Βοσκός

Ο βοσκός, επίσης ποιμένας ή τσοπάνης, είναι το άτομο που φροντίζει, μαζεύει για βοσκή, ταΐζει ή φυλάει κοπάδια προβάτων. Η βοσκή είναι ένα από τα παλαιότερα επαγγέλματα του κόσμου, υπάρχει σε όλα τα μέρη του πλανήτη και αποτελεί σημαντικό μέρος της κτηνοτροφίας.

Λόγω της πανταχού παρουσίας του επαγγέλματος, πολλές θρησκείες και πολιτισμοί έχουν συμβολικές ή μεταφορικές αναφορές στο επάγγελμα του βοσκού. Για παράδειγμα, ο Ιησούς Χριστός αποκαλούσε τον εαυτό του Καλό Ποιμένα και οι αρχαίες ελληνικές μυθολογίες τόνιζαν βοσκούς όπως ο Ενδυμίωνας και ο Δάφνις. Αυτός ο συμβολισμός και οι βοσκοί ως χαρακτήρες βρίσκονται στο επίκεντρο της ποιμαντικής λογοτεχνίας και τέχνης.

Προέλευση 

Η βοσκή είναι από τις παλαιότερες ασχολίες, που ξεκίνησε πριν από περίπου 5.000 χρόνια στη Μικρά Ασία. Τα πρόβατα τα κρατούσαν για το γάλα, το κρέας και κυρίως το μαλλί τους. Τα επόμενα χίλια χρόνια, τα πρόβατα και η βοσκή εξαπλώθηκαν σε όλη την Ευρασία. Ο Ανρί Φλάις πρότεινε διστακτικά η ποιμενική νεολιθική βιομηχανία του Λιβάνου να χρονολογείται στην Επιπαλαιολιθική περίοδο και ότι μπορεί να χρησιμοποιήθηκε από έναν από τους πρώτους πολιτισμούς νομαδικών βοσκών στην Κοιλάδα Μπεκάα.

Μερικά πρόβατα ενσωματώθηκαν στην οικογενειακή φάρμα μαζί με άλλα ζώα, όπως κότες και χοίρους. Για να διατηρηθεί ένα μεγάλο κοπάδι, τα πρόβατα πρέπει να μπορούν να μετακινηθούν από έναν βοσκότοπο σε άλλο. Αυτό απαιτούσε την ανάπτυξη ενός επαγγέλματος ξεχωριστού από αυτό του αγρότη. Το καθήκον των βοσκών ήταν να διατηρούν ανέπαφο το κοπάδι τους, να το προστατεύουν από τα αρπακτικά και να το οδηγούν στις περιοχές της αγοράς εγκαίρως για κούρεμα. Στην αρχαιότητα, οι βοσκοί άρμεγαν συνήθως τα πρόβατά τους και έφτιαχναν τυρί από αυτό το γάλα. Λίγοι βοσκοί εξακολουθούν να το κάνουν αυτό σήμερα.

Σε πολλές κοινωνίες, οι βοσκοί αποτελούσαν σημαντικό μέρος της οικονομίας. Σε αντίθεση με τους αγρότες, οι βοσκοί ήταν συχνά μισθωτοί και πληρώνονταν για να προσέχουν τα πρόβατα των άλλων. Οι βοσκοί ζούσαν επίσης χωριστά από την κοινωνία, όντας σε μεγάλο βαθμό νομάδες. Ήταν κυρίως δουλειά μοναχικών ανδρών χωρίς παιδιά, και έτσι έπρεπε να στρατολογούνται εξωτερικά νέοι βοσκοί. Οι βοσκοί ήταν συνήθως οι νεότεροι υιοί αγροτών που δεν κληρονόμησαν καμία γη. Σε άλλες κοινωνίες, κάθε οικογένεια θα είχε ένα μέλος της οικογένειας για να ποιμάνει το κοπάδι της, συχνά ένα παιδί, έναν νεαρό ή έναν πρεσβύτερο που δεν μπορούσε να βοηθήσει πολύ με πιο σκληρή δουλειά. Αυτοί οι βοσκοί ήταν πλήρως ενσωματωμένοι στην κοινωνία.

Οι βοσκοί κανονικά εργάζονταν σε ομάδες είτε φροντίζοντας ένα μεγάλο κοπάδι, είτε φέρνοντας ο καθένας τα δικά του και συγχωνεύοντας τις ευθύνες του. Ζούσαν σε μικρές καλύβες, τις οποίες μοιράζονταν συχνά με τα πρόβατά τους, και αγόραζαν τρόφιμα από τις τοπικές κοινότητες. Λιγότερο συχνά οι βοσκοί ζούσαν σε καλυμμένες άμαξες, που ταξίδευαν με τα κοπάδια τους.

Η βοσκή αναπτύχθηκε μόνο σε ορισμένες περιοχές. Στα πεδινά και τις κοιλάδες των ποταμών, ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό να καλλιεργούνται σιτηρά και δημητριακά παρά να αφήνουν τα πρόβατα να βόσκουν, επομένως η εκτροφή των προβάτων περιοριζόταν σε κακοτράχαλες και ορεινές περιοχές. Στην προ-νεωτερική εποχή, η βοσκή επικεντρωνόταν σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή, η Ελλάδα, τα Πυρηναία, τα Καρπάθια Όρη, η Σκωτία και η Βόρεια Αγγλία.

Γκλίτσα 

Η γκλίτσα είναι ισχυρό ραβδί πολλαπλών χρήσεων, που συχνά διαμορφώνεται με γάντζινο άκρο.

Στη λαϊκή κουλτούρα 
Ο βοσκός, με άλλες μορφές όπως ο γιδοβοσκός, είναι ο κάτοικος της εξιδανικευμένης Αρκαδίας, που είναι μια ειδυλλιακή και φυσική ύπαιθρος. Αυτά τα έργα ονομάζονται, πράγματι, ποιμενικά, από τον όρο ποιμένας. Οι πρώτες σωζόμενες περιπτώσεις είναι τα Ειδύλλια του Θεόκριτου και οι Εκλογισμοί του Βιργίλιου, που και οι δύο ενέπνευσαν πολλούς μιμητές όπως Το ημερολόγιο των ποιμένων του Έντμουντ Σπένσερ. Οι βοσκοί στο έργο είναι συχνά πολύ συμβατικοί και έχουν μικρή σχέση με το πραγματικό έργο των βοσκών.

Στο ποίημα «Ο παθιασμένος βοσκός στην αγάπη του», του Κρίστοφερ Μάρλοου, ένας βοσκός απεικονίζεται ως κοινωνός του αγροτικού παραδείσου και ικανός να δώσει πράγματα που αξίζουν περισσότερα από όσα θα μπορούσε να δώσει ένας κάτοικος της πόλης.

Πολλές ιστορίες που αφορούν εγκαταλελειμμένα βρέφη ή παιδιά απεικονίζουν τη διάσωσή τους από βοσκούς: Ο Οιδίποδας, οι Ρωμύλος και Ρώμος, οι πρωταγωνιστές του Δάφνι και της Χλόης του Λόγγου και το χειμωνιάτικο παραμύθι του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Αυτοί οι χαρακτήρες έχουν συχνά πολύ υψηλότερη κοινωνική θέση από τους χαρακτήρες που τους σώζουν και τους μεγαλώνουν, ενώ οι ίδιοι οι βοσκοί είναι δευτερεύοντες χαρακτήρες. Ομοίως, οι ήρωες και οι ηρωίδες των παραμυθιών που γράφτηκαν από τους πολύτιμες εμφανίζονταν συχνά ως βοσκοί και βοσκοπούλες σε ποιμενικά περιβάλλοντα, αλλά αυτές οι φιγούρες ήταν βασιλικές ή ευγενείς και το απλό τους σκηνικό δεν θολώνει την έμφυτη αρχοντιά τους.

Εικόνες

Δείτε επίσης 
 Κτηνοτροφία
 Γιδοβοσκός
 Τσοπανόσκυλο
 Προβιά
 Ντάνγκαρ, κάστα βοσκών στην Ινδία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ένας οδηγός για αρχάριους για την εκτροφή προβάτων
 Βιβλίο τραγουδιών των βοσκών
 Αμερικανικό μητρώο προβάτων Karakul
 American Livestock Breeds Conservancy
 Rare Breeds Conservation Society of New Zealand
 Scottish Blackface Sheep Breeders Association

 
Κτηνοτροφικά επαγγέλματα