Ελέν Σιξού

H Ελέν Σιξού γεννήθηκε στις 5 Ιουνίου 1937 στο Οράν στην Αλγερία, είναι Γαλλίδα συγγραφέας, φιλόσοφος και φεμινίστρια. Το 1968 δημοσίευσε τη διδακτορική της διατριβή στις εκδόσεις Grasset με τίτλο L'Exil de James Joyce ou L'art du remplacement (Η Εξορία του Τζέιμς Τζόυς ή Η τέχνη του εκτοπισμού), που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, και το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Dedans (Μέσα) (1969), για το οποίο της απονεμήθηκε το βραβείο Médicis .

Η Ελέν Σιξού είναι συγγραφέας πολλών θεατρικών έργων που γράφτηκαν για το Θέατρο του Ήλιου και η συνεργασία της με την Αριάν Μνουσκίν ξεκίνησε από το 1984. Συνιδρύτρια του Πειραματικού Πανεπιστημιακού Κέντρου της Βενσέν, το 1974 δημιούργησε εκεί το πρώτο κέντρο γυναικείων σπουδών σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο. Το δοκίμιό της Le Rire de la Méduse (Το γέλιο της Μέδουσας) (1975) αποτέλεσε ορόσημο για τον σύγχρονο φεμινισμό.

Βιογραφία 
Η Ελέν Σιξού γεννήθηκε στο Οράν από πατέρα γιατρό (Georges Cixous, ο οποίος γεννήθηκε επίσης στην Αλγερία, 1908-1948) και Γερμανίδα μητέρα (Ève Klein, πρόσφυγας, 1910-2013, μαία). Η οικογένειά της ήταν εβραϊκής καταγωγής, Ασκενάζι από την πλευρά της μητέρας της, σεφαραδίτικη από την πλευρά του πατέρα της. Η οικογένεια εγκατέλειψε την Αλγερία το 1954.

Παντρεύτηκε το 1955 με τον Γκυ Μπερζέρ και απέκτησε τρία παιδιά, τον Ζορζ (1959-1961), την Ανν-Εμμανουέλ (1960), τον Στεφάν (1961).

Η Ελέν Σιξού πέρασε τις εξετάσεις (Agrégation_en_France), που της επέτρεπαν να διδάσκει αγγλικά στη δευτεροβάθμια ή την τριτοβάθμια εκπαίδευση το 1959. Με επιβλέποντα τον Ζαν-Ζακ Μαγιού, εκπόνησε τη διατριβή της για τον Τζέιμς Τζόυς και απέκτησε διδακτορικό στη φιλολογία το 1968 .

Το 1969 συμμετείχε στην ίδρυση του περιοδικού Poétique, με τους Τσβέταν Τοντόροφ και Ζεράρ Ζενέτ .

Είναι συνιδρύτρια, μαζί με τον Ρεϊμόν Λα Βερνιά, της δημιουργίας του πανεπιστημιακού κέντρου της Βενσέν, μετά τον Μάιο του 68. Απέκτησε θέση καθηγήτριας και ίδρυσε το Κέντρο Μελετών Γυναικών και Σπουδών Φύλου, κάτι πρωτοποριακό τότε στην Ευρώπη.

Από το 1983, διηύθυνε σεμινάριο στο Διεθνές Κολλέγιο Φιλοσοφίας.

Λογοτεχνική καριέρα 
Από το 1967, η Ελέν Σιξού έχει δημοσιεύσει ένα σημαντικό έργο, αποτελούμενο από περίπου εξήντα έργα, τα οποία εκδόθηκαν κυρίως από τους εκδοτικούς οίκους Grasset, Gallimard, Des femmes και Galilée . Είναι επίσης θεατρική συγγραφέας και τα έργα της ανέβηκαν σε σκηνοθεσία της Σιμόν Μπενμουσά στο Théâtre d'Orsay, του Ντανιέλ Μεσγκίς στο Théâtre de la Ville και της Αριάν Μνουσκίν στο Théâtre du Soleil.

Δημοσίευσε κείμενα για τον Ζακ Ντεριντά και τον Τζέιμς Τζόυς, αλλά και για τα έργα των Καρίσε Λισπέκτορ, Μορίς Μπλανσό, Φραντς Κάφκα, Χάινριχ φον Κλάιστ, Μονταίν, Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, Thomas Bernhard, Μαρίνα Τσβετάγεβα, Ζαν Ζενέ και Σάμιουελ Μπέκετ.

Έχει γράψει εκτενώς για το έργο καλλιτεχνών, όπως ο Σιμόν Αντάι, ο Πιερ Αλεσινσκί, καθώς και δύο βιβλία για τον Αντέλ Αμπντεσεμέντ .

Το 2016 βραβεύτηκε με το βραβείο Μαργκερίτ Γιουρσενάρ.

Φιλία με τον Ντεριντά 
Το 1963 η Σιξού γνώρισε τον Ζακ Ντεριντά, με τον οποίο συνδεόταν με μακροχρόνια φιλία και μοιράστηκε πολλές δραστηριότητες, πολιτικές και πνευματικές, όπως η ίδρυση του Πανεπιστημίου Paris 8, του Εθνικού Κέντρου Γραμμάτων (σήμερα Εθνικό Κέντρο Βιβλίου ) — 1981-1983 —, το Διεθνές Κοινοβούλιο Συγγραφέων, η Επιτροπή κατά του Απαρτχάιντ, συνέδρια και σεμινάρια στο Διεθνές Κολλέγιο Φιλοσοφίας. Έκαναν από κοινού ορισμένες δημοσιεύσεις ή εκδόσεις, όπως π.χ. το Voiles, με εικονογράφηση του Ερνέστ Πινιόν-Ερνέστ, (1998), Portrait de Jacques Derrida en jeune saint juif  (Πορτρέτο του Ζακ Ντεριντά ως νεαρού Ιουδαίου αγίου) (2001), H.C. pour la vie, c'est à dire…  (Η Ε.Σ. για τη ζωή, δηλαδή...)(2002). Ο Ντεριντά θεωρεί την Ελέν Σιξού ως τη μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέα στη γαλλική γλώσσα.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη 
Το 2000 δημιουργήθηκε μια συλλογή στο όνομά της από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, αφότου η Ελέν Σιξού δώρισε το σύνολο των χειρογράφων της έως και σήμερα. Παρουσιάζονται στην έκθεση «Brouillons d'Écrivains» που πραγματοποιήθηκε στη Βιβλιοθήκη το 2001.

Το 2003 η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας διοργάνωσε το συνέδριο «Genèses Généalogies Genres : Autour de l’œuvre d'Hélène Cixous» (Γενέσεις Γενεαλογίες Κειμενικά είδη: Περί του έργου της Ελέν Σιξού). Μεταξύ των ομιλητών ήταν οι Μιρέιγ Καλ-Γκρουμπέρ, Μαρί-Οντίλ Ζερμέν, Ζακ Ντεριντά, Ανί Λεκλέρκ, Αριάν Μνουσκίν, Ζινέτ Μισό και η ίδια η Ελέν Σιξού.

Κινηματογράφος 
Το 1989 η Σιξού και η Μνουσκίν συνεργάστηκαν στην ταινία La Nuit miraculeuse (Η θαυμαστή νύχτα), η οποία τους ανατέθηκε από την Εθνοσυνέλευση για τα 200 χρόνια από τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (προβλήθηκε από το κανάλι FR 3 στις 7 Δεκεμβρίου 1989).

Μεταξύ 2012 και 2018, η Ελέν Σιξού συμμετείχε στη δημιουργία της ταινίας ντοκιμαντέρ του Ολιβιέ Μορέλ, Ever, Rêve, Hélène Cixous (118 λεπτά, 2018), η οποία είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένη σε αυτήν.

Έργα

Μυθιστορήματα 
 Le Prénom de Dieu (Grasset, 1967)
 Dedans (Grasset, 1969) - Prix Médicis
 Le Troisième Corps (Grasset, 1970)
 Les Commencements (Grasset, 1970)
 Neutre (Grasset, 1972)
 Tombe (Seuil, 1973, 2008)
 Portrait du Soleil (Denoël, 1974)
 Révolutions pour plus d'un Faust (Seuil, 1975)
 Souffles (Des femmes, 1975)
 Partie (Des femmes, 1976)
 La (Gallimard, 1976)
 Angst (Des Femmes, 1977)
 Anankè (Des femmes, 1979)
 Illa (Des femmes, 1980)
 Limonade tout était si infini (Des femmes, 1982)
 Le Livre de Prométhéa (Gallimard, 1983)
 Déluge (Des femmes, 1992)
 Beethoven à jamais ou l'Existence de Dieu (Des femmes, 1993)
 La Fiancée juive de la tentation (Des femmes, 1995)
 OR, les lettres de mon père (Des femmes, 1997)
 Osnabrück (Des femmes, 1999)
 Le Jour où je n'étais pas là (Galilée, 2000)
 Les Rêveries de la femme sauvage (Galilée, 2000)
 Manhattan (Galilée, 2002)
 Rêve je te dis (Galilée, 2003)
 Tours promises (Galilée, 2004)
 Rencontre terrestre, en collaboration avec Frédéric-Yves Jeannet (Galilée, 2005)
 L'Amour même : dans la boîte aux lettres (Galilée, 2005)
 Hyperrêve (Galilée, 2006)
 Si près (Galilée, 2007)
 Cigüe : vieilles femmes en fleurs (Galilée, 2008)
 Philippines : prédelles (Galilée, 2009)
 Ève s'évade : la ruine et la vie (Galilée, 2009)
 Double oubli de l'Orang-Outang (Galilée, 2010)
 Homère est morte (Galilée, 2014)
 Gare d'Osnabrück à Jérusalem (Galilée, 2016)
 1938, nuits, Éditions Galilée, Paris, 2019, collection Lignes fictives,  
 Ruines bien rangées (Gallimard, 2020)

Δοκίμια 

 L’Exil de James Joyce ou l'art du remplacement (Grasset, 1968)
 Prénoms de Personne (le Seuil, 1974)
 La Jeune Née, en collaboration avec Catherine Clément, (U.G.E., 1975)
 Le Rire de la Méduse (L'Arc, 1975 - rééd. Galilée, 2010)
 La Venue à l’écriture (U.G.E., 1977)
 Entre l’écriture (Des femmes, 1986)
 L'Heure de Clarice Lispector (Des femmes, 1989)
 Karine Saporta, en collaboration avec Daniel Dobbels et Bérénice Reynaud, (éditions Armand Colin, 1990) 
 Hélène Cixous, photos de racines (avec Mireille Calle-Gruber, Des femmes, 1994)
 Voiles (avec Jacques Derrida, Galilée, 1998)
 Portrait de Jacques Derrida en jeune saint juif (Galilée, 2001)
 Le Voisin de zéro : Sam Beckett (Galilée, 2007)
 Entretien de la blessure, sur Jean Genet (Galilée, 2011)
 Abstracts et brèves chroniques du temps. I. Chapitre Los (Galilée, 2013)
 Ayaï ! Le Cri de la littérature (Galilée, 2013)
 Une autobiographie allemande, en collaboration avec Cécile Wajsbrot (Christian Bourgois, 2016)
 Les Sans Arche d’Adel Abdessemed (Gallimard, 2018)
 Défions l'augure (Galilée, 2018)
 Nacres, cahier (Galilée, 2019)

Θεατρικά έργα 

 La Pupille (Cahiers Renaud-Barrault, 1971)
 Portrait de Dora (Des femmes, 1975) Mise en scène, scénographie, décor et costumes de Simone Benmussa. Création au Théâtre d'Orsay, Paris (saison 195/76). - Londres 1979.
 La Prise de l'école de Madhubaï (Avant-Scène, 1984)
 L’Histoire terrible mais inachevée de Norodom Sihanouk, roi du Cambodge (Théâtre du Soleil, 1985; nouvelle édition corrigée 1987)
 L’Indiade, ou l’Inde de leurs rêves, et quelques écrits sur le théâtre (Théâtre du Soleil, 1987)
 Les Euménides d’Eschyle (traduction, Théâtre du Soleil, 1992)
 La Ville parjure ou le réveil des Erinyes (Théâtre du Soleil, 1994)
 Et soudain, des nuits d'éveil (Théâtre du Soleil, 1997)
 Tambours sur la digue, sous forme de pièce ancienne pour marionnettes jouée par des acteurs (Théâtre du Soleil, 1999)
 Rouen, la Trentième Nuit de Mai '31 (Galilée, 2001)
 Les Naufragés du fol espoir (Théâtre du soleil, 2010)
 La Fiancée aux yeux bandés (réécriture d'Hamlet, CNSAD, 2011)
 Une chambre en Inde (co-création avec la troupe du Théâtre du Soleil, 2016)

Βραβεία και διακρίσεις 
 1969 : Βραβείο Médicis για το Dedans
 2010 : Βραβείο της Ένωσης Κριτικών 2009: καλύτερη δημιουργία θεατρικού έργου στα γαλλικά για το Les Naufragés du Fol Espoir
 2014 : Βραβείο Μαργκερίτ Ντυράς
 2014 : Βραβείο της γαλλικής γλώσσας
 2016 : Βραβείο Μαργκερίτ Γιουρσενάρ
 2017 : Βραβείο Bernheim
 2018 : Μεγάλο βραβείο του θεάτρου της Γαλλικής Ακαδημίας
 2021 : Βραβείο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας για το σύνολο του έργου της

Επίτιμη διδάκτορας 

 Université Queen's à Kingston (Καναδάς)
 Université d'Edmonton (Καναδάς)
 Université d'York (Αγγλία)
 Université de Georgetown (Ουάσινγκτον)
 Université Northwestern de Madison, Ουισκόνσιν
 Université de St Andrews (Σκοτία)
 University College de Londres (Αγγλία)
 University College Dublin (Ιρλανδία)
 « Professor honoris causa » : Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ (Pays de Galles) ; Πανεπιστήμιο Sussex (Angleterre)
 Andrew White Professor at large : université Cornell (Ithaca, État de New York)

Παρασημοφορήσεις 

 2009 : Ταξιάρχης του Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής . Της απονεμήθηκε στις 30 Μαρτίου 1998.
 2014 : Αξιωματικός του Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής . Της απονεμήθηκε στις 22 Ιουνίου 1994.
 2016 : Ιππότης του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων .

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Florence Rochefort, “Cixous (Hélène)”, στο Jacques Julliard and Michel Winock (επιμ.), Dictionary of French intellectuals : άνθρωποι, μέρη, στιγμές, Παρίσι, Le Seuil, Florence Rochefort,  Florence Rochefort, ISBN 978-2-02-099205-3 ), σελ. 315
 Véronique Bergen, Hélène Cixous. La langue plus-que-vive, εκδ. Τιμώμενος Πρωταθλητής, 2017
 Roman 20-50, " Osnabrück και Si κοντά στην Hélène Cixous " Maxime Decout (επιμ.),  ,décembre 2017
 Helene Cixous : σταυροί έργου, κάτω από τη σκην. από Mireille Calle-Gruber, συνέδριο 22-30 juin 199830 Ιουνίου 1998 στο Cerisy-la-Salle, Παρίσι, Galilée, 2000 (συμπεριλαμβανομένης μιας παρέμβασης του Jacques Derrida και ενός διαλόγου μεταξύ Cixous και Ariane Mnouchkine ; στον ιστότοπο ccic-cerisy.asso.fr, συμβουλευτείτε τις 21 Φεβρουαρίου 2020)
 Ginette Michaud, Battements - du secret littéraire. Διαβάστε Jacques Derrida και Hélène Cixous. Τόμος 1 και Σαν σε όνειρο. Διαβάστε Jacques Derrida και Hélène Cixous. Τόμος 2 , coll. " The Bel Today », Éditions Hermann, 2010
  Hélène Cixous: Critical Impressions, συλλογικό έργο που επιμελήθηκε ο Lee A. Jacobus, Regina Barreca, Routledge, 1999

Διοικητές του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων
Γαλλίδες ποιήτριες
Γαλλίδες φιλόσοφοι
Γαλλίδες συγγραφείς
Αξιωματικοί της Λεγεώνας της Τιμής
Ιππότες της Λεγεώνας της Τιμής