Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι

Ο Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι (πολωνικά: Zdzisław Beksiński) (24 Φεβρουαρίου 192921 Φεβρουαρίου 2005) ήταν Πολωνός ζωγράφος, φωτογράφος και γλύπτης, με ειδίκευση στον τομέα του δυστοπικού υπερρεαλισμού.

Ο Μπεκσίνσκι δημιουργούσε τους πίνακες και τα σχέδιά του με αυτό που αποκαλούσε είτε μπαρόκ είτε γοτθικό τρόπο. Οι δημιουργίες του έγιναν κυρίως σε δύο περιόδους. Η πρώτη περίοδος εργασίας θεωρείται γενικά ότι περιέχει εξπρεσιονιστικό χρώμα, με έντονο στυλ «ουτοπικού ρεαλισμού» και υπερρεαλιστική αρχιτεκτονική, σαν σενάριο καταστροφής. Η δεύτερη περίοδος περιείχε πιο αφηρημένο ύφος, με κύρια χαρακτηριστικά τον φορμαλισμό.

Ο Μπεκσίνσκι μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου στο διαμέρισμά του στη Βαρσοβία τον Φεβρουάριο του 2005, από έναν 19χρονο γνωστό του από το Βοουόμιν, σύμφωνα με πληροφορίες επειδή αρνήθηκε να του δανείσει χρήματα.

Βιογραφία 

Ο Μπεκσίνσκι γεννήθηκε στο Σάνοκ, στη νότια Πολωνία. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πολυτεχνείο της Κρακοβίας το 1947, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του το 1952. Επέστρεψε στο Σάνοκ το 1955, όπου εργάστηκε ως επόπτης εργοταξίου, αλλά διαπίστωσε ότι δεν του άρεσε. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, είχε ενδιαφέρον για τη φωτογραφία μοντάζ, τη γλυπτική και τη ζωγραφική. Όταν πρωτοξεκίνησε τη γλυπτική, χρησιμοποιούσε συχνά τα υλικά του εργοταξίου του για τις δημιουργίες του. Η πρώιμη φωτογραφία του ήταν ο πρόδρομος των μεταγενέστερων πίνακών του, που συχνά απεικόνιζαν ιδιόμορφες ρυτίδες, ερημικά τοπία και πρόσωπα νεκρής φύσης σε τραχιές επιφάνειες. Οι πίνακές του συχνά απεικονίζουν άγχος, όπως σκισμένα πρόσωπα κούκλας ή πρόσωπα που έχουν διαγραφεί ή σκοτωθεί από επιδέσμους που τυλίγονται γύρω από το πορτρέτο. Η κύρια εστίασή του ήταν στην αφηρημένη ζωγραφική, αν και φαίνεται ότι τα έργα του στη δεκαετία του 1960 ήταν εμπνευσμένα από τον υπερρεαλισμό.

Ο Μπεκσίνσκι δεν είχε επίσημη εκπαίδευση ως καλλιτέχνης. Ήταν απόφοιτος της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου της Κρακοβίας, λαμβάνοντας MSc το 1952. Οι πίνακές του δημιουργήθηκαν κυρίως χρησιμοποιώντας λαδομπογιά σε πάνελ από σκληρό χαρτόνι που ετοίμασε ο ίδιος, αν και πειραματίστηκε και με ακρυλικά χρώματα. Αποστρεφόταν τη σιωπή. Ο Μπεκσίνσκι άκουγε κλασική μουσική ενώ ζωγράφιζε.

Μια έκθεση με τα έργα του Μπεκσίνσκι που διοργάνωσε ο Γιάνους Μπογκούτσκι στη Βαρσοβία το 1964 ήταν η πρώτη του μεγάλη επιτυχία.

Ο Μπεκσίνσκι ανέλαβε τη ζωγραφική με πάθος, δουλεύοντας έντονα ακούγοντας κλασική μουσική. Σύντομα έγινε η κορυφαία μορφή της σύγχρονης πολωνικής τέχνης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο Μπεκσίνσκι εισήλθε σε αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε τη «φανταστική περίοδο» του, η οποία διήρκεσε στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Αυτή είναι η πιο γνωστή περίοδος του, κατά την οποία δημιούργησε ανησυχητικές εικόνες, δείχνοντας ένα ζοφερό, υπερρεαλιστικό περιβάλλον με λεπτομερείς σκηνές θανάτου, φθοράς, τοπία γεμάτα σκελετούς, παραμορφωμένες φιγούρες και ερήμους. Αυτά τα λεπτομερή έργα ζωγραφίστηκαν με την ακρίβεια σήμα κατατεθέν του. Εκείνη την εποχή, ο Μπεκσίνσκι ισχυρίστηκε, «Θέλω να ζωγραφίζω με τέτοιο τρόπο σαν να φωτογραφίζω όνειρα».

Ύστερη ζωή και θάνατος 
Η σύζυγος του Μπεκσίνσκι , Ζόφια, πέθανε το 1998. Ένα χρόνο αργότερα, την Παραμονή Χριστουγέννων του 1999, ο γιος του, Τόμας (δημοφιλής ραδιοφωνικός παρουσιαστής, μουσικός δημοσιογράφος και μεταφραστής ταινιών), αυτοκτόνησε από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Ο Μπεκσίνσκι ανακάλυψε το σώμα του γιου του. Μη μπορώντας να συμβιβαστεί με τον θάνατο του γιου του, κράτησε καρφιτσωμένο στον τοίχο του έναν φάκελο «Για τον Τόμεκ σε περίπτωση που κλωτσήσω τον κουβά».

Στις 21 Φεβρουαρίου 2005, ο Μπεκσίνσκι βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του στη Βαρσοβία με 17 τραύματα από μαχαίρι στο σώμα του. Δύο από τα τραύματα διαπιστώθηκε ότι ήταν θανατηφόρα. Ο Ρόμπερτ Κούπιετς, ο έφηβος γιος του επί μακρόν επιστάτη του, και ένας φίλος του συνελήφθησαν λίγο μετά το έγκλημα. Στις 9 Νοεμβρίου 2006, ο Ρόμπερτ Κούπιετς καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλάκιση και ο συνεργός του, Γούκας Κούπιετς, σε 5 χρόνια από το δικαστήριο της Βαρσοβίας. Πριν από το θάνατό του, ο Μπεκσίνσκι είχε αρνηθεί να δανείσει στον Ρόμπερτ Κούπιετς μερικές εκατοντάδες ζλότι (περίπου 100 δολάρια ΗΠΑ).

Προσωπικότητα 
Αν και η τέχνη του Μπεκσίνσκι ήταν συχνά ζοφερή, ο ίδιος ήταν γνωστός ως ένα ευχάριστο άτομο που απολάμβανε τη συζήτηση και είχε έντονη αίσθηση του χιούμορ. Ήταν σεμνός και κάπως ντροπαλός, αποφεύγοντας δημόσιες εκδηλώσεις όπως τα εγκαίνια των δικών του εκθέσεων. Έδωσε τη μουσική ως την κύρια πηγή έμπνευσής του. Ισχυρίστηκε ότι δεν επηρεάστηκε πολύ από τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο ή το έργο άλλων καλλιτεχνών και σχεδόν ποτέ δεν επισκέφτηκε μουσεία ή εκθέσεις. Ο Μπεκσίνσκι απέφυγε τη συγκεκριμένη ανάλυση του περιεχομένου του έργου του, λέγοντας «Δεν θέλω να πω ή να μεταφέρω τίποτα. Απλώς ζωγραφίζω ό,τι μου έρχεται στο μυαλό». Ήταν ιδιαίτερα περιφρονητικός με όσους αναζητούσαν ή έδιναν απλές απαντήσεις για το τι «σημαίνει» το έργο του.

Δείτε επίσης 

 Πολιτισμός της Πολωνίας

Παραπομπές

Πηγές 
 Cowan, J. (Επιμ.) 2006: The Fantastic Art of Beksinski – Zdzislaw Beksinski: 1929–2005, 3rd edn., Galerie Morpheus International, Λας Βέγκας.  ISBN 1-883398-38-X .
 Dmochowski, A. & P. 1991: Beksiński – Photographies, Dessins, Sculptures, Peintures, 2η έκδοση., API Publishing (Δημοκρατία της Κορέας).
 Dmochowski, A. & P. 1991: Beksiński – Peintures et Dessins 1987–1991, 1η έκδοση, API Publishing (Δημοκρατία της Κορέας).
 Gazeta Wyborcza, μια συνέντευξη με τον Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι
 Kulakowska-Lis, J. (Επιμ.) 2005: Beksiński 1, 3η έκδοση με εισαγωγή Tomasz Gryglewicz. Bosz Art, Πολωνία.  ISBN 83-87730-11-4 .
 Kulakowska-Lis, J. (Επιμ.) 2005: Beksiński 2, 2η έκδοση με εισαγωγή του Wieslaw Banach. Bosz Art, Πολωνία.  ISBN 83-87730-42-4 .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημο κανάλι για τον Μπεκσίνσκι στο Youtube με συνεντεύξεις και πλάνα ντοκιμαντέρ
 Επίσημο κατάστημα Μπεκσίνσκι
 Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι στο Culture.pl
 Εικονικό μουσείο Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι (πολωνικά, γερμανικά, αγγλικά και γαλλικά)
 Έκθεση Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι (πολωνικά)
 Ένας καλλιτέχνης δεν ζει πια. Σε ανάμνηση του Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι από τον σκηνοθέτη Piotr Andrejew, KINO, αρ. 6/2005 (πολωνικά)
 Ντοκιμαντέρ crowdfunding Crowdfunder για να χρηματοδοτήσει ένα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Μπεκσίνσκι
 Οι καταραμένοι πίνακες του Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι στο Culture.pl
 Ζωή και έργο του Ζντζίσουαφ Μπεκσίνσκι από το Ιστορικό Μουσείο του Σάνοκ, όπου φιλοξενείται μεγάλο μέρος του έργου του

Πολωνοί ζωγράφοι
Πολωνοί γλύπτες
Πολωνοί φωτογράφοι
Πολωνοί αρχιτέκτονες
Πολωνοί γραφίστες
Πολωνοί ζωγράφοι του 20ού αιώνα
Καλλιτέχνες του υπερρεαλισμού
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας