Φεουδαρχικός κατακερματισμός

Φεουδαρχικός κατακερματισμός είναι ένα στάδιο στην ανάπτυξη ορισμένων φεουδαρχικών κρατών, στο οποίο χωρίζεται σε μικρότερες περιφερειακές κρατικές δομές, καθεμία από τις οποίες χαρακτηρίζεται από σημαντική αυτονομία, αν όχι απόλυτη ανεξαρτησία και κυβερνάται από έναν υψηλόβαθμο ευγενή, όπως ένας πρίγκιπας ή ένας δούκας. Ο φεουδαρχικός κατακερματισμός συνδέεται συνήθως με την ευρωπαϊκή ιστορία, ιδιαίτερα κατά τον Μεσαίωνα.

Ο φεουδαρχικός κατακερματισμός συμβαίνει αφού ο θάνατος του νόμιμου ηγεμόνα δεν αφήνει σαφείς κληρονόμους και οι κυβερνήτες διαφόρων υποδιαιρέσεων του αρχικού κράτους αποτυγχάνουν να εκλέξουν ή να συμφωνήσουν για έναν νέο ηγέτη για την προηγούμενη, μεγαλύτερη οντότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις (για παράδειγμα, η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία) ένας τέτοιος ηγέτης μπορεί να εκλεγεί, αλλά να έχει πολύ μικρότερες εξουσίες από αυτές του προκατόχου του.

Αυτό το φαινόμενο έχει συμβεί στην ιστορία πολλών χωρών και περιοχών:

 Στην ιστορία της Αγγλίας, η Επταρχία
 Στην ιστορία της Πολωνίας, η περιφερειοποίηση ή ο κατακερματισμός της Πολωνίας () αναφέρεται στην περίοδο που ακολούθησε τη διαθήκη του Μπολέσλαφ Γ΄ του Στραβόστομου (1138), η οποία οδήγησε στη διάσπαση του Βασιλείου της Πολωνίας σε πολλές ως επί το πλείστον ανεξάρτητες επαρχίες, που ενοποιήθηκαν μόνο από τον Βλαδίσλαο Α΄ το Βραχύ περίπου δύο αιώνες αργότερα, στις αρχές του 14ου αιώνα
 Στην ιστορία της Ρωσίας, η περίοδος του κατακερματισμού () διήρκεσε περίπου από τον 12ο ή τον 13ο αιώνα (ιδιαίτερα, την πτώση της Ρωσίας του Κιέβου μετά τη μογγολική εισβολή στη Ρωσία) έως το 1547, το έτος της ανόδου του Ιβάν Δ΄ της Ρωσίας στο θρόνο του Μεγάλου Δουκάτου της Μόσχας
 Στην ιστορία της Βουλγαρίας, ο κατακερματισμός της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας στα τέλη του 14ου αιώνα
 Στην ιστορία της Σερβίας, η πτώση της Σερβικής Αυτοκρατορίας (1371–95)
 Στην ιστορία της Γερμανίας, η περίοδος που περιγράφεται ως Kleinstaaterei διήρκεσε από τον 13ο αιώνα (η πτώση της δυναστείας των Χοενστάουφεν και η άνοδος της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας) έως το 1871 (η ένωση των γερμανικών κρατών στη Γερμανική Αυτοκρατορία)
 Μετά την εξαφάνιση του Δουκάτου της Βουργουνδίας, μέρος του εδάφους του απορροφήθηκε από τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ της Γαλλίας, ενώ το έδαφός του στις Κάτω Χώρες (Βουργουνδικές Κάτω Χώρες) έγινε οι Αψβουργικές Κάτω Χώρες (ονομάζονται επίσης Δεκαεπτά Επαρχίες), οι οποίες διασπάστηκαν στις Ισπανικές Κάτω Χώρες και Ολλανδική Δημοκρατία
 Στην ιστορία της Γαλλίας, την περίοδο μετά την πτώση της Δυναστείας των Καρολιδών και τον θάνατο του Καρλομάγνου έως την ενοποίησή της από τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ της Γαλλίας
 Στην ιστορία της Ιταλίας, η περίοδος από την εισβολή των Λομβαρδών στην Ιταλία (η οποία συνέβη λίγο μετά την ένωση της Ιταλίας υπό τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ως αποτέλεσμα του Γοτθικού Πολέμου) μέχρι την ιταλική ενοποίηση.

Σύμφωνα με τον Σαμίρ Αμίν, ο φεουδαρχικός κατακερματισμός ήταν κυρίως ευρωπαϊκό φαινόμενο και δεν συνέβη στην ιστορία της Κίνας ή των ισλαμικών κρατών της Μέσης Ανατολής. Ταυτόχρονα, ο όρος φεουδαρχικός κατακερματισμός έχει χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο της ιστορίας της Κίνας (η περίοδος των εμπόλεμων κρατών) και της ιστορίας της Ιαπωνίας (περίοδος Σενγκόκου).

Δείτε επίσης 
 Βαλκανοποίηση
 Δουκάτα της Σιλεσίας
 Διοικητική αποκέντρωση
 Kleinstaaterei

Παραπομπές

Πηγές 
 Μάριους Γιάνσεν. (1995). The Emergence of Meiji Japan. Κέιμπριτζ: Cambridge University Press. ISBN 9780521482387, , OCLC 60261738

κατακερματισμος φεουδαρχικος