Δυνατοί

Δυνατοί , ονομάζονταν στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οι ανήκοντες στην κυρίαρχη οικονομική και κοινωνική τάξη. Συμπεριελάμβανε τα μέλη της ανώτατης και ανώτερης  πολιτικής, στρατιωτικής και εκκλησιαστικής (συμπεριλαμβανομένης της μοναστηριακής) ιεραρχίας, που συνήθως, αλλά όχι πάντα, διέθεταν επίσης σημαντικές περιουσίες και κτήματα. 
Αν και τέτοιες θέσεις δεν ήταν συνήθως κληρονομικές, στα τέλη του 10ου και στις αρχές του 11ου αιώνα είχαν αρχίσει να μονοπωλούνται από έναν περιορισμένο αριθμό οικογενειών που στα μέσα του 11ου αιώνα σχημάτισαν μια κληρονομική αριστοκρατία. 

Αν και η ακριβής σύνθεση της τάξης «των Δυνατών» έχει αποτελέσει αντικείμενο σημαντικής επιστημονικής συζήτησης,  σε οικονομικούς όρους, περιλάμβανε τους πλούσιους γαιοκτήμονες σε αντίθεση με τους μικρομεσαίους γαιοκτήμονες, τους πένητες.  Οι πρώτοι ήταν συνήθως μέλη στρατιωτικών οικογενειών, που είχαν τη δυνατότητα να ασκήσουν την επιρροή τους ώστε να τους εκχωρηθούν τα εκτεταμένα εδάφη που είχαν εγκαταλειφθεί, ιδιαίτερα στη Μικρά Ασία, ως αποτέλεσμα των επιδρομών του 7ου και 8ου αιώνα.  Καθώς η Αυτοκρατορία άρχισε να ανακάμπτει στρατιωτικά από τον 9ο αιώνα και μετά, αυτά τα εδάφη έγιναν και πάλι κερδοφόρα και άρχισαν να εμφανίζονται μεγάλες οικογένειες γαιοκτημόνων της επαρχίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Οίκος των Φωκάδων και οι Μαλεϊνοί,  που κατείχαν τα περισσότερα ανώτερα διοικητικά και στρατιωτικά αξιώματα στη Μικρά Ασία στις αρχές και τα μέσα του 10ου αιώνα. Οι «Δυνατοί» μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν την πολιτική και οικονομική τους δύναμη για να πλουτίσουν εις βάρος των «Πενήτων», που μέχρι τότε αποτελούσαν τον βασικό πυλώνα της βυζαντινής κοινωνίας και οικονομίας.  

Αρκετοί αυτοκράτορες από τον Ρωμανό Α΄ Λεκαπηνό (920 - 944) έως τον Βασίλειο Β΄ τον Βουλγαροκτόνο (976 – 1025) θέσπισαν νόμους για τον περιορισμό των εξουσιών των «Δυνατών»  και την αποτροπή ιδιοποίησης των στρατιωτικών κτημάτων.  

Ιδιαίτερα ο Βασίλειος Β΄ επέβαλε το 1002, το λεγόμενο «Αλληλέγγυον», φόρο που πλήρωναν οι «Δυνατοί» μιας περιοχής υπέρ των φτωχότερων κατοίκων. . 
Ωστόσο, με την έλευση στην εξουσία, της δυναστείας των Κομνηνών, εκπροσώπων της λεγόμενης «επαρχιακής αριστοκρατίας», μεγάλα «λατιφούντια» σχηματίστηκαν και πάλι σε όλες τις περιοχές, απορροφώντας τις μικρότερα κτήματα, με αποτέλεσμα η επιρροή των «Δυνατών» να συνεχίσει να αυξάνεται, φτάνοντας στο απόγειό της, την περίοδο των Παλαιολόγων - περίοδο που χαρακτηρίζεται από την αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 
 , esp. pp. 1074–82, 1087–1091
 
 
 
 
 
 
Κοινωνία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Οικονομία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις