Βασιλική Βίλα της Μόντσα

Η Βασιλική Έπαυλη της Μόντσα, ιταλ.: Villa Reale di Monza, είναι ένα ιστορικό κτήριο στη Μόντσα της βόρειας Ιταλίας. Βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Λάμπρο, που περιβάλλεται από το μεγάλο πάρκο Mόντσα, ένα από τα μεγαλύτερα κλειστά πάρκα της Ευρώπης.

Η Βασιλική Βίλα, η οποία ονομάζεται επίσης Παλάτι της Μόντσα, είναι ένα νεοκλασικό ανάκτορο, που κτίστηκε από τους Αψβούργους ως ιδιωτική κατοικία κατά τη διάρκεια της αυστριακής κυριαρχίας του 18ου αι.

Έγινε η κατοικία του αντιβασιλιά με το Ναπολεόντειο Βασίλειο της Ιταλίας, αλλά έχασε αυτή τη λειτουργία σταδιακά κατά τη διάρκεια του Βασιλείου της Ιταλίας από τον Οίκο της Σαβοΐας, των τελευταίων Βασιλέων που το χρησιμοποίησαν. Σήμερα φιλοξενεί εκθέσεις και μια πτέρυγα φιλοξενεί επίσης το Καλλιτεχνικό Λύκειο της Μόντσα.

Ιστορία

Το κτίριο 
Η κατασκευή της βίλας της Μόντσα ανατέθηκε από την αυτοκράτειρα Μαρία-Θηρεσία της Αυστρίας για να είναι η θερινή κατοικία του αρχιδούκα Φερδινάνδου της Αυστρίας.  Αρχικά είχε εγκατασταθεί στη Βίλα Αλάριi του Τσερνούρκο σουλ Ναβίλιο, που νοικιάστηκε από τους κόμητες Αλάρι. Η επιλογή της Mόντσα οφειλόταν στον υγιή αέρα και την άνεση της εξοχής, αλλά και επειδή αντιπροσωπεύει έναν συμβολικό σύνδεσμο μεταξύ της Βιέννης και του Μιλάνου, όντας το μέρος στο δρόμο προς την αυτοκρατορική πρωτεύουσα.

Κτίστηκε αρχικά από τον Τζιουζέπε Πιερμαρίνιi μεταξύ 1777 και 1780, ενώ η υλοποίηση των κήπων χρειάστηκε μερικά χρόνια ακόμη. Αργότερα, ο νεαρός αρχιδούκας Φερδινάνδος διέταξε πολλές προσθήκες στο συγκρότημα, το οποίο θεραπεύτηκε ξανά από τον Πιερμαρίνι, και χρησιμοποίησε τη Βίλα ως εξοχική κατοικία του μέχρι την άφιξη των στρατών του Ναπολέοντα το 1796.

Ο Πιερμαρίνι εμπνεύστηκε από το κάστρο Σένμπρουν και το Βασιλικό Παλάτι της Καζέρτα, που είχε κατασκευάσει ο διδάσκαλός του Βανβιτέλι. Το σχέδιο του Σένμπρουν σε σχήμα ανεστραμμένου U επαναχρησιμοποιείται και συνδυάζει τον ισχυρό σκηνογραφικό αντίκτυπο, που προσδίδουν οι πλευρικές πτέρυγες στην κύρια πρόσοψη, την άνεση διανομής (το κεντρικό κτίριο χρησιμοποιείται για λειτουργίες παρουσίασης, οι πλευρικές πτέρυγες για ιδιωτικά διαμερίσματα και ο χώρος πριν το κεντρικό κτίριο για λειτουργίες εξυπηρέτησης). Σε αντίθεση με τα άλλα αυτοκρατορικά ανάκτορα, εδώ προτιμάται ο προσανατολισμός ανατολής-δύσης των προσόψεων, στη θέση του κλασικού προσανατολισμού βορρά-νότου, που εγγυόταν μεγαλύτερη ηλιακή ακτινοβολία. Ίσως αυτή η επιλογή είχε στόχο να εξασφαλίσει μια πιο δροσερή θερμοκρασία στα δωμάτια της βίλας, ή να προσανατολίσει την πρόσοψη που βλέπει στους κήπους προς την αυτοκρατορική πρωτεύουσα. Η επέκταση είναι πραγματικά τεράστια: 700 δωμάτια για συνολικά 22.000 τ.μ..

Ναπολεόντεια περίοδος 
Μετά την ίδρυση του Ναπολεόντειου Βασιλείου της Ιταλίας, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως Βασιλικό Παλάτι και έγινε το σπίτι του αντιβασιλιά της Ιταλίας, Eυγένιου ντε Μπωαρναί.

Ο νέος αντιβασιλιάς ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Λουίτζι Κανονίκα να βελτιώσει τη δομή της βίλας, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής του θεάτρου στη βόρεια πτέρυγα.

Ήταν πάντα κατόπιν εντολής του Μπωαρναί, όταν, μεταξύ 1806 και 1808, το συγκρότημα της Βίλας και των Κήπων της επεκτάθηκε σε μέγεθος, μέσω της κατασκευής του τεράστιου περιφραγμένου πάρκου, που ονομάζεται «Πάρκο Mόντσα ». στην πραγματικότητα, ήταν μεταξύ 1807 και 1808 που κτίστηκε το σημερινό 14 χλμ τείχος μήκους χιλιομέτρων, χρησιμοποιώντας το υλικό από την κατεδάφιση του αρχαίου κάστρου του Βισκόντι.

Μια νέα αυστριακή περίοδος 
Με την πτώση της Πρώτης Αυτοκρατορίας (1815), η Αυστρία προσάρτησε τα ιταλικά εδάφη στο Βασίλειο της Λομβαρδο-Βενετίας και η Μόντσα περιλήφθηκε στην επαρχία του Μιλάνου.

Ο νέος αντιβασιλιάς ήταν ο Ράινερ Ιωσήφ, αρχιδούκας της Αυστρίας.

Ο Ράινερ των Αψβούργων-Λωρραίνης ήταν παθιασμένος με τη βοτανική και χάρη στη συνεισφορά του το Πάρκο και οι Κήποι έγιναν πλούσιοι σε νέα είδη.

Το 1819 άνοιξε ένα σχολείο στο πάρκο, για να εκπαιδεύσει επαγγελματίες κηπουρούς να φροντίζουν τους κήπους των αυτοκρατορικών κατοικιών. Ο αρχιδούκας ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Τζιάκομο Τατσίνι τον εκσυγχρονισμό της βίλας. Αυτός εργάστηκε ιδιαίτερα στα διαμερίσματα στους ορόφους, που προορίζονταν για τους γιους και τις κόρες του αρχιδούκα, που ήταν εμπλουτισμένα με εκλεπτυσμένες διακοσμήσεις, και στα μπάνια.

Ο Ράινερ έφυγε από τη Μόντσα το 1848 και ο στρατάρχης Ραντέτσκι εγκαταστάθηκε εκεί.

Το 1857 ο αρχιδούκας Μαξιμιλιανός των Αψβούργων, ο νέος κυβερνήτης της Λομβαρδο-Βενετίας, κατέλαβε τη βίλα σποραδικά για μόνο δύο χρόνια, κλείνοντας οριστικά την αυστριακή περίοδο της Βασιλικής Βίλας.

Ιταλικό Βασίλειο 
Το 1861, όταν ιδρύθηκε το νέο Βασίλειο της Ιταλίας, το κτίριο έγινε ανάκτορο του Ιταλικού Βασιλικού Οίκου της Σαβοΐας.

Το 1868 η βίλα δωρίστηκε από τον Βίκτωρ-Εμμανουήλ Β΄ στον γιο του, τον μελλοντικό Ουμβέρτο Α΄ με την ευκαιρία του γάμου του με τη Mαργαρίτα της Σαβοΐας. Η βίλα ήταν ένα πολύ ευπρόσδεκτο δώρο και χρησιμοποιήθηκε αμέσως από το βασιλικό ζεύγος. Μετά το τέλος του βασιλιά Βίκτωρα-Εμμανουήλ Α΄, πραγματοποιήθηκαν εργασίες εκσυγχρονισμού, που υλοποιήθτηκαν από τους αρχιτέκτονες Aκίλε Μαγνόνι ντ'Ιντινιάνο και Λουίτζι Ταραντόλα.

Η Βασιλική Βίλα εγκαταλείφθηκε από τη βασιλική οικογένεια το 1900, μετά τη δολοφονία του βασιλιά Ουμβέρτου Α' στις 29 Ιουλίου 1900. Ο Βασιλιάς δολοφονήθηκε στη Μόντσα από τον Γκαετάνο Μπρέσι, ενώ παρακολουθούσε αθλητική εκδήλωση, που είχε διοργανώσει ο σύλλογος «Forti e Liberi».

Μετά το πένθιμο γεγονός, ο νέος βασιλιάς Βίκτωρ-Εμμανουήλ Γ΄ δεν ήθελε πλέον να χρησιμοποιήσει τη Βασιλική Βίλα, κλείνοντάς την και μεταφέροντας τα περισσότερα από τα έπιπλα στο Παλάτσο ντελ Κουιρινάλε.

20ος αι. 
Το 1934 ο Βίκτωρ-Εμμανουήλ Γ΄ δώρισε το μεγαλύτερο μέρος της βίλας στους δήμους της Μόντσα και του Μιλάνου με Βασιλικό Διάταγμα.

Διατηρούσε ακόμη το νότιο τμήμα, με τις αίθουσες του διαμερίσματος του πατέρα του, του βασιλιά Ουμβέρτου Α', αλλά το έδιωχνε από τη μνήμη του.

Κατά τη διάρκεια της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας, ήταν η έδρα της Ρεπουμπλικανικής Εθνοφρουράς.

Τα γεγονότα της έπειτα από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μεταπολεμικής περιόδου προκάλεσαν καταλήψεις και τη φθορά του μνημείου.

Από την ίδρυση της Δημοκρατίας, η νότια πτέρυγα διοικείται από το κράτος, ενώ την υπόλοιπη βίλα διαχειρίζονται από κοινού οι Δήμοι της Μόντσα και η Περιφέρεια της Λομβαρδίας.

21ος αι. 
Το 2012, μετά από μια μακρά περίοδο αμέλειας, λόγω και του κατακερματισμού των διοικήσεων, οι εργασίες ανακαίνισης στο κεντρικό κτίριο, στη βόρεια και νότια πτέρυγα και για την κατασκευή του τεχνικού χώρου έξω από τη Βίλα στη βόρεια πλευρά και την άρχισε η ανάκτηση της Αυλής της Τιμής.

Η ενοποίηση των τοίχων του ισογείου, η αποκατάσταση και στερέωση θόλων και ξύλινων δαπέδων, η εκτέλεση έκτακτων εργασιών συντήρησης για την ασφάλεια της αυλής και η αποκατάσταση του πεζοδρομίου, της πύλης και της νότιας πρόσοψης του βόρειου χώρου, είχαν προγραμματιστεί. Επιπλέον, το έργο προέβλεπε την ανάπλαση του Μπελβεντέρε. που επιμελήθηκε ο αρχιτέκτονας Mικέλε ντε Λούκι και την αποκατάσταση των δωματίων στο ισόγειο.

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν στις 26 Ιουνίου 2014 και τα εγκαίνια έγιναν στις 8 Σεπτεμβρίου 2014.

Τώρα μπορείτε να επισκεφθείτε τα βασιλικά διαμερίσματα του Ουμβέρτου Α΄ και της Mαργαρίτας της Σαβοΐας, που διατηρούν ακόμη μέρος της αρχικής επίπλωσης, εκτός από τα αντιπροσωπευτικά δωμάτια και άλλα ιδιωτικά διαμερίσματα, που δημιουργήθηκαν για την επίσκεψη του Γουλιέλμου Β΄ αυτοκράτορα της Γερμανίας το 1889, για τον πρίγκιπα της Νάπολης, μελλοντικό βασιλιά Βίκτωρα-Εμμανουήλ Γ΄, και τη δούκισσα της Γένοβας, Ελισάβετ της Σαξονίας, μητέρα της βασίλισσας Mαργαρίτας.

Η βίλα, οι βασιλικοί κήποι και το πάρκο διαχειρίζεται μια Κοινοπραξία (Consorzio Villa Reale και Parco di Monza).

Η Βασιλική Βίλα της Μόντσα χρησιμοποιείται ως παραρτήματα Υπουργείων 
Από τις 23 Ιουλίου 2011 φιλοξενεί τα παραρτήματα τεσσάρων Υπουργείων (Οικονομίας και Οικονομικών, Μεταρρυθμίσεων, Απλοποίησης και Τουρισμού).

Στις 19 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, το Δικαστήριο της Ρώμης ακύρωσε τα διατάγματα για την ίδρυση των περιφερειακών γραφείων των υπουργείων στη Βίλα Ρεάλε για αντισυνδικαλιστική συμπεριφορά, καθώς αυτά τα γραφεία είχαν ιδρυθεί χωρίς τη συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων ή/και χωρίς προηγούμενη ενεργοποίηση, όπως απαιτείται βάσει νόμου, διαβούλευσης με συνδικαλιστικές οργανώσεις. Με την πτώση της 4ης κυβέρνησης Μπερλουσκόνι, οι εν λόγω κλάδοι καταργήθηκαν οριστικά από τον πρωθυπουργό Μάριο Μόντι.

Αρχιτεκτονική  
Ο Πιερμαρίνι δημιούργησε ένα νεοκλασικό κτίριο προσαρμοσμένο στις ανάγκες της προαστιακής πραγματικότητας. Το συγκρότημα των ανακτόρων περιλαμβάνει το Βασιλικό Παρεκκλήσιο (Cappella Reale), το Cavallerizza (υπόστεγο αλόγων), το Rotonda dell'Appiani, το Teatrino di Corte («Θεατράκι της Αυλής») και τον Πορτοκαλεώνα (Orangerie). Τα δωμάτια στον πρώτο όροφο περιλαμβάνουν μεγάλα σαλόνια και αίθουσες, καθώς και τα βασιλικά διαμερίσματα του βασιλιά Ουμβέρτου Α΄ της Ιταλίας και της βασίλισσας Mαργαρίτας της Σαβοΐας. Μπροστά από το παλάτι βρίσκονται οι βασιλικοί κήποι, σχεδιασμένοι από τον Πιερμαρίνι ως αγγλικοί κήποι τοπίων.

Τα τρία κύρια σώματα, διατεταγμένα σε σχήμα U, οριοθετούν μια μεγάλη αυλή τιμής (cortile d'onore), που κλείνεται στο τέλος από τους δύο κυβικούς όγκους του παρεκκλησιού και της Cavallerizza, από όπου ξεκινούν οι κάτω πτέρυγες των κτιρίων υπηρεσίας: αυτό ορίζει έναν ορθολογικό χώρο, που αποτελείται από την τακτική διάταξη των όγκων, που τέμνονται ορθογώνια και που προοδευτικά αναπτύσσονται καθ' ύψος.

Η διακόσμηση των προσόψεων, παραιτούμενη από κιονοστοιχίες και ανάγλυφα πλακίδια, είναι εξαιρετικά αυστηρή. Η στιλιστική ουσιαστικότητα του κτιρίου δεν οφείλεται μόνο σε ακριβείς γευστικές επιλογές, αλλά και σε πολιτικούς λόγους: η Αυλή της Βιέννης προτίμησε να αποφύγει την υπερβολική επίδειξη πλούτου και εξουσίας σε μια κατεχόμενη χώρα.

Οι εσωτερικοί χώροι συμφωνούν επίσης με τις αρχές του ορθολογισμού και της απλότητας, που χαρακτηρίζουν ολόκληρο το έργο. Συγκεκριμένα, η λειτουργικότητά τους είναι ένα βασικό σημείο: οι διάδρομοι, για παράδειγμα, κόβονται, για να εξυπηρετούν ανεξάρτητα διάφορα δωμάτια, που χρησιμοποιούνται για διαφορετικές χρήσεις.

Η εσωτερική διακόσμηση είχε ανατεθεί στους κύριους διδασκάλους της νεοσύστατης Ακαδημίας Μπρέρα, που ιδρύθηκε από τον αρχιδούκα το 1776. Ειδικότερα, τα γύψινα και οι διακοσμήσεις των αντιπροσωπευτικών δωματίων είναι κατασκευασμένες από τον Tιτσίνο Τζιοκόντο Αλμπερτόλι, οι τοιχογραφίες και οι πίνακες των Giuseppe Levati και Giuliano Traballesi, τα δάπεδα και τα έπιπλα του Giuseppe Maggiolini .

Θερμοκήπια (Orangerie) 
Τα θερμοκήπια, που ονομάζονταν Orangerie στο αρχικό έργο του Πιερμαρίνι και τώρα κοινώς γνωστά ως Serrone, κτίστηκαν το 1790. Παραγγελμένα από τον αρχιδούκα Φερδινάνδο της Αυστρίας-Έστε με αφορμή την 20ή επέτειο του γάμου του με τη Mαρία-Βεατρίκη των Έστε, σχεδιάστηκε στο πρότυπο των θερμοκηπίων του Παλατιού Σένμπρουν. Βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της βίλας και συνδέεται με το παλάτι μέσω ενός διαδρόμου, που ονομαζόταν «Πέρασμα των Κυριών». Ένα μικρό κυκλικό δωμάτιο, που τώρα ονομάζεται Ροτόντα ντελ Απιάνι, εισήχθη στο μεγάλο θερμοκήπιο.

Το κτίριο είναι εκτεθειμένο και δέχεται φως από το νότο από μια μεγάλη σειρά παραθύρων.

Στο δεύτερο μισό του 20ου αι., ακριβώς μπροστά από το Serrone, δημιουργήθηκε ένας τεράστιος κήπος με τριανταφυλλιές. Εδώ, ένας διαγωνισμός λουλουδιών, που διοργανώνεται από την Ιταλική Ένωση τριαντάφυλλων, πραγματοποιείται κάθε χρόνο τον Μάιο.

Μετά την αποκατάσταση, το κτίριο προορίζεται πλέον για προσωρινές εκθέσεις τέχνης.

Εκδηλώσεις στη Βασιλική Βίλα της Μόντσα 
Κάθε χρόνο, στις 24 Ιουνίου, σε συνδυασμό με τον προστάτη άγιο της πόλης, Σαν Τζιοβάννι Μπατίστα, διοργανώνεται ένα σόου πυροτεχνημάτων στο ρυθμό της μουσικής στο γρασίδι της Βίλα Ρεάλε ή μέσα στο πάρκο της Mόντσα. Έχουν επίσης πραγματοποιηθεί πολυάριθμες συναυλίες και αθλητικές εκδηλώσεις, στις οποίες συμμετείχαν διάσημα αστέρια της μουσικής, του αθλητισμού και της ψυχαγωγίας.

Η Κοινοπραξία 
Η Κοινοπραξία ιδρύθηκε στις 20 Ιουλίου 2009 για να προωθήσει τη βέλτιστη χρήση της Βασιλικής Κατοικίας της Μόντσα (Reggia di Monza), που αποτελείται από το Βασιλικό Παλάτι (Villa Reale) και το γύρω πάρκο. Στόχος ήταν η αποκατάσταση του Παλατιού και του Πάρκου και η εξασφάλιση τακτικής συντήρησης, για να καταστεί δυνατή και να βελτιωθεί η δημόσια καρποφορία. Η Κοινοπραξία ξεκίνησε τις δραστηριότητές της στις 9 Σεπτεμβρίου και συγκεντρώνει τους θεσμικούς ιδιοκτήτες των διαφόρων τμημάτων του Παλατιού και του Πάρκου: το κράτος (Υπουργείο Πολιτιστικών Αγαθών και Τουρισμού), την Περιφέρεια της Λομβαρδίας, τον Δήμο της Μόντσα και τον Δήμο Μιλάνου. Αν και το Εμπορικό Επιμελητήριο της Μόντσα και Μπριάνζα και η επαρχία της Μόντσα και Μπριάνζα δεν κατέχουν δικαιώματα ιδιοκτησίας εντός της ιστορικής τοποθεσίας, τηρήθηκαν από την αρχή. Το 2014 η Ομοσπονδία Βιομηχανιών (Confindustria) της Mόντσα και της Μπριάντσα εντάχθηκε στη διακυβέρνηση της Κοινοπραξίας.

Η Κοινοπραξία είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός και μπορεί να συνεργάζεται με πανεπιστήμια και ιταλικά ή ξένα ινστιτούτα, για την προώθηση και υποστήριξη της έρευνας, που εφαρμόζεται στον τομέα της διαφύλαξης και της καρποφορίας των πολιτιστικών αγαθών και του τοπίου. Προτείνει την ενθάρρυνση της τουριστικής ανάπτυξης στα ιστορικά κτίρια της Μπριάντσα, σε συνεργασία με επιχειρήσεις και διοικήσεις της περιοχής. Στους στόχους του περιλαμβάνονται επίσης η δημιουργία νέων μουσείων, εκθέσεις τέχνης και παραστάσεις ιδιαίτερης αξίας. Η φύση του δεν είναι επιχειρηματική, αλλά μπορεί να παράγει και να πωλεί υπηρεσίες, που ευθυγραμμίζονται με τους στόχους του και μπορεί να λάβει δωρεές και δημόσιες ή ιδιωτικές συνεισφορές, με πιθανά φορολογικά οφέλη για τους δωρητές.

Σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος Royal Palace of Monza
 Καλώς ήρθατε στη Reggia di Monza | Reggia di Monza
 Βασιλική Βίλα της Μόντσα και κήποι (in-lombardia.it)

Αξιοθέατα στη Λομβαρδία