Site-specific τέχνη

Η site-specific τέχνη () είναι έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν για να υπάρχουν σε συγκεκριμένη τοποθεσία. Συνήθως, ο καλλιτέχνης λαμβάνει υπόψη την τοποθεσία κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου τέχνης. Όταν το έργο απομακρύνεται από την τοποθεσία αυτή χάνει το νόημά του. Η site-specific τέχνη παράγεται τόσο από εμπορικούς καλλιτέχνες, όσο και ανεξάρτητα, και μπορεί να περιλαμβάνει ορισμένες περιπτώσεις έργων όπως γλυπτική, γκράφιτι με στένσιλ, τοποθέτηση βράχων και άλλες μορφές τέχνης. Οι εγκαταστάσεις μπορεί να βρίσκονται σε αστικές περιοχές, απομακρυσμένες φυσικές τοποθεσίες ή υποβρύχια.

Ιστορία 
Ο όρος «site-specific τέχνη» υποστηρίχθηκε και τελειοποιήθηκε από τον Καλιφορνέζο καλλιτέχνη Ρόμπερτ Ίργουιν, αλλά στην πραγματικότητα χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1970 από νέους γλύπτες, όπως η Πατρίσια Γιόχανσον, ο Ντένις Όπενχαϊμ και η Αθηνά Τάχα, οι οποίοι είχαν αρχίσει να εκτελούν δημόσιες παραγγελίες για μεγάλες τοποθεσίες σε αστικές περιοχές. Για το έργο Two Jumps for Dead Dog Creek (1970), ο Όπενχαϊμ αποπειράθηκε να πραγματοποιήσει μια σειρά από στάσιμα άλματα σε μια επιλεγμένη τοποθεσία στο Αϊντάχο, όπου "
«το πλάτος του ρυακιού έγινε ένας συγκεκριμένος στόχος στον οποίο στόχευσα μια σωματική δραστηριότητα», με τα δύο επιτυχημένα άλματά του να «υπαγορεύονται από μια εδαφική μορφή». Η site-specific περιβαλλοντική τέχνη περιγράφηκε για πρώτη φορά ως κίνημα από την κριτικό αρχιτεκτονικής Κάθριν Χάουετ και την κριτικό τέχνης Λούσι Λίπαρντ. Προερχόμενη από τον μινιμαλισμό, η site-specific τέχνη αντιτάχθηκε στο μοντερνιστικό πρόγραμμα αφαίρεσης από το έργο τέχνης όλων των ενδείξεων που παρεμβαίνουν στο γεγονός ότι πρόκειται για «τέχνη».

Τα αντικείμενα τέχνης του μοντερνισμού ήταν μεταφερόμενα, νομαδικά, μπορούσαν να υπάρξουν μόνο στο χώρο του μουσείου και ήταν αντικείμενα της αγοράς και της εμπορευματοποίησης. Από το 1960 οι καλλιτέχνες προσπαθούσαν να βρουν μια διέξοδο από αυτή την κατάσταση, και έτσι επέστησαν την προσοχή στον τόπο και στο πλαίσιο γύρω από αυτόν τον τόπο. Το έργο τέχνης δημιουργήθηκε στο χώρο και μπορούσε να υπάρχει μόνο και μόνο υπό αυτές τις συνθήκες - δεν μπορεί να μετακινηθεί ή να αλλάξει. Ο τόπος είναι μια τρέχουσα τοποθεσία, η οποία περιλαμβάνει έναν μοναδικό συνδυασμό φυσικών στοιχείων: βάθος, μήκος, βάρος, ύψος, σχήμα, τοιχώματα, θερμοκρασία. Τα έργα τέχνης άρχισαν να βγαίνουν από τους τοίχους του μουσείου και των γκαλερί (Ντάνιελ Μπούρεν, Within and Beyond the Frame, Γκαλερί Τζον Γουέμπερ, Νέα Υόρκη, 1973), δημιουργήθηκαν ειδικά για το μουσείο και τις γκαλερί (Μάικλ Άσερ, άτιτλη εγκατάσταση στη Γκαλερί Κλαιρ Κόπλει, Λος Άντζελες, 1974, Χάνς Χάακε, Condensation Cube, 1963-65, Μίρλε Λάντερμαν Ουκέλες, Hartford Wash: Washing Tracks, Maintenance Outside, Wadsworth Atheneum, Hartford, 1973), ασκώντας έτσι κριτική στο μουσείο ως θεσμό που θέτει τους κανόνες για τους καλλιτέχνες και τους θεατές.

Ο Ζαν-Μαξ Αλμπέρ, δημιούργησε τα Γλυπτά Μπασελάρ στο Πάρκο του Λα Βιλέτ που σχετίζονται με την τοποθεσία, ή το Χαμόγελο της Καρλότας, μια κατασκευή με πέργκολα που σχετίζεται με την αρχιτεκτονική Ar. Co, της Λισαβόνας, και μια χορογραφία σε συνεργασία με τους Μιχάλα Μάρκους και Κάρλος Ζινγκάρο, 1979.

Όταν ο δημόσιος διάλογος σχετικά με το έργο Tilted Arc (1981) οδήγησε στην απομάκρυνσή του το 1989, ο δημιουργός του Ρίτσαρντ Σέρα αντέδρασε με αυτό που μπορεί να θεωρηθεί ως ορισμός της ειδικής για τον τόπο τέχνης: «Το να μετακινήσεις το έργο είναι σαν να καταστρέφεις το έργο».

Παραδείγματα 
Τα υπαίθρια έργα site-specific τέχνης συχνά περιλαμβάνουν διαμόρφωση του τοπίου σε συνδυασμό με μόνιμα τοποθετημένα γλυπτικά στοιχεία- μερικές φορές συνδέονται με την περιβαλλοντική τέχνη. Τα υπαίθρια έργα site-specific τέχνης μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν παραστάσεις χορού που δημιουργούνται ειδικά για τον τόπο. Ευρύτερα, ο όρος χρησιμοποιείται μερικές φορές για κάθε έργο που είναι περισσότερο ή λιγότερο μόνιμα συνδεδεμένο με μια συγκεκριμένη τοποθεσία. Υπό αυτή την έννοια, ένα κτίριο με ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί έργο τέχνης ειδικής για τον τόπο.

Στη Γενεύη της Ελβετίας, δύο Ταμεία Σύγχρονης Τέχνης της πόλης προσπαθούν να ενσωματώσουν την τέχνη στην αρχιτεκτονική και το δημόσιο χώρο από το 1980. Το έργο Neons Parallax που ξεκίνησε το 2007 σχεδιάστηκε ειδικά για το Plaine de Plainpalais, που βρίσκεται στην καρδιά της πόλης. Η πρόκληση για τους καλλιτέχνες που προσκλήθηκαν ήταν να μετασχηματίσουν τις εμπορικές διαφημιστικές πινακίδες του λιμανιού σε καλλιτεχνικά μηνύματα.

Για το ετήσιο φεστιβάλ Infecting the City Festival στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής ανατίθενται έργα παραστατικών και εικαστικών τεχνών και παρεμβάσεις. Ο site-specific χαρακτήρας του έργου επιτρέπει στους καλλιτέχνες να διερευνήσουν τη σύγχρονη και ιστορική πραγματικότητα της κεντρικής επιχειρηματικής περιοχής και να δημιουργήσουν έργο που επιτρέπει στους χρήστες της πόλης να εμπλακούν και να αλληλεπιδράσουν με τους δημόσιους χώρους με νέους και αξιομνημόνευτους τρόπους.

Φωτογραφίες

Παραπομπές 

Αρχιτεκτονική τοπίου
Γλυπτική
Καλλιτεχνικές τεχνικές
Μεταμοντέρνα τέχνη
Σύγχρονη τέχνη