Έκρηξη στο αραβικό νοσοκομείο Αλ-Αχλί

Η έκρηξη στο αραβικό νοσοκομείο Αλ-Αχλί σημειώθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023 στην Λωρίδα της Γάζας στην Παλαιστίνη και εν μέσω της αναζωπύρωσης της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης, με την επίθεση της Χαμάς σε ισραηλινά εδάφη, όπου χιλιάδες εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι είχαν αναζητήσει καταφύγιο από τις αεροπορικές επιδρομές. 

Αν και ο αριθμός των νεκρών δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα, το υπουργείο Υγείας της Παλαιστίνης, ανέφερε ότι ξεπερνούν τους 500. Αν ο ισχυρισμός αυτός αληθεύει, θα πρόκειται για έναν άνευ προηγουμένου απολογισμό νεκρών της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης από το 2008 και μετά. Ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού αμφισβήτησε την δυνατότητα των παλαιστινιακών αρχών να προσδιορίσουν τόσο σύντομα τον αριθμό των θυμάτων.

Η αιτία της έκρηξης δεν έχει διευκρινιστεί. Το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας  δήλωσε ότι η έκρηξη προκλήθηκε από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή. Ο ισραηλινός στρατός το διέψευσε, υποστηρίζοντας ότι η έκρηξη προκλήθηκε από αποτυχημένη εκτόξευση ρουκετών από την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ που είχε στόχο την ισραηλινή πόλη Χάιφα. Ένας εκπρόσωπος της Ισλαμικής Τζιχάντ αρνήθηκε την ευθύνη.

Καμμία αναφορά δεν έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές, ωστόσο σύμφωνα με τις παρατηρήσεις ειδικών που συμβουλεύτηκε το ειδησεογραφικό κανάλι BBC, υπάρχουν κτίρια του νοσοκομείου που δεν έχουν καταρρεύσει και αυτοκίνητα που δεν έχουν υποστεί ζημιές υποδεικνύοντας μικρού μεγέθους έκρηξη. Η απουσία κρατήρια επίσης, δεν συνάδει με εκρήξεις αεροπορικών βομβαρδισμών.  Αντίθετα, η ομάδα μηχανικών ήχου "Earshot" αναλύοντας το φαινόμενο Ντόπλερ του ήχου του βλήμματος επεσήμανε ότι δεν φαίνεται να προέρχεται από τις θέσεις της Χαμάς και η προκαταρκτική έκθεση της ομάδας Forensic Architecture, επιβεβαιώνει το παραπάνω συμπέρασμα τονίζοντας το βλήμα προερχόταν από τα βορειονατολικά, δηλαδή από τις θέσεις του ισραηλινού στρατού και ότι τα χαρακτηριστικά του κρατήρα προσομοιάζουν σε βολή πυροβολικού και όχι σε ρουκέτα.  Όμως, ειδικοί πυραύλων που συμβουλεύτηκε το CNN επισήμαναν ότι σε περίπτωση δυσλειτουργίας πυραύλου ή βλήματος δεν μπορεί να προβλεφθεί η τροχιά του.

Ιστορικό 
Το νοσοκομείο λειτουργεί από το 1882.  Ιδρύθηκε από την Εκκλησία της Αγγλίας και αργότερα διοικήθηκε ως ιατρική αποστολή από το Νότια Διάσκεψη Βαπτιστών (Southern Baptist Conference) μεταξύ 1954 και 1982.  Επέστρεψε στην Αγγλικανική Εκκλησία τη δεκαετία του 1980.  Χρηματοδοτήθηκε κυρίως από την Επισκοπική Εκκλησία και την Ευρωπαϊκή Ένωση και λειτουργούσε ως μη θρησκευτικό νοσοκομείο που διαχειριζόταν η Αγγλικανική Επισκοπή της Ιερουσαλήμ, η οποία ανέφερε ότι είχε περίπου 80 κλίνες και ήταν το μοναδικό χριστιανικό νοσοκομείο στη Λωρίδα της Γάζας.  

Χιλιάδες άνθρωποι που εκτοπίστηκαν λόγω της εκκένωσης της βόρειας Λωρίδας της Γάζας είχαν βρει καταφύγιο στο αραβικό νοσοκομείο  για να αποφύγουν τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.  Το νοσοκομείο υπέστη ζημιές από ισραηλινούς πυραύλους αργά στις 14 Οκτωβρίου, με αποτέλεσμα τέσσερα μέλη του προσωπικού να τραυματιστούν, σύμφωνα με δήλωση του Αρχιεπισκόπου του Καντέρμπουρυ, Τζάστιν Ουέλμπι.   Πριν από την εκτόξευση ρουκετών στις 14 Οκτωβρίου, στο νοσοκομείο είχαν καταφύγει περίπου 6.000 εκτοπισμένοι. Στη συνέχεια, πολλοί από αυτούς τράπηκαν σε φυγή, με περίπου 1.000 να παραμένουν στην αυλή. 

Στις 16 Οκτωβρίου, το Ισραήλ διέταξε τουλάχιστον 20 νοσοκομεία στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένου του Αραβικού Νοσοκομείου Αλ-Αχλί, να εκκενωθούν.    Λόγω ανεπαρκών κρεβατιών στα νοσοκομεία που ήδη υπερβαίνουν τη χωρητικότητα στη νότια Λωρίδα της Γάζας και χωρίς μέσα μεταφοράς ορισμένων ασθενών, όπως νεογέννητα σε θερμοκοιτίδες ή ασθενείς σε αναπνευστήρες, οι εντολές εκκένωσης θεωρούνταν ευρέως αδύνατες να τηρηθούν.

Έκρηξη και ευθύνη 
Μια έκρηξη καταγράφηκε στο χώρο του νοσοκομείου Αλ-Αχλί κοντά στις 19:00 τοπική ώρα στις 17 Οκτωβρίου 2023. Σε ένα βίντεο του συμβάντος ακούγεται πρώτα ένας ήχος σφυρίγματος και στη συνέχεια διακρίνεται έκρηξη και φωτιά, ενώ σε ζωντανή σύνδεση του Al Jazeera διακρίνεται στις 18:59 μια λάμψη να ανεβαίνει στον ουρανό και στη συνέχεια μια έκρηξη, ακολουθούμενη από μια μεγαλύτερη έκρηξη στο έδαφος. Η έκρηξη συνέβη σε χώρο στάθμευσης του νοσοκομείου. Μεταγενέστερα βίντεο του σημείου της έκρηξης δείχνουν στο σημείο ένα μικρό κρατήρα, καμένα αυτοκίνητα, εκ των οποίων το ένα αναποδογυρισμένο και σπασμένα τζάμια και κεραμίδια, χωρίς σημαντικές ζημιές στα κτίρια του νοσοκομείου. 

Ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στην έκρηξη, καθώς και η αιτία της έκρηξης, δεν έχουν επαληθευτεί από ανεξάρτητους παρατηρητές. Σε βίντεο από το σημείο μετά την έκρηξη δείχνει ότι στο γρασίδι δίπλα στο πάρκινγκ διακρίνονταν δύο ντουζίνες νεκροί, μαζί με κουβέρτες και άλλα προσωπικά αντικείμενα. Το υπουργείο Υγείας της Γάζας που διευθύνεται από τη Χαμάς δήλωσε αρχικά ότι τουλάχιστον 500 άνθρωποι σκοτώθηκαν από την έκρηξη και κατηγόρησε την ισραηλινή αεροπορική επιδρομή, ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι ο αριθμός των νεκρών ανήλθε σε 471. Ο διευθυντής του νοσοκομείου Αλ-Σίφα ανέφερε ότι περίπου 350 τραυματίες μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο του τόσο με ασθενοφόρα όσο και με προσωπικά αυτοκίνητα. 

Ο υφυπουργός του υπουργείου Υγείας στη Γάζα, Γιουσέφ Αμπού αλ-Ρις, δήλωσε ότι το Ισραήλ εκτόξευσε δύο οβίδες πυροβολικού στο νοσοκομείο Αλ-Αχλί ως προοίμιο για να το βομβαρδίσει. Ο αρχικός βομβαρδισμός έγινε το βράδυ της 14ης Οκτωβρίου και ακολούθησε κλήση από τον ισραηλινό στρατό που ζητούσε την εκκένωση του νοσοκομείου. Ο στρατός διευκρίνισε ότι οι αρχικές οβίδες ήταν προειδοποιητικές. Ο Αμπού αλ-Ρις παρουσίασε αυτές τις πληροφορίες σε συνέντευξη Τύπου, δείχνοντας φωτογραφίες από τα πυρομαχικά και τις ζημιές, και σχολίασε ότι τέτοιες προειδοποιήσεις μέσω πυροβολικού είναι μοναδικές για τη Λωρίδα της Γάζας. 

Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις δήλωσαν ότι η αιτία της έκρηξης ήταν ένας πύραυλος που δεν εκτοξεύτηκε με στόχο την ισραηλινή πόλη της Χάιφα και εκτοξεύτηκε από την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ, μια παλαιστινιακή μαχητική ομάδα που συμμάχησε με τη Χαμάς.   Ο υποναύαρχος Ντάνιελ Χαγκάρι της Μονάδας Εκπροσώπου του IDF είπε ότι οι πληροφορίες έδειξαν ότι η ισλαμική Τζιχάντ είχε εκτοξεύσει ένα μπαράζ ρουκετών κοντά στο νοσοκομείο και μοιράστηκε αεροφωτογραφίες που είχαν συλλεχθεί από drone που, όπως είπε, δεν συνάδουν με τα ισραηλινά πυρομαχικά. Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις ισχυρίζονται επίσης ότι το Ισραήλ υπέκλεψε συζητήσεις μεταξύ μαχητών λέγοντας ότι ο πύραυλος που εκτοξεύτηκε εσφαλμένα προκάλεσε την έκρηξη. Ένας εκπρόσωπος της Ισλαμικής Τζιχάντ αρνήθηκε την ευθύνη.  Στις 18 Οκτωβρίου, οι IDF δημοσίευσαν πλάνα από drone που υποτίθεται ότι δείχνουν το νοσοκομείο πριν και μετά την έκρηξη. Το σχολιασμένο βίντεο έδειξε καμένα οχήματα στο πάρκινγκ του νοσοκομείου και σημείωσε την προφανή έλλειψη κρατήρα ή σημαντικές δομικές ζημιές στα γύρω κτίρια. Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις ισχυρίστηκαν ότι αυτά τα χαρακτηριστικά δεν συνάδουν με τις συνέπειες των ισραηλινών επιδρομών πυρομαχικών. 

Ο επίσημος λογαριασμός της ισραηλινής κυβέρνησης στο Twitter δημοσίευσε αρχικά ένα βίντεο που φέρεται να δείχνει έναν πύραυλο από τη Γάζα να προκαλεί την έκρηξη.  Ωστόσο, ο Άρικ Τόλερ, ένας ερευνητής δημοσιογράφος από τους New York Times, επεσήμανε ότι το βίντεο καταγράφηκε τουλάχιστον 40 λεπτά μετά την έκρηξη στο νοσοκομείο. Αργότερα, ο λογαριασμός της ισραηλινής κυβέρνησης στο Twitter αφαίρεσε το βίντεο.  

Ο Guardian ανέφερε ότι το μέγεθος της έκρηξης φαινόταν να είναι εκτός των δυνατοτήτων των μαχητών.  Το Al Jazeera έγραψε ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει κανέναν από τους υποτιθέμενους λογαριασμούς.  Ένα βίντεο που επαληθεύτηκε από την Washington Post περιγράφεται ως «αιχμαλωτίζει τους πρώτους ήχους μιας έκρηξης - έναν θόρυβο στον αέρα και μετά μια δυνατή έκρηξη - καθώς η κάμερα γυρίζει για να δείξει σύννεφα καπνού, από τις φλόγες σε έναν νυχτερινό ουρανό».  Σύμφωνα με το The Economist, «Κάποιοι αναλυτές υπέθεσαν ότι συνέβη όταν ένας παλαιστινιακός πύραυλος εξερράγη στον αέρα -ίσως αναχαιτίστηκε από ισραηλινά συστήματα αεράμυνας- και η κεφαλή έπεσε στο νοσοκομείο». 

Ερευνητική ομάδα του BBC ανέλυσε βίντεο από το σημείο της έκρηξης και ανέφερε ότι αν και δεν υπάρχει ομοφωνία, τα γεγονότα ότι δεν έχει καταρρεύσει το κτίριο του νοσοκομείου, κάποια από τα αυτοκίνητα δεν έχουν καταστραφεί και ο μικρός κρατήρας έκρηξης δεν είναι συμβατά με ισραηλινό βομβαρδισμό. Επίσης απουσιάζουν κατάλοιπα του βλήματος, που θα μπορούσαν να δείξουν την προέλευσή του. Ο επίκουρος καθηγητής Τζ. Άντερς Γκάνον επισήμανε ότι η έκρηξη ήταν μικρή και πιθανόν να σχετίζεται με τμήμα πυραύλου με καύσιμα και όχι εκρηκτική κεφαλή.

Αντίστοιχη έρευνα από το Bellingcat αναγνώρισε στα βίντεο ένα κρατήρα που μπορεί να συνδέεται με την έκρηξη, ο οποίος δεν συνάδει με πλήγμα από βόμβα των 500, 1000 ή 2000 λιβρών.

Αντιδράσεις 
Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς κήρυξε τριήμερο πένθος μετά το φονικό συμβάν και ακύρωσε την προγραμματισμένη συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν.  Ο Αμερικανός Προέδρος δήλωσε ότι ήταν «εξοργισμένος και βαθιά λυπημένος από την έκρηξη», αλλά δεν απέδωσε αμέσως ευθύνες για το περιστατικό, δηλώνοντας αντίθετα ότι οι ΗΠΑ θα ερευνήσουν το γεγονός.   Ο Καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό χαρακτήρισε την έκρηξη «φρικτή» και «απαράδεκτη», αλλά δεν απέδωσε ευθύνες.  Ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντάνομ, καταδίκασε την φερόμενη επίθεση. Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι «τρόμαξε με τη δολοφονία εκατοντάδων Παλαιστινίων πολιτών σε επίθεση σε νοσοκομείο».  Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Βόλκερ Τουρκ, καταδίκασε την «εντελώς απαράδεκτη» και «φρικιαστική» πράξη και ζήτησε να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι.  Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα είπαν ότι ήταν «τρομοκρατημένοι» από τον «ισραηλινό βομβαρδισμό»  και την αποκάλεσε σφαγή.  Ο Ερυθρός Σταυρός ήταν «σοκαρισμένος και τρομοκρατημένος» από τα δημοσιεύματα. 

Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι η έκρηξη ήταν μια ισραηλινή «σφαγή» και κάλεσε για μια «ημέρα οργής» στις 18 Οκτωβρίου κατά του Ισραήλ και της επίσκεψης του Μπάιντεν στη Μέση Ανατολή.  Η Αίγυπτος, το Ιράν, το Ιράκ, η Ιορδανία και η Τουρκία καταδίκασαν επίσης την υποτιθέμενη επίθεση,  ενώ το Κατάρ καταδίκασε αυτό που περιέγραψαν ως «μια επικίνδυνη κλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε «τις δυνάμεις κατοχής»  για την υποτιθέμενη επίθεση, την οποία περιέγραψε ως «ειδεχθή έγκλημα».  Η Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ζήτησαν επείγουσα συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο βασιλιάς της Ιορδανίας, Αμπντάλα Β', είπε ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται «στο χείλος του να πέσει στην άβυσσο» εν μέσω φόβων ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να κλιμακωθεί σε έναν ευρύτερο πόλεμο στον οποίο εμπλέκονται άλλες ένοπλες ομάδες.  Ο Ιρανός Πρόεδρος Εμπραχίμ Ραΐσι υποσχέθηκε μια «σκληρή απάντηση» σε αυτό που συνέβη. 

Ο Ισραηλινός Πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ καταδίκασε την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ, λέγοντας: «Ντροπή στους τρομοκράτες στη Γάζα που σκόπιμα χύνουν το αίμα των αθώων». Ο Χέρτζογκ είπε ότι οι κατηγορίες ότι το Ισραήλ προκάλεσε την έκρηξη ήταν « συκοφαντία αίματος του 21ου αιώνα».  Στις 16 Οκτωβρίου 2023, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δημοσίευσε μια ανάρτηση στο X αναφέροντας την ομιλία του στην Κνεσέτ που έλεγε: «Αυτός είναι ένας αγώνας μεταξύ των παιδιών του φωτός και των παιδιών του σκότους, μεταξύ της ανθρωπότητας και του νόμου της ζούγκλας." Η ανάρτηση διαγράφηκε μετά τη σφαγή στο νοσοκομείο της Γάζας ενόψει των επικρίσεων για τη γλώσσα του, την οποία ορισμένοι χαρακτήρισαν «γενοκτονία». 

Η έκρηξη προκάλεσε διαδηλώσεις σε πολλές χώρες, όπως ο Καναδάς, η Αίγυπτος, το Ιράν, το Ιράκ, η Ιορδανία, το Κουβέιτ, ο Λίβανος, η Λιβύη, το Μαρόκο, το Κατάρ, η Συρία, η Τυνησία, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Υεμένη. Στη Ραμάλα και σε άλλες πόλεις της Δυτικής Όχθης, οι διαδηλωτές διαδήλωσαν κατά του Μαχμούντ Αμπάς και πέταξαν πέτρες, οδηγώντας την αστυνομία να κάνει χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης σε μια προσπάθεια να διαλύσει τους διαδηλωτές. Χιλιάδες διαδηλωτές παρέλασαν έξω από το ισραηλινό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη για να διαμαρτυρηθούν κατά του πολέμου, και στην Ιορδανία, διαδηλωτές επιχείρησαν να εισβάλουν στην ισραηλινή πρεσβεία.  Οι πρεσβείες των ΗΠΑ και της Γαλλίας στη Βηρυτό αντιμετώπισαν επίσης διαμαρτυρίες με στόχο την υποστήριξή τους στο Ισραήλ. 

Μια τετραμερής σύνοδος κορυφής μεταξύ του Βασιλιά Αμπντάλα Β', του Μαχμούντ Αμπάς, του Αιγύπτιου προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και του Τζο Μπάιντεν ακυρώθηκε αφού η Ιορδανία την ακύρωσε και ο Αμπάς αποχώρησε από αυτήν.

Παραπομπές 

Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ το 2023