Προληπτικός πόλεμος

Προληπτικός πόλεμος είναι ένας πόλεμος ή μια στρατιωτική ενέργεια που ξεκινά για να αποτρέψει ένα εμπόλεμο ή ένα ουδέτερο μέρος από το να αποκτήσει ικανότητα επίθεσης. Το μέρος που δέχεται επίθεση έχει μια λανθάνουσα ικανότητα απειλής ή έχει δείξει ότι σκοπεύει να επιτεθεί στο μέλλον, με βάση τις προηγούμενες ενέργειες και στάση του. Ένας προληπτικός πόλεμος στοχεύει να αποτρέψει μια αλλαγή στην ισορροπία δυνάμεων με στρατηγική επίθεση προτού η ισορροπία δυνάμεων είχε την ευκαιρία να αλλάξει προς όφελος του στοχευόμενου μέρους. Ο προληπτικός πόλεμος διαφέρει από το προειδοποιητικό χτύπημα, το οποίο είναι το πρώτο χτύπημα όταν επίκειται επίθεση.

Οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι ένας προληπτικός πόλεμος που διεξάγεται χωρίς την έγκριση των Ηνωμένων Εθνών είναι παράνομος στο σύγχρονο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.

Κριτική 
Υπάρχει συναίνεση ότι ο προληπτικός πόλεμος «υπερβαίνει τα αποδεκτά στο διεθνές δίκαιο» και στερείται νομικής βάσης. Η ομάδα υψηλού επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών για τις Απειλές, τις Προκλήσεις και την Αλλαγή σταμάτησε να απορρίπτει την ιδέα, αλλά πρότεινε ότι δεν υπάρχει δικαίωμα στον προληπτικό πόλεμο. Εάν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για την έναρξη προληπτικού πολέμου, το θέμα θα πρέπει να τεθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο μπορεί να εγκρίνει μια τέτοια ενέργεια.

Παραδείγματα 
Οι δυνάμεις του Άξονα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εισέβαλαν τακτικά σε ουδέτερες χώρες για λόγους πρόληψης και ξεκίνησαν την εισβολή στην Πολωνία το 1939 ισχυριζόμενοι ότι οι Πολωνοί είχαν επιτεθεί πρώτα σε ένα συνοριακό φυλάκιο. Το 1940, η Γερμανία εισέβαλε στη Δανία και τη Νορβηγία και υποστήριξε ότι η Βρετανία μπορεί να τις χρησιμοποιούσε ως σημεία εκτόξευσης για επίθεση ή να εμπόδιζε την προμήθεια στρατηγικών υλικών στη Γερμανία. Το καλοκαίρι του 1941, η Γερμανία εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση, ξεκινώντας τον αιματηρό και βάναυσο χερσαίο πόλεμο με τον ισχυρισμό ότι μια εβραιομπολσεβικική συνωμοσία απειλούσε το Ράιχ. Στα τέλη του 1941, πραγματοποιήθηκε η αγγλοσοβιετική εισβολή στο Ιράν για να εξασφαλιστεί ένας διάδρομος εφοδιασμού με βενζίνη στη Σοβιετική Ένωση. Ο Ιρανός Σάχης Ρεζά Σαχ έκανε έκκληση στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Φράνκλιν Ρούσβελτ για βοήθεια, αλλά απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι «τα κινήματα κατάκτησης από τη Γερμανία θα συνεχιστούν και θα επεκταθούν πέρα από την Ευρώπη στην Ασία, στην Αφρική και ακόμη και στην Αμερική, εκτός εάν σταματήσουν με στρατιωτική βία.».

Περλ Χάρμπορ 

Ίσως το πιο διάσημο παράδειγμα προληπτικού πολέμου είναι η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ από την Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας στις 7 Δεκεμβρίου 1941. Πολλοί στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία πίστευαν ότι ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος. Σε συνδυασμό με το ακρωτηριαστικό οικονομικό εμπάργκο των ΗΠΑ που υποβάθμιζε γρήγορα την ιαπωνική στρατιωτική ικανότητα, το οποίο οδήγησε την ιαπωνική ηγεσία να πιστέψει ότι ήταν καλύτερο να γίνει ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η υπόθεση Caroline : Προληπτική Αυτοάμυνα στο Σύγχρονο Διεθνές Δίκαιο (Miskolc Journal of International Law v.1 (2004) No. 2 σελ. 104-120)
 Η Αμερικανική Στρατηγική του Προληπτικού Πολέμου και το Διεθνές Δίκαιο

Δίκαιο πολέμου
Πόλεμοι ανά είδος
πολεμος προληπτικος