Μαγκνταλένα Αμπανακόβιτς

Η Μάρτα Μαγκνταλένα Αμπανακόβιτς-Κοσμόφσκα (πολωνικά: Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska) (20 Ιουνίου 1930 – 20 Απριλίου 2017) ήταν Πολωνή γλύπτρια και καλλιτέχνης της κλωστοϋφαντουργίας. Ήταν γνωστή για τη χρήση των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ως γλυπτικό μέσο και τις υπαίθριες κατασκευές της.

Θεωρείται ευρέως ως μια από τις πιο αναγνωρισμένες διεθνώς καλλιτέχνιδες της Πολωνίας. Ήταν καθηγήτρια στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στο Πόζναν της Πολωνίας, από το 1965 έως το 1990 και επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες το 1984.

Πρώιμη ζωή 
Η Μαγκνταλένα Αμπανακόβιτς γεννήθηκε σε μια οικογένεια ευγενών γαιοκτημόνων στο Φαλέντι. Η μητέρα της, Χελένα (το γένος Ντομασέφσκα), καταγόταν από την παλιά πολωνική αριστοκρατία. Ο πατέρας της, Κονστάντι Αμπανακόβιτς, καταγόταν από μια πολωνοποιημένη οικογένεια Τατάρων, η οποία ανήγαγε την καταγωγή της στον Αμπακά Χαν (έναν Μογγόλο οπλαρχηγό του 13ου αιώνα). Η οικογένεια του πατέρα της διέφυγε από τη Ρωσία στην πρόσφατα ανεξάρτητη Πολωνία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ήταν η πρωτοπόρος της γλυπτικής και της εγκατάστασης με βάση τις ίνες το 1960.

Ο Πολωνο-Σοβιετικός Πόλεμος ανάγκασε την οικογένειά της να εγκαταλείψει το σπίτι της, όπου μετακόμισαν στην πόλη του Γκντανσκ. Όταν ήταν 9 ετών, η Ναζιστική Γερμανία εισέβαλε και κατέλαβε την Πολωνία. Η οικογένειά της άντεξε τα χρόνια του πολέμου ζώντας στα περίχωρα της Βαρσοβίας και έγινε μέρος της πολωνικής αντίστασης. Σε ηλικία 14 ετών έγινε βοηθός νοσηλεύτριας σε νοσοκομείο της Βαρσοβίας. βλέποντας ότι η επίδραση του πολέμου από πρώτο χέρι θα επηρέαζε αργότερα την τέχνη της. Μετά τον πόλεμο, η οικογένεια μετακόμισε στη μικρή πόλη Ττσεφ κοντά στο Γκντανσκ, στη βόρεια Πολωνία, όπου ήλπιζαν να ξεκινήσουν μια νέα ζωή.

Σύμφωνα με το πρόσφατα επιβληθέν κομμουνιστικό δόγμα, η πολωνική κυβέρνηση υιοθέτησε επίσημα το σοσιαλιστικό ρεαλισμό ως τη μόνη αποδεκτή μορφή τέχνης που θα έπρεπε να επιδιώκεται από τους καλλιτέχνες. Αρχικά σχεδιάστηκε από τον Ιωσήφ Στάλιν τη δεκαετία του 1930 και ήταν σοσιαλιστική και ρεαλιστική στη φύση. Έπρεπε να είναι «εθνική στη μορφή» και «σοσιαλιστική στο περιεχόμενο». Άλλες μορφές τέχνης που ασκούνταν εκείνη την εποχή στο Δυτικό Μπλοκ, όπως ο Μοντερνισμός, ήταν επίσημα εκτός νόμου και λογοκρίθηκαν σε μεγάλο βαθμό σε όλα τα έθνη του Ανατολικού Μπλοκ, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας. Η έλλειψη επίσημης κύρωσης δεν μείωσε τον ενθουσιασμό της ούτε άλλαξε την επαναστατική πορεία της δουλειάς της.

Εκπαίδευση 
Η Αμπανακόβιτς ολοκλήρωσε μέρος της εκπαίδευσης της στο Ττσεφ από το 1945 έως το 1947, μετά από το οποίο πήγε στη Γκντίνια για δύο επιπλέον χρόνια σχολής τέχνης στο Λύκειο Καλών Τεχνών της πόλης. Μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο το 1949, η Αμπανακόβιτς παρακολούθησε την Ακαδημία Καλών Τεχνών στο Σόποτ (τώρα στο Γκντανσκ). Το 1950, η Αμπανακόβιτς επέστρεψε στη Βαρσοβία για να ξεκινήσει τις σπουδές της στην Ακαδημία Καλών Τεχνών εκεί, την κορυφαία σχολή τέχνης στην Πολωνία. Για να μπει στην Ακαδημία έπρεπε να προσποιηθεί την κόρη ενός υπαλλήλου, γιατί διαφορετικά η ευγενής καταγωγή της θα την εμπόδιζε να γίνει αποδεκτή στο μάθημα.

Τα χρόνια της στο πανεπιστήμιο, 1950–1954, συνέπεσαν με μερικές από τις πιο σκληρές επιθέσεις που έγιναν στην τέχνη από τους ηγέτες του Ανατολικού Μπλοκ. Χρησιμοποιώντας το δόγμα του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού», όλες οι μορφές τέχνης στα κομμουνιστικά έθνη αναγκάστηκαν να τηρούν αυστηρές οδηγίες και περιορισμούς που υποτάσσουν τις τέχνες στις ανάγκες και τις απαιτήσεις του κράτους. Οι ρεαλιστικές καλλιτεχνικές απεικονίσεις βασισμένες στην εθνική ακαδημαϊκή παράδοση του 19ου αιώνα ήταν η μόνη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης που διδασκόταν στην Πολωνία εκείνη την εποχή. Η Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαρσοβίας, ως το σημαντικότερο καλλιτεχνικό ίδρυμα στην Πολωνία, τέθηκε υπό ειδικό έλεγχο από το Υπουργείο Τέχνης και Πολιτισμού, το οποίο διαχειριζόταν όλες τις σημαντικές αποφάσεις στον τομέα εκείνη την εποχή.

Η Αμπανακόβιτς βρήκε το κλίμα στην Ακαδημία εξαιρετικά «άκαμπτο» και υπερβολικά «συντηρητικό». Η ίδια θυμήθηκε:Ενώ σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο χρειάστηκε να παρακολουθήσει πολλά μαθήματα σχεδιασμού υφασμάτων, μαθαίνοντας την τέχνη της υφαντικής, της μεταξοτυπίας και του σχεδίου ινών από εκπαιδευτές όπως η Άννα Σλεντζιέφσκα, η Ελεονόρα Πλουτίνσκα και η Μάρια Ουρμπανόβιτς. Αυτοί οι εκπαιδευτές και οι δεξιότητες θα επηρέαζαν σε μεγάλο βαθμό το έργο της Αμπανακόβιτς, καθώς και αυτό άλλων εξεχόντων Πολωνών καλλιτεχνών της εποχής.

Έργα

Βραβεία 
 Μεγάλο Βραβείο του Μπιενάλε Σάο Πάολο, Σάο Πάολο, Βραζιλία (1965)
 Βραβείο Χέρντερ, Βιέννη, Αυστρία (1979)
 Βραβείο Γιουζικόφσκι, Νέα Υόρκη (1982)
 Βραβείο Διάκρισης στη Γλυπτική, που χορηγείται από το Sculpture Center, Νέα Υόρκη (1993)
 Σταυρός του Διοικητή με Αστέρι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (1998)
 Βραβείο της Αξίας για Επιστήμες και Τέχνες, Βερολίνο, Γερμανία (1999)
 Αξιωματικός του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων, Παρίσι, Γαλλία (1999)
 Παγκόσμιο Βραβείο Τεχνών Λεονάρντο ντα Βίντσι, Νορβηγία (1999)
 Ιππότης του Τάγματος της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας (2000)
 Οραματιστές! Βραβείο που χορηγείται από Αμερικανικό Μουσείο Τεχνών και Σχεδίου (2000)
 Βραβείο Επιτεύγματος Ζωής στο Βραβείο Σύγχρονης Γλυπτικής, Διεθνές Κέντρο Γλυπτικής, Χάμιλτον, ΗΠΑ (2005)
 Αστέρι του Μεγάλου Σταυρού της Γερμανίας για την υπηρεσία στη Γερμανία (2010)

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Reichardt, Jasia. Magdalena Abakanowicz. New York: Abbeville Press, 1982. 188 σελ. 152 χρώμα και BW illus.  ISBN 0896593231
 Abakanowicz, Magdalena, et al. Magdalena Abakanowicz. Davidson College, 2010.
 Inglot, Joanna. Το εικονιστικό γλυπτό της Magdalena Abakanowicz: Σώματα, περιβάλλοντα και μύθοι . Μπέρκλεϊ και Λος Άντζελες, Καλιφόρνια: University of California Press, 2004.  ISBN 9780520231252
 Miller, Nancy, et al. Μεταφορικά Μιλώντας: Σχέδια επτά καλλιτεχνών . Μουσείο Νόιμπεργκερ, State University of New York at Purchase, 1989.
 Ρόουζ, Μπάρμπαρα. Magdalena Abakanowicz. Νέα Υόρκη: Harry N. Abrams, 1994. http://www.worldcat.org/oclc/28506480

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Μαγκνταλένα Αμπακανόβιτς στο culture.pl
 Women Artists and Postwar Abstraction | HOW TO SEE with MoMA curator Starr Figura

Άρθρα

 Magdalena Abakanowicz, artnet
 Το Jackboot έχει σηκωθεί.  Τώρα το Crowds Crush  , Της Rita Reif, The New York Times, 3 Ιουνίου 2001
 Magdalena Abakanowicz (γαλλικά)

Πολωνές γλύπτριες
Απόφοιτοι της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Βαρσοβίας
Απόφοιτοι της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Γκντανσκ
Αποδέκτες του Βραβείου Χέρντερ
Διοικητές με Αστέρι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αποδέκτες του Χρυσού Μεταλλίου για Αξία στον Πολιτισμό - Gloria Artis
Αξιωματικοί του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων
Αποδέκτες του Αργυρού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Ενταφιασμοί στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ποβόνσκι