Καρδιακός κόλπος

Ο καρδιακός κόλπος () είναι ένας από τους δύο άνω θαλάμους της καρδιάς, ο οποίος λαμβάνει αίμα από το κυκλοφορικό σύστημα. Το αίμα στους κόλπους διοχετεύεται στις κοιλίες της καρδιάς μέσω των κολποκοιλιακών βαλβίδων.
Υπάρχουν δύο κόλποι στην ανθρώπινη καρδιά – ο αριστερός κόλπος λαμβάνει αίμα από την πνευμονική κυκλοφορία και ο δεξιός κόλπος λαμβάνει αίμα από τις κοίλες φλέβες της συστηματικής κυκλοφορίας. Κατά τη διάρκεια του καρδιακού κύκλου οι κόλποι λαμβάνουν αίμα ενώ είναι χαλαροί κατά τη διαστολή, στη συνέχεια συστέλλονται κατά τη συστολή για να μεταφέρουν το αίμα στις κοιλίες. Κάθε κόλπος έχει κατά προσέγγιση σχήμα κύβου εκτός από μια προεξοχή σε σχήμα αυτιού που ονομάζεται κολπικό προσάρτημα, μερικές φορές γνωστό ως ωτίο. Όλα τα ζώα με κλειστό κυκλοφορικό σύστημα έχουν τουλάχιστον έναν κόλπο.

Ο κόλπος παλαιότερα ονομαζόταν «ωτίο». Αυτός ο όρος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για να περιγράψει αυτόν τον θάλαμο σε ορισμένα άλλα ζώα, όπως τα μαλάκια. Έχουν παχύτερα μυϊκά τοιχώματα από τους κόλπους.

Δομή 

Οι άνθρωποι έχουν μια καρδιά τεσσάρων θαλάμων που αποτελείται από τον δεξιό και τον αριστερό κόλπο και τη δεξιά και την αριστερή κοιλία. Οι κόλποι είναι οι δύο άνω θάλαμοι. Ο δεξιός κόλπος δέχεται και συγκρατεί αποξυγονωμένο αίμα από την άνω κοίλη φλέβα, την κάτω κοίλη φλέβα, τις πρόσθιες καρδιακές φλέβες, τις ελάσσονες καρδιακές φλέβες και τον στεφανιαίο κόλπο, το οποίο στη συνέχεια στέλνει στη δεξιά κοιλία (μέσω της τριγλώχινας βαλβίδας), η οποία με τη σειρά της το στέλνει προς την πνευμονική αρτηρία για πνευμονική κυκλοφορία. Ο αριστερός κόλπος δέχεται το οξυγονωμένο αίμα από την αριστερή και τη δεξιά πνευμονική φλέβα, το οποίο προωθεί στην αριστερή κοιλία (μέσω της μιτροειδούς βαλβίδας) για άντληση μέσω της αορτής για συστηματική κυκλοφορία.

Ο δεξιός κόλπος και η κοιλία συχνά αναφέρονται μαζί ως η δεξιά καρδιά και ο αριστερός κόλπος και η κοιλία ως αριστερή καρδιά. Καθώς οι κόλποι δεν έχουν βαλβίδες στις εισόδους τους, ένας φλεβικός παλμός είναι φυσιολογικός και μπορεί να ανιχνευθεί στη σφαγίτιδα φλέβα ως η σφαγίτιδα φλεβική πίεση. Εσωτερικά, υπάρχουν οι τραχείς πηκτοειδής μύες και η τελική ακρολοφία του Χις, που λειτουργούν ως όριο μέσα στον κόλπο και το τμήμα με λεία τοιχώματα του δεξιού κόλπου, ο sinus venarum, που προέρχονται από τον φλεβικό κόλπο. Ο sinus venarum είναι το ενήλικο κατάλοιπο του φλεβικού κόλπου και περιβάλλει τα ανοίγματα των κοίλων φλεβών και του στεφανιαίου κόλπου. Σε κάθε κόλπο είναι προσαρτημένη μία κολπική απόφυση.

Απόφυση δεξιού κόλπου 
Η απόφυση του δεξιού κόλπου βρίσκεται στην μπροστινή άνω επιφάνεια του δεξιού κόλπου. Κοιτάζοντας από μπροστά, η απόφυση του δεξιού κόλπου φαίνεται σφηνοειδές ή τριγωνική. Η βάση της περιβάλλει την άνω κοίλη φλέβα. Η δεξιά κολπική απόφυση είναι μια προέκταση που μοιάζει με θύλακα του δεξιού κόλπου και καλύπτεται από ένα δίκτυο δοκιδωτών πηκτοειδών μυών. Το μεσοκολπικό διάφραγμα χωρίζει τον δεξιό κόλπο από τον αριστερό κόλπο. Αυτό χαρακτηρίζεται από ένα κοίλωμα στον δεξιό κόλπο – ο ωοειδής βόθρος. Οι κόλποι εκπολώνονται από το ασβέστιο.

Απόφυση αριστερού κόλπου 

Ψηλά στο πάνω μέρος του αριστερού κόλπου υπάρχει μια μυώδης θήκη σε σχήμα αυτιού - η απόφυση του αριστερού κόλπου. Αυτή φαίνεται ότι «λειτουργεί ως θάλαμος αποσυμπίεσης κατά τη συστολή της αριστερής κοιλίας και σε άλλες περιόδους όπου η πίεση του αριστερού κόλπου είναι υψηλή».

Η απόφυση του αριστερού κόλπου μπορεί να φανεί σε μια τυπική οπισθιοπρόσθια ακτινογραφία, όπου το κατώτερο επίπεδο του αριστερού χείλους γίνεται κοίλο. Η απόφυση του αριστερού κόλπου μπορεί να χρησιμεύσει ως προσέγγιση για χειρουργική επέμβαση μιτροειδούς βαλβίδας. Το σώμα της απόφυσης του αριστερού κόλπου είναι πρόσθιο στον αριστερό κόλπο και παράλληλο με τις αριστερές πνευμονικές φλέβες. Η αριστερή πνευμονική αρτηρία διέρχεται οπισθάνω και διαχωρίζεται από την κολπική απόφυση με τον περικαρδιακό κόλπο. Με ορισμένες συνθήκες, η απόφυση του αριστερού κόλπου μπορεί να σχετίζεται με κινδύνους εγκεφαλικού επεισοδίου από σχηματισμό θρόμβων αίματος, εξαιτίας του οποίου οι χειρουργοί μπορούν να επιλέξουν να την κλείσουν κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης ανοιχτής καρδιάς.

Σύστημα αγωγιμότητας 
Ο φλεβοκομβικός κόμβος βρίσκεται στην οπίσθια όψη του δεξιού κόλπου, δίπλα στην άνω κοίλη φλέβα. Αυτή είναι μια ομάδα κυττάρων βηματοδότη που εκπολώνονται αυθόρμητα για να δημιουργήσουν ένα δυναμικό δράσης. Το δυναμικό καρδιακής δράσης στη συνέχεια εξαπλώνεται και στους δύο κόλπους προκαλώντας τους να συστέλλονται, προωθώντας με πίεση το αίμα που συγκρατούν στις αντίστοιχες κοιλίες τους.

Ο κολποκοιλιακός κόμβος είναι ένας άλλος κόμβος στο σύστημα καρδιακής ηλεκτρικής αγωγιμότητας. Αυτό βρίσκεται μεταξύ των κόλπων και των κοιλιών.

Παροχή αίματος 
Ο αριστερός κόλπος τροφοδοτείται κυρίως από την αριστερή περιφερειακή στεφανιαία αρτηρία και τους μικρούς κλάδους της.

Η λοξή φλέβα του αριστερού κόλπου είναι εν μέρει υπεύθυνη για τη φλεβική παροχέτευση, η οποία προέρχεται από την εμβρυϊκή αριστερή άνω κοίλη φλέβα.

Ανάπτυξη 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2 εβδομάδων στην εμβρυογένεση, αρχίζει να σχηματίζεται ένας πρωτόγονος κόλπος. Ξεκινά ως ένας θάλαμος, ο οποίος τις επόμενες δύο εβδομάδες χωρίζεται από το πρώτο διάφραγμα στον αριστερό και στον δεξιό κόλπο. Το μεσοκολπικό διάφραγμα έχει ένα άνοιγμα στον δεξιό κόλπο, το ωοειδές τρήμα, το οποίο παρέχει πρόσβαση στον αριστερό κόλπο. Αυτό συνδέει τους δύο θαλάμους, κάτι που είναι απαραίτητο για την κυκλοφορία του αίματος του εμβρύου. Κατά τη γέννηση, όταν λαμβάνεται η πρώτη αναπνοή, η ροή του αίματος του εμβρύου αντιστρέφεται για να ταξιδέψει μέσω των πνευμόνων. Το ωοειδές τρήμα δεν χρειάζεται πλέον και κλείνει για να αφήσει ένα κοίλωμα (ωοειδής βόθρος) στο τοίχωμα των κόλπων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ωοειδές τρήμα αποτυγχάνει να κλείσει. Αυτή η ανωμαλία παρουσιάζεται στο 25% περίπου του γενικού πληθυσμού. Αυτό είναι γνωστό ως ανοιχτό ωοειδές τρήμα, ένα ελάττωμα κολπικού διαφράγματος. Ως επί το πλείστον δεν παρουσιάζει προβήματα, αν και μπορεί να συσχετιστεί με παράδοξο εμβολισμό και εγκεφαλικό.

Μέσα στον δεξιό κόλπο του εμβρύου, το αίμα από την κάτω κοίλη φλέβα και την άνω κοίλη φλέβα ρέει σε χωριστούς κλάδους σε διαφορετικές θέσεις στην καρδιά. Αυτό έχει αναφερθεί ότι συμβαίνει μέσω του φαινομένου Κοάντα.

Λειτουργία 
Στην ανθρώπινη φυσιολογία, οι κόλποι διευκολύνουν την κυκλοφορία, κυρίως επιτρέποντας την αδιάλειπτη φλεβική ροή προς την καρδιά κατά τη διάρκεια της κοιλιακής συστολής. Καθώς είναι μερικώς άδειοι και διαστέλλονται, οι κόλποι εμποδίζουν τη διακοπή της φλεβικής ροής προς την καρδιά, η οποία θα συνέβαινε κατά τη διάρκεια της κοιλιακής συστολής εάν οι φλέβες κατέληγαν στις βαλβίδες εισόδου της καρδιάς. Σε φυσιολογικές φυσιολογικές καταστάσεις, η έξοδος της καρδιάς είναι παλμική και η φλεβική εισροή στην καρδιά είναι συνεχής και μη παλμική. Αλλά χωρίς λειτουργικούς κόλπους, η φλεβική ροή γίνεται παλμική και ο συνολικός ρυθμός κυκλοφορίας μειώνεται σημαντικά.

Οι κόλποι έχουν τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά που τους αναγκάζουν να προάγουν τη συνεχή φλεβική ροή: 1) Δεν υπάρχουν κολπικές βαλβίδες εισόδου που να διακόπτουν τη ροή του αίματος κατά τη διάρκεια της κολπικής συστολής, 2) οι συστολές της κολπικής συστολής είναι ατελείς και επομένως δεν συστέλλονται σε βαθμό που θα εμπόδιζε τη ροή από τις φλέβες μέσω των κόλπων στις κοιλίες. Κατά τη διάρκεια της κολπικής συστολής, το αίμα όχι μόνο αδειάζει από τους κόλπους προς τις κοιλίες, αλλά το αίμα συνεχίζει να ρέει αδιάκοπα από τις φλέβες ακριβώς μέσω των κόλπων στις κοιλίες, 3) οι κολπικές συσπάσεις πρέπει να είναι αρκετά ήπιες, ώστε η δύναμη της συστολής να μην ασκεί σημαντική αντιπίεση που θα παρεμπόδιζε τη φλεβική ροή και 4) η «απελευθέρωση» των κόλπων πρέπει να χρονομετρηθεί έτσι ώστε να χαλαρώνουν πριν την έναρξη της κοιλιακής συστολής, για να μπορούν να δεχτούν τη φλεβική ροή χωρίς διακοπή.

Αποτρέποντας την αδράνεια της διακοπτόμενης φλεβικής ροής που διαφορετικά θα εμφανιζόταν σε κάθε κοιλιακή συστολή, οι κόλποι επιτρέπουν περίπου 75% περισσότερη καρδιακή παροχή από ότι θα συνέβαινε διαφορετικά. Το γεγονός ότι η κολπική σύσπαση είναι το 15% της ποσότητας της επόμενης κοιλιακής εξώθησης έχει οδηγήσει σε μια εσφαλμένη έμφαση στο ρόλο τους στην άντληση των κοιλιών (το λεγόμενο «κολπικό λάκτισμα»), ενώ το βασικό όφελος των κόλπων είναι η πρόληψη της κυκλοφορικής αδράνειας και ότι επιτρέπει την αδιάλειπτη φλεβική ροή προς την καρδιά.

Επίσης σημαντική για τη διατήρηση της ροής του αίματος είναι η παρουσία υποδοχέων κολπικού όγκου. Πρόκειται για βαροϋποδοχείς χαμηλής πίεσης στους κόλπους, οι οποίοι στέλνουν σήματα στον υποθάλαμο όταν ανιχνεύεται πτώση της κολπικής πίεσης (που υποδηλώνει πτώση του όγκου του αίματος). Αυτό πυροδοτεί την απελευθέρωση βαζοπρεσίνης.

Διαταραχές

Ελάττωμα κολπικού διαφράγματος 
Σε έναν ενήλικα, ένα ελάττωμα κολπικού διαφράγματος έχει ως αποτέλεσμα τη ροή του αίματος προς την αντίστροφη κατεύθυνση - από τον αριστερό κόλπο προς τα δεξιά -, η οποία μειώνει την καρδιακή παροχή, προκαλώντας πιθανώς καρδιακή ανεπάρκεια και σε σοβαρές ή μη θεραπευτικές περιπτώσεις καρδιακή ανακοπή και αιφνίδιο θάνατο.

Θρόμβωση της απόφυσης του αριστερού κόλπου 

Σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, νόσο της μιτροειδούς βαλβίδας και άλλες παθήσεις, οι θρόμβοι αίματος έχουν την τάση να σχηματίζονται στην απόφυση του αριστερού κόλπου. Οι θρόμβοι μπορεί να εκτοπιστούν (δημιουργώντας έμβολα), γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ισχαιμική βλάβη στον εγκέφαλο, τους νεφρούς ή άλλα όργανα που παρέχονται από τη συστηματική κυκλοφορία.

Σε άτομα με ανεξέλεγκτη κολπική μαρμαρυγή, η εκτομή του αριστερού κόλπου μπορεί να πραγματοποιηθεί τη στιγμή της χειρουργικής επέμβασης ανοιχτής καρδιάς για να αποφευχθεί ο μελλοντικός σχηματισμός θρόμβων εντός της απόφυσης.

Λειτουργικές ανωμαλίες 
 Σύνδρομο Γουλφ-Πάρκινσον-Γουάιτ
 Κολπικός πτερυγισμός
 Κολπική ταχυκαρδία
 Φλεβοκομβική ταχυκαρδία
 Πολυεστιακή κολπική ταχυκαρδία - διάφοροι τύποι
 Πρόωρη κολπική συστολή

Σε ζώα 
Πολλά ζώα, συμπεριλαμβανομένων των θηλαστικών, έχουν επίσης καρδιές τεσσάρων θαλάμων, οι οποίες έχουν παρόμοια λειτουργία. Μερικά ζώα (αμφίβια και ερπετά) έχουν μια καρδιά τριών θαλάμων, στην οποία το αίμα από κάθε κόλπο αναμιγνύεται στην ενιαία κοιλία πριν αντληθεί στην αορτή. Σε αυτά τα ζώα, ο αριστερός κόλπος εξακολουθεί να εξυπηρετεί το σκοπό της συλλογής αίματος από τις πνευμονικές φλέβες.

Σε ορισμένα ψάρια, το κυκλοφορικό σύστημα είναι πολύ απλό: μια καρδιά δύο θαλάμων που περιλαμβάνει έναν κόλπο και μια κοιλία. Στους καρχαρίες, η καρδιά αποτελείται από τέσσερις θαλάμους διατεταγμένους σειριακά (και επομένως ονομάζεται σειριακή καρδιά): το αίμα ρέει στον πιο οπίσθιο θάλαμο, στον φλεβικό κόλπο και μετά στον κόλπο που την μετακινεί στον τρίτο θάλαμο, στην κοιλία, πριν από αυτόν, φτάνει στον πρόσθιο αρτηριακό κώνο, ο οποίος συνδέεται με την κοιλιακή αορτή. Αυτό θεωρείται μια πρωτόγονη διάταξη και πολλά σπονδυλωτά έχουν συμπυκνώσει τον κόλπο με τον φλεβικό κόλπο και την κοιλία με τον πρόσθιο κώνο.

Με την εμφάνιση των πνευμόνων προέκυψε ο διαχωρισμός του κόλπου σε δύο μέρη που χωρίστηκαν με ένα διάφραγμα. Στους βατράχους, το οξυγονωμένο και το αποξυγονωμένο αίμα αναμιγνύεται στην κοιλία πριν αντληθεί στα όργανα του σώματος. Στις χελώνες, η κοιλία διαιρείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ένα διάφραγμα, αλλά διατηρεί ένα άνοιγμα μέσω του οποίου συμβαίνει κάποια ανάμειξη αίματος. Στα πτηνά, στα θηλαστικά και σε ορισμένα άλλα ερπετά (ιδιαίτερα στους αλιγάτορες), ο διαχωρισμός και των δύο θαλάμων έχει ολοκληρωθεί.

Δείτε επίσης 

 Μυοκάρδιο

Παραπομπές 

Ανατομία της καρδιάς