Ενσφήνωση κοπράνων

Η ενσφήνωση κοπράνων είναι συμπαγής, ακίνητος όγκος κοπράνων που μπορεί να αναπτυχθεί στο ορθό ως αποτέλεσμα χρόνιας δυσκοιλιότητας (ένας σχετικός όρος είναι φόρτιση κοπράνων που αναφέρεται σε μεγάλο όγκο κοπράνων στο ορθό οποιουδήποτε συνοχή). Η ενσφήνωση κοπράνων είναι ένα κοινό αποτέλεσμα της νευρογενούς δυσλειτουργίας του εντέρου και προκαλεί τεράστια ενόχληση και πόνο. Η θεραπεία του περιλαμβάνει καθαρτικά, κλύσματα και εκκένωση παλμικής άρδευσης (PIE), καθώς και δακτυλική αφαίρεση. Δεν είναι μια κατάσταση που υποχωρεί χωρίς άμεση θεραπεία.

Σημάδια και συμπτώματα 
Τα συμπτώματα μιας ενσφήνωσης κοπράνων περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

 Χρόνια δυσκοιλιότητα
 Ακράτεια κοπράνων - παράδοξη διάρροια υπερχείλισης (εγκόπριση) ως αποτέλεσμα υγρών κοπράνων που περνούν γύρω από την απόφραξη
 Πόνος στην κοιλιά και φούσκωμα
 Απώλεια όρεξης

Οι επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν νέκρωση και έλκη του ιστού του ορθού, τα οποία εάν δεν αντιμετωπιστούν μπορεί να προκαλέσουν θάνατο.

Αιτίες 
Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες. Αυτά περιλαμβάνουν μακρά περίοδο σωματικής αδράνειας, αποτυχία κατανάλωσης επαρκών φυτικών ινών, αφυδάτωση και σκόπιμη κατακράτηση κοπράνων.

Φάρμακα όπως η φεντανύλη, η βουπρενορφίνη, η μεθαδόνη, η κωδεΐνη, η οξυκωδόνη, η υδροκωδόνη, η μορφίνη και η υδρομορφόνη, καθώς και ορισμένα ηρεμιστικά που μειώνουν την εντερική κίνηση μπορεί να προκαλέσουν κόπρανα πολύ μεγάλα, σκληρά και/ή ξηρά για να αποβληθούν.

Συγκεκριμένες παθήσεις, όπως σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ορισμένες νευρολογικές διαταραχές, παραλυτικός ειλεός, γαστροπάρεση, διαβήτης, καλοήθης υπερπλασία προστάτη, διατεταμένο κόλον, κατάποση ξένου αντικειμένου, φλεγμονώδεις ασθένειες του εντέρου όπως η νόσος του Κρον και η κολίτιδα και οι αυτοάνοσες ασθένειες όπως η κοιλιοκάκη, η αμυλοείδωση, ο συστημικός ερυθηματώδης λύκος και το σκληρόδερμα, μπορεί να προκαλέσουν πρόσκρουση κοπράνων. Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί επίσης να προκαλέσει χρόνια δυσκοιλιότητα λόγω υποτονικών, πιο αργών ή ασθενέστερων συσπάσεων του παχέος εντέρου. Τα συμπληρώματα σιδήρου ή τα αυξημένα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα είναι επίσης πιθανές αιτίες. Ο τραυματισμός του νωτιαίου μυελού είναι μια κοινή αιτία δυσκοιλιότητας, λόγω ειλεού.

Πρόληψη 
Η μείωση της φαρμακευτικής αγωγής με βάση τα οπιούχα (όταν είναι δυνατόν, ανεκτά και ασφαλή· οι αλλαγές στη συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή πρέπει να γίνονται υπό την επίβλεψη ιατρού) και η επαρκής πρόσληψη υγρών (νερό) και φυτικών ινών και η καθημερινή άσκηση.

Θεραπεία 
Η θεραπεία της ενσφήνωσης κοπράνων απαιτεί τόσο τη θεραπεία της ενσφήνωσης όσο και θεραπεία για την πρόληψη των υποτροπών. Η μειωμένη κινητικότητα του παχέος εντέρου έχει ως αποτέλεσμα ξηρά, σκληρά κόπρανα που σε περίπτωση ενσφήνωσης κοπράνων συμπιέζονται σε μια μεγάλη, σκληρή μάζα κοπράνων που δεν μπορεί να αποβληθεί από το ορθό.

Διάφορες μέθοδοι θεραπείας επιχειρούν να αφαιρέσουν την ενσφήνωση μαλακώνοντας τα κόπρανα, λιπαίνοντας τα κόπρανα ή σπάζοντας τα σε κομμάτια αρκετά μικρά για αφαίρεση. Τα κλύσματα και τα οσμωτικά καθαρτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να μαλακώσουν τα κόπρανα αυξάνοντας την περιεκτικότητα σε νερό έως ότου τα κόπρανα γίνουν αρκετά μαλακά ώστε να αποβληθούν. Τα οσμωτικά καθαρτικά όπως το κιτρικό μαγνήσιο δρουν μέσα σε λίγα λεπτά έως οκτώ ώρες για την έναρξη της δράσης και ακόμη και τότε μπορεί να μην επαρκούν για την αποβολή των κοπράνων.

Τα οσμωτικά καθαρτικά μπορεί να προκαλέσουν κράμπες και ακόμη και έντονο πόνο, καθώς οι προσπάθειες του ασθενούς να εκκενώσει το περιεχόμενο του ορθού εμποδίζονται από τη μάζα των κοπράνων. Η πολυαιθυλενογλυκόλη (PEG 3350) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση της περιεκτικότητας σε νερό των κοπράνων χωρίς κράμπες. Αυτό μπορεί να διαρκέσει 24 έως 48 ώρες, ωστόσο, και δεν είναι κατάλληλο για περιπτώσεις όπου η ενσφήνωση πρέπει να αφαιρεθεί αμέσως λόγω κινδύνου επιπλοκών ή έντονου πόνου. Τα κλύσματα (όπως το υπερωσμωτικό φυσιολογικό ορό) και τα υπόθετα (όπως τα υπόθετα γλυκερίνης) δρουν αυξάνοντας την περιεκτικότητα σε νερό και διεγείροντας την περίσταλση για να βοηθήσουν στην αποβολή, όπου και τα δύο δρουν πολύ πιο γρήγορα από τα από του στόματος καθαρτικά.

Επειδή τα κλύσματα λειτουργούν σε 2-15 λεπτά, δεν αφήνουν αρκετό χρόνο για να μαλακώσει μια μεγάλη μάζα κοπράνων. Ακόμα κι αν το κλύσμα είναι επιτυχές στην απομάκρυνση της ενσφήνωσης κοπράνων, τα σφηνωμένα κόπρανα μπορεί να παραμείνουν πολύ μεγάλα για να αποβληθούν μέσω του πρωκτού. Τα κλύσματα ορυκτελαίων μπορούν να βοηθήσουν λιπαίνοντας τα κόπρανα για ευκολότερη διέλευση. Σε περιπτώσεις όπου τα κλύσματα αποτυγχάνουν να αφαιρέσουν την ενσφήνωση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολυαιθυλενογλυκόλη για να προσπαθήσει να μαλακώσει τη μάζα σε διάστημα 24-48 ωρών ή εάν απαιτείται άμεση αφαίρεση της μάζας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί χειροκίνητη αφαίρεση. Η χειροκίνητη απομάκρυνση μπορεί να πραγματοποιηθεί με λίπανση του πρωκτού και χρησιμοποιώντας ένα δάχτυλο με γάντι με μια κίνηση σαν σέσουλα για να σπάσει η μάζα των κοπράνων. Τις περισσότερες φορές η χειρωνακτική αφαίρεση πραγματοποιείται χωρίς γενική αναισθησία, αν και μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταστολή. Σε πιο εμπλεκόμενες διαδικασίες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί γενική αναισθησία, αν και η χρήση γενικής αναισθησίας αυξάνει τον κίνδυνο βλάβης στον σφιγκτήρα του πρωκτού. Εάν όλες οι άλλες θεραπείες αποτύχουν, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Μια άλλη μέθοδος θεραπείας χρησιμοποιεί κλύσμα και χειροκίνητη απομάκρυνση μέσω παλμικής εκκένωσης άρδευσης (PIE). Χρησιμοποιώντας παλλόμενο νερό για να εισέλθει στο κόλον για να μαλακώσει και να διασπάσει την πυκνή μάζα, το PIE αντιμετωπίζει την ενσφήνωση των κοπράνων.

Τα άτομα που είχαν μία ενσφήνωση κοπράνων διατρέχουν υψηλό κίνδυνο μελλοντικών ενσφηνώσεων. Επομένως, θα πρέπει να εφαρμόζεται προληπτική θεραπεία σε ασθενείς μετά την αφαίρεση της μάζας. Η αύξηση των φυτικών ινών, η αύξηση της πρόσληψης υγρών, η καθημερινή άσκηση και η τακτική προσπάθεια αφόδευσης κάθε πρωί μετά το φαγητό πρέπει να προωθούνται σε όλους τους ασθενείς.

Συχνά οι υποκείμενες ιατρικές παθήσεις προκαλούν ενσφηνώσεις κοπράνων. Αυτές οι καταστάσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται για να μειωθεί ο κίνδυνος μελλοντικών ενσφηνώσεων. Πολλοί τύποι φαρμάκων (κυρίως τα οπιοειδή παυσίπονα, όπως η κωδεΐνη) μειώνουν την κινητικότητα του παχέος εντέρου, αυξάνοντας την πιθανότητα ενσφήνωσης κοπράνων. Εάν είναι δυνατόν, θα πρέπει να συνταγογραφούνται εναλλακτικά φάρμακα που αποφεύγουν την παρενέργεια της δυσκοιλιότητας.

Δεδομένου ότι όλα τα οπιοειδή μπορούν να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα, συνιστάται σε οποιονδήποτε ασθενή λαμβάνει φάρμακα για τον πόνο με οπιοειδή να λαμβάνει φάρμακα για την πρόληψη της δυσκοιλιότητας πριν αυτή εμφανιστεί. Τα καθημερινά φάρμακα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση της φυσιολογικής κινητικότητας του παχέος εντέρου και για την μαλακοποίηση των κοπράνων. Η καθημερινή χρήση καθαρτικών ή κλυσμάτων θα πρέπει να αποφεύγεται από τα περισσότερα άτομα, καθώς μπορεί να προκαλέσει απώλεια της φυσιολογικής κινητικότητας του παχέος εντέρου. Ωστόσο, για ασθενείς με χρόνιες επιπλοκές, μπορεί να χρειαστεί καθημερινή φαρμακευτική αγωγή υπό την καθοδήγηση ιατρού.

Η πολυαιθυλενογλυκόλη 3350 μπορεί να λαμβάνεται καθημερινά για να μαλακώσει τα κόπρανα χωρίς τον σημαντικό κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών που είναι κοινές με άλλα καθαρτικά. Ειδικότερα, τα διεγερτικά καθαρτικά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται συχνά γιατί μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση κατά την οποία ένα άτομο χάνει τη φυσιολογική λειτουργία του παχέος εντέρου και δεν μπορεί να αφοδεύσει χωρίς να πάρει καθαρτικό. Η συχνή χρήση οσμωτικών καθαρτικών πρέπει να αποφεύγεται, καθώς μπορεί να προκαλέσουν ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες.

Η έρευνα δείχνει ότι η εκκένωση παλμικής άρδευσης με τη συσκευή PIE MED είναι επιτυχής σε όλους τους δοκιμασμένους ασθενείς σε μελέτες, καθιστώντας την εκκένωση με παλμική άρδευση την πιο αποτελεσματική και αξιόπιστη μορφή θεραπείας ενσφήνωσης κοπράνων.

Κοπρόλιθος 
Ο κοπρόλιθος είναι μια πιο ακραία μορφή ενσφήνωσης κοπράνων, δίνοντας στη συσσώρευση την εμφάνιση όγκου.

Ένας κοπρόλιθος μπορεί να αναπτυχθεί καθώς τα κόπρανα σταδιακά συσσωρεύεται στο έντερο και αυξάνονται σε όγκο έως ότου το έντερο παραμορφωθεί. Μπορεί να εμφανιστεί σε χρόνια απόφραξη της διέλευσης των κοπράνων, όπως στο μεγάκολο και στη χρόνια δυσκοιλιότητα. Ορισμένες ασθένειες, όπως η αμερικανική τρυπανοσωμίαση, η νόσος του Χίρσπρουνγκ και άλλες βλάπτουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα στον βλεννογόνο του παχέος εντέρου (μυεντερικό πλέγμα) και μπορεί να προκαλέσουν εξαιρετικά μεγάλους ή «γιγαντιαίους» κοπρόλιθους, οι οποίοι πρέπει να αφαιρεθούν χειρουργικά. Σπάνια, ένας κοπρόλιθος θα σχηματιστεί γύρω από μια τριχόμπαλα ή άλλο απορροφητικό ή ξηραντικό πυρήνα.

Μπορεί να διαγνωστεί με:

 Αξονική τομογραφία
 Ακτινογραφία προβολής
 Υπερηχοτομογραφία

Οι περιφερικοί ή σιγμοειδής κοπρόλιθοι μπορούν συχνά να απορριφθούν δακτυλικά ή με έναν καθετήρα που φέρει μια ροή υγρού απόρριψης (νερό ή άλλο διαλύτη ή λιπαντικό). Η χειρουργική επέμβαση με τη μορφή σιγμοειδούς κολεκτομής ή πρωκτοκολεκτομής και ειλεοστομίας μπορεί να απαιτηθεί μόνο όταν όλα τα συντηρητικά μέτρα εκκένωσης αποτύχουν. Οι προσπάθειες αφαίρεσης μπορεί να έχουν σοβαρές και ακόμη και θανατηφόρες συνέπειες, όπως η ρήξη του τοιχώματος του παχέος εντέρου με καθετήρα ή μια οξεία γωνία του κοπράνου, ακολουθούμενη από σήψη. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε στεροκολική διάτρηση, μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από διάτρηση του εντέρου λόγω πιεστικής νέκρωσης από κόπρανα ή κοπρόλιθο.

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 
 
 

Κόπρανα
Οξύς πόνος
Δυσκοιλιότητα