Αμινογουανιδίνη

Η αμινογουανιδίνη ή πιμαγεδίνη είναι οργανική χημική ένωση με μοριακό τύπο CH6N4 και συντακτικό τύπο NH=C(NH2)NH–NH2. Είναι η αμιδίνη του υδραζινοκαρβονικού οξέος. Από τη δεκαετία του 1980 έως τη δεκαετία του 2000 διερευνήθηκαν οι ιδιότητές της ως φαρμάκου για τη διαβητική νεφροπάθεια.

Παραγωγή
Η αμινογουανιδίνη μπορεί να παρασκευασθεί σε βιομηχανική κλίμακα ή και στο εργαστήριο από την αντίδραση κυαναμιδίου και υδραζίνης σε υδατικό διάλυμα:

Ακόμα, μπορεί να παραχθεί από την αναγωγή της νιτρογουανιδίνης ή της νιτρωδογουανιδίνης με ψευδάργυρο σε οξικό οξύ.

Ιδιότητες
Η αμινογουανιδίνη σε κανονικές συνθήκες είναι άχρωμο στερεό, διαλυτό στο νερό και στην αιθανόλη. Ο χημικός χαρακτήρας της είναι βασικός, οπότε παράγει άλατα όταν αντιδράσει με οργανικά οξέα. Σε ελεύθερη κατάσταση αποσυντίθεται εύκολα, ενώ τα άλατά της με ένα ισοδύναμο οξύ είναι σταθερές κρυσταλλικές ενώσεις. Ειδικότερα, με την επίδραση μυρμηκικού οξέος σε αμινογουανιδίνη συμβαίνει συμπύκνωση, που οδηγεί σε κυκλοποίηση, δίνοντας 3-αμινο-1,2,4-τριαζόλη:

Αντιδρά επίσης με νιτρώδες οξύ σε όξινο περιβάλλον δίνοντας 5-αμινοτετραζόλη μέσω της ενδιάμεσης ενώσεως γουανυλαζίδης:

Σε ουδέτερο pH η αντίδραση οδηγεί στη σύνθεση εκρηκτικού τετραζενίου. Ο βρασμός διαλύματος αμινογουανιδίνης με αλκάλια ή με αραιά οξέα τη διασπά σε αμμωνία, διαμίδιο και ανθρακικό οξύ.

Φαρμακολογική ιστορία 
Η αμινογουανιδίνη ή πιμαγεδίνη έχει βιολογική δράση, καθώς είναι αναστολέας της διαμινοξειδάσης και της συνθετάσης του νιτρικού οξειδίου. Η δράση της μειώνει τα επίπεδα των τελικών προϊόντων της προχωρημένης γλυκιώσεως (AGEs) δια της αλληλεπιδράσεώς της με την 3-δεοξυγλυκοζόνη, τη γλυοξάλη, τη μεθυλογλυοξάλη και άλλα συγγενικά δικαρβονύλια. Αυτά τα χημικώς δραστικά μόρια μετατρέπονται σε λιγότερο δραστικά ετεροκυκλικά μόρια από αυτές τις αντιδράσεις συμπυκνώσεως.

Η πιμαγεδίνη ήταν έτσι από τις πρώτες υποψήφιες ουσίες που διερευνήθηκαν για νεφρικές παθήσεις από τη φαρμακοβιομηχανία Alteon (σημ. Synvista Therapeutics Inc.) μετά την ίδρυσή της: Το 1987 η εταιρεία απέκτησε άδεια ως προς τα πνευματικά δικαιώματα αναστολέων παραγωγής AGE από το Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ. Το 1989, μαζί με τη Marion Merrell Dow Inc. (MMD) ξεκίνησαν ένα πρόγραμμα αναπτύξεως φαρμάκου βασιζόμενου στην  pimagedine. Το 1992 η Alteon έβγαλε και σχετική πατέντα. Αλλά το 1995 η Hoechst AG (σημ. Sanofi-Aventis) αγόρασε την MMD και τερμάτισε τη συμφωνία με την Alteon, οπότε η δεύτερη σταμάτησε τις κλινικές δοκιμές της ουσίας, γεγονός που προκάλεσε κάποια συζήτηση. In 1997 η εταιρεία συνεργάσθηκε με την Genentech, ώστε η τελευταία να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη της πιμαγεδίνης και να έχει το δικαίωμα να πωλεί το φάρμακο εάν αυτό εγκρινόταν.

Τον Μάρτιο του 1998 η Alteon ανεκοίνωσε ότι είχε δεχθεί σύσταση ότι θα έπρεπε να διακόψει τη δοκιμή Φάσεως III του φαρμάκου σε μη-ινσουλινεξαρτώμενους διαβητικούς ασθενείς με νεφροπάθεια, καθώς η εξωτερική επιτροπή παρακολουθήσεως ασφάλειας είχε βρει αυξημένο κίνδυνο παρενεργειών στην ομάδα αυτή. Τον Νοέμβριο η εταιρεία ανεκοίνωσε ότι η δοκιμή Φάσεως III για νεφροπάθεια τελικού σταδίου είχε αποτύχει να δείξει την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα. Τον Φεβρουάριο του 1999 η Genentech τερμάτισε τη συνεργασία της με την Alteon για την ανάπτυξη της πιμαγεδίνης. Τον Απρίλιο η Alteon ανεκοίνωσε ότι θα σταματούσε την ανάπτυξη της ουσίας ως φαρμάκου για τη νεφροπάθεια τελικού σταδίου, αλλά ίσως να εξέταζε τη συνέχιση της προσπάθειας σε διαβητικούς τύπου 1 με προοδευτική νεφροπάθεια. Οι ετήσιες αναφορές της εταιρείας για τα έτη 2000, 2001 και 2002 υποδηλώνουν ότι δεν πραγματοποιούσε κλινικές δοκιμές με πιμαγεδίνη, αλλά αναζητούσε άλλες εταιρείες για συνεργασία επί του θέματος., ενώ από το 2003 και μετά σταμάτησε και αυτή την αναζήτηση.

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 4, σελ. 820

Γουανιδίνες
Οργανικές υδραζίνες