Νικόπολις η προς Ίστρον

Η Νικόπολις η προς Ίστρον (λατινικά: Nicopolis ad Istrum ή Nicopolis ad Iatrum) ήταν ρωμαϊκή και πρωτοβυζαντινή πόλη.

Τα ερείπια της βρίσκονται στο χωριό Νίκιουπ, 20 χλμ. βόρεια του Βελίκο Τάρνοβο στη βόρεια Βουλγαρία. Η πόλη έφτασε στο απόγειό της κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αδριανού, των Αντωνίνων και της Δυναστείας των Σεβήρων. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές συνεχίζονται για να αποκαλύψουν περισσότερα από την πόλη.

Η τοποθεσία τοποθετήθηκε στον Προκαταρκτικό Κατάλογο για εξέταση ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO το 1984.

Ιστορία 

Η τοποθεσία βρισκόταν στη συμβολή των ποταμών Ιάτρους (Γιάντρα) και Ροσίτσα, όπου ο ρωμαϊκός στρατός υπό τον Αυτοκράτορα Τραϊανό είχε συγκεντρωθεί σε ετοιμότητα για την επίθεση τον χειμώνα του 101-102 στη φυλή Ροξολάνων από βόρεια του Δούναβη και που είχαν για συμμάχους τους Δάκους.

Η πόλη ιδρύθηκε από τον Τραϊανό γύρω στα 102–106, όπως υποδεικνύεται στη σκηνή XXXIX της Στήλης του Τραϊανού, σε ανάμνηση της νίκης του στους Δακικούς Πολέμους επί των Ροξολάνων και επίσης αργότερα σε νίκες το 105, και ως Ulpia Nicopolis προς τιμήν του χρησιμοποιώντας το οικογενειακό του όνομα. Ωστόσο, το όνομα Nicopolis ad Haemum χρησιμοποιήθηκε στη Γεωγραφική Υφήγησις του Πτολεμαίου, η οποία χρονολογείται πριν από το 130.

Ο Τραϊανός σκόπευε ξεκάθαρα να γίνει μια υπέροχη πόλη με σταδιακή ανάπτυξη. Ωστόσο, ο μνημειακός χαρακτήρας της πόλης χρονολογείται κυρίως από τον Αδριανό και τον Αντωνίνος τον Ευσεβή (138-161) και οι επιγραφές που βρέθηκαν δεν είναι νωρίτερα από το 136, όταν χρησιμοποιήθηκε το όνομα Ulpia Nicopolis ad Istrum. Η νέα αγορά περιλάμβανε μια μνημειακή ιωνική στοά και μια πολυτελή αίθουσα άγνωστης λειτουργίας.

Η πόλη λεηλατήθηκε από τους Κοστοβώκους το 170-171, μια φυλή από τη σημερινή Δυτική Ουκρανία, λίγο μετά την οποία χτίστηκαν τα τείχη της πόλης. Πολλά κτίρια αποκλείστηκαν από την περιτειχισμένη περιοχή από αυτή την εποχή.

Η πόλη άκμασε ξανά τον 2ο και 3ο αιώνα επί της δυναστείας των Σεβήρων (193-235). Το 193 η πόλη προίκισε τον Σεπτίμιο Σευήρο, τον τότε ακόμη διεκδικητή του θρόνου, με 700.000 δηνάρια (μια περιουσία εκείνη την εποχή) για τα οποία ένα αντίγραφο της ευχαριστήριας επιστολής προς την πόλη από τον αυτοκράτορα, αφού έγινε διάδοχος, καταγράφεται σε μια επιγραφή. Έκανε αρκετές επισκέψεις στην πόλη στη συνέχεια.

Ωστόσο, από το 212 περίπου ο τιμητικός τίτλος Ulpia δεν χρησιμοποιήθηκε πλέον σε δημόσιες επιγραφές, κάτι που πιστεύεται ότι ήταν αποτέλεσμα της δυσαρέσκειας του Καρακάλλα με την πόλη μετά την επίσκεψή του εκεί το 211-212. Ο Καρακάλλας έκλεισε το νομισματοκοπείο και έχασε το καθεστώς του civitas stipendaria, καθώς και την οικονομική του ευημερία. Μετά το θάνατό του, η πόλη οργάνωσε αγώνες για τον νέο αυτοκράτορα και ως αποτέλεσμα φαίνεται ότι η πόλη ανέκτησε την ιδιότητα του καθεστώτος πόλης, αν και όχι το πλήρες όνομά της, και άνοιξε ξανά το νομισματοκοπείο, εκδίδοντας νομίσματα που έφεραν εικόνες των δημόσιων κτιρίων της .

Το 250, κοντά στην πόλη, ο Συτοκράτορας Δέκιος νίκησε τους Γότθους στη Μάχη της Νικόπολις η προς Ίστρον.

Η Νικόπολη αναπτύχθηκε περαιτέρω ως σημαντικό αστικό κέντρο υπό τις μεταρρυθμίσεις του Αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284-305). Ωστόσο, τουλάχιστον η βόρεια πτέρυγα της αγοράς υπέστη ζημιές κατά τον 3ο αιώνα.

Επί Μέγα Κωνσταντίνου από το 306 τα κατεστραμμένα κτήρια της βόρειας αγοράς αντικαταστάθηκαν από δύο κτισμένα με τοιχοποιία opus mixtum, χωρισμένα σε τρία κλίτη με σειρές μεγάλων πεσσών, που μπορεί κάλλιστα να ήταν horrea (αποθήκες), δεδομένου ότι άλλες κοντινές πόλεις (π.χ. Ζάλδαπα) έλαβαν επίσης horrea και όχι βασιλικές την ίδια περίοδο. Αυτά τα horrea πιθανότατα αποτελούσαν μέρος του μεγάλου δικτύου ανεφοδιασμού για τον στρατό του Δούναβη που βοήθησε με την κατασκευή μεγάλου αριθμού horrea στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα.

Το 447, η πόλη καταστράφηκε από τους Ούννους του Αττίλα. Ίσως είχε ήδη εγκαταλειφθεί πριν από τις αρχές του 5ου αιώνα.

Περίπου στα μέσα του 5ου αιώνα, μετά την εισβολή των Ούννων, χτίστηκαν νέα ψηλά και ισχυρά τείχη που γειτνιάζουν με το νότιο τείχος της παλιάς πόλης. Φαίνεται ότι μέχρι τότε οι παλιοί τοίχοι ήταν σε κακή κατάσταση και η επισκευή τους δεν ήταν βιώσιμη. Επιπλέον, το σημαντικό μήκος τους που ήταν 1,8 χλμ απαιτούσαν περισσότερους φρουρούς από αυτούς που ήταν διαθέσιμοι. Η νέα πόλη είχε έκταση το 1/4 της αρχικής πόλης που περίκλειε λίγο περισσότερο από στρατιωτικά κτίρια και εκκλησίες, ακολουθώντας μια πολύ κοινή τάση για τις πόλεις εκείνου του αιώνα στην περιοχή του Δούναβη. Η μεγαλύτερη έκταση των εκτεταμένων ερειπίων (21,55 εκτάρια) της κλασικής Νικόπολης δεν ξανακαταλήφθηκε. Το νότιο τείχος της παλιάς πόλης ανακατασκευάστηκε ως βόρειο τείχος του νέου. Οι πύργοι του χτίστηκαν πάνω σε κατεστραμμένα και εγκαταλελειμμένα κτίρια, ενώ στις νέες κατασκευές χρησιμοποιήθηκαν διακοσμημένοι λιθόλιθοι από τις προσόψεις τους. Οι πύργοι ήταν περίπου 15 μέτρα μπροστά από το τείχος ύψους 10 μέτρων. Το εξωτερικό του τείχους αποδόθηκε με κονίαμα με εγχάρακτα αυλάκια που μιμούνται ογκώδεις λιθόλιθους. Η παλιά νότια πύλη αργότερα υποβλήθηκε επίσης σε μια μεγάλη ανακατασκευή για να αντισταθμίσει το υψηλότερο περιβάλλον, καθώς η πύλη βρισκόταν σε μια κοιλότητα.

Η πόλη έγινε επισκοπικό κέντρο κατά την πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Τα ονόματα δύο από τους πρώτους επισκόπους της πόλης είναι γνωστά: ο Μάρκελλος (το 451) και ο Αμάντιος (το 518).

Η πόλη καταστράφηκε από τους Αβάρους και τους Σλάβους στα τέλη του 7ου αι. κατά τους Αβαροβυζαντινούς Πολέμους. Ένας μικρός βουλγαρικός οικισμός δημιουργήθηκε αργότερα στα ερείπια του (9ος-14ος αιώνας). Η Νικόπολις μπορεί να ειπωθεί ότι ήταν η γενέτειρα της γερμανικής λογοτεχνικής παράδοσης. Τον 4ο αιώνα, ο Γότθος επίσκοπος, ιεραπόστολος και μεταφραστής Ουλφίλας έλαβε άδεια από τον Αυτοκράτορα Κωνστάντιο Β΄ να μεταναστεύσει με το ποίμνιο των προσηλυτισμένων του στη Μοισία και να εγκατασταθεί κοντά στη Νικόπολις το 347-348. Εκεί, επινόησε το γοτθικό αλφάβητο και επέβλεψε τη μετάφραση της Βίβλου από τα ελληνικά στα γοτθικά, η οποία πραγματοποιήθηκε από μια ομάδα μελετητών.

Εικόνες

Παραπομπές

Πηγές 
 Burns, Thomas, S. Barbarians Within the Gates of Rome: A Study of Roman Military Policy and the Barbarians, περ. 375-425 μ.Χ., Indiana University Press, 1994.  ISBN 0-253-31288-49781139428880
 Liebeschuetz, JHWG The Decline and Fall of the Roman City, Oxford University Press, 2001.  ISBN 978-0-19-926109-3
 Η αρχαία πόλη Nicopolis ad Istrum στην UNESCO. ΟΡΓ

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Poulter, Andrew. Nicopolis ad Istrum: A Roman, Late Roman and Early Byzantine City (Ανασκαφές 1985-1992), Society for the Promotion of Roman Studies, Λονδίνο, 1995.  ISBN 0-907764-20-7

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Κλέαρχος Καπούτσης για τη Nicopolis ad Istrum - Μέρος 1
 Ο Κλέαρχος Καπούτσης για τη Nicopolis ad Istrum - Μέρος 2
 Ο Κλέαρχος Καπούτσης για τη Nicopolis ad Istrum - Μέρος 3

Ρωμαϊκές πόλεις στη Βουλγαρία
Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί στα Βαλκάνια
Καθολικές τιμητικές επισκοπές της Ευρώπης