Αιθιόνημα

Το αιθιόνημα (Aethionema) είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια των σταυρανθών. Είναι ιθαγενή φυτά των ηλιόλουστων ασβεστολιθικών βουνοπλαγιών της Ευρώπης και της Δυτικής Ασίας, ιδιαιτέρως της Τουρκίας. Γενικώς ευδοκιμεί σε πετρώδη εδάφη.

Τα περισσότερα είδη αιθιονήματος είναι πολυετή φυτά, αλλά υπάρχουν και μονοετή.

Ονομασία και ταξινομική 
Η επιστημονική ονομασία Aethionema προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις αἴθω (= υποδαυλίζω φωτιά) και νῆμα. Το αιθιόνημα είναι αδελφό προς το σύνολο των υπόλοιπων γενών των σταυρανθών και θεωρείται ότι απέκλινε από αυτά κατά τη διάρκεια της Ηώκαινης εποχής.

Είδη
Το γένος έχει πολλά είδη (αρκετά από αυτά ταυτοποιήθηκαν μετά τη δεκαετία του 1960), μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα εξής:

 Aethionema alanyae, H.Duman
 Aethionema alidaghenicum, Yild.
 Aethionema annuum, Yild.
 Aethionema apetalum, Yild. & Kiliç
 Aethionema arabicum (L.), Andrz. ex DC.
 Aethionema armenum, Boiss.
 Aethionema bingoelicum, Yild. & Kiliç
 Aethionema capitatum, Boiss. & Balansa
 Aethionema carlsbergii, Strid & Papan.
 Aethionema carneum (Banks & Sol.), B.Fedtsch.
 Aethionema compactum (Hartvig & Å.Strid), Yild.
 Aethionema cordatum (Desf.), Boiss.
 Aethionema coridifolium, DC. – «αιθιόνημα του Λιβάνου»
 Aethionema demirizii, P.H.Davis & Hedge
 Aethionema diastrophis, Bunge
 Aethionema dincii, Yild.
 Aethionema dumanii, Vural & Adigüzel
 Aethionema dumelicum, Yild.
 Aethionema edentulum, N.Busch
 Aethionema erinaceum (Boiss.), Khosravi & Mumm.
 Aethionema ertughrulii, Yild.
 Aethionema erzincanum, Kandemir & Aytaç
 Aethionema eunomioides (Boiss.), Bornm.
 Aethionema fimbriatum, Boiss.
 Aethionema froedinii, Rech.f.
 Aethionema gileadense, Post
 Aethionema glaucinum, Greuter, Burdet, I.A.Andersson, Carlström, Franzén, Karlén & Nybom
 Aethionema grandiflorum, Boiss. & Hohen. – «αιθιόνημα το περσικό»
 Aethionema heterocarpum, J.Gay
 Aethionema heterophyllum (Boiss. & Buhse), Boiss.
 Aethionema huber-morathii, P.H.Davis & Hedge
 Aethionema karamanicum, Ertugrul & Beyazoglu
 Aethionema kilicii, Yild.
 Aethionema lepidioides, Hub.-Mor.
 Aethionema levandowskyi, N.Busch
 Aethionema lycium, I.A.Andersson, Carlström, Franzén, Karlén & H.Nybom
 Aethionema marashicum, P.H.Davis
 Aethionema membranaceum, DC.
 Aethionema munzurense, P.H.Davis & Yild.
 Aethionema orbiculatum (Boiss.), Hayek
 Aethionema ozbekii, Yild.
 Aethionema papillosum, P.H.Davis
 Aethionema retsina, Phitos & Snogerup
 Aethionema rhodopaeum, D.K.Pavlova
 Aethionema sabzevaricum, Khosravi & Joharchi
 Aethionema saxatile (L.), W.T.Aiton
 Aethionema schistosum, Boiss. & Kotschy
 Aethionema semnanensis, Mozaff.
 Aethionema speciosum, Boiss. & A.Huet
 Aethionema spicatum, Post
 Aethionema stylosum, DC.
 Aethionema subulatum (Boiss. & Heldr.), Boiss.
 Aethionema syriacum (Boiss.), Bornm.
 Aethionema thesiifolium, Boiss. & Heldr.
 Aethionema thomasianum, J.Gay
 Aethionema transhyrcanum (Czerniak.), N.Busch
 Aethionema turanicum, Yild.
 Aethionema turcica, H.Duman & Aytaç
 Aethionema virgatum (Boiss.), Hedge
 Aethionema yildirimlii, Kiliç

Τουλάχιστον πέντε είδη αιθιονήματος φύονται στη φύση στην Ελλάδα και από αυτά ένα, το Aethionema retsina, βρίσκεται μόνο στην Ελλάδα.

Καλλιέργεια
Μερικά είδη αιθιονήματος καλλιεργούνται για τους πλούσιους βότρεις των λουλουδιών τους, που έχουν αποχρώσεις του ρόδινου, το κοκκινωπού ή του λευκού. Το φυτό ανθίζει συνήθως την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού. Είναι κατάλληλο για βραχόκηπους και μπορεί να φυτρώσει ακόμα και σε ακανόνιστο πέτρινο τοίχο, ενώ στο χώμα το έδαφος πρέπει να αποστραγγίζεται επαρκώς. Ευδοκιμεί σε αλκαλικά εδάφη, αλλά δεν πρέπει να μάς εκπλήξει αν μαραθεί γρήγορα: απλώς έχει φθάσει στο φυσικό τέλος της ζωής του, καθώς μερικά φυτά μπορεί να είναι αρκετά βραχύβια. Το ανθρωπογενές υβρίδιο «Warley Rose», χαρακτηριζόμενο «υποθάμνος», έχει ζωηρόχρωμα ροζ άνθη και κέρδισε το «Βραβείο Κηπουρικής Αξίας» (Award of Garden Merit) της Βασιλικής Κηπουρικής Εταιρείας του Λονδίνου.

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 2, σελ. 684 (με εικόνα)

Σταυρανθή
Χλωρίδα της Δυτικής Ασίας