Βιβλιοθήκη Γουάιντενερ

Η Βιβλιοθήκη Γουάιντενερ (αγγλικά: Widener Library), η οποία φιλοξενεί περίπου 3,5 εκατομμύρια βιβλία στις "τεράστιες και σπηλαιώδεις" στοίβες της , είναι το κεντρικό σημείο των Βιβλιοθηκών του Κολεγίου Χάρβαρντ και, ευρύτερα, ολόκληρου του συστήματος βιβλιοθηκών του Χάρβαρντ .  Αφιερώθηκε  στον Χάρρυ Έλκινς Γουάιντενερ, απόφοιτο του Κολλεγίου Χάρβαρντ το 1907 και συλλέκτη βιβλίων. Η Βιβλιοθήκη κατασκευάστηκε από δωρεά της μητέρας του Έλενορ Έλκινς Γουάιντενερ μετά το θάνατό του στο ναυάγιο του Τιτανικού το 1912.

Οι συλλογές της βιβλιοθήκης, οι οποίες περιλαμβάνουν έργα σε περισσότερες από 100 γλώσσες, αποτελούν "μία από τις πιο ολοκληρωμένες ερευνητικές συλλογές στον κόσμο στον τομέα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών.Τα 92 χιλιόμετρα ραφιών, τα 8 χιλιόμετρα διαδρόμων σε δέκα επίπεδα αποτελούν έναν "λαβύρινθο" στον οποίο ένας φοιτητής "δεν μπορούσε να εισέλθει χωρίς να αισθάνεται ότι έπρεπε να έχει μαζί του πυξίδα.

Στην καρδιά του κτιρίου βρίσκονται οι αίθουσες μνήμης της Γουάιντενερ, όπου εκτίθενται αρχεία και αναμνηστικά που θυμίζουν τη ζωή και το θάνατο του Χάρρυ Γουάιντενερ, καθώς και τη συλλογή Χάρρυ Έλκινς Γουάιντενερ, μία πολύτιμη συλλογή  σπανίων και εξαιρετικά ενδιαφερόντων βιβλίων που συγκέντρωσε ο Γουάιντενερ", στην οποία προστέθηκε αργότερα μία από τις λίγες σωζόμενες Βίβλους του Γουτεμβέργιου - που έγινε αντικείμενο μιας απόπειρας διάρρηξης το 1969, και σύμφωνα με εκτιμήσεις του αρχηγού της αστυνομίας του Χάρβαρντ, ήταν εμπνευσμένη από την ταινία ληστείας Τοπ Καπί  του 1964.

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν στην πανεπιστημιούπολη ότι το πεπρωμένο του Χάρρυ Γουάιντενερ οδήγησε στην καθιέρωση της υποχρεωτικής κολύμβησης για τους προπτυχιακούς φοιτητές και ότι ένα πρόσθετο δώρο από τη μητέρα του επιδοτεί το παγωτό στα γεύματα του Χάρβαρντ, είναι αβάσιμες .

Συλλογές
Το σύστημα βιβλιοθηκών του Χάρβαρντ, του οποίου η Γουάιντενερ είναι βασικός πυλώνας, είναι η μόνη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη μεταξύ των πέντε "μεγα-βιβλιοθηκών" του κόσμου - της Γουάιντενερ, της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Νέας Υόρκης, της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου, της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας και της Βρετανικής Βιβλιοθήκης - καθιστώντας την "αδιαμφισβήτητα τη μεγαλύτερη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη στον κόσμο", σύμφωνα με τα λόγια ενός αξιωματούχου του Χάρβαρντ.

Σύμφωνα με την περιγραφή της ίδιας της Βιβλιοθήκης του Κολλεγίου Χάρβαρντ, οι συλλογές ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών του Γουάιντενερ περιλαμβάνουν:
Συλλογές για την ιστορία, τη λογοτεχνία, τις δημόσιες υποθέσεις και τους πολιτισμούς πέντε ηπείρων. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι οι συλλογές Αφρικανικής, Αμερικανικής, Ευρωπαϊκής τοπικής ιστορίας, Ιουδαϊκής, Λατινοαμερικανικών σπουδών, Μεσανατολικών σπουδών, Σλαβικών σπουδών, καθώς και πλούσιες συλλογές υλικού για τη μελέτη της Ασίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Κοινοπολιτείας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Σκανδιναβίας και της ελληνικής και λατινικής αρχαιότητας. Οι συλλογές αυτές περιλαμβάνουν σημαντικά αποθέματα στη γλωσσολογία, τις αρχαίες και σύγχρονες γλώσσες, τη λαογραφία, την οικονομία, την ιστορία της επιστήμης και της τεχνολογίας, τη φιλοσοφία, την ψυχολογία και την κοινωνιολογία.

Ανάμεσα στις "μεγαλοβιβλιοθήκες", μόνο η Χάρβαρντ επιτρέπει στους αναγνώστες να έχουν πρόσβαση στις στοίβες βιβλίων της γενικής συλλογής για να περιηγηθούν κατά βούληση, αντί να ζητούν βιβλία από το προσωπικό της βιβλιοθήκης. [Μέχρι μια πρόσφατη ανακαίνιση, οι στοίβες βιβλίων είχαν ανεπαρκή σήμανση - "Η προσδοκία ήταν ότι αν ήσουν ικανός  να μπεις στις συλλογές, σίγουρα δεν χρειαζόσουν βοήθεια" (όπως το έθεσε ένας διευθυντής), έτσι ώστε "το να μαθαίνεις να [βρίσκεις βιβλία στη] Γουάιντενερ ήταν σαν μια ιεροτελεστία, μια δοκιμασία ανδρισμού" μια μονογραφία του 1979 για το σχεδιασμό βιβλιοθηκών έλεγε : "Αφού περάσετε τις κεντρικές πόρτες της Βιβλιοθήκης Γουάιντενερ του Χάρβαρντ, η μόνη ορατή πινακίδα γράφει απλά ΕΙΣΟΔΟΣ". Μερικές φορές στο δάπεδο τοποθετούσαν χρωματιστές γραμμές και αποτυπώματα παπουτσιών για να βοηθήσουν τους χρήστες να βρουν το δρόμο τους.

Από το 2015, περίπου 1700 άτομα επισκέπτονται το κτίριο κάθε μέρα και περίπου 2800 βιβλία δανείζονται. Άλλα 3 εκατομμύρια τεκμήρια της Γουάιντενερ βρίσκονται εκτός του κτιρίου (μαζί με πολλά εκατομμύρια τεκμήρια από άλλες βιβλιοθήκες του Χάρβαρντ) στο Χάρβαρντ Αποθετήριο στο Σάουθμπορο της Μασαχουσέτης, από το οποίο ανακτώνται κατά τη διάρκεια της νύχτας κατόπιν αιτήματος:  Ένα σχέδιο για την εισαγωγή ραβδωτού κώδικα σε κάθε βιβλίο, το οποίο ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μέχρι το 2006 εκκρεμούσαν περίπου 1 εκατομμύριο τόμοι.

Συλλογή του Χάρρυ Έλκινς Γουάιντενερ

Τα έργα που εκτίθενται στα Αναμνηστικά Δωμάτια περιλαμβάνουν τη συλλογή του Χάρρυ Γουάιντενερ τη στιγμή του θανάτου του, "σημαντικά μνημεία των αγγλικών γραμμάτων, πολλά από τα οποία είναι αξιοσημείωτα για τις βιβλιοδεσίες και τις εικονογραφήσεις τους ή την ασυνήθιστη προέλευσή τους": (First Folio) Πρώτο Folio του Σαίξπηρ: ένα αντίγραφο των ποιημάτων που έγραψε ο Σαίξπηρ. (1640) με το γνήσιο  του δέσιμο από δέρμα προβάτου-[96] ένα ενυπόγραφο αντίγραφο του έργου του Μπόσγουελ "Η ζωή του Σάμιουελ Τζόνσον"- η ίδια η Βίβλος του Τζόνσον ("που χρησιμοποιήθηκε τόσο πολύ από τον ιδιοκτήτη της, που ορισμένες σελίδες είχαν φθαρεί και ο Τζόνσον τις αντέγραψε με τη δική του γραφή"),  και πρώτες εκδόσεις, αντίτυπα παρουσίασης και παρόμοια πολύτιμοι τόμοι του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, του Θάκερεϊ, της Σαρλότ Μπροντέ, του Μπλέικ, του Τζορτζ Κρούικσανκ, του Ισαάκ Κρούικσανκ, του Ρόμπερτ Κρούικσανκ και του Ντίκενς -συμπεριλαμβανομένου και του μικρού βιβλίου λογαριασμών που κρατούσε ο Ντίκενς όταν ήταν νεαρός δικηγόρος.Ο συλλέκτης βιβλίων Τζορτζ Σίντνεϊ Χέλμαν, που έγραψε λίγο μετά τον θάνατο του Χάρρυ Γουάιντενερ, παρατήρησε ότι "δεν ήταν ικανοποιημένος μόνο με την ύπαρξη ενός σπάνιου βιβλίου ή ενός σπάνιου βιβλίου με μία αφιέρωση του συγγραφέα- ήταν γι' αυτόν απαραίτητη προϋπόθεση ο τόμος να βρίσκεται σε άψογη κατάσταση".

Ο Χάρρυ Γουάιντενερ "πέθανε ξαφνικά, τη στιγμή που άρχισε να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους συλλέκτες του κόσμου", δήλωσε ο πρώτος έφορος της Συλλογής: "Ήταν η βιβλιοθήκη ενός νέου άνδρα και έπρεπε να διατηρηθεί όπως την άφησε"- μόνο που η οικογένεια Γουάιντενερ έχει το αποκλειστικό προνόμιο να τη συμπληρώσει: Ο "μεγαλύτερος τυπογραφικός θησαυρός του Χάρβαρντ"   είναι ένα από τα τριάντα οκτώ υπάρχοντα άριστα αντίγραφα της Βίβλου του Γουτεμβέργιου, που αγοράστηκε όταν ο Χάρρυ βρισκόταν στο εξωτερικό από τον παππού του Πίτερ Α. B. Γουάιντενερ (ο οποίος σκόπευε να το δώσει στον Χάρρυ ως έκπληξη μόλις ο Τιτανικός αποβιβάστηκε στη Νέα Υόρκη) και προστέθηκε στη Συλλογή από την οικογένεια Γουάιντενερ το 1944.

Όπως όλα τα πολύτιμα βιβλία του Χάρβαρντ, η συλλογή Γουάιντενερ είναι διαθέσιμη σε μελετητές που αποδεικνύουν πραγματική ανάγκη για έρευνα.

Παράλληλα συστήματα ταξινόμησης και διπλοί κατάλογοι
Όπως πολλές μεγάλες βιβλιοθήκες, η Γουάιντενερ αρχικά ταξινόμησε τις συλλογές της σύμφωνα με το δικό της σύστημα, το σύστημα "Γουάιντενερ" (ή "Χάρβαρντ"), το οποίο (γράφει ο Μπατλς) ακολουθεί "τη διαίρεση της γνώσης στη διατύπωσή της [στις αρχές του εικοστού αιώνα]. Το τμήμα Aus περιέχει βιβλία για την Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία- το τμήμα Ott αφορά την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Δάντης, ο Μολιέρος και ο Μισέλ ντε Μονταίν έχουν τη δική τους κατηγορία." 

Στη δεκαετία του 1970, οι νεοεισερχόμενοι άρχισαν να κατηγοριοποιούνται σύμφωνα με μια τροποποιημένη εκδοχή του συστήματος της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου . Οι διαφορές μεταξύ των δύο συστημάτων αντανακλούν "ανταγωνιστικές θεωρίες της γνώσης [...]. Κατά μία έννοια, το [παλαιό] σύστημα Γουάιντενερ ήταν αριστοτελικό- οι διαχωρισμοί του ήταν εμπειρικοί, καθώς περιέγραφαν και αντανακλούσαν τις γλώσσες και τις πολιτιστικές καταβολές των βιβλίων και έδιναν έμφαση στις μεταξύ τους σχέσεις στη γλώσσα, τον τόπο και τον χρόνο- [το σύστημα της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου], αντίθετα, ήταν πλατωνικό, καθώς έβλεπε πέρα από την επιφάνεια της γλώσσας και του έθνους για να αντικατοπτρίσει την ουσιαστική και εξιδανικευμένη πειθαρχία στην οποία κάθε [τεκμήριο] θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ανήκει".

Λόγω της μη πρακτικής επαναταξινόμησης εκατομμυρίων βιβλίων, τα βιβλία που παραλήφθηκαν πριν από την αλλαγή παραμένουν στην αρχική τους ταξινόμηση Γουάιντενερ. Έτσι, μεταξύ των βιβλίων για ένα συγκεκριμένο θέμα, τα παλαιότερα βιβλία βρίσκονται σε ένα μέρος του ραφιού (με την ταξινόμηση "Γουάιντενερ") και τα νεότερα σε ένα άλλο (με τη σχετική ταξινόμηση της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου).

Επιπλέον, ένα σφάλμα της διαρρύθμισης του κτιρίου οδήγησε στην ανάπτυξη δύο ξεχωριστών καταλόγων καρτών - του καταλόγου "Ένωση" και του καταλόγου "Δημόσιο" - που στεγάζονταν σε διαφορετικούς ορόφους και είχαν μια πολύπλοκη σχέση μεταξύ τους "που προκαλούσε αμηχανία σε φοιτητές και καθηγητές". Στη δεκαετία του 1990 το ηλεκτρονικό σύστημα πληροφόρησης της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης του Χάρβαρντ (Harvard On-Line Library Information System) αντικατέστησε πλήρως τους δύο παλιούς καταλόγους.

Δείτε επίσης  
 Βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ
 Παγκόσμια Ψηφιακή Βιβλιοθήκη

Παραπομπές

Γ
Ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες