Πολιορκία της Αμμοχώστου

Η Πολιορκία της Αμμοχώστου είναι ένα επεισόδιο του Δ΄ Βενετοτουρκικού Πολέμου, και συγκεριμένα η πολιορκία από τα οθωμανικά στρατεύματα της πόλης της Αμμοχώστου, του τελευταίου προπυργίου της Βενετικής Δημοκρατίας στην Κύπρο. Ο οθωμανικός στρατός διοικούνταν από τον Λάλα Μουσταφά πασά, με τον Μαρκαντόνιο Μπραγκαντίν να ηγείται της άμυνας της πόλης. Μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 1570, οι Οθωμανοί είχαν υποτάξει ολόκληρο το νησί εκτός από την Αμμόχωστο. Η ενετική φρουρά και οι πολίτες άντεξαν για 11 μήνες, αντέχοντας επτά επιθέσεις και 150. 000 βολές πυροβολικού. Μη μπορώντας να λάβει βοήθεια από τη Βενετία και την Ιερά Συμμαχία, ο Μαρκαντόνιο Μπραγκαντίν αναγκάστηκε τελικά να παραδώσει την πόλη την 1η Αυγούστου 1571. Αν και ο Λάλα Μουσταφά πασάς είχε υποσχεθεί στη φρουρά και τους κατοίκους ελεύθερη έξοδο, δεν τήρησε την υπόσχεσή του και έσφαξε βάναυσα όλους τους υπερασπιστές της πόλης. Η κατάληψη της πόλης ολοκλήρωσε την κατάκτηση της Κύπρου από τον οθωμανικό στρατό. Λίγο μετά την πτώση της Αμμοχώστου, ο οθωμανικός στόλος ηττήθηκε από την Ιερά Συμμαχία στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, αλλά η Κύπρος παρέμεινε υπό οθωμανική κυριαρχία μέχρι τον 20ό αιώνα.

Ιστορικό υπόβαθρο 
Η Κύπρος, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο πλούσια σε φυσικούς πόρους νησιά της Μεσογείου, βρίσκεται υπό βενετική κυριαρχία από το 1489. Μαζί με την Κρήτη, ήταν μία από τις κύριες υπερπόντιες κτήσεις της Δημοκρατίας, με πληθυσμό 180. 000 κατοίκων το 1570. Η πλεονεκτική θέση της Κύπρου της επέτρεπε να ελέγχει το εμπόριο με το Λεβάντε, η παραγωγή βαμβακιού και ζάχαρης εγκαταστάθηκε στο νησί.

Μετά το τέλος του μακροχρόνιου πολέμου της Ουγγαρίας με τους Αψβούργους το 1568, ο Σελίμ Β' έστρεψε την προσοχή του στην Κύπρο. Οι υποστηρικτές του πολέμου επικράτησαν στην Κωνσταντινούπολη, παρά το γεγονός ότι το "κόμμα της ειρήνης" είχε επικεφαλής τον Μεγάλο Βεζίρη Σοκολλού Μεχμέτ πασά και ότι η συνθήκη ειρήνης με τη Βενετία είχε ανανεωθεί μόλις ένα χρόνο νωρίτερα, το 1567. Ο σεΐχης αλ-Ισλάμ Ebusuud-Efendi εξέδωσε φετφά που δικαιολογεί την παραβίαση της συνθήκης ειρήνης. Η επίσημη αιτιολόγηση για την παραβίαση της συνθήκης ήταν ότι η Κύπρος ήταν κάποτε (για λίγο τον 7ο αιώνα) "η γη του Ισλάμ" και ότι αυτό το καθεστώς, σύμφωνα με τις ισλαμικές αντιλήψεις, θα έπρεπε να είχε αποκατασταθεί. Μέχρι τις αρχές του 1570 οι οθωμανικές προετοιμασίες για πόλεμο είχαν γίνει εμφανείς και οι προειδοποιήσεις που έστειλε ο βαΐλος Μαρκαντόνιο Μπαρμπάρο έπεισαν το Μεγάλο Συμβούλιο ότι ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος.

Ενισχύσεις και χρήματα στάλθηκαν εσπευσμένα τόσο στην Κρήτη όσο και στην Κύπρο. Στις 27 Ιουνίου ο οθωμανικός στόλος, αποτελούμενος από περίπου 350-400 πλοία και μεταφέροντας τον οθωμανικό στρατό, απέπλευσε προς την Κύπρο. Την 1η Ιουλίου ο στόλος έφτασε στις Σαλίνες, κοντά στη Λάρνακα, όπου ο στρατός αποβιβάστηκε και κατευθύνθηκε προς την πρωτεύουσα, τη Λευκωσία.

Η πολιορκία της Λευκωσίας άρχισε στις 22 Ιουλίου και διήρκεσε επτά εβδομάδες. Στις 9 Σεπτεμβρίου οι Οθωμανοί κατάφεραν να εισβάλουν στην πόλη. Ακολούθησε σφαγή, μετά την οποία η πόλη των 20.000 κατοίκων εγκαταλείφθηκε, οι μόνοι επιζώντες ήταν οι γυναίκες και τα παιδιά που είχαν υποδουλωθεί. Οι Οθωμανοί αποκεφάλισαν τον Nicolo Dandolo, ο οποίος ηγήθηκε της άμυνας της πρωτεύουσας. Οι Οθωμανοί διοικητές έστειλαν επιστολή με έναν ντόπιο χωρικό στον επικεφαλής του στρατού της Αμμοχώστου, Μπραγκαντίν, με την οποία τον ενημέρωναν ότι η Λευκωσία είχε πέσει και οι υπερασπιστές της ήταν "όλοι τεμαχισμένοι" και πρότειναν στον στρατιωτικό αυτό διοικητή να συνθηκολογήσει «για να σας στείλουμε με τα πλοία μας όπου θέλετε να πάτε στις χριστιανικές χώρες, αλλιώς να είστε σίγουροι ότι θα σας σκοτώσουμε όλους ως ενήλικες, καθώς και παιδιά».

Σύμφωνα με τον υποκόμη Βαλντέριο, πολλοί δεν μπορούσαν να πιστέψουν την πτώση της Λευκωσίας, η οποία ήταν πολύ καλύτερα προστατευμένη από την Αμμόχωστο. Ωστόσο, όταν το βράδυ της 10ης (ή 11ης) Σεπτεμβρίου ένας άλλος χωρικός έφερε το κεφάλι του Ντάντολο στην Αμμόχωστο, έγινε φανερό ακόμη και στους αμφισβητίες ότι οι Οθωμανοί είχαν καταλάβει την κυπριακή πρωτεύουσα. Ο Valderio έγραψε ότι ο Bragadin έστειλε απάντηση αρνούμενος να παραδοθεί την ίδια στιγμή, στις 10 (ή 11) Σεπτεμβρίου. Μετά την πτώση της Λευκωσίας, το φρούριο της Κερύνειας στα βόρεια παραδόθηκε χωρίς αντίσταση. Μέχρι τότε οι συνολικές απώλειες των Βενετών (συμπεριλαμβανομένου του τοπικού πληθυσμού) υπολογίζονταν ήδη από τους συγχρόνους σε 56. 000 νεκρούς και αιχμαλώτους.

Παραπομπές 

Στρατιωτική ιστορία της Κύπρου
Πολιορκίες