Αεροπορική τραγωδία στις Άνδεις (1972)

Ως Αεροπορική τραγωδία στις Άνδεις αναφέρεται η ναυλωμένη πτήση ενός Fairchild FH-227D από το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης προς το Σαντιάγο της Χιλής, που συνετρίβη στα βουνά των Άνδεων στις 13 Οκτωβρίου 1972. Το ατύχημα και η επακόλουθη επιβίωση έγιναν γνωστή και ως το Θαύμα των Άνδεων ().

Ο άπειρος συγκυβερνήτης, αντισυνταγματάρχης Ντάντε Χέκτορ Λαγκουράρα, βρισκόταν στα χειριστήρια όταν συνέβη το ατύχημα. Πίστεψε λανθασμένα ότι το αεροσκάφος είχε φτάσει στο Κουρίκο, όπου η πτήση θα κατέβαινε στο αεροδρόμιο Πουνταχέλ, αλλά δεν κατάλαβε ότι οι μετρήσεις οργάνων έδειχναν ότι ήταν ακόμα 70 χλμ από την πόλη. Καθώς άρχισε να κατεβαίνει, το αεροσκάφος χτύπησε ένα βουνό, κόβοντας τόσο τα φτερά όσο και το τμήμα της ουράς. Το υπόλοιπο τμήμα της ατράκτου γλίστρησε κάτω από έναν παγετώνα με περίπου 350 χλμ /.ώρα και κατέβηκε περίπου 725 μέτρα πριν πέσουν σε πάγο και χιόνι.

Στην πτήση επέβαιναν 45 επιβάτες και πλήρωμα, συμπεριλαμβανομένων 19 μελών της ομάδας ράγκμπι Old Christians Club, μαζί με τις οικογένειες, τους υποστηρικτές και τους φίλους τους. Τρία μέλη του πληρώματος και εννέα επιβάτες πέθαναν αμέσως. Αρκετοί άλλοι πέθαναν αμέσως μετά λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών και της σοβαρότητας των τραυματισμών τους. Το αεροπλάνο εντοπίστηκε σε υψόμετρο 3.570 μέτρων στις απομακρυσμένες Άνδεις της μακρινής δυτικής Αργεντινής, ακριβώς ανατολικά των συνόρων με τη Χιλή. Οι αρχές πέταξαν πάνω από το σημείο της συντριβής πολλές φορές τις επόμενες ημέρες, αναζητώντας το αεροσκάφος, αλλά δεν μπορούσαν να δουν τη λευκή άτρακτο στο χιόνι. Οι προσπάθειες αναζήτησης σταμάτησαν μετά από οκτώ ημέρες. 

Κατά τη διάρκεια των επόμενων 72 ημερών, οι επιζώντες υπέστησαν ακραίες κακουχίες, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης, της πείνας και μιας χιονοστιβάδας, η οποία οδήγησε στο θάνατο 13 ακόμη επιβατών. Οι υπόλοιποι επιβάτες κατέφυγαν στον κανιβαλισμό. Καθώς ο καιρός βελτιώθηκε με την άφιξη της άνοιξης, δύο επιζώντες, ο Νάντο Παράντο και ο Ρομπέρτο Κανέσα, σκαρφάλωσαν σε μία βουνοκορφή 4650 μέτρων χωρίς εξοπλισμό και πεζοπορία για 10 ημέρες στη Χιλή για να ζητήσουν βοήθεια, ταξιδεύοντας 61 χλμ. Στις 23 Δεκεμβρίου 1972, δύο μήνες μετά τη συντριβή, ο τελευταίος από τους 16 επιζώντες διασώθηκε. Η είδηση της θαυματουργής επιβίωσής τους έγινε παγκόσμια είδηση που εξελίχθηκε σε ευρεία κάλυψη των μέσων ενημέρωσης.

Πτήση και ατύχημα

Προέλευση πτήσεων 
Μέλη της ερασιτεχνικής ομάδας ράγκμπι Old Christians Club από το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης, ήταν προγραμματισμένο να παίξουν έναν αγώνα στο Σαντιάγο της Χιλής, ενάντια στην αγγλική ομάδα Old Boys Club.  Ο πρόεδρος του συλλόγου Ντάνιελ Χουάν ναύλωσε ένα αεροσκάφος Fairchild FH-227 D της Πολεμικής Αεροπορίας της Ουρουγουάης για να πάει την ομάδα πάνω από τις Άνδεις στο Σαντιάγο. Το αεροσκάφος μετέφερε 40 επιβάτες και πέντε μέλη πληρώματος. Ο κυβερνήτης, συνταγματάρχης Χούλιο Σέζαρ Φεράντας, ήταν ένας έμπειρος πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας που είχε συνολικά 5.117 ώρες πτήσης. Τον συνόδευε ο συγκυβερνήτης αντισυνταγματάρχης Ντάντε Χέκτορ Λαγκουράρα. Υπήρχαν δέκα επιπλέον άδειες θέσεις και τα μέλη της ομάδας κάλεσαν μερικούς φίλους και μέλη της οικογένειας να τους συνοδεύσουν. Όταν κάποιος ακύρωσε την τελευταία στιγμή, η Γκρατσιέλα Μαριάνι αγόρασε τη θέση για να μπορέσει να παρευρεθεί στον γάμο της μεγαλύτερης κόρης της.

Το αεροσκάφος αναχώρησε από το Διεθνές Αεροδρόμιο του Καράσκο στις 12 Οκτωβρίου 1972, αλλά ένα κύμα καταιγίδας πάνω από τις Άνδεις το ανάγκασε να σταματήσει τη νύχτα στη Μεντόζα της Αργεντινής. Αν και υπάρχει μια απευθείας διαδρομή από τη Μεντόζα προς το Σαντιάγο 200 χιλιόμετρα προς τα δυτικά, τα ψηλά βουνά απαιτούν υψόμετρο 25.000 έως 26.000 πόδια, πολύ κοντά στο ανώτατο όριο λειτουργίας του FH-227D των 28.000 ποδιών (8.500 μ.). Δεδομένου ότι το αεροσκάφος ήταν πλήρως φορτωμένο, αυτή η διαδρομή θα απαιτούσε από τον πιλότο να υπολογίσει πολύ προσεκτικά την κατανάλωση καυσίμου και να αποφύγει τα βουνά. Αντ 'αυτού, ήταν σύνηθες για αυτόν τον τύπο αεροσκάφους να πετάξει μια μεγαλύτερη διαδρομή 600 χιλιομέτρων, 90 λεπτών σε σχήμα U από τη Μεντόζα νότια προς τη Μαλάργκε χρησιμοποιώντας τον αεροδιάδρομο A7. Από εκεί, το αεροσκάφος πέταξε δυτικά μέσω του αεροδιαδρόμου G-17, διασχίζοντας το Πλάντσον στον ραδιοφάρο Κουρίκο στη Χιλή και από εκεί βόρεια στο Σαντιάγο.

Ο καιρός στις 13 Οκτωβρίου επηρέασε επίσης την πτήση. Εκείνο το πρωί οι συνθήκες πάνω από τις Άνδεις δεν είχαν βελτιωθεί, αλλά αναμένονταν αλλαγές από νωρίς το απόγευμα. Ο πιλότος περίμενε και απογειώθηκε στις 2:18  μ.μ. την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου από τη Μεντόζα. Πέταξε νότια προς το ραδιοφάρο Μαλάργκε στο επίπεδο πτήσης 18.000 ποδιών. Ο Λαγκουράρα τηλεφώνησε στο αεροδρόμιο του Μαλάργκε δίνοντας τη θέση τους και τους είπε ότι θα έφταναν στα 8.251 πόδια στο ψηλό πέρασμα Πλάντσον στις 3:21  μ.μ. Το πέρασμα Πλάντσον είναι το σημείο παραλαβής του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας από τη μια πλευρά των Άνδεων στην άλλη, με τους ελεγκτές στη Μεντόζα να μεταφέρουν τα καθήκοντα παρακολούθησης πτήσεων στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας του Πουνταχέλ στο Σαντιάγο. Μόλις διέσχισε τα βουνά στη Χιλή, νότια του Κουρίκο, το αεροσκάφος έπρεπε να στρίψει βόρεια και να ξεκινήσει μια κάθοδο στο αεροδρόμιο Πουνταχέλ στο Σαντιάγο.

Σύγκρουση 

Ο πιλότος Φεράντας είχε πετάξει στις Άνδεις 29 φορές στο παρελθόν. Σε αυτή την πτήση εκπαίδευε τον συγκυβερνήτη Λαγκουράρα, ο οποίος βρισκόταν στα χειριστήρια. Καθώς πετούσαν μέσα από τις Άνδεις, τα σύννεφα έκρυβαν τα βουνά.  Το αεροσκάφος ήταν τεσσάρων ετών και είχε 792 ώρες πτητικού έργου.  Θεωρήθηκε από μερικούς πιλότους ως υποδύναμη και είχε το παρατσούκλι από αυτούς ως «μολυβένιο έλκηθρο».

Δεδομένης της νεφοκάλυψης, οι πιλότοι πετούσαν υπό μετεωρολογικές συνθήκες οργάνων σε ύψος 18.000 ποδιών και δεν μπορούσαν να επιβεβαιώσουν οπτικά τη θέση τους. Ενώ ορισμένες αναφορές αναφέρουν ότι ο συγκυβερνήτης εκτίμησε εσφαλμένα τη θέση του χρησιμοποιώντας νεκρό υπολογισμό, βασιζόταν στην ραδιοπλοήγηση.Το όργανο VOR/DME του αεροσκάφους εμφάνισε στον συγκυβερνήτη μια ψηφιακή ανάγνωση της απόστασης από τον επόμενο ραδιοφάρο στο Κουρίκο. Στο πέρασμα Πλάντσον, το αεροσκάφος έπρεπε ακόμα να διανύσει 60–70 χλμ για να φτάσει στο Κουρίκο.

Ανεξάρτητα από αυτό, στις 3:21  μ.μ., λίγο μετά τη διέλευση του περάσματος, ο Λαγκουράρα επικοινώνησε με το Σαντιάγο και ειδοποίησε τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας ότι ανέμενε να φτάσει στο Κουρίκο ένα λεπτό αργότερα. Ο χρόνος πτήσης από το πέρασμα προς το Κουρίκο είναι συνήθως 11 λεπτά, αλλά μόλις τρία λεπτά αργότερα ο συγκυβερνήτης ανέφερε στο Σαντιάγο ότι περνούσαν το Κουρίκο και έστριβαν βόρεια. Ζήτησε άδεια από τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας για να προσγειωθεί. Ο ελεγκτής στο Σαντιάγο, χωρίς να γνωρίζει ότι η πτήση ήταν ακόμα πάνω από τις Άνδεις, τον εξουσιοδότησε να κατέβει στα 11.500 πόδια. Αργότερα ανάλυση της διαδρομής πτήσης τους βρήκε ότι ο συγκυβερνήτης όχι μόνο είχε στρίψει πολύ νωρίς, αλλά είχε ενεργοποιήσει μια κατεύθυνση 014 μοιρών, όταν έπρεπε να είχε γυρίσει στις 030 μοίρες.

Καθώς το αεροσκάφος κατέβαινε, προκαλούσαν έντονες αναταράξεις πάνω κάτω. Οι παίκτες του ράγκμπι αστειεύονταν αρχικά για τις αναταράξεις, μέχρι που κάποιοι επιβάτες είδαν ότι το αεροσκάφος ήταν πολύ κοντά στο βουνό. «Αυτή ήταν μάλλον η στιγμή που οι πιλότοι είδαν τη μαύρη κορυφογραμμή να υψώνεται μπροστά τους». Ο Ρομπέρτο ​​Κανέσα είπε αργότερα ότι νόμιζε ότι ο πιλότος γύρισε βόρεια πολύ σύντομα και άρχισε την κάθοδο προς το Σαντιάγο ενώ το αεροσκάφος ήταν ακόμα ψηλά στις Άνδεις. Μετά «άρχισε να ανεβαίνει, ώσπου το αεροπλάνο ήταν σχεδόν κάθετο και άρχισε να σταματά και να κουνιέται».ref name=cannibal></ref> Ο συναγερμός επίγειας σύγκρουσης του αεροσκάφους ακούστηκε, ανησυχώντας όλους τους επιβάτες.

Ο συγκυβερνήτης εφάρμοσε τη μέγιστη ισχύ σε μια προσπάθεια να κερδίσει ύψος. Μαρτυρίες και στοιχεία έδειξαν ότι το αεροπλάνο χτύπησε το βουνό δύο ή τρεις φορές. Ο συγκυβερνήτης μπόρεσε να φέρει το ρύγχος του αεροσκάφους πάνω από την κορυφογραμμή, αλλά στις 3:34  μ.μ., το κάτω μέρος του κώνου της ουράς μπορεί να κόπηκε στην κορυφογραμμή στα 13.800 πόδια. Η επόμενη σύγκρουση έκοψε τη δεξιά πτέρυγα. Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι πετάχτηκε πίσω με τέτοια δύναμη που έσκισε τον κατακόρυφο σταθεροποιητή και τον κώνο της ουράς. Όταν ο κώνος της ουράς αποσπάστηκε, πήρε μαζί του το πίσω μέρος της ατράκτου, συμπεριλαμβανομένων δύο σειρών καθισμάτων στο πίσω τμήμα της καμπίνας επιβατών, το μαγειρείο, τον χώρο αποσκευών, τον κατακόρυφο σταθεροποιητή και τους οριζόντιους σταθεροποιητές, αφήνοντας μια τρύπα με κενό το πίσω μέρος της ατράκτου. Τρεις επιβάτες, ο πλοηγός και ο αεροσυνοδός χάθηκαν με το τμήμα της ουράς.

Το αεροσκάφος συνέχισε προς τα εμπρός και προς τα πάνω άλλα 200 μέτρα (660 πόδια) για μερικά ακόμη δευτερόλεπτα, όταν το αριστερό φτερό χτύπησε στα 4.400 μέτρα (14.400 πόδια), σπάζοντας το φτερό. Μία από τις έλικες κόπηκε μέσα από την άτρακτο καθώς το φτερό στο οποίο ήταν συνδεδεμένο κόπηκε.   Δύο ακόμη επιβάτες έπεσαν έξω από το ανοιχτό πίσω μέρος της ατράκτου. Το μπροστινό μέρος της ατράκτου έφυγε κατευθείαν στον αέρα πριν γλιστρήσει κάτω από τον απότομο παγετώνα με ταχύτητα 350 χλμ/ώρα σαν ένα έλκηθρο υψηλής ταχύτητας και κατέβηκε περίπου 725 μέτρα (2.379 πόδια). Όταν η άτρακτος συγκρούστηκε με έναν όγκο χιονιού, τα καθίσματα αποκόπηκαν από τη βάση τους και πετάχτηκαν στο εμπρός διάφραγμα. Η πρόσκρουση συνέτριψε το πιλοτήριο με τους δύο πιλότους μέσα, σκοτώνοντας αμέσως τον Φεράντας.

Η επίσημη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συντριβή προκλήθηκε από ελεγχόμενη πτήση σε έδαφος λόγω σφάλματος του πιλότου.

Παραπομπές 

Αεροπορικά ατυχήματα και συμβάντα