Γιόαχιμ Λελέβελ

Ο Γιόαχιμ Λελέβελ (Joachim Lelewel) (22 Μαρτίου 1786 – 29 Μαΐου 1861) ήταν Πολωνός ιστορικός, γεωγράφος, βιβλιογράφος, πολύγλωσσος και πολιτικός.

Βιογραφία 
Ο Λελέβελ γεννήθηκε στη Βαρσοβία σε μια πολωνοποιημένη γερμανική οικογένεια. Σπούδασε στο Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο της Βίλνα, όπου το 1814 έγινε λέκτορας ιστορίας, με μια σύντομη παραμονή στη Βαρσοβία, 1818–1821, όπου εντάχθηκε στην Εταιρεία Φίλων Μάθησης της Βαρσοβίας. Οι διαλέξεις του για την ιστορία της Πολωνίας προκάλεσαν μεγάλο ενθουσιασμό, όπως φαίνεται σε μερικές γραμμές που του απηύθυνε ο Άνταμ Μιτσκιέβιτς που οδήγησαν στην απομάκρυνση του Λελέβελ από τους Ρώσους το 1824.

Πέντε χρόνια αργότερα, ο Λελέβελ επέστρεψε στη Βαρσοβία, όπου εξελέγη βουλευτής στο Σέιμ της Πολωνίας του Συνεδρίου. Εντάχθηκε στη Νοεμβριανή Εξέγερση του 1830 με περισσότερο ενθουσιασμό παρά ενέργεια, αν και ο Τσάρος Νικόλαος Α΄ τον αναγνώρισε ως έναν από τους πιο επικίνδυνους επαναστάτες. Θεωρείται ο συγγραφέας του μότο: «Για την ελευθερία μας και τη δική σας». Μετά την καταστολή της εξέγερσης, ο Λελέβελ πήγε μεταμφιεσμένος στη Γερμανία και στη συνέχεια έφτασε στο Παρίσι το 1831. Η κυβέρνηση του Λουδοβίκου Φιλίππου τον διέταξε να εγκαταλείψει το γαλλικό έδαφος το 1833 μετά από αίτημα του Ρώσου πρέσβη. Η αιτία της απέλασης λέγεται ότι ήταν η συγγραφή επαναστατικών διακηρύξεων του. Πήγε στις Βρυξέλλες, όπου για σχεδόν 30 χρόνια κέρδιζε ελάχιστα προς το ζην από τα γραπτά του.

Το 1846, ο Λελέβελ προσχώρησε στην Πολωνική Δημοκρατική Ένωση και πριν από την Εξέγερση της Κρακοβίας του 1846 έγραψε μια έκκληση «Στους συμπατριώτες μου στην Ουκρανία».

Το 1847, μαζί με τον Καρλ Μαρξ και τον Φρίντριχ Ένγκελς, έγινε ιδρυτικό μέλος και Vizepräses (αντιπρόεδρος) της Demokratische Gesellschaft zur Einigung und Verbrüderung aller Völker (Δημοκρατική Εταιρεία για την Ενότητα και την Αδελφότητα όλων των Λαών), με έδρα στις Βρυξέλλες. Ο αναρχικός Μιχαήλ Μπακούνιν επηρεάστηκε έντονα από αυτόν.

Κατά τα πρώτα χρόνια του Αλέξανδρου Β΄ της Ρωσίας ως Αυτοκράτορα της Ρωσίας, ο Λελέβελ είχε κάποιες ελπίδες στην αρχή της απελευθέρωσης 

Ο Λελέβελ πέθανε στις 29 Μαΐου 1861 στο Παρίσι, όπου είχε μετακομίσει λίγες μέρες νωρίτερα. Πρώτα ενταφιάστηκε εκεί και στη συνέχεια η σορός του μεταφέρθηκε στο Κοιμητήριο Ράσος στο Βίλνιους, σύμφωνα με τις επιθυμίες του.

Έργα 
Η λογοτεχνική του δραστηριότητα στα πολωνικά και, σε ένα πιο διεθνές κοινό στα γαλλικά, ήταν τεράστια, εκτεινόμενη από την Edda skandynawska («Η Σκανδιναβική Έντα», 1807) μέχρι τη Γεωγραφία των Αράβων (1851). Μία από τις πιο σημαντικές δημοσιεύσεις του ήταν το La Géographie du moyen âge (5 τόμοι, 1852–1857), με έναν άτλαντα (1849) από 50 πλάκες εξ ολοκλήρου χαραγμένες από τον ίδιο, γιατί έδωσε τόση σημασία στην ακρίβεια των χαρτών του που να μην υπάρχει η δυνατότητα να εκτελεστούν από κανέναν άλλον.

Τα ιστορικά έργα του ήταν δημοφιλή στην Ουκρανία, ιδιαίτερα μεταξύ των μελών της Ρουθηναϊκής Τριάδας και της Αδελφότητας των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου (ιδιαίτερα του ιστορικού Μικόλα Κοστομάροβ).

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Μπάαρ, Μόνικα. Historians and Nationalism: East-Central Europe in the Nineteenth Century (2010) απόσπασμα, σελ. 19–24
 Edward Dusza, "Joachim Lelewel", Gwiazda Polarna (The Pole Star), μτφ. 101, αρ. 10 (8 Μαΐου 2010), σελ. 19.
 Joachim Lelewel: Πολωνός ιστορικός από τους συντάκτες της Encyclopaedia Britannica online, 2009. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2017.
 Hleb-Koszańska H., Kotwiczόwna M. Βιβλιογραφία των έργων του Joachim Lelewel (Bibliografia utworόw Joachima Lelewela). Βρότσλαβ, 1952.
 Skurnowicz, Joan S. Romantic Nationalism and Liberalism: Joachim Lelewel and the Polish National Idea, Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, 1981.

Πολωνοί ιστορικοί
Πολωνοί γεωγράφοι
Πολωνοί βιβλιογράφοι
Πολωνοί πολιτικοί
Πολωνοί γερμανικής καταγωγής
Συμμετέχοντες στη Νοεμβριανή Εξέγερση
Ακτιβιστές της Μεγάλης Μετανάστευσης