Σκάνδαλο υποκλοπών επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη

Το σκάνδαλο υποκλοπών επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, γνωστό και ως «Predatorgate» ή «ελληνικό Watergate», αφορά την παρακολούθηση Ελλήνων δημοσιογράφων, πολιτικών, στρατιωτικών, επιχειρηματιών κ.ά. μέσω του συστήματος της ΕΥΠ ή με τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator από το 2020 και μετά.

Αμεσως μετά τις εκλογές του 2019, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε την ΕΥΠ υπό την άμεση εποπτεία του και, μετά την τροποποίηση των κατά νόμον κριτηρίων επιλογής του, διόρισε νέο διοικητή της τον Παναγιώτη Κοντολέοντα, ενώ το 2020 ξεκίνησαν να δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα εταιρείες του ομίλου Intellexa που εμπορεύονταν λογισμικό κατασκοπείας έξυπνων τηλεφώνων. Με την αποστολή 220 SMS έγινε προσπάθεια παγίδευσης με το Predator 92 τηλεφώνων που ανήκαν σε επιχειρηματίες, δημοσιογράφους, πολιτικούς, υπουργούς και συνεργάτες τους. H Intellexa έλαβε άδεια εξαγωγής του λογισμικού από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και ήταν σε επικοινωνία με το γραφείο του πρωθυπουργού υπό τον ανιψιό του, Γρηγόρη Δημητριάδη.

Στις αρχές του 2021 ο δημοσιογράφος οικονομικού ρεπορτάζ Θανάσης Κουκάκης αντιλήφθηκε ότι παρακολουθούνταν από την ΕΥΠ και ζήτησε ενημέρωση από τις αρμόδιες αρχές, αλλά η κυβέρνηση άλλαξε το νόμο το Μάρτιο του 2021, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η πληροφόρησή του, ενώ παράλληλα αποκαλύφθηκε η παρακολούθηση από την ΕΥΠ ενός ακόμη δημοσιογράφου, του Σταύρου Μαλιχούδη. Την άνοιξη του 2022 αποδείχτηκε αρχικά η χρήση του παράνομου λογισμικού «Predator» εις βάρος του Κουκάκη και αργότερα εις βάρος του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής και ευρωβουλευτή, Νίκου Ανδρουλάκη, στο κινητό του οποίου, ωστόσο, δεν εγκαταστάθηκε το λογισμικό. Τον Ιούλιο του 2022 αποκαλύφθηκε ότι ο Ανδρουλάκης παρακολουθήθηκε μέσω του συστήματος της ΕΥΠ, με αποτέλεσμα τις παραιτήσεις του διοικητή της ΕΥΠ, Παναγιώτη Κοντολέοντα, και του γενικού γραμματέα του πρωθυπουργού, Γρηγόρη Δημητριάδη.

Το φθινόπωρο του 2022 δημοσιεύματα της εφημερίδας Documento παρουσίαζαν καταλόγους δημοσίων προσώπων, για τα οποία υποστηριζόταν ότι βρίσκονταν υπό παρακολούθηση. Μετά από αίτημα δύο εξ αυτών, του ευρωβουλευτή Γιώργου Κύρτσου και του δημοσιογράφου Τάσου Τέλλογλου, η ΑΔΑΕ πραγματοποίησε ελέγχους, που διαπίστωσαν ότι και οι δύο βρίσκονταν υπό παρακολούθηση από την ΕΥΠ. Το Δεκέμβριο ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλέξης Τσίπρας, ζήτησε από την ΑΔΑΕ να ελεγχθεί αν άλλα έξι πρόσωπα μεταξύ των οποίων, ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης και ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνος Φλώρος καθώς και άλλα μέλη της ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων, παρακολουθούνταν από την ΕΥΠ. Μετά τη μη σύγκληση της κοινοβουλευτικής επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, όπως είχε αιτηθεί, ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος, ενημέρωσε τον Ιανουάριο του 2023 τους πολιτικούς αρχηγούς ότι και τα έξι πρόσωπα είχαν βρεθεί υπό πολύμηνη παρακολούθηση από την ΕΥΠ. Ο Τσίπρας ανακοίνωσε την απάντηση Ράμμου από το βήμα της Βουλής και κατέθεσε πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης η οποία απορρίφθηκε από την κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας.

Τον Μάιο του 2023 υιοθετήθηκε από το Ευρωκοινοβούλιο η τελική αναφορά της επιτροπής PEGA για τη διερεύνηση των κατασκοπευτικών λογισμικών, η οποία κατέληξε πως το κατασκοπευτικό λογισμικό χρησιμοποιήθηκε από την ανώτατη πολιτική ηγεσία της Ελλάδας και κάλεσε την Ελλάδα να λάβει δέκα μέτρα, μεταξύ των οποίων την κλήση της Europol να συμμετάσχει στην έρευνα της υπόθεσης.

Με μια απόφαση αμφισβητούμενης συνταγματικότητας το Σεπτέμβριο του 2023 η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής των Ελλήνων όρισε νέα μέλη της ΑΔΑΕ, μία ημέρα πριν η Αρχή συνεδριάσει για την επιβολή προστίμου στην ΕΥΠ λόγω της ανεπαρκούς συνεργασίας της στη διερεύνηση της υπόθεσης. Με τη νέα της σύνθεση η ΑΔΑΕ αρνήθηκε τον Οκτώβριο του 2023 αίτημα των δύο εισαγγελέων πρωτοδικών, που από το 2022 ερευνούσαν την υπόθεση, να εξετάσει αν οι 92 παρακολουθούμενοι με το Predator, τους οποίους είχε εντοπίσει τον Ιούνιο η ΑΠΔΠΧ, παρακολουθήθηκαν και από την ΕΥΠ και ενημέρωσε σχετικά την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, που παρήγγειλε την αφαίρεση της δικαστικής διερεύνησης της υπόθεσης από τους εισαγγελείς και την ανάθεσή της σε αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Πλαίσιο

H ΕΥΠ επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη

Με το πρώτο Προεδρικό Διάταγμα που εκδόθηκε επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, στις 8 Ιουλίου 2019, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) μεταφέρθηκε υπό την άμεση εποπτεία του πρωθυπουργού. Λίγες μέρες αργότερα η κυβέρνηση κατέθεσε ένα νομοσχέδιο που προέβλεπε τη σύσταση της Προεδρίας της Κυβέρνησης ως δημόσιας υπηρεσίας υπαγόμενης στον πρωθυπουργό, στην οποία υπάγονταν πλέον η ΕΥΠ. Η διάταξη δέχτηκε την κριτική εκπροσώπων της αντιπολίτευσης, αλλά το νομοσχέδιο για το επιτελικό κράτος υπερψηφίστηκε και έγινε νόμος τον Αύγουστο του 2019.

Την 1η Αυγούστου ανακοινώθηκε ότι θα διοριζόταν ο Παναγιώτης Κοντολέων στη θέση του διοικητή της ΕΥΠ. Λίγες μέρες αργότερα άρθρο της Εφημερίδας των Συντακτών έγραφε ότι ο Κοντολέων δεν πληρούσε το κριτήριο διορισμού του νόμου 3649/2008 που αναφέρει ότι για το διοικητή της ΕΥΠ «απαιτείται η κατοχή τουλάχιστον πτυχίου Πανεπιστημίου της ημεδαπής ή ισότιμου της αλλοδαπής», ενώ ο Κοντολέων δεν είχε αναγνωρίσει την ισοτιμία των πτυχίων του από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Την ίδια μέρα ο πρόεδρος του  ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Αλέξης Τσίπρας επέκρινε την επιλογή Κοντολέοντα και ζήτησε την αντικατάστασή του ή την αλλαγή του νόμου, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης αρνήθηκε ότι η κυβέρνηση θα άλλαζε το νόμο. Στις 30 Αυγούστου η κυβέρνηση κατέθεσε τροπολογία με την οποία μεταβλήθηκαν τα προσόντα του διοικητή της ΕΥΠ, προσθέτοντας αντί πανεπιστημιακών τίτλων τη «δεκαετή τουλάχιστον αποδεδειγμένη επαγγελματική απασχόληση». Η τροπολογία επικρίθηκε από την αντιπολίτευση, αλλά υπερψηφίστηκε από τους βουλευτές της ΝΔ και επικύρωσε το διορισμό του Κοντολέοντα.

Το Μάιο του 2020, τοποθετήθηκε με κατά πλειοψηφία απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου Ποινικής Δικαιοσύνης επόπτρια της ΕΥΠ η εισαγγελέας εφετών Βασιλική Βλάχου, που είχε διατελέσει εισαγγελέας έδρας στην εκδίκαση των υποθέσεων της δολοφονίας του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου και του Noor 1.

Τη δεκαετία 2012-2021 σημειώθηκε αύξηση κατά 116% στις νόμιμες συνακροάσεις (παρακολουθήσεις) για λόγους εθνικής ασφαλείας από την ΕΥΠ, - μόνο το 2021 εκδόθηκαν 15.000 διαταγές παρακολούθησης.

Τον Μάρτιο του 2021, υπερψηφίστηκε στη Βουλή των Ελλήνων από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής μία τροπολογία του υπουργού Δικαιοσύνης σε κυβερνητικό νομοσχέδιο με την οποία καταργήθηκε με αναδρομική ισχύ η δυνατότητα πολιτών να πληροφορούνται από την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) ότι είχε αρθεί το απόρρητο των επικοινωνιών τους από την ΕΥΠ, εφόσον η παρακολούθησή τους γινόταν για λόγους εθνικής ασφάλειας. Σε επιστημονικό τους άρθρο ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος, και δύο μέλη της τοποθετήκαν προσωπικά κατά της διάταξης υποστηρίζοντας ότι χωρίς την πληροφόρηση αυτή ο πολίτης που παρακολουθείται «στερείται πλήρως κάθε δυνατότητας να ζητήσει αποτελεσματική δικαστική προστασία», με αποτέλεσμα να παραβιάζεται το Σύνταγμα και η ΕΣΔΑ.

Άλλη τροπολογία σε νομοσχέδιο που ψηφίστηκε τον ίδιο μήνα προέβλεπε την έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης που θα έκανε δυνατή τη δημιουργία ψηφιοποιημένου κρυπτογραφημένου αρχείου της ΑΔΑΕ για τις διατάξεις παρακολουθήσεων από την ΕΥΠ και την Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία. Μέχρι σήμερα το αρχείο της ΑΔΑΕ παραμένει έγχαρτο, με αποτέλεσμα να καθίσταται ουσιαστικά αδύνατος ο έλεγχός του και να αναγκάζεται η ΑΔΑΕ να απευθύνεται στους παρόχους τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών για τον έλεγχο των διατάξεων παρακολούθησης. Ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ έχει υπενθυμίσει ανεπίσημα στους αρμόδιους υπουργούς Πιερρακάκη και Τσιάρα την υποχρέωση έκδοσης της ΚΥΑ και διαμαρτυρηθεί δημόσια, αλλά η ΚΥΑ εξακολουθεί να μην έχει εκδοθεί. Νέος νόμος του Δεκεμβρίου 2022 προβλέπει νέες διαδικασίες ελέγχου του αρχείου της ΑΔΑΕ, οι οποίες κατά τα μέλη της Αρχής καθιστούν «με μαθηματική ακρίβεια» ανέφικτη τη λειτουργία του.

Εταιρείες spyware
Το 2013, ο πρώην στρατιωτικός των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ, Ταλ Ντίλιαν, ξεκίνησε να δραστηριοποιείται επιχειρηματικά στην Κύπρο συνεργαζόμενος με τον Ισραηλινό Αβραάμ Σαχάκ Αβνί, που προμήθευε με υλικά ασφαλείας το κυπριακό κόμμα Δημοκρατικό Συναγερμό  και δημόσιες υπηρεσίες ασφαλείας της Κύπρου. Το ίδιο έτος ενέγραψε στο κυπριακό εταιρικό μητρώο την εταιρεία WiSpear, που πωλούσε ηλεκτρονικό εξοπλισμό και, σύμφωνα με μία αστυνομική έκθεση, συστεγαζόταν με μια εταιρεία του Αβνί. Ο Ντίλιαν κατέχει ένα δίκτυο εταιρειών σε διάφορες χώρες με την επωνυμία "Intellexa", που καθώς δεν εδρεύουν στο Ισραήλ δεν υπόκεινται στην εποπτεία των εκεί ρυθμιστικών αρχών. Το 2018, εισήγαγε στην Κύπρο ένα βαν που δηλώθηκε ως μετεωρολογικός εξοπλισμός, αλλά χρησιμοποιούνταν για την παρακολούθηση smartphones. Μετά από δημόσια παρουσίαση του βαν το 2019, ο Ντίλιαν διέκοψε τη δράση του στην Κύπρο και μετέφερε τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα, ενώ στη WiSpear επιβλήθηκε το 2021 πρόστιμο σχεδόν 1 εκ. ευρώ για την παράνομη χρήση του βαν και το 2022 καταδικάστηκε για παραβιάσεις της ιδιωτικής ζωής. Το 2018 μέσω της WiSpear ο Ντίλιαν απέκτησε τη βορειομακεδονική εταιρεία Cytrox, η οποία είχε ιδρυθεί το 2017 από τον προκάτοχο του Ντίλιαν σε μυστική μονάδα της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και η οποία εμπορεύεται το λογισμικό κατασκοπίας Predator.

Στην Ελλάδα, ιδρύθηκαν τον Μάρτιο του 2020 τρεις εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Intellexa ΑΕ, με αναπληρωτή σύμβουλο και διαχειριστή ως το 2021 τον Φέλιξ Μπίτζιο. Από τον Μάιο του 2020, η Intellexa ανήκε κατά 65% σε μια ιρλανδική εταιρεία συμφερόντων Ταλ Ντίλιαν και κατά 35% στο Μπίτζιο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Inside Story, το σύστημα Predator εγκαταστάθηκε σε χώρο υπό τον έλεγχο της ελληνικής κυβέρνησης στην Αγία Παρασκευή, μετά από αγορά κόστους 7 εκ. ευρώ και επιπλέον 150.000 για τις εκάστοτε 10 μηνιαίες παρακολουθήσεις. Κατά το Inside Story μέρος του ποσού προήλθε από τις απόρρητες δαπάνες της κυβέρνησης για την ΕΥΠ, οι οποίες πολλαπλασιάστηκαν τη διετία 2020-2021. Τον Ιούλιο του 2020 αγοράστηκαν τα πρώτα domain που θα δημιουργούσαν ψεύτικα link για να παγιδεύσουν κινητά τηλέφωνα. Έρευνα του Inside Story έχει εντοπίσει συνολικά 50 domain που δημιουργήθηκαν για την παγίδευση ελληνόφωνων στόχων. Σύμφωνα με ενημέρωση του προέδρου της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σε μέλη της εξεταστικής επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου για τη χρήση παράνομων λογισμικών το Φεβρούαριο του 2023, μέχρι τότε είχε επιβεβαιωθεί η αποστολή περίπου 300 μηνυμάτων παγίδευσης με το Predator σε περίπου 100 παραλήπτες. Σύμφωνα με ανακοίνωση της τον Ιούλιο του 2023 η ομάδα έρευνας της ΑΠΔΠΧ εντόπισε 220 SMS με link μολυσμένο με το Predator τα οποία εστάλησαν σε 92 αριθμούς κινητών τηλεφώνων για να τα μετατρέψουν σε όργανα παρακολούθησης. Η δημοσιογραφική ιστοσελίδα Inside Story δημοσίευσε το περιεχόμενο πολλών από αυτά, που εστάλησαν κυρίως το 2021, με αποδέκτες πολιτικούς, υπουργούς και συνεργάτες τους, μεταξύ των οποίων και συνεργάτες του πρωθυπουργού (π.χ. Δημήτρης Αβραμόπουλος, Γιώργος Πατούλης, Γιώργος Γεραπετρίτης, Κωστής Χατζηδάκης, Θάνος Πλεύρης, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Άδωνις Γεωργιάδης, Νίκος Δένδιας, Χρήστος Σπίρτζης κ.ά.), επιχειρηματίες (π.χ. Θόδωρος Καρυπίδης), δημοσιογράφους, στελέχη της ΕΥΠ, τουλάχιστον ένα μητροπολίτη και το διευθυντή της εφημερίδας Καθημερινή, Αλέξη Παπαχελά. Τα ονόματα των αποδεκτών περιλαμβάνονταν σε κατάλογο παρακολουθούμενων από την ΕΥΠ και το Predator που δημοσίευσε το Νοέμβριο του 2022 η εφημερίδα Documento. Επτά από τα SMS, μεταξύ των οποίων και εκείνο που έλαβε το στέλεχος του Meta, Άρτεμις Σίφορντ, περιείχαν στοιχεία σχετικά με ραντεβού για τον εμβολιασμό κατά της CoVid-19. Η ανακοίνωση της ΑΠΔΠΧ δηλώνει πως δεν παραβιάστηκε η ασφαλεία της επίσημης πλατφόρμας του εμβολιασμού και το Inside Story συμπεραίνει πως οι ακριβείς πληροφορίες για το ραντεβού εμβολιασμό αποκτήθηκαν μέσω της συμπληρωματικής χρήσης της επισύνδεσης της ΕΥΠ που δίνει πρόσβαση στα SMS που δέχεται ένα κινητό. Τα SMS στάλθηκαν μέσω τριών εταιρειών μαζικής αποστολής μηνυμάτων με έδρα την Ελλάδα, ορισμένα από εταιρείες του εξωτερικού, και πληρώθηκαν με τη χρήση προπληρωμένων καρτών.

Το Νοέμβριο του 2021 το Υπουργείο Εξωτερικών χορήγησε στην Intellexa δύο άδειες εξαγωγής του λογισμικού Predator στη Μαδαγασκάρη, η κυβέρνηση της οποίας έχει διώξει αντιφρονούντες. Με τη δημοσίευση της πληροφορίας από τους Times της Νέας Υόρκης το Δεκέμβριο του 2022 το ΥπΕξ ανακοίνωσε ότι διενεργείται ΕΔΕ. Σύμφωνα με την Καθημερινή, το Νοέμβριο του 2021 είχαν χορηγηθεί από τη Γενική Διεύθυνση για την Οικονομική Διπλωματία άδειες εξαγωγής του λογισμικού σε άλλες δύο αφρικανικές χώρες.

Στα τέλη του 2020 η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήρθε σε επαφή με την Επιχειρησιακή Τεχνική Υπηρεσία Σκοπίων (Operational Technical Agancy Skopje, ΟΤΑ), την αρμόδια αρχή για τις άρσεις απορρήτου στη Βόρεια Μακεδονία από το 2018, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης με spyware. Το 2021 και το Φεβρουάριο του 2022 έλαβαν χώρα συναντήσεις των επικεφαλής της OTA, Ζόραν Ανγκελόφσκι, και της ΕΥΠ, Παναγιώτη Κοντολέοντα, και συντάχθηκε το Μάρτιο ένα προσχέδιο ενός απόρρητου προσυμφώνου για την κυβερνοασφάλεια. Σύμφωνα με επαφές ενός πρώην στελέχους της Intellexa η ελληνική κυβέρνηση ενδιαφερόταν για τη νομιμοποίηση της χρήσης spyware στα πρότυπα της Βόρειας Μακεδονίας, ενώ σύμφωνα με την OTA οι συναντήσεις αφορούσαν την «ανταλλαγή εμπειριών στον τομέα της ψηφιοποίησης συστημάτων, προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της ασφάλειας κατά την ψηφιοποίηση.» Το προσχέδιο της συμφωνίας μεταξύ των διοικητών ΕΥΠ και OTA στάλθηκε ως ηλεκτρονικό έγγραφο στο γραφείο του πρωθυπουργού που είχε ως επικεφαλής τον ανιψιό του, Γρηγόρη Δημητριάδη, φέροντας διορθώσεις του Νιρ Μπεν Μοσέ, ενός πρώην στελέχους του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ που συνεργαζόταν με την Intellexa. Τον επόμενο μήνα δημοσιεύθηκε η παρακολούθηση του δημοσιογράφου Κουκάκη με το Predator και η υπογραφή του προσυμφώνου ματαιώθηκε.

Αρχικές αποκαλύψεις

Παρακολούθηση Κουκάκη
Τον Ιούνιο του 2020, η ΕΥΠ ξεκίνησε δίμηνη παρακολούθηση του κινητού του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη για λόγους εθνικής ασφάλειας, για την οποία αιτήθηκε η παράτασή της ως την 1η Οκτωβρίου. Την περίοδο εκείνη ο Κουκάκης ασχολούνταν με το οικονομικό ρεπορτάζ, ερευνώντας υποθέσεις τραπεζικού και επιχειρηματικού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων που αφορούσαν ξέπλυμα χρήματος, και συγγράφοντας ρεπορτάζ που δημοσιεύονταν σε διεθνή μέσα όπως οι Financial Times. Έχοντας διαπιστώσει προβλήματα στη λειτουργία του τηλεφώνου του και μετά από πληροφόρηση από δημοσιογραφικές πηγές, ο Κουκάκης κατέθεσε καταγγελία στην ΑΔΑΕ ζητώντας να πληροφορηθεί αν παρακολουθείται και την ίδια μέρα η ΕΥΠ ζήτησε την παύση της άρσης του απορρήτου του. Τον Μάρτιο του 2021, η ΑΔΑΕ αιτήθηκε από την εισαγγελέα της ΕΥΠ αν η ενημέρωση του Κουκάκη θα διακύβευε το σκοπό της άρσης του απορρήτου, οπότε, κατά την ισχύουσα νομοθεσία δε θα μπορούσε να ενημερωθεί σχετικά. Είκοσι μέρες αργότερα, η κυβερνητική τροπολογία κατάργησε με αναδρομική ισχύ τη δυνατότητα πολιτών που παρακολουθούνται από την ΕΥΠ για λόγο εθνικής ασφάλειας να ενημερώνονται μετά την άρση του απορρήτου από την ΑΔΑΕ. Εξαιτίας της αλλαγής του νόμου η εισαγγελέας μπορούσε να αρνηθεί στην ΑΔΑΕ την ενημέρωση του θιγόμενου και τον Ιούνιο του 2021 η ΑΔΑΕ απάντησε στον Κουκάκη όχι ότι δεν παρακολουθείται, αλλά ότι δεν είχε παραβιαστεί στην περίπτωσή του η «κείμενη νομοθεσία περί απορρήτου των τηλεπικοινωνιών».

Παρακολούθηση Σταύρου Μαλιχούδη
Ο Σταύρος Μαλιχούδης ανακάλυψε ότι παρακολουθείται μέσα από την έρευνα του δημοσιογράφου Δημήτρη Τερζή για λογαριασμό της Εφημερίδας των Συντακτών (ΕΦ.ΣΥΝ) που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2021, με τίτλο «Πολίτες σε καθεστώς παρακολούθησης από την ΕΥΠ». Ο Μαλιχούδης διαπίστωσε ότι υπήρχε διαταγή παρακολούθησης του δημοσιογράφου που προσπαθούσε να εντοπίσει στη Κω ένα 12χρονo αγόρι από τη Συρία, τη ζωγραφιά του οποίου είχε δημοσιεύσει στο εξώφυλλό της η γαλλική εφημερίδα Le Monde. Ο δημοσιογράφος ήταν αυτός.

Παρακολούθηση Θανάση Κουκάκη
Ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης ανακάλυψε την παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών του μέσω του λογισμικού Predator από το οποίο είχε μολυνθεί το κινητό του τηλέφωνο, στις 28 Μαρτίου του 2022  έπειτα από έλεγχο που διενήργησε για λογαριασμό του, το "Citizen Lab" του Πανεπιστημίου του Τορόντο. Η ανάλυση του "Citizen Lab" εντόπισε την παρουσία του Predator το διάστημα Ιουλίου - Σεπτεμβρίου 2021, ενώ δεν απέκλεισε και το ενδεχόμενο και άλλων μολύνσεων. Ο δημοσιογράφος προχώρησε και σε επίσημο αίτημα προς την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) στις 6 Απριλίου του 2022 για να διερευνήσει τις διαπιστώσεις του καναδικού εργαστηρίου. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέδωσε την παρακολούθηση του Κουκάκη μέσω Predator σε ενέργειες ιδιώτη. Λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ που αποδείκνυε την παρακολούθηση του Κουκάκη από την ΕΥΠ το 2020, η προϊσταμένη της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθήνας διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης για να ερευνηθεί πιθανή παραβίασης τηλεφωνικού απορρήτου. Ερωτώμενος σχετικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου, δεν αρνήθηκε ότι η ΕΥΠ παρακολουθούσε τον Κουκάκη, ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνηση δεν έχει γνώση των ενεργειών της ΕΥΠ και έκανε λόγο για αυτεπάγγελτη διερεύνηση της υπόθεσης από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ). Ο Οικονόμου επικρίθηκε για ανακριβείς δηλώσεις και για την παραπομπή στην ΕΑΔ παρόλο που η αρχή δεν είχε κάνει σχετική ανακοίνωση και ενώ αρμόδια αρχή για τις παρακολουθήσεις είναι η ΑΔΑΕ. Τον Ιούλιο παραδόθηκαν στον Κουκάκη τμήματα της έκθεσης που συνέταξε η ΕΑΔ, μετά από «έγκριση» της ΕΥΠ. Το πόρισμα της ΕΑΔ ήταν ότι η Intellexa, η εταιρεία που εμπορευόταν το Predator, δεν είχε συνάψει συμβάσεις με ελληνικές εταιρείες ή κρατικούς φορείς. Η ΕΑΔ επικρίθηκε για το ότι δεν είχε ελέγξει τους τραπεζικούς λογαριασμούς που είχε προσκομίσει ο Κουκάκης, ούτε τη δράση ενδιάμεσων εταιρειών άλλης δικαιοδοσίας, όπως των κυπριακών, που συνδέονται με ελληνικές εταιρείες, ούτε τη δράση των ελληνικών εταιρειών για το έτος 2021 κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η παρακολούθηση Κουκάκη με το Predator.

Παρακολούθηση Νίκου Ανδρουλάκη
 Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, ευρωβουλευτής Νίκος Ανδρουλάκης, έλαβε στο κινητό του τηλέφωνο μήνυμα που τον καλούσε να πατήσει σε μια (παραποιημένη) διεύθυνση υπαρκτής ιστοσελίδας. Το γεγονός ότι, αν και διάβασε το μήνυμα, δεν πάτησε το σύνδεσμο, απέτρεψε την εγκατάσταση του Predator. Ο σύνδεσμος του μηνύματος ήταν από το ίδιο παραποιημένο domain με το σύνδεσμο του μηνύματος που είχε μολύνει το κινητό του Κουκάκη. Στις 26 Ιουλίου του 2022 ο Νίκος Ανδρουλάκης, κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά στον Άρειο Πάγο για παραβίαση προσωπικών δεδομένων, καθώς στο κινητό του τηλέφωνο εντοπίστηκε η παρουσία συνδέσμου που σχετίζεται με το παράνομο λογισμικό Predator. Η ανεπιτυχής προσπάθεια παγίδευσης του κινητού του τηλεφώνου εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια προληπτικού ελέγχου που διενεργείται στο Ευρωκοινοβούλιο, κατά τον οποίο από τα 200 κινητά τηλέφωνα που ελέγχθηκαν μόνο εκείνο του Ανδρουλάκη είχε ίχνη παραβίασης.

Παρακολούθηση Χρήστου Σπίρτζη 
Ο τομεάρχης Προστασίας του Πολίτη του ΣΥΡΙΖΑ, Χρήστος Σπίρτζης, κατέθεσε στις 9 Σεπτεμβρίου 2022, μήνυση κατά παντός υπευθύνου, καθώς ανακαλύφθηκαν ίχνη παρακολούθησης του κινητού του, από το λογισμικό Predator, τον Νοέμβριο του 2021. Όπως υποστήριξε, ο παράνομος σύνδεσμος που εστάλη στο κινητό του, (προκειμένου να ενεργοποιήσει δολίως την εφαρμογή του) ήταν ίδιος τόσο με τον σύνδεσμο του Ν. Ανδρουλάκη όσο και με αυτόν του Θ. Κουκάκη.

Πολιτικές αντιδράσεις

Παραίτηση διοικητή ΕΥΠ και ΓΓ Πρωθυπουργού
Στις 29 Ιουλίου συνεκλήθη η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής όπου παρευρέθηκαν για να καταθέσουν μεταξύ άλλων, ο τότε αρχηγός της Ε.Υ.Π., Παναγιώτης Κοντολέων και ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος. Σε μέσα ενημέρωσης κυκλοφόρησαν διαρροές από την συνεδρίαση σύμφωνα με τις οποίες ο Κοντολέων παραδέχθηκε πως η Ε.Υ.Π. παρακολουθούσε τον Κουκάκη και πως αυτό συνέβη κατόπιν αιτήματος ξένων υπηρεσιών. Η Ελληνική Κυβέρνηση διέψευσε τις διαρροές, με την αντιπολίτευση να ζητάει επίσημη πληροφόρηση από τα πρακτικά που κρατούνται για να εξακριβωθεί τι πραγματικά ειπώθηκε χωρίς διαρροές.

Στις 4 Αυγούστου 2022, η Εφημερίδα των Συντακτών δημοσίευσε έρευνα που συνέδεε τον Γενικό Γραμματέα του πρωθυπουργού, Γρηγόρη Δημητριάδη, με την Intellexa, την εταιρεία που προμηθεύει το λογισμικό Predator στην Ελλάδα και το επιχειρηματία Φέλιξ Μπίτζιο που τη διαχειριζόταν. Την ίδια μέρα η ΑΔΑΕ ενημέρωσε το Μέγαρο Μαξίμου ότι μετά από έρευνα της σχετικά με τις καταγγελίες Ανδρουλάκη είχε διαπιστώσει μέσω της Wind ότι για το κινητό του Ανδρουλάκη είχε γίνει το Σεπτέμβριο του 2021 άρση απορρήτου ώστε να παρακολουθηθεί μέσω του συστήματος συνακροάσεων της ΕΥΠ.

Την επομένη η εισηγήτρια της επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών Σόφι ιν 'τ Βελντ δήλωσε σε συνέντευξή της ότι δεν υπάρχει «σοβαρή εναλλακτική» εξήγηση από τη χρήση του Predator από την ελληνική κυβέρνηση και συνέστησε την εμπλοκή της Europol και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην έρευνα της υπόθεσης. Την ίδια μέρα ο Δημητριάδης παραιτήθηκε από την θέση του Γενικού Γραμματέα του πρωθυπουργού. Λιγότερο από μία ώρα αργότερα παραιτήθηκε και ο αρχηγός της Ε.Υ.Π. Παναγιώτης Κοντολέων, την θέση του οποίου πήρε ο τότε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών και πρέσβης Θεμιστοκλής Δεμίρης. Οι παραιτήσεις αυτές προκάλεσαν έντονες πολιτικές αντιδράσεις. Η Ελληνική κυβέρνηση επισήμανε πως η παραίτηση του Δημητριάδη έγινε λόγω της τοξικότητας που έχει δημιουργηθεί στο πρόσωπο του, και πως αυτός δεν έχει καμία σχέση με το λογισμικό predator. Ο Δημητριάδης έκανε αγωγή στο Reporters United (με το οποίο συνεργάζεται ο Θανάσης Κουκάκης) και στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Για την παραίτηση του Κοντολέοντα η Ελληνική Κυβέρνηση ανέφερε πως αυτή ζητήθηκε από τον πρωθυπουργό μόλις πληροφορήθηκε την παρακολούθηση προσώπου, του Νίκου Ανδρουλάκη τον Σεπτέμβριο του 2021) η οποία είχε λάβει χώρα χωρίς να ενημερωθεί ο πρωθυπουργός. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ζήτησε την σύσταση εξεταστικής επιτροπής για το θέμα, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Γιάννη Οικονόμου να απαντά πως η κυβέρνηση θα δεχθεί την σύσταση εξεταστικής επιτροπής με τον όρο της εμπιστευτικότητας.

Την Δευτέρα 8 Αυγούστου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε μια ολιγόλεπτη δήλωση για το θέμα των παρακολουθήσεων, λέγοντας πως δεν γνώριζε για την παρακολούθηση του Ανδρουλάκη και πως εάν γνώριζε δεν θα επέτρεπε να συμβεί. Την επόμενη μέρα, δημοσιεύτηκε πράξη νομοθετικού περιεχομένου, βάσει της οποίας καθιερώνεται εποπτεία της Ε.Υ.Π. από δύο εισαγγελείς και, για πρώτη φορά, ακρόαση του διοικητή της από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας.

Σύσταση εξεταστικής επιτροπής
Ο πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Αλέξης Τσίπρας προσήψε ευθύνες για τις παρακολουθήσεις στον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, χαρακτηρίζοντας απόδειξη ενοχής τις παραιτήσεις Δημητριάδη και Κοντολέοντα. Επίσης, κατέθεσε επιστολή προς τον πρόεδρο της Βουλής Κωνσταντίνο Τασούλα με αίτημα την διακοπή της θερινής διακοπής της Βουλής και την εκτέλεση έκτακτης συζήτησης προ ημερήσιας διάταξης στην Ολομέλεια για το σκάνδαλο. Μετέπειτα, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κατέθεσε επιστολή στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, ζητώντας σύγκλισή της και ακρόαση των Θεμιστοκλή Δεμίρη, Παναγιώτη Κοντολέων, Γρηγόρη Δημητριάδη και της Εισαγγελέα. Εν τέλει, η Βουλή ξανάνοιξε στις 22 Αυγούστου μετά από αποδοχή του σχετικού αιτήματος Τσίπρα, με την συνεδρίαση της Διάσκεψης των Προέδρων. Την ίδια ημέρα, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και το Κ.Κ.Ε. κατέθεσαν επίσης αίτημα για σύγκλιση της Επιτροπής, ζητώντας και την ακρόαση του προέδρου της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, Χρήστου Ράμμου. Αποφασίστηκε η συνεδρίαση της Επιτροπής στις 24 Αυγούστου για την ακρόαση του Θεμιστοκλή Δεμίρη, για ανάληψη των καθηκόντων του, και συζήτηση προ ημερήσιας διάταξης σε επίπεδο αρχηγών στις 26 του μηνός.

Ο πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Νίκος Ανδρουλάκης επισήμανε την αρχική απόπειρα υποβάθμισης του θέματος από την Ελληνική Κυβέρνηση και χαρακτήρισε το σκάνδαλο ως μείζον ζήτημα που θίγει τον πυρήνα της λειτουργίας των θεσμών και της δημοκρατίας στην Ελλάδα.

Τα κοινοβουλευτικά κόμματα Κ.Κ.Ε., ΜέΡΑ25 και Ελληνική Λύση συμφώνησαν στην πρόταση του Νίκου Ανδρουλάκη για σύσταση εξεταστικής επιτροπής.

Τον Αύγουστο το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε στη Βουλή πρόταση για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής, η οποία υπερψηφίστηκε από 142 βουλευτές, ενώ 157 ψήφισαν «παρών». Την πρώτη ημέρα των εργασιών της επιτροπής, το Σεπτέμβριο, η αντιπολίτευση πρότεινε την εκλογή διακομματικού προεδρείου και τη δημοσιοποίηση των πρακτικών χωρίς τα σημεία που αφορούν την εθνική ασφάλεια. Οι προτάσεις αυτές απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία, που εξέλεξε προεδρείο αποτελούμενο αποκλειστικά από βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και αποφάσισε ότι η επιτροπή θα συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών, τα πρακτικά δε θα διανέμονται στους βουλευτές, αλλά αυτοί θα έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά κατόπιν αίτησής τους. Στην κεκλεισμένων των θυρών κατάθεσή του ο Κοντολέων ισχυρίστηκε ότι ο Ανδρουλάκης παρακολουθήθηκε νόμιμα για εθνικούς λόγους τους οποίους δεν αποκάλυψε επικαλούμενος το απόρρητο και ότι δεν είχε ενημερώσει σχετικά με την παρακολούθηση μέλη της κυβέρνησης.

Επιτροπή PEGA και διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης 
Στις 3 Νοεμβρίου, η επιτροπή PEGA του Ευρωκοινοβουλίου σχετικά με το σκάνδαλο ήλθε στην Ελλάδα για να διερευνήσει τη χρήση του παράνομου λογισμικού από την ελληνική κυβέρνηση.

Στις 6 Νοεμβρίου 2022, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Ισίδωρος Ντογιάκος, παρήγγειλε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών να διενεργήσει ποινική προκαταρκτική εξέταση, όπου κλήθηκε και κατέθεσε ο δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας, Κώστας Βαξεβάνης.

Στις 8 Μαΐου 2023, η τελική αναφορά της επιτροπής PEGA υπερψηφίστηκε από το Ευρωκοινοβούλιο. Κατάληξε πως υπήρξαν παραβιάσεις του νόμου της ΕΕ, και έκανε δέκα συστάσεις στην Ελλάδα καλώντας την:

 Να αποκαταστήσει επειγόντως και να ενισχύσει τις θεσμικές και νομικές διασφαλίσεις, συμπεριλαμβανομένων αποτελεσματικών εκ των προτέρων και εκ των υστέρων ελέγχων, καθώς και ανεξάρτητων μηχανισμών εποπτείας.
 Να ανακαλέσει επειγόντως όλες τις άδειες εξαγωγής που δεν συνάδουν πλήρως με τον κανονισμό για τα είδη διπλής χρήσης και να διερευνήσει τις καταγγελίες για παράνομες εξαγωγές, μεταξύ άλλων στο Σουδάν.
 Να διασφαλίσει ότι οι αρχές μπορούν να διερευνούν ελεύθερα και ανεμπόδιστα όλες τις καταγγελίες για τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού.
 Να αποσύρει επειγόντως την τροπολογία 826/145 του νόμου 2472/1997, με την οποία καταργήθηκε η δυνατότητα της ΑΔΑΕ να ενημερώνει τους πολίτες για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών.
 Να αποκαταστήσει την πλήρη ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος και όλων των αρμόδιων εποπτικών οργάνων, όπως ο Διαμεσολαβητής και οι αρχές προστασίας δεδομένων, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης συνεργασία και πρόσβαση όλων των εποπτικών φορέων στις πληροφορίες και η παροχή πλήρους ενημέρωσης σε όλα τα θύματα.
 Να αντιστρέψει τη νομοθετική τροποποίηση του 2019 που έθεσε την ΕΥΠ υπό τον άμεσο έλεγχο του πρωθυπουργού.
 Να εφαρμόσει επειγόντως την οδηγία για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος.
 Να διασφαλίσει την ανεξαρτησία της ηγεσίας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).
 Να ξεκινήσει επειγόντως αστυνομική έρευνα μετά την εικαζόμενη κατάχρηση κατασκοπευτικού λογισμικού και να κατασχέσει φυσικά αποδεικτικά στοιχεία για πληρεξούσιους, εταιρείες μεσιτείας και πωλητές κατασκοπευτικού λογισμικού που συνδέονται με μολύνσεις από κατασκοπευτικό λογισμικό.
 Να καλέσει την Europol να συμμετάσχει αμέσως στις έρευνες.

Περαιτέρω αποκαλύψεις και έρευνες ΑΔΑΕ

Λίστα παρακολουθήσεων 
Στις 5 Νοεμβρίου, η εφημερίδα Documento, δημοσίευσε μια λίστα με ονόματα του πολιτικού, επιχειρηματικού και δημοσιογραφικού χώρου, τα οποία  κατά τους ισχυρισμούς της, ήταν υπό παρακολούθηση μέσω του Predator. Δημοσίευσε, επίσης, ότι η ΕΥΠ, είχε υπό παρακολούθηση τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, στρατηγό Κωνσταντίνο Φλώρο, τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), αντιστράτηγο Χαράλαμπο Λαλούση και τον πρώην γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών & Επενδύσεων, υποπτέραρχο Θοδωρή Λάγιο.  

Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παρακολουθούνταν και οι: Αντώνης Σαμαράς πρώην πρωθυπουργός, Νίκος Δένδιας υπουργός Εξωτερικών, οι πρώην υπουργοί Προστασίας του Πολίτη Όλγα Γεροβασίλη και Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο περιφερειάρχης Αττικής Γιώργος Πατούλης, οι εκδότες Αλέξης Παπαχελάς (Η Καθημερινή), Αντώνης Δελλατόλας (Το Ποντίκι) και Γιάννης Κουρτάκης (Παραπολιτικά), ο τέως πρόεδρος του ΕΟΔΥ Παναγιώτης Αρκουμανέας και η σύζυγος του, δημοσιογράφος Εύα Αντωνοπουλου, ο πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος (πρώην υπουργός των κυβερνήσεων Κώστα Καραμανλή και πρώην δήμαρχος Αθηναίων), η πρώην υπουργός Τουρισμού (επί κυβέρνησης Α. Σαμαρά) Όλγα Κεφαλογιάννη, η αναπληρώτρια και τέως κυβερνητική εκπρόσωπος, Αριστοτελία Πελώνη, ο τέως υπουργός Υγείας και νυν Τουρισμού Βασίλης Κικίλιας και η σύζυγός του Τζένη Μπαλατσινού, ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης και η σύζυγός του Ευγενία Μανωλίδου, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, ο καλλιτέχνης Λάκης Λαζόπουλος, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Χαρδαλιάς, ο πρόεδρος της ΠΑΕ Άρης Θόδωρος Καρυπίδης, που μέσω των επαφών του παρακολουθείτο και ο πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός, Βαγγέλης Μαρινάκης.

Έλεγχος ΑΔΑΕ: Υπό παρακολούθηση οι Γιώργος Κύρτσος και Τάσος Τέλλογλου 
Ο ευρωβουλευτής της πολιτικής ομάδας του Ε.Κ. Renew Europe (Ανανεώστε την Ευρώπη), Γιώργος Κύρτσος και ο ερευνητής δημοσιογράφος Τάσος Τέλλογλου με αιτήματά τους στην ΑΔΑΕ, ζήτησαν να μάθουν εάν ήταν υπό παρακολούθηση από τις μυστικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με δημοσίευμα του πανευρωπαϊκού ειδησεογραφικού ιστότοπου Euractiv, κλιμάκιο της ανεξάρτητης Αρχής επισκέφθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2022 την εταιρεία τηλεπικοινωνιών Cosmote και μετά από έλεγχο που έγινε επιβεβαιώθηκε ότι και οι δύο ήταν υπό παρακολούθηση από μυστικές υπηρεσίες, αλλά οι λόγοι δεν αποκαλύφθηκαν για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Η ΑΔΑΕ, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιμετώπισε δυσκολίες κατά τη διενέργεια του ελέγχου, αφού ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Ισίδωρος Ντογιάκος, φέρεται να προσπάθησε να μπλοκάρει τον έλεγχο λέγοντας ότι ήταν παράνομος.

Παρακολούθηση Κωστή Χατζηδάκη
Το Δεκέμβριο του 2022, ερωτώμενος από τον Τσίπρα, ο Μητσοτάκης διέψευσε ότι είχε δώσει εντολή παρακολούθησης του υπουργού της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και του αρχηγού ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνος Φλώρου. Τις επόμενες μέρες η εφημερίδα Documento δημοσίευσε δελτία επί διετίας παρακολούθησης του Χατζηδάκη από την ΕΥΠ ως «στόχου» με τον κωδικό 5046c.

Παρακολούθηση Α/ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνου Φλώρου 
Στις 24 Δεκεμβρίου 2022, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Documento ότι ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Κωνσταντίνος Φλώρος, ήταν -τουλάχιστον από το πρώτο τρίμηνο του 2022- στόχος παρακολούθησης από την ΕΥΠ με τον κωδικό «519c» ως επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια, στην πραγματικότητα, όμως, για λόγους σχετιζόμενους με τις προμήθειες οπλικών συστημάτων. Η είδηση προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ αντιπολίτευσης και κυβέρνησης, δίχως, ωστόσο, να σχολιαστεί από τους αρμόδιους πολιτικούς αξιωματούχους ή να προσδιοριστεί ποιος και για ποιους λόγους διέταξε την παρακολούθησή του στρατηγού Φλώρου. Λίγες μέρες νωρίτερα είχε γνωστοποιηθεί ότι τον Ιανουάριο του 2023 θα παραταθεί για ένα έτος η τριετής θητεία του στη θέση του αρχηγού ΓΕΕΘΑ. Τον Ιανουάριο το Documento δημοσίευσε και την έκθεση παρακολούθησης του Φλώρου από την ΕΥΠ.

Επιβεβαίωση παρακολούθησης κυβερνητικών αξιωματούχων από την επίσημη ενημέρωση της ΑΔΑΕ 

Tον Δεκέμβριο του 2022 ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας ζήτησε από τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ, Χρήστο Ράμμο να διερευνηθεί αν έξι άτομα παρακολουθήθηκαν από την ΕΥΠ. Τον Ιανουάριο του 2023 ο Ράμμος υπέβαλε στον πρόεδρο της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής αίτημα σύγκλησης της επιτροπής για να την ενημερώσει στο πλαίσιο των καθηκόντων του, το οποίο κοινοποίησε στον πρόεδρο της Βουλής. Ο πρόεδρος της επιτροπής, Θανάσης Μπούρας, και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας δεν ικανοποίησαν το αίτημα του Ράμμου, ενώ ο πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Τασούλας, συμφώνησε χαρακτηρίζοντας το Ράμμο «αυτόκλητ[ο] καλεσμέν[ο]». Ακολούθως, ο Ράμμος έστειλε νέα επιστολή στην οποία ανέφερε ότι διαπράττει παράβαση καθήκοντος, εάν δεν ενημερώσει το Κοινοβούλιο.

Στις 24 Ιανουαρίου 2023 ο Ράμμος απέστειλε απόρρητη επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, στους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων και στον υπουργό Δικαιοσύνης, με την οποία τους ενημέρωνε σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας της ΑΔΑΕ, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλέξη Τσίπρα. Η επιστολή γνωστοποιούσε την παρακολούθηση από την ΕΥΠ έξι προσώπων.

Την ίδια ημέρα, ο Αλέξης Τσίπρας, επισκέφθηκε τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ και παρέλαβε -μετά από αίτημα που είχε υποβάλει- φάκελο με ονόματα κυβερνητικών αξιωματούχων που παρακολουθούσε η ΕΥΠ. Ακολούθως, επισκέφθηκε την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, την οποία ενημέρωσε.

Την επομένη, από το βήμα της Βουλής, ανέφερε ότι σε νόμιμη επισύνδεση από την ΕΥΠ βρίσκονταν ο υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Κωνσταντίνος Φλώρος, ο αρχηγός ΓΕΣ Χαράλαμπος Λαλούσης, ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, Αλέξανδρος Διακόπουλος, καθώς και ο πρώην και ο νυν επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης εξοπλισμών, Θεόδωρος Λάγιος και Αριστείδης Αλεξόπουλος. Κατόπιν, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, κατέθεσε πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, κατηγορώντας την για εκτροπή και παραβίαση του Συντάγματος. Η πρόταση, μετά από τριήμερη συζήτηση στη Βουλή, απορρίφθηκε από 156 βουλευτές.

Παρακολούθηση Σίφορντ
Ανάμεσα στα ονόματα που δημοσιεύθηκαν στη δεύτερη λίστα παρακολουθούμενων της εφημερίδας Documento το Νοέμβριο του 2022 ήταν εκείνο της Άρτεμις Σίφορντ, ελληνίδας και Αμερικανής υπηκόου που εργαζόταν στην ομάδα ασφαλείας της Meta διαμένοντας στην Ελλάδα. Η Σίφορντ προσκόμισε το κινητό της για έλεγχο στο The Citizen Lab του πανεπιστημίου του Τορόντο, που επιβεβαίωσε ότι το κινητό της είχε παραβιαστεί με το λογισμικό Predator το Σεπτέμβριο του 2021 και για τουλάχιστον δύο μήνες. Το κινητό της Σίφορντ μολύνθηκε λίγο αφότου είχε κλείσει στις 17 Σεπτεμβρίου ραντεβού για εμβολιασμό κατά της CoViD-19 μέσω ενός μηνύματος που έλαβε στο κινητό της τηλέφωνο, το οποίο περιείχε ένα λινκ που της ζητούσε να επιβεβαιώσει το ραντεβού. Το μολυσμένο μήνυμα ανέφερε ακριβώς τα στοιχεία του ραντεβού για εμβολιασμό που είχε κλείσει η Σίφορντ, γεγονός που σημαίνει ότι ο συντάκτης του είχε πρόσβαση στα στοιχεία του ραντεβού. Τον Ιανουάριο του 2023 ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣυΡιζΑ, Γιάννης Ραγκούσης, είχε καταγγείλει ότι πολίτης που ανέμενε μήνυμα για τον εμβολιασμό κατά της CoViD-19 είχε λάβει παραποιημένο μήνυμα παγίδευσης με το Predator.

Η Σίφορντ υπέβαλε επίσης στην ΑΔΑΕ αίτημα πληροφόρησης για παρακολούθηση από την ΕΥΠ. Ανώνυμες πηγές δήλωσαν στους New York Times ότι η ΕΥΠ παρακολουθούσε τη Σίφορντ από τον Αύγουστο του 2021 για ένα έτος.

Αλλαγή σύνθεσης ΑΔΑΕ
Με την αναθεώρηση του Συντάγματος το 2019 μειώθηκε από 4/5 σε 3/5 η πλειοψηφία με την οποία ορίζονται τα μέλη των ανεξάρτητων αρχών από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής των Ελλήνων. Η Νέα Δημοκρατία προσέθεσε επίσης στη Διάσκεψη των Προέδρων αρχικά δύο νέα μέλη, τον πρόεδρο της Επιτροπής Βιβλιοθήκης και τον πρόεδρο της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, και στις 8 Σεπτεμβρίου 2023 τον πρόεδρο της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας, Ιάσονα Φωτήλα, βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, με αποτέλεσμα να αριθμεί 27 μέλη. Το Σεπτέμβριο του 2023 ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ συγκάλεσε την ολομέλεια της Αρχής για να επιβληθεί πρόστιμο 100.000 ευρώ στην ΕΥΠ εξαιτίας της άρνησής της να επιτρέψει την πρόσβαση των ελεγκτών της ΑΔΑΕ στους φακέλους των παρακολουθήσεων Ανδρουλάκη, Κουκάκη κ.ά. Η συνεδρίαση ήταν προγραμματισμένη για τις 27 Σεπτεμβρίου, αλλά λόγω κακοκαιρίας αναβλήθηκε για τις 29. Το βράδυ της 26ης ο πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας συγκάλεσε τη Διάσκεψη των Προέδρων σε συνεδρίαση την Πέμπτη 28 Σεπτεμβρίου. Η κυβέρνηση είπε ότι επρόκειτο για προγραμματισμένες αλλαγές στη σύνθεση της ΑΔΑΕ και του ΕΣΡ, ενώ μέλη της ΑΔΑΕ ερμήνευσαν την απόφαση του Τασούλα ως προσπάθεια αποτροπής της επιβολής προστίμου στην ΕΥΠ κατά την προγραμματισμένη συνεδρίαση. Στη συνεδρίαση της Διάσκεψης των Προέδρων υπερψήφισαν την τοποθέτηση νέων μελών στην ΑΔΑΕ 16 από τους 27 βουλευτές, 14 της Νέας Δημοκρατίας και 2 της Ελληνικής Λύσης του Κυριάκου Βελόπουλου, ενώ καταψήφισαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, πλην του ΚΚΕ που δήλωσε «παρών». Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ διαμαρτυρήθηκαν ότι η πλειοψηφία 16/27 δεν αποτελεί πλειοψηφία των 3/5, αλλά ο Τασούλας είπε ότι η στρογγυλοποίηση προς τα κάτω αποτελεί «πρακτική, τακτική, συμπεριφορά, λογική και ερμηνεία δεκαετιών» και απέρριψε το αίτημα για παροχή γνωμοδότησης του Επιστημονικού Συμβουλίου. Τρεις πανεπιστημιακοί νομικών σχολών κατέκριναν τη συγκεκριμένη ενέργεια ως αντισυνταγματική ενώ ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος έγραψε ότι η άποψη Τασούλα «δεν ευσταθεί, διότι παραβλέπει τον εγγυητικό χαρακτήρα της αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 του άρθρου 101Α του Συντάγματος» και ότι «όταν το Σύνταγμα επιβάλλει πλειοψηφία των 3/5, εννοεί προφανώς «πλειοψηφία τουλάχιστον των 3/5»», δηλαδή 17 μελών. Σε αντίθεση με τη συνήθη έκδοσή του μετά από περίπου ένα δεκαήμερο, το ΦΕΚ ορισμού των νέων μελών εκδόθηκε λίγες ώρες αργότερα στις 01:30 ξημερώματα της Παρασκευής 29 Σεπτεμβρίου και η προγραμματισμένη συνεδρίαση της ΑΔΑΕ για την επιβολή προστίμου στην ΕΥΠ αναβλήθηκε.

Δικαστική διερεύνηση
Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης από την Εισαγγελία Πρωτοδικών ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2022. Μετά τη συγχώνευση των ερευνών, η έρευνα της παρακολούθησης Ανδρουλάκη ανατέθηκε στον εισαγγελέα Κωνσταντίνο Σπυρόπουλο, ενώ όλων των υπολοίπων στην εισαγγελέα Αγγελική Τριανταφύλλου.

Το Σεπτέμβριο του 2023 η Εισαγγελία Πρωτοδικών ζήτησε από την ΑΔΑΕ να ελέγξει αν τα 92 πρόσωπα που είχαν στοχοποιηθεί από το Predator είχαν παράλληλα παρακολουθηθεί με επισύνδεση από την ΕΥΠ, το οποίο θα σήμαινε ότι οι παρακολουθήσεις μέσω ΕΥΠ και μέσω Predator γίνονταν από το ίδιο κέντρο. Με τη νέα της σύνθεση η ΑΔΑΕ απέρριψε κατά πλειοψηφία το αίτημα της Εισαγγελίας και παρέπεμψε σε ένα τριμελές όργανο, αρμόδιο για να απαντάει σε αιτήματα ατόμων που ενδεχομένως παρακολουθήθηκαν από την ΕΥΠ. Στις 20 Οκτωβρίου η εισαγγελία Πρωτοδικών απαγόρευσε στα μέλη της ΑΔΑΕ να κοινοποιήσουν τη λίστα των στοχοποιημένων με Predator στο τριμελές όργανο, που θα κοινοποιούσε πληροφορίες της δικογραφίας στην ευρισκόμενη υπό έλεγχο ΕΥΠ, και, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reporters United, ο πρόεδρός της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος, επρόκειτο να ικανοποιήσει το αίτημα της Εισαγγελίας να διασταυρωθούν οι παρακολουθούμενοι μέσω ΕΥΠ και Predator, ελέγχοντας τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Ένα από τα μέλη της ΑΔΑΕ που απέρριψαν το αίτημα της εισαγγελίας, ο Γιώργος  Μπακάλης, ενημέρωσε εγγράφως την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη για το αίτημα αυτό και τις προθέσεις Ράμμου.

Στις 23 Οκτωβρίου 2023 η Αδειλίνη ζήτησε να διαβιβαστούν αυθημερόν στον Άρειο Πάγο οι δικογραφίες που αφορούσαν την υπόθεση των υποκλοπών και που χειρίζονταν οι εισαγγελείς πρωτοδικών προκειμένου να ανατεθούν στον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Αχιλλέα Ζήση. Ως αιτιολογία αναφερόταν η καθυστέρηση της ολοκλήρωσης της διερεύνησης και ο κίνδυνος παραγραφής αδικημάτων. Για την ενέργεια αυτή της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου ασκήθηκε κριτική από μερίδα του τύπου. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Inside Story, οι εισαγγελείς πρωτοδικών είχαν τεκμηριώσει τη διάπραξη κακουργημάτων, που παραγράφονται μετά από είκοσι χρόνια, και ως το τέλος του 2023 θα ασκούσαν διώξεις κατά δύο κρατικών αξιωματούχων που συνδέονται με την ΕΥΠ, ενώ η αργοπορία των ερευνών τους οφειλόταν στην απροθυμία συνεργασίας των μαρτύρων, της Διεύθυνσης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας και την ανυπαρξία ίδιων πόρων για την πρόσληψη ιδιωτών τεχνικών συμβούλων.

Παραπομπές

Ελληνικά πολιτικά σκάνδαλα
Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών
Κατασκοπεία