Σουηδικό αλφάβητο

Το Σουηδικό αλφάβητο () είναι βασικό στοιχείο του λατινικού συστήματος γραφής που χρησιμοποιείται για τη σουηδική γλώσσα. Τα 29 γράμματα αυτού του αλφαβήτου είναι το σύγχρονο βασικό λατινικό αλφάβητο των 26 γραμμάτων (A έως Z) συν Å, Ä, και Ö, με αυτή τη σειρά. Περιέχει 20 σύμφωνα και 9 φωνήεντα (a e i o u y å ä ö). Το λατινικό αλφάβητο μεταφέρθηκε στη Σουηδία μαζί με τον εκχριστιανισμό του πληθυσμού, αν και οι ρούνοι συνέχισαν να χρησιμοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια των πρώτων αιώνων του Χριστιανισμού, ακόμη και για εκκλησιαστικούς σκοπούς, παρά την παραδοσιακή τους σχέση με την Παλαιά Σκανδιναβική θρησκεία . Οι ρούνοι υποβλήθηκαν σε μερική «λατινοποίηση» κατά τον Μεσαίωνα,  όταν το λατινικό αλφάβητο έγινε πλήρως αποδεκτό ως το σουηδικό σύστημα γραφής, αλλά οι ρούνοι εξακολουθούσαν να εμφανίζονται, ειδικά στην ύπαιθρο, μέχρι τον 18ο αιώνα, και χρησιμοποιήθηκαν διακοσμητικά μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνας.  Ο λαϊκός αλφαβητισμός πιστεύεται ότι ήταν υψηλότερος (σχεδόν καθολικός) με τους απλοποιημένους ρούνους Younger Futhark, σε σχέση με τους πρώτους αιώνες χρήσης του λατινικού αλφαβήτου.

Γράμματα
Η προφορά των ονομάτων των γραμμάτων (η οποία δεν συμπίπτει απαραίτητα με τον ήχο που αντιπροσωπεύει) είναι ως ακολούθως:

Å, Ä and Ö
Εκτός από τα βασικά είκοσι έξι γράμματα, A–Z, το σουηδικό αλφάβητο περιλαμβάνει τα Å, Ä και Ö στο τέλος. Είναι διακριτά γράμματα στα σουηδικά και ταξινομούνται μετά το Z όπως φαίνεται παραπάνω.

Ασυνήθιστα γράμματα
Το γράμμα Q είναι σπάνιο. Το Q ήταν συνηθισμένο στις συνηθισμένες λέξεις πριν από το 1889, όταν επιτρεπόταν η αντικατάστασή του από το Κ.  Από το 1900, μόνο οι μορφές με Κ αναγράφονται στα λεξικά. Ορισμένα κύρια ονόματα διατήρησαν το Q παρά την αλλαγή σε κοινές λέξεις: Qvist, Quist, Husqvarna, Quenby, Quinby, Quintus, Quirin και 
Άλλες χρήσεις περιλαμβάνουν ορισμένα δάνεια που διατήρησαν το Q, συμπεριλαμβανομένων των queer, quisling, squash και  quilting;  φοιτητικοί όροι όπως gasque;  και ξένα γεωγραφικά ονόματα όπως Qatar.

Το γράμμα W είναι σπάνιο. Πριν από 
τον 19ο αιώνα, το W ήταν εναλλάξιμα με το V (το W χρησιμοποιόταν στην Fraktur, το V στην Antiqua). Τα επίσημα ορθογραφικά πρότυπα από το 1801 χρησιμοποιούν μόνο το V για κοινές λέξεις.  Πολλά οικογενειακά ονόματα κράτησαν το W τους παρά την αλλαγή σε κοινές λέξεις. Ξένες λέξεις και ονόματα εισάγουν χρήσεις του W, συγκεκριμένα συνδυασμοί με webb για (World Wide) Web. Η σουηδική ταξινόμηση παραδοσιακά και επίσημα αντιμετώπιζε τα V και W ως ισοδύναμα, έτσι ώστε οι χρήστες να μην χρειάζεται να μαντέψουν εάν η λέξη ή το όνομα που αναζητούσαν γράφεται με V ή W. Τα δύο γράμματα συνδυάζονταν συχνά στην αλληλουχία κατάταξης σαν να ήταν όλα V ή όλα W, μέχρι το 2006 όταν η 13η έκδοση του Svenska Akademiens ordlista (Ορθογραφικό Λεξικό της Σουηδικής Ακαδημίας) δήλωσε μια αλλαγή. Το W έλαβε τη δική του ενότητα στο λεξικό και ο κανόνας ταξινόμησης W = V καταργήθηκε. Αυτό σημαίνει ότι τα σουηδικά βιβλία που τυπώθηκαν πριν από το 2006 θα ομαδοποιούσαν το W με το V στο ευρετήριο και τα περισσότερα σουηδικά λογισμικά που εκδόθηκαν πριν από το 2006 θα αντιμετώπιζαν τα δύο ως παραλλαγές ενός μόνο χαρακτήρα κατά την ταξινόμηση κειμένου.

Το γράμμα Ζ είναι σπάνιο, χρησιμοποιείται σε ονόματα και μερικές δανεικές λέξεις όπως zon (ζώνη). Το Ζ ιστορικά προφερόταν /ts/. Μέχρι το 1700, αυτό είχε συγχωνευθεί με το /s/. Ως αποτέλεσμα, το Z αντικαταστάθηκε από το S το 1700. Το Z χρησιμοποιήθηκε αντ 'αυτού σε δανεικές λέξεις για το ιστορικό /z/. Το Z είναι το δεύτερο λιγότερο χρησιμοποιούμενο γράμμα στα σουηδικά, πριν από το Q.

Ξένα γράμματα
Αν και δεν είναι στο επίσημο αλφάβητο, το á είναι ένα σουηδικό (παλιομοδίτικο) γράμμα. Στα εγγενή σουηδικά προσωπικά ονόματα, χρησιμοποιούνται επίσης το ü, το è και άλλα.

Το umlauted ü αναγνωρίζεται αλλά χρησιμοποιείται μόνο σε ονόματα προέλευσης γερμανικά και σε γερμανικές δανεικές λέξεις όπως . Αντιμετωπίζεται διαφορετικά ως παραλλαγή του y και ονομάζεται γερμανικό y. Στα σουηδικά, το y είναι φωνήεν και προφέρεται ως τέτοιο (/y:/ όπως στο ). Σε μερικές αμετάβλητες αγγλικές λέξεις, το y χρησιμοποιείται για το σύμφωνο /j/ όπως στα αγγλικά.

Οι χαρακτήρες à, (που χρησιμοποιείται μόνο σε μερικές σπάνιες μη ενσωματωμένες δανεικές λέξεις όπως à, από τα γαλλικά) και é (χρησιμοποιείται σε ορισμένες ενσωματωμένες δανεικές λέξεις όπως idé και armé και σε  ορισμένα επώνυμα όπως Rosén ή Löfvén), θεωρούνται απλώς ως παραλλαγές του a και του e, αντίστοιχα.

Για ξένα ονόματα, μπορεί να χρησιμοποιούνται το ç, το ë, το í, το õ και πολλά άλλα, αλλά συνήθως μετατρέπονται σε c, e, i, o, κ.λπ.

Οι σουηδικές εφημερίδες και περιοδικά έχουν την τάση να χρησιμοποιούν μόνο γράμματα που είναι διαθέσιμα στο πληκτρολόγιο. Τα à, ë, í, κ.λπ. είναι διαθέσιμα στα σουηδικά πληκτρολόγια με λίγη προσπάθεια, αλλά συνήθως όχι τα æ και ø (χρησιμοποιούνται στα δανικά και τα νορβηγικά), επομένως συνήθως αντικαθίστανται από ae ή ä και ö. Το πρακτορείο ειδήσεων TT ακολουθεί αυτή τη χρήση επειδή ορισμένες εφημερίδες δεν έχουν τεχνική υποστήριξη για τα æ και ø, αν και υπάρχει σύσταση για χρήση æ και ø. Το γράμμα Æ χρησιμοποιήθηκε σε παλαιότερα σουηδικά συστήματα γραφής, όταν γενικά υπήρχε μεγαλύτερη ομοιότητα μεταξύ των Σκανδιναβικών γλωσσών.

Το Σουηδικό μητρώο πληθυσμού παραδοσιακά χρησιμοποιούσε μόνο τα γράμματα a–z, å, ä, ö, ü, é, έτσι οι μετανάστες με άλλα λατινικά γράμματα στα ονόματά τους, αφαιρούσαν τα διακριτικά σημάδια (και æ/ø μετατράπηκαν σε ä/ö), αν και πρόσφατα επιτρέπονται περισσότερα διακριτικά.

Η διαφορά μεταξύ του Δανικά/Νορβηγικά και του Σουηδικού αλφάβητου είναι ότι τα Δανικά/Νορβηγικά χρησιμοποιούν την παραλλαγή Æ αντί για Ä και την παραλλαγή Ø αντί για Ö.  Επίσης, η σειρά ταξινόμησης για αυτά τα τρία γράμματα είναι διαφορετική: Æ, Ø, Å.

Χειρόγραφο γραπτό αλφάβητο 

Το σουηδικό παραδοσιακό χειρόγραφο αλφάβητο είναι το ίδιο με το συνηθισμένο λατινικό αλφάβητο, αλλά τα γράμματα Ö και Ä γράφονται συνδέοντας τις τελείες με μια κυρτή γραμμή ~, επομένως μοιάζουν με Õ και Ã.  Στο γραπτό χειρόγραφο, οι κουκκίδες πρέπει να διαχωρίζονται σαφώς, αλλά οι συγγραφείς συχνά τις αντικαθιστούν με μια γραμμή: Ō, Ā.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι