Γκραν Πρι Ιταλίας

Το Γκραν Πρι Ιταλίας είναι ένας από τους κλασικούς αγώνες του παγκοσμίου πρωταθλήματος της Φόρμουλα 1. Με σπάνιες εξαιρέσεις, διεξαγόνταν πάντα την πρώτη ή τη δεύτερη Κυριακή του Σεπτεμβρίου στην Ιταλία. Το 2023 το Γκραν Πρι έφτασε στην 93η έκδοσή του, την 74η που ίσχυε για το παγκόσμιο πρωτάθλημα της Formula 1, 88 από τα οποία διεξήχθησαν στο Εθνικό Αυτοδρόμιο της Μόντσα. Είναι το πέμπτο παλαιότερο Γκραν Πρι μετά από αυτά της Γαλλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, της Ισπανίας και της Ρωσίας και, από 2013, επίσης αυτό που έχει διεξαχθεί τις περισσότερες φορές. Μόνο σε πέντε περιπτώσεις έχει διεξαχθεί το Γκραν Πρι σε άλλες πόλεις: Μοντικιάρι (1921), Λιβόρνο (1937), Μιλάνο (1947), Τορίνο (1948) και Ίμολα (1980).

Ιστορία

Έναρξη 
Το πρώτο ιταλικό Γκραν Πρι διεξήχθη στις 4 Σεπτεμβρίου 1921 στην πίστα Μοντικιάρι, στην επαρχία της Μπρέσια, που αποτελείται από δρόμους ανοιχτούς στην κυκλοφορία. Ωστόσο, το Γκραν Πρι συνδέεται συχνά με την Πίστα της Μόντσα, που χτίστηκε το 1922 βόρεια του Μιλάνου και σχεδόν ο μοναδικός χώρος διεξαγωγής του αγώνα όλα αυτά τα χρόνια (οι εκδόσεις 1937, 1947, 1948 και 1980 αποτελούν εξαίρεση).

Το 1928 συνέβη ένα πολύ σοβαρό ατύχημα κατά τη διάρκεια του αγώνα: ο οδηγός Emilio Materassi έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου στην ευθεία τερματισμού και με 200 χλμ/ώρα έπεσε πάνω στο πλήθος στο πλάι της πίστας, σκοτώνοντας 22 άτομα. Μετά από αυτό το δυσάρεστο γεγονός, το Γκραν Πρι δεν έλαβε χώρα τα επόμενα δύο χρόνια, και επαναλήφθηκε μόνο το 1931. Το 1937 διεξηχθεί στο Circuito di Montenero στο Λιβόρνο, για να επιστρέψει τον επόμενο χρόνο στη Μόντσα για την τελευταία διεξαγωγή πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο .

Μεταπολεμική περίοδος 
Μετά τον πόλεμο, το Γκραν Πρι ξεκίνησε ξανά το 1947, Ωστόσο, η πίστα της Μόντσα ήταν ακόμα αχρησιμοποίητη λόγω των σοβαρών ζημιών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο. Ως εκ τούτου, διεξήχθει εκείνη τη χρονιά στο Μιλάνο και το 1948 στο Τορίνο . Από το 1949 επέστρεψε στην πίστα της Μόντσα. Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Φόρμουλα 1 ιδρύθηκε το 1950 και από τότε το Ιταλικό Γκραν Πρι ήταν πάντα μέρος του. Τα πρώτα χρόνια ήταν ακόμη και ο τελευταίος αγώνας, όπου αργότερα προστέθηκαν άλλα Γκραν Πρι σε επόμενες ημερομηνίες.

Μετακόμιση στην Ίμολα και η οριστική επιστροφή στη Μόντσα 
Το 1975, λόγω της ταχύτητας της πίστας της Μόντσα, προτάθηκε η άποψη ότι το Γκραν Πρι θα μπορούσε να είχε διεξαχθεί στην πίστα της Ίμολα,  ή ότι αυτή θα μπορούσε να είναι ακόμα η τελευταία παρουσία της Φόρμουλα 1 στην Πίστα της Μόντσα .  Στο ημερολόγιο για το 1976, που δημοσιεύτηκε ακριβώς το σαββατοκύριακο του Γκραν Πρι του 1975, ωστόσο, επιβεβαιώθηκε η διεξαγωγή του αγώνα στη Μόντσα, με πιθανότητα το πέρασμα στη Εμίλια- Ρομάνια να γίνει από το 1977 

Το 1978, λόγω περιβαλλοντικών προβλημάτων και της λήξης της συμφωνίας μεταξύ των δήμων της Μόντσα και του Μιλάνου με τη SIAS, η εταιρεία που διαχειριζόταν την πίστα Brianza, στις 31 Δεκεμβρίου 1978, αμφισβήτησε τη συνέχιση της αθλητικής δραστηριότητας στην πίστα της Μόντσα. Η Περιφέρεια της Λομβαρδίας, στο τέλος της συνάντησης με τους επικεφαλής του Automobile Club Milano στις αρχές Αυγούστου, επανέλαβε ότι δεν υπάρχουν εμπόδια στη συνέχιση του αγώνα που να προκύπτει από τους περιφερειακούς νόμους, τουλάχιστον μέχρι την έγκριση ενός νομοσχεδίου που με την ίδρυση του περιφερειακού πάρκου Valle del Lambro, θα περιλαμβάνει επίσης την τοποθεσία της πίστας. Οι εκπρόσωποι του Μιλάνου πρότειναν, σε αυτή την περίπτωση, τη δημιουργία μιας νέας πίστας, η οποία θα μπορούσε να αντικαταστήσει την υπάρχουσα, που θα βρίσκεται πάντα στα περίχωρα της Μόντσα.  Στις 5 Σεπτεμβρίου, με κοινό δελτίο τύπου, οι δύο εμπλεκόμενοι δήμοι ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να παρατείνουν τη σύμβαση με τη ΣΙΑΣ για τη διαχείριση της διαδρομής κατά ένα χρόνο.  Στις 8 Σεπτεμβρίου, η AC Milan παρουσίασε το έργο για την κατασκευή μιας νέας πίστας, της Μόντσα 2, η οποία θα είχε αντικαταστήσει την υπάρχουσα πίστα αν η αθλητική δραστηριότητα σε αυτήν είχε απαγορευτεί για περιβαλλοντικούς λόγους. Το κομμάτι, μήκους 6.975 χλμ., θα ακολουθούσε το σχέδιο της παλιάς πίστας και θα είχε κατασκευαστεί σε μια περιοχή που δεν έχει ακόμη εντοπιστεί, βόρεια του Μιλάνου.  Η διεξαγωγή του αγώνα του 1978 αμαυρώθηκε από ένα σοβαρό ατύχημα στο οποίο ενεπλάκησαν αρκετοί οδηγοί, αναγκάζοντας τη διακοπή του αγώνα και μια δεύτερη εκκίνηση. Ως αποτέλεσμα των τραυματισμών που υπέστη, ο Σουηδός Ρόνι Πίτερσον, της Lotus, πέθανε την επόμενη ημέρα του Γκραν Πρι, στο Νοσοκομείο Niguarda στο Μιλάνο . Ως συνέπεια αυτού του θανάτου, ο Μάριο Αντρέτι ανακηρύχθηκε μαθηματικά ως παγκόσμιος πρωταθλητής της Φόρμουλα 1 για τη σεζόν 1978, για μοναδική φορά στην καριέρα του, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ο Πίτερσον ήταν ακόμα ο μόνος οδηγός που μπορούσε ακόμα να τον ξεπεράσει στην βαθμολογία πρωταθλήματος των οδηγών.

Το 1979, με αφορμή τον αγώνα, ο Νοτιοαφρικανός Τζόντι Σέκτερ στέφθηκε παγκόσμιος πρωταθλητής για πρώτη και μοναδική φορά και η Σκουντερία Φερράρι κέρδισε το Κύπελλο Κατασκευαστών για έκτη φορά. Το Γκραν Πρι βραβεύτηκε, για πρώτη φορά, με το Race Promoters' Trophy, ως το καλύτερα οργανωμένο Γκραν Πρι της σεζόν.

Μόλις το 1980, για πρώτη, και για τώρα μοναδική φορά, το Ιταλικό Γκραν Πρι, σε μια διεξαγωγή αγώνα που ισχύει για το παγκόσμιο πρωτάθλημα της Φόρμουλα 1, μετακόμισε στην πίστα της Ίμολα, την εποχή εκείνη αφιερωμένη μόνο στον Ντίνο Φερράρι.

Η πίστα της Ίμολα είχε ήδη φιλοξενήσει δύο Γκραν Πρι της Φόρμουλα 1, που δεν ίσχυαν για το παγκόσμιο πρωτάθλημα. Το πρώτο στις 21 Απριλίου 1963, που ονομάστηκε Γκραν Πρι της Ίμολα, και κέρδισε ο Τζιμ Κλαρκ με Lotus - Climax και το δεύτερο στις 16 Σεπτεμβρίου 1979, το Γκραν Πρι του Ντίνο Φερράρι, το οποίο είχε δει την επιτυχία του Νίκι Λάουντα με Μπράμπαμ - Μπράμπαμ - Άλφα Ρομέο.

Η Ίμολα θα έπρεπε να είχε φιλοξενήσει τον αγώνα ήδη από το 1979, βάσει συμφωνίας, που υπογράφηκε στις 26 Οκτωβρίου 1978, μεταξύ της Λέσχης Αυτοκινήτων της Μπολόνια και του Μπέρνι Έκλεστοουν, επικεφαλής της FOCA, για ένα Γκραν Πρι  που θα διεξαχθεί στην πίστα για τρεις σεζόν. Η ανακοίνωση επικρίθηκε από το ACI, το οποίο θεωρούσε ότι ήταν το μόνο που δικαιούται να κλείσει μια τέτοια συμφωνία, καθώς και από τη Διεθνή Επιτροπή Αθλητισμού, το μοναδικό όργανο που έχει συσταθεί για την έγκριση των Γκραν Πρι.  Ο Έκλεστοουν δικαιολόγησε την επιλογή, η οποία θα είχε εξαλείψει την Πίστα της Μόντσα από το ημερολόγιο, καθώς δεν υπήρχαν δύο Γκραν Πρι  στην Ιταλία, με την κακή ποιότητα των δομών της πίστας Brianza και την αποτυχία προγραμματισμού των απαιτούμενων έργων. 

Μετά από μια μακρά διαμάχη, που είδε την ιταλική Λέσχη Αυτοκινήτου από τη μία πλευρά και τον Μπέρνι Έκλεστοουν από την άλλη, υπήρξε συμφωνία στις 13 Απριλίου 1979 για να διεξαχθεί το Ιταλικό Γκραν Πρι του 1979 στη Μόντσα και να διεξαχθεί ένας αγώνας μη πρωταθλήματος στην Ίμολα, ο οποίος στο σειρά, θα φιλοξενούσε το εθνικό Γκραν Πρι το 1980 .  Τον Αύγουστο επετεύχθη οριστική συμφωνία μεταξύ της FOCA και των διοργανωτών της Ιμολα για τη διεξαγωγή του Γκραν Πρι που δεν ισχύει για το πρωτάθλημα. 

Από την επόμενη χρονιά, το Ιταλικό Γκραν Πρι επέστρεψε στη Μόντσα, ενώ το Γκραν Πρι του Σαν Μαρίνο ανατέθηκε στην Ίμολα. Από τότε μέχρι το 2006 διεξήχθησαν δύο Γκραν Πρι στην Ιταλία, ενώ από το 2007 και μετά υπήρχε και πάλι μόνο το Γκραν Πρι Ιταλίας. Στη συγκεκριμένη σεζόν του 2020, μετά την αναθεώρηση του ημερολογίου λόγω των προβλημάτων που υπαγορεύει η πανδημία COVID-19, πραγματοποιήθηκαν τρία Γκραν Πρι στην Ιταλία. εκτός από τη Μόντσα, υπήρξαν αγώνες στο Mugello (Γκραν Πρι της Τοσκάνης ) και Ίμολα ( Γκραν Πρι της Εμίλια-Ρομάνια ).

Στη σεζόν της Φόρμουλα 1 2021, το Γκραν Πρι γιόρτασε την 100η επέτειό του,  ενώ η διεξαγωγή του 2022 σημειώνει νέο ρεκόρ θεατών με 336 647 θεατές, στην εκατονταετηρίδα του Εθνικού Αυτοδρόμου της Μόντσα,  ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 200 000 θεατές που καταγράφηκαν στην διεξαγωγή του 2019 .

Χορηγοί 
 1950-1987: Χωρίς επίσημο χορηγό.
 1988-1991: Coca-Cola ;
 1992-1996: Πρωτοπόροι ;
 1997-2001: Campari ;
 2002-2006: Vodafone ;
 2007: κανένας επίσημος χορηγός.
 2008-2012: Santander ;
 2013-2015: κανένας επίσημος χορηγός.
 2016-2021: Heineken ;
 2022-2023: Pirelli .

Νικητές ανά έτος 
Το ροζ φόντο υποδηλώνει ένα γεγονός που δεν ανήκει στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Φόρμουλα 1 
Το πράσινο φόντο υποδεικνύει ένα γεγονός που ήταν μέρος του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Κατασκευαστών πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο .
 Το κρεμ φόντο υποδεικνύει μια διοργάνωση που ήταν μέρος του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Αγώνων Αυτοκινήτου πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο .

Πολλαπλοί νικητές 

Το κρεμ φόντο υποδεικνύει μια διοργάνωση που ήταν μέρος του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Αγώνων Αυτοκινήτου πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο .
Το ροζ φόντο υποδηλώνει ένα γεγονός που δεν ανήκει στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Φόρμουλα 1 .

Παραπομπές

Φόρμουλα 1