Ο Βίι (Γκόγκολ)

Ο Βίι (ρωσικός τίτλος: Вий), είναι νουβέλα του Νικολάι Γκόγκολ, που δημοσιεύτηκε το 1835 στον δεύτερο τόμο της συλλογής διηγημάτων του συγγραφέα με τίτλο Μίργκοροντ. Ο συνδυασμός του ρεαλισμού, του ρομαντικού υπερφυσικού και του ζωηρού χιούμορ, η δομή του παραμυθιού και κυρίως η αρμονική συγχώνευση των δύο ασυμβίβαστων στοιχείων, του χιούμορ και του τρόμου, το καθιστούν ένα από τα σημαντικά έργα του Γκόγκολ και κλασικό φανταστικό έργο της ρωσικής λογοτεχνίας.

Ο Γκόγκολ αναφέρει ότι ο τίτλος προέρχεται από το όνομα ενός δαιμονικού πλάσματος των σλαβικών θρύλων με το οποίο συνδέεται η πλοκή. Ωστόσο, παρά την αναφορά του συγγραφέα, το τέρας θεωρείται προϊόν της φαντασίας του ίδιου του Γκόγκολ και όχι της λαογραφίας.

Έχει διασκευαστεί αρκετές φορές για τον κινηματογράφο.

Υπόθεση 
Τρεις νεαροί σπουδαστές της Ιερατικής σχολής στο μοναστήρι Μπράτσκι του Κιέβου - ο θεολόγος Κολιάβα, ο φιλόσοφος Χομά Μπρουτ και ο ρήτορας Τιμπέρι Γκοραμπέτς - φεύγουν για τις καλοκαιρινές διακοπές για τα σπίτια τους. Στο δρόμο, χάνονται στο σκοτάδι και ζητούν να διανυκτερεύσουν σε ένα απομακρυσμένο αγρόκτημα. Μια ηλικιωμένη γυναίκα που τους υποδέχεται, φιλοξενεί τους τρεις ταξιδιώτες χωριστά. Ένας από αυτούς, ο Χομά Μπρουτ, τακτοποιείται στον αχυρώνα. Καθώς ετοιμάζεται για ύπνο στο σκοτάδι, ο Χομά τρομάζει από την απρόσμενη επίσκεψη της οικοδέσποινας, η οποία πηδά στην πλάτη του και τον καβαλάει σαν άλογο. Όταν τον μαστιγώνει, τα πόδια του αρχίζουν να κινούνται πέρα ​​από τον έλεγχό του και καλπάζει πάνω από χωράφια και ρεματιές. Ο εξουθενωμένος Χομά αρχίζει να προσεύχεται και παρατηρεί ότι τα μάγια της μάγισσας εξασθενούν. Μια από τις προσευχές τον βοηθάει να ελευθερωθεί, καταφέρνει να πηδήσει ο ίδιος στην πλάτη της γριάς και αρχίζει να τη χτυπάει με ένα ξύλο. Η μάγισσα καταρρέει από τα χτυπήματα και πέφτει στο έδαφος, έχοντας μεταμορφωθεί σε όμορφο κορίτσι.

Ο Χομά Μπρουτ, σοκαρισμένος από αυτό που του συνέβη, αποφάσισε να επιστρέψει στο Κίεβο και να περάσει τις διακοπές του στο μοναστήρι. Ωστόσο, λίγες μέρες αργότερα, ο πρύτανης της σχολής του ανακοινώνει ότι πρέπει να πάει σε κάποιον πλούσιο Κοζάκο για να διαβάσει προσευχές για την ετοιμοθάνατη κόρη του. Ο Χομά, υποπτευόμενος ότι αυτό συνδέεται με την πρόσφατη περιπέτειά του, προσπάθησε με κάθε δυνατό τρόπο να το αποφύγει, αλλά μάταια. 

 Στην κοινότητα των Κοζάκων

Ο άρχοντας Κοζάκος του εξηγεί ότι η κόρη του βρέθηκε να σέρνεται στο σπίτι, ξυλοκοπημένη και ετοιμοθάνατη, με τελευταία της επιθυμία να έρθει ο σπουδαστής του σεμιναρίου Χομά Μπρουτ να προσευχηθεί γι' αυτήν για τρεις νύχτες μετά τον θάνατό της. Η κοπέλα πέθανε πριν αποκαλύψει πώς γνώριζε τον Χομά και ο πατέρας της ορκίζεται φρικτή εκδίκηση για τον δολοφόνο. Ο Χομά ορκίζεται να εκπληρώσει το καθήκον του (ελπίζοντας σε μια ανταμοιβή).

Στο υποστατικό του άρχοντα οι Κοζάκοι αρχίζουν να διηγούνται τρομερές ιστορίες, αποκαλύπτοντας ότι η κόρη του αφέντη τους είναι μάγισσα, έχει την ικανότητα να μετατρέπεται σε σκύλο και σε γριά, πίνει αίμα ανθρώπων, ειδικά παιδιών, κάνει άνδρες που της αρέσουν να την κουβαλούν στους ώμους τους και τους βασανίζει και άλλα ανεξάντλητα επεισόδια για τη μάγισσα-κόρη.

Ο Χομά είναι αναγκασμένος να διαβάσει προσευχές για τρεις νύχτες αγρυπνώντας μόνος με τη νεκρή στη σκοτεινή εκκλησία που τον οδήγησαν οι άνθρωποι του άρχοντα. Την πρώτη νύχτα, κοιτάζοντας το πρόσωπο της νεκρής βεβαιώθηκε ότι ήταν το όμορφο κορίτσι στο οποίο μεταμορφώθηκε η μάγισσα που είχε θανάσιμα ξυλοκοπήσει. Καθώς αναρωτιόταν μήπως ζωντανέψει, το πτώμα βγήκε από το φέρετρο και άρχισε να τον ψάχνει περπατώντας προς το μέρος του. Φοβισμένος, ο Χομά άρχισε να προσεύχεται και σχεδίασε έναν μαγικό κύκλο γύρω του, οπότε η νεκρή δεν μπορούσε να περάσει τη γραμμή. Μετά από αυτό, το φέρετρο πετούσε μέσα στην εκκλησία, αλλά και πάλι δεν μπόρεσε να τον πλησιάσει. 

Τη δεύτερη νύχτα, τα πράγματα χειροτέρεψαν: η μάγισσα άρχισε να καλεί κακά πνεύματα και όλη τη νύχτα ο Χομά άκουγε το κροτάλισμα των νυχιών και το χτύπημα των φτερών τους. Όταν βγήκε από την εκκλησία το επόμενο πρωί, τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει.

Την τρίτη και πιο τρομακτική νύχτα, στην εκκλησία εμφανίστηκε ένας τεράστιος αριθμός τεράτων, ακόμη περισσότερα από τη δεύτερη νύχτα και όλα τον έψαχναν, αλλά δεν τον έβλεπαν. Για να τον δουν, έφεραν τον Βίι  - ένα είδος νάνου με σιδερένιο πρόσωπο και βλέφαρα που έφθαναν στο έδαφος και που μπορούσε να δει τα πάντα. Για να μπορέσει ο Βίι να δει, οι δαίμονες έπρεπε να σηκώσουν τα βλέφαρά του.

Ο Χομά ένιωσε ότι δεν έπρεπε να κοιτάξει τον Βίι στα μάτια, αλλά δεν άντεξε και τον κοίταξε. Ο Βίι τον έδειξε αμέσως με το δάχτυλό του και οι δαίμονες του επιτέθηκαν. Ο Χομά Μπρουτ πέθανε την ώρα που λαλούσε ο τελευταίος κόκορας σημαίνοντας το ξημέρωμα. Τα κακά πνεύματα, όρμησαν να βγουν από την εκκλησία, αλλά δεν μπόρεσαν να φύγουν και παγιδεύτηκαν για πάντα μέσα, η εκκλησία τελικά κατακλύστηκε από αγριόχορτα και δέντρα και ερήμωσε.

Η ιστορία τελειώνει με τους δύο φίλους του Χομά να σχολιάζουν τον θάνατό του και πως ήταν η τύχη του στη ζωή να πεθάνει με τέτοιο τρόπο, συμφωνώντας ότι αν δεν είχε φοβηθεί, μπορεί να είχε επιβιώσει.

Ο Βίι 
Ο Γκόγκολ έγραψε πολλές ιστορίες τρόμου, εν μέρει εμπνευσμένες από παλιούς λαϊκούς θρύλους της ουκρανικής λαογραφίας και εν μέρει από τη δική του πλούσια φαντασία. Αυτός είναι ένας λαϊκός μύθος σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο οποίος περιγράφει τον Βίι ως ένα κολοσσιαίο ον, με βλέφαρα που κρέμονται στο έδαφος, είναι ο βασιλιάς των νάνων. Αλλά επειδή δεν βρέθηκαν ποτέ στοιχεία για έναν θρύλο με τον συγκεκριμένο Βίι, οι μελετητές υποθέτουν ότι ήταν αποκύημα της φαντασίας του Γκόγκολ. Πιθανότατα τον φαντάστηκε από έναν συνδυασμό δαιμονικών πλασμάτων των σλαβικών θρύλων.

Μετάφραση στα ελληνικά 

 Ο Βίι, μετάφραση: Κίρα Σίνου, εκδόσεις Γλάρος, 1988

Παραπομπές 
 

Νουβέλες του Νικολάι Γκόγκολ