Kortisol

Kortisola giltzurrungaineko guruinaren azalak jariatzen duen hormona esteroidea da, glukokortikoideetako familiakoa. Kolesteroletik abiatuta sintetizatzen da, giltzurrungaineko guruinaren azalak jariatzen dituen beste hormonen antzera (aldosterona, kortisona, testosterona...). Sendagai gisa hornitzen denean, hidrokortisona du izena.

Egitura kimikoari dagokionez hormona esteroidea da, hots, talde ziklopentano-perhidrofenantreno du egitura nagusitzat (17+4 C).

Hormona adrenokortikotropikoak (ACTH, hipofisiak jariaturiko hormonak) kortisolaren sintesia bultzatzen du. Giltzurrungaineko azalak ez du nerbio-bukaerarik, beraz hormona glukokortikoideen (kortisol, kortisona...) jariaketaren kontrola ez dago nerbio-sistemaren menpe, hormonen menpe baizik (ACTH hormonaren menpe, batez ere). Aldi berean, hipotalamoak ekoizten duen kortikotropinak erregulatzen du ACTHaren sintesia.

Jakina da estresak duen eragina kortisolaren ekoizpenean: izan ere, estresaren hormonatzat jotzen da kortisola, gorputzak kopuru handian sortzen baitu alarma egoera baten aurrean.

Kortisolaren funtzioak eta efektuak 
 gluzidoen metabolismoari eragiten dio, odolean dagoen glukosa-kopurua handituz
 era berean, gantz azidoen odoleko kontzentrazioa ere handitzen du
 gluzidoen, lipidoen eta proteinen katabolismoa areagotzen du, orokorrean
 hanturaren aurkako efektu nabarmena du, klinika mailan erabiltzen dena
 kaltzioaren heste-xurgatzea eragozten du, hezurretako deskaltzifikazioa erraztuz
 linfozitoen kopurua murriztu eta eritropoiesia sustatzen du

Hanturaren aurkako efektuak eta eragiten duen immunodepresioak kortisolaren erabilera terapeutikoa bultzatu dute, kortikosteroide sintetikoak agertuz (prednisona, budesonida, etab).

Kortisolaren odol-kontzentrazioa txikia da Addisonen gaixotasuna dagoenean, eta handia Cushingen sindromean.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Hormonak
Giltzurrungaineko guruinaren hormonak
Glukokortikoideak
Antiinflamatorioak