Seaska (ikastolen elkartea)

Seaska, Iparraldeko ikastolen federazioa da, Lapurdin, Behe Nafarroan eta Zuberoan haurren euskarazko hezkuntza segurtatzea helburu duena. 1969an sortu zen.

2019ko Irailean 32 ama-ikastola eta lehen mailakoak zituen, 4 bigarren mailako kolegioak eta lizeo bakarra. Herrialdeei dagokienez, 26 Lapurdin daude, 9 Nafarroa Beherean eta 2 Zuberoan.

2019ko Irailetik goiti Peio Jorajuria da elkartearen lehendakaria, eta Hur Gorostiaga zuzendaria.

Historia 
1969ko apirilaren 30an, Seaska sortu zuten: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako ikastolen federazioa. Hainbat familia eta irakasle baten bultzadarekin, lehen ikastola zabaldu zuten Arrangoitzen. Ordutik Ipar Euskal Herriko haurrek euskaraz ikasteko duten eskubidearen berme bakarretakoa izan da, eta milaka haur pasa dira haren zentroetatik. Frantziako Hezkuntza Ministerioen aurrean borroka ugari planteatu ditu, izan finantzazioagatik edo ikasleek azterketak euskaraz pasatzeko duten eskubidearen alde, sarritan desobedientzia ekimenekin.

Kronologia 
 1969an abian ipini zuten lehendabiziko ikastola, Arrangoitzen (Lapurdi).
 1984an hasi ziren Herri Urrats ospatzen.
 2005ean 24 ikastola eta 2.129 ikasle zituen federazioak.
 2009ko maiatzean Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin 3 urtetarako akordioa lortu zuen ikastolak garatzeko.
 2013an, prefetak salaketak jarri zizkien Beskoitzeko eta Hendaiako herriko etxeei, Seaskari lurrak alokatu eta inbertsioetan laguntzeagatik. Hendaian, arazoa konpontzeko, herriko eskola publikoa bi zatitan banatu zuten eta alde bat ikastolako haurrentzat erabiltzea adostu zuten.
 2014-2015 ikasturtean 3.220 ikasle ari ziren ikasten.
 2016-2017 ikasturtean 34 ikastola ziren, 3.388 ikasle inguruk euskaraz gauzatzen zituzten beren ikasketak, ama-eskolatik batxilergora arte. Bernat Etxepare Lizeoan, bigarren hezkuntzan eta batxilergoan, 2016-2017 urterako 265 ikasle ziren. Ikasturte honetan, lehen aldiz, Lanbide Heziketa ikasteko aukera izan zuten 25 ikaslek.
 2018-2019 ikasturtean hiru mila eta zazpiehun bat ikasle zeuden matrikulaturik Seaskako 36 ikastetxeetan.
 2019ko uztailean Ikastolentzako Hitzarmena sinatu zuten Seaskak, Frantziako Hezkunde Nazionalak eta Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) gorabehera luzeen ondoren. Eskatzen zituen 25 lan-postuetatik 19,5 erdietsi zituen Seaskak.

Seaskaren egitura 
Orotara 2021eko sarreran, 39 ikastetxe ditu Seaskak Lapurdi, Zuberoa eta Nafarroa Beherean, eta 4300 ikasle eskolatzen ditu.

Seasko ama eskolak 
Ama eskola eta lehen mailako 33 ikastetxe ditu:

Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira: 

Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira Seaskan:
 5 kolegio:
 Xalbador kolegioa - Kanbo, 1983an sortua
Piarres Larzabal kolegioa - Ziburu, 1999an sortua
 Manex Erdozaintzi kolegioa - Larzabale, 1999an sortua
 Estitxu Robles kolegioa - Baiona, 2017an sortua
 Kattalin Elizalde kolegioa - Senpere, 2023an sortua.

 Lizeo orokor, teknologiko eta profesional bat:
 Bernat Etxepare Lizeoa - Baiona, 1985ean sortua

Elkarlana 
Seaska Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioaren barruan dago.

Ipar Euskal Herrian euskarazko irakaskuntzak ikasturte hasiera orotan frantses administrazioaren aldetik pairatzen dituen arazoei aurre egiteko, arlo horretan lan egiten duten beste bi elkarterekin (Biga Bai Ikas-Bi hezkuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkartea eta Euskal Haziak eskola giristinoetakoa) Hiru Sareta deritzon bilgunea sortu du.

Frantses estatuko beste herri batzuetan dauden antzeko elkarteekin ere (Alsaziako ABCM Zweisprachigkeit, Ipar Kataluniako Bressola, Okzitaniako Calandreta, Bretainiako Diwanekin eta Korsikako Scola Corsa) sarritan elkarlana egiten du eta Eskolim federazioa sortu du.

Lehendakari izandakoak 

Hauek izan dira Seaskako lehendakariak 1969an elkartea sortu zenetik:

 1969-1979: Argitxu Noblia
 1979-1980: Jean Pierre Seilliez
 1980-1983: Jean Louis Maitia
 1983-1985: Mailux Zaldunbide
 1985-1986: Jean Berria
 1986-1987: Gexan Alfaro
 1987-1992: Jean Louis Maitia
 1992-1997: Philippe Goyetche
 1997-1999: Marie Josée Anetas
 1999-2000: Itxaro Borda
 2000-2003: Mixel Etxeberri
 2003-2004: Filgi Claverie
 2004-2008: Isabel Charritton
 2008-2019: Paxkal Indo
 2019: Peio Jorajuria

Zuzendari izandakoak 
3 zuzendari izan dira hasieratik:

 1992-2000: Estebe Eyherabide
 2001-2008: Pantxika Ibarboure
 2008tik: Hur Gorostiaga

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Euskara hezkuntza sistemetan
 Ikastolen Elkarteko ikastolen zerrenda
 Kaskarotenea ikastolaren auzia
 Murgiltze (hizkuntzalaritza)
 Jasone Salaberria
Jurgi Kanblong
Haritza Kanblong
Joana Kanblong

 Diwan
 Calandreta
 Bressola
 Eskolim

Kanpo estekak 
 Seaskako webgunea    
 Ana Erasun eta Paxkal Indori elkarrizketa Argia astekarian (2008-01-06) 
 Henriette Aguerreri elkarrizketa Argia astekarian (2008-05-04) 
 Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariari elkarrizketa Argia astekarian. 
 Argitxu Noblia Seaskaren sortzaileari elkarrizketa Argia astekarian.
 Seaskaren ikastetxeak, Berria, 2014-11-08
 Ikastolen Elkartea
 Koldo Tellituri elkarrizketa Argian

Seaska