Σουηδικές γενικές εκλογές 2022

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Σουηδία στις 11 Σεπτεμβρίου 2022 για να εκλεγούν τα 349 μέλη του Riksdag. Αυτοί με τη σειρά τους θα εκλέξουν τον πρωθυπουργό της Σουηδίας. Σύμφωνα με το σύνταγμα, την ίδια ημέρα διεξήχθησαν επίσης περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. Τα πρώτα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 έδειξαν ότι τα κυβερνητικά κόμματα έχασαν την πλειοψηφία τους. Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν ότι ο Ουλφ Κρίστερσον, ο ηγέτης του Κόμματος των Μετριοπαθών (M), έγινε πρωθυπουργός.

Μετά τις σουηδικές γενικές εκλογές του 2018, το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (S) υπό τον Στέφαν Λεβέν σχημάτισε κυβέρνηση με το Κόμμα των Πρασίνων (MP), ενώ το Κόμμα του Κέντρου (C), το Αριστερό Κόμμα (V) και οι Φιλελεύθεροι (L) απείχαν κατά τη διάρκεια ψήφου εμπιστοσύνης στις 18 Ιανουαρίου 2019. Η Συμμαχία, στην οποία οι C και L συμμετείχαν από το 2004, ουσιαστικά διαλύθηκε. στα τέλη του 2021, μια άτυπη δεξιά συμμαχία σχηματίστηκε από το M με τον Κρίστερσον ως υποψήφιο πρωθυπουργό μιας κυβέρνησης που περιλαμβάνει τους Χριστιανοδημοκράτες (KD) με την υποστήριξη του L και των Σουηδών Δημοκρατών (SD). Ο Λεβέν κυβέρνησε καθ' όλη τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 στη Σουηδία, παρόλο που η κυβέρνησή του απορρίφθηκε για λίγο λόγω πρότασης δυσπιστίας που ξεκίνησε από το V τον Ιούνιο του 2021 σχετικά με τους ελέγχους στα ενοίκια. Ο Λεβέν παραιτήθηκε από όλα τα πολιτικά αξιώματα τον Νοέμβριο του 2021. Η Μαγκνταλένα Άντερσον, πρώην υπουργός Οικονομικών της Σουηδίας, τον διαδέχθηκε και ηγήθηκε της κυβέρνησης από τότε, με τα C, V και MP να λειτουργούν ως εμπιστοσύνη και προσφορά για την κυβέρνηση.

Η περίοδος της εκστρατείας αντιμετωπίστηκε με ζητήματα σχετικά με την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, καθώς και με το έγκλημα, την ενέργεια, την οικονομία και τη μετανάστευση . Τα κοινοβουλευτικά κόμματα έκαναν εκστρατείες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ενώ στα τέλη Αυγούστου το SD ξεπέρασε το Μ στις δημοσκοπήσεις. Οι δημοσκοπήσεις έξω από τα εκλογικά τμήματα έδειξαν ότι το S και τα κόμματα εμπιστοσύνης και προσφοράς είχαν στενό προβάδισμα έναντι του δεξιού μπλοκ (SD, M, KD, L). Κατά την καταμέτρηση των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων και αργότερα, η Εκλογική Αρχή της Σουηδίας είπε ότι το μπλοκ με τα δεξιά ξεπέρασε κατά τρεις έδρες το αριστερό μπλοκ (S, V, C, MP). Η Άντερσον παραδέχθηκε την ήττα της στις εκλογές τρεις ημέρες αργότερα, ακολουθούμενη από την παραίτησή της την επόμενη μέρα.

Οι εκλογές είδαν τεράστιες διακυμάνσεις μεταξύ των δύο μπλοκ σε διαφορετικές περιοχές. Το αριστερό μπλοκ κέρδισε τις περισσότερες ψήφους σε μεγάλες πόλεις και πολλές πανεπιστημιακές πόλεις με πρωτοφανείς τεράστιες οριακές διαφορές. Αυτό περιλάμβανε σημαντικά σχετικά κέρδη σε όλη την περιφέρεια της πρωτεύουσας και επίσης ανατροπή δύο προαστιακών δήμων στην κομητεία Στοκχόλμης. Εν τω μεταξύ, η δεξιά κατάφερε να ανατρέψει δεκάδες δήμους που ιστορικά κυριαρχούνταν από το S, ειδικά στην κεντρική ενδοχώρα της περιοχής Μπεργκσλάγκεν. Σε αυτήν την ιστορικά βιομηχανική περιοχή, η Κομητεία Ντάλαρνα κέρδισε για πρώτη φορά στην ιστορία ο δεξιός συνασπισμός. Αυτό ίσχυε επίσης για ορισμένους δήμους που είχαν κερδίσει τα τελείως αριστερά κόμματα (S, V, MP) με 50 μονάδες συνολική πλειοψηφία στις σουηδικές γενικές εκλογές του 1994.

Σημαντικά κέρδη στη μειοψηφία σημειώθηκαν επίσης από το δεξιό μπλοκ στη βόρεια Σουηδία, που προηγήθηκε στις εκλογές σε οκτώ δήμους σε σύγκριση με κανέναν πριν από τέσσερα χρόνια. Στην κάτω ανατολή, οι ιστορικά αριστερές κομητείες  Κάλμαρ, Σόντερμανλαντ, Βέστμανλαντ και Έστεργκετλαντ πήγαν όλες προς τα δεξιά για να σφραγίσουν την πλειοψηφία. Το S κέρδισε το 30% της λαϊκής ψήφου με καθαρή αύξηση παρά την εκλογική ήττα. Το SD έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα με πάνω από 20% της λαϊκής ψήφου, ξεπερνώντας το Μ στο 19%. Τα μπλοκ χωρίστηκαν με ένα λεπτό περιθώριο περίπου μισής ποσοστιαίας μονάδας. Τα κόμματα που ευθυγραμμίστηκαν με την απερχόμενη κυβέρνηση τα πήγαν κάπως καλύτερα στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές.

Τον Οκτώβριο του 2022 ορκίστηκε νέος πρωθυπουργός της Σουηδίας ο Ουλφ Κρίστερσον.

Ιστορικό 
Το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (S) επέστρεψε στην εξουσία μετά τις γενικές εκλογές της Σουηδίας το 2014, με το Κόμμα των Πρασίνων (βουλευτής) να συμμετέχει στην κυβέρνηση συνασπισμού του Στέφαν Λεβέν.  Το S διατήρησε τη θέση του μεγαλύτερου κοινοβουλευτικού κόμματος μετά τις γενικές εκλογές του 2018, παρά το γεγονός ότι έχασε 13 έδρες σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές.  Οι εκλογές κατέληξαν σε ένα κοινοβούλιο χωρίς αυτοδυναμία, καθώς ούτε οι Ερυθροπράσινοι ούτε η Συμμαχία είχαν αρκετές έδρες για να σχηματίσουν κυβέρνηση και οι Σουηδοί Δημοκράτες (SD) κέρδισαν 62 έδρες.  

Ο Ουλφ Κρίστερσον, ο ηγέτης του Κόμματος Μετριοπαθών (M) έλαβε το καθήκον να σχηματίσει την κυβέρνηση, αν και το Κόμμα του Κέντρου (C) και οι Φιλελεύθεροι (L) αρνήθηκαν να υποστηρίξουν την υποψηφιότητά του, καθώς ο Κρίστερσον επεδίωκε το SD να λάβει μέρος στην κυβέρνηση.    Ο Λεβέν έλαβε αργότερα την εντολή, αν και απέτυχε επίσης να σχηματίσει κυβέρνηση.  Ο πρόεδρος του Riksdag, Αντρέας Νορλέν, όρισε μια άλλη ψηφοφορία που θα διεξαχθεί τον Ιανουάριο και ο Λεβέν κατέληξε στη σύναψη συμφωνίας μεταξύ των S, MP, C, L και του Αριστερού Κόμματος (V). Ο Λεβέν επανεξελέγη στις 18 Ιανουαρίου 2019 με το S και τον βουλευτή να ψήφισαν υπέρ, ενώ τα C, L και V απέσχον.

Αποτελέσματα 
Τα επίσημα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν περίπου μια εβδομάδα μετά τις εκλογές, παρουσιάζοντας πολύ μικρές αλλαγές σε σχέση με τα πρώτα αποτελέσματα.

Αποτελέσματα

Επακόλουθα 
Τα εκλογικά τμήματα άνοιξαν από τις 08:00 ( CEST ) έως τις 20:00, και συνολικά 7.772.120 Σουηδοί υπήκοοι είχαν δικαίωμα ψήφου στις γενικές εκλογές του 2022.   Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις έξω από τα εκλογικά κέντρα που δημοσιοποιήθηκαν από την τηλεόραση Sveriges και το TV4, το μπλοκ γύρω από το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (S) έδειξε στενό προβάδισμα έναντι του μπλοκ γύρω από το Κόμμα των Μετριοπαθών (M).   Αναφέρθηκε επίσης ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες (SD) ξεπέρασαν το Μ σε αριθμό ψήφων και πρότειναν ότι θα μπορούσε να γίνει το δεύτερο μεγαλύτερο κοινοβουλευτικό κόμμα.  Το S κέρδισε επίσης περισσότερες ψήφους σε σύγκριση με τις γενικές εκλογές της Σουηδίας του 2018. 

Η Εκλογική Αρχή της Σουηδίας δήλωσε ότι το μπλοκ που αποτελείτο από M, SD, Χριστιανοδημοκράτες (KD) και Φιλελεύθερους (L) ξεπέρασε το μπλοκ γύρω από το S κατά μία έως τρεις έδρες κατά την καταμέτρηση των πρώτων αποτελεσμάτων.  Η διαφορά μεταξύ των δύο μπλοκ ήταν γύρω στις 50.000 ψήφους.  Ο Ουλφ Κρίστερσον, ο ηγέτης του M, δήλωσε ότι «τα αποτελέσματα θα είναι πιθανώς γνωστά μέχρι την Τετάρτη» και ευχαρίστησε τους ψηφοφόρους του, ενώ ο Τζίμι Όκεσον, ο ηγέτης του SD, δήλωσε ότι το SD θα διαδραματίσει «κεντρικό ρόλο» στην αλλαγή εξουσίας.  Ο Κρίστερσον είπε επίσης ότι είναι δυνατή μια αλλαγή στον αριθμό των εδρών.  Καθώς επρόκειτο να καταμετρηθούν στο εξωτερικό και ορισμένες ταχυδρομικές ψήφοι, η  πρωθυπουργός Μαγκνταλένα Άντερσον δήλωσε ότι «είναι πολύ κοντά για να προκηρυχθούν εκλογές».  Ορισμένοι αναλυτές έχουν δει την άνοδο του Κόμματος Nuance, που στοχεύει κυρίως στον μουσουλμανικό πληθυσμό της χώρας, ως μία από τις αιτίες των απωλειών στο αριστερό μπλοκ. 

Στις 13 Σεπτεμβρίου η Άνι Λόοφ, ηγέτης του Κόμματος του Κέντρου (C), έστειλε ένα εσωτερικό email στους εκλεγμένους πολιτικούς του κόμματος στο οποίο χαρακτήρισε τα αποτελέσματα για το κόμμα «πολύ απογοητευτικά» και δήλωσε ότι το διοικητικό συμβούλιο του C θα διενεργήσει έρευνα για την εκστρατεία του κόμματος.  Δύο μέρες αργότερα, η Λέεφ ανακοίνωσε την παραίτησή της από αρχηγός κόμματος.   Η Άντερσον παραδέχτηκε την ήττα της στις 14 Σεπτεμβρίου,  και ανακοίνωσε την παραίτησή της από την πρωθυπουργία,   ανοίγοντας το δρόμο στον Κρίστερσον να προσπαθήσει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση. Η Άντερσον κάλεσε τα M, KD και L να απορρίψουν το SD και είπε ότι ήταν ανοιχτή σε μια κυβέρνηση με M που θα απέκλειε το SD.  Ορισμένοι Φιλελεύθεροι ειδικότερα ήταν επιφυλακτικοί για μια κυβέρνηση με SD.  Το κόμμα Ανανεώστε την Ευρώπη η ευρωπαϊκή κοινοβουλευτική ομάδα της οποίας το L είναι μέρος, έχει επικρίνει το γεγονός ότι οι Φιλελεύθεροι είναι μέρος μιας κυβέρνησης που περιλαμβάνει το SD. 

Στις 14 Οκτωβρίου 2022 συμφωνήθηκε από 4 κόμματα του δεξιού μπλοκ η συμφωνία Τίντο (σουηδικά: Tidöavtalet). Έτσι, σχηματίστηκε τετρακομματική κυβέρνηση συνασπισμού με τη συμμετοχή των Σουηδών Δημοκρατών, του Κόμματος Μετριοπαθών, των Χριστιανοδημοκρατών και των Φιλελευθέρων.
Στις 18 Οκτωβρίου 2022 ο Κρίστερσον έγινε επίσημα νέος Πρωθυπουργός της Σουηδίας και κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Κοινοβούλιο ανακοίνωσε τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του.

Παραπομπές 

2022
Σουηδια