Υπόθεση οκτώ Τούρκων αξιωματικών

Ως Υπόθεση οκτώ Τούρκων αξιωματικών φέρεται κατά την ελληνική δημοσιογραφία οι διπλωματικές προεκτάσεις που έλαβε η αίτηση ασύλου που ζήτησαν οκτώ Τούρκοι που μετείχαν στην απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 και έφθασαν στην Ελλάδα με ελικόπτερο UH-60 Black Hawk. Αν και αρχικά το συμβούλιο εφετών, κάτω από τη πολιτική πίεση της τότε κυβέρνησης του Συριζα, είχε εγκρίνει την έκδοση τριών εκ των οκτώ στην Τουρκία , ο Άρειος Πάγος ακύρωσε αυτήν την απόφαση και αρνήθηκε την έκδοση και των οκτώ στρατιωτών.

Ιστορικό

2016
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε ότι η Τουρκία ζήτησε την έκδοση οκτώ στρατιωτικών που είχαν διαφύγει στην Ελλάδα και την επιστροφή του τουρκικού στρατιωτικού ελικοπτέρου που τους μετέφερε.Οι ελληνικές αρχές απάντησαν δηλώνοντας ότι το ελικόπτερο θα επιστραφεί το συντομότερο δυνατό. Για τους επιβάτες, είπαν, «θα ακολουθήσουμε τις διαδικασίες του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι κατηγορούνται στη χώρα τους για παραβίαση της συνταγματικής τάξης και προσπάθεια ανατροπής της δημοκρατίας». Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών έκανε δήλωση, με ανάρτησή του στο Twitter, ότι οι στρατιώτες που μετέβησαν στην Ελλάδα ζητώντας άσυλο θα εκδοθούν. Πηγή της ελληνικής κυβέρνησης αρνήθηκε κάτι τέτοιο, λέγοντας ότι το αίτημα ασύλου θα διεκπεραιωθεί γρήγορα, αλλά και ότι το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα θα γίνονται πλήρως σεβαστά.

Ο δικηγόρος που ανέλαβε σε τέσσερεις από τους Τούρκους αξιωματικούς δήλωσε ότι δεν γνώριζαν για το πραξικόπημα και ότι έχουν οικογένειες και παιδιά στην Τουρκία. Προσέθεσε επίσης ότι οι αξιωματικοί έλαβαν εντολές το βράδυ της 15ης Ιουλίου να μεταφέρουν ορισμένους τραυματίες στα ελικόπτερα τους, μιας και βρίσκονταν σε ιατρικό πλήρωμα στην Κωνσταντινούπολη. Ακολούθησαν εντολές χωρίς να γνωρίζουν ότι γινόταν πραξικόπημα. Κάποια στιγμή οι αστυνομικοί άνοιξαν πυρ εναντίον των ελικοπτέρων τους. Εκείνη τη στιγμή, γνώριζαν ότι είχε ξεκινήσει πραξικόπημα και φοβούνταν ότι θα εκτελούνταν ως συμμετέχοντες εάν έμεναν στην Τουρκία, έτσι επιβιβάστηκαν σε ένα ελικόπτερο που δεν είχε καταστραφεί από τα πυρά της αστυνομίας και αναχώρησαν για Ελλάδα για να ζητήσουν άσυλο. Ο δικηγόρος προσέθεσε επίσης ότι ήταν «σε κακή ψυχική κατάσταση» επειδή φοβούνταν τόσο για τη ζωή τους όσο και για τις οικογένειές τους. 

Οι οκτώ Τούρκοι εμφανίστηκαν ενώπιον του εισαγγελέα στην Αλεξανδρούπολη το πρωί της 17ης Ιουλίου, κατηγορούμενοι για παράνομη είσοδο στη χώρα και απόπειρα διατάραξης των διεθνών σχέσεων της χώρας. Οι επτά κατηγορήθηκαν για την υποκίνηση της παράνομης πτήσης ενώ ο όγδοος, που οδηγούσε το ελικόπτερο, κατηγορήθηκε για την εκτέλεση της παράνομης πτήσης. Αργότερα αποσύρθηκαν οι κατηγορίες περί διατάραξης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Στις 18 Ιουλίου, οι Τούρκοι εμφανίστηκαν ενώπιον δικαστή στην Αλεξανδρούπολη. Έφθασαν στο δικαστικό μέγαρο με πολιτικά ρούχα και με καλυμμένα τα πρόσωπά τους. Το δικαστήριο ανέβαλε τη δίκη για τις 21 Ιουλίου 2016. Ο Έλληνας αναπληρωτής υπουργός Άμυνας, Δημήτρης Βίτσας, σημείωσε ότι οι αιτήσεις ασύλου της ομάδας εξετάζονται και θα ληφθεί απόφαση από τα ελληνικά δικαστήρια. Αν και οι αιτήσεις θα εξεταζόταν βάσει τόσο του «ελληνικού όσο και του διεθνούς δικαίου». Ο Τούρκος πρέσβης στην Ελλάδα ανέφερε ότι εάν οι στρατιώτες δεν επέστρεφαν στην Τουρκία, θα διατάρασσε τις διμερείς σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα δεν έπρεπε να δώσει άδεια προσγείωσης σε τουρκικό ελικόπτερο, δεν έπρεπε καν να του επιτρέψει να εισέλθει στο ελληνικό FIR».

Το βράδυ της 19ης Ιουλίου οι στρατιώτες μεταφέρθηκαν από την Αλεξανδρούπολη στην Καβάλα για δική τους ασφάλεια.

Στις 21 Ιουλίου, το δικαστήριο καταδίκασε τους οκτώ στρατιώτες σε δύο μήνες φυλάκιση, με τριετή αναστολή, για παράνομη είσοδο και αθωώθηκαν για παράβαση των κανονισμών πτήσης, καθώς οι κανονισμοί δεν ισχύουν για στρατιωτικά αεροσκάφη. Το δικαστήριο αναγνώρισε τα ελαφρυντικά που αντιμετώπισαν οι άνδρες, έχοντας ενεργήσει ενώ βρίσκονταν υπό μεγάλη απειλή. Παρέμειναν υπό κράτηση εν αναμονή της έκβασης των αιτήσεών τους για άσυλο. Κατά τη διάρκεια της δίκης βρίσκονταν έξι Τούρκοι δικηγόροι. Ένας από αυτούς απείλησε τους οκτώ αστυνομικούς, με αποτέλεσμα την άμεση επέμβαση της ελληνικής αστυνομίας που ζήτησε από τον δικηγόρο να αποχωρήσει από το δικαστήριο.

Το πρωί της 22ας Ιουλίου, οι στρατιώτες μεταφέρθηκαν στην Αθήνα για λόγους ασφαλείας. Οι δικηγόροι τους είπαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί για τη μεταφορά έως ότου τους ενημέρωσε το μεσημέρι ο αστυνομικός διευθυντής Καβάλας. Στις 27 Ιουλίου, οι οκτώ ζήτησαν και έλαβαν αναβολή. 

Στις 10 Αυγούστου, η Γενική Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης έστειλε αίτημα έκδοσης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης για να σταλεί στις ελληνικές αρχές για τους οκτώ στρατιωτικούς λόγω του ύποπτου ρόλου τους στην απόπειρα πραξικοπήματος. Στις 19 Αυγούστου, ένας από τους Τούρκους στρατιωτικούς, ο λοχαγός Feridun Çoban, εμφανίστηκε ενώπιον μιας ελληνικής επιτροπής ασύλου. Στις 29 Αυγούστου, τρεις από τους οκτώ είπαν στην Επιτροπή Ασύλου ότι είχαν ζητήσει σκόπιμα άσυλο στο Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ισπανία για να αποφύγουν την έκδοση.

Στις 21 Σεπτεμβρίου, η δικηγόρος των τριών στρατιωτικών, Σταυρούλα Τομαρά, είπε ότι θα ασκήσουν έφεση κατά της απόφασης έκδοσης. Οι άλλοι πέντε στρατιώτες επρόκειτο να περάσουν εκ νέου συνέντευξη από την επιτροπή ασύλου στην Αθήνα.

Στις 11 Οκτωβρίου, το πρωτοβάθμιο συμβούλιο της ελληνικής επιτροπής πολιτικού ασύλου απέρριψε την αίτηση ασύλου άλλων τεσσάρων από τους οκτώ στρατιώτες που συμμετείχαν στο πραξικόπημα. «Ήρθαμε στην Ελλάδα για να σώσουμε τις ζωές μας, όχι να γίνουμε πιόνια της εξωτερικής πολιτικής και των διμερών συμφωνιών. Δεν μας έχουν χαρακτηρίσει τρομοκράτες ούτε στη χώρα μας», ανέφερε η ανακοίνωσή τους.

Στις 5 Δεκεμβρίου, το δικαστήριο αρνήθηκε να εκδώσει τρεις από τους οκτώ, δηλώνοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να θέσει τη ζωή τους σε κίνδυνο. Ο Τούρκος υπουργός Εθνικής Άμυνας, αντέδρασε με οργή λέγοντας ότι: "Η τρομοκρατία είναι τρομοκρατία, δεν υπάρχει διάκριση. Τα δικαστήρια πρέπει να λάβουν πιο προσεκτικές αποφάσεις για τις τρομοκρατικές οργανώσεις. Οι κυβερνήσεις των άλλων χωρών πρέπει να δείξουν τη συμμαχική τους αλληλεγγύη. Η Ελλάδα είναι Σύμμαχος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Οι προσδοκίες μας από την ελληνική κυβέρνηση είναι να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε αυτά τα μέλη του Φετουλάχ Γκιουλέν να επιστρέψουν στην Τουρκία»

Στις 6 Δεκεμβρίου, δικαστήριο ενέκρινε την έκδοση άλλων τριών στρατιωτών. Οι αξιωματικοί και ο γενικός εισαγγελέας Αθηνών άσκησαν έφεση κατά της απόφασης. Όλες οι προσφυγές έπρεπε να εξεταστούν από τον Άρειο Πάγο. Στις 7 Δεκεμβρίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου ζήτησε την άμεση έκδοση των οκτώ Τούρκων στρατιωτών. Στις 8 Δεκεμβρίου, το δικαστήριο αποφάνθηκε κατά της έκδοσης των δύο τελευταίων Τούρκων στρατιωτικών.

2017
Στις 26 Ιανουαρίου, ο Άρειος Πάγος αρνήθηκε να εκδώσει τους οκτώ Τούρκους αξιωματικούς. Ο προεδρεύων του δικαστηρίου, Γιώργος Σακκάς, διαβάζοντας την απόφαση την Πέμπτη, είπε ότι οι οκτώ είναι απίθανο να αντιμετωπίσουν μια δίκαιη δίκη εάν επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Το Δικαστήριο ανησυχούσε επίσης για την πιθανότητα ότι αυτοί οι άνδρες θα είχαν ταπεινωθεί και ακόμη και βασανιστεί στη χώρα τους, και ισχυρίστηκε ότι η απόφασή του βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Δικαστήριο διέταξε την αποφυλάκιση των οκτώ αξιωματικών. Ωστόσο, θα παραμείνουν στο αστυνομικό τμήμα του Ολυμπιακού χωριού στην Αθήνα όσο εκκρεμούν τα αιτήματά τους για άσυλο. Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι οριστική και αμετάκλητη, επομένως, δεν μπορεί να ανατραπεί, ακόμη και με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης.

Το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι, «Αυτή η απόφαση είναι άλλη μια ένδειξη της απροθυμίας της Ελλάδας να πολεμήσει ενάντια σε τρομοκρατικές οργανώσεις όπως το παράνομο Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) και το Μέτωπο του Επαναστατικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Κόμματος (DHKP-C) που στοχεύουν την Τουρκία». Δύο ημέρες αργότερα, η απόφαση του Δικαστηρίου επικρίθηκε από τον Τούρκο υπουργό Άμυνας λέγοντας ότι ήταν μια πολιτική απόφαση και όχι μια δικαστική.

Στις 28 Ιανουαρίου, κυβερνητικές πηγές απάντησαν:Υπογραμμίζουμε σήμερα, όπως και τότε, ότι οι υπαίτιοι του πραξικοπήματος δεν είναι ευπρόσδεκτοι στην χώρα μας. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα είναι κράτος δικαίου, με συνταγματικά κατοχυρωμένη και αδιαμφισβήτητη την αρχή της διάκρισης των εξουσιών και με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου και του συνόλου των διεθνών συμβάσεων που δεσμεύουν τη χώρα.

Τον Δεκέμβριο οι ελληνικές αρχές ενέκριναν το αίτημα ασύλου ενός από τους οκτώ Τούρκους στρατιώτες. Έλαβαν υπόψη αναφορές από ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το Συμβούλιο της Ευρώπης, οι οποίες προειδοποιούσαν ότι η Τουρκία έχει διαπράξει τακτικά παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε υπόπτους για πραξικόπημα. Η Τουρκία απήντησε ότι η απόφαση υπονόμευσε τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απήντησε ότι «η πίστη μας στις δημοκρατικές αρχές και πρακτικές δεν είναι αδυναμία, αλλά πηγή δύναμης», προσέθεσε επίσης «οι δημοκρατίες δεν απειλούν, ούτε απειλούνται». Έντεκα πρώην πρόεδροι δικηγορικών συλλόγων από την Ελλάδα εξέδωσαν κοινή δήλωση καλώντας την ελληνική κυβέρνηση να σεβαστεί την απόφαση και να χορηγήσει πολιτικό άσυλο στον Τούρκο αξιωματικό.

2018
Στις 2 Μαρτίου, η Τουρκία συνέλαβε δύο Έλληνες με την κατηγορία της απόπειρας κατασκοπείας. Η Ελλάδα δήλωσε ότι οι δύο στρατιώτες βρίσκονταν σε περιπολία στα ελληνοτουρκικά σύνορα και παρασύρθηκαν κατά λάθος λόγω κακοκαιρίας. Στην περιοχή είχε αναφερθεί πυκνή χιονόπτωση και ομίχλη.

Στις 19 Απριλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την τουρκική κυβέρνηση να απελευθερώσει αμέσως τους δύο Έλληνες στρατιωτικούς καθώς και τα κράτη μέλη της ΕΕ να τερματίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία και να αναστείλουν τα προενταξιακά κονδύλια στην Τουρκία.

Στις 22 Απριλίου, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας αρνήθηκε την πρόταση του Τούρκου προέδρου Ερντογάν να ανταλλάξουν τους δύο Έλληνες στρατιωτικούς με τους οκτώ Τούρκους στρατιωτικούς.

Την 1η Μαΐου, ομάδα Τούρκων χάκερ έλαβε τον έλεγχο της ιστοσελίδας του ΑΠΕ-ΜΠΕ στέλνοντας απειλητικά μηνύματα σχετικά με το άσυλο που χορήγησε η Ελλάδα, πυροδοτώντας έναν κυβερνοπόλεμο μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων χάκερ.

Τον Ιούνιο, η Τουρκία ανέστειλε τη διμερή συμφωνία επανεισδοχής μεταναστών με την Ελλάδα ως απάντηση στην απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να απελευθερώσει τους οκτώ Τούρκους στρατιώτες που κατέφυγαν στην Ελλάδα μετά την τουρκική απόπειρα πραξικοπήματος. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ κάλεσε για «συγκράτηση και ηρεμία» μετά την απόφαση της Τουρκίας.

Παραπομπές

Ελληνοτουρκικές σχέσειςΣτρατός της ΤουρκίαςΜετανάστευση στην Ελλάδα