Afrikaans

Afrikaansa germaniar hizkuntza bat da, nederlandera jatorritzat duena, Hegoafrika eta Namibian mintzatua gehienbat. Kolono herbeheretarrek Lurmutur kolonian hitz egiten zuten hizkuntzaren bilakaera da, eta denboraren poderioz, bere berezitasunak hartuz joan da, baita XX. mendean bere literatura sortu ere.

Botswana, Lesotho, Swazilandia, Zimbabwe eta Zambian ere hitz egiten da; Erresuma Batuan 300.000 hiztun inguru daude.

Geografiari dagokionez, Hegoafrikako mendebaldeko herenean gehien erabiltzen den hizkuntza da (Ipar Lurmutur probintzian populazioaren % 69ren lehen hizkuntza da; Mendebaldeko Lurmuturrekoan, % 58rena). Mugaz beste aldera, Namibiako hegoaldeko Hardap eta Karas probintzietan ere gauza bera gertatzen da, % 44 eta % 40, hurrenez hurren.

Afrikaans izena afrikar hitzaz euskaratu daiteke, eta hizkuntza hori hitz egiten duten bi komunitate daude:

1) afrikanerrak, Hegoaldeko Afrikan bizi diren europarren ondorengo zuriak, eta

2) Hegoafrikan, europar eta afrikarren nahasketen ondorioz sortu ziren mestizoak: gehienak Lurmutur Hirian bizi dira eta, mendeen joan-etorrian, nahasketa bizia izan dute (batzuek Asiatiko arbasoak dituzte, halaber). Kultura berezia sortu dute eta hizkuntza nagusia afrikaansa dute.

Dialektoak 
Afrikaansaren barnean, dialekto hauek bereizten dira:
 Lurmutur Hiriko mendebaldekoa
 Lurmutur Hiriko ekialdekoa
 Orange ibaikoa

Ortografia 

Afrikaans idatziak, nederlandera idazkerarekin alderatuta, eredu fonetikoagoa eta sinpleagoa erakusten du, hainbat kontsonante kendu baitira. Beste ezaugarri esanguratsu batzuk hauek dira: artikulu zehaztugabea  'n da (nederlanderaz, een); z letraren ordez, s idazten da; eta nederlanderazko ij afrikaansez y da.

Esaldi batzuk 
 Hallo! Hoe gaan dit?  Kaixo! Zer moduz?
 Baie goed, dankie.  Oso ondo, eskerrik asko.
 Praat jy Afrikaans?  Afrikaansez badakizu?
 Praat jy Engels?  Ingelesez badakizu?
 Ja.  Bai.
 Nee.  Ez.
 'n bietjie.  Pixka bat.
 Wat is jou naam?  Nola duzu izena?
 Die kinders praat Afrikaans  Umeek afrikaansez badakite.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Nederlandera

Kanpo estekak 

  Afrikaansa ikasteko orria
  Afrikaansaren adibidea Hizkuntzen Museoan

Afrikaansa