Δημήτριος Λουκόπουλος

Ο Δημήτρης Νικ. Λουκόπουλος (1874, Αρτοτίνα Δωρίδας – 1943, Κεφαλόβρυσο Αιτωλοακαρνανίας, σημερινό Θέρμο) ήταν πρωτοπόρος λαογράφος και συγγραφέας.

Βιογραφία 

Ο Δημήτρης Λουκόπουλος γεννήθηκε στην Αρτοτίνα Δωρίδας, στις 30 Αυγούστου 1874, όπου έμαθε τα πρώτα γράμματα. Ήταν το πρώτο, απ' τα εφτά παιδιά, του Αρτοτινού εμπόρου και κτηματία Νικολάκη Λουκόπουλου και της Φροσύνης, το γένος Κότταρη από το Δάφνο, την παλιά Βοστινίτσα.

Αφού συμπλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στα Σάλωνα (Άμφισσα), γράφτηκε το 1889, σε ηλικία δέκα πέντε χρονών στο Διδασκαλείο της Αθήνας. Στα 1892 βγήκε δάσκαλος και διορίστηκε στη Σαλαμίνα, την ίδια δε χρονιά, πήρε μετάθεση για το Θέρμο (Κεφαλόβρυσο) Τριχωνίδας όπου και υπηρέτησε για 33 χρόνια μέχρι το 1925, με μια ενδιάμεση διακοπή ενός χρόνου που υπηρέτησε στα Γρεβενά σαν Επιθεωρητής Δημοτικών Σχολείων.

Το 1925 αποσπάστηκε στην Αθήνα, στο Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών. Την επόμενη χρονιά τοποθετήθηκε στο Λαογραφικό Αρχείο. Μέχρι τον θάνατο του υπήρξε γραμματέας της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρίας. Συνεργάστηκε στενά με την Μέλπω Μερλιέ, την οποία γνώρισε μέσω του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, από το 1930 στα πρώτα στάδια της συλλογής του υλικού του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.

Στο πλαίσιο της έρευνας του Κέντρου ασχολήθηκε ειδικότερα με τα Φάρασα της Καππαδοκίας και άφησε ολόκληρη σειρά χειρόγραφων για τον σημαντικό αυτό οικισμό του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Από τα χειρόγραφα αυτά εκδόθηκαν δύο βιβλία, Η λαϊκή λατρεία των Φαράσων (1949) σε συνεργασία με τον Δ. Πετρόπουλο και Παροιμίες των Φαράσων (1951) σε συνεργασία με τον Δ. Λουκάτο. 

Την περίοδο της Κατοχής, επέστρεψε στο Θέρμο. Το Μάη του 1943 αρρώστησε ξαφνικά και στις 30 Ιουνίου 1943 πέθανε σε ηλικία 69 χρονών.

Παντρεύτηκε τη Μαρία Βασιλοπούλου και απέκτησαν τέσσερα παιδιά. Μεταξύ αυτών ο λογοτέχνης Νίκος Δ. Λουκόπουλος και ο γλύπτης Κλέαρχος Δ. Λουκόπουλος.

Ήταν υποστηριχτής του δημοτικισμού στον οποίο μυήθηκε σε ηλικία 23 ετών από τον Γεώργιο Σωτηριάδη, με τον οποίο συνδέθηκε με στενή φιλία, ο οποίος επισκέφθηκε το Κεφαλόβρυσο το 1897 για ανασκαφές. Μεγάλο μέρος του έργου του δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Λαογραφία" με το οποίο συνεργάστηκε από τον πρώτο χρόνο της έκδοσής του (1909), καθώς και στο περιοδικό της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας, στα "Ελληνικά Γράμματα", στα "Νεοελληνικά Γράμματα", στο "Ημερολόγιο της Μεγάλης Ελλάδας" κ.α.

Βιβλιογραφία 

 Αιτωλικαί οικήσεις, σκεύη και τροφαί, Εκδ. Π. Δ. Σακελαρίου, Αθήνα, 1925
 Φως από τους μύθους μας - Παροιμίες, αινίγματα, γλωσσοδέτες, Τομ.Α, Εκδ. Αθηνά, Αθήνα, 1926
 Φως από τους μύθους μας - Από την μυθολογία μας, Τομ.Β, Εκδ. Αθηνά, Αθήνα, 1926
 Ποια παιγνίδια παίζουν τα Ελληνόπουλα, Εκδ. Α. Ι. ΡΑΛΛΗΣ, Αθήνα, 1926
 Πως υφαίνουν & ντύνονται οι Αιτωλοί, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων - Ιστορική και Λαογραφική Βιβλιοθήκη, Αρ.1, Αθήνα, 1927
 Στ' Άγραφα : ένα ταξίδι με εικόνες, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, Αθήνα, 1929
 Στα βουνά του Κατσαντώνη : με εικόνες, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων - Ιστορική και Λαογραφική Βιβλιοθήκη, Αρ.69, Αθήνα, 1929
 Ποιμενικά της Ρούμελης, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων - Ιστορική και Λαογραφική Βιβλιοθήκη, Αρ.8, Αθήνα, 1930
 Ο Ρουμελιώτης καπετάνιος του 1821 Ανδρίτσος Σαφάκας και το αρχείο του, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων - Ιστορική και Λαογραφική Βιβλιοθήκη, Αρ.11, Αθήνα, 1931
 Γεωργικά της Ρούμελης, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων - Ιστορική και Λαογραφική Βιβλιοθήκη, Αρ.11, Αθήνα, 1938
 Νεοελληνική Μυθολογία : Ζώα - Φυτά, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, Αρ.76, Αθήνα, 1940
 Η Λαϊκή λατρεία των Φαράσων, Δ.Λουκόπουλου - Δ.Πετρόπουλου, Γαλλικό Ινστιτούτο Αθήνας, Αθήνα, 1949
 Παροιμίες των Φαράσων, Δ.Λουκόπουλου - Δ.Λουκάτου, Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, Αθήνα, 1951
 Θέρμος καί Ἀπόκουρο : Ἱστορία - Ἀρχαιολογία - Λαογραφία, Εκδ. Βασιλόπουλος, Αθήνα, 1990

Παραπομπές 

Λαογραφία στην Ελλάδα
Έλληνες λογοτέχνες
Έλληνες λαογράφοι