Ολική επαναφορά

Η Ολική επαναφορά () είναι αμερικανική ταινία δράσης επιστημονικής φαντασίας του 1990 σε σκηνοθεσία Πολ Βερχόφεν, σε σενάριο των Ρόναλντ Σάσετ, Νταν Ο'Μπάνον και Γκάρι Γκόλνταμ. Πρωταγωνιστούν οι Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ, Ρέιτσελ Τικότιν, Σάρον Στόουν, Ρόνι Κοξ και Μάικλ Αιρονσάιντ. Βασισμένή στο διήγημα του 1966 "We Can Remember It for You Wholesale " του Φίλιπ Κ. Ντικ, η ταινία αφηγείται την ιστορία του Ντάγκλας Κουέιντ (Σβαρτσενέγκερ), ενός εργάτη οικοδομών που λαμβάνει ένα εμφυτευμα αναμνήσεων μιας φανταστικής περιπέτειας στον Άρη. Στη συνέχεια ανακαλύπτει να συμβαίνει στην πραγματικότητα καθώς πράκτορες μιας σκιώδης οργάνωσης προσπαθούν να τον εμποδίσουν να ανακτήσει αναμνήσεις από το παρελθόν του ως αρειανός μυστικός πράκτορας με στόχο να σταματήσει το τυραννικό καθεστώς του Αρειανού δικτάτορα Βίλος Κοχάγκεν (Κοξ).

Ο Ρόναλντ Σάσετ αγόρασε τα δικαιώματα για το διήγημα του Ντικ το 1974 και ανέπτυξε ένα σενάριο με τον Ο'Μπάνον. Αν και θεωρείται πολλά υποσχόμενο, το φιλόδοξο εύρος κράτησε το έργο σε συνεχή ανάπτυξη σε πολλά στούντιο για δεκαέξι χρόνια, βλέποντας σαράντα προσχέδια σεναρίων, επτά διαφορετικούς σκηνοθέτες και πολλούς ηθοποιούς στον ρόλο του Κουέιντ. Η ΤΟλική επαναφορά μπήκε τελικά στα πρώτα στάδια των γυρισμάτων το 1987 υπό την De Laurentiis Entertainment Group λίγο πριν την πτώχευση του. Ο Σβαρτσενέγκερ, ο οποίος είχε από καιρό ενδιαφέρον για το έργο αλλά είχε απορριφθεί ως ακατάλληλος για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, έπεισε την Carolco Pictures να αγοράσει τα δικαιώματα και να αναπτύξει την ταινία με αυτόν ως πρωταγωνιστή. Σε περίπου προϋπολογισμό 48–80 εκατομμυρίων δολαρίων (καθιστώντας την μια από τις πιο ακριβές ταινίες που έγιναν στην εποχή της), τα γυρίσματα έγιναν σε μεγάλα σκηνικά στο Estudios Churubusco στο Μεξικό για έξι μήνες. Το καστ και το συνεργείο υπέστησαν πολλούς τραυματισμούς και ασθένειες κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.

Η Ολική επαναφορά αναμενόταν να είναι μια από τις πιο επιτυχημένες ταινίες της χρονιάς. Κατά την κυκλοφορία της, η ταινία κέρδισε περίπου 261,4  εκατομμύρια δολάρια σε όλο τον κόσμο, καθιστώντας την την πέμπτη ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις της χρονιάς. Η κριτική αποδοχή του ήταν ανάμεικτη, με τους κριτικούς να επαινούν τα θέματά του για την ταυτότητά του και να αμφισβητούν την πραγματικότητα, αλλά να επικρίνουν το περιεχόμενο που εκλαμβάνεται ως χυδαίο και βίαιο. Τα ειδικά εφέ έτυχαν καλής υποδοχής, χαρίζοντας στην ταινία ένα Όσκαρ, και η μουσική του Τζέρυ Γκόλντσμιθ έχει επαινεθεί ως ένα από τα καλύτερα έργα του.

Από την κυκλοφορία της,  η Ολική επαναφορά έχει επαινεθεί για το διφορούμενο τέλος του που θέτει αν οι περιπέτειες του Κουέιντ είναι αληθινές ή φανταστικές, και έχει επίσης αναλυθεί για θέματα αυταρχισμού και αποικιοκρατίας. Οι αναδρομικές κριτικές την έχουν χαρακτηρίσει ως μία από τις καλύτερες ταινίες του Σβαρτσενέγκερ και την τοποθετούν ανάμεσα στις καλύτερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας που έγιναν ποτέ. Παράλληλα με τα κόμικς και τα βιντεοπαιχνίδια, η Ολική επαναφορά έχει προσαρμοστεί στην τηλεοπτική σειρά του 1999 Total Recall 2070 . Μια πρώιμη απόπειρα για μια συνέχεια, βασισμένη στο The Minority Report του Ντικ, έγινε η αυτόνομη ταινία του 2002 Minority Report, και ένα ριμέικ του 2012, με τίτλο επίσης Total Recall, απέτυχε να επαναλάβει την επιτυχία του πρωτότυπου.

Πλοκή 
Το 2084, ο Άρης είναι ένας αποικισμένος κόσμος υπό το τυραννικό καθεστώς του Βίλος Κοχάγκεν, ο οποίος ελέγχει την εξόρυξη πολύτιμου μεταλλεύματος τουρμπίνιου. Στη Γη, ο οικοδόμος Ντάγκλας Κουέιντ βιώνει επαναλαμβανόμενα όνειρα για τον Άρη και μια μυστηριώδη γυναίκα. Ενδιαφερόμενος, επισκέπτεται τη Rekall, μια εταιρεία που εμφυτεύει ρεαλιστικές ψεύτικες μνήμες, και επιλέγει ένα σετ στον Άρη (με γαλάζιο ουρανό) όπου είναι ένας μυστικός πράκτορας του Άρη. Ωστόσο, πριν ολοκληρωθεί το εμφύτευμα, ο Κουέιντ ξεσπά, νομίζοντας ήδη ότι είναι μυστικός πράκτορας. Πιστεύοντας ότι το "πρακτορείο" του Κοχάγκεν έχει υποστείλει τις αναμνήσεις του Κουέιντ, οι υπάλληλοι της Rekall σβήνουν τα στοιχεία της επίσκεψης του Κουέιντ και τον στέλνουν σπίτι.

Καθ' οδόν, ο Κουέιντ δέχεται επίθεση από άνδρες με επικεφαλής τον συνάδελφό του Χάρι, επειδή ο Κουέιντ αποκάλυψε εν αγνοία του το παρελθόν του. Ο Κουέιντ ενστικτωδώς κατορθώνει και σκοτώνει τους επιτιθέμενούς του. Στο σπίτι, δέχεται επίθεση από τη σύζυγό του Λόρι, η οποία ισχυρίζεται ότι της ανατέθηκε να παρακολουθεί τον Κουέιντ από την Υπηρεσία και ο γάμος τους είναι ένα εμφύτευμα ψευδούς μνήμης. Φεύγει, αλλά καταδιώκεται από ένοπλους άνδρες με επικεφαλής τον Ρίχτερ, τον πράκτορα του Κοχάγκεν και πραγματικό σύζυγο της Λόρι. Ένας άντρας που ισχυρίζεται ότι είναι ο πρώην γνωστός του Κουέιντ του χαρίζει μια βαλίτσα που περιέχει προμήθειες και μια εγγραφή βίντεο στο οποίο ο Κουέιντ αυτοπροσδιορίζεται ως Χάουζερ, ένας σύμμαχος των Κοχάγκεν που αυτομόλησε αφού ερωτεύτηκε. Σύμφωνα με την ηχογράφηση, ο Κοχάγκεν έκανε πλύση εγκεφάλου στον Χάουζερ για να μεταμορφωθεί σε Κουέιντ και να κρύψει τα μυστικά του πριν τον ασφαλίσει στη Γη. Ο Χάουζερ δίνει εντολή στον Κουέιντ να επιστρέψει στον Άρη και να σταματήσει τον Κοχάγκεν.

Στον Άρη, ο Κουέιντ αποφεύγει τον Ρίχτερ και, ακολουθώντας ένα σημείωμα του Χάουζερ, ταξιδεύει στη Βένους βιλ, μια συνοικία που κατοικείται από ανθρώπους και μεταλλαγμένους από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την ακτινοβολία. Γνωρίζει τη Μελίνα, τη γυναίκα των ονείρων του, που αυτή τον γνωρίζει ως Χάουζερ και πιστεύει ότι εργάζεται ακόμα για τον Κοχάγκεν. Στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του, ο Κουέιντ έρχεται αντιμέτωπος με τη Λόρι και τον Δρ Έτζμαρ από τη Rekall, οι οποίοι του εξηγούν ότι ο Κουέιντ βρίσκεται ακόμα στη Rekall στη Γη, παγιδευμένος στη φανταστική του μνήμη. Ο Κουέιντ παρατηρεί ότι ο Έτζμαρ ιδρώνει και, πιστεύοντας ότι είναι αληθινός, τον σκοτώνει. Ο Κουέιντ αιχμαλωτίζεται από τους άνδρες του Ρίχτερ, αλλά η Μελίνα τον σώζει και ο Κουέιντ σκοτώνει τη Λόρι. Το ζευγάρι δραπετεύει με τον ταξιτζή Μπένι στη Βένους βιλ.

Οι μεταλλαγμένοι τους οδηγούν σε μια κρυφή βάση ανταρτών, όπου ο Κουέιντ συναντά τον αρχηγό τους Κουάτο, έναν μεταλλαγμένο άντρα που αναπτύσσεται από την κοιλιά του αδελφού του Τζορτζ. Ο Κουάτο διαβάζει ψυχικά το μυαλό του Κουέιντ, μαθαίνοντας ότι ο Κοχάγκεν κρύβει έναν εξωγήινο αντιδραστήρα 500.000 ετών, χτισμένο σε ένα βουνό που, μόλις ενεργοποιηθεί, παράγει αναπνεύσιμο αέρα αλλά θα μπορούσε επίσης να καταστρέψει όλο το turbinium, τερματίζοντας το μονοπώλιο του Κοχάγκεν. Ο Μπένι πυροβολεί τον Τζορτζ, αποκαλύπτοντας ότι είναι στην υπηρεσία του Κοχάγκεν και οι δυνάμεις του Κοχάγκεν επιτίθενται στη βάση, σκοτώνοντας τους αντάρτες. Ο Κουάτο εκλιπαρεί τον Κουέιντ να ξεκινήσει τον αντιδραστήρα πριν τον εκτελέσει ο Ρίχτερ. Ο Κοχάγκεν απενεργοποιεί την παροχή αέρα της Βένους βιλ για να πνίξει σιγά σιγά τους εναπομείναντες κατοίκους.

Ο Κουέιντ και η Μελίνα πηγαίνουν στον Κοχάγκεν, ο οποίος εξηγεί ότι ο Χάουζερ ήταν ο στενός του φίλος που προσφέρθηκε να γίνει Κουέιντ ως ένα περίτεχνο τέχνασμα για να παρακάμψει τις ψυχικές ικανότητες των μεταλλαγμένων, να διεισδύσει στην εξέγερση και να την καταστρέψει. Η επίσκεψη του Κουέιντ στη Rekall τον είχε ενεργοποιήσει νωρίτερα από το προγραμματισμένο και ο Κοχάγκεν τον βοήθησε να επιβιώσει από την καταδίωξη του Ρίχτερ. Ο Κοχάγκεν διατάζει στα στελέχη του τις αναμνήσεις του Χάουζερ να τις αποκαταστήσουν στον Κουέιντ και η Μελίνα να επαναπρογραμματιστεί ως υποτελής ερωμένη του, αλλά καταφέρνουν να δραπετεύσουν στα ορυχεία κάτω από τον αντιδραστήρα. Ο Μπένι, ο Ρίχτερ και οι άντρες του τους επιτίθενται, αλλά το ζευγάρι τους ξεγελάει και τους σκοτώνει όλους.

Ο Κοχάγκεν τους περιμένει στο δωμάτιο ελέγχου του αντιδραστήρα, υποστηρίζοντας ότι η ενεργοποίησή του θα καταστρέψει τον πλανήτη. Πυροδοτεί ένα εκρηκτικό, αλλά ο Κουέιντ το ρίχνει σε μια σήραγγα, δημιουργώντας ένα ρήγμα στην επιφάνεια του Άρη. Η εκρηκτική αποσυμπίεση εκτοξεύει τον Κοχάγκεν στην επιφάνεια όπου πνίγεται και πεθαίνει. Ο Κουέιντ ενεργοποιεί τον αντιδραστήρα προτού εκραγούν και αυτός και η Μελίνα. Ο αντιδραστήρας λιώνει τον πυρήνα των πάγων του πλανήτη σε αέριο που εκρήγνυται στην επιφάνεια, σχηματίζοντας μια αναπνεύσιμη ατμόσφαιρα και σώζοντας τον Κουέιντ, τη Μελίνα και τον υπόλοιπο πληθυσμό του Άρη. Καθώς όλοι βλέπουν τον γαλάζιο πλέον ουρανό, ο Κουέιντ αναρωτιέται στιγμιαία μήπως όλα ήταν ένα όνειρο, προτού αυτός και η Μελίνα φιληθούν.

Διανομή ρόλων 
  
Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ ως Ντάγκλας Κουέιντ / Καρλ Χάουζερ: Ένας εργάτης οικοδομών στη Γη με κρυφό παρελθόν.
Ρέιτσελ Τικότιν ως Μελίνα: Αρειανή μαχήτρια της ελευθερίας.
Σάρον Στόουν ως Λόρι: Η σύζυγος του Κουέιντ που αποκαλύφθηκε ότι ήταν μυστική πράκτορας.
Ρόνι Κοξ ως Βίλος Κοχάγκεν: Ο κυβερνήτης της αποικίας του Άρη.
Μάικλ Αιρονσαϊντ ως Ρίχτερ: Ο αδίστακτος επικεφαλής πρακτόρων του Κοχάγκεν.
Μάρσαλ Μπελ ως Τζορτζ / Κουάτο (φωνή): Ο μεταλλαγμένος ηγέτης της Αρειανής αντίστασης.
Μάικλ Τσάμπιον ως Χελμ: το δεξί χέρι του Ρίχτερ.
Μελ Τζόνσον Τζούνιορ ως Μπένι: Αρειανός οδηγός ταξί.
Ρόι Μπρόκσμιθ ως Δρ. Έντγκεμαρ: υπάλληλος της Rekall.
Ρόζμαρι Ντάνσμορ ως Δρ. Ρενάτα Λαλλ: προγραμματίστρια της Rekall.

Το καστ που βασίζεται στη Γη περιλαμβάνει τον Ρέι Μπέικερ ως τον πωλητή Μπομπ ΜακΚλέιν της Rekall, τον Ρόμπερτ Κοστάντζο ως Χάρι και την Αλεξία Ρόμπινσον ως Τίφανι. Ο Ρόμπερτ Πικάρντο παρέχει τη φωνή και την οπτική ομοιότητα του Τζόνι, ενός αυτοματοποιημένου οδηγού ταξί.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 

Ταινίες με θέμα την αναπηρία
Κυβερνοπάνκ ταινίες
Αμερικανικές θρίλερ ταινίες δράσης
Ταινίες παραγωγής TriStar Pictures
Ταινίες που κέρδισαν το Όσκαρ καλύτερων οπτικών εφέ
Ταινίες γυρισμένες στη Νεβάδα
Ταινίες που έγιναν κόμικς
Ταινίες με μουσική σύνθεση Τζέρι Γκόλντσμιθ
Ταινίες σε σκηνοθεσία Πολ Βερχόφεν
Αμερικανικές ταινίες δράσης - επιστημονικής φαντασίας
Ταινίες του 1990
Αγγλόφωνες ταινίες
Αμερικανικές ταινίες