Βατερλώ (ταινία)

Το Βατερλώ () είναι αγγλόφωνη επική ιστορική πολεμική ταινία του 1970 για τη Μάχη του Βατερλώ. Μια συμπαραγωγή μεταξύ Ιταλίας και Σοβιετικής Ένωσης, σκηνοθετήθηκε από τον Σεργκέι Μπονταρτσούκ σε μια παραγωγή του Ντίνο ντε Λαουρέντις.

Πρωταγωνιστούν ο Ροντ Στάιγκερ ως Ναπολέων Βοναπάρτης και ο Κρίστοφερ Πλάμερ ως ο Δούκας του Γουέλινγκτον με ένα μικρό ρόλο του Όρσον Γουέλς ως Λουδοβίκος ΙΗ' της Γαλλίας.  Στους υποστηρικτικούς ρόλους είναι οι Τζακ Χόκινς ως Στρατηγός Σερ Τόμας Πίκτον, Βιρτζίνια ΜακΚένα ως Δούκισσα του Ρίτσμοντ και Νταν Ο' Χέρλιχι ως Στρατάρχης Νέι .

Ο Στάιγκερ και ο Πλάμερ συχνά αφηγούνται ενότητες αφηγηματικά, παρουσιάζοντας σκέψεις του Ναπολέοντα και του
Γουέλινγκτον . Η ταινία παίρνει μια σε μεγάλο βαθμό ουδέτερη στάση και απεικονίζει πολλούς μεμονωμένους ηγέτες και στρατιώτες σε κάθε πλευρά, αντί να εστιάζει απλώς στον Ουέλινγκτον και τον Ναπολέοντα. Δημιουργεί μια γενικά ακριβή χρονολογία των γεγονότων της μάχης, του ακραίου ηρωισμού σε κάθε πλευρά και των τραγικών απωλειών ζώων που υπέστησαν όλοι οι στρατοί που συμμετείχαν.

Επίσης η ταινία είναι πιο διάσημη για τις πολυτελείς σκηνές μάχης της,  που γυρίστηκε επιτόπου στο Ούζγκοροντ της Ουκρανίας  Ο αντίκτυπος των 15.000 αληθινών 
στρατιωτών ως κομπάρσων , που αναδημιουργούν τα τμήματα μάχης και χωρίς ειδικά εφέ, είναι αξεπέραστος και παραμένει ο υψηλότερος αριθμός κομπάρσων  σε οποιαδήποτε ταινία. Παρά τις μικτές κριτικές, κέρδισε πολλά βραβεία, συμπεριλαμβανομένων των BAFTA για την Καλύτερη Ενδυμασία και την Καλύτερη Καλλιτεχνική Σκηνοθεσία , και το David di Donatello του 1971 για την Καλύτερη Ταινία.

Πλοκή 
Στον απόηχο της καταστροφικής Μάχης της Λειψίας, ο Γάλλος αυτοκράτορας Ναπολέων Βοναπάρτης αναγκάζεται να παραιτηθεί μετά από απαίτηση των στραταρχών του το 1814. Εξορισμένος στο νησί Έλβα με 1.000 άνδρες, ο Ναπολέων δραπετεύει και συσπειρώνει για άλλη μια φορά τους Γάλλους στο πλευρό του. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος φεύγει και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις κηρύσσουν τον πόλεμο για άλλη μια φορά. Στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια του χορού της Δούκισσας του Ρίτσμοντ, ο δούκας του Ουέλλινγκτον προειδοποιείται για την πορεία του Ναπολέοντα στο Βέλγιο, δημιουργώντας τακτικά μια σφήνα μεταξύ του βρετανικού και του πρωσικού στρατού. Ο Ουέλινγκτον, σε συνεννόηση με το επιτελείο του, επιλέγει να σταματήσει τον Ναπολέοντα στο Βατερλώ.

Στο Κουάτρ Μπρα, ο στρατάρχης Μισέλ Νε πολεμά τους Βρετανούς για την ισοπαλία, ενώ ο Ναπολέων νικά τους Πρώσους στο Λινί. Ο Νέι πηγαίνει στον Ναπολέοντα για να παραδώσει την έκθεσή του, αλλά με αυτόν τον τρόπο επέτρεψε στον Ουέλινγκτον να αποσύρει τις άθικτες ακόμη δυνάμεις του. Ο Ναπολέων διατάζει τον Εμμανυέλ ντε Γκρουσσύ να οδηγήσει 30.000 άνδρες εναντίον των Πρώσων για να αποτρέψει την επανένταξή τους στους Βρετανούς, ενώ ο Ναπολέων αναλαμβάνει να διοικήσει τα εναπομείναντα στρατεύματά του εναντίον του Ουέλλινγκτον.

Στις 18 Ιουνίου 1815, η Μάχη του Βατερλώ ξεκινά με την πρώτη βολή κανονιού να είναι από τους Γάλλους. Ο Ναπολέων εξαπολύει σφοδρές επιθέσεις εναντίον των πλευρών του Ουέλλινγκτον στο Χουγκουμόν και στο Λα Χέι Σεντ, αν και ο Ουέλινγκτον αρνείται να εκτρέψει την κύρια δύναμή του. Ο στρατηγός Πίκτον αποστέλλεται για να καλύψει ένα κενό όταν μια ολλανδική ταξιαρχία κατατροπώνεται, ωστόσο και αν πέτυχε πεθαίνει σε αυτό. Ο Ουίλλιαμ Πόνσονμπι ηγείται επίσης μιας επίθεσης ιππικού εναντίον του γαλλικού πυροβολικού, αλλά απομονώνεται από την κύρια συμμαχική δύναμη και αποκόπτεται από Γάλλους λογχοφόρους.
  
Τα στρατεύματα που εντοπίστηκαν να αναδύονται από τα ανατολικά θεωρούνται ανησυχητικά από τον Ουέλινγκτον και Μπλύχερ στον Ναπολέοντα. Υποφέροντας από πόνο στο στομάχι, ο Ναπολέων αποσύρεται στιγμιαία και αφήνει τον Νέι να έχει το γενικό πρόσταγμα. Ταυτόχρονα, δίνεται η εντολή στα συμμαχικά στρατεύματα να αποσυρθούν 100 βήματα, κάτι που ο Νέι ερμηνεύει εσφαλμένα ως αποχώρηση.

Ο Νέι ηγείται μιας επίθεσης ιππικού εναντίον των Βρετανών, αλλά αποκρούεται με απώλειες από τις μονάδες πεζικού. Παρόλα αυτά, η μάχη εξακολουθεί να είναι πολύ υπέρ του Ναπολέοντα. Το Λα Χέι Σεντ πέφτει στα χέρια των Γάλλων και ο Ναπολέων αποφασίζει τελικά να στείλει την Αυτοκρατορική Φρουρά για να δώσει το αποφασιστικό χτύπημα.

Κατά τη διάρκεια της προέλασής της, η 1η Φρουρά Πεζικού, εξαπολύει μία καταστροφική επίθεση εναντίον της Αυτοκρατορικής Φρουράς, απωθώντας την με βαριές απώλειες. Την ίδια ώρα, ο Μπλύχερ φτάνει στο πεδίο μάχης. Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Αυτοκρατορική Φρουρά σπάει και η μάχη κερδίζεται από τις Συμμαχικές δυνάμεις. Εκείνο το απόγευμα μετά τη μάχη, ο Ουέλλινγκτον φαίνεται να παρατηρεί τις χιλιάδες απώλειες στο πεδίο. Ο Ναπολέων, έχοντας επιζήσει από τη μάχη, καλείται να τραπεί σε φυγή μετά από τις εκκλήσεις των στραταρχών του.

Παραγωγή 
Ο ιταλός παραγωγός Ντίνο Ντε Λαουρέντις ανακοίνωσε την ταινία τον Οκτώβριο του 1965, λέγοντας ότι θα την γύριζε την επόμενη χρονιά με τον Τζον Χιούστον να αναλαμβάνει να την σκηνοθετήσει.

Η Columbia Pictures δημοσίευσε έναν έγχρωμο εικονογραφημένο οδηγό 28 σελίδων όταν κυκλοφόρησε το Βατερλώ το 1970. Σύμφωνα με τον οδηγό, ο Ντε Λαουρέντις δυσκολεύτηκε να βρει οικονομικούς υποστηρικτές για το τεράστιο εγχείρημα μέχρι που άρχισε συνομιλίες με τους Σοβιετικούς στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και κατέληξε σε συμφωνία με την εταιρεία Mosfilm. Το τελικό κόστος ήταν πάνω από £12 εκατομμύρια λίρες αγγλίας(που ισοδυναμεί με περίπου 38,3 εκατομμύρια δολάρια το 1970), καθιστώντας το Βατερλώ μια από τις πιο ακριβές ταινίες που έγιναν ποτέ για την εποχή της.

Η Mosfilm από την πλευρά της συνεισέφερε περισσότερα από 4 εκατομμύρια λίρες και σχεδόν 17.000 στρατιώτες του Σοβιετικού Στρατού, συμπεριλαμβανομένης μιας πλήρους ταξιαρχίας σοβιετικού ιππικού, και μιας σειράς μηχανικών και εργατών για να προετοιμάσουν το πεδίο της μάχης σε γεωργική γη έξω από το Ούζγκοροντ, στην Ουκρανική ΣΣΔ.

Για να αναδημιουργήσουν το πεδίο της μάχης «αυθεντικά», οι Σοβιετικοί διέλυσαν δύο λόφους, έφτιαξαν πέντε μίλια δρόμους, μεταφύτευσαν 5.000 δέντρα, έσπειραν χωράφια με σίκαλη, κριθάρι και αγριολούλουδα και ανακατασκεύασαν τέσσερα ιστορικά κτίρια. Για να δημιουργηθεί η λάσπη, τοποθετήθηκαν περισσότερα από έξι μίλια υπόγειων σωληνώσεων άρδευσης. Οι περισσότερες από τις σκηνές μάχης γυρίστηκαν χρησιμοποιώντας πέντε κάμερες Panavision ταυτόχρονα, από το επίπεδο του εδάφους, από πύργους 100 ποδιών, από ένα ελικόπτερο και από έναν εναέριο σιδηρόδρομο που κατασκευάστηκε ακριβώς απέναντι από την τοποθεσία.

Τα πραγματικά γυρίσματα ολοκληρώθηκαν σε 28 εβδομάδες, που περιελάμβαναν 16 ημέρες καθυστέρηση (κυρίως λόγω κακοκαιρίας). Πολλές από τις σκηνές μάχης γυρίστηκαν το καλοκαίρι του 1969 σε συχνά απίστευτη ζέστη. Εκτός από το πεδίο μάχης στην Ουκρανία, τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν επίσης στο Βασιλικό Παλάτι της Καζέρτα στην Ιταλία, ενώ εσωτερικές σκηνές γυρίστηκαν στο μεγάλο οικόπεδο των στούντιο Ντε Λαουρέντις στη Ρώμη. Οι σκηνές μάχης της ταινίας περιελάμβαναν περίπου 15.000 σοβιετικούς πεζικάριους και 2.000 ιππείς ως κομπάρσους και 50 κασκαντέρ ακροβατικών που χρησιμοποιήθηκαν για να εκτελέσουν τις επικίνδυνες πτώσεις αλόγων.

Υποδοχή

Εισπράξεις 
Ήταν η πέμπτη πιο δημοφιλής ταινία με «κράτηση εισιτηρίου» στο βρετανικό box office το 1971. Ωστόσο, δεν κατάφερε να ανακτήσει το κόστος της. 

Τα πενιχρά εισπρακτικά αποτελέσματα του Βατερλώ οδήγησαν στην ακύρωση της προγραμματισμένης κινηματογραφικής βιογραφίας του Ναπολέοντα από τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ.

Κριτικές 
Μετά την κυκλοφορία της, η ταινία κέρδισε δημοτικότητα και έλαβε πολλές θετικές κριτικές για την απεικόνιση της μάχης. Αρκετοί ιστορικοί χαρακτήρες που αναφέρονται στους τίτλους δεν εμφανίζονται στην πραγματικότητα στην ταινία καθώς λέγεται ότι ήταν σε σκηνές που κόπηκαν πριν από την κυκλοφορία.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
 
 

Ταινίες του 1970
Αγγλόφωνες ταινίες
Ταινίες σε παραγωγή Ντίνο ντε Λαουρέντις
Ταινίες με μουσική σύνθεση Νίνο Ρότα
Ιταλικές ταινίες
Σοβιετικές ταινίες
Ταινίες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα
Ιταλικές επικές ταινίες
Ταινίες γυρισμένες στην Ιταλία
Ταινίες τοποθετημένες στη Γαλλία