Φράνκοβιτς κατά Ιταλίας

Η υπόθεση Andrea Francovich και Danila Bonifaci και λοιποί κατά Ιταλικής Δημοκρατίας (1991, συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-6/90 και C-9/90) ήταν μια απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που καθόρισε ότι τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να καταβάλουν αποζημίωση σε άτομα που υπέστησαν ζημία λόγω της μη μεταφοράς οδηγίας της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο από το κράτος μέλος. Αυτή η αρχή είναι μερικές φορές γνωστή ως αρχή της ευθύνης του κράτους ή «αρχή Francovich» στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πραγματικά περιστατικά 
Σύμφωνα με την οδηγία 80/987 για την προστασία από την αφερεγγυότητα (τώρα 2008/94/ΕΚ), τα κράτη μέλη της ΕΕ αναμενόταν να θεσπίσουν διατάξεις στην εθνική τους νομοθεσία για να προβλέπουν ένα ελάχιστο επίπεδο ασφάλισης για τους εργαζόμενους που είχαν απλήρωτους μισθούς σε περίπτωση αφερεγγυότητας των εργοδοτών τους. Στον κ. Andrea Francovich, ο οποίος είχε εργαστεί στη Βιτσέντζα για την CDN Elettronica SnC και είχε εισπράξει μόνον σποραδικές προκαταβολές μισθού, οφείλοταν 6 εκατομμύρια λίρες. Όταν η υπόθεσή του έφτασε στο στάδιο της εκτέλεσης, ο δικαστικός επιμελητής "συνέταξε αρνητική έκθεση κατασχέσεως".

Στην κυρία Danila Bonifaci και 33 από τους συναδέλφους της οφειλόταν ποσό άνω των 253 εκατομμυρίων λιρών συνολικά αφού η εταιρεία τους, Gaia Confezioni Srl, είχε χρεοκοπήσει. Η οδηγία 80/987/EOK έπρεπε να τεθεί σ' εφαρμογή μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 1983, αλλά πέντε χρόνια αργότερα η Bonifaci και οι λοιποί 33 δεν είχαν πληρωθεί τίποτα, καθώς οι εκκαθαριστές της εταιρείας τους είχαν ενημερώσει ότι έστω και μία μερική πληρωμή φαινόταν απίθανη. 

Ο Francovich καθώς και η Bonifaci και οι λοιποί συνάδελφοί της άσκησαν αγωγή κατά του ιταλικού κράτους, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να καταβάλει αποζημίωση για να αποζημιώσει τις ζημίες τους, λόγω μη εφαρμογής της οδηγίας. Οι δύο αγωγές περιείχαν ταυτόσημα προδικαστικά ερωτήματα προς το ΔΕΚ.

Απόφαση του Δικαστηρίου 
Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έκρινε ότι η Ιταλική Κυβέρνηση είχε αθετήσει τις υποχρεώσεις της έναντι των Francovich, Bonifaci κλπ. και ήταν υπεύθυνη να αποζημιώσει τη ζημία των εργαζομένων που προέκυψε από την παράβαση. 

Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι οι αποζημιώσεις για τέτοιες παραβιάσεις πρέπει να είναι διαθέσιμες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και ότι για να θεμελιωθεί η ευθύνη του κράτους λόγω μη εφαρμογής μιας οδηγίας, οι ενάγοντες πρέπει να αποδείξουν ότι: 

 η οδηγία τους παρείχε συγκεκριμένα δικαιώματα, 
 τα οποία μπορούν να προσδιοριστούν στη διατύπωσή της, και 
 ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αδυναμίας του κράτους να εφαρμόσει την οδηγία και της ζημίας που υπέστη.

Επιβολή 
Το Δικαστήριο όρισε ότι οι εθνικές διαδικασίες θα πρέπει να καθορίζουν τον τρόπο εκτέλεσης της ευθύνης κάθε Κράτους Μέλους.

Δείτε επίσης 

 Costa κατά ENEL
 Van Gend en Loos κατά Nederlandse Administratie der Belastingen

Σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Francovich και Bonifaci κατά Δημοκρατίας της Ιταλίας (υποθέσεις C-6 και 9/90) [1991] Συλλογή I-5375
Νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ
Ευρωπαϊκό Δίκαιο