Νόβαγια Γκαζέτα

Η Νόβαγια Γκαζέτα (, ελληνικά Νέα Εφημερίδα) είναι ρωσική κοινωνικοπολιτική εφημερίδα γνωστή στη χώρα της για την κριτική και ερευνητική κάλυψη των ρωσικών πολιτικών και κοινωνικών υποθέσεων.

Εκδίδεται στη Μόσχα, και κυκλοφορεί σε περιοχές εντός της Ρωσίας και σε ορισμένες ξένες χώρες. Η ιδιοκτησία της εφημερίδας σήμερα ανήκει από κοινού στους συντάκτες της που κατέχουν το 76% των μετόχων της και στους Αλεξάντερ Λεμπέντεφ  (14%), ενώ πριν τον θάνατο του ποσοστό στην εφημερίδα είχε και ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ (10%).  

Η εφημερίδα, αλλά και οι δημοσιογράφοι της έχουν βραβευτεί με μια σειρά από βραβεία, ανάμεσά τους με το Βραβείο Ελευθερίας του Λόγου το 2010, το Βραβείο Πούλιτζερ το 2017 για τη συμμετοχή της εφημερίδας στο παγκόσμιο ερευνητικό έργο για τα Έγγραφα του Παναμά και το Ευρωπαϊκό Βραβείο Τύπου το 2019. Το 2021, ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Ντμίτρι Μουράτοφ μαζί με τη δημοσιογράφο Μαρία Ρέσσα από τις Φιλιππίνες έλαβαν το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Οι δημοσιογράφοι τιμήθηκαν για τις προσπάθειές τους να διασφαλίσουν την ελευθερία της έκφρασης, η οποία σύμφωνα με το σκεπτικό της επιτροπής αποτελεί προϋπόθεση για τη δημοκρατία και τη διαρκή ειρήνη.

Στις 28 Μαρτίου 2022, η εφημερίδα ανέστειλε την έκδοσή της μέχρι το τέλος του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία (αναφερόμενου σύμφωνα με τις εντολές της κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως «ειδική επιχείρηση»), μετά τη δεύτερη ειδοποίηση που έλαβε από την Roskomnadzor (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εποπτείας Επικοινωνιών, Τεχνολογίας Πληροφορικής και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης).

Δολοφονίες δημοσιογράφων της εφημερίδας
Ο Ιγκόρ Ντόμνικοβ (Igor Domnikov) ήταν πολύ γνωστός στους συναδέλφους του στη Νόβαγια Γκαζέτα για τα πνευματώδη του άρθρα με συνήθως οξύ ύφος. Δέχθηκε επίθεση καθώς πήγαινε στο διαμέρισμά του στη Μόσχα, κοντά στην εξώπορτά του, στις 12 Μαΐου 2000. Κτυπήθηκε με σκληρό αντικείμενο, πιθανότατα σφυρί, από άγνωστο δράστη. Παρέμεινε αναίσθητος σε μια λίμνη αίματος, όπου τον βρήκε κάποιος γείτονάς του. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με σοβαρές κακώσεις στο κρανίο και στον εγκέφαλο. Υποβλήθηκε σε εγχείρηση, αλλά παρέμεινε σε κώμα. Απεβίωσε λόγω των τραυμάτων του στις 16 Ιουλίου 2000. Τον Αύγουστο του 2007 συνελήφθησαν πέντε μέλη συμμορίας με την κατηγορία της δολοφονίας και καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης από 18 έτη έως ισόβια, για τη συγκεκριμένη δολοφονία και για άλλα εγκλήματα  Στις 11 Μαρτίου 2015 ο αναπληρωτής κυβερνήτης του όμπλαστ του Λιπέτσκ Σεργκέι Ντορόβσκοϊ (Sergei Dorovskoi) κατηγορήθηκε από την επιτροπή έρευνας της Ρωσίας, ως ο υποκινητής της δολοφονίας, αλλά δεν τιμωρήθηκε ποτέ, λόγω της νομικής προστασίας (ασυλίας) που του προσέφερε η θέση του. Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι ο Ντομνίκοβ είχε συντάξει μια σειρά ανταποκρίσεων σχετικά με τη ζωή στην περιοχή του Λίπετσκ, στις οποίες ο δημοσιογράφος ασκούσε κριτική στην τοπική κυβέρνηση σχετικά με περιστατικά διαφθοράς, γεγονός που αποτέλεσε το κίνητρο για τον Ντορόβσκοϊ να υποκινήσει κάποιους να τον σκοτώσουν.

Ο Βίκτο Πόπκοβ (Viktor Popkov), συνεργάτης της εφημερίδας, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στην Τσετσενία (Chechnya) το 2001.

Ο Γιούρι Στσεκοτσίχιν (Yury Shchekochikhin), δημοσιογράφος και αναπληρωτής στην Δούμα εργαζόταν επίσης για την εφημερίδα ως ερευνητής δημοσιογράφος και διατελούσα αναπληρωτής αρχισυντάκτης όταν απεβίωσε από μυστηριώδη σοβαρή αλλεργία στις 3 Ιουλίου 2003. Κάποια από τα άρθρα του, που δημοσιεύθηκαν στο Νόβαγια Γκαζέτα, σχετίζονταν με την έρευνα για τη διαφθορά που οδήγησε στο αποκαλούμενο "σκάνδαλο των τριών φαλαινών".

Η δημοσιογράφος Άννα Πολιτκόβσκαγια (Anna Politkovskaya), η οποία υπήρξε επικριτική για τις ενέργειες της Ρωσίας στην Τσετσενία, έγραφε στη Νόβαγια Γκαζέτα μέχρι τη δολοφονία της στις 7 Οκτωβρίου 2006. Η Πολιτκόβσκαγια έγραψε σε άρθρο που έλαβαν οι εκδότες της: «Επισκέπτες καθημερινά στα γραφεία μας, οι οποίοι δεν έχουν πού αλλού να εκθέσουν τα προβλήματά τους, καθώς το Κρεμλίνο τα θεωρεί ασήμαντα, βρίσκουν ως το μόνο σημείο, από το οποίο μπορούν αυτά να δημοσιοποιηθούν τη Νόβαγια Γκαζέτα».

Ο δημοσιογράφος και δικηγόρος - υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Στάνισλαβ Μαρκέλοβ πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στη Μόσχα στις 19 Ιανουαρίου 2009 καθώς αποχωρούσε από συνέντευξη τύπου σχετικά με την πρόσφατη έφεση που είχε ασκήσει για την πρόωρη απελευθέρωση του Γιούρι Μπουντανόβ (Yuri Budanov), πρώην αξιωματικού του ρωσικού στρατού, που είχε καταδικαστεί για την απαγωγή και τη δολοφονία νεαρής γυναίκας από την Τσετσενία.

Η Αναστασία Μπαμπούροβα (Anastasia Baburova), ανεξάρτητη δημοσιογράφος της Νόβαγια Γκαζέτα και μέλος της "Αυτονομιστικής Δράσης" ήταν μαζί με τον Μαρκέλοβ και επίσης φονεύθηκε. Ομάδες ρατσιστών εξύμνησαν τη δολοφονία του Μαρκέλοβ, αλλά δεν είναι σαφές αν αυτές οι ομάδες ήταν οι φυσικοί αυτουργοί της.

Η Ναταλία Εστεμίροβα (Natalya Estemirova), ερευνήτρια σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και δικηγόρος,, η οποία ζούσε στη Δημοκρατία της Τσετσενίας, είχε συναντήσει πολλές φορές τόσο την Πολιτόβσκαγια όσο και τον Μαρκέλοβ, καθώς όλοι ερευνούσαν εγκλήματα που είχαν διαπραχθεί στην Τσετσενία και προάσπιζαν τα δικαιώματα των θυμάτων, έγραφε επίσης ρεπορτάζ για τη Νόβαγια Γκαζέτα. Η Εστεμίροβα απήχθη στις 23 Ιουλίου 2009 στο Γκρόζνι, πρωτεύουσα της Τσετσενίας, και δύο ώρες αργότερα φονεύθηκε στη γειτονική Ιγκουσετία.

Παραπομπές 

Εφημερίδες στη ρωσική γλώσσα
Εφημερίδες με τόπο έκδοσης τη Ρωσία