Εφηβοφοβία

Εφηβοφοβία είναι ο φόβος της νεολαίας. Η αρχική σημασία της λέξης ήταν «φόβος ή απέχθεια για τους εφήβους». Σήμερα, το φαινόμενο αναγνωρίζεται ως «ανακριβής, υπερβολικός και φορτισμένοις χαρακτηρισμός των νέων ανθρώπων» σε μια σειρά από περιβάλλοντα σε όλο τον κόσμο. Οι μελέτες για τον φόβο της νεολαίας εμφανίζονται στην κοινωνιολογία και τις μελέτες για τη νεολαία. Διακρίνεται από την παιδοφοβία επειδή επικεντρώνεται περισσότερο στους εφήβους παρά στα παιδιά.

Λεξικολογία

Προέλευση 
Η λέξη εφηβοφοβία σχηματίζεται από το ελληνικό ἔφηβος, που σημαίνει «νεαρός» ή «έφηβος» και φόβος. Αυτός ο όρος εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα άρθρο του 1994 του Κερκ Άστροθ. Σήμερα, η κοινή χρήση χρησιμοποιείται διεθνώς από κοινωνιολόγους, δημόσιες υπηρεσίες και οργανώσεις υπεράσπισης της νεολαίας που ορίζουν την εφηβοφοβία ως έναν παράλογο και επίμονο φόβο ή απέχθεια για τους εφήβους ή την εφηβεία.

Παρόμοιοι όροι

Διάφορες αναλογίες 
Ο όρος παιδοφοβία έχει γίνει δημοφιλής στην Ευρώπη για να περιγράψει τον προαναφερθέντα «φόβο της νεολαίας». Παιδοφοβία είναι ο φόβος των βρεφών και των παιδιών. Έχει επίσης προταθεί ο όρος ηβηφοβία (από το ελληνικό  (νεότητα, εφηβεία). Παρόμοιοι όροι είναι ο ενηλικισμός, ο οποίος είναι μια προδιάθεση των ενηλίκων να είναι προκατειλημμένοι έναντι των παιδιών και των νέων, και η ηλικιακή διάκριση, ο οποίος περιγράφει τις διακρίσεις εις βάρος οποιουδήποτε ατόμου λόγω της ηλικίας του.

Juvenoia 
Τον 21ο αιώνα, ο νεολογισμός juvenoia (θα μπορούσε να αποδοθεί στα ελληνικά ως νεαράνοια) έχει χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την αποστροφή ή/και τον φόβο για την κοινωνική κουλτούρα που σχετίζεται με τους νέους. Η ψυχολογική αποστασιοποίηση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την πρόοδο της τεχνολογίας και την έκθεση σε καθετί που αντίκειται σε παραδοσιακές αξίες. Στην Ελλάδα, έχει διοργανωθεί έκθεση εικαστικού περιεχομένου με θέμα "Juvenoia" με έργα τελειόφοιτων της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών όπως ζωγραφική, γλυπτική, Video Art, Performance, εγκαταστάσεις και κατασκευές.

Ιστορία 
Ο φόβος της νεολαίας, μαζί με τον φόβο της κουλτούρας του δρόμου και τον φόβο του εγκλήματος, λέγεται ότι υπήρχε στη δυτική κουλτούρα προ «αμνημονεύτων χρόνων». Λέγεται ότι ο Νικολό Μακιαβέλι συνειδητοποίησε πως ο φόβος της νεολαίας είναι αυτός που εμπόδισε την πόλη της Φλωρεντίας να διατηρήσει μόνιμο στρατό. Η αρχαία Ελλάδα λέγεται επίσης ότι είχε προβλήματα στη δημόσια πολιτική λόγω του φόβου τους για τη νεολαία.

Ο πρώιμος αμερικανικός πουριτανισμός στηρίζεται στον φόβο της νεολαίας, που θεωρούνταν ότι ενσαρκώνει την περιπέτεια και τον διαφωτισμό και ως εκ τούτου θεωρούνταν επιρρεπής στην «ανηθικότητα». Κατά τη βιομηχανική επανάσταση, τα δημοφιλή μέσα ενημέρωσης της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής διέδωσαν τον φόβου των παιδιών και των νέων προκειμένου να προωθηθεί η εκβιομηχάνιση της σχολικής εκπαίδευσης, και τελικά να απομακρύνουν τους νέους από τον χώρο εργασίας όταν η εργασία τους γινόταν περιττή λόγω της εκμηχάνισης και την εισροή νέου εργατικού δυναμικού.

Η Γαλλία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο λέγεται ότι ανησυχούσε για τη mal de jeunesse και δημιούργησε πολιτικές που αντανακλούσαν τον φόβο της για τη νεολαία. «Στείλτε τους σε θερινές κατασκηνώσεις, βάλτε άλλους σε αναμορφωτήρια, άλλους να πάρουν καθαρό αέρα, να χτίστε αθλητικά γήπεδα...» ήταν οι προθέσεις των πολιτικών για τη νεολαία εκείνη την εποχή. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών προσδιόρισε τον αυξανόμενο αριθμό νέων στον Βαθύ Νότο ως προβληματικό σενάριο για την εθνική ασφάλεια.

«Τη δεκαετία του 1990 αυξήθηκε ο δημόσιος φόβος για τους εφήβους», που προκλήθηκε από την «αυξημένη πρόσβαση των νέων σε όπλα, την οργάνωση τοπικών συμμοριών νεολαίων σε από παράνομα καρτέλ ναρκωτικών, τα ρατσιστικά στερεότυπα της αστικής νεολαίας, την ακαδημαϊκή και πολιτική παρενόχληση, τη φρενίτιδα των μέσων ενημέρωσης και μια σειρά ένοπλων επιθέσεων μαθητών από συμμαθητές τους». Η κυβέρνηση του Τόνι Μπλερ εισήγαγε στο Ηνωμένο Βασίλειο το Διάταγμα περί Αντικοινωνικής Συμπεριφοράς το 1998, το οποίο επίσης έχει αποδοθεί άμεσα στον φόβο της νεολαίας.

Αιτίες 
ΜΜΕ, χρηματιστές, πολιτικοί, εργαζόμενοι στον τομέα της νεολαίας και ερευνητές έχουν εμπλακεί στη διαιώνιση του φόβου της νεολαίας. Δεδομένου ότι οι νέοι στις ανεπτυγμένες χώρες αναμένεται να μείνουν εκτός εργατικού δυναμικού, οποιοσδήποτε ρόλος για αυτούς εκτός του καταναλωτή είναι δυνητικά απειλητικός για τους ενήλικες. Η παροχή υπηρεσιών ασφάλειας επί πληρωμή σε γονείς και δασκάλους υπήρξε επίσης κινητήριος δύναμη, ενώ διατίθενται στο εμπόριο και συστήματα οικιακής ασφάλειας, και παρακολούθηση μέσω κινητών τηλεφώνων και υπολογιστών. Και τα μηχανήματα ακτίνων Χ, οι ανιχνευτές μετάλλων και η τηλεόραση κλειστού κυκλώματος πωλούνται όλο και περισσότερο σε σχολεία λόγω της προκατάληψης ότι οι νέοι δεν είναι αξιόπιστοι. Τέτοια βήματα λαμβάνονται παρά το ότι η εμπειρία δείχνει σταθερά ότι η παρακολούθηση της νεολαίας ελάχιστα βοηθά στην πρόληψη της βίας ή της τραγωδίας: η σφαγή στο λύκειο Κολουμπάιν συνέβη σε ένα κτίριο με βιντεοπαρακολούθηση και αστυνομία.

Η ίδια η δημιουργία των όρων νεολαία, εφηβεία και έφηβος έχουν αποδοθεί στο φόβο της νεότητας. Καθώς ο δυτικός κόσμος γινόταν πιο βιομηχανοποιημένος, οι νέοι απομακρύνονταν όλο και περισσότερο από το εργατικό δυναμικό χάνοντας την προσωπική τους αυτονομία υπέρ του κοινωνικού ελέγχου. Πριν από τη δεκαετία του 1940 οι «έφηβοι» δεν αναφέρονταν στους τίτλους των εφημερίδων, γιατί ως ομάδα δεν υπήρχαν. Ο ρόλος της νεολαίας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι σήμερα στη δυτική κοινωνία είναι τεράστιος, κυρίως λόγω του μάρκετινγκ που τους προωθεί ως «άλλους». Με τη σειρά τους, οι νέοι αναγκάζονται να συμπεριφέρονται με τρόπους που φαίνονται διαφορετικοί από τους ενήλικες. Αυτό οδήγησε με τη σειρά του σε έναν διαιωνισμένο φόβο για αυτούς.

Συνέπειες 
Ο φόβος της νεολαίας πιστεύεται ότι υπάρχει σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο. Ο κοινωνιολόγος Ρέι Όλντενμπουργκ αποδίδει το χάσμα των γενεών και τον «αυξανόμενο διαχωρισμό της νεολαίας από τους ενήλικες στην αμερικανική κοινωνία» στην «αποξένωση των ενηλίκων και τον φόβο της νεολαίας».

Τουλάχιστον ένας μεγάλος οικονομολόγος έχει δηλώσει ότι ο φόβος της νεολαίας μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομική υγεία των εθνών. Ένας αυξανόμενος αριθμός ερευνητών αναφέρει ότι ο φόβος της νεολαίας επηρεάζει την υγεία της δημοκρατίας, αναφέροντας ότι η επακόλουθη δυσφήμιση της νεολαίας έχει στο παρελθόν υπονομεύσει και συνεχίζει να υπονομεύει τη δημόσια, κοινωνική, πολιτική, θρησκευτική και πολιτιστική συμμετοχή των σημερινών και των μελλοντικών γενεών.

Καθώς επηρεάζει τους ίδιους τους νέους, η εφηβοφοβία έχει αναγνωριστεί ως εμπόδιο για τις επιτυχείς ακαδημαϊκές επιδόσειςκαι ως δείκτης της ανικανότητας πολλών ενηλίκων ως γονείς.

Κοινωνικές διακρίσεις 
«Σήμερα οι πολίτες στο σύνολό τους καθώς και οι άνθρωποι που εργάζονται με παιδιά ζουν με τον φόβο της νεολαίας στα σπίτια, στα σχολεία μας και στους δρόμους μας». Στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, οι νέοι παρουσιάζονται συνήθως ως άτομα που είναι "στον κόσμο τους" και χαρακτηρίζονται από απάθεια, δεν ενδιαφέρονται για το κοινό καλό ούτε για την προώθηση κοινωνικών στόχων.

Πολλοί θεωρούν τον φόβο της νεολαίας ως καταδικαστική δύναμη εναντίον της νεολαίας σε ολόκληρη την κοινωνία, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ρατσισμό. Η ποιήτρια Γκουέντολιν Μπρουκς επικροτήθηκε για το έργο της για την αύξηση της επίγνωσης γύρω από τον φόβο της νεολαίας, ιδιαίτερα των νεαρών Αφροαμερικανών. Οι σύγχρονες δημοφιλείς πεποιθήσεις για τους εφήβους διαφέρουν από τις ιστορικές αφηγήσεις. Στο παρελθόν οι νέοι απεικονίζονταν ως «το μέλλον» και οι «ηγέτες του αύριο». Σήμερα θεωρούνται «πηγή ανησυχίας» συμβάλλοντας στον φόβο των εφήβων, ιδιαίτερα των φυλετικών και εθνοτικών μειονοτήτων. Κάποιοι κοινωνιολόγοι θεωρούν ότι μεγάλο μέρος της τρέχουσας εξάπλωσης του φόβου για τη νεολαία οφείλεται στο «άγχος των ενηλίκων σχετικά με το μεταβαλλόμενο φυλετικό μείγμα στον γενικό πληθυσμό». Τα αποτελέσματα του σεξισμού αναφέρεται ομοίως ότι ενισχύονται από την εφηβοφοβία.

Η ικανότητα της νεολαίας να συμμετέχει στο σύνολο της κοινωνίας θεωρείται ότι διακυβεύεται λόγω του φόβου της νεολαίας και συχνά συγκαλύπτεται ως πατερναλισμός ή προστατευτισμός από τους ενήλικες. Επιπλέον, ο μελετητής Χένρι Τζένκινς "συνδέει την κριτική των νέων μέσων με τον φόβο των εφήβων, οι οποίοι είναι πιο πρόθυμοι να τα υιοθετήσουν. Η κουλτούρα των εφήβων φαίνεται ανούσια και επικίνδυνη χωρίς την εκτίμηση του πλαισίου της».

Εμπορικό κέρδος 
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν τη δύναμη της εφηβοφοβίας στον εμπορικό τομέα, που την εκμεταλλεύεται εκτεταμένα για οικονομικό όφελος. Αυτό αναλύεται από ερευνητές που ισχυρίζονται ότι τα δημοφιλή μέσα, όπως ο κινηματογράφος και η τηλεόραση, επιδείνωσαν τον φόβο της κοινωνίας για τη νεολαία για οικονομικό όφελος, όπως αναφέρει μια μελέτη, «ο ακραίος φόβος για τη νεολαία είναι ένας καθιερωμένος πανικός στα μέσα ενημέρωσης».

Κρατική πολιτική 
Έχει θεωρηθεί ότι η λήψη αποφάσεων από κυβερνητικές υπηρεσίες, όπως δημόσια σχολεία, αστυνομία και δικαστήρια επηρεάζεται από τον φόβο της νεολαίας. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, ο φόβος των εφήβων προκαλεί διάσπαση μεταξύ των όσων λέγονται για την αξία των νέων και των όσων εφαρμόζονται στην εκπαίδευση και τις κοινωνικές υπηρεσίες, γεγονός που τους κάνει να θεωρούνται «πρωτίστως απειλές — απέναντι σε άτομα, σε θεσμούς, στο status quo». Ορισμένοι θεωρούν ότι υπάρχει σκόπιμη διαιώνιση της μαζικής κοινωνικής εφηβοφοβίας προκειμένου να προκληθούν συγκεκριμένες δημόσιες και κοινωνικές αντιδράσεις. Ο Αμερικανός κοινωνιολόγος Μάικ Μέιλς εντόπισε τάσεις κάποιων πολιτικών για υποκίνηση του φόβου για τη νεολαία στην κοινωνία, προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος στις πολιτικές καμπάνιες και να ενισχυθεί η λαϊκή υποστήριξη μέσω του «εντυπωσιασμού στα μέσα ενημέρωσης και του δημόσιου φόβου».

Αντίστοιχα, ο φόβος για τη νεολαία έχει αναγνωριστεί ως κινητήριος παράγοντας πίσω από πολλά κυβερνητικά προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί για την καταπολέμηση της λεγόμενης «βίας των νέων», στα οποία οι ενέργειες λίγων νέων αποδίδονται στη νεολαία γενικά. Για παράδειγμα, «στο Ντάλας, ο φόβος για τη νεολαία οδήγησε σε αυξανόμενη επιτήρηση και αστυνόμευση, ιδιαίτερα στην πιο φτωχή περιοχή του, το Γκαστόν». Λέγεται επίσης ότι ο φόβος για τους εφήβους έχει κάνει πολλά κράτη να μειώσουν την ελάχιστη ηλικία ποινικής ευθύνης και να αυξήσουν τις κρατήσεις νέων από την παιδική ηλικία έως την ενηλικίωση.

Εκπαίδευση 
Σε σχέση με το κίνημα της Μαύρης Δύναμης τη δεκαετία του 1970, ένας ερευνητής έγραψε: " Η αντιπάθεια και ο φόβος του μέσου ενήλικα για τη νεολαία είναι ο φόβος του δασκάλου — ο φόβος μήπως χάσει τον έλεγχο της τάξης, ο φόβος μήπως χάσει την εξουσία του". Η αύξηση του φόβου της νεολαίας στα σχολεία μετά τη σφαγή στο λύκειο Κολουμπάιν το 1999 έχει θεωρηθεί ότι οδήγησε σε συνολική μείωση της φοίτησης στα λύκεια σήμερα. Ο φόβος της νεολαίας έχει οδηγήσει στην υιοθέτηση πολιτικών μηδενικής ανοχής από πολλά σχολεία. Αυτό με τη σειρά του θεωρείται πως έχει οδηγήσει στην αύξηση συλλήψεων που συνδέονται με την εγκληματικότητα ανηλίκων σε σχολεία, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τον φόβο της νεολαίας.

Καταπολέμηση της εφηβοφοβίας 
Η Αμερικανική Ένωση Βιβλιοθηκών έχει δημιουργήσει μια συλλογή πόρων για βιβλιοθηκονόμους ειδικά για την καταπολέμηση της εφηβοφοβίας προωθώντας την εξυπηρέτηση πελατών ειδικά για τη νεολαία. Ωστόσο, ο κοινωνιολόγος Μάικ Μάιλς θεωρεί ότι η εφηβοφοβία δεν αναλύει το πρόβλημα αρκετά βαθιά, καθώς ο φόβος για τα στερεότυπα που έχουν οι ενήλικοι για τους εφήβουςείναι η βασική δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι νέοι σήμερα.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 Lesko, N. (2001) Act Your Age!: A Cultural Construction of Adolescence. Routledge. ISBN 0-415-92833-8.
 (n.d.) "Youth liberation", Z magazine online.
 Three Types of Youth Liberation - by Sven Bonnichsen
 Pro-Youth - A firm text against ageism towards teenagers, presenting a case of ageism committed by a jury.
 Everyone deserves to be given a chance - An essay against ageism towards teenagers, written by a Canadian adolescent.
 "Are We Down On Our Kids?" - A Review of Caught in the Crossfire: Kids, Politics, and America's Future by Lawrence Grossberg in Endeavours magazine that diagnoses cultural ephebiphobia in the U.S.
 Ayotte, W. (1986) As Soon as You're Born They Make You Feel Small: Self Determination for Children.
 Chicago Anarchist Youth Federation (n.d.) Schoolstoppers Textbook.
 Cullen, S. (1991) Children in Society: a libertarian critique. London: Freedom Press.
 Goodman, P. (1964) Compulsory Miseducation and The Community of Scholars. New York: Vintage Books.
 Illich, I. (1970) Deschooling Society. New York: Harrow Books.
 Holt, J. (1972) Freedom and Beyond. New York: E.P. Dutton & Co.
 Miller, A. (1990) For Your Own Good: Hidden cruelty in child-rearing and the roots of violence. 3rd edition. New York: Noonday Press.
 Sternheimer, K. (2006) Kids These Days: Facts and Fictions about Today's Youth. Rowman and Littlefield.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 "Ephebiphobia," The Freechild Project. (αγγλικά)
Ηλικιακή διάκριση
Νεολαία
Φοβίες