Γιόχαν Βαπτίστ Χόφμαν

Ο Γιόχαν Βαπτίστ Χόφμαν (Johann Baptist Hofmann) (11 Φεβρουαρίου 1886, Neukenroth -  † 27 Ιουλίου 1954, Μόναχο ) ήταν Γερμανός κλασικός μελετητής, καθηγητής αρχαίων γλωσσών και γλωσσολόγος .

Βίος 
Γεννήθηκε στο Νόικενροθ (Neukenroth) της Άνω Φρανκονίας, ο Χόφμαν παρακολούθησε το γυμνάσιο στο Μπάμπεργκ (Bamberg) και στη συνέχεια σπούδασε κλασική φιλολογία και συγκριτική γλωσσολογία στο Μόναχο από το 1904 έως το 1909. Επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τους δασκάλους του, τον κλασικό φιλόλογο Φρίντριχ Φόλμερ (Friedrich Vollmer) και τον Ινδογερμανιστή Βίλχεμ Στράιτμπεργκ (Wilhelm Streitberg). Το 1910 πήρε το διδακτορικό του από τον Φόλμερ με μια μελέτη για το De verbis quae in prisca Latinitate exstant deponentibus. φιλ. PhD.

Στη συνέχεια ο Φόλμερ τον προσέλαβε για να εργαστεί στο Θησαυρό της Λατινικής Γλώσσας (Thesaurus Linguae Latinae) . Το 1927 ο Χόφμαν διορίστηκε στη συντακτική επιτροπή του έργου. Λόγω της ενδελεχούς γνώσης και ιταλογενών γλωσσών, ο Χόφμαν όχι μόνο έγραψε πολλά λήμματα, αλλά έδωσε και ετυμολογικές εξηγήσεις . Στις δεκαετίες εργασίας του για τον θησαυρό, η εργασία για το λήμμα «et», που είναι το πιο λεπτομερές άρθρο με περισσότερες από 100.000 αναφορές, ήταν ιδιαίτερα εκτενής.

Επιπλέον, ανέλαβε την αναφορά στην έρευνα για τις ιταλογενείς γλώσσες στην Ινδοευρωπαϊκή Επετηρίδα και αναδείχθηκε με τις σπουδές του για τα Ύστερα και τα Δημώδη Λατινικά. Το 1926 δημοσίευσε το έργο: Περιγραφή της καθομιλουμένης Λατινικής (Darstellung der lateinischen Umgangssprache), για το οποίο όχι μόνο χρησιμοποίησε αρχαία κείμενα, αλλά έλαβε υπόψη και τις μεταγενέστερες εξελίξεις στις ρομανικές γλώσσες που σταδιακά εμφανίζονταν.

Έρευνα για τη λατινική σύνταξη και υφολογία 
Στη δεκαετία του 1920, όταν ο Φρίντριχ Στολτς (Friedrich Stolz) και ο Γιόζεφ Χέρμαν Σμαλτς (Joseph Hermann Schmalz) σκόπευαν να επεξεργαστούν εκ νέου την επιστημονική Λατινική Γραμματική (Lateinischen Grammatik) για μια εκ νέου δημοσίευση, ο Χόφμαν ανέλαβε μια παρουσίαση της λατινικής σύνταξης και υφολογίας. Αντί για αναθεώρηση, ωστόσο, το έργο του αντιπροσώπευε ένα νέο, ανεξάρτητο έργο που έλαβε επίσης υπόψη τα ευρήματα της παλαιολατινικής γλώσσας και την αλλαγή στην έκφραση στην ύστερη αρχαιότητα . Η αναθεώρηση της Λατινικής Μορφολογίας (Lateinischen Formenlehre) των Στολτς και Σμαλτς από τον Μανού Λόιμαν (Manu Leumann) οδήγησε επίσης σε μια σημαντικά διευρυμένη γραμματική αναπαράσταση. Το 1928 αυτές οι αναπαραστάσεις δημοσιεύθηκαν ως ο πρώτος (θεωρία της μορφής) και ο δεύτερος (συντακτικό και υφολογία) υποτόμος ως η δεύτερη ενότητα του Εγχειριδίου Κλασικών Σπουδών (Handbuchs der Altertumswissenschaft) . Μέχρι σήμερα, η Γραμματική, η οποία εν τω μεταξύ έχει αναθεωρηθεί από τον Άντον Ζάντυρ (Anton Szantyr) και ονομάστηκε "Leumann-Hofmann-Szantyr" από τους συγγραφείς της, χρησιμοποιείται ως διδακτικό εγχειρίδιο  για τα γερμανικά πανεπιστήμια.

Η αναθεώρηση του Λατινικού Ετυμολογικού Λεξικού (Lateinischem etymologischem Wörterbuch) του Αλόις Βάλντε (Alois Walde) από τον Χόφμαν οδήγησε επίσης σε ένα ανεξάρτητο δίτομο έργο που πρόσφερε μια επισκόπηση της ανάπτυξης του λατινικού λεξιλογίου. Ο πρώτος τόμος εκδόθηκε το 1938, ο δεύτερος το 1954 - λίγο πριν το θάνατο του Χόφμαν.

Επιπλέον, ο Χόφμαν έγραψε τη Λατινική Σχολική Γραμματική (Lateinische Schulgrammatik) το 1929 μαζί με τον φίλο και μακροχρόνιο συνάδελφό του Χανς Ρούμπενμπαουερ , με τον οποίο είχε αρχίσει να δουλεύει για τον Θησαυρό το 1909 (παραδείγματα προτάσεων μόνο από πρωτότυπα κείμενα, καθώς και προσδιορισμοί ποσότητας και λεπτομερή παραρτήματα στυλιστικής και μετρικής) εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα ως διδακτικό εγχειρίδιο όχι μόνο στα γυμνάσια αλλά και στα πανεπιστήμια. Δημοσιεύτηκε το 1995 στη 12η έκδοση, αναθεωρημένη από τον Ρολφ Χάινε (Rolf Heine) .

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, η υγεία του Χόφμαν επιδεινώθηκε, ο οποίος υπέφερε από απώλεια ακοής στα πρώτα του χρόνια και αργότερα από κώφωση και σοβαρή αναπηρία. Πέθανε στο Μόναχο στις 27 Ιουλίου του 1954 σε ηλικία 68 ετών.

Διακρίσεις 
Το 1948 ο Χόφμαν διορίστηκε τακτικό μέλος της φιλολογικής-ιστορικής τάξης της Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών για τις υπηρεσίες του στην επιστήμη. Έλαβε επίσης το ασημένιο μετάλλιο Leibniz από την Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου το 1929, η οποία τον εξέλεξε αντεπιστέλλον μέλος της.

Έργα (επιλογή) 
 1926 Lateinische Umgangssprache. Carl Winter, Heidelberg.
 1929 Lateinische Schulgrammatik auf sprachwissenschaftlicher Grundlage (mit Hans Rubenbauer). R. Oldenbourg, München.
 1948 Kurzgefasste lateinische Grammatik (mit Hans Rubenbauer). Leibniz, München.
 1950 Wörterbuch der grammatischen und metrischen Terminologie (gemeinsam mit Hans Rubenbauer). Carl Winter, Heidelberg.
 1950 Etymologisches Wörterbuch des Griechischen. R. Oldenbourg, München; Neudruck ebenda 1966.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Έργα για και από τον Γιόχαν Βαπτίστ Χόφμαν στον Katalog der Deutschen Nationalbibliothek

Γερμανοί γλωσσολόγοι
Μέλη της Πρωσικής Ακαδημίας Επιστημών
Μέλη της Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών