Αικατερίνα Καραβέλοβα

Η Αικατερίνα Καραβέλοβα (), (21 Οκτωβρίου 1860 στο Ρούσε – 1 Απριλίου 1947 στη Σόφια), ήταν Βουλγάρα εκπαιδευτικός, μεταφράστρια, δημοσιογράφος, ψηφοφόρος και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών. Ήταν ιδρύτρια της πολιτιστικής γυναικείας οργάνωσης Maika και η πρόεδρός της το 1899-1929, αντιπρόεδρος της Βουλγαρικής Ένωσης Γυναικών το 1915-1925, πρόεδρος του βουλγαρικού παραρτήματος της Διεθνούς Ένωσης Γυναικών για την Ειρήνη και την Ελευθερία το 1925, συνιδρυτής του Βουλγαρορουμανικού Συλλόγου το 1932, συνιδρυτής του Συνδέσμου Βουλγάρων Συγγραφέων και πρόεδρος του το 1935.

Δραστήρια ως δασκάλα, ήταν από νωρίς ενεργή στη συζήτηση για την εκπαίδευση των γυναικών και το καθεστώς των γυναικών δασκάλων. Το 1901, ήταν συνιδρυτής της Βουλγαρικής Ένωσης Γυναικών μαζί με τις Βέλα Μπλαγκόεβα, Κίνα Κόνοβα, Άννα Καρίμα και Τζούλια Μαλίνοβα. Η οργάνωση ήταν μια οργάνωση-ομπρέλα των 27 τοπικών γυναικείων οργανώσεων, που είχαν ιδρυθεί στη Βουλγαρία από το 1878. Ιδρύθηκε ως απάντηση στους περιορισμούς της γυναικείας εκπαίδευσης και πρόσβασης στις πανεπιστημιακές σπουδές τη δεκαετία του 1890, με στόχο την περαιτέρω πνευματική ανάπτυξη και συμμετοχή των γυναικών, διοργάνωσε εθνικά συνέδρια και χρησιμοποίησε το Zhenski Glas ως όργανό του. Η Αικατερίνα Καραβέλοβα υπηρέτησε ως Βουλγάρα εκπρόσωπος πολλών διεθνών συνεδρίων. Το 1935 αντιτάχθηκε στη θανατική ποινή των πολιτικών κρατουμένων στη Βουλγαρία και το 1938 υπηρέτησε σε μια επιτροπή, που αντιτάχθηκε στο κλείσιμο των βουλγαρικών σχολείων στη Ρουμανία.

Το Karavelova Point στην Ανταρκτική πήρε το όνομά του από την Αικατερίνα Καραβέλοβα (1860–1947), μεταφράστρια, συγγραφέα και γυναίκα ακτιβίστρια.

Βιογραφία 
Η Αικατερίνα Καραβέλοβα γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1860, στο Ρουτσούκ (τώρα Ρούσε), διοικητικό κέντρο της επαρχίας Δούναβη,  ως κόρη του Βέλικο Πένεφ, ο οποίος είχε μετακομίσει από το Αρμπανάσι στην πόλη του Δούναβη. Η Αικατερίνα Καραβέλοβα είχε άλλα τρία αδέρφια (Αναστασία, Μαριόλα και Αθανάσιος). Ο πατέρας της πέθανε πολύ νέος. Ένας μεγάλος ρόλος για το μέλλον της διαδραμάτισε η πατρική θεία της Κυριακή Μίνκοβα, σύζυγος του διάσημου εμπόρου Ρούσε Τοντόρ Μίνκοφ. Απολάμβανε την εξουσία μεταξύ της ρωσικής κοινωνίας, χρηματοδότησε φιλανθρωπίες και είχε μεγάλη επιρροή μεταξύ των γυναικών. Ήταν δική της ιδέα να πάει τη 10χρονη Κάτια να σπουδάσει στη Ρωσία.

Το 1870, η Αικατερίνη Πενέβα έφυγε από το Ρούσε και μετά από σύντομη παραμονή στο Νότιο Σλαβικό Οικοτροφείο στο Νικολάεφ και στο οικοτροφείο Λεβάσεφ στο Κίεβο, ο Τοντόρ Μινκόφ την φιλοξένησε στη Μόσχα, στο σπίτι του έφεδρου Στρατηγού Βέβαλοντ Νικολάεβιτς Λεμοντόφ, η σύζυγος του οποίου Ελιζαβέτα Αντρέβνα, γενική αριστοκράτισσα από την Πετρούπολη, ήταν μέλος της Σλαβικής Εταιρείας. Εγγράφουν την Κάτια στο 4ο Γυμνάσιο Γυναικών της Μόσχας, το οποίο μετά από οκτώ χρόνια τελειώνει με χρυσό μετάλλιο. Μια από τις κόρες του Λερμόντοφ σπούδασε χημεία στο Βερολίνο και ήταν φίλη της Σοφία Κοβαλέφσκα, η οποία σπούδασε μαθηματικά. Η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στον κόσμο (1884 στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης) επισκέφθηκε επανειλημμένα το σπίτι της οικογένειας στη Μόσχα και επικοινώνησε με την Κάτια.

Στις 3 Αυγούστου 1878, η Κάτια έφυγε από τη Μόσχα και κατευθύνθηκε στη Βουλγαρία. Στις 12 Αυγούστου, έφτασε στη Ρους. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η νεαρή δασκάλα προσάρμοσε ένα δωμάτιο στο σπίτι της και πήρε αρκετά παιδιά διαφορετικών ηλικιών για να τα διδάξει, διανέμοντάς τα σε τρεις τάξεις – προπαρασκευαστικές, πρώτη και δεύτερη δημοτικού. Τους δίδαξε όλα τα μαθήματα, όπως ρωσικά, γαλλικά και γερμανικά.

Στο τέλος του σχολικού έτους 1878/1879, η Αικατερίνη Πένεβα διεξήγαγε εξετάσεις με τους μαθητές της, στις οποίες συμμετείχαν καθηγητές του Γυμνασίου Ανδρών. Οι εξετάσεις ήταν επιτυχείς – παρά την κακή βουλγαρική γλώσσα, οι εκτεταμένες γνώσεις και η επιμέλεια της δασκάλας είχαν δώσει αποτελέσματα.

Στο δεύτερο σχολικό έτος, 1879/1880, η Αικατερίνη Πένεβα διορίστηκε επικεφαλής δασκάλα των τάξεων των κοριτσιών, που στεγαζόταν στο Γυμνάσιο Ανδρών.

Μοιραία συνάντηση με τον Καραβέλοβιτς 
Το φθινόπωρο του 1878, ο Λιούμπεν Καραβέλοφ εγκαταστάθηκε στη Ρους με το τυπογραφείο του και έζησε στην πόλη μέχρι το θάνατό του. Ο αδελφός του Πέτκο Καραβέλοφ, στις συχνές επισκέψεις του στην πόλη, επισκέφθηκε την Αικατερίνα και οι δυο τους μίλησαν για ώρες. Γνωρίζονταν από τη Μόσχα, όπου ήταν φοιτητής.

Στις 4 Οκτωβρίου 1879, αντάλλαξαν δαχτυλίδια αρραβώνων και ο γάμος ορίστηκε για τις 13 Ιανουαρίου 1880. Μετά το γάμο της με τον Πέτκο Καραβέλοφ, η Αικατερίνα Καραβέλοβα υιοθέτησε τα ιδανικά και το έργο του συζύγου της.

Στις 21 Οκτωβρίου 1879, στα γενέθλια της Αικατερίνης, διεξήχθησαν οι εκλογές για την Α' Τακτική Εθνοσυνέλευση. Το Φιλελεύθερο Κόμμα κέρδισε την πλειοψηφία και ο Πέτκο Καραβέλοφ από το Τάρνοβο πήγε στη Σόφια.

Δημόσια δραστηριότητα 
Στο Ρούσε παρέμεινε μέχρι τις αρχές Ιουνίου του 1880, όταν ο Πέτκο Καραβέλοφ έγινε υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση του Ντράγκαν Τσανκόφ. Στη Σόφια έγινε βοηθός και γραμματέας του.

Από τις 26 Ιουνίου 1884, ο Καραβέλοφ ήταν πρωθυπουργός μέχρι τις 9 Αυγούστου 1886. Τα νέα της Ενοποίησης ενώνουν την Αικατερίνη Καραβέλοβα με τη Ρους.

Κατά την τελευταία αναχώρησή του από τη Βουλγαρία, με το τελευταίο μανιφέστο του της 26ης Αυγούστου 1886, ο Μπάτενμπεργκ διόρισε αντιβασιλείς τους Πέτκο Καραβέλοφ, Στέφαν Σταμπολόφ και Σάβα Μουτκούροφ. Ο Καραβέλοφ έφυγε την 1η Νοεμβρίου 1886 και αντικαταστάθηκε από τον Γκεόργκι Ζίβκοφ. Όταν ο Πέτκο και οι ομοϊδεάτες του συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης ρωσόφιλων αξιωματικών τον Φεβρουάριο του 1887, η Αικατερίνη Καραβέλοβα περιόδευσε στους Ευρωπαίους διπλωμάτες στη Σόφια με επίμονο αίτημα να υπερασπιστεί τους κρατούμενους. Η παρέμβαση των διπλωματών τους σώζει.

Το 1891 ο Καραβέλοφ κατηγορήθηκε για τη δολοφονία του υπουργού Μπέλτσεφ. Καταδικάστηκε από το Στρατιωτικό Δικαστήριο, το 1892 φυλακίστηκε στο Μαύρο Τζαμί. Στις 30 Νοεμβρίου 1891, η Αικατερίνη Καραβέλοβα τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό. Στις 10 Φεβρουαρίου 1892, ήρθε αντιμέτωπη με το δικαστήριο με την κατηγορία της προδοσίας για την αναζήτηση ξένης παρέμβασης, ζητώντας βοήθεια από ξένους διπλωμάτες στη Βουλγαρία.

Ο Στέφαν Σταμπολόφ διέταξε να καταδικαστεί σε θάνατο. Ο ένορκος Καλπακτσίεφ, νιώθωντας αβεβαιότητα για την ενοχή της, συμβουλεύτηκε τον Ρώσο Μητροπολίτη Γρηγόριο, ο οποίος του είπε να ψηφίσει κατά συνείδησή του, όχι όπως διέταξε ο Σταμπολόφ. Αυτός και η λαμπρή υπεράσπιση του Κονσταντίν Στόιλοφ την έσωσε από την αγχόνη. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας για να επιβιώσει, η Αικατερίνα Καραβέλοβα μετακόμισε με τα παιδιά της στη Ρούσε, όπου έμεινε για δύο χρόνια, δουλεύοντας ως δασκάλα.

Το 1901 η Πέτκο Καραβέλοφ έγινε πρωθυπουργός για τρίτη φορά και η Αικατερίνα Καραβέλοβα ήταν και πάλι δασκάλα στο Πρώτο Γυμνάσιο Κοριτσιών της Σόφιας, όπου εργάστηκε μέχρι το θάνατο του συζύγου της στις 24 Ιανουαρίου 1903.

Παρά τη βαριά απώλεια, συνεχίζει να συμμετέχει ενεργά στη δημόσια και πολιτιστική ζωή της χώρας. Μετά τη βίαιη εξέγερση με την εξέγερση του Ίλιντεν, η Καραβέλοβα ηγήθηκε επιτροπής γυναικών για την απελευθέρωση κοριτσιών μπορκίνι από τους Τούρκους Συνηγόρους. Έλαβε μέρος στη "Διάσκεψη της πΓΔΜ" που συγκλήθηκε στο Λονδίνο στις 28 Μαρτίου 1904 υπό την προεδρία των Τζέιμς Μπράις και Νόελ Μπάξτον.

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων (1912 – 1913), η Αικατερίνη Καραβέλοβα ήταν επικεφαλής νοσοκόμα σε μία Στρατιωτική Σχολή και κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, φρόντιζε τους τραυματίες και τους αρρώστους.

Μετά το Neuic Dikta στις 24 Σεπτεμβρίου 1919, προετοίμασε τη διαμαρτυρία που έστειλε η Βουλγαρική Ένωση Γυναικών σε γυναικείες ενώσεις στο εξωτερικό. Για 25 χρόνια ήταν πρόεδρος της Βουλγαρικής Ένωσης Γυναικών. Εκπροσώπησε τη Βουλγαρία στο 4ο Συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης Γυναικών για την Ειρήνη και την Ελευθερία (1-7 Μαΐου 1924, στην Ουάσινγκτον). Με την επιστροφή της, έδωσε διαλέξεις αφιερωμένες στον αγώνα για ειρήνη σε όλη τη χώρα. Τον Οκτώβριο του 1924 είχε μια διάλεξη στη γενέτειρά της Ρούσε. Το 1925 εξελέγη πρόεδρος του βουλγαρικού τμήματος της Διεθνούς Ένωσης Γυναικών για την Ειρήνη και την Ελευθερία.

Το 1926, η Ένωση Γυναικών της πΓΔΜ, οργάνωση γυναικών προσφύγων από την περιοχή της πΓΔΜ, η οποία ιδρύθηκε στη Βουλγαρία, εντάχθηκε στο βουλγαρικό τμήμα. Κατά τη διάρκεια των πολυάριθμων ταξιδιών της στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, η Αικατερίνα Καραβέλοβα εργάστηκε συνεχώς και ακούραστα για τον βουλγαρικό σκοπό. Το 1935, η Αικατερίνη Καραβέλοβα εξελέγη Πρόεδρος της Ένωσης Βούλγαρων Συγγραφέων.

Η Αικατερίνα Καραβέλοβα συμμετείχε πιο ενεργά στη σύσταση Επιτροπής προστασίας των Εβραίων στη Γερμανία, μαζί με τον συγγραφέα Άντον Στράσιμιροφ, τον καθηγητή Άντον Στρασμίροφ, τον Ασέν Ζλατάροφ, Καθηγητής Dr.Sc.(Econ.), Πέτκο Μένοφ κ.ά. Οι εφημερίδες "Ειρήνη" και "Λόγος" δημοσίευσαν άρθρα εναντίον της καθιερωμένης επιτροπής, γράφοντας ότι δεν ήταν δουλειά της Βουλγαρίας, πολύ περισσότερο μεμονωμένων πολιτών, να παρεμβαίνει στις υποθέσεις της μεγάλης Γερμανίας. Στις 3 Ιουλίου 1933, ανατράπηκε μια συνάντηση, στην οποία ήταν ομιλητές η Εκατερίνα Καραβέλοβα και ο Άντον Στρασμίροφ. Τον Αύγουστο του 1942, θεσπίστηκε ένα αυστηρότερο καθεστώς για τους Εβραίους με διάταγμα και ιδρύθηκε ο Επίτροπος Εβραϊκών Υποθέσεων (KEV), με επικεφαλής τον Μπέλεφ. Έκτοτε, οι Βούλγαροι Εβραίοι αναγκάζονταν να φορούν κίτρινο αστέρι στο στήθος, τα σπίτια και τα καταστήματα τους να φέρουν πινακίδες. Στις 21 Μαΐου 1943, οι Εβραίοι της Σόφιας έλαβαν εντολές έξωσης, δίνοντάς τους τρεις ημέρες, για να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα. Ομάδα ακτιβιστών της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τους Μουσάνοφ, Κασάνοφ, Βέλτσεφ, Μπούροφ, Πέτκοφ και Γκεόργκιεφ απέστειλε επιστολή διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση. Εβραίοι ηγέτες ήρθαν σε επαφή με τον γραμματέα του Τσάρου Μπόρις ΙΙΙ (Handzhiev), και με τη χήρα του παλιού πολιτικού Πέτκο Καραβέλοφ (Αικατερίνα Καραβέλοβα), οι οποίοι υπόσχονταν να μιλήσουν στο βασιλιά. Ο Μητροπολίτης Στέφανος και οι συνάδελφοί του από την Ιερά Σύνοδο υποσχέθηκαν την πλήρη υποστήριξή τους. Η Καραβέλοβα προσπάθησε να συναντηθεί άμεσα με τον βασιλιά Μπόρις Γ', αλλά βρισκόταν στο κυνηγετικό του καταφύγιο στη Ρίλα. Με τη συμβουλή του Μητροπολίτη Στέφανου, ο Αρχιραβίνος Δρ Άσερ Χάνανελ οδήγησε μερικούς αντιπροσώπους στο σπίτι της Αικατερίνα Καραβέλοβα, όπου μαζί έγραψαν μια αναφορά στο βασιλιά.

Η Αικατερίνα Καραβέλοβα πέθανε στις 1 Απριλίου 1947 και τάφηκε δίπλα στον σύζυγό της Πέτκο Καραβέλοφ στο κοιμητήριο των Αγίων Επτά Εκκλησιών, πρώην Μαύρο Τζαμί.

Οικογένεια 
Ο Πέτκο και η Αικατερίνα Καραβέλοφ είχαν τρία παιδιά:

 Ράντκα (1880-1883), πέθανε σε ηλικία 3 ετών.
 Βαϊόλα (1884-1934), η οποία υπέφερε από κατάθλιψη, επειδή ο άντρας της είχε χαθεί το 1925.
 Λόρα (1886 – 1913), αυτοκτόνησε μπροστά στον σύζυγό της. Έπειτα αυτοκτόνησε και ο σύζυγός της, ποιητής Πέγιο Γιαβόροφ.

Παραπομπές

Βιβλιογραφικές αναφορές 

 Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern and South East Europe, 19th and 20th centuries Central European University Press, 2006

Βούλγαροι φεμινιστές