Μάρια Παβλικόφσκα-Γιασνοζέφσκα

Η Μάρια Παβλικόφσκα-Γιασνοζέφσκα (πολωνικά: Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, το γένος Κόσακ [Kossak]) (24 Νοεμβρίου 1891 – 9 Ιουλίου 1945) ήταν Πολωνή ποιήτρια γνωστή ως η Πολωνή Σαπφώ και «βασίλισσα της λυρικής ποίησης» κατά τη διάρκεια της Πολωνίας του μεσοπολέμου . Ήταν επίσης δραματουργός.

Βιογραφία 

Γεννημένη στην Κρακοβία σε οικογένεια ζωγράφων, η Μάρια Κόσακ μεγάλωσε στο αρχοντικό γνωστό ως Κοσακούφκα (Kossakówka), όπου περιβάλλονταν από καλλιτέχνες, συγγραφείς και διανοούμενους. Ο παππούς της, Γιούλιους Κόσακ, και ο πατέρας της, Βόιτσεχ Κόσακ, ήταν και οι δύο επαγγελματίες ζωγράφοι, διάσημοι για τις απεικονίσεις ιστορικών σκηνών και αλόγων. Η μικρότερη αδερφή της, Μαγκνταλένα Σαμοζβάνιετς, ήταν επίσης δημοφιλής συγγραφέας σάτιρας.

Γνωρίζοντας άπταιστα γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά, στα νιάτα της, η Κόσακ μοίρασε τον χρόνο της μεταξύ ζωγραφικής και ποίησης. Μόνο κατά τη διάρκεια του γάμου της με τον Γιαν Παβλικόφσκι — μετά την ακύρωση του πρώτου γάμου της με τον Βουαντίσουαφ — επικράτησαν τα λογοτεχνικά της ενδιαφέροντα, εμπνευσμένα από τις συζητήσεις του ζευγαριού για την ποιητική της παραγωγή και τον κόσμο της λογοτεχνίας γενικότερα. Η παθιασμένη σχέση τους βασισμένη στα κοινά ενδιαφέροντα και την αμοιβαία αγάπη ήταν μια ατελείωτη πηγή ποιητικής έμπνευσης για εκείνη. Ωστόσο, ο δεύτερος γάμος της απέτυχε.

Μετά το διαζύγιό της, η Μάρια Παβλικόφσκα συνδέθηκε με την ομάδα ποιητών Σκαμάντερ (Skamander) με έδρα τη Βαρσοβία: Γιούλιαν Τούβιμ, Γιαν Λέχον, Καζίμιες Βιεζίνσκι και άλλους διάσημους συγγραφείς, όπως οι Γιαρόσουαφ Ιβασκιέβιτς, Ιρένα Κσιβίτσκα, Καζιμιέρα Ιουακοβιτσούβνα και Ταντέους Μπόι-Ζελένσκι Στη μεσοπολεμική περίοδο, η Παβλικόφσκα-Γιασνοζέφσκα εξέδωσε δώδεκα τόμους ποίησης και καθιερώθηκε ως μια από τις πιο καινοτόμες ποιήτριες της εποχής.

Ξεκίνησε την καριέρα της ως θεατρική συγγραφέας το 1924, με την πρώτη της κωμωδία, Άρτσιμπαλντ ο σοφέρ, που παρήχθη στη Βαρσοβία. Μέχρι το 1939 είχε γράψει δεκαπέντε θεατρικά έργα των οποίων η αντιμετώπιση θεμάτων ταμπού, όπως η άμβλωση, οι εξωσυζυγικές σχέσεις και η αιμομιξία προκάλεσε σκάνδαλα. Συγκρίθηκε από τους κριτικούς με τον Μολιέρο, τον Πιέρ Καρλέ ντε Σαμπλαίν ντε Μαριβώ, τον Όσκαρ Ουάιλντ, τον Τζορτζ Μπέρναρντ Σω και τον Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς. Τα έργα της απεικόνιζαν την αντισυμβατική προσέγγισή της στη μητρότητα, την οποία αντιλαμβανόταν ως μια οδυνηρή υποχρέωση που τερματίζει το αμοιβαίο πάθος. Μίλησε υπέρ του δικαιώματος της γυναίκας στην επιλογή.

Το 1939, με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ακολούθησε τον τρίτο σύζυγό της, Στέφαν Γιασνοζέφσκι, στην Αγγλία. Διαγνώστηκε με καρκίνο των οστών το 1944, σύντομα έγινε ημιπληγική, και στις 9 Ιουλίου 1945 πέθανε στο Μάντσεστερ. Την φρόντιζε μέχρι το τέλος ο σύζυγός της. Τάφηκε με τον σύζυγό της στο Νότιο Κοιμητήριο του Μάντσεστερ.

Βραβεία 

 Χρυσή Δάφνη της Πολωνικής Ακαδημίας Λογοτεχνίας (1935)
 Λογοτεχνικό βραβείο της πόλης της Κρακοβίας (1937)

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Μορτκόβιτς-Ολτσακόβα, Χάννα (1961). Bunt wspomnień. Κρατικό Εκδοτικό Ινστιτούτο.
 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Motyle / Πεταλούδες. Δίγλωσση έκδοση. Poezje wybrane/Επιλεγμένα ποιήματα. Επιλογή και μετάφραση Μπαρμπάρα Μπογκότσεκ και Τόνι Χάουαρντ. Μετάφραση της Άννα Νασιλόφσκα. Κρακοβία: Wydawnictwo Literackie, 2000, 2007.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Παβλικόφσκα-Γιασνοζέφσκα: επιλεγμένα ποιήματα σε μετάφραση συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών στο Buffalo University's InfoPoland
 Προφίλ στο Culture.pl
 Επιλεγμένα έργα της Μάρια Παβλικόφσκα-Γιασνοζέφσκα (πολωνικά)
 Ποιήματα σε μετάφραση και βιογραφικό υλικό

Πολωνές ποιήτριες
Πολωνές συγγραφείς
Πολωνοί θεατρικοί συγγραφείς
Χρυσή Δάφνη της Πολωνικής Ακαδημίας Λογοτεχνίας
Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)