Αμπντουλραζάκ Γκούρνα

Ο Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (Abdulrazak Gurnah) (20 Δεκεμβρίου 1948) είναι Βρετανός συγγραφέας, γεννημένος στη Ζανζιβάρη. Μετακόμισε στο Ηνωμένο Βασίλειο ως πρόσφυγας τη δεκαετία του 1960 κατά τη διάρκεια της Ζανζιβαρινής Επανάστασης. Τα μυθιστορήματά του περιλαμβάνουν τα Παράδεισος (1994), το οποίο βρέθηκε στα υποψήφια τόσο για το Βραβείο Μπούκερ όσο και για το Βραβείο Γουίτμπρεντ, Εγκατάλειψη  (2005) και Δίπλα στη Θάλασσα (2001), το οποίο ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Μπούκερ και για το Βραβείο Βιβλίων των Los Angeles Times. Του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2021 «για την ασυμβίβαστη και συμπονετική διείσδυσή του στις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και τις τύχες του πρόσφυγα στο χάσμα μεταξύ πολιτισμών και ηπείρων».

Ζωή και καριέρα 
Ο Γκούρνα γεννήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1948 στο Σουλτανάτο της Ζανζιβάρης, το οποίο είναι πλέον μέρος της σημερινής Τανζανίας. Αφού εγκατέλειψε τη Ζανζιβάρη σε ηλικία 18 ετών για να γλιτώσει από τις διώξεις Αράβων πολιτών κατά τη διάρκεια της Ζανζιβαρινής Επανάστασης, έφτασε στην Αγγλία το 1968 ως πρόσφυγας. Ο Γκούρνα έχει αναφέρει: «ήρθα στην Αγγλία όταν αυτές οι λέξεις, όπως ο αιτών άσυλο, δεν ήταν οι ίδιες - περισσότεροι άνθρωποι αγωνίζονται και διαφεύγουν από τρομοκρατικά κράτη».

Αρχικά σπούδασε στο Εκκλησιακό Πανεπιστήμιο του Χριστού στο Κάντερμπερι, τα πτυχία του οποίου απονεμήθηκαν τότε από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Στη συνέχεια μετακόμισε στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, όπου απέκτησε το διδακτορικό του, με διατριβή με τίτλο Κριτήρια στην κριτική της δυτικοαφρικανικής μυθοπλασίας, το 1982. Από το 1980 έως το 1983, ο Γκούρνα πραγματοποίησε διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο Μπαγέρο της Νιγηρίας. Ήταν καθηγητής στο τμήμα αγγλικών του Πανεπιστημίου του Κεντ μέχρι τη συνταξιοδότησή του.

Ξεκίνησε τη συγγραφή σε ηλικία 21 ετών στην Αγγλία, επιλέγοντας ως γλώσσα γραφής του την αγγλική, αν και μητρική του γλώσσα ήταν η σουαχίλι

Ο Γκούρνα επιμελήθηκε δύο τόμους του Δοκίμια για την αφρικανική γραφή και έχει δημοσιεύσει άρθρα για μια σειρά σύγχρονων μετααποικιακών συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένων των Β.Σ. Νάιπολ, Σαλμάν Ρούσντι και Ζόε Γουίκομπ. Είναι ο συντάκτης του A Companion to Salman Rushdie (Cambridge University Press, 2007). Είναι συνεισφέρων συντάκτης του Wasafiri από το 1987. Επίσης, ήταν κριτής για βραβεία, συμπεριλαμβανομένου του Βραβείου Κέιν για την αφρικανική συγγραφή και του Βραβείου Μπούκερ.

Ο Γκούρνα ζει μόνιμα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Βραβεία και διακρίσεις 
Ο Γκούρνα εξελέγη μέλος της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας το 2006. Στις 7 Οκτωβρίου 2021, του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2021 «για την ασυμβίβαστη και συμπονετική διείσδυσή του στις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και τις τύχες του πρόσφυγα στο χάσμα μεταξύ πολιτισμών και ηπείρων».

Θέματα 
Μεγάλο μέρος του έργου του Γκούρνα πραγματοποιείται στην ακτή της Ανατολικής Αφρικής και όλοι οι πρωταγωνιστές των μυθιστορημάτων του εκτός από έναν γεννήθηκαν στη Ζανζιβάρη. Ο κριτικός λογοτεχνίας Μπρους Κινγκ υποστηρίζει ότι τα μυθιστορήματα του Γκούρνα τοποθετούν τους πρωταγωνιστές της Ανατολικής Αφρικής στο ευρύτερο διεθνές τους πλαίσιο, παρατηρώντας ότι, στη μυθοπλασία του Γκούρνα, «οι Αφρικανοί ήταν πάντα μέρος του μεγαλύτερου, μεταβαλλόμενου κόσμου». Σύμφωνα με τον Κινγκ, οι χαρακτήρες του Γκούρνα συχνά ξεριζώνονται, αποξενώνονται, είναι ανεπιθύμητοι και ως εκ τούτου είναι, ή αισθάνονται, θύματα μνησικακίας». Η Φελίσιτι Χαντ προτείνει ότι τα μυθιστορήματα του Γκούρνα Θαυμάζοντας τη Σιωπή, Δίπλα στη Θάλασσα και Εγκατάλειψη αφορούν «την αποξένωση και η μοναξιά που η μετανάστευση μπορεί να παράγει και τα ερωτήματα της ψυχής που γεννά για την κάπως κατακερματισμένη ταυτότητα και την ίδια την έννοια του «σπιτιού». Παρατηρεί ότι οι χαρακτήρες του Γκούρνα συνήθως δεν τα καταφέρνουν στο εξωτερικό μετά από τη μετανάστευση τους, χρησιμοποιώντας την ειρωνεία και το χιούμορ για να ανταποκριθεί στην κατάστασή τους.

Έργα 
Έχουν εκδοθεί συνολικά μέχρι σήμεραα 10 νουβέλες και ένας αριθμός διηγημάτων του Τα έργα του στα αγγλικά είναι τα εξής:
 Memory of Departure. – London : Jonathan Cape, 1987

Pilgrims Way. – London : Jonathan Cape, 1988

Dottie. – London : Jonathan Cape, 1990

Paradise. – London : Hamish Hamilton, 1994

Admiring Silence. – London : Hamish Hamilton, 1996

By the Sea. – London : Bloomsbury, 2001

Desertion. – London : Bloomsbury, 2005

The Last Gift. – London : Bloomsbury, 2011

Gravel Heart. – London : Bloomsbury, 2017

Afterlives. – London : Bloomsbury, 2020 

Έργα του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, σουηδικά.

Άλλα του έργα, διηγήματα και δοκίμια, είναι:

“Bossy” in African Short Stories / selected and edited by Chinua Achebe and C. L. Innes. – Oxford : Heinemann, 1985

“Cages” in The Heinemann Book of Contemporary African Short Stories / edited by Chinua Achebe and C. L. Innes. – Oxford : Heinemann, 1992

Essays on African Writing 1: A Re-evaluation / edited and with an introduction by Abdulrazak Gurnah. – Oxford : Heinemann, 1993

“Transformative Strategies in the Fiction of Ngũgĩ wa Thiong’o” in Essays on African Writing 1: A Re-evaluation / edited and with an introduction by Abdulrazak Gurnah. – Oxford : Heinemann, 1993

“The Fiction of Wole Soyinka” in Wole Soyinka: An Appraisal / edited by Adewale Maja-Pearce. – Oxford : Heinemann, 1994

“Outrage and Political Choice in Nigeria : A Consideration of Soyinka’s Madmen and Specialists, The Man Died, and Season of Anomy.” [Conference publication] – Braamfontein : University of the Witwatersrand, 1994

“Bossy” in African Rhapsody : Short Stories of the Contemporary African Experience / edited by Nadezda Obradovic. – New York : Doubleday, 1994

Essays on African writing 2: Contemporary Literature / edited and with an introduction by Abdulrazak Gurnah. – Oxford : Heinemann, 1995

"‘The mid-point of the scream’: The Writing of Dambudzo Marechera” in Essays on African Writing 2: Contemporary Literature / edited and with an introduction by Abdulrazak Gurnah. – Oxford : Heinemann, 1995

“Displacement and Transformation in The Enigma of Arrival and The Satanic Verses” in Other Britain, Other British: Contemporary Multicultural Fiction / edited by A. Robert Lee. – London : Pluto Press, 1995

“Escort” in Wasafiri 23, 1996 / by Association for the Teaching of Carribean, African, Asian and Associated Literatures. – London : Instructa, 1996

“From Pilgrim’s Way [1988]” in Extravagant Strangers : A Literature of Belonging / edited by Caryl Phillips. – London : Faber and Faber, 1997

“Imagining the Postcolonial Writer” in Reading the “New” Literatures in a Postcolonial Era. Essays and Studies, 2000. – Cambridge : D. S. Brewer, 2000

“An Idea of the Past” / Annual African Studies Lecture, University of Leeds, 24 April 2002. – Leeds African Studies Bulletin, 65, March 2003

The Collected Stories of Abdulrazak Gurnah. – Alexandria : Alexander Street Press, 2004

“Writing and place” in World Literature Today, May-August, 2004

“My Mother Lived on a Farm in Africa” in NW 14 : The Anthology of New Writing : Volume 14 / selected by Lavinia Greenlaw and Helon Habila. – London : Granta Books, 2006

“Introduction” in The Cambridge Companion to Salman Rushdie / edited by Abdulrazak Gurnah. – New York : Cambridge University Press, 2007

“Themes and Structures in Midnight’s Children” in The Cambridge Companion to Salman Rushdie / edited by Abdulrazak Gurnah. – New York : Cambridge University Press, 2007

“Introduction” in A Grain of Wheat by Ngũgĩ wa Thiong’o. – New York : Penguin, 2012

“The Arriver’s Tale: As Told to Abdulrazak Gurnah” in Refugee Tales / edited by David Herd & Anna Pincus. – Manchester : Comma Press, 2016

“The Urge to Nowhere : Wicomb and Cosmopolitanism” by Abdulrazak Gurnah in Zoë Wicomb & the Translocal : Writing Scotland & South Africa / edited by Kai Easton and Derek Attridge. – London : Routledge, 2020

Παραπομπές

Πηγές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 
 Jones, Nisha (2005). "Abdulrazak Gurnah σε συνομιλία". Wasafiri, 20:46, 37-42. doi   .
 978-1-4144-1017-3 
 978-3-631-77497-7 

Τανζανοί συγγραφείς
Βραβευμένοι με Νόμπελ Λογοτεχνίας
Απόφοιτοι Πανεπιστημίου του Κεντ
Μυθιστοριογράφοι του 20ού αιώνα