Δανιήλ Χαρμς

Ο Δανιήλ Χαρμς (Даниил Хармс, ψευδώνυμο του Δανιήλ Ιβάνοβιτς Γιουβατσόφ), σχεδόν άγνωστος μέχρι πριν από λίγα χρόνια, έχει πλέον αναγνωριστεί ως ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της ρωσικής πρωτοπορίας του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, ενώ σταδιακά καταλαμβάνει μια θέση μεταξύ των σημαντικών δημιουργών της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Γεννήθηκε το 1905 στην Αγία Πετρούπολη. Πρωτοεμφανίστηκε στους καλλιτεχνικούς κύκλους της πόλης στα μέσα της δεκαετίας του 1920, κυρίως ως ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, και το 1927 συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης Πραγματικής Τέχνης (ΟΜΠΕΡΙΟΥ). Στα τέλη του 1931 συνελήφθη, φυλακίστηκε και στη συνέχεια εκτοπίστηκε για λίγους μήνες στην πόλη Κουρσκ με την κατηγορία της «οργάνωσης και συμμετοχής σε παράνομη, αντισοβιετική ένωση λογοτεχνών». Τον Αύγουστο του 1941 συνελήφθη για δεύτερη φορά, κατηγορούμενος για ντεφετιστική προπαγάνδα, και τον Φεβρουάριο του 1942 πέθανε, πιθανότατα από ασιτία, στην ψυχιατρική πτέρυγα των φυλακών Κρεστί του Λένινγκραντ κατά τον αποκλεισμό της πόλης από τα γερμανικά στρατεύματα.

Ο Δανιήλ Χαρμς βιοποριζόταν από τη συνεργασία με παιδικά περιοδικά και τη συγγραφή παιδικών βιβλίων, ενώ τα μόνα έργα του που δεν ανήκουν στην παιδική λογοτεχνία και εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής του ήταν δύο ποιήματα.

Η διάσωση του έργου του οφείλεται κατά κύριο λόγο στον στενό του φίλο Γιάκοφ Ντρούσκιν, που, μετά το θάνατο του Χαρμς, με κίνδυνο της ζωής του φύλαξε επί δεκαετίες τα χειρόγραφά του μέσα σε μια βαλίτσα στο διάδρομο του κοινοβιακού διαμερίσματος όπου ζούσε.

Στα ελληνικά κυκλοφορούν 2 βιβλία με κείμενα του Χαρμς σε μετάφραση από τα ρωσικά. Η εκτενέστερη έκδοση (Γαλάζιο τετράδιο, μτφρ. Ροδούλα Παππά, εκδ. Νεφέλη, Νοέμβριος 2010) περιλαμβάνει μεγάλο μέρος του σωζόμενου πεζού έργου του Χαρμς, τα κείμενα του «Γαλάζιου τετραδίου», το αφήγημα «Η γριά», ημερολογιακές σημειώσεις, μερικές επιστολές και ελάχιστα ποιήματα· ακόμη, ένα κείμενο του Ντρούσκιν, φωτογραφικό υλικό, καθώς και εκτενές χρονολόγιο. Στη σειρά «Κόμμα (,)», κυκλοφορεί επίσης η συλλογή Περιστατικά (2009, μτφρ. Ροδούλα Παππά). Περιλαμβάνει τριάντα μικρά κείμενα, και είναι η μοναδική ολοκληρωμένη συλλογή κειμένων του Χαρμς που έχουν επιλεγεί από τον ίδιο.

Πηγές 
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ: http://kharms.gr/chronologio.htm

ΒΙΒΛΙΑ:

 Γαλάζιο τετράδιο, Επιλογή-Μετάφραση από τα ρωσικά-Χρονολόγιο-Σημειώσεις: Ροδούλα Παππά, Εκδ. Νεφέλη, 2010
 Περιστατικά, Μετάφραση από τα ρωσικά: Ροδούλα Παππά, σειρά «Κόμμα», Εκδ. Νεφέλη, 2009
 Βρέχει γριές και άλλες ιστορίες, Εισαγωγή-Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας, Εκδ. Κοβάλτιο, 2019

ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ (με κείμενα, πληροφορίες, φωτογραφίες και βίντεο): www.kharms.gr