Maurizio Elizalde

Maurizio Elizalde Etxeberria (Amaiur, 1915eko irailaren 21a - Arizkun, 1992ko apirilaren 18a) baztandar txistularia eta folklore biltzailea izan zen. Euskal Herriko txistulari handienetakoa, Isidro Ansorena, Boni Fernandez eta Jose Luis Garaiekin batera. Baztango folklorea, musika eta dantzak partituretan jarri eta ezagutzera eman zituen . Berrogei urte baino gehiagoz aritu zen txistua jotzen eta gazteei irakasten.

Bizitza 
Maurizio Elizalde Etxeberria Amaiurko Lizundegiko mendia baserrian jaio zen, 1915eko irailaren 21ean. Geroago, Arizkungo Martintoneko bordara joan zen bizitzera Elizalde familia, eta herri horretan eman zuen Mauriziok bere bizitzaren zatirik handiena. Silbestra Elizalde lehengusinarekin ezkondu eta sei seme-alaba izan zituzten, lau mutil eta bi neska.

Aita, Antonio Elizalde, txistularia zuen, eta hark irakatsita hasi zen txistua jotzen.. Musika-ikasketak (solfeoa eta klarinetea) sakontzeko hainbat irakasle izan zituen; lehenik eta behin Benito Irura Arizkuneko organo-jolea, ondoren Jesus Jimenez tokiko eskoletako maisua eta Emiliano Apecechea Erratzuko organo-jolearekin ere aritu zen.

Plazan aitarekin batera agertu zen lehen aldikoz, 1927ko otsailaren 11n, Arizkungo Egun Ttun Ttunean. Aitaren txistuko lagunak, Jose Telletxeak, egiteko hori alde batera utzi zuenean, Elizalde aita-semeak bikotea hasi zen plazaz plaza jotzen. Hala txistua, nola klarinetea jotzen zuten, dantza bakoitzaren arabera. Sona handia lortu zuten Baztanen eta inguruetan, bereziki semeak txistua jotzeko zuen estiloarengatik.

Antonio Elizaldek, Erratzuko Jose Telletxearekin batera, lan handia egina zuen Baztan aldeko mutildantzak eta beste doinu batzuk biltzen eta ezagutzera ematen. 1943an, melodia horiek pentagraman idazten hasi zen Maurizio; partitura guztiak Baztango udaletxean gorde ziren, Aita Donostiak zuzendu eta gero. Behin betiko iraun zezaten, Baztango musikarekin osatutako iraupen luzeko hiru disko grabatu zituen.

1950ean aita jubilatu zenetik, urte anitz eman zituen jotzen Felix Iriarte atabalaria lagun zuela. Aurretik beste lagun batzuk izan zituen, hala nola, Xidro, Manuel eta Tomas Jaurena, baina denbora gehiena Felixen ondoan eman zuen. 

Arizkungo txistulari ofiziala izan zen berrogei urtez, eta baita Elizondokoa ere. Lantzeko inauterietan eta Euskal Herriko bazter askotan ere ibili zen txistulari, osasunak utzi zion arte. Horrez gain, nahi zuen orori erakusten zizkion berak hain maiteak zituen Baztango euskal dantzak, eta pisu handia izan zuen dantza horien zabalpenean.

Omenaldi ugari egin zitzaizkion, baina denetan garrantzitsuena eta azkena 1991ko irailaren 22an jaso zuen, Arizkunen, Felix Iriarte atabalariarekin batera, Euskal Herriko Txistularien Elkarteak Urrezko Domina eman zionean. Elizondoko plaza batek Maurizio eta Felixen izena dauka.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Viguria, Jaime, Maurizio Elizalde eta Felix Iriarteren omenezko bideoa
 Aranburu Urtasun, Mikel, Sánchez Ekiza, Karlos, Maurizio Elizalde Auñamendi Entziklopedia, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus
 Maurizio eta Felix ta bertze ttunttuneroak, baztangohaizegoa.wordpress.com
 Sarriegi, Patxi, Maurizio Elizalde: "Jotzerakoan barrutik egin behar da, bestela alferrik aritzea da", Argia, 1991/09/29, w390w.gipuzkoa.net
 Elizalde, Baztando folklorearen lekuko, Euskaldunon Egunkaria, 1992/04/21

Euskal Herriko musikariak
Txistulariak
Amaiurtarrak