Τέοντορ Σβέντμπεργκ

Ο Τεοντόρ Σβέντμπεργκ (Theodor Svedberg, 30 Αυγούστου 1884 – 25 Φεβρουαρίου 1971) ήταν Σουηδός χημικός, που τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ για τις έρευνές του επί των κολλοειδών και των πρωτεϊνών με χρήση υψηλής ταχύτητας φυγοκεντρικής μηχανής. Ο Σβέντμπεργκ εργάσθηκε στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα περισότερο από 40 έτη. Στη συνέχεια, μετά το 1949, ήταν επικεφαλής του Ινστιτούτου Γκούσταφ Βέρνερ έως το 1967.

Οικογένεια και σπουδές 
Ο Σβέντμπεργκ γεννήθηκε στο Βάλμπο της Σουηδίας και ήταν γιος της Αουγκούστα Άλστερμαρκ και του Ελίας Σβέντμπεργκ. Μεγαλώνοντας, ο Τεοντόρ ευχαριστιόταν να ασχολείται με τη βοτανική και άλλες φυσικές επιστήμες. Στο γυμνάσιο ο Τέοντορ διεξήγαγε δική του εργαστηριακή έρευνα και εκτελούσε επιστημονικές επιδείξεις. Μετά το σχολείο εισάχθηκε σε ένα πρόγραμμα χημείας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. Πήρε πτυχίο το 1905, μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδικεύσεως (master) το 1907 και διδακτορικό το 1908.

Σταδιοδρομία
Ο Σβέντμπεργκ ξεκίνησε την επιστημονική σταδιοδρομία του στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα ήδη από το 1905 ως βοηθός χημικού. Το 1907 άρχισε να διδάσκει και το 1912 έγινε επικεφαλής του τομέα φυσικοχημείας το 1912. Στις αρχές της δεκαετίας του 1920 δίδαξε επίσης στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον. Μετά την Ουψάλα, από το 1949 και μετά, ήταν επικεφαλής του Ινστιτούτου Γκούσταφ Βέρνερ έως το 1967.

Ερευνητικό έργο 
Οι έρευνες του Σβέντμπεργκ στα κολλοειδή στήριξαν τις θεωρίες για την κίνηση Μπράουν που διατυπώθηκαν από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν και τον Πολωνό φυσικό Μάριαν Σμολουχόφσκι. Στα πλαίσια αυτών των ερευνών, ανέπτυξε την τεχνική της «αναλυτικής υπερφυγοκεντρίσεως» και απέδειξε τη χρησιμότητά της στον διαχωρισμό μεταξύ καθαρών πρωτεϊνών.

Τιμητικές διακρίσεις 
Εκτός από το Βραβείο Νόμπελ Χημείας, το οποίο του δόθηκε το 1926, ο επιστήμονας είχε και άλλες τιμητικές διακρίσεις, μερικές από τις οποίες είναι και οι παρακάτω:

 Ο Τ. Σβέντμπεργκ έγινε αλλοδαπό μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου το 1944, μέλος της Σουηδικής Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών και αντεπιστέλλον μέλος της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών.
 Επίσης τιμήθηκε τρεις φορές κατά το διάστημα 1910-1929 με το Βραβείο Björkén (Björkénska priset) του Πανεπιστημίου της Ουψάλα για τις συνεισφορές του στη σουηδική επιστήμη.
 Η μονάδα svedberg (S), μια μονάδα χρόνου ίση με 10−13 δευτερόλεπτα ή 100 φεμτοδευτερόλεπτα, ονομάσθηκε έτσι από το όνομα του  Τεοντόρ Σβέντμπεργκ.
 Το Εργαστήριο Σβέντμπεργκ στην Ουψάλα ονομάσθηκε έτσι από το όνομα του  Τεοντόρ Σβέντμπεργκ.

Προσωπική ζωή 
Ο Τεοντόρ Σβέντμπεργκ είχε αρκετούς γάμους και απέκτησε συνολικά 12 τέκνα. Πέθανε στο Ερεμπρού της Σουηδίας σε ηλικία 86 ετών.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Τεοντόρ Σβέντμπεργκ στον ιστότοπο των Βραβείων Νόμπελ (και η διάλεξή του στην απονομή του Βραβείου με θέμα την υπερφυγοκέντριση)

Σουηδοί χημικοί
Βραβευμένοι με Νόμπελ Χημείας
Σουηδοί νομπελίστες
Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Ουψάλα