Nazar

Nazar ([nas̻aɾ]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. Berrotza haranean dago. 40 biztanle ditu 2023. urtean. Iruñea hiriburutik 67 kilometro mendebaldera dago. Nazarreko herrigunetik banatuta Desiñana izeneko auzo hustua dago; oraindik ere, antzinako etxeen eta XVI. mendeko eliza gotiko baten arrastoak kontserbatzen ditu.

Geografia

Ingurune naturala eta klima

Kokapena eta mugakideak 
Nazar hiribildua Nafarroako Foru Komunitatearen mendebaldean dago, Berrueza bailaran. Udal-mugarteak 9,5 km²-ko azalera du, eta iparraldean Santa Cruz de Campezo, Zuñiga eta Mendaza ditu mugakide; ekialdean, Mendaza; hegoaldean, Mirafuentes eta Torralba del Río; eta mendebaldean, Torralba del Río.

Kodesko mendizerratik gertu egonik, inguruko Costalera Haitza eta Mataberdeko basoak Nazarretik hurbil daude.

Erliebea eta hidrografia 
Udalerri barruan erliebe desberdineko bi gune bereizten dira. Bata menditsua da, iparraldean eta ipar-mendebaldean. Bertan, Gallet haitza nabarmentzen da, 1158 metroko altueran, eta Costalera haitza, 1234 metroko altueran. Beste gunea laua da, hegoaldean eta ekialdean.

Geologia 
Iparraldean dagoen mendialdean ugariak dira kareharri kretazikoak eta Kodes mendilerroko konglomeratu oligomiozentrikoak; hegoaldean, berriz, material kuaternarioak eta buztinak hareharri eta Oligo-Miozenoko limoekin daude, bi failen artean dagoen sakonune tektoniko bati dagozkionak. Bi faila horiek iparraldetik eta hegoaldetik mugatzen dituzte Kodes mendilerroa eta Monjardin lerrokadura zerratua.

Klima 
Nazarrek klima mediterraneo kontinentala dauka. Urteko batez besteko balioak altuera eta kokapenaren arabera aldatzen diren arren 6 eta 10 gradukoak dira tenperaturaren kasuan eta 800 eta 1400mm bitartekoak prezipitazioen kasuan. Urteroko egun euritsuak 100 eta 120 artean izaten dira.

Flora eta fauna 
Gizakiaren eraginez nahiko hondatuta dagoen jatorrizko landare-estalkiari dagokionez, 164 hektarea artadi daude oraindik (lezkal izardunak eta haritza, batez ere) eta herritik gertu ezpela eta behe-mendia ugari dira. Basurdeak eta azeriak dira faunaren ezaugarri nagusiak, eta azken urteetan orkatzak ugaritu egin dira. Untxi-populazio txikiak mantentzen dira herritik gertu, erbi bikoteren bat mahasti gutxiren aterpean, eta eperrak berreskuratzen ari dira herri txikietan, ehiza-jarduera txikiagoari esker. Harrapariek babes bikaina dute kareharrizko harkaitzetan.

Historia 
1847an herriak 490 errealeko eskola zeukan, parrokian herritarren artean aukeraturiko abadea eta hiru onuradun zeuden. XX. mendearen hasieran, eraiki gabe zegoen herrira heltzeko errepidea. XVIII. mende amaieran ospitalea zegoen herrian.

Demografia

Politika

Udaletxea 

 Helbidea: La Fuente Kalea, 1

Udal hauteskundeak 
2023ko udal hauteskundeez geroztik, Nazarko alkatea Pedro Adolfo Bujanda Cirauqui, Agrupación Electoral de Nazarkoa, da. Guztirako botoak 33 botoak (%84,61) izan ziren, boto baliogabeak,  2 (%6,06) eta abstentzioa, 6 (%15,38).

Alkateak 
Hauek izan dira Nazarko azken alkateak:

Kultura

Euskara 
Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Nazar eremu mistoko udalerria da, eta hori dela eta, herritar guztiek dute euskara zein gaztelania erabiltzeko eskubidea Nafarroako Administrazio Publikoetara jotzeko.

Toponimoa

Antzinako dokumentuetan horrela agertzen da: Naçar, Naçarr

Jaiak eta ospakizunak 
Nazarko jaiak abuztu amaieran ospatzen dira. Jaietako ospakizunik ospetsuenetako bat aizkora jaurtiketa da. Lehiaketa hau 2004. urtean hasi zen antolatzen. Jai txikiak abenduaren 9an eta 10ean ospatzen dira: Loretoko Ama Birginaren besperan sua pizten da baselizaren aurrean.

Ondasun nabarmenak 

 San Pedro eliza, estilo aurregotikoko eraikina, XIII. mendean eraiki eta XVI. mende eta XVII. mendeetan birmoldatua. Lau zatitan banaturiko nabe luze batez osaturik dago.
 Loreto baseliza, XVI. mendeko estilo gotiko-pizkundetarreko baseliza.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Nafarroako udalerrien zerrenda
 Lizarraldea
 Lizarrako merindadea

Kanpo estekak 
 Nazarko Kale nagusia Google Street View-n.
 Turismo Tierra Estella Lizarraldea

Nazar
Nafarroa