Ταντέους Κάντορ

Ο Ταντέους Κάντορ (πολωνικά: Tadeusz Kantor) (6 Απριλίου 1915 – 8 Δεκεμβρίου 1990) ήταν Πολωνός ζωγράφος, καλλιτέχνης συναρμολόγησης και χάπενινγκ, σκηνογράφος και σκηνοθέτης θεάτρου. Ο Κάντορ είναι γνωστός για τις επαναστατικές του θεατρικές παραστάσεις στην Πολωνία και στο εξωτερικό. Βραβεύθηκε με το Βραβείο Βιτκάτσι το 1989.

Βιογραφία 
Οι γονείς του Κάντορ ήταν ο Μάριαν Κάντορ-Μίρσκι και η Χελένα Μπέργκερ. Η οικογένειά του ήταν πιστοί Καθολικοί. Η μητέρα του είχε συγγένεια με τον συνθέτη και μαέστρο Κσίστοφ Πεντερέτσκι, μέσω του Γερμανού πατέρα της. Γεννημένος στο Βιελοπόλε Σκσίνσκιε της Γαλικίας (τότε στην Αυστροουγγαρία, τώρα στην Πολωνία), ο Κάντορ αποφοίτησε από την Ακαδημία της Κρακοβίας το 1939. Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας, ίδρυσε το Ανεξάρτητο Θέατρο και υπηρέτησε ως καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Κρακοβία, καθώς και ως διευθυντής πειραματικού θεάτρου στην Κρακοβία από το 1942 έως το 1944. Μετά τον πόλεμο, έγινε γνωστός για την αβάν-γκαρντ δουλειά του στη σκηνογραφία, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων για το Αγία Ιωάννα (1956) και το Με το ίδιο μέτρο (1956). Συγκεκριμένα παραδείγματα τέτοιων αλλαγών στο τυπικό θέατρο ήταν σκηνές που επεκτάθηκαν στο κοινό και η χρήση μανεκέν ως ηθοποιών της πραγματικής ζωής.

Το 1955, με μια ομάδα εικαστικών καλλιτεχνών απογοητευμένων από την αυξανόμενη θεσμοθέτηση του αβάν-γκαρντ, σχημάτισε ένα νέο θεατρικό σύνολο με το όνομα Cricot 2. Στη δεκαετία του 1960, το Cricot 2 έδωσε παραστάσεις σε πολλά θέατρα στην Πολωνία και στο εξωτερικό, κερδίζοντας αναγνώριση για τα σκηνικά τους χάπενινγκ. Το ενδιαφέρον του ήταν κυρίως με τους παραλογισμούς και τον Πολωνό συγγραφέα και θεατρικό συγγραφέα Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς (γνωστός και ως «Βιτκάτσι»). Οι σκηνικές παραγωγές των έργων του Βιτκάτσι, Σουπιά (1956) και Νεροπουλάδα (1969), θεωρήθηκαν ως τα καλύτερα επιτεύγματά του κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Μια παράσταση του 1972 του Νεροπουλάδα περιγράφηκε ως «το λιγότερο δημοσιευμένο, πιο πολυσυζητημένο γεγονός στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου».

Το Νεκρή Τάξη (1975) ήταν το πιο διάσημο από τα θεατρικά του έργα της δεκαετίας του 1970. Μια τηλεοπτική ταινία της παραγωγής έγινε το 1977, σε σκηνοθεσία Άντζεϊ Βάιντα. Σε αυτό το έργο, ο ίδιος ο Κάντορ έπαιξε το ρόλο ενός δασκάλου που προήδρευσε σε μια τάξη φαινομενικά νεκρών χαρακτήρων που έρχονται αντιμέτωποι με μανεκέν που αντιπροσωπεύουν τον νεότερο εαυτό των χαρακτήρων. Είχε αρχίσει να πειραματίζεται με την αντιπαράθεση μανεκέν και ζωντανών ηθοποιών τη δεκαετία του 1950.

Τα μεταγενέστερα έργα του της δεκαετίας του 1980 ήταν πολύ προσωπικοί προβληματισμοί. Όπως και στο Νεκρή Τάξη, μερικές φορές εκπροσωπούσε τον εαυτό του στη σκηνή. Στη δεκαετία του 1990, τα έργα του έγιναν πολύ γνωστά στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω των παρουσιάσεων στο La MaMa Experimental Theatre Club της Έλεν Στιούαρτ.

Σε όλη του τη ζωή, ο Κάντορ είχε μια ενδιαφέρουσα και μοναδική σχέση με τον εβραϊκό πολιτισμό. Παρά το γεγονός ότι ήταν κατ΄ όνομα Καθολικός, ο Κάντορ ενσωμάτωσε πολλά στοιχεία αυτού που ήταν γνωστό ως «εβραϊκό θέατρο» στα έργα του.

Ο Κάντορ πέθανε στην Κρακοβία.

Το νέο Κέντρο για την Τεκμηρίωση της Τέχνης του Ταντέους Κάντορ, Cricoteka, άνοιξε στην Κρακοβία το 2014.

Σημαντικά μανιφέστα και γραπτά 

 Αυτόνομο Θέατρο (1963)
 Θεατρικό Χάπενινγκ: Θέατρο Εκδηλώσεων (1967)
 Ανεπίσημο Θέατρο (1961)
 Θέατρο Μηδέν (1963)
 Θέατρο του Θανάτου (1975)

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Kobialka, Michal, επιμ. και μτφρ. "A Journey Through Other Spaces: Essays and Manifestos, 1944–1990." Εκδότης: University of California Press, 1993.  ISBN 0-520-08423-3
 Kobialka, Michal, Συγγραφέας, επιμ. και μτφρ. «Περαιτέρω, Τίποτα: Το θέατρο του Ταντέους Κάντορ». Εκδότης: University of Minnesota Press, 2009. ISBN 978-0-8166-5481-9
 Ουίλσον, Έντουιν, Γκόλντφαρμπ, Άλβιν. Living Theatre: A History . Εκδότης: McGraw-Hill, 4η έκδοση. 5 Αυγούστου 2003.  ISBN 0-07-256257-9
 Krzysztof Pleśniarowicz, Kantor. Artysta końca wieku, Βρότσλαβ 1997.
 Pleśniarowicz, Krzysztof, Συγγραφέας, Brand, William trans. «Η μηχανή νεκρής μνήμης. Ταντέους Κάντορ's Theatre of Death», Εκδότης: Black Mountain Press. Center for Performance Research, Aberystwyth, 2004

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ταντέους Κάντορ στο Culture.pl
 Cricoteka Το Κέντρο για την Τεκμηρίωση της Τέχνης του Ταντέους Κάντορ
 Ίδρυμα Ταντέους Κάντορ
 Έκθεση του Κάντορ στο malarze.com
 The Water Hen: Kantor, Demarco και το Φεστιβάλ του Εδιμβούργου στο Culture.pl
 Εικόνες από το "THE WATER HEN"  στη Βασιλική Σκωτσέζικη Ακαδημία Τέχνης & Αρχιτεκτονικής
 In Search of Kantor Λεπτομέρειες για την παράσταση που θα πραγματοποιηθεί στο Εδιμβούργο το 2007 με βάση τον Κάντορ
 Ιστότοπος του Cricot 2
 Art Signature Dictionary, γνήσια υπογραφή από τον καλλιτέχνη Ταντέους Κάντορ Εδώ είναι αρκετά χρονολογημένα παραδείγματα της υπογραφής Ταντέους Κάντορ.
 ΤΑΝΤΕΟΥΣ ΚΑΝΤΟΡ - ΕΤΟΣ 2015

Πολωνοί ζωγράφοι
Πολωνοί σκηνοθέτες θεάτρου
Πολωνοί γλύπτες
Πολωνοί καλλιτέχνες
Μοντερνιστικό θέατρο
Πολωνοί ζωγράφοι του 20ού αιώνα
Ιππότες του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων
Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Διοικητές του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων
Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ρακοβίτσκι