Τζων Μέυναρντ Σμιθ

Ο Τζων Μέυναρντ Σμιθ (αγγλ. John Maynard Smith, 6 Ιανουαρίου 1920 – 19 Απριλίου 2004) ήταν Βρετανός θεωρητικός και μαθηματικός εξελικτικός βιολόγος και γενετιστής. Αρχικώς έκανε σπουδές μηχανικού, αλλά πήρε ένα δεύτερο πτυχίο στη γενετική και διεξήγαγε σχετικές έρευνες υπό τον γνωστό βιολόγο Τζ. Μπ. Σ. Χόλντεϊν. Ο Μέυναρντ Σμιθ είχε σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή της θεωρίας των παιγνίων στη μελέτη της βιολογικής εξελίξεως μαζί με τον Τζωρτζ Ρ. Πράις και πρότεινε θεωρίες σχετικώς με άλλα ζητήματα, όπως η εξέλιξη της σεξουαλικής αναπαραγωγής και η σηματοδοτική συμπεριφορά των ζώων (signalling theory).

Βίος και έρευνες

Οικογένεια και σπουδές 
Ο Μέυναρντ Σμιθ (το «Μέυναρντ» είναι μέρος του επωνύμου) γεννήθηκε στο Λονδίνο. Ο πατέρας του ήταν χειρουργός, αλλά πέθανε όταν ο γιος του ήταν μόλις οκτώ ετών, οπότε η οικογένεια μετακόμισε στο Έξμουρ. Εκεί ο μικρός Τζων ενδιαφέρθηκε για πρώτη φορά για τη φυσική ιστορία. Δυσαρεστημένος από την έλλειψη εκπαιδεύσεως στις φυσικές επιστήμες στο υψηλού κύρους Κολλέγιο Ήτον όπου στάλθηκε ως εσωτερικός μαθητής, ανέπτυξε το ενδιαφέρον του στη δαρβινική και στα μαθηματικά αφότου διάβασε βιβλία του παλαιού μαθητή του κολλεγίου Τζ. Μπ. Σ. Χόλντεϊν, τα οποία βρίσκονταν στη βιβλιοθήκη του σχολείου παρά την «κακή φήμη» του Χόλντεϊν στους κύκλους της ελίτ για τον φιλοκομμουνισμό του. Ο Μέυναρντ Σμιθ έγινε άθεος από την ηλικία των 14 ετών και παρέμεινε άθεος σε όλη του τη ζωή.

Μετά το σχολείο ο Μέυναρντ Σμιθ έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Μεγάλης Βρετανίας και άρχισε να σπουδάζει μηχανικός στο Κολέγιο Τρίνιτυ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Με την έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου το 1939, παρά τη «γραμμή» του κόμματός του, πήγε εθελοντικά να υπηρετήσει στο στράτευμα, αλλά απορρίφθηκε εξαιτίας της κακής του οράσεως: τον συμβούλευσαν να τελειώσει τις σπουδές του, όπως και έκανε, το 1941. Αργότερα είπε με θυμοσοφία ότι «υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, η κακή μου όραση ήταν ένα πλεονέκτημα φυσικής επιλογής: απέτρεψε την πιθανότητα να σκοτωθώ στον πόλεμο». Το έτος της αποφοιτήσεώς του νυμφεύθηκε τη Σήλα Μάθιου (Sheila Matthew) και αργότερα απέκτησαν μαζί δύο γιους και μία θυγατέρα.

Από το 1942 έως το 1947 ο Μέυναρντ Σμιθ εφάρμοσε τις γνώσεις του ως μηχανικού στον σχεδιασμό στρατιωτικών αεροσκαφών. Αποφασίζοντας ωστόσο ότι τα αεροσκάφη ήταν «θορυβώδη και παλιομοδίτικα», άλλαξε σταδιοδρομία και εγγράφηκε στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου για σπουδές γενετικής υπό τον ίδιο τον Χόλντεϊν.

Σταδιοδρομία 
Μετά και το δεύτερο πτυχίο του, ο Μέυναρντ Σμιθ προσλήφθηκε από το παραπάνω πανεπιστήμιο του Λονδίνου, όπου από το 1952 έως το 1965 διεύθυνε το εργαστήριο για τη μύγα Drosophila και ερεύνησε θέματα πληθυσμιακής γενετικής. Δημοσίευσε και ένα δημοφιλές εκλαϊκευτικό βιβλίο, το The Theory of Evolution (1η έκδοση το 1958).

Βαθμιαία αποστασιοποιήθηκε από την κομμουνιστική ιδεολογία και τελικώς παραιτήθηκε από μέλος του κόμματος, όπως και αρκετοί άλλοι διανοούμενοι, το 1956, μετά τη βίαιη καταστολή της εξεγέρσεως στην Ουγγαρία.

Το 1962 έγινε ένας από τους ιδρυτές του Πανεπιστημίου του Σάσσεξ, στο οποίο δίδαξε μέχρι το τέλος της σταδιοδρομίας του και διετέλεσε για πολλά χρόνια και κοσμήτορας. Πριν ακόμα πεθάνει, το κτήριο του ιδρύματος που στεγάζει μεγάλο μέρος των τμημάτων βιοεπιστημών μετονομάσθηκε σε «John Maynard Smith Building» προς τιμή του.

Το 1973 ο Μέυναρντ Σμιθ καθόρισε αυστηρά μια κεντρική έννοια στην  εξελικτική θεωρία παιγνίων, τη λεγόμενη εξελικτικώς σταθερή στρατηγική, με βάση ένα προφορικό επιχείρημα που είχε διατυπώσει ο Τζωρτζ Ρ. Πράις. Οι έρευνες του Μέυναρντ Σμιθ σε αυτό το πεδίο επιστέφθηκαν από το βιβλίο του με τίτλο Evolution and the Theory of Games το 1982. Το παίγνιο Hawk-Dove μπορεί να θεωρηθεί το πλέον επιδραστικό από τα θεωρητικά μοντέλα που ανέπτυξε σχετικώς.

Στο βιβλίο του The Evolution of Sex ο Μέυναρντ Σμιθ μελέτησε με μαθηματικούς όρους την έννοια του «διφυούς κόστους της έμφυλης (σεξουαλικής) αναπαραγωγής». Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ενδιαφέρθηκε για τις εξελικτικές μεταβάσεις στην ατομικότητα (ETIs) και συνεργάσθηκε με τον Ούγγρο εξελικτικό βιολόγο Eörs Szathmáry. Μαζί συνέγραψαν ένα βιβλίο που δημοσιεύθηκε το 1995 και άσκησε (και συνεχίζει να ασκεί) μεγάλη επίδραση, το The Major Transitions in Evolution.

Ο Τζων Μέυναρντ Σμιθ πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα σε ηλικία 84 ετών, καθισμένος σε μια καρέκλα στο σπίτι του, περιβαλλόμενος από βιβλία. Πίσω του άφησε τη σύζυγό του Σήλα και τα παιδιά τους.

Τιμητικές διακρίσεις 
 Εκλογή του ως εταίρου της Βασιλικής Εταιρείας (1977)
 Εκλογή του ως μέλους της αμερικανικής Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (1982)
 Μετάλλιο Δαρβίνου (1986)
 Μετάλλιο Φρινκ (Frink Medal) της [[Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου|Ζωολογικής Εταιρείας του Λονδίνου (1990)
 Βραβείο Balzan (1991)
 Μετάλλιο Λινναίου (1995)
 Βασιλικό Μετάλλιο (1997)
 Βραβείο Crafoord (1999), από κοινού με τους Ερνστ Μάυρ και Τζωρτζ Κρίστοφερ Γουίλιαμς
 Μετάλλιο Κόπλεϋ (1999)
 Βραβείο Κυότο (2001)
 Μετάλλιο Δαρβίνου-Γουάλας (μεταθανατίως, το 2008)

 Προς τιμή του Μέυναρντ Σμιθ η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Εξελικτικής Βιολογίας (της οποίας είχε διατελέσει πρόεδρος τη διετία 1991-1993) απονέμει ένα βραβείο για εξαιρετικούς νεαρούς ερευνητές στον κλάδο, που ονομάζεται The John Maynard Smith Prize.

Επιλεγμένη εργογραφία 
 The Theory of Evolution, Penguin Books, Λονδίνο 1958
 Mathematical Ideas in Biology, Cambridge University Press, 1968
 On Evolution, Edinburgh University Press, 1972
 Μαζί με τον George R. Price: «The logic of animal conflict», άρθρο στο περιοδο Nature, τόμ. 246 (έτος 1973), τεύχ. 5427, σσ. 15-18
 Models in Ecology, Cambridge University Press, 1974
 The Evolution of Sex, Cambridge University Press, 1978
 Επιμέλεια: Evolution Now, εκδ. Macmillan, Λονδίνο 1981
 Evolution and the Theory of Games, Cambridge University Press, 1982
 The Problems of Biology, Oxford University Press, Οξφόρδη 1986
 Σε ελληνική μετάφραση: Τα προβλήματα της Βιολογίας, μετάφρ. Λίζα Τάταρη-Ντουριέ & Κώστας Ε. Σταματόπουλος, εκδ. «Σύναλμα», Αθήνα 1995, ISBN-10 960-7022-59-9
 Did Darwin Get it Right?: Essays on Games, Sex and Evolution, Chapman & Hall, Λονδίνο 1988
 Evolutionary Genetics, Oxford University Press, Οξφόρδη 1989
 Μαζί με τον Eörs Szathmáry: The Major Transitions in Evolution, Oxford University Press, Νέα Υόρκη 1997
 Μαζί με τον Eörs Szathmáry: The Origins of Life: From the Birth of Life to the Origin of Language, Oxford University Press, Οξφόρδη 1999
 Μαζί με τον David Harper: Animal Signals, Oxford University Press, 2003

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δελτίο τύπου για τον θάνατο του Μέυναρντ Σμιθ από το Πανεπιστήμιο του Σάσσεξ
 Κατάλογος των δημοσιεύσεών του
 Freeview video «The Origin of Life», διάλεξη του Μέυναρντ Σμιθ στο Royal Institution (αρχείο του Vega Science Trust)
 Ο John Maynard Smith αφηγείται την ιστορία της ζωής του στο Web of Stories
 Νεκρολογία στον Guardian

Άγγλοι βιολόγοι
Άγγλοι μηχανικοί
Εξελικτικοί βιολόγοι
Βρετανοί γενετιστές
Άγγλοι συγγραφείς
Απόφοιτοι του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου
Άγγλοι άθεοι
Βρετανοί κομμουνιστές
Θεωρία παιγνίων
Βιολόγοι του 20ού αιώνα