Κοσάλιν

Το Κοσάλιν (πολωνικά: Koszalin, , κασουβικά: Kòszalëno) είναι πόλη και η έδρα του Πόβιατ Κοσάλιν, στο Βοεβοδάτο Δυτικής Πομερανίας στη βορειοδυτική Πολωνία. Βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νότια των ακτών της Βαλτικής Θάλασσας και τέμνεται από τον ποταμό Ντζιερζεντσίνκα. Τα έτη 1950–1998 ήταν η πρωτεύουσα του Βοεβοδάτου Κοσάλιν. Ο πληθυσμός του είναι 105.801 κάτοικοι (2020).

Ιστορία

Μεσαίωνας 

Σύμφωνα με το μεσαιωνικό Χρονικό της Μείζονος Πολωνίας (Kronika Wielkopolska) το Κοσάλιν ήταν μια από τις πόλεις της Πομερανίας που κατελήφθη και υποτάχθηκε από τον Δούκα Μπολέσλαφ Γ΄ το Στραβόστομο της Πολωνίας το 1107 (άλλες πόλεις περιλαμβάνουν το Κοουόμπζεγκ, το Κάμιεν Πομόρσκι και το Βόλιν). Στη συνέχεια, τον 12ο αιώνα, η περιοχή έγινε μέρος του Δουκάτου της Πομερανίας που κυβερνούσε ο Οίκος της Πομερανίας, ένα υποτελές κράτος του Βασιλείου της Πολωνίας, το οποίο χωρίστηκε από την Πολωνία μετά τον κατακερματισμό της Πολωνίας σε μικρότερα δουκάτα και έγινε υποτελές της Δανίας το 1185 και μέρος της πολυεθνοτικής Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από το 1227.

Το 1214, Μπόγκισλαβ Β΄ της Πομερανίας έκανε μια δωρεά ενός χωριού γνωστού ως Koszalice/Cossalitz από τη Γη του Κοουόμπζεγκ στο Νοβερτινικό μοναστήρι στο Μπιαουομπόκι, κοντά στο Τσεμπιάτουφ. Νέοι, κυρίως Γερμανοί, άποικοι από έξω από την Πομερανία προσκλήθηκαν να εγκαταστήσουν την περιοχή. Το 1248, το ανατολικό τμήμα της Γης του Κοουόμπζεγκ, συμπεριλαμβανομένου του χωριού, μεταφέρθηκε από τον Δούκα Μπάρνιμ Α΄ της Πομερανίας στη Ρωμαιοκαθολική Επισκοπή του Κάμιν.

Στις 23 Μαΐου 1266, ο επίσκοπος του Κάμιν, Χέρμαν φον Γκλάιχεν, χορήγησε έναν χάρτη στο χωριό, παραχωρώντας του νόμο του Λύμπεκ, τοπική κυβέρνηση, αυτονομία και πολλαπλά προνόμια για να προσελκύσει Γερμανούς αποίκους από τη Δύση. Όταν το 1276 οι επίσκοποι έγιναν κυρίαρχοι στο γειτονικό Κοουόμπζεγκ, μετέφεραν την κατοικία τους εκεί, ενώ η διοίκηση της επισκοπής γινόταν από το Κοσάλιν. Το 1278, ιδρύθηκε ένα Κιστερκιανό μοναστήρι, το οποίο φρόντιζε την τοπική ενοριακή εκκλησία και το παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίας στον λόφο Χέουμσκα.

Η πόλη απέκτησε άμεση πρόσβαση στη Βαλτική Θάλασσα όταν απέκτησε το χωριό Γιάμνο (1331), τμήματα της λίμνης Γιάμνο, μια γλώσσα ξηράς μεταξύ της λίμνης και της θάλασσας και το κάστρο του Ουνιέστσιε το 1353. Από εκεί, συμμετείχε στο εμπόριο της Βαλτικής Θάλασσας ως μέλος της Χανσεατικής Ένωσης (από το 1386), που οδήγησε σε αρκετές συγκρούσεις με τα ανταγωνιστικά λιμάνια του Κοουόμπζεγκ και του Νταρουόβο. Από το 1356 έως το 1417/1422, η πόλη ήταν μέρος του Δουκάτου της Πομερανίας-Βόλγκαστ. Το 1446, το Κοσάλιν έδωσε μια νικηφόρα μάχη ενάντια στην κοντινή αντίπαλη πόλη Κοουόμπζεγκ. Το 1475 ξέσπασε μια σύγκρουση μεταξύ της πόλης Κοσάλιν και του Πομερανού Δούκα Μπόγκισλαβ Ι΄, με αποτέλεσμα την απαγωγή και την προσωρινή φυλάκιση του δούκα στο Κοσάλιν.

Μοντέρνα εποχή 

Ως αποτέλεσμα του γερμανικού αποικισμού, η πόλη έγινε κυρίως γερμανόφωνη, θέτοντας σε μειονεκτική θέση τους αυτόχθονες σλαβόφωνους. Το 1516, οι ντόπιοι Γερμανοί επέβαλαν την απαγόρευση αγοράς αγαθών από σλαβόφωνους. Απαγορευόταν επίσης η αποδοχή γηγενών Σλάβων σε συντεχνίες, γεγονός που υποδηλώνει εθνοτικές διακρίσεις.

Το 1531, σημειώθηκαν ταραχές μεταξύ υποστηρικτών και αντιπάλων της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης. Το 1534, η πόλη έγινε κυρίως λουθηρανική υπό την επιρροή του Γιοχάνες Μπουγκενχάγκεν. Το 1568, ο Δούκας Ιωάννης Φρειδερίκος της Πομερανίας και επίσκοπος του Κάμιν, άρχισε να χτίζει μια κατοικία, την οποία ολοκλήρωσε ο διάδοχός του, Καζιμίρ ΣΤ΄ της Πομερανίας, το 1582. Μετά το θάνατο του τελευταίου δούκα της Πομερανίας, Μπόγκισλαβ ΙΔ΄ της Πομερανίας, το 1637, η πόλη πέρασε στον ξάδερφό του, Επίσκοπο Ερνστ Μπόγκισλαφ φον Κρόι του Κάμιν. Όταν καταλήφθηκε από τα σουηδικά στρατεύματα κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου το 1637, ορισμένοι από τους κατοίκους της πόλης αναζήτησαν καταφύγιο στην κοντινή Πολωνία. Η πόλη παραχωρήθηκε στο Βρανδεμβούργο-Πρωσία μετά τη Συνθήκη της Βεστφαλίας (1648) και τη Συνθήκη του Στέτιν (1653) και μαζί με όλη την Πομερανία έγινε μέρος της Βρανδεμβουργιανής Πομερανίας.

Ως μέρος του Βασιλείου της Πρωσίας, το Κόσλιν (Cöslin) υπέστη σοβαρές ζημιές από μια πυρκαγιά το 1718, αλλά ξαναχτίστηκε τα επόμενα χρόνια. Το 1764, στο λόφο Χέουμσκα, που τώρα βρίσκεται εντός των ορίων της πόλης, ένας Πολωνός, ο Γιαν Γκελτσέφσκι, ίδρυσε μια χαρτοποιία που προμήθευε πολλά γραφεία της πόλης. Η πόλη καταλήφθηκε από τα γαλλικά στρατεύματα το 1807 μετά τον πόλεμο του Τέταρτου Συνασπισμού. Μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους, έγινε η πρωτεύουσα της Περιοχής Φύρστεντουμ και της Κυβερνητικής Περιοχής Κόσλιν εντός της Επαρχίας Πομερανίας. Η Περιοχή Φύρστεντουμ διαλύθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 1872 και αντικαταστάθηκε με την Περιοχή Κόσλιν στις 13 Δεκεμβρίου. Μεταξύ 1829 και 1845, κατασκευάστηκε ένας δρόμος που συνέδεε το Κοσάλιν με το Στσέτσιν και το Γκντανσκ. Μέρος αυτού του δρόμου, από το Κοσάλιν προς την κοντινή πόλη Σιάνουφ, χτίστηκε το 1833 από περίπου εκατό πρώην Πολωνούς αντάρτες.

Η πόλη έγινε μέρος της Γερμανικής Αυτοκρατορίας το 1871 κατά τη γερμανική ενοποίηση. Ο σιδηρόδρομος από το Στέτιν (Στσέτσιν) μέσω του Κόσλιν και του Στολπ (Σουούπσκ) στο Ντάτσιχ (Γκντανσκ) κατασκευάστηκε από το 1858 έως το 1878. Ένα στρατιωτικό σχολείο δόκιμων που δημιουργήθηκε από τον Φρειδερίκο Β΄ το Μέγα το 1776 μεταφέρθηκε από το Κουλμ (Χέουμνο) στην πόλη το 1890.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας από το Ναζιστικό Κόμμα στη Γερμανία το 1933, ιδρύθηκε σταθμός της Γκεστάπο στην πόλη και πραγματοποιήθηκαν μαζικές συλλήψεις αντιπάλων των Ναζί. Αφού οι Ναζί έκλεισαν το σεμινάριο του Ντίτριχ Μπονχέφερ στο Φίνκενβαλντε (Ζντρόγιε) το 1937, ο Μπονχέφερ επέλεξε την πόλη ως μια από τις τοποθεσίες όπου συνέχισε παράνομα να εκπαιδεύει εφημέριους της Ομολογητικής Εκκλησίας. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Κόσλιν ήταν η περιοχή του πρώτου σχολείου για τα «πυραυλικά στρατεύματα» που δημιουργήθηκε κατά εντολή του Βάλτερ Ντόρνμπεργκερ, του επικεφαλής του σχεδιασμού και την ανάπτυξη του προγράμματος V-2 της Βέρμαχτ. Οι Ναζί έφεραν στην πόλη πολλούς αιχμαλώτους πολέμου και καταναγκαστικούς εργάτες, κυρίως Πολωνούς, αλλά και Ιταλούς και Γάλλους. Οι Γερμανοί λειτούργησαν πολλά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στην πόλη, συμπεριλαμβανομένου ενός υποστρατοπέδου του στρατοπέδου Stalag II-B. Οι Πολωνοί καταναγκαστικοί εργάτες αποτελούσαν έως και το 10% του πληθυσμού της πόλης κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η Γερμανία λειτουργούσε επίσης φυλακή στην πόλη, με υποστρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στην περιοχή. Μετά τη συντριβή της Εξέγερσης της Βαρσοβίας, οι Γερμανοί έφεραν πολλούς Πολωνούς από τη Βαρσοβία στην πόλη, κυρίως γυναίκες και παιδιά.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο 

Στις 4 Μαρτίου 1945, η πόλη καταλήφθηκε από τον Κόκκινο Στρατό. Κάτω από τις αλλαγές στα σύνορα που επιβλήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση στη μεταπολεμική Συμφωνία του Πότσνταμ, το Κοσάλιν έγινε μέρος της Πολωνίας ως μέρος των λεγόμενων Ανακτημένων Περιοχών. Ο γερμανικός πληθυσμός της πόλης που δεν είχε ακόμη διαφύγει εκδιώχθηκε στην υπόλοιπη μεταπολεμική Γερμανία σύμφωνα με τη Συμφωνία του Πότσνταμ. Η πόλη επανεγκαταστάθηκε από Πολωνούς και Κασούβιους, πολλοί από τους οποίους είχαν εκδιωχθεί από τα εδάφη της Πολωνίας που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση.

Ήδη από τον Μάρτιο του 1945 ιδρύθηκε μια πολωνική αστυνομική μονάδα, αποτελούμενη από πρώην καταναγκαστικούς εργάτες και αιχμαλώτους πολέμου, ωστόσο, οι Σοβιετικοί, που ήταν ακόμα παρόντες στην πόλη, λεηλάτησαν τοπικά βιομηχανικά εργοστάσια τον Απρίλιο. Από τον Μάιο του 1945, η ζωή οργανωνόταν στην κατεστραμμένη πόλη και ιδρύθηκαν τα πρώτα μεταπολεμικά σχολεία, καταστήματα και χώροι εξυπηρέτησης. Το 1946, άνοιξε η πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη, διευθύντρια της οποίας ήταν αργότερα η Μάρια Πιλέτσκα, αδελφή του εθνικού ήρωα της Πολωνίας, Βίτολντ Πιλέτσκι. Τον Μάρτιο του 1946, η αντικομμουνιστική 5η Ταξιαρχία Εσωτερικού Στρατού του Βίλνο ήταν ενεργή στο Κοσάλιν. Τον Ιούλιο του 1947, οι τελευταίες μονάδες του Σοβιετικού Στρατού έφυγαν από το Κοσάλιν και από τότε μόνο πολωνικά στρατεύματα βρίσκονταν στην πόλη. Το 1953, ιδρύθηκε ένας τοπικός ραδιοφωνικός σταθμός στο Κοσάλιν.

Αρχικά, το Κοσάλιν ήταν η πρώτη μεταπολεμική περιφερειακή πρωτεύουσα της πολωνικής Δυτικής Πομερανίας, προτού η διοίκηση μετακομίσει τελικά στο Στσέτσιν τον Φεβρουάριο του 1946, από το οποία η περιοχή ονομάστηκε Βοεβοδάτο Στσέτσιν. Το 1950, αυτό το βοεβοδάτο χωρίστηκε σε ένα μειωμένο Βοεβοδάτο Στσέτσιν και στο Βοεβοδάτο Κοσάλιν. Κατά τα έτη 1950-75, το Κοσάλιν ήταν η πρωτεύουσα του διευρυμένου Βοεβοδάτου Κοσάλιν, που μερικές φορές αποκαλείται Μέση Πομερανία, λόγω του ότι έγινε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πόλη στην Πολωνία. Τα έτη 1975-98, ήταν η πρωτεύουσα του μικρότερου Βοεβοδάτου Κοσάλιν. Ως αποτέλεσμα του νόμου για την αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης (1998), το Κοσάλιν έγινε μέρος του Βοεβοδάτου Δυτικής Πομερανίας (από την 1η Ιανουαρίου 1999) ανεξάρτητα από μια προηγούμενη πρόταση για ένα νέο Βοεβοδάτο Μέσης Πομερανίας που κάλυπτε περίπου την περιοχή του πρώην Βοεβοδάτου Κοσάλιν (1950–75).

Το 1991, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ επισκέφτηκε το Κοσάλιν. Στην πέμπτη επέτειο της επίσκεψής του έγιναν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου του στο κέντρο της πόλης.

Ορόσημα 
Η πόλη συνορεύει με τον λόφο Χέουμσκα (), έναν τόπο παγανιστικής λατρείας στην προϊστορία, και πάνω στον οποίο είναι χτισμένος τώρα ο πύργος «ιερό της διαθήκης», ο οποίος καθαγιάστηκε από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ το 1991 και σήμερα είναι τόπος προσκυνήματος. Επίσης ένας πύργος παρατήρησης βρίσκεται στο λόφο. Στην είσοδο του ιερού υπάρχει ένα μνημείο αφιερωμένο στους Πολωνούς αντάρτες της Νοεμβριανής Εξέγερσης του 1831, οι οποίοι, φυλακισμένοι από τις πρωσικές αρχές, έχτισαν έναν δρόμο που συνδέει το Κοσάλιν με το κοντινό Σιάνουφ.

Το πιο χαρακτηριστικό ορόσημο του Κοσάλιν είναι ο γοτθικός καθεδρικός ναός της Παναγίας, που χρονολογείται από τις αρχές του 14ου αιώνα. Μπροστά από τον καθεδρικό ναό βρίσκεται ένα μνημείο που τιμά την επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην πόλη.

Άλλα ορόσημα της πόλης περιλαμβάνουν το Πάρκο των Δούκων της Πομερανίας (Park Książąt Pomorskich), το Μουσείο του Κοσάλιν, το κεντρικό ταχυδρομείο, το Παλάτι Γάμων του 16ου αιώνα και το Πολιτιστικό Κέντρο 105 (Centrum Kultury 105).

Η πόλη διαθέτει επίσης μνημεία αφιερωμένα στους Πολωνούς εθνικούς ήρωες: Γιούζεφ Πιουσούτσκι, Βουαντίσουαφ Άντερς, Κάσιμιρ Πουλάσκι, Βουαντίσουαφ Σικόρσκι, καθώς και μνημεία των Πολωνών ποιητών του 19ου αιώνα Τσίπριαν Νόρβιντ και Άνταμ Μιτσκιέβιτς.

Δημογραφικά στοιχεία 
Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο πληθυσμός της πόλης αποτελούνταν από Προτεστάντες, Εβραίους και Καθολικούς.

Κλίμα 
Το κλίμα είναι ωκεάνιο (Κέππεν: Cfb) με ορισμένα υγρά ηπειρωτικά χαρακτηριστικά (Dfb), που συνήθως κατηγοριοποιούνται εάν το χρησιμοποιείται το ισόθερμο 0°C (για την ίδια ταξινόμηση). Όντας στη Δυτική Πομερανία και κοντά στη Βαλτική Θάλασσα, έχει πολύ πιο ήπιο κλίμα από τις άλλες μεγάλες πολωνικές πόλεις. Τα καλοκαίρια είναι ζεστά και σχεδόν χωρίς καύσωνα όπως στο νότο και οι χειμώνες είναι συχνά πιο ήπιοι από τα βορειοανατολικά και τα ανατολικά, αν και είναι ακόμα κρύα, αλλά δεν είναι τόσο ήπιοι όσο η Δυτική Ευρώπη. Οι ημερήσιοι μέσοι όροι κάτω από το σημείο μηδενός μπορούν να βρεθούν τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, ενώ το καλοκαίρι είναι μεταξύ 15 και 16°C, σχετική δροσιά. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι 704 mm, που διανέμεται κατά τη διάρκεια του έτους. Το Κοσάλιν είναι μια από τις πιο ηλιόλουστες πόλεις της χώρας.

Αθλητισμός 

 ΑΖΣ Κοσάλιν - ομάδα καλαθοσφαίρισης ανδρών, που παίζει στο Πρωτάθλημα Πολωνίας (κορυφαία κατηγορία)
 ΑΖΣ Πολιτέχνικα Κοσάλιν - γυναικεία ομάδα χειροσφαίρισης
 Γκβάρντια Κοσάλιν - ομάδα ποδοσφαίρου, συμμετέχει στις χαμηλότερες κατηγορίες
 Μπάουτικ Κοσάλιν - ομάδα ποδοσφαίρου, συμμετέχει στις χαμηλότερες κατηγορίες
 Αντισφαίριση- Μπάουτικ Κοσάλιν
 Ράγκμπι - Rugby Club Koszalin
 Motorsport - Klub Motor Sport Koszalin
 Αμερικανικό Ποδόσφαιρο - Κορσάζε Κοσάλιν

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Κοσάλιν είναι αδελφοποιημένο με τις:

 Αλμπάνο Λατσιάλε, Ιταλία
 Μπουρζ, Γαλλία
 Φουτσόου, Κίνα
 Γκλάντσαξε, Δανία
 Ιβάνο-Φρανκίβσκ, Ουκρανία
 Κριχάνσταντ, Σουηδία
 Λίντα, Λευκορωσία
 Νοϊμπράντενμπουργκ, Γερμανία
 Νοϊμύνστερ, Γερμανία
 Σβετ, Γερμανία
 Σέιναγιοκι, Φινλανδία
 Τέμπελχοφ-Σένεμπεργκ, Γερμανία
 Τράκαϊ, Λιθουανία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος των Δημοτικών Αρχών
 Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Κοσάλιν 
 Οδηγός δείπνου ChefMoz
 Ανεπίσημο φόρουμ της κοινότητας του Κοσάλιν
 Koszalin in Your Wonder Beautiful Place
 KoszalinCity.pl (πολωνικά)
 Heimatkreis Köslin (Γερμανική οργάνωση προσφύγων) (γερμανικά)

Πόλεις της Πολωνίας
Πόλεις πόβιατ της Πολωνίας
Πόλεις του Βοεβοδάτου Δυτικής Πομερανίας
Μέλη της Χανσεατικής Ένωσης