Δόξα στην Ουκρανία!

«Δόξα στην Ουκρανία!» () είναι ουκρανικός εθνικιστικός χαιρετισμός, που από το 2018 έγινε ο επίσημος χαιρετισμός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Συχνά συνοδεύεται από την απάντηση «Δόξα στους ήρωες!» ().

Για πολλά χρόνια το σύνθημα θεωρούνταν ντροπή να εκφωνηθεί, καθώς είχε συνδεθεί άρρηκτα με τους Ουκρανούς συνεργάτες της Ναζιστικής Γερμανίας (Στεπάν Μπαντέρα).

Η φράση εμφανίστηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 20ου αιώνα σε διάφορες παραλλαγές, όταν έγινε δημοφιλής στους Ουκρανούς κατά τη διάρκεια του Ουκρανικού Πολέμου για την Ανεξαρτησία από το 1917 έως το 1921. Από τη δεκαετία του 1930 χρησιμοποιήθηκε από διάφορες ουκρανικές εθνικιστικές ομάδες, καθώς και από ομάδες ουκρανικής διασποράς και κοινότητες προσφύγων στη Δύση κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στη Σοβιετική Ένωση η φράση ήταν απαγορευμένη και απαξιώθηκε από τις σοβιετικές και αργότερα ρωσικές αρχές. Η φράση τελικά επανεμφανίστηκε στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του αγώνα της χώρας για ανεξαρτησία σε σχέση με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Η χρήση της αναβίωσε ξανά κατά τη διάρκεια της ουκρανικής επανάστασης του 2014 και του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου, κατά τον οποίο έγινε ένα ευρέως διαδεδομένο δημοφιλές σύμβολο στην Ουκρανία.

Η φράση κέρδισε παγκόσμια προσοχή κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε σε διαδηλώσεις για την υποστήριξη της Ουκρανίας σε όλο τον κόσμο. Έχει χρησιμοποιηθεί σε ομιλίες από Ουκρανούς πολιτικούς όπως ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς και από πολλούς ξένους ηγέτες όπως οι Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Μπόρις Τζόνσον, Νάνσι Πελόζι, Μαρκ Ρούτε, Αντρέι Πλένκοβιτς και Τζασίντα Άρντερν.

Ιστορία

Προέλευση 
Μια παρόμοια φράση, «Δόξα της Ουκρανίας», έχει χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον από την εποχή του εξέχοντος πατριώτη Ουκρανού συγγραφέα Ταράς Σεφτσένκο. Στο ποίημά του, To Osnovianenko («До Основ'яненка», 1840, στην έκδοση του 1860), ο Σεφτσένκο έγραψε:

Σε ένα δράμα του 1877, L'Hetman, του Γάλλου συγγραφέα Πολ Ντερουλέντ, ο κύριος χαρακτήρας, ο Χετμάνος Φρολ Γκέρας, χρησιμοποιεί το «Δόξα στην Ουκρανία!» () ως χαιρετισμό. Τα γεγονότα του δράματος λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης του Χμελνίτσκι, που δείχνει ότι η φράση θα μπορούσε να ήταν σε χρήση στο Χετμανάτο των Κοζάκων.

Η πρώτη γνωστή αναφορά του συνθήματος «Δόξα στην Ουκρανία!» με την απάντηση «Δόξα σε όλη τη γη!» () συνδέεται με το περιβάλλον της ουκρανικής φοιτητικής κοινότητας του Χάρκοβο στα τέλη του 19ου – αρχές του 20ου αιώνα.

Ουκρανικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας και Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 

Η φράση «» (Δόξα στην Ουκρανία!) πρωτοεμφανίστηκε σε διαφορετικούς στρατιωτικούς σχηματισμούς κατά τη διάρκεια του Ουκρανικού Πολέμου για την Ανεξαρτησία (από το 1917 έως το 1921). Έγινε μέρος του λεξικού των Ουκρανών εθνικιστών τη δεκαετία του 1920. 

Η σύγχρονη απάντηση «» (Δόξα στους ήρωες!) εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1930 μεταξύ των μελών της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (ΟΟΕ) και του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (ΟΕΣ) που άρχισαν να χρησιμοποιούν αυτό το σύνθημα για να τιμήσουν τους βετεράνους του Ουκρανο-Σοβιετικού Πολέμου του 1918-1921 και του ευρύτερου Ουκρανικός Πόλεμος Ανεξαρτησίας, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού του ΟΕΣ, Γεβχέν Κονοβάλετς. Ο χαιρετισμός «Δόξα στην Ουκρανία! Δόξα στους ήρωες!» έγινε επίσημο σύνθημα του ΟΟΕ-Μ του Στεπάν Μπαντέρα τον Απρίλιο του 1941. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Ουκρανοί εθνικιστές το χρησιμοποιούσαν συχνά. Το «Δόξα στους ήρωες!» χρησιμοποιήθηκε επίσης από τους Κοζάκους του Κουμπάν την ίδια περίοδο.

Καταστολή της σοβιετικής εποχής 
Στη Σοβιετική Ένωση, το σύνθημα«"Slava Ukraini!» απαγορευόταν και απαξιώθηκε μέσω μιας προπαγανδιστικής εκστρατείας δεκαετιών μαζί με τους Ουκρανούς εθνικιστές της διασποράς που το χρησιμοποίησαν. Οι σοβιετικές αρχές τους αποκαλούσαν «Ουκρανούς μπορζουαζούς εθνικιστές», «Μπαντερίτες» και «Ναζί πρωτοπαλίκαρα».

Τέλη 20ου αιώνα 
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 το σύνθημα άρχισε να ακούγεται σε συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις. Μετά τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Ουκρανίας το 1991, η φράση «Δόξα στην Ουκρανία» έγινε κοινό πατριωτικό σύνθημα. Το 1995, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπιλ Κλίντον, χρησιμοποίησε τη φράση σε μια ομιλία του στο Κίεβο (μαζί με το «Ο Θεός να ευλογεί την Αμερική»).

Ρωσο-Ουκρανικός Πόλεμος 

Η φράση ζωντάνεψε τον τελευταίο καιρό, και έγινε δημοφιλής και εξέχων ερμηνεία κατά τη διάρκεια της ουκρανικής επανάστασης του 2014 και σύμβολο της δημοκρατίας και της αντίστασης κατά της Ρωσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο Καναδός ιστορικός Σερχί Αλεξάντροβιτς γράφει ότι «ο εθνικιστικός χαιρετισμός από τη δεκαετία του 1940 [...] απέκτησε νέο νόημα στο Μαϊντάν» και ότι «όταν χρησιμοποιήθηκε από διαδηλωτές, [το σύνθημα] αναφερόταν σε μια ελπιδοφόρο δημοκρατική και φιλοδυτική Ουκρανία και θεωρούσε ως ήρωες όσους είχαν πέσει στην υπηρεσία του σκοπού τους».

Στις 9 Αυγούστου 2018, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο ανακοίνωσε ότι το «Δόξα στην Ουκρανία!» θα ήταν ο επίσημος χαιρετισμός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, αντικαθιστώντας το «Γεια σας σύντροφοι» (). Ο χαιρετισμός χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της Παρέλασης για την Ημέρα της Ανεξαρτησίας του Κιέβου στις 24 Αυγούστου 2018. Το Ουκρανικό Κοινοβούλιο (Βερχόβνα Ράντα) ενέκρινε το νομοσχέδιο του Προέδρου σχετικά με αυτό (σε πρώτη ανάγνωση) στις 6 Σεπτεμβρίου και στις 4 Οκτωβρίου 2018. Το Κοινοβούλιο έκανε επίσης το «Δόξα στην Ουκρανία!» τον επίσημο χαιρετισμό της Εθνικής Αστυνομίας της Ουκρανίας.

Η εκλαΐκευση της φράσης ήταν μερικές φορές αμφιλεγόμενη στο εξωτερικό. Μετά τη νίκη της Κροατίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2018, ο βοηθός προπονητής της Κροατίας δέχτηκε πρόστιμο από την FIFA, αφού δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο χρησιμοποίησε το σύνθημα. Σε απάντηση, στις 10 Ιουλίου 2018, Ουκρανοί οπαδοί πλημμύρισαν τη σελίδα της FIFA στο Facebook με περισσότερα από 158.000 σχόλια, τα περισσότερα λέγοντας «Δόξα στην Ουκρανία!». Η Ρωσία ισχυρίστηκε ότι το άσμα έχει υπερεθνικιστικές χροιές. Η Ουκρανική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι «το "Δόξα στην Ουκρανία!" είναι ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος χαιρετισμός στην Ουκρανία» και ότι «δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως πράξη επιθετικότητας ή πρόκλησης».

Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 

Αυτή η φράση έγινε πολύ δημοφιλής μεταξύ των Ουκρανών στρατιωτών και των υποστηρικτών τους για να τονώσει το ηθικό μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το σύνθημα χρησιμοποιείται παγκοσμίως από διαδηλωτές αλληλεγγύης προς την Ουκρανία σε όλο τον κόσμο, συνοδεύοντας διάφορα αιτήματα προς τις ρωσικές πρεσβείες και τις αρμόδιες εθνικές κυβερνήσεις, όπως ο αποκλεισμός της Ρωσίας από την Κοινότητα για την Παγκόσμια Διατραπεζική Οικονομική Επικοινωνία και το κλείσιμο του εναέριου χώρου πάνω από την Ουκρανία.

Έχει χρησιμοποιηθεί σε ομιλίες πολλών Ουκρανών πολιτικών συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί από ξένους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, του Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Μπόρις Τζόνσον, της Πρωθυπουργού της Νέας Ζηλανδίας, Τζασίντα Άρντερν, του Πρωθυπουργού της Ολλανδίας, Μαρκ Ρούτε, του Πρωθυπουργού της Κροατίας, Αντρέι Πλένκοβιτς, της Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών, Νάνσι Πελόζι και της Μόνιμης Αντιπροσώπου του Ηνωμένου Βασιλείου, Μπάρμπαρα Γούντγουορντ, σε ομιλία της στον ΟΗΕ. Έχει χρησιμοποιηθεί από σχολιαστές και μέσα όπως οι Times.

Αντίκτυπος

Μουσική 
Ο επίσημος συνθέτης των Νορβηγικών Ενόπλων Δυνάμεων Μάρκους Πάους συνέθεσε το τραγούδι Slava Ukraini!, εμπνευσμένο χαλαρά από τον Εθνικό Ύμνο της Ουκρανίας. Ο Πάους κυκλοφόρησε το έργο στο Facebook στις 27 Φεβρουαρίου 2022 και το περιέγραψε ως τραγούδι αντίστασης. Ηχογραφήθηκε δύο ημέρες αργότερα από τον Λιθουανό-Νορβηγό παίκτη βιόλας Ποβίλας Σίριστ-Γκελγκότα της Φιλαρμονικής του Όσλο και μεταδόθηκε λίγο αργότερα από τον νορβηγικό κυβερνητικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα, Norwegian Broadcasting Corporation. Ο Πάους είπε ότι «το έργο φαίνεται να χτυπά τη χορδή πολλών ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στη μέση της ζώνης μάχης. Δεν υπάρχει πιο ευγενές έργο για τη μουσική από το να ενώνει και να παρηγορεί τους ανθρώπους».

Πέρα από την Ευρώπη, το τραγούδι Glory to Hong Kong άντλησε έμπνευση από το σύνθημα για χρήση στις διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ του 2019-2020. Η κινεζική έκδοση της Deutsche Welle ονόμασε το «Glory to Hong Kong» τον «ύμνο» των διαδηλώσεων στο Χονγκ Κονγκ. Περιγράφοντας το τραγούδι, το Chinese Television System News σημείωσε ότι το τραγούδι είχε «ειρηνικά φωνητικά σε συνδυασμό με σκηνές αιματηρών συγκρούσεων μεταξύ της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ και του λαού» και ότι «δημιουργώντας το Glory to Hong Kong, οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ κατέγραψαν την ιστορία του αγώνα για τη δημοκρατία και την ελευθερία». Η σύνδεση μεταξύ Ουκρανίας και Χονγκ Κονγκ έγινε δεκτή εξαιρετικά αρνητικά στην ηπειρωτική Κίνα, με Κινέζους σχολιαστές να ισχυρίζονται ότι η αμερικανική υποκίνηση της Επανάστασης της Αξιοπρέπειας και Ουκρανοί νεοναζί αναμειγνύονται στις υποθέσεις του Χονγκ Κονγκ, χωρίς λογοκρισία από το Μεγάλο Τείχος Προστασίας της Κίνας.

Αναμνηστικό νόμισμα 
Τον Απρίλιο του 2022, η Τσεχία εξέδωσε ένα συλλεκτικό χαρτονόμισμα με τίτλο Sláva Ukrajině (Δόξα στην Ουκρανία). Όλα τα έσοδα χρησιμοποιήθηκαν για να βοηθήσουν την Ουκρανία.

Το κέρμα των 2 ευρώ που εκδόθηκε από την Τράπεζα της Εσθονίας το 2022 φέρει τις λέξεις «Slava Ukraini» (Δόξα στην Ουκρανία), το οποίο σχεδιάστηκε από την Ντάρια Τίτοβα, μια Ουκρανή πρόσφυγα που σπουδάζει στην Εσθονική Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Δείτε επίσης 
 Ζήτω η Λευκορωσία!
 Πατρίδα και Ζωή (Patria y Vida)

Παραπομπές 

Εθνικά σύμβολα της Ουκρανίας
Εθνικά συνθήματα
Ουκρανικός εθνικισμός
Συνθήματα
Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (2022)