Πιερσάντι Ματαρέλα

Ο Πιερσάντι Ματαρέλα (), 24 Μαΐου 1935 – 6 Ιανουαρίου 1980) ήταν Ιταλός πολιτικός. Δολοφονήθηκε από τη Σικελική μαφία ενώ κατείχε τη θέση του Προέδρου της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Σικελίας. Ήταν αδερφός του Σέρτζιο Ματαρέλα, ο οποίος είναι Πρόεδρος της Ιταλίας από τον Φεβρουάριο του 2015.

Πρώτα χρόνια και καριέρα 
Ο Ματαρέλα γεννήθηκε στο Καστελαμάρε ντελ Γκόλφο, στην επαρχία Τράπανι της Σικελίας. Ήταν γιος του Μπερνάρντο Ματαρέλα, μέλους των Χριστιανοδημοκρατών, και κορυφαίου πολιτικού παράγοντα στη Σικελία τη δεκαετία του 1950. Το δίκτυο εξουσίας που είχε δημιουργήσει ο πατέρας του ωφέλησε την αρχική του πολιτική καριέρα. Έλαβε εκπαίδευση με καθολικό προσανατολισμό από τους Ιησουίτες. Το 1960 έγινε εθνικός ηγέτης της Azione Cattolica και στη συνέχεια έγινε σημαντικό περιφερειακό μέλος των Χριστιανοδημοκρατών. Εμπνευσμένος από την πολιτική του Τζόρτζιο Λα Πίρα, τήρησε την πιο προοδευτική προσέγγιση του εθνικού ηγέτη Άλντο Μόρο. Το 1967 έγινε βουλευτής στο Περιφερειακό Κοινοβούλιο της Σικελίας, θέση που κράτησε μέχρι το 1978, όταν εξελέγη Περιφερειάρχης της Σικελίας.

Θάνατος 
Δύο χρόνια αργότερα, στις 6 Ιανουαρίου 1980, ο Ματαρέλα δολοφονήθηκε από τη μαφία στο Παλέρμο.   Αρχικά θεωρήθηκε ότι ήταν μια ενέργεια νεοφασιστικής τρομοκρατίας και η δολοφονία του υποκινήθηκε από την ισχυρή δέσμευσή του ενάντια στις σχέσεις πολλών Σικελών πολιτικών (κυρίως μελών των ίδιων των Χριστιανοδημοκρατών) με τη μαφία. Ενώ ήταν στην εξουσία, ο Ματαρέλα είχε αποφασίσει να ξεκινήσει μια ηθική ανανέωση της Σικελικής Χριστιανοδημοκρατίας. Ήθελε να καθαρίσει τις δημόσιες συμβάσεις της κυβέρνησης που ωφέλησαν την Κόζα Νόστρα, ψηφίζοντας νόμο που επιβάλλει τα ίδια πρότυπα δόμησης που χρησιμοποιούνται στην υπόλοιπη Ιταλία, καθιστώντας έτσι παράνομα τα οικοδομικά σχέδια της μαφίας. Σύντομα, ο Ματαρέλα απομονώθηκε. Ο επίτροπος που είχε ζητήσει να διεξαγάγει έρευνα για τις δημόσιες συμβάσεις στο Παλέρμο, Ρέιμοντο Μιγκνόσι, θυμήθηκε τον αέρα εκφοβισμού εκείνη την εποχή: «Του είπα να είναι προσεκτικός γιατί διέτρεξα τον κίνδυνο να καταλήξω δολοφονημένος μέσα σε τσιμέντο, στην οποία απάντησε, «Δεν είναι αλήθεια, ότι θα καταλήξω στο τσιμέντο». Για να σπάσουμε την ένταση, χαριτολογώντας συμφωνήσαμε ότι θα καταλήξουμε και οι δύο σε τσιμεντόλιθους δίπλα δίπλα».

Πολιτική εμπλοκή στην δολοφονία 
Η Μαφία χρησιμοποίησε τις επαφές της με μελλοντικούς πολιτικούς της Σικελίας της Χριστιανοδημοκρατίας, όπως ο Σάλβο Λίμα και τα ξαδέρφια του Σάλβο για να παραπονεθούν στον πρώην πρωθυπουργό Τζούλιο Αντρεότι για τη συμπεριφορά του Ματαρέλα, σύμφωνα με τον Φραντσέσκο Μαρίνο Μανόια, έναν πληροφοριοδότη της μαφίας. Ο Αντρεότι επικοινώνησε με το αφεντικό της Μαφίας, Στέφανο Μποντάντε, για να προσπαθήσει να αποτρέψει τη μαφία από το να σκοτώσει τον Πιερσάντι Ματαρέλα. Ο Μποντάντε και άλλοι μαφιόζοι ένιωσαν προδομένοι από τον Ματαρέλα, ο οποίος συνήθιζε να ανταποκρίνεται στα συμφέροντά τους (ο πατέρας του Μπερνάρντο Ματαρέλα φημολογούνταν ότι διατηρούσε σχέσεις με τη Μαφία).  Η προσπάθεια του Αντρεότι απέτυχε. Μετά τη δολοφονία του Ματαρέλα, ο Αντρεότι επικοινώνησε ξανά με τον Μποντάντε και τον Σαλβατόρε Ιντζερίλο για να προσπαθήσουν να διορθώσουν τα πράγματα. Ο Αντρεότι και ο Λίμα φέρεται να έφτασαν στη συνάντηση με μια αλεξίσφαιρη Alfa Romeo, που ανήκε στα ξαδέρφια Σάλβο. Είχε έρθει για να διαμαρτυρηθεί για τη δολοφονία. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μαρίνο Μανόια, ο Μποντάντε είπε στον Αντρεότι: «Είμαστε υπεύθυνοι στη Σικελία και, εκτός αν θέλετε να ακυρωθεί ολόκληρο το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα, κάνετε ό,τι λέμε».  Όταν ο βοηθός του Αντρεότι, Φράνκο Εβαντζέλιστι ρώτησε τον Λίμα για το τι είχε συμβεί, ο Λίμα απάντησε: «Όταν συνάπτονται συμφωνίες, πρέπει να τηρούνται».

Εμπλεκόμενοι και καταδίκες 
Σύμφωνα με τον Μαρίνο Μανόια, οι δολοφόνοι του Ματαρέλα ήταν οι Σαλβατόρε Φεντερίκο, Φραντσέσκο Ντάβι, Σάντο Ιντζερίλο και Αντόνιο Ροτόλο, ενώ την εντολή έδωσαν οι συμμετέχοντες στην Επιτροπή της Σικελικής Μαφίας, εκείνη την εποχή - Μποντάντε και Ιντζερίλο, καθώς και οι Μικέλε Γκρέκο, Σαλβατόρε Ριίνα, Μπερνάρντο Προβεντσάνο, Αντονίνο Γκεράσι, Φραντσέσκο Μαντόνια, Πίπο Κάλο και Μπερνάρντο Μπρούσκα. Στις 12 Απριλίου 1995, καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία.

Η δολοφονία του Ματαρέλα ήταν επίσης μέρος της δίκης εναντίον του Αντρεότι για σχέσεις με τη μαφία. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο Αντρεότι είχε πράγματι ισχυρούς δεσμούς με τη μαφία μέχρι το 1980 και τους είχε χρησιμοποιήσει για να προωθήσει την πολιτική του σταδιοδρομία σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείται μέλος της ίδιας της Μαφίας. Οι δικαστές αποφάσισαν να επικυρώσουν την αρχική αθώωση του Αντρεότι με την αιτιολογία της λήξης των νόμιμων θητειών επειδή είχε διακόψει τις σχέσεις του με τη μαφία από το 1980. Απέδωσε την ανατροπή αυτή στη δολοφονία του Ματαρέλα.

Κληρονομιά 
Σύμφωνα με τον Λεολούκα Ορλάντο, πρώην δήμαρχο του Παλέρμο και ακτιβιστή της Αντιμαφία, ο οποίος ήταν νομικός σύμβουλος του Ματαρέλα, οι φήμες για τον πατέρα του και τις εμπειρίες του κόμματός του με τη μαφία ήταν πιθανώς υπεύθυνες για τη φιλοδοξία του Πιερσάντι να καθαρίσει το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα από οποιεσδήποτε τέτοιες διασυνδέσεις. Ο Ιταλός εθνικός εισαγγελέας κατά της μαφίας, Πιέρο Γκράσο, ανέφερε ότι ο Ματαρέλα δολοφονήθηκε επειδή «προσπαθούσε να ολοκληρώσει ένα νέο πολιτικό και διοικητικό σχέδιο, μια αληθινή επανάσταση, η οποία, μέσω μιας βαθιάς αλλαγής στη διαχείριση της Περιφέρειας, είχε στόχο να σπάσει καθιερωμένες σχέσεις μεταξύ γραφειοκρατίας, πολιτικής, επιχειρήσεων και μαφίας. Η πολιτική του για ριζική ηθικοποίηση της δημόσιας ζωής, είχε αναστατώσει το σύστημα των δημοσίων συμβάσεων, που δεν έχουν ξαναδεί στο νησί». Ο δικαστής Τζιανκάρλο Κασέλι, ο οποίος διετέλεσε Γενικός Εισαγγελέας στο Παλέρμο για πολλά χρόνια, περιέγραψε τον Ματαρέλα ως «έντιμο και θαρραλέο χριστιανοδημοκράτη, που δολοφονήθηκε μόνο και μόνο επειδή ήταν έντιμος και θαρραλέος».

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
Dickie, John (2004). Cosa Nostra. A history of the Sicilian Mafia, London: Coronet, 
Ginsborg, Paul (2003). Italy and Its Discontents, London: Palgrave Macmillan  (Review Institute of Historical Research | Review New York Times)
Grasso, Piero (2009). Per non morire di mafia, Sperling & Kupfer, ISBN
Orlando, Leoluca (2003). Fighting the Mafia and Renewing Sicilian Culture, New York: Encounter Books, 
Schneider, Jane T. & Peter T. Schneider (2003). Reversible Destiny: Mafia, Antimafia, and the Struggle for Palermo, Berkeley: University of California Press 
Alexander Stille (1995). Excellent Cadavers. The Mafia and the Death of the First Italian Republic, New York: Vintage 

Ιταλοί πολιτικοί
Δολοφονίες στην Ιταλία