Πυροβολισμοί στο Δημοτικό Σχολείο «Βλάντισλαβ Ριμπνίκαρ»

Στις 3 Μαΐου 2023, ένα άτομο άνοιξε πυρ εναντίον μαθητών και προσωπικού στο Δημοτικό Σχολείο «Βλάντισλαβ Ριμπνίκαρ» στον Βράτσαρ του Βελιγραδίου, στη Σερβία, σκοτώνοντας 9 άτομα (8 μαθητές και 1 φύλακα) και τραυματίζοντας 7 (6 μαθητές και 1 δάσκαλο). Η αστυνομία συνέλαβε τον φερόμενο ως δράστη αμέσως μετά. Αναγνωρίστηκε ως 13χρονος μαθητής, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ποινικά υπεύθυνος σύμφωνα με τη σερβική νομοθεσία. Το αγόρι είχε χρησιμοποιήσει δύο πιστόλια που ανήκαν νόμιμα στον πατέρα του.

Ιστορικό 
Η Σερβία έχει αυστηρούς νόμους για τα όπλα, αλλά ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κατοχής όπλων στον κόσμο κατά κεφαλήν. Το 2021, με εκτιμώμενα 39 ιδιόκτητα όπλα ανά 100 άτομα, η Σερβία ήταν η τρίτη χώρα παγκοσμίως σε αυτό το στατιστικό στοιχείο, πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Υεμένη. Μαζί με την κουλτούρα της οπλοκατοχής και πολλά νοικοκυριά που διατηρούν πολεμικά τρόπαια από τους πολέμους του 20ου αιώνα, τα παράνομα όπλα διαδόθηκαν ευρέως σε ορισμένες από τις χώρες της περιοχής μετά τους Γιουγκοσλαβικούς Πολέμους στη δεκαετία του 1990.

Οι μαζικοί πυροβολισμοί είναι σπάνιοι στη Σερβία, όπως και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Υπήρξαν τρεις μαζικοί πυροβολισμοί νωρίτερα τον 21ο αιώνα: οι δολοφονίες στο Γιαμπούκοβατς το 2007, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν 9 άνθρωποι και 5 τραυματίστηκαν, οι πυροβολισμοί στη Βέλικα Ιβάντσα το 2013, κατά τους οποίους σκοτώθηκαν 14 άτομα και οι πυροβολισμοί στο Ζιτιστέ το 2016, στους οποίους 5 άτομα σκοτώθηκαν και 22 τραυματίστηκαν. Το 2019 σημειώθηκε απόπειρα πυροβολισμών σε σχολείο στη Βέλικα Πλάνα, αν και ο δράστης ανακόπηκε αφού πυροβόλησε δύο σφαίρες στο ταβάνι. Κανένας από αυτούς τους πυροβολισμούς ή την απόπειρα πυροβολισμού δεν αφορούσε ένα παιδί ως δράστη.

Πυροβολισμοί 

Οι πυροβολισμοί ξεκίνησαν γύρω στις 08:36 ΘΩΚΕ στις 3 Μαΐου 2023. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, αφού μπήκε στο Δημοτικό Σχολείο «Βλάντισλαβ Ριμπνίκαρ», ο φερόμενος ως πυροβολητής, ένας 13χρονος μαθητής, έβγαλε αμέσως ένα πιστόλι από την τσάντα του και πυροβόλησε τον φύλακα και στη συνέχεια τις οθόνες του διαδρόμου που είδε, γεμίζοντας ξανά το πιστόλι του καθώς κατευθυνόταν για το μάθημα της ιστορίας. Όταν μπήκε στην αίθουσα της ιστορίας, ο δράστης πυροβόλησε πρώτα τον δάσκαλο και στη συνέχεια πυροβόλησε τυχαία εναντίον άλλων μαθητών. Ο δράστης έτρεξε μέσα από το διάδρομο και μπήκε στην αυλή όπου επικοινώνησε με την αστυνομία στις 8:42 π.μ., σύμφωνα με το υπουργείο σε συνέντευξη Τύπου. Ο σκοπευτής είχε στην κατοχή του ένα CZ 75 Shadow 2. Η οδός Νιεγκόσεβα αποκλείστηκε μετά τους πυροβολισμούς.

Θύματα 
Οι πυροβολισμοί είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο 8 μαθητών – 7κοριτσιών και 1 αγοριού– και ενός φύλακα. Ένας από τους νεκρούς μαθητές ήταν Γάλλος υπήκοος, σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών.

Επιπλέον, τραυματίστηκαν 6 μαθητές και 1 δάσκαλος. Από τους τραυματίες, 2 αγόρια και 1 κορίτσι μεταφέρθηκαν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Παίδων. Τα αγόρια δέχθηκαν τραύματα από πυροβολισμό στα κάτω άκρα, ενώ το κορίτσι τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι, και χρειάστηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Τα αγόρια και η δασκάλα αναφέρθηκε αργότερα ότι είναι σε σταθερή κατάσταση.

Υποτιθέμενος σκοπευτής 
Ο δράστης συνελήφθη από την αστυνομία και ταυτοποιήθηκε από την Ανώτατη Εισαγγελία στο Βελιγράδι ως 13χρονος μαθητής. Σε αυτή την ηλικία, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ποινικές ή πλημμεληματικές κατηγορίες λόγω του Νόμου για τους ανήλικους παραβάτες και την ποινική προστασία των ανηλίκων που ορίζει το κατώτατο όριο ηλικίας ποινικής ευθύνης στα 14 έτη. Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Κέντρο Κοινωνικής Εργασίας. Ο δράστης φέρεται να χρησιμοποίησε δύο πιστόλια που ανήκαν στον πατέρα του υπό τη νόμιμη ιδιοκτησία. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, είχε σχεδιάσει τους πυροβολισμούς για ένα μήνα, συμπεριλαμβανομένου του ποιες τάξεις να μπει πρώτα, και δημιούργησε έναν κατάλογο με τα παιδιά προτεραιότητας που έπρεπε να πυροβολήσει. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι ο φερόμενος ως σκοπευτής εκπαιδεύτηκε σε πεδίο βολής με τον πατέρα του. Οι αρχές ερευνούν το κίνητρο. Ο φερόμενος ως δράστης περιγράφηκε ως ένας ήσυχος, καλός μαθητής που μπήκε πρόσφατα στην τάξη. Ο σχολικός εκφοβισμός και οι χαμηλοί βαθμοί αναφέρθηκαν ως πιθανά κίνητρα.

Και οι δύο γονείς συνελήφθησαν λίγο μετά τους πυροβολισμούς. Ο πατέρας κρατήθηκε έως και 48 ώρες. Σύμφωνα με το νόμο, ο φερόμενος ως πυροβολητής δεν μπορούσε να σταλεί σε φυλακή ανηλίκων επειδή ήταν παιδί και μπορούσε να μεταφερθεί μόνο σε διαφορετικό σχολείο λόγω του ότι ήταν μικρότερος των 14 ετών. Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι ο φερόμενος ως πυροβολητής τοποθετήθηκε σε νευροψυχιατρική κλινική.

Επακόλουθα 

Σε συνέντευξη Τύπου, ο υπουργός Παιδείας, Μπράνκο Ρούζιτς, ανακοίνωσε τριήμερο πένθος από τις 5 Μαΐου και αναστολή των μαθημάτων για το υπόλοιπο της ημέρας, ενώ η υπουργός Υγείας Ντάνιτσα Γκρούιτσιτς, ανακοίνωσε ότι το Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας θα ενεργοποιήσει δύο τηλεφωνικές γραμμές παροχής συμβουλών και θα αυξήσουν την πρόσβαση σε προσωπική συμβουλευτική, για όσους αισθάνονται την ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη. Το Εθνικό Θέατρο του Βελιγραδίου ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει όλες τις δραστηριότητες έως τις 7 Μαΐου.

Μετά τον πυροβολισμό οργανώθηκε αιμοδοσία για τους τραυματίες μαθητές στο Ινστιτούτο Μεταγγίσεων. Εκατοντάδες πολίτες, μεταξύ των οποίων και οι γονείς των μαθητών του δημοτικού σχολείου, συγκεντρώθηκαν μπροστά και γύρω από το δημοτικό μετά τους πυροβολισμούς. Αργότερα, διαδήλωσαν μπροστά από τα κτίρια του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Παιδείας, όπου ζήτησαν την παραίτηση του Ρούζιτς. Στην Πλατεία Ελευθερίας του Νόβι Σαντ συγκεντρώθηκαν πολίτες της πόλης.

Αντιδράσεις 
Ο Βούτσιτς μίλησε στο κοινό σχετικά με τους πυροβολισμούς αργότερα μέσα στην ημέρα, λέγοντας ότι θα πρότεινε νέα μέτρα οπλοκατοχής στην κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της ελάχιστης ηλικίας ποινικής ευθύνης από 14 σε 12. Το γραφείο της UNICEF στη Σερβία είπε ότι το σχολείο «δεν είναι χώρος βίας οποιουδήποτε είδους», ενώ ο Σέρβος Πατριάρχης Πορφύριος το χαρακτήρισε «καταστροφή».

Στη συνέντευξη Τύπου, ο Ρούζιτς είπε ότι «η καρκινική, ολέθρια επιρροή των βιντεοπαιχνιδιών του Διαδικτύου, οι λεγόμενες δυτικές αξίες, είναι εμφανής στους πυροβολισμούς». Δέχτηκε κριτική από την Ταμάρα Μιλένκοβιτς Κέρκοβιτς, βουλευτή του κόμματος Ντβέρι, η οποία ζήτησε την παραίτησή του, καθώς και από την Ανεξάρτητη Ένωση Εκπαιδευτικών της Σερβίας, η οποία ζήτησε επίσης την παραίτησή του και ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει τις εργασίες σε όλα τα σχολεία από τις 4 Μαΐου. Το Εκπαιδευτικό Συνδικάτο της Σερβίας ανακοίνωσε ότι θα οργανώσει γενική απεργία, που θα ξεκινήσει στις 5 Μαΐου, και κάλεσε την κυβέρνηση να «δημιουργήσει συνθήκες για μια κανονική και ασφαλή ζωή παιδιών και εργαζομένων στο εκπαιδευτικό σύστημα». Ο πρώην υπουργός Παιδείας Σρνταν Βέρμπιτς, εξέφρασε την αντίθεσή του στην απόλυση του Ρούζιτς, αλλά είπε ότι «θα ήταν καλό για την όλη κατάσταση εάν προσέφερε την παραίτησή του ως προσωπική πράξη», ενώ ο Μλάντεν Σάρτσεβιτς είπε ότι οι πυροβολισμοί «συνέβησαν κυρίως λόγω απροσεξίας των γονέων».

Το Κόμμα Σέρβων Ορκοφυλάκων ζήτησε επείγουσα συνεδρίαση της Επιτροπής Παιδείας στην Εθνοσυνέλευση της Σερβίας, ενώ το Κίνημα για την Αποκατάσταση του Βασιλείου της Σερβίας ζήτησε την απαγόρευση «όλων των ριάλιτι που εξυμνούν τη βία». Ο δήμαρχος του Βελιγραδίου, Αλεξάνταρ Σάπιτς, εξέφρασε τα συλλυπητήριά του, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση της πόλης θα «παρέχει κάθε είδους βοήθεια στις οικογένειες που χρειάζονται».

Σημειώσεις

Παραπομπές 

Πυροβολισμοί σε σχολείο
Μαζικοί πυροβολισμοί
Βράτσαρ