Κάρολ Μοντζελέφσκι

Ο Κάρολ Τσίριλ Μοντζελέφσκι (πολωνικά: Karol Cyryl Modzelewski) (23 Νοεμβρίου 1937 – 28 Απριλίου 2019)  ήταν Πολωνός ιστορικός, συγγραφέας, πολιτικός και ακαδημαϊκός ρωσικής καταγωγής. Ήταν μια από τις κορυφαίες μορφές της δημοκρατικής αντιπολίτευσης στην Πολωνική Λαϊκή Δημοκρατία από τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980.

Βιογραφία 
Ήταν ο υιοθετημένος γιος του Ζίγκμουντ Μοντζελέφσκι. Ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βρότσουαφ και στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Επίσης, ήταν μέλος του Πολωνικού Κόμματος Ενωμένων Εργατών, αλλά αποβλήθηκε από αυτό το 1964 λόγω αντίθεσης σε ορισμένες πολιτικές του κόμματος. Με τον Γιάτσεκ Κούρον συνέγραψε την Ανοιχτή Επιστολή προς το Κόμμα, για την οποία φυλακίστηκε για τρία χρόνια. Πήρε μέρος στην πολωνική πολιτική κρίση του 1968 και για τις δραστηριότητές του φυλακίστηκε ξανά για τρεισήμισι χρόνια.

Κατά τη διάρκεια των απεργιών του 1980 του ήρθε η ιδέα για το όνομα «Αλληλεγγύη». Ήταν μια από τις επαφές του Τύπου της Αλληλεγγύης και μέλος της περιφέρειας Σιλεσίας της Αλληλεγγύης. Κρατήθηκε μαζί με πολλούς άλλους κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία. Από το 1989 έως το 1991 ήταν μέλος της Πολωνικής Γερουσίας (Επιτροπή Πολιτών «Αλληλεγγύη»), υποστηρίζοντας την αριστερή πτέρυγα, ιδιαίτερα το κόμμα της Εργατικής Ένωσης και αργότερα τον Βουοντζίμιες Τσιμοσέβιτς.

Πέθανε στις 28 Απριλίου 2019 στη Βαρσοβία.

Βραβεία και διακρίσεις 
Το 1998, του απονεμήθηκε το Τάγμα του Λευκού Αετού της Πολωνίας με την υψηλότερη διάκριση. Το 2007, κέρδισε το Βραβείο της Ίδρυσης για την Πολωνική Επιστήμη για την έρευνά του σχετικά με την ανάδυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας, αποκαλύπτοντας τη σημασία της προχριστιανικής και πολυπολιτισμικής παράδοσης για τη σύγχρονη έννοια της Ευρώπης, που παρουσιάστηκε στο έργο του Barbarzyńska Europa («Βάρβαρη Ευρώπη»).

Το 2009, έλαβε τιμητικό πτυχίο στο Πανεπιστήμιο του Μπίντγκοστς «Καζίμιρ ο Μέγας» και το 2014 κέρδισε το διάσημο Βραβείο Νίκε για την αυτοβιογραφία του με τίτλο Zajeździmy kobyłę historii: wyznania poobijanego jeźdźca («Θα οδηγήσουμε μια φοράδα της ιστορίας: μια εξομολόγηση ενός κακοποιημένου αναβάτη»), καθώς και το Βραβείο Ιστορίας Καζίμιες Μοτσάρσκι και το Βραβείο Γιούζεφ Τίσνερ. Το 2016 έγινε επίτιμος πολίτης της πόλης του Βρότσουαφ και μαζί με τον Ρούζα Τουν έλαβε το Τάγμα της Λεγεώνας της Τιμής.

Επιλεγμένα έργα 
 Zajeździmy kobyłę historii: wyznania poobijanego jeźdźca («Θα οδηγήσουμε μια φοράδα της ιστορίας: μια εξομολόγηση ενός κακοποιημένου αναβάτη», Βαρσοβία 2013
 Scènes de grèves en Pologne, Λωζάνη 2006
 Barbarzyńska Europa («Βάρβαρη Ευρώπη»), Βαρσοβία 2004
 Życiodajny impuls chuligaństwa. Notatki z lat 1993–2002, Κρακοβία 2003
 Opole, centena, pagus. Versuch einer komparativen Auffassung der Langemeinde und Territorialverwaltung , [στο:] "Das Reich und Polen", Κωνστάντζα 2003
 La stirpe e la legge, [στο:] «Studi sulle societa e le Culture del Medioevo per Girolamo Arnaldi», Ρώμη 2002
 Zemsta, okup i podmiot moralny w prawach barbarzyńskich, [στο:] "Aetas media, aetas moderna. Studia ofiarowane profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin», Βαρσοβία 2000
 Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego X-XIII wiek, Wrocław 1975, Πόζναν 2000
 Liber homo sub tutela nobilis, [στο:] "Kościół, kultura, społeczeństwo. Studia z dziejów średniowiecza i czasów nowożytnych», Βαρσοβία 2000
 Dokąd od komunizmu?, Βαρσοβία 1993
 Między umową a woją, Βαρσοβία 1989
 Chłopi w społeczeństwie polskim («Χωρικοί στην πολωνική κοινωνία»), Βρότσουαφ 1987
 Revolutionary marxist students in Poland speak out (1964–1968), Νέα Υόρκη 1969
 List otwarty do partii («Ανοιχτή Επιστολή προς το κόμμα») (μαζί με τον Γιάτσεκ Κούρον), Παρίσι 1966

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 «A Life in Solidarity», της Ιρένα Γκρουντζίνσκα Γκρος, The Daily Star, 8 Μαΐου 2019.
 Άρθρο για τον Μοντζελέφσκι 
 «Δεν κάθισα οκτώμισι χρόνια στη φυλακή για να οικοδομήσω τον καπιταλισμό» - Ένα προφίλ του Κάρολ Μοντζελέφσκι από τον Ντάβιντ Οστ

Πολωνοί συγγραφείς
Πολωνοί ιστορικοί
Πολωνοί πολιτικοί
Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής
Πολωνοί ρωσικής καταγωγής
Πολωνοί αντιφρονούντες
Πολωνοί άθεοι
Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας
Ακτιβιστές της Αλληλεγγύης (πολωνικό συνδικάτο)
Μέλη του Ενιαίου Εργατικού Κόμματος Πολωνίας
Μέλη της Γερουσίας της Πολωνίας (1989-1991)
Νικητές Βραβείου Νίκε
Αποδέκτες του Τάγματος του Λευκού Αετού (Πολωνία)
Ιππότες του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Ιππότες της Λεγεώνας της Τιμής
Ενταφιασμοί στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ποβόνσκι