Σφαγές των Πολωνών στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία

Οι σφαγές των Πολωνών στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία πραγματοποιήθηκαν στην κατεχόμενη από τη Γερμανία Πολωνία από τον Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό (ΟΕΣ), με την υποστήριξη τμημάτων του ντόπιου ουκρανικού πληθυσμού ενάντια στην πολωνική μειονότητα στη Βολυνία, την Ανατολική Γαλικία, τμήματα της Πολεσίας και της περιοχής του Λούμπλιν, από το 1943 έως το 1945. Η κορύφωση των σφαγών έγινε τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1943. Τα περισσότερα από τα θύματα ήταν γυναίκες και παιδιά. Πολλά από τα θύματα ανεξαρτήτως ηλικίας ή φύλου βασανίστηκαν πριν σκοτωθούν. Μερικές από τις μεθόδους περιελάμβαναν βιασμό, διαμελισμό ή πυρπόληση, μεταξύ άλλων. Οι ενέργειες του ΟΕΣ είχαν ως αποτέλεσμα μεταξύ 50.000  και 100.000 θανάτους.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Τίμοθι Σνάιντερ, η εθνοκάθαρση ήταν μια ουκρανική προσπάθεια να αποτρέψει το μεταπολεμικό πολωνικό κράτος από το να διεκδικήσει την κυριαρχία του σε περιοχές με πλειοψηφία Ουκρανών που ήταν μέρος του προπολεμικού πολωνικού κράτους. Ο Χένρικ Κομάνσκι και ο Στσέπαν Σιεκιέρκα γράφουν ότι οι δολοφονίες συνδέονταν άμεσα με τις πολιτικές της φατρίας του Στεπάν Μπαντέρα, Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών (ΟΟΕ-Μ) και του στρατιωτικού της σκέλους, του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού, του οποίου ο στόχος όπως προσδιορίστηκε στη Δεύτερη Διάσκεψη της ΟΟΕ-Μ στις 17–23 Φεβρουαρίου 1943 (Μάρτιος 1943 σε ορισμένες πηγές) επρόκειτο να εκκαθαρίσει όλους τους μη Ουκρανούς από το μελλοντικό ουκρανικό κράτος. Οι σφαγές οδήγησαν σε μια ευρύτερη σύγκρουση μεταξύ των πολωνικών και των ουκρανικών δυνάμεων στα κατεχόμενα από τη Γερμανία εδάφη, με τον Πολωνικό Εσωτερικό Στρατό στη Βολυνία να απαντά στις ουκρανικές επιθέσεις με τον ίδιο τρόπο, σε πολύ μικρότερη κλίμακα.

Το 2008, οι σφαγές που διαπράχθηκαν από τους Ουκρανούς εθνικιστές κατά των Πολωνών στη Βολυνία και τη Γαλικία περιγράφηκαν από το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης της Πολωνίας ως έχουσες τα διακριτά χαρακτηριστικά μιας γενοκτονίας και στις 22 Ιουλίου 2016, το Κοινοβούλιο της Πολωνίας ενέκρινε ψήφισμα που αναγνωρίζει τις σφαγές ως γενοκτονία. Αυτή η ταξινόμηση αμφισβητείται από την Ουκρανία και ορισμένους μη Πολωνούς ιστορικούς. Σύμφωνα με ένα άρθρο του 2016 στο Slavic Review, υπάρχει μια «επιστημονική συναίνεση ότι επρόκειτο για περίπτωση εθνοκάθαρσης σε αντίθεση με τη γενοκτονία». Αν και οι πολωνικές οικογένειες, ως η πολυπληθέστερη εθνική μειονότητα και σε ορισμένες περιοχές πλειονότητα, ήταν ο κύριος στόχος των δολοφονιών, θύματα περιλάμβαναν επίσης Εβραίους, Ρώσους, Τσέχους, Γεωργιανούς και οποιονδήποτε Ουκρανό που ανήκε σε πολωνικές οικογένειες ή αντιτάχθηκε στον ΟΕΣ και σαμποτάριζε τη γενοκτονία κρύβοντας Πολωνούς δραπέτες.

Ιστορικό

Μεσοπόλεμος στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία 

Λίγο πριν από τη σοβιετική εισβολή του 1939, η Βολυνία ήταν μέρος της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας . Σύμφωνα με τον ιστορικό Τίμοθι Σνάιντερ, μεταξύ 1928 και 1938, η Βολυνία ήταν «ο τόπος μιας από τις πιο φιλόδοξες πολιτικές ανεκτικότητας της Ανατολικής Ευρώπης». Μέσω της υποστήριξης του ουκρανικού πολιτισμού, της θρησκευτικής αυτονομίας και της ουκρανοποίησης της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Γιούζεφ Πιουσούτσκι και οι σύμμαχοί του ήθελαν να επιτύχουν την ουκρανική πίστη στο πολωνικό κράτος και να ελαχιστοποιήσουν τις σοβιετικές επιρροές στην οριακή περιοχή. Αυτή η προσέγγιση εγκαταλείφθηκε σταδιακά μετά το θάνατο του Πιουσούτσκι το 1935 ως συνέπεια της αύξησης του ριζοσπαστικού ουκρανικού εθνικισμού.

Το 1929, η Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών (ΟΟΕ) ιδρύθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας και ήταν το αποτέλεσμα μιας ένωσης μεταξύ ριζοσπαστικών εθνικιστικών και ακροδεξιών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένης της Ένωσης Ουκρανών Φασιστών. Η οργάνωση ξεκίνησε μια εκστρατεία τρόμου στην Πολωνία, η οποία περιλάμβανε τη δολοφονία επιφανών Πολωνών πολιτικών, όπως ο Υπουργός Εσωτερικών Μπρονίσουαφ Πιεράτσκι και Πολωνών και Ουκρανών μετριοπαθών, όπως ο Ταντέους Χοουούφκο.

Η εκστρατεία τρομοκρατίας και οι εμφύλιες αναταραχές στην ύπαιθρο της Γαλικίας οδήγησαν την πολωνική αστυνομία να επιβάλει πολιτική συλλογικής ευθύνης στους ντόπιους Ουκρανούς σε μια προσπάθεια να «ειρηνεύσει» την περιοχή, κατεδαφίζοντας ουκρανικά κοινοτικά κέντρα και βιβλιοθήκες, δήμευση περιουσίας και προϊόντων και ξυλοδαρμούς διαδηλωτών. Οι Ουκρανοί βουλευτές τέθηκαν σε κατ΄ οίκον περιορισμό για να τους εμποδίσουν να συμμετάσχουν στις εκλογές, με τους ψηφοφόρους τους να τρομοκρατούνται για να ψηφίσουν Πολωνούς υποψηφίους. Τα δεινά της Ουκρανίας, οι διαμαρτυρίες και η ειρήνευση έτυχαν της προσοχής της Κοινωνίας των Εθνών ως «διάσημος διεθνής σκοπός», με την Πολωνία να δέχεται καταδίκη από Ευρωπαίους πολιτικούς. Οι συνεχιζόμενες πολιτικές της Πολωνίας οδήγησαν στην εμβάθυνση των εθνοτικών διασπάσεων στην περιοχή.

Η Βολύνια ήταν ένας τόπος ολοένα και πιο βίαιων συγκρούσεων, με την πολωνική αστυνομία από τη μια πλευρά και τους Δυτικοουκρανούς κομμουνιστές να υποστηρίζονται από πολλούς δυσαρεστημένους Ουκρανούς χωρικούς από την άλλη. Οι κομμουνιστές οργάνωσαν απεργίες, σκότωσαν τουλάχιστον 31 ύποπτους πληροφοριοδότες της αστυνομίας το 1935–1936 και άρχισαν να δολοφονούν ντόπιους Ουκρανούς αξιωματούχους για «συνεργασία» με το πολωνικό κράτος. Η αστυνομία διεξήγαγε μαζικές συλλήψεις, ανέφερε τη δολοφονία 18 κομμουνιστών το 1935 και σκότωσε τουλάχιστον 31 άτομα με πυροβολισμούς και κατά τη διάρκεια συλλήψεων κατά τη διάρκεια του 1936.

Ξεκινώντας το 1937, η πολωνική κυβέρνηση στη Βολυνία ξεκίνησε μια ενεργή εκστρατεία για να χρησιμοποιήσει τη θρησκεία ως εργαλείο πολωνοποίησης και να προσηλυτίσει τον Ορθόδοξο πληθυσμό στον Ρωμαιοκαθολικισμό. Πάνω από 190 ορθόδοξες εκκλησίες καταστράφηκαν και 150 μετατράπηκαν σε ρωμαιοκαθολικές εκκλησίες. Οι υπόλοιπες ορθόδοξες εκκλησίες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιούν την πολωνική γλώσσα στα κηρύγματά τους. Τον Αύγουστο του 1939, η τελευταία εναπομείνασα ορθόδοξη εκκλησία στην πρωτεύουσα της Βολυνίας, Λουτσκ, μετατράπηκε σε Ρωμαιοκαθολική εκκλησία με διάταγμα της πολωνικής κυβέρνησης.

Μεταξύ 1921 και 1938, χιλιάδες Πολωνοί άποικοι και βετεράνοι πολέμου ενθαρρύνθηκαν να εγκατασταθούν στις επαρχίες της Βολυνίας και της Γαλικίας, όπου προστέθηκαν στους ήδη σημαντικούς αστικούς πληθυσμούς των Πολωνών, Εβραίων, Γερμανών και Αρμενίων και στις δύο περιοχές των οποίων η παρουσία στα εδάφη είχε χρονολογηθεί στην 14ος αιώνας. Οι νέοι οικισμοί κατασκευάστηκαν σε περιοχές χωρίς υποδομές, όπως κτίρια, δρόμοι και σιδηροδρομικές συνδέσεις. Παρά τις μεγάλες δυσκολίες, ο αριθμός τους έφτασε τους 17.700 στη Βολυνία σε 3.500 νέους οικισμούς μέχρι το 1939. Σύμφωνα με την πολωνική απογραφή του 1931, στην Ανατολική Γαλικία, η ουκρανική γλώσσα ομιλούταν από το 52% των κατοίκων, η πολωνική από το 40% και τα γίντις από το 7%. Στη Βολυνία, η ουκρανική γλώσσα ομιλούταν από το 68% των κατοίκων, η πολωνική από το 17%, τα γίντις από το 10%, η γερμανική από το 2%, η τσεχική από το 2% και η ρωσική από το 1%. Η πρόσθετη παρουσία των νεοαφιχθέντων εποίκων πυροδότησε περαιτέρω αντιπολωνικό αίσθημα στους ντόπιους Ουκρανούς.

Οι σκληρές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από τη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία ήταν συχνά μια απάντηση στη βία της ΟΟΕ-Μ, αλλά συνέβαλαν στην περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των δύο εθνοτικών ομάδων. Μεταξύ 1934 και 1938, μια σειρά από βίαιες και μερικές φορές θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον Ουκρανών πραγματοποιήθηκαν σε άλλα μέρη της Πολωνίας.

Επίσης στο Βοεβοδάτο Βόουιν (1921-1939), ορισμένες από τις νέες πολιτικές εφαρμόστηκαν, με αποτέλεσμα την καταστολή της ουκρανικής γλώσσας, του πολιτισμού και της θρησκείας και ο ανταγωνισμός κλιμακώθηκε. Αν και περίπου το 68% του πληθυσμού του βοεβοδάτου μιλούσε την ουκρανική ως πρώτη του γλώσσα, σχεδόν όλες οι κυβερνητικές και διοικητικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένης της αστυνομίας, ανατέθηκαν σε Πολωνούς.

Ο Τζέφρι Μπερντς του Πανεπιστημίου Νορθίστερν πιστεύει ότι η συσσώρευση προς την εθνοκάθαρση των Πολωνών, η οποία ξέσπασε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη Γαλικία και τη Βολυνία, είχε τις ρίζες της σε εκείνη την περίοδο.

Ο ουκρανικός πληθυσμός εξοργίστηκε από τις πολιτικές της πολωνικής κυβέρνησης. Μια πολωνική αναφορά για τη λαϊκή διάθεση στη Βολυνία κατέγραψε ένα σχόλιο ενός νεαρού Ουκρανού από τον Οκτώβριο του 1938: «θα στολίσουμε τις κολώνες με εσάς και τα δέντρα μας με τις γυναίκες σας».

Με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα μέλη της ΟΟΕ είχαν αυξηθεί σε 20.000 ενεργά μέλη και ο αριθμός των υποστηρικτών ήταν πολλαπλάσιος.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 

Τον Σεπτέμβριο του 1939, με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και σύμφωνα με το μυστικό πρωτόκολλο του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, η Πολωνία δέχθηκε εισβολή από τα δυτικά από τη Ναζιστική Γερμανία και από τα ανατολικά από τη Σοβιετική Ένωση. Η Βολυνία χωρίστηκε από τους Σοβιετικούς σε δύο περιφέρειες, το Ρίβνε και το Βολίν, στην Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ουκρανίας. Μετά την προσάρτηση, το σοβιετικό Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων (ΛΚΕΥ) άρχισε να εξαλείφει την κατά κύριο λόγο πολωνική μεσαία και ανώτερη τάξη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ακτιβιστών και των στρατιωτικών ηγετών. Μεταξύ 1939 και 1941, 200.000 Πολωνοί απελάθηκαν στη Σιβηρία από τις σοβιετικές αρχές. Πολλοί Πολωνοί αιχμάλωτοι πολέμου απελάθηκαν στην Ανατολική Ουκρανία, όπου οι περισσότεροι από αυτούς εκτελέστηκαν στα υπόγεια των γραφείων του ΛΚΕΥ στο Χάρκοβο. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των Πολωνών πολιτών που μεταφέρθηκαν στη Σοβιετική Ένωση, όπως στην Ανατολική Ευρώπη, στα Ουράλια και στη Σιβηρία, κυμαίνονται από 1,2 έως 1,7 εκατομμύριο. Δεκάδες χιλιάδες Πολωνοί κατέφυγαν από τη σοβιετική κατεχόμενη ζώνη σε περιοχές που ελέγχονταν από τους Γερμανούς. Οι εκτοπίσεις και οι δολοφονίες στέρησαν από τους Πολωνούς τους ηγέτες των κοινοτήτων τους.

Κατά τη διάρκεια της σοβιετικής κατοχής, τα πολωνικά μέλη της τοπικής διοίκησης αντικαταστάθηκαν από Ουκρανούς και Εβραίους, και το σοβιετικό ΛΚΕΥ ανέτρεψε το ουκρανικό κίνημα ανεξαρτησίας. Όλα τα τοπικά ουκρανικά πολιτικά κόμματα καταργήθηκαν. Μεταξύ 20.000 και 30.000 Ουκρανοί ακτιβιστές κατέφυγαν στα κατεχόμενα από τη Γερμανία εδάφη, όπου οι περισσότεροι από αυτούς που δεν δραπέτευσαν συνελήφθησαν. Για παράδειγμα, ο Ντμίτρο Λεβίτσκι, ο επικεφαλής του μετριοπαθούς αριστερού δημοκρατικού κόμματος Ουκρανική Εθνική Δημοκρατική Συμμαχία και ο επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας στο προπολεμικό Πολωνικό Κοινοβούλιο, με πολλούς από τους συναδέλφους του, συνελήφθησαν, απελάθηκαν στη Μόσχα και δεν ακούστηκαν ποτέ ξανά νέα γι αυτούς. Η εξάλειψη από τους Σοβιετικούς των ατόμων, των οργανώσεων και των κομμάτων που αντιπροσώπευαν μετριοπαθείς ή φιλελεύθερες πολιτικές τάσεις εντός της ουκρανικής κοινωνίας επέτρεψε στην εξτρεμιστική Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών, που δρούσε υπόγεια, να είναι το μόνο πολιτικό κόμμα με σημαντική οργανωτική παρουσία μεταξύ των Δυτικών Ουκρανών.

Στις 22 Ιουνίου 1941, τα εδάφη της ανατολικής Πολωνίας που ήταν κατεχόμενα από τη Σοβιετική Ένωση δέχθηκαν επίθεση από γερμανικές, σλοβακικές και ουγγρικές δυνάμεις. Στη Βολυνία, ο Κόκκινος Στρατός μπόρεσε να αντισταθεί στην επίθεση μόνο για μερικές μέρες. Στις 30 Ιουνίου 1941, οι Σοβιετικοί αποχώρησαν προς τα ανατολικά και η Βολυνία κατακτήθηκε από τους Γερμανούς, με την υποστήριξη των Ουκρανών εθνικιστών, οι οποίοι πραγματοποίησαν πράξεις δολιοφθοράς. Η ΟΟΕ οργάνωσε την Ουκρανική Λαϊκή Πολιτοφυλακή, η οποία οργάνωσε πογκρόμ και βοήθησε τους Γερμανούς να συγκεντρώσουν και να εκτελέσουν Πολωνούς, Εβραίους και όσους θεωρήθηκαν κομμουνιστές ή Σοβιετικοί ακτιβιστές, κυρίως στο Λβουφ, στο Στανισουάβουφ, στο Κόροστεν και στο Σοκάλ.

Το 1941, δύο αδέρφια του Ουκρανού ηγέτη Στεπάν Μπαντέρα δολοφονήθηκαν, ενώ ήταν φυλακισμένοι στο Άουσβιτς, από τη Φόλκσντοϊτσε. Στην περιοχή Χέουμ, 394 ηγέτες της ουκρανικής κοινότητας δολοφονήθηκαν από τους Πολωνούς για λόγους συνεργασίας με τις γερμανικές αρχές.

Κατά τον πρώτο χρόνο της γερμανικής κατοχής, η ΟΟΕ προέτρεψε τα μέλη της να ενταχθούν στις γερμανικές αστυνομικές μονάδες. Εκπαιδεύτηκαν στη χρήση όπλων, ώστε να μπορούν να βοηθήσουν τα γερμανικά SS στη δολοφονία περίπου 200.000 Εβραίων της Βολυνίας. Ενώ το μερίδιο της ουκρανικής αστυνομίας στις πραγματικές δολοφονίες των Εβραίων ήταν μικρό επειδή έπαιξε πρωτίστως υποστηρικτικό ρόλο, η ουκρανική αστυνομία έμαθε πώς να χρησιμοποιεί τεχνικές γενοκτονίας από τους Γερμανούς: λεπτομερής και προηγμένος σχεδιασμός και προσεκτική επιλογή τοποθεσίας, παρέχοντας ψευδείς διαβεβαιώσεις στους ντόπιους πληθυσμούς πριν από τον αφανισμό τους και την ξαφνική περικύκλωση και τη μαζική δολοφονία. Η εκπαίδευση που έλαβε ο ΟΕΣ το 1942 εξηγεί πώς ήταν σε θέση να σκοτώσει αποτελεσματικά Πολωνούς το 1943.

Σφαγές

Συμφιλίωση 
Το ζήτημα της επίσημης αναγνώρισης της εθνοκάθαρσης παραμένει θέμα συζήτησης μεταξύ Πολωνών και Ουκρανών ιστορικών και πολιτικών ηγετών. Συνεχίζονται οι προσπάθειες για να επιτευχθεί συμφιλίωση μεταξύ Πολωνών και Ουκρανών σχετικά με τα γεγονότα. Η πολωνική πλευρά έχει κάνει βήματα προς τη συμφιλίωση. Το 2002, ο Πρόεδρος Αλεξάντερ Κφασνιέφσκι εξέφρασε τη λύπη του για το πρόγραμμα επανεγκατάστασης, γνωστό ως Επιχείρηση Βιστούλας: «Η περιβόητη Επιχείρηση Βιστούλας είναι σύμβολο των αποτρόπαιων πράξεων που διέπραξαν οι κομμουνιστικές αρχές εναντίον Πολωνών πολιτών ουκρανικής καταγωγής». Δήλωσε ότι το επιχείρημα ότι «η Επιχείρηση Βιστούλας ήταν η εκδίκηση για τη σφαγή Πολωνών από τον Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό» το 1943–1944 ήταν «απατηλό και ηθικά απαράδεκτο» επικαλούμενος «την αρχή της συλλογικής ενοχής». Η ουκρανική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη ζητήσει συγγνώμη. Στις 11 Ιουλίου 2003, οι Πρόεδροι Αλεξάντερ Κφασνιέφσκι και Λεονίντ Κούτσμα παρευρέθηκαν σε μια τελετή που πραγματοποιήθηκε στο βολυνικό χωριό Παβλίβκα (προηγουμένως γνωστό ως Πόριτσκ), όπου αποκάλυψαν ένα μνημείο για τη συμφιλίωση. Ο Πολωνός πρόεδρος είπε ότι είναι άδικο να κατηγορούμε ολόκληρο το ουκρανικό έθνος για αυτές τις τρομοκρατικές ενέργειες: «Το ουκρανικό έθνος δεν μπορεί να κατηγορηθεί για τη σφαγή που διαπράχθηκε στον πολωνικό πληθυσμό. Δεν υπάρχουν έθνη που να είναι ένοχα... Πάντα συγκεκριμένα άτομα φέρουν την ευθύνη για τα εγκλήματα». Το 2017, Ουκρανοί πολιτικοί απαγόρευσαν την εκταφή των λειψάνων των Πολωνών θυμάτων στην Ουκρανία που σκοτώθηκαν από τον ΟΕΣ ως εκδίκηση για την κατεδάφιση από την Πολωνία του παράνομου μνημείου του ΟΕΣ στο χωριό Χρουσοβίτσε. Το 2018, ο Πολωνός πρόεδρος Άντζεϊ Ντούντα αρνήθηκε να συμμετάσχει σε κοινή τελετή για τον εορτασμό της 75ης επετείου από τις σφαγές με τον Ουκρανό Πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο και αντ΄ αυτού ταξίδεψε στο Λουτσκ για να πραγματοποιήσει μια ξεχωριστή εκδήλωση.

Ταξινόμηση ως γενοκτονία 
Ο ιστορικός Περ Άντερς Ράντλινγκ αναφέρει ότι ο στόχος της ΟΟΕ-ΟΕΣ δεν ήταν η εξόντωση των Πολωνών αλλά η εθνοκάθαρση της περιοχής για την επίτευξη ενός εθνικά ομοιογενούς κράτους. Ο στόχος ήταν επομένως να αποτραπεί η επανάληψη του 1918–20, όταν η Πολωνία συνέτριψε την ουκρανική ανεξαρτησία, καθώς ο Πολωνικός Εσωτερικός Στρατός προσπαθούσε να αποκαταστήσει την Πολωνική Δημοκρατία στα προ του 1939 σύνορά της. Σύμφωνα με τον Ιβάν Κατχανόφσκι, οι μαζικές δολοφονίες Πολωνών στη Βολυνία από τον ΟΕΣ δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως γενοκτονία, επειδή δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο ΟΕΣ σκόπευε να εξολοθρεύσει ολόκληρο ή σημαντικά τμήματα του πολωνικού έθνους, η δράση του ΟΕΣ περιορίστηκε κυρίως σε σχετικά μικρή έκταση και ο αριθμός των Πολωνών που σκοτώθηκαν ήταν ένα πολύ μικρό κλάσμα του προπολεμικού πολωνικού πληθυσμού, τόσο στα εδάφη στα οποία λειτουργούσε ο ΟΕΣ όσο και ολόκληρου του πολωνικού πληθυσμού στην Πολωνία και την Ουκρανία. Ο Γκζέγκος Ροσολίνσκι-Λίμπε, ο οποίος έγραψε μια επιστημονική βιογραφία του Μπαντέρα, υποστηρίζει ότι οι δολοφονίες ήταν εθνοκάθαρση και όχι γενοκτονία. Ο Ροσολίνσκι-Λίμπε βλέπει τη «γενοκτονία», σε αυτό το πλαίσιο, ως μια λέξη που μερικές φορές χρησιμοποιείται σε πολιτικές επιθέσεις στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τον Τζάρεντ ΜακΜπράιντ, που έγραψε στο Slavic Review το 2016, υπάρχει «επιστημονική συναίνεση ότι επρόκειτο για περίπτωση εθνοκάθαρσης σε αντίθεση με τη γενοκτονία».

Πολωνική άποψη 

Ο ιστορικός Γκζέγκος Μοτίκα, ειδικός στα Πολωνο-Ουκρανικά ζητήματα, υποστηρίζει ότι «αν και η αντιπολωνική δράση ήταν μια εθνοκάθαρση, πληροί επίσης τον ορισμό της γενοκτονίας». Το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης ερεύνησε τα εγκλήματα που διέπραξε ο ΟΕΣ κατά των Πολωνών στη Βολυνία, τη Γαλικία και το προπολεμικό Βοεβοδάτο Λούμπλιν και συγκέντρωσε πάνω από 10.000 σελίδες εγγράφων και πρωτοκόλλων. Οι σφαγές περιγράφηκαν από τον εισαγγελέα της επιτροπής, Πιοτρ Ζάγιατς, ως έχουσες τα χαρακτηριστικά γενοκτονίας: «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά του λαού πολωνικής εθνικότητας έχουν χαρακτήρα γενοκτονίας». Επίσης, το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης σε δημοσιευμένη εργασία ανέφερε:Οι σφαγές στη Βολυνία έχουν όλα τα χαρακτηριστικά γενοκτονίας που αναφέρονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1948 για την Πρόληψη και Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, η οποία ορίζει τη γενοκτονία ως μια πράξη που «διαπράττεται με πρόθεση να καταστρέψει, εν όλω ή εν μέρει, μια εθνικό, εθνοτική, φυλετική ή θρησκευτική ομάδα, ως τέτοια».Στις 15 Ιουλίου 2009, το Σέιμ της Δημοκρατίας της Πολωνίας ενέκρινε ομόφωνα ψήφισμα σχετικά με «την τραγική μοίρα των Πολωνών στα ανατολικά σύνορα». Το κείμενο του ψηφίσματος αναφέρει ότι ο Ιούλιος 2009 σηματοδοτεί την 66η επέτειο «από την έναρξη των αντιπολωνικών ενεργειών από την Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών και του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού σε πολωνικά ανατολικά εδάφη – μαζικές δολοφονίες που χαρακτηρίζονται από εθνοκάθαρση με σημάδια γενοκτονίας». Στις 22 Ιουλίου 2016, το Σέιμ ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο κήρυξε την 11η Ιουλίου Εθνική Ημέρα Μνήμης για να τιμήσει τους Πολωνούς θύματα που δολοφονήθηκαν στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία από Ουκρανούς εθνικιστές και αποκάλεσε επίσημα τις σφαγές γενοκτονία.

Αρκετοί Πολωνοί μελετητές έχουν χαρακτηρίσει τις σφαγές της Βολυνίας χειρότερες από τις ναζιστικές ή σοβιετικές θηριωδίες όσον αφορά τη βαρβαρότητά τους, αν και όχι σε κλίμακα, καθώς τα περισσότερα από τα θύματα βασανίστηκαν και ακρωτηριάστηκαν. Άλλοι, συμπεριλαμβανομένου του Βαλντέμαρ Ρέζμερ, χρησιμοποιούν τη λέξη "Zagłada", που αρχικά χρησιμοποιήθηκε στην Τελική Λύση, για να περιγράψουν τις σφαγές.

Ουκρανική άποψη 
Στην Ουκρανία, τα γεγονότα ονομάζονται «τραγωδία της Βολυνίας». Η κάλυψη στα σχολικά βιβλία μπορεί να είναι σύντομη ή/και ευφημιστική. Ορισμένοι Ουκρανοί ιστορικοί αποδέχονται την ταξινόμηση της γενοκτονίας, αλλά υποστηρίζουν ότι ήταν μια «διμερής γενοκτονία» και ότι ο Εσωτερικός Στρατός ήταν υπεύθυνος για εγκλήματα κατά Ουκρανών αμάχων που είχαν ισοδύναμο χαρακτήρα.

Πολλοί Ουκρανοί αντιλήφθηκαν το ψήφισμα του 2016 ως μια «αντιουκρανική χειρονομία» στο πλαίσιο των προσπαθειών του Βλαντίμιρ Πούτιν να χρησιμοποιήσει το ζήτημα της Βολυνίας για να διχάσει την Πολωνία και την Ουκρανία στο πλαίσιο του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου. Τον Σεπτέμβριο του 2016, το Βερχόβνα Ράντα ενέκρινε ψήφισμα που καταδικάζει «τη μονόπλευρη πολιτική εκτίμηση των ιστορικών γεγονότων» στην Πολωνία. Σύμφωνα με τον Ουκρανό ιστορικό Αντρίι Πορτνόβ, ο χαρακτηρισμός ως γενοκτονία έχει υποστηριχθεί σθεναρά από Πολωνούς που εκδιώχθηκαν από τα ανατολικά και από τμήματα της πολωνικής δεξιάς πολιτικής.

Στη λαϊκή κουλτούρα 
Το 2009, ένα πολωνικό ιστορικό ντοκιμαντέρ, το Było sobie miasteczko... («Υπήρχε μια πόλη...»), δημιουργήθηκε από τον Άνταμ Κρουκ για την Telewizja Polska, που αφηγείται την ιστορία της σφαγής του Κισιέλιν.

Η σφαγή των Πολωνών στη Βολυνία απεικονίστηκε στην ταινία Βολυνία του 2016, την οποία σκηνοθέτησε ο Πολωνός σεναριογράφος και σκηνοθέτης Βόιτσεχ Σμαζόφσκι.

Παραπομπές

Πηγές 
  
 Νόρμαν Ντέιβις, No Simple Victory: World War Two in Europe, σελ. 352, Viking Penguin 2007.  ISBN  978-0-670-01832-1
 
 
 
  L.Melnik, B.Yurochko, "Rozkhytane derevo myfiv" in The Lviv Newspaper, May 25, 2007.
 
 
 Filip Ożarowski Wolyn Aflame, Publishing House WICI, 1977, .
 Tadeusz Piotrowski: Genocide and Rescue in Wolyn: Recollections of the Ukrainian Nationalist Ethnic Cleansing Campaign Against the Poles During World War II, McFarland & Company, 2000, .
 Wiktor Poliszczuk "Bitter truth": The criminality of the Organization of Ukrainian Nationalists (OUN) and the Ukrainian Insurgent Army (UPA), the testimony of a Ukrainian, 
 
 
 
 
 
 Mikolaj Teres: Ethnic Cleansing of Poles in Volhynia and Eastern Galicia, Alliance of the Polish Eastern Provinces, 1993, .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σφαγή της Βολυνίας. Αλήθεια και Μνήμη — Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης (αγγλικά, πολωνικά, ουκρανικά)
 Πολωνικό Ινστιτούτο Εθνικής Συνέλευσης, Έβα Σιεμάσκο, Ισορροπία του εγκλήματος (πολωνικά)
 Εικόνες από σφαγές. Σύνδεσμος Μνήμης Θυμάτων του Εγκλήματος Ουκρανών εθνικιστών (πολωνικά)
 Βολυνία και Ανατολική Γαλικία 1943–1944. Έγγραφα της Κρατικής Επιτροπής για τα Αρχεία της Ουκρανίας (ουκρανικά, πολωνικά)
 Tragedy of Volhynia 1943–1944. Έγγραφα της Κρατικής Επιτροπής για τα Αρχεία της Ουκρανίας (ουκρανικά)
 Kost Bondarenko, "The Volyn Tragedy: Echoes Through Decades" στο Zerkalo Nedeli (The Mirror Weekly), 15–21 Φεβρουαρίου 2003.
 Συζήτηση Volyn (κατάλογος άρθρων) (ουκρανικά)
 Πολωνικός ιστότοπος του Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej (πολωνικά)
 Συντομευμένος πρόλογος στο μονογραφικό βιβλίο των Władysław Siemaszko και Ewa Siemaszko, Νοέμβριος 2000.

 
 
Θηριωδίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Γενοκτονίες στην Ευρώπη
Εγκλήματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Πολωνία
Ιστορία της Ουκρανίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Αντιπολωνικό αίσθημα στην Ευρώπη
Θηριωδίες στην Πολωνία
Θηριωδίες στην Ουκρανία
Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών
Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός
Σχέσεις Ουκρανίας-Πολωνίας
Εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία