Θέατρο Ateneum (Βαρσοβία)

Το Θέατρο Ateneum στη Βαρσοβία, με πλήρη ονομασία Θέατρο Ateneum «Στέφαν Γιάρατς» (), είναι πολωνικό δραματικό θέατρο που ιδρύθηκε το 1928. Βρίσκεται σε ένα κτίριο που ανεγέρθηκε ένα χρόνο νωρίτερα στην μεσοπολεμική Πολωνία ως έδρα της Επαγγελματικής Ένωσης Σιδηροδρομικών Υπαλλήλων του PKP (Πολωνικοί Κρατικοί Σιδηρόδρομοι), με γραφεία στον ανώτερο όροφο. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η δομή που είχε υποστεί σοβαρές ζημιές αποκαταστάθηκε στην παλιά της αίγλη με δημόσιους πόρους. Το κρατικό θέατρο άνοιξε ξανά το 1951. Πήρε το όνομά του από τον πρώτο και ήδη διάσημο προπολεμικό σκηνοθέτη του, Στέφαν Γιάρατς.

Ιστορία 
Το Θέατρο Ateneum ξεκίνησε ως μια πειραματική σκηνή με ισχυρό κοινωνικοπολιτικό προφίλ, με ένα όνομα εμπνευσμένο από την Αβάν-γκαρντ, Το Φυλάκιο του Προφορικού Λόγου (Placówka Żywego Słowa). Το καλλιτεχνικό μανιφέστο του επηρεάστηκε από την κυρίως προλεταριακή συνοικία Ποβίσλε της Βαρσοβίας, στην οποία ιδρύθηκε.

Δύο χρόνια μετά την ύπαρξή του, την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ateneum ανέλαβε ο δημοφιλής ηθοποιός Στέφαν Γιάρατς (1930). Εργάστηκε εκεί μέχρι τη ναζιστική-σοβιετική εισβολή στην Πολωνία, μοιράζοντας τις ευθύνες του με τον Λέον Σίλερ την περίοδο 1932–33, και με τον Κάρολ Αντφεντόβιτς (1934). Μαζί, αύξησαν τη φήμη του θεάτρου ως μία από τις κορυφαίες φωνές για τη νέα ιντελιγκέντσια της Πολωνίας. Οι ρηξικέλευθες παραστάσεις περιελάμβαναν τις Σκηνή του δρόμου του Έλμερ Ράις (1930), Θάνατος του Ντάντον του Γκέοργκ Μπύχνερ (1931), Senat Szaleńców του θύματος του Ολοκαυτώματος Γιάνους Κόρτσακ (1931), Τσάρος Λένιν του Φρανσουά Πορσέ (1932), Στρατηγός του Κύπενικ του Καρλ Τσούκμαϊερ (1932) και Βρυχώμενη Κίνα του Σεργκέι Τρετιακόφ (1933). Επίσης, τα δημοφιλή Κυρίες και Ουσάροι (Damy i Huzary) του Αλεξάντερ Φρέντρο (1932) και Το Ανοιχτό Σπίτι του Μίχαου Μπαουούτσκι.

Η γειτονιά του Ποβίσλε καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από τους βομβαρδισμούς των Ναζί κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας το 1944. Το θέατρο καταστράφηκε από φωτιά. Πρακτικά ξαναχτίστηκε μετά την απελευθέρωση, με βάση το σχέδιο του Βίκτορ Μπάλογκ, με τη δέουσα προσοχή για την αρχική του εμφάνιση. Η μεγάλη επαναλειτουργία έγινε στις 22 Ιουλίου 1951, με την πρεμιέρα της Παρέμβασης από τον Λεβ Σλάβιν στο πνεύμα του σοσιαλιστικού-ρεαλιστικού δόγματος που επιβλήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα στη σταλινική Πολωνία. Για τα επόμενα σαράντα χρόνια το θέατρο ήταν υπό τη διεύθυνση του Γιάνους Βαρμίνσκι (1922–1996), ο οποίος κατάφερε να επιβιώσει και να ξεπεράσει το σοβιετικό σύστημα πέρα από τις επαναστάσεις του 1989. Σχεδόν όλοι οι εξέχοντες Πολωνοί ηθοποιοί έπαιξαν στο Ateneum καθ΄ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής του, συμπεριλαμβανομένων των Γιαντβίγκα Αντζεγέφσκα, Αλεξάντερ Μπαρντίνι, Χένρικ Μπίστα, Ζμπίγκνιεφ Τσιμπούλκι, Έντβαρντ Ντζιεβόνσκι, Γέζι Ντουσίνσκι, Ταντέους Φιγέφσκι, Άνταμ Χανουσκιέβιτς, Ρόμαν Βιλχέλμι, Γκούσταφ Χολοούμπεκ, Μπογκούμιου Κομπιέλα, Γιαν Κοτσίνιακ, Έμιλ Καρέβιτς, Αγκνιέσκα Οσιέτσκα και Αλεξάντρα Σλόνσκα, μεταξύ άλλων.

Παραπομπές 

Θέατρα στη Βαρσοβία
Εθνικά θέατρα