Μαρία Κομνηνή (κόρη Αλεξίου Α΄)

Η Mαρία Κομνηνή (19 Σεπτεμβρίου 1085 – μετά το 1136) από τη δυναστεία των Κομνηνών ήταν η δεύτερη κόρη τού Αυτοκράτορα των Ρωμαίων Αλεξίου Α΄. Αρχικά ήταν αρραβωνιασμένη με τον Γρηγόριο Γαβρά, αλλά τελικά παντρεύτηκε τον Νικηφόρο Κατακαλώνα.

Βιογραφία 
Η Μαρία Κομνηνή γεννήθηκε την Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου 1085, ως δεύτερη κόρη και δεύτερο παιδί τού Αυτοκράτορα Αλέξιου Α΄ Κομνηνού (βασ. 1081–1118 ) και της αυτοκράτειρας Ειρήνης Δούκαινας.   Επειδή γεννήθηκε όταν ο πατέρας της ήταν Αυτοκράτορας, έφερε τον τίτλο της πορφυρογέννητης. 

Το 1094 μνηστεύθηκε με τον Γρηγόριο Γαβρά, τον γιο τού δούκα της Χαλδίας Θεοδώρου Γαβρά.  Αφού ο Γρηγόριος προσπάθησε να δραπετεύσει από το παλάτι και να καταφύγει στον πατέρα του, τέθηκε υπό κράτηση και ο αρραβώνας ακυρώθηκε.  

Τελικά, περί το 1099/1100 η Μαρία παντρεύτηκε τον Νικηφόρο Κατακαλώνα, γιο τού Κωνσταντίνου Ευφορβηνού Κατακαλώνος, ενός από τους πιο επιφανείς και έμπιστους στρατηγούς τού Αλεξίου Α΄.    Με την ευκαιρία, στον Νικηφόρο Κατακαλώνα δόθηκε ο τίτλος του πανυπερσεβαστού.   Μαζί με τη μητέρα της και τις αδελφές της, η Μαρία παρακολούθησε τον ετοιμοθάνατο πατέρα της το 1118. 

Ο σύζυγός της απεβίωσε επίσης νέος, κάπου μεταξύ 1118 και 1130.  Η Μαρία και ο Νικηφόρος απέκτησαν πολλά παιδιά, αλλά μόνο δύο γιοι, ο Αλέξιος και ο Ανδρόνικος, είναι γνωστοί ονομαστικά, αφού κατείχαν ανώτερες θέσεις αργότερα μέσα στον αιώνα.    Ένας άλλος γιος, ο Ιωάννης, είναι γνωστός μόνο από τη μνήμη του στο τυπικό της Μονής τού Φιλανθρώπου Χριστού. 

Το ζευγάρι είχε επίσης άγνωστο αριθμό κορών (τουλάχιστον τρεις σύμφωνα με τον Βάρζο), καθώς η ύπαρξή τους αναφέρεται στο τυπικό της Μονής Κεχαριτωμένης .   Αυτή η μονή ιδρύθηκε από την Ειρήνη Δούκαινα, η οποία είχε αρχικά διατάξει ότι η μικρότερη κόρη της Ευδοκία έπρεπε να τη διαδεχθεί ως προστάτιδα. Όταν απεβίωσε η Ευδοκία (), η Ειρήνη επέλεξε τη μεγαλύτερη κόρη της, την λόγια, ιατρό, διοικητή τού νοσοκομείου και ιστορικό Άννα Κομνηνή, με τη Μαρία μετά από αυτήν.   Η ημερομηνία τού τέλους της Μαρίας είναι άγνωστη, εκτός από το ότι συνέβη μετά το 1136, όταν τα αποθανόντα μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας καταγράφηκαν στο τυπικό της Μονής Παντοκράτορα. 

Στην Αλεξιάδα της, η μεγαλύτερη αδελφή της Άννα Κομνηνή μιλάει με μεγάλη στοργή και επαίνους για την αρετή της, ιδιαίτερα για τις πράξεις της στις τελευταίες ημέρες τού πατέρα τους.

Πηγές 
 
 
 
  Varzos, Konstantinos (1984). Η Γενεαλογία των Κομνηνών [The Genealogy of the Komnenoi] (PDF) (in Greek). Vol. A. Thessaloniki: Centre for Byzantine Studies, University of Thessaloniki. OCLC 834784634.

Παραπομπές

Δυναστεία των Κομνηνών
Κόρες Βυζαντινών Αυτοκρατόρων