Περίπλους της Γης από τον Μαγγελάνο

Ο πρώτος περίπλους της Γης (ή Αποστολή του Μαγγελάνου) ήταν μια ισπανική αποστολή με αρχηγό αρχικά τον Πορτογάλο εξερευνητή Φερδινάνδο Μαγγελάνο, η οποία αναχώρησε από την Ισπανία το 1519 και κορυφώθηκε με τον πρώτο περίπλου του κόσμου το 1522 από τον Ισπανό Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο.

Η αποστολή πέτυχε τον πρωταρχικό της στόχο - να βρει μια δυτική διαδρομή προς τις Μολούκες. Ο στόλος έφυγε από την Ισπανία στις 20 Σεπτεμβρίου 1519, διέσχισε τον Ατλαντικό και έπειτα την ανατολική ακτή της Νότιας Αμερικής, ανακαλύπτοντας εν τέλει τον Πορθμό του Μαγγελάνου, απ'όπου πέρασαν στον Ειρηνικό Ωκεανό. Ο στόλος ολοκλήρωσε την πρώτη διέλευση του Ειρηνικού, σταματώντας στις Φιλιππίνες, και τελικά έφτασε στις Μολούκες μετά από δύο έτη. Ένα πολύ κουρασμένο πλήρωμα με αρχηγό τον Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο γύρισε τελικά στην Ισπανία στις 6 Σεπτεμβρίου 1522, έχοντας πλεύσει δυτικά, γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, μέσα από νερά που έλεγχαν οι Πορτογάλοι.

Ο στόλος αρχικά αποτελούνταν από περίπου 270 άνδρες και πέντε πλοία. Η αποστολή αντιμετώπισε πολλά προβλήματα, όπως απόπειρες δολιοφθοράς των Πορτογάλων, ανταρσίες, πείνα, σκορβούτο, καταιγίδες και εχθρικές συναντήσεις με αυτόχθονες πληθυσμούς. Μόνο 30 άνδρες και ένα πλοίο (το Βικτώρια) ολοκλήρωσαν το ταξίδι της επιστροφής στην Ισπανία. Ο ίδιος ο Μαγγελάνος απεβίωσε σε μάχη στις Φιλιππίνες και τον διαδέχθηκε ως στρατηγός μια σειρά αξιωματικών, με τον Ελκάνο να αναλαμβάνει εν τέλει το ταξίδι της επιστροφής της Βικτώριας .

Η αποστολή χρηματοδοτήθηκε κυρίως από τον βασιλιά Κάρολο Α' της Ισπανίας, με την ελπίδα ότι θα ανακάλυπτε μια κερδοφόρα δυτική διαδρομή προς τις Μολούκες, καθώς η ανατολική διαδρομή ελεγχόταν από τους Πορτογάλους σύμφωνα με την Αλεξανδρινή γραμμή . Παρόλο που η αποστολή βρήκε μια διαδρομή, ήταν πολύ μεγαλύτερη και πιο επίπονη απ' όση αναμενόταν, και γι' αυτό ήταν εμπορικά άχρηστη. Ωστόσο, θεωρείται ως ένα μεγάλο επίτευγμα στη ναυτιλία και είχε σημαντικό αντίκτυπο στην κατανόηση του κόσμου στην Ευρώπη.

Ιστορικό 

Τα ταξίδια του Χριστόφορου Κολόμβου στη Δύση (1492–1503) είχαν ως στόχο να φτάσουν στις Ινδίες και να δημιουργήσουν εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Ισπανίας και των βασιλείων της Ασίας. Οι Ισπανοί ευθύς αμέσως κατάλαβαν ότι τα εδάφη της Αμερικής δεν ήταν κομμάτι της Ασίας, αλλά μια ξεχωριστή ήπειρος. Η Αλεξανδρινή γραμμή του 1494 έδινε στην Πορτογαλία τις ανατολικές διαδρομές που γύριζαν την Αφρική. Ο Βάσκο ντα Γκάμα και οι Πορτογάλοι έφτασαν στην Ινδία το 1498.

Λόγω της οικονομικής σημασίας του εμπορίου μπαχαρικών, η Καστίλλη έπρεπε επειγόντως να βρει μια νέα εμπορική διαδρομή προς την Ασία. Μετά τη διάσκεψη της Χούντα ντε Τόρο το 1505, η Μοναρχία της Ισπανίας ανέθεσε αποστολές για την ανκάλυψη μιας διαδρομής προς τα δυτικά. Ο Ισπανός εξερευνητής Βάσκο Νούνιες ντε Μπαλμπόα έφτασε στον Ειρηνικό Ωκεανό το 1513 αφού διέσχισε την Διώρυγα του Παναμά και ο Χουάν Ντίας ντι Σολίς πέθανε στο Ρίο ντε λα Πλάτα το 1516 ενώ εξερευνούσε τη Νότια Αμερική.

Ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος ήταν Πορτογάλος ναύτης με προηγούμενη στρατιωτική εμπειρία στην Ινδία, τη Μαλάκκα και το Μαρόκο. Ένας φίλος και πιθανός ξάδερφός του, με τον οποίο ταξίδεψε ο Μαγγελάνος, ο Φρανσίσκο Σερράο, είχε πάρει μέρος στην πρώτη αποστολη στις Μολούκες, αναχωρώντας από τη Μαλάκκα το 1511.  Ο Σερράο προσέγγισε τις Μολούκες, με προορισμό το νησί Τερνάτε, για να πάρει μία κοπέλα.  Ο Σερράο έστειλε γράμματα στον Μαγγελάνο από τον Τερνάτε, εκθειάζοντας την ομορφιά και τον πλούτο των νησιών των μπαχαρικών. Τα γράμματα τούτα πιθανότατα παρακίνησαν τον Μαγγελάνο να σχεδιάσει μια αποστολή στα νησιά και αργότερα θα παρουσιαζόταν στους Ισπανούς αξιωματούχους όταν ο ίδιος ζήτησε τη συνδρομή τους. 

Οι ιστορικοί εικάζουν ότι ο Μαγγελάνος ζήτησε επανειλημμένα από τον βασιλιά Εμμανουήλ Α' της Πορτογαλίας να δώσει χρήματα για μια αποστολή στις Μολούκες, αν και οι και δεν είναι γνωστό αν όντως αυτό συνέβη.  Είναι γνωστό ότι ο Εμμανουήλ απέρριψε πολλές φορές τα αιτήματα του Μαγγελάνου περί αυξήσεως της αμοιβής του και ότι στα τέλη του 1515 ή στις αρχές του 1516, ο Εμμανουήλ δέχθηκε το αίτημα του Μαγγελάνου να του επιτραπεί να υπηρετήσει άλλον αφέντη. Εκείνη την εποχή, ο Μαγγελάνος συνάντησε τον κοσμογράφο Ρούι Φαλέιρο, έναν άλλον Πορτογάλο υποτελή που νοσηλευόταν πλάι στον Εμμανουήλ.  Οι δύο άνδρες ενήργησαν ως συνεργάτες στον σχεδιασμό ενός ταξιδιού στις Μολούκες που θα πρότειναν στον βασιλιά της Ισπανίας. Ο Μαγγελάνος μετακόμισε στη Σεβίλλη της Ισπανίας το 1517, με τον Φαλέιρο να ακολουθεί δύο μήνες αργότερα.

Κατά την άφιξή του στη Σεβίλλη, ο Μαγγελάνος επικοινώνησε με τον Χουάν Ντι Αράντα Σαλασάρ, παράγοντα του Οίκου του Εμπορίου . Μετά την άφιξη της συντρόφου του Φαλέιρο, και με την υποστήριξη του Αράντα, παρουσίασαν το έργο τους στον βασιλιά Κάρολο Α΄ της Καστίλλης και της Αραγονίας. Το εγχείρημα του Μαγγελάνου, εάν πετύχαινε, θα πραγματοποιούσε το σχέδιο του Κολόμβου για ένα εμπόριο μπαχαρικών πλέοντας δυτικά χωρίς να επιδεινώσει τις σχέσεις με τους Πορτογάλους. Η ιδέα ήταν εναρμονισμένη με την εποχή και είχε ήδη συζητηθεί μετά την ανακάλυψη του Ειρηνικού από τον Μπαλμπόα. Στις 22 Μαρτίου 1518 ο βασιλιάς όρισε τον Μαγγελάνο και τον Φαλέιρο καπετάνιους, ώστε να μπορέσουν να ταξιδέψουν αναζητώντας τα νησιά των μπαχαρικών τον Ιούλιο. Τους αναβάθμισε σε Διοικητές του Τάγματος του Σαντιάγο . Κατέληξαν σε συμφωνία με τον βασιλιά Κάρολο που τους παραχώρησε, μεταξύ άλλων: 

 Μονοπώλιο της ανακαλυφθείσας διαδρομής για δέκα έτη.  
 Ο διορισμός τους ως κυβερνήτες των εδαφών και των νησιών που βρέθηκαν, με το 5% των καθαρών κερδών που προέκυψαν, να κληρονομούνται από τους εταίρους ή τους κληρονόμους τους.  
 Το ένα πέμπτο των κερδών από την αποστολή. 
 Το δικαίωμα αποστολής αγαθών αξίας 1.000 δουκάτων από τις Μολούκες στην Ισπανία ετησίως απαλλάσσεται από τους περισσότερους φόρους. 
 Σε περίπτωση που ανακάλυπταν περισσότερα από έξι νησιά, το ένα δέκατο πέμπτο των εμπορικών κερδών με δύο της επιλογής τους  και ένα εικοστό πέμπτο από τα άλλα. 

Η αποστολή χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη Μοναρχία της Ισπανίας, η οποία παρείχε πλοία που μετέφεραν προμήθειες για δύο έτη ταξιδιού. Αν και ο βασιλιάς Κάρολος Ε΄ έπρεπε να πληρώσει για τον στόλο, είχε πολλά χρέη, οπότε στράφηκε στον Οίκο των Φούγκερ .  Μέσω του αρχιεπισκόπου Χουάν Ροντρίγκεζ ντε Φονσέκα, ο οποίος ήταν ο επικεφαλής του Οίκου του Εμπορίου, το Στέμμα έλαβε τη συμμετοχή του εμπόρου Κρίστοφερ ντι Άρο, ο οποίος παρείχε το ένα τέταρτο των κεφαλαίων και των αγαθών για ανταλλαγή.

Οι χαρτογράφοι Ζόρζε Ρεϊνέλ και Ντιόγκο Ριμπέιρο, ένας Πορτογάλος που είχε αρχίσει να εργάζεται για τον βασιλιά Κάρολο το 1518  ως χαρτογράφος στον Οίκο του Εμπορίου, συμμετείχαν στον σχεδιασμό των χαρτών που θα χρησιμοποιούνταν στο ταξίδι. Αρκετά προβλήματα προέκυψαν κατά την προετοιμασία του τελευταίου, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης πόρων, του βασιλιά της Πορτογαλίας που προσπάθησε να τους εμποδίσει, του Μαγγελάνου και άλλων Πορτογάλων που τους υποψιάζονταν οι Ισπανοί και της ζόρικης συμπεριφοράς του Φαλέιρο.

Κατασκευή και προβλέψεις 
Ο στόλος, αποτελούμενος από πέντε πλοία με προμήθειες για δύο χρόνια ταξίδι, ονομαζόταν Αρμάδα των Μολούκων, από το ινδονησιακό όνομα για τα Νησιά των Μπαχαρικών.  Τα πλοία ήταν κατά κύριο λόγο μαύρα, λόγω της πίσσας που κάλυπτε το μεγαλύτερο κομμάτι της επιφάνειάς τους. Ο επίσημος απολογισμός της αποστολής τοποθετούσε το κόστος σε 8.751.125 μαραβέδια, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων, των προμηθειών και των μισθών. 

Το φαγητό ήταν ένα πολύ βασικό κομμάτι των προμηθειών. Στοίχισε περίπου 1.252.909 μαραβέδια, όσο σχεδόν το κόστος των πλοίων. Τα τέσσερα πέμπτα του φαγητού στο πλοίο αποτελούνταν μόνο από δύο είδη - κρασί και μπισκότα . 

Ο στόλος μετέφερε επίσης αλεύρι και αλλαντικά. Μερικά από τα κρέατα των πλοίων είχαν τη μορφή ζώων, καθώς το πλοίο μετέφερε επτά αγελάδες και τρεις χοίρους. Τυρί, αμύγδαλα, μουστάρδα και σύκα βρίσκονταν, επίσης, στα πλοία.  Το κυδωνόπαστο ,  φτιαγμένο από κυδώνι, ήταν μια λιχουδιά που απολάμβαναν οι καπετάνιοι που μπορεί εν αγνοία τους να βοήθησαν στην πρόληψη του σκορβούτου .

Πλοία 

Ο στόλος αρχικά αποτελούνταν από πέντε πλοία, με το Τρινιντάντ να είναι η ναυαρχίδα . Σχεδόν όλα ήταν καράκ. Το Βικτώρια ήταν το μοναδικό πλοίο που ολοκλήρωσε τον περίπλου. Λεπτομέρειες για τη διαμόρφωση των πλοίων δεν είναι γνωστές, καθώς δεν υπάρχουν σύγχρονες απεικονίσεις για κανένα από τα πλοία.  Η επίσημη λογιστική του Casa de Contratación ανέφερε το κόστος των πλοίων σε 1.369.808 μαραβέδια, ενώ άλλα 1.346.781 δαπανήθηκαν για τον εξοπλισμό και τη μεταφορά τους.

Πλήρωμα 
Το πλήρωμα αποτελούνταν από περίπου 270 άνδρες,  κυρίως από την Ισπανία. Οι αρχές την τελευταίας διατηρούσαν της επιφυλάξεις τους απέναντι στον Μαγγελάνο, έτσι ώστε σχεδόν τον εμπόδισαν να αποπλεύσει, αλλάζοντας το κυρίως πορτογαλικό πλήρωμά του σε κυρίως ισπανικό. Στο τέλος, ο στόλος περιελάμβανε περίπου 40 Πορτογάλους,  μεταξύ των οποίων ο κουνιάδος του Μαγγελάνου, Ντουάρτε Μπαρμπόσα, ο Ζάο Σερράο, ο Εστεβάο Γκόμες και ο υπηρέτης του Μαγγελάνου, Ενρίκε της Μαλάκκας . Μέλη πληρώματος άλλων εθνών καταγράφηκαν επίσης, συμπεριλαμβανομένων 29 Ιταλών, 17 Γάλλων και μικρότερου αριθμού Φλαμανδών, Ελλήνων, Ιρλανδών, Άγγλων, Ασιατών και έγχρωμων ναυτικών.  Μεταξύ των Ισπανών του πληρώματος καταμετρήθηκαν τουλάχιστον 29 Βάσκοι (συμπεριλαμβανομένου του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο), μερικοί από τους οποίους δεν μιλούσαν καλά ισπανικά. 

Ο Ρούι Φαλέιρο, ο οποίος θα ήταν ο συγκυβερνήτης, εμφάνισε ψυχικές διαταρραχές πριν την αποστολή. Για τον λόγο αυτόν, απομακρύνθηκε από την τελευταία με απόφαση του βασιλιά. Συγκυβερνήτες έγιναν, εν τέλει, ο Χουάν ντι Καρταχένα και ο Αντρές ντι σαν Μαρτίν .

Ο Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, ένας Ισπανός καπετάνιος εμπορικού πλοίου που κατοικούσε στη Σεβίλλη, ζητούσε τη συγχώρεση του βασιλιά για προηγούμενα αδικήματα που είχε διαπράξει. Ο Αντόνιο Πιγκαφέττα, ένας Βενετός λόγιος και περιηγητής, ζήτησε να συμπεριληφθεί στο ταξίδι, αποδεχόμενος τον τίτλο του «υπεράριθμου» και έναν μισθό με μικρή αμοιβή. Έγινε αυστηρός βοηθός του Μαγγελάνου και κρατούσε ημερολόγιο. Ο μόνος άλλος ναυτικός που θα διατηρούσε έναν τρέχοντα λογαριασμό κατά τη διάρκεια του ταξιδιού θα ήταν ο Φρανσίσκο Άλμπο, ο οποίος διατηρούσε ένα επίσημο ναυτικό ημερολόγιο . Ο Χουάν ντι Καρταχένα, ύποπτος νόθος γιος του αρχιεπισκόπου Φονσέσκα, ορίστηκε Γενικός Επιθεωρητής της αποστολής, υπεύθυνος για τις οικονομικές και εμπορικές της δραστηριότητες.

Διασχίζοντας τον Ατλαντικό 
Την 10η Αυγούστου του 1519, τα πέντε πλοία που βρίσκονταν υπό τις διαταγές του Μαγγελάνου αναχώρησαν από τη Σεβίλλη και διέσχισαν τον ποταμό Γουαδαλκιβίρ στο Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα, μια πόλη στις εκβολές του ποταμού. Τα πλοία στάθμευσαν στο Σανλούκαρ πάνω από πέντε εβδομάδες. Τελικά απέπλευσαν στις 20 Σεπτεμβρίου 1519 και μετά αποχώρησαν από την Ισπανία. 

Την 26η Σεπτεμβρίου, ο στόλος έφτασε στην Τενερίφη των Καναρίων Νήσων, όπου παρέλαβε προμήθειες (λαχανικά και πίσσα, υλικά των οποίων οι τιμές ήταν φθηνότερες εκεί σε σύγκριση με την Ισπανία).  Κατά τη διάρκεια της στάσης, ο Μαγγελάνος παρέλαβε μια επιστολή από τον πεθερό του, Ντιόγκο Μπαρμπόσα, που τον προειδοποιούσε ότι κάποιοι από τους Καστιλιάνους μέλη του πληρώματος σχεδίαζαν ανταρσία, με τον Χουάν ντε Καρταχένα (καπετάνιο του Σαν Αντόνιο) να ηγείται της συνωμοσίας.  Έμαθε επίσης ότι ο βασιλιάς της Πορτογαλίας είχε στείλει δύο στόλους από καραβέλες για να τον συλλάβουν.

Την 3η Οκτωβρίου, ο στόλος αναχώρησε από τα Κανάρια νησιά, με κατεύθυνση προς το νότο. Αρχικά ο στόλος του Μαγγελάνου κινούταν κατά μήκος της αφρικανικής ακτής. Υπήρξαν διαφωνίες σε σχέση με το ποια πορεία θα έπρεπε να ακολουθήσει το πλοίο, με τον Καρταχένα να προτείνει να κινηθεί ο στόλος με κατεύθυνση προς τα δυτικά, δηλαδή την Αμερική.  Ο Μαγγελάνος πήρε την ανορθόδοξη απόφαση να ακολουθήσει την αφρικανική ακτή για να αποφύγει την σύλληψη από τις πορτογαλικές καραβέλες που είχαν σταλεί για την σύλληψη του. 

Προς τα τέλη Οκτωβρίου, καθώς η Αρμάδα πλησίαζε τον Ισημερινό, το πλήρωμα ήρθε αντιμέτωπο με πολύ δυνατές καταιγίδες που μερικές φορές αναγκάζονταν να χτυπήσουν τα πανιά τους για να διατηρήσουν τα πλοία τους ακέραια.  Ο Πιγκαφέττα, μέλος του πληρώματος, κατέγραψε την εμφάνιση της φωτιάς του Αγίου Έλμου σε κάποια φάση, η οποία θεωρήθηκε ως καλός οιωνός από το πλήρωμα:Κατά τη διάρκεια αυτών των καταιγίδων το σώμα του Αγίου Ανσέλμη εμφανίστηκε σε εμάς πολλές φορές. Μεταξύ άλλων, μια νύχτα που ήταν πολύ σκοτεινή λόγω κακοκαιρίας, ο παραπάνω άγιος εθεάθη με τη μορφή φλόγας στην κορυφή του βασικού ιστού και έμεινε εκεί σχεδόν τρεις ώρες, γεγονός που μας έδωσε δύναμη, επειδή ήμασταν λυπημένοι, και περιμέναμε μόνο την στιγμή της καταστροφής. Και όταν αυτό το άγιο φως απομακρυνόταν, έβγαζε τόσο μεγάλη λάμψη στα μάτια του καθενός, τόσο που είχαμε τυφλωθεί και ζητούσαμε έλεος. Διότι χωρίς καμία αμφιβολία κανείς δεν είχε ελπίδες ότι θα γλιτώναμε από εκείνη την καταιγίδα. Έπειτα από δύο εβδομάδες όπου το πλήρωμα ήταν συνεχώς αντιμέτωπο με καταιγίδες, ο στόλος για μερικές ημέρες στάθμευσε σε μια περιοχή κοντά στον Ισημερινό με ήρεμα νερά. Έπειτα τα πλοία τραβήχτηκαν προς τα δυτικά από το Νότιο Ισημερινό Ρεύμα στην περιοχή των αληγών ανέμων .

Δίκη για σοδομισμό και αποτυχημένη ανταρσία 
Κατά τη διάσχιση του ωκεανού, ο ναύκληρος της Βικτώριας, ο Αντόνιο Σαλαμόν συνελήφθη σε μια πράξη σοδομισμού με έναν λαθρεπιβάτη της καμπίνας, τον Αντόνιο Γκιβονές. Εκείνη την εποχή, η ομοφυλοφιλία τιμωρούνταν με θάνατο στην Ισπανία, αν και στην πράξη, η συνουσία μεταξύ αρρένων ήταν συνηθισμένη σε μεγάλα ναυτικά ταξίδια.  Ο Μαγγελάνος διεξήγαγε μια δίκη στο Τρινιδάδ και βρήκε τον Σαλαμόν ένοχο, καταδικάζοντάς τον σε θάνατο με στραγγαλισμό. Ο Σαλαμόν εκτελέστηκε αργότερα στις 20 Δεκεμβρίου, μετά την απόβαση του στόλου στη Βραζιλία. Η μοίρα του Γκιβονές είναι ασαφής, με ορισμένες αναφορές να λένε ότι πετάχτηκε στη θάλασσα και άλλες να υποστηρίζουν ότι οι χλευασμοί από τους συναδέλφους του ναυτικούς τον οδήγησαν να αυτοκτονήσει πηδώντας στη θάλασσα. 

Μετά τη δίκη, οι καπετάνιοι του Μαγγελάνου αμφισβήτησαν την αρχηγία του. Ο Καρταχένα κατηγόρησε τον Μαγγελάνο ότι διακινδύνευε τα πλοία του Βασιλιά με την επιλογή του δρομολογίου, πλεοντας νότια κατά μήκος της αφρικανικής ακτής. Όταν ο Καρταχένα δήλωσε ότι δεν θα ακολουθούσε πλέον την εντολή του Μαγγελάνου, ο τελευταίος έδωσε το σύνθημα σε αρκετούς ένοπλους πιστούς να μπουν στο δωμάτιο και πάρουν τον έλεγχο του Καρταχένα. Ο Μαγγελάνος αποκάλεσε τον Καρταχένα «επαναστάτη» και χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του ανταρσία. Ο Καρταχένα κάλεσε τους άλλους δύο Καστιλιάνους καπετάνιους (Κεσέντα και Μεντόζα) να μαχαιρώσουν τον Μαγγελάνο, αλλά αυτοί συγκρατήθηκαν.

Αμέσως μετά το επεισόδιο, ο Καρταχένα κλείστηκε σε αποθήκη. Ο Μαγγελάνος θα μπορούσε να είχε δικάσει τον Καρταχένα για ανταρσία και να τον καταδικάσει σε θάνατο, αλλά μετά από παρότρυνση του Κεσάντα και του Μεντόζα, συμφώνησε απλώς να καθαιρέση τον Καρταχένα από τη διοίκηση του Σαν Αντόνιο και να του επιτρέψει να κινείται ελεύθερα μέσα στα όρια της Βικτώριας . Ο Αντόνιο ντε Κόκα αντικατέστησε τον Καρταχένα ως αρχηγός του Σαν Αντόνιο .

Πέρασμα από τη Νότια Αμερική

Άφιξη στη Βραζιλία 

Την 29η Νοεμβρίου, ο στόλος έφτασε κοντά στο ακρωτήριο του Αυγουστίνου. Η ακτογραμμή της Βραζιλίας (την οποία ο Πιγκαφέττα ονομάζει Βέρζιν στο ημερολόγιό του, σ.σ. βέρζιν λένε το κοκκινόξυλο στα ιταλικά  ) ήταν γνωστή στους Ισπανούς και τους Πορτογάλους από το 1500 περίπου, και στις δεκαετίες που μεσολάβησαν, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις (ιδιαίτερα η Πορτογαλία) έστελναν πλοία στη Βραζιλία για να προμηθεύσουν την Πορτογαλία και την Ευρώπη με κοκκινόξυλο. Η Αρμάδα είχε μαζί της για βοηθητικούς σκοπούς ένα χάρτη της ακτογραμμής της Βραζιλίας (το «Βιβλίο της Θάλασσας») και είχε επίσης ένα μέλος του πληρώματος, τον Ζοάου Λόπες Καρβάλιου, ο οποίος είχε επισκεφτεί προηγουμένως το Ρίο ντε Τζανέιρο . Ο Καρβάλιου ανέλαβε να οδηγήσει την αρμάδα στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ενώ αργότερα βοήθησε στην επικοινωνία με τους ντόπιους, καθώς είχε κάποια υποτυπώδη γνώση της γλώσσας Γκουαρανί . 

Την 13η Δεκεμβρίου, ο στόλος έφτασε στο Ρίο ντε Τζανέιρο . Αν και πορτογαλικό έδαφος, δεν ήταν μόνιμος οικισμός τότε. Καθώς δεν έβλεπε πορτογαλικά πλοία στο λιμάνι, ο Μαγγελάνος ήξερε ότι μπορύσε να σταματήσει.  Η Πιγκαφέττα έγραψε για μια σύμπτωση του καιρού που έκανε την αρμάδα να γίνει θερμά δεκτή από τους ιθαγενείς:Είναι γνωστό ότι δεν είχε βρέξει για ένα δίμηνο πριν φθάσουμε εκεί, και την ημέρα που φτάσαμε ξεκίνησε να βρέχει, γι' αυτό οι άνθρωποι του εκείνου του τόπου είπαν ότι ήρθαμε από τον ουρανό και φέραμε τη βροχή μαζί μας, που ήταν μεγάλη απλότητα. Έτσι, οι άνθρωποι εκεί έγιναν Χριστιανοί. Ο στόλος πέρασε 13 ημέρες στο Ρίο, κατά τις οποίες επισκεύασαν τα πλοία τους, προμήθευσαν νερό και τρόφιμα (όπως γλυκοπατάτα, μανιόκα και ανανά) και αλληλεπιδρούσαν με τους ντόπιους. Η αποστολή είχε μεταφέρει μια μεγάλη ποσότητα μπιχλιμπιδιών, όπως καθρέφτες, χτένες, μαχαίρια και κουδούνια, που προορίζονταν για εμπόριο. Οι ντόπιοι αντάλλαξαν εύκολα τρόφιμα και τοπικά αγαθά (όπως φτερά παπαγάλου ) για τέτοια είδη. Το πλήρωμα διαπίστωσε ότι μπορούσαν να ζητήσουν σεξουαλικές χάρες από τις γυναίκες της περιοχές. Ο ιστορικός Ίαν Κάμερουν περιέγραψε τον χρόνο του πληρώματος στο Ρίο ως «μια σατουρνάλια εορτής κι έρωτα». 

Την 27η Δεκεμβρίου, ο στόλος έφυγε από το Ρίο ντε Τζανέιρο. Ο Πιγκαφέττα έγραψε ότι οι ντόπιοι στενοχωρήθηκαν που τους είδαν να αποχωρούν και ότι κάποιοι τους ακολούθησαν με κανό προσπαθώντας να τους δελεάσουν να μείνουν.

Ρίο ντε λα Πλάτα 
Ο στόλος έπλευσε νότια κατά μήκος της ακτής της Νότιας Αμερικής, ελπίζοντας να φτάσει στο Ελ Πάσο, το θρυλικό στενό που θα τους επέτρεπε να περάσουν από τη Νότια Αμερική στα νησιά των Μπαχαρικών. Την 11η Ιανουαρίου, παρατηρήθηκε ένα ακρωτήριο που σηματοδοτείται από τρεις λόφους, το οποίο το πλήρωμα πίστευε ότι ήταν το "Ακρωτήρι Σάντα Μαρία". Γύρω από το ακρωτήριο, βρήκαν ένα μεγάλο σώμα νερού που εκτεινόταν όσο ο οφθαλμός κοίταζε από τα δυτικά προς τα νοτιοδυτικά. Ο Μαγγελάνος ήταν σίγουρος ότι είχε βρει το ελ πάσο, αν και βασικά είχε φτάσει στο Ρίο ντε λα Πλάτα . Ο Μαγγελάνος οδήγησε το Σαντιάγο, με εντολή του Χουάν Σεράνο, να ερευνήσει το «στενό», και οδήγησε τα άλλα πλοία νότια ελπίζοντας να βρουν την Μεγάλη Αυστραλία, τη νότια ήπειρο που υποτίθεται ήταν ήπειρος κοντά στη Νότια Αμερική. Δεν κατάφεραν να βρουν τη νότια ήπειρο και όταν ανασυντάχθηκαν με το Σαντιάγο λίγες μέρες αργότερα, ο Σερράνο ανέφερε ότι το πολυπόθητο στενό ήταν στην πραγματικότητα το στόμιο ενός ποταμού. Απίστευτος, ο Μαγγελάνος οδήγησε τον στόλο ξανά στα δυτικά νερά, διεξάγοντας τακτικές βυθομετρήσεις . Ο ισχυρισμός του Σερράνο επιβεβαιώθηκε όταν οι άνδρες βρέθηκαν τελικά σε γλυκό νερό .

Αναζήτηση για στενό 
Την 3η Φεβρουαρίου, ο στόλος συνέχισε νότια κατά μήκος της ακτής της Νότιας Αμερικής. Ο Μαγγελάνος πίστευε ότι θα έβρισκαν ένα στενό (ή το νότιο άκρο της ηπείρου) κάπου κοντά.  Πάντως, ο στόλος θα έπλεε νότια για άλλες οκτώ εβδομάδες χωρίς να βρει πέρασμα, πριν σταματήσει για να ξεχειμωνιάσει στο Σεντ Τζούλιανς .

Επειδη δεν ήθελε να χάσει το στενό, ο στόλος έπλευσε όσο πιο κοντά στην ακτή μπορούσε, ρισκάροντας την προσάραξή του σε αβαθή ύδατα . Τα πλοία έπλεαν αποκλειστικά την ημέρα, με παρατηρητές να παρακολουθούν προσεκτικά την ακτή για σημάδια διέλευσης. Εκτός από τους κινδύνους των ρηχών νερών, ο στόλος αντιμετώπισε βροχοπτώσεις, καταιγίδες και πτώση της θερμοκρασίας καθώς συνέχιζαν προς τα νότια και μπήκε ο χειμώνας.

Ξεχειμώνιασμα 
Την τρίτη βδομάδα του Μαρτίου, ο καιρός τους έφερε σε απελπιστική κατάσταση. Έτσι, ο Μαγγελάνος αποφάσισε ότι έπρεπε να βρουν ένα ασφαλές λιμάνι για να περιμένουν τον χειμώνα και να συνεχίσουν την αναζήτηση για ένα πέρασμα την άνοιξη. Στις 31 Μαρτίου 1520, εντοπίστηκε ένα διάλειμμα στην ακτή. Εκεί, ο στόλος βρήκε ένα φυσικό λιμάνι που το ονόμασαν Πόρτο Σεντ Τζούλιανς . 

Οι άνδρες παρέμειναν στο Σεντ Τζούλιανς για ένα πεντάμηνο, προτού συνεχίσουν την έρευνά τους για το στενό.

Πασχαλινή ανταρσία 

Μέσα σε μια μέρα από την προσγείωση στο Σεντ Τζούλιανς, συνέβη άλλη μια προσπάθεια ανταρσίας. Όπως και κατά τη διάσχιση του Ατλαντικού, αγήθηκε από τον Χουάν ντι Καρταχένα (τέως καπετάνιο του Σαν Αντόνιο ). Με τη βοήθεια του Γκασπάρ ντι Κεσάδα και του Λουίς Μεντόζα, καπετάνιοι των Κονσεπτσιόν και Βικτώρια, αντίστοιχα. Όπως και πριν, οι καστιλιάνοι καπετάνιοι αμφισβήτησαν την ηγεσία του Μαγγελάνου και τον κατηγόρησαν ότι έθεσε απερίσκεπτα σε κίνδυνο το πλήρωμα και τα πλοία του στόλου.

Η ανταρσία στον Σεντ Τζούλιανς ήταν πιο υπολογισμένη από την αναταραχή που είχε ακολουθήσει τη δίκη για σοδομισμό κατά τη διάρκεια του διάπλου του Ατλαντικού. Γύρω στα μεσάνυχτα της Κυριακής του Πάσχα, 1 Απριλίου, η Καρχηδόνα και η Κεσάντα οδήγησαν κρυφά τριάντα ένοπλους άνδρες, με τα πρόσωπά τους καλυμμένα με κάρβουνο, στο Σαν Αντόνιο, όπου έστησαν ενέδρα στον Αλβάρο ντι Μεζκίτα, τον μέχρι πρόσφατα καπετάνιο του πλοίου. Ο Μεσκίτα ήταν ξάδερφος του Μαγγελάνου και συμπαθούσε τον στρατηγό. Ο Χουάν ντε Ελοριάγκα, ο καβαλάρης του πλοίου, αντιστάθηκε στους στασιαστές και προσπάθησε να ειδοποιήσει τα άλλα πλοία. Για το λόγο αυτό, ο Κεσάδα τον μαχαίρωσε επανειλημμένα (θα πέθαινε από τα τραύματά του μήνες αργότερα). 

Με το Σαν Αντόνιο υποταγμένο, οι αντάρτες έλεγχαν τρία από τα πέντε πλοία του στόλου. Μόνο το Σαντιάγο (υπό τη διοίκηση του Χουάν Σερράνο) παρέμεινε πιστό στον Μαγγελάνο, μαζί με το πλοίο σημαίας, το Τρινιντάντ, το οποίο διοικούσε ο Μαγγελάνος. Οι αντάρτες στόχευσαν με το κανόνι του Σαν Αντόνιο στο Τρινιντάντ, αλλά σταμάτησαν τις προσπάθειες, αργότερα της νύχτα.

Το επόμενο πρωί (2 Απριλίου), ενώ οι αντάρτες αποπειράθηκαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους στο Σαν Αντόνιο και στο Βικτώρια, ένα μακροβούτι από ναύτες βρέθηκε στην περιοχή του Τρινιντάντ. Οι άνδρες μεταφέρθηκαν στο πλοίο και κλήθηκαν να αποκαλύψουν τις λεπτομέρειες των σχεδίων των στασιαστών στον Μαγγελάνο.

Ο Μαγγελάνος εξαπέλυσε στη συνέχεια μια αντεπίθεση εναντίον των ανταρτών στο Βικτώρια. Είχε κάποιους πεζοναύτες από το Τρινιντάντ να ανταλλάσουν ρούχα με τους αδέσποτους ναυτικούς και να προσεγγίζουν το Βικτώρια με τα μακροβούτια τους. Το δεξί χέρι του, ο Γκονζάλο Γκόμες ντι Εσπινόζα, προσέγγισε επίσης το Βικτώρια με ένα σκιφ και ανακοίνωσε ότι είχε ένα μήνυμα για τον καπετάνιο, Λουίς Μεντόζα. Ο Εσπινόζα μπήκε στα δωμάτια του καπετάνιου, με βάση τον ισχυρισμό του ότι είχε μια εμπιστευτική επιστολή. Εκεί, ο Εσπινόζα μαχαίρωσε τον Μεντόζα στο λαιμό με το στιλέτο του, σκοτώνοντάς τον ακαριαία. Την ίδια στιγμή, οι μεταμφιεσμένοι πεζοναύτες επιβιβάστηκαν στο Βικτώρια για να υποστηρίξουν την παράταξη . 

Με τη Βικτώρια χαμένη και τον Μεντόζα νεκρό, οι εναπομείναντες αντάρτες κατάλαβαν ότι υπερτερούσαν. Ο Καρταχένα ομολόγησε και παρακάλεσε τον Μαγγελάνο για έλεος. Ο Κεσάδα προσπάθησε να φύγει, αλλά εμποδίστηκε να το κάνει - ναύτες πιστοί στον Μαγγελάνο είχαν κόψει τα καλώδια του Σαν Αντόνιο, με αποτέλεσμα να παρασυρθεί προς το Τρινιντάντ και η Καρθαγένη καταλήφθηκε.

Δίκη ανταρσίας 
Επικεφαλής της δίκης των ανταρτών ήταν ο ξάδερφος του Μαγγελάνου, Αλβάρο ντε Μεζκίτα. Αυτή η δίκη διήρκεσε πέντε ημέρες. Την 7η Απριλίου, ο Κεσάδα αποκεφαλίστηκε από τον θετό αδελφό και γραμματέα του, Λουίς Μολίνα, ο οποίος ενήργησε ως δήμιος με αντάλλαγμα την επιείκεια. Τα σώματα των Κεσάδα και Μεντόζα τεμαχίστηκαν και τοποθετήθηκαν σε τσάντες για το επόμενο τρίμηνο. Ο Σαν Μαρτίν, ύποπτος για συμμετοχή στη συνωμοσία, βασανίστηκε από το στραππάντο (μορφή βασανιστηρίου), αλλά στη κατόπιν του επιτράπηκε να συνεχίσει την υπηρεσία του ως κοσμογράφος.  Ο Καρταχένα, μαζί με έναν ιερέα, τον Πέδρο Σάντσεθ ντε Ρέινα, καταδικάστηκαν σε φυλάκιση.  Στις 11 Αυγούστου, δύο εβδομάδες πριν ο στόλος φύγει από το Σεντ Τζούλιανς, οι δυο τους μεταφέρθηκαν σε ένα μικρό κοντινό νησί και τους άφησαν να πεθάνουν.  Περισσότεροι από σαράντα  άλλοι συνωμότες, συμπεριλαμβανομένου του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο,  ήταν αλυσοδεμένοι για μεγάλο μέρος του χειμώνα και αναγκάστηκαν να εκτελέσουν τη σκληρή δουλειά της φροντίδας των πλοίων, της επισκευής της δομής τους και του καθαρισμού της σεντίνας .

Απώλεια του Σαντιάγο 
Στα τέλη Απριλίου, ο Μαγγελάνος έστειλε το Σαντιάγο, με καπετάνιο τον Χουάν Σερράνο, από το Σεντ Τζούλιαν για να ανιχνεύσει προς τα νότια για ένα στενό. Την 3η Μαΐου, έφτασαν στις εκβολές ενός ποταμού που ο Σερράνο ονόμασε ποταμό Σάντα Κρουζ .  Οι εκβολές λειτούργησαν σαν καταφύγιο και βρίσκονταν σε εξαιρετική τοποθεσία με φυσικούς πόρους, όπως ψάρια, πιγκουίνους και ξύλο. 

Μετά μια εβδομάδα εξερεύνησης στη Σάντα Κρουζ, ο Σερράνο θέλησε να επιστρέψει στο Σεντ Τζούλιανς στις 22 Μαΐου, αλλά σκοτώθηκε από μια ξαφνική καταιγίδα, κατά την αναχώρησή του από το λιμάνι.   Το Σαντιάγο ανατράπηκε από ισχυρούς ανέμους και ρεύματα πριν προσαράξει σε μια ράβδο άμμου. Όλο (ή σχεδόν όλο) το πλήρωμα κατάφερε να σκαρφαλώσει στην ακτή πριν ανατραπεί το πλοίο. Δύο άνδρες προσφέρθηκαν εθελοντικά να ξεκινήσουν με τα πόδια για τον Σεντ Τζούλιαν για να λάβουν βοήθεια. Μετά από 11 ημέρες σκληρής πεζοπορίας, οι άντρες έφτασαν στο Σεντ Τζούλιανς, εξαντλημένοι και αδυνατισμένοι. Ο Μαγγελάνος έστειλε μια ομάδα διάσωσης 24 ανδρών στη στεριά στη Σάντα Κρουζ.

Οι άλλοι 35 επιζώντες από το Σαντιάγο παρέμειναν στη Σάντα Κρουζ για δύο εβδομάδες. Απέτυχαν να ανακτήσουν προμήθειες από το ναυάγιο του Σαντιάγο, αλλά κατάφεραν να κτίσουν καλύβες και ν΄ανάψουν φωτιά. Τρέφονταν με οστρακοειδή και τοπική βλάστηση. Η ομάδα διάσωσης τους βρήκε όλους ζωντανούς αλλά εξαντλημένους. Επέστρεψαν στο Σεντ Τζούλιανς σώοι.

Μετακίνηση στη Σάντα Κρουζ 
Αφού έμαθε για τις ευνοϊκές συνθήκες που βρήκε ο Σερράνο στη Σάντα Κρουζ, ο Μαγγελάνος αποφάσισε να μεταφέρει τον στόλο εκεί για τον υπόλοιπο μεσημβρινό χειμώνα. Μετά από σχεδόν ένα τετράμηνο στο Σεντ Τζούλιανς, ο στόλος αναχώρησε για τη Σάντα Κρουζ κάπου την  24η Αυγούστου. Θα έμεναν για έξι εβδομάδες στη Σάντα Κρουζ προτού συνεχίσουν την αναζήτησή τους για το στενό.

Στενό του Μαγγελάνου 

Την 18η Οκτωβρίου, ο στόλος έφυγε από τη Σάντα Κρουζ με κατεύθυνση νότια, συνεχίζοντας την αναζήτησή του για ένα πέρασμα. Αμέσως μετά, στις 21 Οκτωβρίου 1520, εντόπισαν ένα ακρωτήριο σε γεωγραφικό πλάτος 52°S το οποίο ονόμασαν Ακρωτήρι της Βιργινίας. Πέρα από το ακρωτήρι, βρήκαν έναν μεγάλο κόλπο. Ενώ εξερευνούσαν τον κόλπο, ξέσπασε μια καταιγίδα. Το Τρινιντάντ και το Βικτώρια οδηγήθηκαν στα ανοιχτά, αλλά η Κονσεπσιόν και το Σαν Αντόνιο οδηγήθηκαν βαθύτερα στον κόλπο, προς ένα ακρωτήρι. Ένα τριήμερο αργότερα, ο στόλος ενώθηκε ξανά. Το Κονσεπσιόν και το Σαν Αντόνιο ανέφεραν ότι η καταιγίδα τους τράβηξε μέσα από ένα στενό πέρασμα, που δεν ήταν ορατό από τη θάλασσα, το οποίο συνεχίστηκε για κάποια απόσταση. Ελπίζοντας ότι είχαν βρει επιτέλους το πρίφημο στενό τους, ο στόλος ακολούθησε το μονοπάτι που ακολούθησαν το Κονσεπτσιόν και το Σαν Αντόνιο . Εν αντθέσει με την προηγούμενη ώρα, στο Ρίο ντε λα Πλάτα, το νερό δεν έχασε την αλμυρότητά του καθώς προχωρούσε, και οι βυθομετρήσεις έδειξαν ότι τα νερά ήταν σταθερά βαθιά. Αυτό ήταν το πέρασμα που αναζήτησαν, το οποίο θα ονομαζόταν το στενό του Μαγγελάνου . Εκείνη την εποχή, ο Μαγγελάνος το ανέφερε ως Διώρυγα των Αγίων Πάντων, επειδή ο στόλος ταξίδεψε μέσω αυτού την 1η Νοεμβρίου ή την Ημέρα των Αγίων Πάντων .

Την 28η Οκτωβρίου, ο στόλος έφτασε σε ένα νησί στο στενό (πιθανόν το Σάντα Ίζαμπελ ή το νησί Ντάουσον), το οποίο μπορούσαν να περάσουν προς μία από τις δύο κατευθύνσεις. Ο Μαγγελάνος οδήγησε τον στόλο να χωριστεί για να εξερευνήσει τους αντίστοιχους δρόμους. Ήταν γραφτό να ανασυνταχθούν μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά το Σαν Αντόνιο δεν θα επέστρεφε ποτέ ξανά στον στόλο.  Ενώ ο τελευταίος ανέμενε την επιστροφή του Σαν Αντόνιο, ο Γκονζάλο ντε Εσπινόζα οδήγησε ένα μικρό πλοίο στην εξερεύνηση περαιτέρω σημείων του στενού. Μετά από τρεις μέρες πλεύσης, έφτασαν στο τέλος του στενού και στο στόμιο του Ειρηνικού Ωκεανού. Μετά από άλλες τρεις μέρες, ο Εσπινόσα επέστρεψε. Ο Πιγκαφέττα γράφει ότι, στο άκουσμα της είδησης της ανακάλυψης του Εσπινόζα, ο Μαγγελάνος συγκινήθηκε.  Τα υπόλοιπα τρία πλοία του στόλου ολοκλήρωσαν το ταξίδι στον Ειρηνικό μέχρι τις 28 Νοεμβρίου, μετά από εβδομάδες άκαρπης αναζήτησης για το Σαν Αντόνιο .  Ο Μαγγελάνος έδωσε την ονομασία Ειρηνικός Ωκεανός στα νερά, λόγω της φαινομενικής ακινησίας τους. 

Το Σαν Αντόνιο απέτυχε να ενωθεί ξανά με τον υπόλοιπο στόλο του Μαγγελάνου στο στενό. Σε κάποια φάση άλλαξαν πορεία και γύρισαν στην Ισπανία. Οι αξιωματικοί του πλοίου κατέθεσαν αργότερα ότι είχαν φτάσει νωρίτερα από την προκαθορισμένη ώρα συνάντησης, αλλά αυτό είναι ασαφές.  Ο πιλότος του Σαν Αντόνιο εκείνη την εποχή, Αλβάρο ντι Μεζκίτα, ήταν ξάδερφος του Μαγγελάνου και πιστός στον στρατηγό. Κατέβαλε προσπάθειες για επανένταξη στο στόλο, εκτοξεύοντας κανόνια και κάνοντας σήματα καπνού. Κάποια στιγμή κατατροπώθηκε σε μια άλλη απόπειρα ανταρσίας, αυτή τη φορά επιτυχημένη. Μαχαίρωσε τον καπετάνιο του Σαν Αντόνιο, Εστέβαο Γκόμεζ, και τον δέσμευσε για το υπόλοιπο του ταξιδιού.  Ο Γκόμεζ ήταν γνωστό ότι είχε έτρεφε εχθρικά αισθήματα για τον Μαγγελάνο (όπως τεκμηριώνεται από τον Πιγκαφέττα, ο οποίος έγραψε ότι «ο Γκόμεζ... μισούσε υπερβολικά τον λοχαγό», επειδή ήλπιζε να χρηματοδοτηθεί η δική του αποστολή στις Μολούκες αντί του Μαγγελάνου.  ). Λίγο πριν ο στόλος χωριστεί, είχαν τσακωθεί μαζί του για την επόμενη πορεία δράσης τους. Ενώ ο Μαγγελάνος και οι υπόλοιποι αξιωματικοί συμφώνησαν να συνεχίσουν δυτικά προς τις Μολούκες, υπολογίζοντας ότι οι 2-3 μήνες μερίδας τους θα επαρκούσαν για το ταξίδι, ο Γκόμες υποστήριξε ότι έπρεπε να επιστρέψουν στην Ισπανία με τον τρόπο που είχαν έρθει, για να συγκεντρώσουν περισσότερες προμήθειες για άλλο ταξίδι μέσα από το στενό. 

Το Σαν Αντόνιο έφθασε στη Σεβίλλη περίπου έξι μήνες αργότερα, την 8η Μαΐου του 1521, με 55 επιζώντες.  Ακολούθησε μια δίκη των ανδρών του πλοίου που διήρκεσε ένα εξάμηνο. Με τον Μεζκίτα να αποτελεί τον μοναδικό πιστό στην υπηρεσία του Μαγγελάνου, η πλειονότητα των μαρτυριών άφηνε μια κακή και ψευδή εικόνα των πράξεων του Μαγγελάνου. Συγκεκριμένα, δικαιολογώντας την ανταρσία στο Σεντ Τζούλιανς, οι άνδρες ισχυρίστηκαν ότι ο Μαγγελάνος είχε βασανίσει Ισπανούς ναυτικούς (κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της επιστροφής πέρα από τον Ατλαντικό, ο Μεζκίτα βασανίστηκε, έτσι ώστε να υπογράψει δήλωση για τον σκοπό αυτό) και ισχυρίστηκαν ότι απλώς προσπαθούσαν να κάνουν τον Μαγγελάνο να ακολουθήσει τις βασιλικές εντολές. Εν τέλει, ουδείς από τους αντάρτες δεν αντιμετώπισε κατηγορίες στην Ισπανία. Η φήμη του Μαγγελάνου υπέφερε ως αποτέλεσμα, όπως και οι φίλοι και η οικογένειά του. Ο Μεζκίτα κρατήθηκε στη φυλακή για ένα χρόνο μετά τη δίκη, και η σύζυγος του Μαγγελάνου, Μπεατρίζ, έκοψε τους οικονομικούς πόρους της και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό, μαζί με τον γιο τους.

Η διάσχιση του Ειρηνικού 

Ο Μαγγελάνος (μαζί με τους σύγχρονους γεωγράφους) δεν είχε καμία αντίληψη για την απεραντοσύνη του Ειρηνικού Ωκεανού. Νόμιζε ότι στην Νότια Αμερική και τα Νησιά των μπαχαρικών τους χώριζε μια μικρή θάλασσα, την οποία περίμενε να διασχίσει σε μόλις ένα τριήμερο ή τετραήμερο.  Στην πραγματικότητα, πέρασε ένα τρίμηνο κι ένα εικοσαήμερο στη θάλασσα, πριν φτάσουν στο Γκουάμ και εν συνεχεία στις Φιλιππίνες .

Ο στόλος εισήλθε στον Ειρηνικό από το Στενό του Μαγγελάνου την 28η Νοεμβρίου του 1520, και αρχικά έπλευσε βόρεια, ακολουθώντας την ακτή της Χιλής . Στα μέσα Δεκεμβρίου, άλλαξαν την πορεία τους σε δυτικά-βορειοδυτικά.  Ήταν άτυχοι, διότι αν η πορεία τους διέφερε ελαφρώς, θα μπορούσαν να είχαν συναντήσει μια σειρά από νησιά του Ειρηνικού που θα πρόσφεραν φρέσκο φαγητό και νερό, όπως τα νησιά του Αρχιπελάγους Χουάν Φερνάντες, οι νήσοι Μάρσαλ, το νησί του Πάσχα, τα νησιά Σοσιετέ, ή τις νήσους Μαρκέζας . Πάντως, συνάντησαν μόνο δύο μικρά ακατοίκητα νησιά κατά τη διάρκεια της διέλευσης, στα οποία δεν μπόρεσαν να φθάσουν, γι' αυτό και τα ονόμασαν νησιά Ινφορτουνάντας. Το πρώτο, που είδαν την 24η Ιανουαρίου, το ονόμασαν Σαν Πάμπλο (πιθανότατα το Πούκα-Πούκα). Το δεύτερο, το οποίο είδαν την 21η Φλεβάρη, ήταν πιθανότατα η νήσος Καρολίνα .  Διέσχισαν τον Ισημερινό στις 13 Φεβρουαρίου.

Χωρίς να περιμένουνε ένα τόσο μακρύ ταξίδι, τα πλοία δεν ήταν εφοδιασμένα με επαρκή τροφή και νερό, και μεγάλο μέρος του κρέατος της φώκιας που είχαν αποθηκεύσει το σάπισε η ζέστη του Ισημερινού. Ο Πιγκαφέττα περιέγραψε την απελπιστική αυτή κατάσταση στο ημερολόγιό του:Φάγαμε μόνο ένα παλιό μπισκότο που έγινε σκόνη, γεμάτο σκουλήκια, και βρωμούσε από τα κόπρανα που είχαν αφήσει οι αρουραίοι πάνω του την ώρα που καταβρόχθιζαν το καλό μπισκότο, και ήπιαμε νερό που ήταν κίτρινο και βρωμερό. Φάγαμε επίσης δέρμα βοδιού που βρισκόταν κάτω από το κατάστρωμα, για να μην σπάσει το κατάρτι: ήταν πολύ σκληρό λόγω του ήλιου, της βροχής και του ανέμου, και τα αφήσαμε για ένα τετραήμερο ή πενταήμερο σε θαλασσινά νερά, και μετά τα βάλαμε λίγο σε χόβολη, και έτσι τα φάγαμε. Επίσης το πριονίδι του ξύλου και οι αρουραίοι που κοστίζουν μισή κορώνα το καθένα, εξάλλου αρκετά από αυτά δεν έπρεπε να αποκτηθούν. Επιπλέον, οι περισσότεροι από τους άνδρες υπέφεραν από συμπτώματα σκορβούτου, του οποίου η αιτία ήταν ακατανόητη εκείνο τον καιρό. Ο Πιγκαφέττα ανέφερε ότι, από τους 166 άνδρες    που επιβιβάστηκαν στο πέρασμα του Ειρηνικού, 19 απεβίωσαν και «25 ή 30 αρρώστησαν από διάφορες ασθένειες».  Ο Μαγγελάνος, ο Πιγκαφέττα και άλλοι αξιωματικοί δεν εμφάνισαν συμπτώματα σκορβούτου, τα οποία μπορεί να οφείλονταν στο ότι έτρωγαν κονσερβοποιημένο κυδώνι το οποίο (εν αγνοία τους) περιείχε την απαραίτητη βιταμίνη C για την προστασία από την ασθένεια.

Γκουάμ και Φιλιππίνες 
Την  6η Μαρτίου του 1521, ο στόλος έφτασε στα νησιά Μαριάνες . Η πρώτη στεριά που εντόπισαν ήταν πιθανότατα το νησί Ρότα, αλλά τα πλοία δεν μπόρεσαν να προσσεγίσουν το σημείο και αντ' αυτού αγκυροβόλησαν 30 ώρες αργότερα στο Γκουάμ . Τους συνάντησαν ντόπιοι κάτοικοι της Τσαμόρο στο πρόα, ένα είδος κανό, άγνωστο τότε στην Ευρώπη. Δεκάδες Τσαμοριανοί επιβιβάστηκαν και άρχισαν να παίρνουν αντικείμενα από το πλοίο, όπως ξάρτια, μαχαίρια και σιδερένια αντικείμενα. Κάποια στιγμή υπήρξε σωματική αντιπαράθεση μεταξύ του πληρώματος και των ιθαγενών και τουλάχιστον ένας Τσαμοριανός σκοτώθηκε. Οι εναπομείναντες ντόπιοι τράπηκαν σε φυγή με τα αγαθά που είχαν αποκτήσει, παίρνοντας επίσης τη μπεργκαντίνα του Μαγγελάνου (το σκάφος του πλοίου που φυλάσσεται στο Τρινιντάντ) καθώς υποχωρούσαν.   Για αυτήν την πράξη, ο Μαγγελάνος ονόμασε Νησί των Κλεφτών. 

Την επομένη, ο Μαγγελάνος ανταπέδωσε, στέλνοντας μια ομάδα επιδρομών στην ξηρά, η οποία λεηλάτησε και πυρπόλησε 40 ή 50 οίκους Τσαμοριανών, ενώ σκότωσε επτά άνδρες.  Ανέκτησαν τη μπεργκαντίνα και έφυγαν από το Γκουάμ στις 9 Μαρτίου, συνεχίζοντας την πορεία προς τα δυτικά.

Οι Φιλιππίνες 
Ο στόλος έφτασε στις Φιλιππίνες την 16η Μαρτίου και παρέμεινε εκεί μέχρι την 1η Μαΐου. Η αποστολή αποτέλεσε την πρώτη τεκμηριωμένη επαφή της Ευρώπης με τις Φιλιππίνες.  Αν και ο σκοπός της αποστολής του Μαγγελάνου ήταν να βρει ένα πέρασμα μέσω της Νότιας Αμερικής προς τις Μολούκες και να γυρίσει στην Ισπανία με φορτία μπαχαρικών. Σ' αυτό το σημείο του ταξιδιού, ο Μαγγελάνος επιθυμούσε να προσηλυτίσει τις τοπικές φυλές στον Χριστιανισμό . Πράττοντας το παραπάνω, ο Μαγγελάνος ενεπλάκη τελικά σε μια τοπική πολιτική διαμάχη και άφησε την τελευταία του πνοή στις Φιλιππίνες, μαζί με δεκάδες ακόμη αξιωματικούς και πλήρωμα.

Την 16η Μαρτίου, μια εβδομάδα μετά την αναχώρησή του από το Γκουάμ, ο στόλος παρατήρησε για πρώτη φορά το νησί Σαμάρ και στη συνέχεια αποβιβάστηκε στο νησί Χομόνχον, το οποίο τότε δεν είχε κατοίκους. Συνάντησαν φιλικούς ντόπιους από το κοντινό νησί Σουλούαν και αντάλλαξαν προμήθειες μαζί τους. Πέρασαν σχεδόν δύο εβδομάδες στο Χομόνχον, για να ξεκουραστούν, ενώ μάζεψαν φρέσκο φαγητό και νερό, πριν φύγουν την 27η Μαρτίου.  Το πρωί της επομένης (28 Μαρτίου), πλησίασαν το νησί Λιμασάβα και συνάντησαν μερικούς ντόπιους με κανό, οι οποίοι στη συνέχεια ειδοποίησαν πολεμικά πλοία Μπαλάντζι δύο τοπικών ηγεμόνων από το Μιντανάο που βρίσκονταν σε μια κυνηγετική αποστολή στη Λιμασάβα. Για πρώτη φορά στο ταξίδι, ο σκλάβος του Μαγγελάνου, Ενρίκε της Μαλάκκας, διαπίστωσε ότι μπορούσε να επικοινωνήσει με τους ιθαγενείς στη μαλαϊκή γλώσσα (μια ένδειξη ότι είχαν πράγματι ολοκληρώσει τον περίπλου και πλησίαζαν γνωστές χώρες).  Αντάλλαξαν δώρα με τους ιθαγενείς (λαμβάνοντας πορσελάνινα βάζα ζωγραφισμένα με κινεζικά σχέδια) και αργότερα εκείνη την ημέρα παρουσιάστηκαν στους ηγέτες τους, Ράντζα Κολάμπου και Ράντζα Σιάβι. Ο Μαγγελάνος θα γινόταν «αδερφός αίματος» για τον Κολάμπου, κάνοντας μαζί του το τοπικό τελετουργικό συμπαγούς αίματος . 

Ο Μαγγελάνος και οι άνδρες του παρατήρησαν ότι οι Ράτζα είχαν χρυσά στολίδια σώματος και σέρβιραν φαγητό σε χρυσές πιατέλες. Οι Ράτζοι τους είπαν ότι ο χρυσός ήταν άφθονος στις πατρίδες τους στο Μπουτουάν και στο Σουριγκάο, διαπιστώνοντας ότι οι ντόπιοι ήταν πρόθυμοι να τον ανταλλάξουν με σίδηρο σε ισοτιμία. Ενώ βρισκόταν στη Λιμασάβα, ο Μαγγελάνος έδωσε σε κάποιους από τους ιθαγενείς μια επίδειξη ισπανικής πανοπλίας, όπλων και πυροβολικού, από τα οποία προφανώς εντυπωσιάστηκαν.

Πρώτη λειτουργία 
Την Κυριακή 31 Μαρτίου, ημέρα του Πάσχα, ο Μαγγελάνος και 50 από τους άνδρες του βγήκαν στην ξηρά της Λιμασάβας για να συμμετάσχουν στην πρώτη Καθολική Λειτουργία στις Φιλιππίνες, που τελέστηκε από τον ιερέα της αρμάδας. Ο Κολάμπου, ο αδελφός του (ο οποίος ήταν επίσης τοπικός ηγέτης) και άλλοι νησιώτες έλαβαν μέρος στην τελετή και ενδιαφέρθηκαν για τη θρησκεία τους. Μετά τη Λειτουργία, οι άνδρες του Μαγγελάνου ύψωσαν έναν σταυρό στον ψηλότερο λόφο του νησιού και αναοίνωσαν και επίσημα ότι η νήσος και ολόκληρο το αρχιπέλαγος των Φιλιππίνων ανήκαν στην Ισπανία.

Σεμπού 
Στις 2 Απριλίου, ο Μαγγελάνος πραγματοποίησε μια διάσκεψη για να αποφασίσει την επόμενη πορεία δράσης του στόλου. Οι αξιωματικοί του τον παρότρυναν να κατευθυνθεί νοτιοδυτικά προς τις Μολούκες, αλλά αποφάσισε να κατευθυνθεί στις Φιλιππίνες.Την 3η Απριλίου, ο στόλος έπλευσε βορειοδυτικά από τη Λιμασάουα προς το νησί Σεμπού, για το οποίο ο Μαγγελάνος έμαθε από το Κολάμπου. Ο στόλος οδηγήθηκε στο Σεμπού από μερικούς από τους άνδρες του Κολάμπου.  Είδαν το Σεμπού την 6η Απριλίου και άγγιξαν στεριά την επομένη. Το Σεμπού είχε τακτική επαφή με Κινέζους και Άραβες εμπόρους και συνήθως απαιτούσε από τους επισκέπτες να αποτίουν φόρο τιμής για να κάνουν εμπόριο. Ο Μαγγελάνος έπεισε τον ηγέτη του νησιού, Ράτζα Χουμάμπον, να παραιτηθεί από αυτήν την απαίτηση.

Όπως έπραξε και στη Λιμασάβα, ο Μαγγελάνος έκανε μια επίδειξη των όπλων του στόλου για να προκαλέσει την έκπληξη των ιθαγενών. Και αυτή την φορά έκανε κηρύγματα για τον Χριστιανισμό στους ντόπιους πληθυσμούς. Την 14η Απριλίου, ο Χουμαμπόν και η οικογένειά του βαφτίστηκαν Χριστιανοί και του έδωσαν μια εικόνα του Θείου Βρέφους. Τις ημέρες που ακολούθησαν, άλλοι τοπικοί αρχηγοί βαφτίστηκαν και συνολικά 2.200 άνθρωποι από το Σεμπού και άλλες κοντινές νήσους μεταστράφηκαν στον Χριστιανισμό. 

Όταν ο Μαγγελάνος έμαθε ότι μια ομάδα στο νησί Μακτάν, με επικεφαλή τον Λάπου Λάπου, αντιστάθηκε στη χριστιανική μεταστροφή, διέταξε τους άντρες του να κάψουν τους οίκους τους. Ωστόσο, υνέχισαν να αντιστέκονται, και σις 26 Απριλίου ο Μαγγελάνος ενημέρωσε το συμβούλιο του ότι θα έφερνε ένα ένοπλο σώμα στο Μακτάν και θα τους υπότασσε υπό την απειλή της βίας.

Μάχη του Μακτάν 

Ο Μαγγελάνος συγκέντρωσε μια δύναμη 60 ενόπλων από το πλήρωμά του για να αντιταχθεί στις δυνάμεις του Λάπου Λάπου. Κάποιοι άνδρες Σεμπουάνο ακολούθησαν τον Μαγγελάνο στο Μακτάν, αλλά ο Μαγγελάνος τους είπε να πάρουν μέρος στον αγώνα, αλλά απλώς να παρακολουθήσουν.  Πρώτα έστειλε έναν απεσταλμένο στον Λάπου Λάπου, προσφέροντάς του μια τελευταία ευκαιρία να δεχτεί τον βασιλιά της Ισπανίας ως κυβερνήτη τους και να αποφύγει την αιματοχυσία. Ο Λάπου Λάπου αρνήθηκε. Ο Μαγγελάνος πήρε μαζί του 49 άνδρες στην ακτή, ενώ 11 παρέμειναν για την περιφρούρηση του στόλου. Αν και είχαν το πλεονέκτημα της σχετικά προηγμένης πανοπλίας και όπλων, οι δυνάμεις του Μαγγελάνου ήταν κατά πολύ περισσότερες. Ο Πιγκαφέττα υπολόγισε τον αριθμό των εχθρών γύρω στους 1.500.  Οι δυνάμεις του Μαγγελάνου ανατράπηκαν και ηττήθηκαν με αποφασιστικότητα. Ο Μαγγελάνος πέθανε στη μάχη, μαζί με αρκετούς συντρόφους του, συμπεριλαμβανομένου του Κριστόβαο Ρεμπέλο, του νόθου υιού του Μαγγελάνου.

Σφαγή της 1ης Μαΐου 
Μετά το θάνατο του Μαγγελάνου, οι υπόλοιποι άνδρες διεξήγαγαν εκλογές για να επιλέξουν έναν νέο αρχηγό για την αποστολή. Εξέλεξαν δύο συνδιοικητές: τον Ντουάρτε Μπαρμπόσα, τον κουνιάδο του Μαγγελάνου και τον Χουάν Σερράνο. Η διαθήκη του Μαγγελάνου ζητούσε την απελευθέρωση του σκλάβου του, Ενρίκε, αλλά ο Μπαρμπόσα και ο Σερράνο αποφάσισαν ότι έπρεπε να παραμείνει διερμηνέας γι' αυτούς και να ακολουθεί τις εντολές τους. Ο Ενρίκε είχε κάποια μυστική επικοινωνία με τον Χουμάμπον που σήμαινε ότι προδίδει τους Ισπανούς. 

Την 1η Μαΐου, ο Χουμαμπόν κάλεσε τους άνδρες στην ξηρά για ένα μεγάλο γλέντι. Παρεβρέθηκαν σε αυτό περίπου 30 άνδρες, κυρίως αξιωματικοί, συμπεριλαμβανομένων των Σερράνο και Μπαρμπόσα. Προς το τέλος του γεύματος, ένοπλοι Σεμπουάνο μπήκαν στην αίθουσα και δολοφόνησαν τους Ευρωπαίους. Είκοσι επτά άνδρες σκοτώθηκαν. Ο Χουάν Σερράνο, ένας από τους νεοεκλεγείς συγκυβερνήτες, παρέμεινε ζωντανός και μεταφέρθηκε στην ακτή απέναντι στα ισπανικά πλοία. Ο Σερράνο παρακάλεσε τους άνδρες στο πλοίο να πληρώσουν τους Σεμπουάνο. Τα ισπανικά πλοία έφυγαν από το λιμάνι και ο Σερράνο πιθαναλογείται ότι σκοτώθηκε. Στον απολογισμό του, ο Πιγκαφέττα εικάζει ότι ο Ζάο Καρβάλιο, ο οποίος έγινε πρώτος στην διοίκηση απουσία των Μπαρμπαρόσα και Σερράνο, εγκατέλειψε τον Σερράνο (τον άλλοτε φίλο του) για να μπορέσει να παραμείνει επικεφαλής του στόλου.

Μολούκες 
Με μόλις 115 επιζώντες, από τους 277 που είχαν αποπλεύσει από τη Σεβίλλη, αποφασίστηκε ότι ο στόλος δεν είχε αρκετούς άνδρες για να συνεχίσει την επιχείρηση με τρία πλοία. Στις 2 Μαΐου, το Κονσεπσιόν εκκενώθηκε και κάηκε.  Με τον Καρβάλχο ως νέο στρατηγό, τα υπόλοιπα δύο πλοία, το Τρινιντάντ και το Βικτώρια, πέρασαν το επόμενο εξάμηνο πλεόντας στη Νοτιοανατολική Ασία ψάχνοντας τις Μολούκες. Στο δρόμο, σταμάτησαν σε πολλά νησιά, όπως το Μιντανάο και το Μπρουνέι . Την περίοδο εκείνη, συμμετείχαν σε πράξεις πειρατείας, συμπεριλαμβανομένης της ληστείας ενός τζόγκα με προορισμό την Κίνα από τις Μολούκες. 

Την 21η Σεπτεμβρίου, ο Καρβάλιο αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του στρατηγού. Αντικαταστάθηκε από τον Μαρτίν Μέντεζ, με τους Γκονσάλο Γκόμεζ ντι Εσπινόζα και Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο ως καπετάνιους των Τρινιντάντ και Βικτώρια, αντίστοιχα.

Η αφήγηση του Αγκαντούρου Μόριζ για την αποστολή  περιγράφει πώς το πλήρωμα του Ελκάνο δέχτηκε επίθεση κάπου έξω από το νοτιοανατολικό άκρο του Βόρνεο από έναν στόλο του Μπρουνέ, τον οποίο διοικούσε ένας από τους Λουζόνες. Ιστορικοί όπως ο Γουίλιαμ Χένρι Σκοτ και ο Λούις Καμάρα Ντέρι ισχυρίζονται ότι αυτός ο διοικητής του στόλου του Μπρουνέι ήταν στην πραγματικότητα ο νεαρός πρίγκιπας της Μανίλα ένας εγγονός του σουλτάνου του Μπρουνέι που αργότερα θα γινόταν ο Ράτζα Ματάντα της Μανίλα.  

Ο Ελκάνο, ωστόσο, νίκησε και να αιχμαλώτισε τον Άτσε.  Σύμφωνα με τον Σκοτ, ο Άτσε αφέθηκε ελεύθερος μετά την πληρωμή λύτρων.  Μολαταύτα, ο Άτσε κράτησε έναν ισπανόφωνο Μαυριτανό στο πλήρωμα του Ελκάνο για να βοηθήσει το πλοίο στο δρόμο της επιστροφής στην Ισπανία, «ένας Μαυριτανός που καταλάβαινε κάτι από την καστιλιανική γλώσσα μας, ονόματι «Παζελούκαν».  Η γνώση της ισπανικής γλώσσας διαδόθηκε στον Ινδικό Ωκεανό και ακόμη και στη Νοτιοανατολική Ασία μετά την κατάκτηση του Εμιράτου της Γρανάδας από την Καστίλη, η οποία ανάγκασε τους Ισπανόφωνους Μουσουλμάνους της Γρανάδας να μεταναστεύσουν σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο, μέχρι και την Ισλαμική Μανίλα. 

Τα πλοία έφτασαν τελικά στις Μολούκες στις 8 Νοεμβρίου, όταν έφτασαν στο νησί Τιντόρε . Τους καλοσώρισε ο ηγέτης του νησιού, Αλ-Μανσούρ (γνωστός στους αξιωματικούς με το ισπανικό όνομα Αλμανζόρ ).  Ο Αλμανζόρ ήταν ένας φιλικός οικοδεσπότης με τους άνδρες και έγινε αμέσως πιστός στον βασιλιά της Ισπανίας. Ένας εμπορικός σταθμός ιδρύθηκε στο Τιντόρε και οι άνδρες ξεκίνησαν να αγοράζουν τεράστιες ποσότητες γαρίφαλου με αντάλλαγμα αγαθά (ύφασμα, μαχαίρια και γυάλινα σκεύη). 

Γύρω στις 15 Δεκεμβρίου, τα πλοία επιχείρησαν να αποπλεύσουν από το Τιντόρε, με φορτία γαρυφάλλων. Αλλά στο Τρινιντάντ, το οποίο είχε πολλές ρωγμές, διαπιστώθηκε ότι το πλοίο έμπαζε. Η αναχώρηση αναβλήθηκε ενώ οι άνδρες, με τη βοήθεια των κατοίκων, προσπάθησαν να βρουν και να επιδιορθώσουν τη διαρροή. Όταν αυτές οι προσπάθειες απέτυχαν, αποφασίστηκε ότι το Βικτώρια θα έφευγε για την Ισπανία μέσω μιας δυτικής διαδρομής, και ότι το Τρινιντάντ θα παρέμενε πίσω για κάποιο χρονικό διάστημα για να ανεφοδιαστεί, πριν κατευθυνθεί πίσω στην Ισπανία από μια ανατολική διαδρομή, που περιλαμβάνει μια χερσαία διάβαση που διασχίζει την αμερικανική ήπειρο.  Πολλές εβδομάδες αργότερα, το Τρινιντάντ αναχώρησε και προσπάθησε να επιστρέψει στην Ισπανία μέσω της διαδρομής του Ειρηνικού. Η εν λόγω προσπάθεια απέτυχε. Το Τρινιντάντ καταλήφθηκε από Πορτογάλους και εν τέλει ναυάγησε σε μια καταιγίδα, ενώ βρισκόταν αγκυροβολημένο υπό τον έλεγχό τους.

Επιστροφή στην Ισπανία 
Το Βικτώρια απέπλευσε μέσω της διαδρομής του Ινδικού Ωκεανού για την Ισπανία την 21η Δεκεμβρίου του 1521, με διοικητή τον Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο. Στις 6 Μαΐου 1522 το Βικτώρια σταμάτησε στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, για να εφοδιαστεί με ρύζι. 20 μέλη του πληρώματος πέθαναν από ασσυτία μέχρι την 9η Ιουλίου του 1522, όταν ο Ελκάνο μπήκε στο πορτογαλικό Πράσινο Ακρωτήριο για να πάρει προμήθειες. Το πλήρωμα έμεινε έκπληκτο όταν έμαθε ότι η ημερομηνία ήταν στην πραγματικότητα 10 Ιουλίου,  καθώς είχαν καταγράψει κάθε μέρα του ταξιδιού αυτού χωρίς καμία παράλειψη. Δεν είχαν πρόβλημα να κάνουν αγορές στην αρχή, χρησιμοποιώντας την διακαιολογία ότι επέστρεφαν στην Ισπανία από την Αμερική. Ωστόσο, ο Πορτογάλος συνέλαβε 13 μέλη του πληρώματος αφού ανακάλυψε ότι το Βικτώρια μετέφερε μπαχαρικά από τις Ανατολικές Ινδίες.   Το πλοίο κατάφερε να ξεφύγει φορτωμένο με 26 τόνους μπαχαρικά (γαρύφαλλο και κανέλα).

Την 6η Σεπτεμβρίου του 1522, ο Ελκάνο και το υπόλοιπο πλήρωμα του ταξιδιού του Μαγγελάνου έφτασαν στο Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα στην Ισπανία με το πλοίο Βικτώρια, σχεδόν τρία χρόνια μετά την αναχώρησή τους. Στη συνέχεια έπλευσαν προς τα πάνω προς τη Σεβίλλη και από εκεί στη στεριά στο Βαγιαδολίδ, όπου εμφανίστηκαν πριν τον Αυτοκράτορα.

Επιζώντες 
Το Βικτώρια, το μοναδικό πλοίο που επέζησε και το μικρότερο καράβι του στόλου, επέστρεψε στο λιμάνι αναχώρησης μετά την ολοκλήρωση του πρώτου περίπλου της Γης, ενώ απέμειναν μόνο 18 άνδρες από τους αρχικούς 270 επέβαιναν στο πλοίο. Εκτός από τους Ευρωπαίους που Τιντόρε. 

Ο βασιλιάς Κάρολος πίεσε για να απελευθερωθούν 12 άνδρες που κρατούνταν αιχμάλωτοι από Πορτογάλους στο Πράσινο Ακρωτήριο και στο τέλος επιστράφηκαν στην Ισπανία σε μικρές ομάδες κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους.  Ήταν:

Μεταξύ 1525 και 1526, οι επιζώντες του Τρινιντάντ, οι οποίοι ήταν αιχμάλωτοι των Πορτογάλων στις Μολούκες, μεταφέρθηκαν σε μια φυλακή στην Πορτογαλία και τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι έπειτα από επτάμηνη διαπραγμάτευση. Μόνο πέντε επέζησαν: 

Οι ακόλουθοι πέντε άνδρες πιστεύεται ότι διξήγαγαν τον περίπλου με επιτυχία, μια και απεβίωσαν αφού το Βικτώρια και το Τρινιντάντ διέσχισαν τις γραμμές του στόλου στο εξερχόμενο ταξίδι τους.

Γραπτοί απολογισμοί για τον περίπλου 

Το περιοδικό του Αντόνιο Πιγκαφέττα, που αργότερα δημοσιεύτηκε ως Αναφορά του πρώτου ταξιδιού γύρω από τον κόσμο, είναι η βασική πηγή για τα περισσότερα που γνωρίζουμε για την αποστολή του Μαγγελάνου.  Η πρώτη έντυπη αναφορά (δευτερογενής πηγή) του περίπλου ήταν μια επιστολή που έγραψε ο Μαξιμιλιανός Τρανσυλβάνος, συγγενής του χορηγού Κρίστοφερ ντι Άρο, ο οποίος πήρε συνεντεύξεις από επιζώντες το 1522 και δημοσίευσε τον απολογισμό του το 1523 με τον τίτλο Οι Νήσοι Μολούκες... .   Αρχικά δημοσιεύτηκε στα λατινικά, άλλες εκδόσεις εμφανίστηκαν αργότερα στα ιταλικά, ισπανικά και αγγλικά. 

Υπάρχει, δε, ένα σωζόμενο χρονικό από τον Πέτρο Μάρτυ της Ανγκιέρα, που γράφτηκε στα ισπανικά το 1522 ή το 1523, λανθασμένα, και στη συνέχεια δημοσιεύτηκε ξανά το 1530. 

Μια άλλη αξιόπιστη δευτερογενής πηγή είναι το χρονικό του 1601 και η μεγαλύτερη έκδοση του 1615, και τα δύο από τον Ισπανό ιστορικό Αντόνιο ντ' Ερρέρα ι Τορντεσίλλας . Ο απολογισμός του Ερρέρα είναι ακόμη πιο ακριβής, καθώς είχε πρόσβαση σε ισπανικές και πορτογαλικές πηγές που δεν υπάρχουν πουθενά σήμερα, κυρίως στις σημειώσεις και τα έγγραφα πλοήγησης του Αντρές ντι σαν Μαρτίν. Ο Σαν Μαρτίν, ο επικεφαλής καπετάνιο-κοσμογράφος (αστρολόγος) της Αρμάδα, εξαφανίστηκε στη σφαγή του Σεμπού την 1η Μαΐου 1521.  

Εκτός από το σωζώμενο ημερολόγιο του Πιγκαφέττα, άλλα 11 μέλη του πληρώματος διατήρησαν γραπτούς λογαριασμούς του ταξιδιού:

 Φρανσίσκο Άλμπο: το ημερολόγιο του καπετάνιου της Βικτώριας, που αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1788 και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά ολόκληρο το 1837   και μια κατάθεση στις 18 Οκτωβρίου 1522 
 Μαρτίν ντι Αϊαμόντε: ένας σύντομος απολογισμός που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1933  
 Τζανμπαττίστα Τιέπολο: δύο επιστολές που χρονολογούνται από τις 21 Δεκεμβρίου 1521  και 25 Οκτωβρίου 1525   αντίστοιχα
 Χερμάντο ντε Μπουσταμάντε: μια κατάθεση στις 18 Οκτωβρίου 1522  
 Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο: μια επιστολή που γράφτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1522  και μια κατάθεση στις 18 Οκτωβρίου 1522  
 Γκονσάλο Γκόμες ντι Εσπινόζα: μια επιστολή που γράφτηκε στις 12 Ιανουαρίου 1525,  μια δήλωση στις 2 Αυγούστου 1527  και μια κατάθεση από τη 2η έως τις 5 Σεπτεμβρίου 1527  
 Ζινέ ντι Μάφρα: αναλυτικός απολογισμός που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1920,  μια δήλωση στις 2 Αυγούστου 1527  και μια κατάθεση από τις 2 έως τις 5 Σεπτεμβρίου 1527  
 Μαρτίν Μέντεζ: το ημερολόγιο της Βικτώριας  
 Λεόνε Πανκάλντο: ένα μακρύ ημερολόγιο «από τον Γενοβέζο πιλότο» (πρώτη δημοσίευση το 1826),  μια επιστολή που γράφτηκε στις 25 Οκτωβρίου 1525,  μια δήλωση στις 2 Αυγούστου 1527  και μια κατάθεση από τις 2 έως τις 5 Σεπτεμβρίου 1527  
 Ένας ανώνυμος Πορτογάλος (μέλος του πληρώματος): ένα μακρύ χειρόγραφο, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1937, γνωστό ως "το χειρόγραφο του Λάιντεν", πιθανόν γραμμένο από τον Γκονσάλο Γκόμες ντι Εσπινόζα και, κατά πάσα πιθανότητα, ένα μέλος του πληρώματος του Τρινιδάδ  
 Ένας ανώνυμος κόμης Πορτογάλος (μέλος του πληρώματος): ένας πολύ σύντομος απολογισμός, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1554, γραμμένος από ένα μέλος του πληρώματος του Τρινιδάδ

Κληρονομιά

Μεταγενέστερες αποστολές 
Δεδομένης της ανυπαρξίας καθορισμένου όριο προς τα ανατολικά, το 1524 και τα δύο βασίλεια προσπάθησαν να βρουν την ακριβή τοποθεσία του αντιμεσημβρινού του Τορδεσίλλα, που θα διαιρούσε τον κόσμο σε δύο ίσα ημισφαίρια και θα έφερνε λύση στο «Πρόβλημα των Μολούκων». Ένα συμβούλιο συνεδρίασε πάμπολλες φορές, αλλά δεν κατέληξε σε συμφωνία: οι γνώσεις εκείνη την εποχή ήταν ανεπαρκείς για τον ακριβή υπολογισμό του γεωγραφικού μήκους, και το καθένα παρέδωσε τα νησιά στους κυρίαρχούς τους.

Το 1525, αμέσως μετά την επιστροφή της εκστρατείας του Μαγγελάνου, ο Κάρολος Ε' έστειλε μια αποστολή με επικεφαλής τον Γκαρσία Χοφρέ ντι Λοχίσα για να καταλάβει τις Μολούκες, ισχυριζόμενος ότι βρίσκονταν στη ζώνη της Αλεξανδρινής γραμμής . Αυτή η αποστολή περιελάμβανε τους πιο αξιόλογους Ισπανούς θαλασσοπόρους, συμπεριλαμβανομένου του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, ο οποίος, μαζί με πολλούς ακόμη ναυτικούς, απεβίωσε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, και τον νεαρό Αντρές ντι Ουρντανέτα . Ήταν δύσκλο να φτάσουν στις Μολούκες, ελλιμενιζμένοι στο Τιντόρε . Οι Πορτογάλοι είχαν ήδη εγκατασταθεί στο κοντινό Τερνάτε και τα δύο έθνη αψιμαχούσαν σχεδόν 10 έτη για την κατοχή, η οποία εξακολουθούσε να καταλαμβάνεται από αυτόχθονες πληθυσμούς.  Μια συμφωνία επιτεύχθηκε μόνο με τη Συνθήκη της Σαραγόσα, που υπογράφηκε το 1529 μεταξύ της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Ανέθεσε τις Μολούκες στην Πορτογαλία και τις Φιλιππίνες στην Ισπανία.

Το 1565, ο Αντρές ντι Ουρντανέτα ανακάλυψε τη διαδρομή Μανίλα-Ακαπούλκο .

Την πορεία που χάραξε ο Μαγγελάνος ακολούθησαν αργότερα κι άλλοι πλοηγοί, όπως ο Φράνσις Ντρέικ κατά τον περίπλου του το 1578  Το 1960, η διαδρομή επαναλήφθηκε υποβρυχίως (με μικρές μικρές αλλαγές στην πορεία) από το USS Triton .

Επιστημονικά επιτεύγματα 
Η αποστολή του Μαγγελάνου ήταν η πρώτη που έκανε τον περίπλου του πλανήτη και η πρώτη που πλοηγήθηκε στο στενό της Νότιας Αμερικής που συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Το όνομα του Μαγγελάνου για τον Ειρηνικό υιοθετήθηκε και από άλλους Ευρωπαίους.

Το πλήρωμα του Μαγγελάνου παρατήρησε πολλά ζώα που ήταν εντελώς καινούρια για την ευρωπαϊκή επιστήμη, συμπεριλαμβανομένης μιας «καμήλας χωρίς καμπούρες», η οποία πιθανώς ήταν ένα γουανάκο, του οποίου η γεωγραφική εξάπλωση φτάνει μέχρι τη Γη του Πυρός. Τα ενδιαιτήματα των λάμα,των βικουνιών και αλπακά βρίσκονταν στις Άνδεις. Μια μαύρη «χήνα» που έπρεπε να την ξεφλουδίσουν αντί να την μαδήσουν ήταν ένας πιγκουίνος. 

Η πλήρης έκταση του πλανήτη έγινε αντιληπτή, αφού το ταξίδι τους ήταν 14.460 ισπανικές λεύγες ( δηλαδή 60.440 χλμ.). Η παγκόσμια αποστολή οδήγησε στην δημιουργία μιας Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας . Κατά την άφιξη στο Πράσινο Ακρωτήριο, το πλήρωμα έμαθε έκπληκτο ότι η ημερομηνία του πλοίου στις 9 Ιουλίου 1522 ήταν μία ημέρα πίσω από την τοπική ημερομηνία της 10ης Ιουλίου του 1522, αν και είχαν καταγράψει κάθε μέρα του ταξιδιού χωρίς να παραλείψουν καμία. Έχασαν μια μέρα, επειδή ταξίδεψαν δυτικά κατά τη διάρκεια του περίπλου τους στην υδρόγειο, στην ίδια κατεύθυνση με τη φαινομενική κίνηση του ήλιου στον ουρανό.  Αν και ο Κούρδος γεωγράφος Αμπουλφέντα (1273–1331) είχε προβλέψει ότι οι ταξιδιώτες θα συσσώρευαν μια ημέρα αντιστάθμισης,  ο καρδινάλιος Γκασπάρο Κονταρίνι ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος που έδωσε μια ορθή εξήγηση της διαφοράς της ώρας.

Πεντακοσιαστή επέτειος 
Το 2017, η Πορτογαλία υπέβαλε αίτηση στην UNESCO για να τιμήσει τον περίπλου. Η πρόταση ήταν να δημιουργηθεί ένα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς που θα φέρει το όνομα «Διαδρομή του Μαγγελάνου».  Το 2019 αυτό αντικαταστάθηκε από κοινή αίτηση εκ μέρους της Πορτογαλίας και της Ισπανίας.

Το 2019, έγιναν πολλές εκδηλώσεις για τον εορτασμό της 500ης επετείου του περίπλου, συμπεριλαμβανομένων εκθέσεων σε διάφορες πόλεις της Ισπανίας. 

Σύμφωνα με τον 500ό εορτασμό της άφιξης του Μαγγελάνου στις Φιλιππίνες το 2021, η Εθνική Επιτροπή των 500 Ετών θα κάνει ιερούς χώρους τα σημεία στα οποία αγκυροβόλησε ο στόλος.

Δείτε επίσης 
 

 Φερδινάνδος Μαγγελάνος
 Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Μέσα που σχετίζονται με τον πρώτο περίπλου της Γης στα Wikimedia Commons.
 (στα Ισπανικά) Primera vuelta al mundo Magallanes-Elcano. V Centenario. Επίσημη ιστοσελίδα για την 5η επέτειο του περίπλου.
Ιστορία της Χιλής
Ιστορία της Βραζιλίας
Σελίδες με πηγές CS1 στα Ισπανικά (es)
Σελίδες με πηγές CS1 στα Γαλλικά (fr)
Σελίδες με πηγές CS1 στα Πορτογαλικά (pt)
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Ιστορία της Ισπανίας