Τσόχα

Η τσόχα είναι ύφασμα που παράγεται με συμπύκνωση και συμπίεση ινών. Η τσόχα μπορεί να κατασκευαστεί από φυσικές ίνες όπως μαλλί ή γούνα ζώων ή από συνθετικές ίνες όπως ακρυλικές ίνες ή ακρυλονιτρίλιο με βάση το πετρέλαιο ή ραγιόν με βάση τον πολτό ξύλου. Οι αναμεμειγμένες ίνες είναι επίσης κοινές. Η τσόχα από φυσικές ίνες έχει ειδικές ιδιότητες που της επιτρέπουν να χρησιμοποιείται για μεγάλη ποικιλία σκοπών. «Είναι πυρίμαχη και σβήνει από μόνη της, μειώνει τους κραδασμούς και απορροφά τον ήχο και μπορεί να συγκρατήσει μεγάλες ποσότητες υγρού χωρίς να έχει υγρή αίσθηση...».

Ιστορία 

Η τσόχα από μαλλί είναι ένα από τα παλαιότερα γνωστά υφάσματα.  Πολλοί πολιτισμοί έχουν θρύλους σχετικά με την προέλευση της κατασκευής τσόχας. Ο σουμεριακός μύθος ισχυρίζεται ότι το μυστικό της τσόχας ανακαλύφθηκε από τον Ουρναμάν του Λάγκας. Η ιστορία του Αγίου Κλημέντιου και του Αγίου Χριστόφορου αναφέρει ότι οι άντρες γέμισαν τα σανδάλια τους με μαλλί για να μην πάθουν φουσκάλες ενώ έφευγαν από τη δίωξη. Στο τέλος του ταξιδιού τους, η κίνηση και ο ιδρώτας είχαν μετατρέψει το μαλλί σε τσόχινες κάλτσες.

Πιθανότατα η προέλευση της τσόχας βρίσκεται στην κεντρική Ασία, όπου υπάρχουν ενδείξεις κατασκευής τσόχας στη Σιβηρία (όρη Αλτάι) στη Βόρεια Μογγολία και πιο πρόσφατα στοιχεία που χρονολογούνται από τον πρώτο αιώνα μ.Χ. στη Μογγολία. Οι τάφοι της Σιβηρίας (7ος έως 2ος αιώνας π.Χ.) δείχνουν τις ευρείες χρήσεις της τσόχας σε αυτόν τον πολιτισμό, συμπεριλαμβανομένων των ρούχων, των κοσμημάτων, των τοίχων και των περίτεχνων κουβερτών αλόγων. Κάνοντας προσεκτική χρήση χρώματος, ράψιμο και άλλες τεχνικές, αυτοί οι κατασκευαστές τσόχας μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν την τσόχα ως διακοσμητικό μέσο στο οποίο μπορούσαν να απεικονίσουν αφηρημένα σχέδια και ρεαλιστικές σκηνές με μεγάλη δεξιοτεχνία. Με τον καιρό αυτοί οι κατασκευαστές έγιναν γνωστοί για τα όμορφα αφηρημένα μοτίβα που χρησιμοποιούσαν και προέρχονταν από φυτικά, ζωικά και άλλα συμβολικά σχέδια.

Από τη Σιβηρία και τη Μογγολία, η τσόχα εξαπλώθηκε στις περιοχές που κατείχαν οι Τουρκομογγολικές φυλές. Τα κοπάδια προβάτων και καμηλών κυριαρχούσαν στον πλούτο και στον τρόπο ζωής αυτών των φυλών, και αμφότερα ήταν κρίσιμα για την παραγωγή των ινών που απαιτούνται για την τσόχα. Ως νομάδες που ταξίδευαν συχνά και ζούσαν σε αρκετά άδενδρους κάμπους, η τσόχα παρείχε στέγη (γιούρτ, σκηνές, κ.λπ.), μόνωση, επενδύσεις δαπέδου και εσωτερικούς τοίχους, καθώς και πολλές οικιακές ανάγκες, από κλινοσκεπάσματα και καλύμματα μέχρι ρούχα. Η τσόχα χρησιμοποιούταν συχνά στις κουβέρτες που έμπαιναν κάτω από τις σέλες. 

Οι βαφές έδωσαν πλούσιο χρωματισμό και χρωματιστές φέτες από τσόχα, μαζί με βαμμένα νήματα και κλωστές συνδυάστηκαν για να δημιουργήσουν όμορφα σχέδια. Η τσόχα χρησιμοποιήθηκε ακόμη και για τη δημιουργία τοτέμ και φυλαχτών. Στις παραδοσιακές κοινωνίες, τα σχέδια που ήταν ενσωματωμένα στην τσόχα έφεραν επίσης σημαντικό θρησκευτικό και συμβολικό νόημα.

Η τσόχα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από νομαδικούς λαούς (όπως οι Μογγόλοι και οι Τούρκοι) στην Κεντρική Ασία, όπου κατασκευάζονται χαλιά, σκηνές και ρούχα. Μερικά από αυτά είναι παραδοσιακά είδη, όπως η κλασική γιούρτα, ενώ άλλα είναι σχεδιασμένα για την τουριστική αγορά, όπως διακοσμημένες παντόφλες. Στον δυτικό κόσμο, η τσόχα χρησιμοποιείται ευρέως ως μέσο έκφρασης τόσο στην υφαντουργική τέχνη όσο και στη σύγχρονη τέχνη και στη σχεδίαση, όπου έχει σημασία ως οικολογικά υπεύθυνο υφαντικό και οικοδομικό υλικό.

Εκτός από τις παραδόσεις της Κεντρικής Ασίας, οι Σκανδιναβικές χώρες έχουν επίσης παράδοση στην κατασκευή τσόχας, ιδιαίτερα για ένδυση.

Μέθοδοι παραγωγής 
Στη διαδικασία υγρής τσοχοποίησης, ζεστό νερό εφαρμόζεται σε στρώματα από τρίχες ζώων, ενώ η επαναλαμβανόμενη ανάδευση και συμπίεση κάνει τις ίνες να αγκιστρωθούν μεταξύ τους ή να πλεχτούν, σχηματίζοντας ένα ενιαίο κομμάτι υφάσματος. Το τύλιγμα της σωστά τοποθετημένης ίνας σε ένα στιβαρό, ανάγλυφο υλικό, όπως ένα χαλάκι από μπαμπού ή λινάτσα, θα επιταχύνει τη διαδικασία.

Μόνο ορισμένοι τύποι ινών μπορούν να γίνουν τσόχα με αυτό τον τρόπο. Οι περισσότεροι τύποι μαλλιού, όπως αυτά που λαμβάνονται από το αλπακά ή το πρόβατο Μερινό, μπορούν να υποβληθούν στη διαδικασία υγρής τσοχοποίησης. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί μοχέρ (κατσίκα), ανγκόρα (κουνέλι) ή τρίχες από τρωκτικά όπως κάστορες και μοσχοπόντικες. Αυτοί οι τύποι ινών καλύπτονται από μικροσκοπικά λέπια, παρόμοια με τα λέπια που βρίσκονται σε μια ανθρώπινη τρίχα. Η θερμότητα, η κίνηση και η υγρασία του φλις αναγκάζουν τα λέπια να ανοίξουν, ενώ η ανατάραξή τους τα κάνει να κολλήσουν το ένα πάνω στο άλλο, δημιουργώντας τσόχα. Υπάρχει μια εναλλακτική θεωρία ότι οι ίνες τυλίγονται η μία γύρω από την άλλη.  Οι φυτικές ίνες και οι συνθετικές ίνες δεν μπορούν να γίνουν με αυτόν τον τρόπο τσόχα.

Το πλέξιμο με βελόνα είναι μια μέθοδος δημιουργίας τσόχινων αντικειμένων χωρίς τη χρήση νερού. Οι ειδικές βελόνες που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τρισδιάστατων γλυπτών, κοσμημάτων, διακοσμήσεων και δισδιάστατης τέχνης έχουν εγκοπές κατά μήκος του άξονα της βελόνας που πιάνουν τις ίνες και τις μπλέκουν με άλλες ίνες για να παραχθεί τσόχα.

Χρήσεις 
Η τσόχα χρησιμοποιείται σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών και κατασκευαστικών διαδικασιών, από την αυτοκινητοβιομηχανία και τα καζίνο μέχρι τα μουσικά όργανα και τις κατασκευές σπιτιών, καθώς και σε τάπες όπλων, είτε μέσα σε φυσίγγια είτε ωθούμενο κατά μήκος της κάννης στα εμπροσθογεμή όπλα. Η τσόχα χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή πολλών πραγμάτων τότε (αρχαία εποχή), αλλά ακόμη και σήμερα η τσόχα έχει πολύ ευρεία χρήση όταν πρόκειται για κατασκευή πραγμάτων.

Η τσόχα χρησιμοποιείται συχνά στη βιομηχανία ως αποσβεστήρας ήχου ή κραδασμών, ως μη υφασμένο ύφασμα για τη διήθηση αέρα και σε μηχανήματα για την απορρόφηση και την επένδυση κινητών μερών.

Κατά τη διάρκεια του 18ου και 19ου αιώνα τα ψηλά καπέλα από τσόχα κάστορα ήταν δημοφιλή. Στις αρχές του 20ού αιώνα, τα υφασμάτινα καπέλα από τσόχα, όπως οι φεντόρες, ήταν αξεσουάρ πολλών ανδρών στον δυτικό κόσμο. Η τσόχα χρησιμοποιείται συχνά στα υποδήματα ως επένδυση για μπότες, με παράδειγμα το ρωσικό βάλενκι.

Πολλά μουσικά όργανα χρησιμοποιούν τσόχα. Συχνά χρησιμοποιείται ως αποσβεστήρας. Στις βάσεις των τυμπάνων, προστατεύει το κύμβαλο από το ράγισμα και εξασφαλίζει καθαρό ήχο. Χρησιμοποιείται για το τύλιγμα μπάσων τυμπάνων και των σφυριών τυμπάνων. Η τσόχα χρησιμοποιείται εκτενώς στα πιάνα. Για παράδειγμα, τα σφυριά πιάνου είναι κατασκευασμένα από μάλλινη τσόχα γύρω από έναν ξύλινο πυρήνα. Η πυκνότητα και η ελαστικότητα της τσόχας είναι σημαντικό τμήμα αυτού που δημιουργεί τον τόνο ενός πιάνου. Καθώς η τσόχα γίνεται αυλακωμένη και «συμπιέζεται» με τη χρήση και την ηλικία, ο τόνος αλλοιώνεται. Η τσόχα τοποθετείται κάτω από τα πλήκτρα του πιάνου στα ακορντεόν για έλεγχο του θορύβου της αφής και των πλήκτρων. Χρησιμοποιείται επίσης στις παλέτες για τη σίγαση των νότων που δεν ακούγονται εμποδίζοντας τη ροή του αέρα. Η τσόχα χρησιμοποιείται με άλλα όργανα, ιδιαίτερα έγχορδα, ως αποσβεστήρας για τη μείωση της έντασης ή την εξάλειψη των ανεπιθύμητων ήχων.

Παραπομπές 

Γουνεμπόριο
Οικοδομικά υλικά
Υφάσματα
Ίνες