Πιέρ Σουλάζ

Ο Πιέρ Σουλάζ (Pierre Soulages 24 Δεκεμβρίου 1919 – 25 Οκτωβρίου 2022) ήταν Γάλλος ζωγράφος, χαράκτης και γλύπτης. Το 2014, ο Φρανσουά Ολάντ τον περιέγραψε ως «τον μεγαλύτερο εν ζωή καλλιτέχνη στον κόσμο».

Βιογραφία 
Γεννημένος στο Rodez, Aveyron, το 1919, ο Σουλάζ είναι επίσης γνωστός ως "ο ζωγράφος του μαύρου", λόγω του ενδιαφέροντός του για το χρώμα «τόσο ως χρώμα όσο και ως μη χρώμα. Όταν το φως αντανακλάται στο μαύρο, το μεταμορφώνει και το μεταμορφώνει. Ανοίγει ένα νοητικό πεδίο από μόνο του». Είδε το φως ως υλικό εργασίας. Οι ραβδώσεις της μαύρης επιφάνειας των πινάκων του του δίνουν τη δυνατότητα να αντανακλά το φως, επιτρέποντας στο μαύρο να βγει από το σκοτάδι και να μετατραπεί σε φωτεινότητα, μετατρέποντας έτσι σε ένα φωτεινό χρώμα. 

Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Σουλάζ είχε ήδη περιοδεύσει σε μουσεία στο Παρίσι αναζητώντας το επάγγελμά του και μετά τη στρατιωτική του θητεία, άνοιξε ένα στούντιο στο Παρίσι, διοργανώνοντας την πρώτη του έκθεση στο Salon des Indépendants το 1947. Εργάστηκε επίσης ως σχεδιαστής σκηνικών. Ο Σουλάζ άρχισε να κερδίζει αναγνώριση στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1950. Τα έργα του συμπεριλήφθηκαν στις δύο μεγάλες εκθέσεις Ευρωπαίων καλλιτεχνών, Younger European Painters at Solomon R Guggenheim Museum (1953) και The New Decade: 22 European Painters and Sculptors at the Museum of Modern Art (1955) στη Νέα Υόρκη.  Το 1979, ο Σουλάζ έγινε Ξένο Επίτιμο Μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων .

Από το 1987 έως το 1994, κατασκεύασε 104 βιτρό για τη ρωμανική εκκλησία του Αβαείου Sainte-Foy στο Conques ( Aveyron, Γαλλία).  Ο Σουλάζ ήταν ο πρώτος εν ζωή καλλιτέχνης που προσκλήθηκε να εκθέσει στο κρατικό Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης και αργότερα στην Πινακοθήκη Tretyakov της Μόσχας (2001). 

Μια σύνθεση που δημιούργησε το 1959 πουλήθηκε για 1.200.000 ευρώ στον οίκο Sotheby's το 2006.

Το 2007, το Musée Fabre του Μονπελιέ αφιέρωσε μια ολόκληρη αίθουσα στον Σουλάζ, παρουσιάζοντας μια δωρεά που έκανε στην πόλη. Περιλάμβανε είκοσι πίνακες που χρονολογούνται από το 1951 έως το 2006, μεταξύ των οποίων ήταν σημαντικά έργα της δεκαετίας του 1960, δύο μεγάλα «συν-μαύρα» έργα της δεκαετίας του 1970 και πολλά μεγάλα πολύπτυχα . Μια αναδρομική έκθεση πραγματοποιήθηκε στο Centre National d'Art et de Culture Georges Pompidou από τον Οκτώβριο του 2009 έως τον Μάρτιο του 2010. Το 2010, το Μουσείο της Πόλης του Μεξικού παρουσίασε μια αναδρομική έκθεση ζωγραφικής που περιλάμβανε και μια συνέντευξη-βίντεο με τον καλλιτέχνη (ισπανικοί υπότιτλοι).

Το 2014, το Musée Soulages άνοιξε στο Rodez της Γαλλίας, τη γενέτειρα του Σουλάζ, ως μέρος για να εκθέτει μόνιμα τα έργα του και να φιλοξενεί προσωρινές σύγχρονες εκθέσεις. Ψυχές δώρησαν πεντακόσια έργα.  Οι πίνακες αντιπροσωπεύουν όλα τα στάδια της δουλειάς του, από τα μεταπολεμικά λάδια μέχρι τη φάση της δουλειάς που ονομάζει Outrenoir. Ήταν η πιο ολοκληρωμένη έκθεση δουλειάς από τα πρώτα 30 χρόνια του. 

Το 2014, ο Σουλάζ παρουσίασε δεκατέσσερα πρόσφατα έργα στην πρώτη του αμερικανική έκθεση μετά από 10 χρόνια, στο Dominique Lévy and Galerie Perrotin της Νέας Υόρκης.

Τον Σεπτέμβριο του 2019, η γκαλερί Levy Gorvy στη Νέα Υόρκη πραγματοποίησε μια μεγάλη έκθεση ενόψει της αναδρομικής έκθεσης στο Μουσείο του Λούβρου τον Δεκέμβριο, γιορτάζοντας τα 100α γενέθλιά του. 

Στις 17 Νοεμβρίου 2021, το «Peinture 195 x 130 cm, 4 août 1961», δημοπρατήθηκε για 20,2 εκατομμύρια δολάρια - ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ δημοπρασίας για τον καλλιτέχνη.

Καλλιτεχνική πρακτική 
Ο Σουλάζ είχε πει, «Το όργανό μου δεν είναι μαύρο αλλά το φως που αντανακλάται από το μαύρο».  Ονομάζοντας τη δική του πρακτική Outrenoir, (Beyond Black), οι πίνακες που παράγει είναι γνωστοί για το ατελείωτο μαύρο βάθος τους, που δημιουργούνται παίζοντας με το φως που αντανακλάται από την υφή του χρώματος. Γνωρίζοντας ότι χρειαζόταν έναν νέο όρο για να ορίσει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόταν, ο Σουλάζ επινόησε το «Outrenoir» για να καθορίσει την πρακτική του. Χωρίς μετάφραση στα Αγγλικά, η πιο κοντινή σημασία είναι «πέρα από το μαύρο». 

Σε μια συνέντευξη το 2014, εξηγεί τον ορισμό του όρου, «Το Outrenoir δεν υπάρχει στα αγγλικά· το πιο κοντινό είναι «πέρα από το μαύρο». Στα γαλλικά, λέτε "outre-Manche", "beyond the Channel", για να σημαίνει Αγγλία ή "outre-Rhin", "πέρα από τον Ρήνο", για να σημαίνει Γερμανία. Με άλλα λόγια, το «πέρα από το μαύρο» είναι μια διαφορετική χώρα από τη μαύρη» 

Η αγάπη που έχει ο Σουλάζ με το μαύρο ξεκίνησε πολύ πριν από τις έρευνές του με το "Outrenoir" σε ηλικία 60 ετών  Ξεκινώντας αρχικά από το ενδιαφέρον του για τα προϊστορικά  και την επιθυμία του να υποχωρήσει σε κάτι πιο αγνό, αρχέγονο και σκόπιμα απογυμνωμένο από οποιεσδήποτε άλλες συνδηλώσεις, λέει για τη γοητεία του με το χρώμα, «κατά τη διάρκεια χιλιάδων χρόνων, οι άνθρωποι πέρασαν στην υπόγεια, στο το απόλυτο μαύρο των σπηλιών, για να ζωγραφίσεις με μαύρο». «Τα έφτιαξα γιατί διαπίστωσα ότι το φως που αντανακλάται από τη μαύρη επιφάνεια προκαλεί ορισμένα συναισθήματα μέσα μου. Αυτά δεν είναι μονόχρωμα. Το γεγονός ότι το φως μπορεί να προέρχεται από το χρώμα που υποτίθεται ότι είναι η απουσία φωτός είναι ήδη αρκετά συγκινητικό, και είναι ενδιαφέρον να δούμε πώς συμβαίνει αυτό."

Εφαρμόζοντας το χρώμα σε παχιά στρώματα, η τεχνική ζωγραφικής του Σουλάζ περιλαμβάνει τη χρήση αντικειμένων όπως κουτάλια, μικροσκοπικές τσουγκράνες και κομμάτια καουτσούκ για να αφαιρέσετε τη ζωγραφική, κάνοντας συχνά κινήσεις ξύσιμο, σκάψιμο ή χάραξη ανάλογα με το αν θέλει να προκαλέσει μια λεία ή τραχιά επιφάνεια. Η υφή που παράγεται στη συνέχεια είτε απορροφά είτε απορρίπτει το φως, διασπώντας την επιφάνεια του πίνακα διαταράσσοντας την ομοιομορφία του μαύρου.   Χρησιμοποιεί συχνά έντονες περικοπές σε κάθετες και οριζόντιες γραμμές, τις χαραμάδες και τις φόρμες που δημιουργούνται χρησιμοποιώντας γωνίες και περιγράμματα. Στην πρόσφατη δουλειά του από το 2013–14, ο Σουλάζ άρχισε να διαφοροποιεί ρητά τη χρωστική που χρησιμοποιείται στη βαφή, αναμειγνύοντας ματ και γυαλιστερούς τύπους μαύρου καθώς και σκληρυμένες πυκνότητες μαύρης χρωστικής.  Προτιμώντας να αναρτά τους πίνακες σαν τοίχους, χρησιμοποιεί σύρματα για να τους κρεμάσει στη μέση του δωματίου, «Πάντα μου άρεσε οι πίνακες να είναι τοίχοι παρά παράθυρα. Όταν βλέπουμε έναν πίνακα σε έναν τοίχο, είναι ένα παράθυρο, έτσι συχνά βάζω τους πίνακές μου στη μέση του χώρου για να φτιάξω έναν τοίχο. Ένα παράθυρο κοιτάζει έξω, αλλά ένας πίνακας πρέπει να κάνει το αντίθετο - θα πρέπει να κοιτάζει μέσα μας» 

Αντί να έχουν τίτλους, οι πίνακες του Σουλάζ ονομάζονται από το μέγεθος και την ημερομηνία παραγωγής τους. Στις 17 Δεκεμβρίου 1966 από το 1966, στη συλλογή του Μουσείου Τέχνης της Χονολουλού επιδεικνύει το τολμηρά βουρτσισμένο μαύρο σε λευκούς καμβάδες του καλλιτέχνη.

Απεβίωσε στις 25 Οκτωβρίου 2022 σε ηλικία  102 ετών.

Συλλογές 

 Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού (Παρίσι) 
 Μουσείο Τέχνης της Χονολουλού
 Μουσείο Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ
 Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris
 Museé Soulages, Rodez
 Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, (Νέα Υόρκη) 
 Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Ρίο ντε Τζανέιρο
 Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης (Washington DC )
 Μουσείο Solomon R. Guggenheim (Νέα Υόρκη) 
 Γκαλερί Tate (Λονδίνο)

Επιλεγμένες Εκδόσεις/Μονογραφίες

Τιμές και βραβεία 

 Βραβείο Carnegie (Ηνωμένες Πολιτείες, 1964)
 Grand Prix για τη Ζωγραφική (Παρίσι, 1975)
 Βραβείο Ρέμπραντ (Γερμανία, 1976)
 Ξένο Επίτιμο Μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων (1979)
 Grand Prix National de Peinture (Γαλλία, 1986)
 Praemium Imperiale για ζωγραφική (Ιαπωνία, 1994)
 Αυστριακή Διακόσμηση για την Επιστήμη και την Τέχνη (2005) 
 Βραβείο Julio González (Βαλένθια, 2006)
 La Légion d'Honneur (Παρίσι, 2015) 
 Grand prix du rayonnement français (Γαλλία, 2019)

Δείτε επίσης 

 Αφηρημένος εξπρεσιονισμός
 Λυρική αφαίρεση
 Ταχισμός

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα
 Το νέο μουσείο Soulages ανοίγει στο Rodez
 Βιογραφία, εικόνες στο Galerie Birch
 Musée Soulages
 Atelier JD Fleury
 Centre Pompidou Virtuel | Espace Presse
 Pierre Soulages – Μπλουζ 
 Portraits of Pierre Soulages  

Γάλλοι ζωγράφοι
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις