Ψηφιακή αμνησία

Η ψηφιακή αμνησία, που ονομάζεται επίσης  φαινόμενο Google,  είναι η τάση να ξεχνάμε πληροφορίες που μπορούν να βρεθούν εύκολα στο διαδίκτυο χρησιμοποιώντας μηχανές αναζήτησης. Σύμφωνα με την πρώτη μελέτη σχετικά με την ψηφιακή αμνησία, οι άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να θυμούνται ορισμένες λεπτομέρειες που πιστεύουν ότι θα είναι προσβάσιμες στο διαδίκτυο. Ωστόσο, η μελέτη υποστηρίζει επίσης ότι η ικανότητα των ανθρώπων να μαθαίνουν πληροφορίες εκτός σύνδεσης παραμένει η ίδια.  Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως αλλαγή σε ποιες πληροφορίες και ποιο επίπεδο λεπτομέρειας θεωρείται ότι είναι σημαντικό να θυμόμαστε.

Ιστορία 
Το φαινόμενο περιγράφηκε και ονομάστηκε για πρώτη φορά από τους Betsy Sparrow (Πανεπιστήμιο Κολούμπια), Jenny Liu ( Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν) και Daniel M. Wegner (Χάρβαρντ) στην εργασία τους από τον Ιούλιο του 2011.  Η μελέτη διεξήχθη σε τέσσερα μέρη. Το πρώτο μέρος είχε τα υποκείμενα να απαντήσουν σε μια σειρά από εύκολες και δύσκολες ερωτήσεις trivia και στη συνέχεια να εκτελέσουν μια τροποποιημένη εργασία Stroop που περιελάμβανε τόσο καθημερινές λέξεις όσο και λέξεις που σχετίζονται με την τεχνολογία, όπως οθόνη και Google. Τα υποκείμενα ανταποκρίθηκαν πιο αργά σε λέξεις τεχνολογίας, ειδικά μετά από δύσκολες ερωτήσεις, υποδεικνύοντας ότι οι ασήμαντες ερωτήσεις τους έκαναν να σκεφτούν τους υπολογιστές. Στο δεύτερο πείραμα, τα υποκείμενα διάβασαν έναν αριθμό ασήμαντων δηλώσεων. Οι μισοί από αυτούς οδήγησαν να πιστέψουν ότι οι δηλώσεις θα αποθηκευτούν και θα ήταν διαθέσιμες για αναζήτηση αργότερα. Στο άλλο μισό δόθηκε ρητή εντολή να προσπαθήσουν να τους θυμηθούν. Στη συνέχεια, και οι δύο ομάδες δοκιμάστηκαν με την ανάκληση των δηλώσεων. Στο τρίτο μέρος, τα υποκείμενα διάβασαν και δακτυλογραφούσαν σε δηλώσεις trivia και ενημέρωσαν ότι η καταχώρισή τους διαγράφηκε, αποθηκεύτηκε ή αποθηκεύτηκε σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία. Στη συνέχεια, τους δόθηκε μια εργασία αναγνώρισης και τους ρώτησαν εάν είχαν δει την ακριβή δήλωση, εάν είχε αποθηκευτεί και εάν η δήλωση είχε αποθηκευτεί, πού είχε αποθηκευτεί. Στο τελευταίο μέρος, τα υποκείμενα πληκτρολόγησαν ξανά δηλώσεις trivia και τους είπαν ότι το καθένα είχε αποθηκευτεί σε ένα φάκελο με γενική ονομασία (π.χ. στοιχεία, γεγονότα). Στη συνέχεια τους δόθηκαν δύο διαφορετικές εργασίες ανάκλησης: μία για τις δηλώσεις και μία για τον συγκεκριμένο φάκελο στον οποίο αποθηκεύτηκε κάθε πρόταση. 

Ο όρος "ψηφιακή αμνησία" επινοήθηκε από την Kaspersky Lab για τα αποτελέσματα μιας έρευνας που δεν είχε ελεγχθεί το 2015 από τον προμηθευτή ασφαλείας, η οποία είπε: "Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν ότι η "Ψηφιακή αμνησία" πιθανότατα εκτείνεται πέρα από τα διαδικτυακά γεγονότα και περιλαμβάνει σημαντικές προσωπικές πληροφορίες."  Αντί να θυμούνται λεπτομέρειες, το 91 τοις εκατό των ανθρώπων χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο και το 44 τοις εκατό χρησιμοποιούσαν το smartphone τους.  Η Kaspersky Lab ερεύνησε 1000 καταναλωτές ηλικίας από 16 έως 55+ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να θυμηθούν σημαντικές πληροφορίες, όπως αριθμούς τηλεφώνου που θα έπρεπε να ήταν οικείοι, οδηγώντας στο συμπέρασμα ότι ξέχασαν τις πληροφορίες λόγω της ευκολίας εύρεσης τους χρησιμοποιώντας συσκευές.

Φαινόμενο 
Η αρχική μελέτη του 2011 ολοκληρώθηκε με τρία κύρια ευρήματα. Πρώτον, οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να σκέφτονται τους υπολογιστές όταν τους τίθενται ερωτήσεις γενικής γνώσης, ακόμη και όταν γνωρίζουν τη σωστή απάντηση. Επιπλέον, αυτό το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα έντονο εάν η ερώτηση είναι δύσκολη και η απάντηση είναι άγνωστη. Δεύτερον, οι άνθρωποι δεν τείνουν να θυμούνται πληροφορίες εάν πιστεύουν ότι θα είναι διαθέσιμες για αναζήτηση αργότερα. Αντίθετα, μια ρητή οδηγία για να θυμάστε το υλικό δεν έχει σημαντική επίδραση στην ανάκληση. Τέλος, εάν οι πληροφορίες αποθηκευτούν, οι άνθρωποι είναι πολύ πιο πιθανό να θυμούνται πού βρίσκονται οι πληροφορίες παρά να ανακαλέσουν τις ίδιες τις πληροφορίες. Επιπλέον, οι άνθρωποι τείνουν να θυμούνται είτε το γεγονός είτε την τοποθεσία, αλλά όχι και τα δύο. αυτό το αποτέλεσμα παραμένει ακόμη και όταν οι πληροφορίες είναι πιο αξιομνημόνευτες από το όνομα της τοποθεσίας.  

Μια μελέτη του 2012 από τον Lav R. Varshney πρότεινε έκτοτε ότι η ψηφιακή αμνησία μπορεί επίσης να φανεί σε διδακτορικές διατριβές, υποστηρίζοντας ότι μια διαχρονική αύξηση στον αριθμό των παραπομπών που αναφέρονται αντανακλά μια τάση για βελτιωμένη μνήμη για το πού θα βρείτε σχετικές πληροφορίες (δηλ. ποιες εργασίες περιέχει τις πληροφορίες), παρά τις ίδιες τις πληροφορίες.  Επιπλέον, έχει περιγραφεί ένα σχετικό φαινόμενο στο οποίο οι πληροφορίες που μαθαίνονται μέσω του Διαδικτύου ανακαλούνται με μικρότερη ακρίβεια και λιγότερη εμπιστοσύνη από τις πληροφορίες που μαθαίνονται μέσω μιας εγκυκλοπαίδειας. Επιπλέον, όσοι ανακαλούσαν πληροφορίες που έμαθαν μέσω του Διαδικτύου εμφάνισαν μειωμένες ενεργοποιήσεις σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου -συμπεριλαμβανομένης της αμφοτερόπλευρης ινιακής έλικας, της αριστερής κροταφικής έλικας και της αμφοτερόπλευρης μέσης μετωπιαίας έλικας- σε σύγκριση με την ομάδα της εγκυκλοπαίδειας.

Διαδραστική μνήμη 
Οι Sparrow και άλλοι αρχικά υποστήριξαν ότι η εξάρτηση από τους υπολογιστές είναι μια μορφή διαδραστικής μνήμης, επειδή οι άνθρωποι μοιράζονται εύκολα πληροφορίες, ξεχνούν τι πιστεύουν ότι θα είναι διαθέσιμο αργότερα και θυμούνται τη θέση των πληροφοριών καλύτερα από τις ίδιες τις πληροφορίες. Υποστήριξαν ότι οι άνθρωποι και οι υπολογιστές τους γίνονται «διασυνδεδεμένα συστήματα». οι ίδιες υποκείμενες διαδικασίες που χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή διαδραστική μνήμη για να μάθουμε ποιος στα κοινωνικά μας δίκτυα γνωρίζει τι επεκτείνεται επίσης για να συμπεριλάβει τι γνωρίζει ένας υπολογιστής και πώς να το βρει. 

Η εξάρτηση από τους υπολογιστές εγείρει ανησυχίες, όπως όταν εμποδίζει κάποιον να επεξεργαστεί πληροφορίες και να τις εσωτερικεύσει. Επιπλέον, οι άνθρωποι φαίνονται λιγότερο σίγουροι για την ανάκληση πληροφοριών που έμαθαν μέσω της αναζήτησης στο Διαδίκτυο και ότι η πρόσφατη αναζήτηση στο Διαδίκτυο μπορεί να προωθήσει το κίνητρο για χρήση του Διαδικτύου. 

Ωστόσο, αρκετοί ερευνητές έχουν αμφισβητήσει εάν η ψηφιακή αμνησία είναι μια μορφή διαδραστικής μνήμης, υποστηρίζοντας ότι δεν πραγματοποιείται καμία συναλλαγή μεταξύ του ατόμου και του υπολογιστή. Επομένως, τα δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ένα κατανεμημένο γνωστικό σύστημα. Αντίθετα, οι υπολογιστές είναι απλώς εργαλεία που αξιοποιούνται για να βοηθήσουν στην ενεργοποίηση μιας μνήμης ή για την εύκολη αναζήτηση πληροφοριών. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή συναλλακτική μνήμη, οι πληροφορίες δεν χάνονται χωρίς το Διαδίκτυο, αλλά είναι πιο αργές και πιο δύσκολο να βρεθούν.

Αντιγραφή 
Σε μια μεγάλη μελέτη Replication που δημοσιεύτηκε στο Nature 2018,  το φαινόμενο Google ήταν ένα από τα πειράματα που δεν μπορούσαν να αναπαραχθούν.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σύνδεσμος για την έρευνα της Kaspersky
 Μια επισκόπηση της ψηφιακής αμνησίας και των πρακτικών της συνεπειών

Google
Μνήμη
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις