Ρίτα Άνγκους

Η Ρίτα Άνγκους (12 Μαρτίου 1908 - 25 Ιανουαρίου 1970), Νεοζηλανδή ζωγράφος, η οποία έχει τη φήμη - μαζί με τους Κόλιν ΜακΚέιχον και Τος Γούλαστον - ως μία από τις κορυφαίες μορφές της Νεοζηλανδικής τέχνης του εικοστού αιώνα. Εργάστηκε κυρίως με ελαιογραφία και ακουαρέλα, και έγινε γνωστή για τα πορτρέτα και τα τοπία της.

Βιογραφία
Η Χενριέτα Κάθριν Άνγκους γεννήθηκε στις 12 Μαρτίου 1908 στο Χέιστινγκς, ως το μεγαλύτερο από τα επτά παιδιά του Γουίλιαμ ΜακΚένζι Άνγκους και της Έθελ Βάιολετ Κράμπτρι. Το 1921, η οικογένειά της μετακόμισε στο Πάλμερστον Νορθ και φοίτησε στο Λύκειο Θηλέων του Πάλμερστον Νορθ (1922-26). Το 1927 άρχισε να σπουδάζει στο Κολλέγιο Καλών Τεχνών Καντερμπέρι. Δεν ολοκλήρωσε ποτέ το δίπλωμά της στις καλές τέχνες, αλλά συνέχισε τις σπουδές της μέχρι το 1933, συμπεριλαμβανομένων μαθημάτων στη Σχολή Καλών Τεχνών Έλαμ στο Όκλαντ. Κατά τη διάρκεια των σπουδών της γνώρισε την αναγεννησιακή και μεσαιωνική τέχνη και εκπαιδεύτηκε παραδοσιακά στο σχέδιο της ζωής, στη ζωγραφική νεκρών φύσεων και τοπίων.

Η Άνγκους παντρεύτηκε τον Άλφρεντ Κουκ, επίσης καλλιτέχνη, στις 13 Ιουνίου 1930, αλλά βρέθηκαν σε διάσταση το 1934 και χώρισαν το 1939. Η Angus υπέγραψε πολλούς από τους πίνακές της ως Rita Cook μεταξύ 1930 και 1946, αλλά αφού ανακάλυψε το 1941 ότι ο Άλφρεντ Κουκ είχε ξαναπαντρευτεί, άλλαξε το επώνυμό της με συμβολαιογραφική πράξη σε Μακένζι, το επώνυμο της εκ πατρός γιαγιάς της. Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι από τους πίνακές της φέρουν επίσης την υπογραφή R. Mackenzie ή R. McKenzie, αλλά οι περισσότεροι υπογράφονται Rita Angus.

Μετά από μια σύντομη περίοδο διδασκαλίας τέχνης στο Νάπιερ, η Άνγκους έζησε κυρίως στο Κράισττσερτς κατά τις δεκαετίες του 1930 και 1940. Σε δύσκολη οικονομική θέση μετά το διαζύγιό της, ανέλαβε διάφορες δουλειές, όπως διδασκαλία και ως εικονογράφος για την Press. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 υπέφερε από ψυχική ασθένεια και εισήχθη στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Σάνισαϊντ το 1949. Το 1950 μετακόμισε στο Γαϊκανάε για να αναρρώσει και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Γουέλινγκτον το 1955.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1940, η Ρίτα Άνγκους είχε σχέση με τον συνθέτη Ντάγκλας Λίλμπερν, τον οποίο γνώρισε το 1941- έμεινε έγκυος αλλά απέβαλε. Η σχέση αυτή καθαυτή ήταν σύντομη, αλλά η σχέση παρέμεινε, με τον Λίλμπερν να είναι παρών όταν πέθανε το 1970. Η σχέση μεταξύ των δύο έγινε γνωστή μόνο μετά την ανακάλυψη επιστολών το 2002.

Θάνατος
Από τον Δεκέμβριο του 1969, η κατάσταση της Άνγκους επιδεινώθηκε ραγδαία- πέθανε στο Νοσοκομείο της Ουέλινγκτον από καρκίνο των ωοθηκών στις 25 Ιανουαρίου 1970, σε ηλικία 61 ετών.

Έργο
Μεταξύ των επιρροών της Άνγκους ήταν η βυζαντινή τέχνη και ο κυβισμός. Επηρεάστηκε επίσης από τον πίνακα του 1931 του Άγγλου ζωγράφου Κρίστοφερ Πέρκινς με το Όρος Ταρανάκι, μια απάντηση στον χαρακτηριστικό καθαρό φωτισμό της Νέας Ζηλανδίας. Τα τοπία της ήρθαν σε μια εποχή που πολλοί άνθρωποι ενδιαφέρθηκαν να δημιουργήσουν ένα καθαρά νεοζηλανδικό στυλ, αλλά η ίδια η Άνγκους δεν ενδιαφερόταν τόσο για τον καθορισμό ενός εθνικού στυλ όσο για το δικό της στυλ. Οι πίνακές της είναι ξεκάθαροι, σκληροί και έντονα καθορισμένοι. Στις δεκαετίες του 1930 και 1940 ζωγράφισε σκηνές της Επαρχίας Καντερμπέρι και του Οτάγκο. Ένας από τους πιο διάσημους από αυτούς είναι ο πίνακας Cass (1936) στον οποίο απεικόνιζε το γυμνό κενό του τοπίου του Καντερμπέρι χρησιμοποιώντας απλοποιημένες μορφές και κυρίως αμιγή χρώματα τοποθετημένα σε τμήματα σε ένα στυλ που θυμίζει αφίσα. Ο Cass ψηφίστηκε ως ο πιο αγαπημένος πίνακας της Νέας Ζηλανδίας σε τηλεοπτική δημοσκόπηση του 2006.

Για ένα διάστημα έζησε δίπλα στον καλλιτέχνη Λέο Μπένσεμαν. Τα διπλανά τους διαμερίσματα έγιναν κάτι σαν κόμβος της τοπικής καλλιτεχνικής σκηνής και λέγεται ότι παρότρυναν ο ένας τον άλλον στην τέχνη τους. Έχει δηλωθεί ότι η Άνγκους παρήγαγε μερικά από τα καλύτερα έργα της κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, συμπεριλαμβανομένων πολλών πορτραίτων. Επίσης, παρήγαγε κόμικς, υπογεγραμμένα με το όνομα Rita Cook.

Οι ειρηνιστικές πεποιθήσεις της Άνγκους φαίνονται στην τέχνη της δεκαετίας του 1940, όταν απέφευγε κάθε είδους πολεμική εργασία. Η Άνγκους δήλωσε: "Ως καλλιτέχνης, η δουλειά μου είναι να δημιουργώ ζωή και όχι να την καταστρέφω". Δημιούργησε τρεις εικόνες θεάς που συμβόλιζαν την ειρήνη, από τις οποίες η "Rutu" είναι η πιο γνωστή.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 η Άνγκους πέρασε κάποιο διάστημα ταξιδεύοντας στη Νέα Ζηλανδία. Ένα από τα ταξίδια της ήταν στο Κεντρικό Οτάγκο, όπου ζωγράφισε το γνωστό έργο της Central Otago. Το 1955 η Άνγκους μετακόμισε στο Ουέλινγκτον και από τότε τιμλλ τοπία της επικεντρώθηκαν στο Ουέλινγκτον και στον κόλπο του Χόουκς, τον οποίο επισκεπτόταν τακτικά. Το Boats, Island Bay είναι ένας τέτοιος εμβληματικός πίνακας του Ουέλινγκτον. Ζωγράφισε μεγάλο αριθμό πορτρέτων, μεταξύ των οποίων το "Head of a Maori Boy" (1938) και το "Portrait (Μπέτυ Κέρνοου)" (1942). Ήταν σε θέση να αποτυπώσει την προσωπικότητα των θεμάτων της, προχωρώντας πέρα από την απλή αναπαράσταση της μορφής τους. Η Άνγκους ζωγράφισε επίσης 55 αυτοπροσωπογραφίες, ιδίως κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής της, όταν έπασχε από όλο και πιο σοβαρές κρίσεις ναρκισσιστικής διαταραχής.

Το 1958, κέρδισε την υποτροφία των Καλλιτεχνικών Εταιρειών της Νέας Ζηλανδίας και ταξίδεψε στο Λονδίνο για να σπουδάσει στη Σχολή Τεχνών Τσέλσι και στο Ινστιτούτο Σύγχρονων Τεχνών. Επισκέφθηκε επίσης τη Σκωτία και την Ευρώπη και μελέτησε τη σύγχρονη και την παραδοσιακή ευρωπαϊκή τέχνη. Η Άνγκους αφιέρωσε μεγάλο μέρος του 1960 στη ζωγραφική μιας τοιχογραφίας στο Λύκειο Θηλέων Νάπιερ, η οποία βρίσκεται σήμερα στην πρόσοψη της αίθουσας του σχολείου. Η τοιχογραφία ανατέθηκε στη μνήμη των κοριτσιών που έχασαν τη ζωή τους στον σεισμό του 1931 στον Κόλπο Χόουκς.

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Anne Kirker, New Zealand Women Artists: A Survey of 150 Years (1986, Craftsman House) 
 Jill Trevelyan, Rita Angus: An Artist's Life (2008, Te Papa Press)

Παραπομπές

Νεοζηλανδοί ζωγράφοι