Ρικάρδο Μποφίλ

Ο Ρικάρδο Μποφίλ Λεβί (ισπανικά: Ricardo Bofill Leví) ( 5 Δεκεμβρίου 1939 – 14 Ιανουαρίου 2022) ήταν Ισπανός αρχιτέκτονας από την Καταλονία. Ίδρυσε το Ricardo Bofill Taller de Arquitectura το 1963 και το εξέλιξε σε μια κορυφαία διεθνή πρακτική αρχιτεκτονικής και αστικού σχεδιασμού. Σύμφωνα με τον ιστορικό της αρχιτεκτονικής Andrew Ayers, οι δημιουργίες του κατατάσσονται «από τα πιο εντυπωσιακά κτίρια του 20ου αιώνα».

Πρώιμη ζωή και εκπαίδευση 
Γεννημένος στα τέλη του 1939, αμέσως μετά το τέλος του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, ο Ricardo Bofill μεγάλωσε σε μια ευκατάστατη οικογένεια με βαθιές καταλανικές και βαρσελονέζικες ρίζες. Ο παππούς του  (1860-1938) είχε συμμετάσχει σε εξέχοντα τοπικά ιδρύματα όπως το Ινστιτούτο Καταλανικών Σπουδών, το , και τη . Ο πατέρας του Emilio Bofill (1907-2000) ήταν αρχιτέκτονας, οικοδόμος και προγραμματιστής που σπούδασε στην , η παλαιότερη επαγγελματική σχολή αρχιτεκτονικής της Καταλονίας. Ο Ricardo Bofill θα τον περιέγραψε αργότερα ως «ρεπουμπλικανό, φιλελεύθερο, προοδευτικό, λιτό και λογικό».  Η μητέρα του Ricardo, Maria Levi (1909-1991), ήταν μια Ιταλίδα εβραϊκής καταγωγής, γεννημένη στη Βενετία, η οποία έγινε εξέχων χορηγός της καταλανικής λογοτεχνίας και πολιτισμού στη μεταπολεμική Βαρκελώνη. 

Ο Bofill πήγε σχολείο στο  από το 1942,  στη καθολική  στη Βαρκελώνη από το 1949, και τέλος στο γαλλικό Lycée de Barcelone τη δεκαετία του 1950.  Πέρασε μεγάλο μέρος της νιότης του ταξιδεύοντας, πρώτα με την οικογένειά του και αργότερα μόνος του, και ανέπτυξε ένα πάθος για τη δημοτική αρχιτεκτονική.  Το 1957 γράφτηκε στο , όπου συμμετείχε σε φοιτητικό ακτιβισμό με το μη εξουσιοδοτημένο Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Καταλονίας και σύντομα συνελήφθη σε μια διαδήλωση και εκδιώχθηκε από το πανεπιστήμιο και από την Ισπανία. Μετακόμισε στην Ελβετία και γράφτηκε στην  το 1958, το οποίο άφησε το 1960 για να επιστρέψει στην Ισπανία. Το πρώτο του αρχιτεκτονικό σχέδιο ήταν μια εξοχική κατοικία στην Ίμπιζα, που ολοκληρώθηκε το 1960.  Το 1961-1962 πήγε στην Ισπανική στρατιωτική θητεία για εννέα μήνες.  Συνελήφθη και πάλι και φυλακίστηκε για πολιτικούς λόγους στη Βαρκελώνη το 1964.  

Το 1963, ο Bofill και μια ομάδα στενών φίλων δημιούργησαν το Ricardo Bofill Taller de Arquitectura (Εργαστήριο Αρχιτεκτονικής του Ricardo Bofill), που αρχικά φιλοξενήθηκε στην κατασκευαστική επιχείρηση του πατέρα του με γραφεία στην Plaça de Catalunya στο κέντρο της Βαρκελώνης. Βασιζόμενος στις καταλανικές παραδόσεις χειροτεχνίας, προσκεκλημένοι αρχιτέκτονες και μηχανικούς, αλλά και συγγραφείς και καλλιτέχνες σε μια διεπιστημονική προσπάθεια, η οποία αργότερα διακλαδίστηκε στον αστικό σχεδιασμό και τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Η ομάδα πειραματίστηκε σε πρωτότυπες μεθοδολογίες που βασίζονται σε τρισδιάστατες αρθρωτές γεωμετρίες, όπως αυτές της  στο Reus (1964-1970), το El Castillo de Kafka στο Sant Pere de Ribes πάνω από το Sitges (1964-1968), το Xanadu (1966-1971) και το La Muralla Roja (1968-1973) στο Calp.  Η ίδια σκέψη αναπτύχθηκε σε μεγαλύτερη κλίμακα με το έργο La Ciudad en el Espacio («Η Πόλη στο Διάστημα»), του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε στην περιοχή Moratalaz της Μαδρίτης το 1970 αλλά διακόπηκε απότομα από τον Φρανκικό δήμαρχο Carlos Arias Navarro.  Αντίθετα, πραγματοποιήθηκε τεληκά, με την κατασκευή του Walden 7 στο Sant Just Desvern κοντά στη Βαρκελώνη (1970-1975). Αυτά τα έργα αναγνωρίστηκαν ως υποδείγματα κριτικού τοπικισμού και μπορούν να θεωρηθούν ως αντίδραση τόσο στον αρχιτεκτονικό μοντερνισμό όσο και στη φρανκιστική δικτατορία στην Ισπανία.

Στη συνέχεια, ο Bofill άρχισε να εργάζεται στη Γαλλία και σταδιακά εισήγαγε συμβολικά στοιχεία στα σχέδια του Taller που απηχούν τις γαλλικές παραδόσεις της κλασικής αρχιτεκτονικής. Το 1971 προσκλήθηκε από τον , βασικός σχεδιαστής του αστικού έργου Cergy-Pontoise, για την ανάπτυξη μιας σχεδιαστικής ιδέας ανάλογης με αυτή του  στο Reus.  Αυτό μετατράπηκε σε ένα έργο με το όνομα La Petite Cathédrale ("ο μικρός καθεδρικός ναός")  αλλά στην πραγματικότητα προοριζόταν ως ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας, το οποίο εγκρίθηκε το 1973 αλλά ακυρώθηκε το 1974.  Μια άλλη σημαντική εξέλιξη ήταν μια ιδέα που κέρδισε τον διαγωνισμό για το Les Halles στο Παρίσι το 1975, του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε στη συνέχεια αλλά ανατράπηκε το 1978 από τον νεοεκλεγέντα δήμαρχο Ζακ Σιράκ.  Άλλα έργα όντως ολοκληρώθηκαν στο  γύρω από το Παρίσι που πρόσφερε ένα ευνοϊκό περιβάλλον για πειραματισμούς μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των Les Espaces d'Abraxas στη Marne-la-Vallée και Les Arcades du Lac στο Saint-Quentin-en-Yvelines. Αυτή η φάση κορυφώθηκε στην επεκτατική νέα συνοικία Αντιγόνη του Μονπελιέ στη Νότια Γαλλία, για την οποία ο Bofill παρουσίασε το αρχικό γενικό σχέδιο το 1978.  Συνδέεται τόσο με την μεγάλης κλίμακας εκβιομηχάνιση στο προκατασκευασμένο σκυρόδεμα όσο και με κλασικές μορφές και γεωμετρίες στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, την οποία ο Bofill ονόμασε «μοντέρνο κλασικισμό». Κατά συνέπεια, το έργο του Bofill αναφέρεται συχνά ως ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς και σημαντικούς μεταμοντέρνους αρχιτέκτονες που έζησαν και δημιούργησαν στην Ευρώπη.  

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, στράφηκε όλο και περισσότερο στο γυαλί και τον χάλυβα για τα υλικά που χρησιμοποιούσε στα έργα του, ενώ εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί ένα κλασικό λεξιλόγιο κιόνων και αετωμάτων. Τα αντιπροσωπευτικά έργα εκείνης της περιόδου περιλαμβάνουν τον πύργο γραφείων 77 West Wacker Drive στο Σικάγο, την επέκταση του αεροδρομίου της Βαρκελώνης πριν από τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 και το Εθνικό Θέατρο της Καταλονίας, επίσης στη Βαρκελώνη.

Το 2000, ο Bofill επικέντρωσε εκ νέου τις δραστηριότητες της Taller στα κεντρικά της γραφεία κοντά στη Βαρκελώνη. Τα σχέδιά του, τα πιο πρόσφατα χρόνια, έριξαν σταδιακά το κλασικό διακοσμητικό λεξιλόγιό  των δεκαετιών του 1980 και του 1990, διατηρώντας παράλληλα μια άκρως επίσημη αίσθηση γεωμετρίας. Τα αντιπροσωπευτικά κτίρια αυτής της πιο πρόσφατης περιόδου περιλαμβάνουν το W Barcelona Hotel στην παραλία της Βαρκελώνης και το Πολυτεχνείο Mohammed VI στο Ben Guerir, Μαρόκο.

Προσωπική ζωή και θάνατος 
Ο Bofill γνώρισε την Ιταλίδα ηθοποιό Serena Vergano το 1962.  ; Ο γιος τους Ricardo Emilio Bofill γεννήθηκε το 1965. Ο Bofill και η Γαλλίδα εικαστικός Annabelle d'Huart απέκτησαν έναν άλλο γιο, τον Pablo Bofill, που γεννήθηκε το 1980.  Και οι δύο γιοι εργάστηκαν τελικά με τον πατέρα τους στο Ricardo Bofill Taller de Arquitectura και συνηγορούν την εταιρεία από τον Ιανουάριο του 2022.  Από τη δεκαετία του 1990, ο Bofill ζούσε στη Βαρκελώνη μαζί με την Καταλανή σχεδιάστρια Marta de Vilallonga.  Τον Οκτώβριο του 2021 κατονομάστηκε στα Pandora Papers. 

Πέθανε από επιπλοκές που συνδέονται με τον COVID-19 στη Βαρκελώνη στις , σε ηλικία 82 ετών.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 José Agustín Goytisolo, Taller de Arquitectura: ποιήματα. Βαρκελώνη: Blume, 1976
 Ricardo Bofill, Projets Français 1978-1981. Παρίσι: L'Equerre, 1981
 Annabelle D'Huart, Ricardo Bofill, Los Espacios de Abraxas, El Palacio, El Teatro, El Arco. Παρίσι: L'Equerre, 1981
 «Ricardo Bofill Taller de Arquitectura». Global Architecture No.4, Νέα Υόρκη: Rizzoli International, 1985
 «Η Πόλη: Κλασσικισμός και Τεχνολογία». Max Protetch Gallery. Artforum 4, 1986
 Ricardo Bofill Taller de Arquitectura: Edificios y proyectos 1960-1984. Βαρκελώνη: Gustavo Gili, 1988
 Warren A. James, Ricardo Bofill Taller de Arquitectura: Buildings and Projects 1960-1984. Νέα Υόρκη: Rizzoli, 1988
 Annabelle D'Huart, Ricardo Bofill. Παρίσι: Editions du Moniteur, 1989
 Ρικάρδο Μποφίλ. Αεροδρόμιο της Βαρκελώνης. Μιλάνο: Edizioni Tecno, 1991
 Jean-Louis André και Patrick Genard, Swift, Architecture & Technologie. Το ψηλότερο σχέδιο, 1991
 Bartomeu Cruells, Ricardo Bofill: Obras y Proyectos . Βαρκελώνη: Gustavo Gili 1992
 Μνήμη-Μέλλον.: Taller deΒαρκελώνηArquitectura, 1993
 Bartomeu Cruells, Ricardo Bofill Taller de Arquitectura. Μπολόνια: Zanichelli Editore, 1994

Καταλανοί αρχιτέκτονες
Ισπανοί αρχιτέκτονες
Ισπανοί ιταλικής καταγωγής