Μάχη του Αχελώου (1359)

Να μη συγχέεται με τη Μάχη του Αχελώου (917).

Η μάχη του Αχελώου () έλαβε χώρα το 1359 κοντά στον ποταμό Αχελώο, στην Αιτωλία της σύγχρονης Ελλάδας. Ο πόλεμος έγινε μεταξύ των αλβανικών στρατευμάτων, υπό τους Πέτρο Λόσα/Λιόσια και Ιωάννη Σπάτα, και τις δυνάμεις τού δεσποτάτου της Ηπείρου, υπό τον Νικηφόρο Β΄ Ορσίνι. Οι Αλβανοί νίκησαν τον στρατό τού Ορσίνι, ο οποίος υπέστη τεράστιες απώλειες κατά τη διάρκεια της μάχης. Η μάχη ίδρυσε δύο δεσποτάτα από περιοχές, που προηγουμένως ανήκαν στο δεσποτάτο της Ηπείρου: το δεσποτάτο της Άρτας και το δεσποτάτο Αγγελοκάστρου και Λεπάντο.

Το προοίμιο 
Από τις αρχές του 14ου αι. η δύναμη τού δεσποτάτου της Ηπείρου μειωνόταν, ενώ οι Αλβανοί φύλαρχοι αύξαναν τον έλεγχό τους σε πολλές περιοχές τού δεσποτάτου.  Ο Νικηφόρος Β΄ Ορσίνι, δεσπότης της Ηπείρου αποφάσισε να δημιουργήσει στενότερες σχέσεις με τη Σερβική Αυτοκρατορία, εγκαταλείποντας την προηγούμενη σύζυγό του Μαρία Καντακουζινή και νυμφευόμενος την αδελφή τής χήρας τού Στέφανου-Ούρου Δ΄ Ντουσάν. Οι Αλβανοί τού δεσποτάτου απείλησαν με εξέγερση, εάν ο Ορσίνι νυμφευτεί την αδερφή τής Ελένης της Βουλγαρίας και δεν ανακαλούσε τη Μαρία, η οποία ήταν μέλος της οικογένειας των Καντακουζηνών τη σύμμαχό τους.  Ο Ορσίνι αναγκάστηκε να ανακαλέσει τη Μαρία, αλλά αποφάσισε να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον των Αλβανών, για να σταματήσει την αυξανόμενη ισχύ τους στο δεσποτάτο.

Η μάχη 
Ο Νικηφόρος Β΄ Ορσίνι συγκέντρωσε τις δυνάμεις του και βάδισε εναντίον των Αλβανών στις περιοχές, που είχαν εγκατασταθεί στην Αιτωλία, τη σύγχρονη δυτική Ελλάδα. Οι Αλβανοί συγκέντρωσαν τις δυνάμεις τους και υπό την ηγεσία τού Πέτρου Λόσα και πολέμησαν εναντίον του Ορσίνι στα τέλη της άνοιξης τού 1359 κοντά στον ποταμό Αχελώο. Οι Αλβανοί κέρδισαν τη μάχη, ενώ ο Ορσίνι σκοτώθηκε και ολόκληρος ο στρατός του καταστράφηκε.

Οι συνέπειες 
Μετά το τέλος τού Νικηφόρου οι υπόλοιπες μεγάλες πόλεις στο δεσποτάτο της Ηπείρου, που κινδύνευαν να καταληφθούν από τα αλβανικά στρατεύματα, υποτάχθηκαν στον Συμεών Ούρεση και οι υπόλοιπες περιοχές τού Δεσποτάτου μοιράστηκαν μεταξύ αυτού και τού Ράντοσλαβ Χλάπεν.  Ο Συμεών, μη μπορώντας να εκδιώξει τους Αλβανούς ηγέτες, προσπάθησε να διατηρήσει τον έμμεσο έλεγχο της Ηπείρου αναγνωρίζοντας τον Πέτρο Λόσα και τον Ιωάννη Σπάτα ως δεσπότες, στις περιοχές της Άρτας και τού Αγγελοκάστρου και τού Λεπάντο αντίστοιχα. 

Αν και το μεγαλύτερο μέρος της Ηπείρου περιήλθε προσωρινά υπό αλβανική κυριαρχία, λόγω της επιμέρους φυλετικής τους δομής και της έλλειψης κεντρικής εξουσίας, οι Αλβανοί δεν αντικατέστησαν καμία υπάρχουσα ελληνική ή σερβική κυριαρχία με ένα συγκεντρωτικό αλβανικό κράτος.  Ως επακόλουθο το 1366-67 μόνο η πόλη των Ιωαννίνων δεν βρισκόταν υπό τον αλβανικό έλεγχο.

Πηγές 

Μεσαιωνική Ήπειρος
Ιστορία της Αιτωλοακαρνανίας