Zumalakarregi Museoa

Zumalakarregi Museoa Euskal Herriaren historia Antzinako Erregimenetik liberalismorako aldian, Hirugarren Karlistadara arte, azaldu eta horren inguruko bilduma egiten duen museo bat da, Ormaiztegin (Gipuzkoa) kokatua. Gipuzkoako Foru Aldundiaren zerbitzu publikoa da, eta bereziki Tomas Zumalakarregiren eta Migel Antonio Zumalakarregiren bizitzak azaltzen ditu. Hain zuzen, Iriarte Erdikoa izeneko XVII. mendeko baserrian du egoitza, non Zumalakarregi familia bizi izan zen. Zumalakarregi familiaren eta garaiko objektuez gainera, museoko funtsetan badira ikertzaileen esku jartzen diren agiri garrantzitsuak ere.

Bildumak 
Museoaren bildumak Lehen Karlistaldiaren eduki adierazgarriek osatzen dituzte: badira Zumalakarregi eta bere familiaren objektu pertsonal eta militarrak, garaiko armak eta uniformeak, prefilatelia eta numismatika gaiak, eskutitz sailak, txostenak, proklamak, pasaporteak, grabatu, akuarela, olio eta beste irudi gai ugari, XVIII, XIX eta XX. mendeko prentsa, eta idazlan biografiko, zientifiko eta orokorrak, plano, mapa eta atlasak. Gaiari buruzko garaiko eta egungo liburuz hornitutako liburutegia ere badago.

Agiri-bilduma 
4.000 bat agiriz (gutunak, eskuizkribuak...) osatua dago museoko agiri-bilduma, horietako asko online kontsultagarriak. Besteak beste, agiri-multzo hauek biltzen dira:

 García Moreno bilduma,
 Alcudiako Kondaren funtsa (1834-1842),
 Vizconde de Alcira funtsa (1834-1897),
 Marqués de las Hormazas bilduma
 Zumalacárregui-Ollo bilduma (1833-1886),
 Elio-Zubizarreta bilduma,
 Marqueses de las Hormazas bilduma (1834-1912),
 5º Batallón de Vizcaya funtsa (1834-1839),

 Lord John Hay funtsa (1835-1856)
 Diversas bildumak (1793-1869),
 Tastet funtsa (1830-1868),
 Mateo Seoane y Sobral bildumak,
 Lángara funtsa (1821-1852),
 Bizkaiko Diputazioaren funtsa (1820-1841)
 José de León funtsa (1867-1876),
 Harispe funtsa (1835-1848).

Erakusketa iraunkorra 

Erakusketak Euskal Herriko gizarteak XIX. mendean izandako bilakabidea azaltzen du; eta, bereziki, Euskal Herrian gertatutako karlistaldien jatorri, gako eta ondorioak. Garaiko egoeran zehar egindako ibilbide batetik abiatuta, Zumalakarregi familiari buruzko xehetasunak ematen ditu; eta, ondoren, Lehenengo Karlistaldiaren aurrekariak, Euskal Herriko foruak eta gerraren gakoak azaltzen ditu. Karlista eta liberalen atzerriko laguntzari buruzko azalpenak ere ematen ditu, gerrak azkenean ekarri zuen nekearekin batera. Bigarren Karlistaldira bitarteko gerra arteko garaia ere irudikatzen du. Ibilbidearen bukaeran, karlisten estatuak, propaganda, azken borrokak eta karlisten porrota ageri dira.

Erakusketa multimedia baliabideekin, lantegi elkarreragileekin, bestelako lantegiekin eta ibilbide didaktikoekin osatzen da. Garaiko beste gai batzuk ere lantzen dira, hala nola trenbidearen historia eta industria iraultza.

Aldi baterako erakusketak 
 Loreak asmatzen: Naturalistas europeos en el País Vasco. Petit de Meurville – Pietro Bubani, 2009.
 SAN LUISEN EHUN MILA SEMEAK, 2013
 Hélène & Blanche FEILLET: emakume margolari aitzindariak XIX. mendeko Euskal Herrian 2015
 Made in Ormaiztegi: garapen industrialaren eredu bat, 2015 (Industria paisaia web orria)
 "TXAPELA... Noiztik?", 2018
 "Leopoldina Rosa: gaur egungo historio bat", 2020

Bestelako jarduerak 
2005. urteraino Azterketa Historikoak aldizkaria plazaratu zuen. Guztira zazpi zenbaki izan ziren.

Ikus, gainera 
 Zumalakarregiren hileta-etxea, Zegama
 Zumalakarregiren Atea, Iruñea

Kanpo estekak 
 Zumalakarregi Museoaren webgunea

Gipuzkoako museoak
Ormaiztegiko eraikinak
Euskal Herriko historia-museoak