Γκέτο του Ταρνόπολ

Το Γκέτο του Ταρνόπολ (, ) ήταν εβραϊκό γκέτο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το οποίο ιδρύθηκε το 1941 από τη Σούτσσταφφελ (SS) στην προπολεμική πολωνική πόλη Ταρνόπολ (τώρα Τερνόπιλ, Ουκρανία).

Ιστορικό 
Σύμφωνα με την πολωνική απογραφή του 1931, οι Εβραίοι αποτελούσαν το 44% της ποικιλόμορφης πολυπολιτισμικής σύνθεσης της πόλης. Το Ταρνόπολ είχε τη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα στην περιοχή, με την πλειοψηφία των Εβραίων να μιλούν τα πολωνικά ως μητρική τους γλώσσα. Την εποχή της σοβιετικής εισβολής ζούσαν 18.000 Εβραίοι στην πρωτεύουσα της επαρχίας.

Η πρώτη εβδομαδιαία μαζική δολοφονία 1.600-2.000 Εβραίων σημειώθηκε λίγες μέρες μετά την κατάληψη του Ταρνόπολ από τον γερμανικό στρατό στην αρχή της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα, της εισβολής στη Σοβιετική Ένωση. Το γκέτο ιδρύθηκε επίσημα δύο μήνες αργότερα. Το Ταρνόπολ καταλήφθηκε από τη Βέρμαχτ στις 2 Ιουλίου 1941. Αρκετές εκατοντάδες Εβραίοι ακολούθησαν τους Σοβιετικούς στην εσπευσμένη υποχώρησή τους προς τα ανατολικά. Αμέσως μετά, μέχρι και 1.000 πτώματα πολιτικών κρατουμένων που δολοφονήθηκαν από το ΛΚΕΥ ανακαλύφθηκαν στη φυλακή Ταρνόπολ και άλλα 1.000 σε κοντινές πόλεις. Σύμφωνα με το ναζιστικό εβραιομπολσεβικισμικό ψέμα, οι Γερμανοί ανακήρυξαν τους Εβραίους υπεύθυνους για τις σοβιετικές θηριωδίες.

Ένα πογκρόμ ξέσπασε δύο μέρες αργότερα και διήρκεσε από τις 4 έως τις 11 Ιουλίου 1941, με σπίτια να καταστρέφονται, συναγωγές να καίγονται και Εβραίους να σκοτώνονται αδιακρίτως, όπου υπολογίζονται σε 1.600 (Γιαντ Βασσέμ) σε διάφορες τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένης της φυλακής, στο σχολείο Γκούρφαϊν, και στη συναγωγή που πυρπολήθηκε μετά. Η δολοφονία περίπου 1.000 Εβραίων έγινε από τα SS-Ζοντερκομάντο 4β που συνδέονταν με το Einsatzgruppe C, υπό τη διοίκηση του Γούντερ Χέρμαν, (μόλις επέστρεφε από τη σφαγή στο Λουτσκ) με άλλους 600 Εβραίους που δολοφονήθηκαν από η Ουκρανική Πολιτοφυλακή – που σχηματίστηκε από την Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών – και μετονομάστηκε σε Ουκρανική Βοηθητική Αστυνομία τον επόμενο μήνα. Σχεδόν όλα τα θύματά τους ήταν άνδρες. Περίπου 500 Εβραίοι δολοφονήθηκαν στα προάστια στην περιοχή του χριστιανικού νεκροταφείου του Ταρνόπολ χρησιμοποιώντας όπλα που έδωσε ο Γερμανικός Στρατός. Σύμφωνα με συνεντεύξεις που διεξήχθησαν στην Ουκρανία από έναν Ρωμαιοκαθολικό ιερέα, τον Πατέρα Πατρίκ Ντεμπουά, από τον Yahad-In Unum, ορισμένα από τα θύματα αποκεφαλίστηκαν.

Ιστορία του γκέτο 
Οι γερμανικές αρχές διέταξαν τη δημιουργία μιας Γιούντενρατ με 60 μέλη. Πρόεδρός της έγινε ο δάσκαλος Μάρεκ Γκότφριντ. Οι Εβραίοι κλήθηκαν στο αρχηγείο της αστυνομίας σε μια ομάδα, φορτώθηκαν σε φορτηγά και μεταφέρθηκαν έξω από την πόλη σε έναν μυστικό χώρο εκτελέσεων στο κοντινό Ζαγκρόμπλε. Στις αρχές Αυγούστου 1941, οι Εβραίοι του Ταρνόπολ έλαβαν εντολή να φορέσουν ένα άστρο του Δαβίδ και να σημαδέψουν τα σπίτια τους με αυτό. Μια «νέα» Γιούντενρατ σχηματίστηκε από τους Ναζί αμέσως μετά το κύμα των σφαγών, χωρίς να αποκαλύψει την τύχη των αρχικών μελών του, και διέταξε να πληρώσει λύτρα 1,5 εκατομμυρίου ρούβλια. Επικεφαλής της Γιούντενρατ διορίστηκε ο Γκούσταφ Φίσερ.

Τον Σεπτέμβριο του 1941, οι γερμανικές αρχές κατοχής υπό τον Γκέρχαρντ Χάγκερ ανακοίνωσαν τη δημιουργία ενός καθορισμένου εβραϊκού γκέτο στην πόλη γύρω από την Παλιά Πλατεία και την Πλατεία Αγοράς, σε μια ερειπωμένη συνοικία που καταλάμβανε μόλις το 5% της μητροπολιτικής περιοχής. Η πυκνότητα του πληθυσμού στο γκέτο τριπλασιάστηκε, με 12.000–13.000 Εβραίους να τοποθετούνται σε αυτό. Καθιερώθηκε η θανατική ποινή για την παράνομη έξοδο από το γκέτο και όλα τα επιδόματα διατροφής με δελτίο. Μέσα σε ένα χρόνο οι συνθήκες στο γκέτο έγιναν τόσο άσχημες που τον χειμώνα του 1941–42 η Γιούντενρατ άρχισε να θάβει τα πτώματα σε ομαδικούς τάφους για λόγους υγιεινής, λόγω των αχαλίνωτων ποσοστών θνησιμότητας. Δορυφορικά στρατόπεδα εργασίας για Εβραίους σκλάβους εργάτες ιδρύθηκαν από τους Γερμανούς στην Καμιόνκα, στην Ποντβοουοτσίσκα, στην Χιουμπότσκα και στο Ζαγκρόμπλε.

Συγκεντρώσεις και εκκαθάριση του γκέτο 

Η πρώτη ενέργεια εκκαθάρισης του γκέτο διαπράχθηκε στις 31 Αυγούστου 1942, λίγο μετά την έναρξη της Τελικής Λύσης. Εκείνη την εποχή, το στρατόπεδο εξόντωσης Μπέλζεκ βορειοδυτικά της Ταρνόπολ ήταν ήδη υπερπλήρες. Περίπου 3.000–4.000 Εβραίοι συγκεντρώθηκαν και κλείστηκαν σε βαγόνια βοοειδών, χωρίς νερό. Η μεταφορά παρέμεινε στο σταθμό για δύο ημέρες με όλα τα θύματα να φωνάζουν για βοήθεια. Εν τω μεταξύ, ένα άλλο τρένο με βοοειδή έφτασε με Πολωνοεβραίους από τα γκέτο στο Ζμπάραζ και στο Μικουλίντσε. Τα δύο τρένα συνδέθηκαν στο σταθμό ως μεταφορά του Ολοκαυτώματος προς το Μπέλζεκ με τουλάχιστον 6.700 θύματα να πεθαίνουν σε αυτά από ασφυξία και δίψα.

Το επόμενο τρένο του Ολοκαυτώματος ξεκίνησε στις 10 Νοεμβρίου 1942. Περίπου 2.500 Εβραίοι συγκεντρώθηκαν και πόρευσαν στον σταθμό, με μια μικρή ουκρανική ορχήστρα να παίζει κατά την αναχώρησή τους για το Μπέλζεκ. Η περιοχή του γκέτο μειώθηκε σημαντικά και ένα μέρος του μετατράπηκε σε στρατόπεδο εργασίας. Μεταξύ Αυγούστου 1942 και Ιουνίου 1943 έγιναν πέντε «επιλογές» που αποδεκάτισαν τον πληθυσμό των Εβραίων αιχμαλώτων του Ταρνόπολ. Τα στρατόπεδα εκκαθαρίστηκαν ως τελευταία. Τα θύματα στάλθηκαν με τρένα του Ολοκαυτώματος στο στρατόπεδο εξόντωσης του Μπέλζεκ, αλλά και σφαγιάστηκαν σε ενέργειες πυροβολισμών στο Πετρικόβο, με τη βοήθεια Ουκρανών αστυνομικών. Εκτιμάται ότι 2.500 Εβραίοι χάθηκαν εκεί. Μερικές εκατοντάδες Εβραίοι από το Ταρνόπολ και τα περίχωρά του προσπάθησαν να επιβιώσουν κρυμμένοι εντός των ορίων της πόλης. Πολλοί καταγγέλθηκαν από Ουκρανούς εθνικιστές, συμπεριλαμβανομένων περίπου 200 ατόμων λίγο πριν οι Σοβιετικοί καταλάβουν την περιοχή το 1944.

Ένας αριθμός Εβραίων που επέζησε του Ολοκαυτώματος κρύβονταν από τους Πολωνούς. Οι Δίκαιοι των Εθνών που βοήθησαν τους Εβραίους του Γκέτο του Ταρνόπολ περιλάμβαναν την οικογένεια Ρέγκεντ και την οικογένεια Μισιέβιτς. Ένα μνημείο στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος ανεγέρθηκε στο Τερνόπιλ το 1996.

Δείτε επίσης 
 Γκέτο του Στανισουάβουφ, σε μια επαρχιακή πρωτεύουσα της κατεχόμενης ανατολικής Πολωνίας
 Γκέτο του Λούτσκ, σε μια άλλη περιφερειακή πρωτεύουσα στη μακροπεριοχή Κρέσι
 Γκέτο του Σουόνιμ, στο Βοεβοδάτο Νοβογκρούντεκ

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 
 

Εβραϊκά γκέτο στην υπό ναζιστική κατοχή Πολωνία
Εβραϊκή αντίσταση στο Ολοκαύτωμα
Τοποθεσίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ουκρανία