Σκάνδαλο Κατάργκεϊτ

Σκάνδαλο Κατάργκεϊτ, ή Qatargate στα διεθνή ΜΜΕ, ονομάζεται υπόθεση φερόμενης διαφθοράς μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και υπαλλήλων των θεσμών και οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για λογαριασμό κυβερνητικών αξιωματούχων του Κατάρ και του Μαρόκου. 

Μετά από έρευνα της βελγικής ομοσπονδιακής αστυνομίας, συνελήφθησαν ως ύποπτοι για διαφθορά και ξέπλυμα μαύρου χρήματος, έξι άτομα, μεταξύ των οποίων δυο ευρωβουλευτές, η  Εύα Καϊλή και ο  Αντόνιο Πάντσερι,  ενώ κατασχέθηκαν συνολικά 1,5 εκατομμύρια ευρώ σε μετρητά.

Έρευνες, έφοδοι και συλλήψεις 
Από τον Ιούλιο του 2022 το Κεντρικό Γραφείο για την Καταστολή της Διαφθοράς (γαλλ: Office central pour la répression de la corruption), και μονάδα της Βελγικής Ομοσπονδιακής Αστυνομίας, είχαν αρχίσει να συλλέγουν στοιχεία για παράνομες δραστηριότητες, μελών και συμβούλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κυρίως παρακολουθώντας τις κινήσεις κορυφαίων στελεχών της ΜΚΟ "Fight Impunity". 

Ενεργώντας στο πλαίσιο της έρευνας, στις 9 Δεκεμβρίου 2022, η βελγική αστυνομία πραγματοποίησε 16 επιδρομές σε 14 διαφορετικές διευθύνσεις στις Βρυξέλλες και προχώρησε σε οκτώ συλλήψεις σε όλο το Βέλγιο.   Ερευνήθηκαν σπίτια και γραφεία υπόπτων, συμπεριλαμβανομένων και μερικών γραφείων εντός των κτιρίων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες.  

Μετά την έφοδο στο σπίτι της Καϊλή, στο οποίο βρέθηκαν 150.000 ευρώ, συνελήφθη και ο πατέρας της, την ώρα που προσπαθούσε να διαφύγει από τη χώρα, ενημερωμένος ήδη για τις εφόδους της Αστυνομίας.
Οι αρχές κατέσχεσαν τη βαλίτσα του, στην οποία βρέθηκαν  «πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ». 

Παράλληλα, έφοδοι έγιναν στο σπίτι και το γραφείο του Αντόνιο Πάντσερι, Ιταλού πρώην ευρωβουλευτή. Η αστυνομία ανακάλυψε και κατέσχεσε πάνω από 600.000 ευρώ σε μετρητά στο χρηματοκιβώτιο του. Την ίδια στιγμή, οι ερευνητές έκαναν έφοδο στα γραφεία της διεθνούς ΜΚΟ Fight Impunity, μιας οργάνωσης που δημιουργήθηκε για να προωθήσει «την καταπολέμηση της ατιμωρησίας για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και τη διεθνή δικαιοσύνη, της οποίας ο Παντσέρι είναι ο πρόεδρος. 

Μετά την ολοκλήρωση των εφόδων στις Βρυξέλλες, η αστυνομία συνέλαβε την Εύα Καϊλή, τον Αντόνιο Πάντσερι, τον Φρανσίσκο Τζιόρτζι (σύντροφο της Καϊλή), τον Αλέξανδρο Καϊλή (πατέρα της Καϊλή), τον Λούκα Βισεντίνι, γενικό γραμματέα της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Συνδικάτων και μια βοηθό της Ιταλίδας ευρωβουλευτή Αλεσάντρας Μορέτι.

Έρευνες έγιναν και σε σπίτια τεσσάρων βοηθών της Ευρωκοινοβουλίου, μεταξύ άλλων, χωρίς όμως να γίνουν συλλήψεις. Τρεις από τους βοηθούς που ελέγχθηκαν εργάζονται για την Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην ομάδα της οποίας ανήκαν η Καϊλή και ο Παντσέρι μέχρι την αποπομπή τους από το κόμμα. Ο τέταρτος βοηθός εργάστηκε για την Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.  Άλλοι εφόδοι πραγματοποιήθηκαν στα σπίτια δύο άγνωστων συμβούλων και ενός αξιωματούχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Καθώς οι έφοδοι πραγματοποιούνταν στις Βρυξέλλες, η ιταλική  αστυνομία εκτέλεσε δύο ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης: Της Μαρίας Κολεόνι, συζύγου του Παντσέρι, η οποία συνελήφθη στο οικογενειακό τους σπίτι στο Calusco d'Adda, κοντά στο Μπέργκαμο της Ιταλίας, και της κόρης του Αντόνιο Πάντσερι, Σύλβια, η οποία συνελήφθη αργότερα το ίδιο βράδυ στο Μιλάνο. Και οι δύο γυναίκες μεταφέρθηκαν σε φυλακή του Μπέργκαμο για κράτηση.

Την επομένη μέρα στις 10 Δεκεμβρίου, πραγματοποιήθηκε περαιτέρω έρευνα στον αντιπρόεδρο της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για σχέσεις με την Αραβική Χερσόνησο, Βέλγο ευρωβουλευτή Μαρκ Ταραμπέλα, ο οποίος όμως δεν συνελήφθη.

Στις 12 Δεκεμβρίου 2022  η «Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες» δέσμευσε όλα τα περιουσιακά στοιχεία της Καϊλή, του συντρόφου της και των στενών μελών της οικογένειας της, προκειμένου να διασφαλιστεί η μη ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων που μπορεί να αποκτήθηκαν από παράνομες δραστηριότητες. 

Καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκλήθηκε για πρώτη φορά μετά το σκάνδαλο, στις 13 Δεκεμβρίου 2022 (Στρασβούργο, Γαλλία), τα γραφεία του ευρωβουλευτή Πιέτρο Μπαρτόλο και του κοινοβουλευτικού αξιωματούχου Μισέλ Ριέ σφραγίστηκαν από τους ανακριτές. 

Στις 2 Ιανουαρίου 2023, Βέλγοι εισαγγελείς υπέβαλαν αίτημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να αφαιρεθεί η διπλωματική ασυλία των ευρωβουλευτών Μαρκ Ταραμπέλα και Αντρέα Κοτσολίνο. Η ακρόαση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων του Κοινοβουλίου είχε προγραμματιστεί κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συνεδρίασης στο Στρασβούργο στις 16 Ιανουαρίου, επιτρέποντας στους κατηγορούμενους ευρωβουλευτές να υποβάλουν τα επιχειρήματά τους. Και οι δύο Ταραμπέλα και Κοτσολίνο ανακοίνωσαν ότι υποστηρίζουν τα αιτήματα της Προέδρου Μέτσολα να βοηθήσει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στις έρευνες και να ψηφίσει υπέρ της άρσης της ασυλίας τους.
 Τόσο ο Ταραμπέλα όσο και ο Κοτσολίνο ψηφίσαν υπέρ του αιτήματος για άρση της ασυλίας, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 2 Φεβρουαρίου.

Τόσο ο Ταραμπέλα όσο και ο Κοτσολίνο έχουν συλληφθεί με κατηγορίες για διαφθορά, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση με εντάλματα σύλληψης που εκδόθηκαν στις 10 Φεβρουαρίου 2023. Οι ευρωβουλευτές Μαρί Αρένα και Αλεσάντρα Μορέτι αναφέρονται στα εντάλματα σύλληψης που ισχυρίζεται ότι οι τέσσερις ενεργούσαν σύμφωνα με τις οδηγίες του Πάντσερι. Η Αρένα και η Μορέτι αρνούνται αυτούς τους ισχυρισμούς και οι δύο έχουν επί του παρόντος νομική ασυλία.

Τον Ιανουάριο του 2023, μια έκθεση της La Libre αποκάλυψε ότι η βελγική αστυνομία κατέσχεσε μια βαλίτσα από τον Πάντσερι που περιείχε έναν φάκελο με μια σφραγίδα της Ερυθράς Ημισελήνου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Εμπλοκή του Μαρόκου 
Ο υπουργός Δικαιοσύνης του Βελγίου Βίνσεντ Βαν Κουίκενμπορν περιέγραψε το Μαρόκο ως ένα έθνος γνωστό για τα συμπεράσματα στην ΕΕ. Ανέφερε ότι η έρευνα επικεντρώθηκε σε πολλά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών συμφωνιών ΕΕ-Μαρόκου και της αλιευτικής συμφωνίας.

Μια αναφορά των Financial Times αποκάλυψε ότι ο Αντόνιο Πάντσερι έλαβε δωροδοκίες, δώρα και διαμονές πολυτελών ξενοδοχείων από τη μαροκινή κυβέρνηση. Ο πρώην Ιταλός ευρωβουλευτής είχε δεσμούς με Μαροκινούς αξιωματούχους από τότε που ήταν επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ΕΕ-Μάγκρεμπ. Τα αρχεία αποκάλυψαν ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του στο κοινοβούλιο ο Πάντσερι υποστήριξε αποφάσεις που ευνοούσαν τη μαροκινή κυβέρνηση. Είχε υποβάλει αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διάθεση περισσότερων κεφαλαίων για το Μαρόκο, και επίσης ψήφισε υπέρ της εμπορικής συμφωνίας του Μαρόκου με την ΕΕ και της αλιευτικής συμφωνίας. Ο Πάντσερι έλαβε μυστικές πληρωμές από τον πρεσβευτή του Μαρόκου στην Πολωνία Αμπντεραχίμ Ατμούν μέσω των ΜΚΟ.

Το 2014, ο βασιλιάς του Μαρόκου Μοχάμεντ ΣΤ' απένειμε στον Πάντσερι το μετάλλιο τρίτης τάξης για τις υπηρεσίες του στο Ραμπάτ.

Αντιδράσεις 
Αμέσως μετά τις συλλήψεις, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την πρώτη αναφορά από τα βελγικά μέσα ενημέρωσης, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, επιβεβαίωσε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμορφωνόταν με την εν εξελίξει έρευνα, χωρίς να διευκρινίσει τη φύση της.  Αμέσως μετά τις συλλήψεις, τόσο το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην Ελλάδα, όσο και η Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανακοίνωσαν την αποπομπή της Καϊλή. Δύο ημέρες μετά τις συλλήψεις, η Μέτσολα ανέστειλε τις αρμοδιότητες και τις εξουσίες της Καϊλή ως αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ στις 15 Δεκεμβρίου 2022 o Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας ζήτησε από το Ε.Κ. την άρση της βουλευτικής ασυλίας της.   

Ο ευρωβουλευτής Ντίνο Τζιαρούσο ανέφερε ότι τον ίδιο και άλλους είχαν προσεγγίσει πολλές φορές αξιωματούχοι του Κατάρ: «Ήλπιζαν να βελτιώσουν τη φήμη της χώρας ειδικά ενόψει του Παγκόσμιου Κυπέλλου FIFA ».

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατηγόρησε το Κατάρ, δηλώνοντας ότι επιδιώκει να εξαγοράσει επιρροή στην αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εξέφρασε «μεγάλη ανησυχία». Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε να δημιουργηθεί ένα όργανο που θα τηρεί τους κανόνες για την ακεραιότητα και τη δεοντολογία σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.  Ο Πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και νυν ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Ζοζέπ Μπορέλ, φέρεται να δήλωσε «τα νέα είναι πολύ ανησυχητικά, πολύ ανησυχητικά. Αντιμετωπίζουμε ορισμένα γεγονότα που σίγουρα με ανησυχούν. Εμείς πρέπει να ενεργήσουμε σύμφωνα όχι μόνο με τα γεγονότα αλλά και με τα... στοιχεία. Είμαι βέβαιος ότι καταλαβαίνετε ότι πρόκειται για πολύ σοβαρές κατηγορίες».

Η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ τόνισε ότι το σκάνδαλο προκαλεί ανησυχίες από τους πολίτες και επηρεάζει την αξιοπιστία και τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αποστολή του Κατάρ στην Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε:

Ευρωπαϊκά δημοσιεύματα εμπλέκουν και τον Δημήτρη Αβραμόπουλο 
Δύο ευρωπαϊκές εφημερίδες, η ιταλική La Stampa και η ισπανική El Mundo  ενέπλεξαν στο σκάνδαλο και τον πρώην Ευρωπαίο Επίτροπο, Δημήτρη Αβραμόπουλο, με δημοσιεύματά τους στις 18 και 20 Δεκεμβρίου 2022. Η La Stampa ανέφερε ότι συμμετείχε στην ΜΚΟ του Αντόνιο Πάντσερι, από την οποία αναγκάστηκε να παραιτηθεί μερικές μέρες νωρίτερα. Ανέφερε ακόμη ότι επί ένα χρόνο έλαβε 60.000 ευρώ για δύο συνέδρια και ένα άρθρο, σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, ο διευθυντής της εφημερίδας, με δηλώσεις του στην ιταλική τηλεόραση, έκανε λόγο για  έρευνα που ξεκινάει για τον Αβραμόπουλο και τη ροή των χρημάτων. Η ισπανική El Mundo έγραψε ότι ο Αβραμόπουλος φιλοδοξούσε να γίνει απεσταλμένος της ΕΕ στις χώρες του Κόλπου, και ότι δεν ήταν επίτιμο μέλος, αλλά έλαβε αποζημίωση και ότι η άδεια για να το κάνει αυτό δόθηκε από την Επιτροπή.

Από την πλευρά του ο Αβραμόπουλος ανέφερε ότι η συμμετοχή του στην ΜΚΟ ήταν χωρίς εκτελεστικές ή διαχειριστικές αρμοδιότητες, ενώ για την αποζημίωση που θα συνόδευε τη συμμετοχή ζήτησε την έγκρισή της Ευρωπαΐκής Επιτροπής, η οποία και του δόθηκε γραπτώς από την πρόεδρό της.

Γενικότερο πλαίσιο
Αν και δεν είναι η πρώτη φορά που την Ευρωπαϊκή Ένωση απασχολούν αμφιλεγόμενες περιπτώσεις lobbying, ωστόσο αυτη η υπόθεση φαίνεται να εξελίσσεται στο μεγαλύτερο μέχρι στιγμής σκάνδαλο διαφθοράς. ΄

Το μεγάλο ζήτημα που αναδεικνύεται μέχρι στιγμής για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι η ανυπαρξία αυστηρών κανόνων, όρων και διαφάνειας στις δοσοληψίες με τους λομπίστες των Βρυξελλών. Υπολογίζεται ότι περίπου 12.500 λομπίστες (μέλη εταιρειών, ομάδων εμπορικών ή επαγγελματικών ενώσεων, ΜΚΟ, σύμβουλοι, μέλη ιδρυμάτων, εκπρόσωποι τοπικών, δημοτικών και περιφερειακών αρχών κ.α.) δραστηριοποιούνται στο Ευρωκοινοβούλιο, διαχειριζόμενοι μάλιστα προϋπολογισμό περί τα 1,8 δις ευρώ. Η απουσία συγκεκριμένου υποχρεωτικού για όλους θεσμικού πλαισίου ανάμεσα στις ομάδες άσκησης επιρροής και στα μέλη της ευρωπαϊκών θεσμών, υποβοηθούμενη από το γεγονός ότι δεν απαγορεύεται στους Ευρωβουλευτές η παράλληλη επικερδής απασχόληση, υποβαθμίζει το σύστημα ηθικής και διαφάνειας και πλήττει το κύρος και την αξιοπιστία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Παραπομπές

Πολιτικά σκάνδαλα
Διαφθορά στην Ευρώπη
Έγκλημα στην Ιταλία
Ελληνικά πολιτικά σκάνδαλα
Γεγονότα το 2022