Etxebarria

Etxebarria —edo, Euskal Herrian Etxebarria deitutako beste herrietatik bereizi behar denean, Markina Etxebarria— Bizkaiko ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa. Industria da jarduera ekonomiko nagusia (metalurgia, lantegiak eta elikagai-industria).  biztanle zituen . urtean.

Geografia 
Etxebarria inguratzen dute Kalamua (767 m) eta Urko (793 m) mendiek, eta Urko ibaiak.

Udalerri mugakideak 
Etxebarriak mugakide ditu hegoaldean, mendebaldean eta iparraldean Markina-Xemein, ekialdean Mendaro eta Elgoibar (Gipuzkoa), eta hegoalde-ekialdean Eibar (Gipuzkoa).

Auzoak 
Etxebarriko auzo nagusiak bost dira: Altzaa, Aulesti, Erbera, Galartza eta Unamuntzaga.

Zerbitzuak 

 Kontsultategia
 Haur-eskola
 Manuela Zubizarreta HLHI
 Kultur aretoa
 Liburutegia
 Frontoia

Demografia 
2019an Etxebarriak 751 biztanle zituen. Horietatik %22,1ek 65 urte edo gehiago zeuzkan. Eta atzerrian jaiotakoen kopurua %11,05 zen.

Politika

2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Etxebarriko alkatea Euzko Alderdi Jeltzaleko Karmelo Gisasola izan zen.

2015eko udal hauteskundeak 
EAJk 308 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 206. Ondorioz Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeak 
EAJk 295 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 226. Ondorioz, Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.

Ekonomia 
Jarduera industrialak pisu handia dauka herrian. 2017an ekonomiaren %91,1 suposatzen zuen. Lehen sektoreak %0,8; hirugarren sektoreak %6,9; eta eraikuntzak %1,2.

Herrian eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk kokatzen dira, Nemak-en sukurtsal bat, Fagor Arrasateren sukurtsal bat, Lau-Nik enpresa edo Eika kooperatiba, adibidez.

Eika kooperatiba 70. hamarkada hasieran sortu zen, emakumeentzako lanpostuak sortzeko asmoarekin. 1975ean hasi zen produzitzen 35 langilerekin. Gaur egun lantegiak dauzka Polonian, Mexikon eta Txekiar errepublikan.

Lehen sektoreko eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk ere kokatzen dira bertan: Adibidez, Barrenetxe kooperatiba (nekazal negutegiak dituena) eta MIBA baserritarren kooperatiba. MIBA kooperatiba 1963an zabaldu zen.

Kultura

Euskara 
Euskaldunak %87,01 ziren 2016an.

Ondasun nabarmenak 

 Kalamuako Estazio Megalitikoa
 Munibe jauregia: XX. mende hasieran eraikia. Estilo erromantikoa eta neoklasikoa nahasten ditu, barrokoaren elementuak sartuz. 65 hektareako landa eremua dauka inguruan. 1992an sutea izan zen bertan, eraikinaren zati handia erre zen, eta baita XVIII. mendeko euskal liburutegi garrantzitsuenaren fondo batzuk ere.
 Ansotegi jauregia: XVII. mende amaieran eta XVIII. mende hasieran eraiki zen, aurretik bertan zegoen beste eraikin baten gainean. Errota eta burdinola ditu.
 Mañozka jauregia: Jatorrian XV. mendeko dorretxe bat zen, baina gaur egungo eraikina XVII. mende amaierakoa da. Bertan jaioa zen Juan Mañozka, Mexikoko artzapezpiku izan zena 1643 eta 1653 artean. Bertan jaio zen baita ere Jose Santos Mañozka, Kubako apezpiku izandakoa XVIII. mendean.
 Urrusolo errota
 Ibarguengo garaia: XVI. mendekoa da eta Euskal Herrian modu naturalean ongien kontserbatutakoa da. 
 Patrokua jauregia: XVIII. mendearen hasierako jauregi barrokoa. Fatxadan barroetatarren armarria dago.
 San Andres apostoluaren eliza: XIV. urtean sortua ustez, baina gaur egungo eraikina XVI. edo XVII. mendekoa da. Estilo barrokoa du.

Etxebarritar ospetsuak 
 Valentin Zubizarreta Unamunsaga (1862-1948), karmeldarra.
Bartolome Madariaga (1768-1836), euskal idazlea eta karmeldar erlijiosoa.
 Paulin Solozabal (1912-2009), euskal idazlea.
 Yolanda Arrieta (1963-), euskal idazlea.
 Amets Txurruka (1982-), txirrindularia.
 Juan José Zangroniz (1784-1844), esklabo-trafikatzailea.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Etxebarria, UEMAren webgunean.

Etxebarria