Φρανθίσκο Τάρρεγα

Ο Φρανθίσκο Τάρρεγα (ισπανικά: Francisco de Asís Tárrega y Eixea, 21 Νοεμβρίου 1852-15 Δεκεμβρίου 1909) ήταν Ισπανός συνθέτης και κλασικός κιθαρίστας της ρομαντικής περιόδου. Είναι γνωστός για κομμάτια όπως το Recuerdos de la Alhambra . Συχνά αποκαλείται «ο πατέρας της κλασικής κιθάρας» και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους κιθαρίστες όλων των εποχών.

Βιογραφία 

Ο Tárrega γεννήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1852, στην πόλη Villarreal, στην επαρχία Castellón, στην Ισπανία. Λέγεται ότι ο πατέρας του Francisco έπαιζε φλαμένκο και πολλά άλλα στυλ μουσικής στην κιθάρα του. Όταν ο πατέρας του έλειπε και εργαζόταν ως φύλακας στο Μοναστήρι του Σαν Πασκουάλ, ο Φρανσίσκο έπαιρνε την κιθάρα του πατέρα του και προσπαθούσε να κάνει τους όμορφους ήχους που είχε ακούσει. Το παρατσούκλι του Francisco ως παιδί ήταν "Quiquet".

Ως παιδί, έφυγε τρέχοντας από την νταντά του και έπεσε σε ένα κανάλι άρδευσης και τραυμάτισε τα μάτια του. Φοβούμενος ότι ο γιος του μπορεί να χάσει εντελώς την όρασή του, ο πατέρας του μετακόμισε την οικογένεια στο Castellón de la Plana για να παρακολουθήσει μαθήματα μουσικής, επειδή ως μουσικός θα μπορούσε να κερδίσει τα προς το ζην, ακόμη και αν ήταν τυφλός. Και οι δύο πρώτοι του δάσκαλοι μουσικής, ο Eugeni Ruiz και ο Manuel González, ήταν τυφλοί.

Το 1862, ο κιθαρίστας της συναυλίας Julián Arcas, σε περιοδεία στο Castellón, άκουσε το νεαρό Tárrega να παίζει και συμβούλεψε τον πατέρα του Tárrega να επιτρέψει στον Francisco να έρθει στη Βαρκελώνη για να σπουδάσει μαζί του. Ο πατέρας του Tárrega συμφώνησε, αλλά επέμεινε να παρακολουθήσει και ο γιος του μαθήματα πιάνου. Η κιθάρα θεωρήθηκε ως όργανο για να συνοδεύσει τους τραγουδιστές, ενώ το πιάνο ήταν αρκετά δημοφιλές σε όλη την Ευρώπη. Ωστόσο, ο Tárrega αναγκάστηκε να σταματήσει τα μαθήματά του λίγο μετά, όταν ο Arcas έφυγε για μια περιοδεία συναυλιών στο εξωτερικό. Αν και ο Tárrega ήταν μόλις δέκα ετών, έφυγε και προσπάθησε να ξεκινήσει μόνος του μια μουσική καριέρα παίζοντας σε καφετέριες και εστιατόρια στη Βαρκελώνη. Σύντομα βρέθηκε και επέστρεψε στον πατέρα του, ο οποίος χρειάστηκε να κάνει μεγάλες θυσίες για να ενισχύσει τη μουσική παιδεία του γιου του.

Τρία χρόνια αργότερα, το 1865, έφυγε ξανά, αυτή τη φορά στη Βαλένθια, όπου έγινε μέλος μιας οικογένειας τσιγγάνων . Ο πατέρας του τον αναζήτησε και τον έφερε ξανά στο σπίτι, αλλά έφυγε τρέχοντας για τρίτη φορά, πάλι στη Βαλένθια. Στις αρχές της εφηβείας του, ο Tárrega ήταν ικανός τόσο στο πιάνο όσο και στην κιθάρα. Για ένα διάστημα, έπαιζε με άλλους μουσικούς σε τοπικούς αρραβώνες για να κερδίσει χρήματα, αλλά τελικά επέστρεψε στο σπίτι για να βοηθήσει την οικογένειά του.

Ο Tárrega εισήλθε στο Βασιλικό Ωδείο της Μαδρίτης το 1874, υπό τη χορηγία ενός πλούσιου εμπόρου ονόματι Antonio Canesa. Είχε φέρει μαζί του μια κιθάρα που αγόρασε πρόσφατα, φτιαγμένη στη Σεβίλλη από τον Antonio de Torres . Οι ανώτερες ηχητικές της ιδιότητες τον ενέπνευσαν τόσο στο παίξιμό του όσο και στην άποψή του για τις δυνατότητες σύνθεσης του οργάνου. Στο ωδείο, ο Tárrega σπούδασε σύνθεση υπό τον Emilio Arrieta που τον έπεισε να επικεντρωθεί στην κιθάρα και να εγκαταλείψει την ιδέα μιας καριέρας στο πιάνο.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1870, ο Tárrega δίδασκε κιθάρα (οι Emilio Pujol, Miguel Llobet και Daniel Fortea ήταν μαθητές του) και έδινε τακτικές συναυλίες. Ο Tárrega έλαβε μεγάλη αναγνώριση για το παίξιμό του και άρχισε να ταξιδεύει σε άλλες περιοχές της Ισπανίας για να εμφανιστεί. Εκείνη την εποχή συνέθετε τα πρώτα του έργα για κιθάρα, τα οποία έπαιζε μαζί με έργα άλλων συνθετών.

Το χειμώνα του 1880, ο Tárrega αντικατέστησε το φίλο του Luis de Soria, σε μια συναυλία στη Novelda του Αλικάντε, όπου, μετά τη συναυλία, ένας σημαντικός άνδρας της πόλης ζήτησε από τον καλλιτέχνη να ακούσει την κόρη του, María José Rizo, η οποία μάθαινε να παίζουν κιθάρα. Σύντομα αρραβωνιάστηκαν.

Το 1881, ο Tárrega έπαιξε στο Θέατρο Όπερας της Λυών και στη συνέχεια στο Odeon του Παρισιού, στα 200 χρόνια από το θάνατο του Pedro Calderón de la Barca . Έπαιζε και στο Λονδίνο, αλλά δεν του άρεσε ούτε η γλώσσα ούτε ο καιρός. Υπάρχει μια ιστορία για την επίσκεψή του στην Αγγλία. Μετά από μια συναυλία κάποιοι είδαν ότι ο μουσικός ήταν κακόκεφος. «Τι συμβαίνει, μαέστρο; τον ρώτησαν. «Σου λείπει το σπίτι; Η οικογένειά σου, μήπως;». Τον συμβούλεψαν να αποτυπώσει εκείνη τη στιγμή της θλίψης στη μουσική του. Έτσι συνέλαβε το θέμα ενός από τα πιο αξιομνημόνευτα έργα του, το Lágrima (κυριολεκτικά σημαίνει δάκρυ). Αφού έπαιξε στο Λονδίνο επέστρεψε στη Novelda για το γάμο του. Τα Χριστούγεννα του 1882, ο Tárrega παντρεύτηκε τη María José Rizo.

Για να διευρύνει το ρεπερτόριό του στην κιθάρα και, αναμφίβολα, για να αξιοποιήσει τις σημαντικές του γνώσεις στη μουσική των πλήκτρων, σύντομα άρχισε να μεταγράφει έργα για πιάνο των Μπετόβεν, Σοπέν, Μέντελσον και άλλων. Ο Tárrega και η σύζυγός του μετακόμισαν στη Μαδρίτη, κερδίζοντας τα προς το ζην διδάσκοντας ιδιωτικά και παίζοντας συναυλίες, αλλά μετά τον θάνατο μιας κόρης τους σε βρεφική ηλικία, της Maria Josefa de los Angeles Tárrega Rizo, εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη Βαρκελώνη το 1885. Μεταξύ των φίλων του στη Βαρκελώνη ήταν ο Isaac Albéniz, ο Enrique Granados, ο Joaquín Turina και ο Pau Casals .

Ο Francisco Tárrega και η María José (María Josefa) Rizo απέκτησαν άλλα τρία παιδιά: τον Paquito (Francisco), τη Maria Rosatia (María Rosalia) (γνωστή ως Marieta) και τον Concepción. Σε μια περιοδεία συναυλίας στη Βαλένθια λίγο αργότερα, ο Tárrega συνάντησε την πλούσια Concepción Gómez de Jacoby, η οποία έγινε πολύτιμος προστάτιδά του. Επέτρεψε σε αυτόν και την οικογένειά του να χρησιμοποιήσουν μέρος του σπιτιού της έξω από τη Βαρκελώνη. Αργότερα τον πήγε στη Γρανάδα, η οποία αργότερα ενέπνευσε τον κιθαρίστα να γράψει το Recuerdos de la Alhambra, το οποίο αφιέρωσε για πρώτη φορά στην Concepción το 1899 με τον τίτλο "A Granada". Αργότερα αφιέρωσε μια αναθεωρημένη δημοσιευμένη έκδοση αυτού του κομματιού στον Alfred Cottin, το Γάλλο κιθαρίστα που είχε γνωρίσει στο Παρίσι ενώ συμμετείχε σε μια συναυλία σε μια επίσκεψη που συνοδεύτηκε και σχεδόν σίγουρα χορηγήθηκε από τον Gómez de Jacoby.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1880 έως το 1903, ο Tárrega συνέχισε να συνθέτει και να ταξιδεύει, αλλά περιόρισε τις συναυλίες του στην Ισπανία. Το 1900, ο Tárrega επισκέφτηκε το Αλγέρι, όπου λέγεται ότι άκουσε έναν επαναλαμβανόμενο ρυθμό να παίζεται σε ένα αραβικό τύμπανο και το επόμενο πρωί συνέθεσε τον Danza Mora με βάση αυτόν τον ρυθμό. Περίπου το 1902, έκοψε τα νύχια του και δημιούργησε έναν ήχο που θα γινόταν χαρακτηριστικός για εκείνους τους κιθαρίστες που συνδέθηκαν αργότερα με τη σχολή του. Την επόμενη χρονιά πήγε σε περιοδεία στην Ιταλία, με εμφανίσεις στη Ρώμη, τη Νάπολη και το Μιλάνο.

Τον Ιανουάριο του 1906, προσβλήθηκε από παράλυση στη δεξιά του πλευρά, και αν και τελικά θα επέστρεφε στις παραστάσεις, δεν ανέκαμψε ποτέ πλήρως. Ολοκλήρωσε το τελευταίο του έργο, Oremus, στις 2 Δεκεμβρίου 1909. Πέθανε στη Βαρκελώνη δεκατρείς μέρες αργότερα, στις 15 Δεκεμβρίου, σε ηλικία 57 ετών.

Ο Tárrega συνέθεσε μουσική στο ρομαντικό στυλ των Ευρωπαίων δασκάλων του 19ου αιώνα. Η εκπαίδευση του στο ωδείο και η εξοικείωση του με τα σύγχρονα κλασικά είδη και τεχνικές είναι εμφανείς στις συνθέσεις και τις μεταγραφές του. Αυτά είναι πιο εξελιγμένα από εκείνα των Ισπανών κιθαριστών-συνθετών της προηγούμενης γενιάς και των συγχρόνων του, π.χ. Magín Alegre, Tomás Damas, Julián Arcas, José Viñas και José Ferrer.

Βιρτουόζος στο όργανό του, ήταν γνωστός ως ο « Σαρασάτε της κιθάρας», αν και ο Τάρεγκα προτιμούσε μικρές προσωπικές παραστάσεις από τη σκηνή της συναυλίας.

Ο Tárrega θεωρείται ότι έθεσε τα θεμέλια για την κλασική κιθάρα του 20ου αιώνα και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την κιθάρα ως όργανο ρεσιτάλ.

Αν και μόνο 19 πρωτότυπες συνθέσεις δημοσιεύτηκαν στη διάρκεια της ζωής του, ο Francisco Tárrega συνέθεσε περίπου 80 πρωτότυπα κομμάτια και 120 μεταγραφές – κυρίως για δική του χρήση και για χρήση των μαθητών του. Ο ακριβής αριθμός δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Τα περισσότερα από τα μεταγενέστερα δημοσιευμένα έργα του επιμελήθηκαν άλλοι και συχνά αλλοιώθηκαν. Τα αγαπημένα του είδη ήταν κομμάτια χαρακτήρων (αρκετά με ισπανικά, «μαυριτανικά» και «αραβικά» νύξεις) συμπεριλαμβανομένων πρελούδια, σπουδές, καπρίτσια, σερενάτες, εξωτικούς χορούς, μαζούρκες, βαλς και «αρχαίους χορούς» που επίσης ευνοήθηκαν από τους συγχρόνους του Isaac Albéniz και Enrique. Γρανάδος (π.χ. γκαβοτά, μινουέτο και παβάνα). Μετέγραψε πολλά έργα από το πιάνο (ήταν ικανός πληκτράς), το βιολί και κυρίως το ρεπερτόριο της όπερας. Όπως και με αρκετούς από τους Ισπανούς συγχρόνους του, όπως ο φίλος του Isaac Albéniz, είχε ενδιαφέρον να συνδυάσει το κυρίαρχο ρομαντικό στυλ στην κλασική μουσική με ισπανικά λαϊκά στοιχεία, και μετέγραψε αρκετά από τα κομμάτια του Albéniz για πιάνο. Ο σύγχρονος κιθαρίστας και συνθέτης Angelo Gilardino έχει γράψει ότι τα 9 Preludios του Tárrega είναι «... η βαθύτερη μουσική σκέψη του Tárrega στην πιο συμπυκνωμένη μορφή».

Είναι επίσης ο συνθέτης του Gran Vals, ένα απόσπασμα του οποίου χρησιμοποιήθηκε στον εμβληματικό ήχο κλήσης της Nokia.

Το 2015 ο Ιταλός βιολίστας Marco Misciagna δημοσίευσε τις διασκευές για σόλο βιόλα των Tango, Capricho Árabe και Recuerdos de la Alhambra.

Κιθάρες 
Οι κιθάρες που χρησιμοποίησε ο Tárrega περιλαμβάνουν:

 Enrique Garcia, n°74 (1906) - Αυτό το όργανο χαρίστηκε από τον Tarrega στον φίλο του Alfred Cottin, στον οποίο αφιέρωσε τη σύνθεση Recuerdos de la Alhambra. Στη συνέχεια έγινε η επίσημη κιθάρα του «Les Amis de la Guitare», ενός κύκλου Παριζιάνων κιθαριστών, όπου έπαιζε μεταξύ άλλων ο Django Reinhardt. Το 2019 το Kyuhee Park ηχογράφησε ένα βίντεο του Recuerdos de la Alhambra σε αυτή την κιθάρα. (Βλέπε Εξωτερικό Σύνδεσμο) 
 Torres, FE 17 (1869) – Αυτή είναι η κιθάρα που δόθηκε στον 17χρονο Francisco Tárrega από τον Torres προσωπικά αφού τον άκουσε να παίζει.
 Torres, SE 49 (1883)
 Torres, SE 114 (1888); στη συλλογή του Sheldon Urlik

Παραπομπές

βιβλιογραφικές αναφορές 

 Diccionario biográfico–bibliográfico—histórico: crítico de guitarras (instrumentos afines), κιθαρίστας (profesores–compositores–concertistas–lahudistas–ερασιτέχνες), guitarreros (luthiers). Danzas y cantos—terminología του Domingo Prat (Μπουένος Άιρες: Romero y Fernández [1934]
 Ταρέγκα. Ensayo biográfico του Emilio Pujol (Lisboa: Talleres Gráficos de Ramos, Afonso & Moita, LDA, 1960/ Βαλένθια: Artes Gráficas Soler. Α.Ε., 1978).
 Francisco Tárrega Biografía Official του Adrián Rius Espinós, έκδοση Ayuntamiento de Vila-Real,
 Concepción Gómez de Jacoby: Ο αινιγματικός προστάτης του Tárrega και ο Recuerdos de la Alhambra του David J. Buch ( http://michaelorenz.blogspot.com/2020/11/concepcion-gomez-de-jacoby-tarregas.html )
 Francisco Tárrega – Selección de Obras του Adrián Rius Espinós (περιλαμβάνει CD με ιστορικές ηχογραφήσεις από τη Josefina Robledo· παράδειγμα: " Capricho árabe ", έκδοση Excmo. Ayuntamiento de Vila-Real και Instituto Valenciano de la Música
 Francisco Tárrega, Werden und Wirkung  του Wolf Moser, εκδ. Έκδοση Saint-Georges.ISBN 3-00-012750-X .
 Francisco Tárrega, Complete Guitar Works του Michel Beauchamp, επιμέλεια της Productions d'Oz.
 Francisco Tárrega y la guitarra en Espana entre 1830 y 1960 από τον Wolf Moser, έκδοση Piles Editorial de Música SA
 Francisco Tárrega, Collected Guitar Works, ανατυπώσεις πρώιμων εκδόσεων, από τον Rafael Andia, Chanterelle 1001 και 1002.ISBN 3-89044-125-4

εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 
 Το  περιλαμβάνει συνθέσεις του Francisco Tarrega
     
 Δωρεάν παρτιτούρες και βιογραφικό      
 Πλήρες έργο και βιογραφία (με αρχεία μουσικής MIDI, που δεν αντικατοπτρίζουν  το στυλ ερμηνείας του Tárrega, αλλά μόνο τις παρτιτούρες)
 Tárrega / Χειρόγραφα Walter Leckie, www.theguitarmuseum.com
 Francisco Tárrega and Música by Carmen Copovi Llop (in Spanish)
 Φωτογραφίες από το δωμάτιο του Francisco Tárrega στο Μουσείο της πόλης Vila-real
 Μνημείο στη Βίλα-Ρεάλ
 Estudio Temático Filatélico sobre Francisco Tárrega   του Salvador Carracedo Benet (in Spanish)
 "Kyuhee Park | Recuerdos de la Alhambra (F. Tárrega)" 

Ισπανοί συνθέτες κλασικής μουσικής
Κλασικοί συνθέτες του 20ού αιώνα
Κιθαρίστες
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις