Polonierazko literatura

Polonierazko literatura da hizkuntza hartaz egindakoa, nagusiki Poloniako idazleekin lotutakoa. Eslaviar literaturetan artean garrantzitsuenetariko bat da, errusiarraren atzetik.

Literaturako Nobel saria 1905ean Henryk Sienkiewiczek, 1924an Wladyslaw Stanislaw Reymontek, 1980an Czeslaw Milosz-ek, 1996an Wislawa Szymborska olerkariak eta 2018an Olga Tokarczukek eskuratu zuten.

Garapena 
Polonierazko literatiraren hasiera Behe Erdi Aroan dago. Urte haietan kristautasuna nagusitu zen herrialdean eta herri-hizkuntzaz erlijio-abestiak konposatu ziren; hauek izan ziren lehenengo bertako literaturaren aztarna idatziak. Garai hartan, Europa osoa moduan, latina elizaren hizkuntza zen baina herriak ulertzeko polonieraz erabiltzeko beharra izan zuen. Polonieraz idatzita ezagutzen den dokumentu zaharrena XIII. mendekoa da: Andre Mariari eskainitako otoitza da, Bogurodzica (Jainkoaren Ama); kanta hori gudetan erabili izan zen ereserki gisa. XIV. eta XV. mendeetako beste erlijio abestiak ere gordetzen dira, maitasunezko poema laburrak eta satira batzuk. Prosaz, bestetik, Bibliaren itzulpenak eta sermoi zatiak ezagutzen dira. 

Pizkundean, XV. mendean Humanismoaren eragina ezagutu zen eta, ondoren, Erreformarekin, latinez idatzitako lanak zabaldu ziren, baita italieraz idatzitakoak ere. Geroago polonierazkoak ere idatzi ziren. Garaian ohikoak zenez ereduak literatura klasikoan bilatu ziren baina, denborarekin, Poloniaren egoerara moldatu ziren, eduko abertzaleak jasoz.

Idazleak 
 Wincenty Kadłubek
 Jan Długosz
 Biernat z Lublina
 Mikołaj Rej
 Jan Kochanowski
 Klemens Janicki
 Mikołaj Sęp-Szarzyński
 Hieronim Morsztyn
 Maciej Sarbiewski
 Jan Andrzej Morsztyn
 Wespazjan Kochowski
 Franciszek Bohomolec
 Ignacy Krasicki
 Jan Ursyn Niemcewicz
 Stanisław Staszic
 Jan Potocki
 Adam Mickiewicz
 Juliusz Słowacki
 Zygmunt Krasiński
 Cyprian Kamil Norwid
 Henryk Sienkiewicz
 Bolesław Prus
 Eliza Orzeszkowa
 Kazimierz Przerwa-Tetmajer
 Stanisław Wyspiański
 Leopold Staff
 Jan Kasprowicz
 Władysław Reymont
 Stefan Żeromski
 Stanisław Przybyszewski
 Tadeusz Boy-Żeleński
 Stanislaw Ignacy Witkiewicz (Witkacy)
 Joseph Conrad
 Julian Tuwim
 Bolesław Leśmian
 Jarosław Iwaszkiewicz
 Konstanty Ildefons Gałczyński
 Antoni Słonimski
 Bruno Schulz
 Witold Gombrowicz
 Krzysztof Kamil-Baczyński
 Jerzy Andrzejewski
 Józef Czechowicz
 Zofia Nałkowska
 Rafał Wojaczek
 Marek Hłasko
 Sergiusz Piasecki
 Edward Stachura
 Zbigniew Herbert
 Miron Białoszewski
 Czesław Miłosz
 Tadeusz Róźewicz
 Gustaw Herling-Grudziński
 Wisława Szymborska
 Tadeusz Konwicki
 Adam Zagajewski
 Stanisław Barańczak
 Stanisław Lem
 Ryszard Kapuściński
 Stefan Kisielewski
 Joan Paulo II.a
 Jarosław Marek Rymkiewicz
 Marcin Świetlicki
 Manuela Gretkowska
 Olga Tokarczuk
 Eustachy Rylski
 Wiesław Myśliwski
 Michał Witkowski
 Dorota Masłowska

Nobelekin sarituak 

 Henryk Sienkiewicz (1905)
 Władysław Reymont (1924)
 Isaac Bashevis Singer (1978, Yiddish)
 Czesław Miłosz (1980)
 Wisława Szymborska (1996)
 Olga Tokarczuk (2018)

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Literatura europarra.

Kanpo estekak 
Nafarroako Liburutegiak prestatutako polonierazko idazleen irakurketa gida.

Poloniera
Literatura hizkuntzaren arabera