Ιστορία των ΛΟΑΤ στην Πολωνία

Από τη δημιουργία του πολωνικού κράτους και τον εκχριστιανισμό του, κανένας πολωνικός νόμος, εκτός από περιόδους κατοχής, δεν έχει ποινικοποιήσει ποτέ την ομοφυλοφιλία. Ωστόσο, η ομοφυλοφιλία ήταν ένα θέμα ταμπού για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της Πολωνίας, και αυτό, καθώς και η έλλειψη νομικών διακρίσεων οδήγησαν συχνά σε έλλειψη ιστορικών πηγών για το θέμα. Η ομοφοβία είναι μια κοινή στάση του κοινού στην Πολωνία λόγω της επιρροής της Καθολικής Εκκλησίας στην πολωνική δημόσια ζωή και του ευρέως διαδεδομένου κοινωνικού συντηρητισμού στην Πολωνία. Η ομοφυλοφιλία στην Πολωνία αποποινικοποιήθηκε το 1932.

Πρώιμη ιστορία 
Λόγω της έλλειψης ιστορικών πηγών και της λογοκρισίας από την Καθολική Εκκλησία κατά τη διάρκεια των αιώνων, είναι δύσκολο να αναδημιουργηθούν οι σλαβικές θρησκείες, τα έθιμα και οι παραδόσεις όσον αφορά τα ΛΟΑΤ άτομα.

Πολλές, αν όχι όλες, σλαβικές χώρες που δέχτηκαν τον Χριστιανισμό, υιοθέτησαν ένα έθιμο να δίνουν όρκους που αναγνωρίζονται από την εκκλησία μεταξύ δύο ατόμων του ίδιου φύλου (συνήθως άντρες) που ονομάζονται bratotvorenie/pobratymienie/pobratimstvo (δηλ. αδελφοποίηση). Η ακριβής φύση αυτής της σχέσης εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη. Ορισμένοι ιστορικοί το ερμηνεύουν ως ουσιαστικά έναν ομοφυλοφιλικό γάμο ανδρών. Τέτοιες τελετές μπορούν να βρεθούν στην ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας μέχρι τον 14ο αιώνα, και στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Πράγματι, στις πολωνικές πηγές οι όρκοι για bratotvorenije εμφανίζονται στα ορθόδοξα βιβλία προσευχής ήδη από τον 18ο αιώνα στις περιοχές Χέουμ και Πσέμισλ.

Ο Μπολέσλαφ Ε΄ ο Αγνός δεν ολοκλήρωσε ποτέ τον γάμο του, τον οποίο ορισμένοι ιστορικοί βλέπουν ως ένδειξη της ομοφυλοφιλίας του.

Καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας, η ομοφυλοφιλία, είτε είναι αληθινή είτε υποτιθέμενη, χρησιμοποιήθηκε συχνά για χρήση από άτομα εναντίον των ιδεολογικών ή πολιτικών εχθρών τους και για δυσφήμιση νεκρών ιστορικών προσώπων. Ο Μπολέσλαφ Β΄ ο Γενναιόδωρος κατηγορήθηκε για «σοδομία» από τον μεσαιωνικό ιστορικό Γιαν Ντουούγκος. Απέδωσε επίσης την ήττα και τον θάνατο του Βλαδίσλαου Γ΄ της Πολωνίας, του μόνου σταυροφόρου βασιλιά που δεν αγιοποιήθηκε στη Βάρνα, στον βασιλιά που ξάπλωσε με έναν άνδρα πριν από αυτή την αποφασιστική μάχη.

Ο Νόμος του Μαγδεμβούργου, βάσει του οποίου χτίστηκαν πολλές πόλεις, τιμωρούσε την παραβίαση της 6ης Εντολής («Μη διαπράττεις μοιχεία») με θάνατο. Ωστόσο, οι πραγματικές ποινές για μοιχεία που επιβλήθηκαν από τους δικαστές σε καταγεγραμμένες υποθέσεις περιελάμβαναν φυλάκιση, χρηματικά πρόστιμα ή κυφώνα. Σύντομα η γνώμη του ευρύτερου κοινού για το εξωσυζυγικό σεξ έγινε πιο επιεικής. Η μόνη γνωστή θανατική ποινή που εκτελέστηκε για «αμαρτίες κατά της φύσης» ήταν η περίπτωση του Βόιτσεχ Σκφάρσκι από το Πόζναν το 1561. Ο Σκφάρσκι θεωρούνταν άνδρας, μέχρι που προέκυψαν αμφιβολίες στα νιάτα του και το φύλο του επιθεωρήθηκε από αξιωματούχους και το δήμαρχο του Πόζναν. Αποφάσισαν ότι ο Σκφάρσκι ήταν γυναίκα και θα έπρεπε να είναι ντυμένος γυναικεία και να είναι γνωστός έτσι από την τοπική κοινότητα από εδώ και στο εξής. Αφού έφυγε από το Πόζναν, ο Σκφάρσκι ταξίδεψε σε όλη τη χώρα και παντρεύτηκε, ως γυναίκα, τρεις άντρες — τον Σεμπάστιαν Σουοντόβνικ από το Πόζναν, τον Βαβζίνιετς Βουόσεκ από την Κρακοβία και τον Γιαν τον σιδερά (παντρεύτηκε κατά τη διάρκεια του γάμου του Βόιτσεχ με τον Βαβζίνιετ ). Η ποινή (κάψιμο στην πυρά) έλαβε υπόψη τις άλλες παρανομίες του Σκφάρσκι, όπως συχνές κλοπές, χτυπήματα (και πιθανώς δολοφονία) του πρώτου τους συζύγου με τούβλο κατά τη διάρκεια ενός καυγά, σεξ με πολλές γυναίκες (συμπεριλαμβανομένων παντρεμένων) και το να έχει έναν οίκο ανοχής στο Πόζναν. Η περίπτωση του Σκφάρσκι και το διφορούμενο φύλο του περιγράφηκε (με φάκελο υπόθεσης από το 1561 που αναδημοσιεύτηκε) από τον ιατρό Λέον Βάχολτς στο έργο του για την «ιστορία του ερμαφροδιτισμού», που υποδηλώνει ότι μπορεί να ήταν μεσόφυλος. Η μόνη άλλη ποινή για την πράξη του σοδομισμού (δημόσιος ξυλοδαρμός και εξορία) ήταν η περίπτωση της Αγκνιέσκα Κουσνιερτσάνκα, το 1642, η οποία ντύθηκε σαν άντρας και διέπραξε «φανταστική ανδρική ερωτοτροπία». Άλλα δικαστικά έγγραφα αναφέρουν σχέσεις ομοφυλοφίλων χωρίς να χρησιμοποιούν υποτιμητική ορολογία. Αναφέρονται με ουδέτερο τρόπο ως γεγονότα σε υποθέσεις άσχετων εγκλημάτων, δείχνοντας ότι οι σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου ήταν σιωπηλά ανεκτές και δεν διώκονταν ενεργά.

Κατά την περίοδο του μπαρόκ το ευρύ κοινό αγνόησε την ομοφυλοφιλία. Θεωρήθηκε εξαίρεση που προερχόταν από την «εκφυλισμένη» Δύση και συνέβαινε μεταξύ των ευγενών που είχαν επαφές εκεί και των ψυχικά ασθενών. Η Τουρκία θεωρούνταν ένα από τα μέρη όπου ξεκίνησαν οι λεσβιακές σχέσεις. Ταξιδιώτες του 18ου αιώνα συμμερίζονταν αυτές τις πεποιθήσεις και επαίνεσαν την Πολωνία, αντιπαραβάλλοντάς την με τους γείτονές της. Οι κατηγορίες για σοδομισμό εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνταν ως μέθοδος για τον περιορισμό των πολιτικών αντιπάλων, όπως ήταν η περίπτωση των Βλαδίσλαου Δ΄, Μιχαήλ Κορύμπουτ Βισνιοβιέτσκι και Ιάκωβου Σομπιέσκι.

Σύμφωνα με τον χρονικογράφο Μάρτσιν Ματουσέβιτς, ο Πρίγκιπας Γιάνους Αλεξάντερ Σανγκούσκο του Ντούμπνο, «κρατούσε άντρες για ερωτικούς σκοπούς». (Η σύζυγός του, Κονστάντσια Ντένχοφ, επέστρεψε στους γονείς της «χωρίς να λάβει καμία απόδειξη γάμου από τον σύζυγό της εκτός από μια καλημέρα το ξημέρωμα και μια καληνύχτα το βράδυ»). Δώρισε την πόλη Κόζμιν Βιελκοπόλσκι και δεκαεπτά χωριά στον εραστή του, Κάρολ Σιντουόφσκι. Ο Σανγκούσκο είχε μια σειρά από ανοιχτά υποστηριζόμενους (και χρηματοδοτούμενους από αυτόν) εραστές, μέχρι που ο Καζίμιες Χιλίσνκι, του οποίου ο πατέρας ήθελε να επιστρέψει στη σύζυγό του, συνελήφθη στο Γκντανσκ και φυλακίστηκε για 12 χρόνια. Μετά από αυτό το περιστατικό, ο Σανγκούσκο κράτησε μόνο κρυφούς εραστές μέχρι το θάνατο του πατέρα του, αλλά στη συνέχεια επέστρεψε στις προηγούμενες πρακτικές. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Σανγκούσκο δεν φοβόταν να κρατήσει δημοσίως τους άντρες εραστές ενώ διατηρούσε τη δημόσια θέση ενός Λιθουανού Σπαθοφόρου). Ομοίως, ο Γέζι Μάρτσιν Λουμπομίρσκι είχε έναν Κοζάκο εραστή, τον οποίο έκανε πλούσιο και ευγενή (αγοράζοντας το κύρος από τον Πονιατόφσκι). Ο πρίγκιπας, ο οποίος είχε τέσσερις σύντομους γάμους και πολυάριθμους εραστές, γυναίκες και άνδρες, αποτέλεσε αντικείμενο ενός σκανδάλου που αναφέρθηκε στις εφημερίδες, όταν εμφανίστηκε με γυναικεία ρούχα σε μια χοροεσπερίδα της Βαρσοβίας το 1782.

Κατά την περίοδο του Διαφωτισμού, παρά τη γοητεία της αρχαιότητας και της πνευματικής απελευθέρωσης, οι ομοφοβικές πεποιθήσεις δεν εξαφανίστηκαν εντελώς: το ιατρικό επάγγελμα θεωρούσε τις «σεξουαλικές αποκλίσεις» (ομοφυλοφιλία, αιμομιξία, ζωοφιλία, κ.λπ.) σημάδι «ψυχικού εκφυλισμού».

Διαμελισμοί 
Ο Ναπολεόντειος Κώδικας, που εισήχθη στο Δουκάτο της Βαρσοβίας το 1808, ήταν σιωπηλός για την ομοφυλοφιλία. Μετά το 1815, και οι τρεις χώρες που διαμέλισαν την Πολωνία κήρυξαν ρητά παράνομες τις ομοφυλοφιλικές πράξεις. Στην Πολωνία του Συνεδρίου, η ομοφυλοφιλία ποινικοποιήθηκε το 1818, στην Πρωσία το 1871 και στην Αυστρία το 1852. Ο νέος κώδικας δικαίου της Ρωσίας (ονομαζόμενος Kodeks Kar Głównych i Poprawczych / Уложение о наказаниях уголовных и исправительных 1845 года) το 1845 τιμωρούσε την ομοφυλοφιλία με αναγκαστική επανεγκατάσταση στη Σιβηρία.

Τον 19ο αιώνα, λόγω της συχνής απουσίας ανδρών (εξεγέρσεις, εξορίες στη Σιβηρία, κ.λπ.), οι Πολωνές συχνά αναλάμβαναν παραδοσιακά αρσενικά καθήκοντα, όπως η διαχείριση του νοικοκυριού. Οι κοινωνικοί κανόνες ήταν πιο χαλαροί στην ύπαιθρο, επιτρέποντας στις γυναίκες εκεί να έχουν περισσότερες ελευθερίες από ότι στις πόλεις ή στη Δυτική Ευρώπη. Υπάρχουν γνωστά παραδείγματα γυναικών που έζησαν μαζί με τις μακροχρόνιες συντρόφους τους, όπως η συγγραφέας Μάρια Κονοπνίτσκα, η ζωγράφος Μάρια Ντουλενμπιάνκα, η Μάρια Ροντζιεβιτσούβνα, η Χελένα Βάιχερτ, η Παουλίνα Κουτσάλσκα-Ράινσμιτ και η Γιουζέφα Μπογιανόφσκα. Η ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Ρομάνα Παχούτσκα (1886-1964), θα ανέφερε αργότερα στα ημερολόγιά της αυτά τα ζευγάρια, παρατηρώντας ότι σε κάθε ζευγάρι η μία από τις γυναίκες θα εμφανιζόταν πιο «αρρενωπή» και η άλλη πιο «θηλυκή». Είναι γνωστό ότι η Ναρτσίζα Ζμιχόφσκα είχε σχέση με μια κόρη ενός πλούσιου μεγιστάνα, η οποία την ενέπνευσε αργότερα να γράψει ένα μυθιστόρημα με τίτλο Poganka («Παγανίστρια»). Το 1907, μια άλλη συγγραφέας, η Μαρία Κομορνίτσκα έκαψε γυναικεία φορέματα, ανακοίνωσε το νέο της, ανδρικό όνομα—Πιοτρ Οντμένιετς Βουάστ— και συνέχισε να ντύνεται σαν άντρας και να γράφει με αυτό το όνομα.

Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία 
Το περιοδικό Wiadomości Literackie («Λογοτεχνικά Νέα») που εξέδιδε πολλούς συγγραφείς της περιόδου, κάλυπτε συχνά θέματα που έσπασαν τα πολωνικά σεξουαλικά και ηθικά ταμπού, όπως η αντισύλληψη, η εμμηνόρροια ή η ομοφυλοφιλία. Οι πιο γνωστοί υποστηρικτές τέτοιων θεμάτων ήταν ο Ταντέους Μπόι-Ζελένσκι και η Ιρένα Κσιβίτσκα. Θεωρήθηκαν διαδότες της «ηθικής μεταρρύθμισης (IE deform)» από τον Τσέσουαφ Λεχίτσκι και άλλους. Το 1935 οι Μπόι-Ζελένσκι, Βιντσέντι Ζιμόφσκι και Κσιβίτσκα, μεταξύ άλλων, ίδρυσαν τη Liga Reformy Obyczajów (Ένωση Μεταρρύθμισης (Ηθικών) Συνηθειών).

Οι συζητήσεις για το σπάσιμο των ταμπού περιορίστηκαν μόνο στους λογοτεχνικούς κύκλους και πυροδοτήθηκαν από τα κινήματα χειραφέτησης των γυναικών, ενώ η κυρίαρχη (καθολική) κοινωνία ήταν ακόμα προκατειλημμένη και θεωρούσε την ομοφυλοφιλία ως αμαρτία. Οι συγγραφείς ήταν πρόθυμοι να συμπεριλάβουν ομοφυλοφιλικές υποπλοκές στα έργα τους και να αναλύσουν την ψυχή των ομοφυλόφιλων και αμφιφυλόφιλων χαρακτήρων. Πολλές πολιτιστικές προσωπικότητες εμφανίστηκαν επίσης ως ομοφυλόφιλοι ή αμφιφυλόφιλοι στις κοινότητές τους, συμπεριλαμβανομένων των Γιαρόσουαφ Ιβασκιέβιτς και Μάρια Ντομπρόφσκα. Παραδείγματα των ομοφυλοφίλων υποπλοκών περιλαμβάνουν τα γραπτά του Γιαρόσουαφ Ιβασκιέβιτς, της Ζόφια Ναουκόφσκα (Romans Teresy Hennert), του Γιαν Παραντόφσκι (Król Życia, Adam Grywałd), καθώς και η όπερα Βασιλιάς Ρότζερ του ομοφυλόφιλου συνθέτη Κάρολ Σιμανόφσκι, η οποία προκάλεσε διαμάχη στην πρεμιέρα της. Το μοναδικό προσχέδιο του gay μυθιστορήματός του, Έφηβος, κάηκε στο διαμέρισμα του φύλακα του μυθιστορήματος, Ιβασκιέβιτς, τον Σεπτέμβριο του 1939.

Το 1932, οι νόμοι της ανεξάρτητης Πολωνίας αποποινικοποίησαν την ομοφυλοφιλία, η οποία ήταν νόμιμη τότε, αλλά εξακολουθούσε να αποτελεί ταμπού. Είχε επίσης ως αποτέλεσμα να υπάρχει λιγότερο ιστορικό υλικό (όπως αστυνομικές εκθέσεις ή πρακτικά δικαστηρίων) σχετικά με την ομοφυλοφιλική υποκουλτούρα του μεσοπολέμου από ότι σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Αρκετές ιστορίες ΛΟΑΤ ατόμων έφτασαν στον Τύπο ως «αισθήσεις», όπως η δολοφονία του δικηγόρου Κόνραντ Μέκλενμπουργκ τον Σεπτέμβριο του 1923, με αρκετές εφημερίδες στη χώρα να αναφέρουν τη «σεξουαλική του ανωμαλία» και «να βρίσκεται με νεαρά αγόρια», μοτίβα του εγκλήματος, και μια εφημερίδα ισχυρίστηκε ότι καταδικάστηκε σε φυλάκιση για ομοφυλοφιλία στη Γερμανία. Σύντομα, τον Νοέμβριο του 1923, ένα ταμπλόιντ της Βαρσοβίας «Express Poranny», ακολουθούμενο από επόμενες εφημερίδες της Βαρσοβίας και εκτός Βαρσοβίας, δημοσίευσε συγκλονιστικές πληροφορίες. κατηγορώντας μια ανοιχτά φεμινίστρια και λεσβία ιατρό, τη Ζόφια Σαντόφσκα, ότι αποπλάνησε γυναίκες ασθενείς (συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων), οργάνωνε λεσβιακά όργια με σαδιστικά στοιχεία, διεύθυνε λεσβιακό οίκο ανοχής και χορηγούσε ναρκωτικά σε γυναίκες για να τις εξαρτήσει από αυτήν (η αστυνομική έρευνα δεν απέδειξε την αλήθεια στις κατηγορίες). Αυτές οι δημοσιεύσεις άρχισαν ένα «αρχαιοελληνικό (λεσβιακό) σκάνδαλο» πολλών ετών που σχετίζεται με το πρόσωπο της Δρ. Σαντόφσκα, και πολλές δίκες για συκοφαντική δυσφήμιση, που αναφέρθηκαν ευρέως στον Τύπο και χλευάστηκαν στα καμπαρέ, με πολλούς διάσημους ανθρώπους να εμπλέκονται. Κατά τη διάρκεια της δίκης, που ανακρίθηκε από τον δικηγόρο υπεράσπισης, η Σαντόφσκα είπε ότι «η κατηγορία της άσκησης λεσβιακής αγάπης δεν είναι επαίσχυντη». Μετά το σκάνδαλο, η φιγούρα της Σαντόφσκα ως επιστήμονας και ιατρού διαγράφηκε από τη συλλογική μνήμη. Ένα άλλο δημόσιο πρόσωπο που ήρθε στο προσκήνιο του Τύπου ήταν μια αθλήτρια που έσπασε ρεκόρ, η Ζόφια Σμέντεκ, της οποίας η αρρενωπή εμφάνιση ήταν πηγή πολλών φημών στον Τύπο και αστείων στα καμπαρέ. Η Σμέντεκ, επιβεβαιώθηκε ως μεσόφυλη από τους ιατρούς το 1937 και αποφάσισε να υποβληθεί σε μετάβαση φύλου σε αρσενικό και εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου, και το δελτίο Τύπου του προκάλεσε περαιτέρω άνοδο για το δημόσιο συμφέρον, ακόμα και διεθνείς, με τον Βίτολντ Σμέντεκ (όνομα μετά τη μετάβαση) να δίνει συνέντευξη το 1939 στο Reuters και να γίνεται θέμα ενός γαλλικού βιβλίου Confession amoureuse d'une femme qui devint homme (Εξομολόγηση αγάπης μιας γυναίκας που έγινε άντρας).

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 
Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ομοφυλόφιλοι και οι αμφιφυλόφιλοι Πολωνοί δεν ήταν μια κατηγορία που διώκονταν ειδικά, και σε αντίθεση με τους ομοφυλόφιλους και τους αμφιφυλόφιλους Γερμανούς δεν τιμωρούνταν από το άρθρο 175. Ωστόσο, εξακολουθούσαν να καταδιώκονται και να σκοτώνονται ως Πολωνοί. Ημερολόγια, όπως το Z Auszwicu do Belsen του Μάριαν Πανκόφσκι και το Anus mundi του Βιέτσουαφ Κιέλαρ είναι μαρτυρία των εμπειριών των ομοφυλόφιλων κρατουμένων κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας 
Το 1948, ο νόμος όρισε την ηλικία συναίνεσης για όλες τις σεξουαλικές πράξεις τα 15 έτη. Εκτός από αυτό, οι φιλελεύθεροι νόμοι του μεσοπολέμου για την ομοφυλοφιλία δεν έχουν αλλάξει. Το κυβερνών κομμουνιστικό κόμμα λογόκρινε ενεργά πληροφορίες σχετικά με τις Εκθέσεις Κίνσεϊ, έτσι ώστε το κοινό να μην γνωρίζει για την έρευνά του και τις ανακαλύψεις του. Η πολιτοφυλακή (αστυνομία) ερεύνησε την υποκουλτούρα των ομοφυλοφίλων (λόγω του ότι είναι πολύ ερμητική και κλειστή) και προσπάθησε να προσδιορίσει εάν ο σεξουαλικός προσανατολισμός ήταν παράγοντας εγκληματικής δραστηριότητας. Το ενδιαφέρον της πολιτοφυλακής δεν περιελάμβανε λεσβίες και αμφιφυλόφιλες γυναίκες που ήταν «αόρατες» στη δημόσια ζωή. Σύμφωνα με τον Λούκας Σουλτς του Πανεπιστημίου της Αμβέρσας, οι ομοφυλόφιλοι άνδρες στη δεκαετία του 1980 στην Πολωνία διέτρεχαν συχνά τον κίνδυνο σωματικής βίας από ετεροφυλόφιλους άνδρες.

Όσον αφορά την ιστορία των τρανσέξουαλ, η πρώτη χειρουργική επέμβαση αλλαγής φύλου στην Πολωνία πραγματοποιήθηκε το 1963 στο Szpital Kolejowy (Νοσοκομείο Σιδηροδρόμου) στο Międzylesie (σημερινό τμήμα του Βάβερ), αλλά αυτές οι επεμβάσεις έγιναν συχνές περίπου 20 χρόνια αργότερα. Η πρώτη ηχογραφημένη συνάντηση για θέματα διεμφυλικών συμπεριλαμβανομένων των τρανς ομιλητών και ακροατών πραγματοποιήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1985 στο Τμήμα Σεξολογίας και Παθολογίας των Διαπροσωπικών Σχέσεων, Ιατρικό Κέντρο Μεταπτυχιακής Εκπαίδευσης στη Βαρσοβία. Τα αρχεία αυτής της συζήτησης δημοσιεύτηκαν στο βιβλίο Apokalipsa Płci (Αποκάλυψη φύλου) των Καζίμιες Ιμιελίνσκι και Στανίσουαφ Ντούλκο.

Η Καθολική Εκκλησία, τότε μια κοινωνική δύναμη αντίστασης ενάντια στο νέο σύστημα που εξακολουθούσε να έχει σημαντική επιρροή στην πολωνική ζωή, έγινε παράγοντας που έκανε την ομοφυλοφιλία κάτι σκανδαλώδες σε πολλούς κοινωνικούς κύκλους και ομάδες. Ωστόσο, ο Γέζι Ζαβιέισκι, ο οποίος εκπροσωπούσε τους Καθολικούς στο κοινοβούλιο, ήταν ομοφυλόφιλος και ζούσε με τον σύντροφό του, Στανίσουαφ Τρεμπατσκιέβιτς. Μια ομοφυλοφιλική υποκουλτούρα αναπτύχθηκε, κυρίως σε περιοχές όπου υπήρχαν μέρη για συναντήσεων για σεξ. Στη δεκαετία του '70, τα γκέι κινήματα αναπτύχθηκαν στη Δυτική Ευρώπη και σε ορισμένες χώρες του Σοβιετικού Μπλοκ - Ανατολική Γερμανία και Σοβιετική Ένωση - ενώ η πολωνική ομοφυλοφιλική υποκουλτούρα έτεινε να είναι λιγότερο ακτιβιστική και πιο πολιτικά παθητική. Αυτό αποδίδεται στον αντίκτυπο του καθολικισμού στην πολωνική κοινωνία και στην έλλειψη νομικών κυρώσεων για ομοφυλοφιλικές πράξεις.

Οι ρίζες των πολωνικών γκέι κινημάτων βρίσκονται στις επιστολές που αποστέλλονται σε δυτικές οργανώσεις, όπως η HOSI Wien (Ένωση ΛΟΑΤ της Αυστρίας), και στις αντιδράσεις στην κρίση του AIDS. Το 1982, η HOSI Wien δημιούργησε μια υπομονάδα αφιερωμένη στην Ανατολική Ευρώπη και προχώρησε στην πραγματοποίηση πρωτοποριακών εργασιών επικοινωνώντας και βοηθώντας τις μικρές, πρόσφατα εκκολαφθείσες ομάδες ΛΟΑΤ στην Ανατολική Ευρώπη. Βοήθησε επίσης να έρθει στην προσοχή του κοινού η Διεθνής Ένωση Λεσβιών, Ομοφυλόφιλων, Αμφιφυλόφιλων, Τρανσέξουαλ και Μεσόφυλων (ΔΕΛΟΑΤΜ), στην οποία κυριαρχούσαν δυτικές ΛΟΑΤ οργανώσεις που δεν γνώριζαν την κατάσταση στην Ανατολική Ευρώπη τότε. Ο Άντζεϊ Σελερόβιτς πραγματοποίησε συνωμοτικές συναντήσεις Πολωνών ΛΟΑΤ ατόμων το 1983 και το 1984, και παρά τη γενική ντροπή και το άγχος να μιλήσουν για θέματα ΛΟΑΤ από πολλούς από τους καλεσμένους, οι συναντήσεις ξεκίνησαν πρωτοβουλίες όπως νέες ομάδες και ένα δελτίο ειδήσεων περιοδικού σε στυλ σαμιζντάτ, το Etap. Ένα άρθρο του 1985 «Jesteśmy inni» («Είμαστε διαφορετικοί») στην εξέχουσα εβδομαδιαία εφημερίδα Polityka, πυροδότησε μια εθνική συζήτηση για την ομοφυλοφιλία. Την ίδια χρονιά το Υπουργείο Υγείας ίδρυσε γραφεία Πληρεξουσίου για το AIDS και μια δεκαμελή ομάδα ειδικών για το AIDS. Αυτό ήταν ένα χρόνο πριν σημειωθεί το πρώτο κρούσμα AIDS στην Πολωνία.

Η Κανονική Καρδιά, ένα αυτοβιογραφικό έργο του Λάρι Κράμερ, έκανε την πολωνική πρεμιέρα του το 1987 στο Πολωνικό Θέατρο του Πόζναν, το οποίο σκηνοθέτησε ο Γκζέγκος Μρουβτσίνσκι. Ο θίασος περιλάμβανε τον Μάριους Πουχάλσκι ως Ned Weeks, τον Μάριους Σαμπινιέβιτς ως Tommy Boatwright, τον Άντζεϊ Στσίτκο ως Bruce Niles και την Ιρένα Γκζόνκα ως Dr. Emma Brookner. Η τηλεοπτική μεταφορά έκανε το ντεμπούτο της στο TVP στις 4 Μαΐου 1989, ένα μήνα πριν από τις πρώτες ελεύθερες εκλογές στη χώρα από το 1928.

Επιχείρηση Υάκινθος 

Η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τις παραδοσιακές αρνητικές στάσεις απέναντι στην ομοφυλοφιλία ως μέσο παρενόχλησης, εκβιασμού και στρατολόγησης συνεργατών για τις υπηρεσίες πληροφοριών. Το αποκορύφωμα αυτών των πρακτικών ήταν η Επιχείρηση Υάκινθος που ξεκίνησε στις 15 Νοεμβρίου 1985, με εντολή του Υπουργού Εσωτερικών Τσέσουαφ Κίστσακ. Εκείνο το πρωί, σε διάφορα πανεπιστήμια, εργοστάσια και γραφεία σε όλη την Πολωνία, στελέχη της Służba Bezpieczeństwa (λειτουργοί του Υπουργείου Δημόσιας Ασφάλειας) συνέλαβαν πολλούς άντρες ύποπτους ότι ήταν ομοφυλόφιλοι ή ότι είχαν διασυνδέσεις με «ομάδες ομοφυλοφίλων». Σκοπός του ήταν να δημιουργήσει μια εθνική βάση δεδομένων όλων των Πολωνών ομοφυλόφιλων ανδρών και των ανθρώπων που είχαν επαφή μαζί τους, και είχε ως αποτέλεσμα την εγγραφή περίπου 11.000 ατόμων. Επισήμως, η πολωνική προπαγάνδα δήλωσε ότι οι λόγοι της ενέργειας ήταν οι εξής:

 φόβος για τον ιό ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) που είχε ανακαλυφθεί πρόσφατα, καθώς οι ομοφυλόφιλοι θεωρούνταν ως ομάδα υψηλού κινδύνου,
 έλεγχος ομοφυλοφιλικών εγκληματικών συμμοριών, (καθώς η ομοφυλοφιλική υποκουλτούρα ήταν πολύ απομονωμένη)
 καταπολέμηση της πορνείας.

Υπάρχουν υποψίες ότι η επιχείρηση δεν ήταν μόνο ένα μέσο εκβιασμού και στρατολόγησης συνεργατών, αλλά ότι είχε και στόχο την ανάπτυξη κινημάτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο ομοφυλόφιλος ακτιβιστής Βαλντέμαρ Ζμποράλσκι είπε στα απομνημονεύματά του ότι ο λόγος που στοχοποιήθηκαν οι ομοφυλοφιλικές οργανώσεις ήταν η ενεργή αλληλογραφία τους με δυτικές οργανώσεις. Το 2005 αποκαλύφθηκε ότι το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης (ΙΕΜ) διατηρεί ακόμη «ροζ φακέλους» θυμάτων των επιχειρήσεων. Παρά τις επιστολές από ΛΟΑΤ ακτιβιστές που ζητούσαν να καταστραφούν, το ΙΕΜ ισχυρίστηκε ότι θα ήταν παράνομο να το κάνουν.

Κίνημα Ομοφυλόφιλων της Βαρσοβίας 

Στην αντεπίδραση στην Επιχείρηση Υάκινθος, το Κίνημα Ομοφυλόφιλων της Βαρσοβίας ξεκίνησε σε μια ιδιωτική συνάντηση το 1987, αρχικά μόνο για ομοφυλόφιλους άνδρες. Οι ιδρυτές ήταν μια ομάδα ακτιβιστών, με επικεφαλής τους Βαλντέμαρ Ζμποράλσκι, Σουαβόμιρ Σταρόστα και Κσίστοφ Γκαρβατόφσκι. Ωστόσο, οι λεσβίες άρχισαν να εντάσσονται στην ομάδα κατά τον πρώτο μήνα δραστηριότητάς του.

Οι πρώτες δραστηριότητες του Κινήματος επικεντρώθηκαν στο ασφαλές σεξ, στην πρόληψη κατά του AIDS και στην ενθάρρυνση των ομοφυλόφιλων να κάνουν τεστ για HIV. Η αντίδραση των πολωνικών κυρίαρχων ΜΜΕ και του Υπουργείου Υγείας στην ύπαρξη του Κινήματος των ομοφυλόφιλων της Βαρσοβίας ήταν θετική, σε αντίθεση με την αντίδραση του Στρατηγού Τσέσουαφ Κίστσακ, Υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος παρενέβη στις προσπάθειες νομιμοποίησης του Κινήματος ως οργάνωσης βάσει του νόμου για τις ενώσεις τον Μάρτιο του 1988, ο οποίος επηρεάστηκε από την Καθολική Εκκλησία.

Το Κίνημα Ομοφυλόφιλων της Βαρσοβίας αναφέρθηκε ως μια πολιτικά ενεργή ομάδα του πολωνικού κινήματος ανεξαρτησίας, από τον αναλυτή του Radio Free Europe Γιζί Πέχε, στην έρευνά του που δημοσιεύτηκε το 1988 και το 1989.

Τρίτη Πολωνική Δημοκρατία 
Στις 28 Οκτωβρίου 1989 ιδρύθηκε μια ένωση ομάδων γνωστή ως «Lambda», η οποία καταχωρήθηκε από το Δικαστήριο του Βοεβοδάτου στη Βαρσοβία στις 23 Φεβρουαρίου 1990. Μεταξύ των προτεραιοτήτων της ήταν η διάδοση της ανεκτικότητας, η ευαισθητοποίηση και η πρόληψη του HIV. Με την εξάπλωση του AIDS, την άνοιξη του 1990, ο Γιαρόσουαφ Έντερ και ο Σουαβόμιρ Σταρόστα ξεκίνησαν μια εκστρατεία με την ονομασία «Kochaj, nie zabijaj» (Αγάπα, μη σκοτώνεις), ένα «κοινωνικό κίνημα νέων που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με το AIDS».

Το πρώτο τεύχος του Inaczej (Διαφορετικά), ενός περιοδικού για τις σεξουαλικές μειονότητες ή «αυτούς που αγαπούν διαφορετικά», (που έγινε κοινός ευφημισμός στα πολωνικά), κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1990. Ο δημιουργός ήταν ο Άντζεϊ Μπούλσκι, με το ψευδώνυμο Άντζεϊ Μπουλ. Ήταν ιδιοκτήτης της εκδοτικής εταιρείας Softpress, η οποία είχε δημοσιεύσει αρκετά βιβλία με ΛΟΑΤ προσανατολισμό και σχετιζόμενα στη δεκαετία του 1990. Η 7η Οκτωβρίου 1990 ήταν η ημέρα έναρξης για το κλαμπ Café Fiolka στην οδό Πουουάφσκα 257 στη Βαρσοβία—το πρώτο επίσημο γκέι κλαμπ στην Πολωνία. Έκλεισε το 1992 μετά από επανειλημμένες πράξεις βανδαλισμού.

Το πρώτο επίσημο coming out στα πολωνικά μέσα ήταν ένα άρθρο στην έκδοση του Σεπτεμβρίου 1992 του περιοδικού Kobieta i Życie (Γυναίκα και Ζωή) για έναν διάσημο ηθοποιό, τον Μάρεκ Μπαρμπασιέβιτς. Το πρώτο δημόσιο coming out λεσβίας ήταν μια δήλωση της Ιζαμπέλα Φιλίπιακ στο περιοδικό Viva το 1998.

Παρά τη γέννηση του ΛΟΑΤ ακτιβισμού, ορισμένοι πολιτικοί επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν τη διακίνηση του φόβου εναντίον των ΛΟΑΤ πολιτών ως στρατηγική για να κερδίσουν δημοτικότητα. Αυτό περιελάμβανε τον Καζίμιερ Καπέρα, Υφυπουργό Υγείας, ο οποίος ανακλήθηκε από αυτή τη θέση σε τηλεφώνημα από τον Πρωθυπουργό Γιαν Κσίστοφ Μπιελέτσκι τον Μάιο του 1991, αφού είπε στη δημόσια τηλεόραση ότι η ομοφυλοφιλία είναι παρέκκλιση και λόγος για την επιδημία του AIDS. Στις 14 Φεβρουαρίου 1993, μια ομάδα ανθρώπων που συνδέονταν με τη Lambda πραγματοποίησε μια διαδήλωση κάτω από τη Στήλη του Σιγισμούνδου, καλώντας για τα «δικαιώματά τους στην αγάπη». Ήταν η πρώτη δημόσια εκδήλωση ΛΟΑΤ στην Πολωνία. Το 1998 υπήρξε ένα γεγονός όπου πολλά ΛΟΑΤ άτομα, συμπεριλαμβανομένου του ακτιβιστή Σίμον Νιέμιετς, κρατούσαν κάρτες με τα ονόματα των επαγγελμάτων τους ενώ φορούσαν μάσκες προσώπου. Την άνοιξη του 1995 Πολωνοί μετανάστες ίδρυσαν μια ομάδα με το όνομα Razem (Μαζί) στη Νέα Υόρκη, η οποία εξυπηρετούσε τους Πολωνούς ΛΟΑΤ μετανάστες στην επαφή με την ΛΟΑΤ κοινότητα στην Πολωνία και την ενσωμάτωσή τους στις ΗΠΑ. Το Razem ήταν μέλος του Κέντρου Κοινοτικών Υπηρεσιών Λεσβιών και Γκέι (L&GCSC). Το 1996, εμπνευσμένο από την Όλγκα Στεφάνια, το OLA-Archiwum (Πολωνικό Αρχείο Φεμινιστριών Λεσβιών) ιδρύθηκε και καταχωρήθηκε ως σύλλογος το 1998. Μεταξύ 1997-2000, η OLA δημοσίευσε οκτώ τεύχη του Furia Pierwsza (Πρώτη Οργή), ενός «λογοτεχνικού φεμινιστικού λεσβιακού περιοδικού». Η πρώτη διαδικτυακή πύλη της γκέι κοινότητας, Inna Strona (Διαφορετικός Ιστότοπος), δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1996. Μετονομάστηκε σε Queer.pl και είναι ακόμα ενεργό. Την ίδια χρονιά δημιουργήθηκε η Ιστοσελίδα των Πολωνών Λεσβιών. Το 1998, το βραβείο Tęczowe Laury (Δάφνες του Ουράνιου Τόξου), απονεμήθηκε για πρώτη φορά για την προώθηση της ανεκτικότητας και του σεβασμού προς τα ΛΟΑΤ άτομα. Οι Γιαρόσουαφ Έντερ και Σουαβόμιρ Σταρόστα ήταν οι εμπνευστές της ιδέας. Μερικά από τα άτομα που έχουν απονεμηθεί το βραβείο είναι: Όλγκα Γιατσκόφσκα, Ζόφια Κουρατόφσκα, Μονίκα Ολέινικ, Γέζι Γιασκιέρνια και η καθημερινή εφημερίδα Gazeta Wyborcza.

Το 2001 ήταν η χρονιά που πραγματοποιήθηκε η πρώτη Παρέλαση Ισότητας στη Βαρσοβία, στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 300 άτομα. Αυτή ήταν η πρώτη μεγάλης κλίμακας διαμαρτυρία κατά των διακρίσεων των ομοφυλοφίλων. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε η Εκστρατεία κατά της Ομοφοβίας. Μια εκστρατεία, Niech nas zobaczą (Ας μας δουν) πραγματοποιήθηκε το 2003. Ήταν η πρώτη καλλιτεχνική κοινωνική εκστρατεία κατά της ομοφοβίας και αποτελούνταν από 30 φωτογραφίες της Καρολίνα Μπρεγκούουα, οι οποίες έδειχναν ζευγάρια γκέι και λεσβιών και εκτέθηκαν σε εκθέσεις και τυπώθηκαν σε διαφημιστικές πινακίδες, οι οποίες συχνά βανδαλίζονταν. Το 2004 και το 2005 αξιωματούχοι αρνήθηκαν την άδεια για την Παρέλαση Υπερηφάνειας της Βαρσοβίας, αναφέροντας την πιθανότητα αντιδιαδηλώσεων, παρεμβάσεις σε θρησκευτικές ή εθνικές εορτές, έλλειψη άδειας, μεταξύ άλλων λόγων. Η παρέλαση αντιτάχθηκε από τον Λεχ Κατσίνσκι του συντηρητικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (τότε δήμαρχος της Βαρσοβίας και μετέπειτα πρόεδρος της Πολωνίας), ο οποίος είπε ότι το να επιτραπεί μια επίσημη εκδήλωση gay pride στη Βαρσοβία θα προωθούσε έναν ομοφυλοφιλικό τρόπο ζωής. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, μια διαφορετική εκδήλωση, Wiec Wolności (Συλλαλητήριο Ελευθερίας), οργανώθηκε στη Βαρσοβία το 2004, και εκτιμήθηκε ότι είχε 600 έως 1.000 παρευρισκόμενους. Ως απάντηση στην απαγόρευση του 2005, περίπου 2.500 άτομα παρέλασαν στις 11 Ιουνίου του ίδιου έτους, σε μια πράξη πολιτικής ανυπακοής που οδήγησε σε πολλές σύντομες συλλήψεις. Με την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Πολωνία έπρεπε να ενσωματώσει πλήρως τους νόμους κατά των διακρίσεων στη νομική της δομή, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Την 1η Ιανουαρίου 2004, ένας νόμος που περιλάμβανε την απαγόρευση των διακρίσεων στο χώρο εργασίας λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού έγινε μέρος της πολωνικής εργατικής νομοθεσίας.

Στις εκλογές του 2011, η Πολωνία έγραψε ιστορία εκλέγοντας τους πρώτους ΛΟΑΤ βουλευτές της - τον Ρόμπερτ Μπιέντρον, έναν ομοφυλόφιλο άνδρα και την Άννα Γκρόντζκα, μια τρανς γυναίκα, μια από τις ιδρυτές του ιδρύματος Trans-Fuzja.

Από το 2015 

Ενώ πριν από τις πολωνικές κοινοβουλευτικές εκλογές του 2015, το κυβερνών κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (ΝκΔ) έλαβε στάση κατά των μεταναστών, ενόψει των κοινοβουλευτικών εκλογών του 2019 το κόμμα επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση της δυτικής «ΛΟΑΤ ιδεολογίας». Αρκετοί δήμοι της Πολωνίας και τέσσερα βοεβοδάτα έκαναν δηλώσεις για τη λεγόμενη «ζώνη ελεύθερη από ΛΟΑΤ», εν μέρει ως απάντηση στην υπογραφή δήλωσης υπέρ των δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ από τον δήμαρχο της Βαρσοβίας, Ράφαου Τσασκόφσκι. Αν και μόνο συμβολικές, οι δηλωμένες ζώνες σηματοδοτούν τον αποκλεισμό της ΛΟΑΤ κοινότητας. Η δεξιά εφημερίδα Gazeta Polska δημοσίευσε αυτοκόλλητα για τους αναγνώστες «ζώνη ελεύθερη από ΛΟΑΤ». Η πολωνική αντιπολίτευση και διπλωμάτες, συμπεριλαμβανομένης της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Πολωνία, Ζορζέτ Μόσμπαχερ, καταδίκασαν τα αυτοκόλλητα. Το περιφερειακό δικαστήριο της Βαρσοβίας διέταξε τη διακοπή της διανομής των αυτοκόλλητων εν αναμονή της επίλυσης μιας δικαστικής υπόθεσης. Ωστόσο, ο εκδότης της Gazeta απέρριψε την απόφαση λέγοντας ότι ήταν «ψευδείς ειδήσεις» και λογοκρισία και ότι η εφημερίδα θα συνεχίσει να διανέμει το αυτοκόλλητο. Η Gazeta συνέχισε με τη διανομή των αυτοκόλλητων, αλλά τροποποίησε το αυτοκόλλητο για να γράψει «Ελεύθερη ζώνη από ΛΟΑΤ ιδεολογία».

Τον Αύγουστο του 2019, πολλά μέλη της ΛΟΑΤ κοινότητας δήλωσαν ότι αισθάνονται ανασφαλείς στην Πολωνία. Η μη κυβερνητική οργάνωση All Out, η οποία χρηματοδοτείται από το εξωτερικό ξεκίνησε μια εκστρατεία για την αντιμετώπιση των επιθέσεων, με περίπου 10.000 άτομα να υπογράφουν μια αναφορά λίγο μετά την έναρξη της εκστρατείας. Το 2019 παρατηρήθηκε άνοδος της βίας κατά των πορειών Υπερηφάνειας, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στην πρώτη Πορεία Ισότητας του Μπιαουίστοκ και μιας απόπειρας βομβιστικής επίθεσης που έγινε σε μια πορεία στο Λούμπλιν, που σταμάτησε η αστυνομία.

Στις πολωνικές προεδρικές εκλογές του 2020, ο Πρόεδρος Άντζεϊ Ντούντα επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε ζητήματα ΛΟΑΤ, δηλώνοντας ότι «ΛΟΑΤ δεν είναι άνθρωποι, είναι μια ιδεολογία, που είναι πιο επιβλαβής από τον κομμουνισμό». Κέρδισε οριακά την επανεκλογή. Σύμφωνα με έκθεση του 2020 της ILGA-Europe, η Πολωνία κατατάσσεται στη χειρότερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα δικαιώματα ΛΟΑΤ. Στις 7 Αυγούστου 2020, 47 άτομα συνελήφθησαν κατά τη μαζική σύλληψη του πολωνικού Στόουνγουολ. Μερικοί από αυτούς διαμαρτυρήθηκαν ειρηνικά για τη σύλληψη της Margot, μιας ΛΟΑΤ ακτιβίστριας, ενώ άλλοι ήταν περαστικοί. Ο Πολωνός Διαμεσολαβητής επέκρινε τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την αστυνομία.

Στις 27 Σεπτεμβρίου, 50 Πρεσβευτές και Αντιπρόσωποι από όλο τον κόσμο (συμπεριλαμβανομένων των Αντιπροσώπων στην Πολωνία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, του Πρώτου Αναπληρωτή Διευθυντή του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του Επικεφαλή του Γραφείου του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, του Γενικού Γραμματέα της Κοινότητας των Δημοκρατιών) δημοσίευσαν μια ανοιχτή επιστολή προς τις πολωνικές αρχές με τίτλο «Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι ιδεολογία - είναι καθολικά. 50 Πρεσβευτές και Εκπρόσωποι συμφωνούν» και υποστηρίζοντας τις προσπάθειες των ΛΟΑΤ ατόμων για ίσα δικαιώματα, τον σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ανάγκη προστασίας από λεκτική και σωματική κακοποίηση και ρητορική μίσους, ολοκληρώνοντας με το κείμενο στο κάτω μέρος:

Δείτε επίσης 
 Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Πολωνία

Παραπομπές 

 
Πολωνια