Πολωνός ιππέας

Ο Πολωνός ιππέας είναι πίνακας του 17ου αιώνα, που συνήθως χρονολογείται στη δεκαετία του 1650, ενός νεαρού άνδρα που ταξίδευε έφιππος μέσα από ένα θολό τοπίο. Τώρα βρίσκεται στη Συλλογή Φρικ στη Νέα Υόρκη. Όταν ο πίνακας πουλήθηκε από τον Ζντζίσουαφ Ταρνόφσκι στον Χένρι Κλέι Φρικ το 1910, υπήρξε συναίνεση ότι το έργο ήταν του Ολλανδού ζωγράφου Ρέμπραντ. Αυτή η απόδοση αμφισβητήθηκε έκτοτε, αν και όσοι την αμφισβητούν παραμένουν μειοψηφία.

Υπήρξε επίσης συζήτηση για το εάν ο πίνακας προοριζόταν ως πορτρέτο ενός συγκεκριμένου προσώπου, ζωντανού ή ιστορικού, και αν ναι, ποιου ή αν όχι, τι προοριζόταν να αναπαραστήσει. Τόσο η ποιότητα του πίνακα όσο και ο ελαφρύς αέρας μυστηρίου του αναγνωρίζονται κοινώς, αν και μέρη του φόντου είναι πολύ ζωγραφισμένα ή ημιτελή.

Απόδοση στον Ρέμπραντ 
Ο πρώτος δυτικός μελετητής που συζήτησε τον πίνακα ήταν ο Βίλχελμ φον Μπόντε, ο οποίος στην Ιστορία της Ολλανδικής Ζωγραφικής (1883) δήλωσε ότι ήταν ένας Ρέμπραντ που χρονολογείται από την «ύστερη» περίοδο του, δηλαδή το 1654. Λίγο αργότερα, ο Άμπραχαμ Μπρέντιους εξέτασε την εικόνα αρκετά προσεκτικά και δεν είχε καμία αμφιβολία ότι ο συγγραφέας της ήταν ο Ρέμπραντ. Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Άλφρεντ φον Βούζμπαχ πρότεινε ότι ο μαθητής του Ρέμπραντ, Ερτ ντε Χέλντερ, μπορεί να ήταν ο δημιουργός, αλλά η γνώμη του γενικά αγνοήθηκε. Σε όλο το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα, υπήρχε γενική συμφωνία ότι ο πίνακας ήταν πράγματι του Ρέμπραντ και ακόμη και ο Γιούλιους Σ. Χελντ, ο οποίος κάποια στιγμή αμφισβήτησε τη σχέση του με την Πολωνία, δεν αμφέβαλλε ποτέ για την πατρότητα του Ρέμπραντ. Ωστόσο, το 1984, ο Γιόσουα Μπρούιν, τότε μέλος του Rembrandt Research Project (RRP) πρότεινε δοκιμαστικά ότι ορισμένα χαρακτηριστικά του έργου του Βίλεμ Ντροστ, ενός άλλου μαθητή του Ρέμπραντ, μπορούσαν να παρατηρηθούν στον πίνακα. Αν και η μυστηριώδης και κάπως σοβαρή έκφραση στο έξοχα ζωγραφισμένο πρόσωπο του ιππέα παραπέμπει στον Ρέμπραντ, ο Πολωνός ιππέας δεν μοιάζει με τα άλλα έργα του Ρέμπραντ με ορισμένους άλλους τρόπους. Συγκεκριμένα, ο Ρέμπραντ σπάνια εργάστηκε σε ιππικούς πίνακες, με το μόνο άλλο γνωστό ιππικό πορτρέτο στο έργο του Ρέμπραντ να ήταν το Πορτρέτο του Φρέντερικ Ρίελ, 1663 ( Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου).

Αλλά η άποψη του Μπρούιν παρέμεινε μειοψηφική άποψη, η πρόταση για την συγγραφή του Ντροστ απορρίπτεται τώρα γενικά και ο ίδιος ο Φρικ δεν άλλαξε ποτέ τη δική του απόδοση, η ετικέτα εξακολουθεί να γράφει «Ρέμπραντ» και όχι «αποδίδεται στον» ή «σχολή του». Η πιο πρόσφατη γνώμη έχει αλλάξει ακόμη πιο αποφασιστικά υπέρ του Φρικ, με τον Σάιμον Σάμα στο βιβλίο του Rembrandt's Eyes το 1999 και τον μελετητή Ερνστ φαν ντε Βέτερινγκ, πρόεδρο του Rembrandt Project (Συμπόσιο της Μελβούρνης, 1997), όπου και οι δύο επιχειρηματολογούν για απόδοση στον Ρέμπραντ. Εκείνοι οι λίγοι μελετητές που εξακολουθούν να αμφισβητούν τη δημιουργία ως του Ρέμπραντ πιστεύουν ότι η εκτέλεση είναι άνιση και προτιμούν διαφορετικές αποδόσεις για διαφορετικά μέρη του έργου. Μια μελέτη του 1998 που δημοσιεύθηκε από το RRP κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το χέρι ενός άλλου καλλιτέχνη, εκτός από αυτό του Ρέμπραντ, συμμετείχε στο έργο. Μπορεί ο Ρέμπραντ να ξεκίνησε τον πίνακα στη δεκαετία του 1650, αλλά ίσως τον άφησε ημιτελή και να τον ολοκλήρωσε κάποιος άλλος.

Θέμα 
Ο εξιδανικευμένος, ανεξιχνίαστος χαρακτήρας έχει ενθαρρύνει διάφορες θεωρίες για το θέμα του, για το αν η εικόνα είναι πορτρέτο. Στους υποψηφίους περιλαμβάνεται ο Μάρτσιαν Αλεξάντερ Ογκίνσκι από την πολωνική-λιθουανική οικογένεια Ογκίνσκι, όπως υποστηρίζουν οι ιδιοκτήτες του πίνακα του 18ου αιώνα, καθώς και ο Γιόνας Σλίχτινγκ, Πολωνός Προτεστάντης θεολόγος. Άλλοι πιστεύουν ότι η στολή του ιππέα, τα όπλα και ακόμη και η ράτσα των αλόγων είναι όλα πολωνικά. Τα ολλανδικά ιππικά πορτρέτα ήταν σπάνια τον 17ο αιώνα και παραδοσιακά έδειχναν έναν μοντέρνα ντυμένο αναβάτη πάνω σε ένα καλοαναθρεμμένο, ζωηρό άλογο, όπως στον Frederick Rihel του Ρέμπραντ.

Ιστορικοί χαρακτήρες έχουν επίσης προταθεί, που κυμαίνονται από τον Δαβίδ της Παλαιάς Διαθήκης μέχρι τον Άσωτο Υιό και τον Μογγόλο πολεμιστή Ταμερλάνο ή τον Ολλανδό μεσαιωνικό ήρωα, Χέισμπρεχτ Δ΄ του Άμστελ. Ένας «στρατιώτης του Χριστού», μια ιδεαλιστική αναπαράσταση ενός έφιππου στρατιώτη που υπερασπίζεται την Ανατολική Ευρώπη ενάντια στους Τούρκους, ή απλώς ενός ξένου στρατιώτη έχουν προταθεί. Ο νεαρός αναβάτης φαίνεται σε πολλούς ανθρώπους να αντιμετωπίζει ανώνυμο κίνδυνο σε ένα γυμνό ορεινό τοπίο που περιέχει ένα μυστηριώδες κτίριο, σκοτεινά νερά και στο βάθος στοιχεία πυρκαγιάς.

Σε μια επιστολή του 1793 προς τον Βασιλιά Στανίσουαφ Αύγουστο Πονιατόφσκι της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, ο ιδιοκτήτης του πίνακα, Μίχαου Καζίμιες Ογκίνσκι, αναγνώρισε τον αναβάτη ως «Κοζάκο έφιππο» και ο βασιλιάς αναγνώρισε το θέμα ως μέλος της παράτυπης στρατιωτικής μονάδας που είναι γνωστή. ως Λισοβτσίτσοι. Το 1883, ο Βίλχελμ Μπόντε, ειδικός στην ολλανδική ζωγραφική, περιέγραψε τον αναβάτη ως Πολωνό άρχοντα με την εθνική φορεσιά  Το 1944, ο Αμερικανός μελετητής του Ρέμπραντ, Γιούλιους Σ. Χερντ, αμφισβήτησε τον ισχυρισμό ότι το θέμα ήταν πολωνικό και πρότεινε ότι η φορεσιά του αναβάτη θα μπορούσε να είναι ουγγρική. Δύο Πολωνοί μελετητές πρότειναν το 1912 ότι το μοντέλο για το πορτρέτο ήταν ο γιος του Ρέμπραντ, Τίτους φαν Ράιν.

Ιδιοκτήτες 
 Μίχαου Καζίμιες Ογκίνσκι, 1791.
 Στανίσουαφ Αύγουστος Πονιατόφσκι, Βαρσοβία, 1793.
 Κτήμα του Στανίσλαους.
 Κοντέσα Τερέζα Τισκιέβιτς, 1813.
 Πρίγκιπας Κσαβέρι Ντρούτσκι-Λουμπέτσκι, 1814.
 Κόμης Χιερόνιμ Στροϊνόφσκι, 1815.
 Γερουσιαστής Βαλέριαν Στροϊνόφσκι.
 Κοντέσα Βαλέρια Ταρνόφσκα (το γένος Στροϊνόφσκι), από το Ντζίκουφ, Γαλικία, 1834.
 Χένρι Φλικ, 1910, κληροδοτήθηκε στη Συλλογή Φλικ.

Σχετική παρωδία 
Το 1993, ο καλλιτέχνης Ράσελ Κόνορ ζωγράφισε ένα πορτρέτο στο στυλ του Ρέμπραντ που δείχνει τον Ολλανδό δάσκαλο, με την παλέτα στο χέρι, να στέκεται μπροστά στον ημιτελή Πολωνό ιππέα. Με μια παραποίηση ειρωνείας, ο Κόνορ απέδωσε τον πίνακα στον μαθητή του Ρέμπραντ, Κάρελ Φαμπρίτιους και τον υπέβαλε στο The New Yorker με ένα αστείο σημείωμα που έλεγε ότι ο πίνακας είχε βρεθεί σε ένα υπόγειο στο Πινσκ της Πολωνίας. Το περιοδικό δημοσίευσε μια αναπαραγωγή του πίνακα του Κόνορ με μια ελαφρώς επεξεργασμένη εκδοχή των σχολίων του, προφανώς χωρίς να σκοπεύει να το περάσει ως γνήσιο αλλά ως σχόλιο για τον ζήλο της Επιτροπής Ρέμπραντ, που εκείνη την εποχή αμφισβητούσε την αυθεντικότητα του Πολωνού ιππέα και πολλών άλλων πινάκων που παλαιότερα ήταν γνωστοί ως γνήσιοι καμβάδες Ρέμπραντ.

Δείτε επίσης 
 Πολωνός ευγενής (1637), πίνακας του Ρέμπραντ.

Παραπομπές 

Προσωπογραφίες του Ρέμπραντ
Άλογα στην τέχνη
Πίνακες ζωγραφικής στη Συλλογή Φλικ
Ημιτελείς πίνακες ζωγραφικής