Nirvana

Nirvana (sanskritoz निर्वाण) Indiako erlijioetan, meditazioaren helburu gorena da, zenbait teknika eta praktika espiritual bidez lor daitekeena. Nirvana budismoaren funtsezko kontzeptua da, eta hinduismoan eta jainismoan ere garrantzitsua da. 

Giza irrikaren suntsipenak eta norberaren kontzientzia ezabatzeak dakarren askatasun-egoera adierazten du. Nirvana iristea jaiotze- eta heriotza-ziklotik at geratzea da; ni-a existentzia unibertsalean murgildu eta urtzen da, eta pertsona perfektu edo buda bihurtzen. Nirvanak ez du heriotza fisikoa adierazten; pertsona perfektuaren (arhat) heriotzari parinirvana edo guztizko nirvana deritzo.

Etimologia 
Askapen izpiritualaren ideiak, arima eta Brahman kontzeptuarekin, testu vedikoetan eta Upanishadetan agertzen dira, hala nola Brihadaranyaka Upanishaden 4.4.6 bertsioan. 

Durvana terminoa ez da agertzen ez Vedetan, ez Upanishadetan, "Suntsitutako eta itzalitako" zentzu soteriologikoan; Collinsen arabera, badirudi budistak izan zirela lehena nirvana deitzen. Izan ere, Atman eta Brahman testu vedikoetan eta Upanishadak suaren irudiarekin deskribatu ziren, zerbait on, desiragarri eta askagarri bezala. 

Collinsek esaten duenez, nirvāra hitza hitzezko errotik "kolpea" da, iraganeko partciple vāna "putz" forman, "Kanpora" esan nahi duen nis hitzarekin aurrez finkatua. Horregatik, hitzaren jatorrizko esanahia "itzali, itzali" da. (Sandhi-k soinuak aldatzen ditu: vānaren V nir bihurtzea eragiten du, eta nir rak, berriz, hurrengo n: nis+vāna > nirvāa).  

L. S. Cousinsek zioen, herri-usadioan, nirvana "diziplina budistaren helburua" zela, izpiritu-egoera lasai eta argi bat oztopatzen duten elementu kezkagarriak behin betiko kentzea, eta eragiten duten lo mentaletik esnatzea.

Ikuspegi orokorra 
Nirvāṇa Indiako erlijio nagusi guztietako testuetan aurkitzen den terminoa da: hinduismoa, jainismoa budismoa eta sikhismoa. Moksharekin, samsaratik askatzearekin edo sufrimendu egoera batetik askatzearekin lortzen den lasaitasun sakonari egiten dio erreferentzia, dagokion praktika espirituala edo sādhanā-ren ondoren.

Saṃsāraren askapena, Indiako kulturan azken helburu eta balio meteorologiko bezala garatu zen, nirvana, moksha, mukti eta kaivalya bezalako terminoen bidez deituak. Oinarrizko eskema honek hinduismoa, elitismoa eta budismoa jasaten ditu, non "azken helburua moksa denboragabeko egoera edo, budistek hasiera batean deitu zioten bezala, nirvana den.  Indiako tradizio zahar batzuetako literaturetan gertatzen den arren, kontzeptua budismoarekin lotu ohi da.  Idazle batzuen ustez, kontzeptua beste erlijio indiar batzuek hartu zuten budismoan ezarri ondoren, baina esanahi eta deskribapen desberdinekin, adibidez, Bhagavad Gita del Mahabharata testu hinduan (Moksha) erabiltzea.

Moksha-ren ideia bat dator bediako kulturarekin, non amrub-ren, "hilezkortasunaren", nozio bat transmititu baitzuen, baita denboraz kanpoko nozio bat ere, "jaio gabea", edo "denboraren munduaren porrot-puntua". Denboraz kanpoko egitura ere bazuen, azpian zegoen guztia, "gurpil aldaezinaren erradioak, baina denboraren joan-etorria". Heriotzaren ondorengo bizi-itxaropena gurasoen edo arbasoen mundura eta/edo jainkoen edo zeruaren mundura joateko nozioekin hasi zen. 

Lehen testu bidikoetan bizi kontzeptua sartzen da, ondoren zeruko bizitza eta metatze-bertuteetan (meritua) edo bizioetan (demeritua) oinarritutako infernua.Hala ere, antzinako Rishis Vedikoek ondorengo bizitzari buruzko ideia hori sinplista gisa desafiatu zuten, jendeak ez baitu bizi bizitza moral edo moral gabea. Normalean birtuosoak diren bizien artean, batzuk birtuosoagoak dira; gaizkiak ere graduak ditu, eta zeru iraunkorra edo infernu iraunkorra neurriz kanpokoa da. Pentsalari bedikoek bizitza baten ideia sartu zuten gero zeruan edo infernuan, baten merezimenduaren proportzioan, eta hori agortzen denean, bat itzuli eta berpiztu egiten da. 

Testu budistetan ere agertzen da "merezimendurik gabe geratu" ondoren berreraikitzeko ideia.  Ideia hori antzinako eta Erdi Aroko testu askotan agertzen da, hala nola Sa…sikoan, edo bizitza, heriotza, errenazimentua eta erredila amaigabeko zikloan, hala nola Mahabharatako 6:31 atalean  eta Bhagavad Gitako 9.21 bertsuluan. Samisionsaratarrak, heriotzaren ondorengo bizitza, eta errenazimentuak eragiten duena karmaren mendekotzat hartu zen.

Budismoa 
Nirvana (nibbana) hitzak "putz egitea" edo "isiltzea" esan nahi du.  Budismoaren helburu soteriologikoa deskribatzeko terminorik erabiliena eta zaharrena da: errenazimentuko zikloaren askapena.  Nirvana oBudismok Lau Noble Egiak doktrinan "dukha kargutik kentzeari" buruzko Hirugarren Egiaren parte da. Noble Eightfold bidexkaren helburua da. 

Buda tradizio eskolastiko budistan sinesten da: bi nirvana mota egin ditu, bata argiztapenean eta bestea haren heriotzan.  Lehenari sopadhishesa nirvana (nirvana gerakinarekin), bigarren parinirvana edo anupadhishesa nirvana (soberakinik gabeko nirvana edo bukaerako nirvana) deitzen zaio. 

Tradizio budistan, berpizteak eragiten dituzten suteak itzaltzea eta horri lotutako sufrimendua bezala deskribatzen da nirvana.  Testu budistek hiru "hiru su" edo "hiru pozoi" hauek identifikatzen dituzte: raga (justizia, sentsualitatea), dvesha (higuina, gorrotoa) eta avidyyo moha (ezjakintasuna, delirioa). 

Nirvanaren egoera, halaber, honela deskribatzen da budismoan: zaletasun guztien amaiera, ekintza guztien amaiera, jaiotzen amaiera eta zaletasun eta ekintzen ondoriozko sufrimendua.  Askapena anatatataren berdin-berdina da (anatman, non-self, norberaren falta).Budismoan, gauza eta izaki guztiak Bai gabe ulertzen direnean lortzen da askapena. Nirvana ere sunyatara (hutsa) iristeko berdintzat ere deskribatzen da, non ez baitago ez esentziarik ez funtsezko izaerarik ezertan, eta dena hutsik baitago.

Denboraren poderioz, doktrina budistaren garapenarekin, beste interpretazio batzuk eman ziren, hala nola baldintzarik gabeko egoera bat izatea,erregairik ezagatik irteten den sute bat, ehuna (vana) bizitzatik elkarrekin utzita,, eta desira ezabatzea.  Hala ere, testu budistek antzinatik esan dute nirvana "desira suntsitzea" baino gehiago dela, bide budistaren "ezagutzaren objektu" dela.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hinduismoa
Hautematea
Ontologia
Emozioak
Ezereza
Salbamena
Budismoko kontzeptu filosofikoak