Νταρίνκα Ντέντσεβα

Η Νταρίνκα Ντέντσεβα () είναι Βουλγάρα και Αμερικανίδα μαθηματικός, γνωστή για τη συμβολή της στη κυρτή ανάλυση, τον στοχαστικό προγραμματισμό και τη βελτιστοποίηση με αποστροφή κινδύνου.

Βιογραφία
Η Ντέντσεβα γεννήθηκε στη Βουλγαρία. Πήρε τα πτυχία MsC και PhD στα μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου το 1981 και το 1989, αντίστοιχα. Το 2006 της απονεμήθηκε το Habilitation («διατριβή για υφηγεσία») από το Χούμπολτ, για μια διατριβή σχετικά με την ανάλυση τιμών συνόλων.

Από το 1982 έως το 1994 η Ντέντσεβα εργάστηκε στο Ινστιτούτο Μαθηματικών της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών στη Σόφια. Το 1997-1999 ήταν επισκέπτρια στο Κέντρο Επιχειρησιακής Έρευνας του Πανεπιστημίου Ράτγκερς του Ράτγκερς. Το 1999-2000 ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Βιομηχανικών και Παραγωγικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Lehigh. Από το 2000 η Ντέντσεβα εργάζεται στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Στίβενς στο Νιου Τζέρσεϊ στο Τμήμα Μαθηματικών Επιστημών  όπου ήταν αναπληρώτρια καθηγήτρια μέχρι το 2006, από το 2007 μέχρι σήμερα είναι καθηγήτρια και κατά την περίοδο 2018 μέχρι το 2021 διατέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Μαθηματικών Επιστημών του Τεχνολογικού  Ινστιτούτου Στίβενς.

Τομείς έρευνας 
Βελτιστοποίηση στοχαστικών συστημάτων: 
Το έργο της αφορά τη θεωρία και τη μέθοδο βελτιστοποίησης και ελέγχου της αποστροφής κινδύνου με τη χρήση στοχαστικών διαδικασιών που επεκτείνονται σε πολλούς τομείς, όπως η ιατρική, η χρηματοοικονομική, η ρομποτική, η παραγωγή και η διανομή ενέργειας και άλλοι τομείς των επιχειρήσεων και της τεχνολογίας.
Στατιστική ανάλυση:
Εκτός από το θεώρημα Δέλτα πρότεινε νέους στατιστικούς ελέγχους για την αποτελεσματικότητα της στοχαστικής κυριαρχίας. Άλλες εργασίες επικεντρώνονται στην εκτίμηση μέτρων κινδύνου και συναρτήσεων Lorenz. Ανέπτυξε νέους στατιστικούς ελέγχους για τη στοχαστική κυριαρχία. Μια άλλη ερευνητική γραμμή αφορά τη στατιστική συμπερασματολογία για μέτρα κινδύνου και γενικές σύνθετες συναρτήσεις κινδύνου.
Προσομοίωση και δίκτυα Petri:
Μια αποτελεσματική προσέγγιση για την αξιολόγηση της απόδοσης δικτύων με στοχαστική βελτιστοποίηση.
Μοντελοποίηση και εφαρµοσµένα προβλήµατα µεγάλης κλίµακας: 
Διάφορα προβλήµατα προσοµοίωσης και στοχαστικής βελτιστοποίησης σχετικά µε τεχνολογίες σιδηρουργικής µεταλλουργίας και βέλτιστη παραγωγή ενέργειας υπό αβεβαιότητα.

Κυριότερα επιτεύγματα
Η Ντέντσεβα ανέπτυξε τη θεωρία των επιλογών του Στάινερ των πολλαπλών συναρτήσεων, τη θεωρία περιορισμών της στοχαστικής κυριαρχίας (από κοινού με τον Αντρέι Ρούστσινσκ (Andrzej Ruszczyński)), και συνεισέφερε στη θεωρία της δέσμευσης μονάδων στα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας (με τον Βέρνερ Ρόμις). Είναι συγγραφέας 2 βιβλίων και περισσότερων από 70 ερευνητικών εργασιών.

Βραβεία και τιμές  
Οι σημαντικότερες τιμητικές διακρίσεις της  Νταρίνκα  Ντέντσεβα είναι οι ακόλουθες:

Βραβείο έρευνας Ντέιβις Memorial 2007 για αριστεία στην έρευνα.
Βραβείο του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Στίβενς για την αριστεία στην έρευνα.
Υποστήριξη επισκεπτών της DAAD (Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών).
Υπουργείο Παιδείας της Βουλγαρίας: χρυσό μετάλλιο αριστούχου μαθητή το 1981 και χρυσό μετάλλιο αριστούχου μαθητή λυκείου το 1976.
Μέλος της βουλγαρικής ολυμπιακής ομάδας για τη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα του 1976.
Πρώτο βραβείο στον εθνικό διαγωνισμό επίλυσης προβλημάτων στα μαθηματικά "Ατανάς Ράντεφ" για μαθητές λυκείου το 1976.

Σημαντικές δημοσιεύσεις 
Άντρζει Ρουστσίνσκι (Σαπίρο, Αλεξάντερ- Ντέντσεβα, Νταρίνκα (2009).. Διαλέξεις για τον στοχαστικό προγραμματισμό. Μοντελοποίηση και θεωρία. MPS/SIAM Σειρά για τη βελτιστοποίηση. 9. Φιλαδέλφεια: σελίδες xvi+436. ISBN 978-0898716870. MR 2562798
Ντέντσεβα, Δ. και Ρουστσίνσκι, Α., Βελτιστοποίηση με στοχαστικούς περιορισμούς κυριαρχίας, SIAM Περιοδικό Βελτιστοποίησης 14 (2003) 548-566.
Ντέντσεβα, Δ., Πρεκόπα, Α., Ρουστσίνσκι, Α., Συγκλίσεις και αποδοτικά σημεία διακριτών κατανομών στον πιθανοτικό προγραμματισμό, Μαθηματικός Προγραμματισμός 89, 2000, 55-77.
Ντέντσεβα, Δ., Ρεμίς, Γ., Βέλτιστη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας υπό αβεβαιότητα μέσω στοχαστικού προγραμματισμού, in: Στοχαστικός προγραμματισμός και τεχνικές εφαρμογές ( Κ. Μάρτι και Π. Καλ, επιμ.), Σημειώσεις Διαλέξεων στα Οικονομικά και Μαθηματικά Συστήματα, εκδ. Springer Verlag, 1998.
 Ντέντσεβα, Δ., Χέλμπιγκ, Σ., Σχετικά με τις αρχές μεταβολής, τα σύνολα επιπέδων, την καλή θέση και τις λύσεις ∈ στη διανυσματική βελτιστοποίηση, Εφημερίδα της θεωρίας και των εφαρμογών βελτιστοποίησης 89, 1996, 325-349..

Βιβλιογραφία
Lectures on Stochastic Programming (2021) - Alexander Shapiro, ‎Darinka Dentcheva, ‎Andrzej Ruszczyński
Lectures on Stochastic Programming (2014) - Alexander Shapiro, ‎Darinka Dentcheva, ‎Andrzej Ruszczyński

Παραπομπές

Μαθηματικοί αναλυτές
Βούλγαροι μαθηματικοί
Μαθηματικοί του 20ού αιώνα
Μαθηματικοί του 21ου αιώνα