Πλαστική σακούλα

Η πλαστική σακούλα είναι τύπος δοχείου κατασκευασμένου από λεπτή, εύκαμπτη, πλαστική μεμβράνη, μη υφαντό ύφασμα ή πλαστικό ύφασμα. Οι πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται για τη συγκράτηση και τη μεταφορά αγαθών, όπως τρόφιμα, προϊόντα, σκόνες, πάγο, περιοδικά, χημικά προϊόντα και απορρίμματα. Είναι μια κοινή μορφή συσκευασίας.

Οι περισσότερες πλαστικές σακούλες είναι θερμοκολλημένες στις ραφές, ενώ κάποιες είναι κολλημένες με κόλλες ή είναι ραμμένες.

Πολλές χώρες εισάγουν νομοθεσία για τη σταδιακή κατάργηση των ελαφρών πλαστικών σακουλών, επειδή το πλαστικό δεν διασπάται ποτέ πλήρως, προκαλώντας αιώνια ρύπανση πλαστικών και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Κάθε χρόνο, περίπου 1 έως 5 τρισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται και απορρίπτονται σε όλο τον κόσμο. Από το σημείο πώλησης μέχρι τον προορισμό, οι πλαστικές σακούλες έχουν διάρκεια ζωής 12 λεπτών. Περίπου 320 σακούλες κατά κεφαλήν χρησιμοποιήθηκαν το 2014 στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Συσκευασία 

Διατίθενται πολλές επιλογές σχεδίασης και χαρακτηριστικά. Ορισμένες τσάντες έχουν αυλακώσεις για να επιτρέπουν μεγαλύτερο όγκο περιεχομένου, ειδικές θήκες στήριξης για να έχουν τη δυνατότητα να στέκονται όρθιες σε ένα ράφι ή ένα ψυγείο και ορισμένες έχουν επιλογές που ανοίγουν ή ξανακλείνουν. Οι λαβές κόβονται ή προστίθενται σε μερικές.

Οι τσάντες μπορούν να κατασκευαστούν με μια ποικιλία από πλαστικές μεμβράνες. Το πολυαιθυλένιο (LDPE, LLDPE, κ.λπ.) είναι το πιο κοινό. Άλλες μορφές, συμπεριλαμβανομένων ελασμάτων και συνεξώθησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν χρειάζονται οι φυσικές ιδιότητες. Τα πλαστικά για τη δημιουργία σακουλών μιας χρήσης κατασκευάζονται κυρίως με ορυκτά καύσιμα. Η Διεθνής Ημέρα Χωρίς Πλαστική Σακούλα εορτάζεται στις 3 Ιουλίου.

Οι πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούν συνήθως λιγότερο υλικό από ότι συγκρίσιμο με κουτιά, χαρτοκιβώτια ή βάζα, επομένως θεωρούνται συχνά ως «μειωμένη ή ελαχιστοποιημένη συσκευασία». Τον Ιούνιο του 2009, το Ινστιτούτο Ενέργειας και Περιβαλλοντικής Έρευνας της Γερμανίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα πλαστικά με βάση το πετρέλαιο, ειδικά εάν ανακυκλώνονται, έχουν καλύτερη ανάλυση κύκλου ζωής από τα κομποστοποιήσιμα πλαστικά. Πρόσθεσαν ότι «οι σημερινές σακούλες που κατασκευάζονται από βιοπλαστικά έχουν λιγότερο ευνοϊκά προφίλ περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τα άλλα υλικά που εξετάστηκαν» και ότι αυτό οφείλεται στη διαδικασία παραγωγής πρώτων υλών.

Ανάλογα με την κατασκευή, οι πλαστικές σακούλες μπορούν να είναι κατάλληλες για ανακύκλωση πλαστικών. Μπορούν να αποτεφρωθούν σε κατάλληλες εγκαταστάσεις για τη μετατροπή των αποβλήτων σε ενέργεια. Είναι σταθερά και καλοήθη σε χώρους υγειονομικής ταφής. Ωστόσο, εάν απορριφθούν ακατάλληλα, οι πλαστικές σακούλες μπορούν να δημιουργήσουν αντιαισθητικά σκουπίδια και να βλάψουν ορισμένους τύπους άγριας ζωής. Οι πλαστικές σακούλες έχουν χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης λόγω έλλειψης ικανότητας διαχωρισμού. Η ανακύκλωση μικτών υλικών προκαλεί μόλυνση του υλικού. Ωστόσο, οι πλαστικές σακούλες επαναχρησιμοποιούνται πριν από την απόρριψη σε ποσοστό 1,6 φορά.

Οι σακούλες κατασκευάζονται επίσης με λαβές μεταφοράς, τρύπες ανάρτησης, εξαρτήματα ταινίας ή χαρακτηριστικά ασφαλείας. Ορισμένες σακούλες έχουν προβλέψεις για εύκολο και ελεγχόμενο άνοιγμα. Τα επανακλειόμενα χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των λωρίδων με φερμουάρ που κλείνουν, είναι κοινά για τις σακούλες κουζίνας που αγοράζονται άδειες και για ορισμένα τρόφιμα. Ορισμένες σακούλες είναι σφραγισμένες για δυνατότητα παραβίασης, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων όπου η λειτουργία πίεσης προς επανασφράγιση γίνεται προσβάσιμη μόνο όταν μια διάτρητη εξωτερική σφράγιση έχει σχιστεί.

Οι σακούλες βρασμού χρησιμοποιούνται συχνά για σφραγισμένα κατεψυγμένα τρόφιμα, μερικές φορές για πλήρη ορεκτικά. Οι σακούλες είναι συνήθως σκληρές θερμικά σφραγισμένες από νάιλον ή πολυεστέρα για να αντέχουν τις θερμοκρασίες του βραστού νερού. Ορισμένες σακούλες είναι πορώδεις ή διάτρητες για να επιτρέψουν στο ζεστό νερό να έρθει σε επαφή με το φαγητό: ρύζι, ζυμαρικά, κ.λπ. Τα παντοπωλεία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής πλαστικών σακουλών μιας χρήσης.

Συσκευασία σακούλας σε κουτί χρησιμοποιείται συχνά για υγρά όπως κρασί σε κουτί και για θεσμικά μεγέθη άλλων υγρών.

Ιατρικές χρήσεις 
Οι πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται για πολλούς ιατρικούς σκοπούς. Η μη πορώδης ποιότητα της πλαστικής μεμβράνηςσημαίνει ότι είναι χρήσιμες για την απομόνωση μολυσματικών σωματικών υγρών. Άλλες πορώδεις σακούλες από μη υφασμένα πλαστικά μπορούν να αποστειρωθούν με αέριο και να διατηρήσουν αυτή τη στειρότητα. Οι σακούλες μπορούν να κατασκευαστούν υπό ελεγχόμενες αποστειρωμένες συνθήκες κατασκευής, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν η μόλυνση αποτελεί κίνδυνο για την υγεία. Είναι ελαφριές και εύκαμπτες, ώστε να μπορούν να μεταφερθούν ή να τοποθετηθούν δίπλα σε ασθενείς χωρίς να κάνουν τον ασθενή να νιώθει τόσο άβολα όσο ένα βαρύ γυάλινο μπουκάλι. Είναι λιγότερο ακριβές από τις επαναχρησιμοποιήσιμες επιλογές, όπως τα γυάλινα μπουκάλια. Μέτριας ποιότητας στοιχεία από μια συστηματική ανασκόπηση του 2018 έδειξαν ότι τα πλαστικά περιτυλίγματα ή οι σακούλες απέτρεψαν την υποθερμία σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα, ειδικά σε εξαιρετικά πρόωρα βρέφη.

Πλαστικές σακούλες για ψώνια 
Ανοιχτές σακούλες με χερούλια μεταφοράς χρησιμοποιούνται σε μεγάλους αριθμούς. Τα καταστήματα τις παρέχουν συχνά ως διευκόλυνση στους αγοραστές. Ορισμένα καταστήματα χρεώνουν μια ονομαστική χρέωση για μια σακούλα. Οι επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες αγορών βαρέως τύπου θεωρούνται συχνά περιβαλλοντικά καλύτερες από τις χάρτινες ή πλαστικές σακούλες αγορών μιας χρήσης. Λόγω περιβαλλοντικών προβλημάτων και προβλημάτων απορριμμάτων, ορισμένες τοποθεσίες καταβάλλουν προσπάθειες για τη σταδιακή κατάργηση των ελαφρών πλαστικών σακουλών.

Ιστορία 

Αμερικάνικες και ευρωπαϊκές αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που σχετίζονται με την παραγωγή πλαστικών σακουλών για ψώνια μπορούν να βρεθούν να χρονολογούνται από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, αλλά αυτές αναφέρονται σε σύνθετες κατασκευές με λαβές στερεωμένες στη σακούλα σε μια δευτερογενή διαδικασία παραγωγής. Η σύγχρονη ελαφριά σακούλα για ψώνια είναι εφεύρεση του Σουηδού μηχανικού Στεν Γκούσταφ Τούλιν. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Τούλιν ανέπτυξε μια μέθοδο σχηματισμού μιας απλής μονοκόμματης σακούλας με δίπλωμα, συγκόλληση και κοπή ενός επίπεδου σωλήνα από πλαστικό για την εταιρεία συσκευασίας Celloplast, στο Νόρσεπινγκ της Σουηδίας. Το σχέδιο του Τούλιν παρήγαγε μια απλή, δυνατή τσάντα με υψηλή ικανότητα μεταφοράς φορτίου και κατοχυρώθηκε παγκοσμίως από την Celloplast το 1965.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά, οι πλαστικές σακούλες έγιναν κοινές για τη μεταφορά καθημερινών ειδών παντοπωλείου από το κατάστημα σε οχήματα και σπίτια σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Καθώς οι πλαστικές σακούλες αντικαθιστούσαν ολοένα και περισσότερο τις χάρτινες σακούλες και καθώς άλλα πλαστικά υλικά και προϊόντα αντικατέστησαν το γυαλί, το μέταλλο, την πέτρα, την ξυλεία και άλλα υλικά, ξέσπασε ένας πόλεμος για τα υλικά συσκευασίας, με τις πλαστικές σακούλες για ψώνια στο επίκεντρο των διαφωνιών με μεγάλη δημοσιότητα.

Το 1992, η Sonoco Products Company κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την «αυτοανοιγόμενη στοίβα σακουλών πολυαιθυλενίου». Η κύρια καινοτομία αυτού του επανασχεδιασμού είναι ότι η αφαίρεση μιας τσάντας από το ράφι ανοίγει την επόμενη τσάντα στη στοίβα.

Διεθνής χρήση 
Ο αριθμός των πλαστικών σακουλών που χρησιμοποιούνται και απορρίπτονται παγκοσμίως έχει υπολογιστεί ότι είναι της τάξης του ενός τρισεκατομμυρίου ετησίως. Η χρήση πλαστικών σακουλών διαφέρει δραματικά μεταξύ των χωρών. Ενώ ο μέσος καταναλωτής στην Κίνα χρησιμοποιεί μόνο δύο ή τρεις πλαστικές σακούλες το χρόνο, οι αριθμοί είναι πολύ υψηλότεροι στις περισσότερες άλλες χώρες: Δανία: 4, Ιρλανδία: 20, Γερμανία: 65, Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία: περισσότερες από 400.

Πολλές πόλεις και κομητείες έχουν απαγορεύσει τη χρήση πλαστικών σακουλών από τα παντοπωλεία ή έχουν εισαγάγει μια ελάχιστη χρέωση. Τον Σεπτέμβριο του 2014, η Καλιφόρνια έγινε η πρώτη πολιτεία που ψήφισε νόμο που απαγορεύει τη χρήση τους. Οι τοπικοί κατασκευαστές πλαστικών σακουλών, σύμφωνα με τη νομοθεσία, θα λάβουν οικονομική υποστήριξη για να τους βοηθήσουν να φτιάξουν πιο ανθεκτικές σακούλες πολλαπλών χρήσεων, οι οποίες θα πωλούνταν από τα παντοπωλεία αντί να χαρίζονται, όπως και οι πλαστικές σακούλες. Στην Ινδία, η κυβέρνηση έχει απαγορεύσει τη χρήση πλαστικών σακουλών πάχους κάτω των 50 μικρομέτρων. Το 2018, το Μόντρεαλ του Καναδά απαγόρευσε επίσης τις πλαστικές σακούλες, με την Οτάβα να αναμένεται επίσης να θέσει σε ισχύ την απαγόρευση.

Πλαστικές σακούλες και περιβάλλον 

Οι πλαστικές σακούλες κατασκευάζονται κυρίως από προϊόντα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το 8% των παγκόσμιων πόρων πετρελαίου χρησιμοποιείται για τη δημιουργία πλαστικών σακουλών με 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Τα μισά από αυτά χρησιμοποιούνται ως υλικά για την κατασκευή τους και τα άλλα μισά για ενέργεια για την κατασκευή τους. Με αυτόν τον ρυθμό, σύντομα θα εξαντληθεί, επηρεάζοντας πολλά πράγματα που εξαρτώνται από τον πόρο. Για να μην αναφέρουμε όλη την ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλεί.

Οι μη λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μπορεί να χρειαστούν έως και 1000 χρόνια για να αποσυντεθούν. Οι πλαστικές σακούλες δεν είναι ικανές για βιοαποικοδόμηση αλλά μάλλον φωτοδιασπώνται, μια διαδικασία με την οποία οι πλαστικές σακούλες διασπώνται σε μικρότερα τοξικά μέρη. Στη δεκαετία του 2000, πολλά καταστήματα και εταιρείες άρχισαν να χρησιμοποιούν διαφορετικούς τύπους βιοδιασπώμενων σακουλών για να συμμορφωθούν με τα αντιληπτά περιβαλλοντικά οφέλη.

Όταν οι πλαστικές σακούλες για ψώνια δεν απορρίπτονται σωστά, μπορεί να καταλήξουν σε ρυάκια, που στη συνέχεια τις οδηγούν να καταλήξουν στον ανοιχτό ωκεανό. Για τον μετριασμό της θαλάσσιας ρύπανσης από πλαστικές σακούλες μιας χρήσης, πολλές δικαιοδοσίες σε όλο τον κόσμο έχουν εφαρμόσει απαγορεύσεις ή χρεώσεις για τη χρήση πλαστικών σακουλών. Υπολογίζεται ότι 300 εκατομμύρια πλαστικές σακούλες καταλήγουν μόνο στον Ατλαντικό Ωκεανό. Ο τρόπος με τον οποίο επιπλέουν οι σακούλες σε ανοιχτά νερά μπορεί να μοιάζει με μέδουσα, θέτοντας σημαντικούς κινδύνους για τα θαλάσσια θηλαστικά και τις θαλάσσιες χελώνες, όταν τρώγονται κατά λάθος και εισέρχονται στο πεπτικό σύστημα των ζώων. Μετά την κατάποση, το πλαστικό υλικό μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο θάνατο. Μόλις συμβεί ο θάνατος και το σώμα του ζώου αποσυντεθεί, το πλαστικό εισέρχεται ξανά στο περιβάλλον, δημιουργώντας περισσότερα πιθανά προβλήματα.

Τεράστιες μάζες πλαστικών απορριμμάτων καταλήγουν στους ωκεανούς ετησίως και προκαλούν πολλές ζημιές, όπως κίνδυνος θαλάσσιων ειδών, διαταραχή στον τροφικό ιστό που τελικά επηρεάζει το θαλάσσιο οικοσύστημα, αρκετά μικροβιακά και ξένα είδη αποικίζονται σε πλαστικά σωματίδια ενισχύοντας την επιβλαβή τους δράση και πλαστικά σωματίδια που οδηγούνται από τους ανέμους, τα οποία σχηματίζουν σκουπίδια σε διάφορα μέρη των ωκεανών.

Τα θαλάσσια ζώα δεν είναι τα μόνα ζώα που επηρεάζονται από την ακατάλληλη απόρριψη της πλαστικής σακούλας. Τα θαλάσσια πτηνά, όταν κυνηγούν, αντιλαμβάνονται το διμεθυλοσουλφίδιο (DMS) που παράγεται από τα φύκια. Το πλαστικό είναι ένα γόνιμο έδαφος για τα φύκια, επομένως τα θαλάσσια πουλιά τρώνε λανθασμένα τη σακούλα και όχι τα ψάρια που συνήθως καταπίνουν τα φύκια. (National Geographic).

Οι πλαστικές σακούλες δεν έχουν καλή απόδοση στο περιβάλλον, αλλά αρκετές κυβερνητικές μελέτες έχουν βρει ότι είναι μια φιλική προς το περιβάλλον επιλογή σακούλας μεταφοράς. Σύμφωνα με την Recyc-Quebec, μια καναδική εταιρεία ανακύκλωσης, «Η συμβατική πλαστική σακούλα έχει πολλά περιβαλλοντικά και οικονομικά πλεονεκτήματα. Λεπτή και ελαφριά, η παραγωγή της απαιτεί λίγα υλικά και ενέργεια. Αποφεύγει επίσης την παραγωγή και την αγορά σακουλών σκουπιδιών/κάδων, καθώς επωφελείται από υψηλό ποσοστό επαναχρησιμοποίησης όταν επαναχρησιμοποιείται για αυτόν τον σκοπό (77,7%)». Κυβερνητικές μελέτες από τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και μια μελέτη από το Πανεπιστήμιο Κλέμσον, κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα.

Παρόλο που οι σακούλες είναι πλαστικές, συνήθως δεν μπορούν να ανακυκλωθούν σε κάδους ανακύκλωσης. Το υλικό προκαλεί συχνά εμπλοκή του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται στα εργοστάσια ανακύκλωσης, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να σταματήσει η μηχανή ανακύκλωσης και να επιβραδυνθεί η καθημερινή λειτουργία. Ωστόσο, οι πλαστικές σακούλες είναι 100% ανακυκλώσιμες. Για να τις ανακυκλώσει, ο χρήστης πρέπει να τις αφήσει σε κάδους που δέχονται πλαστικές μεμβράνες. Συνήθως, αυτό σημαίνει ότι θα επιστραφούν στο παντοπωλείο ή σε άλλο μεγάλο κατάστημα λιανικής.

Κίνδυνος για τα παιδιά 
Οι λεπτές, προσαρμοσμένες πλαστικές σακούλες, ειδικά οι σακούλες στεγνού καθαρισμού, έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ασφυξία. Εξαιτίας αυτού, περίπου 25 παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες ασφυκτιούν κάθε χρόνο λόγω πλαστικών σακουλών, σχεδόν τα εννέα δέκατα των οποίων είναι κάτω του ενός έτους. Αυτό οδήγησε σε προαιρετικές προειδοποιητικές ετικέτες σε ορισμένες σακούλες που αποτελούν κίνδυνο για τα μικρά παιδιά.

Χρήσεις 
Οι πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται για διάφορες εφαρμογές:

Δείτε επίσης 
 Βιοαποικοδόμηση
 Βιοπλαστικά
 Φωτοαποδόμηση

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Yam, KL, "Encyclopedia of Packaging Technology", John Wiley & Sons, 2009, 
 Selke, S, "Packaging and the Environment", 1994, 
 Soroka, W, "Fundamentals of Packaging Technology", IoPP, 2002, 

Δοχεία
Συσκευασίες