Τριμεταζιδίνη

Η τριμεταζιδίνη, γνωστή με την εμπορική ονομασία Vastarel, είναι  φάρμακο για τη στηθάγχη. Η τριμεταζιδίνη περιγράφεται ως ο πρώτος κυτταροπροστατευτικός αντι-ισχαιμικός παράγοντας που αναπτύχθηκε και κυκλοφόρησε στην αγορά από την Laboratoires Servier (Γαλλία). Η τριμεταζιδίνη είναι αντι-ισχαιμικός (αντι στηθαγχικός) μεταβολικός παράγοντας της κατηγορίας αναστολέων οξείδωσης λιπαρών οξέων, που σημαίνει ότι βελτιώνει τη χρήση γλυκόζης του μυοκαρδίου μέσω της αναστολής του μεταβολισμού των λιπαρών οξέων. Εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στη Γαλλία το 1978.

Ιατρικές χρήσεις 
Η τριμεταζιδίνη συνήθως συνταγογραφείται ως μακροχρόνια θεραπεία της στηθάγχης και σε ορισμένες χώρες (συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας) για εμβοές και ζάλη. Λαμβάνεται δύο φορές την ημέρα. Το 2012 ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) ολοκλήρωσε μια ανασκόπηση των οφελών και των κινδύνων της τριμεταζιδίνης και συνέστησε τον περιορισμό της χρήσης φαρμάκων που περιέχουν τριμεταζιδίνη ως πρόσθετη θεραπεία της στηθάγχης σε περίπτωση ανεπαρκούς ελέγχου ή δυσανεξίας σε αντιστηθαγχικές θεραπείες πρώτης γραμμής.

Ελεγχόμενες μελέτες σε ασθενείς με στηθάγχη έχουν δείξει ότι η τριμεταζιδίνη αυξάνει το αποθεματικό της στεφανιαίας ροής, καθυστερώντας έτσι την έναρξη της ισχαιμίας που σχετίζεται με την άσκηση, περιορίζει τις γρήγορες μεταβολές της αρτηριακής πίεσης χωρίς σημαντικές διακυμάνσεις στον καρδιακό ρυθμό, μειώνει σημαντικά τη συχνότητα των κρίσεων στηθάγχης και οδηγεί σε σημαντική μείωση στη χρήση νιτρικών αλάτων.

Βελτιώνει τη λειτουργία της αριστερής κοιλίας σε διαβητικούς ασθενείς με στεφανιαία νόσο. Πρόσφατα, έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικό σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια διαφορετικής αιτιολογίας.

Άλλες φαρμακευτικές χρήσεις 
Η τριμεταζιδίνη βρίσκεται στον κατάλογο απαγορευμένων ουσιών στον στίβο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ. Το 2014, ο Κινέζος Ολυμπιονίκης κολυμβητής Σουν Γιανγκ βρέθηκε θετικός στην τριμεταζιδίνη, η οποία είχε πρόσφατα απαγορευτεί τέσσερις μήνες νωρίτερα και είχε χαρακτηριστεί ως απαγορευμένο διεγερτικό εκείνη την εποχή από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ (WADA). Κατά συνέπεια, ο Σουν απομακρύνθηκε από την Κινεζική Κολυμβητική Ένωση για 3 μήνες. Τον Ιανουάριο του 2015, ο WADA αναταξινόμησε και υποβάθμισε την τριμεταζιδίνη από «διεγερτικό» σε «ρυθμιστή του καρδιακού μεταβολισμού»

Παρενέργειες 
Η τριμεταζιδίνη έχει αντιμετωπιστεί ως φάρμακο με καλό προφίλ ασφάλειας και ανεκτικότητας.  Αλληλεπιδρά με αναστολείς μονοαμινοξειδάσης.

Υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με την επίδραση της τριμεταζιδίνης στη θνησιμότητα, στα καρδιαγγειακά συμβάματα ή στην ποιότητα ζωής. Μακροχρόνιες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που συγκρίνουν την τριμεταζιδίνη έναντι των τυπικών αντιστηθαγχικών παραγόντων, χρησιμοποιώντας κλινικά σημαντικά αποτελέσματα θα ήταν δικαιολογημένες.  Πρόσφατα, μια διεθνής πολυκεντρική αναδρομική μελέτη κοόρτης έδειξε πράγματι ότι σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια διαφορετικής αιτιολογίας, η προσθήκη τριμεταζιδίνης στη συμβατική βέλτιστη θεραπεία μπορεί να βελτιώσει τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα.

Ο EMA συνιστά οι γιατροί να μην συνταγογραφούν πλέον τριμεταζιδίνη για τη θεραπεία ασθενών με εμβοές, ίλιγγο ή διαταραχές στην όραση. Η πρόσφατη αξιολόγηση του EMA αποκάλυψε επίσης σπάνιες περιπτώσεις (3,6/1 000 000 έτη ασθενών) παρκινσονικών (ή εξωπυραμιδικών) συμπτωμάτων όπως τρόμος, ακαμψία, ακινησία, υπερτονία, αστάθεια στη βάδιση, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, άλλες σχετικές κινητικές διαταραχές. Στην πλειονότητά τους, οι ασθενείς ανάρρωσαν εντός 4 μηνών από τη διακοπή της θεραπείας, επομένως, οι γιατροί συνιστώνται να μην συνταγογραφούν το φάρμακο ούτε σε ασθενείς με νόσο Πάρκινσον, παρκινονικά συμπτώματα, τρόμο, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ή άλλες σχετικές κινητικές διαταραχές, ούτε σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία.

Μηχανισμός δράσης 
Η τριμεταζιδίνη αναστέλλει τη βήτα-οξείδωση των λιπαρών οξέων αναστέλλοντας τη θειολάση μακράς αλυσίδας 3-κετοακυλο-CoA, η οποία ενισχύει την οξείδωση της γλυκόζης. Σε ένα ισχαιμικό κύτταρο, η ενέργεια που λαμβάνεται κατά την οξείδωση της γλυκόζης απαιτεί λιγότερη κατανάλωση οξυγόνου από ό,τι στη διαδικασία βήτα-οξείδωσης. Η ενίσχυση της οξείδωσης της γλυκόζης βελτιστοποιεί τις διεργασίες της κυτταρικής ενέργειας, διατηρώντας έτσι τον σωστό ενεργειακό μεταβολισμό κατά τη διάρκεια της ισχαιμίας. Διατηρώντας τον ενεργειακό μεταβολισμό σε κύτταρα που εκτίθενται σε υποξία ή ισχαιμία, η τριμεταζιδίνη αποτρέπει τη μείωση των ενδοκυτταρικών επιπέδων ATP, διασφαλίζοντας έτσι την καλή λειτουργία των ιοντικών αντλιών και τη διαμεμβρανική ροή νατρίου-καλίου ενώ διατηρεί την κυτταρική ομοιόσταση.

Παραπομπές 

Φαινυλαιθέρες
Πιπεραζίνες
Φάρμακα που δρουν στο καρδιαγγειακό σύστημα