Διάλογος του Αφέντη Πολύκαρπου με το Θάνατο

Ο Διάλογος του Αφέντη Πολύκαρπου με το Θάνατο (πολωνικά: Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, λατινικά: De morte prologus, Dialogus inter Mortem et Magistrum Polikarpum) είναι ύστερος μεσαιωνικός διάλογος σε στίχο, που γράφτηκε πιθανώς στις αρχές του 15ου αιώνα. Θεωρείται πλέον ως ένα από τα πιο σημαντικά παραδείγματα μεσαιωνικής ποίησης στην πολωνική γλώσσα.

Ο συγγραφέας του είναι άγνωστος, αλλά αφού ανακάλυψαν την πλήρη, έντυπη έκδοση από το 1542, ορισμένοι ιστορικοί εικάζουν ότι ο Μικόουαϊ Ρέι ξανάγραψε το αρχικό κείμενο για εκτύπωση.

Ένα από τα μοναδικά χαρακτηριστικά του έργου είναι η χρήση του χιούμορ. Ο διάλογος κοροϊδεύει μοναχούς και ιερείς, ξενοδόχους, χοντρές γυναίκες, ανέντιμους γιατρούς και άδικους δικαστές. Το έργο βασίζεται στο λατινικό ποίημα του 12ου αιώνα Dialogus mortis cum homine, και άλλες τέτοιες λατινόφωνες εκδόσεις δημοφιλείς στη μεσαιωνική Ευρώπη.

Εκδόσεις 
Η αρχική έκδοση του διαλόγου έχει χαθεί. Αυτό που απομένει είναι ένα ημιτελές αντίγραφο από το  1463-1465, που ανήκει στον Μικόουαϊ του Μιζίνιετς (Mikołaj z Mirzyńca). Το τέλος του έργου ήταν γνωστό λόγω της ρωσικής του μετάφρασης του 16ου αιώνα. Έχει 498 γραμμές και παρουσιάζει την καθημερινή ζωή μελών διαφορετικών κοινωνικών τάξεων στην Πολωνία του 15ου αιώνα.

Μια παλαιότερα άγνωστη έντυπη έκδοση του Διαλόγου του Αφέντη Πολύκαρπου με το Θάνατο από το 1542 (Κρακοβία, Μάτσεϊ Σάρφενμπεργκ) ανακαλύφθηκε σε μια από τις ευρωπαϊκές πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες. Η ανακάλυψη έγινε από τον καθηγητή Βιέσουαφ Βίντρα από το Ινστιτούτο Πολωνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου «Άνταμ Μιτσκιέβιτς» στο Πόζναν. Σε αντίθεση με την παλαιότερη γνωστή εκδοχή του διαλόγου από το χειρόγραφο Πουότσκ, αυτό το κείμενο έχει διατηρηθεί ολόκληρο.

Αυτή η ανακάλυψη, με ένα πλήρες πολωνικό κείμενο 918 στίχων, ήταν το πιο σημαντικό γεγονός στην πολωνική γλώσσα και λογοτεχνία για αρκετές δεκαετίες. Η κριτική έκδοση του κειμένου που ανακαλύφθηκε έχει εκδοθεί από τον καθ. Βιέσουαφ Βίντρα και έγινε διαθέσιμο στις 7 Νοεμβρίου 2018.

Χαρακτήρες 

 Αφέντης Πολύκαρπος  – ένα καλά μορφωμένο άτομο
 Θάνατος – χλωμός, αδύνατος, φαλακρός, κιτρινωπός, χωρίς μύτη και χείλη, που δείχνει τα πλευρά του, γυμνός, ένα σάπιο είδος γυναίκας. Κρατά ένα σκήπτρο στα χέρια του και η εμφάνισή του υπενθυμίζει στον αναγνώστη ότι η ζωή είναι σύντομη και ότι μετά το θάνατο, το ανθρώπινο σώμα φθείρεται

Δείτε επίσης 

 Παλαιά πολωνική γλώσσα
 Danse Macabre
 Θάνατος (προσωποποίηση)
 Μοράνα
 Σάντα Μουέρτε

Παραπομπές

Πηγές 
 Polska poezja świecka XV wieku, oprac. M. Βουοντάρσκι, Βρότσουαφ - Βαρσοβία - Κρακοβία 1997, BN I, 60.
 «Śmierci z Mistrzem dwojakie gadania…». Nieznany drukowany przekaz "Rozmowy mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 r. , Βιέσουαφ Βίντρα, Πόζναν 2018.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Αγγλική μετάφραση της αρχής του χειρογράφου (απόσπασμα) στο staropolska.pl

Βιβλική ποίηση
Χριστιανική τέχνη για το θάνατο
Διάλογοι
Ιστορία της Πολωνίας
Μεσαιωνική λογοτεχνία
Ποιήματα του 15ου αιώνα