Ιωάννα του Κλισόν

Η Ιωάννα του Κλισόν, γαλλ.: Jeanne de Clisson (1300–1359), επίσης γνωστή ως Ιωάννα του Μπελβίλ, γαλλ.:  Jeanne de Belleville και η λέαινα της Βρετάνης, ήταν μία Γαλλίδα/ Βρετόνη πρώην ευγενής, που έγινε ιδιώτης για να εκδικηθεί για τον σύζυγό της, αφού εκτελέστηκε για προδοσία από τον βασιλιά Φίλιππο ΣΤ' της Γαλλίας. Διέσχισε τη Μάγχη στοχεύοντας γαλλικά πλοία, και συχνά σφάζοντας το πλήρωμά τους. Ήταν πρακτική της να αφήνει ζωντανό τουλάχιστον έναν ναύτη, για να μεταφέρει το μήνυμά της για εκδίκηση.

Πρώιμη ζωή 
Η Ιωάννα-Λουίζα του Μπελβίλ, του Κλισόν, κυρία του Moνταιγύ, γεννήθηκε το 1300 στο Μπελβίλ-συρ-Βι (Bellville επί του ποταμού Vie) στη Βαντέ, κόρη του ευγενή Mωρίς Δ΄  Μονταιγκύ του Μπελβίλ και Παλυώ (1263–1304) και Λετίς ντε Παρτεναί του Παρτεναί (1276–?) στη Γκατίν Βαντεέν στη γαλλική πλευρά των συνόρων με τη Βρετάνη.

Ως οικογένεια κυρίων (γαιοκτημόνων) στην περιοχή Μπα-Πουατού, η οικογένεια ντε Μονταιγκύ θα είχε άμεσες ή έμμεσες δραστηριότητες με την οινοποίηση, την καλλιέργεια αλατιού και τις εμπορικές μετακινήσεις αυτών των αγαθών, προς και από τις αγορές μέχρι την Ιβηρική Χερσόνησο και μέχρι την Αγγλία. Αυτό θα περιλάμβανε επαφές με την εμπορική ναυτιλία κατά μήκος του ποταμού Βι και κατά μήκος της ακτής του Πουατού και της Βρετάνης με ένα νησιωτικό οχυρό στο Ιέ (Yeu).  

Ο πατέρας της Ιωάννας απεβίωσε όταν εκείνη ήταν τεσσάρων ετών, και δεν υπάρχουν γνωστές καταγραφές ότι η μητέρα της παντρεύτηκε ξανά. Φαίνεται επίσης ότι γεννήθηκε από τον δεύτερο γάμο τού πατέρα της, καθώς ορισμένα αρχεία δείχνουν ότι αυτός ήταν προηγουμένως νυμφευμένος με τη Σιμπίλ του Σατωμπριάν. Αυτή η συζυγία είχε προφανώς αποκτήσει έναν γιο, τον Mωρίς Ε΄  του Μονταιγκύ. Το 1320(;), μετά τον τέλος του ετεροθαλή αδερφού της, Μωρίς Ε', η Ιωάννα κληρονόμησε την κυριότητα του Μονταγκύ και του Μπελβίλ, καθώς δεν είχε κληρονόμους.

Πρώτος γάμος 
Το 1312 η Ιωάννα παντρεύτηκε τον πρώτο της σύζυγο, τον 19χρονο Γοδεφρείδο Η΄ του Σατωμπριάν  (απεβ. το 1326),  έναν Βρετόνο ευγενή, ο οποίος ήταν ήδη χήρος της Αλίκης ντε Τουαρ. Είχαν δύο παιδιά:

 Γοδεφρείδος Θ΄ (1314–1347), κληρονόμησε τα κτήματα του πατέρα του ως βαρόνος, απεβ.ε στη μάχη της Λα Ρος-Ντεριάν
 Λουίζα (1316–1383), παντρεύτηκε τον Γκυ ΙΒ΄  του Λαβάλ και στη συνέχεια κληρονόμησε την περιουσία του αδελφού της ως βαρόνη.

Δεύτερος γάμος 
Το 1328 η Ιωάννα παντρεύτηκε τον Γκυ του Παντιέβρ του Οίκου του Παντιέβρ, χήρο της Ιωάννας του Aβωγκούρ και δεύτερο γιο του δούκα της Βρετάνης. Η Ιωάννα μπορεί να το έκανε αυτό για να προστατεύσει τα ανήλικα παιδιά της.

Η ένωση ήταν βραχύβια, καθώς συγγενείς της δουκικής οικογένειας, -ειδικότερα από την παράταξη των Μπλουά- κατέθεσε καταγγελία στους επισκόπους Βαν και Ρεν για να προστατεύσουν την κληρονομιά τους, και διεξήχθη έρευνα στις 10 Φεβρουαρίου 1330, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί ο γάμος από τον πάπα Ιωάννη ΚΒ΄. 

Στη συνέχεια, ο Γκυ παντρεύτηκε στη φατρία του de Blois με τη Marie de Blois, η οποία ήταν επίσης ανιψιά του Phillip VI της Γαλλίας. Ο Γκυ, ωστόσο, πέθανε απροσδόκητα στις 26 Μαρτίου 1331 και η κληρονομιά του πέρασε στην κόρη του Jeanne of Penthièvre .

Τρίτος γάμος με τον Oλιβιέ Δ΄ του Κλισόν 
Το 1330 η Ιωάννα παντρεύτηκε τον Oλιβιέ Δ΄  του Κλισόν, έναν πλούσιο Βρετόνο, που κατείχε ένα κάστρο στο Clisson, ένα αρχοντικό (μανορ) στη Νάντη και εκτάσεις στο Μπλαιν. Ο Oλιβιέ ήταν αρχικά παντρεμένος με την Μπλανς ντε Μπουβίλ (απεβ. το 1329). Ο Ολιβιέ είχε τον Ιωάννη με αυτόν τον πρώτο γάμο, ο οποίος γιος θα κληρονομούσε τα εδάφη της μητέρας του ως κύριος του Μιγύ, κοντά στο Παρίσι.

Η Ιωάννα, πρόσφατα χήρα του κυρίου του Σατωμπριάν, έλεγχε περιοχές στο Πουατιέ ακριβώς νότια των βρετονικών συνόρων από το Μπωβουάρ-συρ-Μερ στα δυτικά έως το Σατωμύρ στα νοτιοανατολικά του Κλισόν. Στο συμβόλαιο γάμου, υπάρχουν αποδείξεις ότι η Ιωάννα διασφάλιζε νομικά τις κληρονομιές των παιδιών της από τον προηγούμενο γάμο της. Ο συνδυασμός αυτών των πλεονεκτημάτων έκανε την Ιωάννα και τον Oλιβιέ την κυρίαρχη δύναμη (ανώτερος κύριος μίας περιοχής)  στη συνοριακή περιοχή της Βρετάνης. Η Ιωάννα και ο Oλιβιέ απέκτησαν τελικά πέντε παιδιά:

 Ιζαμπώ, (1325–1343) γεννημένη εκτός γάμου (5 χρόνια πριν από το γάμο με τον Oλιβιέ), τελικά παντρεύτηκε τον Ιωάννη Α΄  του Ριέ (Rieux) και επομένως ήταν μητέρα του Ιωάννη Β΄ του Ριέ (απεβ. το 1343)
 Mωρίς, (1333-1334, στο Μπλαίν)
 Oλιβιέ Ε΄ (1336-1407), ο διάδοχος του πατέρα του, μελλοντικός κοντόσταυλος της Γαλλίας, με το παρωνύμιο "ο χασάπης"
 Γκιγιόμ (1338-1345) απεβ. από έκθεση.
 η Ζαν, (1340–?) παντρεύτηκε τον Ιωάννη Αρπεντάν, κύριο του Moντάντρ.

Η Ιωάννα σε ένα στάδιο οδήγησε τον Olivier στην Αυλή σχετικά με την πρόσβαση σε αμοιβή από τα κτήματά του, όπως είχε συμφωνηθεί στο συμβόλαιο γάμου. Αυτή η υπόθεση εκδικάστηκε από τον βασιλιά Φίλιππο ΣΤ', ο οποίος αποφάνθηκε υπέρ της, καθώς οι μάρτυρες επιβεβαίωσαν ότι τέτοιες υποσχέσεις είχαν συμβεί. Φαίνεται ότι αυτό το ζήτημα επιλύθηκε φιλικά.

Βρετονικός πόλεμος διαδοχής

Κονταρομαχία και δοκιμασία 
Στις 19 Ιανουαρίου 1343 υπογράφηκε η εκεχειρία του Μαλεστρουά μεταξύ Αγγλίας και Γαλλίας. Κάτω από τις θεωρούμενες ασφαλείς συνθήκες αυτής της εκεχειρίας, ο Ολιβιέ και δεκαπέντε άλλοι Βρετόνοι και Νορμανδοί άρχοντες προσκλήθηκαν σε ένα τουρνουά σε γαλλικό έδαφος, όπου στη συνέχεια αυτός συνελήφθη, μεταφέρθηκε στο Παρίσι και δικάστηκε από τους ομοτίμους του.

Αποτυχημένη προσπάθεια διάσωσης 
Η Ιωάννα μάταια προσπάθησε να αφήσει ελεύθερο τον Ολιβιέ. Φαίνεται ότι προσπάθησε να δωροδοκήσει έναν λοχία του βασιλιά.  Ως εκ τούτου, η Ιωάννα κλήθηκε να απαντήσει τώρα στις κατηγορίες για εξέγερση, ανυπακοή και υπερβολές κατά του βασιλιά.

Η Ιωάννα κατάφερε να αποφύγει τη σύλληψη, καθώς την προστάτευε ο Ιωάννης του Κλισόν, (ο μεγαλύτερος γιος του Oλιβιέ από τον πρώτο του γάμο, την εποχή του κυρίου of Mιγύ, ένα κάστρο περίπου 55 χλμ ανατολικά του Παρισιού) με τον Guilaume Bérard, τον πλοιοκτήτη και τον υπηρέτη της Ιωάννας, ο Γκυονέ ντε Φαι και ο Γκιγιόμ Ντενάρ.  Ο ίδιος ο Ιωήννης κατέφυγε στη Βρετάνη μετά από αυτό, και απεβίωσε αμέσως μετά.  Η Ιωάννα αγνόησε την κλήση  και κρίθηκε ένοχη ερήμην τον Ιούνιο του 1343

Εκτέλεση 
Στις 2 Αυγούστου 1343, ο Oλιβιέ Δ΄ εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό στο Λεζ Αλ (Les Halles).

Αυτή η εκτέλεση συγκλόνισε την αριστοκρατία, καθώς τα αποδεικτικά στοιχεία της ενοχής δεν επιδείχθηκαν δημόσια και η διαδικασία βεβήλωσης/έκθεσης ενός σώματος προοριζόταν κυρίως για εγκληματίες χαμηλής τάξης. Αυτή η εκτέλεση κρίθηκε αυστηρά από τον Ζαν Φρουασάρ και τους συγχρόνους του.

Αποφυγή σύλληψης 
Στις 26 Αυγούστου 1343, επειδή η Ιωάννα αποπειράθηκε να δωροδοκήσει τον λοχία του βασιλιά, κατηγορήθηκε επίσης για το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας (Lèse-majesté), και στη συνέχεια καταδικάστηκε σε εξορία και δήμευση της περιουσίας της.

Το κεφάλι στον πάσσαλο 
Η Jeanne πήρε τους δύο μικρούς της γιους, Oλιβιέ Ε΄ και Γκυγιώμ, από το Κλισόν στη Nάντη, για να τους δείξει το κεφάλι τού πατέρα τους, που εκτίθεντο στην πύλη Σωβετού (Sauvetout).

Η Ιωάννα, εξαγριωμένη από την εκτέλεση του συζύγου της, ορκίστηκε αντίποινα εναντίον του Γάλλου βασιλιά Φίλιππου ΣΤ΄ και του Καρόλου του Μπλουά. Θεώρησε τις πράξεις τους άνανδρη δολοφονία.

Πειρατεία και μετέπειτα ζωή 
Μετά την εκτέλεση του Oλιβιέ, η Ιωάννα πώλησε τις ιδιοκτησίες του Κλισόν, συγκέντρωσε μία δύναμη περίπου 400 πιστών ανδρών, και άρχισε να επιτίθεται στις γαλλικές δυνάμεις στη Βρετάνη.  Η Ιωάννα λέγεται ότι επιτέθηκε σε:

 ένα κάστρο στο Toυφού, κοντά στο Μπινιόν. Το κάστρο κτίστηκε στην άκρη ενός δάσους στην ενορία του Μπινιόν, όχι μακριά από το αβαείο του Βιλενέφ. Το κάστρο ήταν υπό τη διοίκηση του Γκαλουά ντε λα Εζ, ενός αξιωματικού του Καρόλου του Μπλουά, ο οποίος προφανώς αναγνώρισε την Ιωάννα και την άφησε να μπει. Μετά η δύναμή της κατέσφαξε ολόκληρη τη φρουρά με εξαίρεση ένα άτομο.
 μία φρουρά στο Σατώ-Τεμπώ, περίπου 20 χλμ νοτιοανατολικά της Νάντης, που ήταν πρώην φυλάκιο υπό τον έλεγχο του συζύγου της.

Ο Μαύρος Στόλος

Τέταρτος γάμος 
Στη δεκαετία του 1350 η Ιωάννα παντρεύτηκε για τέταρτη φορά, με τον Βάλτερ Μπέντλυ,  έναν από τους στρατιωτικούς υπεύθυνους του βασιλιά Eδουάρδου Γ΄ κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. Ο Μπέντλυ είχε διοριστεί υποδιοικητής του Εδουάρδου Γ΄  στη Βρετάνη τον Σεπτέμβριο του 1350. Το 1351 είχε άρει τις πολιορκίες του Ploërmel και του Φουζέρ και στις 4 Αυγούστου 1352, ο Μπέντλυ κέρδισε τη μάχη του Μωρόν και ανταμείφθηκε για τις υπηρεσίες του με "τα εδάφη και τα κάστρα" Μπωβουάρ-συρ-Μερ, Ampant, Barre, Blaye, Châteauneuf, Ville Maine, το νησί Chauvet και τα νησιά Noirmoutier και Bouin.

Διαφωνίες περιουσίας

Το τέλος της 
Η Ιωάννα εγκαταστάθηκε τελικά στο κάστρο του Ενεμπόν, μία πόλη-λιμάνι στην ακτή της Βρετάνης, η οποία βρισκόταν στην επικράτεια των συμμάχων της του Μονφόρ. Ο Βάλτερ απεβίωσε τον Δεκέμβριο του 1359 και η Ιωάννα λίγες εβδομάδες αργότερα.

Τοπική παράδοση

Το θαλάσσιο κάστρο του Ιλ ντ'Ιέ (Ile d'Yeu)

Ιστορικά στοιχεία

Υστεροφημία

Δείτε επίσης

Βιβλιογραφικές αναφορές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tanner, H.J. (Ed) Medieval elite women and the exercise of power, 1100–1400, The New Middle Ages , Ohio State University, Chapter 7: Sjursen, K.E.  Pirate, Traitor, Wife: Jeanne of Belleville and the categories of Fourteenth–Century French Noblewomen, pp. 135–156

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η Jeanne de Clisson στο h2g2
 Jeanne de Belleville, πειρατής ή πολιτικός; – James Adams Historic Enterprises
 Η σεζόν d'Histoire 16 προβλήθηκε στις 25 Απριλίου 2022 στο τηλεοπτικό κανάλι France 3 Public Service

Πρόσωπα του Εκατονταετούς Πολέμου
Μεσαιωνική πειρατεία
Μεσαιωνικοί πειρατές
Γάλλοι εγκληματίες
Γάλλοι πειρατές