Σαν (ποταμός)

Ο Σαν (, , ) είναι ποταμός στη νοτιοανατολική Πολωνία και τη δυτική Ουκρανία, παραπόταμος του ποταμού Βιστούλα. Έχει μήκος 458 χιλιομέτρων (ο 6ος μεγαλύτερος ποταμός της Πολωνίας) και περιοχή λεκάνης απορροής 16.877 χλμ2 (τα 14.426 χλμ2 του στην Πολωνία).

Ετυμολογία 
San στις πρωτο-ινδοευρωπαϊκές γλώσσες σημαίνει «ταχύτητα» ή «ταχεία ροή». Στις κελτικές γλώσσες, San σημαίνει «ποταμός».

Πορεία ποταμού 
Ο Σαν πηγάζει από τα Καρπάθια Όρη, κοντά στο χωριό Σιάνκι, σε υψόμετρο 900 μέτρων, ακριβώς στα σύνορα Ουκρανίας-Πολωνίας () και στην ηπειρωτική λεκάνη απορροής, και αποτελεί τα σύνορα μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας για περίπου τα πρώτα 50 χιλιόμετρα. Η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Πολωνίας, η Λίμνη Σολίνα, δημιουργήθηκε από ένα φράγμα στον ποταμό Σαν κοντά στο Λέσκο.

Ιστορία της περιοχής του ποταμού 
Τα ιστορικά αρχεία αναφέρουν για πρώτη φορά τον ποταμό το 1097 ως Sanъ, reku Sanъ, k Sanovi, στη συνέχεια ως nad Sanomъ (1152) και Sanu (1287). Σε παλαιούς χάρτες του πολωνικού Βοεβοδάτου Ρουθηνίας (1339-1772), αναφέρεται ως: San (1339), San (1372), Szan (1406), Sanok (1438), Saan (1439), Sayn (1445), San (1467), Szan (1517) και Schan (1526).

Οι άνθρωποι είχαν εγκατασταθεί για πρώτη φορά στη νοτιοανατολική περιοχή της σημερινής Πολωνίας (το Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων) στους προϊστορικούς χρόνους. Στην προ-ρωμαϊκή εποχή διάφορες φυλές, συμπεριλαμβανομένων των Κελτών, των Γότθων και των Βανδάλων (πολιτισμός Πσέβορσκ και πολιτισμός Πούχοβ) κατέλαβαν την περιοχή. Μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Ούγγροι και Σλάβοι εισέβαλαν στην περιοχή.

Η κοιλάδα του Σαν πρέπει να είχε γίνει σημαντικός εμπορικός δρόμος και άξονας ανθρώπινης εγκατάστασης ήδη από τον 9ο ή 10ο αιώνα. Η περιοχή στη συνέχεια έγινε μέρος του κράτους της Μεγάλης Μοραβίας. Μετά την εισβολή των ουγγρικών φυλών στην καρδιά της Μεγάλης Μοραβικής Αυτοκρατορίας γύρω στο 899, οι Λένδιοι της περιοχής δήλωσαν την πίστη τους στην Ουγγρική Αυτοκρατορία. Στη συνέχεια, η περιοχή έγινε τόπος διαμάχης μεταξύ της Πολωνίας, του Ρως του Κιέβου και της Ουγγαρίας, ξεκινώντας περίπου τον 9ο αιώνα. Αυτή η περιοχή αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 981 (από τον Νέστορα το Χρονικογράφο), όταν ο Μέγας Βλαδίμηρος Α΄του Ρως του Κιέβου κατέλαβε την περιοχή στο δρόμο του προς την Πολωνία. Το 1018 επέστρεψε στην Πολωνία, το 1031 επανήλθε στη Ρωσία και το 1340 ανακτήθηκε από τον Καζίμιρ Γ΄ το Μέγα.

Κατά τη διάρκεια των ετών 966-1018, 1340-1772 (το Βοεβοδάτο Ρουθηνίας) και 1918-1939, η περιοχή ήταν μέρος της Πολωνίας. Μεταξύ 1772 και 1918 ανήκε στην Αυστριακή Αυτοκρατορία, η οποία έγινε η Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία όταν εισήχθη η διπλή μοναρχία. Αυτή η περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής δυτικά και ανατολικά του Βοεβοδάτου Κάτω Καρπαθίων, ελεγχόταν από την Αυστρία για σχεδόν 120 χρόνια. Εκείνη την περίοδο ήταν γνωστή ως Γαλικία.

Ο ποταμός Σαν, που είδε πολλές μάχες στην ιστορία του, ήταν τόπος μάχης κατά την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Στην αρχή της γερμανικής εισβολής στην Πολωνία, οι πολωνικές δυνάμεις προσπάθησαν να υπερασπιστούν μια γραμμή κατά μήκος του Σαν από τις 6 Σεπτεμβρίου 1939, έως ότου οι γερμανικές δυνάμεις βγήκαν από τα προγεφυρώματα τους στις 12 Σεπτεμβρίου 1939.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 Γεωγραφικό Λεξικό του Βασιλείου της Πολωνίας και άλλων Σλαβικών Χωρών Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. κάποιος. X, σελίδες 260 - 263. Βαρσοβία. 1876. (ψηφιακή έκδοση)

Ποταμοί της Πολωνίας
Ποταμοί της Ουκρανίας
Παραπόταμοι του Βιστούλα
Διεθνείς ποταμοί της Ευρώπης
Σύνορα Ουκρανίας-Πολωνίας