Ζαν Λερέ

Ο Ζαν Λερέ (γαλλικά: Jean Leray,  γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1906 και απεβίωσε στις 10 Νοεμβρίου 1998)ήταν Γάλλος μαθηματικός, ο οποίος ασχολήθηκε τόσο με τις μερικές διαφορικές εξισώσεις όσο και με την αλγεβρική τοπολογία.

Ζωή και σταδιοδρομία
Γεννήθηκε στο Chantenay-sur-Loire (σήμερα τμήμα της Νάντης). Σπούδασε στην École Normale Supérieure από το 1926 έως το 1929. Έλαβε το διδακτορικό του το 1933. Το 1934 ο Λερέ δημοσίευσε μια σημαντική εργασία που θεμελίωσε τη μελέτη των ασθενών λύσεων των εξισώσεων Navier-Stokes. Την ίδια χρονιά, μαζί με τον Ιούλιο Σόντερ ανακάλυψαν ένα τοπολογικό αναλλοίωτο, που σήμερα ονομάζεται βαθμός Λερέ-Σόντερ, το οποίο εφάρμοσαν για να αποδείξουν την ύπαρξη λύσεων για τις μερικές διαφορικές εξισώσεις που στερούνται μοναδικότητας.

Από το 1938 έως το 1939 ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Νανσί. Δεν εντάχθηκε στην ομάδα Μπουρμπακί, αν και ήταν κοντά με τους ιδρυτές της.

Το κύριο έργο του στην τοπολογία πραγματοποιήθηκε ενώ βρισκόταν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου στο Έντελμπαχ της Αυστρίας από το 1940 έως το 1945. Έκρυψε την εξειδίκευσή του στις διαφορικές εξισώσεις, φοβούμενος ότι οι συνδέσεις του με τα εφαρμοσμένα μαθηματικά θα μπορούσαν να τον αναγκάσουν να αναλάβει πολεμική δράση.

Το έργο του Λερέ κατά την περίοδο αυτή αποδείχθηκε καθοριστικό για την ανάπτυξη των φασματικών ακολουθιών και των κυψελών. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν από πολλούς άλλους, και το καθένα ξεχωριστά έγινε ένα σημαντικό εργαλείο στην ομολογική άλγεβρα.

Επέστρεψε στην εργασία πάνω στις μερικές διαφορικές εξισώσεις από το 1950 περίπου.

Ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού από το 1945 έως το 1947 και στη συνέχεια στο κολλέγιο της Γαλλίας μέχρι το 1978.

Βραβεία
Του απονεμήθηκε το βραβείο Μαλάξα (Ρουμανία, 1938), το Μεγάλο Βραβείο Μαθηματικών Επιστημών (Γαλλική Ακαδημία Επιστημών, 1940), το Βραβείο Φελτρινέλι (Accademia dei Lincei, 1971), το Βραβείο Βολφ στα Μαθηματικά (Ισραήλ, 1979) και το Χρυσό Μετάλλιο Λομονόσοφ (Μόσχα, 1988). Εξελέγη μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας το 1959 και της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών το 1965.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 "Jean Leray (1906–1998)", by Armand Borel, Gennadi M. Henkin, and Πίτερ Λαξ, Σημειώσεις της Αμερικανικής Μαθηματικής Εταιρείας, vol. 47, no. 3, March 2000.
 Jean Leray Short biography

Μαθηματικοί αναλυτές
Μαθηματικοί του 20ού αιώνα
Μαθηματικοί του 21ου αιώνα
Γάλλοι μαθηματικοί