Ο Κολοσσός της Ρόδου (Νταλί)

Ο Κολοσσός της Ρόδου είναι ελαιογραφία του 1954 από τον Ισπανό σουρεαλιστή Σαλβαδόρ Νταλί. Είναι ένας από μια σειρά από επτά πίνακες που δημιούργησε για την ταινία του 1956 Επτά Θαύματα του Κόσμου, καθένας από τους οποίους απεικονίζει ένα από τα θαύματα . Το έργο δείχνει τον Κολοσσό της Ρόδου, το αρχαίο άγαλμα του Έλληνα Τιτάνα-θεού του Ήλιου. Ο πίνακας δεν χρησιμοποιήθηκε για την ταινία και δωρήθηκε στο Kunstmuseum της Βέρνης το 1981, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

Ζωγραφισμένος δύο δεκαετίες μετά την ακμή του Νταλί με το σουρεαλιστικό κίνημα, ο πίνακας αποτελεί την επιτομή της στροφής του από την πρωτοπορία στο mainstream. Πιεζόμενος από οικονομικές ανησυχίες μετά τη μετακόμισή του στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1940, και επηρεασμένος από τη γοητεία του με το Χόλιγουντ, ο Νταλί μετατόπισε την εστίασή του από την προηγούμενη εξερεύνηση του υποσυνείδητου και της αντίληψης και προς ιστορικά και επιστημονικά θέματα.

Η απόδοση του Νταλί επηρεάστηκε από μια εργασία του 1953 του Χέρμπερτ Μάριον, ενός γλύπτη και συντηρητή στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Μάριον πρότεινε ότι ο ιστορικός Κολοσσός ήταν κοίλος, σχηματίστηκε από σφυρήλατα μπρούτζινα πιάτα και βρισκόταν δίπλα στο λιμάνι αντί να είναι από πάνω. Περαιτέρω πρότεινε ότι χρησιμοποιούσε μια κρεμαστή κουρτίνα για να δώσει στο άγαλμα μια σταθερή τρίποδη βάση. Όλα αυτά τα στοιχεία ενσωματώθηκαν από τον Νταλί.

Ιστορικό

Ο Κολοσσός 
Ο Κολοσσός της Ρόδου ήταν ένα μνημειακό άγαλμα του Έλληνα θεού Ήλιου, που στεκόταν δίπλα στο λιμάνι της Ρόδου για περισσότερο από μισό αιώνα τον τρίτο αιώνα π.Χ.  Σύμφωνα με τον ιστορικό του 1ου αιώνα π.Χ., Διόδωρο Σικελιώτη, κατασκευάστηκε υπό τη διεύθυνση του Χάρη της Λίνδου για να τιμήσει τη νίκη της πόλης επί του Δημήτριου Πολιορκήτη, ο οποίος πολιόρκησε τη Ρόδο από το 305 έως το 304 π.Χ. Ως τιμώμενος θεός επιλέχθηκε ο Ήλιος, πολιούχος τόσο της πόλης όσο και του νησιού της Ρόδου.  Το άγαλμα έμεινε μέχρι τον σεισμό της Ρόδου το 226 π.Χ., όταν, σύμφωνα με τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο τρεις αιώνες αργότερα στο έργο του Φυσική Ιστορία, λύγισε και έπεσε.  Στη Chronographia του ένατου αιώνα μ.Χ., ο Θεοφάνης ο Ομολογητής έγραψε ότι τα ερείπιά του παρέμειναν μέχρι το 652–53, όταν ο Μωαβίας Α΄ κατέκτησε τη Ρόδο και ο Κολοσσός πουλήθηκε για σκραπ.  Ξεκινώντας με λίστες που σχηματίστηκαν από τον Διόδωρο και άλλους συγγραφείς, ο Κολοσσός αναγνωρίζεται ως ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. 

Δεν υπάρχουν σύγχρονες απεικονίσεις του Κολοσσού. Τα μόνα στοιχεία είναι κείμενο, πολλά από αυτά περιληπτικά και μεταχρονολογώντας το άγαλμα ανά αιώνες.  Η φαντασία έχει συμπληρώσει συχνά για τεκμηρίωση.  

Οι επιστημονικές απόπειρες να εμφανίσουν ξανά τον Κολοσσό συνεχίζονται από τον δέκατο όγδοο αιώνα.  Σε μια παρουσίαση που παραδόθηκε το 1953, ο Χέρμπερτ Μάριον πρότεινε ότι το άγαλμα ήταν κούφιο και στάθηκε στην άκρη του λιμανιού αντί να στέκεται από πάνω.     Κατασκευασμένο από σφυρήλατα μπρούτζινα πιάτα λιγότερο από σε πάχος, ο Μάριον, ισχυρίστηκε ότι ο Κολοσσός θα είχε στηριχθεί στη βάση του από ένα τρίτο σημείο στήριξης με τη μορφή κρεμαστής κουρτίνας.   Αν και η θεωρία του Μάριον δεν δημοσιεύτηκε μέχρι το 1956,  δύο χρόνια μετά τον πίνακα του Νταλί, τα άρθρα εφημερίδων σχετικά με την παρουσίαση του Μάριον το 1953 πολλαπλασιάστηκαν γρήγορα και διεθνώς και η θεωρία του επηρέασε τον Νταλί.

Νταλί και Χόλιγουντ 
Ο Νταλί είχε μια μακροχρόνια γοητεία με τις ταινίες του Χόλιγουντ.  Περιέγραψε τη βιομηχανία ως σουρεαλιστικό μέσο και τους Γουώλτ Ντίσνεϋ, Σέσιλ Ντε Μιλ και τους αδελφούς Μαρξ ως «τους τρεις μεγάλους Αμερικανούς σουρεαλιστές». Στο δοκίμιό του το 1937, ο Σουρεαλισμός στο Χόλιγουντ, έγραψε ότι «Τίποτα δεν μου φαίνεται πιο κατάλληλο για να με καταβροχθίσει η σουρεαλιστική φωτιά από εκείνες τις μυστηριώδεις λωρίδες «παραισθησιακού σελιλόιντ» τόσο ασυνείδητα στο Χόλιγουντ, και στις οποίες έχουμε ήδη δει να εμφανίζονται, ζαλισμένες, τόσες πολλές εικόνες αυθεντικού τυχαίου και ονείρου». 

Ο Νταλί ανατέθηκε να δημιουργήσει έργα τέχνης για τα "Επτά Θαύματα του Κόσμου", μία ταξιδιωτική ταινία του 1956 που εξερευνά φυσικά και ανθρωπογενή θαύματα. Ολοκλήρωσε αρκετούς πίνακες το 1954: Ο Κολοσσός της Ρόδου,  Οι Πυραμίδες της Γκίζας,    Το Άγαλμα του Ολυμπίου Διός,  Ο Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο,  Οι Κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας, , Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας  Το 1955 δημιούργησε μια περαιτέρω έκδοση των Κρεμαστών κήπων της Βαβυλώνας,  και ζωγράφισε το τελευταίο θαύμα, Το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού.   Οι πίνακες τελικά δεν χρησιμοποιήθηκαν για την ταινία.

Περιγραφή

Θέματα 
Τα πιο αναγνωρισμένα έργα του Νταλί χρονολογούνται πριν από το 1940, όταν ήταν απασχολημένος με το υποσυνείδητο και τη φύση της αντίληψης.  Η Εμμονή της Μνήμης, το έργο με το οποίο τον ταυτίζουν περισσότερο, ζωγραφίστηκε το 1931,  και αντιπροσώπευε μια δεκαετία που είδε τον Νταλί σταθερά μέσα στην πρωτοπορία.  Η μετακόμισή του στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1940 προκάλεσε οικονομικές πιέσεις, αλλά έφερε στο προσκήνιο το ταλέντο του για επιδείξεις, βοηθώντας στην ανάπτυξη της σχέσης του με το Χόλιγουντ.  Καθώς τελείωσε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, το έργο του Νταλί στράφηκε προς το ιστορικό και το θρησκευτικό θέμα, συγχωνευμένο με πτυχές από τον σύγχρονο πολιτισμό και την εμπορική τέχνη.  

Ο Κολοσσός της Ρόδου αποτελεί παράδειγμα της ενασχόλησης του Νταλί με τον κινηματογράφο, την ιστορία και την επιστήμη, καθώς και την χαλαρωτική του διάθεση στον σουρεαλισμό.  Είναι μόνο οριακά σουρεαλιστικό - ο θεός του ήλιου που θωρακίζεται από την επικράτειά του - και μοιάζει με αφίσα,  αρμόζει σε έργο που ανατέθηκε για μια ταινία.  Ο Κολοσσός του Νταλί μοιάζει με υπερήρωες των κόμικς και, ιδιαίτερα στην προπαρασκευαστική έκδοση, με το Άγαλμα της Ελευθερίας.  Σε σύγκριση με τη εκδοχή του Μάριον, γράφει ο μελετητής Godefroid de Callataÿ, ο πίνακας «δεν φαίνεται εξαιρετικά πρωτότυπος».  Ο Νταλί αντέγραψε την ομοιότητα του Κολοσσού που παρουσίασε ο Μάριον, απεικονίζοντας ξεκάθαρα σφυρηλατημένες πλάκες από μπρούτζο και δείχνοντας την ίδια τρίποδη δομή μιας φιγούρας που υποστηρίζεται από ένα κομμάτι κουρτίνας.

Προέλευση 
Ο πίνακας βρίσκεται στη συλλογή του Kunstmuseum της Βέρνης, ως μέρος του κληροδοτήματος του Georges F. Keller.  Εκτέθηκε στο Museo de Arte Moderno στη Μαδρίτη το 1983, στο Staatsgalerie Stuttgart το 1989, στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Λουιζιάνα στο Humlebæk από το 1989 έως το 1990 και αργότερα το 1990 στο Musée des Beaux-Ar. 

Αρκετοί άλλοι πίνακες από τη σειρά Seven Wonders of the World του Νταλί έχουν βγει προς πώληση. Το Άγαλμα του Ολυμπίου Διός πουλήθηκε από τον οίκο Sotheby's το 2009 για 482.500 δολάρια,  και τώρα βρίσκεται στη συλλογή του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης Morohashi.  Το 2013 ο Sotheby's πούλησε τον Ναό της Νταϊάνας στην Έφεσο για 845.000 δολάρια  και βρίσκεται τώρα σε ιδιωτική συλλογή.  Τα τείχη της Βαβυλώνας προσφέρθηκε από τον Sotheby's το 2014 με εκτίμηση £300.000–400.000, αλλά δεν πουλήθηκε.  Οι θεματικά παρόμοιοι πίνακες του 1955 του Νταλί έχουν δημοπρατηθεί. Ο Christie's πούλησε το Μαυσωλείο στην Αλικαρνασσό για $1.325.000 το 2016,  και Τα τείχη της Βαβυλώνας' το 2001 για £168.750. 
 Εκδόσεις 
Ο Νταλί δημιούργησε τουλάχιστον μία προπαρασκευαστική μελέτη, την Πρώτη Έκδοση του Κολοσσού της Ρόδου , ένα έργο του 1954 με μελάνι σε χαρτόνι με διαστάσεις  που περιλαμβάνει τρία σκίτσα του Κολοσσού.  Εκτέθηκε στο Time Warner Center στη Νέα Υόρκη από τις 3 Νοεμβρίου 2010 έως τις 30 Απριλίου 2011 ως μέρος της έκθεσης Dalí στο Time Warner Center: The Vision of a Genius'', όπου ήταν επίσης προς πώληση. 

Συχνά προσφέρονται προς πώληση λιθογραφίες που αντιγράφουν το άγαλμα.  Λόγω αυτού που ο Σέιν αποκαλεί την «εκμεταλλευτική και/ή ελλιπή στάση του Νταλί», το εμπόριο των λιθογραφιών του Νταλί να βρίσκεται «σε χάος».  Ο Νταλί, αποφεύγοντας το έθιμο των περιορισμένων εκτυπώσεων με πίνακες που στη συνέχεια καταστράφηκαν, υπέγραψε περίπου 40.000 με 350.000 λευκά φύλλα χαρτιού, τα οποία στη συνέχεια τυπώθηκαν με τα έργα του.  Σε συνδυασμό με ανεξέλεγκτες πλαστογραφίες μιας εύκολα παραποιημένης υπογραφής, αυτό - που αποκαλείται από τον Σέιν "μία από τις μεγαλύτερες και πιο παρατεταμένες πράξεις οικονομικής απάτης που διαπράχθηκε ποτέ στην ιστορία της τέχνης" - έκανε τις λιθογραφίες να γίνουν ουσιαστικά άχρηστες.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
  
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

Μοντέρνα τέχνη
Έργα σουρεαλιστικής ζωγραφικής
Πίνακες του Σαλβαδόρ Νταλί