Καζακική αναταραχή 2022

Η αναταραχή του 2022 στο Καζακστάν ήταν μια σειρά από μαζικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στο Καζακστάν στις 2 Ιανουαρίου 2022 μετά από μια ξαφνική απότομη αύξηση στις τιμές του υγροποιημένου αερίου μετά την άρση του ανώτατου ορίου τιμών που επιβλήθηκε από την κυβέρνηση την 1η Ιανουαρίου. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν ειρηνικά στην πετρελαιοπαραγωγική πόλη Ζαναοζέν και γρήγορα επεκτάθηκαν σε άλλες πόλεις της χώρας, ειδικά στη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, το Αλμάτι, όπου οι διαδηλώσεις μετατράπηκαν σε βίαιες ταραχές, που τροφοδοτήθηκαν από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση και την οικονομική ανισότητα. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας βίαιων ταραχών και καταστολών, 227 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 9.900 συνελήφθησαν.

Η αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση και τον πρώην πρόεδρο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ επηρέασε επίσης μεγαλύτερες διαδηλώσεις. Καθώς δεν υπάρχουν δημοφιλείς ομάδες αντιπολίτευσης κατά της κυβέρνησης του Καζακστάν, οι αναταραχές φάνηκε να οργανώνονται απευθείας από πολίτες. Σε αντίδραση, ο Πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Περιφέρεια Μανγκιστάου και το Αλμάτι, με ισχύ από τις 5 Ιανουαρίου 2022. Το υπουργικό συμβούλιο του Μάμιν παραιτήθηκε την ίδια μέρα.  Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης επεκτάθηκε σύντομα σε ολόκληρη τη χώρα. Σε απάντηση στο αίτημα του Τοκάγιεφ, ο Οργανισμός Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO) –μια στρατιωτική συμμαχία της Ρωσίας, της Αρμενίας, της Λευκορωσίας, της Κιργιζίας, του Τατζικιστάν και του ίδιου του Καζακστάν– συμφώνησε να αναπτύξει στρατεύματα στο Καζακστάν. Ως στόχος δηλώθηκε ότι ήταν η διατήρηση της ειρήνης, ενώ άλλοι το θεώρησαν ως ξένη παρέμβαση για τη  βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων. Ο Ναζαρμπάγιεφ απομακρύνθηκε από την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του Καζακστάν.

Ως παραχώρηση, ο Πρόεδρος Τοκάγιεφ είπε ότι τα ανώτατα όρια των τιμών του φυσικού αερίου των οχημάτων των 50 τένγκε ανά λίτρο επαναπροσδιορίστηκαν για 6 μήνες. Στις 7 Ιανουαρίου, ανέφερε σε δήλωση, «Η συνταγματική τάξη έχει αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό σε όλες τις περιοχές της χώρας». Ανήγγειλε επίσης ότι διέταξε τα στρατεύματα να χρησιμοποιήσουν θανατηφόρα βία εναντίον διαδηλωτών, εξουσιοδοτώντας οδηγίες να «πυροβολούν για να σκοτώσουν» χωρίς προειδοποίηση σε καθέναν που διαδηλώνει, αποκαλώντας τους διαδηλωτές «ληστές και τρομοκράτες» και λέγοντας ότι η χρήση βίας θα συνεχίσει να «καταστρέφει τις διαδηλώσεις».

Στις 10 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση κήρυξε ημέρα πένθους για τα θύματα των διαδηλώσεων. Στις 11 Ιανουαρίου, ο Τοκάγιεφ είπε ότι η τάξη είχε αποκατασταθεί στο Καζακστάν και οι διαδηλώσεις τελείωσαν. Ανήγγειλε ότι τα στρατεύματα του CSTO θα άρχιζαν να αποχωρούν από τη χώρα στις 13 Ιανουαρίου, και αποσύρθηκαν πλήρως ως τις 19 Ιανουαρίου. Σε μια ομιλία στο κοινοβούλιο στις 11 Ιανουαρίου σχετικά με τις προηγούμενες ημέρες, υποσχέθηκε μεταρρύθμιση και αναγνώρισε τη δημόσια δυσαρέσκεια για την εισοδηματική ανισότητα και επέκρινε τον Ναζαρμπάγιεφ και τους συνεργάτες του για τον πλούτο τους. Διόρισε επίσης νέο πρωθυπουργό, τον Αλιχάν Σμαΐλοφ, στις 11 Ιανουαρίου, και απέλυσε τον υπουργό Άμυνας Μουράτ Μπεκτάνοφ στις 18 Ιανουαρίου. Στις 11 Ιανουαρίου, οι διεθνείς πτήσεις ξεκίνησαν ξανά από και προς την  Νουρ-Σουλτάν, την πρωτεύουσα της χώρας.

Παραπομπές 

Διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες του 2022