Διάβαση του Ερμή

Μια διάβαση (ή διέλευση) του Ερμή μπροστά από τον Ήλιο συμβαίνει όταν ο πλανήτης Ερμής περνά απευθείας μεταξύ του Ήλιου και ενός ανώτερου πλανήτη, όπως η Γη. Κατά τη διάρκεια μιας διάβασης, ο Ερμής εμφανίζεται ως μια μικροσκοπική μαύρη κουκκίδα που κινείται μπροστά από τον Ήλιο καλύπτοντας ένα μικρό τμήμα του ηλιακού δίσκου. Λόγω των κινήσεων του Ερμή και της Γης στις τροχιές τους, οι διαβάσεις που παρατηρούνται από τη Γη λαμβάνουν χώρα τον Μάιο ή τον Νοέμβριο. Οι τέσσερεις τελευταίες διαβάσεις του Ερμή έγιναν στις 7 Μαΐου 2003, στις 8 Νοεμβρίου 2006 στις 9 Μαΐου 2016 και στις 11 Νοεμβρίου 2019. Η επόμενη θα γίνει στις 13 Νοεμβρίου 2032. Μια τυπική διάβαση διαρκεί αρκετές ώρες. Οι διαβάσεις του Ερμή είναι πολύ πιο συχνές από τις διαβάσεις της Αφροδίτης, με περίπου 13 ή 14 ανά αιώνα, κυρίως επειδή ο Ερμής βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο και περιφέρεται πιο γρήγορα γύρω από αυτόν.

Στις 3 Ιουνίου 2014, το ρόβερ Curiosity παρατήρησε από την επιφάνεια του Άρη τον πλανήτη Ερμή να διέρχεται μπροστά από τον Ήλιο, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που παρατηρήθηκε πλανητική διάβαση από ένα ουράνιο σώμα εκτός από τη Γη.

Επιστημονική έρευνα 
Η τροχιά του πλανήτη Ερμή βρίσκεται στο εσωτερικό της τροχιάς της Γης, και έτσι μπορεί να βρεθεί σε κατώτερη σύνοδο με τον Ήλιο. Όταν ο Ερμής βρίσκεται κοντά στον κόμβο της τροχιάς του, διέρχεται από το τροχιακό επίπεδο της Γης. Εάν συμβεί μια κατώτερη σύνοδος καθώς ο Ερμής διέρχεται από τον τροχιακό του κόμβο, ο πλανήτης μπορεί να φανεί ότι περνάει μπροστά από τον δίσκο του Ήλιου σε ένα γεγονός που ονομάζεται διάβαση. Ανάλογα με τη θέση του πλανήτη Ερμή στην τροχιά του, η μέγιστη διάρκεια αυτού του γεγονότος είναι 7 ω 50 λ . 

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τις διαβάσεις του Ερμή ώστε να μελετήσουν τον ίδιο τον πλανήτη καθώς και την τροχιά του. Ορισμένα πεδία έρευνας που σχετίζονται με τις διαβάσεις του Ερμή είναι τα εξής:

 Μέτρηση του μεγέθους του ηλιακού συστήματος. 
 Διερεύνηση της μεταβλητότητας της περιστροφής της Γης και της παλιρροιακής επιτάχυνσης της Σελήνης.    
 Μέτρηση της μάζας της Αφροδίτης από τις μεταβολές στην τροχιά του Ερμή.  
 Ανίχνευση μακροπρόθεσμων μεταβολών της ακτίνας του Ήλιου.  
 Διερεύνηση του φαινομένου της μαύρης σταγόνας, συμπεριλαμβανομένης της αμφισβήτησης της υποτιθέμενης ανακάλυψης της ατμόσφαιρας της Αφροδίτης κατά τη διέλευση του 1761.   
 Εκτίμηση της πιθανής μείώσης της φωτεινότητας κατα τη διάρκεια μιας διάβασης εξωπλανήτη.

Συχνότητα 
Οι διαβάσεις του Ερμή συμβαίνουν μόνο όταν η Γη είναι ευθυγραμμισμένη με έναν κόμβο της τροχιάς του Ερμή. Επί του παρόντος, αυτή η ευθυγράμμιση πραγματοποιείται εντός λίγων ημερών από τις 8 Μαΐου ( κατερχόμενος κόμβος ) και τις 10 Νοεμβρίου ( ανερχόμενος κόμβος ), με τη γωνιακή διάμετρο του Ερμή να είναι περίπου 12″ για τις διαβάσεις του Μαΐου και 10″ για τις διαβάσεις τουΝοεμβρίου. Η μέση ημερομηνία των διαβάσεων μεταβάλλεται με την πάροδο των αιώνων λόγω της κομβικής μετάπτωσης του Ερμή και της μετάπτωσης του άξονα της Γης.

Οι διαβάσεις του Ερμή συμβαίνουν σχετικά συχνά. Όπως εξηγήθηκε το 1882 από τον Newcomb,   το χρονικό διάστημα μεταξύ διαδοχικών διελεύσεων του Ερμή από τον ανερχόμενο κόμβο της τροχιάς του είναι 87.969 ημέρες και το διάστημα μεταξύ της διέλευσης της Γης από το ίδιο γεωγραφικό μήκος είναι 365.254 ημέρες. Χρησιμοποιώντας συνεχείς προσεγγίσεις κλασμάτων της αναλογίας αυτών των τιμών, συμπεραίνουμε ότι ο Ερμής πραγματοποιεί σχεδόν ακέραιο αριθμό περιφορών γύρω από τον Ήλιο σε διαστήματα 6, 7, 13, 33, 46 και 217 ετών.

Οι διαβάσεις που πραγματοποιούνται με διαφορά 46 ετών μπορούν να ομαδοποιηθούν σε μια σειρά. Για τις διαβάσεις του Νοεμβρίου, κάθε σειρά περιλαμβάνει περίπου 20 μέσα σε 874 χρόνια, με τη διαδρομή του Ερμή μπροστά από τον Ήλιο σε κάθε διάβαση να βρίσκεται βορειότερα από ό,τι για την προηγούμενη. Για τις διαβάσεις του Μαΐου, κάθε σειρά περιλαμβάνει περίπου 10 μέσα σε 414 χρόνια, με το μονοπάτι του Ερμή μπροστά από τον ηλιακό δίσκο σε κάθε διάβαση να περνά νοτιότερα από ότι στην προηγούμενη. 

Με τον ίδιο τρόπο, διαβάσεις που συμβαίνουν με διαφορά 217 ετών μπορούν επίσης να ομαδοποιηθούν σε σειρά. Για τις διαβάσεις του Νοεμβρίου, κάθε σειρά συμπεριλαμβάνει περίπου 135 διελεύσεις σε διάστημα 30.000 ετών. Για τις διαβάσεις του Μαΐου, κάθε σειρά συμπεριλαμβάνει περίπου 110 διαβάσεις σε διάστημα 24.000 ετών. Τόσο για τις σειρές του Μαΐου όσο και του Νοεμβρίου, η διαδρομή του Ερμή μπροστά από τον ήλιο μετατοπίζεται βορειότερα από την προηγούμενη διάβαση. 

Προβλέψεις για μελλοντικές διαβάσεις του Ερμή είναι διαθέσιμες στις NASA,  SOLEX,  και Fourmilab.

Παρατήρηση 
Κατά την κατώτερη σύνοδο, ο πλανήτης Ερμής έχει γωνιακό μέγεθος ίσο με ", πολύ μικρό για να παρατηρηθεί χωρίς τηλεσκόπιο σε μία διάβαση. Μια συνήθης παρατήρηση που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μια διάβαση  είναι η καταγραφή των στιγμών όπου ο δίσκος του Ερμή φαίνεται να βρίσκεται σε επαφή με το περίγραμμα του Ήλιου.  Αυτές οι στιγμές αναφέρονται παραδοσιακά ως η 1η, 2η, 3η και 4η επαφή – με τη 2η και την 3η επαφή να συμβαίνουν όταν ο δίσκος του Ερμή βρίσκεται πλήρως πάνω στο δίσκο του ήλιου.  Κατά γενικό κανόνα, η 1η και η 4η επαφή δεν μπορούν να ανιχνευθούν με ακρίβεια,  ενώ η 2η και η 3η επαφή είναι εύκολα ορατές εντός των περιορισμών του φαινομένου της μαύρης σταγόνας,  της ακτινοβολίας, των ατμοσφαιρικών συνθηκών και της ποιότητας των οπτικών που χρησιμοποιούνται .

Μερική Διάβαση 

Μερικές φορές ο Ερμής φαίνεται να ακουμπά οριακά τον ηλιακό δίσκο, οδηγώντας σε μερική διάβαση. Υπάρχουν δύο πιθανά ενδεχόμενα:

 Πρώτον, είναι δυνατό να συμβεί διάβαση με τέτοιον τρόπο ώστε, στο μέσον της, ο δίσκος του Ερμή να έχει εισέλθει πλήρως στον δίσκο του Ήλιου όπως φαίνεται από ορισμένα μέρη του κόσμου, ενώ για παρατηρητές σε άλλες περιοχές του να έχει εισέλθει μόνο μερικώς. Η διάβαση της 15ης Νοεμβρίου 1999 ανήκει σε αυτό το είδος,    αφού ήταν πλήρης για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, αλλά μερική για την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ανταρκτική. Η προηγούμενη τέτοια διάβαση ήταν στις 28 Οκτωβρίου 743 και η επόμενη θα είναι στις 11 Μαΐου 2391. Παρότι τέτοια γεγονότα είναι πολύ σπάνια, δύο τέτοιου τύπου διαβάσεις θα συμβούν μέσα  χρόνια τον Δεκέμβριο του 6149 και τον Ιούνιο του 6152. 
 Δεύτερον, είναι πιθανό να συμβεί μια διάβαση κατά την οποία, στο μέσον της, ο δίσκος του Ερμή έχει εισέλθει μερικώς στον δίσκο του Ήλιου όπως φαίνεται από ορισμένες περιοχές, ενώ από άλλες ο Ερμής ¨χάνει¨ τον ηλιακό δίσκο, και δεν τον ακουμπά καθόλου. Τέτοια διάβαση συνέβη στις 11 Μαΐου 1937, όταν στη νότια Αφρική και τη νότια Ασία παρατηρήθηκε μερική διάβαση, ενώ δεν ήταν καθόλου ορατή από την Ευρώπη και τη βόρεια Ασία.  Η προηγούμενη τέτοια διάβαση συνέβη στις 21 Οκτωβρίου 1342 και η επόμενη θα γίνει στις 13 Μαΐου 2608.

Δεν υφίσταται διάβαση όπου, στο μέσον [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2019)">απαιτείται παραπομπή</span> ]της, ορισμένες περιοχές παρατηρούν τον Ερμή πλήρως εντός του ηλιακού δίσκου, ενώ από άλλες ο Ερμής δεν φαίνεται να διέρχεται μπροστά από τον ήλιο ούτε καν μερικώς.

Ιστορία 
Η πρώτη παρατήρηση διάβασης του Ερμή συνέβη στις 7 Νοεμβρίου 1631 από τον Pierre Gassendi . Έμεινε έκπληκτος από το μικρό μέγεθος του πλανήτη σε σύγκριση με τον Ήλιο. Ο Johannes Kepler είχε προβλέψει τις διαβάσεις του Ερμή και της Αφροδίτης στα γραπτά του που δημοσιεύθηκαν το 1630

Διάβαση του 1832 
Το τηλεσκόπιο Shuckburgh του Βασιλικού Αστεροσκοπείου, Γκρίνουιτς στο Λονδίνο χρησιμοποιήθηκε για τηνπαρατήρηση της διάβασης του Ερμή το 1832.  Ήταν εξοπλισμένο με ένα μικρόμετρο και χρησιμοποιήθηκε ώστε να συνταχθεί αναφορά των γεγονότων όπως φαινόταν μέσα από το μικρό διοπτρικό τηλεσκόπιο.  Μέσω της παρατήρησης και χρονομέτρησης της διάβασης, υπολογίστηκε η διάμετρος του πλανήτη

Διάβαση του 1907 
Για τη διάβαση του Ερμή το 1907, τα τηλεσκόπια που χρησιμοποιήθηκαν στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού περιελάμβαναν: 

 Κατοπτρικά τηλεσκόπια Foucault-Eichens ( 40 και 20 εκατοστά διάφραγμα)
 Κατοπτρικό τηλεσκόπιο Martin-Eichens ( 4ο εκατοστά διάφραγμα)
 Αρκετά μικρά διοπτρικά

Τα τηλεσκόπια αυτά ήταν κινητά και τοποθετήθηκαν στην ταράτσα του αστεροσκοπίου για τις διάφορες παρατηρήσεις.

Ιστορική αναδρομή 
The table below includes all historical transits of Mercury from 1605 on:

Δείτε επίσης 

 Ο Ερμής περνά μπροστά από τον Ήλιο, πίνακας του 1914
 Διέλευση του Ερμή από τον Άρη
 Διέλευση μικρών πλανητών
 Διέλευση της Αφροδίτης
 Ήφαιστος (υποθετικός πλανήτης)

Εικόνες

Βιβλιογραφικές αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 NASA: Transits of Mercury, Seven Century Catalog: 1601 CE to 2300 CE
 NASA Astronomy Picture of the Day: NASA: Image from the transit of Mercury in 2003 (27 May 2003)
 Shadow & Substance.com: Transit of Mercury Animated για τις 8 Νοεμβρίου 2006
 Διελεύσεις του Ερμή – Κατάλογος του 14ου αιώνα: 1 601 μ.Χ. – 3 000 μ.Χ.
 Διελεύσεις του Ερμή στη Γη – Κατάλογος Δεκαπέντε χιλιετίας: 5 000 π.Χ. – 10 000 μ.Χ.
 Κάντε κύλιση λίγο προς τα κάτω και μετά κάντε κλικ στο 40540. Θα λάβετε τότε έναν πίνακα από −125.000 έως +125.000.
 Time Lapse της διέλευσης του Ερμή στις 9 Μαΐου 2016
 Σύνδεσμοι σε βίντεο υψηλής ανάλυσης από ένα μεγάλο ηλιακό τηλεσκόπιο και περισσότερα σχετικά με διάφορες διελεύσεις

Διάβαση
Αστρονομία