Πάβεου Παβλικόφσκι

Ο Πάβεου Αλεξάντερ Παβλικόφσκι (πολωνικά: Paweł Aleksander Pawlikowski) (γενν. 15 Σεπτεμβρίου 1957) είναι Πολωνός σκηνοθέτης. Κέρδισε από νωρίς τον έπαινο για μια σειρά ντοκιμαντέρ στη δεκαετία του 1990 και για τις βραβευμένες μεγάλου μήκους ταινίες του της δεκαετίας του 2000, Το τελευταίο καταφύγιο (2000) και Το καλοκαίρι του έρωτα μου (2004). Η επιτυχία του συνεχίστηκε στη δεκαετία του 2010 με την ταινία Ida (2013), η οποία κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας και τον Ψυχρό Πόλεμο (2018), για τον οποίο ο Παβλικόφσκι κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών και ήταν υποψήφιος για το Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας, ενώ η ταινία έλαβε υποψηφιότητα για Καλύτερη Ξενόγλωσση Ταινία.

Πρώιμη ζωή 
Ο Παβλικόφσκι γεννήθηκε στη Βαρσοβία της Πολωνίας. Ο πατέρας του ήταν ιατρός και μητέρα του ξεκίνησε ως χορεύτρια μπαλέτου και αργότερα έγινε καθηγήτρια αγγλικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Στα τέλη της εφηβείας του, έμαθε ότι η γιαγιά του από τον πατέρα του ήταν Εβραία και είχε δολοφονηθεί στο Άουσβιτς. Σε ηλικία 14 ετών, άφησε την κομμουνιστική Πολωνία με τη μητέρα του για το Λονδίνο. Αυτό που νόμιζε ότι ήταν διακοπές αποδείχτηκε μόνιμη εξορία. Ένα χρόνο αργότερα μετακόμισε στη Γερμανία, πριν τελικά εγκατασταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1977. Σπούδασε φιλολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Καριέρα 
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και της δεκαετίας του 1990, ο Παβλικόφσκι ήταν περισσότερο γνωστός για τα ντοκιμαντέρ του, των οποίων ο συνδυασμός λυρισμού και ειρωνείας του κέρδισε πολλούς θαυμαστές και βραβεία σε όλο τον κόσμο. Το Από τη Μόσχα στο Πιετούσκι ήταν ένα ποιητικό ταξίδι στον κόσμο του Ρώσου καλτ συγγραφέα Βενεντίκτ Γεροφέεφ, για τον οποίο κέρδισε ένα Βραβείο Έμμυ, ένα Βραβείο RTS, ένα Prix Italia και άλλα βραβεία. Τα πολυβραβευμένα Ταξίδια του Ντοστογιέφσκι ήταν μια τραγική κωμική ταινία δρόμου στην οποία ένας οδηγός τραμ της Αγίας Πετρούπολης και ο μόνος ζωντανός απόγονος του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, ταξιδεύει στη Δυτική Ευρώπη στοιχειώνοντας υψηλόμυαλους ανθρωπιστές, αριστοκράτες, μοναρχικούς και το καζίνο του Μπάντεν-Μπάντεν, στην προσπάθειά του να συγκεντρώσει χρήματα για να αγοράσει μια μεταχειρισμένη Mercedes.

Η πιο πρωτότυπη και τυπικά επιτυχημένη ταινία του Παβλικόφσκι ήταν το Serbian Epics (1992), που γυρίστηκε στο απόγειο του Πολέμου της Βοσνίας. Η λοξή, ειρωνική, φανταστική, μερικές φορές σχεδόν υπνωτική μελέτη της επικής σερβικής ποίησης, με αποκλειστικό υλικό του Ράντοβαν Κάρατζιτς και του Στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς, ξεσήκωσε θύελλα διαμάχης και ακατανοησίας εκείνη την εποχή, αλλά τώρα της έχει εξασφαλίσει κάτι σαν καθεστώς λατρείας. Το παράλογο Ταξίδι με τον Ζιρινόφσκι, ένα σουρεαλιστικό ταξίδι με σκάφος στον Βόλγα με τον αμφιλεγόμενο Ρώσο πολιτικό Βλαντίμιρ Ζιρινόφσκι, απέφερε στον Παβλικόφσκι το Βραβείο Γκρίερσον για το καλύτερο βρετανικό ντοκιμαντέρ το 1995. 

Η μετάβαση του Παβλικόφσκι στη μυθοπλασία συνέβη το 1998 με μια μικρή υβριδική ταινία 50 λεπτών, Twockers, μια λυρική και σκληρή ιστορία αγάπης που διαδραματίζεται σε ένα κτήμα στο Γιόρκσιρ, την οποία έγραψε και συνσκηνοθέτησε με τον Ίαν Ντάνκαν. Το 2001 έγραψε και σκηνοθέτησε Το τελευταίο καταφύγιο, με πρωταγωνιστές τη Ντίνα Κορζούν και τον Πάντι Κόνσιντιν, το οποίο κέρδισε ένα Βραβείο BAFTA, το Βραβείο Μάικλ Πάουελ Καλύτερης Βρετανικής Ταινίας στο Εδιμβούργο και πολλά άλλα βραβεία. Το 2004 έγραψε και σκηνοθέτησε Το καλοκαίρι του έρωτα μου, με πρωταγωνιστές την Έμιλι Μπλαντ και τη Νάταλι Πρες, η οποία κέρδισε ένα Βραβείο BAFTA, το Βραβείο Μάικλ Πάουελ Καλύτερης Βρετανικής Ταινίας και πολλά άλλα βραβεία.

Το 2006, γύρισε περίπου το 60% της μεταφοράς του The Restraint of Beasts του Μάγκνους Μιλς, όταν το έργο σταμάτησε - η γυναίκα του είχε αρρωστήσει βαριά και έφυγε για να φροντίσει εκείνη και τα παιδιά τους. Το 2011, έγραψε και σκηνοθέτησε μια ταινία προσαρμοσμένη ελαφρώς από το μυθιστόρημα του Ντάγκλας Κένεντι, Η γυναίκα του πέμπτου, με πρωταγωνιστές τον Ήθαν Χοκ και την Κριστίν Σκοτ Τόμας.

Στις 19 Οκτωβρίου 2013, η ταινία Ida (με πρωταγωνίστρια την Αγκάτα Κουλέσα) κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λονδίνου, την ίδια νύχτα που ο Άντονι Τσεν, ένας από τους μαθητές του στην Εθνική Σχολή Κινηματογράφου και Τηλεόρασης, κέρδισε το Βραβείο Σάδερλαντ για την Καλύτερη Πρώτη Ταινία, για τον Ilo Ilo. Η Ida κέρδισε το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας 2015 στις 23 Φεβρουαρίου 2015, η πρώτη πολωνική ταινία που το έκανε. Την ίδια χρονιά, ήταν μέλος της κριτικής επιτροπής με επικεφαλής τον Αλφόνσο Κουαρόν στο 72ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.

Το 2017, ο Παβλικόφσκι διασκεύασε σε σενάριο το βιογραφικό μυθιστόρημα του Εμμανυέλ Καρέρ, Λιμόνοφ (2011), βασισμένο στη ζωή του Εντουάρντ Λιμόνοφ. Ο Παβλικόφσκι σχεδίαζε να σκηνοθετήσει την κινηματογραφική μεταφορά, αλλά αποκάλυψε το 2020 ότι έχασε το ενδιαφέρον του για τον χαρακτήρα και εγκατέλειψε τα σχέδια να την σκηνοθετήσει.

Η πιο πρόσφατη ταινία του, Ψυχρός Πόλεμος, του χάρισε το Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Καννών του 2018. Κέρδισε επίσης πέντε βραβεία στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου του 2018, συμπεριλαμβανομένων των βραβείων Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ηθοποιού. Το 2019 ανακοινώθηκε ως ένα από τα μέλη της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ των Καννών.

Η επόμενη ταινία του Παβλικόφσκι έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει τα γυρίσματα το 2023 με τον τίτλο εργασίας The Island (Το νησί). Η ταινία είναι εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα και θα πρωταγωνιστήσουν ο Χοακίν Φίνιξ και η Ρούνι Μάρα ως ζευγάρι Αμερικανών της δεκαετίας του 1930, που αφήνουν πίσω τους τον πολιτισμό για να ζήσουν σε ένα ερημικό νησί.

Προσωπική ζωή 
Ο Παβλικόφσκι μεγάλωσε ως Καθολικός και θεωρεί τον εαυτό του ως Καθολικό μέχρι σήμερα, αλλά λέει ότι θεωρεί ότι η Καθολική Εκκλησία στη Μεγάλη Βρετανία είναι πιο εύκολο να αναπτυχθεί σε πίστη από αυτήν στην Πολωνία.

Ο Παβλικόφσκι ήταν συνεργάτης δημιουργικών τεχνών στο Πανεπιστήμιο Όξφορντ Μπρουκς από το 2004 έως το 2007. Διδάσκει σκηνοθεσία και σενάριο στην Εθνική Σχολή Κινηματογράφου του Ηνωμένου Βασιλείου και στη Σχολή Κινηματογράφου Βάιντα στη Βαρσοβία. Εκτός από τη μητρική του πολωνική, μιλά έξι γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των γερμανικών και των ρωσικών. 

Η πρώτη σύζυγος του Παβλικόφσκι, η οποία ήταν Ρωσίδα, εμφάνισε μια σοβαρή ασθένεια το 2006 και πέθανε αρκετούς μήνες αργότερα. Έχουν έναν γιο και μια κόρη. Αφού τα παιδιά του έφυγαν για το πανεπιστήμιο, ο Παβλικόφσκι μετακόμισε στο Παρίσι και αργότερα μετακόμισε στη Βαρσοβία, όπου ζει κοντά στο σπίτι των παιδικών του χρόνων. Στα τέλη του 2017, παντρεύτηκε την Πολωνή μοντέλο και ηθοποιό, Μαουγκοζάτα Μπέλα.

Φιλμογραφία

Δείτε επίσης 
 Κινηματογράφος της Πολωνίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Συνέντευξη στο BBC το 2004 (αγγλικά)
 Πάβεου Παβλικόφσκι στο Culture.pl
 Συνέντευξη με τον Τέρι Γκρος στο Fresh Air του NPR, 12 Φεβρουαρίου 2015 (αγγλικά)
 Paweł Pawlikowski and his TV movie documentaries From Moscow to Pietushki, Dostoevsky’s Travels, Serbian Epics and Tripping with Zhirinovski on vimeo (αγγλικά)

Πολωνοί σκηνοθέτες κινηματογράφου
Βρετανοί σκηνοθέτες κινηματογράφου
Πολωνοί σκηνοθέτες τηλεόρασης
Βρετανοί σκηνοθέτες τηλεόρασης
Πολωνοί σεναριογράφοι
Βρετανοί σεναριογράφοι
Πολωνοί μετανάστες στο Ηνωμένο Βασίλειο
Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής
Πολωνοί Ρωμαιοκαθολικοί
Σκηνοθέτες ταινιών βραβευμένες με Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας
Αξιωματικοί του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας