Ερβέ Φαλτσιάνι

Ο Ερβέ Ντάνιελ Μαρσέλ Φαλτσιάνι (), (γενν. 9 Ιανουαρίου 1972) είναι Γαλλο-Ιταλός μηχανικός συστημάτων και πληροφοριοδότης, ο οποίος πιστώνεται με τη «μεγαλύτερη τραπεζική διαρροή στην ιστορία».  Το 2008, ο Φαλτσιάνι άρχισε να συνεργάζεται με πολλά ευρωπαϊκά έθνη παρέχοντας υποτιθέμενες παράνομες κλεμμένες πληροφορίες  που αφορούσαν περισσότερους από 130.000 ύποπτους φοροφυγάδες με ελβετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς – συγκεκριμένα αυτούς που διατηρούσαν λογαριασμούς στην ελβετική θυγατρική της HSBC, HSBC Private Bank.

Ο Φαλτσιάνι είναι το πρόσωπο πίσω από τη περίφημη «Λίστα Λαγκάρντ», η οποία είναι μια λίστα πελατών της HSBC που φέρεται να χρησιμοποίησαν την τράπεζα για να φοροδιαφύγουν και να ξεπλύνουν χρήματα που διέρρευσε ο Φαλτσιάνι στην πρώην υπουργό Οικονομικών της Γαλλίας Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία επί του παρόντος είναι η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η Λαγκάρντ, με τη σειρά της, την έστειλε σε κυβερνήσεις των οποίων οι πολίτες ήταν σε αυτή τη λίστα. Στις 11 Δεκεμβρίου 2014, ο Φαλτσιάνι κατηγορήθηκε ερήμην από την ελβετική ομοσπονδιακή κυβέρνηση για παραβίαση της νομοθεσίας περί τραπεζικού απορρήτου της χώρας και για βιομηχανική κατασκοπεία. Το κατηγορητήριο ανέφερε ότι ο Φαλτσιάνι υπέκλεψε πληροφορίες από τα γραφεία της HSBC στη Γενεύη και τις παρέδωσε στις φορολογικές αρχές στη Γαλλία. Η HSBC είχε κατηγορηθεί στη Γαλλία για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος τον Νοέμβριο του 2014. Τον Νοέμβριο του 2015, το ομοσπονδιακό δικαστήριο της Ελβετίας καταδίκασε τον Φαλτσιάνι σε πέντε χρόνια φυλάκιση – τη "μεγαλύτερη ποινή που ζήτησε ποτέ το δημόσιο υπουργείο της συνομοσπονδίας σε υπόθεση κλοπής τραπεζικών δεδομένων". Ο Φαλτσιάνι κατηγορήθηκε για "επιβαρυμένη οικονομική κατασκοπεία, κλοπή δεδομένων και παραβίαση του εμπορικού και τραπεζικού απορρήτου".

Ιστορικό 
Μετά τις σπούδες του στο τεχνολογικό πάρκο Sophia Antipolis, ο Φαλτσιάνι έγινε μηχανικός υπολογιστών στο ελβετικό υποκατάστημα της HSBC μεταξύ 2001 και 2008.  Το 2006, ανέλαβε να αναδιοργανώσει τη βάση δεδομένων του οργανισμού για να βελτιώσει την ασφάλειά του.Ο Φαλτσιάνι ανέφερε ότι συνειδητοποίησε ότι ο τρόπος διαχείρισης των δεδομένων στην HSBC ενθάρρυνε τη φοροδιαφυγή και πρότεινε ένα νέο σύστημα, το οποίο απορρίφθηκε από τους ανωτέρους του. 

Μετά την αντίδραση της HSBC και δεδομένου ότι ο ίδιος πίστευε ότι «πρόκειται για συστηματική παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών με την αφαίρεση κεφαλαίων που θα έπρεπε να διατεθούν για το γενικό συμφέρον», επί δύο χρόνια ο Φαλτσιάνι συγκέντρωνε στοιχεία για πιθανή φορολογική απάτη που αφορούσε 130.000 άτομα. Ο Φαλτσιάνι προσπάθησε να διαθέσει τις πληροφορίες στις ελβετικές δικαστικές αρχές, αλλά δεν τα κατάφερε. Αυτός ο ισχυρισμός επιβεβαιώθηκε από τους Γάλλους εισαγγελείς. Το 2008, ο Φαλτσιάνι έκανε ένα ταξίδι στη Βηρυτό και, χρησιμοποιώντας ψεύτικη ταυτότητα, προσπάθησε να πουλήσει προσωπικά στοιχεία πελατών από μια ελβετική τράπεζα στην Bank Audi. Ο Φαλτσιάνι ισχυρίζεται ότι το έκανε αυτό για να ενεργοποιήσει σκόπιμα ένα εσωτερικό σύστημα συναγερμού που διατίθεται στην Ελβετική Ένωση Τραπεζών, και το οποίο παρακολουθεί η αστυνομία. Η κίνηση του αυτή θα επιτρέπε στους ελβετούς εισαγγελείς να ενημερωθούν για τις εγκληματικές δραστηριότητες της HSBC. Στη δίωξή τους, ωστόσο, εναντίον του, οι ελβετικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι πήγε στη Βηρυτό με σκοπό να πουλήσει τα δεδομένα για κέρδος. Και στις δύο περιπτώσεις, σήμανε συναγερμός αφού μια γυναίκα ανέφερε ότι ένας άνδρας που αποκαλούσε τον εαυτό του Ρούμπεν αλ-Τσιντιάκ είχε προσπαθήσει να της πουλήσει τα προσωπικά δεδομένα. Ο Φαλτσιάνι αναφέρει ότι πλήρωσε για τα αεροπορικά εισιτήρια από τον δικό του λογαριασμό στην HSBC ώστε οι αρχές να μπορούν να τον παρακολουθήσουν.

Στις 22 Δεκεμβρίου 2008, ο Φαλτσιάνι συνελήφθη, ανακρίθηκε και αφέθηκε ελεύθερος.   Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Γαλλία όπου συνελήφθη τον Ιανουάριο του 2009, αναγκάζοντας το ελβετικό δικαστικό σώμα να εκδώσει διεθνές ένταλμα για την σύλληψη του. Η Ελβετία κάλεσε τη Γαλλία να ερευνήσει το σπίτι του και να κατασχέσει το φορητό υπολογιστή που χρησιμοποιήθηκε για την αποστολή των αρχείων. Καθώς έψαξε τη διεύθυνση, ο εισαγγελέας της Νίκαιας, Ερίκ ντε Μοντγκολφιέρ,  ξεκίνησε τη δική του έρευνα, όχι εναντίον του Φαλτσιάνι, αλλά εναντίον αυτών που εμφανίζονται στη λίστα. Η αποκαλούμενη "λίστα Φαλτσιάνι" παραμένει στη Γαλλία μέχρι σήμερα. Μια διεθνής συνεργασία ξεκίνησε με διάφορες δικαστικές αρχές και παραμένει σε εξέλιξη. Η λίστα Φαλτσιάνι δημιούργησε ένα διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Ελβετίας και Γαλλίας, με την τελευταία να συμφώνησε στην επιστροφή των δεδομένων, αλλά μόνο αφού είχαν εξεταστεί. Στη συνέχεια ο Φαλτσιάνι κατέφυγε στην Ισπανία μετά από συμβουλή της αμερικανικής κυβέρνησης, όπου κατά την άφιξή του, συνελήφθη στη Βαρκελώνη τον Ιούλιο του 2012, λόγω του ελβετικού διεθνούς εντάλματος.

Ο Φαλτσιάνι φυλακίστηκε στη φυλακή Βαλντεμόρο της Μαδρίτης, περιμένοντας το Ανώτατο δικαστήριο της χώρας να αποφασίσει για την έκδοσή του στην Ελβετία. Στις 18 Δεκεμβρίου 2012, η ​​Ανώτατο δικαστήριο τον απελευθέρωσε προσωρινά. Μετά από αυτό ο Φαλτσιάνι κρύφτηκε στην Ισπανία κάτω από ένα σύστημα μέγιστης προστασίας ασφαλείας που χρηματοδοτείται από τον ΟΗΕ.  Τελικά, στις 8 Μαΐου 2013, ο Φαλτσιάνι αφέθηκε ελεύθερος. Το ισπανικό Ανώτατο δικαστήριο, δεδομένης της συνεχιζόμενης συνεργασίας μεταξύ ισπανικών και γαλλικών δικαστηρίων, αποφάσισε να μην εκδώσει τον Φαλτσιάνι, για τον λόγο ότι είχε παράσχει πληροφορίες ενδεικτικές για σοβαρή παράτυπη ύποπτη δραστηριότητα και για παράνομες και ποινικές παραβάσεις. Κατόπιν αφέθηκε ελεύθερος επειδή στην Ισπανία δεν υπάρχει νομική έννοια του τραπεζικού απορρήτου και τα εμπορικά μυστικά της τεχνολογίας των πληροφοριών δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απόκρυψη παράνομων δραστηριοτήτων. Τον Απρίλιο του 2014, ο Φαλτσιάνι κλήθηκε να βοηθήσει την ομοσπονδιακή φορολογική υπηρεσία της Αργεντινής στον αγώνα κατά του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.

Ο Φαλτσιάνι δημοσίευσε ένα βιβλίο για την εμπειρία του στο σκάνδαλο της HSBC με το όνομα "Séisme sur la planète finance" (γαλλ.:σεισμός στο χρηματοοικονομικό του πλανήτη) που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2015. Έζησε στο Παρίσι για ένα διάστημα, αλλά συνέχισε να συνεργάζεται με τις ισπανικές αρχές, και ήταν υποψήφιος στις ισπανικές εκλογές για το κόμμα X Party κατά της διαφθοράς. Τον Απρίλιο του 2018 συνελήφθη ξανά στη Μαδρίτη  και αφέθηκε ξανά ελεύθερος τον Σεπτέμβριο, αφού ένα ισπανικό ανώτατο δικαστήριο απέρριψε το αίτημα έκδοσης με το επιχείρημα ότι ο ισπανικός νομικός κώδικας δεν αναγνωρίζει «επιβαρυμένη οικονομική κατασκοπεία».

Πολιτική δραστηριότητα 
Ο Ερβέ Φαλτσιάνι ήταν πρώτος στην εκλογική λίστα του νέου ισπανικού πολιτικού κόμματος Citizen Network X Party για τις ευρωεκλογές του 2014  και εξελέγη από πολίτες στο Διαδίκτυο μέσω ανοιχτών καταλόγων.  Ωστόσο το Citizen Network X δεν έλαβε καμία έδρα. Τον Φεβρουάριο του 2015, ανακοινώθηκε ότι ο Φαλτσιάνι θα συνεργαστεί με το ισπανικό κόμμα Podemos για τη σύνταξη μέτρων κατά της φοροδιαφυγής για το πολιτικό πρόγραμμα του κόμματος.

Αμφισβήτηση 
Ο Φαλτσιάνι ισχυρίζεται ότι απήχθη από πράκτορες της ισραηλινής Μοσάντ στη Γενεύη, οι οποίοι αναζητούσαν πληροφορίες για πελάτες τραπεζών οι οποίοι διατηρούσαν δεσμούς της Χεζμπολάχ.

Ο Φαλτσιάνι ισχυρίζεται ότι τα κίνητρά του είναι να αποκαλύψει τους φοροφυγάδες που διατηρούν καταθέσεις στην Ελβετία στις φορολογικές αρχές άλλων χωρών.   Η θέση της HSBC είναι ότι ο Φαλτσιάνι δεν είναι πληροφοριοδότης, και ότι αντίθετα προσπάθησε να πουλήσει τα κλεμμένα δεδομένα και άρχισε να συνεργάζεται με τις αρχές μόνο αφότου φυλακίστηκε στην Ισπανία. Σχετικά με αυτόν τον ισχυρισμό, το ανώτατο δικαστήριο στην Ισπανία, δήλωσε ότι "αυτό το γεγονός":

Ποινική δίωξη 
Ο Φαλτσιάνι κατηγορήθηκε από την Ελβετία στις 11 Δεκεμβρίου 2014, για παραβίαση της νομοθεσίας περί τραπεζικού απορρήτου της χώρας και για βιομηχανική κατασκοπεία. Ο Φαλτσιάνι (ο οποίος δεν κατονομάστηκε στο κατηγορητήριο, όπως συνηθίζεται στην Ελβετία) κατηγορήθηκε για κλοπή πληροφοριών από τα γραφεία της HSBC στη Γενεύη και τη διαβίβασή τους στις γαλλικές φορολογικές αρχές. Οι Ελβετοί εισαγγελείς δήλωσαν πρόθυμοι να δικάσουν τον Φαλτσιάνι ερήμην για τα υποτιθέμενα εγκλήματά του. Έναν μήνα πριν από την απαγγελία των κατηγοριών, η Γαλλία είχε κατηγορήσει την HSBC για ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Ο Φαλτσιάνι είχε προσφέρει επίσης τις υπηρεσίες του στην κυβέρνηση της Ινδίας, η οποία διερευνούσε το ξέπλυμα χρήματος που διακινήθηκε μέσω της HSBC. Η ελβετική κυβέρνηση είχε αρνηθεί να βοηθήσει την ινδική κυβέρνηση στην έρευνά της για ινδούς πολίτες που εμπλέκονταν σε φοροδιαφυγή με τη βάση ότι οι πληροφορίες που περιγράφουν λεπτομερώς την υποτιθέμενη παράβαση της HSBC είχαν κλαπεί.

Σε συνέντευξή του στο ινδικό τηλεοπτικό δίκτυο NDTV , ο Φαλτσιάνι ανέφερε ότι η Ελβετία του απήγγειλε κατηγορίες ως μέρος μιας «ατζέντας» για να φιμώσει καταγγέλλοντες όπως ο ίδιος που έχουν αποκαλύψει τη διαφθορά στον ελβετικό τραπεζικό κλάδο.

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 La cassaforte degli evasori (2015, Milano, Chiarelettere con Angelo Mincuzzi)
 

Γάλλοι επιστήμονες
Διαρροή πληροφοριών