Εσομεπραζόλη

Η εσομεπραζόλη, που πωλείται με την επωνυμία Nexium μεταξύ άλλων, είναι ένα φάρμακο που μειώνει την παραγωγή οξέως στο στομάχι. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, του πεπτικού έλκους και του συνδρόμου Ζόλιγκερ-Έλισον. Η αποτελεσματικότητα είναι παρόμοια με άλλους αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs). Λαμβάνεται από το στόμα ή με ένεση σε φλέβα.

Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, δυσκοιλιότητα, ξηροστομία και κοιλιακό άλγος. Οι σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αγγειοοίδημα, λοίμωξη από Clostridium difficile και πνευμονία. Η χρήση στην εγκυμοσύνη φαίνεται να είναι ασφαλής, ενώ η ασφάλεια κατά τη διάρκεια του θηλασμού είναι ασαφής. Η εσομεπραζόλη είναι το (S)-(−)- ισομερές της ομεπραζόλης. Λειτουργεί αναστέλλοντας την H+/K+-ATPase στα βρεγματικά κύτταρα του στομάχου.

Κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1993 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 2000. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο και πωλείται χωρίς ιατρική συνταγή σε πολλές χώρες. Το 2018, ήταν το 103ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερα από 7 εκατομμύρια συνταγές. Διατίθεται επίσης χωρίς ιατρική συνταγή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ιατρική χρήση 
Οι κύριες χρήσεις της εσομεπραζόλης είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η θεραπεία και η συντήρηση της διαβρωτικής οισοφαγίτιδας, η θεραπεία ελκών του δωδεκαδακτύλου που προκαλούνται από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, η πρόληψη των γαστρικών ελκών σε όσους λαμβάνουν χρόνια θεραπεία με ΜΣΑΦ και η θεραπεία γαστρεντερικών ελκών που σχετίζονται με τη νόσο του Crohn.

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση 
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι μια κατάσταση κατά την οποία το πεπτικό οξύ στο στομάχι έρχεται σε επαφή με τον οισοφάγο. Ο ερεθισμός που προκαλείται από αυτή τη διαταραχή είναι γνωστός ως καούρα. Η μακροχρόνια επαφή μεταξύ των γαστρικών οξέων και του οισοφάγου μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στον οισοφάγο. Η εσομεπραζόλη μειώνει την παραγωγή γαστρικού οξέως, μειώνοντας έτσι την επίδρασή τους στον οισοφάγο.

Έλκη δωδεκαδακτύλου 
Η εσομεπραζόλη συνδυάζεται με τα αντιβιοτικά κλαριθρομυκίνη και αμοξικιλλίνη (ή μετρονιδαζόλη αντί για αμοξικιλλίνη σε ασθενείς αλλεργικούς στην πενικιλλίνη) σε μια τριπλή θεραπεία εκρίζωσης 10 ημερών για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Η μόλυνση από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι ένας αιτιολογικός παράγοντας στην πλειονότητα των πεπτικών και δωδεκαδακτυλικών ελκών.

Παρενέργειες 
Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, διάρροια, ναυτία, μετεωρισμό, μειωμένη όρεξη, δυσκοιλιότητα, ξηροστομία και κοιλιακό άλγος. Πιο σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, πόνος στο στήθος, σκούρα ούρα, γρήγορος καρδιακός παλμός, πυρετός, παραισθησία, επίμονος πονόλαιμος, έντονος πόνος στο στομάχι, ασυνήθιστοι μώλωπες ή αιμορραγία, ασυνήθιστη κόπωση και κιτρίνισμα των ματιών ή του δέρματος.

Οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων μπορεί να σχετίζονται με μεγαλύτερο κίνδυνο καταγμάτων ισχίου και διάρροιας που σχετίζεται με το Clostridium difficile. Οι ασθενείς που λαμβάνουν συχνά τα φάρμακα στην εντατική θεραπεία ως προστατευτικό μέτρο έναντι του έλκους, αλλά αυτή η χρήση σχετίζεται επίσης με 30% αύξηση στην εμφάνιση πνευμονίας.

Η μακροχρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο γαστρικού καρκίνου.

Η οξεία σωληναριακή νεφρίτιδα είναι μια πιθανή ανεπιθύμητη ενέργεια κατά τη χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων.

Αλληλεπιδράσεις 
Η εσομεπραζόλη είναι ένας ανταγωνιστικός αναστολέας του ενζύμου CYP2C19 και ως εκ τούτου μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα που εξαρτώνται από αυτό για τον μεταβολισμό, όπως η διαζεπάμη και η βαρφαρίνη. Οι συγκεντρώσεις αυτών των φαρμάκων μπορεί να αυξηθούν εάν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα με εσομεπραζόλη. Αντίθετα, η κλοπιδογρέλη (Plavix) είναι ένα ανενεργό προφάρμακο που εξαρτάται εν μέρει από το CYP2C19 για τη μετατροπή του στη δραστική του μορφή. Η αναστολή του CYP2C19 αναστέλλει την ενεργοποίηση της κλοπιδογρέλης, μειώνοντας έτσι τις επιδράσεις της.

Φάρμακα που εξαρτώνται από το pH του στομάχου για απορρόφηση μπορεί να αλληλεπιδράσουν με την ομεπραζόλη. Τα φάρμακα που εξαρτώνται από ένα όξινο περιβάλλον (όπως η κετοκοναζόλη ή η αταζαναβίρη) θα απορροφηθούν ελάχιστα, ενώ τα φάρμακα που διασπώνται σε όξινο περιβάλλον (όπως η ερυθρομυκίνη) θα απορροφηθούν σε μεγαλύτερο βαθμό από το κανονικό.

Φαρμακοκινητική 
Μονές από του στόματος δόσεις 20 έως 40 mg γενικά οδηγούν σε μέγιστες συγκεντρώσεις εσομεπραζόλης στο πλάσμα 0,5-1,0mg/l εντός 1–4 ωρών, αλλά μετά από αρκετές ημέρες χορήγησης μία φορά την ημέρα, αυτά τα επίπεδα μπορεί να αυξηθούν κατά περίπου 50%. Μια 30λεπτη ενδοφλέβια έγχυση παρόμοιας δόσης συνήθως παράγει μέγιστα επίπεδα στο πλάσμα της τάξης του 1-3mg/l. Το φάρμακο αποβάλλεται ταχέως από το σώμα, σε μεγάλο βαθμό με την απέκκριση στα ούρα φαρμακολογικά ανενεργών μεταβολιτών όπως η 5-υδροξυμεθυλεσομεπραζόλη και η 5-καρβοξυεσομεπραζόλη. Η εσομεπραζόλη και οι μεταβολίτες της δεν διακρίνονται αναλυτικά από την ομεπραζόλη και τους αντίστοιχους μεταβολίτες της ομεπραζόλης, εκτός εάν χρησιμοποιούνται χειρόμορφες τεχνικές.

Δοσολογικές μορφές 

Η εσομεπραζόλη διατίθεται ως κάψουλες καθυστερημένης αποδέσμευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες ή ως δισκία καθυστερημένης αποδέσμευσης στην Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά (που περιέχουν εσομεπραζόλη με μαγνήσιο) σε περιεκτικότητες 20 και 40mg, ως κάψουλες καθυστερημένης αποδέσμευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες (που περιέχουν εσομεπραζόλη με στρόντιο) σε 49,3mg (που ισοδυναμεί με 40mg εσομεπραζόλης), και ως νατριούχος εσομεπραζόλη για ενδοφλέβια ένεση/έγχυση. Τα από του στόματος σκευάσματα εσομεπραζόλης είναι εντερικά επικαλυμμένα, λόγω της ταχείας αποικοδόμησης του φαρμάκου στις όξινες συνθήκες του στομάχου. Αυτό επιτυγχάνεται με τη σύνθεση καψουλών χρησιμοποιώντας το σύστημα pellet πολλαπλών μονάδων.

Ο συνδυασμός ναπροξένης και εσομεπραζόλης (εμπορική ονομασία Vimovo) χρησιμοποιείται για την πρόληψη γαστρικών ελκών που σχετίζονται με χρόνια θεραπεία με ΜΣΑΦ. Το Vimovo διατίθεται σε δύο περιεκτικότητες δοσολογίας: 500/20mg και 375/20mg. Κλινικές δοκιμές ναπροξένης/εσομεπραζόλης κατέδειξαν συχνότητα γαστρεντερικού έλκους στο 24% των ασθενών που λάμβαναν ναπροξένη (μόνο) έναντι 7% στη ναπροξένη/εσομεπραζόλη. Ο FDA έχει προσθέσει προειδοποιήσεις στην ετικέτα για το Vimovo σχετικά με την οξεία διάμεση νεφρίτιδα και τον κίνδυνο νεφρικών προβλημάτων σε ορισμένους ασθενείς.

Κοινωνία και πολιτισμός 
Η εσομεπραζόλη εγκρίθηκε για χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Φεβρουάριο του 2001. Μεταξύ της κυκλοφορίας της εσομεπραζόλης το 2001 έως το 2005, το φάρμακο απέδωσε καθαρά κέρδη στην AstraZeneca περίπου 14,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το 2010, η AstraZeneca ανακοίνωσε μια συμφωνία συνεργασίας προώθησης με την Daiichi Sankyo για τη διανομή του Nexium στην Ιαπωνία. Τον Σεπτέμβριο του 2011, το Nexium εγκρίθηκε προς πώληση και κυκλοφόρησε από την Daiichi Sankyo στην Ιαπωνία. 

Υπήρξε κάποια διαμάχη σχετικά με τη συμπεριφορά της AstraZeneca στη δημιουργία, την κατοχύρωση με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και την εμπορία του φαρμάκου. Ο επιτυχημένος προκάτοχος της εσομεπραζόλης, η ομεπραζόλη, είναι ένα μείγμα δύο χειρόμορφων μορίων (η εσομεπραζόλη που είναι το S-εναντιομερές και η R-ομεπραζόλη). Οι επικριτές είπαν ότι η εταιρεία προσπαθούσε να «παρατείνει» το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της για την ομεπραζόλη, κατοχυρώνοντας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την καθαρή εσομεπραζόλη και να διαφημίζεται επιθετικά στους γιατρούς ότι είναι πιο αποτελεσματική από το μείγμα.

Παραπομπές 

 
Πυριδίνες
Φαινυλαιθέρες
Αζόλες
Οργανικές ενώσεις με θείο
Αντιόξινα φάρμακα‎