Κόμπο Αμπέ

Ο Κόμπο Αμπέ (ιαπωνικά: 安部 公房, Αμπέ Κόμπο), συγγραφικό ψευδώνυμο του Κιμιφούσα Αμπέ ιαπωνικά: (安部 公房, Αμπέ Κιμιφούσα, 7 Μαρτίου 1924 – 22 Ιανουαρίου 1993), ήταν ένας Ιάπωνας συγγραφέας, μουσικός, φωτογράφος και εφευρέτης. Ο Αμπέ συχνά συγκρίνεται με τον Φραντς Κάφκα και τον Αλμπέρτο Μοράβια λόγω των μοντερνιστικών του ευαισθησιών και της σουρεαλιστικής, συχνά εφιαλτικής, ματιάς του προς τον άνθρωπο της σύγχρονης κοινωνίας.

Βιογραφία 
Ο Αμπέ γεννήθηκε στις 7 Μαρτίου 1924   στην Κίτα, του Τόκιο και μεγάλωσε στην Μουκντέν (που σήμερα ονομάζεται Σενγάνγκ) της Μαντζουρίας.  Η οικογένεια του Αμπέ βρισκόταν στο Τόκιο εκείνη την εποχή λόγω ταξιδιού του πατέρα του για λόγους ιατρικής έρευνας.  Η μητέρα του είχε μεγαλώσει στο Χοκάιντο, ενώ ο ίδιος πέρασε την παιδική του ηλικία στη Μαντζουρία. Αυτή η διπλή ανάθεση στην καταγωγή του επηρέασε τον Αμπέ, ο οποίος είπε σε μια συνέντευξή του στη Νάνσι Σιλντς το 1978: «Είμαι ουσιαστικά ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα. Αυτό μπορεί να κρύβεται πίσω από τη "φοβία της πατρίδας" που διατρέχει το βάθος των συναισθημάτων μου. Όλα τα πράγματα που εκτιμώνται για τη σταθερότητά τους με προσβάλλουν».  Ως παιδί, ο Αμπέ ενδιαφερόταν για τη συλλογή εντόμων, τα μαθηματικά και το διάβασμα. Οι αγαπημένοι του συγγραφείς ήταν οι Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Μάρτιν Χάιντεγκερ, Καρλ Γιάσπερς, Φραντς Κάφκα, Φρίντριχ Νίτσε και Έντγκαρ Άλαν Πόε . 

Ο Αμπέ επέστρεψε για λίγο στο Τόκιο τον Απρίλιο του 1940 για να φοιτήσει στο Λύκειο Σέιτζο, αλλά μια πάθηση των πνευμόνων τον ανάγκασε να επιστρέψει στη Μουκντέν, όπου διάβασε Γιάσπερς, Χάιντεγκερ, Ντοστογιέφσκι και Έντμουντ Χούσερλ. Ο Αμπέ ξεκίνησε τις σπουδές του στο Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκιο το 1943 για να σπουδάσει ιατρική, εν μέρει από σεβασμό προς τον πατέρα του, αλλά και επειδή «[οι] φοιτητές που ειδικεύονταν στην ιατρική εξαιρούνταν από τον στρατό. Οι φίλοι μου που επέλεξαν τις ανθρωπιστικές επιστήμες σκοτώθηκαν στον πόλεμο». Επέστρεψε στη Μαντζουρία γύρω στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.  Συγκεκριμένα, ο Αμπέ εγκατέλειψε την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Τόκιο τον Οκτώβριο του 1944, επιστρέφοντας στην κλινική του πατέρα του στη Μουκντέν.  Εκείνον τον χειμώνα, ο πατέρας του πέθανε από τύφο. Επιστρέφοντας στο Τόκιο με την τέφρα του πατέρα του, ο Αμπέ ξαναμπήκε στην ιατρική σχολή, ενώ άρχισε να γράφει νουβέλες και διηγήματα κατά την τελευταία του χρονιά στο πανεπιστήμιο. Αποφοίτησε το 1948 με πτυχίο ιατρικής, αστειευόμενος ότι του επέτρεψαν να αποφοιτήσει μόνο με την προϋπόθεση ότι δεν θα ασκούσε το επάγγελμα. 

Το 1945 ο Αμπέ παντρεύτηκε τη Μάτσι Γιάμαντα, καλλιτέχνιδα και σκηνοθέτρια, και το ζευγάρι είδε επιτυχίες στους τομείς του σε αντίστοιχα χρονικά διαστήματα.  Αρχικά, ζούσαν σε έναν παλιό στρατώνα σε μια βομβαρδισμένη περιοχή του κέντρου της πόλης. Ο Αμπέ πουλούσε τουρσιά και κάρβουνο στον δρόμο για να βγάλουν τα έξοδά τους.

Καθώς προχωρούσε η μεταπολεμική περίοδος, η στάση του Αμπέ ως διανοούμενου ειρηνιστή οδήγησε στην ένταξή του στο Ιαπωνικό Κομμουνιστικό Κόμμα, με το οποίο εργάστηκε για την οργάνωση εργατών σε φτωχά μέρη του Τόκιο. Λίγο μετά την παραλαβή του βραβείου Ακουταγκάουα το 1951, ο Αμπέ άρχισε να αισθάνεται τους περιορισμούς των κανονισμών του Κομμουνιστικού Κόμματος διατηρώντας παράλληλα αμφιβολίες για το πόσο ουσιαστικά καλλιτεχνικά έργα θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στο είδος του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού».  Μέχρι το 1956, ο Αμπέ άρχισε να γράφει σε ένδειξη αλληλεγγύης με τους Πολωνούς εργάτες που διαμαρτύρονταν ενάντια στην κομμουνιστική κυβέρνησή τους, προκαλώντας την οργή του Κομμουνιστικού Κόμματος: «Το Κομμουνιστικό Κόμμα μου άσκησε πίεση να αλλάξω το περιεχόμενο του άρθρου και να ζητήσω συγγνώμη. Αλλά αρνήθηκα. Είπα ότι δεν θα άλλαζα ποτέ τη γνώμη μου για το θέμα. Αυτή ήταν η πρώτη μου ρήξη με το Κόμμα."  Τον επόμενο χρόνο, ο Αμπέ ταξίδεψε στην Ανατολική Ευρώπη για το 20ό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. Εκεί, επισκέφθηκε το σπίτι του Κάφκα στην Πράγα, διάβασε τον Ρίλκε και Κάρελ Τσάπεκ, θυμήθηκε το είδωλό του, τον Λου Σιουν, και συγκινήθηκε από ένα θεατρικό έργο του Μαγιακόφσκι στο Μπρνο . 

Η σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία το 1956 αηδίασε τον Αμπέ. Προσπάθησε να αποχωρήσει από το Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά οι παραιτήσεις από το κόμμα δεν γίνονταν δεκτές εκείνη την εποχή. Το 1960, συμμετείχε στις Διαμαρτυρίες ενάντια στην αναθεώρηση της Συνθήκης Ασφάλειας ΗΠΑ-Ιαπωνίας.  Αργότερα έγραψε ένα θεατρικό έργο για τις διαμαρτυρίες, το οποίο ανέβηκε αρκετές φορές στην Ιαπωνία και την Κίνα το 1960 και το 1961  Το καλοκαίρι του 1961, ο Αμπέ ενώθηκε με μια ομάδα άλλων συγγραφέων που ασκούσαν κριτική στις πολιτιστικές πολιτικές του Κομμουνιστικού Κόμματος. Τον επόμενο χρόνο εκδιώχθηκε από το κόμμα βίαια.  Η πολιτική του δραστηριότητα έληξε το 1967 με τη μορφή μιας δήλωσης που δημοσίευσε από κοινού με τους Γιούκιο Μισίμα, Γιασουνάρι Καβαμπάτα και Τζουν Ισικάουα, όπου διαμαρτύρονταν για τη μεταχείριση συγγραφέων, καλλιτεχνών και διανοουμένων στην κομμουνιστική Κίνα.  Σύμφωνα με τον μεταφραστή Τζον Νέιθαν, αυτή η δήλωση οδήγησε στη διαμάχη μεταξύ του Αμπέ και του συναδέλφου του συγγραφέα Κενζαμπούρο Όε. 

Οι εμπειρίες του Αμπέ στη Μαντζουρία είχαν επίσης βαθιά επιρροή στη γραφή του, αποτυπώνοντας πυρετώδη όνειρα που έγιναν τα σουρεαλιστικά χαρακτηριστικά των έργων του. Στις αναμνήσεις του, αυτά τα στοιχεία είναι εμφανή: «Έχω μια ανάμνηση χιλιάδων κορακιών που πετούσαν από τον βάλτο το σούρουπο, σαν να σηκωνόταν η επιφάνεια του βάλτου στον αέρα».

Καριέρα 
Ο Αμπέ δημοσίευσε για πρώτη φορά ποίηματά του το 1947 με το Mumei-shishū (Ποιήματα ενός άγνωστου ποιητή), έκδοση την οποία πλήρωσε ο ίδιος. Ως μυθιστοριογράφος, εξέδωσε την επόμενη χρονιά το Owarishi michi no shirube ni (Η πινακίδα στο τέλος του δρόμου), βιβλίο που καθιέρωσε τη φήμη του.  Όταν έλαβε το βραβείο Ακουταγκάουα το 1951, η ικανότητά του να συνεχίσει να εκδίδει επιβεβαιώθηκε.  Αν και δούλεψε πολύ ως αβάν-γκαρντ μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας, μόνο μετά τη δημοσίευση του έργου του Η γυναίκα της άμμου το 1962 ο Αμπέ κέρδισε ευρεία διεθνή αναγνώριση. 

Στη δεκαετία του 1960, συνεργάστηκε με τον Ιάπωνα σκηνοθέτη Χιρόσι Τεσιγκαχάρα σε κινηματογραφικές προσαρμογές. Το Η γυναίκα της άμμου έλαβε ευρεία αποδοχή από τους κριτικούς και κυκλοφόρησε μόλις τέσσερις μήνες μετά τη διαγραφή του Αμπέ από το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Το 1971 ίδρυσε το Στούντιο Αμπέ, ένα στούντιο υποκριτικής στο Τόκιο.  Μέχρι το τέλος της δεκαετίας δίδασκε σε ηθοποιούς και σκηνοθετούσε θεατρικά έργα. Η απόφαση να ιδρύσει το στούντιο ήρθε δύο χρόνια αφότου σκηνοθέτησε για πρώτη φορά το δικό του έργο το 1969. Τα σκηνικά της παραγωγής σχεδιάστηκαν από τη σύζυγο του Αμπέ και πρωταγωνιστούσε ο Χισάσι Ιγκάουα. Μέχρι το 1979, έγραψε, σκηνοθέτησε και ανέβασε 14 θεατρικά έργα στο Στούντιο Αμπέ. Δημοσίευσε επίσης δύο μυθιστορήματα, καθώς και μια σειρά από δοκίμια, μουσικές παρτιτούρες και φωτογραφικά εκθέματα. 

Το Abe Studio παρείχε ένα αλουμινόχαρτο για μεγάλο μέρος της σύγχρονης σκηνής στο ιαπωνικό θέατρο, σε αντίθεση με τις συμβατικές παραγωγές του Haiyuza, επιλέγοντας να επικεντρωθεί στη δραματική, σε αντίθεση με τη φυσική, έκφραση. Ήταν ένας ασφαλής χώρος για νέους καλλιτέχνες, τους οποίους ο Άμπε στρατολογούσε συχνά από το Κολλέγιο Toho Gakuen στο Chofu City, στα περίχωρα του Τόκιο, όπου δίδασκε. Ο μέσος όρος ηλικίας των ερμηνευτών στο στούντιο ήταν περίπου 27 σε όλη τη δεκαετία, καθώς τα μέλη έφυγαν και ήρθαν νέα πρόσωπα. Ο Άμπε χειρίστηκε «επιδέξια» ζητήματα που προέκυπταν από τη διαφορά στη σκηνική εμπειρία. 

Το 1977 ο Αμπέ εξελέγη Επίτιμο Ξένο Μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών .

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο   
 Ο Κόμπο Αμπέ στο ibiblio.org
 Ο τάφος του Κόμπο Αμπέ  
 Ο Κόμπο Αμπέ στο biblionet 

Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Τόκιο
Ιάπωνες θεατρικοί συγγραφείς
Ιαπωνική λογοτεχνία
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις