Κολοχτύπα

Η κολοχτύπα (επιστημονική ονομασία: Scyllarides latus) είναι είδος καρκινοειδούς της οικογένειας Σκυλλαρίδες που απαντάται στη Μεσόγειο Θάλασσα και στον ανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό. Είναι βρώσιμη και εκτιμάται ιδιαίτερα ως τροφή, αλλά είναι πλέον σπάνια σε μεγάλο μέρος της κατανομής της λόγω της υπεραλίευσης. Οι ενήλικες μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 30 εκατοστά, είναι καμουφλαρισμένα και δεν έχουν δαγκάνες. Είναι νυκτόβιες, βγαίνουν από σπηλιές και άλλα καταφύγια κατά τη διάρκεια της νύχτας για να τραφούν με μαλάκια. Εκτός από το ότι τρώγεται από ανθρώπους, η κολοχτύπα αποτελεί επίσης θήραμα για ποικιλία ψαριών. Ο πλησιέστερος συγγενής του είναι η S. herklotsii, η οποία απαντά στα ανοιχτά των ακτών του Ατλαντικού της Δυτικής Αφρικής.

Κατανομή 
Η κολοχτύπα βρίσκεται κατά μήκος του μεγαλύτερου μέρους των ακτών της Μεσογείου (μια εξαίρεση είναι η βόρεια Αδριατική Θάλασσα), και σε μέρη του ανατολικού Ατλαντικού Ωκεανού από κοντά στη Λισαβόνα στην Πορτογαλία μέχρι νότια στη Σενεγάλη, συμπεριλαμβανομένων των νησιών της Μαδέρα, τις Αζόρες και τα νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου. Στη Σενεγάλη, βρίσκεται μαζί με το συγγενικό είδος Scyllarides herklotsii, με το οποίο μοιάζει πολύ.

Περιγραφή 
Η κολοχτύπα μπορεί να φτάσει σε συνολικό μήκος σώματος περίπου 45 εκατοστά, αν και σπάνια ξεπερνάει τα 30 εκατοστά. Αυτό ισοδυναμεί σε μήκος καυκάλου έως 12 εκατοστά. Ένα άτομο μπορεί να ζυγίζει έως και 1,5 κιλό. Όπως σε όλες τις Σκυλίδες, το δεύτερο ζεύγος κεραιών μεγεθύνεται και πλαταίνει σε «φτυάρια» ή «βατραχοπέδιλα». Δεν έχουν δαγκάνες και ούτε έχουν τα προστατευτικά αγκάθια των αγκαθωτών αστακών. Αντίθετα, ο εξωσκελετός, και ιδιαίτερα το καβούκι, είναι παχύτερος από ό,τι στους αστακούς και τους ακανθώδεις αστακούς, λειτουργώντας ως ανθεκτική πανοπλία. Τα ενήλικα είναι έχουν χρώμα που ταιριάζει αυτό του περιβάλλοντός τους και το καβούκι καλύπτεται από ευδιάκριτα, ψηλά φυμάτια.

Οικολογία

Ενδιαίτημα 

Η κολοχτύπα ζει σε βραχώδη ή αμμώδη υποστρώματα σε βάθη 4 έως 100 μέτρα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένουν σε φυσικά κρησφύγετα, στις οροφές σπηλαίων ή σε υφάλους, προτιμώντας μέρη με περισσότερες από μία εισόδους ή εξόδους.

Διατροφή 
Η δίαιτα της κολοχτύπας αποτελείται γενικά από μαλάκια. Το προτιμώμενο θήραμα είναι, σύμφωνα με διαφορετικές πηγές, είτε πεταλίδες είτε δίθυρα. Το θήραμα, το οποίο η κολοχτύπα μπορεί να ανιχνεύσει ακόμη και κάτω από 3,5 εκατοστά ιζήματος, ανοίγεται με προσεκτική χρήση των ισχυρών μυτερών περιόποδων. Τρώνε επίσης στρείδια και καλαμάρια, αλλά όχι αχινούς ή σαλιγκάρια της οικογένειας Μουρικίδες. Τρώνε περισσότερο τις θερμότερες εποχές, καταναλώνοντας 3,2 στρείδια την ημέρα τον Ιούλιο, αλλά μόνο 0,2 στρείδια την ημέρα τον Ιανουάριο.

Θηρευτές 

Ο πιο σημαντικός θηρευτής της κολοχτύπας είναι το γουρουνόψαρο, Balistes capriscus, αν και ορισμένα άλλα είδη ψαριών έχουν επίσης αναφερθεί ότι τρέφονται με κολοχτύπες, συμπεριλαμβανομένων των ροφών (Epinephelus guaza), των περκών ( Serranus spp. ), των γύλων (Coris julis), των κόκκινων ροφών (Epinephelus morio) και της μυκτερόπερκας (Mycteroperca microlepis). Ένα κοινό χταπόδι έχει παρατηρηθεί να τρώει κολοχτύπες σε τεχνητό περιβάλλον, αλλά δεν είναι σαφές εάν η κολοχτύπα είναι θήραμα των χταποδιών στη φύση.

Κύκλος ζωής 
Η αρσενική κολοχτύπα φέρει σπερματοφόρα στη βάση των δύο τελευταίων ζευγών περιόποδων τον Απρίλιο. Δεν έχει παρατηρηθεί γονιμοποίηση σε αυτό το είδος, αλλά τα περισσότερα δεκάποδα ζευγαρώνουν με τις κοιλιακές επιφάνειες μαζί. Μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου, τα θηλυκά κουβαλούν περίπου 100.000 αυγά στα διευρυμένα, φτερωτά πλεόποδά τους. Τα αυγά εξελίσσονται από ένα έντονο πορτοκαλί χρώμα σε σκούρο καφέ πριν αποβληθούν στο νερό μετά από περίπου 16 ημέρες ανάπτυξης. Συνήθως υπάρχει μόνο μία γενιά το χρόνο.

Οι προνύμφες είναι πολύ λιγότερο γνωστές από τις ενήλικες. Ένα στάδιο ναυπλιοσώματος μήκους 1,3 χιλιοστών, το οποίο κολυμπά χρησιμοποιώντας τις κεραίες του, εκδύεται στο πρώτο από τα έντεκα στάδια φυλλοσώματος, τα οποία κολυμπούν χρησιμοποιώντας τα θωρακικά τους πόδια. Το τελευταίο στάδιο φυλλοσώματος μπορεί να φτάσει το μέγεθος τα 48 χιλιοστά και μπορεί να είναι έως 11 μηνών. Τα περισσότερα από τα ενδιάμεσα στάδια φυλλοσώματος δεν έχουν παρατηρηθεί. Ένα μόνο νίστο (ανήλικος) έχει καταγραφεί, αφού πιάστηκε στα ανοιχτά του Ρέτζιο Καλάμπρια το 1900, αλλά αναγνωρίστηκε μόνο ως ανήλικη κολοχτύπα το 2009. Οι νεαροί ενήλικες είναι επίσης σπάνιοι: ένα μουσειακό δείγμα με μήκος καβουκιού 34 χιλιοστά είναι ο μικρότερος ενήλικας που έχει παρατηρηθεί. Τα ενήλικα εκδύονται ετησίως και πιθανώς μεταναστεύουν σε ψυχρότερα νερά με θερμοκρασία  °C για να το κάνετε αυτό. Ο παλιός εξωσκελετός μαλακώνει σε μια περίοδο 10-22 ημερών πριν απορριφθεί και ο νέος, χλωμός εξωσκελετός χρειάζεται περίπου τρεις εβδομάδες για να σκληρύνει πλήρως. Τα μικρότερα άτομα συνήθως παίρνουν βάρος κατά τη διάρκεια μιας έκδυσης, αλλά αυτή η διαφορά είναι λιγότερο έντονη στα μεγαλύτερα ζώα.

Συμπεριφορά 
Η κολοχτύπα είναι ως επί το πλείστον νυκτόβια στη φύση, καθώς τα περισσότερα από τα αρπακτικά του είναι ημερήσια. Όσο βρίσκεται σε καταφύγιο, η κολοχτύπα τείνει να είναι κοινωνική, με πολλά άτομα να μοιράζονται το ίδιο καταφύγιο. Όταν έρχεται αντιμέτωπη με ένα αρπακτικό, η κολοχτύπα δεν έχει δαγκάνες ή αγκάθια για να απωθήσει το αρπακτικό και αντ 'αυτού είτε προσκολλάται στο υπόστρωμα, είτε κολυμπάει με ισχυρή κάμψη της κοιλιάς ή με «χτυπήματα της ουράς». Τα μεγαλύτερα μπορούν να ασκήσουν ισχυρότερη λαβή από τα μικρότερα, με δύναμη έως και 150 newton (που ισοδυναμεί με βάρος 15 κιλά) να απαιτείται για να μετακινηθούν τα μεγαλύτερα άτομα.

Η αποφυγή αρπακτικών μπορεί επίσης να εξηγήσει τη συχνή συμπεριφορά όπου η κολοχτύπα μεταφέρει τροφή σε ένα καταφύγιο πριν τα καταναλώσει. Όταν δύο κολοχτύπες ανταγωνίζονται για ένα τρόφιμο, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη μεγεθυμένη δεύτερη κεραία για να αναποδογυρίσουν τον αντίπαλό τους, σφηνώνοντας τις κεραίες κάτω από το σώμα του αντιπάλου και σηκώνοντάς τις γρήγορα. Μια εναλλακτική στρατηγική είναι να πιάσουν έναν αντίπαλο και να ξεκινήσουν να χτυπούν την ουρά ή να εμπλακούν σε μια διελκυστίνδα.

Ανθρώπινη κατανάλωση 
Η κολοχτύπα είναι βρώσιμη, αλλά είναι ένα σχετικά σπάνιο είδος, και ως εκ τούτου παρουσιάζει μικρό ενδιαφέρον για την αλιεία. Ωστόσο, αλιεύεται σε μικρούς αριθμούς σε όλη τη κατανομή του, κυρίως με δίχτυα, με τράτες και παγίδες αστακών. Ετήσια αλιεία τις τάξεως των 2-3 τόνων έχει αναφερθεί στο Ισραήλ. Το ψάρεμα με το χέρι γίνεται ολοένα και πιο συχνό, αφού η κατάδυσης με μπουκάλα έκανε τον βιότοπο του ζώου πιο προσιτό στον άνθρωπο. Αυτό μπορεί να έχει επηρεάσει τα μεγέθη του πληθυσμού κολοχτύπας σε ορισμένες περιοχές.

Παραπομπές 

Δεκάποδα