Hauteskundeak Bilbon



1979 
1979. urtean frankismoaz geroztik lehenengo udal hauteskundeak izan ziren. EAJ izan zen alderdi bozkatuena, eta Jon Castañares Larreategi jeltzalea hautatu zuten alkate, bere alderdiaren botoekin soilik. HBk eta UCDk beraien hautagai propioak bozkatu zituzten, eta PSE-PSOE eta EE abstenitu ziren.

1983 
1983. urtean artean hiriak frankismo garaiko antolamendua zeukan, eta orain baino distritu gehiagotan bananduta zegoen (Asuako Harana eta Erandio Bilboren parte izan zirenean). EAJ izan zen alderdirik bozkatuena barruti guztietan Abando eta Begoñan izan ezik, bertan PSOEk irabazi zuelarik. Bilboko alkate Jose Luis Robles jeltzalea aukeratu zuten, EAJren aldeko botoekin. Alderdi bakoitzak bere hautagaia bozkatu zuen.

 PCE-EPK: Euskadiko Alderdi Komunista

1987 
Hiriko auzoak gaur egun ezagutzen diren zortzi distrituetan batuta, EAren agerpenak ez zion EAJri galerazi hirian alderdirik bozkatuena izatea. Alderdi Komunista bestalde Ezker Batua bezala aurkeztu zen. EAJk barruti guztietan irabazi zuen Otxarkoaga-Txurdinagan izan ezik, bertan PSOEk irabazi zuelarik. Bilboko alkate Jose Maria Gorordo jeltzalea aukeratu zuten, bere alderdiko 9 botoekin. PSE-PSOEk zuri bozkatu zuen, eta gainerako alderdiek beraien burua bozkatu zuten.

1991 
EAJ berriz izan zen alderdirik bozkatuena botuen %34,46 eskuratuz. Barruti guztietan irabazi zuen Otxarkoaga-Txurdinagan izan ezik. Alderdi Popularra hirugarren alderdirik bozkatuena bilakatu zen, ondorengo urteetan izango zuen gorakada handiari hasiera emanez. Bilboko alkate Josu Ortuondo Larrea aukeratu zuten, EAJ eta PSEren arteko akordioari ezker.

1995 
Urte honetako udal hauteskundeetan aldaketa handiak egon ziren udalean. Alkate izandako Jose Maria Gorordok alderdi propioa sortu zuen Euskal Hiritarren Egitekoak (ICV) delakoa. Alderdi horrek botoen %16,67 lortu zituen, udaletxeko hirugarren indar politikoa. Hauteskundeak EAJk irabazi zituen, baina Otxarkoaga-Txurdinagan Gorordoren alderdiak irabazi zuen. Euskadiko Ezkerra eta PSOEren bateratzeak ez zizkion onura handiak ekarri PSOEri Bilbon. Josu Ortuondo jeltzalea berriz aukeratu zuten Bilboko alkate, EAJren eta PSE-PSOEren botoekin.

1999 
ETAk aldarrikaturiko su-etena eta Euskal Herritarroken agerpenak eragina izan zuen udal hauteskundeetan. Bestalde Eusko Alkartasuna, EAJrekin batera aurkeztu zen koalizioan, botoen %30,87 eskuratuz. EAJ-EA koalizioa izan zen indarrik bozkatuena barruti guztietan Otxarkoaga-Txurdinaga eta Abandon izan ezik, lehenean PSOEk irabazi zuen eta bigarrenean PPk.

Alkate Iñaki Azkuna aukeratu zuten, eta hasieran EAJ-EA koalizioa EHrekin elkartu bazen ere, su-etenaren apurketak akordioaren amaiera ekarri zuen, eta alkatea gutxiengoan geratu zen, proiektuak aurrera ateratzea zailduz.

2003 
2003an Euzko Alderdi Jeltzalea eta Eusko Alkartasuna koalizioan aurkeztu ziren berriz ere, eta 1999ko emaitzak hobetu zituzten. Alderdi Popularrak Bilboko udal hauteskundeetan inoiz lortutako sostengurik zabalena eskuratu zuen hauteskunde hauetan. Bestalde, Espainiako Auzitegi Nazionalak 'Herria Aurrera' ezker abertzalearen zerrenda herrikoia baliogabetu zuen Espainiako Alderdien Legeaz baliatuz, Batasuna alderdiaren ondorengoa zela argudiatuta.

Aipagarria da baliogabeko botoek izan zuten gorakada, Espainiako auzitegiek ezker abertzaleak aurkezturiko zerrenda baliogabetu eta gero: 11.018 boto baliogabe zenbatu ziren (aurreko hauteskundeetan 1.249 izan ziren).

EAJ-EA koalizioak irabazi zuen hiriko barruti guztietan, eta Iñaki Azkuna hautatu zuten alkate berriz ere, EAJ-EA koalizioaren eta EB-Bren botoei esker.

2007 
2007ko hauteskundeetan, Euzko Alderdi Jeltzalea izan zen irabazle, eta aurreko hauteskundeetan Eusko Alkartasunarekin osatutako koalizioak lortutako zinegotzi kopuru berdina lortu zuen, bakarrik aurkeztu arren. EA berriz, udaletxean zeuzkan bi zinegotziak galdu zituen. Bestalde, Ezker Batua-Berdeak eta Aralar alderdiek koalizioa osatu zuten, baina aurretik EB-Bk zituen baino zinegotzi bat gutxiago lortu zuten. 2003an bezala, Espainiako auzitegiek ez zioten ezker abertzalearen zerrendei parte hartzen utzi (EAE-ANV eta Bilboko Abertzale Sozialistak), eta ondorioz 12.725 boto baliogabe izan ziren.

EAJk irabazi zuen barruti guztietan, eta Iñaki Azkuna jelkideak eskuratu zuen alkatetza hirugarrenez, haren alderdiaren eta EB-B/Aralar koalizioaren sostenguarekin.

2011 
2011ko hauteskundeetan 1999tik alkatea izan zen Iñaki Azkuna jeltzaleak gehiengo osoa lortu zuen udalbatzan, lehenengoz frankismoaz geroztik. Bestalde, ezker abertzaleak, Eusko Alkartasunak eta Alternatibak osatutako 'Bildu' koalizio berriaren bitartez, ezker abertzalea udal hauteskundeetara aurkeztu ahal izan zen lehenengoz 1999tik, eta hirugarren indarra bihurtu zen udalbatzan.

Iñaki Azkuna laugarrenez aukeratu zuten Bilboko alkate, eta gehiengo osoari esker EAJk bakarrik gobernatu ahal izan zuen. 2014an Azkuna hil zen, minbizia dela eta, eta Ibon Areso Mendigurenek ordeztu zuen alkatetzan.

2015 
2015ean, EAJ alderdi bozkatuena izaten jarraitu bazuen ere, Azkunak lortutako gehiengo osoa galdu zuen, 13 eserlekutan geratuz. Aralar alderdia Bildu koalizio abertzalearekin batu eta Euskal Herria Bildu koalizio berria osatu zuten, Bilduren emaitzak berdindu zituena. Bestalde, estatu mailan sortutako Ahal Dugu alderdi berria udalbatzan sartu zen 'Udalberri' zerrendaren bitartez. "Ganemos-Sí se Puede" Ahal Duguko kide batzuk sortutako zerrenda berriaren agerpenak eztabaida sortu zuen hauteskundeetan, Ahal Duguk hautesleak nahasteko "Podemos"-en antzeko izena hartzea egotzi baitzioten.

Juan Mari Aburto aukeratu zuten Bilboko alkate gehiengo osoarekin, EAJ eta PSE-EEren arteko gobernu akordioari esker. Gainerako alderdiek beraien hautagaia bozkatu zuten.

2019 
2019an Juan Mari Aburto jelkidearen zerrendak emaitzak hobetu zituen, eta gehiengo osotik zinegotzi bakar batera geratu zen; eta Euskadiko Alderdi Sozialista EAJren gobernu bazkideak ere egin zuen gora. Euskal Herria Bilduk ere boto gehiago eskuratu zituen, baina hirugarren postura jaitsi zen PSEren gorakadagatik. Bestalde, Alderdi Popularrak behera egin zuen, eta Elkarrekin Podemosek 'Ganemos' zerrendaren botoak bereganatu zituen, zinegotzi bat gehiago lortuz.

EAJk eta PSE-EEk koalizio gobernua berretsi zuten, eta Juan Mari Aburtok gehiengo osoa eskuratu zuen bigarrenez.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Bilboko alkateen zerrenda

Kanpo estekak 

 Euskal Autonomi Erkidegoan egondako hauteskunde guztien datu basea
 Bilbao Zenbatekoetan 2004

Bilboko historia
Bilboko politika
Euskal Herriko hauteskundeak herriaren arabera