Δημογραφική ιστορία της Πολωνίας

Οι Πολωνοί προέρχονται από διαφορετικές δυτικές σλαβικές φυλές που ζούσαν σε περιοχές που ανήκαν αργότερα στην Πολωνία κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα.

Βασίλειο της Πολωνίας (966-1569) 
Γύρω στο 1000, ο πληθυσμός του Δουκάτου της Πολωνίας εκτιμάται σε περίπου 1.000.000 έως 1.250.000 κατοίκους. Γύρω στο 1370, η Πολωνία είχε 2 εκατομμύρια κατοίκους με πυκνότητα πληθυσμού 8,6 ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Η Πολωνία επηρεάστηκε λιγότερο από τον Μαύρο Θάνατο από ότι η Δυτική Ευρώπη. 

Αν και ο πληθυσμός του Βασιλείου της Πολωνίας στα τέλη του Μεσαίωνα αποτελούταν ως επί το πλείστον από Πολωνούς, η εισροή άλλων πολιτισμών ήταν σημαντική: ιδιαίτερα αξιοσημείωτοι ήταν οι Εβραίοι και Γερμανοί έποικοι, οι οποίοι συχνά αποτελούσαν σημαντικές μειονότητες ή ακόμη και πλειοψηφίες σε αστικά κέντρα. Σποραδικά μετανάστες από άλλα μέρη, όπως η Σκωτία και η Ολλανδία, εγκαταστάθηκαν επίσης στην Πολωνία. Εκείνη την εποχή, άλλες αξιοσημείωτες μειονότητες περιελάμβαναν διάφορα μη πλήρως αφομοιωμένα άτομα από άλλες σλαβικές φυλές (μερικές από τις οποίες τελικά θα συγχωνεύονταν πλήρως στον πολωνικό λαό, ενώ άλλες συγχωνεύθηκαν σε γειτονικά έθνη).

Περίπου το 1490, ο συνδυασμένος πληθυσμός της Πολωνίας και της Λιθουανίας, σε μια προσωπική ένωση (Πολωνική-Λιθουανική Ένωση) από την Ένωση του Κρέβο έναν αιώνα πριν, εκτιμάται σε περίπου 8 εκατομμύρια κατοίκους. Σύμφωνα με μια εκτίμηση για το 1493, ο συνδυασμένος πληθυσμός της Πολωνίας και της Λιθουανίας ανερχόταν σε 7,5 εκατομμύρια (συμπεριλαμβανομένων 3,9 εκατομμυρίων στο Βασίλειο της Πολωνίας), κατανέμοντάς τους ανά εθνικότητα σε 3,25 εκατομμύρια Πολωνούς, 3,75 εκατομμύρια Ρουθήνιους και 0,5 εκατομμύρια Λιθουανούς. Οι Ρουθήνιοι αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας: αυτός είναι ο λόγος που το ύστερο Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας ονομάζεται συχνά σλαβική χώρα, μαζί με την Πολωνία, τη Ρωσία, κ.λπ. Με τον καιρό, το επίθετο «Λιθουανός» ήρθε να υποδηλώσει έναν Σλάβο του Μεγάλου Δουκάτου. 

Τελικά οι λιθουανόφωνοι έγιναν γνωστοί ως Σαμογιτίες, από το όνομα της επαρχίας στην οποία ήταν η κυρίαρχη πλειοψηφία. Μια άλλη εκτίμηση για το συνδυασμένο πληθυσμό στις αρχές του 16ου αιώνα δίνει 7,5 εκατομμύρια κατοίκους, περίπου διασκορπισμένους ομοιόμορφα, λόγω του πολύ μεγαλύτερου εδάφους του Μεγάλου Δουκάτου (με περίπου 10-15 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στην Πολωνία και 3-5 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στο Μεγάλο Δουκάτο, και ακόμη λιγότερα στα νοτιοανατολικά κοζακικά σύνορα). Μέχρι το 1500, περίπου το 15% του πληθυσμού της Πολωνίας ζούσε σε αστικά κέντρα (οικισμοί με πάνω από 500 κατοίκους).

Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία (1569-1795) 
Μέχρι το 1600, περίπου το 25% του πληθυσμού της Πολωνίας ζούσε σε αστικά κέντρα (οικισμοί με πάνω από 500 κατοίκους). Σημαντικές πόλεις στην Πολωνία περιελάμβαναν τις: Γκντανσκ (Ντάντσιγκ στα γερμανικά) (70.000), Κρακοβία (28.000), Βαρσοβία (20.000-30.000), Πόζναν (Πόζεν στα γερμανικά) (20.000), Λβουφ (20.000), Έλμπλονγκ (Έλμπινγκ στα γερμανικά) (15.000), Τόρουν (Θορν στα γερμανικά) (12.000), Σαντόμιες (4.000-5.000), Καζίμιες Ντόλνι (4.000-5.000) και Γκνιέζνο (4.000-5.000). 

Ο πληθυσμός της Κοινοπολιτείας και των δύο εθνών δεν ήταν ποτέ συντριπτικά Ρωμαιοκαθολικός ή Πολωνικός. Αυτό προέκυψε από την κατοχή της Πολωνίας από την Ουκρανία και την ομοσπονδία με τη Λιθουανία. Και στις δύο αυτές χώρες οι εθνοτικοί Πολωνοί ήταν μια ξεχωριστή μειονότητα. Η Κοινοπολιτεία περιελάμβανε κυρίως τρία έθνη: Πολωνούς, Λιθουανούς και Ουκρανούς με Λευκορώσους (οι δύο τελευταίοι συνήθως αναφέρονται μαζί ως Ρουθήνιοι). Λίγο μετά την Ένωση του Λούμπλιν (1569), στα τέλη του 16ου έως του 17ου αιώνα, ο πληθυσμός της Κοινοπολιτείας ήταν περίπου 7 εκατομμύρια, με 4,5 εκατομμύρια Πολωνούς, 0,75 εκατομμύρια Λιθουανούς, 0,7 εκατομμύρια Εβραίους και 2 εκατομμύρια Ρουθήνιους. Το 1618, μετά την Ανακωχή του Ντεουλίνο, ο πληθυσμός της Κοινοπολιτείας αυξήθηκε μαζί με την επικράτειά του, φθάνοντας τα 12 εκατομμύρια, που θα μπορούσαν να χωριστούν περίπου σε: Πολωνοί - 4,5 εκ., Ουκρανοί - 3,5 εκ., Λευκορώσοι - 1,5 εκ., Λιθουανοί - 0,75 εκ., Πρώσοι - 0,75 εκ., Εβραίοι - 0,5 εκ., Λιβιονιανοί - 0,5 εκ. Εκείνη την εποχή η αριστοκρατία σχημάτισε το 10% και η μπουρζουαζία το 15%. Οι απώλειες πληθυσμού τα έτη 1648-1667 υπολογίζονται σε 4 εκατομμύρια. Σε συνδυασμό με τον περαιτέρω πληθυσμό και τις εδαφικές απώλειες, το 1717 ο πληθυσμός της Κοινοπολιτείας είχε μειωθεί στα 9 εκατομμύρια: περίπου 4,5 εκατομμύρια Πολωνοί, 1,5 εκατομμύρια Ουκρανοί, 1,2 εκατομμύρια Λευκορώσοι, 0,8 εκατομμύρια Λιθουανοί, 0,5 εκατομμύρια Εβραίοι, 0,5 εκατομμύρια άλλοι πληθυσμοί. Ο αστικός πληθυσμός χτυπήθηκε σκληρά, πέφτοντας κάτω από 10%. 

Το να είσαι Πολωνός, στα μη πολωνικά εδάφη της Κοινοπολιτείας, ήταν τότε πολύ λιγότερο ένας δείκτης εθνότητας από τη θρησκεία και την ιεραρχία. Ήταν μια ονομασία που προοριζόταν σε μεγάλο βαθμό για την τάξη ευγενών γαιοκτημόνων (σλάχτα), η οποία περιελάμβανε τους Πολωνούς αλλά και πολλά μέλη μη πολωνικής καταγωγής που προσηλυτίστηκαν στον καθολικισμό σε αυξανόμενο αριθμό με κάθε επόμενη γενιά. Για τους μη Πολωνούς ευγενείς, αυτός ο προσηλυτισμός σήμαινε ένα τελικό βήμα της πολωνοποίησης που ακολούθησε την υιοθέτηση της πολωνικής γλώσσας και πολιτισμού. Η Πολωνία, ως το πολιτισμικά πιο προηγμένο τμήμα της Κοινοπολιτείας, με τη βασιλική αυλή, την πρωτεύουσα, τις μεγαλύτερες πόλεις, το δεύτερο παλαιότερο πανεπιστήμιο της Κεντρικής Ευρώπης (μετά την Πράγα) και τα πιο φιλελεύθερα και δημοκρατικά κοινωνικά ιδρύματα είχαν αποδειχθεί ένας ακαταμάχητος μαγνήτης για τους μη Πολωνούς ευγενείς στην Κοινοπολιτεία. 

Ως αποτέλεσμα, στα ανατολικά εδάφη μια πολωνική (ή πολωνοποιημένη) αριστοκρατία κυριάρχησε των χωρικών, των οποίων η μεγάλη πλειοψηφία δεν ήταν ούτε πολωνική ούτε Ρωμαιοκαθολική. Επιπλέον, οι δεκαετίες ειρήνης έφεραν τεράστιες προσπάθειες αποικισμού στην Ουκρανία, αυξάνοντας τις εντάσεις μεταξύ ευγενών, Εβραίων, Κοζάκων (παραδοσιακά Ορθόδοξων), Πολωνών και Ρουθήνιων αγροτών. Οι τελευταίοι, στερημένοι από τους γηγενείς προστάτες τους μεταξύ των Ρουθήνιων ευγενών, στράφηκαν για προστασία στους Κοζάκους που διευκόλυναν τη βία που τελικά έσπασε στην Κοινοπολιτεία. Οι εντάσεις επιδεινώθηκαν από συγκρούσεις μεταξύ της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας, μετά την Ένωση της Μπρεστ, τη γενική διάκριση των Ορθόδοξων θρησκειών από τον κυρίαρχο Καθολικισμό και αρκετές εξεγέρσεις Κοζάκων. Στα δυτικά και βόρεια, πολλές πόλεις είχαν αρκετές γερμανικές μειονότητες, που συχνά ανήκαν σε μεταρρυθμισμένες εκκλησίες. Η Κοινοπολιτεία είχε επίσης μια από τις μεγαλύτερες εβραϊκές διασπορές στον κόσμο.

Μέχρι τη Μεταρρύθμιση, η σλάχτα ήταν ως επί το πλείστον καθολική ή ανατολική ορθόδοξη. Ωστόσο, πολλές οικογένειες υιοθέτησαν γρήγορα τη μεταρρυθμισμένη θρησκεία. Μετά την Αντιμεταρρύθμιση, όταν η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ανέκτησε την εξουσία στην Πολωνία, η σλάχτα έγινε σχεδόν αποκλειστικά Ρωμαιοκαθολική, παρά το γεγονός ότι ο Ρωμαιοκαθολικισμός δεν ήταν πλειοψηφική θρησκεία (οι Ρωμαιοκαθολικές και Ορθόδοξες εκκλησίες αριθμούσαν περίπου το 40% του πληθυσμού, ενώ το υπόλοιπο 20% ήταν Εβραίοι και μέλη διαφόρων Προτεσταντικών Εκκλησιών). Η Αντιμεταρρύθμιση στην Πολωνία, επηρεασμένη από την παράδοση της θρησκευτικής ανοχής της Κοινοπολιτείας, βασίστηκε κυρίως στην προπαγάνδα των Ιησουιτών και ήταν πολύ ειρηνική σε σύγκριση με υπερβολές όπως ο Τριακονταετής Πόλεμος αλλού στην Ευρώπη.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, εμφανίστηκαν οι πρώτες στατιστικές εκτιμήσεις του πληθυσμού της Κοινοπολιτείας. Ο Αλεξάντερ Μπούσινγκ υπολόγισε τον αριθμό του πληθυσμού της Κοινοπολιτείας στα 8,5 εκατομμύρια κατοίκους. Ο Γιούζεφ Βιμπίτσκι το 1777 στα 5.391.364, ο Στανίσουαφ Στάσιτς το 1785 στα 6 εκατομμύρια και ο Φριντέρικ Μοσίνσκι το 1789 στα 7.354.620. Οι σύγχρονες εκτιμήσεις τείνουν να είναι υψηλότερες, όπου έως το 1770, την παραμονή των διαμελισμών, η Κοινοπολιτεία είχε πληθυσμό περίπου 11-14 εκατομμυρίων κατοίκων, περίπου το 10% αυτών Εβραίοι. Οι ευγενείς αποτελούσαν περίπου το 10% και οι Μπουρζουαζία περίπου το 7-8%.

Διαμελισμοί (1795-1918) 
Με τον Πρώτο Διαμελισμό το 1772, η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία έχασε περίπου 211.000 χλμ2 έκτασης (30% της επικράτειάς της), με πληθυσμό άνω των τεσσάρων έως πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων (περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού του 14 εκατομμυρίων πριν από τους διαμελισμούς).

Μετά το Δεύτερο Διαμελισμό, η Κοινοπολιτεία έχασε περίπου 307.000 χλμ2 και μειώθηκε σε 223.000 χλμ2. Μόνο περίπου 4 εκατομμύρια άνθρωποι παρέμειναν στην Πολωνία εκείνη την εποχή, γεγονός που αντιστοιχεί σε απώλεια ενός ακόμη τρίτου του αρχικού πληθυσμού της, περίπου το ήμισυ των υπόλοιπων.

Μετά τον Τρίτο Διαμελισμό, συνολικά, η Αυστρία είχε αποκτήσει περίπου το 18% της πρώην περιοχής της Κοινοπολιτείας (130.000 χλμ2) και περίπου το 32% του πληθυσμού (3,85 εκατομμύρια). Η Πρωσία είχε κερδίσει περίπου το 20% της πρώην επικράτειας της Κοινοπολιτείας 149.000 χλμ2) και περίπου το 23% του πληθυσμού (2,6 εκατομμύρια). Η Ρωσία είχε αποκτήσει περίπου το 62% του πρώην εδάφους της Κοινοπολιτείας (462.000 χλμ2) και περίπου το 45% του πληθυσμού (3,5 εκατομμύρια). 

Μια εκτίμηση για το 1815 δίνει 11,5 εκατομμύρια Πολωνούς, εκ των οποίων τα 5 εκατομμύρια ήταν υπό ρωσικό έλεγχο (4 εκατομμύρια στην Πολωνία του Συνεδρίου και 1 εκατομμύριο στα εδάφη που ενσωματώθηκαν στη Ρωσική Αυτοκρατορία), 3,5 εκατομμύρια στα εδάφη των πρωσικών διαμελισμών και 3 εκατομμύρια στα εδάφη των αυστριακών διαμελισμών. 

Η Πολωνία του Συνεδρίου είχε πληθυσμό περίπου 4,25 εκατομμυρίων κατοίκων περίπου το 1830. Στον Ρωσικό Διαμελισμό, ο περιφραγμένος οικισμός είχε ως αποτέλεσμα την επανεγκατάσταση πολλών Ρωσοεβραίων στα δυτικά όρια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, η οποία περιλάμβανε τώρα μέρος της Πολωνίας. Αυτό αύξησε περαιτέρω την αρκετά μεγάλη κοινότητα των Πολωνοεβραίων. Μέχρι το 1914, περίπου 31 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούσαν στις περιοχές που θα γινόταν η Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είδε τον πληθυσμό αυτών των περιοχών να πέφτει στα 26 εκατομμύρια.

Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία και Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος (1918-1945) 
Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα πολωνικά εδάφη ήταν γνωστά για την ποικιλία των εθνοτικών τους κοινοτήτων. Μετά τον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο, μεγάλο μέρος του πληθυσμού του ανήκε σε εθνικές μειονότητες. Η απογραφή εκείνου του έτους κατανέμει το 30,8% του πληθυσμού στις μειονότητες. Το 1931, ο πληθυσμός της Πολωνίας ήταν 31.916.000 κάτοικοι, συμπεριλαμβανομένων 15.428.000 ανδρών και 16.488.000 γυναικών. Μέχρι τον Ιανουάριο του 1939, ο πληθυσμός της Πολωνίας αυξήθηκε σε 35.100.000. Αυτό το σύνολο περιλάμβανε 240.000 κατοίκους στο Ζαόλζιε που ήταν υπό τον πολωνικό έλεγχο από τον Οκτώβριο του 1938 έως τον Αύγουστο του 1939. Η πυκνότητα του πληθυσμού ήταν 90 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Το 1921, το 24% του πληθυσμού ζούσε σε πόλεις και έως το 1931 η αναλογία αυξήθηκε σε 27%. Συνολικά, το 1921, υπήρχαν 611 πόλεις στη χώρα και έως το 1931 υπήρχαν 636 δήμοι. Οι έξι μεγαλύτερες πόλεις της Πολωνίας (την 1η Ιανουαρίου 1939) ήταν η Βαρσοβία, το Λοτζ, το Λβουφ, το Πόζναν, η Κρακοβία και το Βίλνιους (Βίλνο). Το 1931, η Πολωνία είχε τον δεύτερο μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό στον κόσμο και το ένα πέμπτο όλων των Εβραίων κατοικούσαν στα σύνορα της Πολωνίας (περίπου 3.136.000, περίπου το 10% του συνολικού πληθυσμού της Πολωνίας). 

Σύμφωνα με τον ιστορικό Νόρμαν Ντέιβις η πολωνική απογραφή του 1931 ανέφερε τις εθνικότητες του πληθυσμού ανά γλώσσα ως Πολωνούς (69%), Ουκρανικούς (15%), Εβραίους (8,5%), Λευκορώσους (4,70%), Γερμανούς (2,2%), Ρώσους (0,25%), Λιθουανούς (0,25 %) και Τσέχους (0,09%). Ο Νόρμαν Ντέιβις συμπεριέλαβε τους Ρουθήνιους με τους Ουκρανούς, ωστόσο τα στοιχεία της απογραφής της Πολωνίας τους απαριθμούν ως ξεχωριστή ομάδα με 3,82% του πληθυσμού. Η ταξινόμηση των εθνικών ομάδων στην Πολωνία κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας είναι ένα αμφισβητούμενο θέμα, με τον Ταντέους Πιοτρόφσκι να υποστηρίζει ότι η πολωνική απογραφή του 1931 «περιλάμβανε αμφισβητήσιμη μεθοδολογία, ειδικά τη χρήση της μητρικής γλώσσας ως δείκτη εθνικότητας», σημειώνοντας ότι είχε υποτιμήσει αριθμός μη Πολωνών. Τα επίσημα στοιχεία για την ιθαγένεια από την πολωνική απογραφή του 1931 με βάση τη μητρική γλώσσα έθεσαν το ποσοστό των εθνοτικών Πολωνών στο 68,9%, τους Εβραίους στο 8,6% και άλλες μειονοτικές ομάδες στο 22,5%. Ο Πιοτρόφσκι ανέφερε μια μελέτη του Πολωνού ιστορικού Γέζι Τομασέφσκι που αναφέρει ότι προσαρμοσμένα στοιχεία απογραφής (λαμβάνοντας υπόψη τη θρησκευτική σχέση) των εθνοτικών Πολωνών στο 64,7%, των Εβραίων στο 9,8% και άλλων μειονοτικών ομάδων στο 25,5% του πληθυσμού της Πολωνίας. Ο Πολωνός δημογράφος Πιοτρ Έμπερχαρτ υποστηρίζει ότι είναι κοινώς αποδεκτό ότι το κριτήριο της δηλωμένης γλώσσας για την ταξινόμηση των εθνοτικών ομάδων οδήγησε σε υπερεκτίμηση του αριθμού των Πολωνών στην προπολεμική Πολωνία. Σημειώνει ότι γενικά, οι αριθμοί που δηλώνουν μια συγκεκριμένη γλώσσα δεν ταιριάζουν με τους αριθμούς που δηλώνουν την αντίστοιχη εθνικότητα. Μέλη εθνοτικών μειονοτικών ομάδων πιστεύουν ότι το γλωσσικό κριτήριο οδήγησε σε υπερεκτίμηση των Πολωνών.

Τα λεπτομερή στοιχεία για την απογραφή που δημοσιεύθηκε από την πολωνική κυβέρνηση παρείχε ένα ξεμπλοκάρισμα από τη θρησκεία για τις διάφορες γλωσσικές ομάδες. Οι λεπτομέρειες της πολωνικής απογραφή του 1931 που δημοσιεύθηκε από την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Πολωνίας, σύμφωνα με τη γλώσσα και τη θρησκεία έχουν ως εξής:

Διάσπαση του συνολικού πληθυσμού της Πολωνίας το 1931 ανά γλώσσα και θρησκεία

Στα νοτιοανατολικά, ουκρανικοί οικισμοί βρίσκονταν στις περιοχές ανατολικά του Χέουμ και στα Καρπάθια, ανατολικά του Νόβι Σοντς. Οι τρεις κύριοι γηγενείς πληθυσμοί ορεινών ήταν οι Λέμκοι, Μποΐκοι και Χουτσούλοι. Σε όλες τις πόλεις υπήρχαν μεγάλες συγκεντρώσεις Εβραίων που μιλούσαν γίντις. Η πολωνική εθνογραφική περιοχή εκτεινόταν προς τα ανατολικά: στην ανατολική Λιθουανία, τη Λευκορωσία και τη δυτική Ουκρανία, οι οποίες είχαν μικτό πληθυσμό και οι Πολωνοί κυριαρχούσαν όχι μόνο στις πόλεις αλλά και σε πολλές αγροτικές περιοχές. Υπήρχαν σημαντικές πολωνικές μειονότητες στο Ντάουγκαβπιλς (Λετονία), στο Μινσκ (Λευκορωσία), στη Βουκοβίνα (Ρουμανία) και στο Κίεβο (Ουκρανία).

Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος (1939-1945) 

 Δείτε επίσης: Κατοχή της Πολωνίας, Εγκλήματα πολέμου στην κατεχόμενη Πολωνία κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Ολοκαύτωμα στην Πολωνία

Στην αρχή του πολέμου (Σεπτέμβριος 1939) το έδαφος της Πολωνίας μοιράστηκε μεταξύ της Ναζιστικής Γερμανίας και της ΕΣΣΔ. Στα τέλη του 1941, μετά την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, η Ναζιστική Γερμανία έλεγχε ολόκληρη την επικράτεια της πρώην Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, αλλά το 1944-1945 η επίθεση του Κόκκινου Στρατού διεκδίκησε την περιοχή για την ΕΣΣΔ.

Αφού και οι δύο κατακτητές μοίρασαν το έδαφος της Πολωνίας μεταξύ τους, διεξήγαγαν μια σειρά από ενέργειες με στόχο την καταστολή του πολωνικού πολιτισμού και την καταστολή μεγάλου μέρους του πολωνικού λαού. Τον Αύγουστο του 2009, οι ερευνητές του Πολωνικού Ινστιτούτου Εθνικής Μνήμης (ΙΕΜ) υπολόγισαν τους νεκρούς της Πολωνίας (συμπεριλαμβανομένων των Πολωνοεβραίων) μεταξύ 5,47 και 5,67 εκατομμυρίων (λόγω γερμανικών ενεργειών) και 150.000 (λόγω σοβιετικών), ή περίπου 5,62 έως 5,82 εκατομμύρια συνολικά. Περίπου το 90% των Πολωνοεβραίων σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Πολλοί άλλοι μετανάστευσαν τα επόμενα χρόνια.

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (1945-σήμερα)

Πρώιμη μεταπολεμική περίοδος 
Πριν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το ένα τρίτο του πληθυσμού της Πολωνίας αποτελούνταν από εθνοτικές μειονότητες. Μετά τον πόλεμο, ωστόσο, οι μειονότητες της Πολωνίας είχαν κυρίως εξαφανιστεί, λόγω της αναθεώρησης των συνόρων το 1945 και του Ολοκαυτώματος. Υπό το Εθνικό Γραφείο Επαναπατρισμού (Państwowy Urząd Repatriacyjny), εκατομμύρια Πολωνοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στην ανατολική περιοχή του Κρέσι και να εγκατασταθούν στα δυτικά πρώην γερμανικά εδάφη. Ταυτόχρονα, περίπου 5 εκατομμύρια Γερμανοί που είχαν απομείνει (περίπου 8 εκατομμύρια είχαν ήδη διαφύγει ή είχαν εκδιωχθεί και περίπου 1 εκατομμύριο είχαν σκοτωθεί το 1944-46) εκδιώχθηκαν με παρόμοιο τρόπο από αυτά τα εδάφη στις ζώνες κατοχής των Συμμάχων. Οι μειονότητες της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας βρέθηκαν πλέον κυρίως εντός των συνόρων της Σοβιετικής Ένωσης. Όσοι αντιτάχθηκαν σε αυτή τη νέα πολιτική (όπως ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός στην περιοχή των Όρεων Μπιεστσάντι) καταστάλθηκαν μέχρι τα τέλη του 1947 στην Επιχείρηση Βιστούλα.

Ο πληθυσμός των Εβραίων στην Πολωνία, που αποτελούσε τη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα στην προπολεμική Ευρώπη με περίπου 3,3 εκατομμύρια ανθρώπους, χάθηκε εντελώς σχεδόν μέχρι το 1945. Περίπου 3 εκατομμύρια Εβραίοι πέθαναν από την πείνα σε γκέτο και στρατόπεδα εργασίας, σφαγιάστηκαν στα γερμανικά ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης ή από τα τάγματα θανάτου Einsatzgruppen. Μεταξύ 40.000 και 100.000 Πολωνοεβραίοι επέζησαν από το Ολοκαύτωμα στην Πολωνία και άλλοι 50.000 έως 170.000 επαναπατρίστηκαν από τη Σοβιετική Ένωση και 20.000 έως 40.000 από τη Γερμανία και άλλες χώρες. Στη μεταπολεμική ακμή τους, υπήρχαν 180.000 έως 240.000 Εβραίοι στην Πολωνία, εγκαταστημένοι κυρίως στη Βαρσοβία, στο Λοτζ, στην Κρακοβία και στο Βρότσουαφ. 

Σύμφωνα με την εθνική απογραφή, που πραγματοποιήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 1946, ο πληθυσμός της Πολωνίας ήταν 23.930.000 κάτοικοι, εκ των οποίων το 32% ζούσε σε πόλεις και το 68% στην ύπαιθρο. Η απογραφή του 1950 (3 Δεκεμβρίου 1950) έδειξε την αύξηση του πληθυσμού σε 25.008.000 και η απογραφή του 1960 (6 Δεκεμβρίου 1960) κατέγραψε τον πληθυσμό της Πολωνίας σε 29.776.000. Το 1950, η Βαρσοβία ήταν η μεγαλύτερη πόλη της χώρας, με πληθυσμό 804.000 κατοίκους. Δεύτερο ήταν το Λοτζ (620.000), τρίτη η Κρακοβία (344.000), τέταρτο το Πόζναν (321.000) και πέμπτο το Βρότσουαφ (309.000).

Οι γυναίκες ήταν πλειοψηφία στη χώρα. Το 1931, υπήρχαν 105,6 γυναίκες για 100 άνδρες. Το 1946, η διαφορά αυξήθηκε σε 118,5/100, αλλά τα επόμενα χρόνια, ο αριθμός των ανδρών αυξήθηκε και το 1960, η αναλογία ήταν 106,7/100.

Τρέχουσα κατάσταση 

Οι περισσότεροι Γερμανοί εκδιώχθηκαν από την Πολωνία και τα προσαρτημένα εδάφη της Ανατολικής Γερμανίας στο τέλος του πολέμου, ενώ πολλοί Ουκρανοί, Ρώσοι και Λευκορώσοι ζούσαν σε εδάφη που ενσωματώθηκαν στην ΕΣΣΔ . Μικρές μειονότητες Ουκρανών, Λευκορώσων, Σλοβάκων και Λιθουανών κατοικούν κατά μήκος των συνόρων και μια γερμανική μειονότητα συγκεντρώνεται κοντά στη νοτιοδυτική πόλη Οπόλε και στη Μαζουρία. Ομάδες Ουκρανών και Πολωνών Ρουθήνιων ζουν επίσης στη δυτική Πολωνία, όπου επανεγκαταστάθηκαν με τη βία από τους κομμουνιστές.

Ως αποτέλεσμα των μεταναστεύσεων και των Σοβιετικών Ενώσεων που άλλαξαν ριζικά τα σύνορα υπό την κυριαρχία του Ιωσήφ Στάλιν, ο πληθυσμός της Πολωνίας έγινε ένας από τους πιο ομοιογενείς εθνικά στον κόσμο. Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι στην Πολωνία κατέχουν την πολωνική υπηκοότητα, με τα πολωνικά ως μητρική τους γλώσσα. Οι Ουκρανοί, η μεγαλύτερη μειονοτική ομάδα, είναι διάσπαρτοι σε διάφορες βόρειες συνοικίες. Λιγότεροι Λευκορώσοι και Λιθουανοί ζουν σε περιοχές που γειτνιάζουν με τη Λευκορωσία και τη Λιθουανία. Η εβραϊκή κοινότητα, σχεδόν εξ ολοκλήρου πολωνοποιημένη, έχει μειωθεί πολύ. Στη Σιλεσία ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού, μικτής πολωνικής και γερμανικής καταγωγής, τείνει να δηλώνουν Πολωνός ή Γερμανός ανάλογα με τις πολιτικές συνθήκες. Μειονότητες Γερμανών παραμένουν στην Πομερανία, τη Σιλεσία, την Ανατολική Πρωσία και το Λούμπους.

Μικροί πληθυσμοί Πολωνών Τάταρων εξακολουθούν να υπάρχουν. Ορισμένες πολωνικές πόλεις, κυρίως στη βορειοανατολική Πολωνία έχουν τζαμιά. Οι Τάταροι έφτασαν ως μισθοφόροι στρατιώτες από τα τέλη του 14ου αιώνα. Ο πληθυσμός των Τάταρων έφτασε περίπου τις 100.000 το 1630, αλλά είναι λιγότεροι από 500 το 2000. (Δείτε επίσης: Ισλάμ στην Πολωνία). 

Μια πρόσφατη μεγάλη μετανάστευση Πολωνών έλαβε χώρα μετά την ένταξη της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το άνοιγμα της αγοράς εργασίας της ΕΕ, με έναν κατά προσέγγιση αριθμό 2 εκατομμυρίων, κυρίως νεαρών Πολωνών, να αναλαμβάνουν θέσεις εργασίας στο εξωτερικό.

Γενικά στατιστικά στοιχεία. Πίνακες 
Οι δημογραφικές εκτιμήσεις για την περίοδο πριν από τις στατιστικές και η αξιόπιστη συλλογή δεδομένων από τις απογραφές θα πρέπει να θεωρούνται ότι δίνουν μόνο μια κατά προσέγγιση τάξη μεγέθους, όχι κάποιον ακριβή αριθμό.

Αλλαγές του πληθυσμού της Πολωνίας ανά τους αιώνες

Στατιστικά αστικών δημογραφικών στοιχείων 
Αλλαγές στον πληθυσμό των μεγάλων πολωνικών πόλεων.

 Σημειώστε ότι αυτός ο πίνακας περιέχει πληροφορίες για ορισμένες πόλεις που δεν βρίσκονται εντός των συνόρων της σύγχρονης Πολωνίας και άλλες που δεν βρίσκονται εντός αυτών των συνόρων για πολλούς αιώνες. Δείτε Εδαφικές αλλαγές της Πολωνίας για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτό το θέμα.

Δείτε επίσης 

 Δημογραφικά στοιχεία της Πολωνίας
 Προϊστορία και πρωτοϊστορία της Πολωνίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Κοινοπολιτεία διαφορετικών πολιτισμών: Η κληρονομιά της Πολωνίας 
 Ιστορικά δημογραφικά δεδομένα για την Πολωνία - 19ος και 20ος αιώνας 

 
Πολωνια
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις