Μηχανοκίνητο όχημα

Μηχανοκίνητο όχημα είναι αυτοκινούμενο όχημα, συνήθως τροχοφόρο, που δεν λειτουργεί σε ράγες (όπως τρένα ή τραμ) και χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ανθρώπων ή φορτίου.

Η πρόωση του οχήματος παρέχεται από κινητήρα, συνήθως μηχανή εσωτερικής καύσης ή ηλεκτρικό κινητήρα, ή κάποιο συνδυασμό των δύο, όπως υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα και επαναφορτιζόμενα υβριδικά οχήματα. Για νομικούς σκοπούς, τα μηχανοκίνητα οχήματα προσδιορίζονται συχνά σε διάφορες κατηγορίες οχημάτων, όπως αυτοκίνητα, λεωφορεία, μοτοσικλέτες, οχήματα εκτός δρόμου, ελαφριά φορτηγά και κανονικά φορτηγά. Αυτές οι ταξινομήσεις ποικίλλουν ανάλογα με τους νομικούς κωδικούς κάθε χώρας. Το ISO 3833:1977 είναι το πρότυπο για τους τύπους, τους όρους και τους ορισμούς οδικών οχημάτων. Γενικά, για να αποφευχθεί η απαίτηση από τα άτομα με αναπηρία από την κατοχή άδειας χειριστή για χρήση ενός ή η απαίτηση ετικετών και ασφάλισης, τα μηχανοκίνητα αναπηρικά αμαξίδια θα εξαιρούνται ρητά από το νόμο από το να θεωρούνται μηχανοκίνητα οχήματα.

Το 2011, υπήρχαν περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο μηχανοκίνητα οχήματα σε χρήση στον κόσμο, εξαιρουμένων των οχημάτων εκτός δρόμου και του βαρέως κατασκευαστικού εξοπλισμού. Ο αμερικανικός εκδότης Ward's εκτιμά ότι το 2019, υπήρχαν 1,4 δισεκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα σε χρήση στον κόσμο.

Η παγκόσμια κατά κεφαλήν ιδιοκτησία οχημάτων το 2010 ήταν 148 οχήματα σε λειτουργία ανά 1000 άτομα. Η Κίνα έχει τον μεγαλύτερο στόλο μηχανοκίνητων οχημάτων στον κόσμο, με 322 εκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα καταγεγραμμένα στα τέλη Σεπτεμβρίου 2018. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν την υψηλότερη κατά κεφαλήν ιδιοκτησία οχημάτων στον κόσμο, με 832 οχήματα σε λειτουργία ανά 1000 άτομα το 2016. Επίσης, η Κίνα έγινε η μεγαλύτερη αγορά νέων αυτοκινήτων στον κόσμο το 2009. Το 2011 κατασκευάστηκαν συνολικά 80 εκατομμύρια αυτοκίνητα και επαγγελματικά οχήματα, με επικεφαλής την Κίνα, η οποία κατασκεύασε συνολικά 18,4 εκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα.

Ορισμοί και ορολογία 
Το 1968 η σύμβαση της Βιέννης για την οδική κυκλοφορία (η οποία δεν υπάρχει πλέον) έδωσε έναν από τους πρώτους διεθνείς ορισμούς του μηχανοκίνητου οχήματος:

Άλλες πηγές μπορεί να παρέχουν άλλους ορισμούς, για παράδειγμα το έτος 1977, το ISO 3833:1977 παρέχει άλλους ορισμούς.

Αριθμοί ιδιόκτητων οχημάτων 

Ο αμερικανικός εκδότης Ward's εκτιμά ότι το 2010, υπήρχαν 1,015 δισεκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα σε χρήση στον κόσμο. Αυτός ο αριθμός αντιπροσωπεύει τον αριθμό των αυτοκινήτων, φορτηγών (ελαφριών, μεσαίων και βαρέων επαγγελμάτων) και λεωφορείων, αλλά δεν περιλαμβάνει οχήματα εκτός δρόμου ή βαρύ κατασκευαστικό εξοπλισμό. Ο παγκόσμιος πληθυσμός οχημάτων ξεπέρασε τα 500 εκατομμύρια το 1986, από 250 εκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα το 1970. Μεταξύ 1950 και 1970, ο πληθυσμός των οχημάτων διπλασιαζόταν περίπου κάθε 10 χρόνια. Η Navigant Consulting προβλέπει ότι το παγκόσμιο απόθεμα ελαφρών μηχανοκίνητων οχημάτων θα φτάσει τα 2 δισεκατομμύρια το 2035.

Η παγκόσμια ιδιοκτησία οχημάτων το 2010 ήταν 148 οχήματα σε λειτουργία ανά 1000 άτομα, με αναλογία 1:6,75 οχήματα προς άτομα, ελαφρώς μειωμένη από 150 οχήματα ανά 1000 άτομα το 2009, με ποσοστό 1:6,63 οχήματα προς άτομα. Ο παγκόσμιος ρυθμός μηχανοκίνησης αυξήθηκε το 2013 σε 174 οχήματα ανά 1000 άτομα. Στις αναπτυσσόμενες χώρες τα ποσοστά ιδιοκτησίας οχημάτων σπάνια υπερβαίνουν τα 200 αυτοκίνητα ανά 1.000 άτομα.

Υιοθέτηση εναλλακτικών καυσίμων και τεχνολογίας οχημάτων 

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο αριθμός των οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων αυξάνεται λόγω του ενδιαφέροντος πολλών κυβερνήσεων να προωθήσουν την ευρεία υιοθέτησή τους μέσω δημόσιων επιδοτήσεων και άλλων μη οικονομικών κινήτρων. Οι κυβερνήσεις έχουν υιοθετήσει αυτές τις πολιτικές λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, όπως οι περιβαλλοντικές ανησυχίες, οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και η μικρότερη εξάρτηση από το εισαγόμενο πετρέλαιο.

Μεταξύ των καυσίμων εκτός από τα παραδοσιακά καύσιμα πετρελαίου (βενζίνη ή ντίζελ) και τις εναλλακτικές τεχνολογίες για την τροφοδοσία του κινητήρα ενός μηχανοκίνητου οχήματος, οι πιο δημοφιλείς επιλογές που προωθούνται από διαφορετικές κυβερνήσεις είναι: οχήματα φυσικού αερίου, οχήματα με υγραέριο, οχήματα ευέλικτου καυσίμου, χρήση βιοκαυσίμων, υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα, επαναφορτιζόμενα υβριδικά οχήματα, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οχήματα κυψελών καυσίμου υδρογόνου.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000, η Κίνα, οι ευρωπαϊκές χώρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και άλλες ανεπτυγμένες χώρες παρέχουν ισχυρά οικονομικά κίνητρα για να προωθήσουν την υιοθέτηση επαναφορτιζόμενων υβριδικών οχημάτων. Το 2020, το απόθεμα των ελαφρών επαναφορτιζόμενων οχημάτων σε χρήση ανήλθε συνολικά σε πάνω από 10 εκατομμύρια μονάδες. Το 2019, οι μεσαίες και βαριές εμπορικές κατηγορίες προσθέτουν άλλες 700.000 μονάδες στο παγκόσμιο απόθεμα των επαναφορτιζόμενων ηλεκτρικών οχημάτων. Το 2020 το παγκόσμιο μερίδιο αγοράς των πωλήσεων επαναφορτιζόμενων επιβατικών αυτοκινήτων ήταν 4,2%, από 2,5% το 2019. Ωστόσο, παρά την κρατική υποστήριξη και την ταχεία ανάπτυξη που σημειώθηκε, το τμήμα ηλεκτρικών επαναφορτιζόμενων αυτοκινήτων αντιπροσώπευε μόλις περίπου 1 στα 250 οχήματα (0,4%) στους δρόμους του κόσμου μέχρι το τέλος του 2018.

Ευρώπη 

Οι 27 χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) διέθεταν στόλο άνω των 256 εκατομμυρίων το 2008 και τα επιβατικά αυτοκίνητα αντιπροσώπευαν το 87% του στόλου της Ένωσης. Οι πέντε μεγαλύτερες αγορές, η Γερμανία (17,7%), η Ιταλία (15,4%), η Γαλλία (13,3%), το Ηνωμένο Βασίλειο (12,5%) και η Ισπανία (9,5%), αντιπροσώπευαν το 68% του συνολικού εγγεγραμμένου στόλου της περιοχής το 2008. Οι χώρες μέλη της ΕΕ-27 είχαν το 2009 ένα εκτιμώμενο ποσοστό ιδιοκτησίας 473 επιβατικών αυτοκινήτων ανά 1000 άτομα.

Σύμφωνα με τον Ward's, η Ιταλία είχε τη δεύτερη μεγαλύτερη (μετά τις ΗΠΑ) κατά κεφαλήν ιδιοκτησία οχημάτων το 2010, με 690 οχήματα ανά 1000 άτομα. Η Γερμανία είχε ένα ποσοστό μηχανοκίνησης 534 οχημάτων ανά 1000 άτομα και το Ηνωμένο Βασίλειο 525 οχημάτων ανά 1000 άτομα, αμφότερα το 2008. Η Γαλλία είχε ποσοστό 575 οχήματα ανά 1000 άτομα και η Ισπανία 608 οχήματα ανά 1000 άτομα το 2007. Η Πορτογαλία, μεταξύ 1991 και 2002, είχε αύξηση κατά 220% στο ποσοστό μηχανοκίνησής της, έχοντας το 2002, 560 αυτοκίνητα ανά 1000 άτομα.

Η Ιταλία ηγείται επίσης στα οχήματα εναλλακτικών καυσίμων, με στόλο 779.090 οχημάτων φυσικού αερίου τον Ιούνιο του 2012, τον μεγαλύτερο στόλο στην Ευρώπη. Η Σουηδία, με 225.000 οχήματα ευέλικτου καυσίμου, έχει τον μεγαλύτερο στόλο οχημάτων ευέλικτων καυσίμων στην Ευρώπη μέχρι τα μέσα του 2011.

Περισσότερα από 1 εκατομμύριο επαναφορτιζόμενα ηλεκτρικά επιβατικά αυτοκίνητα και φορτηγά έχουν ταξινομηθεί στην Ευρώπη έως τον Ιούνιο του 2018, το δεύτερο μεγαλύτερο περιφερειακό απόθεμα επαναφορτιζόμενων οχημάτων στον κόσμο μετά την Κίνα.

Η Νορβηγία είναι η κορυφαία αγορά επαναφορτιζόμενων οχημάτων στην Ευρώπη με σχεδόν 500.000 μονάδες εγγεγραμμένες τον Δεκέμβριο του 2020. Τον Οκτώβριο του 2018, η Νορβηγία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο όπου το 10% όλων των επιβατικών αυτοκινήτων στο δρόμο είναι ηλεκτροκίνητα. Επίσης, το μερίδιο αγοράς της νορβηγικής κατηγορίας επαναφορτιζόμενων αυτοκινήτων είναι το υψηλότερο στον κόσμο εδώ και αρκετά χρόνια, σημειώνοντας ποσοστά 39,2% το 2017, 49,1% το 2018 και 74,7% το 2020.

Δείτε επίσης 
 Ενεργητική κινητικότητα
 Επιπτώσεις του αυτοκινήτου στις κοινωνίες
 Πράσινο όχημα
 Ιστορία του αυτοκινήτου
 Κατάλογος χωρών ανά οχήματα κατά κεφαλήν
 Κατάλογος χωρών ανά παραγωγή μηχανοκίνητων οχημάτων
 Οδική ασφάλεια
 Βιώσιμη κινητικότητα
 Κυκλοφοριακή συμφόρηση

Παραπομπές