Αυτοκρατορική λατρεία

Η αυτοκρατορική λατρεία είναι μία μορφή κρατικής θρησκείας, στην οποία ένας αυτοκράτορας ή μία δυναστεία αυτοκρατόρων (ή ηγεμόνες άλλου τίτλου) λατρεύονται ως ημίθεοι ή θεότητες. Η " λατρεία" εδώ χρησιμοποιείται για να σημαίνει "απόδοση ευχών" και όχι με τη σύγχρονη υποτιμητική έννοια. Η λατρεία μπορεί να είναι μία προσωπικότητα στην περίπτωση μίας νεοεμφανιζόμενης μορφής εφήμερης, ή μίας εθνικής ταυτότητας (π.χ. Αρχαίος Αιγύπτιος Φαραώ ή Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας), ή υπερεθνικής ταυτότητας στην περίπτωση ενός πολυεθνικού κράτους (π.χ. Αυτοκρατορική Κίνα, Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία). Ένας θεϊκός βασιλιάς είναι ένας μονάρχης, που έχει ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία για τους υπηκόους του και υπηρετεί τόσο ως αρχηγός του κράτους, όσο και ως θεότητα ή επικεφαλής θρησκευτική μορφή. Αυτό το σύστημα διακυβέρνησης συνδυάζει τη θεοκρατία με την απόλυτη μοναρχία.

Ιστορικές αυτοκρατορικές λατρείες

Αρχαία Αίγυπτος 

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι Φαραώ θεωρούνταν, σε όλη την αρχαία αιγυπτιακή ιστορία, ότι ήταν ενσαρκώσεις του θεού Ώρου. Προήλθε από το να είναι ο γιος του Όσιρι, της μεταθανάτιας θεότητας, και της Ίσιδας, θεάς του γάμου.

Η δυναστεία των Πτολεμαίων στήριξε τη νομιμότητά της στα μάτια των Ελλήνων υπηκόων της στη σχέση και την ενσωμάτωσή τους στην αυτοκρατορική λατρεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Αυτοκρατορική Κίνα 
Στην Αυτοκρατορική Κίνα, ο Αυτοκράτορας θεωρούνταν ο Υιός του Ουρανού. Γόνος και εκπρόσωπος του ουρανού στη γη, ήταν ο κυρίαρχος όλων των κάτω από τον ουρανό, ο φορέας της Εντολής του Ουρανού, οι εντολές του θεωρούνταν ιερά διατάγματα. Ορισμένες θρυλικές μορφές που προηγήθηκαν της κατάλληλης αυτοκρατορικής εποχής της Κίνας, κατέχουν επίσης τον τιμητικό τίτλο του αυτοκράτορα, όπως ο Κίτρινος Αυτοκράτορας και ο Αυτοκράτορας από Νεφρίτη.

Αρχαία Ρώμη 

Ακόμη και πριν από την άνοδο των Καίσαρων, υπάρχουν ίχνη μίας «βασιλικής πνευματικότητας» στη ρωμαϊκή κοινωνία. Στα πρώτα ρωμαϊκά χρόνια ο βασιλιάς ήταν πνευματική και πατρικιακή φιγούρα και κατατάσσονταν υψηλότερα από τους ιερείς (flamines, ιερατικό τάγμα), ενώ αργότερα στην ιστορία έμεινε μόνο μία σκιά της αρχέγονης κατάστασης με τον για θυσίες ιερό βασιλιά (rex sacrorum) να συνδέεται στενά με τους πληβείους.

Ο βασιλιάς Nουμίτωρ (Numitor) αντιστοιχεί στη βασιλική-ιερή αρχή στην πρώιμη ρωμαϊκή ιστορία. Ο Ρωμύλος, ο θρυλικός ιδρυτής της Ρώμης, ηρωοποιήθηκε σε Κουιρίνος (Quirinus), τον «αήττητο θεό», με τον οποίο οι μετέπειτα Καίσαρες ταυτίστηκαν και θεωρούσαν τους εαυτούς τους ενσαρκώσεις.

Ο Μ. Τ. Bάρρων μίλησε για το μυητικό μυστήριο και τη δύναμη της ρωμαϊκής βασιλείας (adytum et initia regis, άδυτον και οι απαρχές του βασιλιά), απρόσιτο για την εξωτερική κοινότητα.

Στον Πύρρο του Πλουτάρχου, 19.5, ο Έλληνας πρεσβευτής δήλωσε στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο ότι ένιωθε αντ 'αυτού να βρίσκεται ανάμεσα σε «μια ολόκληρη συνέλευση βασιλέων».

Καθώς αναπτύχθηκε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η Αυτοκρατορική λατρεία αναπτύχθηκε σταδιακά πιο επίσημα και αποτελούσε τη λατρεία του Ρωμαίου Αυτοκράτορα ως θεού. Αυτή η πρακτική ξεκίνησε στην αρχή της Αυτοκρατορίας υπό τον Αύγουστο, και έγινε ένα εξέχον στοιχείο της ρωμαϊκής θρησκείας.

Η λατρεία εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία μέσα σε λίγες δεκαετίες, πιο έντονα στην ανατολή παρά στη δύση. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός την ενίσχυσε περαιτέρω, όταν ζήτησε την προσκύνηση και υιοθέτησε το επίθετο ιερό για όλα τα πράγματα που αφορούν το αυτοκρατορικό πρόσωπο.

Η θεοποίηση των αυτοκρατόρων σταδιακά εγκαταλείφθηκε, όταν ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α' άρχισε να υποστηρίζει τον Χριστιανισμό. Ωστόσο, η έννοια του αυτοκρατορικού προσώπου ως «ιερού» μεταφέρθηκε, σε εκχριστιανισμένη μορφή, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Αρχαία και Αυτοκρατορική Ιαπωνία 

Στην αρχαία Ιαπωνία, ήταν σύνηθες για κάθε φυλή να διεκδικεί την καταγωγή από θεούς (ουτζιγκάμι) και η βασιλική οικογένεια ή η φυλή έτειναν να ορίσουν τον πρόγονό τους ως τον κυρίαρχο ή σημαντικότερο kami (πνεύμα) της εποχής. Αργότερα στην ιστορία, αυτό θεωρήθηκε κοινή πρακτική από ευγενείς οικογένειες και τα αρχηγικά μέλη της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένου αυτού της αυτοκρατορικής οικογένειας, δεν θεωρούνταν θεϊκά. Ωστόσο, αντί να καθιερώσουν την κυριαρχία με τον τρόπο της διεκδικούμενης θεότητας επί του έθνους, ο Αυτοκράτορας και η αυτοκρατορική οικογένεια στέκονταν ως ο δεσμός μεταξύ του ουρανού και της γης με τους ισχυρισμούς ότι κατάγονταν από τη θεά Aματεράσου, και ασχολούνταν με υποθέσεις που σχετίζονται με τους θεούς, παρά με άλλα σημαντικά κοσμικά πολιτικά γεγονότα, με ελάχιστες εξαιρέσεις διάσπαρτες στην ιστορία. Μόλις την περίοδο Mέιτζι και την ίδρυση της Αυτοκρατορίας, ο Αυτοκράτορας άρχισε να λατρεύεται μαζί με μια αυξανόμενη αίσθηση εθνικισμού.

 Aραχιτογκάμι - η έννοια ενός θεού που είναι άνθρωπος που εφαρμόζεται στον αυτοκράτορα Σόβα (ο αυτοκράτορας Χιροχίτο, όπως ήταν γνωστός στον Δυτικό Κόσμο), μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
 Nίνγκεν-σένγκεν – η δήλωση με την οποία ο αυτοκράτορας Σόβα, την Πρωτοχρονιά του 1946, (επίσημα) απέρριψε τους ισχυρισμούς περί θεότητας, τηρώντας τις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες, όπως εκφράζονται στη θρησκεία του Σιντοϊσμού.

Αρχαία Νοτιοανατολική Ασία 
Το Ντερβαράτζα είναι η ινδουιστική - βουδιστική λατρεία των θεοποιημένων βασιλέων στη Νοτιοανατολική Ασία.  Περιγράφεται απλώς ως έννοια του θεϊκού βασιλιά της Νοτιοανατολικής Ασίας. Η ιδέα θεωρούσε τον μονάρχη (βασιλιά) ως τον ζωντανό θεό, την ενσάρκωση του υπέρτατου θεού, που συχνά αποδίδεται στον Σίβα ή τον Βισνού, στη γη. Η έννοια συνδέεται στενά με την ινδική έννοια του Τσακραβαρτίν (καθολικός μονάρχης). Στην πολιτική, θεωρείται ως η θεϊκή δικαιολόγηση της διακυβέρνησης ενός βασιλιά. Η ιδέα κέρδισε τις περίτεχνες εκδηλώσεις της στην αρχαία Ιάβα και την Καμπότζη, όπου μνημεία όπως το Πραμπάναν και το Άνγκορ Βατ ανεγέρθηκαν για να εορτάσουν τη θεϊκή κυριαρχία τού βασιλιά στη γη. 

Στο βασίλειο Mαταράμ, ήταν συνηθισμένο να ανεγείρεται ένα candi (ναός) για να τιμήσει την ψυχή ενός νεκρού βασιλιά. Η εικόνα μέσα στο garbhagrih (εσωτερικό ιερό) του ναού συχνά απεικόνιζε τον βασιλιά ως θεό, αφού η ψυχή θεωρήθηκε ότι ήταν ενωμένη με τον θεό, που αναφέρεται στο svargaloka (παράδεισο). Προτείνεται ότι η λατρεία ήταν η συγχώνευση του Ινδουισμού με τη γηγενή αυστρονησιακή λατρεία των προγόνων.  Στην Ιάβα, η παράδοση του θεϊκού βασιλιά επεκτάθηκε στα βασίλεια Kεντίρι, Σινγκχασάρι και Mατζαπάχιτ τον 15ο αι. Η παράδοση της δημόσιας ευλάβειας προς τον βασιλιά της Καμπότζης και τον βασιλιά της Ταϊλάνδης είναι η συνέχεια αυτής της αρχαίας λατρείας ντεβαράτζα. Το Σουσουχουνάν της Surakarta και ο Sultan of Yogyakarta είναι οι άμεσοι απόγονοι του σουλτανάτου Mαταράμ, που ιδρύθηκε στα τέλη του 17ου αιώ. και λέγεται ότι ήταν η συνέχεια του αρχαίου βασιλείου Mαταράμ του 8ου αι.

Παραδείγματα θεϊκών βασιλέων στην ιστορία 

Μερικά παραδείγματα ιστορικών ηγετών που συχνά θεωρούνται θεϊκοί βασιλείς είναι:

 Αφρική
 Φαραώ της Αρχαίας Αιγύπτου
 Το Βασίλειο των Σιλλούκ διοικούνταν από μία θεϊκή μοναρχία
 Γκάνας (βασιλείς) της Αυτοκρατορίας της Γκάνας
 Ασία
 Ο αρχηγός της Εταιρείας Λατρείας του Θεού Χονγκ Σιουκουάν, ηγέτης της εξέγερσης των Ταϊπίνγκ, ισχυρίστηκε ότι ήταν ο μικρότερος αδελφός του Χριστού και προσπάθησε να καθιερωθεί στην εξουσία ως θεϊκός βασιλιάς
 Κορεάτης βουδιστής μοναχός Κούνγκ-γιε, βασιλιάς του Tαεμπόνγκ
 Οι Ιάπωνες αυτοκράτορες μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
 Βασιλείς της Ιάβας κατά την ινδο-βουδιστική εποχή (4ος αι. – 15ος αι. μ.Χ.), όπως η δυναστεία Σαιλέντρα, η Kεντίρι, η Σινγκασάρι και η αυτοκρατορία Mατζαπάχιτ
 Βασιλείς της Αυτοκρατορίας Χμερ, Καμπότζη
 Αυτοκράτορες της Σριβιτζάγια
 Αμερικής
 Βασιλείς των πόλεων-κρατών των Μάγια της Κλασικής περιόδου 
 Σάπα Ίνκας στην προ-ισπανική Νότια Αμερική. Θεωρούνται απόγονοι του θεού Ήλιου Ίντι. 
 Ωκεανία
 Βασιλείς ή Aκουα Αλιί των νησιών της Χαβάης πριν από το 1839
 Ευρώπη
 Πολλοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες ανακηρύχθηκαν θεοί από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο (γενικά μετά το θάνατό τους, βλέπε ρωμαϊκή αυτοκρατορική λατρεία).

Δείτε επίσης

Σημειώσεις

Βιβλιογραφικές αναφορές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 
 
 
 
 
Λατρεία
Θρησκευτικός εθνικισμός
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις