Συνθήκη των Τριών Μαύρων Αετών

Η Συνθήκη των Τριών Μαύρων Αετών, ή Συνθήκη του Βερολίνου, ήταν μυστική συνθήκη που υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1732 μεταξύ της Αυστριακής Αυτοκρατορίας, της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και του Βασιλείου της Πρωσίας.

Αφορούσε την κοινή πολιτική των τριών δυνάμεων σχετικά με τη διαδοχή του πολωνικού θρόνου υπό το φως του αναμενόμενου θανάτου του βασιλιά Αυγούστου Β΄ της Πολωνίας (και εκλέκτορα της Σαξονίας από τον Οίκο του Βέττιν) και το πολωνικό έθιμο των βασιλικών εκλογών. Σκόπευε να αποκλείσει τις υποψηφιότητες του γιου του Αυγούστου, Φρειδερίκου Αύγουστου, και του Στανίσουαφ Λεστσίνσκι, ο οποίος ήταν ήδη βασιλιάς της Πολωνίας από το 1704 έως το 1709.

Ωστόσο, το 1733, καθώς ο Στανίσουαφ επρόκειτο να εκλεγεί, η Ρωσία και η Αυστρία υπέγραψαν τη συνθήκη (στις 19 Αυγούστου 1733) για να υποστηρίξουν τον Φρειδερίκο Αύγουστο. Ο Στανίσουαφ έπρεπε τελικά να εγκαταλείψει την Πολωνία και ο Φρειδερίκος Αύγουστος εξελέγη ως Αύγουστος Γ΄ της Πολωνίας.

Όνομα 
Το συνηθισμένο όνομα προέρχεται από το γεγονός ότι και οι τρεις υπογράφοντες χρησιμοποίησαν έναν μαύρο αετό ως κρατικό οικόσημο, σε αντίθεση με το λευκό αετό, σύμβολο της Πολωνίας. Ένα άλλο όνομα είναι η Συνθήκη του Βερολίνου, όπου υπογράφηκε από την Πρωσία (η Ρωσία και η Αυστρία είχαν υπογράψει στις 13 Σεπτεμβρίου 1732 και προσχώρησε η Πρωσία στις 13 Δεκεμβρίου).

Όροι 
Οι τρεις δυνάμεις συμφώνησαν ότι θα αντιταχθούν σε έναν άλλο υποψήφιο από τον Οίκο του Βεττίν, καθώς και στην υποψηφιότητα του φιλογάλλου Πολωνού Στανίσουαφ Λεστσίνσκι, πεθερού του Λουδοβίκου ΙΕ΄. Αντίθετα, επέλεξαν να υποστηρίξουν είτε τον Εμμανουήλ του Οουρέμ, αδελφό του Πορτογάλου βασιλιά, είτε μέλος της οικογένειας Πιαστ.

Η Συνθήκη των Τριών Μαύρων Αετών είχε πολλούς στόχους. Κανένα από τα τρία κόμματα δεν υποστήριξε σοβαρά τον Πρίγκιπα Εμμανουήλ. Η συμφωνία περιείχε διατάξεις για να συμφωνήσουν και οι τρεις δυνάμεις ότι ήταν προς το συμφέρον τους ο κοινός τους γείτονας, η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία, να μην προβεί σε μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να την ενισχύσουν και ο εκλεγμένος μονάρχης της να είναι φιλικός απέναντί τους. Εκτός από το προφανές, η αύξηση της επιρροής των τριών δυνάμεων στην Κοινοπολιτεία, η Αυστρία και η Ρωσία θέλησαν επίσης διακριτικά να μειώσουν την πιθανότητα μιας γαλλικής-πρωσικής-σαξονικής συμμαχίας. Η Πρωσία έλαβε υποσχέσεις υποστήριξης για τα συμφέροντά της στην Κουρλάνδη (τώρα νότια και δυτική Λετονία).

Συνθήκη του Λούβενβολντε 
Η πολιτική κατάσταση άλλαξε γρήγορα και η Συνθήκη των Τριών Μαύρων Αετών αντικαταστάθηκε αμέσως μετά τη διατύπωσή της. Με το θάνατο του Αυγούστου Β΄ την 1η Φεβρουαρίου 1733, η Αυστρία και η Ρωσία απομακρύνθηκαν από την προηγούμενη συνθήκη, η οποία δεν επικυρώθηκε ποτέ από την αυτοκράτειρα της Ρωσίας. Ο πρωταρχικός τους στόχος, η διατάραξη της γαλλικής-σαξονικής-πρωσικής συμμαχίας, είχε ήδη επιτευχθεί και έτσι προσπάθησαν να εξασφαλίσουν υποστήριξη από διάφορες πολωνικές και σαξονικές φατρίες. Έτσι, στις 19 Αυγούστου 1733, η Ρωσία και η Αυστρία συνήψαν τη Συνθήκη του Λούβενβολντε με τη Σαξονία στο πρόσωπο του νέου εκλέκτορα, Φρειδερίκου Αυγούστου Β΄ της Σαξονίας. Η συνθήκη πήρε το όνομά της από έναν από τους επικεφαλής διπλωμάτες που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις, τον Ρώσο Καρλ Γκούσταφ φον Λούβενβολντε.

Οι όροι της Συνθήκης του Λούβενβολντε ήταν ξεκάθαροι. Η Ρωσία θα παρείχε στρατεύματα για να εξασφαλίσει την εκλογή και τη στέψη του Φρειδερίκου Αυγούστου και ο Φρειδερίκος Αύγουστος, ως Πολωνός βασιλιάς, θα αναγνώριζε την Άννα Ιβάνοβνα ως αυτοκράτειρα της Ρωσίας, θα εγκατέλειπε τις πολωνικές αξιώσεις στη Λιβονία και θα παρέμενε χωρίς αντίδραση στα ρωσικά συμφέροντα στην Κουρλάνδη. Η Αυστρία έλαβε μια υπόσχεση ότι ως βασιλιάς, ο Φρειδερίκος Αύγουστος θα απαρνιόταν κάθε αξίωση για την αυστριακή διαδοχή και θα σεβόταν την Πραγματιστική Κύρωση του 1713.

Επακόλουθα 
Η Πρωσία επέτρεψε στον Γάλλο υποψήφιο, Λεστσίνσκι, ασφαλές πέρασμα από τα εδάφη της και συνέχισε να αντιτίθεται στην εκλογή του Φρειδερίκου Αυγούστου. Τόσο η Αυστρία όσο και η Ρωσία δήλωσαν δημοσίως εκ των προτέρων ότι δεν θα αναγνώριζαν τον Λεστσίνσκι εάν εκλεγόταν. Ωστόσο, το εκλογικό σέιμ στη Βόλα προχώρησε και επέλεξε τον Λεστσίνσκι στις 12 Σεπτεμβρίου 1733, το οποίο ανακοινώθηκε από τον προκαθήμενο Τεόντορ Αντζέι Ποτότσκι. Οι διπλωματικές υποσχέσεις και η άφιξη των ρωσικών στρατευμάτων έξω από τη Βαρσοβία στις 20 Σεπτεμβρίου προκάλεσαν ένα νομοθετικό σώμα, με επικεφαλής τον Μίχαου Σερβάτσι Βισνιοβιέτσκι (Μέγα Καγκελάριο της Λιθουανίας) και τον Τεόντορ Λουμπομίρσκι (βοεβόδα της Κρακοβίας) μαζί με τον Επίσκοπο του Πόζναν (Στανίσουαφ Γιούζεφ Χόζιους) και τον επίσκοπο της Κρακοβίας (Γιαν Αλεξάντερ Λίπσκι) για να μετακινηθούν σε άλλο προάστιο της Βαρσοβίας, όπου διεξήγαγαν νέες εκλογές, υπό την προστασία των ρωσικών στρατευμάτων, επιλέγοντας τον Φρειδερίκο Αύγουστο Β΄ της Σαξονίας, ο οποίος έγινε Αύγουστος Γ΄ της Πολωνίας.

Η παρέμβαση διαφόρων ξένων δυνάμεων στις πολωνικές εκλογές οδήγησε στον Πόλεμο της Πολωνικής Διαδοχής (1733–1738), μεταξύ του Αυγούστου Γ΄, με τους ξένους συμμάχους του την Αυστρία και τη Ρωσία, ενάντια στους υποστηρικτές του Λεστσίνσκι, που συμμάχησαν με τη Γαλλία. Η Πρωσία έστειλε απρόθυμα 10.000 στρατιώτες. Στη Συνθήκη της Βιέννης του 1738, η οποία τερμάτισε επίσημα τον πόλεμο, ο Λεστσίνσκι παραιτήθηκε από την αξίωσή του για τον πολωνικό θρόνο και έγινε δούκας της Λωρραίνης ως αποζημίωση.

Εικόνες

Δείτε επίσης 
 Διαμελισμοί της Πολωνίας

Παραπομπές 

Συνθήκες της Μοναρχίας των Αψβούργων
Συνθήκες του Βασιλείου της Πρωσίας
Συνθήκες της Ρωσικής Αυτοκρατορίας