Μνημείο Πεσόντων και Δολοφονημένων στην Ανατολή

Το Μνημείο Πεσόντων και Δολοφονημένων στην Ανατολή (πολωνικά: Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie) είναι μνημείο στη Βαρσοβία της Πολωνίας, το οποίο τιμά τα θύματα της σοβιετικής εισβολής στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και των επακόλουθων καταστολών. Αποκαλύφθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1995, στην 56η επέτειο της σοβιετικής εισβολής του 1939.

Ιστορία 
Κατά την εποχή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας, οι πολωνικές κομμουνιστικές αρχές συνεργάστηκαν με τη Σοβιετική Ένωση για να λογοκρίνουν πληροφορίες σχετικά με τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία το 1939 και τις καταστολές που πραγματοποιήθηκαν κατά του πολωνικού πληθυσμού κατά την περίοδο της σοβιετικής κατοχής από το 1939-1941, όπως καθώς και οι επακόλουθες καταστολές μετά τη σοβιετική κατάληψη της Πολωνίας το 1944-5, ιδίως η άρνηση της σοβιετικής υπαιτιότητας για τη σφαγή του Κάτιν του 1940. Μετά την πτώση των κομμουνιστικών κυβερνήσεων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη το 1989, οι νέες αρχές στην Πολωνία ενέκριναν επίσημα ένα έργο για τη δημιουργία ενός αριθμού μνημείων που τιμούν αυτά τα γεγονότα.

Το Μνημείο Πεσόντων και Δολοφονημένων στην Ανατολή σχεδιάστηκε από τον Μακσιμίλιαν Μπισκούπσκι και βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Μουρανόφσκα και Στρατηγού Βουντίσουαφ Άντερς στη Βαρσοβία. Ο Μπισκούπσκι σχεδίασε το μνημείο το 1991, η κατασκευή ξεκίνησε στις 18 Αυγούστου 1995 και παρουσιάστηκε επίσημα στις 17 Σεπτεμβρίου 1995, στην 56η επέτειο της σοβιετικής εισβολής του 1939. Παρόντες στην τελετή αποκάλυψης ήταν ο Αρχιεπίσκοπος της Πολωνίας Γιούζεφ Γκλεμπ, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Πολωνικού Στρατού Ταντέους Βιλέτσκι, ο Δήμαρχος της Βαρσοβίας Μάρτσιν Σφιεντσίτσκι, ο Πρωθυπουργός της Πολωνίας Γιούζεφ Ολέκσι και ο Πρόεδρος της Πολωνίας Λεχ Βαλέσα. Η κατασκευή του μνημείου ανατέθηκε από την πολωνική κυβέρνηση, μη κυβερνητικές οργανώσεις και ιδιώτες.

Περιγραφή 
Το μνημείο ανεγέρθηκε προς τιμήν των Πολωνών που σκοτώθηκαν και δολοφονήθηκαν στην Ανατολή, ιδίως εκείνων που απελάθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας στη Σιβηρία (μετά τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία) και τα θύματα της σφαγής του Κάτιν. Έχει ύψος περίπου 7 μέτρα και είναι κατασκευασμένο από μπρούτζο. Το άγαλμα δείχνει ένα σωρό από θρησκευτικά σύμβολα (σταυροί καθολικών και ορθοδόξων, καθώς και εβραϊκά και μουσουλμανικά σύμβολα) σε μία σιδηροδρομική φορτάμαξα, η οποία είναι στημένη σε ράγες. Κάθε στρωτήρας εμφανίζει τα ονόματα των τόπων από τους οποίους οι Πολωνοί πολίτες απελάθηκαν για να χρησιμοποιηθούν ως καταναγκαστικοί εργάτες στην ΕΣΣΔ, και τα ονόματα των στρατοπέδων, των συλλογικών αγροκτημάτων, των εξόριστων χωριών και των διαφόρων φυλακίων του γκουλάγκ που ήταν οι προορισμοί τους, συμπεριλαμβανομένης των τοποθεσιών μαζικής δολοφονίας που χρησιμοποιήθηκαν από το σοβιετικό Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων.

Ένας από τους σταυρούς τιμά τη μνήμη του ιερέα Στέφαν Νιεντζιέλακ, ακτιβιστή του Κάτιν που δολοφονήθηκε υπό μυστηριώδεις συνθήκες το 1989. Το μνημείο περιλαμβάνει επίσης τον Πολωνικό Σταυρό της Ανδρείας και έναν Πολωνικό Αετό με σχοινί γύρω του και την ημερομηνία της σοβιετικής εισβολής στην Πολωνία να εμφανίζεται από κάτω. Το μνημείο φέρει δύο επιγραφές: Poległym pomordowanym na Wschodzie («Για τους πεσόντες στην Ανατολή») και ofiarom agresji sowieckiej 17. IX.1939. Ναρόντ 17. IX.1995 («Για τα θύματα της σοβιετικής εχθρικότητας 17. IX.1939. Το πολωνικό έθνος 17. IX.1995»).

Τελετή μνήμης και παπικές επισκέψεις 
Μια ετήσια τελετή μνήμης πραγματοποιείται στο μνημείο στις 17 Σεπτεμβρίου.

Ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ προσευχήθηκε εδώ κατά το έβδομο προσκύνημα του στην Πολωνία το 1999. Το 2006, κατά τη διάρκεια του προσκυνήματός του στην Πολωνία, το όχημα του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄ πέρασε επίσης από αυτό το μνημείο (μεταξύ άλλων) στο δρόμο από το αεροδρόμιο προς τον Καθεδρικό Ναό της Βαρσοβίας.

Δείτε επίσης 

 Εγκλήματα πολέμου στην κατεχόμενη Πολωνία κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
 Εδάφη της Πολωνίας που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση
 Πολωνοί αιχμάλωτοι πολέμου στη Σοβιετική Ένωση μετά το 1939
 Πολωνοί στη Σοβιετική Ένωση
 Συνεδριάσεις Γκεστάπο – Εν Κα Βε Ντε
 Σφαγή του Κάτιν
 Τάφοι της Μπικίβνια
 Σιμπίρακ
 Γκούλαγκ

Εικόνες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Πληροφορίες μνημείου στον επίσημο ιστότοπο της Πόλης της Βαρσοβίας (πολωνικά)

Μνημεία στη Βαρσοβία
Μνημεία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Πολωνία
Υπαίθρια γλυπτά στην Πολωνία