Θάνατος της Μάχσα Αμίνι

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2022, η 22χρονη Ιρανή Μαχσά Αμίνι (), επίσης γνωστή ως Ζίνα Αμίνι, πέθανε στην Τεχεράνη του Ιράν, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση, πιθανώς λόγω αστυνομικής βίας. 

Η Αμίνι συνελήφθη από την αστυνομία ηθών, η οποία υπάγεται στην Διοίκηση Επιβολής του Νόμου της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Η αστυνομία ηθών του Ιράν επιβλέπει την συμμόρφωση των Ιρανών με τον ενδυματολογικό κώδικα του Ισλάμ. Η Αμίνι συνελήφθη γιατί παραβίαζε τους κανόνες της ισλαμικής θρησκείας όσον αφορά την σεμνότητα. Η αστυνομία είπε ότι κατέρρευσε ξαφνικά και ενώ βρισκόταν στο κέντρο αναμόρφωσης, και έπεσε στο πάτωμα. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου διαπιστώθηκε ότι ήταν εγκεφαλικά νεκρή - πέθανε μετά από δύο ημέρες.  Ο πατέρας της Αμίνι, αμφισβήτησε έντονα την εξήγηση της Αστυνομίας υποστηρίζοντας ότι ψεύδονται. Διαφορετικές εκδοχές για τον τρόπο θανάτου της εμφανίστηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χωρίς όμως ακόμα να έχει ξεκαθαριστεί τίποτα,

Πολλοί άνθρωποι από όλο τον κόσμο αντέδρασαν στον θάνατο της Αμίνι, ο οποίος σύμφωνα με ορισμένες πηγές ειδήσεων, έγινε σύμβολο της βίας κατά των γυναικών στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. 

Οι αρμόδιες κυβερνητικές αρχές έχουν ξεκινήσει επισταμένο έλεγχο προκειμένου να ανευρεθούν οι αιτίες του θανάτου της.

Αρκετοί ηγέτες, οργανωτές και διασημότητες έχουν επικρίνει τις πράξεις της κυβέρνησης του Ιράν και έχουν συμπαρασταθεί στους διαδηλωτές. Το υπουργείο οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών επέβαλε κυρώσεις εναντίον της αστυνομίας ηθών και διαφόρων ηγετικών προσώπων των υπηρεσιών ασφαλείας του Ιράν.

Η κυβέρνηση του Ιράν προσπάθησε να καταστείλει τις διαδηλώσεις, πυροβολώντας διαδηλωτές, χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και αντλίες νερού, μπλοκάροντας την πρόσβαση σε εφαρμογές όπως το Instagram και το WhatsApp, και μειώνοντας την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο για να μειωθεί η δυνατότητα των διαδηλωτών να οργανώσουν τις δράσεις τους. Είναι το σοβαρότερο περιστατικό διακοπής της πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν από τον Νοέμβριο του 2019 όταν η πρόσβαση στο διαδίκτυο κόπηκε σε όλη τη χώρα εξαιτίας διαδηλώσεων για τις τιμές των καυσίμων.

Γενικότερα, τα δικαιώματα των γυναικών στο Ιράν ήταν σε προβληματική κατάσταση. Το 2020, ο Αλί Χαμενέι υποστήριξε ότι οι γυναίκες που "δεν φορούν σωστά τη μαντίλα πρέπει να νιώθουν ανασφαλείς", μια δήλωση που υποστήριξαν αρκετοί κληρικοί και αξιωματούχοι και άνοιξε τον δρόμο για περισσότερη βία κατά των γυναικών. Στο γενικό πληθυσμό, μια ανεξάρτητη έρευνα έδειξε ότι το 58% των Ιρανών δεν πίστευε στη χιτζάμπ και ότι το 72% ήταν κατά των κανόνων για τη χρήση της χιτζάμπ, με το 15% να είναι υπέρ της επιβολής της χρήσης της σε δημόσιους χώρους.

Συνθήκες θανάτου 
Η Αμίνι, μια 22χρονη γυναίκα από την πόλη Σεκίζ της επαρχίας Κουρδιστάν, στο δυτικό Ιράν, η οποία ταξίδευε στην Τεχεράνη με την οικογένειά της, συνελήφθη στις 13 Σεπτεμβρίου, στην είσοδο της εθνικής οδού Χακάνι όταν την συνέλαβε η λεγόμενη αστυνομία πειθαρχίας ενόσω βρισκόταν μαζί με τον αδερφό της. Ο αδερφός της ενημερώθηκε ότι θα μεταφερόταν στο κέντρο κράτησης για ένα μάθημα σχετικά με τη χιτζάμπ και θα αφηνόταν ελεύθερη σε μια ώρα, αλλά μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο.

Για δύο ημέρες, η Αμίνι βρισκόταν σε κώμα στο νοσοκομείο Κασρά στην Τεχεράνη, με αποτέλεσμα να ξεκινήσουν διαδηλώσεις κατά της χιτζάμπ. Πέθανε νοσηλευόμενη στη μονάδα εντατικής θεραπείας στις 16 Σεπτεμβρίου.

Η κλινική όπου νοσηλευόταν η Αμίνι δημοσίευσε μια ανάρτηση υποστηρίζοντας ότι η Αμίνι ήταν εγκεφαλικά νεκρή όταν εισήχθη, αλλά αργότερα η ανάρτηση διεγράφη.

Ο αδερφός της Αμίνι, Κιαρές, παρατήρησε μελανιές στο κεφάλι και στα πόδια της. Οι γυναίκες που κρατήθηκαν με την Αμίνι είπαν ότι ξυλοκοπήθηκε άγρια επειδή αντιστάθηκε στις προσβολές και τις κατάρες των αστυνομικών που τη συνέλαβαν.

Ορισμένοι γιατροί έκριναν ότι η Αμίνι υπέστη τραύματα στον εγκέφαλο με βάση τα κλινικά συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της αιμορραγίας από τα αυτιά και των μώλωπες κάτω από τα μάτια. Αυτό επιβεβαιώθηκε επίσης από τους ελέγχους ιατρών στο κρανίο της Αμίνι, οι οποίες διέρρευσαν στο διαδίκτυο, που έδειξαν κάταγμα οστών, αιμορραγία και οίδημα εγκεφάλου.

Απάντηση της ιρανικής κυβέρνησης 
Ο Πρόεδρος Ραϊσί και ενώ βρισκόταν στη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, στη Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν ζήτησε από τον υπουργό Εσωτερικών Αχμάντ Βαλιντί να «διερευνήσει τα αίτια του περιστατικού με επείγουσα και ιδιαίτερη προσοχή», ενώ είχε τηλεφωνική συνομιλία και με τον πατέρα της θανούσης. Πλήρη διερεύνηση του περιστατικού υποσχέθηκε και ο ανώτατος δικαστικός αξιωματούχος Mohseni Ejei ζητώντας από τα δικαστικά όργανα να πράξουν το καθήκον τους. Ο Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου ανέφερε ότι η διερεύνηση της υπόθεσης είναι υψίστης σημασίας για το Σώμα. 

Η πολιτική ηγεσία της χώρας και της επαρχίας Κουρδιστάν συλλυπήθηκε τον πατέρα της Αμίνι.

Διαμαρτυρίες 

Αμέσως μετά την διαρροή του περιστατικού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χιλιάδες Ιρανοί και Ιρανές βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν κατά του θεοκρατικού καθεστώτος. Διαδηλώσεις έγιναν σε 50 περίπου περιοχές του Ιράν, με τις γυναίκες να κόβουν τα μαλλιά τους και να καίνε τις μαντήλες τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Παραπομπές 

Θάνατοι το 2022
Κοινωνική ιστορία του Ιράν