Ορεκτολοβίδες

Οι ορεκτολοβίδες (λατινική και επιστημονική ονομασία Orectolobidae) είναι οικογένεια ψαριών που ανήκει στην τάξη του φαλαινοκαρχαρία, τα ορεκτολοβόμορφα. Η οικογένεια περιλαμβάνει 12 είδη που ζουν σε αβαθή νερά των τροπικών και ημιτροπικών περιοχών του δυτικού Ειρηνικού και του ανατολικού Ινδικού Ωκεανού, κυρίως γύρω από την Αυστραλία και την Ινδονησία, αν και ένα είδος (ο ορεκτόλοβος ο ιαπωνικός, Orectolobus japonicus) συναντάται βόρεια μέχρι και τα νερά της Ιαπωνίας.

Περιγραφή
Οι ορεκτολοβίδες είναι βυθόψαρα, και περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους ακουμπώντας στον πυθμένα της θάλασσας. Τα περισσότερα είδη έχουν μέγιστο μήκος μέχρι 1,25 μέτρο, αλλά τα δύο μεγαλύτερα, το Orectolobus maculatus και το Orectolobus halei, φθάνουν περί τα 3 μέτρα.

Και τα 12 είδη διαθέτουν καλό καμουφλάζ, με ένα συμμετρικό μοτίβο από κηλίδες, που θυμίζει το μοτίβο ενός χαλιού. Εξαιτίας αυτού του χαρακτηριστικού μοτίβου, τα μέλη της οικογένειας και άλλων συγγενικών οικογενειών αποκαλούνται συχνά στην αγγλική «καρχαρίες-χαλιά» («carpet sharks») Η κάλυψή τους βελτιώνεται από την ύπαρξη μικρών λοβών στα πλάγια του σαγονιού, που μοιάζουν με φύκια και χρησιμεύουν επιπλέον ως αισθητήρια. Τα ψάρια αυτά κρύβονται έτσι αποτελεσματικά ανάμεσα σε βράχους και συλλαμβάνουν από εκεί μικρότερα ψάρια που τυχαίνει να κολυμπούν υπερβολικά κοντά τους, χαρακτηριστικό των θηρευτών ενέδρας. Επίσης έχουν ισχυρά σαγόνια με βελονωτά δόντια που τα βοηθούν στη συγκράτηση της λείας τους. Τα κύτταρα του αίματος αρκετών ειδών έχουν περιγραφεί και μελετηθεί.

Σχέσεις με τον άνθρωπο 
Γενικώς τα σαρκοφάγα αυτά καρχαριοειδή ψάρια θεωρούνται ακίνδυνα για τους ανθρώπους. Ωστόσο έχουν επιτεθεί σε κολυμβητές και δύτες που απρόσεκτα τα πλησιάζουν πολύ. Το Αρχείο Επιθέσεων Καρχαριών της Αυστραλίας έχει καταγεγραμμένες περισσότερες από 50 απρόκλητες επιθέσεις από ορεκτολοβίδες, ενώ το Διεθνές Αρχείο Επιθέσεων Καρχαριών 28, καμιά από τις οποίες δεν ήταν θανατηφόρα. Ορεκτολοβίδες έχουν δαγκώσει και σέρφερς. Το σώμα των ορεκτολοβιδών είναι πολύ ευλύγιστο και μπορούν εύκολα να δαγκώσουν ένα χέρι που κρατά την ουρά τους. Διαθέτουν πολλά, μικρά αλλά κοφτερά δόντια, και οι δαγκωματιές τους μπορούν να είναι σοβαρές, διατρυπώντας εύκολα μια λαστιχένια καταδυτική στολή. Είναι επίσης γνωστό ότι με το δάγκωμα παραμένουν αγκιστρωμένα στο θύμα τους και μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να ανοίξουν τα σαγόνια τους.

Αντιστρόφως, ο άνθρωπος επιτίθεται πολύ περισσότερες φορές στα ψάρια αυτά, τουλάχιστον στην Αυστραλία, όπου το δέρμα τους χρησιμεύει στην κατασκευή δερμάτινων ειδών.

Γένη και είδη 

Τα 12 είδη της οικογένειας που ζουν σήμερα κατατάσσονται σε τρία γένη, ως εξής:

 Γένος ευκροσσόρρινος (Eucrossorhinus) Regan, 1908
 Eucrossorhinus dasypogon (Bleeker, 1867)
 Γένος ορεκτόλοβος (Orectolobus), Bonaparte, 1834
 Orectolobus floridus, Last & Chidlow, 2008
 Orectolobus halei, Whitley, 1940
 Orectolobus hutchinsi, Last, Chidlow & Compagno, 2006
 Orectolobus japonicus, Regan, 1906 (ορεκτόλοβος ο ιαπωνικός)
 Orectolobus leptolineatus, Last, Pogonoski & W.T. White, 2010 (ορεκτόλοβος ο ινδονησιακός)
 Orectolobus maculatus, (Bonnaterre, 1788)
 Orectolobus ornatus (De Vis, 1883)
 Orectolobus parvimaculatus, Last & Chidlow, 2008
 Orectolobus reticulatus, Last, Pogonoski & W.T. White, 2008 (ορεκτόλοβος ο δικτυωτός)
 Orectolobus wardi, Whitley, 1939 (ορεκτόλοβος ο βόρειος)
 Γένος Sutorectus, Whitley, 1939
 Sutorectus tentaculatus (W.K.H. Peters, 1864

Υπάρχουν επίσης εξαφανισθέντα προϊστορικά μέλη της οικογένειας, των οποίων βρέθηκαν απολιθώματα, όπως τα είδη:

 †Eucrossorhinus microcuspidatus, Case 1978
 †Eometlaouia, Noubhani & Cappetta, 2002

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Η οικογένεια Orectolobidae στη FishBase
 Το είδος Orectolobus maculatus σε κλιπ (2012, ιστότοπος του Αυστραλιανού Μουσείου)

Ορεκτολοβιδες