Γκέτο της Γουάχβα

Το Γκέτο της Γουάχβα ήταν ναζιστικό γκέτο στη Δυτική Λευκορωσία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Βρισκόταν στη Γουάχβα της Πολωνίας (τώρα Λάχβα στη Λευκορωσία). Το γκέτο δημιουργήθηκε με στόχο τον διωγμό και την εκμετάλλευση των ντόπιων Εβραίων. Το γκέτο υπήρχε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1942. Μια από τις πρώτες εξεγέρσεις των γκέτο από τους Εβραίους είχε συμβεί εκεί.

Ιστορικό 
Οι πρώτοι Εβραίοι εγκαταστάθηκαν στη Γουάχβα, στο Στέμμα του Βασιλείου της Πολωνίας, μετά την Εξέγερση του Χμελνίτσκι (1648-1650). Το 1795 υπήρχαν 157 φορολογούμενοι Εβραίοι πολίτες στη Γουάχβα, ήδη η πλειοψηφία των κατοίκων της. Οι κύριες πηγές εισοδήματος ήταν το εμπόριο αγροτικών προϊόντων και η αλιεία, που επεκτάθηκε στην παραγωγή κρέατος και κεριού, στην ραπτική και στις υπηρεσίες μεταφοράς. Αρκετές δεκαετίες μετά το διαμελισμό της Πολωνίας από τη Ρωσία, την Πρωσία και την Αυστρία, η σιδηροδρομική γραμμή Βίλνα-Λουνινέτς-Ρίβνε επεκτάθηκε στη Γουάχβα, βοηθώντας τις τοπικές οικονομίες να αντέξουν την ύφεση. Το 1897 υπήρχαν 1.057 Εβραίοι στην πόλη.

Μετά τον σχηματισμό της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας στον απόηχο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1918, η Γουάχβα έγινε μέρος του Βοεβοδάτου Πολεσίας στην περιοχή Κρέσι της Πολωνίας. Σύμφωνα με την πολωνική απογραφή του 1921, το 33% τους πληθυσμού της Γουάχβα ήταν Εβραίοι. Ο Ελιέζερ Λίχτενσταϊν ήταν ο τελευταίος ραβίνος πριν από τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία το 1939. Μετά τη σοβιεο-γερμανική εισβολή στην Πολωνία, η Γουάχβα προσαρτήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση και έγινε μέρος της Λευκορωσικής ΣΣΔ.

Ιστορία του γκέτο 

Στις 22 Ιουνίου 1941, η Γερμανία εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση στην Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα. Δύο εβδομάδες αργότερα, στις 8 Ιουλίου 1941, η γερμανική Βέρμαχτ κατέλαβε την πόλη. Μία Γιούντενρατ ιδρύθηκε από τους Γερμανούς, με επικεφαλής έναν πρώην σιωνιστή ηγέτη, τον Ντοβ-Μπερλ Λοπάτιν. Ο ραβίνος Χαγίμ Ζάλμαν Οσερόβιτς συνελήφθη από την αστυνομία. Η απελευθέρωσή του εξασφαλίστηκε αργότερα, μόνο μετά την καταβολή υψηλών λύτρων.

Την 1η Απριλίου 1942, οι Εβραίοι κάτοικοι της πόλης μεταφέρθηκαν βιαίως σε ένα νέο γκέτο που αποτελείτο από δύο δρόμους και 45 σπίτια και περιβάλλονταν από έναν φράχτη με συρματοπλέγματα.  Το γκέτο στέγαζε περίπου 2.350 άτομα, που ανερχόταν σε περίπου 1 τ.μ. ανά άτομο.

Εξέγερση και σφαγή 
Τα νέα για τις σφαγές των Εβραίων που διαπράχθηκαν σε όλη την περιοχή από τη γερμανική Einsatzgruppe B έφτασαν σύντομα στη Γουάχβα. Η εβραϊκή νεολαία οργάνωσε υπόγεια αντίσταση υπό την ηγεσία του Γιτσάκ Ρόχτσιν, ο οποίος ήταν ο επικεφαλής της τοπικής ομάδας της Μπετάρ. Με τη βοήθεια της Γιούντενρατ, το υπόγειο κίνημα κατάφερε να αποθηκεύσει τσεκούρια, μαχαίρια και σιδερένιες ράβδους, αν και οι προσπάθειες για την εξασφάλιση πυροβόλων όπλων ήταν σε μεγάλο βαθμό ανεπιτυχείς.>

Μέχρι τον Αύγουστο του 1942, οι Εβραίοι στη Γουάχβα γνώριζαν ότι τα κοντινά γκέτο στο Γουνίνιετς (Λουνινέτς) και στο Μικασεβίτσε (τώρα Μικασέβιτσι, Λευκορωσία) είχαν εκκαθαριστεί. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1942, ο τοπικός πληθυσμός ενημερώθηκε ότι ορισμένοι αγρότες, που είχαν κληθεί από τους Ναζί, είχαν διαταχθεί να σκάψουν μεγάλους λάκκους λίγο έξω από την πόλη. Αργότερα την ίδια μέρα, 150 Γερμανοί στρατιώτες από μια ομάδα δολοφονίας της Einsatzgruppe με 200 Λευκορώσους και Ουκρανούς επικουρικούς περικύκλωσαν το γκέτο. Ο Ρόχτσιν και το υπόγειο κίνημα ήθελαν να επιτεθούν στον φράχτη του γκέτο τα μεσάνυχτα για να επιτρέψουν στον πληθυσμό να φύγει, αλλά άλλοι αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τους ηλικιωμένους και τα παιδιά. Ο Λοπατίν ζήτησε να αναβληθεί η επίθεση μέχρι το πρωί.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1942, οι Γερμανοί ενημέρωσαν τον Λοπατίν ότι το γκέτο επρόκειτο να εκκαθαριστεί και διέταξαν τους κατοίκους του γκέτο να συγκεντρωθούν για «επανεγκατάσταση». Για να εξασφαλίσουν τη συνεργασία των ηγετών του γκέτο, οι Γερμανοί υποσχέθηκαν ότι τα μέλη της Γιούντενρατ, ο γιατρός του γκέτο και 30 εργάτες (τους οποίους ο Λοπατίν μπορούσε να επιλέξει προσωπικά) θα τους χάριζαν τη ζωή. Ο Λοπατίν αρνήθηκε την προσφορά, φέρεται να απάντησε: «Ή ζούμε όλοι, ή όλοι πεθαίνουμε».

Όταν οι Γερμανοί μπήκαν στο γκέτο, ο Λοπατίν πυρπόλησε το αρχηγείο της Γιούντενρατ, το οποίο ήταν το σήμα για την έναρξη της εξέγερσης. Πυρπολήθηκαν και άλλα κτίρια. Μέλη του υπόγειου κινήματος του Γκέτο επιτέθηκαν στους Γερμανούς κατά την είσοδό τους στο γκέτο, χρησιμοποιώντας τσεκούρια, ραβδιά, κοκτέιλ μολότοφ και τα γυμνά τους χέρια. Αυτή η μάχη πιστεύεται ότι αντιπροσώπευε την πρώτη εξέγερση των γκέτο του πολέμου. Περίπου 650 Εβραίοι σκοτώθηκαν στις μάχες ή στις φλόγες, ενώ άλλοι 500 περίπου μεταφέρθηκαν στους λάκκους και πυροβολήθηκαν. Έξι Γερμανοί στρατιώτες και οκτώ Γερμανοί και Ουκρανοί (ή Λευκορώσοι) αστυνομικοί σκοτώθηκαν επίσης. Ο φράκτης του γκέτο παραβιάστηκε και περίπου 1.000 Εβραίοι μπόρεσαν να δραπετεύσουν, από τους οποίους περίπου 600 κατάφεραν να καταφύγουν στα έλη του Πρίπετς (Πρίπετ). Ο Ρόχτσιν πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε καθώς πήδηξε στον ποταμό Σμιερτς, αφού σκότωσε έναν Γερμανό στρατιώτη με ένα τσεκούρι στο κεφάλι. Παρόλο που υπολογίζεται ότι 120 από τους δραπέτες μπόρεσαν να ενταχθούν στις σοβιετικές αντάρτικες μονάδες, οι περισσότεροι από τους άλλους τελικά εντοπίστηκαν και σκοτώθηκαν. Περίπου 90 κάτοικοι του γκέτο επέζησαν του πολέμου. Ο Λοπατίν εντάχθηκε σε μια μονάδα παρτιζάνων και σκοτώθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1944 από νάρκη ξηράς.

Επακόλουθα 

Ο Κόκκινος Στρατός έφτασε στη Γουάχβα στα μέσα Ιουλίου 1944 κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Μπαγκρατιόν. Η εβραϊκή κοινότητα δεν αποκαταστάθηκε ποτέ. Από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Λάχβα είναι μια από τις μικρότερες πόλεις στην περιοχή Λουνινέτς του Βόμπλαστ του Μπρεστ στην κυρίαρχη Λευκορωσία.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Χάρτης 1:100.000 από το 1932 
 Χάρτης 1:25.000 από το 1938 
 Η δολοφονία των Εβραίων της Γουάχβα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στον ιστότοπο Γιαντ Βασσέμ.

Εβραϊκά γκέτο στην υπό ναζιστική κατοχή Πολωνία
Εβραϊκά γκέτο στην υπό ναζιστική κατοχή Λευκορωσία
Τοποθεσίες του Ολοκαυτώματος στη Λευκορωσία
Εξεγέρσεις των γκέτο