Παντογράφος

Ένας παντογράφος (από τις λέξεις παντ- και γραφ-, από την αρχική τους χρήση για αντιγραφή γραφής) είναι μηχανικός σύνδεσμος που συνδέεται με τρόπο που σχηματίζει παραλληλόγραμμα. Κινείται με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε η κίνηση ενός στυλό, κατά την ιχνηλάτηση μιας εικόνας, παράγει πανομοιότυπες κινήσεις σε ένα δεύτερο στυλό. Εάν ένα γραμμικό σχέδιο αντιγραφεί από το πρώτο σημείο, ένα πανομοιότυπο, μεγεθυσμένο ή μικρογραφημένο αντίγραφο θα σχεδιαστεί με ένα στυλό στερεωμένο στο άλλο. Χρησιμοποιώντας την ίδια αρχή, διαφορετικά είδη παντογράφων χρησιμοποιούνται για άλλες μορφές αντιγραφής σε τομείς όπως η γλυπτική, η κοπή και η χαρακτική.

Λόγω του σχήματος της αρχικής συσκευής, ένας παντογράφος αναφέρεται επίσης σε ένα είδος δομής που μπορεί να συμπιεστεί ή να εκτείνεται σαν ακορντεόν, σχηματίζοντας ένα χαρακτηριστικό ρομβοειδές σχέδιο. Αυτό μπορεί να βρεθεί σε βραχίονες επέκτασης για επιτοίχιους καθρέφτες, προσωρινούς φράκτες, παντογραφικά μαχαίρια, ανυψωτικά και άλλους μηχανισμούς, όπως ο παντογράφος που χρησιμοποιείται σε ηλεκτρικές αμαξοστοιχίες και τραμ.

Ιστορία 
Ο αρχαίος Έλληνας μηχανικός Ήρων της Αλεξάνδρειας περιέγραψε τους παντογράφους στο έργο του Μηχανική.

Το 1603, ο Κριστόφ Σάινερ χρησιμοποίησε έναν παντογράφο για να αντιγράψει και να κλιμακώσει διαγράμματα, και έγραψε για την εφεύρεση πάνω από 27 χρόνια αργότερα, στο "Pantographice" (Ρώμη 1631). Ο ένας βραχίονας του παντογράφου περιείχε μια βελόνα, ενώ ο άλλος είχε ένα εργαλείο σχεδίασης και μετακινώντας τη βελόνα πάνω από ένα διάγραμμα, ένα αντίγραφο του διαγράμματος σχεδιαζόταν σε ένα άλλο κομμάτι χαρτί. Αλλάζοντας τις θέσεις των βραχιόνων στη σύνδεση μεταξύ του βραχίονα δείκτη και του βραχίονα σχεδίασης, μπορεί να αλλάξει η κλίμακα της παραγόμενης εικόνας.

Το 1821, ο καθηγητής Ουίλιαμ Ουάλας (1768-1843) επινόησε τον ειδόγραφο για να βελτιώσει την πρακτική χρησιμότητα του παντογράφου. Ο ειδογράφος μεταφέρει το σταθερό σημείο στο κέντρο του παραλληλογράμμου και χρησιμοποιεί ένα στενό παραλληλόγραμμο για να παρέχει βελτιωμένα μηχανικά πλεονεκτήματα.

Χρήσεις 
Η αρχική χρήση του παντογράφου ήταν για την αντιγραφή και την κλιμάκωση γραμμικών σχεδίων. Οι σύγχρονες εκδόσεις πωλούνται ως παιχνίδια.

Οι γλύπτες χρησιμοποιούν μια τρισδιάστατη έκδοση του παντογράφου, συνήθως ένα μεγάλο εργαλείο που συνδέεται με ένα σταθερό σημείο στο ένα άκρο, που φέρει δύο περιστρεφόμενες βελόνες κατάδειξης σε αυθαίρετα σημεία. Ρυθμίζοντας τις βελόνες μπορούν να επιτευχθούν διαφορετικοί λόγοι μεγέθυνσης ή μείωσης. Αυτή η συσκευή, η οποία τώρα έχει ξεπεραστεί σε μεγάλο βαθμό από ηλεκτρονικά συστήματα δρομολογητή που σαρώνουν ένα μοντέλο και μπορούν να το παράγουν σε διάφορα υλικά και σε οποιοδήποτε επιθυμητό μέγεθος, εφευρέθηκε από τον εφευρέτη και μηχανικό Τζέιμς Βατ (1736-1819) και τελειοποιήθηκε από Μπέντζαμιν Σέβερτον (1796–1876) το 1836. Το μηχάνημα του Σέβερτον ήταν εξοπλισμένο με ένα περιστρεφόμενο κοπτικό για να χαράξει σμικρυσμλενες εκδόσεις γνωστών γλυπτών. Ένας τρισδιάστατος παντογράφος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη μεγέθυνση της γλυπτικής εναλλάσσοντας τη θέση του μοντέλου και του αντιγράφου.

Μια άλλη έκδοση εξακολουθεί να χρησιμοποιείται πολύ για τη μείωση του μεγέθους μεγάλων ανάγλυφων σχεδίων για νομίσματα στο απαιτούμενο μέγεθος του νομίσματος.

Ίσως ο παντογράφος που είναι πιο γνωστός στο ευρύ κοινό είναι ο βραχίονας επέκτασης ενός ρυθμιζόμενου επίτοιχου καθρέφτη.

Παραπομπές 

Γεωμετρικά όργανα
Σχεδιασμός