Χελένα Βολίνσκα-Μπρους

Η Χελένα Βολίνσκα-Μπρους (πολωνικά: Helena Wolińska-Brus, όνομα γέννησης: Φάιγκα Μίντλα Ντανιέλακ [Fajga Mindla Danielak]) (28 Φεβρουαρίου 1919 – 26 Νοεμβρίου 2008) ήταν στρατιωτική εισαγγελέας στη μεταπολεμική κομμουνιστική Πολωνία με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη, η οποία συμμετείχε σε στημένες δίκες του σταλινικού καθεστώτος της δεκαετίας του 1950. Είχε εμπλακεί στη σύλληψη και την εκτέλεση πολλών Πολωνών αντιστασιακών αγωνιστών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών προσωπικοτήτων στον Πολωνικό Εσωτερικό Στρατό εν καιρώ πολέμου.

Η μετακομμουνιστική Πολωνία ζήτησε την έκδοση της Βολίνσκα-Μπρους από το Ηνωμένο Βασίλειο σε τρεις περιπτώσεις μεταξύ . Οι επίσημες κατηγορίες εναντίον της κινήθηκαν από το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης, το οποίο ερευνά τόσο τα ναζιστικά όσο και τα κομμουνιστικά εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην Πολωνία μεταξύ 1939 και 1989. Η Βολίνσκα-Μπρους κατηγορήθηκε ότι ήταν «συνεργός σε μια δικαστική δολοφονία».

Βιογραφία 
Η Βολίνσκα-Μπρους γεννήθηκε σε μια εβραϊκή οικογένεια στη Βαρσοβία. Αργότερα παντρεύτηκε τον Βουοντζίμιες Μπρους (γεννήθηκε ως Μπένιαμιν Ζίλμπερμπεργκ). Χωρίστηκαν κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της Πολωνίας αφού η Βολίνσκα-Μπρους δραπέτευσε από το Γκέτο της Βαρσοβίας. Εντάχθηκε στην κομμουνιστική Λαϊκή Φρουρά και έγινε ερωμένη του διοικητή της, Φραντσίσεκ Γιούσφιακ, τον οποίο παντρεύτηκε το 1942, πιστεύοντας ότι ο πρώτος της σύζυγος ήταν νεκρός. Η υπόλοιπη οικογένειά της είχε μεταφερθεί στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα, όπου οι περισσότεροι από αυτούς δολοφονήθηκαν. Έγινε γνωστή ως Χελένα Βολίνσκα λόγω των πλαστών εγγράφων που απέκτησε εκείνη τη στιγμή.

Ωστόσο, συνάντησε ξανά τον Μπρους το 1944 και τελικά ξαναπαντρεύτηκαν το 1956, αφού είχε χωρίσει από τον Γιούσφιακ, τώρα αναπληρωτή υπουργό της Σταλινικής Μυστικής Αστυνομίας (1945–1949) και μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κυβερνώντος κομμουνιστικού Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας. Απολύθηκε από τη δουλειά της ως εισαγγελέας κατά τον Πολωνικό Οκτώβρη του 1956.

Στη δεκαετία του 1960, ο σύζυγός της, Βουοντζίμιες Μπρους, μεταπήδησε από την υποστήριξη της κομματικής ιεραρχίας στην ανοιχτή υποστήριξη αντιφρονούντων όπως ο Γιάτσεκ Κούρον, ο Κάρολ Μοντζελέφσκι, ο Λέσεκ Κοουακόφσκι και ο Κσίστοφ Πόμιαν. Εκδιώχθηκαν και οι δύο από το κόμμα το 1968.

Η Βολίνσκα-Μπρους και ο σύζυγός της έφυγαν από την Πολωνία το 1971, μετά την πολωνική πολιτική κρίση του 1968 και πέρασαν το υπόλοιπο της ζωής τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Βουοντζίμιες Μπρους έγινε καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και πέθανε το 2007. Η Βολίνσκα-Μπρους έζησε στην Οξφόρδη μέχρι το θάνατό της, έχοντας προηγουμένως αποκτήσει βρετανική υπηκοότητα.

Δικαστική δολοφονία 
Η Βολίνσκα-Μπρους κατηγορήθηκε ότι ήταν «συνεργός σε δικαστικό φόνο», το οποίο χαρακτηρίζεται ως σταλινικό έγκλημα και έγκλημα γενοκτονίας και τιμωρείται με φυλάκιση έως και δέκα ετών. Κατηγορήθηκε επίσης ότι οργάνωσε την παράνομη σύλληψη, έρευνα και δίκη του Πολωνού στρατηγού εν καιρώ πολέμου Άουγκουστ Έμιλ Φίλντορφ, διοικητή του υπόγειου Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού κατά της γερμανικής κατοχής κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αρνήθηκε να συνεργαστεί με την πολωνική κομμουνιστική κυβέρνηση μετά τον πόλεμο.

Ο Φίλντορφ εκτελέστηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1953, μετά από μια στημένη δίκη και τα λείψανά του θάφτηκαν σε μυστική τοποθεσία - στην οικογένειά του δεν δόθηκε ποτέ το πτώμα. Μια έκθεση του 1956 που ανατέθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου αποσταλινοποίησης της Πολωνίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Βολίνσκα-Μπρους είχε παραβιάσει το κράτος δικαίου με τη συμμετοχή της σε μεροληπτικές έρευνες και είχε επίσης στήσει αμφισβητούμενες δίκες που συχνά κατέληγαν σε εκτελέσεις. Είπε στην Guardian το 2007 ότι δεν ήταν η εισαγγελέας στην υπόθεση Φίλντορφ, αν και οι ιστορικοί είπαν διαφορετικά. Υπέγραψε το ένταλμα σύλληψής του το 1953.

Αιτήματα έκδοσης 

Η πρώτη από τις τρεις αιτήσεις έκδοσης της Βολίνσκα-Μπρους στην Πολωνία υποβλήθηκε το 1999, η οποία ξεκίνησε από έρευνα που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης. Μια δεύτερη αίτηση υποβλήθηκε το 2001. Τα πολωνικά κατηγορητήρια βασίστηκαν στον ισχυρισμό ότι η Βολίνσκα-Μπρους είχε κατασκευάσει στοιχεία που οδήγησαν στην εκτέλεση του στρατηγού Έμιλ Φίλντορφ και στην παράνομη σύλληψη και φυλάκιση 24 άλλων αντιναζιστικών αντιστασιακών. Και τα δύο αιτήματα απορρίφθηκαν από το Υπουργείο Εσωτερικών, ειδικότερα, λόγω της προχωρημένης ηλικίας της και του μεγάλου χρονικού διαστήματος που είχε παρέλθει από τότε που συνέβησαν τα φερόμενα εγκλήματα (οι πολωνικές αρχές θεώρησαν τον τελευταίο λόγο άδικο, δεδομένου ότι οποιαδήποτε σωστή διερεύνηση των υποτιθέμενων εγκλημάτων της κατέστη δυνατή μόνο μετά από η πτώση του κομμουνισμού στην Πολωνία το 1989).

Η Βολίνσκα-Μπρους, σε μια τηλεφωνική συνομιλία με την ιστορικό Αν Άπλμπαουμ το 1998, είπε ότι δεν θα επέστρεφε σε αυτή την «απαράδεκτη χώρα» και υποστήριξε ότι οι κατηγόρητές της είχαν κίνητρο τον αντισημιτισμό. Οι γνωστοί της είπαν στην Άπλμπαουμ ότι είχε πει ότι δεν θα επέστρεφε «στη χώρα του Άουσβιτς και του Μπίρκεναου», υποστηρίζοντας ότι δεν θα τύχει δίκαιης δίκης στην Πολωνία. Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, ένα άρθρο στην The Guardian το 2007 ανέφερε τα λόγια της κόρης του Φίλντορφ, Μαρία, η οποία κατηγόρησε τη Βολίνσκα-Μπρους ότι ήταν «ένας από εκείνους τους καριερίστες που είναι οι πυλώνες κάθε δικτατορίας».

Οι κατηγορίες για αντισημιτισμό αντικρούστηκαν, μεταξύ άλλων, από τον Βουαντίσουαφ Μπαρτοσέφσκι, Υπουργό Εξωτερικών της Πολωνίας (1995, 2000–2001), στρατιώτη του υπόγειου Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού, επιζών του Άουσβιτς, Δίκαιο των Εθνών και επίτιμο πολίτη του Ισραήλ, ο οποίος είχε επίσης κυνηγηθεί από τη Βολίνσκα-Μπρους: «Στην ένορκη κατάθεσή μου στο κατηγορητήριο, με κόκκινο μολύβι, υπάρχει η υπογραφή της Χελένα Βολίνσκα. Επιβεβαιώνοντας τις κατηγορίες εναντίον μου, ήξερε ότι ήμουν συνιδρυτής του Πολωνικού Συμβουλίου για την Βοήθεια των Εβραίων. Είμαι ένα ζωντανό παράδειγμα του γεγονότος ότι οι δηλώσεις που έκανε η Βολίνσκα και ορισμένοι άνθρωποι γύρω της για τον αντισημιτισμό είναι ανοησίες». Ο Μπαρτοσέφσκι είπε στην Άπλμπαουμ το 1998 ότι θυμόταν, ενώ βρισκόταν στη φυλακή τη δεκαετία του 1950, να είδε λευκά εντάλματα σύλληψης με την υπογραφή της Βολίνσκα ως απόδειξη της ικανότητας των αρχών να συνεχίζουν να παρατείνουν τη φυλάκισή του.

Το 2004, η Πολωνία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που κατέστησε δυνατή μια τρίτη προσπάθεια έκδοσης της Βολίνσκα-Μπρους. Τον Ιανουάριο του 2006, η εισαγγελική σύνταξή της ανακλήθηκε και αργότερα το ίδιο έτος ο Πολωνός πρόεδρος Λεχ Κατσίνσκι ανακάλεσε επίσης το παράσημο του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας που της απονεμήθηκε από τις πολωνικές κομμουνιστικές αρχές το 1954.

Το 2007, το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης ζήτησε από τους Πολωνούς εισαγγελείς να εκδώσουν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης κατά της Βολίνσκα-Μπρους, το οποίο εκδόθηκε κανονικά στις 20 Νοεμβρίου 2007. Ένα χρόνο αργότερα, η Βολίνσκα-Μπρους πέθανε στις 26 Νοεμβρίου 2008 στην Οξφόρδη. Αν και η κηδεία ήταν προγραμματισμένη για τις 5 Δεκεμβρίου 2008, κηδεύτηκε στις 3 Δεκεμβρίου σε μια κλειστή τελετή, στο κοιμητήριο του Γουόλβερκοουτ, στην Οξφόρδη, με λίγα μόνο μέλη της οικογένειας να παρευρεθούν.

Δείτε επίσης 
 Στέφαν Μίχνικ
 Μάρια Γκουρόφσκα
 Υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας (Πολωνία)

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 
 
 
  – μια σύντομη επισκόπηση της υπόθεσης που ασκήθηκε κατά της Βολίνσκα-Μπρους
 

Πολωνοί στρατιωτικοί
Πολωνοί εισαγγελείς
Έγκλειστοι στο Γκέτο της Βαρσοβίας
Μέλη του Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας
Μέλη του Λαϊκού Στρατού της Πολωνίας