Καζίς Βαρνέλις (ζωγράφος)

Ο Καζίς Βαρνέλις (25 Φεβρουαρίου 1917 στο Αλσεντζιάι  – 29 Οκτωβρίου 2010 στο Βίλνιους ) ήταν εκπρόσωπος της αφηρημένης ζωγραφικής από τη Λιθουανία. Έζησε και εργάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για πενήντα χρόνια, μεταξύ 1949 και 1998. Το ιδιαίτερο ζωγραφικό του στυλ παρουσίαζε οπτικές και τρισδιάστατες ψευδαισθήσεις βασισμένες σε γεωμετρικές αφαιρέσεις και μίνιμαλ φόρμες. Το στυλ του συνδύαζε στοιχεία κονστρουκτιβισμού, μινιμαλισμού και Οπ Αρτ.  Το έργο του μερικές φορές περιγράφεται ως μια μοντερνιστική ερμηνεία της λιθουανικής λαϊκής τέχνης και ανήκει στο Μουσείο Σόλομον Ρ. Γκουγκενχάιμ, το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο, το Μουσείο Τέχνης Κούρριερ και άλλα μουσεία.   Ο Βαρνέλις ήταν επίσης μανιώδης συλλέκτης αντίκων και βιβλιόφιλος - η συλλογή του στεγάζεται τώρα στο σπίτι-μουσείο Καζίς Βαρνέλις στο Βίλνιους. Ο γιος του, που ονομάζεται επίσης Καζίς Βαρνέλις, είναι γνωστός αρχιτέκτονας, ιστορικός τέχνης και θεωρητικός.

Αρχή καριέρας 
Γεννημένος στο Αλσεντζιάι στην περιοχή Σαμογιτία από πατέρα ξυλογλύπτη θρησκευτικών έργων τέχνης και ζωγράφο, ο Βαρνέλις αποφοίτησε από το Ινστιτούτο Καλών Τεχνών στο Κάουνας της Λιθουανίας το 1941.  Εργάστηκε για λίγο ως διευθυντής του Μουσείου Εκκλησιαστικής Τέχνης πριν ξεκινήσει μεταπτυχιακές σπουδές στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης το 1943.  Δύο χρόνια αργότερα του απονεμήθηκε το πτυχίο του ακαδημαϊκού ζωγράφου ().  Ο Βαρνέλις δεν επέστρεψε στην υπό σοβιετική κατοχή Λιθουανία και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εγκαταστάθηκε στο Σικάγο. Από το 1949 έως το 1963 ασχολήθηκε με την εκκλησιαστική τέχνη και τους εσωτερικούς ναούς. Για να βγάλει τα προς το ζην, είχε ένα βιτρό στούντιο.  Κατασκεύασε βιτρό, μπρούτζινα και μαρμάρινα έργα. Το 1963 στράφηκε στην ιδιωτική ζωγραφική και γλυπτική.  Η αναγνώριση ήρθε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Το 1968 προσκλήθηκε να διδάξει στο Κολέγιο Όλιβ-Χάρβεϊ όπου αργότερα έγινε τακτικός καθηγητής.

Διεθνής αναγνώριση 
Ο Βαρνέλις παρουσίασε τα έργα του στο Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο το 1967, 1969, 1971, 1974 σε εκθέσεις καλλιτεχνών του Σικάγο, που διεξάγονταν κάθε δύο έτη, κερδίζοντας το Βραβείο Vielehr το 1969 και το 1974. Έκανε ατομικές εκθέσεις στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Σικάγο (1970), Μουσείο Τέχνης Μιλγουόκι (1974), Πινακοθήκη Κορκοράν (1973).  Σε ένα άρθρο του 1971 στο καναδικό περιοδικό τέχνης Artscanada, ο Ολλανδοαμερικανός ιστορικός τέχνης Γιαν βαν ντερ Μαρκ απέδωσε την αφηρημένη διακοσμητική ποιότητα των έργων του Βαρνέλις στα στολίδια ,που βρίσκονταν σε παραδοσιακούς λιθουανικούς σταυρούς, που συνήθιζε να κάνει ο πατέρας του. Ο Γιαν βαν ντερ Μαρκ απέδωσε επίσης τη δομική πολυπλοκότητα στην πολυπλοκότητα της λιθουανικής γλώσσας.  Ο Βαρνέλις χρησιμοποίησε περιορισμένη γκάμα χρωμάτων και βασίστηκε στην τεχνική εκτέλεση για τις μεταβάσεις μεταξύ των χρωμάτων. 

Τα πρώτα έργα του Βαρνέλις έτειναν να εμφανίζουν ενιαία σχέδια που μπορούσαν να επαναληφθούν ατελείωτα. Καθώς τα έργα του εξελίσσονταν, ο Βαρνέλις ξέφυγε από τις ατελείωτες επαναλήψεις και τον τετράγωνο καμβά, διαμορφώνοντας τους πίνακές του ανάλογα με τη θεματολογία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 πειραματίστηκε με την αφηρημένη αρχιτεκτονική.  Μεταγενέστερα έργα δείχνουν στοιχεία παραμόρφωσης δανεισμένα από τον σουρεαλισμό και τονισμένο ρεαλισμό από τον φωτορεαλισμό. 

Το 1978 μετακόμισε στη Βίλα Βιρτζίνια στο Στόκμπριτζ της Μασαχουσέτης την οποία ανακαίνισε εκτενώς και όπου είχε μια ιδιωτική γκαλερί για τα έργα και τις συλλογές του.

Επιστροφή στη Λιθουανία 
Με το Γκλάσνοστ να βελτιώνει τους δεσμούς μεταξύ Ανατολής και Δύσης, ο Βαρνέλις άρχισε να επισκέπτεται τη Λιθουανία και εξέθεσε το έργο του Στο Παλάτι της Έκθεσης Τέχνης στο Βίλνιους το 1988.  Εξέθεσε τα έργα του στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 στο Παλάτι της Τέχνης στη Βουδαπέστη (1995), στο Μουσείο Τέχνης του Τάμπερε (1996) και στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Ρίγα (1997). 

Το 1993, το Δημοτικό Συμβούλιο του Βίλνιους έδωσε στον καλλιτέχνη για τα έργα του δύο ιστορικά κτήρια στο Ντιντζιότζι Γκάτβε στο Βίλνιους, τα σπίτια της Μικρής Συντεχνίας και της οικογένειας Μασάλσκι. Ο Βαρνέλις επέστρεψε στη Λιθουανία το 1998, όπου, με τη βοήθεια του Υπουργείου Πολιτισμού και της Ακαδημίας Τέχνης του Βίλνιους, ιδρύθηκε το Σπίτι-Μουσείο Καζίς Βαρνέλις στο Βίλνιους. Το 2003 έγινε παράρτημα του Εθνικού Μουσείου της Λιθουανίας.  Το μουσείο ιδρύθηκε σε ένα κτήριο του 15ου αιώνα της πρώην Συντεχνίας Εμπόρων. Η συλλογή περιλαμβάνει περίπου 7.000 βιβλία και 150 χάρτες, που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα. Το μουσείο φιλοξενεί επίσης πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, αναγεννησιακά έπιπλα, ανατολίτικη τέχνη και έργα του Βαρνέλις.  Για τις προσφορές του στη Λιθουανία, ο Βαρνέλης τιμήθηκε με τον Σταυρό του Ιππότη του Τάγματος του Μεγάλου Δούκα της Λιθουανίας Γκεντιμίνας (1998) και τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος για τις Αξίες στη Λιθουανία (2007). 

Ο Βαρνέλις πέθανε στις 29 Οκτωβρίου 2010 στο Βίλνιους μετά από μακρά ασθένεια.

Παραπομπές 

Λιθουανοί ζωγράφοι