Βήματα (καλαθοσφαίριση)

Στην καλαθοσφαίριση, τα βήματα είναι μία παράβαση των κανόνων που συμβαίνει όταν ένας παίκτης που κρατάει τη μπάλα μετακινεί παράνομα το ένα ή και τα δύο του πόδια. Τα βήματα ονομάζονται επίσης, κυρίως σε ένα παιχνίδι στρίτμπολ, «περπάτημα». Εάν το πόδι του άξονα σηκωθεί, πρέπει να γίνει πάσα ή προσπάθεια για καλάθι πριν το πόδι του άξονα (πίβοτ) επανέλθει στο παρκέ. Στο NBA και τη FIBA, οι παίκτες έχουν επίσης ένα "βήμα συγκέντρωσης".

Όταν ένας παίκτης έχει κάνει περισσότερα από δύο βήματα χωρίς η μπάλα να έχει ντριμπλάρει, καταγγέλλεται παράβαση βημάτων. Το 2018, η FIBA αναθεώρησε τον κανόνα ούτως ώστε να μπορεί κανείς να κάνει ένα "βήμα συγκέντρωσης" πριν κάνει τα δύο βήματα. Μία παράβαση βημάτων μπορεί επίσης να κληθεί μέσω μεταφοράς ή ενός μη καθιερωμένου ποδιού περιστροφής. Εάν το πόδι περιστροφής ενός παίκτη αλλάξει ή μετακινηθεί, θεωρείται ότι κάνει βήματα.

Στην καλαθοσφαίριση

Ορισμοί

NCAA 
Κανόνας 9, Ενότητα 5. Βήματα

Άρθρο 1. Ένας παίκτης δεν πρέπει να κάνει βήματα με τη μπάλα.

Άρθρο 2. Η μετακίνηση συμβαίνει όταν ένας παίκτης που κρατάει τη μπάλα κινεί το ένα πόδι ή και τα δύο πόδια προς οποιαδήποτε κατεύθυνση πέραν των καθορισμένων ορίων που περιγράφονται στο παρόν τμήμα.

Άρθρο 3. Ένας παίκτης που πιάνει τη μπάλα και με τα δύο πόδια στον αγωνιστικό χώρο μπορεί να περιστρέφεται χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πόδι. Όταν το ένα πόδι σηκώνεται, το άλλο είναι το πόδι περιστροφής.

Άρθρο 4. Ένας παίκτης που πιάνει τη μπάλα ενώ κινείται ή τελειώνει μία ντρίμπλα μπορεί να σταματήσει και να δημιουργήσει ένα πόδι περιστροφής ως εξής:

 α. Όταν και τα δύο πόδια βρίσκονται εκτός αγωνιστικού χώρου και ο παίκτης προσγειώνεται:
 1. Ταυτόχρονα και στα δύο πόδια, οποιοδήποτε από τα δύο μπορεί να είναι το πόδι περιστροφής,
 2. Με το ένα πόδι που ακολουθείται από το άλλο, το πρώτο πόδι που θα αγγίξει είναι το πόδι περιστροφής,
 3. Με το ένα πόδι, ο παίκτης μπορεί να πηδήξει από αυτό το πόδι και να προσγειωθεί ταυτόχρονα και στα δύο, οπότε κανένα από τα δύο πόδια δεν μπορεί να είναι το πόδι περιστροφής.
 β. Όταν το ένα πόδι βρίσκεται στον αγωνιστικό χώρο:
 1. Το πόδι αυτό είναι το πόδι περιστροφής όταν το άλλο πόδι ακουμπά σε ένα βήμα,
 2. Ο παίκτης μπορεί να πηδήξει από αυτό το πόδι και να προσγειωθεί ταυτόχρονα και στα δύο, οπότε κανένα από τα δύο πόδια δεν μπορεί να είναι το πόδι περιστροφής.

Άρθρο 5. Αφού κάποιος σταματήσει και σταθεροποιήσει το πόδι περιστροφής:

 α. Το πόδι περιστροφής μπορεί να σηκωθεί, αλλά όχι να επιστρέψει στον αγωνιστικό χώρο, πριν η μπάλα απελευθερωθεί σε μία πάσα ή προσπάθεια για σουτ,
 β. Το πόδι περιστροφής δεν πρέπει να σηκώνεται πριν η μπάλα απελευθερωθεί για να ξεκινήσει μία ντρίμπλα.

Άρθρο 6. Αφού κάποιος σταματήσει όταν κανένα από τα δύο πόδια δεν μπορεί να είναι το πόδι περιστροφής:

 α. Το ένα ή και τα δύο πόδια μπορούν να σηκωθούν, αλλά δεν μπορούν να επιστρέψουν στον αγωνιστικό χώρο, πριν η μπάλα απελευθερωθεί σε πάσα ή προσπάθεια για σουτ,
 β. Κανένα από τα δύο πόδια δεν πρέπει να σηκωθεί, πριν η μπάλα απελευθερωθεί, για να ξεκινήσει μία ντρίμπλα.

Άρθρο 7. Ένας παίχτης κάνει βήματα όταν πέφτει στον αγωνιστικό χώρο ενώ κρατάει τη μπάλα χωρίς να διατηρεί το πόδι περιστροφής.

NFHS 
Ο κανόνας βημάτων της Εθνικής Ομοσπονδίας Πολιτειακών Ενώσεων Λυκείων (NFHS) είναι σχεδόν πανομοιότυπος με τον κανόνα του NCAA, με ένα πρόσθετο άρθρο που διευκρινίζει τους περιορισμούς σχετικά με τον παίκτη που κρατάει τη μπάλα ενώ βρίσκεται στο παρκέ.

ΝΒΑ 
Κανόνας 10, Ενότητα 13 —Βήματα

α. Ένας παίκτης που λαμβάνει τη μπάλα ενώ στέκεται ακίνητος μπορεί να περιστραφεί, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πόδι ως πόδι περιστροφής.

β. Ένας παίκτης που λαμβάνει τη μπάλα ενώ προχωράει ή μετά την ολοκλήρωση μίας ντρίμπλας, μπορεί να κάνει δύο βήματα για να σταματήσει, να πασάρει ή να σουτάρει τη μπάλα. Ένας παίκτης που λαμβάνει τη μπάλα ενώ προχωράει πρέπει να αφήσει τη μπάλα για να ξεκινήσει τη ντρίμπλα του πριν από το δεύτερο βήμα του.

Το πρώτο βήμα γίνεται όταν ένα πόδι ή και τα δύο πόδια αγγίζουν το δάπεδο αφού αποκτήσουν τον έλεγχο της μπάλας.

Το δεύτερο βήμα γίνεται μετά το πρώτο βήμα, όταν το άλλο πόδι ακουμπήσει στο πάτωμα ή όταν και τα δύο πόδια ακουμπήσουν στο πάτωμα ταυτόχρονα.

Ένας παίχτης που σταματά στο πρώτο βήμα όταν και τα δύο πόδια είναι στο πάτωμα ή αγγίζουν το πάτωμα ταυτόχρονα, μπορεί να περιστραφεί χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πόδι ως άξονα περιστροφής. Αν πηδήξει και με τα δύο πόδια, πρέπει να αφήσει τη μπάλα πριν κάποιο από τα δύο πόδια αγγίξει το δάπεδο.

Ένας παίκτης που προσγειώνεται με το ένα πόδι πρώτος μπορεί να κάνει περιστροφή μόνο με αυτό το πόδι.

Ένας προοδευόμενος παίκτης που πηδάει με το ένα πόδι στο πρώτο βήμα μπορεί να προσγειωθεί και με τα δύο πόδια ταυτόχρονα για το δεύτερο βήμα. Σε αυτή την περίπτωση, ο παίκτης δεν μπορεί να περιστραφεί με κανένα από τα δύο πόδια και αν το ένα ή και τα δύο πόδια φύγουν από το δάπεδο, η μπάλα πρέπει να απελευθερωθεί προτού κάποιο από τα δύο επιστρέψει στο δάπεδο.

γ. Κατά την έναρξη μίας ντρίμπλας μετά από (1) παραλαβή της μπάλας ενώ στέκεται ακίνητος ή (2) νόμιμο σταμάτημα, η μπάλα πρέπει να βγει από το χέρι του παίκτη πριν το πόδι περιστροφής σηκωθεί από το δάπεδο.

δ. Εάν ένας παίκτης, με την μπάλα στην κατοχή του, σηκώσει το πόδι του από το δάπεδο, πρέπει να πασάρει ή να σουτάρει πριν το πόδι του επιστρέψει στο δάπεδο. Αν του πέσει η μπάλα στον αέρα, μπορεί να μην είναι ο πρώτος που θα αγγίξει τη μπάλα.

ε. Ένας παίκτης που πέφτει στο πάτωμα ενώ κρατάει τη μπάλα ή ενώ σταματάει, δεν μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα γλιστρώντας.

στ. Ένας παίκτης που επιχειρεί γκολ εντός γηπέδου δεν μπορεί να είναι ο πρώτος που αγγίζει τη μπάλα, εάν αυτή δεν αγγίξει το ταμπλό, το δακτύλιο του καλαθιού ή κάποιον άλλο παίκτη.

ζ. Ένας παίκτης δεν επιτρέπεται να αγγίξει πρώτος τη δική του πάσα, εκτός αν η μπάλα αγγίξει το ταμπλό, το δαχτυλίδι του καλαθιού ή κάποιον άλλο παίκτη.

η. Μετά τον τερματισμό της ντρίμπλας ή την απόκτηση του ελέγχου της μπάλας, ο παίκτης δεν μπορεί να αγγίξει το δάπεδο διαδοχικά με το ίδιο πόδι (άλμα).

 Επιβολή

Σύμφωνα με ορισμένους παρατηρητές, η εφαρμογή του κανόνα, όπως είναι γραμμένος, δεν είναι απαραίτητα αυστηρή στο ΝΒΑ και οι παραβιάσεις που γίνονται με ταξίδια συχνά παραβλέπονται.

FIBA 
Άρθρο 25 των Επίσημων Κανόνων Καλαθοσφαίρισης της FIBA 2018:

25.1 Ορισμός

25. 1. 1. Τα βήματα είναι η παράνομη κίνηση του ενός ποδιού ή και των δύο ποδιών πέρα από τα όρια που περιγράφονται στο παρόν άρθρο, προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, ενώ κρατάτε μία ζωντανή μπάλα στον αγωνιστικό χώρο.

25. 1. 2. Περιστροφή (πίβοτ) είναι η νόμιμη κίνηση κατά την οποία ένας παίκτης που κρατάει μια ζωντανή μπάλα στον αγωνιστικό χώρο κάνει ένα ή περισσότερα από ένα βήματα προς οποιαδήποτε κατεύθυνση με το ίδιο πόδι, ενώ το άλλο πόδι, που ονομάζεται πόδι περιστροφής, παραμένει στο σημείο επαφής του με το δάπεδο.

25.2. Κανόνας

25. 2. 1. Καθιέρωση πόδι περιστροφής από παίκτη που πιάνει ζωντανή μπάλα στον αγωνιστικό χώρο:

 Παίκτης που πιάνει την μπάλα ενώ στέκεται με τα δύο πόδια στο πάτωμα:
 Τη στιγμή που το ένα πόδι σηκώνεται, το άλλο πόδι γίνεται το πόδι περιστροφής.
 Για να ξεκινήσει μία ντρίμπλα, το πόδι περιστροφής δεν επιτρέπεται να σηκωθεί πριν η μπάλα αφεθεί από το χέρι (τα χέρια).
 Για να δώσει πάσα ή να σουτάρει για σουτ, ο παίκτης μπορεί να πηδήξει από ένα πόδι περιστροφής, αλλά κανένα από τα δύο πόδια δεν μπορεί να επιστρέψει στο πάτωμα πριν η μπάλα απελευθερωθεί από το(τα) χέρι(α).
 Ένας παίκτης που πιάνει τη μπάλα ενώ προχωράει ή μετά την ολοκλήρωση μιας ντρίμπλας, μπορεί να κάνει δύο βήματα για να σταματήσει, να πασάρει ή να σουτάρει τη μπάλα:
 Εάν, μετά την υποδοχή της μπάλας, ένας παίκτης αφήσει τη μπάλα για να ξεκινήσει τη ντρίμπλα του πριν από το δεύτερο βήμα του.
 Το πρώτο βήμα γίνεται όταν το ένα πόδι ή και τα δύο πόδια αγγίζουν το δάπεδο μετά την απόκτηση του ελέγχου της μπάλας.
 Το δεύτερο βήμα γίνεται μετά το πρώτο βήμα, όταν το άλλο πόδι ακουμπήσει στο πάτωμα ή όταν και τα δύο πόδια ακουμπήσουν στο πάτωμα ταυτόχρονα.
 Εάν ο παίκτης που σταματά με το πρώτο του βήμα έχει και τα δύο πόδια στο πάτωμα ή αγγίζουν το πάτωμα, μπορεί ταυτόχρονα να περιστραφεί χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε πόδι ως πόδι περιστροφής. Εάν στη συνέχεια πηδήξει και με τα δύο πόδια, κανένα πόδι δεν μπορεί να επιστρέψει στο πάτωμα πριν η μπάλα απελευθερωθεί από το(τα) χέρι(α).
 Εάν ένας παίκτης προσγειωθεί με το ένα πόδι, μπορεί να περιστραφεί μόνο με αυτό το πόδι.
 Εάν ένας παίκτης πηδήξει από το ένα πόδι στο πρώτο βήμα, μπορεί να προσγειωθεί και με τα δύο πόδια ταυτόχρονα για το δεύτερο βήμα. Σε αυτή την περίπτωση, ο παίκτης δεν μπορεί να περιστραφεί με κανένα από τα δύο πόδια. Εάν το ένα πόδι ή και τα δύο πόδια εγκαταλείψουν το δάπεδο, κανένα πόδι δεν μπορεί να επιστρέψει στο δάπεδο πριν η μπάλα αφεθεί από το(τα) χέρι(α).
 Εάν και τα δύο πόδια είναι εκτός δαπέδου και ο παίκτης προσγειώνεται και στα δύο πόδια ταυτόχρονα, τη στιγμή που το ένα πόδι σηκώνεται, το άλλο πόδι γίνεται το πόδι περιστροφής.
 Ένας παίκτης δεν μπορεί να αγγίξει το δάπεδο διαδοχικά με το ίδιο πόδι ή και με τα δύο πόδια αφού τελειώσει τη ντρίμπλα του ή αποκτήσει τον έλεγχο της μπάλας.

25. 2. 2. Ένας παίκτης πέφτει, ξαπλώνει ή κάθεται στο πάτωμα:

 Είναι νόμιμο όταν ένας παίκτης πέφτει και γλιστράει στο πάτωμα ενώ κρατάει τη μπάλα ή, ενώ βρίσκεται ή κάθεται στο πάτωμα, αποκτά τον έλεγχο της μπάλας.
 Αποτελεί παράβαση αν ο παίκτης στη συνέχεια κυλήσει ή προσπαθήσει να σηκωθεί κρατώντας τη μπάλα.

Ποινή 
Η μπάλα καθίσταται νεκρή και η αντίπαλη ομάδα κερδίζει ένα πέταγμα εντός των ορίων που βρίσκεται πλησιέστερα στο σημείο όπου έλαβε χώρα η παράβαση σύμφωνα με τους κανόνες του NCAA και του NFHS .  Σύμφωνα με τους κανόνες του ΝΒΑ, η μπάλα δίνεται στην αντίπαλη ομάδα στο πλησιέστερο σημείο, αλλά όχι πιο κοντά στη γραμμή βάσης από τη γραμμή των ελεύθερων βολών.

Παράδειγμα 

 Οποιαδήποτε ενέργεια κατά την οποία το πόδι περιστροφής ανυψώνεται και επιστρέφει στο δάπεδο ή σύρεται κατά μήκος του δαπέδου.
 Ανύψωση του ποδιού περιστροφής, πολλαπλά βήματα ή ανακάτεμα των ποδιών πριν από την έναρξη μιας ντρίμπλας. Δείτε παραδείγματα βίντεο .
 Ενώ κρατάτε την μπάλα, πηδώντας και επιστρέφοντας στο πάτωμα χωρίς να αφήσετε την μπάλα.

 Μόνο NCAA και NFHS: Πτώση στο πάτωμα ενώ κάποιος κρατάει τη μπάλα, ακόμη και αν αυτή πιάστηκε ενώ βρισκόταν στον αέρα.

Διευκρινίσεις 

 Είναι αδύνατο κάποιος να κάνει βήματα ενώ ντριμπλάρει.  Το ύψος της ντρίμπλας ή ο αριθμός των βημάτων που γίνονται ανά ντρίμπλα δεν έχει σημασία.
 Είναι αδύνατο κάποιος να κάνει βήματα κατά τη διάρκεια μίας επαναφοράς. Ενώ υπάρχουν περιορισμοί χώρου για μία ρίψη, ο ρίπτης δεν υποχρεούται να διατηρήσει ένα πόδι περιστροφής ή να τηρήσει οποιονδήποτε από τους άλλους περιορισμούς του κανόνα ταξιδιού.
 Ένας παίκτης πρέπει να έχει τον έλεγχο της μπάλας για να ταξιδέψει. Για παράδειγμα, ένας παίκτης που χάνει μία πάσα μπορεί να κάνει αρκετά βήματα νόμιμα - ο κανόνας του ταξιδιού δεν ισχύει μέχρι να εξασφαλίσει τον έλεγχο της μπάλας. 
 Ένας παίκτης που βουτάει και πιάνει μία χαλαρή μπάλα στο παρκέ μπορεί νόμιμα να γλιστρήσει όσο τον παρασύρει η ορμή του. Αυτό δεν είναι βήματα.    Ωστόσο, μόλις σταματήσει δεν μπορεί να γυρίσει ή να προσπαθήσει να σηκωθεί.
 Η ανύψωση του ποδιού περιστροφής από μόνη της δεν αποτελεί ταξίδι- ο παίκτης μπορεί να δώσει πάσα, να σουτάρει ή να ζητήσει ταϊμάουτ σε αυτή τη θέση. Είναι βήματα μόλις το πόδι επιστρέψει στο πάτωμα ή αν ξεκινήσει μία ντρίμπλα.
 Στο ΝΒΑ, ένας παίκτης που επιχειρεί σουτ εντός πεδιάς δεν μπορεί να είναι ο πρώτος που θα αγγίξει τη μπάλα, αν αυτή δεν αγγίξει το ταμπλό, τον δακτύλιο του καλαθιού ή άλλον παίκτη.  Στους κανόνες του κολεγιακού πρωταθλήματος (NCAA), δεν υπάρχει πλέον κατοχή ή έλεγχος της ομάδας όταν η μπάλα βρίσκεται σε πτήση για μία προσπάθεια σουτ. Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του διαιτητή να αποφασίσει αν έγινε ή όχι νόμιμη προσπάθεια για σουτ εντός πεδιάς. Στους κανόνες του λυκείου (NFHS), το να αγγίξεις πρώτος τη μπάλα σε μία από τις προαναφερθείσες καταστάσεις δεν ορίζεται ρητά ως παράβαση βημάτων. Εναλλακτικά, η ενέργεια αυτή δεν περιγράφεται ρητά ως νόμιμο παιχνίδι. Έτσι, ενώ το ΝΒΑ έχει ορίσει αυτή την ενέργεια ως βήματα, και οι κανόνες του NCAA έχουν γλώσσα που μπορεί να ερμηνευτεί ως το αντίθετο, οι κανόνες του NFHS δεν σχολιάζουν αυτή την ενέργεια, αφήνοντας οποιαδήποτε απόφαση εντελώς στη διακριτική ευχέρεια των επίσημων κριτών.

Στο νέτμπολ 
Οι κανόνες του νέτμπολ δεν επιτρέπουν στους παίκτες να αφήσουν το πόδι που προσγειώνεται να αγγίξει ξανά το έδαφος, αν αυτό έχει σηκωθεί καθόλου, ενώ έχουν την μπάλα στην κατοχή τους, οπότε οι παίκτες μπορούν να κάνουν 1,5 βήμα κρατώντας την μπάλα. Η περιστροφή δεν μετράει ως βήμα. Οι παίκτες δικαιούνται να ισορροπήσουν στο άλλο πόδι, εάν το πόδι προσγείωσης ανασηκωθεί. Η παράβαση αυτού του κανόνα ονομάζεται συνήθως βήματα όπως στο μπάσκετ.

Ο κανόνας 14. 3 της IFNA αναφέρει:

 Ένας παίκτης που έχει την μπάλα στην κατοχή του δεν μπορεί να:-
 (α) σύρει ή ολισθαίνει το πόδι προσγείωσης,
 (β) να πηδάει με κάθε πόδι,
 (γ) να πηδήξει και από τα δύο πόδια και να προσγειωθεί και με τα δύο πόδια, εκτός εάν η μπάλα έχει απελευθερωθεί πριν από την προσγείωση.

Μία ελεύθερη πάσα δίνεται στην αντίπαλη ομάδα όπου έγινε η παράβαση.

Στο κόρφμπολ 
Στο κόρφμπολ, οποιοδήποτε πόδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως άξονας περιστροφής, ανεξάρτητα από το ποιο πόδι αγγίζει πρώτο το έδαφος. Αυτό σημαίνει ότι στην πράξη μπορεί κανείς να κάνει 2,5 βήματα, π. χ. προσγειώνεται στο δεξί πόδι, κατεβάζει το αριστερό και μετατοπίζει το δεξί. Το αριστερό πόδι είναι ο άξονας σε αυτή την περίπτωση. Το αριστερό πόδι μπορεί στη συνέχεια να ανασηκωθεί, αλλά δεν μπορεί να επανατοποθετηθεί.

Δείτε επίσης 
 Γιούρο στεπ

Βιβλιογραφικές αναφορές 

 
 
 

Ορολογία καλαθοσφαίρισης
Ποινές καλαθοσφαίρισης