Λιβανική προεδρική εκλογή 2022-2023

Οι προεδρικές εκλογές του Λιβάνου του 2022–2023 είναι μια συνεχιζόμενη έμμεση εκλογή για την ανάδειξη του προέδρου του Λιβάνου μετά τη λήξη της περιορισμένης θητείας του προέδρου Μισέλ Αούν στις 31 Οκτωβρίου 2022.  Ο απερχόμενος πρόεδρος υπηρετούσε από τις 31 Οκτωβρίου 2016, μετά το τέλος της διετούς προεδρικής κρίσης. 

Κατά σύμβαση, την προεδρία ασκεί πάντα ένας Μαρωνίτης Χριστιανός. Σύμφωνα με το άρθρο 49 του Λιβανικού Συντάγματος, απαιτείται ειδική πλειοψηφία των δύο τρίτων των μελών του λιβανικού κοινοβουλίου για την εκλογή του προέδρου στον πρώτο γύρο. Εάν κανένας υποψήφιος δεν φτάσει σε αυτό το όριο, διεξάγονται περαιτέρω γύροι εκλογών όπου η απόλυτη πλειοψηφία των μελών που αποτελούν νομίμως το κοινοβούλιο αρκεί για την εκλογή του προέδρου. Ο νυν πρόεδρος δεν είναι επιλέξιμος για επανεκλογή έως ότου περάσουν έξι χρόνια από τη λήξη της θητείας του, σύμφωνα με το άρθρο 49 του Συντάγματος του Λιβάνου.

Ιστορικό

Διαδηλώσεις 2019-21 
Μεγάλης κλίμακας αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στη χώρα από τις 17 Οκτωβρίου. Αρχικά πυροδοτήθηκαν ως απάντηση στην αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και του καπνού καθώς και ενός νέου φόρου στις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, όμως οι διαδηλώσεις γρήγορα μετατράπηκαν σε επανάσταση ενάντια στη στασιμότητα της οικονομίας, την ανεργία, το σεχταριστικό και κληρονομικό πολιτικό σύστημα του Λιβάνου, τη διαφθορά και την αδυναμία της κυβέρνησης να παρέχει βασικές υπηρεσίες όπως νερό, ηλεκτρισμό και αποχέτευση. Ο Σαάντ Χαρίρι κατέληξε να παραιτηθεί στις 29 Οκτωβρίου 2019.
Ο Χασάν Ντιάμπ διορίστηκε πρωθυπουργός από τον πρόεδρο Μισέλ Αούν στις 19 Δεκεμβρίου 2019.  Η κυβέρνησή του κέρδισε την εμπιστοσύνη του κοινοβουλίου με 69 ψήφους υπέρ.
Ωστόσο, η οικονομική κατάσταση της χώρας συνέχισε να επιδεινώνεται. Η κυβέρνηση είχε χρέη πάνω από 95 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος του 2020 ,  η λιβανέζικη λίρα καταγράφει απώλειες 70% της αξίας της σε έξι μήνες   και η ανεργία επηρεάζει το 35% του ενεργού πληθυσμού.  Αναταραχές ξεσπούν στη Βηρυτό και στην Τρίπολη και στην Τζουνίγια.

Έκρηξη στη Βηρυτό
Στις 4 Αυγούστου 2020 η έκρηξη πολλών χιλιάδων τόνων νιτρικής αμμωνίας που ήταν αποθηκευμένο σε υπόστεγο στο λιμάνι της Βηρυτού προκάλεσε σημαντικές ανθρώπινες και υλικές ζημιές σε όλη την πόλη και το λιμάνι. Ο τελικός απολογισμός ήταν 218 νεκροί και πάνω από 7.000 τραυματίες  και οι ζημιές που υπολογίζονται σε σχεδόν τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ από την Παγκόσμια Τράπεζα και υπολογίζεται ότι άφησαν 300.000 αστέγους.  Η βιομηχανική-λιμενική ζώνη του λιμανιού της Βηρυτού επλήγη σοβαρά, επιδεινώνοντας περαιτέρω την οικονομική κατάσταση. Ζωτικής σημασίας για τον Λίβανο, το λιμάνι είναι το σημαντικότερο εμπορικό κέντρο του Λιβάνου που εξασφαλίζει τη διέλευση του 60% των εισαγωγών της χώρας.

Εκλογικό σύστημα

Το Σύνταγμα του Λιβάνου δεν προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία υποψηφιότητας. Ως εκ τούτου, κανένα άτομο δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επίσημα υποψήφιος ή υποψήφια, αλλά νομικά μόνο εκδηλώνει ενδιαφέρον για τη θέση.
Σύμφωνα με το άρθρο 49 του Λιβανικού Συντάγματος, απαιτείται ειδική πλειοψηφία των δύο τρίτων των μελών του λιβανικού κοινοβουλίου για την εκλογή του προέδρου στον πρώτο γύρο. Η απαρτία ανέρχεται επίσης στα δύο τρίτα της Βουλής. Στον δεύτερο γύρο, Πρόεδρος μπορεί να εκλεγεί με απλή πλειοψηφία 65 βουλευτών. Ωστόσο, υπάρχει ασάφεια ως προς τη συνταγματικότητα της απαρτίας των δύο τρίτων, καθώς τα συνταγματικά κείμενα δεν το αναφέρουν ρητά. Ένα παράδειγμα αυτού θα ήταν οι προεδρικές εκλογές του Λιβάνου 2014–2016, όπου δεν θα επιτευχθεί απαρτία για σαράντα τρεις εκλογικές συνεδριάσεις.
Το Σύνταγμα ορίζει επίσης ότι, τις τελευταίες δέκα ημέρες της θητείας του απερχομένου προέδρου, η Βουλή έχει τις εξουσίες ενός εκλογικού σώματος.

Εθνικό Σύμφωνο 
Η πρόσβαση στην προεδρία του Λιβάνου υπόκειται σε μια άτυπη συμφωνία γνωστή ως Εθνικό Σύμφωνο. Συμφωνημένη το 1943, η τελευταία περιορίζει αυτό το αξίωμα μόνο σε μέλη της Μαρωνιτικής Χριστιανικής πίστης. 
Το Εθνικό Σύμφωνο βασίζεται σε μια άγραφη συμφωνία που συνήφθη το 1943 μεταξύ του Μαρωνίτη Χριστιανού προέδρου Μπετσαρά Ελ Χουρί και του Σουνίτη πρωθυπουργού του Ριάντ Αλ Σολχ όταν ο Λίβανος κέρδισε την ανεξαρτησία του από τη Γαλλία. Το σύμφωνο ορίζει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρέπει να είναι Μαρωνίτης Χριστιανός, ο Πρωθυπουργός Σουνίτης Μουσουλμάνος και ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Σιίτης Μουσουλμάνος.

Εκλογή

2022 
Η πρώτη εκλογική συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2022. Ο πρώτος και μοναδικός γύρος δεν κατέληξε σε εκλογή κανενός υποψηφίου, λόγω της ανάγκης εξασφάλισης απόλυτης πλειοψηφίας 86 ψήφων. Συγκεκριμένα, 10 βουλευτές ψήφισαν υπέρ του «Λίβανου» ενώ μία ψήφο πήρε η Μάχσα Αμίνι. Πριν από τον δεύτερο γύρο, ορισμένοι βουλευτές αποχώρησαν απροσδόκητα από την αίθουσα, με αποτέλεσμα η συνέλευση να χάσει την απαρτία κατά έναν βουλευτή και να αναβάλει την ψηφοφορία.

Μια δεύτερη σύνοδος διεξήχθη στις 13 Οκτωβρίου, αλλά απέτυχε να εξασφαλίσει απαρτία με μόνο 71 από τους 128 βουλευτές να βρίσκονται εκεί λόγω του FPM που μποϊκοτάρει τη συνεδρίαση στη μνήμη της 13ης Οκτωβρίου 1990, κάτω από την απαρτία των 2/3 (86 βουλευτές).

Μια τρίτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου. Ο Μισέλ Μοάουαντ έλαβε 42 ψήφους, 55 βουλευτές ψήφισαν με λευκό δελτίο, ένας βουλευτής ψήφισε τον Μιλάντ Αμπού Μαλχάμπ. 17 βουλευτές κατέθεσαν ψηφοδέλτια που έγραφαν «Νέος Λίβανος» και από ένα για «Ηγεμόνας, σωτήρας και μεταρρυθμιστής», «Για τον Λίβανο», «Δίκαιος δικτάτορας» και «Κανείς».  Ο δεύτερος γύρος ακυρώθηκε και πάλι καθώς οι βουλευτές του FPM αποχώρησαν από την αίθουσα, προκαλώντας απώλεια της απαρτίας.

Η τέταρτη συνεδρίαση για την ανάδειξη προέδρου πραγματοποιήθηκε στις 24 Οκτωβρίου με την παρουσία 114 βουλευτών. Στον πρώτο (και μοναδικό) γύρο, ο Μοαβάντ έλαβε 39 ψήφους, ενώ καταγράφηκαν 50 λευκά ψηφοδέλτια και 10 ψήφοι για τον Δρα Ισά Χαλίφε, έναν έγκριτο ακαδημαϊκό που προτάθηκε από αρκετούς βουλευτές υπέρ της Αλλαγής. Ορισμένοι βουλευτές ψήφισαν «Νέος Λίβανος» όπως και στην προηγούμενη συνεδρίαση, ενώ ο Τζαμίλ Αλ Σαγιέντ έγραψε «Τα συλλυπητήριά μου» στο ψηφοδέλτιό του. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, η απαρτία χάθηκε πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου.

Κενό εξουσίας 
Ο Μισέλ Αούν υπέγραψε το διάταγμα παραίτησης της κυβέρνησης, μια ημέρα πριν από την επίσημη λήξη της εξαετούς θητείας του, και η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Νατζίμπ Μικάτι παραμένει στην εξουσία με υπηρεσιακή ιδιότητα, κάτι που είναι αντισυνταγματικό, καθώς αντιβαίνει στο αίτημα του Αούν για αποχώρηση του υπουργικού συμβουλίου μετά από πολλές οι προσπάθειες απέτυχαν να σχηματιστεί νέο υπουργικό συμβούλιο.  Η θητεία του Αούν έληξε επίσημα στις 31 Οκτωβρίου 2022 μετά από 6 χρόνια στην εξουσία, χωρίς να οριστεί διάδοχος, όπως και οι προκάτοχοί του.

Η πέμπτη συνεδρίαση για την ανάδειξη προέδρου πραγματοποιήθηκε στις 10 Νοεμβρίου με την παρουσία 108 βουλευτών. Στον πρώτο (και μοναδικό) γύρο, ο Μοαβάντ έλαβε 44 ψήφους, ενώ καταγράφηκαν 47 λευκά ψηφοδέλτια, 6 ψήφοι για τον Δρα Ισάμ Χαλίφε, έναν έγκριτο ακαδημαϊκό που προτάθηκε από αρκετούς βουλευτές υπέρ της Αλλαγής, 1 ψήφος για τον πρώην υπουργό Ζιγιάντ Μπαρούντ από Αντιπρόεδρος Ελίας Μπου Σαάμπ και 1 ψήφος για τον Ζιάντ Χάγιεκ από τον Ελίας Τζαράντεχ. 7 βουλευτές ψήφισαν «Νέος Λίβανος» όπως και στην προηγούμενη συνεδρίαση, ενώ ο βουλευτής της Ζγκάρτα, Μισέλ Ντουάιχι έγραψε «Σχέδιο Β» στο ψηφοδέλτιό του και μία ψήφος πήρε "Για τον Λίβανο". Όπως και στις προηγούμενες συνεδρίες, χάθηκε η απαρτία πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου.
Η έκτη συνεδρίαση για την ανάδειξη προέδρου πραγματοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου με την παρουσία 112 βουλευτών. Στον πρώτο (και μοναδικό) γύρο, ο Μοαβάντ έλαβε 43 ψήφους, ενώ καταγράφηκαν 46 λευκά ψηφοδέλτια, 7 ψήφοι για τον Δρα Ισάμ Χαλιφέ, 1 ψήφο για τον πρώην υπουργό Ζιγιάντ Μπαρούντ, 1 ψήφο για τον βουλευτή Μισέλ Νταέρ και 1 ψήφο για τον Σουλεϊμάν Φραντζία τον νεότερο. Εννέα βουλευτές ψήφισαν «Νέος Λίβανος» ενώ 2 ψηφοδέλτια ακυρώθηκαν. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, η απαρτία χάθηκε πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου.
Η έβδομη σύνοδος για την εκλογή προέδρου πραγματοποιήθηκε στις 24 Νοεμβρίου. Κανένας υποψήφιος δεν συγκέντρωσε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο. Όπως και στις προηγούμενες συνεδρίες, χάθηκε η απαρτία πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου.
Η όγδοη σύνοδος για την εκλογή προέδρου πραγματοποιήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2022. Κανένας υποψήφιος δεν συγκέντρωσε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, η απαρτία χάθηκε πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου. Ακολούθησαν η 9η σύνοδος (8 Δεκεμβρίου) και η 10η στις 15 Δεκεμβρίου 2022. Κανένας υποψήφιος δεν συγκέντρωσε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, η απαρτία χάθηκε πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου.

2023 
Η εντέκατη σύνοδος για την εκλογή προέδρου πραγματοποιήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2023. Κανένας υποψήφιος δεν συγκέντρωσε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, η απαρτία χάθηκε πριν από τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου. Μετά τις εκλογές, δύο βουλευτές του Κινήματος Αλλαγής κλείστηκαν στο κοινοβούλιο σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Πρόσφατη εκλογή (Ιούνιος 2023) 
Η δωδέκατη σύνοδος για εκλογή προέδρου έλαβε χώρα στις 14 Ιουνίου 2023. Στον πρώτο γύρο κανείς υποψήφιος δεν κατάφερε να αποκτήσει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Όπως και στις προηγούμενες συνεδριάσεις, δεν επιτεύχθηκε η απαιτούμενη ποσόστωση, καθώς λίγο πριν τον δεύτερο γύρο της ψηφοφορίας παρέμειναν στην αίθουσα 81 βουλευτές. Σε εκείνο το γύρο, ο οικονομολόγος Τζιχάντ Αζούρ έλαβε 59 ψήφους, ο Σουλεϊμάν Φραντζίε 51 ψήφους, ο Ζιγιάντ Μπαρούντ 6 ψήφους και ο Ζοζέφ Αούν μία ψήφο. Υπήρξε επίσης μία λευκή ψήφος.

Παραπομπές 

2022 προεδρι
Λιβανο
Λιβανο