Μαρία ντε Ντομίνιτσι

Η Σουόρ Μαρία ντε Ντομίνιτσι (6 Δεκεμβρίου 1645 – 18 Μαρτίου 1703) ήταν Μαλτέζα ζωγράφος, γλύπτρια και Καρμελίτισσα μοναχή. Γεννημένη σε μια οικογένεια καλλιτεχνών με έδρα την πόλη Μπίργκου (Vittoriosa), ήταν κόρη ενός χρυσοχόου και εκτιμητή για τους Ιππότες της Μάλτας. Δύο από τα αδέρφια της, ο Ραϊμόνδος ντε Ντομίνιτσι και ο Φραντσέσκο Francesco ντε Ντομίνιτσι, ήταν ζωγράφοι. Ο γιος του Ραϊμόνδου, Μπερνάντο, θα έγραφε ένα βιβλίο σύγχρονης ιστορίας της τέχνης, που περιλάμβανε αναφορές στη Μαρία.

Βιογραφία 
Κατά τη διάρκεια της εφηβείας της, η Ντε Ντομίνιτσι σπούδασε κοντά στον ζωγράφο και γλύπτη Ματία Πρέτι, ο οποίος έκανε γλυπτά και ζωγράφισε το εσωτερικό του καθεδρικού ναού του Αγίου Ιωάννη στη Βαλέτα εκείνη την εποχή. Πιστεύεται ότι συνέβαλε  και συγκεκριμένα καταγράφεται ως βοηθός του Πρέτι στο πιο γνωστό έργο του, μια σειρά από πίνακες, που απεικονίζουν τη ζωή και το μαρτύριο του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή (1661–1666), που διακοσμεί τους θόλους του Καθεδρικού ναού.

Ήταν ένα ισχυρό και πολυτάλαντο άτομο,  χαρακτηριστικά που φαίνονται ξεκάθαρα στις δύο διαθήκες, που συνέταξε. Το Malta Illustrata (1772) του Τζιοβανναντόνιο Τσιαντάρ ζωγραφίζει μια εικόνα ενός ατόμου, που ήξερε τι ήθελε να κάνει στη ζωή της από νεαρή ηλικία:

«[Η Μαρία έδειξε] μια απέχθεια για να εφαρμόσει την  ενέργειά της στα γυναικεία καθήκοντα και γι’ αυτό συχνά αποδοκιμαζόταν από τους γονείς της. . . Δεν θα έκανε τίποτε άλλο από το να ζωγραφίζει φιγούρες και άλλα πράγματα σύμφωνα με το καπρίτσιο και τα φυσικά ταλέντα της. Επιτέλους οι γονείς της, βλέποντάς την τόσο διατεθειμένη και έχοντας κλίση στη ζωγραφική, παρείχαν έναν δεξιοτέχνη της τέχνης να της διδάξει το σχέδιο.» 
Όντας Καρμελιτική τριτοβάθμια μοναχή, ήταν ελεύθερη να ζήσει έξω από τα τείχη της μονής και μακριά από τους περιορισμούς των οικογενειακών δεσμών.

Φαίνεται ότι μελέτησε γρήγορα και άκμασε υπό την καθοδήγηση του Πρέτι. Ο Τζιοβανναντόνιο Τσιαντάρ παρατηρεί ότι «υπό την καθοδήγησή του [του Πρέτι] δούλεψε καλά και καθώς ζωγράφιζε την οροφή της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη, της επέτρεψε να ζωγραφίσει μερικές από τις γυναικείες φιγούρες. Κάνοντας αυτό πέτυχε σχεδόν πιο εύστοχα από τον κύριο. " 

Αυτό επιβεβαιώνεται περαιτέρω από την αφήγηση του Τζιουσέπε Μαρία ντε Πίρο στο Squarci di Storia (1839): «[Αυτή] πήρε τη θέση οποιουδήποτε άλλου από τους μαθητές του, τόσο πολύ που ο διάσημος δάσκαλος την επέλεξε, για να συνεργαστεί μαζί του στη ζωγραφική του μεγάλου θόλου της Εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη, όπου οι γυναικείες μορφές εκτελέστηκαν, σε μεγάλο βαθμό, από αυτήν».

Το 1682, η Ντε Ντομίνιτσι έφυγε από τη Μάλτα, πιθανώς με τη συνοδεία του ανιψιού του Μεγάλου Μαγίστρου και της συζύγου του Isabella d'Avalos d'Aquino d'Aragona, που μαζί με τον αφέντη της Πρέτι ενθάρρυναν την καλλιτέχνιδα να ανοίξει τα φτερά της στο εξωτερικό. Τελικά είχε το δικό της στούντιο στη Ρώμη, όπου άρχισε να λαμβάνει παραγγελίες γλυπτικής και ζωγραφικής χάρη στις επιστολές του Μεγάλου Μαγίστρου. Στη Ρώμη, ζούσε με μια γυναίκα σύντροφο στο στούντιο της κοντά στο Σαν Τζοβάννι ντεϊ Φιορεντίνι.

Έργα 
Ενώ βρισκόταν στη Μάλτα, η Μαρία ντε Ντομίνιτσι κατασκεύασε μια σειρά από φορητές λατρευτικές φιγούρες, που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια τοπικών θρησκευτικών εορτών και πομπών στο δρόμο. Αρκετά έργα αποδίδονται στο όνομά της, αν και δεν είναι όλα εύκολα προσβάσιμα για προβολή. Τα πιο προσιτά από τα έργα της Μαρία ντε Ντομίνιτσι στη Μάλτα περιλαμβάνουν: Η Επίσκεψη, στην ενοριακή εκκλησία Ζέμπουγκ, Beato Franco στην καρμελιτική εκκλησία της Βαλέτας και Ο Ευαγγελισμός στο Μουσείο του Καθεδρικού Ναού της Βαλέτας.

Φόρος 
Το προφίλ της περιλαμβάνεται στο δίτομο Λεξικό Γυναικών Καλλιτεχνών, που επιμελήθηκε η Ντέλια Γκάζε.

Το 2010, ένας κρατήρας στον Ερμή πήρε το όνομά της.

Ήταν η συμπερίληψη του λεξικού της Ντέλια Γκάζε στην τράπεζα ονομάτων Mercury, που οδήγησε στο να εφαρμοστεί το όνομα της Ντομίνιτσι στον κρατήρα με το γράμμα «D» μετά το δεύτερο πέρασμα του NASA-MESSENGER. Όπως παρατηρεί η Σουσάννα Χόε στην εισαγωγή της στη Μάλτα: Γυναίκες, Ιστορία, Βιβλία και Μέρη:

"Συναρπαστική ή όχι ως εξήγηση, η σκέψη ενός κρατήρα στον Ερμή, που πήρε το όνομά της από μια παραμελημένη Μαλτέζα καλλιτέχνιδα είναι απολαυστική, εμπνέει ακόμη και, ειδικά όταν συναντάς τον κρατήρα της Μαρίας στο Διαδίκτυο, ένα υπέροχο θέαμα!" .

Παραπομπές