Πογκρόμ των μαστροπών

Το πογκρόμ των μαστροπών (πολωνικά: Pogrom alfonsów, ο πολωνικός αργκό όρος alfons σημαίνει «μαστροπός») ήταν τριήμερο (24–26 Μαΐου 1905) πογκρόμ στη Βαρσοβία της Πολωνίας. Η βία οδήγησε στην καταστροφή πολλών δεκάδων οίκων ανοχής και σε 15 θανάτους. Οι απολογισμοί και οι αναλύσεις του γεγονότος διαφέρουν ως προς τους στόχους και τους συμμετέχοντες (που ποικίλλουν ως προς τη συμμετοχή μαχητών του εργατικού κόμματος των Εβραίων Μπουντ, Εβραίων εργατών, Χριστιανών εργατών και εγκληματιών), καθώς και για τη γένεση του γεγονότος και τον ακριβή αριθμό των θυμάτων.

Ιστορικό 
Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, η πορνεία, η σωματεμπορία και η σεξουαλική δουλεία έγιναν ευρέως διαδεδομένες στη Βαρσοβία. Αυτές οι δραστηριότητες κυριαρχούνταν ως επί το πλείστον από τον εβραϊκό υπόκοσμο και η ύπαρξή τους προκάλεσε μεγάλη ένταση και διαμάχη στην πολωνο-εβραϊκή κοινότητα της Βαρσοβίας. Ενώ στην Πολωνία του Συνεδρίου, συνολικά, το 72,7% των ιερόδουλων ήταν Καθολικές και το 21,36% ήταν Εβραίες, στη Βαρσοβία το ποσοστό των Εβραίων ιερόδουλων ήταν πολύ υψηλότερο. Το 1874, τα δύο τρίτα όλων των εγγεγραμμένων ιερόδουλων στη Βαρσοβία ήταν Εβραίες. Το 1889, περίπου το 75% όλων των οίκων ανοχής στη Βαρσοβία διοικούνταν από Εβραίους.

Οι απολογισμοί διαφέρουν ως προς την αιτία της βίας. Κάποιοι θεωρούν ότι πρόκειται για πολιτική ενέργεια Εβραίων εργατών. Καθώς οι βίαιες ταραχές κλιμακώθηκαν κατά τη διάρκεια των ταραχών στα μέσα του 1900, οι εντάσεις μεταξύ του εβραϊκού υποκόσμου και των εργατών αυξήθηκαν σε σημείο που ένα βίαιο επεισόδιο ευρείας κλίμακας ήταν όλο και πιο πιθανό. Σύμφωνα με τη Λάουρα Ένγκελσταϊν, οι μαστροποί θεωρήθηκαν από τους Μπουντιστές ως πράκτορες της Οχράνα (ρωσική τσαρική αστυνομία).

Ταραχές 
Το πογκρόμ ξεκίνησε μετά από μια φήμη, αν και δεν είναι σαφές ποια φήμη πυροδότησε πραγματικά το πογκρόμ. Μια εκδοχή υποδηλώνει ότι μια αδερφή ή η αρραβωνιαστικιά ενός ακτιβιστή της Μπουντ απήχθη και μεταφέρθηκε σε έναν οίκο ανοχής και εκείνος τραυματίστηκε προσπαθώντας να τη σώσει. Μία άλλη λέει ότι μια Εβραία πόρνη ζήτησε βοήθεια από μια Εβραία εργάτρια για την κατάστασή της, και όταν προσπάθησε να τη σώσει, σκοτώθηκε. Όλες οι εκδοχές υποδηλώνουν ότι αφού ο διασώστης τραυματίστηκε ή σκοτώθηκε, οι φίλοι του ξεκίνησαν ταραχές μεγάλης κλίμακας. Εβραίοι ακτιβιστές που συνδέονταν με το εργατικό κόμμα Μπουντ συμμετείχαν στις ταραχές.

Μια άλλη εκδοχή είναι ότι η αιτία των ταραχών ήταν η εγκληματική παρέμβαση στον ανταγωνισμό μεταξύ νόμιμων και παράνομων οίκων ανοχής. Ο Άντονι Πολόνσκι απορρίπτει την άποψη ότι αυτή ήταν μια πολιτική δράση που οργανώθηκε από το Μπουντ ως «μια αντίδραση των Εβραίων εργατών στην εκμετάλλευση των Εβραίων γυναικών». Ο Πολόνσκι γράφει ότι ο εγκληματικός υπόκοσμος εμπλέκεται ουσιαστικά και σημειώνει ότι «επηρεάστηκαν μόνο οι αδειοδοτημένοι οίκοι ανοχής».

Αν και οι αφηγήσεις για τα γεγονότα διαφέρουν, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι ομάδες Εβραίων εργατών πήγαιναν από οίκο ανοχής σε οίκο ανοχής, επιτέθηκαν σε μαστροπούς και πόρνες, καταστρέφοντας και λεηλατώντας περιουσίες. Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν και στους δρόμους της πόλης. Οι ταραχές ξεκίνησαν στη βορειοδυτική Βαρσοβία πριν εξαπλωθούν σε όλη την πόλη. Σύμφωνα με ορισμένους μελετητές (για παράδειγμα, τη Μποζιμίνσκα και τον Γιακούμπτσακ) στην εξέγερση συμμετείχαν τη δεύτερη μέρα Χριστιανοί εργάτες και την τρίτη μέρα οι εγκληματίες εκμεταλλεύονταν το χάος για να διαπράξουν ληστείες. Οι Εβραίοι εργάτες έδρασαν μόνο στην εβραϊκή γειτονιά, χτυπώντας μόνο τα εβραϊκά μέρη του υπόκοσμου. Οι Χριστιανοί εργάτες επικοινωνούσαν με τους Χριστιανούς γκάνγκστερ. Οι τσαρικές αστυνομικές αρχές φέρονται να προσπάθησαν να ενορχηστρώσουν ένα αντιεβραϊκό πογκρόμ (τέτοιες κατηγορίες να αποτελούν μέρος της αφήγησης των γεγονότων από το Μπουντ), αλλά όταν η απόπειρα απέτυχε, ο Ρώσος κυβερνήτης, Κονστάντιν Μαχίμοβιτς, διέταξε τον στρατό να καταστείλουν τις ταραχές.

Οι ταραχές θεωρείται ότι έχαν κατασταλεί έως τις 26 Μαΐου 1905, αν και μικρότερα επεισόδια συνεχίστηκαν για λίγες ακόμη ημέρες, με άλλα 3 θύματα στις 28 Μαΐου.

Επακόλουθα 
Κατά τη διάρκεια των ταραχών, 150 κατοικίες (συμπεριλαμβανομένων 40 οίκων ανοχής) καταστράφηκαν, με υλικές ζημιές που υπολογίζονται σε 200.000 ρούβλια, 5 άνθρωποι σκοτώθηκαν, 10 τραυματίστηκαν σοβαρά (οι περισσότεροι πέθαναν αργότερα στα νοσοκομεία) και πάνω από 40 τραυματίστηκαν. Σύμφωνα με τον Σκοτ Ούρι, 5 άτομα σκοτώθηκαν στα ίδια τα γεγονότα, άλλα 10 πέθαναν από τα τραύματα που υπέστησαν και πάνω από 40 νοσηλεύτηκαν. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuterς, ο αριθμός των τραυματιών ήταν 100. Η αστυνομία συνέλαβε περίπου 100 μαστροπούς και ιερόδουλες.

Η ηγεσία του Μπουντ αρχικά επέκρινε τους ακτιβιστές της που συμμετείχαν στις ταραχές, αλλά αργότερα άλλαξε στάση και ισχυρίστηκε ότι οι ταραχές ήταν μια δίκαιη ενέργεια εναντίον της ηθικά διεφθαρμένης κυβέρνησης και των εγκληματιών.

Οι ταραχές έφεραν το πρόβλημα της πορνείας στην Πολωνία στο ευρύτερο κοινό και οδήγησαν σε προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος μέσω περαιτέρω συζητήσεων και μεταρρυθμίσεων  Ο Λέο Μπέλμοντ έγραψε ένα ποίημα, "Po pogromie" («Μετά το πογκρόμ»), για το περιστατικό.

Δείτε επίσης 
 Ιστορία της Βαρσοβίας
 Ρακέλ Λίμπερμαν
 Σεξουαλική εκμετάλλευση

Παραπομπές 

Ιστορία της Βαρσοβίας
Εβραίοι και Ιουδαϊσμός στην Πολωνία
Πολωνία του Συνεδρίου
Γυναίκες στην Πολωνία
Σωματεμπορία