Πλημμύρες στην Ευρώπη το 2002

Τον Αύγουστο του 2002, μια εβδομάδα έντονων βροχοπτώσεων προκάλεσε πλημμύρες σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Η έκτασή τους έφτασε στην Τσεχία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Αυστρία, στη Γερμανία, στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία, στη Ρουμανία, στη Βουλγαρία, στην Κροατία, στην Ουκρανία και στη Ρωσία. Το συμβάν σκότωσε 232 άτομα και προκάλεσε ζημιές αξίας 27,7 δισ. ευρώ. Η πλημμύρα ήταν μεγέθους που αναμενόταν να συμβεί περίπου μία φορά στα 100 χρόνια. Πρωτοφανή ύψη πλημμυρών καταγράφηκαν. Το Δεκέμβριο του 2002, οι συνολικές οικονομικές ζημιές εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τα 15 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 15% ήταν ασφαλισμένες.

Ανάπτυξη των πλημμυρών 
Οι πλημμύρες προέκυψαν από τη διέλευση δύο συστημάτων χαμηλής πίεσης της Γένοβα (που ονομάστηκαν Hanne και Ilse από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου), που έφεραν ζεστό υγρό αέρα από τη Μεσόγειο προς τα βόρεια. Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο πιστεύεται ότι συνέβαλαν πιθανώς, αν και άλλοι διαφωνούν. Οι πλημμύρες μετακινήθηκαν σταδιακά προς τα ανατολικά κατά μήκος του Δούναβη, αν και οι ζημιές στις ακτές των μεγάλων πόλεων του δεν ήταν τόσο σοβαρές όσο στις περιοχές που επλήγησαν αργότερα από τις πλημμύρες.

Όταν οι βροχοπτώσεις κινήθηκαν βορειοανατολικά προς το Βοημικό Δάσος και στις πηγές των ποταμών Έλβα και Μολδάβα, τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά επίπεδα νερού πρώτα στις αυστριακές περιοχές Μύλφιρτελ και Βάλντφερτελ και αργότερα στην Τσεχία, τη Θουριγγία και τη Σαξονία. Αρκετά χωριά στη Βόρεια Βοημία, τη Θουριγγία και τη Σαξονία καταστράφηκαν λίγο-πολύ από ποτάμια που άλλαζαν τη ροή τους ή υπερχείλισαν μαζικά τις όχθες τους.

Περιοχές που επηρεάστηκαν 

Οι πλημμύρες που έπληξαν την Ευρώπη τον Αύγουστο του 2002 ήταν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος που έπληξε επίσης την Ασία. Αρκετοί ποταμοί στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Μολδάβα, του Έλβα και του Δούναβη έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ υψηλής στάθμης.

Τσεχία 

Η Πράγα υπέστη σημαντικές ζημιές από τις χειρότερες πλημμύρες που θεωρήθηκαν ότι έπληξαν ποτέ την πρωτεύουσα. Η ροή του Μολδάβα κορυφώθηκε στα 5.300 μ³/δευτ., 20% περισσότερο από ότι κατά την πλημμύρα του 1845. Μεταξύ των περιοχών της πρωτεύουσας που επλήγησαν περισσότερο ήταν οι: Καρλίν, Κάμπα, Χόλεσοβιτσε και Λιμπέν, όπου υπήρχε σημαντικός κίνδυνος κατάρρευσης κτιρίων. Το μεγαλύτερο μέρος των έργων τέχνης της Πράγας σώθηκε λόγω εκ των προτέρων προειδοποίησης για υψηλά επίπεδα νερού, ωστόσο υπήρξε σημαντική ζημιά στο σύστημα του Μετρό της Πράγας, μεγάλο μέρος του οποίου πλημμύρισε πλήρως, καθώς και στον ιστορικό πνευματικό σταθμό της Πράγας, το οποίο αναγκάστηκε να διακόψει τη λειτουργία του.

Οι συλλογές της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Τσεχίας και της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Πράγας πλημμύρισαν. Παρά το χάος και την έλλειψη προετοιμασίας, Τσέχοι βιβλιοθηκονόμοι και αρχειοθέτες μπόρεσαν να στείλουν ένα σημαντικό ποσοστό των πλημμυρισμένων συλλογών τους για κατάψυξη, αποτρέποντας έτσι την άμεση καταστροφή αυτών των ιστορικών συλλογών από νερό ή μούχλα.

Το Μνημείο του Τερεζίν και η εβραϊκή συνοικία της Πράγας (Γιόζεφοβ) υπέστησαν επίσης σημαντικές ζημιές. οι οποίες ήταν ένα μέρος των εκτιμώμενων σε ζημιές 30 εκατομμυρίων δολαρίων σε πολιτιστικούς χώρους της Τσεχίας, όπως: η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Πράγας, η Μάλα Στράνα, το Εθνικό Θέατρο και το Τερεζίν.

Οι εκκενώσεις πριν από τις χειρότερες πλημμύρες έχουν αναφερθεί ως ένας από τους λόγους για τις σχετικά μικρές απώλειες ζωών στην πρωτεύουσα. Υπολογίζεται ότι 40.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από την Πράγα. Ένα από τα πιο ορατά θύματα της πλημμύρας του καλοκαιριού ήταν ο Γκαστόν, ένα θαλάσσιο λιοντάρι από τον ζωολογικό κήπο της Πράγας που κολύμπησε στη Γερμανία μετά την πλημμύρα του ενυδρείου του. Για κάποιο διάστημα, πίστευαν ότι θα επιζούσε, ωστόσο πέθανε μετά τη σύλληψη του στη Δρέσδη.

Συνολικά, 17 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Τσεχία λόγω των πλημμυρών και οι ζημιές από την πλημμύρα εκτιμήθηκαν μεταξύ 70 και 73 δισεκατομμυρίων κορόνων Τσεχίας. Οι ζημιές στο Μετρό της Πράγας υπολογίστηκαν σε περίπου 7 δισεκατομμύρια κορόνες.

Γερμανία 
Η Γερμανία επλήγη περισσότερο, με πάνω από τα δύο τρίτα των συνολικών απωλειών από τις πλημμύρες. Τα 10 χρόνια εργασιών ανακαίνισης που είχαν πραγματοποιηθεί από την επανένωση το 1990 στην πόλη Γκρίμμα, στην πρώην Ανατολική Γερμανία, λέγεται ότι καταστράφηκαν σε μια νύχτα.

Η Δρέσδη υπέστη σημαντικές ζημιές όταν ο ποταμός Έλβας έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 9,4 μέτρων. Πάνω από 30.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από διάφορες γειτονιές σε όλη την πόλη και ορισμένα από τα πολιτιστικά ορόσημα της πόλης θεωρήθηκαν ότι κινδυνεύουν.

Το Παλάτι Τσβίνγκερ της Δρέσδης, το οποίο φιλοξενεί σημαντικό αριθμό καλλιτεχνικών θησαυρών της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Μαντόννα Σιστίνα του Ραφαήλ, κινδύνευε από τον πλημμυρισμένο Έλβα, ωστόσο όλα τα έργα τέχνης μπόρεσαν να σωθούν. Ζημιές υπέστη και η Όπερα Σέμπερ.

Ρωσία 
Η περιοχή της Ακτής της Μαύρης Θάλασσας ήταν μεταξύ των περιοχών που επλήγησαν περισσότερο στη Ρωσία με σημαντικές απώλειες ζωών λόγω ανεμοστρόβιλου που έπληξε την τουριστική περιοχή και κατέστρεψε σπίτια. Αυτό συνέβη μετά από πλημμύρες του καλοκαιριού στη νότια Ρωσία. Συνολικά, η ζημιά στην περιοχή υπολογίστηκε σε περισσότερα από 400 εκατομμύρια δολάρια.

Περιοχές που γλίτωσαν 
Αν και όλη η Ευρώπη επηρεάστηκε σε κάποιο βαθμό από τις βροχοπτώσεις ρεκόρ που έπεσαν, ορισμένες πόλεις γλίτωσαν από τις σοβαρές πλημμύρες που έπληξαν τη Δρέσδη και την Πράγα.

Αν και ο Δούναβης έφτασε σε υψηλά ρεκόρ, τόσο η Μπρατισλάβα όσο και η Βιέννη γλίτωσαν από σημαντικές πλημμύρες. Η Μπρατισλάβα γλίτωσε λόγω των μέτρων αντιπλημμυρικής προστασίας της πόλης, η οποία άντεξε στο νερό, ενώ γενικά πιστευόταν ότι η Βιέννη γλίτωσε από σημαντικές ζημιές λόγω της μηχανικής της πόλης και αναλήφθηκαν σχέδια για να διαπιστωθεί εάν τέτοια εργασία θα μπορούσε να εφαρμοστεί στο και άλλες πόλεις.

Συνέπειες 
Μόλις η στάθμη του νερού επανήλθε στο κανονικό και οι κάτοικοι επέστρεψαν στα σπίτια τους, αντιμετώπισαν όχι μόνο τις ζημιές που άφησαν τα νερά των πλημμυρών αλλά και απειλές ασθενειών λόγω απορριμμάτων και τροφίμων που αποσυντίθενται. Ο κίνδυνος αυξήθηκε λόγω της πλημμύρας των μονάδων επεξεργασίας λυμάτων και του κινδύνου ζημιάς σε χημικές μονάδες.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στο Βερολίνο για να συζητήσουν τις επιπτώσεις των πλημμυρών και να δημιουργήσουν μια καλύτερη κατανόηση του τρόπου πρόληψης τέτοιων καταστροφών στο μέλλον. Αυτή η συνάντηση απέσπασε κάποιες επικρίσεις, καθώς η Ρωσία, η οποία είχε υποστεί σημαντικές ζημιές, δεν προσκλήθηκε σε αυτό που είχε προβλεφθεί ως συνάντηση των μελών της ΕΕ και των μελλοντικών μελών.  Οι ηγέτες της ΕΕ υποσχέθηκαν όντως βοήθεια στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης που υπέφεραν περισσότερο από τις πλημμύρες με χρήματα από τον διαρθρωτικό προϋπολογισμό της ΕΕ και αυτή η προσέγγιση προς τα μη μέλη θεωρήθηκε ως συμβολική σε μια προσπάθεια να απεικονιστεί μια πραγματικά ενωμένη Ευρώπη.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Φωτογραφίες πλημμύρας της Πράγας
 Φωτογραφίες από πλημμυρισμένο μετρό στην Πράγα
 Ευρωπαϊκό Σύστημα Προειδοποίησης Πλημμύρας

Πλημμύρες στην Ευρώπη
Πλημμύρες στην Τσεχία
Πλημμύρες στη Γερμανία
Πλημμύρες στη Ρωσία
Πλημμύρες στην Πολωνία
Πλημμύρες στην Ουγγαρία
Πλημμύρες στη Ρουμανία