Σεισμός Τουρκίας-Συρίας (2023)

Στις 6 Φεβρουαρίου 2023, δύο ισχυροί σεισμοί έπληξαν τη νότια Τουρκία, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε δέκα επαρχίες της Τουρκίας και στη βόρεια Συρία και τουλάχιστον 54.000 θανάτους. Ο πρώτος συνέβη στις 04:17 τοπική ώρα (01:17 UTC) κατά μήκος του ρήγματος της ανατολικής Ανατολίας και είχε επίκεντρο 34 χιλιόμετρα δυτικά της πόλης Γκαζιαντέπ και εστιακό βάθος τα 18 χιλιόμετρα, έχοντας μέγιστη ένταση Μερκάλι ΧΙ (11, δηλαδή Ασύλληπτα Καταστροφικός, με μέγιστο στην κλίμακα το 12, Ολική Καταστροφή) και μέγεθος 7,8 Ρίχτερ σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών (USGS). Ο σεισμός αυτός και ο ίσης ισχύος σεισμός του Ερζιντζάν το 1939 είναι οι ισχυρότεροι που έχουν καταγραφεί ενόργανα στη σύγχρονη Τουρκία. Ένας δεύτερος ισχυρός σεισμός έλαβε χώρα 9 ώρες αργότερα, στις 13:24 τοπική ώρα (10:24 UTC), και είχε επίκεντρο στην πόλη Πάζαρτζικ της Επαρχίας του Καχραμάνμαρας. Συνέβη σε γειτονικό ρήγμα και είχε μέγεθος 7,5 Ρίχτερ, 10 χιλιόμετρα εστιακό βάθος και ένταση λίγο μικρότερη από εκείνη του πρώτου σεισμού στην κλίμακα Μερκάλι, IX (9, Πολύ Καταστροφικός). Ο σεισμός της 6ης Φεβρουαρίου, θεωρείται ο πιο καταστροφικός σεισμός στην ιστορία της Τουρκίας, με 43.000 θανάτους (στην Τουρκία).

Γεωφυσικό υπόβαθρο 

Ο σεισμός έλαβε χώρα κοντά στη τριπλή επαφή μεταξύ της πλάκας της Ανατολίας, της Αραβικής και της Αφρικανικής πλάκας. Ο μηχανισμός και η θέση του σεισμού είναι συνεπείς με τον σεισμό που σημειώθηκε είτε στη ζώνη του ρήγματος της Ανατολικής Ανατολίας είτε στη Ζώνη του Μετασχηματισμού της Νεκράς Θάλασσας. Το ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας δέχεται την εξώθηση της Τουρκίας προς το Αιγαίο Πέλαγος, ενώ ο Μετασχηματισμός της Νεκράς Θάλασσας φιλοξενεί τη βόρεια κίνηση της χερσονήσου της Αραβίας σε σχέση με τις πλάκες της Αφρικής και της Ευρασίας.

Το ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας είναι ένα ρήγμα μήκους 700 χιλιομέτρων οριζόντιου μετασχηματισμού σε βορειοανατολική-νοτιοδυτική κατεύθυνση που αποτελεί το όριο μεταξύ της πλάκας της Ανατολίας και της Αραβικής πλάκας. Το ρήγμα εμφανίζει ρυθμούς ολίσθησης που μειώνονται από 10 mm ετησίως στα ανατολικά σε 1–4 mm προς τα δυτικά. Το ρήγμα προκάλεσε μεγάλους σεισμούς το 1789 (M 7,2), το 1795 (M 7,0), το 1872 (M 7,2), το 1874 (M 7,1), το 1875 (M 6,7), το 1893 (M 7,1) και το 2020 (Mw6,8). Αυτοί οι σεισμοί έσπασαν μεμονωμένα τμήματα του ρήγματος.

Σεισμικότητα 

    
Η περιοχή όπου σημειώθηκε ο σεισμός της 6ης Φεβρουαρίου είναι σχετικά ήσυχη σεισμολογικά τον τελευταίο αιώνα. Μόνο πέντε σεισμοί μεγέθους 6 Ρίχτερ ή μεγαλύτεροι έχουν σημειωθεί σε απόσταση 250 χιλιομέτρων από τον σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου από το 1905. Ο μεγαλύτερος από αυτούς, μεγέθους 6,7 βαθμών Ρίχτερ, σημειώθηκε βορειοανατολικά του σεισμού της 6ης Φεβρουαρίου στις 24 Ιανουαρίου 2020. Όλοι αυτοί οι σεισμοί σημειώθηκαν κατά μήκος ή κοντά στο ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας. 

Παρά τη σχετική σεισμική ηρεμία της περιοχής του επίκεντρου του σεισμού της 6ης Φεβρουαρίου, η νότια Τουρκία και η βόρεια Συρία έχουν υποστεί σημαντικούς και καταστροφικούς σεισμούς στο παρελθόν. Το Χαλέπι, στη Συρία, καταστράφηκε πολλές φορές ιστορικά από μεγάλους σεισμούς, αν και οι ακριβείς τοποθεσίες και τα μεγέθη αυτών των σεισμών μπορούν μόνο να εκτιμηθούν. Το Χαλέπι επλήγη από εκτιμώμενο σεισμό μεγέθους 7,1 Ρίχτερ το 1138 και εκτιμώμενο σεισμό 7,0 Ρίχτερ το 1822. Οι εκτιμήσεις θνησιμότητας από τον σεισμό του 1822 ήταν 20.000-60.000. Η Αντιόχεια έχει καταστραφεί από σεισμούς το 117 μ.Χ., 526 και το 587, με δεκάδες προς εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Επίσης επλήγη από σεισμό μεγέθους 7,2 το 1872.

Γεωφυσικά αποτελέσματα 
Ο πρώτος συνέβη στις 04:17 τοπική ώρα (01:17 UTC) κατά μήκος του ρήγματος της ανατολικής Ανατολίας και είχε επίκεντρο 34 χιλιόμετρα δυτικά της πόλης Γκαζιαντέπ και εστιακό βάθος τα 18 χιλιόμετρα. Σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών (USGS) είχε μέγεθος Μw 7,8. Είναι ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί ενόργανα στην Τουρκία, έχοντας ίδιο μέγεθος με το σεισμό του Ερζιντζάν το 1939.
Μετά τον κύριο σεισμό ακολούθησε ένας μετασεισμός μεγέθους 6,7 Ρίχτερ που σημειώθηκε 11 λεπτά αργότερα. Υπήρξαν 25 μετασεισμοί 4,0 Ρίχτερ ή μεγαλύτεροι που καταγράφηκαν εντός έξι ωρών από τον κύριο σεισμό, σύμφωνα με το USGS.

Ένας νέος σεισμός 7,5 Ρίχτερ, σύμφωνα με το USGS, έπληξε την ίδια περιοχή 9 ώρες αργότερα. Είχε εστιακό βάθος 10 χιλιόμετρα. Συνέβη σε ένα διαφορετικό ρήγμα, το ρήγμα Τσαρντάκ-Σιουρντιούκ, το οποίος έχει κατεύθυνση ανατολής-δύσης. Η πίεση Κουλούμπ από τον πρώτο σεισμό μεταφέρθηκε στο ρήγμα, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί ο δεύτερος σεισμός.

Ο σεισμός προκάλεσε επιφανειακή διάρρηξη η οποία μετρήθηκε στα 300 χιλιόμετρα για τον αρχικό σεισμό από τον δορυφόρο Sentinel και στα 125 χιλιόμετρα για τον δεύτερο σεισμό. Η τουρκική υπηρεσία αντιμετώπισης καταστροφών AFAD μέτρησε το μήκος της διάρρηξης στα 400 χιλιόμετρα και βρήκαν ότι προκάλεσε μετατοπίσεις που έφτασαν τα 7,3 μέτρα. Ο σεισμός προκάλεσε επιταχύνσεις κοντά στη διάρρηξη που ξεπέρασαν το 1 g. Η μέγιστη τιμή καταγράφηκε στο Φεβζίπασα, με 1,62 g.

Ο σεισμός προκάλεσε καθίζηση στην περιοχή της Αλεξανδρέττας, με αποτέλεσμα λωρίδες γης πλάτους 200 μέτρων να βρεθούν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στην καθίζηση πέρα από το σεισμό μπορεί να συνέβαλε η ρευστοποίηση του εδάφους και τα κύματα. Επίσης ο σεισμός προκάλεσε εκτεταμένες κατολισθήσεις.

Μικρά κύματα τσουνάμι καταγράφηκαν στην Αμμόχωστο, Κύπρος, χωρίς να προκαλέσουν ζημιές. Το τσουνάμι είχε ύψος 0,17 μέτρα στην Αλεξανδρέττα και 0,13 μέτρα στο Ερντεμλί.

Μετασεισμοί

Καταστροφές

Τουρκία 

Ο σεισμός εντός Τουρκίας προκάλεσε τουλάχιστον 40.000 θανάτους και 100.000 τραυματίες, ενώ επηρέασε 13,5 εκατομμύρια ανθρώπους και 4 εκατομμύρια κτίρια. Χιλιάδες παγιδεύτηκαν στα ερείπια. Συνολικά, τουλάχιστον 12.141 κτίρια κατέρρευσαν σε δέκα επαρχίες της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Την 6η Φεβρουαρίου κηρύχθηκε επταήμερο εθνικό πένθος στην Τουρκία.

Πολλά κτίρια καταστράφηκαν στην Αντιγιαμάν και στο Ντιγιαρμπακίρ. Στο Ντιγιαρμπακίρ, ένα εμπορικό κέντρο κατέρρευσε. Ο κυβερνήτης της Οσμανίγιε ανέφερε ότι 34 κτίρια στην επαρχία κατέρρευσαν. Περίπου 130 καταρρεύσεις κτιρίων σημειώθηκαν επίσης στη Μαλάτεια. Ένα γνωστό τζαμί του 13ου αιώνα στην επαρχία κατέρρευσε μερικώς. Επίσης, τμήμα των τειχών του αρχαίου κάστρου της Γκαζιαντέπ κατέρρευσε. Ο Ταγίπ Ερντογάν κήρυξε στις 10 περισσότερο πληγείσες περιοχές σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τρεις μήνες.

Από τον σεισμό ξέσπασαν πυρκαγιές σε όλη την περιοχή. Σημαντικές ζημιές σημειώθηκαν στο λιμάνι της Αλεξανδρέττας, όπου ξέσπασε πυρκαγιά, η οποία πιθανόν προκλήθηκε από την πτώση κοντέινερ λόγω του σεισμού. Τα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου υπέστησαν ζημιές και διακόπηκε η παροχή φυσικού αερίου στις επαρχίες Γκαζιαντέμπ, Χατάι και Καχραμάνμαρας, όπως δύο μεγάλοι αγωγοί μεταφοράς πετρελαίου που διέρχονται από την περιοχή δεν υπέστησαν ζημιές. Ζημιές σημειώθηκαν στους αεροδιαδρόμους του αεροδρομίων του Χατάι, Αδάνων και του Καχραμανμάρας, με αποτέλεσμα να κλείσουν, ενώ το αεροδρόμιο της Γκαζιαντέμπ έκλεισε και μόνο σωστικές αποστολές μπορούσαν να προσγειωθούν.

Συρία 
Η πολιτική άμυνα της Συρίας χαρακτήρισε καταστροφική την κατάσταση στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας. Πολλά κτίρια κατέρρευσαν και άνθρωποι εγκλωβίστηκαν. Καταρρεύσεις σημειώθηκαν στις πόλεις Χαλέπι και Χάμα. Στη Δαμασκό, πολλοί άνθρωποι έφυγαν από τα σπίτια τους στους δρόμους. Πολλά κτίρια στη Συρία είχαν ήδη υποστεί ζημιές από έναν σχεδόν 12χρονο εμφύλιο πόλεμο. Σημαντικές ζημιές παρατηρήθηκαν στην ακρόπολη του Χαλεπιού, η οποία είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, όπου κατέρρευσε ο δυτικός πύργος και παρατηρήθηκαν ζημιές στους τοίχους και στις πύλες της οχύρωσης και στα κτίρια στο εσωτερικό της. Από μία φυλακή των κουρδικών δυνάμεων στη πόλη Ράτζο, κοντά στα σύνορα με τη Τουρκία, περίπου 20 κρατούμενοι που θεωρούνται μαχητές του Ισλαμικού Κράτους δραπέτευσαν πάνω στην αναταραχή.

Άλλες χώρες 
Στον Λίβανο, οι κάτοικοι ξύπνησαν από τον ύπνο τους. Τα κτίρια στη χώρα δονήθηκαν για έως και 40 δευτερόλεπτα. Στη Βηρυτό, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και έμειναν στους δρόμους ή οδηγούσαν με τα οχήματά τους για να φύγουν από τα κτίρια. Ο σεισμός έγινε αισθητός και μέχρι την Κύπρο όπου έπεσε ένας τοίχος. Το Ευρωπαϊκό Μεσογειακό Σεισμολογικό Κέντρο ανέφερε ότι η δόνηση έγινε ελάχιστα αισθητή στην Ελλάδα, την Ιορδανία, το Ισραήλ, το Ιράκ, τη Ρουμανία, τη Γεωργία και την Αίγυπτο. Στο Ιράκ, πολλοί κάτοικοι έμειναν σε εξωτερικούς χώρους περιμένοντας την ανακοίνωση ότι ήταν ασφαλές να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

Διεθνής ανταπόκριση

Χώρες 
  Ο Πρωθυπουργός  δήλωσε: Είμαι βαθιά λυπημένος από τα νέα σήμερα το πρωί για τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε περιοχές της Τουρκίας και της Συρίας. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στις πολλές οικογένειες που έχασαν τη ζωή τους και ευχόμαστε στους τραυματίες ταχεία ανάρρωση. Αποστολή διάσωσης αλληλεγγύης θα αναχωρήσει σήμερα για την Τουρκία.
  Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ εξέφρασε τα συλλυπητήριά του και ανακοίνωσε ότι θα στείλει ομάδα έρευνας και διάσωσης 370 ατόμων στην Τουρκία.  Ο υπουργός εξωτερικών της χώρας Τζεϊχούμ Μπαϊράμοφ ήταν ο πρώτος υπουργός εξωτερικών που επισκέφτηκε τις σεισμόπληκτες περιοχές τις 11 Φεβρουαρίου.
  Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία είναι έτοιμη να παράσχει επείγουσα βοήθεια στους πληθυσμούς και πρόσθεσε ότι οι σκέψεις τους είναι με τις οικογένειες των πενθούντων.
  Ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς και η υπουργός Εξωτερικών Ανναλένα Μπέρμποκ εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους και υποσχέθηκαν βοήθεια.
  Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η χώρα κινητοποιεί τους πόρους της και θα βοηθήσει άμεσα. Εντός των επόμενων ωρών, η Ελλάδα απέστειλε στην πληγείσα περιοχή δύο ομάδες διάσωσης της Ε.Μ.Α.Κ. και ανθρωπιστική βοήθεια. Ο υπουργός εξωτερικών Νίκος Δένδιας μετέβηκε τις σεισμόπληκτες περιοχές στις 12 Φεβρουαρίου.
  Ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι δήλωσε: Μόλις συναντήθηκα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου για να εκφράσω την αλληλεγγύη της Ιταλίας και να έχουμε έτοιμη την πολιτική μας προστασία.

Οργανισμοί 
  Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έγραψε στο Twitter: Στεκόμαστε σε πλήρη αλληλεγγύη με τον λαό της Τουρκίας και της Συρίας. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας Ζοζέπ Μπορέλ και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Διαχείριση Κρίσεων Janez Lenarčič ανέφεραν σε δήλωση τους ότι δέκα ομάδες διάσωσης από τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Τσεχία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ολλανδία, την Πολωνία και τη Ρουμανία αποστέλλονται στην Τουρκία.
  Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ εξέφρασε την πλήρη αλληλεγγύη με τη σύμμαχό μας Τουρκία και δήλωσε ότι τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ θα παρέχουν υποστήριξη.

Διεθνείς ανθρωπιστικές προσπάθειες

Χώρες 

Οι ηγέτες πολλών χωρών εξέφρασαν συλλυπητήρια στην Τουρκία και τη Συρία. Μέχρι τις 9 Φεβρουαρίου, τρεις ημέρες μετά τον σεισμό, 95 χώρες και 16 διεθνείς οργανισμοί πρόσφεραν βοήθεια στην Τουρκία και 6.479 διασώστες από 56 χώρες αναπτύχθηκαν στην Τουρκία.  Από την άλλη πλευρά, η προσέγγιση στη Συρία ήταν «λιγότερο ενθουσιώδης», λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ στη χώρα λόγω της πολιτικής κατάστασης στη Συρία.

Η Αλβανία έστειλε 88 ιατρικό προσωπικό και ειδικούς έρευνας και διάσωσης στην Τουρκία και 9 εξειδικευμένα οχήματα.
Η Αλγερία έστειλε 89 εξειδικευμένο προσωπικό πολιτικής προστασίας στην Τουρκία.
Η Αρμενία έστειλε 57 ειδικούς έρευνας και διάσωσης στην Τουρκία και τη Συρία, δεσμευόμενοι να στείλουν περαιτέρω βοήθεια και τρόφιμα στη Συρία.
Η Γερμανία έστειλε 50 διασώστες του Σώματος Τεχνικής Υποστήριξης με 16 τόνους υλικού, καθώς και ομάδες της ομοσπονδιακής αστυνομίας. Επιπλέον, μια οργάνωση διάσωσης, έστειλε μια επιπλέον ομάδα 40 ατόμων.
Η Ελλάδα έστειλε αρχικά μια ομάδα 21 πυροσβεστών, 2 διασωστικοί σκύλων και ένα ειδικό όχημα διάσωσης μαζί με έναν αξιωματικό της πυροσβεστικής, 5 γιατρούς και διασώστες από το Εθνικό Κέντρο Επείγουσας Φροντίδας, και τις επόμενες ημέρες, στάλθηκαν επιπλέον ομάδες διάσωσης, συμπεριλαμβανομένων 15 πυροσβεστών. Επιπλέον, στάλθηκαν στην Τουρκία 5 αεροπλάνα γεμάτα υγειονομικό και ιατρικό εξοπλισμό και είδη πρώτης ανάγκης όπως 7.500 κουβέρτες, 1.500 κρεβάτια και 500 σκηνές που μπορούν να φιλοξενήσουν οικογένειες και να χρησιμοποιηθούν ως κινητές κλινικές.
Η Ολλανδία έστειλε 4 ομάδες διάσωσης, συμπεριλαμβανομένων 65 ατόμων και 8 σκύλων. Έχουν ξεκινήσει εκστρατείες συλλογής για βοήθεια και χρήματα. Υπήρχε μια τεράστια συλλογή σε όλη τη χώρα. Σε ορισμένα σημεία υπήρξε ακόμη και η διακοπή της συλλογής επειδή ελήφθησαν πάρα πολλά. Τις πρώτες μέρες συγκεντρώθηκαν αρκετά εκατομμύρια ευρώ.
Η Ουγγαρία έστειλε συνολικά 156 μέλη του προσωπικού έρευνας και διάσωσης, μαζί με 28 σκύλους διάσωσης.

Δείτε επίσης 
 Σεισμός στο Ιζμίτ το 1999
 Ελληνοτουρκική διπλωματία των σεισμών

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Η καταχώρηση του σεισμού στο reliefweb

Τρέχοντα γεγονότα
Σεισμοί στην Τουρκία
Σεισμοί στη Συρία