Γιάλμαρ Ουγκλά

Ο Γιάλμαρ Φρέντερικ Καρλ Ουγκλά (Hjalmar Frederik Karl Uggla) (17 Μαρτίου 1908 – 13 Μαρτίου 1983) ήταν Πολωνός εδαφολόγος, καθηγητής και επικεφαλής του Τμήματος Εδαφολογίας στην Ανώτατη Γεωργική Σχολή στο Όλστιν (αργότερα μετονομάστηκε σε Ακαδημία Γεωργίας και Τεχνολογίας, τώρα Πανεπιστήμιο Βαρμίας και Μαζουρίας του Όλστιν). Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μέλος ενός πολωνικού κινήματος αντίστασης. Του απονεμήθηκε επίσης το βραβείο του Δίκαιου των Εθνών.

Ο Ουγκλά γεννήθηκε στη Βαρσοβία σε μια οικογένεια ιντελιγκέντσια από τη σουηδική αριστοκρατία, η οποία κατοικούσε τον 19ο αιώνα στη Φινλανδία, η οποία εκείνη την εποχή ήταν μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Οι πρόγονοι του στάλθηκαν από τις τσαρικές αρχές ως αξιωματούχοι της αυτοκρατορίας στην Πολωνία του Συνεδρίου. Μετά από δύο γενιές, η οικογένεια πολωνοποιήθηκε και κατά τη διάρκεια των πολέμων καθόρισε ξεκάθαρα την πολωνική εθνική της ταυτότητα.

Ήταν πατέρας του Άντζεϊ Νιλς Ουγκλά, καθηγητή λογοτεχνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα.

Εκπαίδευση και επιστημονική σταδιοδρομία 
Ο Ουγκλά σπούδασε στη Δασική Σχολή στο Πανεπιστήμιο Επιστημών Ζωής της Βαρσοβίας από το οποίο αποφοίτησε το 1933. Το 1929 άρχισε να εργάζεται ως βοηθός στο Τμήμα Εδαφολογίας του πανεπιστημίου αυτού. Μεταξύ 1935 και 1939, εργαζόταν ως ταξινομητής εδάφους στην Πολεσία και την Κουγιαβία. Στα χρόνια μεταξύ 1940-1945, εργάστηκε στη φάρμα του Κεντρικού Πειραματικού Σταθμού Μεταξιού στο Μιλανούβεκ. Μετά τον πόλεμο, επέστρεψε στην ακαδημαϊκή εργασία στο Πανεπιστήμιο Επιστημών της Ζωής της Βαρσοβίας. Αφού έκανε τη διδακτορική διατριβή του το 1950, έγινε ο διοργανωτής και διευθυντής του Τμήματος Εδαφολογίας στη νεοϊδρυθείσα Ανώτατη Γεωργική Σχολή στο Όλστιν. Μελέτησε κυρίως υδρογονικά εδάφη και δασικά εδάφη, μεταξύ άλλων χαρτογραφία εδάφους και ταξινόμηση εδάφους, διάβρωση και προστασία του εδάφους. Θεωρήθηκε ως ένας από τους δημιουργούς της οικολογικής κατεύθυνσης στην παιδολογία. Ήταν συγγραφέας περισσότερων από 130 επιστημονικών δημοσιεύσεων και 5 ακαδημαϊκών εγχειριδίων και διοργανωτής και ενεργό μέλος του παραρτήματος του Όλστιν της Πολωνικής Εταιρείας Εδαφολογίας.

Δραστηριότητες εν καιρώ πολέμου 
Από την αρχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ουγκλά ήταν ενεργό μέλος του κινήματος της αντίστασης - πρώτα στην Ένωση Ενόπλων Μάχης και στη συνέχεια στον Πολωνικό Στρατό Εσωτερικού. Ανήκε στη διμοιρία «Μιελίζνα» με το ψευδώνυμο «Σόβα» («Κουκουβάγια») ως παραϊατρικός στο βαθμό ενός μεγαλύτερου σκοπευτή. Συμμετείχε ενεργά σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς και αναλαμβάνοντας αεροπορικές εκκενώσεις. Χρησιμοποιώντας έγγραφα της σουηδικής καταγωγής του και άπταιστη γνώση της γερμανικής γλώσσας, παρενέβη πολλές φορές στις κατοχικές αρχές για την απελευθέρωση κρατουμένων μελών του αντιστασιακού κινήματος και άλλων ανθρώπων. Μετά το τέλος της Εξέγερσης της Βαρσοβίας, έκρυψε δραπέτες (άμαχους, αντάρτες, Εβραίους και καλόγριες) από μια φλεγόμενη Βαρσοβία στο σπίτι του στο Μιλανούβεκ. Στα τέλη του 1944, περίπου 50 άτομα κρύβονταν ταυτόχρονα στο σπίτι του Ουγκλά στο Μιλανούβεκ. Όλη η οικογένεια απειλήθηκε με θανατική ποινή για αυτή τη δραστηριότητα. Μεταξύ των διασωθέντων ήταν ο Καζίμιες Λεβαρτόβιτς, ένας Εβραίος που ζει σήμερα στις ΗΠΑ, μαζί με τη μητέρα του Ζόφια, μια πιανίστρια συναυλιών, οι οποίοι κρατούνταν σε μια μυστική κρυψώνα που είχε προετοιμαστεί ειδικά για αυτόν τον σκοπό. Μετά από αίτημα του Καζίμιες Λεβαρτόβιτς, το Ινστιτούτο Μνήμης Γιαντ Βασσέμ στην Ιερουσαλήμ έδωσε τον τίτλο του Δίκαιου των Εθνών μετθαανάτια, στον Γιάλμαρ Ουγκλά και τη σύζυγό του, Λουντβίκα Ουγκλά, στις 6 Μαΐου 2007.

Βραβεία και παράσημα 
 Χρυσό Βραβείο της Πολωνικής Εταιρείας Εδαφολογίας
 Χρυσό Βραβείο της Πολωνικής Δασικής Εταιρείας
 Βραβείο του Άξιου Δασκάλου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας
 Σταυρός του Ιππότη του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
 Σταυρός του Αξιωματικού του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
 Δίκαιος των Εθνών (2007)
 Σταυρός του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (2008)

Παραπομπές 

Εδαφολόγοι
Πολωνοί σουηδικής καταγωγής
Μέλη του Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού
Πολωνοί Δίκαιοι των Εθνών
Αποδέκτες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (1944-1989)
Ιππότες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αξιωματικοί του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας