Γιάβοριβ

Το Γιάβοριβ (, , γίντις: יאַוואָראָוו, ) είναι πόλη στο Όμπλαστ Λβιβ της δυτικής Ουκρανίας, η οποία απέχει περίπου 15 χιλιόμετρα από τα πολωνικά σύνορα. Είναι το διοικητικό κέντρο του Ραγιόν Γιάβοριβ και βρίσκεται περίπου 50 χλμ. δυτικά της πρωτεύουσας της περιφέρειας, Λβιβ. Ο πληθυσμός του είναι περίπου 12,785 κάτοικοι (εκτ. 2022).

Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται ο οικισμός Σκλο με θειούχες πηγές.

Ιστορία 
Η πόλη αναφέρθηκε για πρώτη φορά σε γραπτά έγγραφα το 1436. Έλαβε δικαιώματα του Μαγδεβούργου το 1569, από τον Πολωνό Βασιλιά Σιγισμούνδο Β΄ Αύγουστο. Το Γιαβόρουφ ήταν μια βασιλική πόλη της Πολωνίας. Ήταν μια αγαπημένη κατοικία του Βασιλιά Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι. Το 1675, ο Γιαν Γ΄ υπέγραψε την Πολωνο-Γαλλική Συνθήκη του Γιαβόρουφ στην πόλη και εκεί έλαβε επίσης τα συγχαρητήρια από τον Πάπα για την επιτυχία του εναντίον των Τούρκων στη Βιέννη (1683) και επικύρωσε τη σύσταση της Συμμαχίας του Ιερού Συνασπισμού το 1684.

Μέχρι τον πρώτο διαμελισμό της Πολωνίας, το Γιαβόρουφ ήταν ένα σημαντικό κέντρο εμπορίου, που βρισκόταν κατά μήκος της κύριας εμπορικής διαδρομής από το Γιαρόσουαφ στο Λβουφ. Το 1772 προσαρτήθηκε από την Μοναρχία των Αψβούργων και συμπεριλήφθηκε στη νεοσύστατη Αυστριακή Γαλικία, όπου παρέμεινε μέχρι τα τέλη του 1918. Στη Γαλικία, ήταν η έδρα μιας κομητείας, με πληθυσμό σχεδόν 11.000 κατοίκους (Πολωνοί, Εβραίοι, Ουκρανοί και Τσέχοι).

Στην αμέσως μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο περίοδο, η περιοχή του Γιαβόρουφ έγινε μάρτυρας των μαχών του Πολωνο-Ουκρανικού Πολέμου. Μετά τον πόλεμο, η πόλη έγινε μέρος της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, όπου παρέμεινε μέχρι την κοινή γερμανοσοβιετική εισβολή στην Πολωνία, η οποία ξεκίνησε το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Σεπτέμβριο του 1939. Οι Εβραίοι του χωριού ήταν έμποροι ή τεχνίτες. Υπήρχε μια συναγωγή.

Κατά την εισβολή στην Πολωνία, στις 14-16 Σεπτεμβρίου 1939, οι Πολωνοί νίκησαν τους Γερμανούς εισβολείς στη Μάχη του Γιαβόρουφ. Παρά τη νίκη, η πόλη σύντομα έπεσε στα χέρια των Σοβιετικών, και ήταν υπό σοβιετική κατοχή από το 1939 έως το 1941, και στη συνέχεια υπό γερμανική κατοχή μέχρι το 1944.

Ο εβραϊκός πληθυσμός πριν από τη γερμανική κατοχή στις 26 Ιουνίου 1941 ήταν περίπου 3.000. Αρκετές εκατοντάδες Εβραίοι στάλθηκαν σε τοπικά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας ή στο στρατόπεδο εξόντωσης Μπέλζεκ. Μερικοί μεταφέρθηκαν σε ένα στρατόπεδο εργασίας στο Λβιβ. 

Το 1944, η πόλη ξανακαταλήφθηκε από τους Σοβιετικούς και το 1945 τελικά προσαρτήθηκε από την Πολωνία από τη Σοβιετική Ένωση.

Μετά τον πόλεμο, η Σοβιετική Έκτακτη Κρατική Επιτροπή ανέφερε ότι περισσότερα από 4.900 άτομα, στην πλειονότητά τους Εβραίοι, είχαν σκοτωθεί στο Γιάβοριβ, επιπλέον αυτών που στάλθηκαν στο Μπέλζεκ. Μόνο περίπου 20 από τους Εβραίους της πόλης πιστεύεται ότι επέζησαν.

Στις 27 Μαΐου 1947, ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός ανατίναξε το άγαλμα του Λένιν.

Στις δεκαετίες μεταξύ του 1960 και του 1990 η πόλη ήταν κέντρο εξόρυξης θείου. Λάκκοι εκσκαφής και εκφυλισμένα εδάφη παραμένουν μεταξύ Γιάβοριβ και Νοβογιαβορίβσκ.

Στις 10 Δεκεμβρίου 1991, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης έγινε τμήμα της Ουκρανίας.

Στις 13 Μαρτίου 2022, κατά τη διάρκεια της εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι Ρώσοι βομβάρδισαν τη στρατιωτική βάση στο Γιάβοριβ. Ένας εκπρόσωπος του Ρωσικού Στρατού ισχυρίστηκε ότι η επίθεση σκότωσε έως και 180 ξένους μισθοφόρους. Η ουκρανική πλευρά ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν τουλάχιστον 35 νεκροί και 134 τραυματίες. Η επίθεση ακούστηκε στη γειτονική Πολωνία.

Διεθνείς σχέσεις

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Γιάβοριβ είναι αδελφοποιημένο με τις:

Παραπομπές 

Πόλεις της Ουκρανίας
Βασίλειο της Γαλικίας και Λοδομερίας
Βοεβοδάτο Λβουφ
Στετλ
Τοποθεσίες του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία