Ίντα Χέντελ

Η Ίντα Χέντελ (Ida Haendel) ΤΒΑ (15 Δεκεμβρίου 19281 Ιουλίου 2020) ήταν Πολωνή-Βρετανίδα-Καναδή βιολίστρια. Η Χέντελ ήταν παιδί θαύμα, με την καριέρα της να εκτείνεται σε πάνω από επτά δεκαετίες. Έγινε επίσης δασκάλα με επιρροή.

Νεότερα χρόνια 
Η Χέντελ γεννήθηκε το 1928 σε μια πολωνοεβραϊκή οικογένεια στο Χέουμ της Πολωνίας και το ταλέντο της φάνηκε όταν πήρε το βιολί της αδερφής της σε ηλικία 3 ετών. Οι νίκες σε μεγάλους διαγωνισμούς άνοιξαν το δρόμο για την επιτυχία. Ερμηνεύοντας το Κοντσέρτο για Βιολί του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, κέρδισε το Χρυσό Μετάλλιο του Ωδείου της Βαρσοβίας και το πρώτο Βραβείο Χουμπέρμαν το 1933, σε ηλικία 5 ετών. Στην ηλικία των 7 ετών διαγωνίστηκε με σπουδαίους βιρτουόζους όπως ο Νταβίντ Όιστραχ και η Ζινέτ Νεβό, για να βρεβαυθεί στον πρώτο Διαγωνισμό Βιολιού «Χένρικ Βιενιάφσκι» το 1935.

Αυτές οι διακρίσεις της έδωσαν τη δυνατότητα να σπουδάσει με τους αξιότιμους παιδαγωγούς Καρλ Φλες στο Λονδίνο και Τζόρτζε Ενέσκου στο Παρίσι. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έπαιξε σε εργοστάσια και για βρετανικά και αμερικανικά στρατεύματα και έπαιξε σε συναυλίες της Εθνικής Πινακοθήκης της Μάιρα Χες. Το 1937 το ντεμπούτο της στο Λονδίνο υπό τη σκυτάλη του Σερ Χένρι Γουντ της έφερε παγκόσμια αναγνώριση από τους κριτικούς, ενώ ο μαέστρος συνέδεσε το παίξιμο της με τις αναμνήσεις του από τον Ωζέν Ιζαΐ. Η δια βίου συνεργασία της με τους Proms είχε ως αποτέλεσμα 68 εμφανίσεις.

Καριέρα 
Αφού ερμήνευσε το κονσέρτο για βιολί του Γιαν Σιμπέλιους στο Ελσίνκι το 1949, έλαβε ένα γράμμα από τον συνθέτη. «Το έπαιξες αριστοτεχνικά από κάθε άποψη», έγραψε ο Σιμπέλιους, προσθέτοντας: «Συγχαίρω τον εαυτό μου που το κονσέρτο μου βρήκε έναν ερμηνευτή του σπάνιου προτύπου σου». Η Χέντελ έκανε ετήσιες περιοδείες στην Ευρώπη και εμφανιζόταν τακτικά στη Νότια Αμερική και την Ασία.

Ζώντας στο Μόντρεαλ του Καναδά από το 1952 έως το 1989, οι συνεργασίες της με καναδικές ορχήστρες την έκαναν μια βασική διασημότητα της καναδικής μουσικής ζωής. Ως Βρετανίδα υπήκοος που κατοικούσε στον Καναδά, απέκτησε την καναδική υπηκοότητα. Ερμηνεύοντας με τη Φιλαρμονική του Λονδίνου το 1973, ήταν η πρώτη δυτική σολίστ που προσκλήθηκε στην Κίνα μετά την Πολιτιστική Επανάσταση. Αν και συνεργάστηκε ιδιαίτερα με τον Σέργιο Τσελεπιδάκη, συνδέθηκε επίσης με τους Σερ Τόμας Μπίτσαμ, Σερ Άντριαν Μπόουλτ, Σερ Γιούτζιν Έινσλι Γκούσενς, Σερ Μάλκολμ Σάρτζεντ, Τσαρλς Μαντς, Ότο Κλέμπερερ, Σερ Γκέοργκ Σόλτι, Βλαντίμιρ Ασκενάζι, Μπέρναντ Χάιτινκ, Ραφαέλ Κουμπέλικ, Λόριν Μάαζελ, Ζούμπιν Μέτα και Σερ Σάιμον Ρατλ, με τους οποίους ηχογράφησε τα κοντσέρτα για βιολί των Έντουαρντ Έλγκαρ και Σιμπέλιους.

Το 1993, έκανε το ντεμπούτο της στη συναυλία με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου. Το 2006 έπαιξε για τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄ στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Οι μετέπειτα δεσμεύσεις περιλαμβάνουν μια συναυλία φόρου τιμής στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου προς τιμήν των Συναυλίες Μνήμης του Πολέμου της Μάιρα Χες και μια εμφάνιση στο Φεστιβάλ Sagra Musicale Malatestiana το 2010. Το βιολί του Χέντελ ήταν ένα Στραντιβάριους του 1699. Η Χέντελ έζησε στο Μαϊάμι της Φλόριντα για πολλά χρόνια και συμμετείχε ενεργά στο Διεθνές Φεστιβάλ Πιάνου του Μαϊάμι.

Διδασκαλία 
Οι συγκινητικές ερμηνείες της Χέντελ έχουν εμπνεύσει μια γενιά νέων βιολιστών, συμπεριλαμβανομένων των Άννε-Ζόφι Μούτερ, Ντέιβιντ Γκάρετ και Μαξίμ Βενγκέροφ.

Τον Αύγουστο του 2012 ήταν επίτιμη καλλιτέχνις στο Διεθνές Φεστιβάλ Εγχόρδων του Κέιμπριτζ. Ήταν τακτική κριτής σε διαγωνισμούς βιολιού. Επέστρεψε στην πατρίδα της, την Πολωνία, για να είναι κριτής στον Διαγωνισμό Βιολιού «Χένρικ Βιενιάφσκι» στο Πόζναν σε πολλές περιπτώσεις και ήταν επίτιμη πρόεδρος το 2011.

Θάνατος 
Η Χέντελ πέθανε σε οίκο ευγηρίας στο Πέμπροκ Παρκ της Φλόριντα την 1η Ιουλίου 2020, σε ηλικία 91 ετών. Σύμφωνα με τον ανιψιό της, έπασχε από καρκίνο των νεφρών τη στιγμή του θανάτου της.

Τιμές και βραβεία 
Το 1991 έλαβε το αστέρι του Διοικητή του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (ΤΒΑ) από τη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄. Έλαβε επίτιμο διδακτορικό από το Βασιλικό Κολέγιο Μουσικής του Λονδίνου το 2000 και από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ το 2006.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Προστάτες Εξαιρετικών Καλλιτεχνών
 Η Ίντα Χέντελ παίζει το κονσέρτο για βιολί του Σιμπέλιους
  στο

Πολωνοί κλασικοί βιολιστές
Εβραίοι κλασικοί βιολιστές
Βρετανοί κλασικοί βιολιστές
Πολωνοί εβραϊκής καταγωγής
Πολιτογραφημένοι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου
Διοικητές του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας
Αποδέκτες του Χάλκινου Μεταλλίου για Αξία στον Πολιτισμό - Gloria Artis