Έντβαρντ Μπέρναρντ Ρατσίνσκι

Ο Κόμης Έντβαρντ Μπέρναρντ Ρατσίνσκι (πολωνικά: Edward Bernard Raczyński) (19 Δεκεμβρίου 1891 – 30 Ιουλίου 1993) ήταν Πολωνός διπλωμάτης, συγγραφέας και πολιτικός, ο οποίος ήταν εξόριστος Πρόεδρος της Πολωνίας μεταξύ 1979 και 1986.

Ήταν ο μακροβιότερος (101 ετών) και ο γηραιότερος εν ενεργεία Πρόεδρος της Πολωνίας (από 88 έως 95 ετών).

Βιογραφία 

Ο Κόμης Έντβαρντ Μπέρναρντ Ρατσίνσκι γεννήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 1891 στο Ζακοπάνε, σε πολωνική αριστοκρατική οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν ο Κόμης Έντβαρντ Αλεξάντερ Ρατσίνσκι του οικόσημου Νάουεντς και η μητέρα του, η Κόμισσα Ρόζα, το γένος Ποτότσκα. Η οικογένεια Ρατσίνσκι είχε σχέση με τον αυστροουγγρικό Οίκο των Αψβούργων. Το πλήρες όνομα ήταν "Raczyński z Małyszyna" («Ρατσίνσκι από το Μουίσκι»), καθώς ήταν κλάδος της ευγενικής οικογένειας Νάουεντς-Μαουίσκι από τη Μείζων Πολωνία (η περιοχή της πόλης Βιέλουν) και περίπου το 1540 πήραν το όνομά τους από το κτήμα Raczyn («Ράτσιν») κοντά στο Βιέλουν. Ωστόσο, οι Ρατσίνσκι παρέμειναν σχετικά άγνωστοι μέχρι τον 18ο αιώνα, όταν τέσσερις από αυτούς έγιναν Γερουσιαστές της Πολωνίας υπό διαφορετικές βασιλείες. Ένας από τους Ρατσίνσκι έγινε Ιππότης του Τάγματος του Λευκού Αετού κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλιά Αυγούστου Β΄ του Δυνατού, έξι από αυτούς τιμήθηκαν με το Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας κατά την εποχή του Δουκάτου της Βαρσοβίας και τρεις έλαβαν την ίδια διάκριση κατά τη Νοεμβριανή Εξέγερση του 1831. Ο τίτλος του Κόμη απονεμήθηκε σε διαφορετικούς κλάδους της οικογένειας από τους Πρώσους Βασιλείς Φρειδερίκο Γουλιέλμο Γ΄ (το 1824) και Γουλιέλμο Β΄ (το 1905). Ένας από τους συγγενείς τους ήταν Ιππότης του ανώτατου Πρωσικού Τάγματος του Μαύρου Αετού.

Ο Ρατσίνσκι πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής του ηλικίας στην Κρακοβία, στο οικογενειακό παλάτι Ποντ Μπαρανάμι και στο οικογενειακό παλάτι στο Ρογκάλιν στη Μείζων Πολωνία. Σπούδασε νομική στη Λειψία, στην Κρακοβία και στο Λονδίνο (Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου) και τιμήθηκε με διδακτορικό δίπλωμα στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας το 1915. Τον Νοέμβριο του 1918, ο Ρατσίνσκι εντάχθηκε στον στρατό της αναζωογονημένης Πολωνίας, από την οποία κλήθηκε στη διπλωματική υπηρεσία τον Μάιο του 1919. Μέχρι το 1925 εργάστηκε σε πολωνικές πρεσβείες και αποστολές στη Βέρνη, την Κοπεγχάγη και το Λονδίνο. Πίσω στη Βαρσοβία, έγινε επικεφαλής του τμήματος διεθνών συμφωνιών. Το 1932, ο Ρατσίνσκι διορίστηκε πρέσβης της Πολωνίας στην Κοινωνία των Εθνών και το 1934 έγινε πρέσβης της Δημοκρατίας της Πολωνίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Για λογαριασμό της Πολωνίας, υπέγραψε την Πολωνο-Βρετανική συμμαχία (25 Αυγούστου 1939) που οδήγησε τελικά το Ηνωμένο Βασίλειο να κηρύξει τον πόλεμο στη Ναζιστική Γερμανία μετά την εισβολή στη χώρα.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 

Μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία την 1η Σεπτεμβρίου 1939, ο Ρατσίνσκι παρέμεινε στο Λονδίνο όπου συνέχισε να υπηρετεί ως πρέσβης της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης και ένα από τα εξέχοντα μέλη της. Μεταξύ 22 Ιουλίου 1941 και 14 Ιουλίου 1943 ήταν επίσης Πολωνός Υπουργός Εξωτερικών στο υπουργικό συμβούλιο του Βουαντίσουαφ Σικόρσκι. Υπό αυτή την ιδιότητα, παρείχε στους Συμμάχους μια από τις πρώτες και πιο ακριβείς αναφορές για το συνεχιζόμενο Ολοκαύτωμα («Η Μαζική Εξόντωση των Εβραίων στην υπό Γερμανική Κατοχή Πολωνία», Σημείωμα του Ρατσίνσκι που απευθύνθηκε στις Κυβερνήσεις των Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1942) και ζήτησε αντίδραση.

Μετέπειτα ζωή 
Μετά το 1945, όταν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έσπασε τις συμφωνίες με την Πολωνία και απέσυρε την υποστήριξη στην πολωνική κυβέρνηση, ο Ρατσίνσκι παρέμεινε στο Λονδίνο, όπου έδρασε ως ένα από τα πιο αξιόλογα μέλη της πολωνικής διασποράς εκεί. Ήταν ενεργός σε διάφορες πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις στην εξορία, συμπεριλαμβανομένου του Fundusz Pomocy Krajowi (Ταμείο για Βοήθεια στη Χώρα) που υποστήριξε ενεργά τη δημοκρατική αντιπολίτευση στην ελεγχόμενη από τους κομμουνιστές Πολωνία. Μεταξύ 1954 και 1972 ήταν ένα από τα μέλη του Συμβουλίου των Τριών, του συλλογικού προεδρικού οργάνου της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης. Ήταν επίσης μέλος της Επιτροπής Πολωνικών Υποθέσεων και σύμβουλος διαφόρων βρετανικών κυβερνητικών υπηρεσιών και υπουργείων.

Τον Μάρτιο του 1979, ο Ρατσίνσκι έγινε Πρόεδρος στην εξορία, αφού προηγουμένως είχε επιλεγεί από τον απερχόμενο Πρόεδρο, Στανίσουαφ Οστρόφσκι. Με τη σειρά του, επέλεξε ως διάδοχό του τον Πρωθυπουργό Καζίμιες Σάμπατ.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Ρατσίνσκι (1979–1986) ιδρύθηκε το κίνημα Αλληλεγγύη στην Πολωνία. Ο Ρατσίνσκι έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση για τα γεγονότα στην Πολωνία στις δυτικές χώρες και στη δημιουργία στενότερων δεσμών με το αντιπολιτευτικό κίνημα στην Πολωνία.

Ο Πρόεδρος Ρατσίνσκι σκέφτηκε κάποια στιγμή να ονομάσει τον Βουαντίσουαφ Μπαρτοσέφσκι ως διάδοχό του, καθώς ήθελε να επιλέξει κάποιον «από τη χώρα» και με ισχυρούς δεσμούς με το κίνημα της πολωνικής αντιπολίτευσης. Ο Μπαρτοσέφσκι, ωστόσο, αρνήθηκε την προσφορά.

Αφού υπηρέτησε μια θητεία 7 ετών, παραιτήθηκε από τη θέση του στις 8 Απριλίου 1986. Ήταν ο τελευταίος Πολωνός Πρόεδρος στην Εξορία που είχε ένα σημαντικό αξίωμα κατά την εποχή της 2ης Δημοκρατίας: οι διάδοχοί του, Καζίμιες Σάμπατ και Ρίσαρντ Κατσορόφσκι ήταν στα είκοσί τους στην αρχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Καθώς άφησε το αξίωμά του, έλαβε έπαινο για την επανένωση της Πολωνών πολιτικών μεταναστών και την αναμόρφωση της κυβέρνησης στην εξορία.

Θάνατος και κληρονομιά 
Ο Ρατσίνσκι πέθανε στις 30 Ιουλίου 1993 στο σπίτι του στο Λονδίνο ως ο τελευταίος αρσενικός απόγονος της γραμμής του. Το φέρετρό του τοποθετήθηκε στο μαυσωλείο της οικογένειάς του που βρίσκεται σε παρεκκλήσι στο Ρογκάλιν. Στην τελευταία του διαθήκη, ο Κόμης Ρατσίνσκι κληροδότησε το παλάτι της οικογένειάς του στο Ρογκάλιν και τη βιβλιοθήκη του στο πολωνικό έθνος. Ήταν ο μακροβιότερος αρχηγός κράτους στην ιστορία της Πολωνίας και ένας από τους ελάχιστους αιωνόβιους μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτικών του 20ού αιώνα.

Το 2004, τοποθετήθηκε μια μπλε πλάκα στο σπίτι όπου έζησε και πέθανε, στη Λένοξ Γκάρντενς No. 8  στο Μπρόμπτον.

Διακρίσεις 

 Τάγμα του Λευκού Αετού (Πολωνία)
 Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
 Επίτιμος Μεγαλόσταυρος Ιππότης του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας
 Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Πίου ΙΧ από τον Πάπα
 Επίτιμο πτυχίο του Πολωνικού Πανεπιστημίου στο Εξωτερικό, Λονδίνο, το 1982. Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο το 1992
 Επίτιμος πολίτης των πόλεων Κρακοβία και Πόζναν

Βιβλιογραφία 
Έργα του Ρατσίνσκι

 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, The British-Polish Alliance, Its Origin and Meaning, Λονδίνο 1948
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, W sojuszniczym Londynie. Dziennik ambasadora Edwarda Raczyńskiego 1939–1945, Λονδίνο 1960. 
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, «In Allied London. The Wartime diaries of the Polish Ambassador», Λονδίνο, Weidenfeld and Nicolson, 1962.
 Ομάρ Καγιάμ, Rubayat. Πολωνική μετάφραση από τον Έντβαρντ Ρατσίνσκι, Λονδίνο, 1960.
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, Rogalin i jego mieszkańcy. Λονδίνο, 1969. ISBN 83-919577-0-5
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, Pani Róża (Βιογραφία της μητέρας του), Λονδίνο 1969.  ISBN 83-901583-2-9
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, Od Narcyza Kulikowskiego do Winstona Churchilla. Λονδίνο 1976
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι (με τον Ταντέους Ζεντσικόφσκι), «Od Genewy do Jalty. Rozmowy radiowe», Λονδίνο, Puls, 1988.
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι, Czas wielkich zmian. Παρίσι 1990. ISBN 2-85316-064-5

Οικογενειακό ιστορικό

 Σίμον Κονάρσκι, Armorial de la Noblesse Polonaise titrée, Παρίσι 1958

Βιογραφία του Ρατσίνσκι

 Κσίστοφ Κάνια, Edward Bernard Raczynski, 1891–1993, Dyplomata i Polityk, Wydawnictwo Neriton, Βαρσοβία, 2014

Δείτε επίσης 

 Ιστορία της Πολωνίας
 Πολωνική εξόριστη κυβέρνηση
 Έντβαρντ Ρατσίνσκι (1786-1845), Πολωνός συντηρητικός πολιτικός, προστάτης των τεχνών, ιδρυτής της Βιβλιοθήκης Ρατσίνσκι στο Πόζναν

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ex Libris του Έντβαρντ Ρατσίνσκι
 Παλάτι του Ρογκάλιν
 rogalin.org – Πληροφορίες για τουρίστες και πολίτες.

Πολωνοί πολιτικοί
Πολωνοί συγγραφείς
Πολωνοί διπλωμάτες
Κόμηδες της Πολωνίας
Πρόεδροι της Πολωνίας
Πολωνοί αντικομμουνιστές
Πολιτικοί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Πολωνοί μετανάστες στο Ηνωμένο Βασίλειο
Επίτιμοι Μεγαλόσταυροι Ιππότες του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας
Μεγαλόσταυροι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Διοικητές με Αστέρι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αξιωματικοί του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Ιππότες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αποδέκτες του Τάγματος του Λευκού Αετού (Πολωνία)
Πολωνοί αιωνόβιοι