Έρικ Αχάριους

Ο Έρικ Αχάριους (, 10 Οκτωβρίου 1757 – 14 Αυγούστου 1819) ήταν Σουηδός βοτανολόγος ο οποίος πρωτοστάτησε στην ταξινομία των λειχηνών και είναι γνωστός ως ο «πατέρας της λειχηνολογίας». Ο Αχάριους ήταν ως γνωστόν ο τελευταίος μαθητής του Κάρολου Λινναίου.

Βίος 
Ο Αχάριους γεννήθηκε το 1757 από τον Γιόχαν Έρικ Αχάριους και την Καταρίνα Μαργκαρέτα Χάγκτορν στο Γέβλε. Έλαβε ιδιωτική εκπαίδευση έως ότου έγινε δεκτός στο Γυμνάσιο του Γέβλε το 1770. Αργότερα εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα το 1773, όπου σπούδασε φυσική ιστορία και ιατρική υπό τον Λινναίο και ήταν ο τελευταίος φοιτητής που υπέβαλε διατριβή ενώπιον του. Η διατριβή του Αχάριους, με τίτλο Planta Aphyteia,  αφορούσε ένα είδος αγγειώδους φυτού (Hydnora) το οποίο είχε συλλέξει στη Νότια Αφρική ο Καρλ Πέτερ Τούνμπεργκ και το οποίο ο Λινναίος είχε κατατάξει εσφαλμένα στους μύκητες. Έτσι είναι γνωστός ως «Ο τελευταίος μαθητής του Κάρολου Λινναίου». Αφού αποφοίτησε από την Ουψάλα το 1776, εργάστηκε αργότερα για τη Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Στοκχόλμης και ολοκλήρωσε τις ιατρικές του σπουδές στο Πανεπιστήμιο Λουντ το 1782. Διορίστηκε δημοτικός ιατρός στη Βαντστένα το 1785, περιφερειακός ιατρός στην κομητεία Έστεργκετλαντ το 1789, διευθυντής του νέου νοσοκομείου της Βαντστένα (το οποίο είχε ξεκινήσει ο ίδιος) το 1795 και επίτιμος καθηγητής το 1803. Ως σκιτσογράφος, ο Αχάριους εικονογράφησε το έργο έγχρωμης ιστορίας του Πέτερ Βέστρινγκ Svenska lafvarne (1805) και το Flora Capensis του Καρλ Πέτερ Τούνμπεργκ.

Το 1787 ο Έρικ Αχάριους παντρεύτηκε την Έλενα Ντοροτέα Σολάντερ (1762-1804), κόρη ενός εμπόρου, στη Λάντσκρονα. Μετά τον θάνατο της Έλενα, ο Αχάριους παντρεύτηκε τη Μαργκαρέτα Μαρία Χόφμπεργκ στις 31 Δεκεμβρίου 1804. Ήταν κόρη του Γκότφριντ Χόφμπεργκ, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την παραγωγή αλατόνερου για πυρομαχικά στο Σκένινγκε. Συνολικά ο Έρικ Αχάριους απέκτησε τέσσερα παιδιά, τον Λαρς Γκούσταφ Αχάριους, τον Ζαν Τόρκελ Αχάριους, την Καταρίνα Τεοντόρα Όρλινγκ (το γένος Αχάριους) και τη Σαρλότα Βιλελμίνα Αχάριους.

Ο Αχάριους πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του στη Βαντστένα, όπου πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο ενώ βρισκόταν στον κήπο του σπιτιού του και εξέταζε μια συλλογή λειχήνων από την Ισπανία, στις 14 Αυγούστου 1819, σε ηλικία 61 ετών.

Έργο στη λειχηνολογία 

Ο Αχάριους ανήκε στις νεότερες γενιές των Σουηδών βοτανολόγων που συνέχισαν αυτό που ο Λινναίος είχε αφήσει στη μέση, την ταξινόμηση όλων των ζωντανών οργανισμών. Ο Αχάριους ξεκίνησε την ταξινομική κατάταξη των Λειχηνών και κατά τη διάρκεια της ζωής του ταξινόμησε πάνω από 3.300 είδη λειχήνων χωρισμένα σε 40 διαφορετικά γένη. Την εποχή του θανάτου του Λινναίου όλες οι λειχήνες ήταν ομαδοποιημένες σε ένα μόνο γένος, έτσι ο Αχάριους ήταν ο πρώτος που επέκτεινε την ταξινόμηση των λειχηνών στην πολυδιάστατη ομάδα οργανισμών που είναι γνωστή σήμερα. Η πρώτη του δημοσίευση ήταν το Lichenographiae Suecia prodromus, που εκδόθηκε το 1798 και περιγράφει λεπτομερώς όλα τα γνωστά είδη λειχήνων που βρέθηκαν στη Σουηδία. Αυτό ήταν το πρώτο έργο που δημοσιεύτηκε και περιέγραφε λεπτομερώς τις λειχήνες με τη χρήση διωνυμικής ονοματολογίας και επέκτεινε την ταξινόμησή τους πέρα από ένα μόνο γένος. Ενώ συνέθετε το Lichenographiae Suecia prodromus, ο Αχάριους άρχισε να επικοινωνεί με τον Όλοφ Σβαρτς, έναν άλλο μαθητή του Λινναίου, και από το 1780 έως το 1815 έστειλαν σχεδόν 350 επιστολές ο ένας στον άλλον. Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι ο Σβαρτς επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη του συστήματος ταξινόμησης του Αχάριους. Επιπλέον, ο Σβαρτς σύστησε τον Αχάριους σε πολλούς άλλους Σουηδούς φυσιοδίφες, καθώς και σε αρκετές σημαντικές διεθνείς προσωπικότητες, όπως ο Τζέιμς Έντουαρντ Σμιθ, επικεφαλής της Λινναϊκής Εταιρείας. Η έκθεση αυτή βοήθησε τον Αχάριους να διαδώσει τα νέα του ευρήματα σχετικά με τις λειχήνες σε ένα διεθνές ακροατήριο. Αφού δημοσίευσε το πρώτο του έργο, έστειλε ένα αντίγραφο στον Τζέιμς Έντουαρντ Σμιθ, ο οποίος, σε απάντηση, διόρισε τον Αχάριους ως εξωτερικό μέλος της Λινναϊκής Εταιρείας. Στη συνέχεια, ο Αχάριους δημοσίευσε τα βιβλία Methodus qua omnes detectos Lichenes (1803), Lichenographia universalis (1810), και Synopsis methodica lichenum (1814) καθένα από τα οποία έστειλε στην Εταιρεία του Λονδίνου, συνοδευόμενο από εκατοντάδες δείγματα που περιγράφονται σε κάθε βιβλίο.  Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Αχάριους συνέλεξε πάνω από 5.500 δείγματα λειχηνών, τα περισσότερα από τα οποία φιλοξενούνται σήμερα στο Βοτανικό Μουσείο του Φινλανδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας.

Στα επιδραστικά έργα του, ο Αχάριους εισήγαγε πολλές ορολογίες που σχετίζονται με τις λειχήνες και οι οποίες παραμένουν σε ευρεία χρήση μέχρι σήμερα.

Κληρονομιά 
Η διεθνής φήμη του Αχάριους επηρέασε πολλούς νέους λειχηνολόγους από όλη την Ευρώπη. Το 1804 ο Φρίντριχ Βέμπερ (Friedrich Weber, 1781-1823) και ο Ντάνιελ Ματίας Χάινριχ Μορ (Daniel Matthias Heinrich Mohr, 1780-1808), δύο Γερμανοί φυσιοδίφες, δημοσίευσαν το βιβλίο Naturhistorische Reise durch einen Theil Schwedens, στο οποίο παρουσιάστηκε εκτενώς το έργο του για τις λειχήνες και περιλάμβαναν επίσης τέσσερις εικονογραφήσεις του Αχάριους. Επιπλέον, ο Γουίλιαμ Μπόρερ, ο οποίος πρωτοστάτησε στη λειχηνολογία στη Βρετανία (και συχνά αποκαλείται πατέρας της βρετανικής λειχηνολογίας), επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τα δείγματα και τις δημοσιεύσεις του Αχάριους που έλαβε η Λινναϊκή Εταιρεία του Λονδίνου. Αυτές οι συλλογές και τα βιβλία μελετήθηκαν από τον Μπόρερ το 1809 και αποτέλεσαν τη βάση για το δικό του έργο. Επιπλέον, ο Τόμας Γκέιτζ δημοσίευσε το βιβλίο A Monograph of the Genus Cenomyce: Consisting of Coloured Drawings of Each Species and Variety, As Described in the Lichenographia Universalis of Acharius το 1815, το οποίο περιείχε εικονογραφήσεις κάθε είδους και παραλλαγής του γένους Cenomyce όπως περιγράφεται στη Lichenographia universalis. Μέχρι σήμερα αρκετά από τα αρχικά σχήματα ταξινόμησης του Αχάριους εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην ταξινομία των λειχηνών. Η Διεθνής Ένωση Λειχηνολογίας έχει ονομάσει το μετάλλιό της για τα δια βίου επιτεύγματα στη λειχηνολογία μετάλλιο Αχάριους από το όνομά του, και επίσης το 1992 τοποθέτησε αναμνηστική πλάκα στο σπίτι στη Βαντστένα όπου έζησε για πολλά χρόνια.

Διακρίσεις 

Ήταν μέλος της Βασιλικής Φυσιογραφικής Εταιρείας του Λουντ (1795), της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών (1796), της Λινναϊκής Εταιρείας του Λονδίνου (1801), διορίστηκε ιππότης του Τάγματος της Βάσα (1809) και της Βασιλικής Εταιρείας Επιστημών της Ουψάλα (1810).

Το φυτικό γένος Acharia (το 1794,), πολλά είδη φυτών (π.χ. Rosa acharii, και (τύπος λειχήνας), Conferva acharii) και ένα έντομο, το Tortrix achariana έχουν όλα πάρει το όνομά τους από τον Αχάριους.

Οι συλλογές του Αχάριους είναι μοιρασμένες σε διάφορα μουσεία: το Φινλανδικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Ελσίνκι, στο οποίο ανήκει το Βοτανικό Μουσείο στην Ουψάλα, το Σουηδικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και το Βοτανικό Μουσείο στο Λουντ. Τα έγγραφά του βρίσκονται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Ουψάλα. Υπάρχουν επίσης δείγματα που συνέλεξε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. 

Ακολουθεί κατάλογος με τις δημοσιεύσεις του Έρικ Αχάριους:

 Lichenographiae svecicae Prodromus (Αρχή λειχηνογραφίας της Σουηδίας) 1798
 Methodus qua omnes detectos Lichenes (Μέθοδος με την οποία ο καθένας μπορεί να αναγνωρίσει τις λειχήνες) 1803
 Lichenographia universalis (Καθολική λειχηνογραφία) 1810
Synopsis methodica Lichenum (Μεθοδολογική σύνοψη λειχήνων) 1814

Παραπομπές 

Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Ουψάλα
Μέλη της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών
Σουηδοί βιολόγοι
Σουηδοί ιατροί