Νικολάι Γιάκοβλεβιτς Ντανιλέφσκι

Ο Νικολάι Γιάκοβλεβιτς Ντανιλέφσκι (Николай Яковлевич Данилевский, 10 Δεκεμβρίου 1822,–  19 Νοεμβρίου 1885,) ήταν Ρώσος οικονομολόγος, φυσιολόγος, εθνολόγος, φιλόσοφος και ιστορικός. Ανήκε στο ρεύμα των σλαβόφιλων, ενώ διαμόρφωσε μια δική του όψη του πανσλαβισμού συνδυασμένη με τον πανρωσισμό. Γεννήθηκε στο κυβερνείο του Αριόλ και ήταν γόνος οικογένειας ευγενών.

Ο Ντανιλέφσκι είναι γνωστός για το έργο του Ρωσία και Ευρώπη: Μια ματιά στις Πολιτιστικές και Πολιτικές Σχέσεις του Σλαβικού Κόσμου με τον Ρωμανο-Γερμανικό Κόσμο (Russia and Europe: A Look at the Cultural and Political Relations of the Slavic World to the Romano-German World), το οποίο πρωτοδημοσιεύητκε  στο ρωσικό περιοδικό (Russian: Заря, Dawn) το 1869.

Ήταν επίσης αντίθετος με την δαρβινική θεωρία της εξέλιξης, γράφοντας το Δαρβινισμός: μια κριτική μελέτη (Дарвинизм: Критическое исследование) (1885-1889)

Ο Ντανιλέφσκι, αμφισβήτησε επίσης τον οικουμενικό χαρακτήρα του Δυτικού Ευρωπαϊκού πολιτισμού.Υποστήριξε μια κυκλική αφήγηση της παγκόσμιας ιστορίας, ενώ προσέγγισε τους διαφορετικούς πολιτισμούς, ως βιολογικούς οργανισμούς οι οποίοι ζουν αυτόνομα ο ένας από τον άλλον δίχως καμιά εξάρτηση ή επιρροές μεταξύ τους . Όσο για την Ρωσική Αυτοκρατορία, την θεωρούσε ως τον τελευταίο και πιο δυναμικό από αυτούς τους αυτόνομους πολιτισμούς, προορισμένο να αντικαταστήσει όλους τους άλλους σε σημασία. 

Έθεσε υπό προβληματισμό τον όρο «ανθρωπότητα» κρίνοντας τον ως πολύ αφηρημένο. Για τον Ντανιλέφσκι, το ανθρώπινο είδος χωρίζονται σε ιστορικο-πολιτισμικές κατηγορίες, με εξέχουσες εκείνες της Ρωμαιο-Γερμανικής και της Σλαβικής καταγωγής.

Η θέση αυτή ερχόταν σε σύγκρουση με την θεώρηση του Χέγκελ περί της ιστορίας της ανθρωπότητας, η οποία την έβλεπε ως ένα ενιαίο ιστορικό σύνολο (θέση που υιοθετούσαν και οι δυτικόφιλοι Ρώσοι).

Θεωρούσε τους Σλάβους, μια πιο πρόσφατη και ακόμη υπό διαμόρφωση και  εξέλιξη ακόμη ιστορικό-πολιτισμική κατηγορία, η οποία θα θριάμβευε έναντι του Ρωμαιο-Γερμανικού «είδους», ενώνοντας όλους τους Σλάβους κα μετασχηματίζοντας τους σε μια συμπαγή ομάδα που έδρα θα είχε την Κωνσταντινούπολη.

Ο Ντανιλέφσκι ήταν επηρεασμένος από τον Γάλλο φιλόσοφο και πρώιμο σοσιαλιστή Σαρλ Φουριέ. Μάλιστα ο Ντανιλέφσκι έβλεπε τη ρωσική αγροτική τάξη, ως μια τάξη που αποτελεί έναν ξεχωριστό προοδευτικό θεσμό, εφαρμόζοντας ουσιαστικά το σχήμα του Φουριέ σχετικά με τον συνεταιριστικό σοσιαλισμό.

Παραπομπές 

Ρώσοι φιλόσοφοι
Ρώσοι ιστορικοί