Κρίση ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων

Η Κρίση ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων ήταν μια χρηματοπιστωτική κρίση που μεταξύ 2007 και 2010 που συνέβαλε στην πρόκληση της Μεγάλης Ύφεσης. Προκλήθηκε από τη ραγδαία πτώση των τιμών των ακινήτων στις ΗΠΑ μετά την έκρηξη της φούσκας στεγαστικών δανείων, που οδήγησε σε κατασχέσεις και υποτίμηση τίτλων. Οι πτώση στις επενδύσεις στην αγορά ακινήτων προηγήθηκαν της Μεγάλης Ύφεσης και ακολούθησαν μειώσεις στις δαπάνες των νοικοκυριών και στη συνέχεια στις επιχειρηματικές επενδύσεις. Οι μειώσεις δαπανών ήταν πιο σημαντικές σε περιοχές με συνδυασμό υψηλού χρέους των νοικοκυριών και μεγαλύτερες μειώσεις των τιμών των κατοικιών.

Η φούσκα των στεγαστικών δανείων που προηγήθηκε της κρίσης χρηματοδοτήθηκε με τίτλους εξασφαλισμένους με στεγαστικά δάνεια (MBS) και CDOs που προσέφεραν αρχικά υψηλότερα επιτόκια (δηλαδή καλύτερες αποδόσεις) από τους κρατικούς τίτλους, μαζί με ελκυστικές αξιολογήσεις κινδύνου από τους οίκους αξιολόγησης. Ενώ τα στοιχεία της κρίσης έγιναν για πρώτη φορά πιο ορατά το 2007, πολλά μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατέρρευσαν τον Σεπτέμβριο του 2008, όπως η Lehman Brothers, με σημαντική διακοπή στη ροή πιστώσεων προς τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και την έναρξη μιας σοβαρής παγκόσμιας ύφεσης.

Άμεση αιτία ήταν η άνοδος των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου. Το ποσοστό των χαμηλότερης ποιότητας στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου που προήλθαν κατά τη διάρκεια ενός δεδομένου έτους αυξήθηκε από το ιστορικό 8% ή χαμηλότερο εύρος σε περίπου 20% από το 2004 έως το 2006, με πολύ υψηλότερους δείκτες σε ορισμένες περιοχές των Η.Π.Α. Ένα υψηλό ποσοστό αυτών των ενυπόθηκων δανείων subprime, πάνω από 90% το 2006, για παράδειγμα, είχε επιτόκιο που αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου. Αυτές οι αλλαγές ήταν μέρος μιας ευρύτερης τάσης χαμηλότερων προτύπων δανεισμού και προϊόντων ενυπόθηκων δανείων υψηλότερου κινδύνου, που συνέβαλαν στο να χρεώνονται όλο και περισσότερο τα νοικοκυριά των ΗΠΑ. Ο λόγος του χρέους των νοικοκυριών προς το διαθέσιμο προσωπικό εισόδημα αυξήθηκε από 77% το 1990 σε 127% μέχρι το τέλος του 2007.

Όταν οι τιμές των ακινήτων στις ΗΠΑ μειώθηκαν απότομα μετά την κορύφωση στα μέσα του 2006, έγινε πιο δύσκολο για τους δανειολήπτες να αναχρηματοδοτήσουν τα δάνειά τους. Καθώς τα στεγαστικά δάνεια με ρυθμιζόμενο επιτόκιο άρχισαν να επαναφέρονται με υψηλότερα επιτόκια (προκαλώντας υψηλότερες μηνιαίες πληρωμές), οι καθυστερήσεις των στεγαστικών δανείων εκτοξεύθηκαν. Οι τίτλοι που υποστηρίζονται με στεγαστικά δάνεια, συμπεριλαμβανομένων των ενυπόθηκων δανείων subprime, που κατέχονται ευρέως από χρηματοπιστωτικές εταιρείες παγκοσμίως, έχασαν το μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους. Οι παγκόσμιοι επενδυτές μείωσαν επίσης δραστικά τις αγορές χρέους με υποθήκη και άλλων τίτλων ως μέρος της μείωσης της ικανότητας και της προθυμίας του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος να στηρίξει τον δανεισμό. Οι ανησυχίες σχετικά με την ευρωστία των πιστώσεων και των χρηματοπιστωτικών αγορών των ΗΠΑ οδήγησαν σε σύσφιξη των πιστώσεων σε όλο τον κόσμο και επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Η κρίση είχε σοβαρές, μακροχρόνιες συνέπειες για τις οικονομίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Οι ΗΠΑ εισήλθαν σε βαθιά ύφεση, με σχεδόν 9 εκατομμύρια θέσεις εργασίας να χαθούν το 2008 και το 2009, περίπου το 6% του εργατικού δυναμικού. Ο αριθμός των θέσεων εργασίας επέστρεψε στην κορύφωση του Δεκεμβρίου 2007 πριν από την κρίση μέχρι τον Μάιο του 2014. Η καθαρή περιουσία των νοικοκυριών των ΗΠΑ μειώθηκε κατά σχεδόν 13 τρισεκατομμύρια δολάρια (20%) από την κορύφωση του δεύτερου τριμήνου του 2007 πριν από την κρίση, ανακάμπτοντας έως το 4ο τρίμηνο του 2012.[14] Οι τιμές των κατοικιών στις ΗΠΑ μειώθηκαν σχεδόν κατά 30% κατά μέσο όρο και το χρηματιστήριο των ΗΠΑ έπεσε περίπου 50% στις αρχές του 2009, με τις μετοχές να ανακτούν τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2007 τον Σεπτέμβριο του 2012. Μια εκτίμηση της απώλειας παραγωγής και εισοδήματος από την κρίση ανέρχεται σε "τουλάχιστον το 40% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος του 2007". Η Ευρώπη συνέχισε επίσης να παλεύει με τη δική της οικονομική κρίση, με την αυξημένη ανεργία και τις σοβαρές τραπεζικές απομειώσεις που υπολογίζονται σε 940 δισεκατομμύρια ευρώ μεταξύ 2008 και 2012.  Από τον Ιανουάριο του 2018, τα κεφάλαια διάσωσης των ΗΠΑ είχαν ανακτηθεί πλήρως από την κυβέρνηση. Συνολικά 626 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύθηκαν, δανείστηκαν ή χορηγήθηκαν λόγω διαφόρων μέτρων διάσωσης, ενώ 390 δισεκατομμύρια δολάρια είχαν επιστραφεί στο Υπουργείο Οικονομικών. Το Υπουργείο Οικονομικών είχε κερδίσει άλλα 323 δισεκατομμύρια δολάρια σε τόκους από δάνεια διάσωσης, με αποτέλεσμα κέρδος 109 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τον Ιανουάριο του 2021.

Παραπομπές

Χρηματοπιστωτικές κρίσεις