Πτήση 655 της Iran Air

Η πτήση 655 της Iran Air ήταν μια προγραμματισμένη επιβατική πτήση από την Τεχεράνη προς το  Ντουμπάι μέσω του Μπαντάρ Αμπάς που καταρρίφθηκε στις 3 Ιουλίου 1988 από δύο πυραύλους εδάφους-αέρος SM-2MR που εκτοξεύτηκαν από το USS Vincennes, ένα καταδρομικό κατευθυνόμενων πυραύλων του Πολεμικού Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι πύραυλοι έπληξαν το αεροσκάφος, ένα Airbus A300, ενώ πετούσε τη συνήθη διαδρομή του πάνω από τα χωρικά ύδατα του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, λίγο μετά την αναχώρηση της πτήσης από την τοποθεσία της στάσης που έκανε στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαντάρ Αμπάς. Και οι 290 επιβαίνοντες σκοτώθηκαν.  Η επίθεση σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο οποίος συνεχιζόταν για σχεδόν οκτώ χρόνια. Το καταδρομικό Vincennes είχε εισέλθει στα χωρικά ύδατα του Ιράν, αφού ένα από τα ελικόπτερα του δέχτηκε προειδοποιητικά πυρά από ιρανικά ταχύπλοα που λειτουργούσαν εντός των ιρανικών εδαφικών ορίων.     

Ο λόγος της κατάρριψης έχει αμφισβητηθεί μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών. Σύμφωνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πλήρωμα του Vincennes είχε λανθασμένα ταυτοποιήσει το Airbus ως επιτιθέμενο F-14 Tomcat, ένα αμερικανικής κατασκευής μαχητικό αεροσκάφος που αποτελούσε μέρος του στόλου της ιρανικής Πολεμικής Αεροπορίας από τη δεκαετία του 1970. Ενώ τα F-14 είχαν παραδοθεί στο Ιράν με πυραύλους αέρος-αέρος,   το πλήρωμα του Vincennes είχε ενημερωθεί ότι τα ιρανικά F-14 ήταν εξοπλισμένα με πυραύλους αέρος-εδάφους .  Ο αμερικανικός στρατός ισχυρίζεται ότι το Vincennes είχε κάνει δέκα προσπάθειες να έρθει σε επαφή με το αεροσκάφος τόσο σε στρατιωτικές όσο και σε μη στρατιωτικές συχνότητες, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση.  Σύμφωνα με το Ιράν, το καταδρομικό κατέρριψε από αμέλεια το αεροσκάφος, το οποίο μετέδιδε στην συχνότητα squawks IFF στη λειτουργία III, ένα σήμα που το αναγνώριζε ως πολιτικό αεροσκάφος και όχι ως Mode II όπως χρησιμοποιείται από ιρανικά στρατιωτικά αεροσκάφη.   Το γεγονός προκάλεσε μεγάλη κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι αναλυτές κατηγόρησαν τον πλοίαρχο του Vincennes, Γουίλιαμ Ρότζερς, για υπερβολικά επιθετική συμπεριφορά σε ένα τεταμένο και επικίνδυνο περιβάλλον.   Τις ημέρες αμέσως μετά το περιστατικό, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν εξέδωσε γραπτή διπλωματική νότα προς την ιρανική κυβέρνηση, εκφράζοντας την βαθιά του λύπη.  Όταν ο Ρήγκαν ρωτήθηκε ευθέως εάν θεωρούσε τη δήλωση ως συγγνώμη, απάντησε «Ναι».  Ωστόσο, οι ΗΠΑ συνέχισαν να επιμένουν ότι το Vincennes ενεργούσε σε «αυτοάμυνα».

Το 1996, κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κλίντον, οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης, η οποία περιελάμβανε τη δήλωση «...οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνώρισαν το εναέριο περιστατικό της 3ης Ιουλίου 1988 ως τρομερή ανθρώπινη τραγωδία και εξέφρασε βαθιά λύπη για τις απώλειες ζωών που προκλήθηκαν από το περιστατικό..."  Ως μέρος του διακανονισμού, παρόλο που η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν παραδέχτηκε νομική ευθύνη ούτε ζήτησε επισήμως συγγνώμη από το Ιράν, συμφώνησε να πληρώσει 61,8 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ως αποζημίωση στις οικογένειες των ιρανών θυμάτων.  Η κατάρριψη ήταν η πιο θανατηφόρα αεροπορική καταστροφή που αφορούσε ένα Airbus A300    καθώς και η πιο θανατηφόρα αεροπορική καταστροφή το 1988. Ήταν επίσης το πιο θανατηφόρο περιστατικό κατάρριψης αεροσκάφους μέχρι το 2014, όταν η πτήση 17 της Malaysia Airlines καταρρίφθηκε πάνω από την Ουκρανία .

Παραπομπές 

Αεροπορικά ατυχήματα και συμβάντα