Σιδηροδρομική καταστροφή του Μπουένος Άιρες (2012)

Η σιδηροδρομική καταστροφή του Μπουένος Άιρες του 2012, επίσης γνωστή ως Τραγωδία του Όνσε, συνέβη στις 22 Φεβρουαρίου 2012, όταν ένα τρένο συνετρίβη στο σταθμό Όνσε (Once,   ;  ) στη γειτονιά Balvanera του Μπουένος Άιρες, Αργεντινή.

Στο τρένο με οκτώ βαγόνια επέβαιναν περίπου 1.000 επιβάτες, του οποίου τα φρένα δεν ήταν ενεργοποιημένα, όταν χτύπησε τους προσκρουστήρες στο τέλος της γραμμής, συνθλίβοντας τη μηχανή έλξης και τα επόμενα δύο βαγόνια, αφού προσέγγισε στον σταθμό με ταχύτητα 26 χιλιόμετρα την ώρα. Πενήντα ένα άτομα σκοτώθηκαν και περισσότερα από 700 τραυματίστηκαν. Οι νεκροί και οι σοβαρά τραυματίες βρίσκονταν στα δύο πρώτα βαγόνια, που ήταν γεμάτα με επιβάτες που είχαν μετακινηθεί στο μπροστινό τμήμα του τρένου για να βρίσκονται κοντά στην έξοδο του σταθμού κατά την άφιξη.

Τη γραμμή "Sarmiento", στην οποία συνέβη το περιστατικό, διαχειριζόταν η εταιρεία «Trenes de Buenos Aires» (TBA), που ανήκει στους αδελφούς Τσιριλιάνο. Ήταν το δεύτερο θανατηφόρο ατύχημα στη γραμμή μέσα σε έξι μήνες, μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα του Φλόρες το 2011 και το τρίτο πιο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην ιστορία της Αργεντινής, μετά τη σιδηροδρομική καταστροφή του Μπεναβίδεθ το 1970 (που άφησε πίσω της 236 νεκρούς και περισσότερους από 500 τραυματίες) και τη σιδηροδρομική καταστροφή στο Σα Περέιρα το 1978 (που άφησε πίσω της 55 νεκρούς).

Το περιστατικό 
Το τρένο με αριθμό 16 προχωρούσε εκτελώντας την τοπική υπηρεσία "Sarmiento Line 3772" από το Μορένο προς το Όνσε κατά τη διάρκεια της πρωινής ώρας αιχμής την πρώτη εργάσιμη ημέρα μετά τις διακοπές του Καρναβαλιού.  Το τρένο αναφέρθηκε ότι πήγαινε πολύ γρήγορα - περίπου με 50 χιλιόμετρα την ώρα — κατά την είσοδο στο σταθμό. Απέτυχε να σταματήσει πριν το τέλος της γραμμής στον σταθμό του Όνσε και στις 8:33 το ART έπεσε στους προσκρουστήρες με ταχύτητα 26 χιλιομέτρων την ώρα. Η μηχανή έλξης και τα δύο βαγόνια που ακολουθούσαν συνεθλίβησαν.  Το δεύτερο βαγόνι εισέδυσε κατά 7 μέτρα στο πρώτο. Αρκετοί επιβάτες περιέγραψαν την πρόσκρουση ως έκρηξη.

Ανταπόκριση έκτακτης ανάγκης 
Πολλά ασθενοφόρα βρίσκονταν στην περιοχή την ώρα του ατυχήματος, περιμένοντας ένα πλοίο που στο οποίο είχε ενσκήψει γρίπη Β και χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά των θυμάτων σε κοντινά νοσοκομεία. Άτομα με ελαφρά τραύματα εγκατέλειψαν τη ζώνη του δυστυχήματος με τα πόδια. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της πολιτικής άμυνας της πόλης, η διάσωση ήταν δύσκολη επειδή η σκληρή και περίπλοκη δομή των βαγονιών έκανε δύσκολο το έργο της απομάκρυνσης των συντριμμιών. 

Ο μηχανοδηγός επέζησε από τη σύγκρουση. Διασώθηκε και διακομίσθηκε με ασθενοφόρο. Χρειάστηκαν πολλοί άνθρωποι για να τον απεγκλωβίσουν από τα συντρίμμια. Δεν τραυματίστηκε σοβαρά και το τεστ για περιεκτικότητα σε αλκοόλ στο αίμα του έδωσε αρνητικό αποτέλεσμα. 

Η γραμμή «Sarmiento» δεν ξανάρχισε την κανονική λειτουργία της για αρκετές ώρες. Οι άνθρωποι που απαιτούσαν να ανοίξει ξανά η γραμμή πέταξαν μπουκάλια, ξύλα και καρέκλες στην ομοσπονδιακή αστυνομία και στους στρατιώτες που φρουρούσαν το σημείο της συντριβής, αν και η αστυνομία ανέκτησε τον έλεγχο μέσα σε λίγα λεπτά.

Πενήντα ένα άτομα, μεταξύ των οποίων τρία παιδιά, επιβεβαιώθηκαν ως νεκροί. Πάνω από 700 άλλοι τραυματίστηκαν. Η σκηνή της συντριβής και τα ηχητικά αρχεία εξετάστηκαν για να διαπιστωθούν τα αίτια του ατυχήματος.

Αντιδράσεις

Στο εσωτερικό 
Η Πρόεδρος της Αργεντινής Κριστίνα Φερνάντες ντε Κίρχνερ κήρυξε διήμερο εθνικό πένθος και ανέστειλε τους εορτασμούς του Καρναβαλιού. Ο Μαουρίσιο Μάκρι, ο αρχηγός της κυβέρνησης της αυτόνομης πόλης του Μπουένος Άιρες, και ο κυβερνήτης της επαρχίας του Μπουένος Άιρες, Ντανιέλ Σιόλι έκαναν το ίδιο. 

Ο υπουργός Μεταφορών Χουάν Πάμπλο Σκιάβι ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα διερευνήσει το δυστύχημα. Ανέφερε ότι ο οδηγός ήταν ξεκούραστος την ώρα του ατυχήματος. Το μαύρο κουτί του τρένου και του σταθμού και οι ταινίες ασφαλείας παραδόθηκαν στον ομοσπονδιακό δικαστή. Ο υπουργός Σχεδιασμού και Δημοσίων Επενδύσεων Χούλιο ντε Βίδο ανακοίνωσε ότι η προεδρία θα κινήσει αγωγή κατά της TBA, ιδιοκτήτριας της γραμμής "Sarmiento", αλλά αυτό δεν έγινε δεκτό από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας ότι κυβερνητικοί αξιωματούχοι θα μπορούσαν επίσης να έχουν βαριές ευθύνες για το δυστύχημα.

Η Ριζοσπαστική Πολιτική Ένωση πρότεινε την παραπομπή του Σκιάβι, ζητώντας εξηγήσεις για την κατάσταση των σιδηροδρομικών γραμμών και επισημαίνοντας προηγούμενες καταγγελίες σχετικά με την έλλειψη κατάλληλου κρατικού ελέγχου στη λειτουργία των γραμμών. Προέτρεψαν, επίσης, το Κογκρέσο να δημιουργήσει μια επιτροπή για να διερευνήσει την υπόθεση και τις ευθύνες της κυβέρνησης. Ο Πολιτικός Συνασπισμός επέκρινε την ανακοίνωση του Ντε Βίδο, επισημαίνοντας ότι το κράτος δεν μπορεί να είναι ενάγων καθώς εμπλέκεται στην υπόθεση.  Η Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας κατήγγειλε τη γενικά κακή κατάσταση των σιδηροδρόμων, λέγοντας ότι το ατύχημα ανέδειξε το πρόβλημα.  Το Κεντρικό Σωματείο Εργαζομένων Αργεντινής ζήτησε την απομάκρυνση της διοίκησης της TBA.

Στο εξωτερικό 

Το Υπουργείο Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας του Ηνωμένου Βασιλείου εξέφρασε τη λύπη του για το περιστατικό και εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στις «οικογένειες των θυμάτων» και στις «υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης που εξακολουθούν να εργάζονται για να βοηθήσουν» αυτούς στο ατύχημα. Η Γραμματεία Εξωτερικών του Μεξικού έστειλε τα συλλυπητήριά της στην «αδελφή χώρα της Αργεντινής» και ελπίζει για «ταχεία ανάρρωση των οικογενειών και των τραυματιών». Ο Πάπας Βενέδικτος XVI έστειλε τα συλλυπητήριά του.

Η έρευνα 
Αρχικά, ένας ηγέτης του συνδικάτου είπε ότι το τρένο δούλευε καλά και δεν υπήρχαν προβλήματα με τα φρένα στους προηγούμενους σταθμούς. Μερικοί επιβάτες ανέφεραν το ίδιο. Ο μηχανοδηγός, ο 28χρονος Μάρκος Αντόνιο Κόρδοβα τέθηκε υπό κράτηση, αλλά αργότερα αφέθηκε ελεύθερος από τον ανακριτή παρά τις αντιρρήσεις του εισαγγελέα, αφού δήλωσε ενόρκως «Προσπάθησα να φρενάρω δύο φορές, αλλά ο μηχανισμός απέτυχε». Ενεργοποίησε και το χειρόφρενο, το οποίο επίσης απέτυχε. Μια δικαστική πηγή ανέφερε ότι ο Κόρδοβα είπε στους ανακριτές: «Σε κάθε σταθμό ενημέρωσε τον ελεγκτή της γραμμής μέσω ασυρμάτου ότι είχε προβλήματα με τα φρένα». Σύμφωνα με πληροφορίες, είπε ότι του είπαν να συνεχίσει.

Εκδήλωση στην Πλάθα ντε Μάγιο διοργανώθηκε για τις 22 Φεβρουαρίου 2014, για να σηματοδοτήσει τη δεύτερη επέτειο της συντριβής.

Η δίκη 

Στις 18 Μαρτίου 2014, η δίκη ξεκίνησε ενώπιον του Ομοσπονδιακού Προφορικού Ποινικού Δικαστηρίου Νο. 2 (TOCF2).

Στη δίκη εξετάστηκαν δύο γεγονότα: αφενός το ατύχημα με τη συνέχειά του θανάτους και τραυματισμούς και αφετέρου αν υπήρξε δολιότητα στη διοίκηση της σιδηροδρομικής εταιρείας και στην υπουργική διοίκηση.

Η δίκη κράτησε σχεδόν δύο χρόνια. Μεταξύ των πιο σχετικών πράξεων είναι η απόφαση του δικαστηρίου να απορρίψει τα συμπεράσματα τεσσάρων από έξι εμπειρογνώμονες μηχανικούς και να ζητήσει τη δίωξη τους για ψευδείς μαρτυρίες, κάτι που έκανε ο δικαστής Μπονάδιο. Στο πλαίσιο αυτό συνελήφθη από το δικαστήριο ο ειδικός μηχανικός Λεονέτι. Δύο χρόνια αργότερα οι τέσσερις πραγματογνώμονες θα αθωώνονταν. 

Στις 29 Δεκεμβρίου 2015 εκδόθηκε η ποινή, με αποτέλεσμα την καταδίκη 21 ατόμων και την αθώωση επτά. Ο Σέρχιο Τσιλιάνο, ένας από τους ιδιοκτήτες του TBA, καταδικάστηκε σε εννέα χρόνια φυλάκιση. Ο Χουάν Πάμπλο Σκιάβι, πρώην υπουργός Μεταφορών, καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκιση και ισόβια απαγόρευση ανάληψης  δημόσιας υπηρεσίας. Ο Ρικάρντο Χάιμε,  πρώην υπουργός Μεταφορών, καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλάκιση και την ίδια απαγόρευση. Ο Μάρκος Κόρδοβα, ο μηχανοδηγός, καταδικάστηκε σε τρία χρόνια και έξι μήνες φυλάκιση και επίσης απαγόρευση οδήγησης τρένων για έξι χρόνια.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Επίσημος κατάλογος τραυματιών  (in Spanish) (Archived)

Σελίδες με πηγές CS1 στα Ισπανικά (es)
Σιδηροδρομικά ατυχήματα και δυστυχήματα