Ημερολόγιο των Γκονκούρ

Το Ημερολόγιο των Γκονκούρ, με υπότιτλο Αναμνήσεις της λογοτεχνικής ζωής, (Journal, Mémoires de la vie littéraire) είναι ένα ημερολόγιο που γράφτηκε σε συνεργασία των αδελφών Εντμόν ντε Γκονκούρ και Ζυλ ντε Γκονκούρ από το 1851 έως τον θάνατο του Ζυλ το 1870 και στη συνέχεια μόνο από τον Εντμόν για 26 ακόμη χρόνια, ο οποίος σταμάτησε να γράφει μόνο 12 ημέρες πριν από το θάνατό του το 1896. Αποτελεί ένα  αυθεντικό χρονικό του λογοτεχνικού και καλλιτεχνικού κόσμου του Παρισιού, «ένας κόσμος με πικρές αντιπαλότητες και πιο πικρές φιλίες».

Περιγραφή 
Το ημερολόγιο εκδόθηκε σε 9 τόμους, ο πρώτος κατά τη διάρκεια της ζωής των συγγραφέων το 1866 με τίτλο Ιδέες και συναισθήματα και ο τελευταίος το 1896, δύο μήνες πριν από το θάνατο του Εντμόν. Ο φόβος των αγωγών από τους αναφερόμενους και τους κληρονόμους τους επέβαλλε τη δημοσίευση μόνο προσεκτικά επιλεγμένων αποσπασμάτων του ημερολογίου για πολλά χρόνια, αλλά μια πλήρης έκδοση του πρωτότυπου γαλλικού κειμένου εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1950 σε 22 τόμους.

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα μαρτυρία για το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Το ημερολόγιο διαπερνά κάθε κοινωνικό στρώμα, από τις φτωχογειτονιές όπου τα αδέρφια αναζητούσαν λεπτομέρειες για τα μυθιστορήματά τους μέχρι τα δείπνα με σπουδαίους άντρες. Δίνει επίσης λεπτομερή περιγραφή της ζωής κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού πολέμου, της πολιορκίας του Παρισιού και της Κομμούνας. Γεμάτο κριτική, πικάντικα ανέκδοτα, περιγραφικά σκίτσα, λογοτεχνικά κουτσομπολιά και μικρογραφίες, το ημερολόγιο είναι ταυτόχρονα μια αποκαλυπτική αυτοβιογραφία και μια μνημειώδης ιστορία της κοινωνικής και λογοτεχνικής ζωής στο Παρίσι του 19ου αιώνα.

Περιεχόμενο 
Με υπότιτλο Αναμνήσεις της λογοτεχνικής ζωής, το Ημερολόγιο των Γκονκούρ αποτελείται από ένα σύνολο σύντομων καθημερινών σημειώσεων στις οποίες περιλαμβάνονται:

 παρατηρήσεις για την υγεία των δύο συγγραφέων και των φίλων τους: συγκεκριμένα, κατά το έτος 1870, η ασθένεια του Ζυλ, η σύφιλη, που τον οδήγησε στο θάνατο, περιγράφεται με βασανιστικές λεπτομέρειες από τον Εντμόν, δείχνοντας τον βαθύ πόνο του.
 αφήγηση των διαφωνιών των συγγραφέων με τις επιτροπές λογοκρισίας, ιδιαίτερα έντονες κατά τη Δεύτερη Αυτοκρατορία και την Τρίτη Δημοκρατία.
 η σχέση των συγγραφέων με την κριτική, συχνά αυστηρή, ακόμη και προσβλητική: τα μυθιστορήματά τους, όπως και αυτά του Εμίλ Ζολά, συγκλόνισαν τους συγχρόνους τους. Επί πλέον, η κυκλοφορία του πρώτου τόμου του ημερολογίου το 1866, αντιμετωπίσθηκε σκληρά από τον τύπο.
 η ιστορία της επιτυχίας ή της αποτυχίας των βιβλίων, και ιδιαίτερα των θεατρικών έργων - τα περισσότερα από τα μυθιστορήματά τους είχαν προσαρμοστεί για τη σκηνή, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή -: «είναι δύσκολο να γνωρίζουμε εκ των προτέρων εάν ένα έργο πρόκειται να επιτύχει ή να αποδοκιμασθεί».
 διάφορες φήμες και κουτσομπολιά που ακούγονταν δεξιά και αριστερά.
 πολιτικές παρατηρήσεις, όπου οι συγγραφείς αποδεικνύονται συντηρητικών πεποιθήσεων και εκφράζουν ελεύθερα τον αντισημιτισμό τους. Μετά την Αιματηρή Εβδομάδα της Παρισινής Κομμούνας το 1870, ο Εντμόν γράφει ότι «είναι καλό που δεν υπήρξε ούτε συνεννόηση ούτε διαπραγμάτευση [...] μια τέτοια εκκαθάριση, σκοτώνοντας το μάχιμο μέρος του πληθυσμού, αναβάλλει την επόμενη επανάσταση για μια ολόκληρη γενιά».
 παρατηρήσεις και σχόλια που ακούγονταν σε κοινωνικά δείπνα και σαλόνια για διασημότητες (συγγραφείς, καλλιτέχνες, επιστήμονες, φιλοσόφους, πολιτικούς): η δημοσίευση αυτών των παρατηρήσεων συχνά οδήγησε σε διαμάχες μεταξύ των Γκονκούρ και των γνωστών τους, οι οποίοι τους κατηγορούσαν για αδιακρισία. Ωστόσο, ο Εντμόν βεβαιώνει ότι ποτέ δεν επινόησε ή παραμόρφωσε τίποτε στις παρατηρήσεις που αποδίδει στους γνωστούς του.
 καυστικά σχόλια, όπως αυτό που έγραψε το 1893 για τον Γκυ ντε Μωπασάν ότι «η επιτυχία του με τις γυναίκες της χαλαρής κοινωνίας είναι ένδειξη της χυδαιότητάς του, γιατί ποτέ δεν έχω δει άντρα του καλού κόσμου με τόσο κόκκινο πρόσωπο, τόσο κοινά χαρακτηριστικά ή τόσο χωριάτικη κατασκευή».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Το Ημερολόγιο των Γκονκούρ (πλήρες κείμενο, γαλλικά)

Παραπομπές 

 
Γαλλική λογοτεχνία