Αρχαία Άντισσα Λέσβου

Η Αρχαία Άντισσα είναι οικισμός της Λέσβου. Υπάγεται στην δημοτική κοινότητα Σκαλοχωρίου, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Καλλονής, του δήμου Δυτικής Λέσβου, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Λέσβου,  στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης, καθώς και των μεταβολών μετά από αυτό το πρόγραμμα.  Πριν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία Μηθύμνης του νομού Λέσβου, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου. 
Μέχρι το 1981 ο οικισμός ονομαζόταν Κούλοβα (τα).

Γεωγραφία
Η Αρχαία Άντισσα είναι πεδινός οικισμός της βορειοδυτικής Λέσβου. Βρίσκεται κοντά στη βόρεια ακτή του νησιού και στον μικρό ποταμό Βούλγαρη, ανατολικά της επαρχιακής οδού που έρχεται από την Ερεσσό και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 20. Απέχει 62 χλμ. περίπου ΒΔ. της Μυτιλήνης.

Πληθυσμός

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1981 ως Κούλοβα (τα) και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Σκαλοχωρίου της Λέσβου. Αργότερα, το ίδιο έτος, μετονομάστηκε σε Αρχαία Άντισσα. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Σκαλοχωρίου και προσαρτήθηκε στον δήμο Καλλονής. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Καλλονής και προσαρτήθηκε στον δήμο Λέσβου. Με το ΦΕΚ 43Α - 09/03/2019, αποσπάστηκε από τον δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον δήμο Δυτικής Λέσβου.

Αξιοθέατα
Η αρχαία Άντισσα, βόρεια του οικισμού στην παράκτια θέση «Οβριόκαστρο». Η Άντισσα υπήρξε πρωτεύουσα της αυτόνομης επικράτειας της Αντισσαίας και  από τις αρχαιότερες πόλεις της Λέσβου. Τα ευρήματα έδειξαν ότι πρωτοκατοικήθηκε στην ύστερη Εποχή του Χαλκού (2η π.Χ. χιλιετία). Σε κάποια χρονική στιγμή, υποτάχθηκε στην Μυτιλήνη. Το σημαντικότερο αρχαιολογικό εύρημα είναι το αψιδωτό κτήριο του 9ου π.Χ. αιώνα (17 Χ 5,5 μ., περίπου). Ακόμη σώζονται λίγα ερείπια, κυρίως τείχη λέσβιας δομής, μεγάλος αναλημματικός τοίχος, καθώς και μεγάλο κομμάτι του κυματοθραύστη σχήματος «Γ» του λιμανιού της πόλης. Επίσης, σημαντικό είναι και το αρχαίο νεκροταφείο της πόλης. 
Το κάστρο («Οβριόκαστρο») στην θέση της Βυζαντινής καστροπολιτείας των Αγίων Θεοδώρων. Το οικοδόμημα είναι μεταγενέστερο, μεσαιωνικό, της εποχής των Γατελούζων. Το 1462, το κάστρο και ολόκληρη η Μυτιλήνη παραδόθηκε από τους Γατελούζους αμαχητί στους Τούρκους με συμβολαιογραφική πράξη.
Το εκκλησάκι και η παραλία της Αγίας Βαρβάρας στην ίδια περιοχή
Οι εκβολές του μικρού ποταμού Βούλγαρη, βόρεια του οικισμού
Η παραλία «Παλαιόκαστρο», απέναντι από το «Οβριόκαστρο»

Παραπομπές

Πηγές
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (εκδ. Βαρελάς)
Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ.,  2010
Google Earth
eetaa.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
https://www.naftemporiki.gr/story/1663006/arxaia-antissa-tria-ktismata-efere-sto-fos-i-arxaiologiki-anaskafi 
https://www.efales.gr/sight/arhaia-antissa
https://www.youtube.com/watch?v=CnLKhb6wGmo
https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=ovriokastro

 Δήμος Δυτικής Λέσβου
Χωριά της Λέσβου