Τορμπέσοι

Οι Τορμπέσοι () ή Σλαβομακεδόνες Μουσουλμάνοι (), όπου σε ορισμένες πηγές ομαδοποιούνται μαζί με τους Πομάκους, είναι μειονοτική θρησκευτική ομάδα εντός της κοινότητας των Σλαβομακεδόνων, οι οποίοι είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι (με τις επιρροές των Σούφι να είναι ευρέως διαδεδομένες στον πληθυσμό). Διαφέρουν πολιτισμικά από την πλειονότητα της Ορθόδοξης Χριστιανικής σλαβομακεδονικής κοινότητας εδώ και αιώνες, και είναι εθνοτικά και γλωσσικά διακριτοί από τις μεγαλύτερες μουσουλμανικές εθνότητες στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας: τους Αλβανούς, τους Τούρκους και τους Ρομά. Ωστόσο, ορισμένοι Τορμπέσοι διατηρούν επίσης ισχυρή σχέση με την τουρκική ταυτότητα και με τους Σλαβομακεδόνες Τούρκους. Οι περιοχές που κατοικούνται από αυτούς τους σλαβομακεδονόφωνους μουσουλμάνους είναι οι Ντεμπάρκσα Ζούπα, Πόρετσε, Ντόλνι Ντρίμκολ (που περικλείουν κυρίως τα χωριά Οκτίσι και Λαμπούνιστα), Ρέκα και Γκάλαμπορτ (στην Αλβανία).

Προέλευση 
Οι Τορμπέσοι είναι σε μεγάλο βαθμό απόγονοι Ορθοδόξων Χριστιανών Σλάβων από την περιοχή της Μακεδονίας που εξισλαμίστηκαν κατά τους αιώνες όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία κυβέρνησε τα Βαλκάνια. Τα διάφορα τάγματα των Σούφι έπαιξαν ρόλο στη μεταστροφή του σλαβικού και του παυλικιανικού πληθυσμού.

Περιοχές οικισμού 

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση Τορμπέσων βρίσκεται στη δυτική Βόρεια Μακεδονία και στην ανατολική Αλβανία. Τα περισσότερα χωριά στις περιοχές της Δίβρης κατοικούνται από Τορμπέσους. Ο Δήμος Στρούγκας φιλοξενεί επίσης μεγάλο αριθμό Τορμπέσων, οι οποίοι είναι συγκεντρωμένοι κυρίως στο μεγάλο χωριό Λαμπούνιστα. Πιο βόρεια στην περιοχή της Δίβρης πολλά από τα γύρω χωριά κατοικούνται από Τορμπέσους. Η περιοχή Ντόλνα Ρέκα κατοικείται επίσης κυρίως από Τορμπέσους. Αποτελούν το υπόλοιπο του πληθυσμού που μετανάστευσε στην Τουρκία τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Τοποθεσίες όπως η Ρόστουσα και το Τέτοβο έχουν επίσης μεγάλους πληθυσμούς Τορμπέσων. Το μεγαλύτερο μέρος του τουρκικού πληθυσμού κατά μήκος των συνόρων της δυτικής Μακεδονίας είναι στην πραγματικότητα Τορμπέσοι. Μια άλλη μεγάλη συγκέντρωση Τορμπέσων βρίσκεται στη λεγόμενη Τορμπέσιγια, η οποία βρίσκεται ακριβώς νότια των Σκοπίων. Υπάρχουν επίσης μεγάλες συγκεντρώσεις Τορμπέσων στην κεντρική περιοχή της Βόρειας Μακεδονίας, γύρω από τον Δήμο Πλάσνιτσα και τον Δήμο Ντόλνενι.

Δημογραφικά στοιχεία 
Ο ακριβής αριθμός των Τορμπέσων δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Ο ιστορικός Ίβο Μπάνατς εκτιμά ότι στο παλιό Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας, πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πληθυσμός των Τορμπέσων ήταν περίπου 27.000. Οι επόμενες απογραφές έδωσαν δραματικά ποικίλα νούμερα: 1.591 το 1953, 3.002 το 1961, 1.248 το 1971 και 39.355 το 1981. Οι σχολιαστές έχουν προτείνει ότι ο τελευταίος αριθμός περιλαμβάνει πολλούς που προηγουμένως αυτοπροσδιορίζονταν ως Τούρκοι. Εν τω μεταξύ, ο Σύνδεσμος Τορμπέσων ισχυρίστηκε ότι από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο περισσότεροι από 70.000 Τορμπέσοι έχουν αφομοιωθεί από άλλες μουσουλμανικές ομάδες, κυρίως τους Αλβανούς (βλ. αλβανοποίηση). Μπορεί να υπολογιστεί ότι ο πληθυσμός των Τορμπέσων στη Βόρεια Μακεδονία το έτος 2013 ήταν 40.000 άτομα.

Γλώσσα και εθνοτική καταγωγή 
Όπως και οι Χριστιανοί συγγενείς τους, οι Τορμπέσοι μιλούν τη σλαβομακεδονική γλώσσα ως πρώτη τους γλώσσα. Παρά την κοινή γλώσσα και τη φυλετική τους κληρονομιά, είναι σχεδόν ανήκουστο για Τορμπέσους να παντρεύονται με Σλαβομακεδόνες Ορθόδοξους Χριστιανούς. Οι Σλαβομακεδόνες εθνολόγοι δεν θεωρούν τους Τορμπέσους ξεχωριστή εθνοτική ομάδα από τους Χριστιανούς Σλαβομακεδόνες, αλλά αντίθετα μια θρησκευτική μειονότητα εντός της σλαβομακεδονικής εθνικής κοινότητας. Οι εσωτερικοί γαμοί με άλλες μουσουλμανικές ομάδες της χώρας (Μποσνιάκοι, Αλβανοί και Τούρκοι) είναι πολύ πιο αποδεκτοί, δεδομένων των δεσμών μιας κοινής θρησκείας και ιστορίας. 

Όταν ιδρύθηκε η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας το 1944, η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση ενθάρρυνε τους Τορμπέσους να υιοθετήσουν μια εθνική σλαβομακεδονική ταυτότητα. Αυτό οδήγησε έκτοτε σε ορισμένες εντάσεις με τη σλαβομακεδονική χριστιανική κοινότητα σχετικά με την ευρεία σύνδεση μεταξύ της σλαβομακεδονικής εθνικής ταυτότητας και της προσκόλλησης στη Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Πολιτικές δραστηριότητες 
Η κύρια διέξοδος για τις πολιτικές δραστηριότητες των Τορμπέσων ήταν ο Σύνδεσμος Τορμπέσων. Ιδρύθηκε το 1970 με την υποστήριξη των αρχών, πιθανώς ως μέσο για να κρατήσει υπό έλεγχο τις φιλοδοξίες των Τορμπέσων στη χώρα.

Ο φόβος της αφομοίωσης στην αλβανική μουσουλμανική κοινότητα ήταν ένας σημαντικός παράγοντας στη πολιτική των Τορμπέσων, η οποία ενισχύθηκε από την τάση ορισμένων Τορμπέσων να ψηφίζουν Αλβανούς υποψηφίους. Το 1990, ο πρόεδρος της οργάνωσης Τορμπέσων, Ρίζα Μεμεντόφσκι, έστειλε ανοιχτή επιστολή στον Πρόεδρο του Κόμματος για τη Δημοκρατική Ευημερία της Βόρειας Μακεδονίας, κατηγορώντας το κόμμα ότι χρησιμοποιεί τη θρησκεία για να προωθήσει την αλβανοποίηση των Τορμπέσων. Μια διαμάχη ξέσπασε το 1995, όταν το αλβανοκρατούμενο Meshihat ή συμβούλιο της ισλαμικής κοινότητας στη Βόρεια Μακεδονία δήλωσε ότι τα αλβανικά ήταν η επίσημη γλώσσα των Τορμπέσων. Η απόφαση προκάλεσε διαμαρτυρίες από τους ηγέτες και τα μέλη της κοινότητας των Τορμπέσων.

Απασχόληση 
Πολλοί Τορμπέσοι ασχολούνται με τη γεωργία και εργάζονται επίσης στο εξωτερικό. Οι Τορμπέσοι είναι γνωστοί ως τοιχογράφοι, ξυλογλύπτες και ψηφιδωτές. Τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλος αριθμός Τορμπέσων έχουν μεταναστεύσει στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.

Αξιοσημείωτα πρόσωπα 

 Γιάσαρ Αχμεντόφσκι, Σλαβομακεδόνας τραγουδιστής
 Άμελ Ρουστεμόσκι, Σλαβομακεδόνας ποδοσφαιριστής

Εικόνες

Δείτε επίσης 
 Σλαβομακεδόνες
 Έλληνες Μουσουλμάνοι
 Βούλγαροι Μουσουλμάνοι και Πομάκοι
 Γκοράνοι
 Ισλάμ στη Βόρεια Μακεδονία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Μουσουλμάνοι της Βόρειας Μακεδονίας

 
Πληθυσμιακές ομάδες στη Βόρεια Μακεδονία
Ισλάμ στη Βόρεια Μακεδονία
Μουσουλμανικές κοινότητες στην Ευρώπη
Σλαβικά έθνη