Μεσοθωράκιο

Το μεσοθωράκιο είναι το κεντρικό διαμέρισμα της θωρακικής κοιλότητας. Είναι μια μη οριοθετημένη περιοχή που περιβάλλεται από χαλαρό συνδετικό ιστό και περιέχει μια ομάδα δομών εντός του θώρακα, δηλαδή την καρδιά και τα αγγεία της, τον οισοφάγο, την τραχεία, τα φρενικά και καρδιακά νεύρα, τον θωρακικό πόρο, τον θύμο αδένα και τους λεμφαδένες του κεντρικού θώρακα.

Ανατομία 

Το μεσοθωράκιο βρίσκεται εντός του θώρακα και περιβάλλεται δεξιά και αριστερά από υπεζωκότα. Περιβάλλεται από το τοίχωμα του θώρακα μπροστά, τους πνεύμονες στα πλάγια και τη σπονδυλική στήλη πίσω. Εκτείνεται από το στέρνο μπροστά μέχρι τη σπονδυλική στήλη πίσω. Περιέχει όλα τα όργανα του θώρακα εκτός από τους πνεύμονες. Είναι συνεχές με τον χαλαρό συνδετικό ιστό του λαιμού.

Το μεσοθωράκιο μπορεί να χωριστεί σε άνω (ή ανώτερο) και κάτω (ή κατώτερο) τμήμα:

 Το άνω μεσοθωράκιο ξεκινά από το άνω θωρακικό άνοιγμα και καταλήγει στο θωρακικό επίπεδο.
 Το κατώτερο μεσοθωράκιο εκτείνεται από αυτό το επίπεδο έως το διάφραγμα. Υποδιαιρείται σε τρεις περιοχές, όλες σε σχέση με το περικάρδιο - το πρόσθιο μεσοθωράκιο είναι μπροστά από το περικάρδιο, το μεσαίο μεσοθωράκιο περιέχει το περικάρδιο και τα περιεχόμενά του και το οπίσθιο μεσοθωράκιο πίσω από το περικάρδιο.

Οι ανατόμοι, οι χειρουργοί και οι κλινικοί ακτινολόγοι χωρίζουν το μεσοθωράκιο διαφορετικά. Για παράδειγμα, στο ακτινολογικό σχήμα του Φέλσον, υπάρχουν μόνο τρία διαμερίσματα (πρόσθιο, μεσαίο και οπίσθιο) και η καρδιά είναι μέρος του μεσαίου (κάτω) μεσοθωρακίου.

Θωρακικό επίπεδο 
Το εγκάρσιο θωρακικό επίπεδο, επίπεδο του Λούις ή επίπεδο του Λούντβιγκ είναι ένα σημαντικό ανατομικό επίπεδο στο ύψος της στερνικής γωνίας και του μεσοσπονδύλιου δίσκου Θ4/Θ5. Χρησιμεύει ως ένα φανταστικό όριο που χωρίζει το ανώτερο και το κατώτερο μεσοθωράκιο.

Μια σειρά από σημαντικές ανατομικές δομές και μεταβάσεις συμβαίνουν στο επίπεδο του θωρακικού επιπέδου, όπως:

 Η διχοτόμηση της τραχείας στους αριστερούς και δεξιούς κύριους βρόγχους.
 Το αριστερό παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο διακλαδίζεται από το αριστερό πνευμονογαστρικό νεύρο και αγκιστρώνεται κάτω από τον αρτηριακό σύνδεσμο μεταξύ του αορτικού τόξου πάνω και του πνευμονικού κορμού από κάτω.
 Η έναρξη του καρδιακού πλέγματος.
 Η άζυγος φλέβα περνάει πάνω από τον δεξιό κύριο βρόγχο και ενώνεται στην άνω κοίλη φλέβα.
 Ο θωρακικός πόρος διασχίζει τη μέση γραμμή από δεξιά προς τα αριστερά πίσω από τον οισοφάγο.
 Το άκρο της προτραχειακής και προσπονδυλικής περιτονίας.

Ανώτερο μεσοθωράκιο 
Το άνω μεσοθωράκιο οριοθετείται:

 άνω από τη θωρακική είσοδο, το άνω άνοιγμα του θώρακα.
 κάτω από το εγκάρσιο θωρακικό επίπεδο, που είναι ένα νοητό επίπεδο που διέρχεται από τη γωνία του στέρνου προς τα εμπρός προς το κάτω όριο του σώματος του 4ου θωρακικού σπονδύλου προς τα πίσω.
 πλαγίως από τους υπεζωκότες
 εμπρός από το στέρνο.
 οπίσθια από τα τέσσερα πρώτα θωρακικά σπονδυλικά σώματα.

Περιεχόμενα
 μύες
 κατάφυση του στερνοϋοειδή και στερνοθυρεοειδή
 κάτω άκρο του επιμήκη τραχηλικού
 αρτηρίες
 αορτικό τόξο
 βραγχιοκεφαλική αρτηρία
 θωρακικά τμήματα της αριστερής κοινής καρωτίδας και της αριστερής υποκλείδιας αρτηρίας
 φλέβες
 βραγχιοκεφαλικές φλέβες και 
 άνω μισό της άνω κοίλης φλέβας
 αριστερή άνω μεσοπλεύρια φλέβα
 νεύρα
 πνευμονογαστρικό νεύρο
 καρδιακό νεύρο
 επιφανειακά και εν τω βάθει καρδιακά πλέγματα
 φρενικό νεύρο
 αριστερό παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο
 τραχεία με παρατραχειακούς και τραχειοβρογχικούς λεμφαδένες
 οισοφάγος
 θωρακικός πόρος
 κατάλοιπα του θύμου
 μερικοί λεμφαδένες
 άνω επιμήκης σύνδεσμος

Κάτω μεσοθωράκιο

Πρόσθιο κάτω μεσοθωράκιο 
Οριοθετείται:

 πλάγια από τους υπεζωκότες
 οπίσθια από το περικάρδιο.
 εμπρός από το στέρνο, τον αριστερό εγκάρσιο θωρακικό και τον πέμπτο, έκτο και έβδομο αριστερό πλευρικό χόνδρο .

Περιεχόμενα
 Τμήμα του χαλαρού μαστικού ιστού
 Μερικά λεμφαγγεία τα οποία ανέρχονται από το ήπαρ
 Δύο ή τρεις πρόσθιοι μεσοθωρακικοί λεμφαδένες
 Μικροί μεσοθωρακικοί κλάδοι της έσω θωρακικής αρτηρίας
 Θύμος (υποστρέφει στους ενήλικες)
 άνω και κάτω στερνοπερικαρδιακοί σύνδεσμοι

Μέσο κατώτερο μεσοθωράκιο 
Οριοθετείται από: περικαρδιακός σάκος – Περιέχει τα ζωτικά όργανα και ταξινομείται στο ορώδες και στο ινώδες περικάρδιο.
Περιεχόμενα
 η καρδιά περικλείεται στο περικάρδιο
 η ανιούσα αορτή
 το κάτω μισό της άνω κοίλης φλέβας και της αζύγου φλέβας
 ο διχασμός της τραχείας και τους δύο βρόγχους
 ο πνευμονικός κορμός που διχάζεται σε δύο κλάδους
 η δεξιά και αριστερή πνευμονική φλέβα
 τα φρενικά νεύρα
 κάποιοι βρογχικοί λεμφαδένες
 περικαρδιοφρενικά αγγεία

Οπίσθιο κάτω μεσοθωράκιο 
Οριοθετείται:

 Μπροστά από (από πάνω προς τα κάτω): διχασμός της τραχείας, πνευμονικά αγγεία, ινώδες περικάρδιο και οπίσθια κεκλιμένη επιφάνεια του διαφράγματος
 Κάτω από τη θωρακική επιφάνεια του διαφράγματος.
 Άνω από το εγκάρσιο θωρακικό επίπεδο.
 Πίσω από τα σώματα της σπονδυλικής στήλης από το κάτω όριο του πέμπτου έως τον δωδέκατο θωρακικό σπόνδυλο (πίσω).
 Πλευρικά από τον μεσοθωρακικό υπεζωκότα (εκατέρωθεν).

 αρτηρία
 θωρακικό τμήμα της κατιούσας αορτής
 φλέβες
 άζυγος φλέβα
 η ημιάζυγος φλέβα και η βοηθητική ημιάζυγος
 φλέβες
 πνευμονογαστρικό νεύρο
 σπλαχνικά νεύρα
 συμπαθητική αλυσίδα
 οισοφάγος
 θωρακικός πόρος
 κάποιοι λεμφαδένες

Κλινική σημασία 

Το μεσοθωράκιο είναι συχνά το σημείο εμφάνισης διαφόρων όγκων:

 Πρόσθιο μεσοθωράκιο: υποστερνική βρογχοκήλη του θυρεοειδούς, λέμφωμα, θύμωμα και τεράτωμα.
 Μέσο μεσοθωράκιο: λεμφαδενοπάθεια, μεταστατική νόσος όπως από μικροκυτταρικό καρκίνωμα του πνεύμονα.
 Οπίσθιο μεσοθωράκιο: Νευρογενείς όγκοι, είτε από το περίβλημα του νεύρου (κυρίως καλοήθεις) είτε αλλού (κυρίως κακοήθεις).

Η μεσοθωρακίτιδα είναι φλεγμονή των ιστών στο μεσοθωράκιο, συνήθως βακτηριακή και οφείλεται σε ρήξη οργάνων στο μεσοθωράκιο. Καθώς η μόλυνση μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα, αυτή είναι μια σοβαρή κατάσταση.

Πνευμομεσοθωράκιο είναι η παρουσία αέρα στο μεσοθωράκιο, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε πνευμοθώρακα, πνευμοπεριτόναιο και πνευμοπερικάρδιο εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει πάντα και μερικές φορές αυτές οι καταστάσεις είναι στην πραγματικότητα η αιτία, όχι το αποτέλεσμα, του πνευμομεσοθωράκιου. Αυτές οι καταστάσεις συχνά συνοδεύουν το σύνδρομο Μπουρχάαβε ή την αυτόματη ρήξη του οισοφάγου.

Διεύρυνση 
Το διευρυμένο μεσοθωράκιο/διεύρυνση μεσοθωρακίου είναι όταν το μεσοθωράκιο έχει πλάτος μεγαλύτερο από 6 cm σε όρθια οπισθοπρόσθια ακτινογραφία θώρακος ή 8 cm σε ύπτια προσθιοπίσθια ακτινογραφία θώρακα.

Ένα διευρυμένο μεσοθωράκιο μπορεί να είναι ενδεικτικό πολλών παθολογιών:

 ανεύρυσμα αορτής
 διαχωρισμός αορτής
 ξεδίπλωμα της αορτής
 ρήξη αορτής
 πυλαία λεμφαδενοπάθεια
 εισπνοή άνθρακα - ένα διευρυμένο μεσοθωράκιο βρέθηκε σε 7 από τα πρώτα 10 θύματα που μολύνθηκαν από άνθρακα ( Bacillus anthracis) το 2001.
 ρήξη οισοφάγου - εμφανίζεται συνήθως με πνευμομεσοθωράκιο και υπεζωκοτική συλλογή  Διαγιγνώσκεται με κατάποσης υδατοδιαλυτού σκιαγραφικού.
 μεσοθωρακική μάζα
 μεσοθωρακίτιδα
 καρδιακός επιπωματισμός
 περικαρδιακή συλλογή
 κατάγματα θωρακικών σπονδύλων σε ασθενείς με τραύματα.

Παραπομπές 

Ανατομία ζώων