Κωνστάντιος Μεδιολάνων

Ο Κωνστάντιος (ιταλικά : Costanzo) (περίπου το 550 - Γένοβα, 3 Σεπτεμβρίου 600)  ήταν αρχιεπίσκοπος Μεδιολάνων και εκ των γεγονότων επίσκοπος Γένοβας από το 593 έως τον θάνατό του.

Βιογραφία
Υπάρχουν πολλές πληροφορίες για τη ζωή και την επισκοπή του Κωνστάντιου, και αυτό χάρη στις επιστολές του Μεγάλου Γρηγορίου. Σε αυτήν την περίοδο της ιστορίας της Αμβροσιανής Εκκλησίας, οι επίσκοποι διέμεναν στη Γένοβα, όπου από το 569 ένα μέρος του κλήρου και του Μιλανέζου πληθυσμού είχε καταφύγει λόγω της εισβολής των Λομβαρδών.

Πριν τον διορισμό του στην Επισκοπή Μιλάνου 
Την περίοδο που ο Γρηγόριος ήταν αποκρισιάριος στην Κωνσταντινούπολη, δηλαδή μεταξύ 578 και 585, ο Κωνστάντιος βρισκόταν στην αυτοκρατορική πρωτεύουσα, αν και δεν είναι γνωστοί ούτε οι λόγοι της παρουσίας του εκεί ούτε αν ήταν ήδη κληρικός της Μιλανέζικης εκκλησίας. Είναι πιθανώς σε αυτήν την περίοδο που ο Γρηγόριος και ο Κωνστάντιος σφυρηλατούν μια σταθερή φιλία, όπως θα θυμάται ο ποντίφικας σε πολλές περιπτώσεις.

Δεν είναι γνωστό πότε επέστρεψε ο Κωνστάντιος από την Κωνσταντινούπολη. Ήταν στην Ιταλία και χειροτονήθηκε ήδη διάκονος τον Αύγουστο του 591, αν κάποιος ταυτίσει, όπως προτείνουν ορισμένοι συγγραφείς, τον διάκονο Κωνστάντιο για τον οποίο ο Πάπας Γρηγόριος γράφει στον επίσκοπο Λαυρέντιο Β΄ με τον μελλοντικό αρχιεπίσκοπο του Μιλάνου. Πιθανώς από εύπορη οικογένεια, ο διάκονος Κωνστάντιος αγόρασε αυτήν την περίοδο, πριν από τον επισκοπικό του καθαγιασμό, κάποια αγαθά τα οποία, μετά το θάνατό του, θα δώσει στην ανιψιά του Λουμινόσα, την Αντσιλά Ντέι.

Με το θάνατο του Λαυρεντίου Β', ο Κωνστάντιος εξελέγη ομόφωνα από τον Μιλανέζο κλήρο που κατοικούσε στη Γένοβα ως διάδοχός του. Η είδηση ​​μεταφέρθηκε από τον ιερέα Μάγνο και τον ιερέα Ιππόλυτο στον πάπα Γρηγόριο, ο οποίος απάντησε με τρεις επιστολές, που χρονολογούνται στον μήνα Απρίλιο του 593. Στην πρώτη, που προορίζεται για τον κλήρο του Μιλάνου, ο ποντίφικας ανακοινώνει την άφιξη του υποδιάκονου Τζιοβάνι, ο οποίος είναι επιφορτισμένος με την εφαρμογή των διαδικασιών για την ενθρόνιση του εκλεγμένου από τους σουφραγκανούς επισκόπους του. Η δεύτερη επιστολή γράφεται στον ίδιο τον Τζιοβάνι, προκειμένου να επαληθευτεί ότι όλοι οι κληρικοί και η κοινότητα των Μιλανέζων προσφύγων στη Γένοβα συμφωνούν στην επιλογή του Κωνστάντιου. Τέλος, ο Γρηγόριος έγραψε στον Βυζαντινό έξαρχο Ρωμανό για να τον ενημερώσει για την εκλογή του Κωνστάντιου. Η ημερομηνία της ενθρόνισής του δεν είναι γνωστή. Σίγουρα η τελετή έλαβε χώρα πριν από τον Σεπτέμβριο του 593, μια εποχή που ο Κωνστάντιος φαίνεται να είναι ο επίσκοπος του Μιλάνου και είχε λάβει το Πάλλιον.

Η κρίση των τριών κεφαλαίων
Τους πρώτους μήνες της κυβέρνησής του, ο Κωνστάντιος έπρεπε να αντιμετωπίσει μια σοβαρή κρίση που συνδέεται με το τρικαπιτολίνο σχίσμα, δηλαδή τη διαίρεση εντός της Εκκλησίας που προέκυψε όταν πολλοί Δυτικοί επίσκοποι, συμπεριλαμβανομένων των επισκόπων του Μιλάνου, είχαν αρνηθεί να υπογράψουν την καταδίκη των γραφών του μερικοί πατέρες της Εκκλησίας (τα λεγόμενα Τρία Κεφάλαια) εγκρίθηκαν από τη σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 553. Ο προκάτοχος του Κωνστάντιου, Λαυρέντιο Β', είχε βάλει τέλος στο σχίσμα της Αμβρωσιανής Εκκλησίας, υπογράφοντας μια πολύ προσεκτική δήλωση όπου, ωστόσο , από σεβασμό στην ευαισθησία των δυτικών επισκόπων, δεν έγινε ρητή αναφορά στην καταδίκη των Τριών Κεφαλαίων.

Μόλις έγινε επίσκοπος του Μιλάνου, ο Κωνστάντιος κατηγορήθηκε από τρεις επισκόπους της εκκλησιαστικής επαρχίας του ότι είχε καταδικάσει ρητά τα Τρία Κεφάλαια, που εστάλη στον Πάπα Γρηγόριο. Οι τρεις επίσκοποι λοιπόν δεν αναγνώρισαν την εκλογή του Κωνστάντιου, διέκοψαν την κοινωνία μαζί του και έσυραν στις προθέσεις τους τη βασίλισσα των Λομβαρδών Θεοδολίντα. Όταν έμαθε αυτά τα γεγονότα, ο Μέγας Γρηγόριος έστειλε δύο επιστολές στον Κωνστάντιο τον Σεπτέμβριο του 593. Στο πρώτο υπενθύμισε τη στάση του προκατόχου του, Λαυρεντίου Β΄, ο οποίος είχε αποκηρύξει το σχίσμα με μια δήλωση που υπέγραψαν πολλά μέλη της αριστοκρατίας του Μιλάνου και ανακοίνωσε την αποστολή που είχε ανατεθεί στον συμβολαιογράφο Ιππόλυτο και στον ηγούμενο Τζιοβάννι να πείσουν τη βασίλισσα Θεοδολίντα να αποσυρθεί. Στη δεύτερη επιστολή, που προοριζόταν για ένα ευρύτερο κοινό, ο ποντίφικας υποστήριξε το έργο του Κωνστάντιου και κατήγγειλε όλους εκείνους που χώρισαν από την κοινωνία με τον επίσκοπο του Μιλάνου, που δεν είχαν μιλήσει ποτέ για τα Τρία Κεφάλαια.

Ωστόσο, αυτή η ενέργεια του Πάπα Γρηγορίου δεν έπεισε πλήρως. Μάλιστα, τον επόμενο χρόνο ο Κωνστάντιος παραπονέθηκε στον πάπα, γιατί τώρα όχι μόνο οι τρεις προηγούμενοι επίσκοποι, αλλά και η πόλη της Μπρέσια είχαν διακόψει την κοινωνία μαζί του, και του ζήτησαν μια ρητή δήλωση στην οποία να ορκιζόταν ότι δεν είχε καταδικάσει ποτέ τα Τρία Κεφάλαια. Τον κατηγόρησαν επίσης ότι έκανε μνεία, κατά τη διάρκεια της ευχαριστίας, του επισκόπου Ιωάννη της Ραβέννας, ο οποίος αντίθετα είχε ρητά προσχωρήσει στην καταδίκη των Τριών Κεφαλαίων. Όπως γράφει η Γκαμπριέλα Μπράγκα, οι δυσκολίες που κληρονόμησε από τον προκάτοχό του, στις οποίες βρέθηκε να λειτουργεί ο Κωνστάντιος, είναι ξεκάθαρες, δηλαδή να τεθεί ένα τέλος στο σχίσμα, αλλά χωρίς να καταδικάζει ξεκάθαρα και ρητά τα Τρία Κεφάλαια.

Η ποιμαντική του δράση
Υπάρχουν πολλές επιστολές που έγραψε ο Κωνστάντιος στον Πάπα Γρηγόριο, που δεν σώζονται πλέον σήμερα, αλλά το περιεχόμενο τους είναι γνωστό χάρη στις απαντήσεις του ποντίφικα, στις οποίες ο Μιλανέζος προκαθήμενος παρουσιάζει συγκεκριμένες περιπτώσεις που υποβλήθηκαν στην εξουσία του ως επίσκοπου και ποιμένα.

Τον Μάιο του 594 ο επίσκοπος του Λουνί Βενάντσιο πήγε προσωπικά στον Κωνστάντιο για να ζητήσει τη συνεργασία του για την αποκατάσταση της πειθαρχίας μεταξύ των κληρικών της επισκοπής του. Ο πάπας συμβούλεψε τον Μιλανέζο επίσκοπο να καλέσει ύποπτους κληρικούς και θρησκευόμενους και να τους τιμωρήσει επαρκώς. Η δράση του Κωνστάντιου έπρεπε να ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, με την κατάθεση του ηγούμενου Ιοβινού του Πόρτο Βενέρε, τριών διακόνων και του ιερέα Σατούρους.

Παρόμοια μέτρα ελήφθησαν και μεταξύ του Μιλανέζου κλήρου: ο Βιταλιανός στερήθηκε την ιεροσύνη και εξορίστηκε στη Σικελία, ενώ επιβεβαιώθηκε η ποινή φυλάκισης για τον Αμαντίνο, πρώην ιερέα και ηγούμενο. Για να αποφευχθούν πιθανά δικαστικά λάθη, ο Κωνστάντιος προσκλήθηκε από τον Πάπα Γρηγόριο να διεξαγάγει ενδελεχή έρευνα για την υπόθεση του Μιλανέζου συμβολαιογράφου Τζιοβάνι, ο οποίος είχε προσφύγει στον πάπα επειδή θεωρούσε τον εαυτό του άδικα κατηγορούμενο .

Την ίδια περίοδο, ο Κωνστάντιος χρειάστηκε να παρέμβει για να συμβιβάσει τις σχέσεις μεταξύ δύο επισκόπων, του Ουρσικίνου και του Τζιοβάννι, των οποίων οι αντίστοιχες έδρες δεν αναφέρονται. Μερικοί συγγραφείς πιστεύουν ότι μπορεί να είναι ο Ουρσικίνος από το Τορίνο και ο Τζιοβάννι από την Ραβένα.

Κατά τη διάρκεια του 596 ο επίσκοπος του Μιλάνου έπρεπε να καθαιρέσει έναν επίσκοπο της εκκλησιαστικής του επαρχίας, του οποίου το όνομα και η επισκοπή είναι άγνωστα, πράξη που προκάλεσε σειρά διαμαρτυριών και συκοφαντιών εναντίον του. Ο Γρηγόριος του έστειλε παρηγορητική επιστολή τον Νοέμβριο εκείνου του έτους, καλώντας τον να ανησυχεί μόνο για την κρίση της συνείδησής του και υπενθυμίζοντάς του να μην αφήσει κενή την έδρα του έκπτωτου επισκόπου για περισσότερο από τρεις μήνες. Η Γκαμπριέλα Μπράγκα βλέπει σε αυτό το επεισόδιο τον απόηχο της διαμάχης για τα Τρία Κεφάλαια.

Τον Νοέμβριο του 597 ο Κωνστάντιος, μαζί με τους επισκόπους της Ραβέννας και του Κάλιαρι, έλαβε μια επιστολή από τον Πάπα Γρηγόριο σχετικά με την εφαρμογή νόμου που εξέδωσε ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος, ο οποίος απαγόρευε την υποδοχή λαϊκών μεταξύ των κληρικών της επισκοπής ή της επισκοπής. ένα μοναστήρι που κατείχε δημόσιο αξίωμα.

Τον Μάιο του 599 ο Κωνστάντιος κατηγορήθηκε για μια λεπτή αποστολή στη Ραβέννα, όπου, μαζί με τον Μητροπολίτη της Ραβέννας Μαρινιάνο, επρόκειτο να κρίνει το έργο του επισκόπου Μασσίμο των Σαλώνων, που κατηγορούνταν για αδικήματα και διάφορα εγκλήματα κατά της Ρωμαϊκής εκκλησίας.

Πριν από τον Ιούλιο του 599, ο Μιλανέζος επίσκοπος έστειλε στον ποντίφικα δύο επιστολές, μέσω του διακόνου Εβένζιο. Στην πρώτη, ζήτησε από τον Γρηγόριο μερικά λείψανα του αποστόλου Παύλου και των αγίων Ιωάννη και Παγκράτιου, εν όψει της αφιέρωσης ρητορείου στους αγίους αυτούς. Στο δεύτερο, παρουσιάζει την περίπτωση ορισμένων κληρικών της Εκκλησίας του Κόμο, προς τους οποίους ο Κοστάντζο είχε εργαστεί μάταια για να εγκαταλείψει το τρικαπιτωλικό σχίσμα . Οι δυσκολίες που αντιμετώπισε ο Κωνστάντιος στην εκκλησιαστική του επαρχία αναδεικνύονται σε μια άλλη περίπτωση, αυτή του επισκόπου Θεοδώρου, του οποίου η επισκοπή είναι άγνωστη, ο οποίος προτίμησε να καταφύγει στη Γαλατία παρά να υποταχθεί στην εξουσία του Κωνστάντιου. Ήταν ο ίδιος ο ποντίφικας που έγραψε στον Σύγριος του Αουτούν, ζητώντας του να στείλει τον δραπέτη πίσω στην Ιταλία .

Ο θάνατος
Η τελευταία αναφορά του Κωνστάντιου στις επιστολές του Πάπα Γρηγορίου του Μεγάλου είναι από τον Μάιο του 600 <ref>Monumenta Germaniae Historica, Epistolae, vol. II, pp. 245-246, lettera 10,11.</ref. Ο Μιλανέζος επίσκοπος πέθανε τον επόμενο Σεπτέμβριο, όπως αποδεικνύεται από μια θλιβερή επιστολή του ποντίφικα <refMonumenta Germaniae Historica, Epistolae, vol. II, pp. 265-266, lettera 11,6.</ref>.

Σύμφωνα με έναν αρχαίοτο Catalogus archiepiscoporum Mediolanensium, η επισκοπική θητεία του Κωνστάντιου διήρκεσε 18 χρόνια και έληξε με το θάνατό του στις 3 Σεπτεμβρίου. Αν η ημέρα του θανάτου του είναι εύλογη, η περίοδος της διακυβέρνησής του, που ξεπέρασε ελαφρώς τα επτά χρόνια, είναι προφανώς λανθασμένη.

Ο ίδιος κατάλογος αναφέρει ότι ο Κωνστάντιος έζησε 100 χρόνια και θάφτηκε στην εκκλησία του Αγίου Αμβροσίου στη Γένοβα. Επίσης σε αυτή την περίπτωση, οι πληροφορίες για τη διάρκεια της ζωής του, που οι ιστορικοί σήμερα τείνουν να μειώνουν σε περίπου 50 χρόνια, είναι εσφαλμένες[20] .

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Giuseppe Antonio Sassi, Baldassarre Oltrocchi] Archiepiscoporum Mediolanensium series historico-chronologica, vol. I, Milano 1755, pp. 199-220
 Francesco Lanzoni, Le diocesi d'Italia dalle origini al principio del secolo VII (an. 604), vol. II, Faenza 1927, pp. 1029-1030
 Charles Pietri, Luce Pietri (ed.), Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. 2. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604), École française de Rome, vol. I, Roma 1999, pp. 482-486
 Gabriella Braga, Costanzo, Dizionario biografico degli italiani, volume 30, 1984
 Gregorii I papae, Registrum epistolarum, in Monumenta Germaniae Historica, Epistolae, vol. I, a cura di P. Ewald-L. M. Hartmann, Berolini 1887-1891; vol. II, a cura di L. M. Hartmann, ibid. 1893-1899,

Επίσκοποι και Αρχιεπίσκοποι Μιλάνου
Επίσκοποι και Αρχιεπίσκοποι Γένοβας
Επίσκοποι του 6ου αιώνα