Τιβέριος Ιούλιος Ασπούργος

Ο Tιβέριος Ιούλιος Ασπούργος ο Φιλορωμαίος, λατιν.: Τiberius Julius Aspurgus (άκμασε το β΄ ήμισυ του 1ου αι. π.Χ. και το α΄ ήμισυ του 1ου αι. μ.Χ., απεβ. 37/38) από τη δυναστεία Τιβερίων-Ιουλίων του Βοσπόρου ήταν πρίγκιπας και μετά  βασιλιάς τού Κιμμερίου Βοσπόρου (ό,τι είχε μείνει από το βασίλειο του Πόντου).

Ιστορία 
Το όνομα Aspurgus είναι περσικής προέλευσης:  προέρχεται από το aspa (άλογο) ή το aspabara (ιππέας).  Ο Ασπούργος θεωρείται περσικής και πιθανώς ελληνικής καταγωγής.

Ο Ασπούργος ήταν γιος τού Ασάνδρου, ηγεμόνα του βασιλείου του Βοσπόρου και της Δύναμης των Μιθριδατιδών, κόρης του Φαρνάκη Β΄ του Πόντου. Ήταν λοιπόν εγγονός τού προηγούμενου -ως Ρωμαίου πελάτη- βασιλιά τού Πόντου, Φαρνάκη Β΄ και τής Σαρμάτισσας συζύγου του.

Το 17 π.Χ. ο Άσανδρος απεβίωσε από εκούσια πείνα, από απόγνωση σε ηλικία 93 ετών, επειδή είδε τα στρατεύματά του να τον εγκαταλείπουν για τον Ρωμαίο σφετεριστή, Σκριβόνιο. Μετά ο Σκριβόνιος προσποιήθηκε ότι ήταν συγγενής της Δύναμης, ώστε να μπορέσει να καταλάβει τον θρόνο τού Aσάνδρου και να γίνει βασιλιάς. Η Δύναμη αναγκάστηκε να παντρευτεί τον Σκριβόνιο (ως 2ο σύζυγό της). Ο Ρωμαίος πολιτικός Μάρκος Βιψάνιος Αγρίππας ανακάλυψε την εξαπάτηση του Σκριβόνιου και παρενέβη, διορίζοντας τον Πολέμωνα Α΄ ως νέο βασιλιά του Βοσπόρου. Τότε η Δύναμη παντρεύτηκε τον Πολέμωνα Α΄, που έτσι έγινε πατριός του Ασπούργου. Ο Δύναμη απεβίωσε το 14 π.Χ. και ο Πολέμων Α΄ βασίλευσε μέχρι το τέλος του το 8 π.Χ.

Ο Ασπούργος διαδέχθηκε τον πατριό του. Λίγα είναι γνωστά για τη βασιλεία τού Aσπούργου. Ωστόσο φαίνεται ότι ήταν ένας ισχυρός και ικανός ηγεμόνας. Λόγω προηγούμενων δυναστικών συγκρούσεων κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και περίπου την περίοδο τού θανάτου τού Ασάνδρου, ο Αυτοκράτορας Αύγουστος και η Ρωμαϊκή Σύγκλητος δέχτηκαν τον Ασπούργο ως νόμιμο βασιλιά τού Βοσπόρου· το 14 μ.Χ. Ο Ασπούργος υιοθέτησε τα ρωμαϊκά ονόματα «Τιβέριος Ιούλιος», επειδή έλαβε τη ρωμαϊκή υπηκοότητα και απολάμβανε την προστασία τού Αυγούστου και τού διαδόχου του, Τιβέριου Ιούλιου.

Οικογένεια 
Ο Ασπούργος νυμφεύτηκε τη Γηπαίπυρι, μία Θράκα πριγκίπισσα, κόρη τού Κότυ Γ΄ (Σαπαίων) βασιλιά της Θράκης. Η Γηπαίπυρις έκανε στον Ασπούργο δύο γιους:
 Τ. Ι. Μιθριδάτης, που ονομάστηκε προς τιμήν τού (παππού της Δύναμης) Μιθριδάτη ΣΤ΄. Απεβ. το 68 μ.Χ.
 Τ. Ι. Κότυς Α΄, που ονομάστηκε προς τιμήν τού εκ μητρός πάππου του Κότυος Γ΄ (Σαπαίων).

Ο Ασπούργος βασίλευσε μέχρι το τέλος του το 37 ή το 38 μ.Χ.  Μετά το τέλος του, ο Ασπούργος άφησε τη σύζυγό του Γηπαίπυρη και δύο γιους, τον Μιθριδάτη και τον Κότυ Α΄. Η Γηπαίπυρη διαδέχθηκε τον σύζυγό της ως μοναδική ηγεμόνας.

Σημειώσεις

Βιβλιογραφικές αναφορές

Βιβλιογραφία 
 
 
 Mayor, A., 'The Poison King: the life and legend of Mithradates, Rome's deadliest enemy, Princeton University Press, 2009, 
 Treister, M., On the weapons of Sarmatian type in the Bosporan Kingdom in the 1st-2nd century AD

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Νομισματοκοπία Ασπούργου

Δείτε επίσης 
 Βασίλειο του Βοσπόρου
 Ρωμαϊκή Κριμαία

Μονάρχες του Βασιλείου του Βοσπόρου