu zituzten.

Antzinako zezen plazak 
Iruñean eraikitako lehendabiziko zezen plaza iraunkorra 1844an egin zuten. 1849an bota eta 1852ko Sanferminetarako beste bat zabaldu zuten, tartean behin-behinekoa erabiliz.

Antzinako zezen plaza Karlos III.a eta Nafarroako Gorteak kaleen bidegurutzean zegoen. Iruñeko Bigarren Zabalgunea eraiki zenean, 1920an Udalak eta Misericordiak beste plaza berri bat eraikitzea erabaki zuten 1922. urterako. Berria zabaldu baino lehen antzinakoa botatzearen eztabaida 1921eko abuztuaren 12an bukatu zen. Orduan antzinako plaza erre egin zen, batzuek eragindako sutea izan zela esan bazuten ere ez zen inoiz frogatu.

Bibliografia 
 Idazle asko, "Guía de Arquitectura de Pamplona y su Comarca", 2006, Iruñea: Ona argitaletxea 
 Idazle asko, "El Libro de oro de Navarra", 1997, Uharte: Zeroa D.L.B:11300-97

Erreferentziak

Kanpo estekak 

 Iruñeko zezen-plazaren webgunea 

Iruñeko zezen plaza
Iruñeko entzierroaren ibilbidea
1920ko hamarkadan amaitutako eraikinak
Espainiako Gerra Zibileko kontzentrazio-esparruak