Amos Oz

Amos Oz (; Jerusalem, 1939ko maiatzaren 4a - Tel Aviv, 2018ko abenduaren 28a), Amos Klausner jaioa, idazle eta kazetari israeldarra izan zen. Be'er Shevako (Israel) Ben-Gurion unibertsitatean literatura irakaslea izan zen. Ezaguna da Estatu bien konponbideari emandako babesagatik.

Bizitza 

Amos Klausner Jerusalemen jaio zen poloniar jatorriko familia sionista batean. Bere aita literatura eta historian lizentziaduna zen Vilniuseko unibertsitatean (gaur egungo Lituanian) eta Jerusalemen liburu-denda batean lan egiten zuen. Bere ama Poloniako nekazari-familia batekoa zen, baina 1934ean Haifara heldu ziren. Bere aitaren familia, gehienbat, joera eskuindarreko familia sionista zen. Horregatik, nahiz eta erlijiotik nahiko aldenduak izan, semea ikastetxe erlijioso batean sartu zuten, joera laborista-sozialistako eskoletan ez sartzearren.

Hamabi urte zituela, bere amak bere buruaz beste egin zuen. Hamabost urterekin sionismo laboristara gerturatu eta kibbutz batean sartu zen. Bere familiagandik urrundu zen eta abizena aldatu zuen, Oz abizena hartuz (hitz horrek indarra edo sendotasuna esan nahi du hebreeraz). Kibbutzeko bizimodua jarraitu zuen 1986ra arte; urte horretan bizimodu gogor hori utzi zuen bere semeak asma zuelako.

Judu israeldar gehienak bezala, ejertzitoan parte hartu zuen, batez ere Sei Eguneko Gerran eta Yom Kippur Gerran. Hala ere, Zisjordania eta Gazako okupazioak salatu ditu behin baino gehiagotan, eta bakearen aldeko taldea (Bakea Orain izenekoa) sortu zuen 1978an. Talde horrek estatu palestinarra sortzearen alde egiten du, 1967ko mugak aintzat hartuz.

Ezker antisionista eta eskuina kritikatu zituen, lehenengoari bere buruaz lotsatuta egotea eta bigarrenari bakea bilatzeko ahaleginik ez egitea leporatuta. Urteetan Israelgo Alderdi Laboristaren jarraitzaile izan zen (bereziki Shimon Peresen aldian), baina 1990eko hamarkadan alderdia utzi eta ezkerreko Meretz alderdira igaro zen. 2006ko Libanoko Gerra hasieran Israelgo gobernua babestu zuen konkistarako barik bere burua defendatzeko egindako gerra zela esanez. Hala ere, gobernuak gero eta jarrera bortitzagoa zuenez, jarrera kritikoa hartu zuen.

Idazlan batzuk

Ez fikziozkoak 

 Israelgo lurrean
 Israel, Palestina eta Bakea: Idazlanak
 Maitasun eta iluntasunezko istorioa
 Nola sendatu fanatiko bat

Fikziozkoak 

 Beste edonon, beharbada
 Ura ukitu, haizea ukitu
 Bake perfektua
 Kutxa beltza
 Pantera bat sotoan
 Itsaso bera
 Zeruko isiltasuna
 Judas

Lan euskaratuak 

2013 urtean Miel Angel Elustondo Etxeberriak euskaratu zuen Kutxa beltza(1987) eleberriaren pasarte batzuk Armiarmarako. 2016an, Donostia kultur hiriburutzaren Txekhov vs Shakespeare proiektuan, gatazkak hizpide hartuta zenbait, idazleen arteko gutun trukeak jasotzen zuen liburuaren hitzaurrea berea da eta euskaratua dago. .

Ikus, gainera 
 Asiako literatura

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Amos Oz-en Kutxa beltza elaberriaren pasarte euskaratua Armiarnan, euskarari ekarriak atalean 
  Egilearen fitxa Ben Gurion Unibertsitatean, non literatura irakaslea izan zen 

Jerusalemdarrak
Israelgo eleberrigileak
Literaturako Asturiasko Printzesa saridunak
Ingelesezko idazleak
Israelgo juduak
Israelgo ateoak
Minbiziak hildakoak
Ohorezko Legioko zaldunak
Judu ateoak
Israelgo kazetariak
Atzerriko Femina sariaren irabazleak