Ζιν

Το Ζιν (αγγλικά: zine  , συντομογραφία για το περιοδικό ή το φανζίν) είναι μια μικρής κυκλοφορίας αυτοέκδοση κειμένων και εικόνων, που συνήθως αναπαράγονται απο ενα φωτοτυπικό μηχάνημα. Τα Ζιν είναι προϊόν είτε ενός μεμονωμένου ατόμου είτε μιας πολύ μικρής ομάδας και φωτοτυπούνται ευρέως σε φυσικές εκτυπώσεις για κυκλοφορία. Ένα φανζίν (συνδυασμός της λέξης fan και το magazine) είναι μια μη επαγγελματική και μη επίσημη δημοσίευση που παράγεται από λάτρεις ενός συγκεκριμένου πολιτιστικού φαινομένου (όπως ένα λογοτεχνικό ή μουσικό είδος) για την ευχαρίστηση άλλων που μοιράζονται το ενδιαφέρον τους. Ο όρος επινοήθηκε σε ένα φανζίν επιστημονικής φαντασίας τον Οκτώβριο του 1940 από τον Ρας Σωβενέτ και διαδόθηκε στο fandom της επιστημονικής φαντασίας, μπαίνοντας στο Αγγλικό Λεξικό της Οξφόρδης το 1949.

Καθορισμένο σε κυκλοφορία 1.000 ή λιγότερων αντιτύπων, στην πράξη παράγονται πολλά περιοδικά σε εκδόσεις λιγότερες από 100. Μεταξύ των διαφόρων προθέσεων για δημιουργία και δημοσίευση είναι η ανάπτυξη της ταυτότητας κάποιου, η κοινή χρήση μιας εξειδικευμένης δεξιότητας ή τέχνης ή η ανάπτυξη μιας ιστορίας, σε αντίθεση με την αναζήτηση κέρδους. Τα Ζιν έχουν χρησιμεύσει ως σημαντικό μέσο επικοινωνίας σε διάφορες υποκουλτούρες και συχνά αντλούν έμπνευση από μια φιλοσοφία "κάντο μόνος σου" που αγνοεί τις παραδοσιακές συμβάσεις του επαγγελματικού σχεδιασμού και των εκδοτικών οίκων, προτείνοντας μια εναλλακτική, σίγουρη και συνειδητοποιημένη συνεισφορά. Τα χειρόγραφα ζιν, ή carbon ζιν, κατασκευάζονται μεμονωμένα, δίνοντας έμφαση στην προσωπική σύνδεση μεταξύ δημιουργού και αναγνώστη, μετατρέποντας τις φανταστικές κοινότητες σε ενσωματωμένες.
Ιστορικά, τα ζιν παρείχαν κοινότητα για κοινωνικά απομονωμένα άτομα ή ομάδες μέσω της ικανότητας έκφρασης και επιδίωξης κοινών ιδεών και θεμάτων. Για το λόγο αυτό, τα ζιν έχουν πολιτιστική και ακαδημαϊκή αξία ως απτά ίχνη περιθωριακών κοινοτήτων, πολλές από τις οποίες κατά τα άλλα είναι ελάχιστα τεκμηριωμένες. Τα ζιν παρουσιάζουν ομάδες που έχουν απορριφθεί με την ευκαιρία να εκφράσουν τη γνώμη τους, τόσο με άλλα μέλη των κοινοτήτων τους όσο και με ένα μεγαλύτερο κοινό. Αυτό έχει αντικατοπτριστεί στη δημιουργία αρχείων ζιν και σχετικού προγραμματισμού σε βασικά ιδρύματα όπως το μουσείο Tate και η Βρετανική Βιβλιοθήκη.

Ειναι γραμμενα σε μια ποικιλία μορφών, από κείμενο που έχει δημοσιευτεί στην επιφάνεια εργασίας έως κόμικ, κολάζ και ιστορίες, τα καζίνο καλύπτουν μεγάλα θέματα όπως φαντασία, πολιτική, ποίηση, τέχνη και σχέδιο, εφήμερα, προσωπικά περιοδικά, κοινωνική θεωρία, διασταυρούμενος φεμινισμός, εμμονή με ένα θέμα ή σεξουαλικό περιεχόμενο αρκετά έξω από το mainstream ώστε να είναι απαγορευτικό για συμπερίληψη σε πιο παραδοσιακά μέσα. (Ένα παράδειγμα του τελευταίου είναι το Straight to Hell του Boyd McDonald, το οποίο έφτασε σε κυκλοφορία 20.000.) Αν και υπάρχουν μερικές εποχές που συνδέονται με τη δημιουργία ζιν, αυτή η αφήγηση «κύματος» προτείνει μια περιορισμένη άποψη του τεράστιου φάσματος θεμάτων, στυλ και περιβαλλόντων που καταλαμβάνουν τα ζιν.

Ιστορία

Επισκόπηση και προέλευση 
Οι αντιφρονούντες, οι υποεκπροσωπούμενες και οι περιθωριοποιημένες ομάδες έχουν δημοσιεύσει τις δικές τους απόψεις σε μορφή φυλλαδίων και φυλλαδίων για όσο διάστημα υπάρχει τέτοια τεχνολογία. Η έννοια των ζιν μπορεί να ανιχνευθεί στο κίνημα του ερασιτεχνικού τύπου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, το οποίο με τη σειρά του θα διασταυρωθεί με τα μαύρα λογοτεχνικά περιοδικά κατά την Αναγέννηση του Χάρλεμ και την υποκουλτούρα του fandom επιστημονικής φαντασίας στη δεκαετία του 1930. Το δημοφιλές γραφικό στυλ που σχετίζεται με τα ζιν επηρεάζεται καλλιτεχνικά και πολιτικά από τις υποκουλτούρες του Νταντά, του Fluxus, του Σουρεαλισμού και του Σιτουασιονιστισμού.

Τα ζιν αναβίωσαν την ποπ κουλτούρα τον Μάρτιο του 2021 με την κυκλοφορία της ταινίας Moxie σε σκηνοθεσία της Έιμι Πόλερ, που κυκλοφόρησε από το Netflix, για μια 16χρονη μαθήτρια λυκείου που ξεκινά ένα φεμινιστικό ζιν για να ενδυναμώσει τις νεαρές γυναίκες στο σχολείο της.

Δεκαετία του 1920

Τα Little Magazines κατά την Αναγέννηση του Χάρλεμ 
Στη δεκαετία του 1920, μια ομάδα μαύρων δημιουργικών στο Χάρλεμ ξεκίνησε ένα λογοτεχνικό περιοδικό «τόσο καλύτερα να εκφραζόμαστε ελεύθερα και ανεξάρτητα - χωρίς παρέμβαση από παλιά κεφάλια, λευκά ή νέγρικα». Αυτό οδήγησε στη δημιουργία ενός «μικρού περιοδικού» με τίτλο Fire! !. Μόνο ένα τεύχος του Fire!! κυκλοφόρησε, αλλά αυτό ενέπνευσε τη δημιουργία άλλων «μικρών περιοδικών» από μαύρους συγγραφείς. Οι συνεισφορές μαύρων συγγραφέων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών στο κίνημα του ζιν συχνά παραβλέπονται, εν μέρει «επειδή είχαν τόσο σύντομες διαδρομές και είχαν την αιχμή του δόρατος από μια μόνο ή μικρή ομάδα ατόμων».

Δεκαετίες 1930 - 1960 και επιστημονική φαντασία 

Κατά τη διάρκεια και μετά τη Μεγάλη Ύφεση, οι συντάκτες των περιοδικών επιστημονικής φαντασίας «pulp» απογοητεύονταν ολοένα και περισσότερο με τις επιστολές που περιγράφουν λεπτομερώς τις αδυναμίες των ιστοριών τους επιστημονικής φαντασίας. Με τον καιρό άρχισαν να δημοσιεύουν αυτές τις υπερβολικά εξονυχιστικές επιστολές, μαζί με τις διευθύνσεις επιστροφής τους. Ο Χιούγκο Γκέρνσμπακ δημοσίευσε το πρώτο περιοδικό επιστημονικής φαντασίας, Amazing Stories το 1926, και επέτρεψε μια μεγάλη στήλη επιστολών που τύπωνε τις διευθύνσεις των αναγνωστών. Μέχρι το 1927 οι αναγνώστες, συχνά νεαροί ενήλικες, έγραφαν ο ένας στον άλλο, παρακάμπτοντας το περιοδικό. Τώρα, μαζί με μια λίστα αλληλογραφίας για τα δικά τους φανζίν επιστημονικής φαντασίας, οι θαυμαστές άρχισαν να γράφουν ο ένας στον άλλο όχι μόνο για την επιστημονική φαντασία αλλά και για το ίδιο το fandom. Αυτό οδήγησε επίσης σε perzines, ζιν για τον εαυτό τους. Τα φανζίν επιστημονικής φαντασίας ποικίλλουν ως προς το περιεχόμενο, από μικρές ιστορίες μέχρι εκθέσεις συνθηκών έως φαντεζί ήταν μια από τις πρώτες ενσαρκώσεις του ζιν και επηρέασαν τις επόμενες δημοσιεύσεις. Οι "Zinesters" όπως η Λίζα Μπεν και ο Τζιμ Κέπνερ αλίευσαν τα ταλέντα τους στον κόσμο της επιστημονικής φαντασίας προτού ασχοληθούν με τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, δημιουργώντας τηλεοπτικές εκπομπές όπως το "Vice Versa" και το "ONE" που άντλησαν ιδέες δικτύωσης και διανομής από τις ρίζες τους επιστημονικής φαντασίας. Ορισμένοι κορυφαίοι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας και φαντασίας ανέβηκαν στις τάξεις των θαυμαστών, δημιουργώντας «pro-zines» όπως ο Φρέντερικ Πολ και ο Ισαάκ Ασίμωφ. Το πρώτο φανζίν επιστημονικής φαντασίας, The Comet, εκδόθηκε το 1930 από το Science Correspondence Club στο Σικάγο και επιμελήθηκε οι Raymond A. Palmer και Γουόλτερ Ντένις. Η πρώτη εκδοχή του Superman (ένας φαλακρός κακοποιός) εμφανίστηκε στο τρίτο τεύχος του φανζίν Science Fiction των Τζέρι Σίγκελ και Τζο Σούστερ το 1933.

Star Trek 
Το πρώτο φανζίν πολυμέσων ήταν μια δημοσίευση θαυμαστών του Star Trek που ονομάζεται Spockanalia, που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 1967 από μέλη των Lunarians. Μερικά από τα πρώτα παραδείγματα ακαδημαϊκού fandom γράφτηκαν σε τηλεοπτικές εκπομπές Star Trek, ειδικά K/S (Κερκ/Σποκ) slash ζιν, που παρουσίαζαν μια γκέι σχέση μεταξύ των δύο. Η συγγραφέας Τζοάνα Ρας έγραψε στην ανάλυσή της το 1985 για τα K/S ζιν ότι το slash των θαυμαστών εκείνη την εποχή αποτελούνταν από περίπου 500 βασικούς θαυμαστές και ήταν 100% γυναίκες.«Ο Κ/Σ δεν μιλά μόνο για την κατάστασή μου. Είναι γραμμένο σε Θηλυκό. Δεν το εννοώ κυριολεκτικά, φυσικά. Αυτό που εννοώ είναι ότι μπορώ να το διαβάσω χωρίς να το μεταφράσω από τον συναινετικό, δημόσιο κόσμο, που είναι σεξιστικός και αδιαφορώντας για τις γυναίκες καθεαυτές, και καταφέρνω να το κάνω νόημα για μένα και την κατάστασή μου.»Ο Ρας παρατήρησε ότι ενώ οι θαυμαστές της επιστημονικής φαντασίας περιφρονούσαν τους θαυμαστές του Star Trek, οι θαυμαστές του Star Trek περιφρονούσαν τους συγγραφείς K/S. Τα περιοδικά Kirk/Spock περιείχαν Fan fiction, έργα τέχνης και ποίηση που δημιουργήθηκαν από θαυμαστές. Στη συνέχεια, τα ζιν στάλθηκαν στους θαυμαστές σε μια λίστα αλληλογραφίας ή πωλήθηκαν σε συνέδρια. Πολλά είχαν υψηλές αξίες παραγωγής και μερικά πουλήθηκαν σε συνεδριακές δημοπρασίες για εκατοντάδες δολάρια.

Janus και Aurora 
Ο Janus, που αργότερα ονομάστηκε Aurora, ήταν ένα φεμινιστικό περιοδικό επιστημονικής φαντασίας που δημιουργήθηκε από την Τζάνις Μπόγκσταντ και την Τζιν Γκομόλ το 1975. Περιείχε διηγήματα, δοκίμια και κριτικές ταινιών. Μεταξύ των συντελεστών του ήταν συγγραφείς όπως η Octavia Butler, η Τζοάνα Ρας, ο Σάμιουελ Ρ. Ντιλέινι και η Σουζέτ Χάντεν Έλγκιν. Ο Janus/Aurora ήταν υποψήφιος για το βραβείο Hugo για το "Best Fanzine" το 1978, το 1979 και το 1980. Το Janus/Aurora ήταν το πιο σημαντικό φεμινιστικό περιοδικό επιστημονικής φαντασίας κατά τη διάρκεια της κυκλοφορίας του, καθώς και ένα από τα μοναδικά περιοδικά που ασχολήθηκαν με τέτοιο περιεχόμενο.

Κόμικς 
Τα κόμικς αναφέρθηκαν και συζητήθηκαν ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1930 στα φανζίν του fandom επιστημονικής φαντασίας. Συχνά περιλάμβαναν έργα τέχνης θαυμαστών βασισμένα σε υπάρχοντες χαρακτήρες καθώς και συζήτηση για την ιστορία των κόμικ. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1960 και του 1970, τα φανζίν κόμικ ακολούθησαν γενικές μορφές, όπως το περιοδικό ειδήσεων και πληροφοριών της βιομηχανίας (το The Comic Reader ήταν ένα παράδειγμα), οι συνεντεύξεις, η ιστορία και τα φανζίν που βασίζονταν σε κριτικές και τα φανζίν που αντιπροσώπευαν βασικά ανεξάρτητη μορφή κόμικ που προοριζονταν για εργασιες.

Το 1936, ο Ντέιβιντ Κάιλ δημοσίευσε το The Fantasy World, πιθανώς το πρώτο φανζίν κόμικς.

Ο Μάλκολμ Γουίλιτς και ο Τζιμ Μπράντλεϊ ξεκίνησαν το The Comic Collector's News τον Οκτώβριο του 1947. Το 1953, ο Μπομπ Στιούαρτ δημοσίευσε το The EC Fan Bulletin, το οποίο κυκλοφόρησε την EC fandom των μιμητών του Entertaining Comic fanzine. Ανάμεσα στο κύμα των φανζίν της EC που ακολούθησε, το πιο γνωστό ήταν το Hoo-Hah! του Ron Parker Το 1960, ο Richard και ο Pat Lupoff κυκλοφόρησαν το φανζίν επιστημονικής φαντασίας και κόμικς Xero και το 1961, το Alter Ego του Τζέρι Μπέιλς, αφιερωμένο σε ήρωες με κουστούμια, έγινε το επίκεντρο του fandom των κόμικς υπερήρωων.

Τρόμος 
Το Journal of Frankenstein (αργότερα Castle of Frankenstein) του Calvin T. Beck και το Gore Creatures του Gary Svehla ήταν τα πρώτα φανζίν τρόμου που δημιουργήθηκαν ως πιο σοβαρές εναλλακτικές στο δημοφιλές περιοδικό Forrest J Ackerman το 1958 Famous Monsters of Filmland. Το Garden Ghouls Gazette – ένας τίτλος τρόμου της δεκαετίας του 1960 υπό την επιμέλεια του Dave Keil και στη συνέχεια του Γκάρι Κόλινς - αργότερα ήταν επικεφαλής του Frederick S. Clarke και το 1967 έγινε το σεβαστό περιοδικό Cinefantastique. Αργότερα έγινε prozine υπό τον δημοσιογράφο-σεναριογράφο Mark A. Altman και συνεχίστηκε ως webzine. Το Little Shoppe of Horrors του Richard Klemensen, με ιδιαίτερη έμφαση στο "Hammer Horrors", ξεκίνησε το 1972 και εξακολουθεί να δημοσιεύεται από το 2017. Το Black Oracle με έδρα τη Βαλτιμόρη (1969–1978) από τον συγγραφέα που έγινε μέλος του ρεπερτορίου Τζον Γουότερς, Τζορτζ Στόβερ, ήταν ένα μικρό ζιν που εξελίχθηκε στο μεγαλύτερου μεγέθους Cinemacabre. Ο συνεργάτης του Στόβερ της Black Oracle, Μπιλ Τζορτζ, δημοσίευσε το δικό του βραχύβιο ζιν The Late Show (1974–1976, με συνεκδότη τον Μαρτίν Φαλκ), και αργότερα έγινε συντάκτης του spinoff του prozine Cinefantastique Femme Fatales. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο έφηβος από τη Βόρεια Καρολίνα Σαμ Ίρβιν δημοσίευσε το φανζίν τρόμου/επιστημονικής φαντασίας Bizarre που περιλάμβανε τις αρχικές του συνεντεύξεις με ηθοποιούς και σκηνοθέτες του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Ίρβιν αργότερα θα εγινε παραγωγός-σκηνοθέτης. Το Japanese Fantasy Film Journal (JFFJ) (1968–1983) από τον Κρεγκ Σουμέικερ κάλυψε τον Godzilla της Toho και τους ασιάτες αδερφούς του. Το Japanese Giants (JG) εμφανίστηκε το 1974 και εκδόθηκε για 30 χρόνια. Το 1993, εκδόθηκε το G-FAN και έφτασε στο 100ο τεύχος που εκδόθηκε τακτικά το Φθινόπωρο του 2012. Το FXRH (Ειδικά εφέ του Ray Harryhausen) (1971–1976) ήταν ένα εξειδικευμένο περιοδικό που δημιουργήθηκε από κοινού από τον μελλοντικό καλλιτέχνη FX του Χόλιγουντ Ernest D. Farino.

Ροκ εν ρολ 
Αρκετοί θαυμαστές που δραστηριοποιούνται στον φαν της επιστημονικής φαντασίας και των κόμικς αναγνώρισαν ένα κοινό ενδιαφέρον για τη ροκ μουσική και γεννήθηκε το ροκ φανζίν. Ο Πολ Ουίλιαμς και ο Γκρεγκ Σο ήταν δύο τέτοιοι θαυμαστές επιστημονικής φαντασίας που έγιναν συντάκτες του ροκ περιοδικού. Ο Crawdaddy! του Ουίλιαμς (1966) και τα δύο καζίνο του Σο με έδρα την Καλιφόρνια, το Mojo Navigator Rock and Roll News (1966) και το Who Put the Bomp (1970), είναι από τα πιο δημοφιλή πρώιμα ροκ φανζίν.

Το Crawdaddy! (1966) γρήγορα απομακρύνθηκε από τις ρίζες του φανζίν για να γίνει ένα από τα πρώτα «prozines» της ροκ μουσικής με πληρωμένους διαφημιστές και περίπτερα διανομής. Το Bomp παρέμεινε φανζίν, με πολλούς συγγραφείς που αργότερα θα γίνονταν εξέχοντες μουσικοί δημοσιογράφοι, συμπεριλαμβανομένων των Λέστερ Μπάνγκς, Γκρέιλ Μάρκους, Κεν Μπαρνς, Εντ Γουόρντ, Ντέιβ Μαρς, Mike Saunders και Ρίτσαρντ Μέλτζερ, καθώς και εξώφυλλα του Τζέι Κίνεϊ και Γουίλιαμ Ρότσλερ (και οι δύο βετεράνοι της επιστημονικής φαντασίας και των fandom των Comics). Άλλα ροκ φανζίν αυτής της περιόδου περιλαμβάνουν το denim delinquent (1971) σε επιμέλεια του Jymn Parrett, το Flash (1972) με επιμέλεια του Mark Shipper, το Eurock Magazine (1973–1993) που επιμελήθηκε ο Άρτσι Πάτερσον και το Bam Balam που γράφτηκε και δημοσιεύτηκε από τον Μπράιαν Χογκ στο Ανατολικό Λόδιαν. της Σκωτίας, (1974).

Στη δεκαετία του 1980, με την άνοδο των σούπερ σταρ των γηπέδων, εμφανίστηκαν πολλά εγχώρια ροκ φανζίν. Στο αποκορύφωμα του μεγάλου σταρ του Μπρους Σπρίνγκστιν μετά το άλμπουμ Born in the USA και το Born in the USA Tour στα μέσα της δεκαετίας του 1980, υπήρχαν τουλάχιστον πέντε φανζίν Springsteen που κυκλοφορούσαν ταυτόχρονα μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο και πολλά άλλα αλλού. Το Candy's Room του Gary Desmond, που προερχόταν από το Λίβερπουλ, ήταν το πρώτο το 1980. Ακολούθησαν γρήγορα το Point Blank του Dan French, το The Fever του Dave Percival, το Rendezvous του Jeff Matthews και το Jackson Cage του Paul Limbrick. Στις ΗΠΑ, το Backstreets Magazine ξεκίνησε στο Σιάτλ το 1980 και εξακολουθεί να συνεχίζει σήμερα ως μια γυαλιστερή έκδοση, τώρα σε επικοινωνία με τη διοίκηση και τον επίσημο ιστότοπο του Springsteen.  Η Crème Brûlée τεκμηριώνει το είδος post-rock και την πειραματική μουσική (δεκαετία του 1990).

Δεκαετία του 1970 και πανκ 
Τα πανκ ζιν εμφανίστηκαν ως μέρος της πανκ υποκουλτούρας στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μαζί με την αυξανόμενη προσβασιμότητα σε μηχανήματα αντιγραφής, λογισμικό εκδόσεων και τεχνολογίες οικιακής εκτύπωσης. Το πανκ έγινε είδος για την εργατική τάξη λόγω της οικονομικής αναγκαιότητας χρήσης δημιουργικών μεθόδων DIY, οι οποίες απηχήθηκαν τόσο στη δημιουργία μουσικής ζιν όσο και στην Πανκ. Τα ζιν έγιναν ζωτικής σημασίας για τη διάδοση και την εξάπλωση του πανκ σε χώρες εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αμερικής, όπως η Ιρλανδία, η Ινδονησία και άλλες μέχρι το 1977. Ερασιτεχνικά ζιν που δημιουργήθηκαν από θαυμαστές έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διάδοση πληροφοριών σχετικά με διαφορετικές σκηνές (υποκουλτούρες με βάση την πόλη ή την περιοχή) και συγκροτήματα (π.χ. Βρετανικά φανζίν όπως το Sniffin Glue του Μαρκ Πέρι και το Bondage του Σέιν ΜακΓκόουαν) στην προ του Διαδικτύου εποχή. Συνήθως περιλάμβαναν κριτικές εκπομπών και δίσκων, συνεντεύξεις με συγκροτήματα, επιστολές και διαφημίσεις για δίσκους και ετικέτες.

Η πανκ υποκουλτούρα στο Ηνωμένο Βασίλειο πρωτοστάτησε στο κύμα ενδιαφέροντος για τα φανζίν ως μια αντιπολιτισμική εναλλακτική στα καθιερωμένα έντυπα μέσα. Το πρώτο και ακόμα πιο γνωστό «πανκ ζιν» του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν το Sniffin' Glue, που παρήχθη από τον θαυμαστή του πανκ του Deptford, Μαρκ Πέρι, το οποίο κυκλοφόρησε για 12 φωτοτυπημένα τεύχη, το πρώτο τεύχος που κυκλοφόρησε ο Πέρι αμέσως μετά (και σε απάντηση) το ντεμπούτο των The Ramones στο Λονδίνο στις 4 Ιουλίου 1976. Άλλα φανζίν του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν τα Blam!, Bombsite, Burnt Offering, Chainsaw, New Crimes, Vague, Jamming, Artcore Fanzine, Love and Molotov Cocktails, To Hell With Poverty, New Youth, Peroxide, ENZK, Juniper beri-beri, No Cure,Communication Blur, Rox, Grim Humour, Spuno, Cool Notes και το Fumes.

Μέχρι το 1990, το Maximum Rocknroll «είχε γίνει η de facto Βίβλος της σκηνής, παρουσιάζοντας μια «παθιασμένη αλλά και δογματική άποψη» για το τι έπρεπε να είναι το σκληροπυρηνικό». Το HeartattaCk και το Profane Existence οδήγησαν τον τρόπο ζωής DIY σε θρησκευτικό επίπεδο για την κουλτούρα emo και post-hardcore και crust punk. Το Slug and Lettuce ξεκίνησε στο κρατικό κολέγιο της PA και έγινε μια διεθνής παραγωγή 10.000 αντιγράφων - όλα δωρεάν. Στον Καναδά, το περιοδικό Standard Issue εξιστορεί τη σκληροπυρηνική σκηνή της Οτάβα. Το περιοδικό Bay Area Cometbus δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στο Μπέρκλεϊ από τον zinester και μουσικό Άαρον Κόμετμπους. Το Gearhead Nation ήταν ένα μηνιαίο πανκ freesheet που διήρκεσε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως το 1997 στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας. Μερικά σκληροπυρηνικά πανκ ζιν έγιναν διαθέσιμα στο διαδίκτυο, όπως το e-zine που εξιστορεί την αυστραλιανή hardcore σκηνή, RestAssured. Στην Ιταλία, το Mazquerade κυκλοφόρησε από το 1979 έως το 1981 και το Raw Art Fanzine κυκλοφόρησε από το 1995 έως το 2000.

Στις ΗΠΑ, το Flipside (δημιουργημένο από τους Al Kowalewski, Pooch (Patrick DiPuccio), Larry Lash (Steven Shoemaker), Tory, X-8 (Sam Diaz)) και Slash (δημιουργημένο από τον Steve Samioff και τον Claude Bessy) ήταν σημαντικά πανκ ζιν για τη σκηνή του Λος Άντζελες, και οι δύο έκαναν το ντεμπούτο τους το 1977. Το 1977 στην Αυστραλία, ο Bruce Milne και ο Clinton Walker ένωσαν τα αντίστοιχα πανκ ζιν Plastered Press και Suicide Alley για να κυκλοφορήσουν το Pulp. Ο Milne συνέχισε αργότερα να εφεύρει το ζιν με κασέτες με το Fast Forward, το 1980. Στις Μεσοδυτικές Πολιτείες, ένα περιοδικό με το όνομα Touch and Go περιέγραψε τη σκληροπυρηνική σκηνή της περιοχής από το 1979 έως το 1983. Το We Got Power περιέγραψε τη σκηνή του Λος Άντζελες από το 1981 έως το 1984 και περιελάμβανε κριτικές εκπομπών και συνεντεύξεις συγκροτημάτων με ομάδες όπως οι DOA, οι Misfits, οι Black Flag, οι Suicidal Tendencies και οι Circle Jerks . Το My Rules ήταν ένα φωτογραφικό ζιν που περιλάμβανε φωτογραφίες σκληροπυρηνικών εκπομπών από όλες τις ΗΠΑ και το in Effect, που κυκλοφόρησε το 1988 περιέγραφε την πανκ σκηνή της Νέας Υόρκης. Μεταξύ των μεταγενέστερων τίτλων, το Maximum RocknRoll είναι ένα σημαντικό πανκ ζιν, με περισσότερα από 300 τεύχη δημοσιευμένα. Ως αποτέλεσμα, εν μέρει, της δημοφιλούς και εμπορικής αναζωπύρωσης του πανκ στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και μετά, με την αυξανόμενη δημοτικότητα τέτοιων συγκροτημάτων όπως οι Sonic Youth, Nirvana, Fugazi, Bikini Kill, Green Day και The Offspring, μια σειρά από έχουν εμφανιστεί και άλλα πανκ ζιν, όπως Dagger, Profane Existence, Punk Planet, Razorcake, Slug and Lettuce, Sobriquet και Tail Spins. Το πρώιμο αμερικανικό πανκ ζιν Search and Destroy έγινε τελικά το σημαντικό περιθωριακό πολιτιστικό περιοδικό Re/Search.

«Στη μετα-πανκ εποχή εμφανίστηκαν αρκετά καλογραμμένα φανζίν που έριχναν μια σχεδόν ακαδημαϊκή ματιά σε προηγούμενες, παραμελημένες μουσικές μορφές, όπως το Ugly Things του Μάικ Σταξ, το Kicks του Μπίλι Μίλερ και της Μίριαμ Λίνα, το Roctober του Τζέικ Όστεν, το Scram του Kim Cooper. Το Garage & Beat του P. Edwin Letcher και το Shindig του Ηνωμένου Βασιλείου και το Misty Lane της Ιταλίας."  Ο Μαρκ Ουίλκινς, ο διευθυντής προώθησης για το 1982 και μετά η αμερικανική punk/thrash ετικέτα του Mystic Records, είχε πάνω από 450 φανζίν στις ΗΠΑ και 150 ξένα φανζίν στα οποία προωθούσε τακτικά. Αυτός και ο ιδιοκτήτης της Mystic Records, Doug Moody, επεξεργάζονταν το The Mystic News Newsletter, το οποίο δημοσιεύονταν κάθε τρίμηνο και πήγαινε σε κάθε πακέτο προώθησης στα φανζίν. Ο Γουίλκινς δημοσίευσε επίσης το άκρως επιτυχημένο χιούμοριστικο πανκ ζιν του Λος Άντζελες το Wild Times και όταν τελείωσε η χρηματοδότηση για το ζιν δημοσίευσε μέρος του χιουμοριστικού υλικού σε περισσότερα από 100 φανζίν των ΗΠΑ με το όνομα Mystic Mark.

Factsheet Five 
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 και μετά, το Factsheet Five (το όνομα προήλθε από ένα διήγημα του Τζον Μπράνερ), που δημοσιεύτηκε αρχικά από τον Μάικ Γκουντερλόι και τώρα δεν λειτουργεί, καταλόγισε και εξέτασε κάθε δημιουργία ζιν ή μικρού τύπου που του αποστέλλεται, μαζί με τις ταχυδρομικές τους διευθύνσεις. Με αυτόν τον τρόπο, σχημάτισε ένα σημείο δικτύωσης για τους δημιουργούς και τους αναγνώστες του ζιν (συνήθως τους ίδιους ανθρώπους). Η έννοια του ζιν ως μορφής τέχνης διαφορετική από το φανζίν, και των "zinester" ως μέλους της δικής τους υποκουλτούρας, είχε εμφανιστεί. Οι ταινίες αυτής της εποχής κυμαίνονταν από περζίνες όλων των ποικιλιών έως αυτές που κάλυπταν μια ποικιλία διαφορετικών και σκοτεινών θεμάτων. Τα είδη που αξιολογήθηκαν από το Factsheet Five περιελάμβαναν ιδιόρρυθμα, σύνθετα, περιθώρια, μουσική, πανκ, grrrlz, προσωπική, επιστημονική φαντασία, φαγητό, χιούμορ, πνευματικότητα, πολιτική, queer, τέχνες και γράμματα, comix.

Δεκαετία του 1990 και riot grrrl 
Το κίνημα riot grrrl προέκυψε από την υποκουλτούρα DIY Punk σε συνδυασμό με την αμερικανική εποχή του τρίτου κύματος φεμινισμού και χρησιμοποίησε τη μέθοδο οργάνωσης και επικοινωνίας που αυξάνει τη συνείδηση. Ως φεμινιστικά έγγραφα, ακολουθούν μια μακρύτερη κληρονομιά της φεμινιστικής και γυναικείας αυτοδημοσίευσης που περιλαμβάνει scrapbooking, οι περιοδικές εκδόσεις και δημοσιεύσεις υγείας, επιτρέπουν στις γυναίκες να διακινούν ιδέες που διαφορετικά δεν θα δημοσιεύονταν. Η αμερικανική έκδοση Bikini Kill (1990) εισήγαγε το Riot Grrrl Manifesto στο δεύτερο τεύχος τους ως τρόπο δημιουργίας χώρου. Οι Zinesters Erika Reinstein και May Summer ίδρυσαν το Riot Grrrl Press για να λειτουργήσει ως δίκτυο διανομής ζιν που θα επέτρεπε στους riot grrrs να «εκφραστούν και να προσεγγίσουν μεγάλο κοινό χωρίς να χρειάζεται να βασίζονται στον mainstream Τύπο»."ΓΙΑΤΙ εμείς τα κορίτσια θέλουμε να δημιουργούμε μέσα που να μιλάνε σε ΕΜΑΣ. Έχουμε βαρεθεί τα αγόρια μπάντα μετά από μπάντα, αγόρι μετά από αγόρι ζιν, αγόρι πανκ μετά αγόρι πανκ μετά αγόρι... ΓΙΑΤΙ σε κάθε μορφή ΜΜΕ βλέπω εμάς/τον εαυτό μου να χαστούκιστηκε, αποκεφαλίστηκε, χλευαστηκε, ασήμαντη, σπρωχθηκε, αγνοήθηκε, εγινε στερεότυπο, κλωτσήθηκε, περιφρόνηθηκε, κακοποιήθηκε, φίμωθηκε, ακυρώθηκε, μαχαιρώθηκε, πυροβολήθηκε, πνίγηκε και σκότωθηκε… ΓΙΑΤΙ κάθε φορά που παίρνουμε ένα στυλό, ή ένα όργανο, ή κάντε οτιδήποτε, δημιουργούμε την επανάσταση. ΕΜΕΙΣ ΕΙΜΑΣΤΕ η επανάσταση."

Erika Reinstein, Fantastic Fanzine Νο. 2Οι γυναίκες χρησιμοποιούν αυτό το μέσο βάσης για να συζητήσουν τις προσωπικές τους εμπειρίες και θέματα όπως η εικόνα του σώματος, η σεξουαλικότητα, οι κανόνες φύλου και η βία για να εκφράσουν τον θυμό τους και να διεκδικήσουν/αναδιατυπώσουν τη θηλυκότητα. Η μελετήτρια και ηθοποιός Μίμι Τι Νγκουιέν σημειώνει ότι αυτές οι νόρμες επιβάρυνουν άνισα τις έγχρωμες riot grrrls επιτρέποντας στις λευκες riot grrrs πρόσβαση στις προσωπικές τους εμπειρίες, μια πράξη που από μόνη της υποτίθεται ότι αντιμετωπίζει τον συστημικό ρατσισμό.

BUST - «Η φωνή της νέας παγκόσμιας τάξης» δημιουργήθηκε από τις Debbie Stoller, Laurie Hanzel και Marcelle Karp το 1993 για να προτείνει έναν εναλλακτικό στα δημοφιλή mainstream περιοδικά Cosmopolitan και Glamour. Πρόσθετα ζιν που ακολουθούν αυτό το μονοπάτι είναι το Shocking Pink (1981–82, 1987–92), Jigsaw (1988–), Not Your Bitch 1989-1992 (Gypsy X, ed. ) Bikini Kill (1990), Girl Germs (1990), Bamboo Girl (1995– ), BITCH Magazine (1996– ), Hip Mama (1997– ), Kitten Scratches (1999) και ROCKRGRL (1995–2005).

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, τα ζιν δημοσιεύτηκαν επίσης στο Διαδίκτυο ως e-zines. Ιστότοποι όπως το Gurl.com και το ChickClick δημιουργήθηκαν λόγω της δυσαρέσκειας για τα μέσα που είναι διαθέσιμα στις γυναίκες και του παρωδικού περιεχομένου που βρίσκεται σε mainstream εφηβικά και γυναικεία περιοδικά. Τόσο το Gurl.com όσο και το ChickClick είχαν έναν πίνακα μηνυμάτων και δωρεάν υπηρεσίες φιλοξενίας ιστού, όπου οι χρήστες μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν και να συνεισφέρουν το δικό τους περιεχόμενο, το οποίο με τη σειρά του δημιούργησε μια αμοιβαία σχέση όπου οι γυναίκες μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν ως δημιουργοί και όχι ως καταναλωτές.

Εμπορευματοποίηση 
Ξεκινώντας από αυτή τη δεκαετία, οι πολυεθνικές εταιρείες άρχισαν να οικειοποιούνται και να εμπορευματοποιούν τα ζιν και την κουλτούρα DIY. Τα faux ζιν τους δημιούργησαν έναν εμπορευματοποιημένο τρόπο ζωής των χίπστερ. Στα τέλη της δεκαετίας, οι ανεξάρτητοι παραγωγοι ζιν κατηγορήθηκαν ότι «ξεπούληθηκαν» για να βγάλουν κέρδος.

Διανομή και κυκλοφορία 
Τα ζιν πωλούνται, εμπορεύονται ή δίνονται ως δώρα σε συμπόσια, εκθέσεις, δισκοπωλεία, βιβλιοπωλεία και συναυλίες, μέσω ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, zine 'distros', ταχυδρομικής παραγγελίας ή μέσω απευθείας αλληλογραφίας με τον συγγραφέα. Πωλούνται επίσης ηλεκτρονικά σε ιστότοπους διανομής, καταστήματα Etsy, ιστολόγια ή προφίλ κοινωνικής δικτύωσης και είναι διαθέσιμα για λήψη. Ενώ τα ζιν γενικά αυτοεκδίδονται, υπάρχουν μερικοί ανεξάρτητοι εκδότες που ειδικεύονται σε ζιν τέχνης, όπως η Nieves Books στη Ζυρίχη, που ιδρύθηκε από τον Μπέντζαμιν Ζόμερχαλντερ και η Café Royal Books που ιδρύθηκε από τον Κρεγκ Άτκινσον το 2005. Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από φωτοτυπημένα ζιν έχουν αναδειχθεί σε εξέχουσα θέση ή επαγγελματική θέση και έχουν βρει μεγάλη διανομή σε βιβλιοπωλεία και στο διαδίκτυο. Αξιοσημείωτα μεταξύ αυτών είναι τα Giant Robot, Dazed & Confused, Bust, Bitch, Cometbus, Doris, Brainscan, The Miscreant και Maximum RocknRoll.

Ζωντανός χάρτης των διανομέων zine παγκοσμίως

Υπάρχουν πολλές καταλογοποιημένες και διαδικτυακές διανομές ταχυδρομικών παραγγελιών για ζιν. Η πιο μακροχρόνια λειτουργία διανομής είναι η Microcosm Publishing στο Πόρτλαντ του Όρεγκον. Μερικές άλλες μακροχρόνιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν την Great Worm Express Distribution στο Τορόντο, την CornDog Publishing στο Ipswich στο ΗΒ, την Café Royal Books στο Southport στο Ηνωμένο Βασίλειο, την AK Press στο Όουκλαντ της Καλιφόρνια, το Missing Link Records στη Μελβούρνη και το Wasted Ink Zine Distro στο Φοίνιξ της Αριζόνας.

Βιβλιοθήκες και αρχεία 
Ορισμένες μεγάλες δημόσιες και ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες και μουσεία διαθέτουν ζιν και άλλες μικρές εκδόσεις τύπου, συχνά με συγκεκριμένη εστίαση (π.χ. γυναικείες σπουδές) ή εκείνες που σχετίζονται με μια τοπική περιοχή.

Οι βιβλιοθήκες και τα ιδρύματα με αξιόλογες συλλογές ζιν περιλαμβάνουν:

 Βιβλιοθήκη Barnard College
 Ειδικές συλλογές του Πανεπιστημίου της Αϊόβα
 Το Κέντρο Γυναικείας Ιστορίας και Πολιτισμού Sallie Bingham στο Πανεπιστήμιο Duke
 Μουσείο Tate
 Η Βρετανική Βιβλιοθήκη
 Η Βιβλιοθήκη Schlesinger του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ
 Δημόσια βιβλιοθήκη του Λος Άντζελες
 Δημόσια Βιβλιοθήκη του Σαν Φρανσίσκο
 Δημόσια βιβλιοθήκη του Τζάκσονβιλ

Η Indie Photobook Library, ένα ανεξάρτητο αρχείο στην περιοχή της Ουάσιγκτον, είναι μια μεγάλη συλλογή φωτογραφικών βιβλίων και φωτογραφικών ζιν που χρονολογούνται από το 2008 έως το 2016, τα οποία απέκτησε η Βιβλιοθήκη σπανίων βιβλίων και χειρογράφων Μπέινεκε στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ το 2016. Στην Καλιφόρνια, η Δημόσια Βιβλιοθήκη του Λονγκ Μπιτς άρχισε να είναι η πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη στην πολιτεία που άρχισε να κυκλοφορεί ζιν για τρεις εβδομάδες κάθε φορά το 2015. Το 2017 η Δημόσια Βιβλιοθήκη του Λος Άντζελες άρχισε να κυκλοφορεί δημόσια ζιν και στους θαμώνες της. Και τα δύο έργα έχουν πιστωθεί στον βιβλιοθηκονόμο Ziba Zehdar, ο οποίος υπήρξε υπέρμαχος της προώθησης των ζιν που κυκλοφορούν δημόσια σε βιβλιοθήκες στην Καλιφόρνια.

Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η υιοθέτηση της κουλτούρας του ζιν από ισχυρούς και αναγνωρισμένους θεσμούς έρχεται σε αντίθεση με τη λειτουργία τους ως δηλώσεις δράσης από περιθωριοποιημένες ομάδες.

Zine fests, εργαστήρια και κλαμπ 

Υπήρξε μια αναζωπύρωση στην εναλλακτική κουλτούρα των εκδόσεων ξεκινώντας από τη δεκαετία του 2010, παράλληλα με την εισροή των βιβλιοθηκών ζιν και ως αποτέλεσμα της ψηφιακής εποχής, η οποία πυροδότησε φεστιβάλ ζιν σε όλο τον κόσμο. Το San Francisco Zine Fest ξεκίνησε το 2001 και περιλαμβάνει έως και 200+ εκθέτες, ενώ το Los Angeles Zine Fest ξεκίνησε το 2012 με λίγους μόνο εκθέτες, φιλοξενώντας πλέον πάνω από 200 εκθέτες. Αυτά θεωρούνται μερικά από τα μεγαλύτερα zine fests στις Ηνωμένες Πολιτείες,

Άλλα μεγάλα φεστιβάλ ζιν σε όλο τον κόσμο περιλαμβάνουν το San Francisco Zine Fest, το Brooklyn Zine Fest, το Chicago Zine Fest, το Feminist Zine Fest, το Amsterdam Zine Jam και το Sticky Zine Fair. Σε κάθε zine fest, ο δημιουργοι ζιν μπορεί να είναι ο ανεξάρτητος διανομέας και εκδότης του εαυτού του απλώς στέκεται πίσω από ένα τραπέζι για να πουλήσει ή να ανταλλάξει τη δουλειά του. Με την πάροδο του χρόνου, οι zinester έχουν προσθέσει αφίσες, αυτοκόλλητα, κουμπιά και μπαλώματα σε αυτές τις εκδηλώσεις. Σε πολλές βιβλιοθήκες, σχολεία και κοινοτικά κέντρα σε όλο τον κόσμο, οι zinester διοργανώνουν συναντήσεις για να δημιουργήσουν, να μοιραστούν και να μεταδώσουν την τέχνη της δημιουργίας ζιν.

Δεκαετία του 2000 και η επίδραση του Διαδικτύου 
Με την άνοδο του Διαδικτύου στα μέσα της δεκαετίας του 1990, τα ζιν αρχικά ξεθώριασαν από την ευαισθητοποίηση του κοινού, πιθανώς λόγω της ικανότητας των ιδιωτικών ιστοσελίδων να εκπληρώσουν σχεδόν τον ίδιο ρόλο της προσωπικής έκφρασης. Πράγματι, πολλά ζιν μετατράπηκαν σε Webzine, όπως το Boing Boing ή το monochrom. Το πρότυπο μεταδεδομένων για την καταλογογράφηση των ζιν είναι το xZineCorex, το οποίο αντιστοιχίζεται στο Dublin Core. Οι δημιουργοί e-zine αρχικά αναφέρονταν ως «υιοθέτες» λόγω της χρήσης προκατασκευασμένων τύπων και διατάξεων, καθιστώντας τη διαδικασία λιγότερο διφορούμενη. Έκτοτε, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το blogging και το vlogging έχουν υιοθετήσει ένα παρόμοιο μοντέλο δημοσίευσης «φτιάξ' το μόνος σου».

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Fracture και το Reason To Believe ήταν σημαντικά φανζίν στις αρχές της δεκαετίας του 2000, και τα δύο έληξαν στα τέλη του 2003. Το Rancid News κάλυψε το κενό που άφησαν αυτά τα δύο ζιν για λίγο. Στο δέκατο τεύχος του, το Rancid News άλλαξε το όνομά του σε Last Hours με 7 τεύχη που δημοσιεύθηκαν με αυτόν τον τίτλο πριν τεθεί σε παύση. Το Last Hours εξακολουθεί να λειτουργεί ως webzine, αν και με περισσότερη εστίαση στο αντιεξουσιαστικό κίνημα από τον αρχικό του τίτλο. Το Artcore Fanzine (που ιδρύθηκε το 1986) συνεχίζει μέχρι σήμερα, δημοσιεύοντας πρόσφατα μια σειρά επετειακών τευχών για τα 30 χρόνια.

Το περιοδικό Fucking Trans Women της Mira Bellwether, που δημοσιεύτηκε το 2010 διαδικτυακά και το 2013 σε έντυπη μορφή, αποδείχθηκε επιρροή στον τομέα της τρανς σεξουαλικότητας, τυγχάνοντας τόσο επιστημονικής προσοχής και της λαϊκής κουλτούρας. Περιγράφηκε στο Sexuality & Culture ως «ένας ολοκληρωμένος οδηγός για τη σεξουαλικότητα των τρανς γυναικών»  και The Mary Sue ως «το χρυσό πρότυπο στο τρανς σεξ και τον αυνανισμό».

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα περιοδικά με κόμικς είχαν έναν «ακμαίο» fandom.

alt.zines 
Η ομάδα συζήτησης του Usenet alt.zines δημιουργήθηκε το 1992 από τους Jerod Pore και Edward Vielmetti για τη συζήτηση των ζιν και των θεμάτων που σχετίζονται με το ζιν.

Τηλεοπτικά προγράμματα 
Δύο δημοφιλείς παιδικές εκπομπές στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 περιλάμβαναν σκηνοθεσία: Our Hero (2000–02) και Rocket Power (1999–2004). Ο κύριος χαρακτήρας του Our Hero, Kale Stiglic, γράφει για τη ζωή της στα προάστια του Τορόντο. Τα επεισόδια αφηγούνται και παρουσιάζονται με τη μορφή τευχών ζιν που δημιουργεί, κληρονομώντας το αφηγηματικό πάθος του πατέρα της. Το σόου κέρδισε τίτλους από τα Canadian Comedy Awards και Gemini Awards κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του.

Δείτε επίσης 

 Artist's book
 Broken Pencil (με κριτικές ζιν)
 Chapbook
 Copybook
 Doujinshi
 Ezine
 Hugo Award for Best Fanzine
 Information activist
 List of minicomics creators
 Minicomic
 Pamphlet
 Pop-up book
 Samizdat
 Underground comix
 United Fanzine Organization

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Anderberg, Kirsten. Alternative Economies, Underground Communities: A First Hand Account of Barter Fairs, Food Co-ops, Community Clinics, Social Protests and Underground Cultures in the Pacific Northwest & CA 1978–2012. US: 2012.
 Anderberg, Kirsten. Zine Culture: Brilliance Under the Radar. Seattle, US: 2005.
 Bartel, Julie. From A to Zine: Building a Winning Zine Collection in Your Library. American Library Association, 2004.
 Biel, Joe $100 & a T-shirt: A Documentary About Zines in the Northwest. Microcosm Publishing, 2004, 2005, 2008 (Video)
 Biel, Joe Make a Zine: Start Your Own Underground Publishing Revolution (20th anniversary 3rd edn) Microcosm Publishing, 1997, 2008, 2017 
 Block, Francesca Lia and Hillary Carlip. Zine Scene: The Do It Yourself Guide to Zines. Girl Press, 1998.
 Brent, Bill. Make a Zine!. Black Books, 1997 (1st edn.), . Microcosm Publishing, with Biel, Joe, 2008 (2nd edn.), .
 Brown, Tim W. Walking Man, A Novel. Bronx River Press, 2008. .
 Duncombe, Stephen. Notes from Underground: Zines and the Politics of Alternative Culture. Microcosm Publishing, 1997, 2008, 2017. .
 Kennedy, Pagan. Zine: How I Spent Six Years of My Life in the Underground and Finally...Found Myself...I Think (1995) .
 Klanten, Robert, Adeline Mollard, Matthias Hübner, and Sonja Commentz, eds. Behind the Zines: Self-Publishing Culture. Berlin: Die Gestalten Verlag, 2011. 
 Piepmeier, Alison . Girl Zines: Making Media, Doing Feminism. NYU Press. (2009) .
 Spencer, Amy. DIY: The Rise of Lo-Fi Culture. Marion Boyars Publishers, Ltd., 2005.
 Watson, Esther and Todd, Mark. "Watcha Mean, What's a Zine?" Graphia, 2006. .
 Vale, V. Zines! Volume 1 (RE/Search, 1996) .
 Vale, V. Zines! Volume 2 (RE/Search, 1996) .
 Wrekk, Alex. Stolen Sharpie Revolution. Portland: Microcosm Publishing, 2003. .
 Richard Hugo House Zine Archives and Publishing Project (ZAPP). "ZAPP Seattle". Seattle, US.
 "The Ragged Edge Collection," Skateboarding, Music, and Art Zines from the '1980s and'1990s. Internet Archive