Plazido Muxika

Plazido Muxika Berrondo (Oria, Urnieta, Gipuzkoa, 1906ko apirilaren 16a - Loiola (Azpeitia), Gipuzkoa, 1982ko abuztuaren 27a) hiztegigilea, euskal idazlea eta jesulaguna izan zen.

Bizitza 
Oria auzoan jaio zen, Urnietan (1986az geroztik, Lasarte-Oriako auzoa da Oria). Langile porrokatua, nekaezina, eta etsipenak inoiz menderatu gabea, bere lanik ezagunenak hiztegigintzan egin zituen.Muxikaren lanik mardulena Diccionario Castellano-Vasco izan zen, euskarari eginiko ekarpen itzela, hainbat eta hainbat urteko lana eskatu ziona. Plazidok berak aitortu zuenez, hiztegi hori egiteko erabakia 1929an hartu zuen, Kolonbiako Pasto hiriaren inguruko mendietan zeharkaldia egiten ari zela, Zeruko Argia aldizkariaren ale baten orrialdeak aurkitu zituenean (Santa Kruz apaizarena ote? Inguru haietan ibilia zen urte batzuk lehenago hura ere, eta dirudienez aldizkariaren harpideduna zen).

Hogeita hiru urteko jesulagun gaztea zen, artean meza eman gabea, eta Kolonbiako ikastetxe batean ziharduen, hiru urteko maisualdia betetzen. Urruti haietan eta horrelako leku bakartian bere herriko hizkuntza aurkitzeak zirrara handia eragin omen zion Plazido gazteari. «Dei» bat bezalakoa izan omen zen: zerbait egin behar zuen bere hizkuntza maitearen alde.

Hiztegi hori egiteari eman zizkion hurrengo 36 urteak. Lan horretan, Azkueren Diccionario vasco-español-francés hiztegia izan zuen iturri nagusi. Neurri txikiagoan, beste iturri batzuk ere erabili zituen:
 Azkuek berak euskara-gaztelania hiztegi baterako bildutako oharrak (gerora Orotariko Euskal Hiztegia izango zenaren oinarri nagusia, alegia).
 Pierre Lhanderen Dictionnaire basque-français.
 André Tournierren eta Piarres Lafitteren Lexique français-basque.
 Erroman Mirena Beraren eta Isaac Lopez Mendizabalen Diccionario castellano-euzkera / euzkel-erdel-iztegia.
 eta abar.

Diccionario castellano-vasco mardul eta bikaina, guztira 1.897 orrialde trinko dituena, urte askoan erreferentzia nagusi izan da euskalgintzan aritu diren guztientzat. Gutxienez 17.000 ale saldu ziren.

Azken urteak Loiolako Santutegian eman zituen, 1982ko abuztuaren 27an hil zen arte.

Lanak

Hiztegiak 
 Diccionario castellano-vasco (1965)
 Diccionario vasco-castellano (1981)

Itzulpenak 
 Noni eta Mani Islandiar mutiko biren gertaldiak (1952, Itxaropena). Jatorrizko eleberriaren egilea: Jon Stefan Sveinsson.
 Mendiko argia (1969, Gero). Jatorrizko eleberriaren egilea: Franz Weiser.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Diccionario Vasco-Español-Francés / Dictionnaire basque-espagnol-français

Kanpo estekak 
 Xabier ETXANIZ ERLE: «Plácido Múgica Berrondo», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
 Jose Antonio Muxika (1998): Plazido Muxika, Bidegileak bilduma, 12. zenbakia.
 «Plazido Muxika», Literaturaren Zubitegia.
 Aita Plazido Muxika (1906-1982) Patxi Altuna. Euskaltzaindia

Euskal idazleak
Euskal Herriko itzultzaileak
Urnietako idazleak
Euskal Herriko jesuitak