Ντιρκ φαν Ντέλεν

Ο Ντιρκ φαν Ντέλεν (Dirck van Delen ή Dirck Christiaensz van Delen, περ. 1605, Χέιντεν– 16 Μαΐου 1671, Αρνεμουίντεν) ήταν Ολλανδός ζωγράφος που ειδικεύτηκε αποκλειστικά σε πίνακες με αρχιτεκτονήματα, που απεικόνιζαν κυρίως προοπτικές ανακτόρων και εσωτερικούς χώρους εκκλησιών

Βιογραφία 
Ο φαν Ντέλεν γεννήθηκε στο Χέιντεν.  Δεν είναι σαφές με ποιον μαθήτευσε. Ο ιστορικός τέχνης έχει προτείνει τόσο τον Φρανς Χαλς όσο και τον Χέντρικ Ερτς (ο οποίος επίσης ειδικευόταν σε πίνακες με αρχιτεκτονήματα) ως υποτιθέμενους Δασκάλους του. Πιο εύλογες είναι οι υποθέσεις ότι Δάσκαλός του ήταν ο Πίτερ φαν Μπρόνκχορστ και/ή τον Μπαρτολομένους φαν Μπάσσεν στο Ντελφτ. Η επιρροή του Ερτς  θα μπορούσε να φτάσει στον φαν Ντέλεν  με αυτόν τον τρόπο. Μια μαθητεία στο Ντελφτ θα εξηγούσε επίσης γιατί ο Αντόνι Παλαμέντες μπόρεσε να ζωγραφίσει τις μορφές στα έργα του φαν Ντέλεν όπως μαρτυρούν τα συνυπογεγραμμένα παραδείγματα. 

Λίγο μετά τη γέννησή του, οι γονείς του μετακόμισαν στην Μπρέντα. Νυμφεύτηκε στο Μίντελμπουρχ το 1625. Το 1626 μετακόμισε στη Ζέελαντ και έγινε κύριος του οίκου διοδίων στο Αρνεμουίντεν. Από εκείνη τη χρονιά μέχρι το θάνατό του ήταν εγγεγραμμένος στο Αρνεμουίντεν, όπου συμμετείχε στο δημοτικό συμβούλιο, τις περισσότερες φορές ως Δήμρχος.  Υπήρξε μέλος της Συντεχνίας του Αγίου Λουκά του Μίντελμπουρχ από το 1639-1665. Το 1666 παρέδωσε στο Ρητορικό Επιμελητήριο της Αμβέρσας Olyftack έναν πίνακα, τον οποίο είχε φτιάξει σε συνεργασία με τον ζωγράφο Τέοντοοτ Μπόιερμανς . Δύο χρόνια αργότερα έγινε μέλος των Olyftack. 

Η σχετική φήμη του αποδεικνύεται από το γεγονός ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1630 ο φαν Ντέλεν έλαβε την παραγγελία να ζωγραφίσει πέντε μεγάλους πίνακες (τέσσερις από τους οποίους έχουν ύψος περίπου 3,1 μέτρα) που τοποθετήθηκαν σε ένα σπίτι στη Χάγη που ανήκε στον Κόμητα Floris II van Pallandt van Culemborg. 

Μαθητές του ήταν οι Daniël de Blieck και Hans Jurriaensz. van Baden. 

Έμεινε χήρος τρεις φορές και είχε τουλάχιστον έναν γιο, αλλά κανένα από τα παιδιά του δεν επέζησε.

Έργα

Γενικά 

Το έργο του φαν Ντέλεν αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από πίνακες με αρχιτεκτονήματα φανταστικών ανακτόρων και εσωτερικών εκκλησιών. Είναι γνωστή μία μόνο νεκρή φύση με άνθη από το χέρι του (παλαιότερα στο Μουσείο Μπόιμανς - φαν Μπένινγκεν.  Οι πρώτοι πίνακές του με σκηνές παλατιού επηρεάστηκαν σημαντικά από το έργο του Χανς Φρέντεμανς ντε Φρις και του γιου του Πάουλ Φρέντεμανς ντε Φρις.

Δημιούργησε επίσης μερικούς οικείους εσωτερικούς χώρους με ρωπογραφίες. Παραδείγματα είναι το Μουσική Συντροφιά σε Αναγεννησιακή Αίθουσα, σε συνεργασία με τον Πίτερ Κόντε (1636, Μουσειο Μπόιμανς - φαν Μπένινγκεν) και το Εσωτερικό με κυρίες και Ιππότη, με μορφές που αντιγράφηκαν σύμφωνα με τον Ντιρκ Χαλς (1629, Εθνική Πινακοθήκη της Ιρλανδίας ).  Σε αυτούς τους πίνακες δίνει έμφαση στους τοίχους και την επένδυση τους.  Μέσω της τακτικής παρουσίας του στην Αμβέρσα, ο φαν Ντέλεν πιθανότατα είχε σημαντική επιρροή στους αρχιτεκτονικούς ζωγράφους που τον διαδέχθηκαν στην Αμβέρσα. 

Στους εσωτερικούς χώρους της εκκλησίας , ο φαν Ντέλεν αποκάλυψε αρχικά την επιρροή των πινάκων που έκανε ο Φλαμανδός ζωγράφος αρχιτεκτονημάτων Χέντρικ Ερτς σύνφωνα με τα χαρακτικά αρχιτεκτονημάτων του Γιαν φαν Λόντερσέιλ. Μπορεί επίσης να έχει αντλήσει έμπνευση για την γοτθική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική του από αρχιτεκτονικούς ζωγράφους της Αμβέρσας, αν και δεν υιοθέτησε την άκαμπτη προοπτική τους, που έμοιαζε σαν να προερχόταν από σήραγγα. Οι εσωτερικοί χώροι εκκλησιών είναι επίσης σε ύφος κοντά σε εκείνους του Μπαρτολομέους φαν Μπάσσεν. 

Μετά το 1630 το στυλ του φαν Ντέλεν έγινε πιο πληθωρικό και οι εξωτερικοί χώροι του παλατιού έγιναν το αγαπημένο του θέμα. Η παλέτα του φαν Ντέλεν έγινε επίσης πιο ανοιχτή και φωτεινή.  Η πληρότητα του μπαρόκ ύφους της Αμβέρσας είχε ήδη καταλάβει σταθερά τον καλλιτέχνη. Η παλέτα του έγινε επίσης πιο φωτεινή και πιο ελαφριά. Στα κτίρια που απεικόνισε κυριαρχούσε το ροζ, λευκό και μαύρο μάρμαρο και από τότε ήταν διακοσμημένα με περίσσεια γλυπτικής.  Γύρω στο 1640 ο φαν Ντέλεν δημιούργησε τα πιο φιλόδοξα έργα του, τα οποία είχαν πιο νηφάλια χρώματα. Στη συνέχεια, η παραγωγή του μειώθηκε γρήγορα.

Συνεργασίες 
Οι μορφές των έργων του έχουν κατά καιρούς αποδοθεί σε άλλους ζωγράφους, όπως ο Αντόνι Παλαμέντες, ο Ντιρκ Χαλς, ο Ντάβιντ Τένιερς ο νεότερος και ο Χιερόνυμους Γιάνσσενς .  Υπάρχει κάποια αμφιβολία για όλες αυτές τις αποδόσεις καθώς ο  ζούσε σε σχετική απομόνωση και δεν θα ήταν εύκολο για αυτόν να συνεργαστεί με αυτούς τους καλλιτέχνες. Πιθανότατα ζωγράφισε μόνος του τις περισσότερες μορφές και σε παλιούς καταλόγους αναφέρονται μόνο μορφές του Πούλενμπουρχ και κάποιου Χέραρντς.  Το πιθανότερο είναι ότι ήταν ο ίδιος ικανός ζωγράφος και ότι σε πολλά από τα έργα του αντέγραφε ή έπαιρνε ως πρότυπο τις μορφές των σύγχρονων ειδικών.

Ο φαν Ντέλεν  πιστεύεται ότι συνεργάστηκε με τον ζωγράφο της Αμβέρσας Χονζάλες Κοκουές, ο οποίος ζωγράφισε τις μορφές, στον πίνακα Εσωτερικό με μορφές μπροστά σε συλλογή εικόνων.  Παλαιότερα πίστευαν ότι ήταν ο Βίλχελμ Σούμπερτ φον Έρενμπερχ , που ζωγράφισε το αρχιτεκτονικό σκηνικό, αλλά τώρα αποδίδεται στον  Ντιρκ φαν Ντέλεν. Η σύνθεση Εσωτερικό με μορφές μπροστά σε συλλογή εικόνων εμπίπτει στο είδος που είναι γνωστό ως «πίνακεςπινακοθήκης».  Οι πίνακες πινακοθήκης απεικονίζουν μεγάλα δωμάτια στα οποία εκτίθενται πολλοί πίνακες και άλλα πολύτιμα αντικείμενα σε κομψό περιβάλλον. Η σύνθεση απεικονίζει μια μεγάλη πινακοθήκη' με πολλές εικόνες στους τοίχους και στο πάτωμα. Ένας άνδρας και μια γυναίκα κάθονται σε ένα τραπέζι στο οποίο είναι τοποθετημένα διάφορα γλυπτά και δύο παιδιά στέκονται δίπλα τους. Πιθανώς η εικόνα απεικονίζει τον συλλέκτη της Αμβέρσας Αντόον φαν Λέιντεν (1626-1686), τη σύζυγό του Μαρί-Αν φαν Έιβερφεν και τις δύο θυγατερες τους.  Το ζευγάρι φαίνεται να συζητά και να εκτιμά μερικά από τα έργα τέχνης στη πινακοθήκης. Έτσι παρουσιάζονται ως μέρος μιας ελίτ που κατέχει προνομιακή γνώση της τέχνης. Η σύνθεση στοχεύει να τονίσει αυτή την αντίληψη, ότι οι δυνάμεις της διάκρισης που σχετίζονται με την γνώση είναι κοινωνικά ανώτερες ή πιο επιθυμητές από άλλες μορφές γνώσης. Οι εικόνες που απεικονίζονται στο δωμάτιο πιθανότατα αντιπροσωπεύουν έργα κορυφαίων ζωγράφων της Αμβέρσας. Η παρουσία των παιδιών σε αυτό το είδος σύνθεσης έχει εξηγηθεί από τη δημοτικότητα στην Ολλανδία κατά τη δεκαετία του 1660 και του 70 των σκηνών του είδους που δείχνουν οικιακούς εσωτερικούς χώρους και «συνηθισμένους» ανθρώπους.

Δείτε επίσης 
 Ζωγραφική της ολλανδικής Χρυσής Εποχής
 Κατάλογος Ολλανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 

Ολλανδοί ζωγράφοι της Χρυσής Εποχής
Ολλανδοί ζωγράφοι