Ζαν-Πιερ Σοβάζ

Ο Ζαν-Πιερ Σοβάζ (γαλλικά: Jean-Pierre Sauvage), γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1944 στο Παρίσι και είναι Γάλλος χημικός που εργάζεται στον τομέα της χημείας των συμπλόκων.

Αποφοίτησε από την Ανώτατη Εθνική Σχολή Χημείας του Στρασβούργου (σήμερα ECPM Στρασβούργου) το 1967. Συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη των μοριακών μηχανών. Βραβεύτηκε με το Νόμπελ Χημείας του 2016 μαζί με τους Φρέιζερ Στόνταρτ και Μπέρναρντ Λ. Φερινγκά .

Βιογραφία

Ο Ζαν-Πιερ Σοβάζ γεννήθηκε στο Παρίσι το 1944 . Αποφοίτησε από την Εθνική Ανώτατη Σχολή Χημείας του Στρασβούργου (σήμερα  ECPM Στρασβούργου) το 1967. Είναι διδάκτορας του Πανεπιστημίου Λουί-Παστέρ (Στρασβούργο Ι) υπό την επίβλεψη του Ζαν-Μαρί-Λεν, ο οποίος το 1987 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Χημείας. Κατά τη διάρκεια της διδακτορικής του διατριβής, ανέπτυξε την πρώτη σύνθεση συνδέσμων cryptand. Μετά από μια μεταδιδακτορική υποτροφία με τον Μάλκολμ Λ. Χ. Γκριν (en) στην Οξφόρδη από το 1973 έως το 1974, διορίστηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου το 2016, αφού προηγουμένως διεξήγαγε έρευνες στο CNRS από το 1971 έως το 2014.

Το επιστημονικό έργο του Ζαν-Πιερ Σοβάζ επικεντρώνεται στη δημιουργία μορίων που μιμούνται τις λειτουργίες συσκευών, αλλάζοντας τη διαμόρφωσή τους ως απόκριση σε ένα εξωτερικό σήμα (προσθήκη ενέργειας). Οι λόγοι για τη βράβευσή του με το βραβείο Νόμπελ Χημείας 2016 εντοπίζονται στο 1983, όταν ήταν ο πρώτος που συνέθεσε ένα κατενάνιο, ένα μόριο που αποτελείται από δύο μοριακούς δακτυλίους που εμπλέκονται μεταξύ τους και είναι συνεπώς περισσότερο μηχανικά παρά χημικά συνδεδεμένοι. Καθώς τα δύο μέρη του δακτυλίου μπορούν να κινούνται το ένα συγκριτικά με το άλλο, το βραβείο Νόμπελ αναφέρει ότι πρόκειται για "μια ζωτικής σημασίας αρχική προσπάθεια για τη σύνθεση μοριακών συσκευών ". Οι άλλοι δύο αποδέκτες του βραβείου Νόμπελ Χημείας 2016, ο Μπέρναρντ Λούκας Φερινγκά και ο Τζέιμς Φρέιζερ Στόνταρτ, αξιοποίησαν αυτή την οδό δημιουργώντας αργότερα ένα ροταξάνιο και έναν μοριακό ρότορα, αντίστοιχα ,.

Ένα άλλο ερευνητικό αντικείμενο του Ζαν-Πιερ Σοβάζ αφορά την ηλεκτροχημική μείωση του CO2 και τα πρότυπα του φωτοσυνθετικού κέντρου αντίδρασης . Ένα μεγάλο μέρος της εργασίας του σχετίζεται με τη μοριακή τοπολογία και ειδικότερα με τις μηχανικά διεμπλεκόμενες μοριακές αρχιτεκτονικές. Έχει επίσης περιγράψει συνθέσεις κατενανών και μοριακών κόμβων που βασίζονται σε σύνθετα συστήματα συντονισμού .

Εξελέγη τακτικό μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών στις 28 Μαρτίου 1990 και τακτικό μέλος στις 24 Νοεμβρίου 1997.

Ο Ζαν-Πιερ Σοβάζ τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Χημείας του 2016 για το σχεδιασμό και τη σύνθεση μοριακών συσκευών μαζί με τους σερ J. Φρέιζερ Στόνταρτ και Μπέρναρντ Λ. Φερινγκά.

Δημοσίευσε την αυτοβιογραφία του το 2022 .

Παράσημα
  Ιππότης του Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής το 2000
 Μέγας Αξιωματικός του Εθνικού Τάγματος της Αξίας το 2016

Βραβεία
1978: Χάλκινο μετάλλιο του CNRS.
1988: Αργυρό μετάλλιο του CNRS.
1991: Βραβείο Ιζάττ-Κρίστενσεν.
1994: Χρυσό μετάλλιο Πρελόγκ του ETH Ζυρίχης.
1995: Βραβείο Νεσίμ Χαμπίφ του Πανεπιστημίου της Γενεύης.
2005: Μεγάλο Βραβείο Pierre Süe της Γαλλικής Χημικής Εταιρείας.
2005: Καταλανικό βραβείο Σαμπατιέ της Ισπανικής Βασιλικής Εταιρείας Χημείας.
2008: Βραβείο RB Γούντγουαρντ στη Χημεία των πορφυρινών.
2010: Επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης.
2016: Νόμπελ Χημείας

Επίτιμα διδακτορικά διπλώματα

 Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης 2010 Ελβετία 
Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ 2010 Ηνωμένο Βασίλειο
Πολυτεχνείο της Βαλένθια 2019 Ισπανία

Παραπομπές

Γάλλοι χημικοί
Βραβεία Νόμπελ
Βραβευμένοι με Νόμπελ Χημείας