Βαλντεμάρ Ντεονά

Ο Βαλντεμάρ Ντεονά (γαλλικά: Waldemar Deonna, Κάννες, 24 Σεπτεμβρίου 1880 - Γενεύη, 3 Μαΐου 1959) ήταν Ελβετός αρχαιολόγος, ιστορικός και φωτογράφος. Υπήρξε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, διευθυντής του Μουσείου Τέχνης και Ιστορίας της Γενεύης και επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου της Γενεύης.

Βιογραφία 
Ο Ντεονά γεννήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 1880 στις Κάννες. Ο πατέρας του, Ωγκύστ-Ανρί Ντεονά, ήταν υποπρόξενος της Δανίας, της Σουηδίας και της Νορβηγίας και η μητέρα του, Μαρί-Αουγκούστα Μπένεκε, ήταν Δανή. Το 1903 αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Γενεύης όπου σπούδασε λογοτεχνία. Από το 1904 και μετά, στα πλαίσια των σπουδών του, ασχολήθηκε με την κλασική αρχαιολογία. Από το 1906 έως το 1908, ως μέλος της École française d'Athènes, έλαβε μέρος σε διάφορες ανασκαφικές εκστρατείες στην Ελλάδα (στη Θάσο, τη Δήλο και τους Δελφούς). Το 1907, στη Γενεύη, υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή με τίτλο Les Statues de terre cuite dans l'Antiquité: Sicile, Grande-Grèce, Etrurie et Rome.

Από το 1908 έως το 1911 ήταν αναπληρωτής καθηγητής αρχαιολογίας στη Σχολή Τεχνών του Πανεπιστημίου της Γενεύης. Το 1912 εντάχθηκε στις τάξεις των ιδιωτών-διδακτόρων και ταυτόχρονα δημοσίευσε το τρίπτυχο L'Archéologie, sa valeur, ses méthodes. Το 1914, αυτό το έργο του χάρισε το βραβείο Bordin (Κλασική Αρχαιότητα) από την Académie des inscriptions et belles-lettres.

Το 1920 διορίστηκε  καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στη Γενεύη και έγινε καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας το 1925. Κατείχε αυτή την έδρα ως το 1955 και μέχρι τότε, είχε ήδη δημοσιεύσει περισσότερα από 300 έργα. Παράλληλα, διετέλεσε διευθυντής του Μουσείου Τέχνης και Ιστορίας της Γενεύης από το 1920 έως το 1951, όπου ήταν υπεύθυνος για τις αρχαίες συλλογές. Μέχρι το 1957, η βιβλιογραφία του ξεπερνούσε τους 800 τίτλους.

Πέθανε στη Γενεύη στις 3 Μαΐου 1959.

Έρευνα και εργασία 
Η ιστορική και φιλολογική του έρευνα καλύπτει ένα πολύ ευρύ φάσμα, που εκτείνεται "από την κλασική αρχαιολογία στη συγκριτική ιστορία των θρησκειών, από τη μεσαιωνική αρχαιολογία στην ιστορία της Γενεύης, από τη μουσειογραφία στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης και από την ιστορία των μύθων στη συλλογική ψυχολογία ".

Το έργο του ακολουθεί κυρίως τη μεθοδολογική γραμμή του Έρμαν Γιούσενερ, αλλά το εύρος της παιδείας και των ενδιαφερόντων του, τον τοποθετούν δίπλα στους μεγάλους Γενεβίτες των αρχών του εικοστού αιώνα, όπως ο Théodore Flournoy, ο Φερντινάν ντε Σωσσύρ, και σε εκείνα τα λίγα ονόματα -μαζί με τον Aby Warburg και, στη Γενεύη, τον Jean Starobinski- που έδωσαν μορφή στη βαθιά ενότητα που ενώνει τον παγανιστικό και τον χριστιανικό κόσμο ". Η "Bibliographie des travaux de Waldemar Deonna 1904-1956", που δημοσιεύθηκε το 1957 ως εναρκτήριος τόμος του συλλογικού έργου Hommages à Waldemar Deonna , περιλαμβάνει ήδη 806 τίτλους, στους οποίους πρέπει να προστεθούν τα τελευταία έργα του και εκείνα που δημοσιεύθηκαν μετά θάνατον.

Η αρχαιολογική του έρευνα επικεντρώθηκε στην αρχαία Ελλάδα, και ιδιαίτερα στη Δήλο. Το έργο του επικεντρώνεται στη σχέση μεταξύ του κλασικού και του σύγχρονου κόσμου, καθώς και μεταξύ των παγανιστικών μύθων και των χριστιανικών τελετών. , Για παράδειγμα, μελέτησε τις "δεισιδαιμονίες, τη μεσαιωνική αγιογραφία, τη μορφολογία του φανταστικού στην τέχνη, τη συλλογική ψυχολογία και τα μεγάλα σύμβολα της ιερής τέχνης ". Η έρευνα αυτή κορυφώνεται στο έργο Du Miracle grec au miracle chrétien. Classiques et primitivistes dans l'art, που εκδόθηκε σε τρεις μεγάλους τόμους μεταξύ 1946 και 1948.

Ο Deonna επέκτεινε τις παρατηρήσεις του για τη συγκριτική ιστορία στις πρωτοπορίες του εικοστού αιώνα, στα έργα του Futuristes d'autrefois et d'aujourd'hui το 1912, Poésie contemporaine et art antique το 1920, ή Ingres et l'imitation de l'antique το 1921 και Enquête sur le cinéma, επίσης το 1921. Ακόμα, έγραψε τα Un Art nouveau. Le tactilisme  το 1923, Pensée primitive et poésie moderne. V. Hugo: "Ce que dit la bouche d'ombre" (1930) και Poèmes figurés, το 1926.

Ωστόσο, ο Ντεονά, εμπνευσμένος από τον Φρόιντ και κυρίως από τον Flournoy, επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στα θεμέλια της καλλιτεχνικής έκφρασης. Το 1913, δημοσίευσε διάφορα σχετικά έργα. Στη συνέχεια, το 1914, "Études d'art compare, Comment vivre et meurent les types artistiques" και L'Expression des sentiments dans l'art grec. Les facteurs expressifs και το 1920 το "Nécessité d'une science intégrale de l'art ". Ασχολήθηκε επίσης με το φανταστικό , με τα σύμβολα του ορατού και την αρχαιολογία των μύθων των πρωτοποριακών γκαρντ, ιδίως του υπερρεαλισμού, με αποκορύφωμα το έργο του Le Symbolisme de l'œil (Ο συμβολισμός του ματιού).

Άλλα κείμενά του ασχολούνται με το συλλογικό ασυνείδητο, όπως το 1925 το μεθοδολογικό του κείμενο "Les sciences auxiliaires de l'archéologie (Archéologie et métapsychique)".  Πιο συγκεκριμένα, η έρευνά του σε αυτόν τον τομέα, επικεντρώθηκε  στην περίπτωση της Έλεν Σμιθ, μιας διάσημης περίπτωσης "μεταξύ υστερίας και γλωσσολαλίας, αυτόματης γραφής και ζωγραφικής του ασυνειδήτου", με την οποία είχε ασχοληθεί ο Théodore Flournoy το 1899 και στην οποία ο Ντεονά απάντησε το 1932 μέσα από το De la planète Mars en Terre sainte (Από τον πλανήτη Άρη στους Αγίους Τόπους).

Δημοσιεύσεις 
Το 2000, η πόλη της Γενεύης απέτισε φόρο τιμής στον αρχαιολόγο και φωτογράφο με ένα μεγάλο δημόσιο συμπόσιο και μια έκθεση με τίτλο:

 Waldemar Deonna. Un archéologue derrière l'objectif de 1903 à 1939, κατάλογος που επιμελήθηκαν οι Jacques Chamay, Chantal Courtois και Serge Rebetez, Γενεύη, Musées de Genève, 2000.

Από τη δεκαετία του 1990, ορισμένα από τα έργα του έχουν επανεκδοθεί στη Γαλλία και την Ιταλία:

 A tavola con i Romani. Superstizioni e credenze conviviali, Πρόλογος του Michel Jeanneret, Πρόλογος του Carlo Ossola, Πάρμα, Pratiche, 1994
 ΕΥΩΔΙΑ. Αρχαίες και σύγχρονες δοξασίες. L'odeur suave des dieux et des élus, Πρόλογος του Carlo Ossola (μτφρ. Nadine Le Lirzin), Τορίνο, Nino Aragno, coll. "Europa restituta", 2003
 Le Symbolisme de l'œil, Τορίνο, Einaudi, 2004

Παραπομπές 

Ελβετοί αρχαιολόγοι
Ελβετοί συγγραφείς
Ελβετοί φωτογράφοι
Ταξιάρχες της Λεγεώνας της Τιμής