Οσμάν Τζίκιτς

Ο Οσμάν Τζίκιτς (Osman Đikić) (; 7 Ιανουαρίου 1879 – 30 Μαρτίου 1912) ήταν Βόσνιος ποιητής, δραματουργός και συγγραφέας . Γεννήθηκε στο Μόσταρ, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη υπό την αυστροουγγρική κατοχή. Σπούδασε στο Βελιγράδι, την Κωνσταντινούπολη και τη Βιέννη, όπου αποφοίτησε από την Εμπορική Ακαδημία. Έχει γράψει πολλά τραγούδια sevdalinka, συμπεριλαμβανομένων των Đaurko mila, Ašik ostah na te oči και Đela Fato đela zlato .

Βιογραφία 
Ο Οσμάν Τζίκιτς γεννήθηκε στο Μόσταρ στις 7 Ιανουαρίου 1879, σε μια αξιοσέβαστη οικογένεια μεσαίας τάξης Βόσνιων Μουσουλμάνων. Ο πατέρας του ονομαζόταν Αχμέτ Νζίκιτς (1858–1918) και η  μητέρα του Χάνα (το γένος Κουρτ, πέθανε το 1908). Ολοκλήρωσε επιτυχώς το δημοτικό σχολείο στο Μόσταρ, καθώς και πέντε χρόνια δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Γυμνάσιο του Μόσταρ πριν αποβληθεί επειδή υποστήριξε δημόσια τον σερβικό εθνικισμό. Μετακόμισε στο Βελιγράδι της Σερβίας για να τελειώσει τις σπουδές του, για να μετακομίσει για άλλη μια φορά στην Κωνσταντινούπολη, όπου ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αργότερα παρακολούθησε και αποφοίτησε από την Εμπορική Ακαδημία της Νέας Βιέννης στη Βιέννη.

Ο Οσμάν Τζίκιτς παντρεύτηκε τη Σέρβα ηθοποιό Ζόρα Τοπάλοβιτς (ή Μιχαήλοβιτς) στη Βιέννη το 1905. Σπούδασε στο Βελιγράδι, την Κωνσταντινούπολη και τη Βιέννη, όπου αποφοίτησε από την Εμπορική Ακαδημία.

Μετά την αποφοίτησή του, ο Τζίκιτς υπηρέτησε ως ταμίας στο Ζάγκρεμπ, το Μπρσκο (Brčko) και το Μόσταρ. Αργότερα υπηρέτησε ως εκδότης της εφημερίδας Musavat (Ενότητα) με έδρα το Μόσταρ το 1907, καθώς και δημοσίευσε γραπτά κείμενά του στον Bosansko-hercegovački glasnik (Βοσνιακός-Ερζεγοβικός Κήρυξ).

Συγγραφική δραστηριότητα 
Ο Οσμάν Τζίκιτς είναι ένας διάσημος Βόσνιος και Ερζεγοβινός ποιητής και δραματουργός, που καθιερώθηκε ως μέρος της λογοτεχνικής δημιουργίας μουσουλμάνων συγγραφέων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά τη διάρκεια της Αυστροουγγρικής κυριαρχίας. Η ποίησή του έτεινε να είναι διδακτική, με στοιχεία αγάπης, πατριωτισμού και θρησκείας να λειτουργούν ως κεντρικά θέματα. Δημοσίευσε για πρώτη φορά τα ποιήματά του σε βοσνιακές εφημερίδες όπως το Behar ("Blossom"), το Bosanska vila ("Βοσνιακή νεράιδα") και το Zora ("Αυγή"). Μια από τις πρώτες ποιητικές του συλλογές δημοσιεύτηκε το 1900 μαζί με ποιήματα των Omer-beg Sulejmanpašić Skopljak και Avdo Karabegović στο Βελιγράδι. Αυτή η συλλογή ήταν γνωστή ως Pobratimstvo ("Συμμαχία") και ήταν μια συλλογή πατριωτικής ποίησης. Αυτή η συλλογή δεν έγινε δεκτή από τον Βόσνιο συγγραφέα Οσμάν Νούρι Χάντζιτς, ο οποίος επέκρινε έντονα το έργο στο Behar. Η κριτική του Χάντζιτς απαγόρευσε στον Τζίκιτς να δημοσιεύσει περαιτέρω τα λογοτεχνικά του έργα στο Behar.

Ο Τζίκιτς αργότερα δημοσίευσε ανεξάρτητα δύο συλλογές ποιημάτων: Muslimanskoj mladeži ("Στη μουσουλμανική νεολαία") στο Ντουμπρόβνικ το 1902 και Ašiklije (Εραστές) στο Μόσταρ το 1903.

Ως λαογράφος, ο Τζίκιτς συνέλεξε παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια από το Μόσταρ και το γειτονικό Στόλατς. Αργότερα συγκέντρωσε αυτά τα δημοτικά τραγούδια σε μια συλλογή 5.000 στίχων, γνωστή ως Hercegovački biser ("Ερζεγοβινικό Μαργαριτάρι") και τα έδωσε στη Σερβική Βασιλική Ακαδημία.

Ως δραματουργός, ο Τζίκιτς έγραψε τρία δράματα: Zlatija, που δημοσιεύτηκε το 1906, Stana, που δημοσιεύτηκε είτε το 1906 είτε το 1907, και Muhadžir ("Μετανάστης" ή "Πρόσφυγας"), που δημοσιεύτηκε είτε το 1908 είτε το 1909.

Πολιτική δραστηριότητα 
Μετά την κατοχή της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης από την Αυστροουγγαρία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Αυστροουγγαρία προσπάθησε να εξαλείψει κάθε εθνοτικό εθνικισμό προωθώντας ένα πλουραλιστικό έθνος εντός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Ωστόσο, αυτή η πολιτική δεν έγινε ευρέως αποδεκτή από τις τρεις μεγάλες εθνοτικές ομάδες του έθνους - τους Βόσνιους, τους Κροάτες και τους Σέρβους, που ο καθένας προσπάθησε να προωθήσει τις δικές του εθνικιστικές φιλοδοξίες. Οι σύγχρονοι Βόσνιοι βυθίστηκαν σε αυτήν την πολιτική ατμόσφαιρα, συμπεριλαμβανομένου του Τζίκιτς. Ο Τζίκιτς μετακόμισε στο Σεράγεβο το 1909, και εντάχθηκε κρυφά στη Μουσουλμανική Εθνική Οργάνωση (MNO). Νωρίτερα, η MNO ανέλαβε την Gajret, μια πολιτιστική-εκπαιδευτική εταιρεία που συνιδρύθηκε από τον Safvet-beg Bašagić. Η Gajret ήταν η μόνη σύγχρονη οργάνωση στο Σεράγεβο, που βοήθησε φτωχούς μουσουλμάνους φοιτητές.  Το MNO ίδρυσε μια πτέρυγα πολιτικών εφημερίδων του Gajret το 1907. Το 1909, η MNO εγκατέστησε τον Τζίκιτς ως γραμματέα του Gajret, καθώς και ως εκδότη του περιοδικού του. 

Αν και, με Βοσνιακή εθνοτική καταγωγή, ο Τζίκιτς υιοθέτησε βαθιά αισθήματα για τον σερβικό εθνικισμό, αλλά έγινε επίσης υπέρμαχος ενός ενοποιημένου Νοτιο-Σλαβονικού κράτους (Γιουγκοσλαβία). Υποστήριξε τη συνεργασία μεταξύ Βόσνιων Μουσουλμάνων και Βόσνιων Ορθοδόξων Χριστιανών. Το 1910 κυκλοφόρησε ένα πολιτικό περιοδικό με τον τίτλο Samouprava ("Αυτονομία"), όπου υπηρέτησε ως αρχισυντάκτης.

Θάνατος 
Ο Τζίκιτς πέθανε από φυματίωση στις 30 Μαρτίου 1912 σε ηλικία 33 ετών. Τα λείψανά του ενταφιάστηκαν στο νεκροταφείο Grand Harem στη γειτονιά Carina (mahala) του Μόσταρ. Η σύζυγός του, Ζόρα, πέθανε επίσης από φυματίωση λίγο αργότερα, στις 14 Σεπτεμβρίου 1912. Το 1936, ο αρχιτέκτονας με έδρα το Βελιγράδι, Αλεξάνταρ Ντερόκο, σχεδίασε και κατασκεύασε ένα τουρμπέ με τούβλα (türbe) (μαυσωλείο) σε ψευδο-μαυριτανική αρχιτεκτονική για τα λείψανα του Τζίκιτς. Ωστόσο, ο νεόκτιστος τουρμπές βρισκόταν στο Μικρό Χαρέμι δίπλα στο Τζαμί Karagöz Bey στο Μόσταρ. Ως εκ τούτου, τα λείψανα του Τζίκιτς μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στον τουρμπέ μετά την ολοκλήρωση, όπου κατασκευάστηκε μια σαρκοφάγος πάνω από τον τάφο του. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Ούστασε κατέστρεψαν τον τουρμπέ, αλλά αργότερα ανακατασκευάστηκε μετά τον πόλεμο. Ο τουρμπές  υπέστη επίσης ζημιά αργότερα κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας. Το 1993, οι παραστρατιωτικές δυνάμεις της Κροατίας, γνωστές ως Κροατικές Αμυντικές Δυνάμεις, ανατίναξαν τον τουρμπέ. Η προκύπτουσα έκρηξη προκάλεσε την καταστροφή της σαρκοφάγου, ενώ ο ίδιος ο τουρμπές υπέστη μόνο μερική ζημιά. Μετά τον πόλεμο έγιναν εκτεταμένες επισκευές στον τουρμπέ και αποκαταστάθηκε πλήρως.

Κληρονομιά 
Η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση βοήθησε στην ίδρυση ενός πολιτιστικού οργανισμού, του Osman-Đikić-Gajret, ανεξάρτητου από το Gajret, το 1923, και ταυτόχρονα ίδρυσε ένα φοιτητικό σπίτι με το ίδιο όνομα για Βόσνιους Μουσουλμάνους στο Βελιγράδι.

Έργα 
 Ποιητικές συλλογές
 Pobratimstvo, 1900
 Muslimanskoj mladeži, 1902
 Ašiklije, 1903

 Δράματα
 Zlatija, 1906
 Στάνα, 1906
 Muhadžir, 1909

Παραπομπές

Πηγές 
 

Βόσνιοι συγγραφείς