Αντάνας Μπαρανάουσκας

Ο Αντάνας Μπαρανάουσκας  (, ; Antanas Baranauskas, 17 Ιανουαρίου 1835 – 26 Νοεμβρίου 1902) ήταν Λιθουανός ποιητής,  μαθηματικός και καθολικός επίσκοπος του Σέινι. Ο Μπαρανάουσκας είναι περισσότερο γνωστός ως συγγραφέας του λιθουανικού ποιήματος Anykščių šilelis. Χρησιμοποίησε διάφορα ψευδώνυμα, συμπεριλαμβανομένων των A.B., Bangputys, Jurksztas Smalaūsis, Jurkštas Smalaūsis και Baronas.  Έγραψε επίσης ποίηση στα πολωνικά.

Νεανικά χρόνια 
Ο Μπαρανάουσκας γεννήθηκε σε μια ταπεινή αγροτική οικογένεια λιθουανικής αριστοκρατικής καταγωγής. Νωρίς στα νιάτα του, οι γονείς του τον έστειλαν σε ένα τοπικό δημοτικό σχολείο. Αφού τελείωσε εκεί τις σπουδές του, ο Μπαρανάουσκας παρέμεινε αρχικά στην ενορία. Όπως περιγράφεται στο ημερολόγιό του, μεταξύ των ετών 1841 και 1843 έμαθε την πολωνική γλώσσα και μεταξύ 1848 και 1851 ρωσικά.  Οι πρώτες του προσπάθειες να γράψει ποίηση και ομοιοκαταληξία στα λιθουανικά, βρίσκονται στα ημερολόγιά του.  Αργότερα παρακολούθησε ένα εξαμηνιαίο σχολείο για κοινοτικούς συγγραφείς στο Ρούμχισκες (Rumšiškės). Εκεί άρχισε να γράφει τα πρώτα του ποιήματα στα πολωνικά.

Ενηλικιότητα 

Το 1853 τελείωσε το σχολείο και άρχισε να εργάζεται ως συγγραφέας και καγκελάριος σε διάφορες πόλεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ξεκίνησε μια σχέση με τη Σαμογιτιανή ποιήτρια Καρολίνα Προνιέβσκα (Karolina Praniauskaitė)   και την οικογένειά της. Οι δυο τους μοιράζονταν ένα πάθος για την ποίηση του Άνταμ Μιτσκιέβιτς.  Η Praniauskaitė πρότεινε στον Μπαρανάουσκας να προσπαθήσει να γράψει περισσότερα στα λιθουανικά. Το 1856, η οικογένεια της Καρολίνας προσπάθησε να χωρίσει το ζευγάρι υποστηρίζοντας την είσοδο του Μπαρανάουσκας στο Καθολικό Σεμινάριο του Βαρνιάι. Ενώ σπούδαζε εκεί, άρχισε να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη της γραπτής λιθουανικής γλώσσας και έγραψε ένα σχόλιο στις λιθουανικές και σαμογιτιανές διαλέκτους Apie lietuvių ir žemaičių kalbą. Ήταν η πρώτη επιστημονική προσπάθεια διάκρισης αυτών των διαφορετικών λιθουανικών διαλέκτων.

Ενώ ήταν στο σεμινάριο, ο Μπαρανάουσκας άρχισε να γράφει ποιήματα στα λιθουανικά και από τότε έγραφε ουσιαστικά σε αυτή τη γλώσσα. Ένα από τα προηγούμενα έργα του, που γράφτηκε υπό την επίδραση του Μιτσκιέβιτς ήταν το Anykščių šilelis ( Το δάσος/Πευκόξυλο του Ανικστσιάι). Θεωρείται κλασικό έργο της λιθουανικής λογοτεχνίας. Οι κριτικοί λογοτεχνίας το θεωρούν ως συμβολική αναφορά στην ιστορία και τη γλώσσα της Λιθουανίας.  Ενώ ορισμένοι κριτικοί υποστηρίζουν ότι ο Μπαρανάουσκας έγραψε το ποίημα θυμωμένος, ως απάντηση σε έναν ισχυρισμό του λέκτορά του Αλεξάντερ Γκάμπσεβιτς ότι η Λιθουανική γλώσσα δεν ήταν αρκετά όμορφη, για να γράψει ποιήματα  Άλλοι το αμφισβητούν ως παρερμηνεία. Το ποίημα πρωτοδημοσιεύτηκε το 1861 και ξανά το 1862 στα ημερολόγια του Λαυρίνας Ιβίνσκις.

Από το 1858 έως το 1862, ο Μπαρνάουσκας σπούδασε στη Ρωμαιοκαθολική Θεολογική Ακαδημία της Αγίας Πετρούπολης, λαμβάνοντας μεταπτυχιακό στη θεολογία. Μεταξύ 1863 και 1864, σπούδασε στα καθολικά πανεπιστήμια του Μονάχου, της Ρώμης, του Ίνσμπρουκ και του Λούβεν.

Ξεκινώντας το 1871, εργάστηκε στο Σεμινάριο Ιερέων του Κάουνας και άρχισε να διδάσκει τη λιθουανική γλώσσα. Έγραψε ένα εγχειρίδιο γραμματικής στα λιθουανικά, το Mokslas lietuviškosios kalbos. Αφού ο Μπαρανάουσκας πήγε στο Σέινι, απέκτησε σημαντική φήμη καθώς ήταν σε θέση να κηρύξει τόσο στα πολωνικά όσο και στα λιθουανικά. Μέχρι το 1880, αφού συνειδητοποίησε ότι η απαγόρευση της εκτύπωσης στη λιθουανική γλώσσα δεν θα αρθεί, παρά τις πολλές ανεπίσημες υποσχέσεις των τσαρικών αρχών να το πράξουν, η επιθυμία του να προωθήσει τη λιθουανική γλώσσα μειώθηκε σιγά σιγά. Ποτέ δεν έπαψε να πιστεύει ότι τα Λιθουανικά έπρεπε να αναπτυχθούν και να επεκταθούν και μέχρι το θάνατό του εργάστηκε σε μια μετάφραση της Βίβλου στα λιθουανικά, και δουλεύοντας 10–12 ώρες την ημέρα, κατάφερε να μεταφράσει τα τρία πέμπτα της Παλαιάς Διαθήκης.

Στα τελευταία του χρόνια, ο Αντάνας Μπαρανάουσκας απολάμβανε μερικές από τις ανέσεις της ζωής. Οι πεποιθήσεις του ήταν παρόμοιες με την μετέπειτα ομάδα Krajowcy. Ως εκ τούτου, για το υπόλοιπο της ζωής του προσπάθησε να συμφιλιώσει τους εθνικιστές και από τις δύο πλευρές - λιθουανική και πολωνική πλευρά. Γι' αυτό ήταν μάλλον αντιδημοφιλής μεταξύ των εθνικιστών και στις δύο πλευρές.

Οι περισσότεροι Λιθουανοί δεν παρευρέθηκαν στην ταφή του, θεωρώντας τον προδότη του κινήματος της εθνικής αναγέννησης, κυρίως Ρώσοι αξιωματούχοι και Πολωνοί παρευρέθηκαν σε αυτό.  Ήταν μια εντελώς διαφορετική ιστορία, όταν χτίστηκε ένα μνημείο για αυτόν στο Σέινι. Μόνο Λιθουανοί παρευρέθηκαν στην εκδήλωση και ακόμη και τότε χύθηκε μπογιά στο μνημείο το επόμενο βράδυ.

Κληρονομιά 
Πριν από τον Μπαρανάουσκας, οι κύριες "σεβαστές" γλώσσες στην περιοχή θεωρούνταν τα ρωσικά και τα πολωνικά, έτσι ο Μπαρανάουσκας ήταν ένα από τα λίγα κύρια άτομα, που ήταν υπεύθυνα για την εκ νέου νομιμοποίηση της λιθουανικής γλώσσας και κατ' επέκταση του λιθουανικού πολιτισμού. Αναφερόμενος στον Μπαρανάουσκας σε μια διάλεξη, ο Λιθουανός ποιητής των αρχών του 20ου αιώνα, Μαιρόνις είπε κάποτε, "Χωρίς αυτόν, μπορεί να μην υπάρχουμε". 

Το σπίτι του Μπαρανάουσκας διατηρείται στο περιφερειακό πάρκο Ανικστσιάι.

Παραπομπές 

Ποιητές του 19ου αιώνα
Πολωνοί ποιητές
Λιθουανοί συγγραφείς