Αγήρατο

Το αγήρατο (Ageratum) ή αγέραστο είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά. Περιλαμβάνει τόσο ετήσια όσο και πολυετή είδη.

Τα περισσότερα είδη είναι ιθαγενή της Κεντρικής Αμερικής, αλλά 4 είδη είναι ιθαγενή των ΗΠΑ. Τα αγήρατα τείνουν να σχηματίζουν συστάδες και φθάνουν σε ύψος μέχρι 75 εκατοστά περίπου. Τα φύλλα τους είναι καρδιόσχημα ή ωοειδή, και λίγο ως πολύ χνουδωτά. Τα χείλη τους είναι ελαφρώς οδοντωτά ή πριονωτά. Η φυλλωσιά των αγήρατων είναι πυκνή, καθώς είναι πολύκλαδοι θάμνοι.

Τα λεπτεπίλεπτα άνθη έχουν γαλάζιο-μοβ έως λευκό ή ροζ χρώμα και αναπτύσσονται σε μικρά σύνθετα σκιάδια, ενώ έχουν μια ελαφρά μυρωδιά παρόμοια με εκείνη της κουμαρίνης. Ο καρπός είναι μικρός.

Καλλιέργεια 
Τα αγήρατα καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά για τα άνθη τους, κυρίως το είδος Ageratum houstonianum. Τα συνηθέστερα καλλιεργούμενα έχουν μικρό σχετικώς ύψος, 15 έως 20 εκατοστά σε πλήρη ανάπτυξη. Διατίθενται ωστόσο και υψηλά είδη με τη μορφή σπόρων, έως περίπου 46 εκατοστά, με γαλάζια άνθη, το χρώμα που προτιμάται συνήθως, αν και μπορεί κάποιος να βρει και βιολετί, ροζ και λευκά άνθη. Το μέγεθος των φυτών και οι αποχρώσεις των λουλουδιών τους καθιστούν τα αγήρατα ιδιαιτέρως κατάλληλα για βραχόκηπους, εποχιακά παρτέρια και ζαρντινιέρες. Αναπτύσσονται καλά στον ήλιο ή σε λίγη σκιά, από τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι τα πρώτα κρύα. Η καλλιέργειά τους είναι αρκετά εύκολη, και η ανθοφορία τους είναι άφθονη και διαρκεί πολύ.

Τοξικότητα
Αρκετά είδη αγήρατου είναι τοξικά, επειδή περιέχουν αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης. Τα Ageratum houstonianum και Ageratum conyzoides προκαλούν στα φυτοφάγα ζώα που θα τα φάνε αλλοιώσεις στον ηπατικό ιστό και ογκογενέσεις.

Τα αγήρατα ως ζιζάνια 
Τα είδη Ageratum conyzoides και Ageratum houstonianum είναι ευεπίφορα στο να καταστούν περιβαλλοντικά ζιζάνια όταν φύονται έξω από το φυσικό τους περιβάλλον.

Είδη
Περί το 1970 αναγνωρίζονταν 15 περίπου είδη στο γένος, ενώ σήμερα μερικοί βιολόγοι δέχονται μέχρι και 60. Τον Ιούλιο του 2020 το Plants of the World online κατέγραφε 41 γενικώς αποδεκτά είδη, τα εξής:

 Ageratum albidum, Hemsl.
 Ageratum ballotifolium'''' (Maguire, Steyerm. & Wurdack), R.M.King & H.Rob.
 Ageratum candidum, G.M.Barroso
 Ageratum chiriquense (B.L.Rob.), R.M.King & H.Rob.
 Ageratum chortianum, Standl. & Steyerm.
 Ageratum conyzoides, L.
 Ageratum corymbosum (S.F.Blake) L.O.Williams
 Ageratum corymbosum, Zuccagni
 Ageratum echioides, Hemsl.
 Ageratum elassocarpum, S.F.Blake
 Ageratum ellipticum, B.L.Rob.
 Ageratum fastigiatum (Gardner) R.M.King & H.Rob.
 Ageratum gaumeri, B.L.Rob.
 Ageratum grossedentatum, Rzed.
 Ageratum guatemalense, M.F.Johnson
 Ageratum hondurense, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum houstonianum, Mill.
 Ageratum iltisii, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum koulianum'', Bhellum
 Ageratum littorale, A.Gray
 Ageratum lundellii, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum maritimum, Kunth
 Ageratum microcarpum (Benth.) Hemsl.
 Ageratum microcephalum, Hemsl.
 Ageratum molinae, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum munaense, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum myriadenium (Baker) R.M.King & H.Rob. 
 Ageratum oerstedii, B.L.Rob
 Ageratum paleaceum (J.Gay ex DC.) Hemsl.
 Ageratum peckii, B.L.Rob
 Ageratum petiolatum (Hook. & Arn.) Hemsl.
 Ageratum platylepis (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob.
 Ageratum platypodum, B.L.Rob 
 Ageratum riparium, B.L.Rob.
 Ageratum rugosum, J.M.Coult. 
 Ageratum salvanaturae, B.Smalla & N.Kilian
 Ageratum scorpioideum, Baker 
 Ageratum solisii, B.L.Turner
 Ageratum standleyi, B.L.Rob
 Ageratum tehuacanum, R.M.King & H.Rob.
 Ageratum tomentosum (Benth.) Hemsl.

Πολλές είναι οι συνώνυμες ονομασίες ειδών, μερικές επιλεγμένες είναι οι εξής:

 Ageratum altissimum, L. — συνώνυμη της ονομασίας Ageratina altissima, (L.) R.M.King & H.Rob.
 Ageratum anisochroma (Klatt) R.M.King & H.Rob. — συνώνυμη της  Ageratina anisochroma (Klatt) R.M.King & H.Rob.
 Ageratum isocarphoides (DC.) Hemsl. — συνώνυμη της Ageratum echioides, Hemsl.
 Ageratum lavenia (L.), Kuntze — συνώνυμη της Adenostemma lavenia (L.) Kuntze
 Ageratum lucidum, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum corymbosum, Zuccagni
 Ageratum meridanum, V.M.Badillo — συνώνυμη της Ageratum microcarpum (Benth.) Hemsl.
 Ageratum nelsonii (B.L.Rob.), M.F.Johnson — συνώνυμη της Ageratum elassocarpum, S.F.Blake
 Ageratum oliveri, R.M.King & H.Rob. — συνώνυμη της Ageratum oerstedii, B.L.Rob.
 Ageratum panamense, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum riparium, B.L.Rob.
 Ageratum pohlii (Baker), H.Rob. — συνώνυμη της Teixeiranthus pohlii, (Baker) R.M.King & H.Rob. 
 Ageratum radicans, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum peckii, B.L.Rob.
 Ageratum salicifolium, Hemsl. — συνώνυμη της Ageratum corymbosum, Zuccagni
 Ageratum stachyofolium, B.L.Rob. — συνώνυμη της Paneroa stachyofolia (B.L.Rob.), E.E.Schill

 Διαφορετικά γένη 
Το γένος Paneroa περιλαμβάνει μόνο ένα είδος, το Paneroa stachyofolia, ιθαγενές του Μεξικού (πολιτεία Οαχάκα), που τοποθετήθηκε αρχικώς στο γένος Ageratum, αλλά φαίνεται ότι είναι συγγενέστερο των γενών Conoclinium και Fleischmannia''.

Παραπομπές

Σύνθετα