Ιαπωνική Βουδιστική αρχιτεκτονική

Δείγματα Βουδιστικής αρχιτεκτονικής στην ΙαπωνίαΗ ιαπωνική βουδιστική αρχιτεκτονική είναι η αρχιτεκτονική των βουδιστικών ναών στην Ιαπωνία, που αποτελείται από τοπικά αναπτυγμένες παραλλαγές αρχιτεκτονικών στυλ, που δημιουργήθηκαν στην Κίνα.  Αφού ο Βουδισμός έφτασε στην Ιαπωνία μέσω των Τριών Βασιλείων της Κορέας τον 6ο αιώνα, αρχικά έγινε προσπάθεια να αναπαραχθούν όσο το δυνατόν πιο πιστά αυθεντικά κτήρια, αλλά σταδιακά αναπτύχθηκαν τοπικές παραλλαγές ηπειρωτικών στυλ τόσο για να ανταποκρίνονται στα ιαπωνικά γούστα όσο και στην επίλυση προβλημάτων, που τίθενται από τον καιρό στην Ιαπωνία, ο οποίος είναι πιο βροχερός και υγρός από ό,τι στην Κίνα.  Οι πρώτες βουδιστικές αιρέσεις ήταν οι έξι Νάντο Ροκουσού της Νάρα (南都六宗, οι έξι σέκτες της Νάρα), που ακολουθήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου Χεϊάν από την Σίνγκον του Κιότο και την Τεντάι. Αργότερα, κατά την περίοδο Καμακούρα, στην Καμακούρα γεννήθηκαν οι Τζόντο και η ιθαγενής ιαπωνική αίρεση Νιτσιρέν-σου. Την ίδια περίπου εποχή ο Ζεν Βουδισμός έφτασε από την Κίνα, επηρεάζοντας έντονα όλες τις άλλες αιρέσεις με πολλούς τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της αρχιτεκτονικής. Η κοινωνική σύνθεση των οπαδών του Βουδισμού άλλαξε επίσης ριζικά με την πάροδο του χρόνου. Στην αρχή ήταν η θρησκεία της ελίτ, αλλά σιγά-σιγά εξαπλώθηκε από τους ευγενείς στους πολεμιστές, τους εμπόρους και τελικά στον πληθυσμό γενικότερα. Από τεχνικής πλευράς, νέα εργαλεία επεξεργασίας ξύλου όπως το πλαισιωμένο πριόνι λάκκου  και η πλάνη επέτρεψαν νέες αρχιτεκτονικές λύσεις. 

Οι βουδιστικοί ναοί και τα ιερά του Σιντοϊσμού μοιράζονται τα βασικά χαρακτηριστικά τους και συχνά διαφέρουν μόνο σε λεπτομέρειες, που μπορεί να μην παρατηρήσει ο μη ειδικός.  Αυτή η ομοιότητα οφείλεται στο ότι ο απότομος διαχωρισμός μεταξύ βουδιστικών ναών και σιντοϊστικών ιερών  είναι πρόσφατος και χρονολογείται στην πολιτική διαχωρισμού του Βουδισμού από τον Σιντοϊσμό της περιόδου Μεϊτζί (Σινμπούτσου μπούνρι) το 1868. Πριν από την αποκατάσταση του Μεϊτζί ήταν σύνηθες να χτίζεται ένας βουδιστικός ναός μέσα ή δίπλα σε ένα ιερό ή για ένα ιερό να περιλαμβάνει βουδιστικούς υπο-ναούς.  Εάν σε ένα ιερό στεγαζόταν ένας βουδιστικός ναός, ονομαζόταν τζίνγκου-τζι (神宮寺, κυριολεκτικά: ιερό). Αντίστοιχα, οι ναοί σε όλη την Ιαπωνία συνήθιζαν να υιοθετούν προστάτες κάμι (鎮守/鎮主, τσίντζου)  και έχτιζαν ιερά μέσα στον περίβολό τους, για να τα στεγάσουν. Μετά τον βίαιο διαχωρισμό των ναών και των ιερών, που διέταξε η νέα κυβέρνηση, η σύνδεση μεταξύ των δύο θρησκειών διακόπηκε επίσημα, αλλά συνεχίστηκε στην πράξη και είναι ακόμη ορατή σήμερα. 

Η βουδιστική αρχιτεκτονική στην Ιαπωνία κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ιστορίας της χώρας έχει απορροφήσει μεγάλο μέρος από τους καλύτερους διαθέσιμους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους. Ιδιαίτερα μεταξύ του 8ου και του 16ου αιώνα, οδήγησε στην ανάπτυξη νέων κατασκευαστικών και διακοσμητικών χαρακτηριστικών. Για αυτούς τους λόγους, η ιστορία του είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση όχι μόνο της ίδιας της βουδιστικής αρχιτεκτονικής, αλλά και της ιαπωνικής τέχνης γενικότερα.

Γενικά χαρακτηριστικά 

Η βουδιστική αρχιτεκτονική στην Ιαπωνία δεν είναι εγγενής, αλλά εισήχθη από την Κίνα και άλλους ασιατικούς πολιτισμούς κατά τη διάρκεια των αιώνων με τέτοια σταθερότητα, ώστε να αντιπροσωπεύονται οι τρόποι δόμησης και των Έξι Δυναστειών. Η ιστορία της κατά συνέπεια κυριαρχείται από κινεζικές και άλλες ασιατικές τεχνικές και στυλ (παρούσες ακόμη και στο Ιερό της Ίσε, που θεωρείται η πεμπτουσία της ιαπωνικής αρχιτεκτονικής) από τη μια πλευρά και από ιαπωνικές πρωτότυπες παραλλαγές σε αυτά τα θέματα από την άλλη. 

Εν μέρει επίσης λόγω της ποικιλίας των κλιματικών συνθηκών στην Ιαπωνία και της χιλιετίας, που περιλαμβάνεται μεταξύ της πρώτης πολιτιστικής εισαγωγής και της τελευταίας, το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά ετερογενές, αλλά μπορούν ωστόσο να βρεθούν αρκετά πρακτικά καθολικά χαρακτηριστικά. Πρώτα από όλα είναι η επιλογή των υλικών, πάντα ξύλο σε διάφορες μορφές (σανίδες, άχυρο, φλοιός δέντρων κ.λπ.) για όλες σχεδόν τις κατασκευές. Σε αντίθεση τόσο με τη δυτική όσο και με κάποια κινεζική αρχιτεκτονική, η χρήση της πέτρας αποφεύγεται εκτός από ορισμένες συγκεκριμένες χρήσεις, για παράδειγμα οι εξέδρες των ναών και τα θεμέλια των παγόδων. 

Η γενική δομή είναι σχεδόν πάντα η ίδια: οι κολώνες και τα υπέρθυρα στηρίζουν μια μεγάλη και απαλά καμπυλωτή οροφή, ενώ οι τοίχοι είναι λεπτοί σαν χαρτί, συχνά κινητοί και σε κάθε περίπτωση δεν μεταφέρονται. Οι καμάρες και οι κυλινδρικές οροφές απουσιάζουν εντελώς. Οι καμπύλες του αετώματος και της μαρκίζας είναι πιο ήπιες από ό,τι στην Κίνα και η ένταση των κιόνων (κυρτότητα στο κέντρο) είναι περιορισμένη. 

Η οροφή είναι το πιο εντυπωσιακό οπτικά στοιχείο, που συχνά αποτελεί το μισό μέγεθος ολόκληρου του κτηρίου.  Οι ελαφρώς καμπυλωτές μαρκίζες εκτείνονται πολύ πέρα από τους τοίχους, καλύπτοντας τις βεράντες και το βάρος τους πρέπει επομένως να υποστηρίζεται από πολύπλοκα συστήματα βραχιόνων, που ονομάζονται τοκιό (tokyō). Αυτές οι μεγάλες μαρκίζες δίνουν στο εσωτερικό μια χαρακτηριστική θαμπάδα, η οποία συμβάλλει στην ατμόσφαιρα του ναού. Το εσωτερικό του κτηρίου αποτελείται συνήθως από ένα ενιαίο δωμάτιο στο κέντρο, που ονομάζεται μόγια (moya), με το οποίο μερικές φορές συνδέονται άλλοι λιγότερο σημαντικοί χώροι, για παράδειγμα οι διάδρομοι που ονομάζονται χισάσι(hisashi).

Οι διαιρέσεις του εσωτερικού χώρου είναι ρευστές και το μέγεθος του δωματίου μπορεί να τροποποιηθεί με τη χρήση παραπετασμάτων ή κινητών τοίχων από χαρτί. Ο μεγάλος, ενιαίος χώρος, που προσφέρει η κύρια αίθουσα μπορεί επομένως να τροποποιηθεί ανάλογα με τις ανάγκες.  Ο διαχωρισμός μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού χώρου δεν είναι από μόνος του σε κάποιο βαθμό απόλυτος, καθώς ολόκληροι τοίχοι μπορούν να αφαιρεθούν, ανοίγοντας τον ναό στους επισκέπτες. Οι βεράντες φαίνονται να είναι μέρος του κτηρίου για έναν ξένο, αλλά μέρος του εξωτερικού κόσμου για εκείνους, που βρίσκονται στο ναό. Ως εκ τούτου, οι κατασκευές γίνονται ως ένα βαθμό μέρος του περιβάλλοντός τους. Η χρήση δομικών μονάδων διατηρεί σταθερές τις αναλογίες μεταξύ των διαφορετικών τμημάτων του κτηρίου, διατηρώντας τη συνολική του αρμονία.  

Ακόμη και σε περιπτώσεις όπως αυτή του Νίκκο Τοσο-γκού, όπου κάθε διαθέσιμος χώρος είναι έντονα διακοσμημένος, η διακόσμηση τείνει να ακολουθεί, και επομένως να τονίζει παρά να κρύβει, τις βασικές δομές. 

Αυτά τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, τα οποία μοιράζονται τόσο η ιερή όσο και η βέβηλη αρχιτεκτονική, καθιστούσαν εύκολη τη μετατροπή ενός λαϊκού κτηρίου σε ναό. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, στο Χοριού-τζι (Hōryū-ji), όπου η έπαυλη ενός ευγενούς μετατράπηκε σε θρησκευτικό κτήριο.

Ιστορία

Απαρχές – Περίοδοι Ασούκα και Νάρα 
Ο Βουδισμός δεν είναι μία ιαπωνική ιθαγενής θρησκεία, και η αρχιτεκτονική του ήρθε από την ήπειρο μέσω της Κορέας μαζί με τους πρώτους Βουδιστές τον 6ο αιώνα. Επισήμως υιοθετήθηκε μετά από τη Μάχη του Σιγκισάν το 587. Μετά από εκείνη την ημερομηνία άρχισαν να κατασκευάζονται βουδιστικοί ναοί.  Λόγω της εχθρότητας των υποστηρικτών των τοπικών πεποιθήσεων κάμι προς τον Βουδισμό, κανένας ναός εκείνης της περιόδου δεν σώζεται, επομένως δεν γνωρίζουμε πώς ήταν.  Χάρη στο Νιχόν Σόκι, ωστόσο, γνωρίζουμε ότι ένας αρχιτέκτονας, έξι βουδιστές ιερείς και ένας δημιουργός εικόνων από το κορεατικό βασίλειο Πάκτσε ήρθαν στην Ιαπωνία το 577, για να συμβουλεύσουν τους Ιάπωνες σχετικά με τη διάταξη των μοναστηριακών κτηρίων.  Η διάταξη του Σιτέννο-τζι (Shitennō-ji) της Οσάκα (βλ. παρακάτω) αντανακλά το σχέδιο του ναού Τσονγκιίμσα στο Μπούγιο, πρωτεύουσα του Πάκτσε από το 538 έως το 663.  Γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι ο Σόγκα νο Ουμάκο έχτισε τον Χόκο-τζι (Hōkō-ji), τον πρώτο ναό στην Ιαπωνία, μεταξύ 588 και 596. Αργότερα μετονομάστηκε σε Ασούκα-ντέρα (Asuka-dera) εξαιτίας της Ασούκα, το όνομα της πρωτεύουσας, όπου βρισκόταν. Ο πρίγκιπας Σότοκου προώθησε ενεργά τον Βουδισμό και διέταξε την κατασκευή του Σιτέννο-τζι (Shitennō-ji) στην Οσάκα (593) και του Χοριού-τζι (Hōryū-ji) κοντά στο παλάτι του στην Ικαρούγκα (ολοκληρώθηκε το 603).  Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η διάταξη του ναού ήταν αυστηρά προδιαγεγραμμένη και ακολουθούσε τα ηπειρωτικά στυλ, με μια κύρια πύλη να βλέπει νότια και την πιο ιερή περιοχή να περιβάλλεται από έναν ημίκλειστο στεγασμένο διάδρομο (καϊρό, kairō) προσβάσιμο μέσω μιας μεσαίας πύλης (τσούμον,  chūmon). Ο ιερός περίβολος περιείχε μια παγόδα, η οποία λειτουργούσε ως λειψανοθήκη για ιερά αντικείμενα, και μια κύρια αίθουσα ( κον-ντό, kon-dō). Το συγκρότημα μπορεί να έχει άλλες κατασκευές, όπως αίθουσα διαλέξεων (κο-ντό, kō-dō), ένα καμπαναριό (σόρο, shōrō), μια αποθήκη σούτρα (κιόζο, kyōzō), κατοικίες ιερέων και μοναχών και λουτρά.   Ο ιδανικός ναός είχε μια καρδιά, που σχηματιζόταν από επτά δομές, που ονομάζονταν σιτσιντό γκάραν (shichidō garan), ή «ναός επτά αιθουσών». Ο Βουδισμός, και η κατασκευή ναών, εξαπλώθηκαν από την πρωτεύουσα σε απομακρυσμένες περιοχές στην περίοδο Χακουχό από το 645 έως το 710.  Επιπλέον, πολλοί ναοί χτίστηκαν σε τοποθεσίες, που ευνοούνταν από τις αρχές της κινεζικής γεωμαντείας. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι διαρρυθμίσεις όχι μόνο των κτηρίων, των ομάδων δέντρων και των λιμνών του συγκροτήματος, αλλά και των βουνών και άλλων γεωγραφικών χαρακτηριστικών σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις γύρω από το ναό. 

Η κινεζική σχολή σκέψης των πέντε στοιχείων πίστευε ότι πολλά φυσικά φαινόμενα εμπίπτουν φυσικά σε πέντε κατηγορίες.  Για την οικοδόμηση οικοδομημάτων καθιερώθηκαν κατά κανόνα έξι ομάδες των πέντε κατηγοριών. 

Ένα παλάτι για έναν νέο πρίγκιπα θα τοποθετηθεί για παράδειγμα ανατολικά για να συμβολίσει τη γέννηση, και κίτρινα πλακάκια θα χρησιμοποιηθούν για το αυτοκρατορικό παλάτι, για να συμβολίσουν την εξουσία. 

Η θεωρία των πέντε στοιχείων είναι επίσης η βάση του γκορίντο (gorintō), μιας εξαιρετικά κοινής πέτρινης στούπας, της οποίας η εφεύρεση αποδίδεται στον Κουκάι (Kūkai). Τα πέντε τμήματά της (ένας κύβος, μια σφαίρα, μια πυραμίδα, ένα μισοφέγγαρο και ένα άκρο σε σχήμα λωτού) αντιστοιχούν σε ένα από τα πέντε στοιχεία.

Η κινεζική αριθμολογία έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο. Σύμφωνα με τη σχολή Γιν-Γιανγκ, η οποία ξεκίνησε περίπου το 305 π.Χ., το Γιανγκ αντιπροσώπευε τον ήλιο, τη ζεστασιά, το αρσενικό και τους περιττούς αριθμούς, ενώ το Γιν αντιπροσώπευε τα αντίθετά τους.  Σε ομάδες κτηρίων, επομένως, οι αίθουσες εμφανίζονταν σε μονούς αριθμούς, επειδή οι ίδιες οι αίθουσες πιστεύεται ότι ήταν το Γιανγκ.  Όντας Γιανγκ, οι περιττοί αριθμοί γενικά θεωρούνται θετικοί και τυχεροί και ο Βουδισμός δείχνει προτίμηση στους περιττούς αριθμούς. Στην περίπτωση των πολυώροφων παγόδων, είτε από πέτρα είτε από ξύλο, ο αριθμός των ορόφων είναι σχεδόν πάντα περιττός. Πρακτικά όλες οι ξύλινες παγόδες έχουν τρεις ή πέντε ορόφους. Υπήρχε παλαιότερα δείγμα με διαφορετικό αριθμό ορόφων, αλλά καμία δεν σώθηκε.

Λόγω πυρκαγιών, σεισμών, τυφώνων και πολέμων, ελάχιστοι από αυτούς τους αρχαίους ναούς εξακολουθούν να υπάρχουν. Το Χοριού-τζι (Hōryū-ji), που ξαναχτίστηκε μετά από μια πυρκαγιά το 670, είναι το μόνο που διαθέτει ακόμη κτίσματα του 7ου αιώνα, τα παλαιότερα σωζόμενα ξύλινα κτήρια στον κόσμο. 

Σε αντίθεση με τα πρώιμα ιερά λατρείας κάμι, οι πρώιμοι βουδιστικοί ναοί ήταν εξαιρετικά διακοσμητικοί και αυστηρά συμμετρικοί  (βλ. ανακατασκευή της Ασούκα-ντερα παραπάνω). Ξεκινώντας με το Χοριού-τζι στα τέλη του 7ου αιώνα, οι ναοί άρχισαν να έχουν ακανόνιστες κατόψεις, που είχαν ως αποτέλεσμα μια ασύμμετρη διάταξη των κτηρίων, μεγαλύτερη χρήση φυσικών υλικών, όπως ο φλοιός κυπαρισσιού αντί για πλακάκια στέγης και αυξημένη ευαισθητοποίηση για το φυσικό περιβάλλον με την τοποθέτηση κτηρίων ανάμεσα σε δέντρα. Αυτή η προσαρμογή υποβοηθήθηκε από τον συγκρητισμό των Κάμι και του Βουδισμού, που μέσω της ιαπωνικής παραδοσιακής λατρείας της φύσης έδωσε στον Βουδισμό μία μεγαλύτερη προσοχή στο φυσικό περιβάλλον.    Κατά το πρώτο μισό του 8ου αιώνα, ο αυτοκράτορας Σόμου διέταξε να ανεγερθούν ναοί και γυναικεία μοναστήρια σε κάθε επαρχία και να κατασκευαστεί το Τοντάι-τζι ως έδρα για το δίκτυο των ναών.    Ο κεντρικός ναός εγκαινιάστηκε το 752 και ήταν μνημειακών διαστάσεων με δύο επταώροφες παγόδες, η καθεμία ύψους περίπου 100 μέτρων  και μια Μεγάλη Αίθουσα του Βούδα (daibutsuden) ύψους περίπου 80 επί 70 μέτρων.  Ο βουδισμός της περιόδου Νάρα χαρακτηριζόταν από επτά ισχυρούς ναούς, που υποστηρίζονταν από το κράτος, τους λεγόμενους Νάντο Σίτσι Ντάιτζι (Nanto Shichi Daiji) .  Οκτάγωνες κατασκευές όπως η Αίθουσα των Ονείρων στο Χοριού-τζι (Hōryū-ji),  που χτίστηκαν ως μνημειακές αίθουσες και αποθήκες, αποτέλεσαν πρότυπα από το Σοσόιν (Shōsōin), που εμφανίστηκε για πρώτη φορά κατά την περίοδο Νάρα.   Οι κατασκευές των ναών, όπως οι παγόδες και οι κύριες αίθουσες, είχαν αυξηθεί σημαντικά σε μέγεθος από τα τέλη του 6ου αιώνα. Η τοποθέτηση της παγόδας μετακινήθηκε σε μια πιο περιφερειακή τοποθεσία και το σύστημα στήριξης της οροφής αυξήθηκε σε πολυπλοκότητα καθώς οι στέγες μεγάλωναν και βαρύναν. 

Μια άλλη πρώιμη προσπάθεια συμφιλίωσης της λατρείας των Κάμι και του Βουδισμού έγινε τον 8ο αιώνα κατά την περίοδο Νάρα με την ίδρυση των λεγόμενων τζούνγκου-τζι (神宮寺, jungūji)  ή "ιερών-ναών".   Η χρήση σε ένα σιντοϊστικό ιερό βουδιστικών θρησκευτικών αντικειμένων πιστευόταν ότι ήταν απαραίτητη, καθώς τα κάμι ήταν χαμένα όντα, που χρειάζονταν απελευθέρωση μέσω της δύναμης του Βούδα.  Τα Κάμι θεωρήθηκαν ότι υπόκεινταν στο κάρμα και τη μετενσάρκωση όπως τα ανθρώπινα όντα, και οι πρώτες βουδιστικές ιστορίες λένε πως το καθήκον να βοηθήσουν τα πάσχοντα κάμι ανέλαβαν οι περιπλανώμενοι μοναχοί.  Ένα ντόπιο κάμι θα εμφανιζόταν σε ένα όνειρο στον μοναχό, λέγοντάς του για τα βάσανά του.  Για να βελτιώσει το κάρμα του κάμι μέσω ιεροτελεστιών και της ανάγνωσης των σούτρα, ο μοναχός έχτιζε έναν ναό δίπλα στο ιερό του κάμι.  Τέτοιες ομαδοποιήσεις δημιουργήθηκαν ήδη τον 7ο αιώνα, για παράδειγμα σε Ούσα, Κιούσου,  όπου το κάμι Χατσίμαν λατρευόταν μαζί με τον Μιρόκου Μποσάτσου (Μαϊτρέγια) στο  Ούσα Χατσίμαν-γκου.

Στα τέλη του ίδιου αιώνα, σε αυτό που θεωρείται το δεύτερο στάδιο της συγχώνευσης, το κάμι Χατσίμαν  ανακηρύχθηκε προστάτης-θεότητα του Ντάρμα και λίγο αργότερα μποντισάτβα.  Τα ιερά του άρχισαν να χτίζονται σε ναούς, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα μπροστά στη διαδικασία συγχώνευσης της λατρείας των κάμι και της βουδιστικής λατρείας. Όταν χτίστηκε ο μεγάλος Βούδας στο Τοντάι-τζι στη Νάρα, μέσα στους χώρους του ναού ανεγέρθηκε επίσης ένα ιερό για τον Χατσίμαν, σύμφωνα με το θρύλο λόγω μιας επιθυμίας, που εξέφρασε το ίδιο το Κάμι.  Αυτή η συνύπαρξη του βουδισμού και της λατρείας των κάμι, στη θρησκεία καθώς και στην αρχιτεκτονική, συνεχίστηκε μέχρι το διάταγμα διαχωρισμού των κάμι και του Βούδα (神仏判然令, shinbutsu hanzen-rei, σινμπούτσου χάνζεν-ρέϊ) το 1868.

Περίοδος Χεϊάν 

Κατά την περίοδο Χεϊάν, ο Βουδισμός εμποτίστηκε ακόμη περισσότερο με ιαπωνικά στοιχεία: γνώρισε και αφομοίωσε τοπικές πεποιθήσεις σχετικά με φαντάσματα και πνεύματα (τα λεγόμενα ονρέι και μιτάμα), αναπτύσσοντας χαρακτηριστικά κοντά στη μαγεία, που του επέτρεψαν να διεισδύσει σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών τάξεων.  Η συγχώνευσή του με τις ιθαγενείς θρησκευτικές πεποιθήσεις επιταχύνθηκε στη συνέχεια από τη συστηματοποίηση του συγκρητισμού του Βουδισμού και των τοπικών θρησκευτικών πεποιθήσεων (βλ. το άρθρο για τη θεωρία χόντζι σουιτζάκου, η οποία ισχυριζόταν ότι τα Ιαπωνικά κάμι ήταν απλώς βουδιστικοί θεοί με διαφορετικό όνομα).  Ήταν σε αυτό το είδος περιβάλλοντος, που ο Φουτζιβάρα νο Μιτσινάγκα και ο συνταξιούχος αυτοκράτορας Σιρακάβα συναγωνίστηκαν στην ανέγερση νέων ναών, στη διαδικασία γέννησης της αρχιτεκτονικής Τζόντο-κιο  και του νέου αρχιτεκτονικού στυλ βαγιό (wayō). 

Η πρώιμη περίοδος Χεϊάν (9ος–10ος αιώνας) είδε μια εξέλιξη των στυλ βασισμένων στις εσωτερικές αιρέσεις Τεντάι και Σίνγκον. Αυτές οι δύο αιρέσεις ακολούθησαν πιστά την αρχιτεκτονική παράδοση Νάντο Ροκουσού στις πεδινές περιοχές, αλλά στις ορεινές περιοχές ανέπτυξαν ένα πρωτότυπο στυλ.  Αυτή η εξέλιξη διευκολύνθηκε από τη συγκριτική συγχώνευση του ξένου Βουδισμού με τις τοπικές ορεινές λατρείες. Ονομάστηκε βαγιό (和様, wayō),  για να το ξεχωρίσει από τα εισαγόμενα κινέζικα στυλ, χαρακτηριζόταν από απλότητα, αποχή από στολίδια, χρήση φυσικής ξυλείας και γενικά απλών υλικών. Δομικά, ξεχώριζε από μια κύρια αίθουσα χωρισμένη σε δύο μέρη. Μία εξωτερική περιοχή ήταν για αρχάριους και μια εσωτερική περιοχή για τους μυημένους. Μία τετράριχτη στέγη με αέτωμα καλύπτει και τις δύο περιοχές. Υπάρχει ένα υπερυψωμένο ξύλινο πάτωμα αντί για τα πλακάκια ή τα πέτρινα δάπεδα παλαιότερων ναών. Εκτεταμένες μαρκίζες χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των μπροστινών σκαλοπατιών.  Σανίδες ή φλοιός δέντρων τοποθετούνται αντί για κεραμοσκεπές. Επίσης, υπάρχει και μια τάση του γκάραν, που προσαρμόζεται στο φυσικό περιβάλλον, και δεν ακολουθεί τις παραδοσιακές συμμετρικές διατάξεις.   Το ταχότο (tahōtō), ένας διώροφος πύργος με κάποια ομοιότητα με τις ινδικές στούπες, εισήχθη επίσης από αυτές τις αιρέσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.   Σύμφωνα με μια αρχαία βουδιστική προφητεία, ο κόσμος θα έμπαινε σε μια σκοτεινή περίοδο, που ονομάζεται Μαππό το 1051. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η αίρεση Τεντάι πίστευε ότι η φώτιση ήταν δυνατή μόνο μέσω της λατρείας του Αμίντα Βούδα. Κατά συνέπεια, χτίστηκαν πολλές λεγόμενες Αίθουσες Παραδείσου (ή Αίθουσες  Αμίντα) —όπως η Αίθουσα Φοίνιξ στο Μπιοντό-ιν (Byōdō-in) (1053), η Κεντρική Αίθουσα του Τζόρουρι-τζι (Jōruri-ji) (1157) και η Χρυσή Αίθουσα στο Τσούσον-τζι (Chūson-ji) (1124) από την Αυτοκρατορική Οικογένεια ή μέλη της αριστοκρατίας, για να αναδημιουργήσουν τον επίγειο δυτικό παράδεισο του Αμίντα.         Οι Αίθουσες Αμίντα, που περιείχαν τα εννέα αγάλματα του  Αμίντα ήταν δημοφιλείς κατά τον 12ο αιώνα (ύστερη περίοδο Χεϊάν). Η Κεντρική Αίθουσα το Τζόρουρι-τζι (Jōruri-ji) είναι ωστόσο το μόνο παράδειγμα τέτοιας αίθουσας που σώζεται ακόμα.

Περίοδοι Καμακούρα και Μουρομάτσι 

Η περίοδος Καμακούρα (1185–1333) έφερε στην εξουσία την κάστα των πολεμιστών, η οποία εξέφραζε στη θρησκευτική της αρχιτεκτονική τις ανάγκες και τα γούστα της.  Ο  Ζεν βουδισμός, που ασκούσε επιρροή, έφτασε στην Ιαπωνία από την Κίνα και η αίρεση  Τζόντο πέτυχε την ανεξαρτησία. Στην αρχιτεκτονική αυτή η περίοδος χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία φρέσκων και ορθολογικών σχεδίων. 

Το στυλ Νταϊμπούτσου (大仏様, νταϊμπούτσουγιο, κυριολεκτικά στυλ του μεγάλου Βούδα) και το  στυλ Ζεν (禅宗様, ζενγιό, κυριολεκτικά στυλ αίρεσης Ζεν) εμφανίστηκε στα τέλη του 12ου ή στις αρχές του 13ου αιώνα.

Το πρώτο, που εισήχθη από τον ιερέα Τσόγκεν, βασίστηκε στην αρχιτεκτονική της δυναστείας Σονγκ και αντιπροσώπευε την αντίθεση του απλού και παραδοσιακού στυλ βαγιό (wayō). Το Νανντάιμον στο Τοντάι-τζι και η Αίθουσα Αμίντα στο Τζόντο-τζι είναι τα μόνα σωζόμενα παραδείγματα αυτού του στυλ.    Αρχικά ονομαζόταν τεντζικουγιό (tenjikuyō) (天竺様, κυριολεκτικά Ινδικό στυλ), επειδή δεν είχε καμία σχέση με την Ινδία, επαναβαφτίστηκε από τον μελετητή Ότα Χιροτάρο κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, και ο νέος όρος επικράτησε.  Ο Ότα πήρε το όνομα από το έργο του Τσόγκεν, ιδιαίτερα το Νταϊμπούτσουντεν του Τοντάι-τζι.

Το στυλ Ζεν ονομαζόταν αρχικά καραγιό (唐様, karayō, το κινεζικό στυλ)  και, όπως το στυλ Νταϊμπούτσου, ξαναβαφτίστηκε από τον Ότα. Τα χαρακτηριστικά του είναι τα χωμάτινα δάπεδα, οι κλειστές στέγες με λεπτή κύρτωση (μοκόσι, mokoshi) και οι έντονα κυρτές κύριες στέγες, τα παράθυρα με ακμές (κατόμαντο, katōmado) και οι πόρτες με επένδυση ξύλου.   Παραδείγματα αυτού του στυλ περιλαμβάνουν το καμπαναριό στο Τοντάι-τζι, η Αίθουσα του Ιδρυτή στο Εϊχό-τζι (Eihō-ji) και το Σαρίντεν στο Ενγκάκου-τζι (Engaku -ji).  Το Ζεν γκάραν  συνήθως δεν έχει μία παγόδα και, όταν έχει, υποβιβάζεται σε μια περιφερειακή θέση.

Αυτά τα τρία στυλ που έχουμε δει (wayō, daibutsuyō και zen'yō) συνδυάστηκαν συχνά κατά τη διάρκεια της περιόδου Μουρομάτσι (1336–1573), γεννώντας το λεγόμενο Εκλεκτικό στυλ (折衷様, σετσουγιό, setchūyō), που έχει ως πρότυπο  την κύρια αίθουσα στο Κακούριν-τζι (Kakurin-ji).   Ο συνδυασμός βαγιό (wayō) και νταϊμπούτσουγιο (daibutsuyō) ιδιαίτερα έγινε τόσο συχνός, που μερικές φορές αποκαλείται από τους μελετητές Σιν-βαγιό (Shin-wayō). Μέχρι το τέλος της περιόδου Μουρομάτσι (τέλη 16ου αιώνα), η ιαπωνική βουδιστική αρχιτεκτονική είχε φτάσει στο απόγειό της.  Οι μέθοδοι κατασκευής είχαν τελειοποιηθεί και οι τύποι κτηρίων είχαν γίνει συμβατικοί.

Περίοδοι Αζούτσι-Μομογιάμα και Έντο 

Μετά την αναταραχή της περιόδου Σενγκόκου και την ίδρυση του σογκουνάτου Τοκουγκάβα το 1603, παλιοί ναοί όπως ο Χιεϊζάν, ο Τό-τζι και ο Τοντάι-τζι έχασαν τη δύναμή τους και οι σχολές του βουδισμού ξεπεράστηκαν σε επιρροή από τους Νιτσιρέν-σου και Τζόντο-σου.  Η περίοδος Έντο ήταν μια εποχή πρωτοφανούς  οικοδομικής ανάπτυξης στη θρησκευτική αρχιτεκτονική. Ο αριθμός των πιστών, που έρχονταν για προσευχή ή προσκύνημα, είχε αυξηθεί, έτσι τα σχέδια άλλαξαν, για να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες τους και έγιναν προσπάθειες να προσελκύσουν την προσοχή και το ενδιαφέρον τους.  Οι παλιές αιρέσεις περιορίστηκαν στην αναβίωση παλιών στυλ και ιδεών, ενώ οι νέες βασίστηκαν σε τεράστιους χώρους και πολύπλοκα σχέδια. Και οι δύο, παρά τις διαφορές τους, έχουν από κοινού μια εξάρτηση από το μεγαλείο και την υπερβολή.  Οι πρώιμοι προμοντέρνοι ναοί σώθηκαν από τη μονοτονία χάρη στις περίτεχνες δομικές λεπτομέρειες, τη χρήση κυματιστών αετωμάτων καραχάφου (karahafu) και τη χρήση κτηρίων μνημειακού μεγέθους.  Ενώ ο κτηριακός σχεδιασμός έτεινε να γίνει σταδιακά πιο ορθολογικός και αποτελεσματικός, η επιφάνεια των θρησκευτικών οικοδομημάτων έκανε το αντίθετο, καθιστώντας τα πιο περίπλοκα και περίτεχνα. Μετά τα μέσα της περιόδου Έντο, που πέρασε το ζενίθ της, η θρησκευτική αρχιτεκτονική κατέληξε απλώς να επαναλαμβάνει τις ειπωμένες ιδέες, να χάσει το καινοτόμο πνεύμα της και να εισέλθει στην τελική της παρακμή. Αντιπροσωπευτικά παραδείγματα για την αρχιτεκτονική ναών της περιόδου Μομογιάμα (1568–1603) και Έντο (1603–1868) είναι το Καράμον στο Χόγκον-τζι (Hōgon-ji) και η κύρια αίθουσα του Κιγιομίζου-ντερα, αντίστοιχα.

Περίοδος Μεϊτζί 
Το 1868 η κυβέρνηση θέσπισε την πολιτική του διαχωρισμού των κάμι και του Βούδα, που ονομάζεται Σινμπούτσου μπούνρι (Shinbutsu bunri),  με καταστροφικές συνέπειες για την αρχιτεκτονική και των ναών και ιερών. Μέχρι εκείνη την εποχή, ο συγκρητισμός των Κάμι και του Βούδα είχε δημιουργήσει μικρό πρόβλημα και έφερε ένα μέτρο αρμονίας μεταξύ των οπαδών των δύο θρησκειών, και κάτω από το συγκριτιστικό σύστημα, αναπτύχθηκαν πολλά έθιμα, που εξακολουθούν να πραγματοποιούνται και γίνονται καλύτερα κατανοητά μέσα στο συγκριτιστικό πλαίσιο.   Επειδή πολλές κατασκευές έγιναν παράνομες, όπου βρίσκονταν, όπως οι βουδιστικές παγόδες εντός των περιβόλων των σιντοϊστικών ιερών, έπρεπε να καταστραφούν, σύμφωνα με το γράμμα του νόμου. Υπολογίζεται ότι 30.000 βουδιστικές κατασκευές κατεδαφίστηκαν μεταξύ 1868 και 1874.  Ο Βουδισμός έκανε τελικά ανάκαμψη σε πολλά μέρη της χώρας, ωστόσο σε άλλα, κυρίως στον νομό Καγκοσίμα, εξακολουθεί να υπάρχει σχεδόν απουσία βουδιστικών δομών.

Κοινά χαρακτηριστικά του ναού 

 Μπουτσούντεν (butsuden) ή Μπουτσου-ντό (Butsu-dō) (仏殿・仏堂) – κυριολεκτικά «Αίθουσα του Βούδα».
 Η κεντρική αίθουσα του ναού Ζεν. Φαίνεται να έχει δύο ορόφους, αλλά στην πραγματικότητα έχει μόνο έναν και έχει διαστάσεις είτε 3x3 είτε 5x5.
 Οποιοδήποτε κτήριο, που περιλαμβάνει το άγαλμα του Βούδα ή ενός μποντισάτβα και είναι αφιερωμένο στην προσευχή. 
 τσιντζούσα (鎮守社/鎮主社) – ένα μικρό ιερό χτισμένο σε βουδιστικό ναό και αφιερωμένο στον φύλακα άγγελο του Κάμι. 
 τσοζούγια (chōzuya) (手水舎) – βλέπε temizuya.
 τσούμον (chūmon) (中門) - σε έναν ναό, η πύλη μετά το naindaimon συνδέεται με ένα kairō.  Βλέπε επίσης mon.
 ντο (dō) (堂) – κυριολεκτικά. «αίθουσα». Επίθημα για το όνομα των επιμέρους κτισμάτων ενός ναού. Το πρόθεμα μπορεί να είναι το όνομα μιας θεότητας, που σχετίζεται με αυτό (π.χ. Yakushi-dō, ή Yakushi αίθουσα) ή να εκφράζει τη λειτουργία του κτηρίου εντός του συγκροτήματος του ναού (π.χ. hon-dō ή κύρια αίθουσα). Δείτε επίσης Butsu-dō , hō-dō , hon-dō , jiki-dō , kaisan-dō , kō-dō , kon-dō , kyō-dō , mandara-dō , miei-dō , mi-dō-dō , s . Yakushi-dō και zen-dō .
 γκάραν (garan)  – βλέπε shichi-dō garan.
 χάττο (hattō) (法堂) – κυριολεκτικά. " Αίθουσα Ντάρμα ". Ένα κτήριο αφιερωμένο σε διαλέξεις από τον αρχιερέα για τις γραφές του Βουδισμού (το hō).
 χότζο (hōjō) (方丈) – ο χώρος διαβίωσης του αρχιερέα ενός ναού του Ζεν.
 Χόκκε-ντο (Hokke-dō) (法華堂) – κυριολεκτικά . "Αίθουσα Σούτρα του Λωτού". Στον βουδισμό Τεντάι, μια αίθουσα της οποίας η διάταξη επιτρέπει να περπατάς γύρω από ένα άγαλμα για διαλογισμό. Ο σκοπός του περπατήματος είναι να συγκεντρωθείς στο Hokekyō και να αναζητήσεις την απόλυτη αλήθεια. 
 τζίκι-ντο (jiki-dō) (食堂) – τραπεζαρία σε αρχαίους ναούς.  Βλέπε επίσης sai-dō.
 χονμπό (honbō) (本坊) – κατοικία του jushoku, ή του αρχιερέα, ενός ναού.
 καϊρό (kairō) (回廊 ・ 廻廊) –μία μακριά και στεγασμένη στοά, που λειτουργεί σαν είσοδος, που συνδέει δύο κτήρια.
 καϊσάν-ντο (kaisan-dō) (開山堂) – αίθουσα ιδρυτών, συνήθως σε ναό Ζεν. Κτήριο, που περιλαμβάνει άγαλμα, πορτρέτο ή αναμνηστική πλάκα του ιδρυτή είτε του ναού είτε της αίρεσης στην οποία ανήκει. Οι ναοί της αίρεσης Τζόντο το αποκαλούν συχνά miei-dō.
 καράμον (karamon) (唐門) - γενικός όρος για μια πύλη με τοξωτή στέγη.  Βλέπε επίσης mon.
 καρεσάνσουι (karesansui) (枯山水) - κυριολεκτικά «ξηρό τοπίο» . Ένας ιαπωνικός βραχόκηπος, που συχνά υπάρχει στους ναούς του Ζεν, και μερικές φορές βρίσκεται και σε ναούς άλλων αιρέσεων. Στους ιαπωνικούς βραχόκηπους γίνεται εκτεταμένη χρήση άμμου, χαλικιών και βράχων και λιγότερο χρήση φυτών και δέντρων.
 κατομάντο (katōmado) (華頭窓) – ένα παράθυρο σε σχήμα καμπάνας, που αναπτύχθηκε αρχικά στους ναούς του Ζεν στην Κίνα, αλλά χρησιμοποιήθηκε ευρέως από άλλες βουδιστικές αιρέσεις καθώς και σε λαϊκά κτήρια.
 κον-ντό (kon-dō) (金堂) – κυριολεκτικά. «χρυσή αίθουσα», είναι η κύρια αίθουσα ενός γκάραν, που στεγάζει το κύριο αντικείμενο λατρείας.  Σε αντίθεση με το butsuden, είναι ένα πραγματικό διώροφο κτήριο (αν και μερικές φορές μπορεί να λείπει ο δεύτερος όροφος) με διαστάσεις 9x7 κόλπων.
 κονρό (konrō) (軒廊) – στεγασμένος διάδρομος μεταξύ δύο κτηρίων.
 κορό (korō) ή κουρό (kurō) (鼓楼) – πύργος, που στεγάζει ένα τύμπανο, που σηματοδοτεί το πέρασμα του χρόνου. Παλιότερα έβλεπε προς το σόρο και βρισκόταν δίπλα στο kō-dō , αλλά τώρα το τύμπανο συνήθως διατηρείται στο rōmon.
 κούιν (kuin)* (庫院) – κουζίνα/γραφείο ενός Ζεν γκάραν. Ένα κτήριο, που φιλοξενεί το μαγειρείο, την κουζίνα και τα γραφεία ενός ναού.  Συνήθως βρίσκεται μπροστά και στο πλάι του butsuden, με θέα στο sō-dō. Ονομάζεται επίσης kuri.
 κούρι (Kuri) (庫裏) - Δείτε kuin.
 κιό-ντο (kyō-dō) (経堂) – βλέπε kyōzō.
 κιόζο (kyōzō) (経蔵) – κυριολεκτικά. «κατάθεση γραφών». Αποθετήριο σούτρων και βιβλίων για την ιστορία του ναού.  Ονομάζεται επίσης kyō–dō.
 μιέι-ντο (miei-dō) (御影堂) – κυριολεκτικά. «αίθουσα εικόνων». Κτήριο, που φιλοξενεί μια εικόνα του ιδρυτή του ναού, που ισοδυναμεί με το kaisan-dō μιας αίρεσης Ζεν.
 μι-ντό (mi-dō) (御堂) – ένας γενικός τιμητικός όρος για ένα κτήριο, που στεγάζει  ένα ιερό άγαλμα. 
 Μιρόκου Νιοράι (Miroku Nyorai) (弥勒如来) – Ιαπωνική ονομασία του Μαϊτρέγια.
 μον (mon) (門) – η πύλη του ναού, η οποία μπορεί να ονομαστεί από τη θέση της (nandaimon : κυριολεκτικά. "μεγάλη νότια πύλη"), τη δομή της (nijūmon : "διώροφη πύλη"), μια θεότητα ( Niōmon : κυριολεκτικά. " Nio gate "), ή τη χρήση του (onarimon : κυριολεκτικά." αυτοκρατορική πύλη επίσκεψης ", μια πύλη που προορίζεται για τον αυτοκράτορα). Η ίδια πύλη μπορεί επομένως να περιγραφεί χρησιμοποιώντας περισσότερους από έναν όρους. Για παράδειγμα, ένα Niōmon μπορεί ταυτόχρονα να είναι ένα nijūmon.
 νανντάιμον (nandaimon) (南大門) - η κύρια νότια πύλη του ναού, ιδιαίτερα εκείνη, που υπάρχει στο ναό Τοντάι-τζι στη Νάρα.  Βλέπε επίσης mon.
 νιτζούμον (nijūmon) (二 重 門) -διώροφη πύλη με στέγη, που περιβάλλει τον πρώτο όροφο.  Βλέπε επίσης mon.
 νιόμον (Niōmon) (仁王門 ή 二王門) - μια διώροφη ή ψηλή πύλη, που φυλάσσεται από δύο ξύλινους φύλακες, που ονομάζονται Niō.  Βλέπε επίσης mon.
 νομπορίρο (noborirō) (登 廊) - μια σκεπαστή σκάλα στο Χαρεντέρα της Νάρα.
 παγόδα  - δείτε στούπα και tō.
 σαϊ-ντό (sai-dō) (斎堂) - η τραπεζαρία σε ναό ή μοναστήρι του Ζεν.  Βλέπε επίσης jiki-dō.
 σαντό (sandō)（参 道）- η προσέγγιση, που οδηγεί από τορίι  σε ιερό. Ο όρος χρησιμοποιείται επίσης μερικές φορές σε βουδιστικούς ναούς.
 σάνμον (sanmon) (三門 ή 山門) – η πύλη μπροστά από το butsuden.  Το όνομα είναι συντομογραφία για Sangedatsumon (三 解脱 門), φωτισμένο. Πύλη των τριών απελευθερώσεων.  Τα τρία ανοίγματά του (kūmon (空門), musōmon (無相門) και muganmon (無願門) ) συμβολίζουν τις τρεις πύλες προς τη φώτιση.  Μπαίνοντας, κάποιος μπορεί να απελευθερωθεί από τρία πάθη (貪ton, ή «απληστία», 瞋shin, ή «μίσος» και 癡chi, ή «ανοησία»). Δείτε επίσης mon. Το μέγεθός του εξαρτάται από την τάξη του ναού. (Δείτε φωτογραφίες.)
 σανρό (sanrō) (山 廊)-μικρά κτήρια στα άκρα μιας διώροφης πύλης Ζεν, που περιλαμβάνει τις σκάλες στο δεύτερο όροφο.
 σεκίτο (sekitō) (石塔) – μια πέτρινη παγόδα (στούπα).  Βλέπε επίσης tō.
 σιτσίντο γκάραν (shichidō garan) (七 堂 伽藍) - ένας διπλός σύνθετος όρος,  που κυριολεκτικά σημαίνει "επτά αίθουσες" (七 堂) και "(ναός) κτήρια" (伽藍). Αυτό που υπολογίζεται στην ομάδα των επτά κτηρίων, ή σιτσίντο, μπορεί να διαφέρει πολύ από ναό σε ναό και από σχολή σε σχολή. Στην πράξη, το σιτσίντο γκάραν μπορεί επίσης να σημαίνει απλώς ένα μεγάλο συγκρότημα.
 Σχολές Nanto Rokushū και αργότερα μη Ζεν σχολές: Το shichidō garan σε αυτή την περίπτωση περιλαμβάνει ένα kon-dō, ένα tō, ένα kō-dō, ένα shōrō, ένα jiki-dō, ένα sōbō και ένα kyōzō.
 Σχολές Ζεν: Μια Ζεν σιτσίντο γκάραν περιλαμβάνει ένα butsuden ή butsu-dō, ένα Hatto , ένα ku'in , ένα sō-dō, ένα sanmon , ένα tōsu και ένα yokushitsu. 
 σόιν (Shoin) (書院) - αρχικά μια μελέτη και ένας χώρος για διαλέξεις σχετικά με την σούτρα μέσα σε ένα ναό, στη συνέχεια ο όρος κατέληξε να σημαίνει απλά μια μελέτη. 
 σόρο (shōrō) (鐘楼) – καμπαναριό του ναού, ένα κτήριο από το οποίο κρεμιέται μια καμπάνα. Τα καμπαναριά στην περίοδο Νάρα ήταν διώροφα κτίσματα και η καμπάνα κρεμιόταν στον επάνω όροφο. Στα τέλη της περιόδου Χεϊάν κατασκευάστηκε ένα νέο είδος καμπαναριού, που ονομάστηκε χακαμαγκόσι (hakamagoshi 袴腰). 
 σόμπο (sōbō) (僧坊) – Οι χώροι διαβίωσης των μοναχών σε ένα γκάραν, που δεν είναι Ζεν.
 σό-ντο (sō-dō) (僧堂) – κυριολεκτικά. «αίθουσα μοναχών». Ένα κτήριο αφιερωμένο στην πρακτική του Ζαζέν.  Παλιά ήταν αφιερωμένο σε πολλά είδη δραστηριοτήτων, από το φαγητό έως τον ύπνο, με επίκεντρο το ζαζέν. Το σό-ντο χωριζόταν σε δύο μέρη, Το μπροστινό μέρος ονομαζόταν γκεντού (gedou 外堂) και χρησιμοποιούνταν για διοικητικούς σκοπούς και για τη φιλοξενία καλεσμένων ιερέων. Το εσωτερικό μέρος ονομαζόταν ναϊντού (naidou 内堂) και χρησίμευε για τη διαμονή και την πρακτική των μοναχών. 
 σόμον (sōmon) (総 -) - η πύλη στην είσοδο ενός ναού.  Προηγείται του μεγαλύτερου και σημαντικότερου sanmon. Δείτε επίσης mon.
 σόριν (sōrin) (相輪) – ένα κωδωνοστάσιο, που φτάνει από το κέντρο της οροφής ορισμένων αιθουσών ναών, κλιμακωτό σαν παγόδα.
 σοτόμπα (sotoba ή sotōba) (卒塔婆) – μεταγραφή της σανσκριτικής στούπα.
 Μια παγόδα. Πύργος με περιττό αριθμό επιπέδων (τρεις, πέντε, επτά, εννέα ή δεκατρείς). Δείτε επίσης stupa και tō.
 Λωρίδες ξύλου, που αφέθηκαν πίσω στους τάφους κατά τις ετήσιες τελετές (tsuizen), που συμβολίζουν μια στούπα.  Το επάνω μέρος είναι τμηματοποιημένο σαν παγόδα και φέρει σανσκριτικές επιγραφές, σούτρα και το kaimyō (μετά θάνατον όνομα) του νεκρού. Στα σημερινά ιαπωνικά, το σοτόμπα έχει συνήθως αυτή την έννοια.
 στούπα  – στην αρχή ένα δοχείο για τα λείψανα του Βούδα, αργότερα επίσης ένα δοχείο για τις γραφές και άλλα κειμήλια. Το σχήμα του άλλαξε στην Άπω Ανατολή υπό την επίδραση του κινεζικού παρατηρητηρίου, για να σχηματίσει πύργους κατασκευές όπως το Tōbuttō, το gorintō , το hōkyōintō, το sekitō, το tō ή η πολύ απλούστερη ξύλινη σοτόμπα σε στυλ ξύλου. 
 τάτσου (tatchū) (塔頭 ή 塔中)
 Στους ναούς του Ζεν στέκεται ένα κτήριο, που περιέχει μια παγόδα, που φυλάσσει τις στάχτες ενός σημαντικού ιερέα. 
 Αργότερα έγινε βοηθητικός ναός ή μικρός ναός, που εξαρτάται από έναν μεγαλύτερο.
 Τέλος, έγινε και βοηθητικός ναός όντας ο οικογενειακός ναός (bodaiji) μιας σημαντικής οικογένειας.
 ταχότο (tahōtō) (多宝塔) – μια διώροφη παγόδα με ισόγειο με οροφή σε σχήμα θόλου και τετράγωνη στεγασμένη στέγη, στρογγυλό δεύτερο όροφο και τετράγωνες στέγες. 
 τεμιζούγια (temizuya) (手水舎) – ένα σιντριβάνι κοντά στην είσοδο ενός ιερού και ένας ναός, όπου οι πιστοί μπορούν να καθαρίσουν τα χέρια και το στόμα τους πριν από τη λατρεία. 
 τεσάκι (tesaki) (手先) – Όρος που χρησιμοποιείται για την μέτρηση των στηρίξεων στήριξης της οροφής (tokyō (斗きょう)) που προεξέχουν από τον τοίχο ενός ναού, που συνήθως αποτελούνται από δύο σκαλοπάτια (fuatesaki (二手先)) ή τρία (mitesaki三津手充). 
 τοκιό (tokyō) (斗きょう) – βλέπε tesaki.
 τορίι (torii) (鳥居)- η εμβληματική πύλη του Σιντοϊσμού στην είσοδο μιας ιερής περιοχής, συνήθως, αλλά όχι πάντα, ενός ιερού. Προσκυνήματα διαφόρων μεγεθών μπορούν να βρεθούν δίπλα ή μέσα σε ναούς. 
 τόρο (Toro) (灯籠) - ένα φανάρι σε ένα ιερό ή βουδιστικό ναό. Μερικές από τις μορφές του είναι επηρεασμένες από το γκορίντο. Εισάχθηκαν στην Ιαπωνία από την Κίνα διαμέσου της Κορέας τον 6ο αιώνα μαζί με τον βουδισμό. Σε ναούς και ιερά χρησιμοποιήθηκαν πολύ συχνά πέτρινα φανάρια (ισιντόουροου, ishidourou 石灯籠) ως αφιερώματα. Τα πέτρινα φανάρια χρησιμοποιήθηκαν για κοσμικούς λόγους από τον 16ο αιώνα. Μεταλλικά κρεμαστά φανάρια (τσουριντόουροου, tsuridourou 釣灯籠) χρησιμοποιήθηκαν σε πλούσιες κατοικίες καθώς και σε ναούς και ιερά. Κατασκευάζονταν από μπρούντζο ή σίδερο. Υπήρχαν επίσης φορητά φανάρια (μπονμπόρι, bonbori 雪洞) σε εξαγωνικό σχήμα και χάρτινα φαναράκια (τσοουτσίν, chouchin, 提灯), που χρησιμοποιούνταν εκτός σπιτιού και κρεμιούνταν από τις μαρκίζες των κτηρίων ή τα κρατούσαν οι πιστοί κατά τη διάρκεια πομπών.
 το (tō) (塔)
 Μια παγόδα, και μια εξέλιξη της στούπας. Αφού έφτασε στην Κίνα, η στούπα εξελίχθηκε σε έναν πύργο με περιττό αριθμό βαθμίδων (τρεις, πέντε, επτά, εννέα, δεκατρείς), εκτός από το ταχότο, που έχει δύο.
 Η λέξη χρησιμοποιείται μαζί ως επίθημα ενός αριθμού, που υποδεικνύει τον αριθμό των βαθμίδων μιας παγόδας (τρεις βαθμίδες= san-jū-no-tō , πέντε βαθμίδες = go-jū-no-tō , επτά βαθμίδες = nana-jū-no- tō , κλπ.).
 τόσου (tōsu) ή τόσι  (tōshi) (東司) – η τουαλέτα του μοναστηριού του Ζεν.
 Γιακούσι-ντο (Yakushi-dō) (薬 師 堂)- ένα κτήριο, που στεγάζει  ένα άγαλμα του Γιακούσι Νιοράι (Yakushi Nyorai).*
 γιοκουσίτσου (yokushitsu*) (浴室) – το μπάνιο μοναστηριού. 
 ζέν-ντο (zen-dō) (禅堂) – κυριολεκτικά. «αίθουσα του Ζεν».  Το κτήριο όπου οι μοναχοί εξασκούν το ζαζέν και μια από τις κύριες δομές ενός γκάραν Ζεν.

Εικόνες

Σημειώσεις

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 0-7506-2267-9 
 Iwanami Kōjien  Ιαπωνικό λεξικό, 6η Έκδοση (2008), έκδοση DVD
 
 4-8122-9805-9 
 978-0-495-57367-8 
 4-7700-1992-0 
 0-8047-0523-2 
 
 
 978-0-8048-3838-2 
 0-7946-0100-6 

Αρχιτεκτονική στην Ιαπωνία
Βουδισμός στην Ιαπωνία
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις