Στακάτο

Το στακάτο ( [stakˈkaːto], «αποκομμένο») είναι ένας τύπος μουσικής άρθρωσης. Στη σύγχρονη μουσική σημειογραφία, το στακάτο αφορά στην εκτέλεση μιας νότας με απότομο τρόπο ώστε να καταστεί συντομευμένης διάρκειας και να χωριστεί από μια νότα που ενδέχεται να ακολουθήσει από μικρή παύση.

Τεχνικά χαρακτηριστικά

Σημειογραφία 
Κατά τον 19ο και 20ο αιώνα, διάφορα σύμβολα χρησιμοποιηήθηκαν για το στακάτο, όπως κουκκίδες, κατακόρυφες και οριζόντιες παύλες και σφήνες, με την προσπάθεια ενοποίησης των συμβολισμών να μην είναι πάντοτε επιτυχής.

Στο κάτωθι παράδεγιμα χρησιμοποιείται ο πιο διαδεδομένος συμβολισμός του στακάτο, αυτός της κουκκίδας ακριβώς πάνω από την κεφαλή της νότας:

 

Στο πρώτο μέτρο, τα ζεύγη νοτών βρίσκονται ενωμένα στο ίδιο στέλεχος και η κουκκίδα του στακάτο αφορά και τις δύο νότες, ενώ στο δεύτερο μέτρο έχουμε δύο φωνές και το στακάτο αφορά μόνο τις νότες της υψηλότερης φωνής.

Αντίθεση με το λεγκάτο 
Το αντίθετο του στακάτο είναι το λεγκάτο, που αφορά στην εκτέλεση των νοτών με συνεκτικό τρόπο, ούτως ώστε αυτές να ακούγονται «δεμένες» μεταξύ τους, «κρατημένες». Ο ενδιάμεσος τρόπος εκτέλεσης των νοτών κατά τον οποίον αυτές δεν ακούγονται ούτε πολύ κοφτές ούτε πολύ «δεμένες», ονομάζεται «νον λεγκάτο» η «πορτάτο».

Στακατίσιμο 
Στη μουσική σημειογραφία, το στακατίστικο () αφορά στην εκτέλεση των νοτών με ιδιαίτερα «κοφτό», απότομο τρόπο, ακόμα περισσότερο από ό,τι στο στακάτο. Σημειώνεται με έναν κατακόρυφο τόνο πάνω από την κεφαλή της νότας, όπως φαίνεται σε αυτό το παράδειγμα από τη Συμφωνία σε Ρε ελάσσονα του Άντον Μπρούκνερ :

 

Εναλλακτικά, μπορεί να σημειωθεί με τη λέξη «staccatissimo» ή τη συντομογραφία «staccatis» πάνω από το πεντάγραμμο. Μερικοί συνθέτες, όπως ο Μότσαρτ, έχουν χρησιμοποιήσει τις κουκκίδες του στακάτο σε συνδυασμό με τη γραπτή οδηγία staccatissimo για να υποδείξουν παίξιμο νοτών με τρόπο στακατίσιμο.

Παραπομπές 

Μουσική σημειογραφία
Μουσική εκτέλεση
Articles with hAudio microformats