Διάκριση σε βάρος ατόμων με HIV/AIDS

Η διάκριση σε βάρος των ατόμων με HIV/AIDS είναι η προκατάληψη, ο φόβος, η απόρριψη και ο στιγματισμός των ατόμων με HIV/AIDS. Οι περιθωριοποιημένες ομάδες κινδύνου, όπως τα μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+, οι χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών και οι εργαζόμενοι του σεξ είναι πιο ευάλωτες στο να αντιμετωπίσουν τις διακρίσεις για τον HIV/AIDS. Οι συνέπειες του κοινωνικού στίγματος κατά του HIV/AIDS είναι αρκετά σοβαρές, καθώς οι διακρίσεις για το HIV/AIDS εμποδίζουν ενεργά την πρόσβαση στον έλεγχο και τη φροντίδα  για το HIV/AIDS σε όλο τον κόσμο. Επιπλέον, αυτά τα αρνητικά στίγματα χρησιμοποιούνται εναντίον μελών της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ με τη μορφή στερεοτύπων που έχουν οι γιατροί.

Οι διακρίσεις για το HIV/AIDS λαμβάνουν πολλές μορφές, όπως περιορισμούς αιμοδοσίας σε πληθυσμούς που διατρέχουν κίνδυνο, υποχρεωτικό τεστ HIV χωρίς προηγούμενη συναίνεση, παραβιάσεις του απορρήτου σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και στοχευμένη βία κατά ατόμων που ζουν με HIV. Παρόλο που οι νόμοι για την αναπηρία σε πολλές χώρες απαγορεύουν τις διακρίσεις για το HIV/AIDS στη στέγαση, την απασχόληση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας/κοινωνίας, τα οροθετικά άτομα σε όλο τον κόσμο εξακολουθούν να βιώνουν περιπτώσεις στιγματισμού και κακοποίησης. Συνολικά, η διάχυτη διάκριση για τον HIV/AIDS οδηγεί σε χαμηλή συμμετοχή σε συμβουλευτική και τεστ HIV, κρίσεις ταυτότητας, απομόνωση, μοναξιά, χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη ενδιαφέροντος για περιορισμ ό της νόσου. Επιπλέον, οι βίαιες ενέργειες εναντίον ατόμων που έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV ή ατόμων που θεωρούνται ότι έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV μπορούν να σταματήσουν σοβαρά την πρόοδο της θεραπείας ως απάντηση στην εξέλιξη της νόσου.

Στίγμα που σχετίζεται με τον HIV 
Το στίγμα συχνά διαιωνίζεται από διακρίσεις, σκληρές ενέργειες και φ ανατισμό. Το στίγμα HIV/AIDS χωρίζεται στις ακόλουθες τρεις κατηγορίες:

 Ουσιαστικό στίγμα του AIDS — μια αντανάκλαση του φόβου και της ανησυχίας που είναι πιθανό να σχετίζονται με οποιαδήποτε θανατηφόρα και μεταδοτική ασθένεια.
 Συμβολικό στίγμα του AIDS — η χρήση του HIV/AIDS για την έκφραση στάσεων απέναντι στις κοινωνικές ομάδες ή τον τρόπο ζωής που θεωρείται ότι σχετίζεται με τη νόσο.
 Αβρό στίγμα AIDS — στιγματισμός ατόμων που συνδέονται με το θέμα του HIV/AIDS ή των οροθετικών ατόμων.

Τα άτομα που ζουν με HIV/AIDS μπορεί επίσης να βιώσουν εσωτερικευμένο στίγμα. Το εσωτερικευμένο στίγμα είναι όταν ένα άτομο εφαρμόζει αρνητικές ιδέες ή στερεότυπα για τον HIV στον εαυτό του. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα ντροπής ή απομόνωσης. Το εσωτερικευμένο στίγμα μπορεί να αυξήσει τον φόβο ότι θα αποκαλυφθεί μια διάγνωση HIV και, στη συνέχεια, να αυξήσει τον φόβο διάκρισης ή την έλλειψη αποδοχής λόγω της θετικής κατάστασης HIV. Το στίγμα που σχετίζεται με τον HIV και οι διακρίσεις που προκύπτουν μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική υγεία τω ν ατόμων που ζουν με τον ιό HIV.

Το στίγμα προς τα άτομα που ζουν με HIV είναι ευρέως διαδεδομένο. Στο 35% των χωρών με διαθέσιμα δεδομένα, το Κοινό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το HIV/AIDS (UNAIDS) αναφέρει ότι το 50% των ανθρώπων παραδέχθηκαν ότι είχαν συμπεριφορές διακρίσεων έναντι των ανθρώπων που έχουν HIV. Ο Δείκτης Στίγματος Ατόμων που Ζουν με HIV (Δείκτης Στίγματος PLHIV) υπάρχει ως εργαλείο για τη συλλογή στοιχείων σχετικά με τον επιπολασμό και τον αντίκτυπο του στίγματος και των διακρίσεων σε βάρος των ατόμ ων που ζουν με HIV. Ο δείκτης στίγματος PLHIV αναπτύχθηκε από τις GNP+, ICW, UNAIDS και IPPF το 2008 και χρησιμοποιείται σε περισσότερες από 100 χώρες. Μεμονωμένες αναφορές χωρών για τον δείκτη στίγματος PLHIV είναι διαθέσιμες από το 2016 και μετά.

Τα άτομα που ζουν με HIV αντιμετωπίζουν διακρίσεις σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης, της απασχόλησης και της επιβολής του νόμου. Οι διακρίσεις λαμβάνουν τη μορφή άρνησης παροχής υπηρεσιών, έλλειψης προσβάσιμων υπηρεσιών για βασικούς πληθυσμούς και ανεπαρκούς χρηματοδότησης και κλίμακας για τις υπηρεσίες. Σε συνδυασμό με το εσωτερικευμένο στίγμα, το στίγμα και οι διακρίσεις για το HIV/AIDS καθιστούν  πιο δύσκολο για τους PLHIV να αισθάνονται άνετα στην απόκτηση των ιατρικών υπηρεσιών που χρειάζονται.

Πρακτικές που εισάγουν διακρίσεις σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης 
Οι πρακτικές που εισάγουν διακρίσεις στον ιατρικό τομέα έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα υγείας των οροθετικών ατόμων. Τόσο σε χώρες χαμηλού εισοδήματος όσο και σε χώρες υψηλού εισοδήματος, έχουν αναφερθεί αρκετές περιπτώσεις παρόχων ιατρικών υπηρεσιών που χορηγούν περίθαλψη χαμηλής ποιότητας ή αρνούνται εντελώς τη φροντίδα σε ασθενείς με HIV. Σε μια μελέτη του 2013 που διεξήχθη στην Ταϊλάνδη, το 40,9% των εργαζομένων στον τομέα της υγείας ανέφεραν ότι ανησυχούν για το άγγιγμα των ρούχων και των προσωπικών αντικειμένων ασθενών με HIV, παρά το γεγονός ότι γνωρίζουν ότι ο HIV δεν μεταδίδεται μέσω τέτοιων αντικειμένων. Σε μια μελέτη του 2008 σε 90 χώρες, ένας στους τέσσερις ανθρώπους που ζουν με HIV ανέφερε ότι βίωσε κάποια μορφή διάκρισης σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης. Επιπλέον, ένα στα πέντε άτομα με HIV ανέφερε ότι στερήθηκε ιατρικής περίθαλψης. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ο αντίκτυπος που είχε οι διακρίσεις που σχετίζονται με τον HIV στις οροθετικές γυναίκες. Σύμφωνα με τη μελέτη του 2008, μία στις τρεις γυναίκες που ζουν με τον ιό HIV έχουν αναφέρει περιπτώσεις διάκρισης που σχετίζονται με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία σε ένα περιβάλλον υγειονομικής περίθαλψης.

Μια άλλη κοινή μορφή διάκρισης στα πλαίσια υγειονομικής περίθαλψης είναι η αποκάλυψη της κατάστασης HIV ενός ασθενούς χωρίς τη ρητή άδεια του ασθενούς. Σε πολλές χώρες, η οροθετική κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικό αποκλεισμό, απώλεια κοινωνικής υποστήριξης και μειωμένες πιθανότητες γάμου. Ως εκ τούτου, οι ανησυχίες για πιθανές παραβιάσεις του απορρήτου από τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας θέτουν σημαντικά εμπόδια στη φροντίδα των οροθετικών ατόμων. Σε μια ολοκληρωμένη μελέτη σε 31 χώρες, ένα στα πέντε άτομα που ζουν με HIV ανέφεραν περιπτώσεις παροχής υπηρεσιών υγείας που αποκάλυψε  την οροθετική του κατάσταση χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Αυτές οι πρακτικές που εισάγουν διακρίσεις στον ιατρικό τομέα είχαν ως αποτέλεσμα την καθυστερημένη έναρξη της θεραπείας για τον HIV μεταξύ των οροθετικών ατόμων. Στην πόλη της Νέας Υόρκης, άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες, τρανς γυναίκες και με άτομα χρώματος που ζουν με τον ιό HIV ανέφεραν όλοι ότι το στίγμα μεταξύ των ιατρών ήταν ένας σημαντικός αποτρεπτικός παράγοντας από την είσοδο ή την παραμονή σε φροντίδα για HIV. Μια μελέτη με βάση την κοινό τητα του 2011 διαπίστωσε ότι το πιο ευρέως αναφερόμενο εμπόδιο στη φροντίδα μεταξύ των οροθετικών ατόμων είναι ο φόβος του στιγματισμού στα πλαίσια της υγειονομικής περίθαλψης. Τα οροθετικά άτομα που έχουν βιώσει σημαντικό στίγμα που σχετίζεται με τον HIV έχουν 2,4 φορές λιγότερες πιθανότητες να παρουσιαστούν για φροντίδα για τον HIV. Επί του παρόντος, το 20-40% των Αμερικανών που είναι οροθετικοί δεν ξεκινούν θεραπεία μέσα στους πρώτους έξι μήνες από τη διάγνωση. Συνολικά, αυτή η διαιώνιση του στίγματος του HIV ήταν επιζήμια για τα αποτελέσματα της υγείας των οροθετικών ατόμων, καθώς οι ασθενείς που ξεκινούν θεραπεία αργά στην εξέλιξη του HIV έχουν 1,94 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με εκείνους που ξεκινούν θεραπεία στην αρχή του διάγνωση, υποδηλώνοντας ότι οι καθυστερήσεις στη θεραπεία του HIV που προέρχονται από φόβους διάκρισης μπορεί να έχουν θανατηφόρες συνέπειες.

Βία κατά των ατόμων που ζουν με HIV 
Οι διακρίσεις που είναι βίαιες ή απειλητικές εμποδίζουν πολλά άτομα να υποβληθούν σε εξετάσεις για HIV, κάτι που δεν βοηθά στη θεραπεία του ιού. Η βία είναι ένας σημαντικός παράγοντας κατά της θεραπείας ατόμων με AIDS. Όταν τα άτομα, ιδιαίτερα οι γυναίκες, αναπτύσσουν μια οικεία σχέση, τείνουν να μην μπορούν να αποκαλύψουν στους συντρόφους τους την παρουσία του HIV στο σύστημά τους από φόβο για βία εναντίον τους. Αυτός ο φόβος τους εμποδίζει να λάβουν οικονομική υποστήριξη για να αναζητήσουν εξετάσεις, θεραπεία και γενική υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας και μέλη της οικογένειας. Μια μελέτη που έγινε για τα οροθετικά άτομα στη Νότια Αφρική δείχνει ότι σε μία μελέτη 500 ατόμων, το 16,1% των συμμετεχόντων ανέφεραν ότι δέχθηκαν σωματική επίθεση, με το 57,7% αυτών να προέρχονται από στενούς συντρόφους του ατόμου, όπως σύζυγοι. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν υψηλά ποσοστά συμμετεχόντων που απομονώνονται κοινωνικά τόσο από τους φίλους όσο και από την οικογένεια, επιπλέον της αποφυγής αναζήτησης θεραπείας σε νοσοκομεία ή κλινικές λόγω αυξανόμενων εσωτερικευμένων φόβων.

Ψυχολογικές επιπτώσεις της διάκρισης κατά των ατόμων με HIV 
Τα άτομα που ζουν με τον ιό HIV έχουν αναπτύξει νοοτροπίες αυτοεκτίμησης και δεξιότητες αντιμετώπισης για να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές επιπτώσεις μιας οροθετικής διάγνωσης. Μια κοινή ανησυχία των ατόμων είναι η πεποίθηση ότι θα αναπτύξουν αυτόματα AIDS και δεν θα μπορέσουν να ζήσουν μια μακρά, παραγωγική ζωή όπως οι άλλοι γύρω τους. Αν και δεν υπάρχει θεραπεία για το HIV/AIDS, το ART και άλλα φάρμακα εμποδίζουν τον ιό να επιδεινωθεί και να εξαπλωθεί, γεγονός που επιτρέπει στο οροθετικό άτομο να ζή σει περισσότερο και να δημιουργήσει μια ζωή ή οικογένεια με ανθρώπους. Αν και, δεν είναι όλα τα άτομα ενημερωμένα σχετικά με αυτούς τους πόρους, γεγονός που μπορεί να τα οδηγήσει να υιοθετήσουν μια καταθλιπτική κατάσταση του νου, συσχετίζοντας την κατάστασή τους με πρόωρο θάνατο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ART μπορεί να μειώσει τα αισθήματα άγχους σε άτομα ενώ προκαλεί άλλα συμπτώματα που επιδεινώνουν την ψυχική υγεία ορισμένων ατόμων και θα πρέπει να λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Ομοίως, η λήψη ART με άλλες συνταγές μπορεί να επιδεινώσει αυτές τις καταστάσεις ψυχικής υγείας.

Αρνητικές κοινωνικές συνέπειες, όπως ο στιγματισμός και οι διακρίσεις, έχουν σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις στα οροθετικά άτομα: όταν ένα άτομο επι λέγει να αποκαλύψει την κατάστασή του, μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμένες επιλογές γάμου, ακόμη και απασχόλησης. Αυτό τείνει να επιδεινώσει την ψυχική υγεία αυτών των ατόμων και συχνά οδηγεί σε φόβο αποκάλυψης.

Έρευνα που έγινε στη Νότια Αφρική διαπίστωσε ότι τα υψηλά επίπεδα στιγματισμού που βιώνουν τα οροθετικά άτομα έχουν σοβαρό ψυχολογικό αντίκτυπο. Το εσωτερικευμένο στίγμα και οι διακρίσεις κυριαρχούν σε όλη την κοινότητα των οροθετικών ατόμων, καθώς πολλά άτομα στη Νότια Αφρική κατηγόρησαν τον εαυτό τους για την τρέχουσα κατάστασή τους. Η ψυχολογική υποστήριξη για τα οροθετικά άτομα σε ορισμένες χώρες σε όλο τον κόσμο είναι σπάνια.

Μια μελέτη που εξέτασε τον αντίκτυπο του στίγματος των ατόμων με HIV κατέληξε στο  συμπέρασμα ότι η εμπειρία υψηλότερων επιπέδων διάκρισης για τον HIV συσχετίζεται με μια καταθλιπτική κατάσταση και ακόμη και τη λήψη ψυχιατρικής φροντίδας το προηγούμενο έτος. Τα συμπτώματα  έχουν επίσης συσχετιστεί με αυξημένα ποσοστά αυτοκτονικού ιδεασμού, άγχους και εξέλιξης της νόσου. Μια άλλη πρόσφατη μελέτη που επικεντρώθηκε κυρίως σε οροθετικούς Αφροαμερικανούς άνδρες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το στίγμα έχει βαθιά επίδραση στη μείωση της ποιότητας ζωής αυτών των ατόμων.

Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι άτομα που ζουν σε μη μητροπολιτικές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών βιώνουν επίσης μεγάλες ποσότητες συναισθηματικής δυσφορίας. Το 60% των συμμετεχόντων που εγγράφηκαν σε μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή ανέφεραν μέτρια ή σοβαρά επίπεδα καταθλιπτικής συμπτωματολογίας στο Beck Depression Inventory. Αυτό οφείλεται στο ότι αυτοί οι συμμετέχοντες λαμβάνουν πολύ λιγότερη κοινωνική υποστήριξη, και επίσης λόγω των μεγάλων επιπέδων στίγματος και απόρριψης που σχετίζεται με τον HIV μέσα στις οικογένειες. Επιπλέον, σε σχέση με τους αντίστοιχους αστούς τους, τα οροθετικά άτομα σε μη μητροπολιτικές περιοχές βιώνουν περισσότερη μοναξιά, έλλειψη επαρκούς υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικών υπηρεσιών και υψηλότερα επίπεδα διακρίσεων που συμβάλλουν σε πολύ μεγαλύτερα επίπεδα συναισθηματικής δυσφορίας.

Παραπομπές 

HIV/AIDS
HIV/AIDS