Μικόλα Σουμτσόφ

O Μικόλα Φεντόροβιτς Σουμτσόφ (, Mykola Fedorovych Sumtsov) ή Νικολάι Φιοντόροβιτς Σουμτσόφ  (, Nikolai Fyodorovich Sumtsov, 18 Απριλίου 1854, Αγία Πετρούπολη, Ρωσική Αυτοκρατορία – 12 Σεπτεμβρίου 1922 Χάρκοβο [Kharkov], Ουκρανική ΣΣΔ, ΕΣΣΔ), που μερικές φορές γράφεται Sumcov, ήταν εθνογράφος, λαογράφος, ιστορικός τέχνης, μελετητής λογοτεχνίας, παιδαγωγός και ειδικός σε μουσεία, Ρωσική Αυτοκρατορία, Λαϊκή Δημοκρατία της Ουκρανίας και Σοβιετική Ουκρανία.

Ο Σουμτσόφ ήταν υπέρμαχος και υπερασπιστής του πολιτισμού και της γλώσσας της Ουκρανίας τόσο στον ακαδημαϊκό όσο και στον λαϊκό τομέα,  και συνέβαλε σε μια συστηματική ιστορία της ουκρανικής λογοτεχνίας.  Παρέδωσε την πρώτη πανεπιστημιακή διάλεξη στην ουκρανική γλώσσα κατά τη διάρκεια μιας αυτοκρατορικής απαγόρευσης για δεκαετίες,  και ίδρυσε το Μουσείο Χ.Σ. Σκοβόροντα της Ελεύθερης Ουκρανίας (το 2015, μετονομάστηκε σε Ιστορικό Μουσείο Χάρκοβου ΜΦ Σουμτσόφ από τον ιδρυτή του).

Βιογραφία 
Ο Μικόλα Σουμτσόφ γεννήθηκε σε μια ευγενή οικογένεια, που ήταν απόγονοι Κοζάκων. Ο πατέρας του, Φεντόρ Ιβάνοβιτς Σουμτσόφ , εργάστηκε στο Αυτοκρατορικό Υπουργείο Οικονομικών στην Αγία Πετρούπολη, και μετά τη συνταξιοδότησή του το 1856, μετακόμισε στο Χάρκοβο, όπου πέθανε την ίδια χρονιά. Η μητέρα του Σουμτσόφ, Άννα Ιβάνοβνα, τον μεγάλωσε μόνη της. Είχε άριστη γνώση των παραδόσεων και των εθίμων της Σλόμποντα Ουκρανίας (Ελεύθερη Ουκρανία) καθώς και της λαϊκής ιατρικής. Ήταν η Άννα Ιβάνοβνα, που ενέπνευσε και στήριξε το ενδιαφέρον του για τη λαογραφία και τις παραδόσεις. 

Σπούδασε στο 2ο Γυμνάσιο Αρρένων του Χάρκοβο (λύκειο), από το οποίο αποφοίτησε με ασημένιο μετάλλιο. Ο γηγενής Ρωσόφωνος έμαθε γαλλικά και γερμανικά στο γυμνάσιο και δίδαξε ο ίδιος ουκρανικά.  Στη συνέχεια, αποφοίτησε από την Ιστορική και Φιλολογική Σχολή στο Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο (1871–1875). Το 1876 παρακολούθησε πολλά μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης της Γερμανίας. Το 1878 ο Σουμτσόφ επέστρεψε στο Χάρκοβο ως λέκτορας Ρωσικής Λογοτεχνίας . Υποστηριζόμενος από τον μέντορά του, Αλεξάντρ Ποτέμπνια, αφιέρωσε την εισαγωγική του διάλεξη στην ουκρανική δούμα (κοζάκικο επικό τραγούδι). 

Το 1880, υπερασπίστηκε τη μεταπτυχιακή του διατριβή σχετικά με τις τελετές του γάμου, κυρίως ρωσικά. Το 1885 ο Σουμτσόφ έλαβε το διδακτορικό του για τη διατριβή του Khleb v Obriadakh i Pesniakh (Ψωμί σε τελετουργίες και τραγούδια) και το 1888 διορίστηκε καθηγητής.

Το 1902 πραγματοποιήθηκε το 12ο Αρχαιολογικό Συνέδριο από τις 15 έως τις 27 Αυγούστου στο Χάρκοβο, το οποίο οργανώθηκε από την Ιστορική και Φιλολογική Εταιρεία του Χάρκοβο, υπό την προεδρία του Μικόλα Σουμτσόφ. Στο συνέδριο οργάνωσε μια εθνογραφική έκθεση αποτελούμενη από εντυπωσιακές 26 ενότητες και 1.490 έργα τέχνης. Αυτή η έκθεση αποτέλεσε το θεμέλιο του Εθνογραφικού Μουσείου του Πανεπιστημίου του Χάρκοβο, με τον Σουμτσόφ ως πρώτο επιμελητή από το 1905 έως το 1918.

Μία από τις πιο αξιοσημείωτες από τις δραστηριότητες του Μικόλα Σουμτσόφ για την υποστήριξη του ουκρανικού εθνικού κινήματος ήταν η δημόσια διάλεξή του στα ουκρανικά στις 28 Σεπτεμβρίου 1907, όταν η απαγόρευση χρήσης της Ουκρανικής γλώσσας στην Ουκρανία δεν είχε ακόμη αρθεί. 

Το 1916, η Ρωσική Γεωγραφική Εταιρεία απένειμε στον Μικόλα Σουμτσόφ ένα χρυσό μετάλλιο.

Το 1917, ο Μικόλα Σουμτσόφ, μαζί με άλλα μέλη της Ειδικής Επιτροπής του Πανεπιστημίου του Χαρκόβου, υπέγραψαν έκκληση προς την κυβέρνηση ζητώντας να επιτραπεί η ελεύθερη χρήση της ουκρανικής γλώσσας σε όλα τα ιδρύματα του  Χαρκόβου. 

Ένα από τα τελευταία έργα, που ανέλαβε ο Μικόλα Σουμτσόφ το 1920 έως το 1922 ήταν η επίβλεψη της συλλογής πληροφοριών για τους τοπικούς κομπζάρους και τα τραγούδια τους για το Μουσείο Γκρέγκορι  Σκοβορόντα της Ελεύθερης Ουκρανίας (τώρα — Ιστορικό Μουσείο Χάρκοβου ΜΦ Σουμτσόφ).

Δημοσιεύσεις 

Ο Μικόλα Σουμτσόφ έγραψε εκτενώς. Η βιβλιογραφία των γνωστών του έργων περιέχει 1.544 λήμματα.  Τα γραπτά του αφορούν κυρίως δύο τομείς της επιστήμης: την εθνογραφία και τη λογοτεχνία. Εκτός από τα τοπικά περιοδικά, τα έργα του δημοσιεύτηκαν επίσης σε βουλγαρικές, πολωνικές, βοημικές, γερμανικές και γαλλικές ακαδημαϊκές εκδόσεις.

Εθνογραφικά έργα 

 1881 – O brachnykh obriadakh, preimushchestvenno russkikh [Σχετικά με τις γαμήλιες τελετές, κυρίως ρωσικά]
 1885 – Khleb v Obriadakh i Pesniakh [Ψωμί σε τελετουργίες και τραγούδια]
 1886 – άρθρα για τον Koliadky [Τα κάλαντα] στο Κιέβσκαγια Σταρίνα (Παλαιό Κίεβο)
 1889–1890 – άρθρα για πολιτιστικές εμπειρίες στο Κιέβσκαγια Σταρίνα (Παλαιό Κίεβο)
 1891 – άρθρα για τα Πασχαλινά αυγά (Pysanky) στο Κιέβσκαγια Σταρίνα (Παλαιό Κίεβο)
 1898 – Razyskaniia v oblasti anekdoticheskoi literatury [Έρευνα στον τομέα της ανέκδοτης λογοτεχνίας]
 1902 – Ocherki Narodnogo Byta [Σκίτσα της λαϊκής ζωής]
 1918 - Slobozhane: Istorychno-Etnohrafichna Rozvidka [Οι Ελεύθεροι Ουκρανοί: μια ιστορικο-εθνογραφική μελέτη]

Έργα λογοτεχνίας 
Οι πολυάριθμες λογοτεχνικές δημοσιεύσεις του Σουμτσόφ περιλαμβάνουν μια σειρά άρθρων αφιερωμένων σε κείμενα διάσημων ποιητών και συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένων των Ιβάν Φράνκο, Μπόρις Χριντσένκο, Ιβάν Μανζούρα, Ολεξάνταρ Όλες, Βλαντίμιρ Οντογιέφσκι, Νικολάι Νεκράσοφ, Νικολάι Γκόγκολ, Λέων Τολστόι, Βασίλι Ζουκόφσκι και Αλεξάντερ Πούσκιν.   Ο Σουμτσόφ είναι επίσης γνωστός ως συγγραφέας μιας λεπτομερούς έρευνας για την ιστορία των Κοζάκων μπαρόκ στοχαστών, θεολόγων και ποιητών όπως ο Ιβάν Βισένσκι, ο Λάζαρ Μπαράνοβιτς, ο Ιοανίκιι Γκαλιατόφσκι και ο Ινοκέντιι Γκίζελ (Βλ.: Για την ιστορία της λογοτεχνίας στη Νότια Ρωσία του 17ου αιώνα, στο πρωτότυπο: K istorii iuzhnorusskoi literatury semnadtsatogo stoletiia. Χάρκοβο, 1885). Τα έργα του Σουμτσόφ περιλαμβάνουν επίσης λογοτεχνικές δημοσιεύσεις για Ουκρανούς στοχαστές όπως ο Ιβάν Κοτλιαρέφσκι, ο Ταράς Σεβτσένκο, ο Παντελεήμων Κούλις, ο Μιχαήλο Σταρίτσκι και ο Αλεξάντερ Ποτέμπνια.

Επιλεγμένα έργα 

 Ένα δοκίμιο για την ιστορία της μαγείας στην Ευρώπη. Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο, 1878. (στα  Ρωσικά)
 Σχετικά με τις γαμήλια τελετουργίες, κυρίως ρωσικά. Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο, 1881. (στα Ρωσικά)
 Πρίγκιπας Βλαντιμίρ Οντογιέφσκι . Μόσχα, 1884. (στα Ρωσικά)
 Khleb v obriadakh i pesniakh (Ψωμί σε [λαϊκές] τελετουργίες και τραγούδια), 1885. (στα Ρωσικά)
 Έρευνα για τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα και Τραγούγια (Koliadki και Shchedrivki). Κίεβο, 1886. (στα Ρωσικά)
 Κοράκι στη λαϊκή λογοτεχνία. Μόσχα, 1890. (στα  Ρωσικά)
 Σύγχρονη Μαλορωσική Εθνογραφία. Κίεβο, 1893–1897. (στα  Ρωσικά)
 Σχετικά με την επιρροή της Μαλορωσσικής Σχολαστικής Λογοτεχνίας του δέκατου έβδομου αιώνα στη λογοτεχνία των παλαιών πιστών της Μεγάλης Ρωσίας του δέκατου όγδοου αιώνα και στην αντανάκλαση του τεκτονισμού // Κβιέσκαγια σταρίνα. 1895, τόμ. 51, Νο 12, Τμ. 1, σελ. 367–379. (στα  Ρωσικά)
 Σχετικά με τη βιβλιογραφία των παλαιών θρησκευτικών παραμυθιών της Μαλοορωσίας. Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο, 1896. (στα Ρωσ. )
 Razyskaniia v oblasti anekdoticheskoi literatury (Έρευνα στο πεδίο της ανέκδοτης λογοτεχνίας), 1898. (στα Ρωσικά)
 Ocherki narodnogo byta (Σκίτσα της λαϊκής ζωής: Από την εθνογραφική εκδρομή του 1901 στην περιοχή Οχτίρκα του Κυβερνείου του Χάρκοβο), Πανεπιστήμιο του Χάρκοβο, 1902. (στα  Ρωσικά)

Παραπομπές 

Ουκρανοί συγγραφείς
Ρώσοι συγγραφείς