Antipodeans

Οι Antipodeans (από τα Αρχαία Ελληνικά ἀντίποδες που σημαίνει κυριολεκτικά "αυτοί στον αντίποδα") ήταν ομάδα Αυστραλών μοντέρνων καλλιτεχνών που υποστήριζαν τη σημασία της παραστατικής τέχνης και διαμαρτυρήθηκαν κατά του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Παρόλο που δεν πραγματοποίησαν παρά μόνο μία έκθεση στη Μελβούρνη τον Αύγουστο του 1959, έγιναν γνωστοί διεθνώς.

Ιστορία

Η ομάδα Antipodeans αποτελούνταν από επτά σύγχρονους ζωγράφους της Μελβούρνης και τον ιστορικό τέχνης Μπέρναρντ Σμιθ, ο οποίος συνέταξε το The Antipodean Manifesto το 1959, μια διακήρυξη που διαμορφώθηκε από τα σχόλια των καλλιτεχνών ως δοκίμιο καταλόγου για να συνοδεύσει την έκθεσή τους. Ο Άλμπερτ Τάκερ, που δεν είχε σχέση με την ομάδα, είχε αρχίσει να εκθέτει στην Ευρώπη το 1957 μια σειρά με παρόμοιο παραστατικό ύφος με τίτλο Antipodean Head. Το μέλος Τζον Πέρσεβαλ εξέθεσε το κεραμικό γλυπτό Antipodean Angel, μια γελαστή φιγούρα που στέκεται στα χέρια της, στην γκαλερί Terry Clune στο Σίδνεϊ τον Μάιο του 1959.

Οι καλλιτέχνες ήταν οι Τσαρλς Μπλάκμαν, Άρθουρ Μπόιντ, Ντέιβιντ Μπόιντ, Τζον Μπρακ, Ρόμπερτ Ντίκερσον, Τζον Πέρσεβαλ και Κλίφτον Παγκ. Όλοι είχαν την έδρα τους στη Μελβούρνη, εκτός από τον Ντίκερσον, ο οποίος ήταν από το Σίδνεϊ. Το 1959 κανένας τους δεν ήταν άμεσο μέλος του Κύκλου Χάιντε που είχε διατηρήσει την αίγλη του με το παράρτημα της Σύγχρονης Τέχνης της Μελβούρνης (CAS) από τις αρχές της δεκαετίας του 1940, αν και ο Σάντεϊ και ο Τζον Ριντ υπερασπίστηκαν την ομάδα. Τρεις ήταν μέλη της οικογένειας Μπόιντ και όλοι ήταν αδελφοποιημένοι ζωγράφοι κάποιου βεληνεκούς που εργάζονταν στο πλαίσιο των διατηρούμενων στυλ ρεαλιστικής απεικόνισης. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και ο Πέρσεβαλ εξέθεσε εκεί το 1958, δεν εξέθεσαν στη δική τους γκαλερί του CAS (την οποία διεύθυνε ο Ριντ από το 1958 ως Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Αυστραλίας), καθώς η Εταιρεία αντιτάχθηκε στην έκθεση, αλλά επέλεξε αντ' αυτού να χρησιμοποιήσει τις εγκαταστάσεις της αντίπαλης Εταιρείας Καλλιτεχνών της Βικτόρια (Victorian Artists' Society), που αποτελούσε επί μακρόν προπύργιο του πολιτιστικού συντηρητισμού στη Μελβούρνη.

Η The Age, στα "Νέα της Ημέρας", χαιρέτισε την εμφάνισή τους,
Για τους μη ειδικούς που έχουν μπερδευτεί με την περισσότερη σύγχρονη τέχνη, η έκθεση μιας νεοσύστατης ομάδας που ονομάζεται Antipodeans, η οποία εγκαινιάζεται αύριο στις αίθουσες της Victorian Artists' Society, υπόσχεται πολλά. Οι Antipodeans μια ομάδα επτά καλλιτεχνών της Μελβούρνης και ενός καθηγητή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους σε μια διαμαρτυρία ενάντια στο έργο πολλών συγχρόνων τους. Τους καλλιτέχνες της ομάδας [συνοδεύει] ο λέκτορας κ. Bernard Smith (ο οποίος είναι επίσης ο πρόεδρός τους) [ ... ] Για να απεικονίσει την ιδέα της ομάδας, ο κ. Smith μας έδειξε ένα αντίγραφο του μανιφέστου της ομάδας, ένα έντονα διατυπωμένο δισέλιδο έγγραφο που, πιστεύουμε, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει κάπου κάποια διαφωνία".
Το άρθρο αναφέρει τον Σμιθ, ο οποίος άνοιξε την έκθεση την Τρίτη 4 Αυγούστου 1959, εξηγώντας τον "λόγο ύπαρξής" τους ως μια στάση ενάντια στην "αφηρημένη και μη παραστατική τέχνη, η οποία θαμπώνει τους νέους καλλιτέχνες παντού", και ότι είχαν επιλέξει το όνομα Antipodeans επειδή "υποδηλώνει τον τόπο όπου ζούμε, αλλά αποφεύγει κάθε εθνική χροιά της λέξης Αυστραλοί. Μας συνδέει επίσης με την ευρωπαϊκή παράδοση".

Μανιφέστο 
Το Μανιφέστο των Antipodeans ήταν μια αντίδραση στη σημαντική δημόσια επιτυχία της μουσειακής έκθεσης Η Νέα Αμερικανική Ζωγραφική, μια έγκυρη επισκόπηση του αφηρημένου εξπρεσιονισμού που οργανώθηκε από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, η οποία περιόδευσε στην Ευρώπη το 1958-59. Οι Αυστραλοί ζωγράφοι φοβήθηκαν ότι η αμερικανική αφαίρεση γινόταν η νέα ορθοδοξία, και ότι η μισαλλοδοξία απέναντι στη μοντερνιστική παραστατική τέχνη που ασκούσαν αυξανόταν διεθνώς.

Το μανιφέστο τους προειδοποιούσε λοιπόν κατά της άκριτης υιοθέτησης από τους καλλιτέχνες της υπερπόντιας μόδας, ιδίως του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Το μανιφέστο πήρε την κεντρική του θέση για την πρωταρχική σημασία της εικόνας:

Κριτική υποδοχή 
Το μανιφέστο θεωρήθηκε από ορισμένους ντόπιους καλλιτέχνες και κριτικούς εκείνη την εποχή ως δήλωση υπέρ του συντηρητισμού και της αντίδρασης και ως έκκληση για την απομόνωση της Αυστραλίας από τη διεθνή τέχνη. Η υπόθεσή τους δεν βοηθήθηκε από το γεγονός ότι όλοι τους απολάμβαναν κάποια εμπορική επιτυχία, σε αντίθεση με τους άμεσους αντιπάλους τους (τους γηγενείς αφηρημένους Ρότζερ Κεμπ, Λέοναρντ Φρεντς, Ίνγκε Κινγκ και Τζορτζ Τζόνσον) που αντιμετώπιζαν δυσκολίες. Ορισμένα μέλη παραιτήθηκαν από την ομάδα Antipodeans κατά τη διάρκεια της έκθεσης και έκτοτε βλέπουν τη συμμετοχή τους σε αυτήν με αμηχανία.

Ο κριτικός της The Age Άρνολντ Σόουρ στην ταυτόχρονη κριτική του πλαισίωσε την ομάδα ως "αντι-αφηρημένους ζωγράφους που πιστεύουν ότι η τέχνη πρέπει να εκφράζει ιδέες" και καταδίκασε τις "ιδέες" τους ως "σκοτεινές", "κωμικοτραγικές" και "κακοζωγραφισμένες", ξεχωρίζοντας τον Μπλάκμαν ως τον μόνο που "προίκισε τις ιδέες του με μια αίσθηση ύπαρξης και την παρουσίασή τους με λεπτές λεπτομέρειες της μορφής της τέχνης", ενώ θεώρησε τα κεραμικά του Πέρσεβαλ ανώτερα από τους πίνακές του στο Γουίλιαμσταουν ως μια "αέναη ρεγκάτα χρωμάτων"." Απέρριψε τη σειρά Νύφη του Άρθουρ Μπόιντ ως γραφική, το έργο του Ντέιβιντ Μπόιντ ως γκροτέσκο καρτούν, του Τζον Μπρακ ως εικονογραφική διαστρέβλωση, του Ντίκερσον ως φθάνουσα σε τραγικά βάθη και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Παγκ είχε χάσει τον εαυτό του ζωγραφίζοντας τον Βιασμό της Ευρώπης.

Κληρονομιά 
Παρ' όλα αυτά, με τη βοήθεια του διευθυντή του βρετανικού μουσείου Κένεθ Κλαρκ, έργα των μελών της ομάδας συμπεριλήφθηκαν το 1961 σε μια έκθεση με τίτλο Πρόσφατη αυστραλιανή ζωγραφική στην Whitechapel Gallery στο Λονδίνο (μαζί με έργα των Τζον Μόλβιγκ, Άλμπερτ Τάκερ, Σίντνεϊ Νόλαν, Φρεντ Γουίλιαμς και άλλων). Αισθάνθηκαν δικαιωμένοι από τη συμμετοχή τους σε αυτή την έκθεση, η οποία καθιέρωσε ότι η σύγχρονη αυστραλιανή ζωγραφική είχε μια καλά θεμελιωμένη εθνική ταυτότητα. Τους μήνες μετά την έκθεση των Antipodeans, οι Μπόιντ, Πέρσεβαλ και Μπλάκμαν μετακόμισαν στο Λονδίνο και δημιούργησαν επιτυχημένες σταδιοδρομίες στην ευρωπαϊκή σκηνή.

Οι Antipodeans ήταν ένα κίνημα της Μελβούρνης. Το 1961, μια ομάδα που αυτοαποκαλούνταν Sydney 9' - η οποία περιελάμβανε τους Αυστραλούς αφηρημένους καλλιτέχνες Έκτορ Γκίλιλαντ, Καρλ Πλέιτ, Λέοναρντ Χέσινγκ, Σταν Ράποτεκ, Τζον Όλσεν, Ρόμπερτ Κίπελ, Κλέμεντ Μίντμορ και Μπιλ Ρόουζ - διοργάνωσε μια έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής για να αντιμετωπίσει την ομάδα των Antipodeans. Η ομάδα στρατολόγησε επίσης έναν νεαρό κριτικό, τον Ρόμπερτ Χιουζ, για να αντιταχθεί στη στάση του Μπέρναρντ Σμιθ.

Παραπομπές 

Καλλιτεχνικά ρεύματα
Μοντέρνα τέχνη