Ονούφριος Αργίτης

Ο Ονούφριος ο Αργίτης (ή Αργείτης), γνωστός και ως Ονούφριος ο Νεοκαστρίτης, ήταν Έλληνας ζωγράφος ορθοδόξων αγιογραφιών του 16ου αιώνα και πρωτοπρεσβύτερος του Νεοκάστρου, δηλαδή του σημερινού Ελμπασάν, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε τον 16ο αιώνα στη σύγχρονη νότια Αλβανία και στη νοτιοδυτική περιοχή της Μακεδονίας (την Καστοριά). Τα έργα του χαρακτηρίζονται από μεταβυζαντινές και βενετικές επιρροές. Ζωγράφισε επίσης προσωπογραφίες, τοπία και εκκλησίες.

Ζωή
Λίγα είναι γνωστά με βεβαιότητα για τη ζωή του Ονουφρίου καθώς η ύπαρξή του αναδύθηκε μόλις στις αρχές του 20ου αιώνα. Όσον αφορά τη γενέτειρά του, σώζεται μόνον μία επιγραφή στον ναό των Αγίων Αποστόλων, κοντά στην Καστοριά. Ο Ονούφριος πιστεύεται ότι γεννήθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα είτε στην περιοχή του Βερατίου (σημερινή Αλβανία) είτε κοντά στην Καστοριά ή στα Γρεβενά. Το επίθετο Αργίτης, που εμφανίζεται σε τοιχογραφία κοντά στην Καστοριά, μπορεί να δείχνει το Άργος ως τόπο γεννήσεώς του, αν και καθώς το χρησιμοποίησε μόνο μία φορά θεωρείται πιθανό ότι αναφέρεται σε τοποθεσία στην περιοχή της Καστοριάς. Οι άψογες ελληνικές καλλιγραφικές επιγραφές του είναι ένδειξη ότι έλαβε υψηλού επιπέδου εκπαίδευση. Σπούδασε στη Βενετική Δημοκρατία και ήταν μέλος της Ελληνικής Αδελφότητας της Βενετίας.

Στο κλίμα της εποχής, η ζωγραφική των χριστιανικών εικόνων και αγιογραφιών μπορεί να θεωρηθεί ως πράξη αποκατάστασης του προ-οθωμανικού πολιτισμού. Δραστηριοποιήθηκε στο Βεράτιο και πιθανώς στη Βενετία μέχρι το 1547. Στη συνέχεια εργάστηκε τόσο στο Βεράτιο όσο και στην Καστοριά και το 1555, στο Σελτσάν κοντά στο Ελμπασάν. Μπορεί επίσης να ήταν ο ζωγράφος διαφόρων τοιχογραφιών στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου κοντά στον Πρίλαπο της Βορείου Μακεδονίας. Μετά το 1554 έζησε και ζωγράφιζε στο χωριό Βαλς. Σε πολλές εκκλησίες τα έργα του υπογράφτηκαν με τον τίτλο «Πρωτόπαππας», καταδεικνύοντας μια ανώτερη θέση στην ιεραρχία της εκκλησίας. Ωστόσο, η υπογραφή του δεν έχει διασωθεί σε εικόνες που του έχουν επίσης αποδοθεί, όπως σε ένα Δωδεκάορτον που σώζεται στο Εθνικό Μουσείο Μεσαιωνικής Τέχνης στην Κορυτσά.

Έργο
Ο Ονούφριος εισήγαγε μεγαλύτερο ρεαλισμό και ατομικότητα στις εκφράσεις του προσώπου, αθετώντας τις αυστηρές συμβάσεις της εποχής. Ήταν ο πρώτος που εισήγαγε το ροζ χρώμα στη ζωγραφική των εικόνων. Το μυστικό αυτού του χρώματος δεν κληροδοτήθηκε και πέθανε μαζί του. Τα έργα του διακρίνονται για την έντονη χρήση χρωμάτων και τη χρήση φυσικών βαφών. Σύμφωνα με τον Γεώργιο Γκολομπία, τα έργα του Ονουφρίου επηρεάστηκαν σημαντικά από τη δυτική τέχνη, ως αποτέλεσμα της πιθανής παραμονής του στη Βενετία, ως μέλος της τοπικής ελληνικής αδελφότητας. Από την άλλη, ο Μανώλης Χατζηδάκης υποστηρίζει ότι τα δυτικά ίχνη είναι λίγα και εξηγούνται λόγω της επαφής με τους πίνακες της Κρητικής Σχολής.

Ο Ονούφριος ίδρυσε μια σχολή ζωγραφικής στο Βεράτιο, την οποία κληρονόμησε ο υιός του, ο Νικόλαος, και μετά το θάνατό του, ο Ονούφριος ο Κυπριώτης και ο Κωνσταντίνος Σπαταράκος.

Συλλογή

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Επίσημη Ιστοσελίδα του Εθνικού Μουσείου του Ονουφρίου
 Μουσείο Αγιογραφίας

Παραπομπές

Έλληνες ζωγράφοι
Έλληνες αγιογράφοι
Έλληνες κληρικοί