Ρούντολφ Βρμπα

Ο Ρούντολφ «Ρούντι» Βρμπα (Rudolf "Rudi" Vrba), γεννημένος ως Βάλτερ Ρόζενμπεργκ (Walter Rosenberg) (11 Σεπτεμβρίου 1924 – 27 Μαρτίου 2006), ήταν Σλοβάκος-Εβραίος βιοχημικός, ο οποίος, ως έφηβος το 1942, απελάθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία. Έγινε γνωστός επειδή δραπέτευσε από το στρατόπεδο τον Απρίλιο του 1944, στο απόγειο του Ολοκαυτώματος, και επειδή συνέγραψε μια λεπτομερή έκθεση για τη μαζική δολοφονία που λάμβανε χώρα εκεί. Η διανομή της έκθεσης από τον Τζόρτζε Μαντέλο στην Ελβετία πιστώνεται ότι σταμάτησε τη μαζική απέλαση των Εβραίων της Ουγγαρίας στο Άουσβιτς τον Ιούλιο του 1944, σώζοντας περισσότερες από 200.000 ζωές. Μετά τον πόλεμο, ο Βρμπα εκπαιδεύτηκε ως βιοχημικός, δουλεύοντας κυρίως στην Αγγλία και τον Καναδά.

Ο Βρμπα και ο συν-δραπέτης, Άλφρεντ Βέτσλερ, δραπέτευσαν από το Άουσβιτς τρεις εβδομάδες μετά την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων στην Ουγγαρία και λίγο πριν η Σούτσσταφφελ ξεκινήσει τις μαζικές απελάσεις του εβραϊκού πληθυσμού της Ουγγαρίας στο στρατόπεδο. Οι πληροφορίες που υπαγόρευσαν οι άνδρες στους Εβραίους αξιωματούχους όταν έφτασαν στη Σλοβακία στις 24 Απριλίου 1944, οι οποίες περιελάμβαναν ότι οι νέες αφίξεις στο Άουσβιτς σκοτώνονται με αέριο και δεν «επαναγκαθίστανται» όπως υποστήριζαν οι Γερμανοί, έγιναν γνωστές ως έκθεση Βρμπα-Βέτσλερ. Όταν το Συμβούλιο Προσφύγων Πολέμου το δημοσίευσε με μεγάλη καθυστέρηση τον Νοέμβριο του 1944, η New York Herald Tribune το περιέγραψε ως «το πιο συγκλονιστικό έγγραφο που εκδόθηκε ποτέ από κυβερνητική υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών». Ενώ επιβεβαίωσε υλικό σε προηγούμενες αναφορές από Πολωνούς και άλλους δραπέτες, ο ιστορικός Μίροσλαβ Κάρνι έγραψε ότι ήταν μοναδικό στις «ακλόνητες λεπτομέρειές του».

Υπήρξε μια καθυστέρηση αρκετών εβδομάδων πριν η έκθεση διανεμηθεί αρκετά ευρέως ώστε να κερδίσει την προσοχή των κυβερνήσεων. Οι μαζικές μεταφορές των Εβραίων της Ουγγαρίας στο Άουσβιτς ξεκίνησαν στις 15 Μαΐου 1944 με ρυθμό 12.000 ατόμων την ημέρα. Οι περισσότεροι στέλνονταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων. Ο Βρμπα υποστήριζε μέχρι το τέλος της ζωής του ότι οι απελαθέντες μπορεί να είχαν αρνηθεί να επιβιβαστούν στα τρένα, ή τουλάχιστον ότι ο πανικός τους θα είχε διακόψει τις μεταφορές, αν η έκθεση είχε διαδοθεί ευρέως και νωρίτερα.

Από τα τέλη Ιουνίου έως τον Ιούλιο του 1944, υλικό από την Έκθεση Βρμπα-Βέτσλερ εμφανίστηκε σε εφημερίδες και ραδιοφωνικές εκπομπές στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, ιδιαίτερα στην Ελβετία, ωθώντας τους παγκόσμιους ηγέτες να απευθύνουν έκκληση στον Ούγγρο αντιβασιλέα Μίκλος Χόρτυ να σταματήσει τις απελάσεις. Στις 2 Ιουλίου, αμερικανικές και βρετανικές δυνάμεις βομβάρδισαν τη Βουδαπέστη και στις 6 Ιουλίου, σε μια προσπάθεια να ασκήσει την κυριαρχία του, ο Χόρτυ διέταξε να σταματήσουν οι απελάσεις. Μέχρι τότε, περισσότεροι από 434.000 Εβραίοι είχαν απελαθεί σε 147 τρένα -σχεδόν ολόκληρος ο εβραϊκός πληθυσμός της ουγγρικής υπαίθρου-, αλλά άλλοι 200.000 στη Βουδαπέστη σώθηκαν.

Βιογραφία

Σημειώσεις

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Ιστότοπος μνήμης Βρμπα-Βέτσλερ.
 Έγγραφα του Ρούντολφ Βρμπα, 1934–2008. Προεδρική Βιβλιοθήκη & Μουσείο Φράνκλιν Ρούζβελτ.

Εβραίοι συγγραφείς
Σλοβάκοι συγγραφείς
Καναδοί συγγραφείς
Καναδοί εκπαιδευτικοί
Δραπέτες από το Άουσβιτς
Εβραίοι αντιστασιακοί κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος
Επιζήσαντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαϊντάνεκ
Ιστορογραφία του Ολοκαυτώματος
Πολιτογραφημένοι πολίτες του Καναδά