Νιτρικό αιθυλαμμώνιο

Το νιτρικό αιθυλαμμώνιο, ή αλλιώς νιτρική αιθυλαμίνη (αγγλ. ethylammonium nitrate, EAN) είναι άλας που φέρει τον χημικό τύπο  ή () ·  και αποτελεί τυπικό ιοντικό υγρό, συχνά χρησιμοποιούμενο σήμερα.

Είναι άοσμο, χαρακτηρίζεται από άχρωμο έως ελαφρώς κιτρινωπό και έχει σημείο τήξης 12°C. Η ένωση αυτή αρχικά περιγράφηκε από τον χημικό Paul Walden το 1914, και θεωρείται σήμερα ως το πρώτο αναφερθέν ιοντικό υγρό σε θερμοκρασία δωματίου.

Σύνθεση & ιδιότητες 
Το νιτρικό αιθυλαμμώνιο δύναται να παραχθεί με θέρμανση νιτρικού αιθυλεστέρα με αλκοολικό διάλυμα αμμωνίας, ή με αντίδραση αιθυλαμίνης με πυκνό νιτρικό οξύ. Έχει σχετικά χαμηλό ιξώδες -0,28 poise ή 0,028 Pa·s στο 25 °C- και επομένως υψηλή ηλεκτρική αγωγιμότητα, περίπου 20 mS·cm −1 στους 25 °C. Βράζει στους 240 °C και αποσυντίθεται περίπου στους 250 °C. Το ειδικό του βάρος στους 20 °C είναι 1,261 g/cm3.

Το ιόν αιθυλαμμωνίου () έχει τρία -εύκολα- αποσπώμενα πρωτόνια τα οποία είναι τετραεδρικώς διατεταγμένα γύρω από το κεντρικό άτομο του αζώτου, ενώ η διαμόρφωση του ανιόντος  είναι επίπεδη. Παρά τις δομικές διαφορές, το ιοντικό υγρό EAN έχει πολλές παρόμοιες ιδιότητες με το ύδωρ, όπως π.χ. σχηματισμός μικκυλίων, συσσώρευση υδρογονανθράκων, αρνητική ενθαλπία και εντροπία της διάλυσης των αερίων. Παρομοίως, δύναται να σχηματίσει τρισδιάστατα δίκτυα δεσμών υδρογόνου.

Χρήσεις 
Το νιτρικό αιθυλαμμώνιο χρησιμοποιείται ως ηλεκτρικά αγώγιμος διαλύτης στην ηλεκτροχημεία και ως μέσο κρυστάλλωσης πρωτεϊνών. Έχει θετική επίδραση στην αναδίπλωση της μετουσιωμένης λυσοζύμης, με την απόδοση αναδίπλωσης περίπου στο 90%. Η δράση αναδίπλωσης εξηγήθηκε ως εξής: Η αιθυλική ομάδα του νιτρικού αιθυλαμμωνίου αλληλεπιδρά με το υδροφοβικό μέρος της πρωτεΐνης και έτσι την προστατεύει από τη διαμοριακή σύνδεση, ενώ το φορτισμένο τμήμα του σταθεροποιεί τις ηλεκτροστατικές αλληλεπιδράσεις. Πρόσφατα έχει χρησιμοποιηθεί σε κατεργασίες της νανοκυτταρίνης για την παραγωγή νέων σύνθετων προϊόντων.

Παραπομπές 

Ενώσεις αμμωνίου
Ιοντικά υγρά