Σέντερτελγε

Η Σέντερτελγε (σουηδικά: Södertälje) είναι πόλη στο Σόντερμανλαντ, στην Κομητεία Στοκχόλμης της Σουηδίας. Ο πληθυσμός της είναι 72.704 κάτοικοι (2017). Το Σέντερτελγε βρίσκεται στη συμβολή της λίμνης Μέλαρεν με τη Βαλτική Θάλασσα, μέσω του υδροφράκτη στο Κανάλι του Σέντερτελγε. Από το 2000, είναι η μεγαλύτερη πόλη η οποία βρίσκεται εξ ολοκλήρου στην επαρχία Σόντερμανλαντ.

Ιστορία

Αρχαία ιστορία
Υπολογίζεται ότι οι πρώτοι άνθρωποι έφτασαν στην περιοχή γύρω από το σημερινό Södertälje κατά την Λίθινη Εποχή, περίπου το 4000 π.Χ. Σχημάτισαν οικισμούς γύρω στο 3000 π.Χ., όταν πιστεύεται ότι έφτασε στην περιοχή ο αγροτικός πολιτισμός. Γύρω στο 1500 με 400 π.Χ., το στενό μεταξύ της λίμνης Mälaren και της Βαλτικής Θάλασσας στένεψε λόγω της  μεταπαγετώδης ανάκαμψη. Στη συνέχεια, τα σκάφη έπρεπε να ρυμουλκηθούν πάνω από την κορυφογραμμή της άμμου, γεγονός που δημιούργησε ευκαιρίες εργασίας.

Ο Ansgar πέρασε από το Södertälje στα ταξίδια του στη Birka στις προσπάθειές του να εκχριστιανίσει τη Σουηδία το 829. Το Södertälje αναφέρθηκε για πρώτη φορά στις ιστορικές πηγές το 1070, όταν ο Αδάμ της Βρέμης ανέφερε την πόλη σε μια περιγραφή του δρόμου μεταξύ Skara] και Birka στο έργο του . Ωστόσο, η περιοχή κατοικήθηκε πολύ πριν από τότε. Το Södertälje έλαβε προνόμια πόλης κατά τη διάρκεια του 1300.

Το κάστρο Telge Hus χτίστηκε στο Slottsholmen κατά τη διάρκεια του 1300. Από εδώ, η κομητεία Telgehus διοικήθηκε μεταξύ των ετών 1318 και 1527. Η κομητεία περιλάμβανε το Öknebo, το Hölebo και τμήματα των περιοχών Svartlösa. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές έδειξαν ότι το κάστρο περιβαλλόταν από τάφρο. Είναι ακόμα εν μέρει ορατό στη βορειοδυτική ακτή του Slottsholmen.

Αρχικά, η πόλη ονομαζόταν απλώς Tälje (είναι γνωστές πολλές ορθογραφίες, συμπεριλαμβανομένων των Telge, Talje και Tælga). IΤο 1622, το πρόθεμα  «νότος» προστέθηκε για να ξεχωρίσει από την τότε πρόσφατα ιδρυθείσα πόλη Norrtälje, που βρίσκεται 110 χλμ βορειοανατολικά της πόλης. Στατιστική Σουηδία άρχισε να χρησιμοποιεί τη σύγχρονη ορθογραφία το 1900.

Η πόλη χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το St.  Olof στο οικόσημό του. Στις αρχές του 17ου αιώνα, αντικαταστάθηκε από τον Ragnhild of Tälje (). Μετά τα προσκυνήματα της στη Ρώμη και την Ιερουσαλήμ, τα λείψανά της λέγεται ότι θάφτηκαν στο Södertälje.

Ο Δούκας Κάρολος (στη συνέχεια έγινε βασιλιάς Κάρολος) επένδυσε ενεργά στο Södertälje ως εμπορική και θαλάσσια πόλη κατά την περίοδο που ήταν δούκας του Södermanland, γεγονός που συνέβαλε στην ανάπτυξη. Ένα λιμάνι χτίστηκε ακριβώς νότια της πόλης.  Μόλις τη δεκαετία του 1740 η πόλη ξεκίνησε με βιομηχανική κατασκευή εκτός από τη ναυτιλία και το εμπόριο.

Από το 1800 έως το 1950

Το Södertälje είχε ήδη ένα λιμάνι, αλλά κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα έγινε απαραίτητο να επεκταθεί για να μπορεί να δέχεται μεγαλύτερα σκάφη. Το 1819 εγκαινιάστηκε το Κανάλι Södertälje μετά από 13 χρόνια κατασκευής. Λίγο περισσότερο από σαράντα χρόνια αργότερα, το 1860, ξεκίνησε η σιδηροδρομική κυκλοφορία μεταξύ Södertälje και Στοκχόλμης. Η Western Main Line για τρένα μεταξύ της ανατολικής και της δυτικής ακτής της Σουηδίας άνοιξε το 1862, με σταθμό στην πόλη. 

Εκείνη την εποχή, το Södertälje έγινε γνωστό ως παραθαλάσσιο θέρετρο για τους κατοίκους της Στοκχόλμης. Το 1849 άνοιξε το Södertälje Bathing Facilities στο πάρκο Badparken, με κρύο μπάνιο και ζεστό μπάνιο. Τα λουτρά και ο χώρος του Societetshus έχουν κατεδαφιστεί, αλλά το ξενοδοχείο Bath στην οδό Järnagatan, το ξενοδοχείο Strandhotellet, το πάρκο Stadsparken και η Villa Bellevue εξακολουθούν να παραμένουν από την εποχή του θερέτρου, η οποία διήρκεσε σχεδόν εκατό χρόνια μέχρι το 1945. 

Η παράδοση της πώλησης των ντόπιων pretzels, , είναι αρκετών εκατοντάδων ετών. Είχαν την ακμή τους την εποχή του θερέτρου, δηλαδή γύρω στις αρχές του 19ου αιώνα και μετά. Συνήθως πωλούνταν από μεγαλύτερες γυναίκες, που συχνά αναφέρονται ως  (Αγγλικά: Pretzel ladies). Τα κουλούρια πρέτζελ πωλούνταν κυρίως σε τουρίστες, ειδικά στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της πόλης. Η πώληση των κουλουριών πρέτζελ, μεταξύ άλλων πτυχών της πόλης του θερέτρου, περιγράφηκε στο περιοδικό  (Αγγλικά: Swedish Family Journal) το 1881. 

Μέχρι τη δεκαετία του 1900, ο πληθυσμός του Södertälje είχε αυξηθεί σε πάνω από 8.000 άτομα. Γύρω στις αρχές του αιώνα δημιουργήθηκαν στην πόλη αρκετά μεγάλα εργοστάσια: Svenska Centrifug AB (1896), AB Södertelge Verkstäder (1897), Baltic (1906), Aktiebolaget Astra Apotekarnes Kemiska Fabriker (Astra) (1913), Tobaksmonopolet (1915) και Wedaverken (1917). Ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι ο σχηματισμός του VABIS, Vagnfabriks-Aktiebolaget στο Södertelge (1891). Το 1911 συγχωνεύτηκε με τη Scania και σχημάτισε τη Scania-Vabis.  Σήμερα, ωστόσο, η εταιρεία χρησιμοποιεί μόνο το όνομα Scania AB.

From 1950 until today

Στη δεκαετία του 1950, οι συνθήκες στα κεντρικά μέρη του Södertälje θεωρούνταν ξεπερασμένες. Καθώς η πόλη μεγάλωνε και οι σύγχρονες πολυκατοικίες κατασκευάζονταν στα περίχωρα, το κέντρο της πόλης εξακολουθούσε να αποτελείται κυρίως από σχετικά μικρά ξύλινα σπίτια. Ως εκ τούτου, το δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε μια μεγάλη ανακαίνιση των κεντρικών περιοχών, όπου πολλά κτίρια γύρω από το πεζόδρομο της εθνικής οδού Storgatan (συμπεριλαμβανομένων των παρακείμενων οδών Nygatan και Köpmangatan) κατεδαφίστηκαν. Μερικά από τα κτίρια μεταφέρθηκαν στο Μουσείο της πόλης Torekällberget. Ωστόσο, πολλά από τα κτίρια του 17ου-19ου αιώνα γύρω από τις πλατείες Olof Palmes, Marenplan, Saltsjötorget και Stortorget διατηρήθηκαν.

Το 1960, το Södertälje ήταν ακόμα μια αρκετά μικρή πόλη με έναν σε μεγάλο βαθμό ομοιογενή πληθυσμό 33.000 κατοίκων. Στη δεκαετία του 1960, ωστόσο, τα δημογραφικά στοιχεία της πόλης άλλαξαν ριζικά. Η βιομηχανική άνθηση και ο δομικός μετασχηματισμός οδήγησαν σε οικονομική ανάπτυξη και αύξηση των επενδύσεων στις βιομηχανίες της πόλης. Οι μεγάλες εταιρείες Scania-Vabis και Astra είχαν μεγάλη ζήτηση εργατικού δυναμικού. Οι προσλήψεις έγιναν κυρίως από περιοχές της χώρας που επλήγησαν σοβαρά από τη βιομηχανική άνθηση, κυρίως το Νόρλαντ. Όταν το ανθρώπινο δυναμικό από άλλα μέρη της χώρας ήταν ανεπαρκές, εισήχθη ξένο εργατικό δυναμικό. Οι περισσότεροι μετανάστες εργάτες προέρχονταν από τη Φινλανδία, αλλά και την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γιουγκοσλαβία.

Κατά τη δεκαετία του 1970, η μετανάστευση από τη Φινλανδία μειώθηκε, ενώ πολλοί χριστιανοί Ασσύριοι/Σύριοι εγκαταστάθηκαν στο Södertälje, κυρίως από το Tur Abdin, Τουρκία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, έφτασαν πολλοί Ιρακινοί (η πλειονότητα των οποίων είναι Ασσύριοι) και τώρα οι Ασσύριοι αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα μεταναστών. Συνολικά, περίπου το 39 τοις εκατό του πληθυσμού της πόλης είναι μετανάστες πρώτης ή δεύτερης γενιάς. Το 2013, υπήρξαν αναφορές στα μέσα ενημέρωσης ότι είχε προκύψει μια παράλληλη κοινωνία που ιδρύθηκε από τις μειονότητες Ασσύριοι/Σύριοι, με νόρμες, κανόνες και ένα τραπεζικό σύστημα χωρίς έλεγχο από την κοινωνία. Οι σουηδικές αρχές επιβολής του νόμου διέθεσαν εκτεταμένους πόρους. Μια δίκη εναντίον της οργάνωσης που μοιάζει με μαφία  (Αγγλικά: The Södertälje network) έληξε το 2013.

Η κατασκευή της φρουράς Almnäs ξεκίνησε το 1970. Οι Svea Engineer Corps και η Σχολή Δοκίμων Μηχανικών Στρατευμάτων (INGKAS) μετεγκαταστάθηκαν στο Almnäs. Μαζί τους εντάχθηκε η Swedint, η Διεθνής Σχολή Εκπαίδευσης των Ενόπλων Δυνάμεων, το 1984. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, οι Life Guards ήταν επίσης παρόντες στο Almnäs. Μετά το 1996, οι ένοπλες δυνάμεις υποβλήθηκαν σε μεγάλη αναδιοργάνωση και εγκατέλειψαν εντελώς το Almnäs το 2004. Η περιοχή είναι πλέον ένα επιχειρηματικό πάρκο. 

Πολλά από τα σύγχρονα αξιοθέατα της πόλης χτίστηκαν τη δεκαετία του 1980. Κατασκευάστηκε ένα μουσείο βασισμένο στο βιβλίο  του Γάλλου συγγραφέα Arthur Good. Το μουσείο ονομάζεται Tom Tits Experiment από το ψευδώνυμο του συγγραφέα Tom Tit. Το νέο λουτρό  άνοιξε το 1987 και είναι τώρα μία από τις πιο δημοφιλείς εγκαταστάσεις κολύμβησης στη χώρα. Κατά των δεκαετιών 2010 και 2020 ολοκληρώθηκαν ή ξεκίνησαν αρκετά έργα υποδομής. Ξεκίνησε η περαιτέρω διεύρυνση του καναλιού και του υδροφράκτη, καθώς και η αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής γύρω από σιδηροδρομικός σταθμός Södertälje Hamn  να αυξηθεί η χωρητικότητα.

Διοικητική ιστορία

Η πόλη Södertälje μετατράπηκε σε δήμος της πόλης κατά τις Σουηδικές δημοτικές μεταρρυθμίσεις του 1862. Η πόλη μεγάλωσε και στη συνέχεια ενσωμάτωσε την ενορία Västertälje το 1946 και την ενορία Östertälje το 1963. Ο δήμος της πόλης επεκτάθηκε περαιτέρω το 1967, μέχρι που έγινε η έδρα του σημερινού Δήμος Södertälje. 

Εντός της Εκκλησίας της Σουηδίας, το Södertälje ήταν μέρος της ενορίας Södertälje City. Ενσωμάτωσε το δυτικό τμήμα του  το 1946 και έλαβε το όνομα  (αγγλικά: Södertälje parish). Έκτοτε ενσωμάτωσε επίσης την ενορία Tveta. Μεταξύ 1973 και 2010, μέρος της πόλης ήταν μέρος της ενορίας Västertälje. Το ανατολικό τμήμα του Södertälje εξακολουθεί να ανήκει στην ενορία Östertälje. 

Μέχρι το 1971, η πόλη ανήκε στο δικαστικό διαμέρισμα Δικαστήριο του Συμβουλίου Södertälje. Το 1971, άλλαξε σε Περιφερειακό Δικαστήριο Södertälje.

Ιστορικά στοιχεία πληθυσμού  
Έτος, Πληθυσμός, Περιοχή (ha) 
1950, 25 715
1960, 33 721	
1965, 44 362	
1970, 57 494	
1975, 58 408	
1980, 58 711	
1990, 58 097, 2 408
1995, 57 327, 2 456
2000, 59 342, 2 479
2005, 60 279, 2 529
2010, 64 619, 2 584
2015, 70 777, 2 797
2018, 73 872, 2 851

Αστικό τοπίο

Κατά τη διάρκεια του 1600, η ​​πόλη επλήγη από δύο μεγάλες πυρκαγιές. το 1630 και το 1650. Μετά την πυρκαγιά το 1650, η καταστροφή ήταν τεράστια. Όλα τα σημαντικά κτίρια εκτός από την εκκλησία καταστράφηκαν.  συμπεριλαμβανομένου του σχολείου και του δημαρχείου. Μετά τις πυρκαγιές, εφαρμόστηκε εκτεταμένος αστικός σχεδιασμός υπό την ηγεσία του Anders Torstensson, όπου οι παλιές ακανόνιστες μεσαιωνικές γειτονιές αντικαταστάθηκαν από ένα σχέδιο πλέγματος δρόμων. Το σχέδιο της δεκαετίας του 1650 παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σε ισχύ μέχρι την ανάπλαση του κέντρου της πόλης στη δεκαετία του 1960, και εξακολουθεί να χαρακτηρίζει πολλά μέρη των κεντρικών περιοχών. Τα περισσότερα από τα παλαιότερα κτίρια έχουν εξαφανιστεί λόγω πυρκαγιών στην πόλη ή κατεδάφισης.

Τα κεντρικά μέρη του Södertälje είναι σήμερα κυρίως η γειτονιά γύρω από αυτό που συνήθως αναφέρεται ως Gågatan, το οποίο είναι το πεζόδρομο της οδού Storgatan. Το Stortorget ήταν αρχικά το απόλυτο κέντρο της πόλης. Ο λόγος που η περιοχή θα επεκταθεί στη συνέχεια (κυρίως προς τη νότια κατεύθυνση) οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι ο Κεντρικός Σιδηροδρομικός Σταθμός τοποθετήθηκε κοντά στο πάρκο της πόλης. Σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες πόλεις της χώρας, κανένας σιδηρόδρομος δεν έχει συρθεί ποτέ μέσω των κεντρικών τμημάτων του Södertälje, πράγμα που σήμαινε ότι πολύ μικρή κεντρική περιοχή έπρεπε να καθοριστεί για γραμμές. Μια άλλη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι το παλιό Södertälje αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από ξύλινα σπίτια. Συνήθως πιστεύεται ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το Södertälje δεν υπήρξε ποτέ σημαντικό διοικητικό κέντρο, όπως πρωτεύουσα κομητείας ή επισκοπική έδρα. Για μια εμπορική πόλη, οι ξύλινες κατασκευές θεωρήθηκαν επαρκείς. Τα αυθεντικά ξύλινα κτίρια διατηρούνται ιδιαίτερα καλά στις περιοχές γύρω από τις οδούς Fredsgatan και Västgötagatan. Τα παλαιότερα ξύλινα σπίτια που υπήρχαν προηγουμένως στα κεντρικά μέρη έχουν μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στο Torekällberget, το οποίο είναι το υπαίθριο μουσείο πόλης του Södertälje. Η πρώτη πέτρινη πολυκατοικία χτίστηκε το 1865. Το ακίνητο βρισκόταν στην Järnagatan 8, δίπλα στην πλατεία Saltsjötorget, και χτίστηκε από τον βιομήχανο DJ Ekeberg. Όταν το Järnagatan κατέβηκε το 1907, το υπόγειο έγινε οι περιοχές που καταλαμβάνονται από καταστήματα σήμερα.

Το Södertäljes old City Hotel βρίσκεται στην πλατεία Saltsjötorget. Χτίστηκε για να καλύψει τη μεγάλη ζήτηση για δωμάτια που προέκυψε την εποχή που η πόλη ήταν παραθαλάσσιο θέρετρο. Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να αναθέσει ένα νέο ξενοδοχείο στην τοποθεσία. Ο αρχιτέκτονας Ernst Haegglund προσλήφθηκε για να σχεδιάσει το κτίριο. Η πλατεία στεγάζει επίσης το παλιό κτίριο για την Svensk-Engelska Mineralolje AB, το οποίο ολοκληρώθηκε μεταξύ 1931 και 1932 μετά από σχέδια του αρχιτέκτονα Albin Stark. Μεταξύ 1991 και 2008, το κτίριο λειτούργησε ως δημαρχείο. Το σημερινό δημαρχείο χτίστηκε στην απέναντι πλευρά του κεντρικού σταθμού. Το νέο κτίριο σχεδιάστηκε από την BSK Arkitekter και εγκαινιάστηκε το φθινόπωρο του 2008 από τον King Carl XVI Gustaf. Το κτίριο λειτουργεί τόσο ως δημοτικά γραφεία όσο και ως πολιτιστικό κέντρο.

Ο Κεντρικός Σιδηροδρομικός Σταθμός βρίσκεται πίσω από το City Hotel. Είναι ένας από τους λίγους σουηδικούς σιδηροδρομικούς σταθμούς με δύο σταθμούς. Το πρώτο κτίριο είναι εξ ολοκλήρου από τούβλο και σχεδιάστηκε το 1860 από τον Adolf W. Edelsvärd. Το κίτρινο κτίριο του σταθμού προστέθηκε τη δεκαετία του 1910 και σχεδιάστηκε από τον Folke Zettervall. Σήμερα, μόνο το κίτρινο κτίριο χρησιμοποιείται για την πώληση εισιτηρίων. Το παλαιότερο σπίτι του σταθμού καταλαμβάνεται από ένα μπαρ, ένα καφέ και ένα παντοπωλείο. Η ανοιχτή πλατεία μεταξύ των δύο κατοικιών του σταθμού, του σταθμού των λεωφορείων και των σιδηροδρομικών γραμμών ονομάζεται Stationsplan.

Στα δυτικά του σταθμού, απέναντι από το Järnagatan βρίσκεται η Villa Bellevue. Την εποχή που το Södertälje ήταν ένα παραθαλάσσιο θέρετρο, ήταν ένα από τα πιο αξιοσημείωτα κτίρια της πόλης. Χτίστηκε το 1871 από τον βασιλικό σεφ ζαχαροπλάστη Davidsson, μετά από σχέδια του αρχιτέκτονα Ernst Jacobsson. Το νέο δημαρχείο βρίσκεται δίπλα στην ιδιοκτησία. Η Villa Bellevue βρίσκεται στα σύνορα μεταξύ του κέντρου της πόλης και της κεντρικής γειτονιάς Mariekälla, η οποία πήρε το όνομά της από μια από τις πηγές νερού της πόλης. Στο Parkgatan, που είναι ένας παράλληλος δρόμος με τον κεντρικό δρόμο Mariekällgatan της περιοχής, βρίσκεται η Villa Walhall. Η βίλα χτίστηκε το 1875 από τον μηχανικό Ludvig Jerving. Η Villa Walhall και η Villa Bellevue θεωρούνταν τόσο τυπικές της θέρετρο Södertälje που περιγράφηκαν και απεικονίστηκαν σε μια σειρά άρθρων στο περιοδικό  το 1881.

Τα περισσότερα εστιατόρια και μπαρ βρίσκονται γύρω από τη λίμνη Maren. Η πλατεία Marenplan (παλαιότερα ονομαζόταν λιμάνι Stadshamnen), χρησίμευε ως το πιο σημαντικό λιμάνι του Södertälje μέχρι την κατασκευή του λιμανιού Mälarhamnen το 1880. Όταν το Marenplan χρησίμευε ως λιμάνι της πόλης, τα πλοία που μετέφεραν εμπορεύματα έδεναν εκεί και πουλούσαν τα εμπορεύματά τους σε ιδιώτες και εμπόρους που περίμεναν στην αποβάθρα. Η κυκλοφορία πλοίων προς το εσωτερικό Maren συνεχίστηκε μέχρι το 1963, όταν κατασκευάστηκε η γέφυρα Maren μεταξύ Strandgatan και Lotsudden. Η γέφυρα προοριζόταν μόνο ως προσωρινή λύση και κατεδαφίστηκε το 1993. Η γέφυρα Maren στη συνέχεια αντικατέστησε μια πεζογέφυρα και ποδηλασία. Το αρχικό σχέδιο ήταν να αφαιρεθεί η γέφυρα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες για να επιτρέπεται στα σκάφη να δένουν στο εσωτερικό Maren εποχιακά. Η γέφυρα στη συνέχεια έγινε σταθερή σύνδεση για όλο το χρόνο. Το σπίτι της Σορβόννης βρίσκεται εκεί όπου συναντιούνται ο Lotsudden και η Marenplan. ItΧτίστηκε το 1905 και χρησίμευε ως στούντιο για τον φωτογράφο David Sorbon μέχρι το 1928. Το κτίριο ανακαινίστηκε πλήρως το 1985-86, για να φιλοξενήσει πολλά διαμερίσματα κατοικιών και ένα εστιατόριο.

Ακριβώς πάνω από το Marenplan βρίσκεται η πλατεία Olof Palmes Plats, η οποία πήρε το όνομά της από τον δολοφονηθέντα πρωθυπουργό Olof Palme. Ανάμεσα στα κτίρια στην πλατεία είναι το παλιό παλάτι της τράπεζας που ανήκε στο Södertälje Sparbank. Όπως πολλά άλλα κτίρια στο Södertälje, ο προστάτης άγιος της πόλης Ragnhild of Tälje (Σουηδικά: ) απεικονίζεται στην πρόσοψη. Η σημασία του Olof Palmes Plats ήταν ιδιαίτερα μεγάλη όταν χρησίμευε ως κόμβος για τα αστικά λεωφορεία, τα οποία από τότε έχουν μεταφερθεί στον Κεντρικός Σιδηροδρομικός Σταθμός. Οι δρόμοι Storgatan, Badhusgatan και Järnagatan ξεκινούν από τις πλατείες Olof Palmes.

Τα περισσότερα πολυκαταστήματα και εμπορικά καταστήματα βρίσκονται στο  (Αγγλικά: the Pedestrian street), που είναι το πεζόδρομο του Storgatan που εκτείνεται μεταξύ Torekällgatan και Stortorget. Στον πεζόδρομο κυριαρχούν τα σύγχρονα πολυκαταστήματα, που κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1960. Τα μεγαλύτερα είναι τα  (αρχιτέκτονες Erik και Tore Ahlsén), ,  και  (που αρχικά ήταν πολυκατάστημα Domus). Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση στις κατά τα άλλα σύγχρονες κατασκευές είναι το τραπεζικό ανάκτορο Skandinaviska Enskilda Banken, το οποίο χτίστηκε μεταξύ 1901 και 1902 με πρωτοβουλία του καπνέμπορου Θ.Χ.  Γκούσταφσον.  Ο τοπικός αρχιτέκτονας Tore E: son Lindbergh έκανε τα σχέδια. Το 1939 η πρόσοψη εκσυγχρονίστηκε και στη συνέχεια αποκαταστάθηκε όταν το κτίριο ανακαινίστηκε πλήρως το 1975.

Το νοσοκομείο στο Orionkullen χτίστηκε το 1777-78. Μέχρι το 1823, το κτίριο χρησίμευε ως lazaretto του Βασιλικού Τάγματος των Σεραφείμ. Μετά το 1823, το κτίριο έγινε ιδιωτική κατοικία. Από το 1844, τα κτίρια χρησιμοποιήθηκαν ως δημαρχείο και για τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το 1907 η διοίκηση του συμβουλίου μετακόμισε από το Orionkullen, επιτρέποντας στο εκπαιδευτικό ίδρυμα να επεκταθεί. Καθώς η σχολή του σχολείου μετακόμισε στο νέο γυμνάσιο κτίριο στον δρόμο του Erik Dahlberg, ένα σχολείο θηλέων μετακόμισε. Το παρθεναγωγείο στο Orionkullen έκλεισε το 1968. Το κτίριο φιλοξενεί σήμερα ένα πολιτιστικό κέντρο.

Η περιοχή όπου μετακόμισε το γυμνάσιο είναι ανατολικά του το κανάλι, του Μουσείου Βιολογίας και του σημερινού νοσοκομείου της πόλης. Μετά τη μεταρρύθμιση της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της δεκαετίας του 1960, το ίδρυμα έγινε Γυμνάσιο. Κοντά στο σχολείο βρίσκεται το Mälarparken, το οποίο φιλοξενεί το επαγγελματικό γήπεδο Miniature Golf. Η τοπική ομάδα έχει κερδίσει πολλά πρωταθλήματα. Τα γραφεία του δημοτικού συμβουλίου βρίσκονταν επίσης δίπλα στο πάρκο πριν μεταφερθούν στη διασταύρωση Nygatan/Torekällgatan. Το σημερινό νοσοκομείο του Södertälje βρίσκεται απέναντι από το γυμνάσιο. Στεγάζει ένα από τα κομητεία έξι κέντρα τραύματος. Άνοιξε το 1907, αλλά έχει επεκταθεί και ανακαινιστεί πολλές φορές, με πιο πρόσφατη το 2017.

Καθώς η γη μετά-παγετωνική ανάκαμψη έκανε το κανάλι Södertälje πιο ρηχό, γινόταν όλο και πιο δύσκολο για τους εμπόρους να περάσουν μεταξύ της λίμνης Mälaren και της Βαλτικής Θάλασσας για να πουλήσουν τα αγαθά τους. Αποφασίστηκε να χτιστεί μια πλατεία στο Södertälje, όπου θα μπορούσαν να συναντηθούν και να πραγματοποιήσουν αγορές. Η τοποθεσία της πλατείας επιλέχθηκε προσεκτικά, ώστε να βρίσκεται ισαπέχουσα μεταξύ των λιμανιών της πόλης στη Βαλτική Θάλασσα και της λίμνης Mälaren. Με αυτόν τον τρόπο, οι έμποροι δεν χρειαζόταν να σέρνουν τα εμπορεύματά τους περισσότερο από όσο ήταν απολύτως απαραίτητο. Επομένως, η κεντρική πλατεία στο Södertälje δεν έχει σχεδιαστεί κυρίως ως τόπος συναλλαγών για τους ίδιους τους κατοίκους της πόλης. Για εκατοντάδες χρόνια, το Stortorget ήταν πολύ σημαντικό λόγω του ζωηρού τετράγωνου εμπορίου που γινόταν εκεί. Εκείνη την εποχή, το Stortorget θεωρούνταν το πιο κεντρικό μέρος της πόλης. Στη σύγχρονη εποχή, όταν το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου γίνεται σε καταστήματα, η σημασία της πλατείας έχει μειωθεί. Η Marenplan αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερο τον ρόλο ως η πιο κεντρική τοποθεσία στην πόλη. Το πιο διάσημο κτίριο στο Stortorget είναι ίσως το παλιό κίτρινο ξύλινο κτίριο του Δημαρχείου, το οποίο άνοιξε το 1735. Το Δημαρχείο αρχικά βρισκόταν στη δυτική πλευρά της πλατείας. Μεταφέρθηκε προσωρινά στο Västra Kanalgatan κατά τη διάρκεια της ανάπλασης του κέντρου της πόλης τη δεκαετία του 1960. Από το 1982, το Δημαρχείο βρίσκεται στη σημερινή του θέση. Σήμερα στεγάζει γκαλερί τέχνης και ένα καφέ. Απέναντι από την πλατεία βρίσκεται το σημερινό Περιφερειακό Δικαστήριο Södertälje, το οποίο σχεδιάστηκε από τον Åke Lindqvist και χτίστηκε από τον Anders Diös.

Στη βόρεια πλευρά της πλατείας Stortorget βρίσκεται το  (Αγγλικά: Εκκλησία του Ragnhild of Tälje) από το 1100-1300. Είναι η κύρια εκκλησία στην ενορία Södertälje στην επισκοπή Strängnäs. Μετά από πολλές ανακαινίσεις, η εκκλησία είναι σήμερα ένα μεγάλο κτίριο με τρεις καμάρες. Τα παλαιότερα μέρη αποτελούνται από γκρίζους τοίχους από τούβλα που αποτελούν τα κάτω μέρη του καμπαναριό και τα δύο δυτικότερα διαμερίσματα του μακριού σπιτιού. Οι ανακαινίσεις έγιναν μετά την πυρκαγιά της πόλης το 1650. Περαιτέρω προσθήκες έγιναν στη δεκαετία του 1670, όταν η Cronberg-Hackerska χορωδία στο μέσο του νότιου τοίχου. Πιθανότατα σχεδιάστηκε από τον Erik Dahlbergh και τώρα χρησιμοποιείται ως βαπτιστικό παρεκκλήσι. Κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών κατά τη διάρκεια της Ρωσική λεηλασία του 1719–21, ήταν ένα από τα λίγα κτίρια που σώθηκαν. Μια σημαντική αποκατάσταση υπό τη διεύθυνση του αρχιτέκτονα B. Romare έλαβε χώρα μεταξύ 1960 και 1961. Λίγα χρόνια μετά από αυτό, δύο από τα παράθυρα δίπλα στο βαπτιστικό παρεκκλήσι έλαβαν νέα βιτρό από τον F. Heybrock. Το εξωτερικό του ναού επισκευάστηκε το 1986-1987, με τις όψεις να έχουν εν μέρει το σημερινό χρωματικό τους σχήμα.

Πάνω από το Stortorget και το Gågatan βρίσκεται η οδός Nygatan, η οποία φιλοξενεί σχεδόν αποκλειστικά μοντέρνα κτίρια. Μεταξύ αυτών, αξίζει να αναφερθεί το Roxyhuset (αγγλικά: the Roxy house). Το κτίριο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Björn Hedvall και ολοκληρώθηκε το 1939. Το χαμηλότερο επίπεδο στέγαζε ένα cinema μέχρι το 1992, όταν μετακόμισε στο Lunagallerian στην οδό Στοργατάν. Μετά από αυτό, το Roxy House ανακαινίστηκε μερικώς και μετακόμισε ένα παντοπωλείο, ένα εστιατόριο και ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης. Η οδός Nygatan φιλοξενεί επίσης τον παλιό Τηλεγραφικός σταθμός του Södertälje. Χτίστηκε το 1939–1940, μετά από σχέδια του U. Ahlbom. Την εποχή που τέθηκε σε λειτουργία ο τηλεγραφικός σταθμός άρχισε η αυτοματοποίηση του σουηδικού τηλεφωνικού δικτύου. Ο σταθμός έκλεισε στη συνέχεια μετά από μόλις 30 χρόνια. Κάτω από το σταθμό βρίσκεται το σχολείο Torekällskolan. Είναι το παλαιότερο από τα σχολεία της πόλης που χρησιμοποιείται ακόμα. Από το άνοιγμά του το 1869, έχει ξαναχτιστεί σε πολλές περιπτώσεις.

Ο δρόμος Holmfastvägen ξεκινά από τα κεντρικά μέρη της πόλης και συνδέεται με την περιοχή Geneta στα δυτικά τμήματα της πόλης. Ο δρόμος αρχικά πήγαινε μέχρι το Näsby, δίπλα στη λίμνη Måsnaren. Χτίστηκε τον 11ο αιώνα, σηματοδοτώντας έτσι την πρώιμη σημασία της περιοχής γύρω από το Södertälje. Μια μεγάλη ρουνική επιγραφή που ονομάζεται Επιγραφές Holmfast (Σουηδικά: ) περιγράφει την κατασκευή του Viking Holmfast, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της γης και της κατασκευής γεφυρών. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό ότι οι παλιές γέφυρες του Holmfast παραμένουν κάτω από το οδόστρωμα. Γύρω από το χαρακτικό, το οποίο βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το δρόμο, έχουν καθαριστεί σήμερα και έχουν τοποθετηθεί πινακίδες από το Σουηδικό Εθνικό Συμβούλιο Κληρονομιάς με μεταφράσεις της επιγραφής.

Τα Retail park είναι ένα αρκετά νέο χαρακτηριστικό στο Södertälje. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ​​μόνη πραγματικά μεγάλη συλλογή καταστημάτων, εκτός από τα τοπικά κέντρα της γειτονιάς, ήταν το  στο ανατολικό τμήμα της πόλης. Με την κατασκευή του , ακριβώς ανατολικά της Weda, η διαθεσιμότητα των καταστημάτων αυξήθηκε. Η περιοχή γύρω από το Scaniarinken περιείχε προηγουμένως κάποια καταστήματα, αλλά στη συνέχεια επεκτάθηκε για να σχηματίσει το . Some shops are also located around Hansaplan in the area Södra, close to Södertälje Hamn railway station.

Γέφυρες

Μέχρι το 1924, όταν άνοιξε το αναβαθμισμένο κανάλι, υπήρχε μόνο μία γέφυρα που ένωνε το ανατολικό και το δυτικό τμήμα της πόλης. Ήταν μια αιωρούμενη γέφυρα, κοντά στον παλιό υδροφράκτη, στο Mälarehamnen. Χτίστηκε το 1910 στο Södertelge Verkstäder. Αφού αντικαταστάθηκε από μια πιο σύγχρονη γέφυρα, η παλιά αιωρούμενη γέφυρα μεταφέρθηκε στο Stäksundet στην επαρχία Uppland.

Κατά καιρούς υπήρχε επίσης μια σιδερένια γέφυρα που ξεδιπλώθηκε πάνω από τον ίδιο τον υδροφράκτη. Ήταν επίσης δυνατή η χρήση κωπηλατικών σκαφών για τη διέλευση. Τα δρομολόγια των πλοίων εξυπηρετούσαν συνήθως γυναίκες, κυρίως dalkullor. Μια διέλευση θα κόστιζε 2–5 öre, ανάλογα με την εποχή. Τα κωπηλατικά σκάφη μπορούσαν να μεταφέρουν έως και πέντε άτομα. Τα κωπηλατικά σκάφη μπορούσαν να μεταφέρουν έως και πέντε άτομα. Η επιβίβαση από την οδό Viksgatan ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής. Πολλοί ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν για να μην χρειαστεί να περπατήσουν μέχρι την αιωρούμενη γέφυρα και να επιστρέψουν ξανά, αν ζούσαν γύρω από τις περιοχές Tältet ή Hagaberg. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, απλώνονταν πεζογέφυρα που υποστηρίζονταν από πλωτήρες – καθιστώντας τη διάβαση δωρεάν.

Υπάρχουν επί του παρόντος τρία μέρη όπου μπορείτε να διασχίσετε το κανάλι με τα πόδια ή με αυτοκίνητο, συν δύο σιδηροδρομικές γέφυρες. Ο βορειότερος κρίκος είναι η γέφυρα Mälarbron, η οποία έχει τρεις προκατόχους: την swing bridge από τον 19ο αιώνα και μια άλλη αιωρούμενη γέφυρα που χρησιμοποιήθηκε μεταξύ 1910 και 1924. Και οι δύο βρίσκονταν περίπου 150 μέτρα νότια της σημερινής γέφυρας Mälarbron. Το 1924 άνοιξε η πρώτη βασική γέφυρα. Συχνά αναφέρεται ως απλώς  ή  (Αγγλικά: «η γέφυρα Bascule» ή «η γέφυρα του Country Road Bridge»). Ήταν μια διπλή γέφυρα με δύο σταθερούς θόλους γεφυρών σε κάθε πλευρά. Ο Ragnar Hjort έκανε το αρχιτεκτονικό σχέδιο. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν μπορούσε πλέον να χειριστεί τον αυξημένο όγκο κυκλοφορίας. Ως εκ τούτου, το σημερινό Mälarbron τέθηκε σε λειτουργία και άνοιξε το 1971. Είναι εξοπλισμένο με πύργο ελέγχου. Σήμερα η γέφυρα μαζί με ολόκληρη τη διαδρομή από το Landsort προς το Mälaren ελέγχεται από απόσταση από τις κλειδαριές στο Södertälje..

The most central crossing is at the canal lock, and consists of the two bridges Marenbron, which crosses Lake Maren, and Slussbron, which crosses the canal itself. In 1963 the first bridge over the Maren was built. It was intended as a temporary link, and was subsequently demolished in 1993. The Marenbron was later replaced by a pedestrian and bicycle bridge. The initial plan was to have it removed during the summer, allowing small boats to reach the inner parts of the lake. It did however become a year-round fixed link. In September 2003, a referendum among the residents of Södertälje Municipality was held, where they could decide if they wanted a new car bridge to be commissioned at the site. The costs were estimated to 40 million Swedish krona. At the referendum, 56.5 percent voted no and 39.4 percent favourably, meaning no new car bridge was built. Suggestions to build an arch bridge or bascule bridge for pedestrians and cyclists have been brought forward. It would allow boats to pass under and reach the inner parts of Lake Maren in the centremost parts of the city. Pedestrians have also been able to cross the canal itself by walking across the lock gates.

The Saltsjöbron and E4-bron bridges constitute the southernmost crossing for cars and pedestrians. They run between the districts of Södra and Viksängen in Södertälje's southern parts. Saltsjöbron is a bascule bridge, and the road that goes across it is called Viksängsleden. It is equipped with a bicycle and pedestrian path. E4-bron is a vertical-lift bridge, crossed by the eponymous E4 Motorway, and marks the southern fork with E20. It was built in the 1960s, together with the motorways around the city. Saltsjöbron was built in 2002 to relieve the E4-bron, and to provide an alternative in case of mechanical failure after one occurred in 1990.

Parallel to Saltsjöbron and E4-bron lays the railway bridge predominantly used by local and freight trains. It opened in the summer of 2010, and is hence the youngest bridge in the city. It replaced the old railway bridge from 1921, which was located immediately east of the current bridge. The old bridge was replaces as it was unable to handle heavy trains, nor deep-going maritime vessels. It was also too noisy. The distance between the bridge pillars on the new bridge is wider, to enable the canal to be broadened further. The old railway bridge had a small pedestrian path. After it was demolished in autumn of 2010, pedestrians must cross at Saltsjöbron instead. The old railway bridge replaced an even older bridge from 1860 that crossed around the area of Tältet. That bridge was demolished in the 1920s, when Saltskog railway station had been closed and replaced Södertälje Södra railway station (subsequently renamed Södertälje Hamn).

The Igelsta Bridge is the southernmost of the city's bridges. It is the main route for long distance and regional trains across Södertälje Canal. It is 2140 meters long, reaches as high as 48 meters above the canal, making it Sweden's tallest and longest railway bridge (after the Swedish part of the Øresund Bridge). Igelstabron spans between Pershagen and Hall. The bridge forms part of the Grödingebanan on the Western Main Line and opened in 1995. Södertälje Syd railway station is located on the bridge's eastern abutment.

Church buildings

Södertälje belongs to the Diocese of Strängnäs within the Church of Sweden. A total of eight church buildings are located within Södertälje. The oldest and most important to this day is Sankta Ragnhilds kyrka (English: Church of Ragnhild of Tälje) from the 1100s–1300s, which is located on the main square Stortorget. Further churches belonging to Södertälje parish are  (St. Michael's Church) in Geneta,  (Hovsjö Church) and  (Lina Church) in Lina Hage. Lina kyrka was designed by Tallius Myhrman. It is renowned for its design, and has been depicted in several Swedish architecture magazines.

The main church in Östertälje parish is  (All Saints' Church) in Östertälje. The parish also operates  (Hagaberg's chapel) on the grounds of Hagaberg Folk high school. It was built in 1894 as a chapel on Vartofta farm in Västergötland. The chapel was moved to its present location in 1914, after having been dismantled and transported by train. In the centre of the Brunnsäng area lays the church Brunnsäng kyrka, which is the youngest in the city. There is also a chapel at Södertälje hospital.

There are several congregations not affiliated with the Church of Sweden in the city. The Catholic Church in Sweden has Sankt Ansgar's church by Mälarbron. The associated parish has members from a vast hinterland around the city. There is a sizable community of Orthodox Christians in Södertälje. The Syriac Orthodox Church has two bishops in the city, besides five Syrian Orthodox churches, two soccer teams and a TV channel that airs programs in Neo-Aramaic, Arabic and English. The minority group of Sweden Finns have services in the Finnish language within the Church of Sweden. There is also a Finnish-speaking Pentecostal congregation.

Παραπομπές 

Πόλεις της Σουηδίας