Το παιδί και το ποτάμι

Το παιδί και το ποτάμι (γαλλικός τίτλος: L'Enfant et la Rivière) είναι μυθιστόρημα του Ανρί Μποσκό που εκδόθηκε το 1945. Θεωρείται ένα από τα κλασικά έργα της γαλλικής παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας.

Όπως υποδηλώνει ο τίτλος, το μυθιστόρημα αναφέρεται στις περιπέτειες ενός παιδιού σε ένα ποτάμι, όπου θα ανακαλύψει τη φιλία, τη φύση, το άγνωστο και την ελευθερία. Η ποίηση της ιστορίας βρίσκεται στην ισορροπία μεταξύ της δύναμης του απαγορευμένου και της αναζήτησης του χαμένου παράδεισου της παιδικής ηλικίας, θέματα που ο Ανρί Μποσκό αναζήτησε στο έργο του σε όλη του τη ζωή, μέσω της δύναμης της γραφής και του ονείρου.

Υπόθεση 
Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία του Πασκαλέ, που ηλικιωμένος πλέον, θυμάται και αφηγείται τα παιδικά του χρόνια. Ως παιδί, ζούσε στη γαλλική επαρχία σε ένα μικρό αγρόκτημα κοντά στον ποταμό με τους γονείς του και τη θεία του Μαρτίν. Πρωί και βράδυ άκουγε τους μεγάλους να μιλούν για το ποτάμι που κυλούσε πέρα, πίσω από τα λιβάδια, και έλεγαν ιστορίες για τα νερά που φουσκώνουν, τις πλημμύρες, τις δίνες, τους τσιγγάνους και τα ρεύματα. Ο Πασκαλέ ονειρεύονταν να γνωρίσει αυτό το μαγικό μέρος, όπως το περιέγραφε ο Μπαργκαμπό που επισκέπτονταν συχνά την οικογένεια φέρνοντας ψάρια που ψάρευε παράνομα, αλλά του απαγορεύονταν αυστηρά γιατί ήταν επικίνδυνο. «Στο ποτάμι, παιδί μου», του είπε η μητέρα του, «υπάρχουν ρουφήχτρες όπου πνίγεται κανείς, φίδια ανάμεσα στα καλάμια και τσιγγάνοι στις όχθες.»

Μια μέρα, οι γονείς του Πασκαλέ έφυγαν για ταξίδι και τον άφησαν στη φροντίδα της θείας Μαρτίν, κι αυτός, αψηφώντας την απαγόρευση της οικογένειάς του, κατάφερε να της ξεφύγει. Έκανε την πρώτη του απόδραση και πήγε στο ποτάμι κρυφά από τη θεία του. 

Ξαφνικά, όμως, η βάρκα με την οποία ταξίδευε παρασύρθηκε και βρέθηκε σε ένα ακατοίκητο νησί όπου συνάντησε τον Γκατζό, ένα παιδί που είχε απαχθεί από τους τσιγγάνους. Ο Πασκαλέ τον ελευθέρωσε και οι δυο τους έφυγαν με τη βάρκα: από εκείνη τη στιγμή, τα δύο αγόρια, που κρύβονταν από τους τσιγγάνους, βρέθηκαν στο έλεος του ποταμού και επιζούσαν χάρη στην επινοητικότητα τους στην ερημιά. Μια μέρα, έφτασαν κοντά σε μια ακτή. Ο Πασκαλέ απομακρύνθηκε για λίγο και όταν επέστρεψε, ο φίλος του είχε φύγει. Πηγαίνοντας να τον αναζητήσει, έφτασε σε ένα χωριό και είδε ότι ο φίλος του βρήκε τον παππού του. Το πρωί, ο Μπαργκαμπό τον βρήκε και τον οδήγησε στους γονείς του. Λίγο καιρό αργότερα, ένα βράδυ, τον επισκέφθηκε ο Γκατζό, γιατί ο παππούς του είχε πεθάνει και ήρθε να ζήσει με τον φίλο του. Μαθαίνοντας ότι είναι μόνος του στον κόσμο, οι γονείς του Πασκαλέ τον υιοθέτησαν.

Γεωγραφικό πλαίσιο 
Αν και το όνομα του ποταμού δεν αναφέρεται ποτέ στο μυθιστόρημα, πρόκειται για τον ποταμό Ντυράνς, στην Προβηγκία. Ως παιδί, ο ίδιος ο Ανρί Μποσκό κατοικούσε κοντά στο ποτάμι.

Διασκευές 

 1981: Το παιδί και το ποτάμι, τηλεοπτική ταινία σε σκηνοθεσία Μωρίς Σατώ.
 2018: Το παιδί και το ποτάμι, κόμικς του Ξαβιέ Κοστ.

Ελληνική μετάφραση 

 Το παιδί και το ποτάμι, ελλ. μετάφραση Δημήτρης Ζαπώνης, Εκδόσεις: Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2000

Παραπομπές 

Γαλλικά μυθιστορήματα
Μυθιστορήματα για παιδιά
Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες