Gabriel Celaya

Gabriel Celaya, izen osoa gaztelaniaz Rafael Gabriel Juan Múgica Celaya Leceta Cendoya, (Hernani, Gipuzkoa, 1911ko martxoaren 18a - Madril, 1991ko apirilaren 18a) gaztelaniaz idatzi zuen Euskal Herriko idazlea izan zen.

Bizitza 
Gabriel Celaya Hernanin jaio arren, egun gutxi zituela ekarri zuten Donostiara, eta han igaro zuen haurtzaroa. Aita, Luis Múgica Leceta, jatorri apalekoa izanagatik, industriarekin lotutako enpresa bat sortzea lortu zuen. Ama, Ignacia Celaya Cendoya, aitarena baina klase goragoko mediku, musikari eta abenturazale familia batekoa zen.

Izen osoa Rafael Gabriel Juan Múgica Celaya Leceta Cendoya zen. Lehengo liburua Rafael Múgica bezala sinatu zuen, izatez, Celayak berak adierazi zuenez, "gerora, jada, familiaren enpresa batean lanean ari nintzela, Administrazio Kontseilutik esan zidaten ingeniari batek bertsoak idazten zituela jakiten bazen, horrek kalte egin ziezaiokeela enpresaren sinesgarritasunari. Hortaz, nire bigarren izen-abizenetara jo nuen, eta horrela jaio zen Gabriel Celaya". Hala ere, Juan de Leceta bezala sinatu zituen zenbait liburu ere, hots, hirugarren izen-abizenak erabilita, Gabriel Celaya izenarekin behin betikoz geratzea erabaki zuen arte.

Literatura ibilbidea 

1936. urtean, gerra hasi baino lehen, Gustavo Adolfo Bécquerren mendeurreneko saria eman zioten La soledad cerrada (Bakartasun itxia) poema liburuagatik (1947an argitaratua). 1927ko belaunaldiko poetekin harremanak izan bazituen ere, bera 36ko belaunaldiko poetatzat hartua izan da. «Poesia soziala» delakoaren teorizatzaile eta bultzatzaile nagusietako bat izan zen hasieran. Alegia, Celayarentzat, «poesia, mundua aldatzeko tresna da». Azken urteetan, ordea, joera horretatik aldendu eta lurrarekin, itsasoarekin eta paisaiarekin lotuago sentitzen du bere burua. Bere kezka nagusia da gizona kosmosaren barruan kokatzea. Filosofo presokratikoek eraginda, Celayak berak orfikoa deitzen duen poesia mota egin zuen, orduan. Ehun liburu inguru idatzi zituen guztira, genero guztietakoak (poesia, antzerkia, eleberria, saiakera); gainera, gaztelarazko idazle klasikoen azterketak eta gaztelaniarako itzulpenak ere egin zituen (Rimbaud, Paul Éluard, Rainer Maria Rilke). Celayaren literatura teoria ulertzeko ezinbestekoak dira saio liburuak irakurtzea: Poesía y verdad (1960), Inquisición de la poesía (1972). Hauek ditu lan nagusietako batzuk: lehena, Marea del silencio (Ixiltasunaren itsasaldia, 1935), Las cartas boca arriba (Kartak ahoz gora, 1951), Cantos Iberos (Iberiako kantuak, 1955), Baladas y decires vascos (1965, Euskal baladak eta esaerak), Cantos y mitos (Kantak eta mitoak, 1983), etab. 1990ean azken poema liburua argitaratu zuen, Orígenes, gaztelaniaz eta euskaraz. Lehentxeago argitaratu zuen Gaviota (Kaioa) argitarapen elebiduna hau ere, Celayaren obraren antologia nagusia.

Lanak

Liburuak 
 Olerkigintza
 Marea del silencio, 1935
 La soledad cerrada, 1947
 Movimientos elementales, 1947
 Tranquilamente hablando, 1947
 Objetos poéticos, 1948
 El principio sin fín, 1949
 Se parece al amor, 1949
 Las cosas como son, 1949
 Deriva, Alicante, 1950
 Las cartas boca arriba, 1951
 Lo demás es silencio, 1952
 Paz y concierto, 1953
 Ciento volando (con Amparo Gastón), 1953
 Vía muerta, 1954
 Cantos iberos, 1955
 Coser y cantar (con Amparo Gastón), 1955
 De claro en claro, 1956
 Entreacto, 1957
 Las resistencias del diamante, 1957
 Música celestial (con Amparo Gastón), 1958
 Cantata en Aleixandre, 1959
 El corazón en su sitio, 1959
 Para vosotros dos, 1960
 Poesía urgente, 1960
 La buena vida, 1961
 Los poemas de Juan de Leceta, 1961
 Rapsodia eúskara, 1961
 Episodios nacionales, 1962
 Mazorcas, 1962
 Versos de otoño, 1963
 Dos cantatas, 1963
 La linterna sorda, 1964
 Baladas y decires vascos, 1965
 Lo que faltaba, 1967
 Poemas de Rafael Múgica, 1967
 Los espejos transparentes, 1968
 Canto en lo mío, 1968
 Poesías completas, 1969
 Operaciones poéticas, 1971
 Campos semánticos, 1971
 Dirección prohibida, 1973
 Función de Uno, 1973
 El derecho y el revés, 1973
 La hija de Arbigorriya, 1975
 Buenos días, buenas noches, 1978
 Parte de guerra, 1977
 Poesías completas (Tomo I-VI), 1977-80
 Iberia sumergida, 1978
 Poemas órficos, 1981
 Penúltimos poemas, 1982
 Cantos y mitos, 1984
 Trilogía vasca, 1984
 El mundo abierto, 1986
 Orígenes / Hastapenak, 1990
 Poesías completas, 2001-04
 Saiakera
 El arte como lenguaje, 1951
 Poesía y verdad, 1959
 Juan Manuel Caneja, 1959
 Exploración de la poesía, 1964
 Castilla, a cultural reader (con Phyllis Turnbull), 1960
 Inquisición de la poesía, 1972
 La voz de los niños, 1972
 Bécquer, 1972
 Los espacios de Chillida, 1974
 Lo que faltaba de Gabriel Celaya, 1984
 Reflexiones sobre mi poesía, 1987
 Ensayos literarios, 2009
 Prosa
 Tentativas, 1946
 Lázaro calla, 1949
 Penúltimas tentativas, 1960
 Lo uno y lo otro, 1962
 Los buenos negocios, 1965
 Memorias inmemoriales, 1980
 Drama
 El relevo, 1963
 Ritos y farsas. Obra teatral completa, 1985

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Euskal Herriko erdal idazleak

Kanpo estekak 

  http://www.gabrielcelaya.com/
  Zurgai aldizkariaren monografikoa.

Euskal Herriko erdal idazleak
Gaztelaniazko poetak
Hernaniko idazleak
Euskal Herriko komunistak
36ko belaunaldia
Euskal Herriko gaztelaniazko poetak
Euskal Herriko gaztelaniazko saiakeragileak
Euskal Herriko gaztelaniazko eleberrigileak
Madrilen hildakoak