Συγκρούσεις στο Αλ Άκσα (2022)

Στις 15 Απριλίου 2022, βιαίες συγκρούσεις μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών Δυνάμεων Ασφαλείας ξέσπασαν στο Χαράμ αλ Σαρίφ στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ. Σύμφωνα με τον Ειδικό Συντονιστή των Ηνωμένων Εθνών για την «Ειρηνευτική Διαδικασία στη Μέση Ανατολή», οι συγκρούσεις ξεκίνησαν όταν Παλαιστίνιοι πέταξαν πέτρες, κροτίδες και άλλα βαριά αντικείμενα στους ισραηλινούς αστυνομικούς. Οι αστυνομικοί χρησιμοποίησαν δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και γκλομπ εναντίον των Παλαιστινίων.    

Στη συνέχεια, ορισμένοι Παλαιστίνιοι μπήκαν μέσα στο Τέμενος Αλ-Άκσα και πέταξαν πέτρες στους αξιωματικούς.   Σε απάντηση, η αστυνομία εισέβαλε στο τζαμί, συλλαμβάνοντας όσους είχαν κλειστεί μέσα. Επιπλέον, προκλήθηκαν κάποιες ζημιές στη δομή του τζαμιού.    

Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, περίπου 160 Παλαιστίνιοι τραυματίστηκαν, συμπεριλαμβανομένου ενός φρουρού των ιερών χώρων που πυροβολήθηκε στο μάτι με σφαίρα από καουτσούκ,  4 γυναίκες, 27 παιδιά και ένας δημοσιογράφος. Συνελήφθησαν περίπου 400 άτομα. η πλειοψηφία τους αφέθηκαν ελεύθεροι αργότερα την ίδια μέρα. Τρεις Ισραηλινοί αστυνομικοί τραυματίστηκαν επίσης.  Εκφράστηκαν ανησυχίες για πιθανή υπερβολική χρήση βίας από τις ισραηλινές δυνάμεις. 

Η εισβολή στο τζαμί προκάλεσε σάλο στο παλαιστινιακό κοινό και πολλές αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα.      Οι συγκρούσεις αναφέρθηκαν στα αραβόφωνα μέσα ενημέρωσης ως έφοδος στο Τέμενος Αλ-Άκσα,   ενώ οι ισραηλινές αρχές και τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν συχνά τον όρο ταραχές για να αναφερθούν σε αυτά τα γεγονότα.   Πρόσθετες αψιμαχίες, αν και πιο περιορισμένες, σημειώθηκαν τις ημέρες που ακολούθησαν στους Ιερούς Τόπους και μέσα και γύρω από την Παλιά Πόλη.

Ιστορικό 
Στις 14 Απριλίου, το αραβικό δίκτυο Al-Jazeera ανέφερε αυξημένη πιθανότητα νέας ισραηλινο-παλαιστινιακής αντιπαράθεσης λόγω των αυξανόμενων εντάσεων στο Ισραήλ και στα Παλαιστινιακά Εδάφη.  Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2022, Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί Άραβες πραγματοποίησαν μια σειρά βίαιων επιθέσεων που οδήγησαν στο θάνατο 17 Ισραηλινών, καθιστώντας την την πιο θανατηφόρα περίοδο από το 2006  Μια υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 40 Παλαιστίνιους από τον Φεβρουάριο, όταν άρχισαν να αυξάνονται οι εντάσεις.  

Το Όρος του Ναού στην Ιερουσαλήμ είναι ένας από τους πιο αμφισβητούμενους θρησκευτικούς χώρους στον κόσμο. Θεωρείται η πιο ιερή τοποθεσία στον Ιουδαϊσμό, καθώς ήταν η τοποθεσία δύο εβραϊκών ναών κατά την αρχαιότητα. Για τους Μουσουλμάνους, το Όρος του Ναού είναι η τοποθεσία του τρίτου ιερού τζαμιού στο Ισλάμ, του Τεμένους Αλ-Άκσα. Ενώ η τοποθεσία ελέγχεται από το Ισραήλ από το 1967, διοικείται από το Ισλαμικό Βακφ της Ιερουσαλήμ υπό την κηδεμονία της Ιορδανίας. Μερικοί Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι το Ισραήλ προσπαθεί να αλλάξει το status quo με διάφορους τρόπους, για παράδειγμα, επιτρέποντας στους Εβραίους να προσεύχονται στο Όρος του Ναού.    Για αυτούς, το Ισραήλ έχει σπάσει μια αντίληψη δεκαετιών  που επέτρεπε στους Εβραίους να επισκέπτονται αλλά όχι να εκτελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα εκεί. 

Λίγο πριν από το περιστατικό, μια εβραϊκή εξτρεμιστική θρησκευτική ομάδα που ονομάζεται Επιστροφή στο Όρος ανακοίνωσε ότι σκόπευε να κάνει πασχαλινές θυσίες στο Όρος του Ναού κατά τη διάρκεια της εβραϊκής γιορτής του Πάσχα.    Στις 14 Απριλίου έξι μέλη συνελήφθησαν που σχεδίαζαν να θυσιάσουν μια κατσίκα στο Όρος του Ναού.  Φήμες είχαν κυκλοφορήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι Εβραίοι σκληροπυρηνικοί σκόπευαν να εισέλθουν στο τέμενος Αλ-Άκσα το Σαββατοκύριακο.  

Κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα του Ραμαζανιού των Μουσουλμάνων του προηγούμενου έτους, νυχτερινές διαδηλώσεις σχετικά με εξώσεις στην Ιερουσαλήμ και επιδρομές στο συγκρότημα Αλ-Άκσα οδήγησαν, τέσσερις ημέρες αργότερα, σε μια αντιπαράθεση 11 ημερών μεταξύ του Ισραήλ και της Γάζας.

Γεγονότα 
Σύμφωνα με την ισραηλινή αστυνομία, οι Παλαιστίνιοι διαδηλωτές ξεκίνησαν να κάνουν πορεία γύρω στις 4:00 π.μ. με σημαίες της Παλαιστίνης και της Χαμάς στην τοποθεσία γύρω από το τζαμί. Οι δηλώσεις της αστυνομίας δείχνουν ότι οι διαδηλώσεις έγιναν βίαιες καθώς οι διαδηλωτές πέταξαν πέτρες στο Δυτικό Τείχος και άναψαν κροτίδες,  στις οποίες η αστυνομία απάντησε χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου-λάμψης εναντίον του πλήθους.  Στη συνέχεια, οι διαδηλωτές λέγεται ότι επιτέθηκαν με πέτρες σε αστυνομικούς, τραυματίζοντας τρεις.  Οι μάχες αναφέρθηκαν ότι έλαβαν χώρα κοντά στην Πύλη των Λεόντων . 

Το Al Jazeera ανέφερε ότι "ορισμένοι στρατιώτες των δυνάμεων κατοχής ανέβηκαν στις στέγες των κτιρίων που περιβάλλουν το Τζαμί Αλ Άκσα. Εκκένωσαν την αυλή του Τζαμί Αλ Άκσα και έκλεισαν τις περισσότερες πόρτες που οδηγούσαν σε αυτό".  Σύμφωνα με το Ynet και το Reuters, «Η αστυνομία λέει ότι οι δυνάμεις μπήκαν στο συγκρότημα μετά την πρωινή προσευχή του Ραμαζανιού για να διαλύσουν ένα βίαιο πλήθος που άρχισε να ξεσηκώνεται στον ιερό χώρο και πέταξε πέτρες προς τον κοντινό εβραϊκό χώρο προσευχής του Δυτικού Τείχους. Η αστυνομία προσθέτει 3 αξιωματικούς ελαφρά τραυματισμένοι, όπως και 59 ταραξίες». 

Μερικοί από τους Παλαιστίνιους εγκλωβίστηκαν μέσα στο τέμενος Αλ Άκσα.  Η αστυνομία είπε ότι οι Παλαιστίνιοι μάζευαν πέτρες και τις πετούσαν από το τζαμί.  Οι New York Times ανέφεραν ότι η σύγκρουση ξεκίνησε περίπου στις 5:30 π.μ. Οι Παλαιστίνιοι είπαν ότι οι Ισραηλινοί αξιωματικοί μπήκαν στο κτίριο αμέσως μετά την ανακοίνωση του Αντάν από τον Μουεζίνη, ενώ η αστυνομία είπε ότι περίμεναν μέχρι να τελειώσουν οι προσευχές. Αστυνομικοί εκκένωσαν τους πιστούς από το τζαμί με γκλομπ  καθώς οι χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και οι κροτίδες που χρησιμοποιήθηκαν στις συγκρούσεις προκάλεσαν την έκρηξη ενός τεράστιου καπνού. Η ισραηλινή αστυνομία απέκλεισε προσωρινά την Πύλη της Δαμασκού και περιόρισε άλλες εισόδους για να αποκλείσει νεαρούς άνδρες, ενώ επέτρεψε σε γυναίκες, ηλικιωμένους και παιδιά.  Η αστυνομία αποχώρησε έξι ώρες αργότερα και η ρουτίνα του τζαμιού συνεχίστηκε χωρίς επεισόδια.  

Η Ερυθρά Ημισελήνος της Παλαιστίνης ανέφερε ότι 158 Παλαιστίνιοι τραυματίστηκαν, κυρίως από σφαίρες από καουτσούκ, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και γκλομπ.  Περίπου 470 άτομα συνελήφθησαν από τις ισραηλινές δυνάμεις.  Στις 16 Απριλίου, αναφέρθηκε ότι 130 άτομα εξακολουθούσαν να είναι φυλακισμένα. Εξήντα πέντε ανήλικοι αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικά μέτρα και 200 κρατούμενοι αφέθηκαν ελεύθεροι μετά από ανάκριση από τις αρχές.

Συνέπεια 

Το βράδυ της Παρασκευής, εκατοντάδες Άραβες Ισραηλινοί στο Ουμ αλ-Φαχμ οργάνωσαν διαδηλώσεις για να διαμαρτυρηθούν για την ισραηλινή εισβολή, μερικές από τις οποίες κλιμακώθηκαν σε ταραχές.  Την ίδια μέρα, μία Παλαιστίνια έφηβη μαχαίρωσε και τραυμάτισε έναν άνδρα στη Χάιφα. Το κορίτσι αργότερα παραδέχτηκε ότι το είχε κάνει ως απάντηση στην εισβολή στο τέμενος.   Το Channel 12 ανέφερε στις 16 Απριλίου ότι οι αιγυπτιακές αρχές έπεισαν την παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς να μην εκτοξεύσει ρουκέτες ως απάντηση. 

Στις 17 Απριλίου, άρχισε νέα κλιμάκωση βίας όταν η αστυνομία περιόρισε τους μουσουλμάνους ήδη μέσα στο συγκρότημα και απαγόρευσε την πρόσβαση σε μουσουλμάνους που βρίσκονταν ακόμα έξω από το χώρο. Στους Εβραίους δόθηκε ένοπλη αστυνομική συνοδεία γύρω από το συγκρότημα.  Παλαιστίνιοι πέταξαν πέτρες σε τρία λεωφορεία που κατευθύνονταν προς το Δυτικό Τείχος. Επτά επιβάτες τραυματίστηκαν.  Εβραίοι πιστοί που φορούσαν άμφια προσευχής δέχθηκαν επίθεση στην Παλιά Πόλη.  Οι αστυνομικοί μπήκαν ξανά στο Όρος του Ναού, λέγοντας ότι παλαιστινιακά πλήθη προσπαθούσαν να εμποδίσουν τους μη μουσουλμάνους να εισέλθουν στο Όρος.  Εννέα άτομα συνελήφθησαν και Παλαιστίνιοι γιατροί είπαν ότι τραυματίστηκαν 17 άτομα.  Μια απόπειρα μαχαιρώματος στον ισραηλινό οικισμό Μπέιτ Ελ απέτρεψαν οι δυνάμεις ασφαλείας.  Η Ηνωμένη Αραβική Λίστα ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει προσωρινά τη συμμετοχή της στον συνασπισμό στην κυβέρνηση του Ισραήλ σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάσταση στο αλ Άκτσα.  

Στις 15 Απριλίου, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι οι προκλήσεις στην Ιερά Εσπλανάδα έπρεπε να σταματήσουν και να διατηρηθεί και να γίνει σεβαστό το status quo.  Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν και ο υπουργός Εξωτερικών της Ιορδανίας Αιμάν Σαφάντι συζήτησαν την κατάσταση στις 18 Απριλίου και «ο υπουργός Μπλίνκεν τόνισε τη σημασία διατήρησης του ιστορικού status quo στο Όρος του Ναού και την εκτίμηση για τον ειδικό ρόλο του Χασεμιτικού Βασιλείου της Ιορδανίας ως θεματοφύλακα των μουσουλμανικών ιερών τόπων στην Ιερουσαλήμ». Ο βασιλιάς της Ιορδανίας Αμπντάλα, μιλώντας με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, είπε ότι οι «προκλητικές ενέργειες» του Ισραήλ παραβίαζαν «το νομικό και ιστορικό status quo» του Μουσουλμανικά ιερά.  

Στις 22 Απριλίου, η ισραηλινή αστυνομία με πλήρη εξοπλισμό εισέβαλε στο τζαμί μετά από ρίψη πετρών από Παλαιστίνια σε μια πύλη όπου βρίσκονταν.   Σύμφωνα με την αστυνομία, οι ταραχοποιοί είχαν ρίξει πέτρες και εκτόξευσαν κροτίδες εναντίον των αστυνομικών νωρίς το πρωί και είχαν επίσης κλειστεί στο τζαμί.  Η ισραηλινή αστυνομία χρησιμοποίησε ένα drone για να ρίξει δακρυγόνα σε ομάδες Παλαιστινίων.  Στις 29 Απριλίου, την τελευταία Παρασκευή του Ραμαζανιού, σημειώθηκαν νέες συγκρούσεις στο τζαμί μετά τις προηγούμενες εβδομάδες βίας στο Ισραήλ και τη Δυτική Όχθη. 42 Παλαιστίνιοι τραυματίστηκαν.

Καθεστώς 
Στις 8 Μαΐου, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νάφταλι Μπένετ δήλωσε ότι το Ισραήλ θα λάβει τις δικές του αποφάσεις σχετικά με την Ιερουσαλήμ και το Όρος του Ναού, αφού ο αρχηγός του κόμματος Ράαμ Μανσούρ Αμπάς δήλωσε ότι «Η θέση του Ράαμ στον συνασπισμό, όσον αφορά το ιερό τζαμί αλ Ακτσα, θα βασιστεί στα αποτελέσματα των κοινών ισραηλινο-ιορδανικών-διεθνών συναντήσεων»,  Ανακοινώθηκε στις 10 Μαΐου ο Αμεεικανός Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν πρόκειται να συναντήσει τον βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα στις 13 Μαΐου. Η διατήρηση του status quo στο τέμενος αλ Ακτσα θα είναι ένα θέμα συζήτησης. Ισραηλινοί και Ιορδανοί αξιωματούχοι αναμένεται να συζητήσουν την κατάσταση στην Ιερουσαλήμ στο εγγύς μέλλον.

Αντιδράσεις

Παλαιστινιακή Αρχή 
Ο Υπουργός της Παλαιστινιακής Αρχής για τις Υποθέσεις της Ιερουσαλήμ, Φάντι αλ-Χαντάμι, καταδίκασε έντονα την επιδρομή των ισραηλινών δυνάμεων στο τέμενος Αλ Άκσα. Κατηγόρησε το Ισραήλ για τις ενέργειες και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να παρέμβει άμεσα για να σταματήσει τις ισραηλινές ενέργειες κατά των μουσουλμανικών ιερών τόπων. 

Ο Χουσείν αλ Σείχ, ανώτερος αξιωματούχος της PLO, προειδοποίησε για τις υποτιθέμενες ισραηλινές προσπάθειες να μοιράσει το Όρος του Ναού μεταξύ Μουσουλμάνων και Εβραίων.

Διεθνείς οργανισμοί 
Ο Ειδικός Συντονιστής των Ηνωμένων Εθνών για την Ειρηνευτική Διαδικασία στη Μέση Ανατολή, Τορ Βενεσλαντ, εξέφρασε τη βαθιά του ανησυχία για όσα συμβαίνουν στην πόλη της Ιερουσαλήμ και στο τέμενος Αλ-Άκτσα, λέγοντας ότι «ανησυχώ βαθύτατα για την επιδείνωση των συνθηκών στην πόλη της Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια αυτών των ιερών ημερών». Ο αξιωματούχος του ΟΗΕ ζήτησε να σταματήσουν άμεσα οι προκλήσεις στο Αλ Χαράμ Αλ Σαρίφ.

Αλλες χώρες 
Σε κοινή τους δήλωση, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία ζήτησαν να σεβαστεί το τρέχον καθεστώς των ιερών τόπων στην Ιερουσαλήμ και επίσης να σεβαστεί τον ρόλο της Ιορδανίας σε αυτούς τους ιερούς τόπους και κάλεσαν «όλα τα μέρη να επιδείξουν τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση και να απόσχουν από βίας και κάθε μορφής πρόκλησης». 

Η Σαουδική Αραβία εξέφρασε την καταδίκη και κατήγγειλε τις ισραηλινές δυνάμεις κατοχής που εισέβαλαν στο τέμενος Αλ Άκτσα και έκλεισαν τις πύλες του και επιτέθηκαν σε άοπλους πιστούς μέσα στο τέμενος και στις εξωτερικές πλατείες του. Θεώρησε επίσης ότι «αυτή η συστηματική κλιμάκωση αποτελεί κατάφωρη επίθεση στην ιερότητα του τζαμιού Αλ Άκσα και παραβίαση διεθνών ψηφισμάτων και διαθηκών». 

Το Κουβέιτ εξέφρασε την έντονη καταδίκη και και κατήγγειλε την εισβολή των ισραηλινών δυνάμεων κατοχής στο τέμενος Αλ Άκτσα και την επίθεση σε πιστούς. Θεώρησε επίσης ότι «αυτές οι επιθέσεις είναι μια επικίνδυνη κλιμάκωση και μια κατάφωρη παραβίαση όλων των διεθνών συμβάσεων και ψηφισμάτων και ένας λόγος που τροφοδοτεί τη βία και υπονομεύει τη σταθερότητα της περιοχής». 

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Αιγύπτου, Πρέσβης Αχμέντ Χαφέζ, «καταδίκασε την εισβολή των ισραηλινών δυνάμεων στο ευλογημένο τέμενος Αλ Άκτσα και τη βία που ακολούθησε αυτή την εισβολή εναντίον Παλαιστινίων στις αυλές του τζαμιού», η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό και τη σύλληψη δεκάδων πιστών. Τόνισε, «την ανάγκη αυτοσυγκράτησης και παροχής πλήρους προστασίας στους μουσουλμάνους πιστούς και να τους επιτραπεί να τελούν ισλαμικές τελετές στο τζαμί Αλ Άκσα, το οποίο είναι ένα καθαρά ισλαμικό χάρισμα για τους μουσουλμάνους». 

Το Ιράν καταδίκασε έντονα τις ισραηλινές δυνάμεις κατοχής που εισέβαλαν στο τέμενος Αλ Άκσα. Ο Χοσεΐν Αμίρ-Αμπντολαχιάν, ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, δήλωσε ότι αυτό το περιστατικό αποτελεί ένδειξη της αντίστασης του ηρωικού και γενναίου παλαιστινιακού λαού και της απελπισίας των Σιωνιστών, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Ισμαήλ Χανίγια, ηγέτη του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς. Επίσης, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών χαρακτήρισε τις επιχειρήσεις των ισραηλινών δυνάμεων παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Η εισβολή καταδικάστηκε επίσης από το Μπαχρέιν, το Μαρόκο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία είχαν ομαλοποιήσει τις σχέσεις με το Ισραήλ δύο χρόνια πριν.   Στις 24 Απριλίου, ηγέτες από την Ιορδανία, την Αίγυπτο και τα ΗΑΕ συναντήθηκαν για να συζητήσουν την αποκατάσταση της ηρεμίας στην Ιερουσαλήμ.

Παραπομπές 

Ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση