Jan Neruda

Jan Neruda (Malá Strana, Praga, 1834ko uztailaren 9a - ib., 1891ko abuztuaren 22a) txekiar kazetaria, idazlea eta olerkaria izan zen. Praga hiriko Malá Strana auzoan jaio zen. Txekiar Errealismoko ordezkari nagusienetakoa izan zen, eta baita Maiatzako eskola mugimenduko kide ere.

Familia behartsu batean jaio zen. Unibertsitateko ikasketak egin zituen eta maisu gisa lan egin zuen. 1862an Narodni listy-n, Pragan garai hartan zegoen egunkaririk garrantzitsuenean, hasi zen lanean, antzerki eta literatur kritikak idazten. Bere olerki liburuetan barrukotasun lirikoa eta abertzaletasun sutsua adierazi zituen; ipuin liburuetan langileen bizimodua deskribatu zuen eta gogor kritikatu zuen burgesia.

Bere abizenak (Neruda) 1971ko Literaturako Nobel Saria irabazi zuen Ricardo Neftalí Reyes Basoalto txiletar idazleari Pablo Neruda ezizena erabiltzea iradoki ziola esan izan da, nahiz eta txiletarrak azentuazioa aldatu zuen. Plabo Nerudak ez zuen sekula adierazpen hori ezeztatu, eta inoiz bere babesa ere erakutsi izan zion. Hala ere, literatur komunitatean desadostasunak egon izan dira gai honen inguruan.

1891n lurperatu zuten Vyšehradeko hilerrian, txekiar kulturako pertsona ospetsu ugari lurperatuak izan diren leku berean.

Lan nagusiak

Olerkiak 
 Hřbitovní kvítí (1857), bere lehen olerki liburua
 Knihy versu (1867, Olerki liburuak)
 Pisne kosmicke (1878, Kantu kosmikoak)
 Balady a romance (1883, Baladak eta erromantzeak)
 Prosté motivy (1883, Gai arruntak, egunerokoak)
 Zpevy patecni (1896, Ostiral santuko kantuak)

Prosa: ipuinak 
 Arabesky (1864), bere lehenengo ipuin liburua
 Různí lidé (Jende desberdina)
 Trhani (1868, Burdinbideetako langileak)
 Pražské obrázky (Jende txiroari buruzko ipuinak)
 Povidky Malostranske (1877, Mala Stranako ipuinak), txekiar literaturako maisulanetako bat. Fernando Reyk itzuli zuen euskarara eta Ibaizabal argitaletxearen eskutik kaleratu zen 2001 urtean Literatura Unibertsala bilduman.
 Praha  (Praga)

Euskaratuak 
Mala Stranako ipuinak (Povídky malostranské). eLiburutegia , Euskadiko Liburutegi Digitala, 2016. Itzultzailea: Fernando Rey

Erreferentziak

Kanpo loturak 
 Mala Stranako ipuinak liburuaren kritikak kritikak.armiarma.eus atarian 

Jan Neruda