Εξάνθημα

Το εξάνθημα είναι μια αλλαγή στο ανθρώπινο δέρμα που επηρεάζει το χρώμα, την εμφάνιση ή την υφή του.

Ένα εξάνθημα μπορεί να εντοπιστεί σε ένα μέρος του σώματος ή να επηρεάσει όλο το δέρμα. Τα εξανθήματα μπορεί να προκαλέσουν αλλαγή χρώματος στο δέρμα, φαγούρα, να γίνει ζεστό, ανώμαλο, σκασμένο, ξηρό ή με φουσκάλες, πρήξιμο και μπορεί να είναι επώδυνο. Οι αιτίες, και επομένως οι θεραπείες για τα εξανθήματα, ποικίλλουν ευρέως. Η διάγνωση πρέπει να λαμβάνει υπόψη πράγματα όπως η εμφάνιση του εξανθήματος, άλλα συμπτώματα, σε τι μπορεί να έχει εκτεθεί ο ασθενής, το επάγγελμα και η εμφάνιση στα μέλη της οικογένειας. Η παρουσία εξανθήματος μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση καθώς ορισμένα εξανθήματα είναι διαγνωστικά (παθογνωμονικά) για ορισμένες ασθένειες. Για παράδειγμα, το εξάνθημα στην ιλαρά είναι ερυθηματώδες κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα που ξεκινά λίγες μέρες μετά την έναρξη του πυρετού. Κλασικά ξεκινά από το κεφάλι και απλώνεται προς τα κάτω.

Διαφορική διάγνωση 
Οι κοινές αιτίες των εξανθημάτων περιλαμβάνουν:

 Τροφική αλλεργία
 Παρενέργειες φαρμακευτικής αγωγής
 Ανησυχία
 Αλλεργίες, για παράδειγμα σε τρόφιμα, βαφές, φάρμακα, τσιμπήματα εντόμων, μέταλλα όπως ψευδάργυρος ή νικέλιο. τέτοια εξανθήματα ονομάζονται συχνά κνίδωση.
 Επαφή με το δέρμα με ένα ερεθιστικό
 Μυκητιασική λοίμωξη, όπως δερματοφυτίαση
 Αντίδραση σε εμβολιασμό
 Δερματικές παθήσεις όπως έκζεμα ή ακμή
 Έκθεση στον ήλιο (ηλιακό έγκαυμα) ή σε θερμότητα
 Τριβή του δέρματος
 Ερεθισμός όπως προκαλείται από λειαντικά εμποτισμένα σε ρούχα που τρίβουν το δέρμα.
 Δευτεροπαθής σύφιλη
 Κακή προσωπική υγιεινή

Ασυνήθεις αιτίες:

 Αυτοάνοσες διαταραχές όπως η ψωρίαση
 Δηλητηρίαση από μόλυβδο
 Εγκυμοσύνη
 Επαναλαμβανόμενο ξύσιμο σε ένα συγκεκριμένο σημείο
 Βορρελίωση (νόσος Λάιμ)
 Οστρακιά
 COVID-19

Διαγνωστική προσέγγιση 

Τα αίτια του εξανθήματος είναι πολυάριθμα, γεγονός που μπορεί να κάνει την αξιολόγηση ενός εξανθήματος εξαιρετικά δύσκολη. Μια ακριβής αξιολόγηση μπορεί να γίνει μόνο στο πλαίσιο ενός ενδελεχούς ιστορικού, δηλαδή των φαρμάκων που παίρνει ο ασθενής, του επαγγέλματος του ασθενούς, πού ήταν ο ασθενής και της πλήρους φυσικής εξέτασης.

Τα σημεία που συνήθως σημειώνονται στην εξέταση περιλαμβάνουν:

 Η εμφάνιση: π.χ. πορφυρική (τυπικό σε αγγειίτιδα και μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο), λεπτό και σαν γυαλόχαρτο (τυπικό της οστρακιάς). Οι κυκλικές βλάβες με κεντρική καταβύθιση είναι χαρακτηριστικές της μολυσματικής τέρμινθου (και στο παρελθόν της ευλογιάς). Οι πλάκες με ασημένια λέπια είναι χαρακτηριστικές της ψωρίασης.
 Η κατανομή: π.χ., το εξάνθημα της οστρακιάς γίνεται συρρέον και σχηματίζει έντονες κόκκινες γραμμές στις πτυχές του δέρματος του λαιμού, των μασχαλών και των βουβώνων. Τα κυστίδια της ανεμοβλογιάς φαίνεται να ακολουθούν τις κοιλότητες του σώματος (είναι πιο εμφανή κατά μήκος της κοιλότητας της σπονδυλικής στήλης στην πλάτη και στις κοιλότητες και των δύο ωμοπλάτων). Πολύ λίγα εξανθήματα επηρεάζουν τις παλάμες των χεριών και τα πέλματα των ποδιών (δευτεροπαθής σύφιλη, ρικέτσια ή κηλιδωτοί πυρετοί, εντερική ψωρίαση, νόσος χεριών, ποδιού και στόματος).
 Συμμετρία: π.χ., ο έρπης ζωστήρας συνήθως επηρεάζει μόνο τη μία πλευρά του σώματος και δεν διασχίζει τη μέση γραμμή.

Μπορεί να παραγγελθεί μια δοκιμασία επιθεμάτων, για διαγνωστικούς σκοπούς σε περίπτωση αλλεργικού εξανθήματος.

Θεραπευτική αγωγή 
Η θεραπεία διαφέρει ανάλογα με το εξάνθημα με το οποίο έχει διαγνωστεί ένας ασθενής. Τα κοινά εξανθήματα μπορούν εύκολα να αντιμετωπιστούν χρησιμοποιώντας τοπικές κρέμες με στεροειδή (όπως υδροκορτιζόνη) ή μη στεροειδείς θεραπείες. Πολλά από σκευάσματα είναι διαθέσιμα χωρίς ιατρική συνταγή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πρόβλημα με τις στεροειδείς τοπικές κρέμες π.χ. υδροκορτιζόνη είναι η ανικανότητά τους να διεισδύσουν στο δέρμα μέσω της απορρόφησης και επομένως να μην είναι αποτελεσματικές για τον καθαρισμό της πληγείσας περιοχής, καθιστώντας έτσι την υδροκορτιζόνη σχεδόν εντελώς αναποτελεσματική σε όλες εκτός από τις πιο ήπιες περιπτώσεις.

Παραπομπές 

Δερματικές ασθένειες