Κανόνας πέντε δευτερολέπτων (καλαθοσφαίριση)

Στην καλαθοσφαίριση, ο κανόνας των πέντε δευτερολέπτων, ή η παράβαση πέντε δευτερολέπτων, είναι ένας κανόνας που συμβάλλει στην προώθηση του συνεχούς παιχνιδιού. Υπάρχουν πολλαπλές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να συμβεί παραβίαση πέντε δευτερολέπτων.

Παράβαση πέντε δευτερολέπτων 
Σύμφωνα με όλα τα σύνολα κανόνων του μπάσκετ, μία ομάδα που προσπαθεί να πετάξει μία μπάλα μέσα στο γήπεδο έχει πέντε δευτερόλεπτα για να απελευθερώσει τη μπάλα προς το γήπεδο.  Το ρολόι των πέντε δευτερολέπτων αρχίζει όταν η ομάδα που την πετάει έχει την κατοχή της μπάλας (συνήθως αναπηδά ή δίνεται σε παίκτη ενώ βρίσκεται εκτός ορίων από τον διαιτητή ).

Ποινή 
Απώλεια της μπάλας. Η κατοχή θα απονέμεται στον αντίπαλο στο προηγούμενο σημείο εκτός ορίων.

Παράβαση πέντε δευτερολέπτων με στενή φύλαξη 
Παράβαση πέντε δευτερολέπτων για στενή φύλαξη μπορεί να ζητηθεί εναντίον επιτιθεμένου παίκτη με την μπάλα όταν ο παίκτης φυλάσσεται στενά για πέντε δευτερόλεπτα ή περισσότερο και δεν πασάρει, σουτάρει ή ντριμπλάρει μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τους κανόνες του NCAA για τους άνδρες, για να θεωρηθεί "στενά φυλασσόμενος", ένας αμυντικός πρέπει να φυλάει έναν παίκτη που βρίσκεται στο μπροστινό γήπεδο και σε απόσταση μικρότερη των έξι ποδιών από τον παίκτη.  Η καταμέτρηση ισχύει για παίκτη που κρατάει μόνο τη μπάλα. Πριν από την περίοδο 2015-16,  ο κανόνας περιελάμβανε και όσους ντριμπλάρουν τη μπάλα. Αυτό επιτρέπει την πραγματοποίηση πολλαπλών στενά φυλασσόμενων μετρήσεων. Οι κανόνες του NCAA για τις γυναίκες απαιτούν ο αμυντικός να βρίσκεται σε απόσταση τριών μέτρων και μπορεί να συμβεί οπουδήποτε στον αγωνιστικό χώρο, αλλά ισχύει μόνο όταν ο επιθετικός παίκτης κρατάει τη μπάλα.  Η μέτρηση τελειώνει κάθε φορά που ο παίκτης με τη μπάλα περνάει με το κεφάλι και τους ώμους του από τον αμυντικό, ο αμυντικός δεν βρίσκεται πλέον εντός της απαιτούμενης απόστασης, ο ίδιος αμυντικός δεν φυλάει συνεχώς στενά τον παίκτη που έχει τον έλεγχο της μπάλας ή άλλος αντίπαλος βρίσκεται μεταξύ του αμυντικού και της μπάλας. 

Οι κανόνες του λυκείου μιμούνται τον αυστηρά φυλασσόμενο κανόνα του κολεγιακού μπάσκετ. Ένας αμυντικός πρέπει να προστατεύει τον παίκτη που έχει τον έλεγχο της μπάλας, στο μπροστινό γήπεδο, και πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση έξι ποδιών από τον παίκτη. Ένας παίκτης μπορεί να κρατάει ή να ντριμπλάρει την μπάλα. Αν οι αμυντικοί συμπαίκτες αλλάξουν και βρίσκονται και οι δύο σε απόσταση μικρότερη των έξι ποδιών από τον παίκτη που έχει τον έλεγχο της μπάλας, συνεχίζεται η ίδια μέτρηση.

Σύμφωνα με τους κανόνες της FIBA, ένας αμυντικός πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση ενός μέτρου από έναν παίκτη που κρατάει τη μπάλα και να είναι σε ενεργή θέση προστασίας.  Το μέτρημα αυτό μπορεί να γίνει οπουδήποτε στον αγωνιστικό χώρο.

Στο ΝΒΑ ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται μόνο στο σενάριο της ρίψης. 

Η μέτρηση των πέντε δευτερολέπτων θα αρχίσει εάν ένας επιθετικός παίκτης με την μπάλα και χωρίς να έχει πρόσωπο προς τα πάνω αρχίσει να ντριμπλάρει κάτω από τη γραμμή των ελεύθερων βολών εκτεταμένα ενώ φυλάσσεται στενά ή αρχίσει να ντριμπλάρει έξω και στη συνέχεια διεισδύει κάτω από τη γραμμή των ελεύθερων βολών εκτεταμένα ενώ φυλάσσεται στενά. (Η καταμέτρηση των πέντε δευτερολέπτων αρχίζει όταν ο επιθετικός παίκτης διεισδύσει στη γραμμή των ελεύθερων βολών). Μετά από πέντε δευτερόλεπτα, θα έχει σημειωθεί παράβαση και η επιθετική ομάδα θα χάσει την κατοχή της μπάλας.

Ποινή 
Η ποινή για παράβαση πέντε δευτερολέπτων με στενή φύλαξη είναι η απώλεια της μπάλας. Η αντίπαλη ομάδα θα ρίξει τη μπάλα από το σημείο εκτός ορίων που βρίσκεται πλησιέστερα στην παράβαση.

Παράβαση πέντε δευτερολέπτων πίσω στο καλάθι 
Στο ΝΒΑ, ένας παίκτης στο μπροστινό γήπεδο, κάτω από τη γραμμή των ελεύθερων βολών που εκτείνεται, δεν επιτρέπεται να ντριμπλάρει τη μπάλα με την πλάτη ή το πλάι στο καλάθι για περισσότερο από πέντε δευτερόλεπτα.  Η καταμέτρηση τελειώνει όταν: 

 Ο παίκτης παίρνει την ντρίμπλα του
 Ο παίκτης ντριμπλάρει πάνω από τη γραμμή των ελεύθερων βολών
 Η άμυνα αποκρούει την μπάλα

Ποινή 
Απώλεια της μπάλας. Ο αντίπαλος κερδίζει την μπάλα στη γραμμή των ελεύθερων βολών που έχει επεκταθεί.

Παράβαση ελεύθερης βολής πέντε δευτερολέπτων 
Ο παίκτης που εκτελεί ελεύθερη βολή, σύμφωνα με τους κανόνες της FIBA, πρέπει να πετάξει τη μπάλα προς το στεφάνι μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα αφότου ένας επίσημος την θέσει στη διάθεσή του.  (Σύμφωνα με τους βορειοαμερικανικούς κανόνες, ο σκοπευτής έχει δικαίωμα 10 δευτερολέπτων).

Ποινή 
Εάν η ελεύθερη βολή είναι επιτυχής, τότε ο πόντος δεν μετράει. Η μπάλα απονέμεται στον αντίπαλο στη γραμμή των ελεύθερων βολών, εκτός εάν ακολουθήσει άλλη ελεύθερη βολή ή ποινή κατοχής.

Βιβλιογραφικές αναφορές 

Ποινές καλαθοσφαίρισης
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις