Επαναστατική Επιτροπή (Ελλάδα)

Με το όνομα Επαναστατική Επιτροπή ονομάσθηκαν διάφορες στρατιωτικές χούντες στην σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.

1922 
Η Επαναστατική Επιτροπή, (αρχικά αναφερόμενη ως Επαναστατική Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας,)  που συγκροτήθηκε πριν το Κίνημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1922, αποτελείτο αρχικά από 12 ανώτερους αξιωματικούς, με τη μετέπειτα προσθήκη 2 "παραγόντων του εσωτερικού".

Η δωδεκαμελής -βραχύβια- σύνθεση είχε ως εξής:

 (Συνταγματάρχες) Παναγιώτης Γαρδίκας,
 Στυλιανός Γονατάς
 Αλέξανδρος Εδιπίδης, 
 Βασίλειος Θ. Κουρουσόπουλος και
 Νικόλαος Πλαστήρας,
 (Αντισυνταγματάρχες) Μιλτιάδης Κοιμήσης,
 Κωνσταντίνος Μαμούρης
 Παναγόπουλος, 
 Άγγελος Πρωτοσύγγελος και 
 Αριστείδης Χασαπίδης
 (Αντιπλοιάρχοι) Ιωάννης Παν. Πετροπουλάκης - υπήρξε, παραδόξως, φανατικός βασιλόφρονας, ο οποίος συνετέλεσε στην προσχώρηση του Στόλου στο Κίνημα. Αναφέρεται ότι διαφώνησε με την συμπεριφορά της Επιτροπής απέναντι στον Βασιλιά και αντικαταστάθηκε από τον Φωκά, μόλις μια ημέρα μετά το κίνημα.
 Δημήτριος Φωκάς.

Τα δύο μέλη "εσωτερικού" που προστέθηκαν αργότερα ήταν ο πλοίαρχος Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος και ο συνταγματάρχης Λουκάς Σακελλαρόπουλος.

Περισσότερο προβεβλημένη ήταν η πενταμελής Εκτελεστική Επιτροπή της Επαναστάσεως, η οποία αποτέλεσε και την τελευταία και κύρια έκφανση της Επαναστατικής Επιτροπής κατόπιν του Κινήματος. Αρχικά αποτελείτο από τους:

 Στυλιανό Γονατά
 Νικόλαο Πλαστήρα
 Λουκά Σακελλαρόπουλο
 Αλέξανδρο Χατζηκυριάκο και
 Δημήτριο Φωκά,

Ο Φωκάς σύντομα αντιλήφθηκε ότι στην Επιτροπή επικρατούσαν αδιάλλακτα στοιχεία και αποχώρησε. Τον αντικατέστησε ο Αγησίλαος Γέροντας. 

Στις 14 Νοεμβρίου του 1922, η τυπική δικαιοδοσία της πενταμελούς Επιτροπής, που αφορούσε κυρίως την Δίκη των έξι, εκχωρήθηκε στον Νικόλαο Πλαστήρα, ο οποίος έκτοτε υπέγραφε τις Αποφάσεις της Επαναστάσεως ως "ο Αρχηγός". Μετά την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των φιλοβασιλικών στο στράτευμα και τις εκλογές του 1923, έπαψε να ασκεί την εξουσία.

1935 
Η βραχύβια Επαναστατική Επιτροπή, που συγκροτήθηκε μετά το Κίνημα Κονδύλη της 10ης Οκτωβρίου 1935, αποτελείτο από τους:

 Αλέξανδρο Παπάγο (Στρατός)
 Δημήτριο Οικονόμου (Ναυτικό) και
 Γεώργιο Ρέππα (Αεροπορία).

Η Επιτροπή, αποτελούμενη από τους αρχηγούς των τριών όπλων, εμφανίστηκε σε προκήρυξη ως η υπαίτια για την παραίτηση της Κυβέρνησης Τσαλδάρη και ως αυτή που υπέδειξε τον Γεώργιο Κονδύλη για Πρωθυπουργό, κατόπιν όμως της ανάληψης της πρωθυπουργίας από τον Κονδύλη απουσιάζει εντελώς ως θεσμικό σώμα.

1967 
Η Επαναστατική Επιτροπή, που εμφανίσθηκε μετά το Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, αποτελείτο από τους:

 Γεώργιο Παπαδόπουλο
 Στυλιανό Παττακό
 Νικόλαο Μακαρέζο
ενώ άλλες πηγές αναφέρονται σε μια πιο διευρυμένη σύνθεση 14 ή 17 μελών, γεγονός το οποίο αμφισβητείται.

Ο όρος "Επαναστατική Επιτροπή" χρησιμοποιήθηκε επίσημα για μία και μόνο φορά, στη διακήρυξη διορισμού του Γεωργίου Ζωιτάκη ως Αντιβασιλέως, ενώ τυχόν παράλληλος σχεδιασμός για ένα σκιώδες "Επαναστατικό Συμβούλιο" σαράντα ενός μελών ουδέποτε πραγματοποιήθηκε. 

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η τριανδρία ασκούσε τον αδιαμφισβήτητο έλεγχο μέχρι το πραξικόπημα του Ιωαννίδη, υιοθετώντας, σε συνδυασμό με την ήδη υπάρχουσα ρητορική περί Εθνοσωτηρίου Επαναστάσεως , τον τίτλο της "Εθνικής Επαναστατικής Κυβέρνησης", μέχρι την απόπειρα φιλελευθεροποίησης.

Παραπομπές 

Στρατιωτική δικτατορία