Λότε Σταμ-Μπιζέ

Η Σάρλοτ Ίντα Άννα "Λότε" Σταμ-Μπιζέ  (28 Ιανουαρίου 1903 – 18 Νοεμβρίου 1988) ήταν Γερμανο-Ολλανδή αρχιτέκτονας, φωτογράφος και πολεοδόμος που βοήθησε στην ανοικοδόμηση του Ρότερνταμ μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Βιογραφία 
Η Μπιζέ γεννήθηκε στο Reisicht της Σιλεσίας της Γερμανίας (τώρα Rokitki, Πολωνία ).Βρήκε για πρώτη φορά δουλειά ως υφάντρια στη Δρέσδη όταν ήταν νεότερη.

Πριν ξεκινήσει την καριέρα της ως αρχιτέκτονας, η Μπιζέ ήταν επιτυχημένη φωτογράφος. Αν και εργάστηκε με το μέσο επαγγελματικά μόνο για μια σύντομη περίοδο από το 1926 έως το 1930, η δουλειά της είχε δυσανάλογο αντίκτυπο και τώρα φυλάσσεται στις συλλογές του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη, στο Μουσείο Arthur M. Sackler, το Μουσείο J. Paul Getty , το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον, και το Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες.

Από το 1926 έως το 1928 φοιτούσε στο σχολείο Bauhaus στο Dessau. Τα επόμενα χρόνια του Μεσοπολέμου εργάστηκε σε γραφείο στο Βερολίνο, τη Μόσχα, την Ουκρανία, το Μπρνο και το Άμστερνταμ.

Από το 1946 έως το 1968, η Μπιζέ εργάστηκε ως αρχιτέκτονας πολεοδομίας, και αργότερα ως επικεφαλής αρχιτέκτονας, για την Υπηρεσία Αστικής Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης του Ρότερνταμ, η οποία είχε βομβαρδιστεί σφοδρά το 1940 κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Δουλειά

Σχολή Bauhaus 

Ξεκινώντας το 1926, φοίτησε στο σχολείο Bauhaus, όπου σπούδασε με τους Josef Albers, Wassily Kandinsky, Joost Schmidt και Gunta Stölzl. Γράφτηκε για να σπουδάσει το πιο «γυναικείο» αντικείμενο της υφαντικής, αλλά αργότερα, η Μπιζέ έγινε δεκτή σε ένα μάθημα αρχιτεκτονικής από τον Hannes Meyer ως η πρώτη γυναίκα που σπούδασε στο οικοδομικό τμήμα του Bauhaus Dessau.

Σε σύγκριση με τον προκάτοχό του, ο Meyer ήταν λιγότερο προκατειλημμένος για την ιδέα των γυναικών να μελετούν θέματα που κυριαρχούσαν και προηγουμένως προορίζονταν για τους άνδρες. Η Μπιζέ ήταν καλή μαθήτρια, αλλά ο Meyer δεν ήταν πεπεισμένος για τις μελλοντικές προοπτικές της, εκτός κι αν παντρευόταν έναν άντρα αρχιτέκτονα και δούλευε για την εταιρεία του.

Ο Meyer, διευθυντής του Bauhaus και ταυτόχρονα παντρεμένος άνδρας με δύο παιδιά, ξεκίνησε ερωτική σχέση με την Μπιζέ. Παρά το φιλελεύθερο κλίμα του σχολείου, ο δεσμός δεν εγκρίθηκε και τον Δεκέμβριο του 1928, ο Meyer πρότεινε την Μπιζέ να φύγει από το Bauhaus, κάτι που όντως έγινε.

Γραφείο στο Βερολίνο, στη Μόσχα, στην Ουκρανία, στο Μπρνο και στο Άμστερνταμ 
Το 1928 ο Hannes Meyer προσέλαβε την Μπιζέ στο γραφείο του στο Βερολίνο, αλλά εκείνη ήταν δυσαρεστημένη. Στη συνέχεια προσπάθησε να της βρει άλλη δουλειά μέσω του δικτύου του, αλλά μάταια. Η Μπιζέ απορρίφθηκε από τον Walter Traulau, επειδή, όπως υποδεικνύεται σε επιστολή του προς τον φίλο του, «δεν του άρεσε να δουλεύει με γυναίκες». Αργότερα, τον ακολούθησε στη Μόσχα, όπου γνώρισε επίσης τον Mart Stam, τον μελλοντικό της σύζηγο. Αν και η επανένωση με τον Meyer δεν είχε επιτυχία, είχε μείνει έγκυος.

Επέστρεψε στο Μπρνο, για να συνεχίσει τη δουλειά της στο αρχιτεκτονικό γραφείο του Bohuslav Fuchs, και γέννησε στο Μπρνο τον γιο της, Peter. Η Μπιζέ πήγε τον Fuchs στο δικαστήριο επειδή, όπως αποκαλύπτει η αλληλογραφία με δικηγόρο, αρνήθηκε να πληρώσει το απαραίτητο επίδομα για την τρίμηνη άδεια μητρότητας που της είχε προσφέρει. Δεν επέστρεψε στην εταιρεία του και, δεδομένης της ιδιότητάς της ως ανύπαντρης μητέρας και της βαθύτερης οικονομικής κρίσης, αγωνίστηκε να βρει νέα δουλειά στο Μπρνο.

Αργότερα, η Μπιζέ έφυγε για την Ουκρανία και συνάντησε τον πρώην λέκτορά της στο Bauhaus και Ολλανδό αρχιτέκτονα  Mart Stam (Μάρτ Σταμ), με τον οποίο ξεκίνησε μια ερωτική σχέση. Λόγω των δυσκολιών που προέκυπταν από το μεταβαλλόμενο κλίμα της ΕΣΣΔ, ο Σταμ και η Μπιζέ αποφάσισαν να παντρευτούν πριν μετακομίσουν στην Ολλανδία το 1934.

Στο Άμστερνταμ, το ζευγάρι ίδρυσε τη δική του εταιρεία, Stam en Beese Architecten, και το 1935 απέκτησαν μια κόρη, την Ariane. Λόγω της πρόωρης αναχώρησής της από το Bauhaus, δεν είχε λάβει ποτέ δίπλωμα. Αυτό έκανε πιο δύσκολο να γίνει αρχιτέκτονας στην Ολλανδία, λόγω της πίεσης της ένωσης του Συλλόγου Ολλανδών Αρχιτεκτόνων να απολύσει μη πτυχιούχους από τον επαγγελματικό κόσμο πριν από το τέλος του έτους, το 1940.

Εκείνη τη χρονιά, στα 37 της, έγινε δεκτή για να ξεκινήσει πτυχίο αρχιτεκτονικής στο VHBO στο Άμστερνταμ, λόγω της μοναδικής εμπειρίας της. Ο συνδυασμός των σπουδών της και η φροντίδα για δύο παιδιά έβαλαν πίεση στον γάμο της με τον Σταμ. Το 1943 χώρισαν, αφού ο Σταμ διέπραξε μοιχεία. Ωστόσο, η Λότε Σταμ-Μπιζέ αποφάσισε να διατηρήσει το όνομα του Σταμ , επειδή η σχέση με το επίθετό του θα μπορούσε να της δώσει ένα προβάδισμα ως ανεξάρτητη γυναίκα αρχιτέκτονας στην Ολλανδία. Αποφοίτησε το 1945.

Οργανισμός Αστικής Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης του Ρότερνταμ, 1946–1948 

Στην Υπηρεσία Αστικής Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης του Ρότερνταμ η Μπιζέ ήταν μια από τις λίγες γυναίκες που συνέβαλαν τόσο μεγάλη συνεισφορά στην ανοικοδόμηση. Σχεδιάζοντας με λειτουργικό στυλ και επηρεασμένη από τις ιδεολογίες σχεδιασμού της ένωσης CIAM, η Μπιζέ εργάστηκε σε αρκετές (κοινωνικές) κατοικίες σε όλη την πόλη, όπως:

 Kleinpolder (1946-1952),
 Pendrecht (1948-1952),
 Westpunt στο Hoogvliet (1956–1957),
 het Lage Land (1961–1962) και
 Alexanderpolder/Ommoord (1957–1971).

Έννοιες για τον πολεοδομικό σχεδιασμό 
Συμπεριέλαβε την «έννοια της γειτονιάς» (wijkgedachte) και το «cluster» (wooneenheid) στο σχέδιό της για το Pendrecht, το οποίο θεωρείται η πιο σημαντική αρχιτεκτονική συνεισφορά της. «Η έννοια της γειτονιάς»  αναφερόταν στη γειτονιά ως μια αυτοφερόμενη γεωγραφική ενότητα, μια πόλη μέσα σε μια πόλη, με κοινωνική δομή και κοινότητα που θυμίζει εκείνη ενός χωριού. Κατά τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση, η έννοια της γειτονιάς έγινε ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο μοντέλο για τη δημιουργία κοινοτήτων και την αρμονική τάξη της κοινωνίας.

Το σύμπλεγμα ήταν μια μορφή χωρικής οργάνωσης με φυσική και κοινωνική σύνδεση μεταξύ κάθε σπιτιού και της γειτονιάς στο σύνολό της. Η Μπιζέ εισήγαγε μια μικρής κλίμακας μονάδα, τη «στάμπα» (stempel), για να αντιπροσωπεύσει έναν μικρόκοσμο της ευρύτερης κοινότητας. Ο σχεδιασμός κάθε γραμματοσήμου προσαρμόστηκε στις ανάγκες διαφορετικών κατηγοριών κατοίκων όπως οικογένειες, άγαμοι κάτοικοι και ηλικιωμένοι. Η χωρική διάταξη των ανεξάρτητων μπλοκ διαφορετικών υψών αντανακλούσε επίσης την κοινωνική ποικιλομορφία. Εμπορικά κέντρα, σχολεία και εκκλησίες διαφορετικών δογμάτων χωρίστηκαν στις γειτονιές, με μερικούς δρόμους χωρίς κυκλοφορία μεταξύ τους.

Τα κτίρια χωρίστηκαν από κοινόχρηστους κήπους και λωρίδες πρασίνου, με την ελπίδα ότι οι κάτοικοι αυτών των διαφορετικών γραμματοσήμων θα συναντηθούν και θα αλληλεπιδράσουν στους ανοιχτούς χώρους. Η ποικιλομορφία των κατοίκων σε μια συνοικία μικρής κλίμακας θα ήταν αντιπροσωπευτική μιας ανοιχτής, δημοκρατικής κοινωνίας, με μια στενή γειτονιά. Ωστόσο, τις επόμενες δεκαετίες, η ιδέα της συνοικιακής μονάδας είχε εγκαταλειφθεί και μεγάλα τμήματα του Pendrecht τροποποιήθηκαν ή γκρεμίστηκαν.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Lotte Stam-Beese, vrouw van de (weder)opbouw (στα Ολλανδικά)
 Lotte Stam-Beese en de wederopbouw van Rotterdam (στα Ολλανδικά) 

Articles with hCards
Γυναίκες αρχιτέκτονες
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις