Μπρανιέβο

Το Μπρανιέβο (  ) ( , , Παλαιά Πρωσικά : Brus, ), είναι μια πόλη στη βόρεια Πολωνία, στη Βαρμία, στο Βοεβοδάτο της Βαρμίας-Μαζουρίας, με πληθυσμό 16.907 κατοίκων τον Ιούνιο του 2021.  Είναι η πρωτεύουσα της κομητείας Μπρανιέβο.

Το Μπρανιέβο είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Βαρμίας μετά το Όλστιν και ένα από τα ιστορικά κέντρα της περιοχής.

Τοποθεσία 
Το Μπρανιέβο βρίσκεται στον ποταμό Πασουέκα περίπου 5 χλμ από τη λιμνοθάλασσα του Βιστούλα, περίπου 35 χλμ βορειοανατολικά του Έλμπλονγκ και 55 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Καλίνινγκραντ. Τα πολωνικά σύνορα με την περιφέρεια Καλίνινγκραντ της Ρωσίας βρίσκονται 6 χλμ βόρεια και φτάνει κανείς από το Μπρανιέβο μέσω της Εθνικής Οδού 54.

Ιστορία

Μεσαίωνας 

Σύμφωνα με τον Γερμανό γεωγράφο Γιόχαν Φρίντριχ Γκόλντμπεκ (1748-1812), η πόλη αρχικά ονομάστηκε Μπρούνσμπεργκ από τον Μπρούνο φον Σάουενμπουργκ (1205–1281), επίσκοπο του Όλομοουτς στη Μοραβία, ο οποίος συνόδευσε τον βασιλιά Ότακαρ Β' της Βοημίας το 1254 και το 1267 συμμετείχε στη σταυροφορία των Τευτόνων Ιπποτών εναντίον των Παλαιών Πρώσων . Έχει επίσης προταθεί ότι το όνομα Braunsberg μπορεί να προέρχεται από το Brusebergue («στρατόπεδο των Πρώσων»), αλλά αυτή η έννοια δεν τεκμηριώνεται.

Το 1243, ο οικισμός και η γύρω περιοχή της Βαρμίας δόθηκε από το Τευτονικό Τάγμα στη νεοσύστατη Επισκοπή της Βαρμίας, της οποίας ο επίσκοπος έχτισε τον καθεδρικό του ναό στην πόλη και τον έκανε την κύρια κατοικία του. Στην πόλη παραχωρήθηκαν προνόμια πόλης με βάση αυτά του Λύμπεκ το 1254, αλλά το 1261 καταστράφηκε και ερημώθηκε κατά τη δεύτερη από τις πρωσικές εξεγέρσεις. Ξαναχτίστηκε σε μια νέα τοποθεσία το 1273 και εγκαταστάθηκε από αποίκους από το Λύμπεκ. Το 1284, του δόθηκε ένας νέος κανονισμος πόλης, πάλι βασισμένος σε αυτόν του Λύμπεκ. Ωστόσο, ο επόμενος επίσκοπος, ο Χάινριχ Φλέμινγκ (1278–1300), μετέφερε το παράρτημα από το Μπράουνσμπεργκ στο Φράουενμπουργκ (νυν Φρόμπορκ).

Το 1296 χτίστηκε ένα φραγκισκανικό αβαείο και το 1342 προστέθηκε μια «νέα πόλη». Ως η πιο σημαντική εμπορική και λιμενική πόλη στη Βαρμία, η πόλη ευημερούσε ως μέλος της Χανσεατικής Ένωσης, η οποία παρέμεινε μέχρι το 1608. Το 1440, η πόλη ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Πρωσικής Συνομοσπονδίας, η οποία αντιτάχθηκε στην τευτονική κυριαρχία  και κατόπιν αιτήματος, ο βασιλιάς Καζίμιρ Δ' Γιαγκέλλο ενσωμάτωσε την επικράτεια στο Βασίλειο της Πολωνίας το 1454. Η πόλη ορκίστηκε πίστη στον Πολωνό βασιλιά και αναγνώρισε την κυριαρχία του τον Μάρτιο του 1454 στην Κρακοβία.  Μετά τον επόμενο Δεκατριετή Πόλεμο, οι Τεύτονες Ιππότες απαρνήθηκαν οποιεσδήποτε αξιώσεις για την πόλη στη Δεύτερη Ειρήνη του Θορν το 1466.  Διοικητικά, ήταν μέρος του Πριγκιπο-Επισκοπάτου της Βαρμίας στη νέα αυτόνομη επαρχία της Βασιλικής Πρωσίας, αργότερα επίσης στην επαρχία της Μεγάλης Πολωνίας .

Σύγχρονη εποχή 
Μετά την εκκοσμίκευση του Τευτονικού Τάγματος το 1525, μεγάλο μέρος των κατοίκων του προσηλυτίστηκε στον Λουθηρανικό Προτεσταντισμό . Ο Δούκας Αλβέρτος της Πρωσίας, ο οποίος ήταν Μέγας Δάσκαλος του Τάγματος, προσπάθησε να ενώσει τη Βαρμία με τη Δουκική Πρωσία (ένα κοντινό υποτελές κράτος της Πολωνίας), κάνοντας τους Καθολικούς της πόλης να ορκιστούν πίστη στον βασιλιά της Πολωνίας σε αντάλλαγμα για βοήθεια κατά της Προτεσταντικής Πρωσίας. Το 1526 μια πολωνική βασιλική επιτροπή απελευθέρωσε τους μπέργκερ του Μπράουνσμπεργκ από τον όρκο στον Πολωνό βασιλιά και παρέδωσε την πόλη πίσω στον Πρίγκιπα-Επίσκοπο Μαυρίκιο Φέρμπερ . Ωστόσο, όπως και ολόκληρη η περιοχή της Βαρμίας, το Μπράουνσμπεργκ ορκίστηκε πίστη στους πρίγκιπες-επισκόπους της Βαρμίας, οι οποίοι ήταν υπήκοοι των παπών. Επιπλέον, έπρεπε να καταγγείλει όλες τις λουθηρανικές διδασκαλίες και να παραδώσει λουθηρανικά γραπτά. Στη συνέχεια, η Βαρμία παρέμεινε κυρίως Ρωμαιοκαθολική (ακόμη και μετά τη διαίρεση της Πολωνίας, όταν έγινε μέρος της Πρωσίας το 1772).

Το Μπρανιέβο καταλήφθηκε από τη Σουηδία για περίπου τρία χρόνια κατά τη διάρκεια του Λιβονικού Πολέμου τον 16ο αιώνα. Στη Βαρμία, οι λουθηρανικές διδασκαλίες κατεστάλησαν και πάλι όταν ο πρίγκιπας-επίσκοπος Στανισλάους Όσιους (1504-1579) έφερε τους Ιησουίτες και ίδρυσε το Κολέγιο Οσιάνουμ. Μεταξύ των μαθητών του σχολείου ήταν ο Πολωνός καθολικός Άγιος Ανδρέας Μπόμπολα, οι Πολωνοί πολιτικοί και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι Μικολάι Ζεμπρζιντόφσκι  και Πιότρ Γκεμπίτσκι, ο πιο εξέχων Λατίνος ποιητής της Ευρώπης του 17ου αιώνα Ματσιέι Κάζιμιρς Σαρμπιέφσκι, ο ιεραπόστολος, εξερευνητής, μαθηματικός, αστρονόμος και σινολόγος Γιαν Μικολάι Σμογκουλέτσκι και ο Προκαθήμενος της Πολωνίας Γαβριήλ Ποντόσκι.  Ο εξέχων Ούγγρος ποιητής της Αναγέννησης Μπάλιντ Μπαλάσι έμεινε στην πόλη το 1590-1591. Το 1564 προστέθηκε ιερατική σχολή. Ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ' πρόσθεσε αργότερα μια παπική ιεραποστολή για τις χώρες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης. Η Ρεγκίνα Πρότμαν (1552-1613), με καταγωγή από το Μπρανιέβο, ίδρυσε το Τάγμα των Αδελφών της Αγίας Αικατερίνης στην πόλη, το οποίο αναγνωρίστηκε από την εκκλησία το 1583. Ο Ιησουίτης θεολόγος Αντόνιο Ποσεβίνο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διεύρυνση του Κολεγίου Οσιάνουμ στη δεκαετία του 1580 για να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο προτεσταντικό κίνημα.

Η πολωνική και κυρίως καθολική πόλη προσαρτήθηκε από το κυρίως Προτεσταντικό Βασίλειο της Πρωσίας το 1772 κατά τη διάρκεια της Πρώτης Διαίρεσης της Πολωνίας και έγινε μέρος της νεοσύστατης επαρχίας της Ανατολικής Πρωσίας το επόμενο έτος.

19ος και 20ός αιώνας 

Το Μπράουνσμπεργκ απέκτησε την πρώτη του σιδηροδρομική σύνδεση με το υπόλοιπο βασίλειο μέσω του Πρωσικού Ανατολικού Σιδηροδρόμου το 1852. Στις αρχές του 20ού αιώνα, η πόλη ήταν το κορυφαίο ακαδημαϊκό κέντρο της Ανατολικής Πρωσίας δίπλα στο Κένιγκσμπεργκ . Το 1912 το κολέγιο των Ιησουιτών έγινε η Κρατική Ακαδημία του Μπράουνσμπεργκ. Πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πληθυσμός του Μπράουνσμπεργκ είχε αυξηθεί σε περισσότερους από 21.000 κατοίκους, από τους οποίους το 59% ήταν καθολικοί και το 29% Προτεστάντες.

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος μετέτρεψε μεγάλο μέρος της πόλης σε ερείπια. Μετά από τρεισήμισι χρόνια άγριου πολέμου, οι σοβιετικές δυνάμεις ξεκίνησαν την επίθεσή τους στη γερμανική γη επιτιθέμενες στην Ανατολική Πρωσία στις 13 Ιανουαρίου 1945. Οι σχηματισμοί του Κόκκινου Στρατού έφτασαν στη λιμνοθάλασσα του Βιστούλα βόρεια του Μπράουνσμπεργκ στις 26 Ιανουαρίου. Στις αρχές Φεβρουαρίου, Γερμανοί άμαχοι άρχισαν να φεύγουν από το Μπράουνσμπεργκ πέρα από τον πάγο της παγωμένης λιμνοθάλασσας προς τη γλώσσα ξηράς του Βιστούλα, από το οποίο πολλοί ταξίδεψαν είτε στο Ντάντσιχ (Γκντανσκ) είτε στο Πιλάου (Μπαλτίισκ) και κατάφεραν να επιβιβαστούν σε γερμανικά πλοία που έκαναν το επικίνδυνο ταξίδι προς τα δυτικά. Το Μπράουνσμπεργκ κατελήφθη από τα σοβιετικά στρατεύματα στις 20 Μαρτίου 1945.

Οι σφοδρές μάχες και οι απρόβλεπτες καταστροφές στη συνέχεια κατέστρεψαν την πόλη περίπου το 80%, συμπεριλαμβανομένου μεγάλου μέρους του ιστορικού κέντρου της πόλης, το οποίο καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από τη φωτιά. Σύμφωνα με την εκ νέου χάραξη των συνόρων της Σοβιετικής Ένωσης στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Πότσνταμ, η πόλη έγινε και πάλι μέρος της Πολωνίας και μερικώς επανακατοικήθηκε από Πολωνούς αποίκους, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από περιοχές της ανατολικής Πολωνίας, που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση.

Το 2001 η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, που χτίστηκε το 1346, καταστράφηκε το 1945 και ξαναχτίστηκε μετά το 1979, ανακηρύχθηκε Μικρή Βασιλική. Αυτή η γοτθική εκκλησία χτίστηκε σε μια τοποθεσία που είχε προηγούμενη ξύλινη εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης από το 1280.

Αριθμός κατοίκων ανά έτος

Πολιτικό χρονοδιάγραμμα 

 Το 1240 αναφέρεται για πρώτη φορά ως μέρος του μοναστικού κράτους των Τευτόνων Ιπποτών
 1254 Παραχωρούνται δικαιώματα νόμου του Λύμπεκ
 1454 ενσωμάτωση στο Βασίλειο της Πολωνίας, κατόπιν αιτήματος της Πρωσικής Συνομοσπονδίας
 1466 Δεύτερη Ειρήνη του Θορν (1466) : αναγνωρίζεται ως τμήμα της Πολωνίας, διοικητικά τμήμα του Πριγκιπο-Επισκοπάτου της Βαρμίας στην επαρχία της Βασιλικής Πρωσίας, μετά το 1569 στην επαρχία της Μεγάλης Πολωνίας
 1772 Πρώτη διαίρεση της Πολωνίας : έγινε μέρος του Βασιλείου της Πρωσίας
 1871 Ιδρύεται η Γερμανική Αυτοκρατορία : η πόλη αποτελεί αυτόματα μέρος της
 1945 Κατοχή από τον Σοβιετικό Κόκκινο Στρατό και στη συνέχεια έγινε και πάλι μέρος της Πολωνίας .

Οικονομία 
Στην πόλη βρίσκεται η Ζυθοποιΐα Μπρανιέβο (Browar Braniewo).

Αθλητισμός 
Η τοπική ομάδα ποδοσφαίρου είναι η , που αγωνίζεται στα κατώτερα πρωταθλήματα.

Αξιόλογοι κάτοικοι 

 Στανισλάους Όσιους (1504–1579), Πολωνός καθολικός καρδινάλιος, πρίγκιπας-επίσκοπος, ιδρυτής του Κολεγίου Οσιάνουμ
 Ρεγκίνα Πρότμαν (1522–1613), Πολωνή καθολική μοναχή, πρωτοπόρος φιλανθρωπίας.
 Ανδρέας Μπόμπολα (1591–1657), Πολωνός ιεραπόστολος, μάρτυρας και καθολικός άγιος.
 Καρλ Βάιερστρας (1815–1897), Γερμανός μαθηματικός.
 Κόνραντ Τσούζε (1910-1995), Γερμανός πολιτικός μηχανικός, εφευρέτης και πρωτοπόρος υπολογιστών.
 Ράινερ Μπάρτζελ (1924–2006), Γερμανός πολιτικός (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση).
 Χάρτμουτ Μπάγκερ (γεν. 1938), μεταπολεμικός Γερμανός στρατηγός ( Μπούντεσβερ ).

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Μπρανιέβο είναι αδελφοποιημένο με:

  Μύνστερ, Γερμανία
  Νοσόβιτσε, Τσεχία

Τον Μάρτιο του 2022, διέκοψε την συνεργασία με τη ρωσική πόλη Ζελένογκραντσκ ως αντίδραση στη ρωσική εισβολή του 2022 στην Ουκρανία .

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δημοτικός ιστότοπος 
 Ιστορία της πόλης 
 Χάρτης 
 Ρυμοτομία 

Πόλεις του Βοεβοδάτου Βαρμίας-Μαζουρίας