Έγγραφα της Πανδώρας

Τα Έγγραφα της Πανδώρας () είναι ένα σύνολο διαρροών περίπου 11,9 εκατ. εμπιστευτικών εγγράφων, μεγέθους 2,9 τεραμπάιτ δεδομένων που δημοσίευσε η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) στις 3 Οκτωβρίου 2021.  Η διαρροή αποκάλυψε μυστικούς υπεράκτιους λογαριασμούς 35 παγκόσμιων ηγετών, συμπεριλαμβανομένων τωρινών και πρώην προέδρων, πρωθυπουργών και αρχηγών κρατών, καθώς και περισσότερων από 100 δισεκατομμυριούχων, διασημοτήτων και ηγετών επιχειρήσεων. 

Οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί της Διεθνούς Κοινοπραξίας περιέγραψαν τις διαρροές εγγράφων ως την πιο εκτενή αναφορά οικονομικού απορρήτου που περιείχε έγγραφα, μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και υπολογιστικά φύλλα από 14 εταιρείες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, σε χώρες όπως ο Παναμάς, η Ελβετία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα,  ξεπερνώντας την προηγούμενη κυκλοφορία των Panama Papers το 2016, η οποία είχε 11,5 εκατομμύρια εμπιστευτικά έγγραφα (2,6 terabytes).  Κατά τη δημοσίευση των εγγράφων, η Διεθνής Κοινοπραξία δήλωσε ότι δεν προσδιορίζει την πηγή της για τα έγγραφα. Οι εκτιμήσεις της Κοινοπραξίας Δημοσιογράφων για τα χρήματα που διατηρούνται στις υπεράκτιες ζώνες (εκτός της χώρας όπου προήλθαν τα χρήματα) κυμαίνονται από 5,6 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως 32 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Αποκαλύψεις 

Συνολικά, 35 σημερινοί και πρώην εθνικοί ηγέτες εμφανίζονται στην διαρροή των εγγράφων, μαζί με 400 δημόσιους υπαλλήλους από σχεδόν 100 χώρες και περισσότερους από 100 δισεκατομμυριούχους. Σύμφωνα με τους φορολογικούς νόμους, ορισμένες από τις δραστηριότητες ήταν νόμιμες, αλλά δεν μπορούσαν να δικαιολογηθούν. Ορισμένα αρχεία έδειχναν την ημερομηνία του 1970, αλλά δημιουργήθηκαν στην πραγματικότητα μεταξύ 1996 και 2020. Τα δεδομένα που διέρευσαν περιελάμβαναν 130 δισεκατομμυριούχους που απαριθμήθηκαν από το Forbes, πάνω από 330 πολιτικούς, διασημότητες, μέλη των βασιλικών οικογενειών και ακόμη και ορισμένους θρησκευτικούς ηγέτες. Μεταξύ αυτών των ονομάτων είναι ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ο πρόεδρος της Χιλής Σεμπαστιάν Πινιέρα, ο πρόεδρος της Κένυας Ουχούρου Κενιάτα, ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου Μίλο Σουκάνοβιτς, Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι , ο εμίρης του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θανί, ο πρωθυπουργός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ο εμίρης του Ντουμπάι Μοχάμεντ μπιν Ρασίντ αλ Μακτούμ, ο πρόεδρος της Γκαμπόν Αλί Μπονγκό Οντίμπα, ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Νατζίμπ Μικάτι,  ο πρόεδρος του Ισημερινού Γκιγιέρμο Λάσο, μέλη της οικογένειας του πρώην προέδρου της Αργεντινής Μαουρίτσιο Μάκρι και του Ισημερινού Τζέιμι Ντούραν Μπάρμπα,   και του Κύπριου προέδρου Νίκου Αναστασιάδη. Περισσότεροι από 100 δισεκατομμυριούχοι, 29.000 υπεράκτιοι λογαριασμοί, 30 νυν και πρώην ηγέτες και 336 πολιτικοί  αναφέρθηκαν στις πρώτες διαρροές στις 3 Οκτωβρίου 2021.

Ο βασιλιάς Αμπντάλα Β' της Ιορδανίας είναι ένα από τα κύρια πρόσωπα που αναφέρονται στα έγγραφα που δείχνουν ότι είχε επενδύσει πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε ακίνητα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, όπου περιελάμβαναν σπίτια στο Μαλιμπού της Καλιφόρνια,Ουάσινγκτον, Λονδίνο και Άσκοτ στο Ηνωμένο Βασίλειο.  Μια βρετανική εταιρεία που ελέγχεται από την Σέρι Μπλερ έχει αποδειχθεί ότι έχει αποκτήσει μια ιδιοκτησία στο Λονδίνο από την Romanstone International Limited, μια εταιρεία στις Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, που αν η ιδιοκτησία είχε αποκτηθεί απευθείας, έναντι 312.000 λιρών θα ήταν πληρωτέα στο όνομα του Τόνι Μπλερ, καθώς θα εμφανίζονταν σε δήλωση κοινού εισοδήματος για τη σχετική υποθήκη.  

Τα έγγραφα αποκαλύπτουν επίσης πώς ένα συγκρότημα γραφείων που ανήκει στην πολιτική οικογένεια του Αζερμπαϊτζάν Αλίεφ πωλήθηκε στην Crown Estate, μια δημόσια επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν, έναντι 66 εκατομμυρίων λιρών το 2018, αποφέροντας κέρδη 31 εκατομμυρίων λιρών στους Αλίιεφ. Ένα άλλο γραφείο αξίας 33 εκατομμυρίων λιρών πωλήθηκε στην οικογένεια το 2009 και δόθηκε στον γιο του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ, Χεϊντάρ.  Σύμφωνα με την εφημερίδα Las Vegas Sun, «Τα μέλη του στενού κύκλου του Πακιστανού πρωθυπουργού Ιμράν Χαν ατηγορούνται ότι έκρυψαν πλούτο εκατομμυρίων δολαρίων σε μυστικές εταιρείες ή καταπιστεύματα».   Υποστηρικτές του πρώην προέδρου της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο κατηγόρησαν τον διάδοχό του Ζελένσκι, ο οποίος ήρθε στην εξουσία σε μια εκστρατεία κατά της διαφθοράς, για φοροδιαφυγή. Αλλού, στενοί συνεργάτες του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, όπως η Σβετλάνα Κριβόνογιχ και ο Γκενάντι Τιμτσένκο, αποκαλύφθηκαν ότι είχαν μυστικά περιουσιακά στοιχεία στο Μονακό και ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, ο οποίος είχε κάνει εκστρατεία με την υπόσχεση ότι θα καταπολεμήσει τη διαφθορά και τη φοροδιαφυγή, δεν δήλωσε τη χρήση μιας υπεράκτιας εταιρείας επενδύσεων για την αγορά οκτώ ακινήτων, συμπεριλαμβανομένων δύο βιλών, στη Γαλλική Ριβιέρα για 12 εκατομμύρια λίρες.   Ο Ουχούρου Κενιάτα αναφέρθηκε επίσης, παρά το γεγονός ότι το 2018 δηλώσε ότι «Τα περιουσιακά στοιχεία κάθε δημόσιου υπαλλήλου πρέπει να δηλώνονται δημόσια, έτσι ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να αμφισβητούν και να ρωτούν - τι είναι νόμιμο»  Ο Κενιάτα και έξι μέλη της οικογένειάς του έχουν συνδεθεί με 13 υπεράκτιες εταιρείες. Ο κατάλογος που διέρρευσε περιλαμβάνει επίσης ηγέτες διεθνικών εγκληματικών οργανώσεων, όπως ο Ραφαέλε Αμάτο, επικεφαλής της συμμορίας Αμάτο-Παγκάνο μια οικογένεια της Καμόρα, αφιερωμένη στη διεθνή διακίνηση ναρκωτικών. Ο Αμάτο χρησιμοποίησε μια υπεράκτια εταιρεία στο Ηνωμένο Βασίλειο για να αγοράσει γη και ακίνητα στην Ισπανία.

Άλλα παγκοσμίως γνωστά ονόματα που αναφέρονται στα έγγγραφα της Πανδώρας περιλαμβάνουν την τραγουδίστρια Σακίρα, η οποία ίδρυσε νέες υπεράκτιες εταιρείες, παρόλο που δικάζεται για φοροδιαφυγή, το μοντέλο Κλώντια Σίφερ, ο Ινδός παίκτης του κρίκετ Σαχίμ Τεντούλκαρ, και ο Ινδός δισεκατομμυριούχος Ανίλ Αμπάνι, καθώς και η αδερφή του διαδηλωτή Νιράβ Μόντι, Πούρβι Μόντι. Επίσης στα ονόματα περιλαμβάνονται, ο Αλεξάντρ Κάζες, ιδρυτής της σκοτεινής ιστοσελίδας AlphaBay, ο οποίος συνήθιζε να ασχολείται με παράνομα ναρκωτικά. Ο Πακιστανός υπουργός Οικονομικών, Σαουκάτ Φαγιάζ Αχμέντ Ταρίν, και αρκετοί κορυφαίοι στρατηγοί του Πακιστάν. Στα έγγραφα της Πανδώρας, ονομάζονται επίσης ο Μιγκέλ Μποσέ, οι προπονητές Πεπ Γκουαρντιόλα και Κάρλο Αντσελότι, καθώς και ο τραγουδιστής Χούλιο Ιγκλέσιας.

Πηγές δεδομένων 
Τα αρχεία που διέρρευσαν προέρχονται από 14 συνεργάτες υπεράκτιων υπηρεσιών που βοηθούν τους πελάτες να ιδρύσουν εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους.

Δικηγορικό γραφείο Alcogal 
Μια έκθεση της ICIJ επικεντρώθηκε στο παναμέζικο δικηγορικό γραφείο Alemán, Cordero, Galindo & Lee ήγνωστό και ως Alcogal, λέγοντας ότι ήταν η «δικηγορική εταιρεία της ελίτ της Λατινικής Αμερικής», έχοντας δημιουργήσει τουλάχιστον 14.000 υπερακτίες εταιρείες και καταπιστεύματα σε φορολογικούς παραδείσους. Η Alcogal αναφέρθηκε έτσι περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο υπεράκτιο πάροχο στα έγγραφα που διέρρευσαν.

ΜΜΕ που συμμετέχουν 
Για την αποκάλυψη των εγγράφων της Πανδώρα, το ICIJ συνεργάστηκε με δημοσιογράφους από 91 μέσα ενημέρωσης  σε 117 χώρες, συμπεριλαμβανομένων ειδησεογραφικών οργανισμών όπως η αμερικανική εφημερίδα Washington Post, το ιταλικό περιοδικό L'Espresso, η γαλλική Le Monde, η ισπανική El País, η γερμανική Süddeutsche Zeitung, το πρόγραμμα PBS Frontline, η αυστραλιανή Broadcasting Corporation, η βρετανική The Guardian και το Panorama του BBC.

Αντιδράσεις

Αφρική 
: Το γραφείο του πρωθυπουργού Πάτρικ Άτσι καταδίκασε την «κακόβουλη χρήση» πληροφοριών. 
: Ο Πρόεδρος Ουχούρου Κενιάτα ανέφερε σε δήλωση του ότι τα έγγραφα της Πανδώρας είναι καλό για την διαφάνεια και είπε ότι θα απαντούσε πλήρως όταν επέστρεφε από ένα ταξίδι στο εξωτερικό. Προηγουμένως είχε ζητήσει από όλους τους δημόσιους υπαλλήλους να λογοδοτήσουν για τον πλούτο τους.

Ασία 
: Ο πρόεδρος Γκοταμπάγια Ρατζαπάκσα διέταξε την Επιτροπή δωροδοκίας να ερευνήσει τα πρόσωπα της Σρι Λάνκα που κατονομάζονται στα έγγραφα της Πανδώρας, οι οποίες αποκάλυψαν την οικονομική απάτη παγκοσμίως. 
: Η κυβέρνηση της Ιορδανίας χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς που έγιναν για τον βασιλιά Αμπντάλα Β στη διαρροή «παραμορφωμένους», ενώ ο ίδιος ο Βασιλιάς κατήγγειλε αυτό που ισχυρίστηκε ότι ήταν «εκστρατεία εναντίον της Ιορδανίας».
: Το ινδικό Υπουργείο Οικονομικών υποσχέθηκε έρευνα για τις αποκαλύψεις της διαρροής και ότι θα ληφθούν τα κατάλληλα νομικά μέτρα εάν είναι απαραίτητο.
: Ο υπουργός Οικονομίας Αιρλάνγκα Χαρτάρτο και ο υπουργός Ναυτιλιακών Υποθέσεων και Επενδύσεων Λουνούτ Μπινσάρ Παντζαϊτάν αναφέρονται στη διαρροή. Ο Χαρτάρτο αρνήθηκε οποιαδήποτε γνώση των συναλλαγών από την εταιρεία που κατείχε στους Βρετανικούς Παρθένους Νήσους. Ο Παντζαϊτάν  αρνήθηκε ότι είχε συνεργασία με μια κρατική εταιρεία πετρελαίου της Ινδονησίας και στη συνέχεια άλλαξε το όνομα της εταιρείας.
: Ο Λιβανέζος πρωθυπουργός Νατζίμπ Μικάτι και ο πρώην πρωθυπουργός Χασάν Ντιάμπ αρνήθηκαν οποιαδήποτε παρανομία.
: Ο πρωθυπουργός Ιμράν Χαν είπε ότι όλοι οι πολίτες που αναφέρονται στα έγγραφα της Πανδώρας θα διερευνηθούν και θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση παρανομίας. Ο Αχσάν Ικμπάλ, γενικός γραμματέας του Πακιστανικού Μουσουλμανικού Συνδέσμου, ζήτησε την παραίτηση του πρωθυπουργού Χαν. 
: Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ανουάρ Ιμπραχίμ ζήτησε για το περιεχόμενο των εγγράφων της Πανδώρας να συζητηθούν στο Κοινοβούλιο αφού αποκαλύφθηκαν αρκετοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων και του υπουργού Οικονομικών Τενγκού Ζάφρυλ Αζίζ, καθώς και του πρώην υπουργού Οικονομικών Νταίμ Ζανουντίντ.

Ευρώπη 
: Ο Πρώην Πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και η σύζυγος του, Σέρι αρνήθηκαν οποιαδήποτε παρανομία, με τον εκπρόσωπο του ζευγαριού να λέει ότι «οι Μπλερ πληρώνουν πλήρη φόρο για όλα τα κέρδη τους. Και δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ υπεράκτια εταιρεία ούτε για απόκρυψη συναλλαγών ούτε για αποφυγή φόρων».
: Ο επίτροπος οικονομικών Πάολο Τζεντιλόνι δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει νέες νομοθετικές προτάσεις για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής έως το τέλος του έτους.
 Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης στην δήλωση που έκανε στον Guardian και το BBC, ανέφερε πως υπήρξε κάτοχος μετοχών στην Anastasiades & Partners, η οποία αναφέρεται στην διαρροή, και πως δεν είχε κανέναν ενεργό ρόλο στη νομική εταιρεία από την στιγμή που έγινε ηγέτης της αντιπολίτευσης το 1997. 
:: Η Τσεχική Εθνική Αστυνομία υποσχέθηκε έρευνα για τυχόν πολίτες που αναφέρονται στα έγγραφα της Πανδώρας, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπιτς. ο οποίος αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία και ισχυρίστηκε ότι ο χρόνος ή/και το περιεχόμενο της διαρροής αποσκοπούσε στο να επηρεάσει τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.
: Ο Λέο Βαραντκάρ δήλωσε ότι η ιρλανδική κυβέρνηση και η βουλή θα κινηθούν άμεσα για να κλείσουν τυχόν κενά στο φορολογικό ή εταιρικό δίκαιο που επιτρέπουν σε ιδιώτες και επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν τη χώρα ως υπεράκτια έδρα.
: Ο εκπρόσωπος Τύπου του προέδρου Πούτιν, Ντιμίτρι Πεσκόφ απέρριψε τις κατηγορίες εναντίον του Πούτιν, ο οποίος δεν κατονομάζεται άμεσα στα έγγραφα της Πανδώρας, ως «αβάσιμους ισχυρισμούς», αφού στη διαρροή αναφέρθηκαν αρκετά άτομα που συνδέονται με τον Πούτιν.  Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες  είναι «το μεγαλύτερος» φορολογικός παράδεισος και ότι «δισεκατομμύρια δολάρια στη Νότια Ντακότα ανήκουν σε εκείνους που κατηγορούνται για οικονομικά εγκλήματα». 
: Το γραφείο του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία αφού κατονομάστηκε στη διαρροή. Ο πρώην δημοσιογράφος και συνεργάτης του Ζελένσκι, Σερχάι Λετσένκο είπε ότι «δεν υπάρχει θέμα για σκάνδαλο» και ότι «στην Ουκρανία, οι υπεράκτιες εταιρείες είναι τόσο διαδεδομένες που οι ιδιοκτήτες πάγκων έχουν ήδη μια υπεράκτια εταιρεία».

Βόρεια Αμερική 
: Ο Πρόεδρος Αντρές Μανουέλ Λόπεζ Ομπραντόρ δήλωσε ότι θα πιέσει για έρευνα για τυχόν Μεξικανούς υπηκόους που κατονομάζονται στα έγγραφα της διαρροής.
: Το Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θα επανεξετάσει τα έγγραφα που δημοσιεύτηκαν στα έγγραφα της Πανδώρας. Σύμφωνα με τη διαρροή, τα καταπιστεύματα σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ   - συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Ντακότας,  της Φλόριντα, του Ντέλαγουερ, του Τέξας και της Νεβάδα - διέθεταν τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ για υπεράκτιους πελάτες.  Ο Ρόμπερτ Σίλβερμαν, ανώτερος νομικός της Oxfam America, παρατήρησε ότι: «Τα έγγραφα της Πανδώρας είναι μια καταδικαστική υπενθύμιση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δύο ξεχωριστά φορολογικά συστήματα-ένα για τους πλούσιους και καλά συνδεδεμένους και ένα για όλους τους άλλους».

Κεντρική Αμερική και Καραϊβική 
: Ο Πρόεδρος Λούι Αμπινάντερ αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία αφού κατονομάστηκε στη διαρροή, προσθέτοντας ότι «έχει διαχωριστεί εντελώς από τη διοίκηση και τη διαχείριση όλων των εταιρειών που ελέγχονται από την οικογένεια, που έχουν συσταθεί στη Δομινικανή Δημοκρατία ή στο εξωτερικό» από τότε που ανέλαβε την εξουσία τον Αύγουστο του 2020.
: Η Procuraduría General de la Nación, μια κρατική υπηρεσία, αναφέρθηκε ότι αναλύει το περιεχόμενο της διαρροής, αναζητώντας βάσεις για ποινική έρευνα αυτών που αναφέρονται στη διαρροή.  Η Colegio Nacional de Abogados, μια τοπική εμπορική ένωση, δήλωσε ότι οι δικηγορικές εταιρείες του Παναμά είχαν προσφέρει νόμιμα τις υπηρεσίες τους, και ότι η διαρροή δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, καθώς απειλεί τους κανόνες σύμφωνα με το ανώτερο δίκαιο, δικηγορικά γραφεία και πελάτες σε όλο τον κόσμο απολαμβάνουν την εμπιστευτικότητα που μπορεί να παραβιαστεί μόνο με δικαστική απόφαση και η διαρροή αποτελεί απειλή για τις δικηγορικές εταιρείες του Παναμά καθώς τους παρουσιάζει ως συμμάχους εγκληματιών.

Νότια Αμερική 
:: Ο πρόεδρος Σεμπαστιάν Πινέρα αρνήθηκε ότι είχε κρυμμένα περιουσιακά στοιχεία σε φορολογικούς παραδείσους.
: Ο πρόεδρος Γκιγιέρμο Λάσο αρνήθηκε οποιαδήποτε παράβαση.   Είπε ότι συνεργάστηκε οικειοθελώς με την έρευνα των εγγράφων της Πανδώρας και ότι όσον αφορά την αναφορά του ονόματος του στη διαρροή, «οι περισσότερες από τις αναφερόμενες εταιρείες διαλύθηκαν νόμιμα στο παρελθόν και δεν έχω καμία σχέση με αυτές που μπορεί ακόμη να υπάρχουν».
: Η Εθνική Γραμματεία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας του Προεδρικού Γραφείου της Ουρουγουάης ξεκίνησε αυτεπάγγελτα μια έρευνα σχετικά με την υπόθεση για να μάθει τους ρόλους των δικηγορικών γραφείων που εδρεύουν στο Μοντεβιδέο με στόχο την παροχή υπεράκτιων εταιρίων σε πελάτες παγκοσμίως ως μεσάζοντες του δικηγορικού γραφείου Alcogal.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Pandora Papers at the International Consortium of Investigative Journalists
 Disclose unlawful monetary streams 

Διαρροή πληροφοριών
Διαφθορά
Οικονομικά σκάνδαλα
Πανδορα