Βομβιστικές επιθέσεις στην Κωνσταντινούπολη (Δεκέμβριος 2016)

Το βράδυ της 10ης Δεκεμβρίου 2016, δύο εκρήξεις που προκλήθηκαν από βόμβα αυτοκινήτου και βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στον δήμο Μπεσίκτας της Κωνσταντινούπολης στην Τουρκία σκότωσαν 48 άτομα και τραυμάτισαν άλλους 166. 39 από τους νεκρούς ήταν αστυνομικοί, 7 πολίτες και 2 δράστες. Τα Γεράκια της Ελευθερίας του Κουρδιστάν (ΓΕΚ) ανέλαβαν την ευθύνη, υποστηρίζοντας ότι τα μέλη τους σκότωσαν περισσότερους από 100 αστυνομικούς.

Ιστορικό 
Νωρίτερα το 2016, η Τουρκία είχε πληγεί από έναν αριθμό βομβαρδισμών που πραγματοποιήθηκαν από το Ισλαμικό Κράτος και τα Γεράκια της Ελευθερίας του Κουρδιστάν. Η πιο θανατηφόρα από αυτές ήταν η βομβιστική επίθεση στο Γκαζιαντέπ, σκοτώνοντας πάνω από 50 άτομα. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα T24, αυτή ήταν η 7η τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη το 2016.  Η επίθεση στο Αεροδρόμιο Ατατούρκ ήταν η πιο πολύνεκρη επίθεση που σημειώθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 2016.

Στις 10 Δεκεμβρίου 2016, τα ΓΕΚ ανέλαβαν την ευθύνη και ισχυρίστηκαν ότι σκότωσαν 100 αστυνομικούς. Στη δήλωσή τους, η ομάδα ανέφερε ότι ο τουρκικός λαός δεν είναι ο άμεσος στόχος τους και η «Ομάδα Μάρτυρα Τιρέτζ» τους πραγματοποίησε τη δράση με «μεγάλη προσοχή», αλλά ότι δεν πρέπει να αναμένεται «άνετη ζωή» στην Τουρκία όσο η φυλάκιση του αρχηγού τους, Αμπντουλάχ Οτζαλάν, συνεχίζεται. Κατηγόρησαν το τουρκικό κράτος ότι διαπράττει καταχρήσεις σε κουρδικές περιοχές και απέδωσαν το χάος στο τουρκικό κυβερνών κόμμα, Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔΑ).

Βομβαρδισμοί 
Η πρώτη έκρηξη ήταν βόμβα αυτοκινήτου μπροστά από το Vodafone Arena. Περίπου 300-400 κιλά εκρηκτικών με σφαιρίδια σιδήρου χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση. Είχε στόχο μια ομάδα ΜΑΤ που επίβλεπε τους θεατές ενός αγώνα που έφευγαν από τον σταθμό. Η επίθεση έγινε μετά την αποχώρηση των θεατών. Σύμφωνα με το κανάλι NTV, η βομβιστική επίθεση είχε στόχο ένα αστυνομικό όχημα που έφευγε από το γήπεδο. Ένας ποδοσφαιρικός αγώνας της Σούπερ Λιγκ Τουρκίας 2016–17 μεταξύ της Μπεσίκτας ΖΚ και της Μπούρσασπορ είχε λάβει χώρα περίπου μιάμιση ώρα πριν από την έκρηξη και οι βομβαρδισμοί σημειώθηκαν στην έξοδο από τους οπαδούς της Μπούρσασπορ.  Η Μπούρσασπορ εξέδωσε ανακοίνωση από τον επίσημο λογαριασμό της στο Twitter, όπου έγραψε ότι κανένας από τους υποστηρικτές της δεν τραυματίστηκε.

Η δεύτερη έκρηξη ήταν μια βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στο κοντινό Πάρκο Μάτσκα. Αυτό έγινε 45 δευτερόλεπτα μετά το πρώτο και ακολούθησαν πυροβολισμοί αστυνομικών. Συνέβη καθώς ένα άτομο που φορούσε παλτό και κουβαλούσε ένα σακίδιο έλαβε εντολή να σταματήσει από την αστυνομία στην είσοδο του πάρκου, αλλά ανατινάχτηκε πριν προλάβει να συλληφθεί, σκοτώνοντας τέσσερις αστυνομικούς και έναν πολίτη επί τόπου. Οι ήχοι του βομβαρδισμού ακούστηκαν από το Ουσκουντάρ, στην ασιατική πλευρά.

Η Μπεσίκτας ΖΚ δημοσίευσε δηλώσεις που ταυτοποιούσαν δύο από τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν: τον Βεφά Καρακούρντου, τον επικεφαλής της ασφάλειας της Vodafone Arena και μέλος του συνεδρίου της Μπεσίκτας και τον Τουντς Ούντζου, υπάλληλο του τοπικού καταστήματος της Μπεσίκτας. Ένα άλλο από τα θύματα ήταν ο Μπέρκαϊ Ακμπάς, ένας φοιτητής ιατρικής που σπούδαζε στην Άγκυρα, ο οποίος είχε επισκεφθεί την Κωνσταντινούπολη και έτυχε να περνούσε μπροστά από το στάδιο με ένα αυτοκίνητο κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Στους αστυνομικούς θύματα περιλαμβάνονται οι: Άντεμ Όγουζ, Άντεμ Σερίν, Αλί Ακσόι, Ντούρμους Οκάλ, Χασάν Μπιλγκίν, Ίλκερ Ούιλας, Καντίρ Γιλντιρίμ, Μεχμέτ Ατιτζί, Μετίν Ντούζγκουν, Μουσταφά Οζτούρκ, Γιασίν Ικέ, Σουλεϊμάν Σορκούτ, Οκάν Ντογκάν, Σονέρ Ιντίλ, Μεχμέτ Ζενγκίν, Οζουχάν Ντουγιάς και Χάμντι Ντικμέν.

Επακόλουθα 

Το RTÜK, η τουρκική ρυθμιστική αρχή ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, επέβαλε προσωρινή απαγόρευση μετάδοσης για τον βομβαρδισμό, εκτός από τις επίσημα δημοσιευμένες πληροφορίες. Έξι εισαγγελείς ανατέθηκαν αμέσως για τη διερεύνηση της επίθεσης. 13 άτομα συνελήφθησαν τις επόμενες ώρες σε σχέση με την επίθεση. Οι κύριοι δρόμοι της πόλης έκλεισαν μετά την επίθεση. Αυτοί περιλάμβαναν δρόμους που συνδέουν το Ορτάκιοϊ με τη Μπεσίκτας, το Καράκιοϊ με το Ντολμάμπαχτσε και το Γκουμούσουγιου με το Ντολμάμπαχτσε.

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέδωσε μια δήλωση στις 11 Δεκεμβρίου 2016, γύρω στη 01:30 τοπική ώρα, επιβεβαιώνοντας επίσημα τους θανάτους για πρώτη φορά, χωρίς να προσδιορίζει αριθμό. Πρόσθεσε επίσης ότι στόχος της επίθεσης ήταν να μεγιστοποιηθεί ο αριθμός των νεκρών. Στη δήλωσή του, ο Ερντογάν έγραψε ότι η οργάνωση που διέπραξε την επίθεση δεν είναι σημαντική, καθώς «όλες οι τρομοκρατικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων των Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν, Ισλαμικού Κράτους ή Κινήματος Χιζμέτ χτυπούν την Τουρκία με τους ίδιους στόχους». Επέκρινε επίσης απροσδιόριστες δυτικές χώρες κατηγορώντας τις ότι «υποστηρίζουν την τρομοκρατία».

Σύμφωνα με τον Βρετανό δημοσιογράφο Μαρκ Λόουεν, ανταποκριτή του BBC στην Τουρκία, κουρδικές μαχητικές ομάδες ενεπλάκησαν από το γεγονός ότι η αστυνομία ήταν στόχος. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Νουμάν Κουρτουλμούς, είπε ότι τα σημάδια υποδηλώνουν ότι το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΕΚΚ) μπορεί να πραγματοποίησε την επίθεση. Αργότερα, τα Γεράκια της Ελευθερίας του Κουρδιστάν (ΓΕΚ) ανέλαβαν την ευθύνη για τις βομβιστικές επιθέσεις. Μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου, 235 άτομα συνελήφθησαν σε μια αντιτρομοκρατική επιδρομή, κατά την οποία 200 από τους συλληφθέντες ήταν μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (ΔΚΛ). Κατηγορήθηκαν για 11 κατηγορίες για τρομοκρατία και διάδοση τρομοκρατικής προπαγάνδας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η επίθεση καταδικάστηκε από το κυβερνών ΚΔΑ και 2 κόμματα της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHΡΛΚP) και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (ΚΕΔ), σε μια αμοιβαία δήλωση.

Μετονομασία της τοποθεσίας 
Η τοποθεσία όπου σημειώθηκε ο βομβαρδισμός ήταν γνωστή ως  («Ελεύθερος Λόφος»). Ο λόφος βρίσκεται βορειοδυτικά του σταδίου και επέτρεπε στους ανθρώπους να παρακολουθούν ελεύθερα τους αγώνες ποδοσφαίρου στο στάδιο πριν χτιστεί το νέο στάδιο. Δύο ημέρες μετά τον βομβαρδισμό, το συμβούλιο του δήμου Μπεσίκτας αποφάσισε να μετονομάσει την τοποθεσία σε «Λόφο των Μαρτύρων» () προς τιμήν του κόσμου που πέθανε εκεί.

Αντιδράσεις

Εγχώριες 
Η επόμενη μέρα του βομβαρδισμού κηρύχθηκε ημέρα εθνικού πένθους στην Τουρκία. Η Τουρκική Πλατφόρμα Δημοκρατίας, μια φιλοκυβερνητική ομάδα που σχηματίστηκε σε αντίθεση με την απόπειρα πραξικοπήματος νωρίτερα μέσα στο έτος, ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιηθεί αντιτρομοκρατική πορεία το μεσημέρι της 11ης Δεκεμβρίου. Το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών εξέδωσε δήλωση καταδικάζοντας την επίθεση και καλώντας, όπως θεωρούν, «πολιτικές που προκαλούν πόλωση και σύγκρουση» να σταματήσουν για να τερματιστεί η βία στην Τουρκία.

Διεθνείς 

  - Ο Πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ αποδοκίμασε την επίθεση και προέτρεψε για «αποφασιστικό αγώνα κατά κάθε είδους τρομοκρατίας».
  - Ο Πρόεδρος Μλάντεν Ίβανιτς είπε: «Η τρομοκρατία και ο εξτρεμισμός αποτελούν απειλές για την παγκόσμια ασφάλεια χωρίς σύνορα, επομένως είναι απαραίτητο να πολεμήσουμε από κοινού εναντίον αυτής της απειλής», σε επιστολή του προς τον Πρόεδρο Ερντογάν.
  - Στον λογαριασμό του στο Twitter, ο Καναδός υπουργός Εξωτερικών, Στεφάν Ντιόν, καταδίκασε έντονα την επίθεση λέγοντας «Οι σκέψεις μας είναι με τα θύματα και τις οικογένειες και τον λαό της Τουρκίας».
  - Κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην Τουρκία στις 13 Δεκεμβρίου, ο Τσέχος ΥΠΕΞ, Λουμπομίρ Ζαοράλεκ, καταδίκασε την επίθεση και το ΕΚΚ και έλαβε ευγνωμοσύνη από τον Τούρκο ομόλογό του, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, για τις δηλώσεις του, την αναγνώριση του ΕΚΚ ως τρομοκρατική οργάνωση, το κλείσιμο του γραφείου του ΜΠΛ στην Πράγα και τη δήλωση του μέλους του ΕΚ, Τσέχου Τομάς Ζντεχόφσκι, οπού ζητά «καμία ανοχή για το Ισλαμικό Κράτος και το ΕΚΚ» και για «απαγόρευση προπαγάνδας» στο ΕΚΚ.
  - Ο εκπρόσωπος του Αιγυπτιακού Υπουργείου Εξωτερικών, Αχμέντ Αμπού Ζεΐντ, εξέφρασε την αλληλεγγύη του στον τουρκικό λαό λέγοντας ότι «η Αίγυπτος καταδικάζει σθεναρά τις επιθέσεις στην Κωνσταντινούπολη και επαναλαμβάνει τη στάση της κατά της τρομοκρατίας που απειλεί τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».
  - Ο Πρόεδρος Φρανσουά Ολλάντ κατήγγειλε τις εκρήξεις, δείχνοντας την υποστήριξή του στην Τουρκία.
  - Ο Υπουργός Εξωτερικών Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ καταδίκασε την επίθεση και είπε ότι η Γερμανία θρηνεί με την Τουρκία. Η Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ εξέφρασε τα συλλυπητήριά της στον Πρόεδρο Ερντογάν κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας.
  - Ο εκπρόσωπος του Ουγγρικού Υπουργείου Εξωτερικών, Τάμας Μέντσερ, δήλωσε ότι η επίθεση διαπράχθηκε και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λέγοντας ότι «η ασφάλεια της Ευρώπης ξεκινά από τη σταθερότητα της Τουρκίας».
  - Το υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε επίσης την τρομοκρατική επίθεση λέγοντας: «Η τρομοκρατία είναι εντελώς απαράδεκτη, ανεξάρτητα από το είδος και τη δήλωση. Η επαίσχυντη επίθεση στην Κωνσταντινούπολη υπογραμμίζει την ανάγκη για την παγκόσμια κοινότητα να βρει μια κοινή λύση για τη μάστιγα της τρομοκρατίας», σε δήλωση.
  - Ο Πρόεδρος Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ καταδίκασε την επίθεση.
  - Ο Πρωθυπουργός Γκιόργκι Κβιρικασβίλι εξέφρασε συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων και πρόσθεσε ότι είναι έτοιμοι να δείξουν υποστήριξη στον αγώνα της Τουρκίας κατά της τρομοκρατίας.
  - Το Υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι η Ελλάδα «στέκεται με όλους τους φίλους και τους γείτονές της στη δύσκολη στιγμή τους». Ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για την τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη στον Τούρκο Πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας.
  - Η Πρόεδρος Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε εξέφρασε τα συλλυπητήριά της σε μήνυμα που έστειλε στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
  - Η κυβέρνηση της Μαλαισίας καταδίκασε επίσης έντονα την επίθεση, χαρακτηρίζοντάς την «απάνθρωπη» σε δήλωση που εξέδωσε το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας.
  - Ο Πρόεδρος Μαμνούν Χουσαΐν καταδίκασε τις εκρήξεις λέγοντας ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις δεν μπορούν να κλονίσουν την αποφασιστικότητα του τουρκικού λαού και της κυβέρνησης στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Ο Πρωθυπουργός Ναγουάζ Σαρίφ εξέφρασε επίσης βαθιά λύπη, καταδικάζοντας σθεναρά την επίθεση.
  - Ο Πρόεδρος Μαρτσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα μετέφερε συλλυπητήριο μήνυμα στον Πρόεδρο Ερντογάν.
  - Η κυβέρνηση των Φιλιππίνων καταδίκασε επίσης «με τον πιο έντονο τρόπο» την τελευταία τρομοκρατική επίθεση στην Τουρκία. «Είμαστε ένα με την Τουρκία και τον λαό της στις συνεχείς προσπάθειές της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε όλες τις μορφές της», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών.
  - Ο Ρουμάνος υπουργός Άμυνας, Μίχνεα Μότοκ, «καταδίκασε έντονα» την τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη, λέγοντας ότι «δεν είχε δικαιολογία και δεν μπορούσε να επιτύχει τους στόχους της».
  - Ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εξέφρασε συλλυπητήρια για όσους έχασαν τη ζωή τους, καταδικάζοντας «αυτό το δειλό, κυνικό έγκλημα».
  - Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε την επίθεση χαρακτηρίζοντάς την ως «απαράδεκτη».
  - Το Υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε έντονα την επίθεση και εξέφρασε τα συλλυπητήριά του.
  - Ο Πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι καταδίκασε την επίθεση και ανέφερε στον λογαριασμό του στο Twitter ότι: «Αλληλεγγύη ενάντια στη βαρβαρότητα και τον τρόμο. Θα θέλαμε να στείλουμε την ειλικρινή μας αλληλεγγύη και μηνύματα υποστήριξης στις τουρκικές αρχές σε αυτές τις δύσκολες στιγμές».
  - Η υπουργός Εξωτερικών Μάργκοτ Βάλστρεμ καταδίκασε την επίθεση στον λογαριασμό της στο Twitter και εξέφρασε τα συλλυπητήριά της για τα θύματα.
  - Ο Πρόεδρος Πετρό Ποροσένκο καταδίκασε έντονα την τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη, λέγοντας ότι «δεν μπορεί να δικαιολογηθεί» στον λογαριασμό του στο Twitter.
  - Ο υπουργός Εξωτερικών Μπόρις Τζόνσον, δήλωσε ότι «το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεσμευτεί να συνεργαστεί με την Τουρκία για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας», προσθέτοντας ότι οι σκέψεις του είναι με όλους όσους επλήγησαν.
  - «Οι σκέψεις και οι προσευχές μας απευθύνονται στα θύματα, τις οικογένειές τους και τους αγαπημένους τους, και σε όλο τον λαό της Τουρκίας. Στεκόμαστε μαζί με την Τουρκία, τον σύμμαχό μας στο ΝΑΤΟ, ενάντια σε όλους τους τρομοκράτες που απειλούν την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα», ανέφερε σε δήλωσή του ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Νεντ Πράις. Σε ξεχωριστή δήλωση, ο αρχηγός Άμυνας των ΗΠΑ, Ας Κάρτερ, είπε ότι οι επιθέσεις του Σαββάτου «διπλασιάζουν την αποφασιστικότητά μας να σταθούμε πλάι με ώμο με τους Τούρκους συμμάχους μας στην καταδίκη αυτών των επιθέσεων και στην ανηλεή καταπολέμηση της τρομοκρατίας».

Υπερεθνικοί φορείς 

 UEFA – Στο Twitter, το ευρωπαϊκό κυβερνητικό όργανο ποδοσφαίρου αναφέρει ότι «η UEFA θα ήθελε να εκφράσει τα θερμά της συλλυπητήρια στις οικογένειες όλων των θυμάτων της αποψινής βομβιστικής επίθεσης στην Κωνσταντινούπολη». Καταδίκασε έντονα «τη φρικτή πράξη» και έστειλε την υποστήριξή του στην Τουρκική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία και τους ποδοσφαιρικούς συλλόγους Μπεσίκτας και Μπούρσασπορ.
  - «Οι σκέψεις και η αλληλεγγύη μου με τους Τούρκους πολίτες, με τις οικογένειες των θυμάτων των επιθέσεων στην Κωνσταντινούπολη. Ευχόμαι ταχεία και πλήρη ανάρρωση στους τραυματίες», ανάρτησε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για τις Εξωτερικές Υποθέσεις Φεντερίκα Μογκερίνι ανάρτησε στον λογαριασμό της στο Twitter λέγοντας «Όλη μας την αλληλεγγύη σε όλους τους πολίτες της Τουρκίας».
  - Ο Γενικός Γραμματέας Γενς Στόλτενμπεργκ καταδίκασε την επίθεση, χαρακτηρίζοντάς την «τρομοκρατικές ενέργειες». Τόνισε ότι το ΝΑΤΟ στάθηκε ενωμένο σε αλληλεγγύη με τη σύμμαχό του Τουρκία. «Παραμένουμε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε την τρομοκρατία σε όλες τις μορφές της», πρόσθεσε.
  - Ο Γενικός Γραμματέας Μπαν Κι-μουν εξέφρασε τη βαθύτατη συμπαράστασή του και τα συλλυπητήρια του στις οικογένειες των θυμάτων, ελπίζοντας ότι οι δράστες αυτής της τρομοκρατικής ενέργειας θα εντοπιστούν γρήγορα και θα οδηγηθούν στη δικαιοσύνη.

Παραπομπές 

Μπεσίκτας
Κωνσταντινουπολη βομβιστικες επιθεσεις 2016
2016 βομβιστικες επιθεσεις
Τρομοκρατικά επεισόδια στην Κωνσταντινούπολη