Leranotz

Leranotz (esteribarreraz: Leantz) Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak leranoztarrak (esteribarreraz: leanztarrak) dira.

Izena 
Leranotz edo Leantz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Leranoz (?)
 Leranoç (?)
 Leranoz (1268)
 Lerranoz (1280)
 Leranoz (1366)
 Leranoz (1534)
 Leranotz (1989)

Geografia 
Leranotz Esteriberran dago.

Ingurune naturala eta klima 
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.

Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.

Estazio meteorologikoak 
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Eugiko estazioa da Leranotzerako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

Historia 
Jaurerri errealeko lekua zen, eta bertako bizilagunak « ehiztariak » ziren, eta urteko bularra Iragi, Usetxi eta Aramendiakoekin batera ematen zuten, 1280an 100 sos eta 40 kahitze olorekin. Gurbindorekin lotuta ageri da, bai 1268ko « Rediezmoaren Liburuan », bai 1366ko eta 1427ko zentsu fiskaletan. Azken urte horretan, tokiko bularrak, bakoitza bere aldetik zenbatuta, 30 soldata eta 10 olo-kahiz batzen zituen.

Esteribar ibarreko diputatuak eta herriko errejidoreak gobernatzen zuten 1835-1845eko udal-erreformetara arte, eta txandaka aukeratzen zuten beren etxeen artean (hamar 1847an). Parrokiako abadea herritarrek aurkezten zuten. Bideak ferrazkoak eta lokalak ziren.

Demografia 
 biztanle zituen Leranotzek.

Kultura

Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Leranotzeko azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.

Jaiak 
 Natibitateko jaiak: irailaren lehen asteburuan

Ondasun nabarmenak 
 Jasokuntzeko eliza, XVII. mendeko kristiau eliza zaharra.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Esteribar
 Ibarrak (Iruñerria)
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 
 Esteribarko Udalako webgune ofiziala

Esteribarko lekuak