Σφραγιδόλιθος της Πύλου

Ο σφραγιδόλιθος της Πύλου (ή σφραγίδα της Πύλου) είναι ένας μινωικός σφραγιδόλιθος της Μυκηναϊκής εποχής, που πιθανότατα κατασκευάστηκε στην Υστερομινωική Κρήτη. Απεικονίζει δύο πολεμιστές που συμμετέχουν σε μάχη σώμα με σώμα με έναν τρίτο πολεμιστή, ο οποίος βρίσκεται στο έδαφος.   Ανακαλύφθηκε στον τάφο του Γρύπα Πολεμιστή κοντά στο Ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο και χρονολογείται περίπου στο 1450 π.Χ.  Έμεινε γνωστή ως Σφραγίδα της Πύλου 

Η σφραγίδα διακρίνεται για την εξαιρετικά λεπτή και περίτεχνη χάραξή της και θεωρείται ως «το πιο σημαντικό έργο γλυπτικής τέχνης που ανακτήθηκε ποτέ από την Εποχή του Χαλκού του Αιγαίου ».  Η ποιότητα του έργου προεξοφλεί τις μεταγενέστερες εξελίξεις όσο και την κλασική εποχή, η οποία εμφανίστηκε μια χιλιετία αργότερα.

Υπόβαθρο 
Ο σφραγιδόλιθος της Πύλου ανακαλύφθηκε από μια αρχαιολογική ομάδα του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι, υπό τη διεύθυνση των Σάρον Στόκερ και Τζακ Ντέιβις στον τάφο του Γρύπα Πολεμιστή κοντά στη σύγχρονη Πύλο. Αποτελείται από έναν αμυγδαλοειδή σφραγιδόλιθο από μαρκαρισμένο αχάτη, με χρυσά καλλύματα, διαστάσεων 3,6 ετοστόμετρα σε μήκος και βρέθηκε δίπλα σε τέσσερεις χρυσές σφραγίδες .  

Αν και η τοποθεσία ανακαλύφθηκε το 2015, ο αχάτης, που τότε καλύφθηκε με ασβεστόλιθο, δεν αποκαλύφθηκε μέχρι το 2017, καθώς άλλα ευρήματα από την τοποθεσία δημοσιεύτηκαν πρώτα.  Στη συνέχεια, ο αχάτης υποβλήθηκε σε συντήρηση και μελέτη για ένα χρόνο. Πριν από τη συντήρηση, η πέτρα πίστευαν ότι ήταν μια χάντρα λόγω της μικρής της κλίμακας.  Λόγω της μακροχρόνιας συναίνεσης ότι οι μυκηναϊκοί πολιτισμοί εισήγαγαν ή έκλεβαν πλούτη από τη μινωική Κρήτη, πιστεύεται ότι η σφραγίδα δημιουργήθηκε στην Κρήτη .   

Το γεγονός ότι η πέτρα βρέθηκε σε μυκηναϊκό τάφο στην ηπειρωτική Ελλάδα υποδηλώνει πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ του μινωικού και του μυκηναϊκού πολιτισμού.

Περιγραφή
Η σφραγίδα απεικονίζει έναν πολεμιστή ο οποίος, έχοντας ήδη νικήσει έναν αντίπαλο που απλώθηκε στα πόδια του, βυθίζει το σπαθί του στον ακάλυπτο λαιμό ενός άλλου εχθρού με μια ασπίδα σε σχήμα του αριθμού 8, ενώ ταυτόχρονα αρπάζει το έμβλημα του κράνους του άνδρα.  Η σκηνή μοιάζει με εκείνη της χρυσής σφραγίδας μαξιλαριού από τον Ταφικό Περίβολο Α' στις Μυκήνες  (και είναι παρόμοια με άλλες σφραγίδες της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, όπως η χρυσή σφραγίδα "Battle of the Glen" από τον Ταφικό Περίβολο Α' στις Μυκήνες ).

Πιστεύεται ότι και τα δύο αντικείμενα διαμορφώθηκαν σύμφωνα με ένα πολύ γνωστό πρότυπο, ίσως μια τοιχογραφία , όπως είχε ήδη προταθεί για άλλα πρώιμα μυκηναϊκά έργα γλυπτικής τέχνης.  Αυτή την άποψη συμμερίζονται εν μέρει και οι ανακαλυπτές, οι οποίοι κατά τα άλλα βλέπουν σκόπιμα παραλληλισμό μεταξύ του νικητή ήρωα στη σφραγιδόλιθο και του ατόμου που θάφτηκε μαζί του, εν όψει επίσης της αντιστοιχίας μεταξύ των χεριών και των στολιδιών του (π.χ. ένα περιδέραιο και ένας σφραγιδόλιθος) και αντικείμενα που βρίσκονται επίσης στον τάφο, κοντά στο σώμα.

Επίδραση 
Το 2016, το Υπουργείο Πολιτισμού αναφέρθηκε σε αυτή την ανασκαφή ως την πιο σημαντική ανακάλυψη στην ηπειρωτική Ελλάδα τα τελευταία 65 χρόνια.  Η μικρή κλίμακα των περίπλοκων λεπτομερειών προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα των αρχαίων ελληνικών πολιτισμών να δημιουργήσουν ένα τέτοιο αντικείμενο. Ορισμένοι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι τέτοιες μικρές λεπτομέρειες θα μπορούσαν να έχουν δημιουργηθεί μόνο με τη βοήθεια ενός μεγεθυντικού φακού, αν και δεν έχει βρεθεί καμία που να χρονολογείται από την Εποχή του Λίθου στην Κρήτη. 

Ο συν-ανακαλύψεις του Ντέιβις αναφέρεται στο κομμάτι ως «ακατανόητα μικρό», σημειώνοντας ότι έργα τέχνης με τόση λεπτομέρεια δεν θα βλέπονταν «για άλλα χίλια χρόνια».  Πρόσθεσε επίσης: «Φαίνεται ότι οι Μινωίτες παρήγαγαν τέχνη του είδους που κανείς δεν φανταζόταν ποτέ ότι ήταν ικανοί να παράγουν. Είναι ένα θεαματικό εύρημα»  Οι ερευνητές έχουν υποστηρίξει ότι αυτή η ανακάλυψη αμφισβητεί τις προηγούμενες συναινέσεις σχετικά με την καλλιτεχνική ανάπτυξη του μινωικού πολιτισμού.  Δηλώνουν ότι αυτή η ανακάλυψη απαιτεί επανεκτίμηση του χρονικού πλαισίου πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε η ελληνική τέχνη.  Ενώ χρονολογείται ότι ανήκει στην εποχή του Χαλκού του Αιγαίου, ο Ντέιβις σημειώνει ότι μοιάζει περισσότερο με την τέχνη της κλασικής περιόδου, η οποία αναπτύχθηκε μια χιλιετία αργότερα, λόγω του εύρους της ανατομικής γνώσης που ενσωματώνεται στα χαρακτικά της πέτρας.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ανακαλύπτοντας ένα αριστούργημα - Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι
 Φωτογραφία του Σφραγιδόλιθου της Πύλου
Μινωική τέχνη
Πύλος
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις