Π Κασσιόπης

Ο π (πι) Κασσιόπης (Pi Cassiopeiae, συντομογραφικώς π Cas) είναι αστέρας του βόρειου αστερισμού Κασσιόπη. Ως αστέρας 5ου μεγέθους (φαινόμενο μέγεθος +4,95), είναι ορατός με γυμνό μάτι από σκοτεινές τοποθεσίες τις ασέληνες νύχτες, τους περισσότερους μήνες του έτους, από τις περισσότερες χώρες της Γης. Βρίσκεται στο νοτιότατο μέρος του αστερισμού του, πολύ κοντά στο σύνορο με τον αστερισμό Ανδρομέδα.

Είναι φασματοσκοπικώς διπλός αστέρας, δηλαδή στην πραγματικότητα είναι ένα σύστημα δύο αστέρων που βρίσκονται τόσο κοντά ο ένας στον άλλο, ώστε δεν μπορούν να διαχωρισθούν οπτικώς ακόμα και από τα ισχυρότερα τηλεσκόπια. Διακρίνονται όμως εξαιτίας του φαινομένου Ντόπλερ στο φάσμα του π οι φασματικές γραμμές του κάθε αστέρα, παρά το ότι τα μέλη του ζεύγους αυτού έχουν τον ίδιο ακριβώς φασματικό τύπο, επειδή περιστρέφονται με υψηλές ταχύτητες (περίπου 120 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο) γύρω από το κοινό κέντρο μάζας τους, μία φορά κάθε 47 ώρες 8 λεπτά και 27 δευτερόλεπτα. Για τον ίδιο λόγο, αμφότεροι οι αστέρες του ζεύγους έχουν προσεγγιστικά ελλειψοειδές αντί σφαιρικό σχήμα, γεγονός που προκαλεί μια περιοδική μικρή μεταβλητότητα στο φως του π Ανδρομέδας όπως μετρείται στη Γη (0,02 του μεγέθους) με περίοδο το ήμισυ της περιόδου περιφοράς των μελών του ζεύγους γύρω από το κοινό κέντρο μάζας τους. Ο φασματικός τύπος του καθενός είναι A5 V, δηλαδή είναι νάνοι αστέρες της Κύριας Ακολουθίας. Το χρώμα τους είναι λευκό, με δείκτη χρώματος (B–V) = +0,171, που αντιστοιχεί σε επιφανειακή θερμοκρασία 8.400 ± 300 K. Συνεπώς, με διάμετρο του κάθε αστέρα σχεδόν διπλάσια εκείνης του Ήλιου, το όλο σύστημα έχει φωτιστική ισχύ περίπου 44 φορές μεγαλύτερη της ηλιακής. Επίσης οι δύο αστέρες έχουν πολύ παραπλήσια μάζα, 1,87 ηλιακή μάζα ο μεγαλύτερος και 1,82 ο μικρότερος. Η ηλικία αμφότερων εκτιμάται σε 251 εκατομμύρια έτη περίπου.

Το όλο σύστημα του π Κασσιόπης απομακρύνεται από τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 12,9 ± 0,8 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (46.400 ± 2.900 χιλιόμετρα την ώρα).

Λίγο πιο μακριά από το σύστημα, σε προβαλλόμενη απόσταση από αυτό 1.700 αστρονομικών μονάδων, υπάρχει ένας τρίτος αστέρας, που έχει ταυτοποιηθεί ως πιθανός λευκός νάνος και μοιράζεται την κίνηση του ζεύγους στον χώρο. Η ηλικία αυτού του τρίτου αστέρα ως λευκού νάνου έχει εκτιμηθεί σε περίπου μισό δισεκατομμύριο έτη.

Παραπομπές

Αστέρες κύριας ακολουθίας τύπου A
Φασματοσκοπικώς διπλοί αστέρες
Κασσιόπη (αστερισμός)