Παντουρκισμός

Ο  όρος Παντουρκισμός () αναφέρεται στο πολιτικό κίνημα που εμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του 1880 μεταξύ των Τούρκων διανοουμένων της ρωσικής περιοχής του Κυβερνείου του Μπακού (σημερινό Αζερμπαϊτζάν) και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (σημερινή Τουρκία), με στόχο την πολιτιστική και πολιτική ενοποίηση όλων των Τουρκικών φύλων. Ο Τουρανισμός είναι ένα στενά συνδεδεμένο κίνημα αλλά ένας πιο γενικός όρος, επειδή ο τουρκισμός ισχύει μόνο για τους τουρκόφωνους λαούς. Ωστόσο, ερευνητές και πολιτικοί που υποστηρίζουν την τουρκική ιδεολογία έχουν χρησιμοποιήσει αυτούς τους όρους εναλλακτικά σε πολλές πηγές και έργα λογοτεχνίας.

Αν και πολλοί από τους τουρκόφωνους λαούς μοιράζονται ιστορικές, πολιτιστικές και γλωσσικές ρίζες, η άνοδος ενός παντουρκικού πολιτικού κινήματος είναι φαινόμενο του 19ου και του 20ου αιώνα.  Ήταν εν μέρει μια απάντηση στην ανάπτυξη του πανσλαβισμού και του πανγερμανισμού στην Ευρώπη και επηρέασε τον πανιρανισμό στην Ασία.  Ο Οθωμανός ποιητής Ζίγια Γκόκαλπ όρισε τον παντουρκισμό ως μια πολιτιστική, ακαδημαϊκή, φιλοσοφική  και πολιτική  έννοια που υποστηρίζει την ενότητα των τουρκικών λαών. Ιδεολογικά, βασιζόταν στον κοινωνικό δαρβινισμό.

Προέλευση του όρου
Στην ερευνητική βιβλιογραφία, ο «παντουρκισμός» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την πολιτική, πολιτιστική και εθνική ενότητα όλων των τουρκόφωνων ανθρώπων.

Οι υποστηρικτές χρησιμοποιούν το τελευταίο ως σημείο σύγκρισης, καθώς το «τουρκικό» είναι περισσότερο μια γλωσσική, εθνική και πολιτισμική διάκριση παρά μια περιγραφή της ιθαγένειας. Αυτό το διαφοροποιεί από το "τουρκικό", που είναι ο επίσημος όρος που χρησιμοποιείται για τους πολίτες της Τουρκίας. Οι παντουρκικές ιδέες και τα κινήματα επανένωσης ήταν δημοφιλή μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης στην Κεντρική Ασία και σε άλλες τουρκικές χώρες.

Ιστορία 

Το 1804, ο Τατάρος θεολόγος Γκαμπντενασίρ Γκουαρσάβι έγραψε μια πραγματεία που ζητούσε τον εκσυγχρονισμό του Ισλάμ. Ο Γκουαρσάβι ήταν Τζαντίντ οι οποίοι ενθάρρυναν την κριτική σκέψη, υποστηρίζοντας την εκπαίδευση και την ισότητα των φύλων και υποστήριζαν την ανεκτικότητα των άλλων θρησκειών, την τουρκική πολιτιστική ενότητα και το άνοιγμα στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης.  Το κίνημα Τζαντίντ ιδρύθηκε το 1843 στο Καζάν. Στόχος του ήταν ένας ημικοσμικός εκσυγχρονισμός και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με εθνική (όχι θρησκευτική) ταυτότητα για τους Τούρκους. Πριν από αυτό ήταν μουσουλμάνοι υπήκοοι της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, η οποία διατήρησε αυτή τη στάση μέχρι το τέλος της.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Jacob M. Landau. Pan-Turkism: From Irredentism to Cooperation. Hurst, 1995.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Encyclopædia Britannica Pan-Turkism
Ildiko Beller Hann – Article on Pan-Turkism
Alan W. Fisher – 'A Model Leader for Asia, Ismail Gaspirali' 
Amir Taheri – Book Review of Sons of the Conquerors: Rise of the Turkic World
Article on Pan-Turkism in The Tatar Gazette

 

Τουρκικός εθνικισμός
Πανεθνικισμός