Τσανγκ Ζάι

Ο Τσανγκ Ζάι ( απλοποιημένα κινέζικα: 张载; παραδοσιακά κινέζικα: 張載; pinyin: Zhāng Zài; Wade–Giles: Chang Tsai) (1020–1077) ήταν Κινέζος φιλόσοφος και πολιτικός. Είναι περισσότερο γνωστός για τον καθορισμό τεσσάρων οντολογικών στόχων για τους διανοούμενους: να οικοδομήσουν τις εκδηλώσεις του πνεύματος του Ουρανού και της Γης, να δημιουργήσουν καλή ζωή για τον πληθυσμό, να αναπτύξουν την ευρυμάθεια των προηγούμενων σοφών, που βρίσκεται σε κίνδυνο, και να δημιουργήσουν την αιώνια ειρήνη.

Ζωή και έργο 
Ο Τσανγκ Ζάι γεννήθηκε το 1020 μ.Χ. στο Χενγκού, στην επαρχία Σαανξί. Στην παιδική του ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για τις στρατιωτικές υποθέσεις, αλλά άρχισε να μελετά τα κομφουκιανικά κείμενα. Όπως πολλοί φιλόσοφοι της δυναστείας Σονγκ, ο Τσανγκ ήταν αρχικά απογοητευμένος με την κομφουκιανή σκέψη και μελέτησε τον Βουδισμό μαζί με τον Ταοϊσμό για αρκετά χρόνια. Όμως, αποφάσισε ότι το «Ο Δρόμος» δεν μπορούσε να βρεθεί στον Βουδισμό ή τον Ταοϊσμό και κατέφυγε στα κομφουκιανικά κείμενα. Η εξερεύνηση της ποικίλης θρησκευτικής σκέψης του είχε σημαντικό αντίκτυπο στα δικά του ιδανικά. Το 1056 μ.Χ., ο Τσανγκ έδωσε διάλεξη για το Ι Τσινγκ ή Βιβλίο των Αλλαγών, το οποίο θα ήταν γνωστό ως ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα έργα του. Υποπτεύεται ότι περίπου εκείνη την εποχή ο Τσανγκ είχε συναντήσει για πρώτη φορά τους αδελφούς Τσενγκ. Αφού πέρασε το υψηλότερο επίπεδο των εξετάσεων δημόσιας υπηρεσίας, κατείχε αρκετές δευτερεύουσες κυβερνητικές θέσεις.

Το 1069 μ.Χ., ο Τσανγκ προτάθηκε στον Αυτοκράτορα και του δόθηκε μια θέση στην κυβέρνηση της πρωτεύουσας, αλλά λίγο καιρό μετά αντιμετώπισε διαφωνία με τον πρωθυπουργό και αποσύρθηκε στο σπίτι του Χενγκού, όπου πέρασε το χρόνο του μελετώντας και διδάσκοντας. Αυτή ήταν πιθανώς η πιο παραγωγική περίοδος της ζωής του για την ανάπτυξη και τη διάδοση των δικών του φιλοσοφικών απόψεων. Το 1076 μ.Χ. τελείωσε το πιο σημαντικό έργο του, Διορθώνοντας την Άγνοια, και το παρουσίασε στους μαθητές του. Αργότερα το 1076 μ.Χ. κλήθηκε πίσω στην πρωτεύουσα και αποκαταστάθηκε σε υψηλή θέση. Ωστόσο, τον χειμώνα αρρώστησε και αναγκάστηκε να παραιτηθεί ξανά. Ποτέ δεν έφτασε στην πατρίδα του, το Χενγκού, πεθαίνοντας στο δρόμο το 1077. Το λείψανο του Τσανγκ τοποθετήθηκε στον Κομφουκιανικό ναό το 1241 για το έργο του. Πολλά από τα γραπτά του Τσανγκ έχουν χαθεί. Ο Τσου Σι συγκέντρωσε επιλογές από τα γραπτά του Τσανγκ στην ανθολογία του Μελέτη του Δρόμου, γνωστή ως Αντανακλάσεις κοντινών πραγμάτων zh:近思錄. Τα σημαντικότερα έργα του που έχουν διασωθεί είναι πιθανώς το σχόλιό του στις Αλλαγές και Διόρθωση της Άγνοιας.

Μετά τον θάνατο του Τσανγκ Ζάι, οι περισσότεροι από τους μαθητές του ασχολήθηκαν με τη σχολή των αδελφών Τσενγκ (Τσενγκ Γι και Τσενγκ Χάο). Η σκέψη του έγινε γνωστή ως επί το πλείστον μέσα από τις προσπάθειες των αδελφών Τσενγκ και του Τσου Σι. Ο Τσου Σι τίμησε τον Τσανγκ ως έναν από τους ιδρυτές της Μελέτης του Δρόμου.

Η φιλοσοφία του Τσανγκ Ζάι

Η σημασία και τα χαρακτηριστικά του Τσι (Qi) σύμφωνα με τον Τσανγκ Ζάι 
Η μεταφυσική του Τσανγκ Ζάι βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο Ι Τσινγκ ή Βιβλίο των Αλλαγών. Σύμφωνα με τον Τσανγκ, όλα τα πράγματα του κόσμου αποτελούνται από μια πρωταρχική ουσία που ονομάζεται τσι (Qi). Για τον Τσανγκ, το τσι περιλαμβάνει την ύλη και τις δυνάμεις, που διέπουν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ύλης, γιν και γιανγκ. Στη διάσπαρτη, αραιωμένη κατάστασή του, το τσι είναι αόρατο και μη ουσιαστικό, αλλά όταν συμπυκνώνεται γίνεται στερεό ή υγρό και αποκτά νέες ιδιότητες. Όλα τα υλικά πράγματα αποτελούνται από συμπυκνωμένο τσι : βράχοι, δέντρα, ακόμη και άνθρωποι. Δεν υπάρχει τίποτα που να μην είναι τσι. Έτσι, με μια πραγματική έννοια, όλα έχουν την ίδια ουσία, μια ιδέα που έχει σημαντικές ηθικές προεκτάσεις.  Η πιο σημαντική συνεισφορά του Τσανγκ Ζάι  στην κινεζική φιλοσοφία είναι η ανησυχία του για το τσι ως βάση της οντοκοσμολογίας του. Το τσι ή ζωτική δύναμη είναι, σύμφωνα με τον Τσανγκ Ζάι, η θεμελιώδης ουσία με την οποία μπορούν να εξηγηθούν όλες οι διαδικασίες του σύμπαντος. Πρώτα απ 'όλα, σύμφωνα με τον Τσανγκ Ζάι, το τσι ή η ζωτική δύναμη είναι κάτι για πάντα στη διαδικασία αλλαγής. Δεύτερον, η αέναη αλλαγή της ζωτικής δύναμης ακολουθεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο δραστηριότητας σύμφωνα με τις δύο αρχές, το γιν και το γιανγκ. Οι αλλαγές που υφίστανται το τσι προκύπτουν από τη διαρκή δραστηριότητα των αρχών του γιν και του γιανγκ. Το συμπέρασμα του Τσανγκ Ζάι είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα στο σύμπαν, που να μην μπορεί να εξηγηθεί με όρους αλληλεπίδρασης της διπλής δραστηριότητας του τσι. Τρίτον, η αλλαγή του  οτιδήποτε από συμπύκνωση σε διασπορά ή από ορατότητα σε αόρατο δεν συνεπάγεται την ιδέα της ποσοτικής εξαφάνισης του εν λόγω πράγματος. Τέταρτον, ο Τσανγκ Ζάι τονίζει το γεγονός ότι αν και η δημιουργία και ο μετασχηματισμός πολλαπλών πραγμάτων μπορεί να περιοριστεί σε ένα ομοιόμορφο πρότυπο (η αλληλεπίδραση του γιν και του γιανγκ), τίποτα σε ολόκληρο το σύμπαν δεν είναι η επανάληψη κάτι άλλου. Ως ένα παράδειγμα, που παρουσιάστηκε από τον Τσανγκ Ζάι, δεν υπάρχουν δύο άτομα των οποίων το μυαλό να είναι ακριβώς το ίδιο. Πέμπτον, η αέναη κίνηση του φυσικού κόσμου δεν προκαλείται αρχικά από καμία εξωτερική δύναμη. Δηλώνει ότι ο Κόσμος δεν εξαρτάται από το τίποτα, για να είναι η πρώτη του κινητήριος δύναμη, γιατί το τσι ως τέτοιο είναι μια ζωτική και αυτοκινούμενη δύναμη, που από μόνη της κάνει όλες τις αλλαγές και την κίνηση δυνατές (Huang (1968)).

Η πίστη του Τσανγκ Ζάι στην ανθρώπινη καλοσύνη 
Οι Νεοκομφουκιανοί εκτιμούσαν πρωτίστως το δόγμα του Τσανγκ Ζάι για τον σοφό «που σχηματίζει ένα σώμα με το σύμπαν». Αυτό το δόγμα αντιπροσωπεύει τόσο την κομφουκιανική γειτνίαση με την κλασική κομφουκιανή κληρονομιά του όσο και μια διεύρυνση του νεοκομφουκιανικού συστήματος. Στο επίκεντρο της διδασκαλίας του Τσανγκ Ζάι βρίσκεται η ιδέα του ρεν, του ανθρωπισμού ή του καλόκαρδου ανθρώπου, από πολλές απόψεις η εξέχουσα διδασκαλία της κλασικής παράδοσης του Κομφουκιανού. Αυτή η βασική ιδιότητα, που ήταν για τον Κομφούκιο και τον Μένγκιο ο δεσμός μεταξύ της ανθρώπινης κοινωνίας και των δρόμων του Ουρανού (τιάν) και επομένως θεμελιώδης για την υποκείμενη ηθική δομή του σύμπαντος, επεκτάθηκε από τον Τσανγκ Ζάι, για να περιλάβει το ίδιο το σύμπαν, αφού για τον σοφό να σχηματιστεί «ένα σώμα με το σύμπαν» υποδηλώνει τη συμπληρωματικότητα και τη θεμελιώδη ταυτότητα του μικρόκοσμου και του μακρόκοσμου. Το δόγμα απεικονίζει επίσης την πίστη του Τσανγκ Ζάι στη θεμελιώδη καλοσύνη και σκοπό του σύμπαντος και στη δυνατότητα του ατόμου να πραγματοποιήσει το ιδανικό του σοφού. Στη διδασκαλία του «σχηματισμού ενός σώματος με το σύμπαν», ο Τσανγκ Ζάι ισχυρίστηκε επίσης ότι διακρίνει καθαρά τον Κομφουκιανισμό από τον Βουδισμό και τον Ταοϊσμό. Για αυτόν το σύμπαν και οι διαδικασίες του έχουν πραγματική ύπαρξη. Με τη σειρά της, η ανθρώπινη ζωή θεωρείται εγγενώς πολύτιμη και τελικά το ίδιο το θεμέλιο για την πραγματοποίηση της σοφίας. Για τον Τσανγκ Ζάι, μια τέτοια άποψη διακρίνεται ξεκάθαρα από τον Ταοϊσμό και τον Βουδισμό, που και τα δύο απαιτούν μια ριζική απομάκρυνση από το σύμπαν όπως δίνεται προκειμένου να εκπληρωθεί η σωτηριολογική αναζήτηση. Σύμφωνα με τους όρους του Τσανγκ Ζάι, ο Ταοϊσμός και ο Βουδισμός δίνουν έμφαση στην απόδραση από τον κόσμο, ενώ ο Κομφουκιανισμός βρίσκει την ολοκλήρωση και την τελική ταυτότητα ακριβώς μέσα στις αλλαγές, που βρίσκονται σε αυτόν τον κόσμο, έναν κόσμο του τσι και όχι του κενού. Ο σοφός αποδέχεται την απόλυτη πραγματικότητα του τσι και την εγγενή του καλοσύνη, αναγνωρίζει την έγχυση του ρεν σε όλη τη δομή του ίδιου του σύμπαντος, και έτσι μπορεί να εκπληρώσει το ιδανικό του σοφού, «σχηματίζοντας ένα σώμα με το σύμπαν».

Απόγονοι 
Οι απόγονοι του Τσανγκ Ζάι είχαν τον τίτλο του Βούτζινγκ Μπόσι (五经博士;五經博士; Wǔjīng Bóshì).    

Το 1452 το Βούτζινγκ Μπόσι απονεμήθηκε στους απογόνους του Μένγκιου -Meng Xiwen 孟希文 56ης γενιάς     και Γιαν Χούι -Yan Xihui顔希惠 59ης γενιάς,    το ίδιο  απονεμήθηκε στους απογόνους του Τσο Ντάνιι -Zhou Mian 週冕 12ης γενιάς,  τα δύο αδέρφια Τσενγκ (Τσενγκ Χάο και Τσενγκ Γι -Chen Keren 程克仁 17ης γενιάς    ), Τσου Σι -Zhu Ting朱梴(Τσου Τσαν;) 9ης γενιάς, το 1456-1457, το 1539 το ίδιο απονεμήθηκε στους απογόνους του  Ζενγκ Καν -Ζενγκ Zhicui曾質粹 60η γενιά, το 1622 οι απόγονοι του Τσανγκ Ζάι έλαβαν τον τίτλο και το 1630 οι απόγονοι του Σάο Γιόνγκ.

Παραπομπές 
 

 Η Διαδικτυακή Εγκυκλοπαίδεια της Φιλοσοφίας. Τσανγκ Ζάι (Τσανγκ Τσάι, 1020-1077 CE). Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2008, από 
 Huang, S. (1968). Φιλοσοφία Ανατολή και Δύση. University of Hawaii Press
 Bookrags. Encyclopedia of Religion: Τσανγκ Ζάι Περίληψη. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2008, από

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Kasoff, Ira E. (1984). Η σκέψη του Τσανγκ Τσάι . Cambridge University Press.ISBN 9780521529471

Κινέζοι φιλόσοφοι