Ζαβιτζάβα

Με την ιδιαίτερη ονομασία Ζαβιτζάβα (Zavijava) είναι γνωστός ο αστέρας β (βήτα) του αστερισμού Παρθένου, ο β Παρθένου (διεθνώς Beta Virginis, συντομογρ. β Vir). Το φαινόμενο μέγεθος του Ζαβιτζάβα είναι +3,60, κάτι που το καθιστά τον πέμπτο φωτεινότερο αστέρα της Παρθένου. Απέχει από τη Γη 35,65 έτη φωτός Η θέση του μόλις 41 λεπτά της μοίρας βορείως της εκλειπτικής σημαίνει ότι υφίσταται επιπροσθήσεις από τη Σελήνη και (σπανίως) από πλανήτες. Ο β Παρθένου ωστόσο εμφανίζει σχετικώς μεγάλη ιδία κίνηση, 0,7881 δευτερόλεπτο της μοίρας ανά έτος προς τα ανατολικά-νοτιοανατολικά, οπότε σε λίγους αιώνες η θέση του στην ουράνια σφαίρα θα έχει μετατοπισθεί σημαντικά.

Αστροφυσικά δεδομένα 
Ο β Παρθένου είναι νάνος αστέρας της Κύριας ακολουθίας με φασματικό τύπο F9 V. Ο τύπος αυτός αντιστοιχεί σε κιτρινόλευκο αστέρα, και ο συγκεκριμένος έχει δείκτη χρώματος (B−V) του φωτός του ίσο με +0,553, που αντιστοιχεί σε επιφανειακή ή ενεργό θερμοκρασία 6.132 ± 26 K. Σε συνδυασμό με τη διάμετρό του, που εκτιμάται ως 68% μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου, αυτή η θερμοκρασία τού δίνει απόλυτη λαμπρότητα (φωτιστική ισχύ) 3,6 φορές μεγαλύτερη της λαμπρότητας του Ήλιου. Η λαμπρότητα αυτή αντιστοιχεί σε απόλυτο μέγεθος ίσο με +3,41. Στον β Vir έχουν ανιχνευθεί με ανάλυση του φωτός του ταλαντώσεις παρόμοιες με τις ηλιακές, γεγoνός που επιτρέπει την αναπαράσταση της εσωτερικής δομής του με μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Η ηλικία του β Παρθένου εκτιμάται σε 2,9 δισεκατομμύρια έτη, οπότε πρέπει να πλησιάζει προς το τέλος της ζωής του στην Κύρια ακολουθία, καθώς έχει περίπου 41% μεγαλύτερη μάζα από τον Ήλιο. Η μεταλλικότητά του είναι λίγο μεγαλύτερη της ηλιακής, με [Fe/H] = +0,20. 

Εκτός από τη σημαντική του μεταλλικότητα, η μικρή ταχύτητα περιστροφής του αστέρα περί τον άξονά του, με ελάχιστη τιμή 4,3 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, σημαίνει ότι θα μπορούσε κάλλιστα να έχει πλανήτες. Σύμφωνα με τους Nelson & Angel (1998) ο β Παρθένου θα μπορούσε να διαθέτει πλανητικό σύστημα με δύο ή τρεις γιγάντιους πλανήτες σε μεγάλες τροχιές γύρω του, με άνω όρια μάζας 1,9, 5 και 23 μάζες Δία και υποθετικές περιόδους περιφοράς 15, 25 και 50 γήινα έτη αντιστοίχως. Επίσης, οι Campbell κ.ά. εξήγαγαν εμμέσως ως πόρισμα την ύπαρξη πλανητικών σωμάτων ή ακόμα και φαιών νάνων περί τον β Παρθένου. Ωστόσο πιο πρόσφατες έρευνες δεν έχουν κατορθώσει να ανιχνεύσουν οποιοδήποτε υποαστρικό σώμα γύρω από τον αστέρα. Μια ομάδα στο Αστεροσκοπείο Μακντόναλντ έθεσε όρια για την παρουσία ενός ή περισσότερων πλανητών: μάζες μεταξύ 0,16 και 4,2 μάζες Δία και μέσο διαχωρισμό από τον αστέρα μεταξύ 0,05 και 5,2 αστρονομικές μονάδες.

Ο β Παρθένου απομακρύνεται από τη Γη (και γενικότερα από το Ηλιακό Σύστημα) με ταχύτητα 4,1 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, δηλαδή περίπου 14.800 χιλιόμετρα την ώρα (ακτινική ταχύτητα).

Ονομασίες
Ο β Παρθένου έφερε τις παραδοσιακές ονομασίες Zavijava (απαντώμενη και με τις γραφές Zavijah, Zavyava και Zawijah) και Αλαράφ (Alaraph). προέρχεται από την αραβική φράση زاوية العواء = zāwiyat al-cawwa, που σημαίνει «γωνία του [σκύλου] που γαβγίζει». Το 2016 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) όρισε μια «Ομάδα Εργασίας επί των ονομασιών αστέρων» (Working Group on Star Names, WGSN) προκειμένου να αποδεχθεί ως επίσημες, να προτυποποιήσει και να καταλογογραφήσει τις παραδοσιακές ιδιαίτερες ονομασίες για αστέρες. H WGSN ενέκρινε την ονομασία «Ζαβιτζάβα» με την απόδοση Zavijava στο λατινικό αλφάβητο για τον β Παρθένου στις 21 Αυγούστου 2016 και αναφέρεται πλέον με αυτή στον Κατάλογο Αστρικών Ονομάτων της IAU.

Στην παραδοσιακή κινεζική αστρονομία ο όρος 太微右垣}} (Tài Wēi Yòu Yuán), που σημαίνει «δεξιό τείχος του Ανώτατου ανακτόρου», αναφέρεται σε μια μικρή ομάδα αστέρων που αποτελείται από τους β Παρθένου, σ Λέοντος, ι Λέοντος, θ Λέοντος και δ Λέοντος. Ο ίδιος ο βήτα Παρθένου είναι έτσι γνωστός ως 太微右垣一 (Tài Wēi Zuǒ Yuán yī), δηλαδή «ο πρώτος (αστέρας) του δεξιού τείχος του Ανώτατου Ανακτόρου».. Συμβολίζει τον 右執法 (Yòuzhífǎ), δηλαδή τον «νομικό διοικητή της δεξιάς πλευράς». Ο όρος Yòuzhífǎ στο έργο αναφοράς του Ρίτσαρντ Χίνκλυ Άλεν Star Names (1899) μεταγράφεται ως Yew Chi Fa και μεταφράζεται «the Right-hand Maintainer of Law».

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 

Αστέρες κύριας ακολουθίας τύπου F
Παρθένος (αστερισμός)