Αλτήρες (αρχαία Ελλάδα)

Οι αλτήρες (αρχαία ελληνικά: ἁλτῆρες from "ἅλλομαι" - "πηδώ, πεγάγομαι") ήταν ένα είδος αλτήρων που χρησιμοποιούνταν στην αρχαία Ελλάδα. Στα αρχαία ελληνικά αθλήματα, οι αλτήρες χρησιμοποιούνταν ως βάρη, καθώς και στο άλμα εις μήκος, όπου κρατούνταν και στα δύο χέρια για να επιτρέπουν στον αθλητή να πηδά μεγαλύτερες αποστάσεις, ενώ συχνά έπεφταν μετά το πρώτο ή το δεύτερο άλμα.

Ο αθλητής έστρεφε τα βάρη προς τα πίσω και προς τα εμπρός λίγο πριν από το άλμα, προς τα εμπρός κατά τη διάρκεια του άλματος και προς τα πίσω λίγο πριν τα αφήσει και προσγειωθεί. Οι αλτήρες ήταν κατασκευασμένοι από πέτρα ή μέταλλο και ζύγιζαν μεταξύ 2 και 9 κιλά. Πρόσθεταν περίπου 17 εκατοστά σε ένα άλμα μήκους τριών μέτρων.

Ιστορία 

Αναγνωρισμένοι ως το ελληνικό αντίστοιχο των σύγχρονων αλτήρων, οι αρχαίοι ελληνικοί αλτήρες εξυπηρετούσαν πολλαπλές χρήσεις από την προπόνηση μέχρι τον αγώνα. Αρχαία ελληνικά αρχεία αναφέρουν αλτήρες που χρονολογούνται από το 700 π.Χ. Στην αρχαία Ελλάδα, η άσκηση και η προπόνηση εκτιμούνταν ιδιαίτερα. Μέχρι τον 5ο αιώνα π.Χ., οι αλτήρες ήταν πολύ διαδεδομένοι στην αρχαία ελληνική προπόνηση. Η δημοτικότητα των αλτήρων αυξήθηκε παγκοσμίως καθώς τον 2ο αιώνα π.Χ., ο διάσημος Έλληνας γιατρός Γαληνός δημιούργησε μια ποικιλία ασκήσεων που απαιτούσαν τη χρήση αλτήρων. Ο Γαληνός επέμεινε οι αλτήρες ήταν αναγκαίοι για τη φυσική κατάσταση καθώς εκπαίδευαν το σώμα για τη μάχη.

Οι Ρωμαίοι, που είχαν επίσης έντονη ανησυχία για τη σωματική ευρωστία ως αρετή του πολίτη, υιοθέτησαν τη χρήση των αλτήρων στις ασκήσεις τους ως μέσο για να ενισχύσουν τους στρατούς τους. Στο βιβλίο του Ελλάδος περιήγησις, ο Έλληνας γεωγράφος Παυσανίας όρισε τον αλτήρα ως «ημικυκλικό, αλλά ελλειπτικό και φτιαγμένο έτσι ώστε τα δάχτυλα να περνούν από μέσα του όπως περνούν από τη λαβή μιας ασπίδας». Όσον αφορά τους Έλληνες, και συγκεκριμένα τους Έλληνες πενταθλητές, οι αλτήρες χρησιμοποιούνταν πιο ευρέως για προπόνηση σε συγκεκριμένα αθλήματα στους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες, με πιο αξιοσημείωτο το αγώνισμα του άλματος εις μήκος. Η χρήση αλτήρων ενίσχυε τη δύναμη και τις αθλητικές επιδόσεις των αρχαίων Ελλήνων αθλητών.

Ως εξοπλισμός άσκησης 
Σύμφωνα με τον Έλληνα χειρουργό Άντυλλο, η χρήση αλτήρων στη σωματική άσκηση αποτελούνταν από τρεις κύριες ασκήσεις: 

 Έλξεις – παρόμοιες με τις σύγχρονες έλξεις δικεφάλων, όπου οι αλτήρες μετακινούνταιν από τη μέση μέχρι τους ώμους κρατώντας ίσιο τον πήχη.
 Καθίσματα – ενώ τα σύγχρονα καθίσματα επικεντρώνονται κυρίως στην εκγύμναση του κάτω σώματος, οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν αλτήρες σε καθίσματα για να ασκούν τους ώμους. Κατά τη διάρκεια του καθίσματος, οι αλτήρες κρατούνταν μπροστά με τα δύο χέρια τελείως τεντωμένα. (Τα σύγχρονα καθίσματα εκτελούνται με τους αλτήρες να κρέμονται στο πλάι του σώματος).
 Άρσεις – παρόμοιες με τα σύγχρονες άρσεις, αν και αντί να χρησιμοποιούν ράβδο, οι χρήστες σήκωναν τους αλτήρες με το αντίστοιχο χέρι αρχικά κυρτώνοντας τη μέση και στη συνέχεια ισιώνοντάς τη. Το κύρτωμα και το ίσιωμα επαναλαμβανόταν κατά την άρση των αλτήρων.

Χρήση στο άλμα εις μήκος 

Για να φτάσουν τη μέγιστη απόσταση στο άλμα εις μήκος, οι αρχαίοι Έλληνες αθλητές κρατούσαν τους αλτήρες και στα δύο χέρια, τινάζοντάς τους προς τα έξω κατά το άλμα και επαναφέροντάς τους κατά την προσγείωση. Σύμφωνα με τους φυσιολόγους, οι αλτήρες μετατόπιζαν το κέντρο βάρους του σώματος, αυξάνοντας έτσι την κλίση του άλματος κατά μερικά εκατοστά τουλάχιστον κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Αθλητικός εξοπλισμός
Αθλητισμός της Αρχαίας Ελλάδας
Άλμα εις μήκος
Άρση βαρών