Τσίπριαν Νόρβιντ

Ο Τσίπριαν Κάμιλ Νόρβιντ (πολωνικά: Cyprian Kamil Norwid), γνωστός και ως Τσίπριαν Κονστάντι Νόρβιντ (Cyprian Konstanty Norwid) (24 Σεπτεμβρίου 1821 – 23 Μαΐου 1883), ήταν εθνικά αναγνωρισμένος Πολωνός ποιητής, δραματουργός, ζωγράφος και γλύπτης. Γεννήθηκε στο χωριό Λασκόβο-Γκουούχι της Μασοβίας κοντά στη Βαρσοβία. Ένας από τους μητρικούς του προγόνους ήταν ο Πολωνός βασιλιάς Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι.

Ο Νόρβιντ θεωρείται ένας από τη δεύτερη γενιά ρομαντικών . Έγραψε πολλά γνωστά ποιήματα, όπως τα Fortepian Szopena («Το πιάνο του Σοπέν»), Moja piosnka [II] («Το τραγούδι μου [II]») και Bema pamięci żałobny-rapsod (Νεκρική ραψωδία στη μνήμη του Στρατηγού Μπεμ). Ο Νόρβιντ έζησε μια τραγική και συχνά φτωχή ζωή (κάποτε έπρεπε να ζήσει σε μια κρύπτη νεκροταφείου). Βίωνε αυξανόμενα προβλήματα υγείας, ανεκπλήρωτη αγάπη, σκληρές κριτικές και αυξανόμενη κοινωνική απομόνωση. Έζησε στο εξωτερικό το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, ιδιαίτερα στο Λονδίνο και στο Παρίσι, όπου και πέθανε.

Το πρωτότυπο και μη κομφορμιστικό στυλ του Νόρβιντ δεν εκτιμήθηκε στη διάρκεια της ζωής του και εν μέρει λόγω αυτού του γεγονότος, αποκλείστηκε από την υψηλή κοινωνία. Το έργο του ανακαλύφθηκε ξανά και εκτιμήθηκε μόνο από το καλλιτεχνικό κίνημα «Νέα Πολωνία» στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα θεωρείται ένας από τους τέσσερις σημαντικότερους Πολωνούς ρομαντικούς ποιητές. Άλλοι ιστορικοί της λογοτεχνίας, ωστόσο, το θεωρούν αυτό μια υπεραπλούστευση και θεωρούν ότι το ύφος του είναι πιο χαρακτηριστικό του κλασικισμού και του παρνασσισμού.

Βιογραφία 

Το επώνυμο Norwid είναι πολωνική μορφή του λιθουανικού δισύλλαβου αρχαϊκού επώνυμου Norvydas — από το noras μια ευχή, μια επιθυμία, ένας στόχος και (iš)vysti για να δεις, κυριολεκτικά αυτόν που έχει μια επιθυμία. Γεννημένος σε μια Πολωνο-Λιθουανική οικογένεια ευγενών που φέρει το οικόσημο Τοπούρ (Topór), ο Τσίπριαν Νόρβιντ και ο αδελφός του, Λούντβικ, έμειναν ορφανοί νωρίς στη ζωή τους. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής τους ηλικίας, εκπαιδεύτηκαν σε σχολεία της Βαρσοβίας. Το 1830, ο Νόρβιντ διέκοψε το σχολείο του (χωρίς να ολοκληρώσει την πέμπτη τάξη) και μπήκε σε ιδιωτικό σχολείο ζωγραφικής. Η ελλιπής τυπική του εκπαίδευση τον ανάγκασε να γίνει αυτοδίδακτος.

Η πρώτη του επιδρομή στη λογοτεχνική σφαίρα έγινε στο περιοδικό Piśmiennictwo Krajowe («Εθνική Λογοτεχνία»), το οποίο δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα, Mój ostatni sonet («Το τελευταίο μου σονέτο»), στο τεύχος 8, 1840.

Ευρώπη 

Το 1842, ο Νόρβιντ πήγε στη Δρέσδη, φαινομενικά για να λάβει μαθήματα γλυπτικής. Αργότερα επισκέφτηκε επίσης τη Βενετία και τη Φλωρεντία. Αφού εγκαταστάθηκε στη Ρώμη το 1844, η αρραβωνιαστικιά του, Καμίλα, διέκοψε τον αρραβώνα τους. Αργότερα γνώρισε τη Μαρία Καλλέργη, το γένος Νέσελροντε (Nesselrode), η οποία έγινε η «χαμένη του αγάπη», παρόλο που η υγεία του επιδεινώθηκε. Στη συνέχεια, ο ποιητής ταξίδεψε στο Βερολίνο, όπου συμμετείχε σε πανεπιστημιακές διαλέξεις και συναντήσεις με την τοπική πολωνική διασπορά. Ήταν μια εποχή που ο Νόρβιντ έκανε πολλές νέες κοινωνικές, καλλιτεχνικές και πολιτικές επαφές. Αφού συνελήφθη και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Πρωσία το 1846, ο Νόρβιντ πήγε στις Βρυξέλλες. Κατά τη διάρκεια των Ευρωπαϊκών Επαναστάσεων του 1848, έμεινε στη Ρώμη, όπου γνώρισε άλλους Πολωνούς διανοούμενους, όπως ο Άνταμ Μιτσκιέβιτς και ο Ζίγκμουντ Κρασίνσκι.

Κατά την περίοδο 1849–1852, ο Νόρβιντ έζησε στο Παρίσι, όπου γνώρισε τους Πολωνούς Φρεντερίκ Σοπέν και Γιούλιους Σουοβάτσκι, καθώς και τους Ρώσους Ιβάν Τουργκένιεφ και Αλεξάντερ Χέρτσεν. Οι οικονομικές δυσκολίες, οι ανεκπλήρωτοι έρωτες, οι πολιτικές παρεξηγήσεις και οι αρνητικές κριτικές των έργων του έφεραν τον Νόρβιντ σε δεινή κατάσταση. Έζησε στη φτώχεια και υπέφερε από προοδευτική τύφλωση και κώφωση, αλλά κατάφερε να δημοσιεύσει το έργο του στην παρισινή έκδοση Goniec polski.

Η.Π.Α. 
Ο Νόρβιντ αποφάσισε να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής στις 29 Σεπτεμβρίου 1852, υπό τη χορηγία του Βουαντίσουαφ Ζαμόισκι. Στις 12 Φεβρουαρίου 1853 έφτασε στη Νέα Υόρκη με το Margaret Evans και την άνοιξη του ίδιου έτους απέκτησε μια καλά αμειβόμενη δουλειά σε μια εταιρεία γραφικών. Μέχρι το φθινόπωρο, έμαθε για το ξέσπασμα του Κριμαϊκού Πολέμου. Αυτό τον έκανε να σκεφτεί μια επιστροφή στην Ευρώπη και έγραψε στους Άνταμ Μιτσκιέβιτς και Αλεξάντερ Χέρτσεν, ζητώντας τη βοήθειά τους.

Παρίσι 

Τον Απρίλιο του 1854, ο Νόρβιντ επέστρεψε στην Ευρώπη με τον Πρίγκιπα Μαρτσέλι Λουμπομίρσκι. Έζησε στο Λονδίνο και κέρδισε αρκετά χρήματα μέσα από καλλιτεχνικές προσπάθειες για να μπορέσει τελικά να επιστρέψει στο Παρίσι. Με το καλλιτεχνικό του έργο να αναβιώνει, ο Νόρβιντ μπόρεσε να δημοσιεύσει αρκετά έργα. Έδειξε πολύ έντονο ενδιαφέρον για το ξέσπασμα της Ιανουαριανής Εξέγερσης του 1863. Αν και δεν μπορούσε να συμμετάσχει προσωπικά λόγω της κακής υγείας του, ο Νόρβιντ ήλπιζε να επηρεάσει προσωπικά την έκβαση του γεγονότος.

Το 1866, ο ποιητής ολοκλήρωσε το έργο του στο Vade-Mecum, μια τεράστια ανθολογία στίχων. Ωστόσο, παρά τις μεγαλύτερες προσπάθειές του και τις τρομερές επαφές του, δεν μπόρεσε να δημοσιευτεί. Αυτό περιλάμβανε τον Πρίγκιπα Βουαντίσουαφ Τσαρτορίσκι, ο οποίος δεν έδωσε στον ποιητή το δάνειο που είχε υποσχεθεί.

Τα επόμενα χρόνια, ο Νόρβιντ έζησε σε ακραία φτώχεια και υπέφερε από φυματίωση. Ο ξάδερφός του, Μίχαου Κλετσκόφσκι, μετέφερε αργότερα τον Νόρβιντ στο γηροκομείο του Ινστιτούτου του Αγίου Καζίμιρ στα περίχωρα του Παρισιού, όπου έγινε φίλος του Τεόντορ Γεουοβίτσκι, ο οποίος του έδωσε υλική υποστήριξη. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του, ο Νόρβιντ ήταν αδύναμος και καθηλωμένος στο κρεβάτι. Έκλαιγε συχνά και αρνιόταν να μιλήσει με κανέναν. Πέθανε το πρωί της 23ης Μαΐου 1883. Ο Γεουοβίτσκι κάλυψε προσωπικά τα έξοδα ταφής.

Κληρονομιά και μνήμη 

Οι ιστορικοί της λογοτεχνίας θεωρούν το έργο του Νόρβιντ ως πολύ μπροστά από την εποχή του για να εκτιμηθεί, με στοιχεία ρομαντισμού, κλασικισμού και παρνασσισμού. Μετά το θάνατό του, πολλά από τα έργα του Νόρβιντ ξεχάστηκαν. Η φινέτσα και το στυλ του εκτιμήθηκαν μόνο στην περίοδο της Νέας Πολωνίας. Εκείνη την εποχή, το έργο του ανακαλύφθηκε και διαδόθηκε από τον Ζένον Πσεσμίτσκι (Zenon Przesmycki), έναν Πολωνό ποιητή και κριτικό λογοτεχνίας που ήταν μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Λογοτεχνίας. Κάποιοι τελικά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Νόρβιντ απορρίφθηκε από τους συγχρόνους του, ώστε να γίνει κατανοητός από την επόμενη γενιά των «όψιμων εγγονών».

Ωστόσο, οι απόψεις διίστανται ως προς το αν ήταν αληθινός ρομαντικός καλλιτέχνης – ή αν ήταν καλλιτεχνικά μπροστά από την εποχή του. Τα «Συλλεγμένα Έργα» του Νόρβιντ (Dzieła Zebrane) δημοσιεύθηκαν το 1968 από τον Γιούλιους Βίκτορ Γκομουλίτσκι (Juliusz Wiktor Gomulicki), έναν βιογράφο και σχολιαστή του Νόρβιντ. Η πλήρης εμβληματική συλλογή του έργου του Νόρβιντκυκλοφόρησε την περίοδο 1971–76 ως Pisma Wszystkie («Συλλογικά Έργα»). Αποτελείται από 11 τόμους και περιλαμβάνει όλη την ποίηση του Νόρβιντ, καθώς και τις επιστολές και τις αναπαραγωγές του έργου τέχνης του. Από το 2011 η Ακαδημαϊκή Εταιρεία του Καθολικού Πανεπιστημίου του Λούμπλιν δημοσιεύει μια νέα κριτική έκδοση των πλήρων έργων του, Dziela wszystkie, σε 17 τόμους. Τα γραφικά του έργα εκδόθηκαν σε 4 τόμους μεταξύ 2014 και 2019. Το 2011, ένας Πολωνός ποιητής και μεταφραστής του Νόρβιντ στα γαλλικά, ο Κριστόφ Γεζέφσκι, δημοσίευσε μια πρωτοποριακή μελέτη σχετικά με την επιρροή της αρχαίας κινεζικής σκέψης στον Πολωνό συγγραφέα – Cyprian Norwid a myśl i poetyka Kraju Środka (Τσίπριαν Νόρβιντ και Σκέψη και Ποιητική του Μέσου Βασιλείου).

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2001, 118 χρόνια μετά τον θάνατό του στη Γαλλία, μια τεφροδόχος που περιείχε χώμα από τον συλλογικό τάφο όπου είχε ταφεί ο Νόρβιντ στο νεκροταφείο Μονμορενσί του Παρισιού, τοποθετήθηκε στις «Κρύπτες των Βάρδων» στον Καθεδρικό Ναό του Βάβελ. Εκεί, τα λείψανα του Νόρβιντ τοποθετήθηκαν δίπλα σε αυτά των συναδέλφων Πολωνών ποιητών Άνταμ Μιτσκιέβιτς και Γιούλιους Σουοβάτσκι. Η Καμπάνα του Σιγισμούνδου του καθεδρικού ναού, που ακούγεται μόνο όταν συμβαίνουν γεγονότα μεγάλης εθνικής και θρησκευτικής σημασίας, αντήχησε δυνατά για να σηματοδοτήσει την επιστροφή του ποιητή στην πατρίδα του. Κατά τη διάρκεια ειδικής Λειτουργίας των Ευχαριστιών που πραγματοποιήθηκε στον καθεδρικό ναό, ο Αρχιεπίσκοπος της Κρακοβίας, Καρδινάλιος Φραντσίσεκ Μαχάρσκι, είπε ότι 74 χρόνια μετά την μεταφορά των λειψάνων του Γιούλιους Σουοβάτσκι, οι πόρτες της κρύπτης των βάρδων άνοιξαν ξανά «για να υποδεχθούν τον μεγάλο ποιητή, τον Τσίπριαν Νόρβιντ, στον βασιλικό καθεδρικό ναό του Βάβελ, γιατί ήταν ίσος με τους βασιλιάδες».

Το 2021, στην 200ή επέτειο από τη γέννηση του Νόρβιντ, τα αδέρφια Στέφεν και Τίμοθι Κουέι παρήγαγαν μια ταινία μικρού μήκους, Vade-mecum, για τη ζωή και το έργο του ποιητή, σε μια προσπάθεια να προωθήσουν την κληρονομιά του στο ξένο κοινό.

Δείτε επίσης 
 Τρεις Βάρδοι

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ομιλία του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ προς τους εκπροσώπους του Ινστιτούτου Πολωνικής Εθνικής Κληρονομιάς
 Σύνδεσμοι βιογραφίας
 Ο Νόρβιντ κηδεύτηκε στον καθεδρικό ναό του Βάβελ
 Αποθήκη μεταφρασμένων ποιημάτων
 Συλλεγμένα έργα του Νόρβιντ (πολωνικά)
 Προφίλ του Τσίπριαν Νόρβιντ στο Culture.pl
 Why You Should Read Norwid, Poland’s Starving Time Traveller, από το Culture.pl

Πολωνοί ποιητές
Πολωνοί συγγραφείς
Πολωνοί γλύπτες
Πολωνοί δραματουργοί και θεατρικοί συγγραφείς
Πολωνοί Ρωμαιοκαθολικοί
Πολωνοί ποιητές του 19ου αιώνα
Πολωνοί συγγραφείς του 19ου αιώνα
Πολωνοί ζωγράφοι του 19ου αιώνα
Ενταφιασμοί στον Καθεδρικό Ναό της Κρακοβίας