Αλ-Μουκάννα

Ο Χασίμ (αραβικά/περσικά: هاشم), πιο γνωστός ως αλ-Μουκάννα ( «The Veiled», πέθανε περ. 783.) ήταν ηγέτης μιας αντι-ισλαμικής εξέγερσης που ισχυρίστηκε ότι ήταν προφήτης και ίδρυσε μια θρησκεία που ήταν ένα μείγμα Ζωροαστρισμού και Ισλάμ. Ήταν χημικός και ένα από τα πειράματά του προκάλεσε έκρηξη κατά την οποία κάηκε ένα μέρος του προσώπου του. Για το υπόλοιπο της ζωής του χρησιμοποιούσε ένα πέπλο και έτσι ήταν γνωστός ως «αλ-Μουκάννα» ("The Veiled One"). Ο Said Nafisi και ο Amir-Hossein Aryanpour έχουν γράψει γι 'αυτόν στους "στρατούς των Χορράμ-Ντινάν".

Όνομα και πρώιμη ζωή 
Πριν γίνει γνωστός με το παρατσούκλι "αλ-Μουκάννα", τον φώναζαν με το όνομα της γέννησής του, Χασίμ. Οι πρώτοι μελετητές πίστευαν ότι γεννήθηκε στη Σογδιανή. Ωστόσο, τώρα συμφωνείται ότι αρχικά καταγόταν από το Μπαλχ, μια πόλη κοντά στη Σογδιανή στο σημερινό βόρειο Αφγανιστάν.

Βιογραφία 
Από ιρανικό απόθεμα, ο Χασίμ ήταν από το Μπαλχ, αρχικά πιέτες ρούχων. Έγινε διοικητής του Αμπού Μούζλιμ της επαρχίας Χορασάν του Ιράν ή (Περσία). Μετά τη δολοφονία του Αμπού Μούζλιμ το 755 μ.Χ., ο Χασίμ ισχυρίστηκε ότι ήταν η ενσάρκωση του Θεού, ένας ρόλος, όπως επέμεινε, του πέρασε από τον Αμπού Μούζλιμ, ο οποίος τον έλαβε μέσω του Αλί από τον μουσουλμάνο προφήτη Μωάμεθ. Ο Χασίμ ήταν φημισμένος ότι φορούσε πέπλο για να καλύψει την ομορφιά του, ενώ οι οπαδοί του φορούσαν λευκά ρούχα σε αντίθεση με τα μαύρα των ηγεμόνων των Αββασιδών. Λέγεται ότι ασχολήθηκε με μαγεία και θαύματα για να κερδίσει οπαδούς.

Ο Χασίμ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό των στρατών του Χορράμ-Ντινάν, οι οποίοι ηγούνταν από τον Μπαμπάκ Χοραμντίν. Αυτή ήταν μια εξέγερση των Περσών με στόχο την ανατροπή των κυρίαρχων Αράβων. Όταν οι οπαδοί του Χασίμ άρχισαν να επιτίθενται σε πόλεις και τζαμιά άλλων Μουσουλμάνων και να λεηλατούν τις υπάρχοντα τους, οι Αββασίδες έστειλαν αρκετούς διοικητές για να συντρίψουν την εξέγερση. Ο Χασίμ επέλεξε να δηλητηριαστεί αντί να παραδοθεί στους Αββασίδες, οι οποίοι είχαν βάλει φωτιά στο σπίτι του. Ο Χασίμ πέθανε τελικά σε ένα περσικό οχυρό κοντά στο Κες. Μετά το θάνατό του, οι στρατοί του Χορράμ-Ντινάν υπήρχαν μέχρι τον 12ο αιώνα.

Πολιτιστικές αναφορές 
Το 1787 ο Ναπολέων Βοναπάρτης έγραψε ένα δισέλιδο διήγημα για τον Αλ-Μουκάννα που ονομάζεται "Le Masque prophète".

Το πρώτο ποίημα στο Lalla-Rookh (1817) του Τόμας Μουρ τιτλοφορείται The Veiled Prophet of Khorassan, και ο χαρακτήρας Mokanna διαμορφώνεται χαλαρά στο αλ-Μουκάννα. Μια όπερα του 1877, το The Veiled Prophet από τον Charles Villiers Stanford, βασίζεται με τη σειρά του χαλαρά στην ιστορία του Mokanna όπως δίνεται στο Lalla-Rookh.

Οι επιχειρηματίες του Σεντ Λούις αναφέρθηκαν στο ποίημα του Μουρ το 1878 όταν δημιούργησαν την Veiled Prophet Organization και επινόησαν έναν θρύλο του Mokanna ως ιδρυτή τους.

Για πολλά χρόνια ο οργανισμός διοργάνωσε μια ετήσια έκθεση και παρέλαση που ονομαζόταν "Πανήγυρος του Προφήτη με το πέπλο", η οποία μετονομάστηκε σε Fair Saint Louis το 1992. Ο οργανισμός δίνει επίσης μια μπάλα πρωτοεμφανιζόμενου κάθε Δεκέμβριο που ονομάζεται Veiled Prophet Ball.

Το Mystic Order of Veiled Prophets of the Enchanted Realm (ιδρύθηκε το 1889), συχνά γνωστό ως "the Grotto", μια κοινωνική ομάδα με μέλη περιορισμένα στους Master Masons, και η γυναίκα βοηθός του, οι Daughters of Mokanna (ιδρύθηκε το 1919), επίσης ονόματα από το ποίημα του Τόμας Μουρ.

Ο Αργεντινός συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες χρησιμοποίησε έναν μυθιστορηματικό αλ-Μουκάννα ως κεντρικό χαρακτήρα του Παγκόσμια ιστορία της ατιμίας, ένα διήγημα του 1934, και σε μια άλλη ιστορία, δεκαπέντε χρόνια αργότερα, Ο Ζαχίρ, ως προηγούμενο avatar του ομότιτλου αντικειμένου.

Ο Σαξ Ρομέρ χρησιμοποίησε τον θρύλο του el Mokanna ως φόντο για το μυθιστόρημά του, το 1934, Η Μάσκα του Φου Μαντσού.

Ο Ιρανός σκηνοθέτης Κοσρόου Σινάι έχει ένα σενάριο ταινίας για την αλ-Μουκάννα με τίτλο Sepidjāmeh. Το Filmnāmeh (The Man in White) εκδόθηκε στην Τεχεράνη το 2000.

Η εξέγερση του Αλ-Μουκάννα είναι μέρος του ιστορικού μυθιστορήματος "Mille et dix mille pas", των Anne και Laurent Champs-Massart.

Δείτε επίσης 
 Μπιχαφαρίντ
 Ουστάντ Σις
 Μαζντάκ
 Χουρραμίτες
 Σουνπάντ
 Μπαμπάκ Χοραμντίν
 Αφσίν
 Μαζιάρ
 Al-Mubarqa
 Μυστικό Τάγμα Καλυμμένων Προφητών του Μαγεμένου Βασιλείου

Παραπομπές

Πηγές 
 M. S. Asimov, C. E. Bosworth u.a.: History of Civilizations of Central Asia. Band IV: The Age of Achievement. AD 750 to the End of the Fifteenth Century. Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Paris 1998.
 Patricia Crone: The Nativist Prophets of Early Islamic Iran. Rural Revolt and Local Zoroastrianism. Cambridge: Cambridge University Press 2012. S. 106-143.
 Frantz Grenet: "Contribution à l'étude de la révolte de Muqanna' (c. 775-780): traces matérielles, traces hérésiographiques" in  Mohammad Ali Amir-Moezzi (ed.): Islam: identité et altérité ; hommage à Guy Monnot. Turnhout: Brepols 2013. S. 247-261.
 Boris Kochnev: "Les monnaies de Muqanna" in Studia Iranica 30 (2001) 143-50.
 Wilferd Madelung, Paul Ernest Walker: An Ismaili heresiography. The "Bāb al-shayṭān" from Abū Tammām’s Kitāb al-shajara. Brill, 1998.
 Svatopluk Soucek: A history of inner Asia. Cambridge University Press, 2000.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Encyclopaedia Iranica, MOQANNAʿ, (lit. “the veiled one,” d. 163/780 or later), leader of a rebellious movement in Sogdiana.
 Veiled Prophet of Khorasan - a historical study from many sources, includes original texts

Ιρανοί προφήτες
Ιρανοί θρησκευτικοί ηγέτες
Εξεγέρσεις εναντίον του Χαλιφάτου των Αββασιδών
Χουρραμίτες