Κατάλογος βασιλέων του Κιμμερίου Βοσπόρου

Οι βασιλείς του Βοσπόρου ήταν οι ηγεμόνες του βασιλείου του Βοσπόρου, ενός αρχαίου Ελληνιστικού Ελληνο-σκυθικού κράτους με κέντρο τον Κιμμέριο Βόσπορο (νυν στενό του Κερτς), που κυβερνούσαν από την πόλη Παντικάπαιον. Το Παντικάπαιον ιδρύθηκε τον 7ο ή 6ο αι. π.Χ. Ο παλαιότερος γνωστός βασιλιάς του Βοσπόρου είναι ο Αρχαιάναξ, ο οποίος κατέλαβε τον έλεγχο της πόλης  το 480 π.Χ. ως σφετεριστής.  Η δυναστεία των Αρχαιανακτιδών κυβέρνησε την πόλη, μέχρι που εκτοπίστηκε από την πιο μακρόβια δυναστεία των Σπαρτοκιδών το 438 π.Χ.  Αφού κυβέρνησαν για περισσότερους από τρεις αιώνες, οι Σπαρτοκίδες εκτοπίστηκαν στη συνέχεια από τη δυναστεία των Μιθριδατιδών τού Πόντου και στη συνέχεια από έναν κλάδο της, τη δυναστεία των Τιβεριο-Ιουλιανών. Οι Τιβεριο-Ιουλιανοί βασιλείς κυβέρνησαν ως πελάτες-βασιλείς της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μέχρι την ύστερη αρχαιότητα.

Μετά από αρκετές διαδοχικές περιόδους διακυβέρνησης από ομάδες όπως οι Σαρμάτες, οι Αλανοί, οι Γότθοι και οι Ούννοι,  τα απομεινάρια του αβσιλείου του Βοσπόρου απορροφήθηκαν τελικά στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από τον Ιουστινιανό Α΄ τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Κατάλογος βασιλέων 
Οι συμβασιλείς υποδεικνύονται με εσοχή.

Δυναστεία των Αρχαιανακτιδών (περ. 480–438 π.Χ.) 

 Αρχαιάναξ π. 480 π.Χ.–; 

Ο αριθμός των διαδόχων του Αρχαιάνακτος και τα ονόματά τους δεν είναι γνωστά.  Η οικογένειά του κυβέρνησε μέχρι το π. 438 π.Χ.

Δυναστεία των Σπαρτοκιδών (438–111 π.Χ.) 

 Σπάρτοκος Α΄ 438–433 π.Χ. 
 Σάτυρος Α΄ 433–389 π.Χ. 
 Σέλευκος 433–393 π.Χ. 
 Λεύκων Α΄ 389–349 π.Χ. 
 Γόργιππος 389–349 π.Χ. 
 Παιρισάδης Α΄ 349–311 π.Χ. 
 Σπάρτοκος Β΄ 349–344 π.Χ. 
 Σάτυρος Β΄ 311–310 π.Χ. 
 Πρύτανις 310–309 π.Χ. 
 Εύμηλος 309–304 π.Χ. 
 Σπάρτοκος Γ΄ 304 π.Χ.–284 π.Χ. 
 Παιρισάδης Β΄ 284–π. 250 π.Χ. 
 Σπάρτοκος Δ΄ αι. 250–π. 240 π.Χ. 
 Λεύκων Β΄ αι. 240–210 π.Χ. 
 Υγιαίνων π. 210–π. 200 π.Χ. 
 Σπάρτοκος Ε΄ αι. 200–π. 180 π.Χ. 
 Kαμασαρύη π. 180–π. 160 π.Χ. 
 Παιρισάδης Γ΄ αι. 180–π. 170 π.Χ. 
 Παιρισάδης Δ΄ αι. 170–π. 150 π.Χ. (αρχικά με την Καμασαρύη και μετά μόνος) 
 Σπάρτοκος ΣΤ΄ (;) π. 150–π. 140 π.Χ. 
 Παιρισάδης Ε΄ αι. 140–111 π.Χ.

Σκυθική κυριαρχία (111–110 π.Χ.) 

 Σαυμάκος 111–110; π.Χ.

Δυναστεία των Μιθριδατιδών (110 π.Χ.–8 μ.Χ.) 

 Μιθριδάτης Α΄ 110 π.Χ.–63 π.Χ. 
 Φαρνάκης 63–48 π.Χ. 
 Δύναμις & Άσανδρος 48–47 π.Χ. (πρώτη βασιλεία και για τους δύο) 
 Μιθριδάτης Β΄ 47 π.Χ.–44/43 π.Χ.  
 Δύναμις 44/43 π.Χ.–γ. 7/8 μ.Χ. (δεύτερη βασιλεία της), με συζύγους:   
 Άσανδρος 44/43–π. 17 π.Χ. (δεύτερη βασιλεία του) 
 Σκριβόνιος π. 15; π.Χ.   (σφετεριστής)
 Πολέμων Α΄ π. 12/13–8 π.Χ.

Δυναστεία των Τιβεριο-Ιουλιανών (8–341) 

 Aσπούργος 8/10–38 μ.Χ.  
 Πολέμων Β΄ του Πόντου 38–41 
 Ρησκούπορις Α΄ (;) 14–42 
 Γεπαίπυρης 
 Μιθριδάτης Γ' 42-46 
 Κότυς Α΄ 46–78 
 Ενσωματώθηκε ως τμήμα της ρωμαϊκής επαρχίας της Κάτω Μοισίας (Moesia Inferior) 63–68
 Ρησκούπορις Β΄ 78–93 
 Σαυρομάτης Α΄ 93–123 
 Κότυς Β΄ 123–131 
 Ροιμητάλκης 131-153 
 Eυπάτωρ 154–170 
 Σαυρομάτης Β΄ 172–210 
 Ρησκούπορις Γ΄ 211–228 
 Κότυς Γ΄ 228–234 
 Σαυρομάτης Γ΄ 229–232 
 Ρησκούπορις Δ΄ 233-234 
 Χηδόσβιος 233–234 (? ) 
 Iνινθίμεος 234–239  (πιθανώς μη δυναστικός) 
 Ρησκούπορις Ε΄ 240–276 
 Φαρσάνζης 253–254  (πιθανώς μη δυναστικός) 
 Tειράνης 276–278 
 Σαυρομάτης Δ΄ 276 
 Θεοθόρσης 279–309  (πιθανώς μη δυναστική) 
 Ραδαμάσδης 309–322  (πιθανώς μη δυναστικός) 
 Ρησκούπορις ΣΤ΄ 314–341

Μεταγενέστεροι ηγεμόνες (341–527) 
Το τέλος της βασιλείας του Rhescuporis VI πιστεύεται ότι σήμανε το τέλος της Τιβεριανής-Ιουλιανής δυναστείας. Λεπτομέρειες για το Βασίλειο του Βοσπόρου είναι ελάχιστες στη συνέχεια, αλλά φαίνεται να έχει υποστεί αρκετές διαδοχικές περιόδους κυριαρχίας από Σαρμάτες, Αλανούς, Γότθους και Ούννους .  Υπήρχε πιθανώς μια συνεχής αλληλουχία ηγεμόνων  αλλά λίγα ονόματα είναι γνωστά. 

 Δουπτούνος άκμ. π. 483 
 Mύγερ π. 527 ( Ούννος ηγεμόνας ) 

Η κυριαρχία του Mύγερ στον Βόσπορο ήταν σύντομη: λίγο μετά το τέλος του Γορδά ο Ιουστινιανός Α΄ έστειλε στρατό για να θέσει τον Βόσπορο υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.   Ο Mύγελ στη συνέχεια κυβέρνησε μόνο την Πάτρια Ονογούρια στον βορρά.

Οικογενειακό δένδρο 
Αυτό το γενεαλογικό δέντρο καλύπτει τους ηγεμόνες τις δυναστείες των Μιθριδατιδών και των Τιβεριο-Ιουλιανών. Λόγω του ότι μεγάλο μέρος της αλληλουχίας των Τιβεριο-Ιουλιανών ηγεμόνων βασίζεται στη νομισματοκοπία, οι σχέσεις εντός της δυναστείας των Τιβεριο-Ιουλιανών (ειδικά για τους μεταγενέστερους ηγεμόνες) είναι σε μεγάλο βαθμό εικασίες και κατά προσέγγιση. Οι από εικασίες και κατά προσέγγιση απόγονοι σημειώνονται με διακεκομμένες γραμμές. Αν και οι γενεαλογικές πληροφορίες είναι εντελώς άγνωστες για τους βασιλείς μετά τον Κότυ Γ΄, τα επαναλαμβανόμενα ονόματα οδηγούν τους περισσότερους ερευνητές να πιστεύουν ότι οι μεταγενέστεροι βασιλείς, μέχρι τουλάχιστον το 341, ήταν μέλη της ίδιας συνεχιζόμενης δυναστείας.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Σελίδες με πηγές CS1 στα Γαλλικά (fr)