Ο μεγάλος Γκάτσμπυ (ταινία 1974)

Ο μεγάλος Γκάτσμπυ () είναι αμερικανική ρομαντική δραματική ταινία του 1974 σε σκηνοθεσία Τζακ Κλέιτον και σενάριο του Φράνσις Φορντ Κόπολα, βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ του 1925. Στην ταινία πρωταγωνιστεί ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ στον ομώνυμο ρόλο του Τζέι Γκάτσμπι, μαζί με τους Μία Φάροου, Σαμ Γουότερστον, Μπρους Ντερν και Κάρεν Μπλακ.

Η ταινία κέρδισε δύο Βραβεία Όσκαρ, αυτά της Καλύτερης Ενδυματολογίας (Θεώνη Βαχλιώτη-Όλντριτζ) και της Καλύτερης Μουσικής (Νέλσον Ριντλ). Επίσης κέρδισε τρία βραβεία BAFTA: Καλύτερης Φωτογραφίας (Ντάγκλας Σλόκομπ), Καλύτερης Ενδυματολογίας (Θεώνη Βαχλιώτη-Όλντριτζ) και Καλύτερου Σχεδιασμού Παραγωγής (Τζον Μποξ).

Πλοκή 

Ο συγγραφέας Νικ Κάραγουεϊ οδηγεί το σκάφος του διασχίζοντας το λιμάνι προς την ξαδέρφη του Νταίζη και την έπαυλη του συζύγου της Τομ στο East Egg. Εκεί, μαθαίνει ότι ο γάμος του Τομ και της Νταίζης είναι προβληματικός και ο Τομ έχει σχέση με μια γυναίκα στη Νέα Υόρκη. Ο Νικ ζει σε ένα μικρό εξοχικό σπίτι στο West Egg, δίπλα σε έναν μυστηριώδη μεγιστάνα ονόματι Γκάτσμπι, ο οποίος κάνει τακτικά υπερβολικά πάρτι στο σπίτι του.

Ο Τομ παίρνει τον Νικ να συναντήσει την ερωμένη του, Μιρτλ, η οποία είναι παντρεμένη με τον Τζορτζ Γουίλσον, έναν μηχανικό αυτοκινήτων. Ο Τζορτζ χρειάζεται να αγοράσει ένα όχημα από τον Τομ, αλλά ο Τομ είναι εκεί μόνο για να πάρει τη Μιρτλ στο διαμέρισμά του στην πόλη. Πίσω στο Λονγκ Άιλαντ, η Νταίζη προσπαθεί να πείσει τον Νικ να παίξει με την φίλο της, την Τζόρνταν, μια επαγγελματία παίκτη γκολφ. Όταν ο Νικ και ο Τζόρνταν παρευρίσκονται σε ένα πάρτι στο σπίτι του Γκάτσμπυ, ο Νικ προσκαλείται σε μια ιδιωτική συνάντηση με τον Γκάτσμπι, ο οποίος του ζητά να γευματίσει μαζί του την επόμενη μέρα.

Στο μεσημεριανό γεύμα, ο Νικ συναντά τον επιχειρηματικό συνεργάτη του Γκάτσμπι, έναν Εβραίο γκάνγκστερ και έναν τζογαδόρο ονόματι Μάγερ Γουλφσέιμ. Την επόμενη μέρα, ο Τζόρνταν εμφανίζεται στη δουλειά του Νικ και του ζητά να καλέσει την Νταίζη στο σπίτι του για να συναντηθεί μαζί της ο Γκάτσμπυ. Ο Γκάτσμπυ εκπλήσσει την Νταίζη στο μεσημεριανό γεύμα και αποκαλύπτεται ότι ο Γκάτσμπυ και η Νταίζη ήταν κάποτε εραστές, αν και εκείνη αρνήθηκε να τον παντρευτεί επειδή ήταν φτωχός.

Η Νταίζη και ο Γκάτσμπι αναπτύσουν μια σχέση, η οποία σύντομα γίνεται φανερή. Ενώ ο Τομ και η Νταίζη διασκεδάζουν τον Γκάτσμπυ, την Τζόρνταν και τον Νικ στο σπίτι τους, η Νταίζη τους προτείνει να πάνε στην πόλη. Στο ξενοδοχείο Plaza, ο Γκάτσμπυ και η Νταίζη αποκαλύπτουν τη σχέση τους και ο Γκάτσμπι θέλει η Νταίζη να παραδεχτεί ότι δεν αγάπησε ποτέ τον Τομ. Αυτήν αδυνατεί να το κάνει και φεύγει με το αυτοκίνητο του Γκάτσμπι. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής προς το σπίτι, η Νταίζη χτυπά τη Μιρτλ όταν εκείνη τρέχει στο δρόμο. Πιστεύοντας ότι ήταν ο Γκάτσμπι που σκότωσε τη Μιρτλ, ο σύζυγός της, Τζορτζ, πηγαίνει αργότερα στην έπαυλη του Γκάτσμπυ και τον πυροβολεί θανάσιμα καθώς αυτός χαλαρώνει στην πισίνα του και στη συνέχεια αυτοκτονεί. Ο Νικ κάνει μια κηδεία για τον Γκάτσμπυ όπου συναντά τον πατέρα του Γκάτσμπι. Κανείς άλλος δεν παρευρίσκεται στην κηδεία. Στη συνέχεια, η Νταίζη και ο Τομ συνεχίζουν τη ζωή τους σαν να μην συνέβη τίποτα. Ο Νικ χωρίζει με τον Τζόρνταν και επιστρέφει δυτικά, απογοητευμένος από αυτόν τον τρόπο ζωής.

Διανομή ρόλων 
 Ρόμπερτ Ρέντφορντ ως Τζέι Γκάτσμπι
 Μία Φάροου ως Νταίζη Μπιούκαναν
 Μπρους Ντερν ως Τομ Μπιουκάναν
 Σαμ Γουότερστον ως Νικ Κάραγουεϊ 
 Κάρεν Μπλακ ως Μιρτλ Γουίλσον
 Σκοτ Γουίλσον ως Τζορτζ Γουίλσον
 Λόις Τσάιλς ως Τζόρνταν Μπέικερ
 Έντουαρντ Χέρμαν ως Εβινγκ Κλιπσπρίγκερ
 Χάουαρντ Ντα Σίλβα ως Μάγερ Γουλφσέιμ
 Κάθριν Λι Σκοτ ως Κάθριν Γουίλσον, αδερφή της Μιρτλ
 Ρετζίνα Μπαφ ως Μις Μπεντίκερ
 Ρόμπερτς Μπλόσομ ως Κύριος Γκατζ
 Μπεθ Πόρτερ ως Κυρία Μακκί
 Πάτσι Κένζιτ ως Πάμι Μπιουκάναν

Παραγωγή

Σενάριο 
Ο Τρούμαν Καπότε ήταν ο αρχικός σεναριογράφος, αλλά αντικαταστάθηκε από τον Φράνσις Φορντ Κόπολα, ο οποίος είχε μόλις ολοκληρώσει τη σκηνοθεσία του Νονού, αλλά δεν ήταν σίγουρος για την εμπορική του υποδοχή και χρειαζόταν τα χρήματα. Πιστεύει ότι πήρε τη δουλειά μετά από σύσταση του Ρόμπερτ Ρέντφορντ , του οποίου άρεσε το ριμέικ που έκανε ο Κόπολα στο "The Way We Were". Ο Κόπολα είχε διαβάσει τον Γκάτσμπι αλλά δεν ήταν εξοικειωμένος με αυτό. Μπήκε σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Παρίσι (το παλιό δωμάτιο του Όσκαρ Γουάιλντ) και ξεκίνησε το γράψιμο. Αργότερα θυμήθηκε:

Στο κομμάτι σχολιασμού του για την κυκλοφορία του DVD του Νονού, ο Κόπολα αναφέρεται στη συγγραφή του σεναρίου του Γκάτσμπι, προσθέτοντας "Όχι ότι ο σκηνοθέτης έδωσε καμία σημασία σε αυτό. Το σενάριο που έγραψα δεν υλοποιήθηκε".

Ο Γουίλιαμ Γκόλντμαν, που αγαπούσε το μυθιστόρημα, είπε το 2000 ότι έκανε ενεργή εκστρατεία για τη δουλειά της προσαρμογής του σεναρίου, αλλά έμεινε έκπληκτος από την ποιότητα του έργου του Κόπολα:

Γυρίσματα 
Οι επαύλεις Rosecliff και Marble House στο Νιούπορτ του Ρόουντ Άιλαντ και ένα εξωτερικό μέρος της έπαυλης Linden Place στο Μπρίστολ του Ρόουντ Άιλαντ, χρησιμοποιήθηκαν για το σπίτι του Γκάτσμπι, ενώ οι σκηνές στο σπίτι των Μπιούκαναν γυρίστηκαν στα στούντιο Pinewood στο Μπάκιγχαμσάιρ της Αγγλίας. Μια σκηνή γυρίστηκε στο Windsor Great Park, στο Ηνωμένο Βασίλειο.  Άλλες σκηνές γυρίστηκαν στη Νέα Υόρκη και στο Ούξμπριτζ της Μασαχουσέτης.

Υποδοχή

Κριτικές 
Η ταινία έλαβε μικτές κριτικές, επαινέθηκε για την πιστή της ερμηνεία του μυθιστορήματος, αλλά και επικρίθηκε για την έλλειψη οποιουδήποτε αληθινού συναισθήματος ή συναισθημάτων για την εποχή της τζαζ. Ο ιστότοπος Rotten Tomatoes ανασκόπησης κριτικών, δίνει βαθμολογία (Ιανουάριος 2022) θετικής έγκρισης 39% βασισμένες σε 36 κριτικές με μέσο όρο 5/10. Η κριτική συναίνεση του ιστότοπου αναφέρει: «Ο Μεγάλος Γκάτσμπι αποδεικνύει ότι ακόμη και ένα ζευγάρι εξαιρετικά ταλαντούχων πρωταγωνιστών δεν είναι πάντα αρκετό για να εγγυηθεί μια επιτυχημένη προσαρμογή του κλασικού λογοτεχνικού υλικού». Παρόλα αυτά, η ταινία ήταν μια οικονομική επιτυχία, αποφέροντας στο box office 26.533.200 δολάρια  έναντι προϋπολογισμού παραγωγής 7 εκατομμυρίων. 

Ο Τένεσι Ουίλιαμς, στο βιβλίο του "Αναμνήσεις" (σελ. 78), έγραψε: «Μου φαίνεται ότι αρκετές από τις ιστορίες μου, θα παρείχαν ενδιαφέρον και κερδοφόρο υλικό για τον σύγχρονο κινηματογράφο, αν δεσμευόμουν. Τέτοιοι κινηματογραφικοί δάσκαλοι της σκηνοθεσίας όπως ο Τζακ Κλέιτον, ο οποίος έκανε τον Μεγάλο Γκάτσμπι μια ταινία που ξεπέρασε ακόμα και, νομίζω, το μυθιστόρημα του Σκοτ ​​Φιτζέραλντ».

Η κριτική του Βίνσεντ Κάνμπι του 1974 στους The New York Times χαρακτηρίζει την ταινία με κριτική αμφιθυμία: «Τα σκηνικά και τα κοστούμια και οι περισσότερες ερμηνείες είναι εξαιρετικά καλές, αλλά η ίδια η ταινία είναι τόσο άψυχη όσο ένα σώμα που έχει μείνει πολύ καιρό στο κάτω μέρος της πισίνας», έγραψε τότε ο Κάρμπι. «Όπως το έγραψε ο Φιτζέραλντ, ο Μεγάλος Γκάτσμπι είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια δύσμοιρη ιστορία αγάπης για τη σκληρότητα των αδρανών πλουσίων...

Ο Ρότζερ Ίμπερτ έδωσε στην ταινία δυόμισι αστέρια από τα τέσσερα. Συγκρίνοντας την ταινία με τις λεπτομέρειες του βιβλίου, ο Ίμπερτ δήλωσε: "Το ηχητικό κομμάτι περιέχει την αφήγηση του Νικ που βασίζεται πολύ στην αφήγησή του στο μυθιστόρημα. Αλλά δεν το αισθανόμαστε. Μας απομακρύνει η υπερπαραγωγή της ταινίας. Ακόμη και οι ηθοποιοί φαίνονται κάπως απογοητευμένοι από την περίσταση. Εξαίρεση αποτελεί ο Μπρους Ντερν, ο οποίος απλώς προχωρά και μας δίνει έναν πειστικό Τομ Μπιουκάναν".

Βραβεία & Υποψηφιότητες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 
 
 

Ταινίες του 1974
Αμερικανικές ταινίες
Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Αγγλόφωνες ταινίες
Ταινίες σε σενάριο Φράνσις Φορντ Κόπολα
Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Ταινίες τοποθετημένες στην Νέα Υόρκη (πολιτεία)
Ταινίες γυρισμένες στη Νέα Υόρκη
Ταινίες γυρισμένες στη Μασαχουσέτη
Ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής
Ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ Καλύτερης Ενδυματολογίας
Ταινίες που συσχετίζονται με το οργανωμένο έγκλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες
Αμερικανικές αισθηματικές δραματικές ταινίες