Κάρολ Σφιερτσέφσκι

Ο Κάρολ Βάτσουαφ Σφιερτσέφσκι (πολωνικά: Karol Wacław Świerczewski, διακριτικό Βάλτερ [Walter]) (10 Φεβρουαρίου 1897 – 28 Μαρτίου 1947) ήταν Πολωνός/Σοβιετικός στρατηγός του Κόκκινου Στρατού. Ήταν μέλος του Μπολσεβίκικου Κόμματος κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου και Σοβιετικός αξιωματικός στους πολέμους που διεξήχθησαν στο εξωτερικό από τη Σοβιετική Ένωση, συμπεριλαμβανομένου αυτού κατά των πολωνικών και των ουκρανικών δημοκρατιών και στη Ρεπουμπλικανική Ισπανία. Το 1939 συμμετείχε ξανά στη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία. Στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, εγκαταστάθηκε ως ένας από τους ηγέτες της Πολωνικής Προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας που υποστηρίχθηκε από τη Σοβιετική Ένωση. Λίγο αργότερα, ο Σφιερτσέφσκι πέθανε σε μια ενέδρα σε επαρχιακό δρόμο, όπου πυροβολήθηκε από τους μαχητές του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού. Υπήρξε σύμβολο της κομμουνιστικής προπαγάνδας για τις επόμενες δεκαετίες.

Βιογραφία 
Γεννημένος στη Βαρσοβία στην Πολωνία του Συνεδρίου, ο Σφιερτσέφσκι μεγάλωσε σε μια φτωχή εργατική οικογένεια και άρχισε να εργάζεται σε ηλικία 12 ετών σε ένα τοπικό εργοστάσιο της Βαρσοβίας. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σε ηλικία 18 ετών, το 1915 μεταφέρθηκε στη Μόσχα από τον Ρωσικό Αυτοκρατορικό Στρατό. Σύμφωνα με την επίσημη βιογραφία του στη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας ήταν μέλος της Σοσιαλδημοκρατίας του Βασιλείου της Πολωνίας και της Λιθουανίας.

Το 1918 εντάχθηκε στο Κόμμα των Μπολσεβίκων και πολέμησε στον Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο ως στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού. Το 1919 κατά τη διάρκεια του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου πολέμησε στη σοβιετική πλευρά εναντίον της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας και τραυματίστηκε. Παρέμεινε στη Ρωσία, και το 1928, με αφορμή τη 10η επέτειο από την ίδρυση του Κόκκινου Στρατού, του απονεμήθηκε το Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου (αρ. 146), το πρώτο του στρατιωτικό παράσημο. Από το 1921, ο Σφιερτσέφσκι δίδασκε στη Σοβιετική Σχολή για τους Κόκκινους Επιτρόπους. Το 1927 αποφοίτησε από τη Στρατιωτική Ακαδημία Μ. Β. Φρούνζε στη Μόσχα και εργάστηκε στο Γενικό Επιτελείο του Κόκκινου Στρατού.

Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος 
Το 1936, με το όνομα Στρατηγός Βάλτερ, στάλθηκε στην Ισπανία κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, όπου αρχικά ηγήθηκε της 14ης Διεθνούς Ταξιαρχίας στη Μάχη της Λοπέρα και αργότερα της 35ης Διεθνούς Μεραρχίας στην Επίθεση της Σεγκόβια, στη Μάχη του Μπρουνέτε, στην Επίθεση στη Σαραγόσα, στη Μάχη του Τερουέλ, στη Μάχη της Αραγωνίας  και στη Μάχη του Έβρο. Μέχρι τον Απρίλιο του 1938 οι Ισπανοί κομμουνιστές ηγέτες ήθελαν την αντικατάσταση πολλών διοικητών της Διεθνούς Ταξιαρχίας λόγω κακής απόδοσης, και παρόλο που ο Αντρέ Μαρτί διαφώνησε, έπρεπε να συμβιβαστεί και ο Στρατηγός Βάλτερ και ο Βλάντιμιρ Τσόπιτς αντικαταστάθηκαν.

Στρατηγός στον Κόκκινο Στρατό 
Μετά το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία, ο Σφιερτσέφσκι υπηρέτησε ως στρατηγός στον Σοβιετικό Στρατό. Οι Ρώσοι διοικητές του, βλέποντας τη φαινομενική ανικανότητα του Σφιερτσέφσκι και την επιδείνωση του αλκοολισμού, τον μετέφεραν σε εφεδρική διοίκηση μακριά από τις γραμμές του μετώπου - η απόφαση ελήφθη από τον ίδιο τον Στρατηγό Γκεόργκι Ζούκοφ. Το γεγονός ότι ο Σφιερτσέφσκι έδωσε τις περισσότερες εντολές του υπό την επήρεια αλκοόλ είχε τραγικές συνέπειες για τους στρατιώτες του, όπως περιγράφεται στο βιβλίο Wspomnienia (Μνήμες) του Στρατηγού Ζίγκμουντ Μπέρλινγκ.

Το 1943 έγινε ένας από τους στρατηγούς που επιφορτίστηκαν με τη δημιουργία των Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων που ελέγχονταν από τη Σοβιετική Ένωση στην Ανατολή, του Πρώτου Πολωνικού Στρατού (1944-1945). Ο αλκοολισμός του και η αδιαφορία για τη ζωή και την υγεία των στρατιωτών του προκάλεσαν σύγκρουση με τον Ζίγκμουντ Μπέρλινγκ και τον οδήγησαν στην απομάκρυνσή του από τη διοίκηση σε πολλές περιπτώσεις. Οι διαταγές του Σφιερτσέφσκι που σχετίζονται με τον αλκοολισμό απέφεραν κακή κριτική και από άλλους Πολωνούς στρατηγούς, συμπεριλαμβανομένου του Στρατηγού Αλεξάντερ Βασκιέβιτς.

Το 1944 έγινε ένας από τους ηγέτες του Πολωνικού Εργατικού Κόμματος και της κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας. Το χειμώνα του 1944 και την άνοιξη του 1945 οδήγησε τον Δεύτερο Πολωνικό Στρατό κατά τη διάρκεια των μαχών για τη δυτική Πολωνία και τη Μάχη του Βερολίνου. Η ηγεσία του στη Μάχη του Μπάουτσεν (1945) έχει επικριθεί αυστηρά από τους σύγχρονους ιστορικούς και θεωρείται υπεύθυνος για τις πολύ βαριές απώλειες του Δεύτερου Στρατού σε αυτή την εμπλοκή Ενώ διοικούσε, μπορεί να ήταν μεθυσμένος και να είχε απαλλαγεί προσωρινά από την ηγεσία του. Ωστόσο, λόγω της σημαντικής υποστήριξης του σοβιετικού πολιτικού μηχανισμού (Κύρια Διεύθυνση Πληροφοριών ή ΛΚΕΥ), όχι μόνο διατήρησε την θέση του, αλλά τα λάθη του αποσιωπήθηκαν και μετά τον πόλεμο δοξάστηκε ως ήρωας.

Τον Φεβρουάριο του 1946, ο Σφιερτσέφσκι έγινε αναπληρωτής Υπουργός Άμυνας της Πολωνίας. Συμμετείχε στη δίωξη του αντικομμουνιστικού υπόγειου κινήματος στην Πολωνία και υπέγραψε πολλές θανατικές καταδίκες, ενώ εγκαθίδρυσε το κομμουνιστικό καθεστώς.

Αμφιλεγόμενος θάνατος 

Ο Σφιερτσέφσκι τραυματίστηκε βαριά σε μια συμπλοκή κοντά στο Μπαλίγκρουτ τον Μάρτιο του 1947 ενώ οδηγούσε σε ένα αυτοκίνητο χωρίς συνοδεία για την επιθεώρηση των πολωνικών στρατευμάτων που πολεμούσαν τους Ουκρανούς αντάρτες. Δέχτηκε ενέδρα από μια μονάδα του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού και πέθανε από τα τραύματά του μέσα σε λίγες ώρες. Υπήρχαν αρκετές θεωρίες συνωμοσίας που υποστήριζαν ότι η ενέδρα οργανώθηκε από τη σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών λόγω της ανυπακοής του. Σύμφωνα με μια θεωρία, οι πληροφορίες για την άφιξη του στρατηγού στην περιοχή μεταβιβάστηκαν σε Ουκρανούς από το ΛΚΕΥ και η συνοδεία του εμποδίστηκε από το να φύγει λόγω μηχανικών προβλημάτων και στα δύο φορτηγά που μετέφεραν τους στρατιώτες της συνοδείας. Οι περισσότερες άλλες υποθέσεις υποδηλώνουν επίσης σοβιετικές ή ακόμα και άμεσες εντολές από τον Στάλιν. Ο στρατηγός, Πολωνός στην εθνικότητα αλλά ουσιαστικά Σοβιετικός αξιωματικός με στρατιωτικό ιστορικό από τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο και μακρύ ιστορικό πολέμου του Κόκκινου Στρατού, είχε προηγουμένως τοποθετηθεί χαμηλότερα στη δομή διοίκησης από τους προπολεμικούς Πολωνούς αξιωματικούς Μπέρλινγκ και Ρόλα-Ζιμιέρσκι.

Για αρκετά χρόνια μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η εξέγερση των Ουκρανών Εθνικιστών, με επικεφαλής κυρίως τον Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό, συνέχισε τις μάχες στα νοτιοανατολικά της Πολωνίας. Αυτός ο πόλεμος, υποστηριζόμενος σε μεγάλο βαθμό από το τοπικό ουκρανικό τμήμα του πληθυσμού, συνεχίστηκε μέχρι το 1949, με ορισμένες σποραδικές μάχες να λαμβάνουν χώρα μέχρι το 1956. Ο θάνατος του Σφιερτσέφσκι χρησιμοποιήθηκε ως άμεση αιτία για τη βίαιη εκδίωξη του ουκρανικού άμαχου πληθυσμού στην Επιχείρηση Βιστούλας από τα εδάφη στο νοτιοανατολικό τμήμα της μεταπολεμικής Πολωνίας έως τις Ανακτημένες Περιοχές (Ziemie Odzyskane, περιοχές της δυτικής Πολωνίας, που πριν από τον πόλεμο ήταν μέρος της Γερμανίας). Στη σοσιαλιστική Πολωνία δημιουργήθηκαν πολλοί μύθοι γύρω από τον Σφιερτσέφσκι («Ο στρατηγός των τριών στρατών»), αλλά λεπτομέρειες της ζωής του και ιδιαίτερα της υπηρεσίας του στον Κόκκινο Στρατό κατά τη διάρκεια του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου, καθώς και οι λεπτομέρειες του ιστορικού του στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο δεν αναφέρθηκαν ποτέ.

Τιμές και βραβεία 

 :
  Τάγμα των Οικοδόμων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας (μεταθανάτια)
  Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας (Μεγαλόσταυρoς) (μεταθανάτια)
  Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας (Διοικητής)
  Τάγμα του Σταυρού του Γκρούνβαλντ (1η τάξη)
  Χρυσός Σταυρός της Αξίας
  Μετάλλιο Νίκης και Ελευθερίας 1945
  Σταυρός της Σιλεσικής Εξέγερσης
  Μετάλλιο για τους Όντερ, Λουσατιανό Νάισσε και Βαλτική Θάλασσα
  Μετάλλιο για τη Βαρσοβία 1939-1945
  Μετάλλιο «για τη δική σας και τη δική μας ελευθερία» (μεταθανάτια)

 :
  Τάγμα του Λένιν 2 φορές (1937, 1945)
  Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου, 3 φορές (1928, 1938, 1944)
  Τάγμα του Σουβόροφ, 1η τάξη (1945)
  Μετάλλιο για την Απελευθέρωση της Βαρσοβίας (1945)
  Μετάλλιο για την Κατάληψη του Βερολίνου (1945)
  Μετάλλιο για τη νίκη επί της Γερμανίας στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο (1945)
  Ιωβηλαίο μετάλλιο για την 20ή επέτειο του Κόκκινου Στρατού των εργατών και των αγροτών (1938)

 Άλλες χώρες:
  Τάγμα του Λευκού Λέοντος, 2η τάξη (Τσεχοσλοβακία)
  Αργυρό Μετάλλιο του Στρατιωτικού Τάγματος της Τσεχοσλοβακίας για την Ελευθερία (Τσεχοσλοβακία)
  Δαφνοστεφανωμένη Πλακέτα της Μαδρίτης (Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία)
  Τάγμα της Απελευθέρωσης της Ισπανίας (Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία)
  Τάγμα της Γενναιότητας (Γιουγκοσλαβία)
  Τάγμα του Παρτιζάνικου Αστέρα, 1η τάξη (Γιουγκοσλαβία)

Κληρονομιά 

Στη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας, η πολωνική κομμουνιστική προπαγάνδα τον έκανε ήρωα και πολλές αμφιλεγόμενες πτυχές της ζωής του, όπως η κατάχρηση αλκοόλ και η ανικανότητά του κατά τη Μάχη του Μπάουτσεν (1945), καθώς και τα μεταπολεμικά σταλινικά εγκλήματα αποσιωπήθηκαν. Το 1953, κυκλοφόρησε μια πολωνική ταινία δύο μερών που απεικονίζει τη ζωή του Σφιερτσέφσκι, Żołnierz zwycięstwa (Ένας στρατιώτης της νίκης). Ο Γιούζεφ Βισομίρσκι υποδύθηκε τον Στρατηγό.

Κατά τα έτη 1945-1991, το σημερινό Λύκειο Μιγκέλ ντε Θερβάντες στη Βαρσοβία πήρε το όνομά του.

Κατά τη διάρκεια των ετών 1975–1996, η εικόνα του Κάρολ Σφιερτσέφσκι βρισκόταν στο δημοφιλές τραπεζογραμμάτιο των 50 ζλότι, αρχικά ισοδύναμο με δύο μπουκάλια φτηνής βότκας. Μετά το 1989 με το τέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την άνοδο στην εξουσία της Αλληλεγγύης, πολλά από τα μνημεία του αφαιρέθηκαν και οι δρόμοι μετονομάστηκαν λόγω του ρόλου του στην εφαρμογή του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Πολωνία.

Στις 21 Μαΐου 2003, η πολωνική οργάνωση πρώην βετεράνων και αγωνιστών της ανεξαρτησίας υπέβαλε αίτηση στο Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης (ΙΕΜ) για να διερευνήσει «εγκλήματα κατά του πολωνικού έθνους» που διέπραξε ο Κάρολ Σφιερτσέφσκι. Σε μια επιστολή τους, υπενθυμίζουν ότι ήταν «ένας από τους ανθρώπους που εργάστηκαν συνειδητά για την υποδούλωση του πολωνικού έθνους, μέσω του επιβεβλημένου κομμουνιστικού καθεστώτος που ήταν υποτελής απέναντι στη Μόσχα». Μεταξύ των εγκλημάτων που δεν υπόκεινται σε λήξη και πρέπει να διερευνηθούν από το ΙΕΜ είναι 29 θανατικές ποινές σε Πολωνούς στρατιώτες και αξιωματικούς, τις οποίες υπέγραψε ο Σφιερτσέφσκι κατά τη διοίκηση του 2ου Πολωνικού Στρατού που ελέγχοταν από τη Σοβιετική Ένωση.

Φωτογραφία 
Αν και γενικά απρόθυμος να αφήσει τον εαυτό του να φωτογραφηθεί, ο Στρατηγός Βάλτερ ήταν ένας δεινός ερασιτέχνης φωτογράφος. Η κόρη του δώρισε 333 φωτογραφίες του στην Asociación de Amigos de las Brigadas Internacionales (Σύλλογος Φίλων των Διεθνών Ταξιαρχιών) στο Αλμπαθέτε της Ισπανίας, για να αποτελέσει μόνιμο μέρος του αρχείου τους.

Παραπομπές

Πηγές 
 I. Pidkova, RM Shust, K. Bondarenko, " Dovidnyk z istoriï Ukraïny  " (Ένα εγχειρίδιο για την Ιστορία της Ουκρανίας), 3-Τόμοι, Άρθρο " Сверчевський Кароль  " (t. 3), Κίεβο, 1993–1999, (t. 1), (t. 2), (τ. 3).
 (in Russian) Пан Вальтер (Mister Walter) στο μηνιαίο "Совершенно секретно", Ρωσία.

Μπολσεβίκοι
Πολωνοί στρατηγοί
Πολωνοί πολιτικοί
Πολιτικοί του Πολωνικού Εργατικού Κόμματος
Πολωνοί αντιφασίστες
Στρατηγοί του Πολωνικού Λαϊκού Στρατού
Πολωνικό στρατιωτικό προσωπικό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Πολωνοί του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου
Πολωνοί στρατηγοί σε ξένους στρατούς
Σοβιετικοί συνταγματάρχες στρατηγοί
Σοβιετικό στρατιωτικό προσωπικό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Σοβιετικοί πολωνικής καταγωγής
Πρόσωπα του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου
Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός
Αποδέκτες του Τάγματος των Οικοδόμων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας
Αποδέκτες του Τάγματος του Λένιν
Αποδέκτες του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας (1943-1989)
Αποδέκτες του Τάγματος του Κόκκινου Λαβάρου
Αποδέκτες του Τάγματος του Σουβόροφ (1η τάξη)
Ενταφιασμοί στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ποβόνσκι