Μαξ Ρέιτερ

Ο Μαξ Αντρέγιεβιτς Ρέιτερ (, , 24 Απριλίου 1886 - 6 Απριλίου 1950) ήταν Σοβιετικός στρατιωτικός ηγέτης, διοικητής στρατού και μετώπων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Είναι ο ανώτερος Λετονός σοβιετικός στρατιωτικός ηγέτης.

Πρώτα χρόνια και υπηρεσία στον ρωσικό στρατό 
Γεννήθηκε σε οικογένεια πλούσιων Λετονών αγροτών, στο αγρόκτημα Μέλκι (Meļķi), στο κτήμα Ζίργκεν. Στις ιστορικές πηγές, το έτος γέννησης του θεωρείται το 1886. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς, γεννήθηκε 5 χρόνια αργότερα, το 1891, ενώ το 1886 γεννήθηκε ο αδελφός του Κρίσταπ. Κατά τη γέννηση, του δόθηκε το όνομα Μάρτινς, το οποίο, ως ενήλικας, μετάλλαξε σε Μαξ.

Αφού απέκτησε απολυτήριο μέσης εκπαίδευσης στη Λιέπαγια το 1905, ο Ρέιτερ το 1906 εγγράφηκε εθελοντής στο 1ο Σύνταγμα Τυφεκιοφόρων Σιβηρίας. Στο τέλος της διετούς θητείας οι εθελοντές έδωσαν εξετάσεις για το δικαίωμα απόκτησης του πρώτου αξιωματικού βαθμού, αυτόν του σημαιοφόρου. Ο Ρέιτερ πέρασε στη Στρατιωτική Σχολή του Ιρκούτσκ το 1908, την οποία αποφοίτησε επιτυχώς το 1910.

Από τον Ιανουάριο του 1911 ήταν κατώτερος αξιωματικός του 1ου Συντάγματος Τυφεκιοφόρων Σιβηρίας.

Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου μαζί με το σύνταγμα ο Ρέιτερ έφτασε στο στρατό, πολέμησε στην 1η Μεραρχία Τυφεκιοφόρων Σιβηρίας στο Δυτικό Μέτωπο. Διοίκησε λόχο και τάγμα. Στις αρχές του 1916 τραυματίστηκε σοβαρά, μετά το νοσοκομείο διορίστηκε αξιωματικός για αποστολές στο αρχηγείο του Στρατού του Καυκάσου. Τον Σεπτέμβριο του 1917 διορίστηκε αξιωματικός για αποστολές στο αρχηγείο της 12ης Στρατιάς στο Δυτικό Μέτωπο, καθώς και Συνταγματάρχης. Κατά τη διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού, αρρώστησε από τύφο και νοσηλευόταν στην πόλη Βάλκα, όπου τον Φεβρουάριο του 1918 συνελήφθη από τους Γερμανούς. Ήταν αιχμάλωτος πολέμου μέχρι τον Φεβρουάριο του 1919. Βρέθηκε στα στρατόπεδα αιχμαλώτων στο Χάμμερστάιν, στο Φέστφαλ, στο Ντάντσιχ. Προσπάθησε να αποδράσει, αλλά απέτυχε. Επέστρεψε στον ρωσικό στρατό λόγω ανταλλαγής αιχμαλώτων μετά τον πόλεμο στις αρχές του 1919.

Εμφύλιος και Μεσοπόλεμος 
Ο Ρέιτερ ήταν μέλος του Κόκκινου Στρατού από τον Μάρτιο του 1919. Έγινε μέλος οικειοθελώς, αμέσως μετά την επιστροφή από την αιχμαλωσία. Υπηρέτησε στο Σύνταγμα Πεζικού του Βιτέμπσκ της Τσεκά. Από τον Αύγουστο του 1919 ήταν διοικητής του 99ου Συντάγματος Πεζικού και από τον Ιούλιο, διοικητής του 97ου Συντάγματος Πεζικού (και τα δύο συντάγματα ήταν μέρος της 11ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων Πέτρογκραντ). Από τον Νοέμβριο του 1919 διοικούσε την 32η Ταξιαρχία Τυφεκιοφόρων. Έλαβε μέρος στον Εμφύλιο Πόλεμο: το 1919 πολέμησε στο Βόρειο Μέτωπο, στη Λετονία και τηνΕσθονία, συμμετέχοντας στην άμυνα της Πετρούπολης από τον στρατό του στρατηγού Ν. Ν. Γιουντένιτς και σε επιχειρήσεις κατά των στρατευμάτων του στρατηγού Σ. Ν. Μπουλάκ-Μπαλαχόβιτς. Το καλοκαίρι του 1920, η ταξιαρχία μεταφέρθηκε στο Πολωνικό Μέτωπο, όπου ο Ρέιτερ διακρίθηκε στη μάχη, τραυματίστηκε και του απονεμήθηκε το Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου. Τον Μάρτιο του 1921, ως επικεφαλής της 32ης ταξιαρχίας, συμμετείχε στην καταστολή της εξέγερσης της Κρονστάνδης (1921), όντας ένας από τους πρώτους που εισέβαλαν στο φρούριο, και τραυματίστηκε ξανά. Του απονεμήθηκε δεύτερο Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου, κάτι πολύ σπάνιο εκείνη την εποχή. Μέλος του ΚΚΣΕ από το 1922.

Μετά τον πόλεμο, υπηρέτησε στην ίδια 11η Μεραρχία Τυφεκιοφόρων του Πέτρογκραντ ως διοικητής των 31ης και 33ης ταξιαρχιών τυφεκιοφόρων, και βοηθός αρχηγού μεραρχίας. Έλαβε μέρος στις μάχες στην Καρελία κατά των φινλανδικών στρατευμάτων το 1922. Παρακολούθησε τα Στρατιωτικά Ακαδημαϊκά Μαθήματα του ανώτατου επιτελείου διοίκησης του Κόκκινου Στρατού το 1923 στη Μόσχα. Από τον Σεπτέμβριο του 1923 υπηρέτησε προσωρινά ως αρχηγός της 11ης Μεραρχία Τυφεκιοφόρων του Πέτρογκραντ. Από τον Οκτώβριο του 1924 ήταν διοικητής της 2ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων του Αμούρ (Μπλαγκοβεσένσκ). Από τον Μάρτιο του 1926 έως τον Δεκέμβριο του 1929 ήταν διοικητής της 36ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων Ζαμπαϊκάλ (Τσιτά). Το 1927 αποφοίτησε από μαθήματα εκπαίδευσης για ανώτερο διοικητικό προσωπικό και το 1929 ως επικεφαλής τμήματος, συμμετείχε σε μάχες στον Κινεζικό Ανατολικό Σιδηρόδρομο (ΚΑΣ).

Τον Δεκέμβριο του 1929, έλαβε απόσπαση για τον χώρο της  βιομηχανίας. Διοίκησε το Υπερκαυκασιακό Βιομηχανικό Τμήμα των Παραστρατιωτικών Φρουρών Βιομηχανικών Επιχειρήσεων και Κυβερνητικών Κτιρίων του Ανώτατου Οικονομικού Συμβουλίου της ΕΣΣΔ, οδηγώντας με επιτυχία τον αγώνα κατά των σαμποτέρ και τους Μπασμάτσι. Το 1931 εργάστηκε ως αναπληρωτής επικεφαλής της αεροπορικής και πυροπροστασίας στο Ανώτατο Οικονομικό Συμβούλιο της ΕΣΣΔ. Στη συνέχεια επέστρεψε στον Κόκκινο Στρατό και τον Σεπτέμβριο του 1932 διορίστηκε διοικητής της 73ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων του Ομσκ στη Στρατιωτική Περιφέρεια της Σιβηρίας. Τον Σεπτέμβριο του 1933 στάλθηκε για σπουδές και το 1935 αποφοίτησε από τη Στρατιωτική Ακαδημία του Κόκκινου Στρατού ον. Μ. Β. Φρούνζε. Από τον Νοέμβριο του 1935 υπηρετούσε στο δεύτερο (επιχειρησιακό) τμήμα του αρχηγείου του Κόκκινου Στρατού. Από τον Απρίλιο του 1936 ήταν επικεφαλής του 3ου (και από τον Αύγουστο 1938 του 5ου) τμήματος στη Διεύθυνση Μαχητικής Εκπαίδευσης του Κόκκινου Στρατού.

Τον Δεκέμβριο του 1938 απολύθηκε από τον Κόκκινο Στρατό, αλλά δεν συνελήφθη. Τον Ιούνιο του 1939, η διαταγή απόλυσης ακυρώθηκε. Ωστόσο, αν και αποκατεστημένος, ο Ρέιτερ παρέμεινε χωρίς νέο διορισμό για άλλους έξι μήνες και μόλις τον Ιανουάριο του 1940 διορίστηκε βοηθός διοικητή για στρατιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Στρατιωτικής Περιφέρειας του Βορείου Καυκάσου. Από τον Ιούλιο του 1940 ήταν αναπληρωτής διοικητής και τον Ιούνιο του 1941 εκπλήρωσε προσωρινά τα καθήκοντα του διοικητή των στρατευμάτων της στρατιωτικής περιφέρειας.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος 
Έφτασε στο μέτωπο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1941, στη θέση του αρχηγού της διοικητικής μέριμνας-αναπληρωτή διοικητή για την επιμελητεία του Κεντρικού Μετώπου. Τον Οκτώβριο του 1941, στις συνθήκες της έναρξης της γερμανικής γενικής επίθεσης κατά της Μόσχας και της κατάρρευσης της σοβιετικής άμυνας στην κεντρική κατεύθυνση, διορίστηκε διοικητής μιας επιχειρησιακής ομάδας αποτελούμενης από τις 194η Μεραρχία Τυφεκιοφόρων και 108η Μεραρχία Αρμάτων Μάχης, η οποία κατάφερε να καθυστερήσει την επίθεση του γερμανικού 47ου μηχανοκίνητου σώματος στην περιοχή του Καρατσόφ. Τον Δεκέμβριο του 1941, τραυματίστηκε σοβαρά κοντά στην πόλη Γιέλετς. Ταυτόχρονα διορίστηκε διοικητής της στρατιωτικής περιφέρειας του Βορείου Καυκάσου, αλλά λόγω νοσηλείας δεν ανέλαβε τη θέση. Από τον Φεβρουάριο του 1942 ήταν βοηθός διοικητή των σχηματισμών του Δυτικού Μετώπου.

Από τον Μάρτιο του 1942 διοικούσε την 20η Στρατιά στο Δυτικό Μέτωπο, συμμετέχοντας στην πρώτη επιθετική επιχείρηση του Ρζεβο-Σιτσόφσκ. Σε αυτή τη δύσκολη επιχείρηση, ο στρατός του διακρίθηκε και σημείωσε τη μεγαλύτερη επιτυχία, διασπώντας αρκετές γραμμές γερμανικής άμυνας και προχωρώντας έως και 40 χιλιόμετρα.

Μετά από αυτή την επιτυχία, τον Σεπτέμβριο του 1942 διορίστηκε διοικητής του Μετώπου του Μπριάνσκ. Διακρίθηκε ξανά στην επιθετική επιχείρηση του Βορόνεζ-Καστόρνογιε, όπου τα στρατεύματα του μετώπου του προκάλεσαν βαριά ήττα στη 2η Γερμανική Στρατιά και νίκησαν ολοκληρωτικά το 3ο Σώμα Στρατού της 2ης Ουγγρικής Στρατιάς. Για την συμμετοχή του σε αυτή την επιχείρηση, εκτός από την απονομή του Τάγματος του Σουβόροφ 1ου βαθμού (έγινε ένας από τους πρώτους κατόχους αυτού του τάγματος), του απονεμήθηκε ο βαθμός του συνταγματάρχη. Ωστόσο, κατά τον σχεδιασμό αυτής της επιχείρησης, ο Ρέιτερ πρότεινε να καθυστερήσει την έναρξή της κατά μία ημέρα προκειμένου να συγκεντρώσει εφεδρεία, κάτι που τον έφερε σε σύγκρουση με τον Ανώτατο Διοικητή Ι. Β. Στάλιν. Παρά το γεγονός ότι η επιχείρηση ήταν επιτυχής, ο Ρέιτερ είχε δίκιο: ο ρυθμός της επίθεσης θα ήταν μεγαλύτερος αν είχε υιοθετηθεί η θέση του. Ωστόσο, μετά από αυτή τη διαμάχη, ο Ρέιτερ απομακρύνθηκε από τη διοίκηση των μονάδων μάχης.

Στις 12 Μαρτίου 1943, το Μέτωπο Μπριάνσκ καταργήθηκε. Ο Ρέιτερ διορίστηκε διοικητής του Εφεδρικού Μετώπου, το οποίο μετονομάστηκε σε Μέτωπο Κουρσκ στις 23 Μαρτίου 1943 και στις 27 Μαρτίου 1943, με βάση την οδηγία του Αρχηγείου της Ανώτατης Διοίκησης της 24ης Μαρτίου 1943, μετονομάστηκε ξανά σε Μέτωπο Αριόλ. Την επόμενη μέρα, 28η Μαρτίου 1943, το Μέτωπο του Μπριάνσκ αποκαταστάθηκε και ο Μ. Α. Ρέιτερ διορίστηκε ξανά διοικητής του. Από τον Ιούνιο του 1943 υπηρέτησε Διοικητής της Στρατιωτικής Περιοχής της Στέπας, προετοιμάζοντας ενεργά στρατεύματα για την επικείμενη μάχη στο Κούρσκ. Από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 1943 ήταν Αναπληρωτής Διοικητής του Μετώπου Βορόνεζ, με τον οποίο συμμετείχε στην επιθετική επιχείρηση Μπέλγκοροντ-Χάρκοβ.

Ωστόσο, για αδιευκρίνιστους λόγους, τον Σεπτέμβριο του 1943 ανακλήθηκε από το μέτωπο. Από τον Σεπτέμβριο του 1943 διοικούσε τη Στρατιωτική Περιοχή Νοτίων Ουραλίων.

Τελευταία χρόνια και υστεροφημία 
Από τον Ιανουάριο του 1946 έως τον Ιανουάριο του 1950 υπηρέτησε επικεφαλής των Ανώτερων μαθημάτων τακτικής σκοποβολής για τη βελτίωση του διοικητικού προσωπικού του πεζικού "Πυροβόλημα" ον. Μ. Μ. Σάποσνικοφ. Τον Ιανουάριο του 1950 απαλλάχθηκε από τη θέση του και τρεις μήνες αργότερα, στις 6 Απριλίου 1950, πέθανε.

Κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Νοβοντέβιτσι στη Μόσχα.

Τη δεκαετία του 1960, ο συνάδελφός του, ο στρατηγός συνταγματάρχης Λεονίντ Μιχάιλοβιτς Σαντάλοφ, έγραψε για τον Ρέιτερ στα απομνημονεύματά του. Μετά από αυτό, ένας από τους δρόμους στο Βέντσπιλς πήρε το όνομά του, και στο χωριό του, το Ζίρας, του στήθηκε μνημείο με την ευκαιρία της επετείου εκατό ετών από τη γέννηση του.

Στρατιωτικοί βαθμοί 

 Διοικητής μεραρχίας (17 Φεβρουαρίου 1936)
 Αντιστράτηγος (4 Ιουνίου 1940)
 Συνταγματάρχης (30 Ιανουαρίου 1943)

Βραβεία 

 Τάγμα του Λένιν (21/02/1945)
 4 Τάγματα του Κόκκινου Λαβάρου (31/12/1921, 10/03/1922 , 3/11/1944, 20/06/1949)
 Τάγμα του Σουβόροφ 1ου βαθμού (14/02/1943)
 Τάγμα της Δημοκρατίας (Λαϊκή Δημοκρατία της Ταννού Τιβά, 15/03/1943)

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ρέιτερ Μαξ Αντρέγιεβιτς στον ιστότοπο του Υπουργείου Άμυνας της Ρωσικής Ομοσπονδίας

Μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης
Ρώσοι πρωταγωνιστές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου
Αποδέκτες του Τάγματος του Λένιν
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις