Zentro-joera (estatistika)

Estatistikan, zentro-joera edo zentralizazioa datu-multzo edo probabilitate-banaketa bat zein balioren inguruan biltzen den adierazten du, horren sakabanatzea edo aldakortasuna kontuan hartu gabe. Terminoa 1920ko hamarkadatik aurrera erabiltzen hasi zen. Zentro-joerako neurriek balio hori zenbatetsi edo zehazten saiatzen dira, datu multzo osoa balio adierazgarri bakar baten bitartez laburtuz. Adibidez, jende multzo bateko garaierak 160-180 cm tartean banatzen badira, zentroa 170 cm-tan kokatzen dela esan daiteke. Gehien erabiltzen diren zentro-joerako neurriak batezbesteko aritmetiko sinplea, mediana eta moda dira.

Zentro-joerako neurriak 
Aurreko irizpideak kontuan hartuz, zentro-joerako neurrien sailkapena egin daiteke: batezbestekoak euren kalkuluan datu guztiak kontuan hartzen dituzten neurriak dira; badira, bestalde, bestelako neurriak, baldintza hori bete gabe, batezbestekoek betetzen ez dituzten beste irizpide batzuk betetzen dituztenak, mediana eta moda kasu.

Batezbestekoak
 Batezbesteko aritmetiko sinplea
 Batezbesteko aritmetiko haztatua
 Batezbesteko koadratikoa
 Batezbesteko geometrikoa
 Batezbesteko harmonikoa
 Beste batezbesteko batzuk (ikus, Batezbesteko)

Zentro-joerako beste neurriak
 Mediana
 Moda
 Moztutako batezbestekoa
 Winsorizatutako batezbestekoa
 Tribatezbestekoa
 Ebakitako batezbestekoak

Erabili beharreko zentro-neurriaren aukeraketa 

Zentro-neurri bat aukeratzeko lehenengo irizpidea datuetan erabilitako neurketa-maila edo eskala zehaztea da:

 eskala nominal batean jasota dauden datuetarako, aldagai kualitatiboetarako alegia, moda soilik erabil daiteke;
 orden-eskalako datuetarako (Likert eskala batean, esaterako), mediana da neurri egokiena;
 tarte-eskala eta ratio-eskala batean jasota dauden datuetarako, mediana eta batezbestekoa hobesten dira; oro har, alborapen handia edo muturreko datuak badaude, mediana hobesten da, neurri jasankorra baita; beste egoera guztietan, ordea, batezbesteko aritmetiko sinplea da orokorki erabiltzen den zentro-neurria..

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Batezbestekoak eta zentro-neurriak