Λέσεκ Μπαλτσερόβιτς

Ο Λέσεκ Χένρικ Μπαλτσερόβιτς (πολωνικά: Leszek Henryk Balcerowicz) (19 Ιανουαρίου 1947) είναι Πολωνός οικονομολόγος, πολιτικός και καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών της Βαρσοβίας. Διετέλεσε Πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας (2001–2007) και δύο φορές Αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Πολωνίας (1989–1991, 1997–2001). Το 1989, έγινε υπουργός Οικονομικών στην πρώτη μη κομμουνιστική κυβέρνηση του Ταντέους Μαζοβιέτσκι και ηγήθηκε των οικονομικών μεταρρυθμίσεων της ελεύθερης αγοράς, οι υποστηρικτές των οποίων λένε ότι έχουν μετατρέψει την Πολωνία σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης, αλλά οι επικριτές λένε ότι ακολουθήθηκαν από μεγάλη αύξηση της ανεργίας. Το 2007, ίδρυσε τη δεξαμενή σκέψης του Φόρουμ Πολιτικής Ανάπτυξης (Forum Obywatelskiego Rozwoju) και έγινε πρόεδρος του συμβουλίου του.

Βιογραφία 
Το 1970 αποφοίτησε με διάκριση από τη σχολή Εξωτερικού Εμπορίου της Κεντρικής Σχολής Σχεδιασμού και Στατιστικής στη Βαρσοβία (σήμερα: Σχολή Οικονομικών Επιστημών της Βαρσοβίας). Ο Μπαλτσερόβιτς έλαβε το Μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων του από το Πανεπιστήμιο Σεντ Τζονς της Νέας Υόρκης το 1974 και το διδακτορικό του από την Κεντρική Σχολή Προγραμματισμού και Στατιστικής το 1975.

Ήταν μέλος του πολωνικού κομμουνιστικού κόμματος (Ενιαίο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας) από το 1969 μέχρι την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία, το 1981. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 συμμετείχε σε μια οικονομική-συμβουλευτική ομάδα που σχετιζόταν με τον πρωθυπουργό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας. Το 1978-1980 εργάστηκε στο Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού. Αργότερα έγινε ειδικός στα οικονομικά στο ανεξάρτητο συνδικάτο υπέρ της δημοκρατίας Αλληλεγγύη (Solidarność).

Από το 1989 έως το 1991 και επίσης μεταξύ 1997 και 2000 διετέλεσε αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Οικονομικών της Πολωνίας. Μεταξύ 1995 και 2000 ήταν πρόεδρος της Ένωσης Ελευθερίας, ενός κεντρώου πολιτικού κόμματος της ελεύθερης αγοράς. Στις 22 Δεκεμβρίου 2000 έγινε Πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας. Ήταν επίσης αρθρογράφος στο Wprost, ένα πολωνικό ειδησεογραφικό περιοδικό.

Στις 11 Νοεμβρίου 2005, ο Πρόεδρος της Πολωνίας, Αλεξάντερ Κφασνιέφσκι, απένειμε στον Μπαλτσερόβιτς το Τάγμα του Λευκού Αετού για τη «συμβολή του στον οικονομικό μετασχηματισμό της Πολωνίας». Το 2006 εξελέγη μέλος της Galeria Chwały Polskiej Ekonomii (Hall of Fame της Πολωνικής Οικονομίας), μιας αίθουσας φήμης για «εξαιρετικούς Πολωνούς οικονομολόγους».

Ο Μπαλτσερόβιτς είναι μέλος της Επιτροπής για τη Νομική Ενδυνάμωση των Φτωχών, μιας ανεξάρτητης πρωτοβουλίας που φιλοξενείται από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη και της πρώτης παγκόσμιας πρωτοβουλίας που επικεντρώνεται ειδικά στη σχέση μεταξύ αποκλεισμού, φτώχειας και νόμου. Είναι επίσης μέλος του σημαίνοντος συμβουλευτικού σώματος με έδρα την Ουάσιγκτον, του Ομάδα των Τριάντα, και είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της διάσημης δεξαμενής σκέψης της Ουάσιγκτον, του Ινστιτούτου Πίτερσον. Είναι σύντροφος στο Collegium Invisibile.

Από τις 11 Ιουνίου 2008, ο Μπαλτσερόβιτς είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Bruegel, της δεξαμενής σκέψης διεθνών οικονομικών με έδρα τις Βρυξέλλες.

Από το 2007, ηγείται του Φόρουμ Πολιτικής Ανάπτυξης (Forum Obywatelskiego Rozwoju), μιας δεξαμενής σκέψης με αποστολή «την αυξανόμενη ενεργό υποστήριξη της κοινωνίας για ένα ευρύ φάσμα ατομικών ελευθεριών (ιδίως της οικονομικής ελευθερίας) και – τι συμβαίνει με αυτό – για την ενίσχυση του κράτους δικαίου στη χώρα».

Το 2016 διορίστηκε εκπρόσωπος του Προέδρου της Ουκρανίας στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Σχέδιο Μπαλτσερόβιτς 

Το Σχέδιο Μπαλτσερόβιτς ήταν μια σειρά μεταρρυθμίσεων, που έφεραν το τέλος στον υπερπληθωρισμό, διέλυσαν τις αναποτελεσματικές οικονομικές δομές και εξισορρόπησαν τον εθνικό προϋπολογισμό. Οι τιμές των περισσότερων καταναλωτικών αγαθών απελευθερώθηκαν και καθορίστηκαν ανώτατα όρια για τις ετήσιες αυξήσεις στους μισθούς των υπαλλήλων του κρατικού τομέα. Το νόμισμα της Πολωνίας, το ζλότι, έγινε μετατρέψιμο εντός των συνόρων της χώρας. Αυτό οδήγησε σε σημαντική αύξηση των τιμών και ανάγκασε στην κρατικοποίηση των εταιρειών ενώ τις κατέστησε οικονομικά ανταγωνιστικές. Αυτό ισοδυναμούσε με σοκ δύο ετών για την πολωνική οικονομία. Μεταξύ άλλων ενεργειών που περιλαμβάνονταν στο σχέδιο ήταν η διαπραγμάτευση σημαντικής μείωσης (περίπου 50%) των χρεών που κληρονομήθηκαν από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας.

Η σοβαρότητα των μεταρρυθμίσεων ήταν αρχικά αμφιλεγόμενη και έκανε τον Μπαλτσερόβιτς αντικείμενο κριτικής από ορισμένους πολιτικούς στην Πολωνία. Από την άλλη πλευρά, πολλοί οικονομολόγοι και ειδικοί όπως οι Κσίστοφ Σόμπτσακ, Τζέφρι Σακς και Γιάτσεκ Ροστόφσκι συμφωνούν ότι χωρίς την εισαγωγή τέτοιων ριζικών αλλαγών, η οικονομική επιτυχία και η σταθερή οικονομική ανάπτυξη της Πολωνίας δεν θα ήταν δυνατές. Από το 1991, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της Πολωνίας ήταν ένας από τους υψηλότερους από όλες τις μετακομμουνιστικές οικονομίες, ενώ η χώρα γνώρισε αδιάκοπη ανάπτυξη για περισσότερα από 28 χρόνια – τη μεγαλύτερη στον κόσμο, μαζί με της Αυστραλίας. Το 1998, του απονεμήθηκε το Βραβείο του Υπουργού Οικονομικών της Χρονιάς από το Euromoney για τα επιτεύγματά του ως υπουργός Οικονομικών.

Κριτική 
Η υψηλή ανεργία παρέμεινε πρόβλημα για περίπου δύο δεκαετίες μετά την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, αφήνοντας ορισμένες περιφέρειες που πλήττονταν από τη φτώχεια με διαρθρωτική ανεργία. Η μείωση της μη κερδοφορίας των κρατικών εταιρειών απαιτούσε σημαντικές απολύσεις. Παρόλο που πάνω από 2 εκατομμύρια Πολωνοί μετανάστευσαν από την Πολωνία από την ένταξή της στην ΕΕ, μέχρι το 2010, το επίπεδο ανεργίας παρέμεινε στο 13%. Ο λαϊκιστής πολιτικός Άντζεϊ Λέπερ, ο ηγέτης του λαϊκιστικού κόμματος Αυτοάμυνα (Samoobrona), δημιούργησε το σύνθημα: «Ο Μπαλτσερόβιτς πρέπει να φύγει» (Balcerowicz musi odejść), απηχώντας τη δυσαρέσκεια που ένιωσαν ορισμένοι Πολωνοί με το σχέδιο του Μπαλτσερόβιτς. Ωστόσο, από το 2013 το ποσοστό ανεργίας δεν έχει ξεπεράσει το 10% και το 2019 έφτασε στο ιστορικό χαμηλό του 3,8%.

ΟΙ BELLS 
Κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Ευρωζώνη, ο Μπαλτσερόβιτς ήταν ειλικρινής υποστηρικτής της δημοσιονομικής πειθαρχίας και συχνά αποκαλείται ο αντι-Μπερνάνκε για την περιφρόνηση του στρεβλωτικού δημοσιονομικού κινήτρου. Σε διάφορα άρθρα έχει αναπτύξει μια σύγκριση μεταξύ των δημοσιονομικά απείθαρχων PIGS (Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία) και των δημοσιονομικά πειθαρχημένων BELL (Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία). Η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα ανάπτυξης, ισχυρίζεται ο Μπαλτσερόβιτς. Έχει πολλούς οπαδούς μεταξύ των οικονομολόγων της Ανατολικής Ευρώπης, με σημαντικότερο τον Σιμεόν Ντιάνκοφ, Αναπληρωτή Πρωθυπουργό και Υπουργό Οικονομικών της Βουλγαρίας μεταξύ 2009 και 2013.

Ιδιωτική ζωή 
Ο Μπαλτσερόβιτς ήταν ανταγωνιστικός αθλητής στα νιάτα του. Το 1966 έγινε πρωταθλητής νέων της Πολωνίας στο cross country στα 1500 μέτρα. Από το 1977 είναι παντρεμένος με την Έβα Μπαλτσερόβιτς, οικονομολόγο. Έχει τρία παιδιά.

Δείτε επίσης 
 Γεγκόρ Γκαϊντάρ – αρχιτέκτονας των μετασοβιετικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων στη Ρωσία.
 Οικονομία της Πολωνίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Λέσεκ Μπαλτσερόβιτς στο CSA Celebrity Speakers
 Επίσημος ιστότοπος (πολωνικά)
 Συνέντευξη με τον Λ. Μπαλτσερόβιτς από το PBS 11/12/2000 (αγγλικά)
 Business Week Stars of Europe: Agenda Setters (αγγλικά)
 Τα σχόλια του Λέσεκ Μπαλτσερόβιτς για το Project Syndicate

Πολωνοί οικονομολόγοι
Απόφοιτοι της Σχολής Οικονομικών Επιστημών της Βαρσοβίας
Μέλη του Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας
Διοικητές της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας
Υπουργοί Οικονομικών της Πολωνίας
Αναπληρωτές πρωθυπουργοί της Πολωνίας
Αποδέκτες του Τάγματος του Λευκού Αετού (Πολωνία)