Μπερνάρ Αλπέρν

Ο Μπερνάρ Ναφταλί Αλπέρν (γαλλ. Bernard Naftali Halpern, 2 Νοεμβρίου 1904 – 23 Σεπτεμβρίου 1978) ήταν Γάλλος ιατρός, ανοσολόγος και αλλεργιολόγος, με καταγωγή από τους Εβραίους της Ουκρανίας. Το έργο του επικεντρώθηκε στη φυσιοπαθολογία και τη θεραπευτική των αλλεργικών νόσων, καθώς και στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα.

Βιογραφικά δεδομένα 
Ο Μπερνάρ Αλπέρν γεννήθηκε στο χωριό Τάρνο-Ρούντα, στη σημερινή Ουκρανία, και είχε επτά αδέλφια. Με τον Μπερνάρ σε ηλικία ενός έτους, η οικογένεια εξορίσθηκε από το τσαρικό καθεστώς στη Σιβηρία, όπως και άλλοι Εβραίοι. Επέστρεψαν μετά την Επανάσταση στην Ουκρανία, αλλά το χωριό τους δέχθηκε επίθεση Κοζάκων του Λευκού Στρατού το 1920, οπότε ο Μπερνάρ εγκατέλειψε οριστικά τη χώρα. Φθάνοντας με ένα τρένο Γερμανών αιχμαλώτων πολέμου στην Πολωνία σε ηλικία 16 ετών, τελείωσε εκεί τη μέση εκπαίδευση, βιοποριζόμενος από την παράδοση μαθημάτων σε μικρότερους μαθητές. Μετανάστευσε τελικώς στη Γαλλία σε ηλικία 22 ετών και σπούδασε ιατρική, πρώτα στο Νανσύ και κατόπιν στο Παρίσι, εργαζόμενος ταυτοχρόνως στο Εργαστήριο Πειραματικής Βιολογίας του καθηγητή Γκωτρελε (Gautrelet) στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου των Παρισίων. Εκεί σύντομα εξελίχθηκε από απλός βοηθός σε έναν από τους κυριότερους συνεργάτες του καθηγητή.

Παίρνοντας διδακτορικό το 1936, ο Αλπέρν θα ακολουθούσε πανεπιστημιακή σταδιοδρόμία, αλλά δεν κατόρθωσε να πάρει εγκαίρως τη γαλλική υπηκοότητα και έτσι βρήκε απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα, συγκεκριμένα στα ερευνητικά εργαστήρια της εταιρείας Rhône-Poulenc, όπου ο Ντανιέλ Μποβέ (συνεργαζόμενος και με την Ανν-Μαρί Στωμπ του Ινστιτούτου Παστέρ) είχε μόλις (1937) ανακαλύψει τα πρώτα αντιισταμινικά φάρμακα. Εξ αυτού, ήταν φυσικό και ο Αλπέρν να ασχοληθεί με αυτό το ερευνητικό πεδίο, όπου συνετέλεσε σημαντικά στην επιτυχία της εταιρείας. Εγκατέλειψε ωστόσο το Παρίσι εξαιτίας της εισβολής των ναζιστικών στρατευμάτων, καταφεύγοντας στην ελεύθερη ζώνη του γαλλικού Νότου, όπου ζούσε ασκώντας τη γενική ιατρική σε χωριό του Νομού Αρντές, μέχρι που το απαγόρευσε διάταξη του καθεστώτος του Βισύ. Κατά καλή του τύχη όμως η Rhône-Poulenc άνοιξε τότε εργαστήριο στη Λυών και ο Αλπέρν κατέφυγε εκεί, όπου εργαζόμενος το 1942 κατόρθωσε να ανακαλύψει την αντιισταμινική δράση της προμεθαζίνης, του μετέπειτα γνωστού φαρμάκου «Φενεργκάν», που μαζί με το «Αντεργκάν» υπήρξαν τα πρώτα αντιισταμινικά που δοκιμάσθηκαν κλινικά σε ανθρώπους.. Αυτή η ανακάλυψη προσέλκυσε την προσοχή και των γερμανικών αρχών κατοχής, επειδή αυτές οι ουσίες είχαν την πρόσθετη ιδιότητα να επιτρέπουν την επιμήκυνση του χρόνου ζωής των φιαλών αίματος προς μετάγγιση. Ακολούθησε ένα διάστημα κατά το οποίο ο Αλπέρν είχε καταφύγει στην Ελβετία μαζί με τη σύζυγο και τα παιδιά τους.

Μεταπολεμικώς, ο Αλπέρν έγινε διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) το 1948 και κατόπιν διευθυντής σπουδών στην École pratique des hautes études, ώσπου το 1961 εκλέχθηκε στην έδρα της Πειραματικής Ιατρικής στο Κολλέγιο της Γαλλίας, την οποία κατείχαν κατά το παρελθόν ινδάλματά του, όπως ο Κλοντ Μπερνάρ. Τότε το ερευνητικό και κλινικό του έργο λάβαιναν χώρα στο Νοσοκομείο Broussais. Μεταξύ των στενών συνεργατών του στην ύστερη αυτή σταδιοδρομία του συγκαταλέγεται και ο μετέπειτα (1980) κάτοχος Βραβείου Νόμπελ Μπάρουτζ Μπινάσεραφ, που επέστρεψε στις ΗΠΑ μετά από οκτώ έτη συνεργασίας με τον Αλπέρν.

Ο Μπερνάρ Αλπέρν πέθανε στο Παρίσι σε ηλικία 73 ετών. Είχε εκλεγεί μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής της Γαλλίας το 1976 και της γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών το 1964. Επίσης είχε τιμηθεί με το Χρυσό Μετάλλιο του CNRS το 1971 και με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής.

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «Αλπέρν Βερνάρδος» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 4, σελ. 506
 Panayotis Liacopoulos: το λήμμα «Halpern Bernard (1904-1978)» στη γαλλική Encyclopædia Universalis

Γάλλοι ιατροί
Ανοσολόγοι
Εβραίοι της Ουκρανίας