Σταύρος Κατσανέβας

Ο Σταύρος Κατσανέβας (1953 – 27 Νοεμβρίου 2022) ήταν Έλληνας φυσικός, διευθυντής του «Ευρωπαϊκού Βαρυτικού Αστεροσκοπείου», καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως των Παρισίων (Université Paris Cité), διευθυντής του Εργαστηρίου Αστροσωματιδίων και Κοσμολογίας στο Παρίσι και πρόεδρος της «Ευρωπαϊκής Συμπράξεως Αστροσωματιδιακής Φυσικής» (Astroparticle Physics European Consortium, APPEC). Το 2000 βραβεύθηκε για το έργο του στην υπερσυμμετρία από την Ακαδημία Αθηνών, ενώ το 2011 τιμήθηκε με το γαλλικό παράσημο του Εθνικού Τάγματος της Αξίας (Ordre National du Merite). Είχε λάβει και τη γαλλική υπηκοότητα (διπλή υπηκοότητα).

Σπουδές και σταδιοδρομία 
Ο Σταύρος Κατσανέβας γεννήθηκε στην Αθήνα και πήρε πτυχίο φυσικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1975. Πήρε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών από το Πανεπιστήμιο Paris XI το 1979 και διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου το 1982 έγινε λέκτορας και αργότερα επίκουρος καθηγητής. Πέρασε τρία χρόνια ως μεταδιδάκτορας ερευνητής στο Fermilab (ΗΠΑ). Εργάσθηκε επίσης στο CERN. Το 1996 εξελέγη καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λυών 1 (Université de Lyon I Claude Bernard). Το 2002 έγινε υποδιευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων (IN2P3), τμήμα του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), υπεύθυνος για την αστροσωματιδιακή φυσική σε εθνικό επίπεδο, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 2012, οπότε μετακλήθηκε στο Πανεπιστήμιο Paris VII Denis Diderot (σήμερα έχει μετονομασθεί σε Πανεπιστήμιο της Πόλεως των Παρισίων, Université Paris Cité) όπου έγινε Καθηγητής Εξαιρετικής Τάξεως. Από το 2018 ήταν διευθυντής του «Ευρωπαϊκού Βαρυτικού Αστεροσκοπείου» (EGO), που είναι το ίδρυμα το οποίο λειτουργεί τον Ανιχνευτή βαρυτικών κυμάτων Virgo στην Ιταλία.

Ερευνητικό έργο 
 Θεωρία της ισχυρής αλληλεπιδράσεως (κβαντική χρωμοδυναμική, QCD) (1977-1986):
 Αναζήτηση και ανακάλυψη νέων «συντονισμών» (σωματιδίων), όπως το charm κουάρκ, πείραμα φωτοπαραγωγής WA4 στο CERN (1977-1979)
 Πειραματικοί έλεγχοι της QCD με τη μελέτη ζευγών DRELL-Yan και συντονισμών J/y σε στόχους με δέσμες αντιπρωτονίων και πιονίων, πείραμα E537 στο Fermilab (1979-1982)
 Αναζήτηση της μεταβάσεως πλάσματος κουάρκ-γλοιονίων, πείραμα R807-808 στο CERN (1983-1986)
 Πρότυπο μοντέλο της ασθενούς και ηλεκτρομαγνητικής αλληλεπιδράσεως (1986-2000):
 Μελέτη της ηλεκτρασθενούς αλληλεπιδράσεως και της υπερσυμμετρίας: πείραμα του DELPHI στο CERN
 Φαινομενολογικές μελέτες της υπερσυμμετρίας: υπολογισμός διατομών ανώτερης τάξεως
 Αστροσωματιδιακή φυσική (1983-2002):
 Ταλαντώσεις νετρίνων, πείραμα PS180 στο CERN (1983-1986)
 Τηλεσκόπια νετρίνων: ανιχνευτής NESTOR στην Πύλο (1992-1996)
 Ταλαντώσεις νετρίνων, πείραμα CERN-Gran Sasso (OPERA) (1998-2002)
 Διεπιστημονικές μελέτες:
 DACQ για ανιχνευτές PET (συγκάτοχος διπλώματος ευρεσιτεχνίας)
 Καινοτόμοι φωτοανιχνευτές υψηλής ευαισθησίας με υψηλή χωρική και χρονική ανάλυση

Προσωπική ζωή και θάνατος 
Ο Σταύρος Κατσανέβας ήταν μέλος του «think tank» του πολιτικού κόμματος ΣΥΡΙΖΑ. Πέθανε σε νοσοκομείο στην Πίζα της Ιταλίας, σε ηλικία 69 ετών.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Επιστημονικές δημοσιεύσεις του Στ. Κατσανέβα στο INSPIRE-HEP
 Η είδηση του θανάτου του στο in.gr

Έλληνες φυσικοί