Αυστριακός Διαμελισμός

Ο Αυστριακός Διαμελισμός (πολωνικά: zabór austriacki) αποτελεί τα πρώην εδάφη της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας που απέκτησε η Μοναρχία των Αψβούργων κατά τη διάρκεια των διαμελισμών της Πολωνίας στα τέλη του 18ου αιώνα. Οι τρεις διαμελισμοί διεξήχθησαν από κοινού από τη Ρωσική Αυτοκρατορία, το Βασίλειο της Πρωσίας και την Αυστρία των Αψβούργων, με αποτέλεσμα την πλήρη εξάλειψη του Πολωνικού Στέμματος. Η Αυστρία απέκτησε πολωνικά εδάφη κατά τον πρώτο διαμελισμό του 1772 και στον τρίτο διαμελισμό της Πολωνίας το 1795. Τελικά, ο αυστριακός τομέας περιλάμβανε το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο του πληθυσμού της Κοινοπολιτείας μετά τη Ρωσία, με πάνω από 2,65 εκατομμύρια κατοίκους να ζουν σε 128.900 χλμ2 γης, που αποτελούσε παλαιότερα το νότιο-κεντρικό τμήμα της Δημοκρατίας.

Ιστορία 
Τα εδάφη που απέκτησε η Αυστριακή Αυτοκρατορία (αργότερα Αυστροουγγαρία) κατά τον πρώτο διαμελισμό περιλάμβαναν το πολωνικό Δουκάτο του Ζάτορ και το Δουκάτο του Οσφιέντσιμ, καθώς και μέρος της Ελάσσονος Πολωνίας με τα πόβιατ Κρακοβίας, Σαντόμιες και Γαλικίας, εκτός της πόλης της Κρακοβίας. Στο τρίτο διαμελισμό, τα προσαρτημένα εδάφη περιλάμβαναν τη Δυτική Γαλικία και τη Νότια Μασοβία. Τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα του Αυστριακού Διαμελισμού περιελάμβαναν: τον σχηματισμό του Ναπολεόντειου Δουκάτου της Βαρσοβίας το 1807, τον οποίο ακολούθησε ο Αυστροπολωνικός Πόλεμος του 1809 με τη βοήθεια των Γάλλων και η νικηφόρα Μάχη του Ράσιν (1809) που είχε ως αποτέλεσμα την προσωρινή ήττα της Αυστρίας (1809), με την ανακατάληψη της Κρακοβίας και του Λβουφ από το Δουκάτο. Ωστόσο, η πτώση του Ναπολέοντα, που οδήγησε στην κατάργηση του Δουκάτου στο Συνέδριο της Βιέννης (1815) επέτρεψε στην Αυστρία να ανακτήσει τον έλεγχο. Το Κογκρέσο δημιούργησε το προτεκτοράτο της Ελεύθερης Πόλης της Κρακοβίας της Αυστρίας, της Πρωσίας και της Ρωσίας, το οποίο διήρκεσε για μια δεκαετία. Καταργήθηκε από την Αυστρία, μετά τη συντριβή της Εξέγερσης της Κρακοβίας το 1846. Ο σχηματισμός των Πολωνικών Λεγεώνων από τον Γιούζεφ Πιουσούτσκι αρχικά για να πολεμήσουν δίπλα στον Αυστροουγγρικό Στρατό, βοήθησε την Πολωνία να ανακτήσει την κυριαρχία της μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κοινωνία 

Για το μεγαλύτερο μέρος του 19ου αιώνα, η αυστριακή κυβέρνηση έκανε ελάχιστες ή καθόλου παραχωρήσεις στους Πολωνούς κατοίκους της, με τη στάση να είναι ότι «ένας πατριώτης ήταν προδότης – εκτός αν ήταν πατριώτης για τον Αυστριακό Αυτοκράτορα». Ωστόσο, στις αρχές του 20ου αιώνα –λίγο πριν το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την κατάρρευση της Αυστροουγγαρίας– από τους τρεις διαμελισμούς, ο αυστριακός είχε τη μεγαλύτερη τοπική αυτονομία. Η τοπική κυβέρνηση κάλεσε την Κυβερνητική Επιτροπή (), η οποία είχε σημαντική επιρροή σε τοπικό επίπεδο, και τα πολωνικά έγιναν αποδεκτά ως η επίσημη περιφερειακή γλώσσα στο πολωνικό έδαφος και χρησιμοποιήθηκαν στα σχολεία. Οι πολωνικές οργανώσεις είχαν κάποια ελευθερία να λειτουργούν και τα πολωνικά κόμματα μπορούσαν επίσημα να συμμετάσχουν στην αυστροουγγρική πολιτική της αυτοκρατορίας.

Η Αυστροουγγαρία επίσης ενθάρρυνε de facto τις ουκρανικές οργανώσεις ως τακτική διαίρει και βασίλευε. Αυτό οδήγησε σε κατηγορίες από Πολωνούς ότι «η Αυστροουγγαρία είχε εφεύρει τους Ουκρανούς». Οι Ουκρανοί διατηρούσαν σχολεία (από το δημοτικό έως τα ανώτερα επίπεδα) και εφημερίδες στην ουκρανική γλώσσα. Μετά το 1848 οι Ουκρανοί μετακινήθηκαν επίσης στην αυστριακή πολιτική με τα δικά τους πολιτικά κόμματα. Η Αυστροουγγαρία έδωσε στους Ουκρανούς περισσότερα δικαιώματα από τους Ουκρανούς που ζούσαν στη Ρωσική Αυτοκρατρα. Δεκαετίες αφότου έπαψε να υπάρχει, οι πρώην Ουκρανοί πολίτες είχαν θετικά συναισθήματα για την Αυστροουγγαρία.

Οικονομία 
Από την άλλη πλευρά, οικονομικά, η Γαλικία ήταν μάλλον οπισθοδρομική και θεωρούνταν παγκοσμίως ως το φτωχότερο από τους τρεις διαμελισμούς. Υπήρχε μεγάλη διαφθορά κατά τη διάρκεια των εκλογών και η περιοχή θεωρήθηκε από την κυβέρνηση της Βιέννης ως η χαμηλή προτεραιότητα για επενδύσεις και ανάπτυξη. Ήταν μια τεράστια, αλλά διαρκώς μαχόμενη περιοχή με αναποτελεσματική γεωργία και μικρή βιομηχανία. Το 1900, το 60% του πληθυσμού των χωριών (ηλικίας 12 ετών και άνω) δεν ήξερε ανάγνωση ή γραφή. Η εκπαίδευση ήταν υποχρεωτική μέχρι την ηλικία των 12 ετών, αλλά αυτή η απαίτηση συχνά αγνοούνταν. Μεταξύ των ετών 1850 και 1914 υπολογίζεται ότι περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι από τη Γαλικία (κυρίως Πολωνοί) μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η φτώχεια στην Αυστριακή Γαλικία μέχρι σήμερα έχει επιβιώσει στα πολωνικά ως έκφραση απελπισίας (παροιμία:  ή ).

Διοικητική διαίρεση 
Η Αυστριακή Αυτοκρατορία χώρισε τα πρώην εδάφη της Κοινοπολιτείας που απέκτησε σε:

 Βασίλειο της Γαλικίας και Λοδομερίας - από το 1772 έως το 1918.
 Δυτική Γαλικία - από το 1795 έως το 1809
 Ελεύθερη Πόλη της Κρακοβίας – από το 1815 έως το 1846

Δύο σημαντικές και μεγάλες πόλεις του Αυστριακού Διαμελισμού ήταν η Κρακοβία (γερμανικά: ) και το Λβουφ (γερμανικά: ).

Στον πρώτο διαμελισμό, η Αυστρία έλαβε το μεγαλύτερο μερίδιο του πρώην πολωνικού πληθυσμού και το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο γης (83.000 χλμ² και πάνω από 2,65 εκατομμύρια κατοίκους). Η Αυστρία δεν συμμετείχε στο δεύτερο διαμελισμό και στον τρίτο έλαβε 47.000 χλμ² με 1,2 εκατομμύρια κατοίκους. Συνολικά, η Αυστρία κέρδισε περίπου το 18 τοις εκατό του εδάφους της πρώην Κοινοπολιτείας (130.000 χλμ²) και περίπου το 32 τοις εκατό του πληθυσμού (3,85 εκατομμύρια κατοίκους). Από γεωγραφική άποψη, μεγάλο μέρος του Αυστριακού Διαμελισμού αντιστοιχούσε στην περιοχή της Γαλικίας.

Δείτε επίσης 

 Ιστορία της Πολωνίας (1795-1918)
 Πρωσικός Διαμελισμός
 Ρωσικός Διαμελισμός

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Νόρμαν Ντέιβις: God's Playground, σελ. 102-119: ΓΑΛΙΚΙΑ: Αυστριακός Διαμελισμός (1773–1918)

Ιστορία της Πολωνίας (1795-1918)
Διαμελισμοί της Πολωνίας