Αρχαία Ημαθία

Ημαθία (αρχαία ελληνικά: Ἠμαθία) ονομαζόταν η πεδιάδα απέναντι από τον Θερμαϊκό κόλπο όταν σχηματίστηκε η αρχαία Μακεδονία ως βασίλειο. Το όνομα χρησιμοποιήθηκε για να ορίσει την περιοχή μεταξύ των ποταμών Αλιάκμονα και Λουδία, η οποία, επειδή ήταν το κέντρο του βασιλείου, ονομαζόταν και Μακεδονία. Η Ημαθία ήταν μία από τις έξι πρώτες επαρχίες της Μακεδονίας και συνόρευε στα δυτικά με την Ορεστίδα, στα βόρεια χωριζόταν από τη Βισαλτία με τον ποταμό Λουδία και στα νότια χωριζόταν από την Πιερία με τον ποταμό Αλιάκμονα.

Η Ημαθία πήρε το όνομά της από τον βασιλιά της Σαμοθράκης Ημαθίων και όχι από τον τοπικό Ήμαθος. Η ετυμολογία του ονόματος είναι ομηρικής ελληνικής προέλευσης - ' άμαθος' = αμμώδες έδαφος, στον πληθυντικό οι σύνδεσμοι ή οι αμμόλοφοι δίπλα στη θάλασσα, [συγκρίνετε ἠμαθόεις/ἠμᾰθόεις (αρσ.), ἠμαθόεσσα (θηλ.), ἠμαθόεν (ουδέτερο), ἀμάθος «αμμώδης», δηλαδή η παράκτια, αμμώδης/βαλτώδης γη γύρω από τον ποταμό Αξιό, σε αντίθεση με την ορεινή Μακεδονία, που πιθανότατα προορίζεται επίσης ως «μεγάλη γη».

Κλασικές πηγές 
Ο Όμηρος, που δεν κάνει καμία αναφορά στη Μακεδονία, τοποθετεί την Ημαθία ως περιοχή δίπλα στην Πιερία.

Η ομηρική ονομασία ανανεώθηκε κυρίως στους ρωμαϊκούς χρόνους και ο Πτολεμαίος αναφέρει κάποιες πόλεις της Ημαθίας. Σύμφωνα με τον Νόννο τον Πανοπολίτη, (Διονυσιακά 48.6) ο Τυφών αφού απογύμνωσε τα βουνά της Ημαθίας, έριξε τους βραχώδεις πυραύλους στον Διόνυσο. Στον Οβίδιο, (Μεταμορφώσεις 5.313) οι κόρες του Πιερού λένε: «χορηγούμε τις πεδιάδες της Ημαθίας, όπου ξεσηκώνονται οι κορυφές της Παιονίας του χιονιού». Το Emathian ή Emathius dux είναι ένα όνομα που χρησιμοποιείται συχνά από τους Λατίνους ποιητές για τον Μέγα Αλέξανδρο, όπως στον Τζον Μίλτον, τον Ημαθιώτη κατακτητή. Ο Στράβων αναφέρει ότι «αυτό που σήμερα ονομαζόταν Μακεδονία ονομαζόταν Ημαθία», αλλά επειδή ο Όμηρος, η παλαιότερη πηγή θεωρεί την Ημαθία μόνο μια περιοχή δίπλα στην Πιερία, η αναφορά του Στράβωνα θα πρέπει να ερμηνευτεί στο πλαίσιο της ρωμαϊκής εποχής της αναβίωσης του ονόματος της Ημαθίας. Το ίδιο ισχύει και για τους Λατίνους συγγραφείς  που ονομάζουν τη Θεσσαλία ως Ημαθία, που ήταν μέρος της ρωμαϊκής επαρχίας της Μακεδονίας και περιελάμβανε τη Θεσσαλία. Το 12.462 των Μεταμορφώσεων, ένας Ημαθιανός ονόματι Halesus σκοτώνεται από τον κένταυρο Λατρέα και στον Κάτουλλο 64. 324, ο Πηλέας είναι Emathiae tutamen (προστάτης).

Ο Πολύβιος (23.10.4) αναφέρει ότι η Ημαθία ονομαζόταν παλαιότερα Παιονία και ο Στράβων (frg 7.38) ότι η Παιονία επεκτάθηκε στην Πιερία και την Πελαγονία. Σύμφωνα με τον Χάμοντ οι αναφορές σχετίζονται με την περίοδο της Εποχής του Χαλκού πριν από τον Τρωικό πόλεμο.

Πόλεις 
Οι σημαντικότερες πόλεις της Ημαθίας ήταν:

 Αιγές (πρώτη πρωτεύουσα και ιερή πόλη της Μακεδονίας)
 Βέροια
 Κίτιον (σύγχρονη Νάουσα)

Ο Μέγας Αλέξανδρος με αποίκους από αυτή την περιοχή ίδρυσε την Ημαθία στη Συρία.

Παραπομπές 
Πεδιάδες της Ελλάδας
Τοποθεσίες της Ιλιάδας
Γεωγραφία της αρχαίας Μακεδονίας
Τοποθεσίες της Ελληνικής Μυθολογίας