Προβλέψεις και προετοιμασίες για πανδημίες πριν από την πανδημία COVID-19

Σχεδιασμός και προετοιμασίες απέναντι σε πανδημίες υπήρχαν σε χώρες και διεθνείς οργανισμούς. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συντάσσει συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές, αν και δεν υπάρχει μόνιμος μηχανισμός για την επανεξέταση της ετοιμότητας των χωρών για επιδημίες και των ικανοτήτων ταχείας αντίδρασης. Η εθνική δράση εξαρτάται από τις εθνικές κυβερνήσεις. Το 2005-2006, πριν από την πανδημία γρίπης των χοίρων του 2009 και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας που ακολούθησε, οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων χωρών διαχειρίστηκαν στρατηγικά αποθέματα υγειονομικού εξοπλισμού, αλλά συχνά μείωσαν τα αποθέματα μετά την πανδημία του 2009 προκειμένου να μειώσουν το κόστος.

Μια ανασκόπηση του Ιουνίου 2018 ανέφερε ότι τα σχέδια πανδημίας παντού ήταν ανεπαρκή, καθώς οι φυσικοί ιοί μπορούν να εμφανιστούν με ποσοστά θνησιμότητας άνω του 50%, αλλά οι επαγγελματίες υγείας και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σχεδίαζαν σαν να μην ξεπερνούσαν ποτέ οι πανδημίες το ποσοστό θνησιμότητας 2,% της πανδημίας της ισπανικής γρίπης το 1918. Στα χρόνια που προηγήθηκαν της πανδημίας COVID-19, αρκετές κυβερνήσεις διεξήγαγαν ασκήσεις επίδειξης (συμπεριλαμβανομένης της Crimson Contagion), οι οποίες απέδειξαν ότι οι περισσότερες χώρες θα ήταν ελλιπώς προετοιμασμένες. Ούτε οι κυβερνήσεις ούτε οι μεγάλες επιχειρήσεις ανέλαβαν δράση. Αρκετές εκθέσεις υπογράμμιζαν την αδυναμία των εθνικών κυβερνήσεων να διδαχθούν από τις προηγούμενες επιδημίες, επιδημίες και πανδημίες ασθενειών. Ο Richard Horton, αρχισυντάκτης του The Lancet, περιέγραψε την "παγκόσμια αντίδραση στον SARS-CoV-2 [ως] τη μεγαλύτερη αποτυχία επιστημονικής πολιτικής σε μια γενιά".

Τα πρώτα κρούσματα στο Χουμπέι, την Ιταλία και την Ισπανία έδειξαν ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης αρκετών πλούσιων χωρών είχαν υπερφορτωθεί. Στις αναπτυσσόμενες χώρες με ασθενέστερες ιατρικές υποδομές, εξοπλισμό για κρεβάτια εντατικής θεραπείας και άλλες ιατρικές ανάγκες, οι ελλείψεις αναμενόταν να εμφανιστούν νωρίτερα.

Διεθνής 

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιούσαν για τον κίνδυνο πανδημιών καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000 και του 2010, ιδίως μετά το ξέσπασμα του SARS το 2002-2004. Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Παρακολούθησης της Ετοιμότητας δημοσίευσε την πρώτη του έκθεση στα τέλη του 2019. Οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες αύξησαν επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις απειλές πανδημίας και τις ανάγκες για καλύτερη ετοιμότητα. Το 2018, ο ΠΟΥ επινόησε τον όρο, Disease X, ο οποίος "αντιπροσωπεύει τη γνώση ότι μια σοβαρή διεθνής επιδημία θα μπορούσε να προκληθεί από ένα παθογόνο που είναι επί του παρόντος άγνωστο να προκαλεί ανθρώπινη ασθένεια", προκειμένου να επικεντρωθεί η έρευνα και η ανάπτυξη σε πιθανούς υποψηφίους για την επόμενη, άγνωστη προς το παρόν, πανδημία.

Οι διεθνείς διαιρέσεις και η έλλειψη κατάλληλης συνεργασίας περιόρισαν την ετοιμότητα. Το έργο του ΠΟΥ για την ετοιμότητα σε περίπτωση πανδημίας γρίπης είχε διετή προϋπολογισμό 39 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, από τον προϋπολογισμό του ΠΟΥ για την περίοδο 2020-2021 ύψους 4. δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ.

Ορισμένοι οργανισμοί ασχολούνται εδώ και χρόνια με την προετοιμασία του κόσμου για επιδημίες και πανδημίες. Μεταξύ αυτών είναι ο Συνασπισμός για καινοτομίες προετοιμασίας για επιδημίες, που συνιδρύθηκε από το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates, το Wellcome Trust και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Από το 2017 ο Συνασπισμός προσπαθεί να δημιουργήσει μια προσέγγιση πλατφόρμας για την αντιμετώπιση αναδυόμενων επιδημικών ασθενειών, όπως η COVID-19, η οποία θα επιτρέψει την ταχεία ανάπτυξη εμβολίων και την έρευνα για την ανοσία ως απάντηση στα κρούσματα.

Χώρες

Γαλλία 

Μετά από προειδοποιήσεις και αυξημένη ετοιμότητα στη δεκαετία του 2000, η πανδημία γρίπης των χοίρων του 2009 οδήγησε σε ταχείες αντι-πανδημικές αντιδράσεις μεταξύ των δυτικών χωρών. Το στέλεχος του ιού Η1Ν1/09 με ήπια συμπτώματα και χαμηλή θανατηφόρα δράση οδήγησε τελικά σε αντιδράσεις για την υπερβολική αντίδραση του δημόσιου τομέα, τις δαπάνες και το υψηλό κόστος του εμβολίου κατά της γρίπης του 2009. Τα επόμενα χρόνια, τα εθνικά στρατηγικά αποθέματα ιατρικού εξοπλισμού δεν ανανεώθηκαν συστηματικά. Στη Γαλλία, μια αγορά 382 εκατομμυρίων ευρώ για μάσκες, εμβόλια και άλλα για τον ιό H1N1 με ευθύνη της Υπουργού Υγείας Roselyne Bachelot επικρίθηκε ευρέως.

Οι γαλλικές υγειονομικές αρχές αποφάσισαν το 2011 να μην ανανεώσουν τα αποθέματά τους προκειμένου να μειώσουν το κόστος αγοράς και αποθήκευσης και να βασιστούν περισσότερο σε προμήθειες από την Κίνα και σε εφοδιαστική just-in-time και να κατανείμουν την ευθύνη σε ιδιωτικές εταιρείες σε προαιρετική βάση. Το γαλλικό στρατηγικό απόθεμα μειώθηκε κατά την περίοδο αυτή από ένα δισεκατομμύριο χειρουργικές μάσκες και 600 εκατομμύρια μάσκες FFP2 το 2010 σε 150 εκατομμύρια και μηδέν, αντίστοιχα, στις αρχές του 2020.

Ηνωμένο Βασίλειο 

Προσομοιώσεις πανδημιών που μοιάζουν με γρίπη πραγματοποιούνται από τα καταπιστεύματα της Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας (NHS) του Ηνωμένου Βασιλείου από το 2007 που ξέσπασε η επιδημία γρίπης H5N1 ("γρίπη των πτηνών"). Ο Russell King, διαχειριστής ανθεκτικότητας στο NHS εκείνη την εποχή, δήλωσε ότι "το υπουργικό συμβούλιο είχε εντοπίσει τη διαθεσιμότητα και τη διανομή των ΜΑΠ [μέσων ατομικής προστασίας] ως σημείο συμφόρησης σε μια πανδημία".

Η άσκηση Cygnus ήταν μια τριήμερη άσκηση προσομοίωσης που διεξήχθη από το NHS England τον Οκτώβριο του 2016 για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος μιας υποθετικής πανδημίας γρίπης H2N2 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Διεξήχθη από την Public Health England που εκπροσωπούσε το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας. Συμμετείχαν δώδεκα κυβερνητικά τμήματα στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και τοπικά φόρουμ ανθεκτικότητας (LRF). Περισσότεροι από 950 εργαζόμενοι από τους οργανισμούς αυτούς, τις φυλακές και την τοπική ή κεντρική κυβέρνηση συμμετείχαν κατά τη διάρκεια της τριήμερης προσομοίωσης και δοκιμάστηκε η ικανότητά τους να ανταπεξέρχονται σε καταστάσεις υψηλού ιατρικού στρες. Οι συμμετέχοντες τοποθετήθηκαν στην έβδομη εβδομάδα της πανδημίας - την κορύφωση της κρίσης, όταν υπάρχει η μεγαλύτερη ζήτηση για υγειονομική περίθαλψη. Σε αυτό το στάδιο, εκτιμάται ότι το 50% του πληθυσμού είχε μολυνθεί, με σχεδόν 400.000 θανάτους. Η υποθετική κατάσταση ήταν ότι το εμβόλιο είχε παρασκευαστεί και αγοραστεί, αλλά δεν είχε ακόμη παραδοθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι υπάλληλοι των νοσοκομείων και της κοινωνικής φροντίδας έπρεπε να καταρτίσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης που να διαχειρίζονται την επιβάρυνση των πόρων, ενώ οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι ήταν εκτεθειμένοι σε καταστάσεις που απαιτούσαν γρήγορη λήψη αποφάσεων. Για να γίνει η κατάσταση πιο ρεαλιστική, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις COBRA μεταξύ υπουργών και αξιωματούχων. Χρησιμοποιήθηκαν προσομοιωμένα ειδησεογραφικά πρακτορεία και μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την παροχή φανταστικών ενημερώσεων. Μια κυβερνητική δήλωση αποποίησης ευθυνών στον ιστότοπο ετοιμότητας του Ηνωμένου Βασιλείου για την πανδημία ανέφερε ότι η άσκηση δεν αποσκοπούσε στη διαχείριση μελλοντικών πανδημιών διαφορετικής φύσης, ούτε στον εντοπισμό των μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την αποφυγή ευρείας μετάδοσης.

Τα αποτελέσματα της άσκησης έδειξαν ότι η πανδημία θα προκαλούσε την κατάρρευση του συστήματος υγείας της χώρας από την έλλειψη πόρων, με τη Sally Davies, την τότε επικεφαλής ιατρό, να δηλώνει ότι η έλλειψη ιατρικών αναπνευστήρων και η υλικοτεχνική υποστήριξη της διάθεσης των νεκρών ήταν σοβαρά ζητήματα. Τα πλήρη αποτελέσματα της άσκησης ήταν αρχικά απόρρητα, αλλά αργότερα δόθηκαν στη δημοσιότητα μετά από δημόσια έρευνα και πιέσεις. Τον Νοέμβριο του 2020, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι όλα τα διδάγματα που εντοπίστηκαν συζητήθηκαν αναλόγως και ελήφθησαν δεόντως υπόψη στα σχέδια ετοιμότητας για πανδημία.

Η Daily Telegraph ανέφερε ότι μια κυβερνητική πηγή δήλωσε ότι τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ήταν "πολύ τρομακτικά" για να αποκαλυφθούν. Σύμφωνα με την Telegraph, η άσκηση οδήγησε σε υποθέσεις ότι η προσέγγιση της "ανοσίας της αγέλης" θα ήταν η καλύτερη απάντηση σε μια παρόμοια επιδημία. Μια μερική έκθεση των ευρημάτων δημοσιεύθηκε αργότερα από τη βρετανική εφημερίδα The Guardian, οδηγώντας στη δυσαρέσκεια του κοινού για τον τρόπο διαχείρισης. Τον Μάιο του 2020, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Guardian, ο Martin Green, διευθύνων σύμβουλος της Care England, μιας από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές εταιρείες φροντίδας στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν είχε προειδοποιήσει προηγουμένως τους ιδιωτικούς τομείς υγείας για την έλλειψη ικανότητας σε περίπτωση πανδημίας.

Η άσκηση Alice ήταν μια βρετανική άσκηση μοντελοποίησης πανδημίας του κοροναϊού MERS από το 2016, στην οποία συμμετείχαν αξιωματούχοι από την Public Health England και το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας. Ο Moosa Qureshi, ένας νοσοκομειακός σύμβουλος που έλαβε τις προηγουμένως μη δημοσιοποιημένες πληροφορίες σχετικά με το Alice το 2021, δήλωσε ότι η άσκηση "θα έπρεπε να μας έχει προετοιμάσει για έναν ιό με μεγαλύτερη περίοδο επώασης από τη γρίπη, ο οποίος μπορεί να επιβιώσει σε μολυσμένες επιφάνειες πολύ περισσότερο από τη γρίπη, ο οποίος απαιτεί υψηλά επίπεδα προστασίας για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και κατά του οποίου δεν θα μπορούσε να γίνει εμβολιασμός πριν από ένα δεύτερο κύμα. Αυτό θα έπρεπε να έχει οδηγήσει σε διαφορετικές στρατηγικές σχετικά με τα ΜΑΠ και την καραντίνα από μια στρατηγική για τη γρίπη".

Ο Richard Horton, αρχισυντάκτης του The Lancet, πρότεινε ότι οι πολιτικές οικονομικής λιτότητας έπαιξαν ρόλο στο γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο "απέτυχε να δράσει με βάση τα διδάγματα" της επιδημίας SARS του 2002-2004 και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν "ανεπαρκώς προετοιμασμένο" για την πανδημία COVID-19. Μια έρευνα για την εφημερίδα The Guardian σημείωσε ότι οι ιδιωτικοποιήσεις και οι περικοπές, καθώς και η εξάρτηση της κυβέρνησης από ιδιώτες εργολάβους κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, είχαν "εκθέσει" την Αγγλία στον ιό: "μια υποδομή που υπήρχε κάποτε για την αντιμετώπιση κρίσεων δημόσιας υγείας κατακερματισμένη και σε ορισμένα σημεία κατεδαφισμένη από τις πολιτικές που εισήγαγαν οι πρόσφατες συντηρητικές κυβερνήσεις, με ορισμένες αλλαγές να χρονολογούνται από τα χρόνια της διακυβέρνησης των Εργατικών".

Ηνωμένες Πολιτείες 

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Ασφάλειας Υγείας, μια αμερικανοβρετανική αξιολόγηση που κατατάσσει τις δυνατότητες ασφάλειας της υγείας σε 195 χώρες, οι ΗΠΑ το 2020 ήταν το "πιο προετοιμασμένο" έθνος αυτές οι αξιολογήσεις βασίζονται σε έξι κατηγορίες. Οι κύριες κατηγορίες που συνδέονται με την πανδημία COVID-19 είναι οι εξής: Σύστημα υγείας και πρόληψη. Παρά την αξιολόγηση αυτή, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέτυχαν να ετοιμάσουν κρίσιμα αποθέματα που προέβλεπαν οι ασκήσεις σχεδιασμού τους ότι θα ήταν απαραίτητα και απέτυχαν να ακολουθήσουν τα δικά τους έγγραφα σχεδιασμού κατά την εκτέλεση της αντίδρασης στην πανδημία COVID-19.

Εκθέσεις που προβλέπουν παγκόσμιες πανδημίες 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποστεί πανδημίες και επιδημίες καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους, συμπεριλαμβανομένης της ισπανικής γρίπης του 1918 που είχε εκτιμώμενο αριθμό νεκρών 550.000, της ασιατικής γρίπης του 1957 που είχε εκτιμώμενο αριθμό νεκρών 70.000 και της γρίπης του Χονγκ Κονγκ του 1968 που είχε εκτιμώμενο αριθμό νεκρών 100.000. Στην πιο πρόσφατη πανδημία πριν από το COVID-19, η πανδημία γρίπης των χοίρων του 2009 στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 12.000 Αμερικανούς και οδήγησε σε νοσηλεία άλλους 270.000 σε διάστημα περίπου ενός έτους.

Η Κοινότητα Πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών, στην ετήσια έκθεσή της για την Παγκόσμια Εκτίμηση Απειλών του 2017 και του 2018, ανέφερε ότι εάν ένας συναφής κορονοϊός "αποκτούσε αποτελεσματική μεταδοτικότητα από άνθρωπο σε άνθρωπο", θα είχε "πανδημικό δυναμικό". Η Παγκόσμια Εκτίμηση Απειλών του 2018 ανέφερε επίσης ότι νέοι τύποι μικροβίων που είναι "εύκολα μεταδιδόμενα μεταξύ ανθρώπων" παραμένουν "σημαντική απειλή". Ομοίως, η Παγκόσμια Εκτίμηση Απειλών του 2019 προειδοποίησε ότι "οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο κόσμος θα παραμείνουν ευάλωτοι στην επόμενη πανδημία γρίπης ή σε μεγάλης κλίμακας ξέσπασμα μιας μεταδοτικής ασθένειας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζικά ποσοστά θανάτου και αναπηρίας, να επηρεάσει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία, να καταπονήσει τους διεθνείς πόρους και να αυξήσει τις εκκλήσεις προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για υποστήριξη".

Επικαιροποιημένα σχέδια και κατευθυντήριες γραμμές 

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ επικαιροποίησε το σχέδιο για την πανδημία και τις δημόσιες κατευθυντήριες γραμμές της τον Απρίλιο του 2017. Τον Ιανουάριο του 2017 είχε επικαιροποιήσει την εκτίμησή της για τις ελλείψεις πόρων και έναν κατάλογο θεμάτων που πρέπει να εξετάσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ (που ονομάζεται εγχειρίδιο δράσης). Το σχέδιο και οι κατευθυντήριες γραμμές ήταν δημόσια. Η εκτίμηση των πόρων και ο κατάλογος των ζητημάτων δεν ήταν δημόσια, αν και δεν ήταν απόρρητα και οι δημοσιογράφοι τα απέκτησαν και τα δημοσιοποίησαν.

Η εκτίμηση του στρατού για τις ελλείψεις πόρων τον Ιανουάριο του 2017 σημείωνε: "Ελλείψεις και τρωτά σημεία... έλλειψη υποδομών, και ΜΑΠ... και περιορισμένες εργαστηριακές επιβεβαιωτικές δοκιμές... Τα ιατρικά συστήματα ενδέχεται να υπερφορτωθούν από τη δραματική αύξηση του αριθμού των ασθενών. Η διαθεσιμότητα του προσωπικού μπορεί επίσης να είναι περιορισμένη καθώς το ιατρικό προσωπικό μολύνεται". Κατά το τελευταίο έτος της διακυβέρνησης του Τζορτζ Μπους, η Αρχή Βιοϊατρικής Προηγμένης Έρευνας και Ανάπτυξης (τμήμα του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών) "εκτίμησε ότι θα χρειάζονταν επιπλέον 70.000 μηχανήματα [αναπνευστήρες] σε μια μέτρια πανδημία γρίπης".

Ο κατάλογος των θεμάτων, ή το εγχειρίδιο παιχνιδιού, κάλυπτε κανονικές συνθήκες καθώς και συνθήκες πανδημίας. Κατά τη διάρκεια των κανονικών συνθηκών, δεν υπήρχε καμία συζήτηση για την εκτίμηση και τη δημιουργία αποθεμάτων για χρήση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες- το απόθεμα του Στρατηγικού Εθνικού Αποθέματος μάσκας που χρησιμοποιήθηκε κατά της πανδημίας γρίπης του 2009 δεν αναπληρώθηκε ούτε από την κυβέρνηση Ομπάμα ούτε από την κυβέρνηση Τραμπ.

Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2017 σημειώνουν ότι το εμβόλιο για τον ιό της γρίπης των χοίρων H1N1pdm09 του 2009 χρειάστηκε οκτώ μήνες προτού διατεθεί για διανομή στα τέλη του 2009. Ένα εμβόλιο για τον ιό SARS του 2003 χρειάστηκε 13 χρόνια για να αναπτυχθεί και ήταν έτοιμο για δοκιμές σε ανθρώπους το 2016, οι οποίες δεν έχουν γίνει ακόμη. Ένα εμβόλιο για τον ιό MERS του 2009 χρειάστηκε δέκα χρόνια για να αναπτυχθεί, και ξεκίνησε δοκιμές σε ανθρώπους το 2019. Παρ' όλα αυτά, οι κατευθυντήριες γραμμές ανέφεραν ότι θα χρειαστούν μόνο έξι μήνες για την ανάπτυξη και διανομή ενός εμβολίου για την επόμενη πανδημία, λέγοντας στα σχολεία και τους παιδικούς σταθμούς ότι μπορεί να χρειαστεί να κλείσουν τόσο καιρό. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές έλεγαν στις επιχειρήσεις να περιμένουν μόνο μέχρι δύο εβδομάδες κλεισίματος των σχολείων, λέγοντας ότι οι εργαζόμενοι μπορεί να χρειαστεί να μείνουν δύο εβδομάδες στο σπίτι με τα παιδιά τους.

Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν ανέμεναν κλείσιμο επιχειρήσεων, αν και οι μελέτες προέβλεπαν εδώ και καιρό 80% πτώση στις τέχνες, την ψυχαγωγία και την αναψυχή και 5% έως 10% πτώση σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια ενός έτους, με πιο σοβαρές πτώσεις κατά τους μήνες αιχμής. Οι μελέτες προετοιμασίας για την πανδημία δεν αφορούσαν την κυβερνητική δράση για τη βοήθεια των επιχειρήσεων, ούτε την πορεία ανάκαμψης.

Οι κατευθυντήριες γραμμές προέβλεπαν ότι "κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας, η μόλυνση σε μια τοπική περιοχή μπορεί να διαρκέσει περίπου έξι έως οκτώ εβδομάδες".

Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2017 απαριθμούσαν τα βήματα που θα μπορούσαν να λάβουν χώρα, μέχρι την εθελοντική απομόνωση των ασθενών στο σπίτι και την εθελοντική καραντίνα των επαφών τους στο σπίτι για έως και τρεις ημέρες. Δεν υπήρξε καμία συζήτηση ή σχεδιασμός για το κλείσιμο επιχειρήσεων ή την εντολή στους ανθρώπους να μείνουν στο σπίτι, γεγονός που μπορεί να εξηγεί τις καθυστερήσεις των αξιωματούχων να αποφασίσουν για εντολές παραμονής στο σπίτι στην πανδημία COVID-19 το 2020 και την έλλειψη προετοιμασίας για τη διάκριση των μη απαραίτητων από τους βασικούς εργαζόμενους και την προστασία των βασικών εργαζομένων. Στην πανδημία γρίπης του 1918 πολλές πόλεις έκλεισαν τουλάχιστον τα μπαρ, για διάστημα έως και έξι εβδομάδων, και στις περισσότερες πόλεις υπήρχε υποχρεωτική απομόνωση και καραντίνα των ασθενών και των επαφών τους. Οι πόλεις με τα πιο αυστηρά κλεισίματα είχαν την καλύτερη οικονομική ανάκαμψη. 

Οι κατευθυντήριες γραμμές έλεγαν στις επιχειρήσεις να είναι έτοιμες να κρατούν τους εργαζόμενους σε απόσταση 3 μέτρων μεταξύ τους, αν και οι κατευθυντήριες γραμμές έλεγαν ότι ο βήχας και το φτάρνισμα μπορούν να στείλουν τους ιούς σε απόσταση 6 μέτρων. Οι έρευνες λένε ότι το φτάρνισμα μπορεί να στείλει σταγονίδια σε ύψος 6 μέτρων και ότι αυτά μπορούν να παραμείνουν στα συστήματα εξαερισμού.  Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν έλαβαν υπόψη τις αποστάσεις μεταξύ των πελατών ή μεταξύ αυτών και των εργαζομένων.

Από τα τέλη του Ψυχρού Πολέμου, η Ρωσία έχει ηγηθεί εκστρατειών παραπληροφόρησης για να αυξήσει τη δυσπιστία στις αρχές δημόσιας υγείας και να πει ότι η πανδημία του AIDS, η πανδημία της γρίπης των χοίρων το 2009, τα κρούσματα του Έμπολα και η πανδημία COVID-19 ήταν βιολογικά όπλα αμερικανικής κατασκευής.

Αναδιοργάνωση και αποχωρήσεις 

Τον Μάιο του 2018, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζον Μπόλτον αναδιοργάνωσε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (NSC) των Ηνωμένων Πολιτειών της εκτελεστικής εξουσίας, συγχωνεύοντας σε μεγάλο βαθμό την ομάδα που ήταν υπεύθυνη για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια και τη βιοάμυνα -που είχε συσταθεί από την κυβέρνηση Ομπάμα μετά την επιδημία του Έμπολα το 2014- σε μια μεγαλύτερη ομάδα υπεύθυνη για την καταπολέμηση της διάδοσης και τη βιοάμυνα. Μαζί με την αναδιοργάνωση, ο επικεφαλής της ομάδας για την παγκόσμια ασφάλεια της υγείας και τη βιοάμυνα, ο υποναύαρχος Timothy Ziemer, αποχώρησε για να ενταχθεί σε άλλη ομοσπονδιακή υπηρεσία, ενώ ο Tim Morrison έγινε επικεφαλής της συνδυασμένης ομάδας. Οι επικριτές αυτής της αναδιοργάνωσης αναφέρθηκαν σε αυτήν ως "διάλυση" μιας ομάδας ετοιμότητας για πανδημία.

Μετά το ξέσπασμα της επιδημίας του κοροναϊού, οι δημοσιογράφοι ρώτησαν επανειλημμένα τον Τραμπ σχετικά με αυτή την αναδιοργάνωση και ο Τραμπ έδωσε αντικρουόμενες απαντήσεις. Στις 6 Μαρτίου 2020, όταν ρωτήθηκε σε ενημέρωση Τύπου αν θα "επανεξετάσει" την επιλογή του 2018 να μην υπάρχει γραφείο προετοιμασίας για πανδημία, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η αναδιοργάνωση ήταν μια λογική επιλογή εκείνη τη στιγμή, επειδή "δεν μπορείς ποτέ να σκεφτείς πραγματικά ότι [μια πανδημία] θα συμβεί ... ποιος θα πίστευε ότι θα είχαμε καν το θέμα;". Στις 13 Μαρτίου, όταν η ανταποκρίτρια του Λευκού Οίκου του PBS NewsHour Yamiche Alcindor ρώτησε αν η αναδιοργάνωση είχε παρεμποδίσει την κυβερνητική αντίδραση στην επιδημία του κοροναϊού, ο Τραμπ την έβρισε επειδή έκανε μια "δυσάρεστη ερώτηση" και πρόσθεσε: "Δεν το έκανα εγώ ... Τη διάλυση, όχι, δεν ξέρω τίποτα γι' αυτό ... Είναι η διοίκηση, ίσως το κάνουν αυτό, αφήνουν ανθρώπους να φύγουν ... συμβαίνουν τέτοια πράγματα". Την 1η Απριλίου, ο δημοσιογράφος του Fox News Τζον Ρόμπερτς ξεκίνησε μια ερώτηση λέγοντας "ξεφορτωθήκατε το γραφείο πανδημίας στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας" και ο Τραμπ απάντησε: "Δεν το κάναμε αυτό", χαρακτηρίζοντας τέσσερις φορές τον ισχυρισμό "ψευδή", αλλά χωρίς να επεκταθεί περαιτέρω. Από τον Ιούλιο του 2020, η κυβέρνηση σχεδίαζε να δημιουργήσει ένα νέο γραφείο ετοιμότητας για πανδημία στο πλαίσιο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Επίσης, το 2018, ο σύμβουλος Εσωτερικής Ασφάλειας Τομ Μπόσερτ αποχώρησε από την κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν αιτήματος του Μπόλτον. Ο Μπόσερτ είχε συμβάλει στη δημιουργία των σχεδίων βιολογικής άμυνας της κυβέρνησης Τραμπ και ήταν δική του ευθύνη ο συντονισμός της αντίδρασης της κυβέρνησης σε περίπτωση βιολογικής κρίσης. Ο διάδοχος του Bossert, Doug Fears, και ο διάδοχος του Fears, Peter J. Brown, ανέλαβαν τις αρμοδιότητες βιοάμυνας του DHS. Το Bloomberg News ανέφερε τον Ιανουάριο του 2020 ότι η βιοάμυνα αποτελούσε μέχρι τότε ένα "λιγότερο σημαντικό" μέρος των αρμοδιοτήτων του Συμβούλου Εσωτερικής Ασφάλειας. Σε μια άλλη αποχώρηση, η Luciana Borio, η διευθύντρια του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για την ιατρική και βιολογική ετοιμότητα, εγκατέλειψε τη θέση της τον Μάρτιο του 2019. Η Washington Post ανέφερε τον Μάρτιο του 2020 ότι ο Λευκός Οίκος δεν επιβεβαίωσε την ταυτότητα του αντικαταστάτη της Μπόριο.

Το Reuters ανέφερε τον Μάρτιο του 2020 ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε μειώσει δραστικά τα χρόνια πριν από την επιδημία του κοροναϊού τον αριθμό του προσωπικού που εργαζόταν στο γραφείο του CDC των ΗΠΑ στο Πεκίνο από 47 σε 14. Σύμφωνα με το Reuters, ένα από το προσωπικό που καταργήθηκε τον Ιούλιο του 2019 ήταν η εκπαίδευση των Κινέζων επιτόπιων επιδημιολόγων για την αντιμετώπιση κρουσμάτων ασθενειών στις εστίες τους. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αναφορά για την περικοπή του εκπαιδευτή ήταν "100% λάθος", αλλά το αμερικανικό CDC αναγνώρισε ότι η αναφορά ήταν αληθινή. Η κυβέρνηση Τραμπ επιβεβαίωσε επίσης ότι έκλεισε στο Πεκίνο τα γραφεία του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) και της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Ανάπτυξη (USAID)- τα γραφεία αυτά ήταν επανδρωμένα το καθένα από έναν μόνο Αμερικανό αξιωματούχο. Επιπλέον, η κυβέρνηση Τραμπ αναγνώρισε ότι είχε καταργήσει μία διευθυντική θέση από το γραφείο του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ στο Πεκίνο- το Reuters ανέφερε ότι η θέση αυτή επέβλεπε ένα πρόγραμμα παρακολούθησης ζωικών ασθενειών.

Η κυβέρνηση Τραμπ τερμάτισε επίσης τη χρηματοδότηση του προγράμματος έγκαιρης προειδοποίησης πανδημίας PREDICT στην Κίνα, το οποίο εκπαίδευε και υποστήριζε το προσωπικό σε 60 ξένα εργαστήρια, με παύση των εργασιών πεδίου τον Σεπτέμβριο του 2019. Οι επιστήμονες που είναι επιφορτισμένοι με τον εντοπισμό πιθανών πανδημιών ήταν ήδη πολύ πιεσμένοι και αδύναμοι.

Προσπάθειες για τη βελτίωση της παροχής μάσκας και αναπνευστήρα 

Από το 2015, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει δαπανήσει 9. εκατομμύρια δολάρια σε δύο έργα για την πρόληψη της έλλειψης μάσκας, αλλά εγκατέλειψε και τα δύο έργα πριν από την ολοκλήρωσή τους. Ένα δεύτερο συμβόλαιο BARDA υπογράφηκε με την Applied Research Associates of Albuquerque, για τον σχεδιασμό μιας μάσκας με διαβάθμιση N95 που θα μπορούσε να επαναχρησιμοποιηθεί σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης χωρίς μειωμένη αποτελεσματικότητα. Παρόλο που ομοσπονδιακές εκθέσεις ζητούσαν ένα τέτοιο έργο από το 2006, η σύμβαση της ARA υπογράφηκε μόλις το 2017 και έχασε την προθεσμία ολοκλήρωσης των 15 μηνών, με αποτέλεσμα η πανδημία του 2020 να φτάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες προτού ο σχεδιασμός να είναι έτοιμος.

Οι προηγούμενες αναπνευστικές επιδημίες και ο κυβερνητικός σχεδιασμός έδειχναν την ανάγκη για ένα απόθεμα αναπνευστήρων που θα ήταν ευκολότερο να χρησιμοποιούνται από το λιγότερο εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό. Το έργο Aura της BARDA εξέδωσε αίτημα υποβολής προτάσεων το 2008, με στόχο την έγκριση από τον FDA το 2010 ή το 2011. Μια σύμβαση για την παραγωγή έως και 40.000 αναπνευστήρων ανατέθηκε στη Newport Medical Instruments, έναν μικρό κατασκευαστή αναπνευστήρων, με τιμή-στόχο τα 3.000 δολάρια, πολύ χαμηλότερη από τα πιο περίπλοκα μηχανήματα που κόστιζαν πάνω από 10.000 δολάρια, και παρήγαγε πρωτότυπα με στόχο την έγκριση από τον FDA το 2013. Η Covidien αγόρασε τη NMI και αφού ζήτησε περισσότερα χρήματα για την ολοκλήρωση του έργου (ανεβάζοντας το συνολικό κόστος σε περίπου 8 εκατομμύρια δολάρια) ζήτησε από την κυβέρνηση να ακυρώσει τη σύμβαση, λέγοντας ότι δεν ήταν κερδοφόρα. Η κυβέρνηση ανέθεσε μια νέα σύμβαση ύψους 13. εκατ. δολαρίων στη Philips, το 2014. Ο σχεδιασμός για το Trilogy Evo Universal έλαβε έγκριση από τον FDA τον Ιούλιο του 2019. Η κυβέρνηση παρήγγειλε 10.000 αναπνευστήρες τον Σεπτέμβριο του 2019, με προθεσμία τα μέσα του 2020 για τις πρώτες παραδόσεις και προθεσμία το 2022 για την ολοκλήρωση και των 10.000. Παρά την έναρξη της επιδημίας τον Δεκέμβριο, την ικανότητα της εταιρείας να έχει παράγει αρκετά για να καλύψει την πλήρη παραγγελία και τη δυνατότητα της κυβέρνησης να επιβάλει ταχύτερη παραγωγή, η κυβέρνηση δεν κατέληξε σε συμφωνία με τη Philips για ταχύτερη παράδοση παρά μόνο στις 10 Μαρτίου 2020. Μέχρι τα μέσα Μαρτίου, η ανάγκη για περισσότερους αναπνευστήρες είχε γίνει άμεση, και ακόμη και ελλείψει κυβερνητικών συμβολαίων, άλλοι κατασκευαστές ανακοίνωσαν σχέδια για την κατασκευή πολλών δεκάδων χιλιάδων. Εν τω μεταξύ, η Philips πωλούσε μια εμπορική έκδοση, τον Trilogy Evo, σε πολύ υψηλότερες τιμές, αφήνοντας μόνο 12.700 στο Στρατηγικό Εθνικό Απόθεμα στις 15 Μαρτίου.

Σε σύγκριση με το μικρό χρηματικό ποσό που δαπανήθηκε για τις συνιστώμενες προμήθειες για μια πανδημία, δισεκατομμύρια δολάρια είχαν δαπανηθεί από το Στρατηγικό Εθνικό Απόθεμα για τη δημιουργία και την αποθήκευση ενός εμβολίου για τον άνθρακα και αρκετών εμβολίων ευλογιάς για ολόκληρη τη χώρα.

Πιθανές στρατηγικές αντιμετώπισης 

Το 2016, το NSC παρουσίασε στρατηγικές και συστάσεις για την αντιμετώπιση πανδημίας, συμπεριλαμβανομένων της ταχείας κίνησης για την πλήρη ανίχνευση πιθανών κρουσμάτων, της εξασφάλισης συμπληρωματικής χρηματοδότησης, της εξέτασης της επίκλησης του νόμου περί αμυντικής παραγωγής και της διασφάλισης επαρκούς προστατευτικού εξοπλισμού για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Η κυβέρνηση Trump ενημερώθηκε σχετικά το 2017, αλλά αρνήθηκε να την καταστήσει επίσημη πολιτική.

Παραπομπές 

Πανδημία COVID-19
COVID-19