Δερματίτιδα

Η δερματίτιδα είναι φλεγμονή του δέρματος, που συνήθως χαρακτηρίζεται από κνησμό, ερυθρότητα και εξάνθημα. Σε περιπτώσεις μικρής διάρκειας μπορεί να υπάρχουν μικρές φουσκάλες, ενώ σε μακροχρόνιες περιπτώσεις το δέρμα μπορεί να παχυνθεί. Η έκταση της περιοχής του δέρματος που εμπλέκεται μπορεί να ποικίλλει από μικρή έως να καλύπτει ολόκληρο το σώμα. Η δερματίτιδα ονομάζεται συχνά έκζεμα και η διαφορά μεταξύ αυτών των όρων δεν είναι τυποποιημένη.

Η ακριβής αιτία της πάθησης είναι συχνά ασαφής. Τα περιστατικά μπορεί να περιλαμβάνουν συνδυασμό αλλεργίας και κακής φλεβικής επιστροφής. Ο τύπος της δερματίτιδας γενικά καθορίζεται από το ιστορικό του ατόμου και τη θέση του εξανθήματος. Για παράδειγμα, η ερεθιστική δερματίτιδα εμφανίζεται συχνά στα χέρια εκείνων που τα βρέχουν συχνά. Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής εμφανίζεται κατά την έκθεση σε ένα αλλεργιογόνο, προκαλώντας αντίδραση υπερευαισθησίας στο δέρμα.

Η πρόληψη της ατοπικής δερματίτιδας γίνεται συνήθως με απαραίτητα λιπαρά οξέα και μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενυδατικές κρέμες και τοπικά στεροειδή. Οι κρέμες με στεροειδή πρέπει γενικά να είναι μέτριας έως υψηλής ισχύος και να χρησιμοποιούνται για λιγότερο από δύο εβδομάδες τη φορά, καθώς μπορεί να εμφανιστούν παρενέργειες. Μπορεί να απαιτηθούν αντιβιοτικά εάν υπάρχουν σημεία λοίμωξης του δέρματος. Η δερματίτιδα εξ επαφής συνήθως αντιμετωπίζεται αποφεύγοντας το αλλεργιογόνο ή το ερεθιστικό. Τα αντιισταμινικά μπορεί να βοηθήσουν στον ύπνο και να μειώσουν τη νυχτερινή φαγούρα.

Η δερματίτιδα υπολογίζεται ότι επηρέασε 245 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως το 2015, ή το 3,34% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η ατοπική δερματίτιδα είναι ο πιο κοινός τύπος και γενικά ξεκινά από την παιδική ηλικία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, επηρεάζει περίπου το 10-30% των ανθρώπων. Η δερματίτιδα εξ επαφής είναι δύο φορές πιο συχνή στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής επηρεάζει περίπου το 7% των ανθρώπων κάποια στιγμή στη ζωή τους. Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής είναι κοινή, ειδικά σε άτομα με συγκεκριμένα επαγγέλματα, όμως τα ακριβή ποσοστά είναι ασαφή.

Τύποι 
Η δερματίτιδα περιλαμβάνει:

 Ατοπική δερματίτιδα
 Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής
 Ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής
 Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα
 Δερματίτιδα από στάση

Σημεία και συμπτώματα 

Τα συμπτώματα της δερματίτιδας ποικίλλουν με όλες τις διαφορετικές μορφές της πάθησης. Αν και κάθε τύπος δερματίτιδας έχει διαφορετικά συμπτώματα, υπάρχουν ορισμένα σημεία που είναι κοινά, όπως ερυθρότητα του δέρματος, πρήξιμο, κνησμό και δερματικές βλάβες με μερικές φορές εκροή υγρού και ουλές. Επίσης, η περιοχή του δέρματος στην οποία εμφανίζονται τα συμπτώματα τείνει να είναι διαφορετική με κάθε τύπο δερματίτιδας, είτε στον αυχένα, στον καρπό, στο αντιβράχιο, στο μηρό ή στον αστράγαλο. Αν και η τοποθεσία μπορεί να ποικίλλει, το κύριο σύμπτωμα αυτής της πάθησης είναι ο κνησμός. Πιο σπάνια, μπορεί να εμφανιστεί στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, όπως στον αιδοίο ή στο όσχεο. Τα συμπτώματα αυτού του τύπου δερματίτιδας μπορεί να είναι πολύ έντονα και μπορεί να έρχονται και να φεύγουν. Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής είναι συνήθως πιο επώδυνη παρά κνισμώδης.

Αν και τα συμπτώματα της ατοπικής δερματίτιδας διαφέρουν από άτομο σε άτομο, τα πιο κοινά συμπτώματα είναι ξηρό, κνησμώδες, κόκκινο δέρμα. Οι τυπικές προσβεβλημένες περιοχές του δέρματος περιλαμβάνουν τις πτυχές των χεριών, το πίσω μέρος των γονάτων, τους καρπούς, το πρόσωπο και τα χέρια. Η περιστοματική δερματίτιδα αναφέρεται σε ένα κόκκινο ανώμαλο εξάνθημα γύρω από το στόμα.

Τα συμπτώματα της ερπητοειδούς δερματίτιδας περιλαμβάνουν κνησμό, τσούξιμο και αίσθημα καύσου. Συνήθως υπάρχουν βλατίδες και κυστίδια. Τα μικρά κόκκινα εξογκώματα (βλατίδες) που εμφανίζονται σε αυτόν τον τύπο δερματίτιδας έχουν συνήθως μήκος περίπου 1 εκατοστό, κόκκινο χρώμα και μπορεί να βρίσκονται ομαδοποιημένα συμμετρικά ή κατανεμημένα στο άνω ή κάτω μέρος της πλάτης, στους γλουτούς, στους αγκώνες, στα γόνατα, στο λαιμό, στους ώμους και στο τριχωτό της κεφαλής.

Τα συμπτώματα της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας, από την άλλη, τείνουν να εμφανίζονται σταδιακά, από ξηρή ή λιπαρή απολέπιση του τριχωτού της κεφαλής (πιτυρίδα) έως απολέπιση των περιοχών του προσώπου, μερικές φορές με φαγούρα, αλλά χωρίς τριχόπτωση. Στα νεογέννητα, η πάθηση προκαλεί ένα παχύ και κιτρινωπό εξάνθημα στο τριχωτό της κεφαλής, που συχνά συνοδεύεται από εξάνθημα από την πάνα. Σε σοβαρές περιπτώσεις, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν κατά μήκος της γραμμής των μαλλιών, πίσω από τα αυτιά, στα φρύδια, γύρω από τη μύτη, στο στήθος και στο πάνω μέρος της πλάτης.

Επιπλοκές 
Τα άτομα με έκζεμα δεν πρέπει να λαμβάνουν το εμβόλιο κατά της ευλογιάς λόγω του κινδύνου εμφάνισης εκζέματος λόγω εμβολίου, μιας δυνητικά σοβαρής και μερικές φορές θανατηφόρου επιπλοκής. Άλλοι σημαντικοί κίνδυνοι για την υγεία των ατόμων με δερματίτιδα είναι οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις, επειδή οι ασθενείς με ατοπική δερματίτιδα έχουν ανεπάρκειες στις πρωτεΐνες και τα λιπίδια τους που έχουν λειτουργίες φραγμού μαζί με ελαττώματα στα δενδριτικά κύτταρα και ως αποτέλεσμα δεν μπορούν να κρατήσουν έξω τους ξένους εισβολείς οδηγώντας σε επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Εάν αφεθούν χωρίς θεραπεία, αυτές οι λοιμώξεις μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή, επομένως η βελτίωση του δερματικού φραγμού (όπως η καθημερινή ενυδάτωση για την ελαχιστοποίηση της διαεπιδερμικής απώλειας νερού) και η αντιφλεγμονώδης θεραπεία συνιστώνται ως προληπτικά μέτρα.

Αίτια 
Τα αίτια της δερματίτιδας είναι άγνωστα, αλλά εικάζεται ότι είναι ένας συνδυασμός γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Περιβαλλοντικά 
Η υπόθεση της υγιεινής υποστηρίζει ότι η αιτία του άσθματος, του εκζέματος και άλλων αλλεργικών ασθενειών είναι ένα ασυνήθιστα καθαρό περιβάλλον στην παιδική ηλικία που οδηγεί σε ανεπαρκή ανθρώπινη μικροχλωρίδα. Υποστηρίζεται από επιδημιολογικές μελέτες για το άσθμα. Η υπόθεση δηλώνει ότι η έκθεση σε βακτήρια και άλλους ρυθμιστές του ανοσοποιητικού συστήματος είναι σημαντική κατά την ανάπτυξη και ότι η απώλεια αυτής της έκθεσης αυξάνει τον κίνδυνο για άσθμα και αλλεργία. Μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για το έκζεμα διαπίστωσε ότι οι αστικές περιοχές έχουν αυξημένο επιπολασμό εκζέματος σε σύγκριση με τις αγροτικές περιοχές. Ενώ έχει προταθεί ότι το έκζεμα μπορεί μερικές φορές να είναι μια αλλεργική αντίδραση στα περιττώματα από τα ακάρεα της οικιακής σκόνης με έως και 5% των ανθρώπων να εμφανίζουν αντισώματα στα ακάρεα, ο συνολικός ρόλος που παίζει αυτό αναμένει περαιτέρω επιβεβαίωση.

Υποσιτισμός 
Η ανεπάρκεια βασικών λιπαρών οξέων οδηγεί σε δερματίτιδα παρόμοια με αυτή που παρατηρείται στην ανεπάρκεια ψευδαργύρου ή βιοτίνης.

Γενετική 
Ένας αριθμός γονιδίων έχουν συσχετιστεί με το έκζεμα, ένα από τα οποία είναι η φιλαγκρίνη. Μελέτες σε όλο το γονιδίωμα βρήκαν τρεις νέες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με το έκζεμα: OVOL1, ACTL9 και IL4-KIF3A.

Το έκζεμα εμφανίζεται περίπου τρεις φορές πιο συχνά σε άτομα με κοιλιοκάκη και περίπου δύο φορές πιο συχνά σε συγγενείς εκείνων με κοιλιοκάκη, υποδεικνύοντας πιθανώς γενετική σύνδεση μεταξύ των καταστάσεων.

Πρόληψη 
Ο αποκλειστικός θηλασμός των βρεφών τουλάχιστον τους πρώτους μήνες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. Δεν υπάρχουν καλές ενδείξεις ότι η διατροφή της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού επηρεάζει τον κίνδυνο ούτε υπάρχουν ενδείξεις ότι η καθυστερημένη εισαγωγή ορισμένων τροφίμων είναι χρήσιμη. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα προβιοτικά στη βρεφική ηλικία μπορεί να μειώσουν τα ποσοστά, αλλά είναι ανεπαρκείς για να συστήσουν τη χρήση τους. Υπάρχουν μέτριας βεβαιότητας στοιχεία ότι η περιποίηση δέρματος, όπως με χρήση μαλακτικών κρεμών μέσα στον πρώτο χρόνο της ζωής του βρέφους δεν είναι αποτελεσματική στην πρόληψη του εκζέματος. Στην πραγματικότητα, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης του δέρματος και ανεπιθύμητων ενεργειών όπως αλλεργική αντίδραση σε ορισμένες ενυδατικές κρέμες και αίσθημα τσιμπήματος.

Υγιεινή διατροφή 
Δεν έχει γίνει επαρκής αξιολόγηση της αλλαγής της διατροφής για τη μείωση του εκζέματος. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα βρέφη με εγκατεστημένη αλλεργία στο αυγό μπορεί να έχουν βελτίωση των συμπτωμάτων εάν τα αυγά αφαιρεθούν από τη διατροφή τους. Δεν έχουν αποδειχθεί οφέλη για άλλες αλλαγές στη διατροφή, αν και οι μελέτες είναι μικρές και δεν έχουν εκτελεστεί σωστά. Η διαπίστωση ότι υπάρχει τροφική αλλεργία πριν από τη διατροφική αλλαγή θα μπορούσε να αποφύγει τις περιττές αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Τα έλαια με λιπαρά οξέα που έχουν μελετηθεί για την πρόληψη της δερματίτιδας περιλαμβάνουν:

 Αραβοσιτέλαιο: Λινολεϊκό οξύ
 Ιχθυέλαιο: Εικοσιπεντανοϊκό οξύ και εικοσιδυαεξανοϊκό οξύ
 Έλαιο σπόρων κάνναβης: Λινολεϊκό οξύ και άλφα-λινολενικό οξύ

Στη δεκαετία του 1950 ο Άριλντ Χάνσεν το έδειξε στους ανθρώπους: τα βρέφη που τρέφονταν με αποβουτυρωμένο γάλα ανέπτυξαν ανεπάρκεια βασικών λιπαρών οξέων. Χαρακτηρίστηκε από αυξημένη πρόσληψη τροφής, κακή ανάπτυξη και φολιδωτή δερματίτιδα και θεραπεύτηκε με τη χορήγηση αραβοσιτέλαιου.

Αντιμετώπιση 
Δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία για ορισμένους τύπους δερματίτιδας, με τη θεραπεία να στοχεύει στον έλεγχο των συμπτωμάτων μειώνοντας τη φλεγμονή και ανακουφίζοντας τον κνησμό. Η δερματίτιδα εξ επαφής αντιμετωπίζεται αποφεύγοντας αυτό που την προκαλεί.

Τρόπος ζωής 
Συνιστάται να κάνετε μπάνιο μία ή περισσότερες φορές την ημέρα, συνήθως για πέντε έως δέκα λεπτά σε ζεστό νερό. Τα σαπούνια πρέπει να αποφεύγονται, καθώς τείνουν να αφαιρούν τα φυσικά έλαια από το δέρμα και να οδηγούν σε υπερβολική ξηρότητα. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας προτείνει τη χρήση ελεγχόμενης ποσότητας χλωρίνης αραιωμένης σε ένα μπάνιο για να βοηθήσει στην ατοπική δερματίτιδα.

Οι άνθρωποι μπορούν να φορούν ρούχα σχεδιασμένα να διαχειρίζονται τον κνησμό, το ξύσιμο και το ξεφλούδισμα.

Τα μέτρα μείωσης και αποφυγής των ακάρεων της οικιακής σκόνης έχουν μελετηθεί σε κλινικές δοκιμές χαμηλής ποιότητας και δεν έχουν δείξει βελτίωση του εκζέματος.

Ενυδατικές κρέμες 
Στοιχεία χαμηλής ποιότητας δείχνουν ότι οι ενυδατικοί παράγοντες (μαλακτικά) μπορεί να μειώσουν τη σοβαρότητα του εκζέματος και να οδηγήσουν σε λιγότερες εξάρσεις. Στα παιδιά, τα σκευάσματα με βάση το λάδι φαίνεται να είναι καλύτερα και τα σκευάσματα με βάση το νερό δεν συνιστώνται. Δεν είναι σαφές εάν οι ενυδατικές κρέμες που περιέχουν κεραμίδια είναι περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματικές από άλλες. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται προϊόντα που περιέχουν βαφές, αρώματα ή φιστίκια. Οι αποφρακτικοί επίδεσμοι τη νύχτα μπορεί να είναι χρήσιμοι.

Ορισμένες ενυδατικές κρέμες ή κρέμες φραγμού μπορεί να μειώσουν τον ερεθισμό στην επαγγελματική ερεθιστική δερματίτιδα των χεριών, μια δερματική ασθένεια που μπορεί να επηρεάσει άτομα σε θέσεις εργασίας που έρχονται τακτικά σε επαφή με νερό, απορρυπαντικά, χημικά ή άλλες ερεθιστικές ουσίες. Ορισμένα μαλακτικά μπορεί να μειώσουν τον αριθμό των εξάρσεων σε άτομα με δερματίτιδα.

Φάρμακα

Κορτικοστεροειδή 
Εάν τα συμπτώματα ελέγχονται καλά με ενυδατικές κρέμες, μπορεί να απαιτούνται στεροειδή μόνο όταν εμφανιστούν εξάρσεις Τα κορτικοστεροειδή είναι αποτελεσματικά στον έλεγχο και την καταστολή των συμπτωμάτων στις περισσότερες περιπτώσεις. Χρήση μια φορά την ημέρα είναι γενικά αρκετή. Για ήπιο έως μέτριο έκζεμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα ασθενές στεροειδές (π.χ. υδροκορτιζόνη ), ενώ σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα στεροειδές υψηλότερης ισχύος (π.χ. προπιονική κλοβεταζόλη). Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν από του στόματος ή ενέσιμα κορτικοστεροειδή. Ενώ αυτά συνήθως βελτιώνουν την δερματίτιδα γρήγορα, έχουν περισσότερες παρενέργειες.

Η μακροχρόνια χρήση τοπικών στεροειδών μπορεί να οδηγήσει σε ατροφία του δέρματος, ραβδώσεις και τηλαγγειεκτασίες. Επομένως, η χρήση τους σε ευαίσθητο δέρμα (πρόσωπο ή βουβωνική χώρα) γίνεται συνήθως με προσοχή. Ωστόσο, είναι γενικά καλά ανεκτά. Κόκκινο δέρμα που καίει, όπου το δέρμα γίνεται κόκκινο μετά τη διακοπή της χρήσης στεροειδών, έχει αναφερθεί από ενήλικες που χρησιμοποιούν τοπικά στεροειδή τουλάχιστον καθημερινά για περισσότερο από ένα χρόνο.

Αντιισταμινικά 
Υπάρχουν λίγα στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση αντιισταμινικών φαρμάκων για την ανακούφιση της δερματίτιδας. Τα ηρεμιστικά αντιισταμινικά, όπως η διφαινυδραμίνη, μπορεί να είναι χρήσιμα σε όσους δεν μπορούν να κοιμηθούν λόγω του εκζέματος. Τα αντιισταμινικά δεύτερης γενιάς έχουν ελάχιστες ενδείξεις οφέλους. Από τα αντιισταμινικά δεύτερης γενιάς που μελετήθηκαν, η φεξοφεναδίνη είναι το μόνο που παρουσιάζει ενδείξεις βελτίωσης του κνησμού με ελάχιστες παρενέργειες.

Ανοσοκατασταλτικά 
Τα τοπικά ανοσοκατασταλτικά όπως το πιμεκρόλιμους και το τακρόλιμους μπορεί να είναι καλύτερα βραχυπρόθεσμα και φαίνονται να είναι ισότιμα με τα στεροειδή μετά από ένα χρόνο χρήσης. Η χρήση τους είναι λογική σε όσους δεν ανταποκρίνονται ή δεν ανέχονται τα στεροειδή. Οι θεραπείες συνήθως συνιστώνται για σύντομες ή σταθερές χρονικές περιόδους και όχι για αόριστο χρονικό διάστημα. Κρέμα τακρόλιμους 0,1% έχει γενικά αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από την πιμεκρόλιμους και είναι αντίστοιχη με τα τοπικά στεροειδή μέσης ισχύος. Δεν υπάρχει σχέση με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου από τοπική χρήση κρέμας πιμεκρόλιμους 1%.

Όταν το έκζεμα είναι σοβαρό και δεν ανταποκρίνεται σε άλλες μορφές θεραπείας, μερικές φορές χρησιμοποιούνται συστηματικά ανοσοκατασταλτικά. Τα ανοσοκατασταλτικά μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές παρενέργειες και ορισμένα απαιτούν τακτικές εξετάσεις αίματος. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα είναι η κυκλοσπορίνη, η αζαθειοπρίνη και η μεθοτρεξάτη.

Η ντουπιλουμάμπη είναι ένα νέο φάρμακο που βελτιώνει τις βλάβες του εκζέματος, ιδιαίτερα το μέτριο έως σοβαρό έκζεμα. Η ντουπιλουμάμπη, ένα μονοκλωνικό αντίσωμα, καταστέλλει τη φλεγμονή στοχεύοντας τον υποδοχέα ιντερλευκίνης-4.

Φωτοθεραπεία 
Η ατοπική δερματίτιδα (ΑΔ) μπορεί να αντιμετωπιστεί με λάμπα στενής ζώνης UVB, που αυξάνει την 25-υδροξυβιταμίνη D<sub id="mwAbo">3</sub> σε άτομα σε άτομα με ΑΔ.

Η φωτοθεραπεία με ηλιοθεραπεία, λουτροθεραπεία, ψωραλένιο συν UVA (PUVA), έχει ενδείξεις αποτελεσματικότητας, αλλά η ποιότητα των αποδεικτικών στοιχείων δεν είναι πολύ καλή σε σύγκριση με την UVB στενής ζώνης και την UVA1. Ωστόσο, η UVB είναι πιο αποτελεσματική από την UVA1 για τη θεραπεία της ατοπικής δερματίτιδας.

Η υπερβολική έκθεση στο υπεριώδες φως εγκυμονεί τους δικούς της κινδύνους, ιδιαίτερα τον καρκίνο του δέρματος.

Εναλλακτική αγωγή 
Περιορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι ο βελονισμός μπορεί να μειώσει τον κνησμό σε όσους πάσχουν από ατοπική δερματίτιδα.

Η χειροπρακτική της σπονδυλικής στήλης δεν διαθέτει στοιχεία που να υποστηρίζουν τη χρήση της για δερματίτιδα. Υπάρχουν λίγα στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση ψυχολογικών θεραπειών. Ενώ τα λουτρά αραιής χλωρίνης έχουν χρησιμοποιηθεί για μολυσμένη δερματίτιδα, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία για αυτήν την πρακτική.

Παθοφυσιολογία 
Το έκζεμα μπορεί να χαρακτηριστεί από σπογγίωση που επιτρέπει τη συσσώρευση φλεγμονωδών μεσολαβητών. Διαφορετικοί υποτύποι δενδριτικών κυττάρων, όπως τα κύτταρα Λάγκερχανς, τα φλεγμονώδη δενδριτικά επιδερμικά κύτταρα και τα πλασματοκυτταροειδή δενδριτικά κύτταρα έχουν κάποιο ρόλο.

Διάγνωση 
Η διάγνωση του εκζέματος βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και τη φυσική εξέταση. Σε αβέβαιες περιπτώσεις, μπορεί να ληφθεί βιοψία δέρματος για ιστοπαθολογική διάγνωση δερματίτιδας. Όσοι πάσχουν από έκζεμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς να διαγνωστούν λανθασμένα ότι έχουν τροφική αλλεργία.

Οι δοκιμασίες με επιθέματα χρησιμοποιούνται στη διάγνωση της αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής.

Ταξινόμηση 
Ο όρος έκζεμα αναφέρεται σε ένα σύνολο κλινικών χαρακτηριστικών. Η ταξινόμηση των υποκείμενων ασθενειών ήταν τυχαία με πολλά διαφορετικά συστήματα ταξινόμησης και πολλά συνώνυμα που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την ίδια κατάσταση.

Ένας τύπος δερματίτιδας μπορεί να περιγραφεί με βάση την εντόπιση (π.χ. έκζεμα χεριών), από συγκεκριμένη εμφάνιση (πχ. δισκοειδής) ή από πιθανή αιτία (φλεβικό έκζεμα). Επιπλέον, προσθέτοντας στη σύγχυση, πολλές πηγές χρησιμοποιούν τον όρο έκζεμα εναλλακτικά για τον πιο κοινό τύπο: την ατοπική δερματίτιδα.

Η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (EAACI) δημοσίευσε μια εργασία τοποθέτησης το 2001, η οποία απλοποιεί την ονοματολογία των ασθενειών που σχετίζονται με τις αλλεργίες, συμπεριλαμβανομένων των ατοπικών και αλλεργικών εκζέματα επαφής. Τα μη αλλεργικά εκζέματα δεν επηρεάζονται από αυτή την πρόταση.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι δερματίτιδας συμπεριλαμβανομένης της ατοπικής δερματίτιδας, της δερματίτιδας εξ επαφής, της δερματίτιδας στάσης και της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας. Πολλοί συγγραφείς χρησιμοποιούν τους όρους δερματίτιδα και έκζεμα ως συνώνυμους, και διάφορα λεξικά που αντιμετωπίζουν τους όρους ως διαφοροποιήσιμους, ωστόσο δεν παρέχουν σαφή κριτήρια για τη διαφοροποίησή τους, καθώς οι πτυχές της φλεγμονής, του κνησμού και του εξωγενούς ή ενδογενούς παράγοντα πρόκλησης μπορούν να ισχύουν και στους δύο όρους, και επομένως τα αυτοάνοσα συστατικά δεν αποκλείονται από κανέναν από τους δύο.

Άλλοι χρησιμοποιούν τον όρο έκζεμα για συγκεκριμένα για την ατοπική δερματίτιδα. Η ατοπική δερματίτιδα είναι επίσης γνωστή ως ατοπικό έκζεμα. Σε ορισμένες γλώσσες, η δερματίτιδα και το έκζεμα σημαίνουν το ίδιο πράγμα, ενώ σε άλλες γλώσσες η δερματίτιδα υποδηλώνει μια οξεία κατάσταση και το έκζεμα μια χρόνια.

Κοινοί τύποι 
Η διάγνωση των τύπων μπορεί να υποδεικνύεται με κωδικούς που ορίζονται σύμφωνα με τη Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση Νοσημάτων και Συναφών Προβλημάτων Υγείας (ICD).

Ατοπική 
Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια αλλεργική ασθένεια που πιστεύεται ότι έχει ένα κληρονομικό συστατικό και συχνά εμφανίζεται σε οικογένειες των οποίων τα μέλη έχουν άσθμα. Το κνησμώδες εξάνθημα είναι ιδιαίτερα εμφανές στο κεφάλι και στο τριχωτό της κεφαλής, στον αυχένα, στο εσωτερικό των αγκώνων, πίσω από τα γόνατα και στους γλουτούς. Είναι πολύ συχνό στις ανεπτυγμένες χώρες και αυξάνεται. Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής μερικές φορές διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως ατοπική δερματίτιδα. Το άγχος μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση της ατοπικής δερματίτιδας.

Επαφής 
Η δερματίτιδα εξ επαφής είναι δύο τύπων: αλλεργική (που προκύπτει από καθυστερημένη αντίδραση σε ένα αλλεργιογόνο, όπως δηλητηριώδης κισσός, νικέλιο ή βάλσαμο του Περού), και ερεθιστική (που προκύπτει από άμεση αντίδραση σε απορρυπαντικό, όπως για παράδειγμα το λαουρυλοθειικό νάτριο).

Σμηγματορροϊκή 
Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι μια κατάσταση που μερικές φορές ταξινομείται ως μια μορφή εκζέματος που σχετίζεται στενά με την πιτυρίδα. Προκαλεί ξηρό ή λιπαρό ξεφλούδισμα του τριχωτού της κεφαλής, των φρυδιών και του προσώπου και μερικές φορές του κορμού. Στα νεογέννητα, προκαλεί ένα παχύ, κίτρινο, φλοιώδες εξάνθημα στο τριχωτό της κεφαλής, το οποίο φαίνεται να σχετίζεται με την έλλειψη βιοτίνης και είναι συχνά ιάσιμο. (ICD-10 L21: L21.0)

Λιγότερο συνηθισμένοι τύποι 
Η δυσιδρωσία (δυσιδρωτικό έκζεμα, πομφόλυγα, φυσαλιδώδης παλαμοπελματιαία δερματίτιδα) εμφανίζεται μόνο στις παλάμες, στα πέλματα και στις πλευρές των χεριών και των ποδιών. Μικροσκοπικά αδιαφανή εξογκώματα που ονομάζονται κυστίδια, πάχυνση και ρωγμές συνοδεύονται από κνησμό, ο οποίος επιδεινώνεται τη νύχτα. Ένας κοινός τύπος εκζέματος χεριών, επιδεινώνεται σε ζεστό καιρό. (ICD-10 L30.1)

Το δισκοειδές έκζεμα χαρακτηρίζεται από στρογγυλές κηλίδες που εκρέουν ή ξηρό εξάνθημα, με ξεκάθαρα όρια, συχνά στο κάτω τμήμα των ποδιών. Συνήθως είναι χειρότερο το χειμώνα. Η αιτία είναι άγνωστη και η κατάσταση τείνει να έρχεται και να φεύγει. (ICD-10 L30.0)

Το φλεβικό έκζεμα (βαρυτικό έκζεμα, δερματίτιδα στάσης) εμφανίζεται σε άτομα με κακή φλεβική κυκλοφορία, κιρσούς και οίδημα και είναι ιδιαίτερα συχνό στην περιοχή των αστραγάλων ατόμων άνω των 50 ετών. Υπάρχει ερυθρότητα, απολέπιση, σκουρόχρωμο δέρμα και κνησμός. Η διαταραχή προδιαθέτει για έλκη στα πόδια. (ICD-10 I83.1)

Η ερπητοειδής δερματίτιδα (νόσος του Duhring) προκαλεί ένα έντονο κνησμώδες και τυπικά συμμετρικό εξάνθημα στα χέρια, τους μηρούς, τα γόνατα και την πλάτη. Σχετίζεται άμεσα με την κοιλιοκάκη, μπορεί συχνά να υφεθεί με κατάλληλη δίαιτα και τείνει να επιδεινώνεται τη νύχτα. (ICD-10 L13.0)

Η νευροδερματίτιδα (χρόνιος απλός λειχήνας, εντοπισμένη δερματίτιδα από γρατσουνιές) είναι μια περιοχή που προκαλεί φαγούρα παχύρρευστου, μελαγχρωματικού εκζέματος που προκύπτει από το συνηθισμένο τρίψιμο και το ξύσιμο. Συνήθως, υπάρχει μόνο ένα εξάνθημα. Συχνά ιάσιμο μέσω τροποποίησης συμπεριφοράς και αντιφλεγμονώδους φαρμάκου. Η οζώδης κνήφη είναι μια σχετική διαταραχή που εμφανίζει πολλαπλά εξογκώματα. (ICD-10 L28.0; L28.1)

Ο αυτοεκζεματισμός (αυτόματη ευαισθητοποίηση) είναι μια εκζεματώδης αντίδραση σε μόλυνση με παράσιτα, μύκητες, βακτήρια ή ιούς. Είναι πλήρως ιάσιμο με την εκκαθάριση της αρχικής μόλυνσης που την προκάλεσε. Η εμφάνιση ποικίλλει ανάλογα με την αιτία. Εμφανίζεται πάντα σε κάποια απόσταση από την αρχική μόλυνση. (ICD-10 L30.2)

Υπάρχουν εκζέματα που επικαλύπτονται από ιογενείς λοιμώξεις ( ερπητικό έκζεμα) και εκζέματα που προκύπτουν από υποκείμενη νόσο (π.χ. λέμφωμα).

Πρόγνωση 
Οι περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται καλά με τοπικές θεραπείες και υπεριώδες φως, όμως περίπου το 2% των περιπτώσεων όχι. Σε περισσότερο από το 60% των μικρών παιδιών, η κατάσταση υποχωρεί κατά την εφηβεία.

Επιδημιολογία 
Παγκοσμίως η δερματίτιδα επηρέασε περίπου 230 εκατομμύρια άτομα από το 2010 (3,5% του πληθυσμού). Η δερματίτιδα εμφανίζεται συχνότερα στη βρεφική ηλικία, και είναι συχνότερη στις γυναίκες κατά την αναπαραγωγική περίοδο 15-49 ετών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο περίπου το 20% των παιδιών έχουν την πάθηση, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου το 10% επηρεάζεται.

Παρόλο που υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία για τα ποσοστά εκζέματος με την πάροδο του χρόνου πριν από τη δεκαετία του 1940, το ποσοστό του εκζέματος έχει βρεθεί ότι αυξήθηκε σημαντικά στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, με το έκζεμα σε παιδιά σχολικής ηλικίας να αυξάνεται μεταξύ του τέλους της δεκαετίας του 1940 και του 2000. Στον ανεπτυγμένο κόσμο υπήρξε αύξηση του ποσοστού εκζέματος με την πάροδο του χρόνου. Η συχνότητα εμφάνισης και ο επιπολασμός του εκζέματος κατά τη διάρκεια της ζωής στην Αγγλία έχει παρατηρηθεί ότι αυξάνεται τον τελευταίο καιρό.

Η δερματίτιδα επηρέασε περίπου το 10% των εργαζομένων στις ΗΠΑ το 2010, αντιπροσωπεύοντας πάνω από 15 εκατομμύρια εργαζόμενους με δερματίτιδα. Τα ποσοστά επικράτησης ήταν υψηλότερα μεταξύ των γυναικών από ό,τι μεταξύ των ανδρών και μεταξύ εκείνων με κάποια σχολή ή πτυχίο κολεγίου σε σύγκριση με εκείνους με απολυτήριο γυμνασίου ή λιγότερο. Οι εργαζόμενοι που απασχολούνταν στους κλάδους της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής πρόνοιας και στα επαγγέλματα της ζωής, της φυσικής και των κοινωνικών επιστημών είχαν τα υψηλότερα ποσοστά αναφερόμενης δερματίτιδας. Περίπου το 6% των περιπτώσεων δερματίτιδας μεταξύ των εργαζομένων στις ΗΠΑ αποδόθηκε σε εργασία από κάποιον επαγγελματία υγείας, υποδεικνύοντας ότι το ποσοστό επικράτησης της σχετιζόμενης με την εργασία δερματίτιδας μεταξύ των εργαζομένων ήταν τουλάχιστον 0,6%.

Ιστορία 
Ο όρος «ατοπική δερματίτιδα» επινοήθηκε το 1933 από τους Γουάις και Σούλτσμπεργκερ. Το θείο ως τοπική θεραπεία για το έκζεμα ήταν της μόδας στη βικτωριανή και εδουαρδιανή εποχή.

Παραπομπές 

Αυτοάνοσες ασθένειες
Δερματικές ασθένειες
Φλεγμονές