Στανίσουαφ Γιασίνσκι και Εμίλια Σουοντκόφσκα

Ο Στανίσουαφ Γιασίνσκι (πολωνικά: Stanisław Jasiński) και η κόρη του, Εμίλια Σουοντκόφσκα (πολωνικά: Emilia Słodkowska, το γένος Γιασίνσκα), ρίσκαραν τη ζωή τους και τις ζωές των οικογενειών τους κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος για να σώσουν Εβραίους από την εξόντωση από τους Ουκρανούς Εθνικιστές και τους Ναζί. Τους απονεμήθηκαν τα μετάλλια των Δικαίων των Εθνών που φέρουν το όνομά τους, ένα πιστοποιητικό τιμής και το προνόμιο να προστεθούν τα ονόματά τους σε εκείνα του Τείχους της Τιμής στον Κήπο των Δικαίων των Εθνών στο Γιαντ Βασσέμ στην Ιερουσαλήμ, στις 28 Φεβρουαρίου 1985. Ο Στανίσουαφ Γιασίνσκι έλαβε τον τίτλο του μετά θάνατον.

Φυγάδες 
Στην αρχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Στανίσουαφ Γιασίνσκι –ο οποίος ήταν ήδη τυφλός και ηλικιωμένος– ζούσε σε ένα αγρόκτημα περιτριγυρισμένο από δάσος, στα περίχωρα της Κοστόπιλ στο Βοεβοδάτο Βόουιν (1921-1939) (Βολυνία) στη νοτιοανατολική Πολωνία. Τον φρόντιζε η κόρη του, Εμίλια. Μοιράζονταν το σπίτι μαζί με τον σύζυγό της και τα τρία παιδιά τους. Τον Σεπτέμβριο του 1942, η γερμανική Σούτσσταφφελ συνοδευόμενη από την Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία άρχισαν να κυνηγούν Πολωνοεβραίους στην περιοχή. Στα κοντινά χωριά Μάουε Σιεντλίστσε και Αντονόφκα, διαδοχικά, οι Εβραίοι σφαγιάστηκαν στο δάσος, αφού αναγκάστηκαν πρώτα να σκάψουν τους δικούς τους ομαδικούς τάφους. Υπήρχαν δύο αδέρφια, που γλίτωσαν και από τα δύο πογκρόμ, ο Σμούελ και ο Γιόσεφ Λίντερμαν. Έτρεξαν στα χωράφια από το Σιεντλίστσε μέχρι την Αντονόφκα, και μετά πάλι, μισογυμνοί μακριά από τον λάκκο εκτέλεσης ενώ τον έσκαβαν. Τους πυροβόλησαν και ο Σμούελ τραυματίστηκε στο χέρι. Γυμνοί και εξουθενωμένοι, οι δυο τους έφτασαν στο σπίτι του Στανίσουαφ Γιασίνσκι, ο οποίος ήταν γνωστός του δολοφονημένου πατέρα τους, πριν από την εισβολή στην Πολωνία. Η οικογένεια Γιασίνσκι έκρυψε τους δύο Εβραίους δραπέτες. Η Εμίλια έδεσε το χέρι του Σμούελ και τους έντυσε και τους δύο. Τα αδέρφια τοποθετήθηκαν στον αχυρώνα, όπου κοιμήθηκαν σε αχυρένια στρώματα. Στεγάστηκαν και έλαβαν τροφή χωρίς ανταπόδοση. Μετά από λίγες μέρες, άλλοι δύο Εβραίοι εμφανίστηκαν στο σπίτι του Γιασίνσκι, ο Σάγε Όντλερ και ο Ακίμπα Κρέμερ. Είχαν επίσης γλιτώσει από τις σφαγές στα τοπικά δάση, και όπως και οι άλλοι δύο, τους δόθηκε καταφύγιο και βοήθεια.

Κρησφύγετο 
Μόλις οι τέσσερις πρόσφυγες ξεκουράστηκαν αρκετά, αποφασίστηκε να σκάψουν ένα καταφύγιο κάτω από το βουστάσιο, ως ένα πιο μόνιμο κρησφύγετο για τους ίδιους, με τη ναζιστική απειλή της θανατικής ποινής να διατρέχει όλους, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών Γιασίνσκι. Ωστόσο, το μέρος έγινε ανασφαλές μετά από μόλις δύο μήνες, μόλις οι Γιασίνσκι έγιναν ευρέως γνωστοί πως πρόσφεραν καταφύγιο σε Εβραίους στο αγρόκτημά τους. Οι φυγάδες έφυγαν και κρύφτηκαν ακόμα πιο βαθιά στο δάσος, όπου παρέμειναν μέχρι την άφιξη του Κόκκινου Στρατού τον Ιούλιο του 1944. Είχαν την τύχη να επιζήσουν από τις σφαγές των Πολωνών στη Βολυνιία από Ουκρανούς εθνικιστές που συνεχίστηκαν από το 1943, ωστόσο, πιάστηκαν από τους Ουκρανούς δολοφόνους τον Αύγουστο του 1944 ήδη πίσω από το ρωσικό μέτωπο. Οι Ακίμπα Κρέμερ, Σάγε Όντλερ και Γιόσεφ Λίντερμαν δολοφονήθηκαν. Μετά τον πόλεμο – μόλις πέθανε ο πατέρας της – η Εμίλια Σουοντκόφσκα μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Σμούελ Λίντερμαν, ο οποίος ήταν ο μόνος επιζών δραπέτης που είχε κρυφτεί από εκείνη, έμαθε για τη διεύθυνσή της χρόνια αργότερα και οι δυο τους άρχισαν να αλληλογραφούν. Υπέβαλε κατάθεση για λογαριασμό της στο Γιαντ Βασσέμ και, στις 28 Φεβρουαρίου 1985, το Γιαντ Βασσέμ απένειμε τον τίτλο του Δικαίου των Εθνών και στους δύο, στον Στανίσουαφ Γιασίνσκι (μεταθανάτια) και στην κόρη του, Εμίλια Σουοντκόφσκα για τη γενναιότητά τους.

Παραπομπές 

Πολωνοί Ρωμαιοκαθολικοί
Πολωνοί Δίκαιοι των Εθνών