Βουαντίσουαφ Ταταρκιέβιτς

Ο Βουαντίσουαφ Ταταρκιέβιτς (πολωνικά: Władysław Tatarkiewicz) (3 Απριλίου 1886, Βαρσοβία – 4 Απριλίου 1980, Βαρσοβία) ήταν Πολωνός φιλόσοφος, ιστορικός της φιλοσοφίας, ιστορικός της τέχνης, αισθητικός και ηθικολόγος.

Βιογραφία 
Ο Ταταρκιέβιτς ξεκίνησε την τριτοβάθμια εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Όταν έκλεισε από τις ρωσικές αυτοκρατορικές αρχές το 1905, αναγκάστηκε να συνεχίσει την εκπαίδευσή του στο εξωτερικό, στο Μάρμπουργκ της Γερμανίας, όπου σπούδασε από το 1907 έως το 1910.

Όπως περιγράφει στα Απομνημονεύματα του, ήταν μια τυχαία συνάντηση με έναν άνδρα συγγενή, του οποίου το ύψος τον έκανε να ξεχωρίζει πάνω από το πλήθος σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό της Κρακοβίας, μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου που οδήγησε τον Ταταρκιέβιτς να περάσει τα χρόνια του πολέμου στη Βαρσοβία. Εκεί ξεκίνησε την καριέρα του ως λέκτορας φιλοσοφίας, διδάσκοντας σε ένα σχολείο θηλέων στην οδό Μοκοτόφσκα, απέναντι από το σημείο όπου επρόκειτο να κατοικήσει ο Γιούζεφ Πιουσούτσκι κατά τις πρώτες μέρες του μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν το Πολωνικό Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας άνοιξε υπό τη χορηγία των κατοχικών Γερμανών – που ήθελαν να κερδίσουν την πολωνική υποστήριξη για την πολεμική τους προσπάθεια – ο Ταταρκιέβιτς διηύθυνε το τμήμα φιλοσοφίας του το 1915–1919.

Το 1919-21 ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Στέφανος Μπάτορυ στο Βίλνο, το 1921-23 στο Πανεπιστήμιο του Πόζναν και το 1923-61 ξανά στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Το 1930 έγινε μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, διακινδυνεύοντας τη ζωή του, διεξήγαγε υπόγειες διαλέξεις στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Βαρσοβία (ένα από τα μέλη του ακροατηρίου ήταν ο Τσέσλαφ Μίλος). Μετά την καταστολή της Εξέγερσης της Βαρσοβίας (Αύγουστος-Οκτώβριος 1944) διακινδύνευσε και πάλι συνειδητά τη ζωή του όταν έβγαζε ένα χειρόγραφο από την υδρορροή, όπου το είχε ρίξει ένας Γερμανός στρατιώτης (αυτό και άλλα υλικά εκδόθηκαν αργότερα ως βιβλίο).

Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Το Μάρτιο του 1950, ο Ταταρκιέβιτς υποβιβάστηκε και του απαγορεύτηκε να διδάσκει, αφού επτά από τους μαθητές του (συμπεριλαμβανομένων των Χένρικ Χόλαντ και Λέσεκ Κοουακόφσκι), που ήταν ακτιβιστές στο Πολωνικό Κόμμα Ενωμένων Εργατών, παρουσίασαν μια «Επιστολή των 7» που τον κατήγγειλε για «προνομιακή υπέρ της μπουρζουαζίας επιστήμη αντί για μαρξιστική ενασχόληση» και αντίθεση στην «οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην Πολωνία».

Ο Ταταρκιέβιτς πέθανε την επομένη των 94ων γενεθλίων του. Στα Απομνημονεύματα του, που δημοσιεύθηκαν λίγο πριν, θυμάται ότι είχε εκδιωχθεί από την έδρα του στο Πανεπιστήμιο (από τον Χένρικ Χόλαντ, έναν πολιτικά συνδεδεμένο πρώην φοιτητή). Χαρακτηριστικά, έβλεπε ακόμη και αυτή την αναξιοπρέπεια ως συγκαλυμμένη ευλογία, καθώς του έδινε ελευθερία από ακαδημαϊκά καθήκοντα και ελεύθερο χρόνο να ασχοληθεί με την έρευνα και τη συγγραφή.

Ο Ταταρκιέβιτς σκέφτηκε ότι σε όλες τις κρίσιμες στιγμές της ζωής του, είχε αποτύχει να προβλέψει γεγονότα, πολλά από αυτά τραγικά, αλλά ότι αυτό μάλλον ήταν προς το καλύτερο, αφού δεν μπορούσε να τα είχε αλλάξει.

Άποψη για την ευτυχία 
Ο Ταταρκιέβιτς πίστευε ότι «η ικανοποίηση με συγκεκριμένα πράγματα... είναι μόνο μερική ικανοποίηση. Η ευτυχία απαιτεί πλήρη ικανοποίηση, δηλαδή ικανοποίηση από τη ζωή στο σύνολό της».

Παραπομπές

Πηγές 

 Teresa i Władysław Tatarkiewiczowie, Wspomnienia (Απομνημονεύματα), Βαρσοβία, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979,  .
 Władysław Tatarkiewicz, Analysis of Happiness, Βαρσοβία, PWN, Χάγη, Martinus Nijhoff, 1976,  .
 Marek Jaworski, Władysław Tatarkiewicz, Βαρσοβία, Interpress, 1975.
 Władysław Tatarkiewicz, Zarys dziejów filozofii w Polsce (Μια Σύντομη Ιστορία της Φιλοσοφίας στην Πολωνία), [στη σειρά:] Historia nauki polskiej w monografiach (Ιστορία της Πολωνικής Μάθησης σε Μονογραφίες), [τόμος] XXXII, Κρακοβία, Upolskanademia Academy of Learning), 1948. Αυτή η μονογραφία αντλεί από σχετικές ενότητες σε προηγούμενες εκδόσεις του Historia filozofii (Ιστορία της Φιλοσοφίας).
 "Βουαντίσουαφ Ταταρκιέβιτς," Encyklopedia Polski (Εγκυκλοπαίδεια της Πολωνίας), Κρακοβία, Kluszczyński, 1996, , σελ. 686.
 "Βουαντίσουαφ Ταταρκιέβιτς," Encyklopedia powszechna PWN (PWN Universal Encyclopedia), τομ. 4, Βαρσοβία, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976.

Πολωνοί φιλόσοφοι
Πολωνοί ιστορικοί της τέχνης
Πολωνοί ιστορικοί της φιλοσοφίας
Μέλη της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Ιππότες της Λεγεώνας της Τιμής
Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι