Συριακός Χριστιανισμός

Ο Συριακός Χριστιανισμός ( / Mšiḥoyutho Suryāyto) αντιπροσωπεύει έναν ξεχωριστό κλάδο του ανατολικού χριστιανισμού, του οποίου τα μορφοποιητικά θεολογικά κείμενα και οι παραδοσιακές λειτουργίες εκφράζονται στην κλασική συριακή γλώσσα, μια παραλλαγή της αραμαϊκής γλώσσας. Με μια ευρύτερη έννοια, ο όρος μπορεί επίσης να αναφέρεται στον Aραμαϊκό Xριστιανισμό γενικά, συμπεριλαμβάνοντας όλες τις χριστιανικές παραδόσεις που βασίζονται σε λειτουργικές χρήσεις της αραμαϊκής γλώσσας και των παραλλαγών της, ιστορικών και σύγχρονων.

Μαζί με τα ελληνικά και τα λατινικά, η κλασική συριακή ήταν μία από τις τρεις σημαντικότερες γλώσσες του πρώιμου χριστιανισμού. Έγινε ένα μέσο για την ανάπτυξη μιας ξεχωριστής συριακής μορφής χριστιανισμού, που άνθισε σε όλη την Εγγύς Ανατολή και σε άλλα μέρη της Ασίας κατά την Ύστερη Αρχαιότητα και την Πρώιμη Μεσαιωνική περίοδο, δημιουργώντας διάφορες λειτουργικές και ονομαστικές παραδόσεις, που αντιπροσωπεύονται στη σύγχρονη εποχή από αρκετές Εκκλησίες που συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά του Συριακού Χριστιανισμού.

Ο Συριακός Χριστιανισμός περιλαμβάνει δύο λειτουργικές παραδόσεις. Η Ανατολική Συριακή Ιεροτελεστία (επίσης γνωστή ως Χαλδαϊκή, Ασσυριακή, Σασσανιδική, Βαβυλωνιακή ή Περσική Ιεροτελεστία), της οποίας η κύρια αναφορά είναι η Ιερή Κουρμπάνα των Αγίων Άνται και Μάρι, είναι αυτή της Καθολικής Εκκλησίας των Χαλδαίων, της Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής, της Αρχαίας Εκκλησίας της Ανατολής και της Χαλδαϊκής Συριακής Εκκλησίας (η τελευταία ανήκει στην ασσυριακή εκκλησία της Ανατολής).

Στην Ινδία, οι αυτόχθονες χριστιανοί της Ανατολής (Χριστιανοί του Αγίου Θωμά) και των δύο λειτουργικών παραδόσεων (ανατολικών και δυτικών) ονομάζονται «Σύριοι» Χριστιανοί. Η παραδοσιακή ανατολικοσυριακή κοινότητα εκπροσωπείται από τη Συρο-Μαλαβαρική Εκκλησία και τη Χαλδαϊκή Συριακή Εκκλησία της Ινδίας (μέρος της ασσυριακής εκκλησίας της Ανατολής). Η δυτικοσυριακή λειτουργική παράδοση εισήχθη μετά το 1665 και η κοινότητα που σχετίζεται με αυτήν, εκπροσωπείται από την Ιακωβίτικη Συριακή Χριστιανική Εκκλησία (μέρος της Συριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας), την Ορθόδοξη Συριακή Εκκλησία Μαλανκάρα (και οι δύο ανήκουν στην Ανατολική Ορθοδοξία), τη Συρο-Μαλανκάρα Καθολική Εκκλησία (Ανατολική Καθολική Εκκλησία) και την Ανεξάρτητη Μαλαβάρ Συριακή Εκκλησία (ανεξάρτητη ανατολίτικη ορθόδοξη εκκλησία που δεν ανήκει στην Ανατολίτικη Ορθόδοξη Κοινωνία).

Η συριακή γλώσσα είναι μια ποικιλία αραμαϊκών γλωσσών, που εμφανίστηκε στην Έδεσσα της Άνω Μεσοποταμίας κατά τους πρώτους μετά Χριστώ αιώνες. Σχετίζεται με την αραμαϊκή γλώσσα του Ιησού (διάλεκτος της Γαλιλαίας). Αυτή η σχέση πρόσθεσε το κύρος της για τους Χριστιανούς. Η μορφή της γλώσσας που χρησιμοποιείται στην Έδεσσα κυριαρχούσε στα χριστιανικά γραπτά και έγινε αποδεκτή ως η τυπική μορφή, "ένα βολικό μέσο για τη διάδοση του Χριστιανισμού όπου υπήρχε ένα υπόστρωμα ομιλούμενων Αραμαϊκών". Η περιοχή όπου κυριαρχούσαν τα συριακά ή αραμαϊκά, μια περιοχή επαφής και σύγκρουσης μεταξύ της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και της Αυτοκρατορίας των Σασσανιδών, εκτεινόταν από την Αντιόχεια στα δυτικά έως τη Σελεύκεια-Κτεσιφόνη, την πρωτεύουσα της Σασσανίας (στο Ιράκ), στα ανατολικά και αποτελούσε την ολόκληρη ή τμήματα της σημερινής Συρίας, Λιβάνου, Ισραήλ / Παλαιστίνης, Ιράκ και τμήματα της Τουρκίας και του Ιράν.

Ιστορία 
Ο Χριστιανισμός ξεκίνησε στην Εγγύς Ανατολή, στην Ιερουσαλήμ, μεταξύ Εβραίων που μιλούσαν Αραμαϊκά. Σύντομα εξαπλώθηκε σε άλλους αραμαϊκούς σημιτικούς λαούς κατά μήκος της ακτής της Ανατολικής Μεσογείου και επίσης στα εσωτερικά τμήματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και πέραν αυτής στην Παρθική Αυτοκρατορία και τη μετέπειτα Αυτοκρατορία της Σασσανίας, συμπεριλαμβανομένης της Μεσοποταμίας, η οποία κυριαρχήθηκε σε διαφορετικούς χρόνους και σε διαφορετικό βαθμό από αυτές τις αυτοκρατορίες.

Τα ερείπια της Δούρα Ευρωπός Εκκλησίας, που χρονολογούνται από το πρώτο μισό του 3ου αιώνα, αποτελούν συγκεκριμένες ενδείξεις για την παρουσία οργανωμένων χριστιανικών κοινοτήτων στην αραμαϊκόφωνη περιοχή, μακριά από την Ιερουσαλήμ και τις ακτές της Μεσογείου και υπάρχουν παραδόσεις κηρύγματος του χριστιανισμού στην περιοχή ήδη από την εποχή των Αποστόλων.

Ωστόσο, "σχεδόν κάθε πτυχή του Συριακού Χριστιανισμού πριν από τον τέταρτο αιώνα παραμένει σκοτεινή και μόνο τότε μπορεί κανείς να νιώσει τον εαυτό του σε πιο σταθερό έδαφος". Ο τέταρτος αιώνας χαρακτηρίζεται από τα πολλά γραπτά στα Συριακά του Αγίου Εφρέμ του Σύρου, τις Διαδηλώσεις του ελαφρώς παλαιότερου Αφραχάτ (Σύριος χριστιανός συγγραφέας του τρίτου αιώνα από την Περσική / Σασσανική Αυτοκρατορία που συνέθεσε μια σειρά από είκοσι τρεις εκθέσεις) και το ανώνυμο ασκητικό Βιβλίο των Βημάτων. Ο Εφρέμ έζησε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, κοντά στα σύνορα με την Αυτοκρατορία της Σασσανίας, στην οποία ανήκαν οι άλλοι δύο συγγραφείς.

Οι επίσκοποι που έλαβαν μέρος στην Πρώτη Σύνοδο της Νίκαιας (325), την πρώτη από τις οικουμενικές συνελεύσεις, περιελάμβαναν είκοσι από τη Συρία και έναν από την Περσία, εκτός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Δύο συμβούλια που πραγματοποιήθηκαν τον επόμενο αιώνα χώρισαν τον Συριακό Χριστιανισμό σε δύο αντίθετες ομάδες.

Θεολογική αντίθεση Ανατολής-Δύσης 

Ο Συριακός Χριστιανισμός διχάζεται σε διάφορα θεολογικά ζητήματα, τόσο χριστολογικά όσο και πνευματικά.

Το 431, η Σύνοδος της Εφέσου, η οποία θεωρείται η τρίτη οικουμενική σύνοδος, καταδίκασε τον Νεστόριο και τον Νεστοριανισμό. Αυτή η καταδίκη συνεπώς αγνοήθηκε από την Ανατολική Συριακή Εκκλησία, η οποία είχε ιδρυθεί προηγουμένως στην Αυτοκρατορία της Σασανίας ως ξεχωριστή Εκκλησία στο Συμβούλιο της Σελεύκειας-Κτεσιφόνης το 410, και η οποία στη Σύνοδο του Δαδίσο το 424 είχε ανακηρύξει την ανεξαρτησία του επικεφαλής της, του Καθολικού (, ένας τίτλος που χρησιμοποιείται για τον επικεφαλής ορισμένων εκκλησιών σε ορισμένες ανατολικές χριστιανικές παραδόσεις), σε σχέση με τις «δυτικές» εκκλησιαστικές αρχές (της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας). Ακόμη και η σύγχρονη μορφή της Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής και η Αρχαίας Εκκλησίας της Ανατολής, τιμούν τον Νεστόριο ως δάσκαλο και άγιο.

Το 553, η Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης (Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος), αναθεματοποίησε τον Θεόδωρο της Μοψουεστίας και επίσης καταδίκασε αρκετά γραπτά του Θεοδώρητου του Κύρου και του Ιβάς της Έδεσσας. Δεδομένου ότι αυτοί οι τρεις θεολόγοι είχαν μεγάλη εκτίμηση μεταξύ των ανατολικοσυριακών χριστιανών, δημιουργήθηκαν περαιτέρω ρήγματα, με αποκορύφωμα το 612, όταν πραγματοποιήθηκε ένα μεγάλο συμβούλιο της Εκκλησίας της Ανατολής στη Σελεύκεια-Κτησίφωνα (σημερινή Αλ Μανταΐν). Υπό την προεδρία του Μπαμπάι του Μεγάλου (π. 628), το συμβούλιο υιοθέτησε επίσημα συγκεκριμένες χριστολογικές διατυπώσεις, χρησιμοποιώντας τον συριακό όρο ܩܢܘܡܐ (qnoma, κνόμα) ως προσδιορισμό για τις διπλές (θεϊκές και ανθρώπινες) ιδιότητες μέσα σε ένα πρόσωπο του Χριστού.

Η θεολογική αποξένωση μεταξύ των κλάδων της Ανατολικής Συρίας και της Δυτικής Συρίας εκδηλώθηκε ως μια παρατεταμένη αντιπαλότητα, που ήταν ιδιαίτερα έντονη μεταξύ της Εκκλησίας της Ανατολής και του Μαφριανάτου της Ανατολής (Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία, αρχικά γνωστή ως Μέγα Μητρόπολη της Ανατολής). Και οι δύο πλευρές ισχυρίζονταν ότι τα δόγματά τους δεν ήταν αιρετικά, κατηγορώντας επίσης την άλλη πλευρά ότι κρατούσε αιρετικές διδασκαλίες. Η θεολογική τους αποξένωση συνέχισε καθ' όλη τη μεσαιωνική και πρώιμη νεότερη περίοδο, μέχρι τις μέρες μας. Το 1999, η Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία, μια αδελφή εκκλησία της Συριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας, εμπόδισε την είσοδο της Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής στο Συμβούλιο Εκκλησιών της Μέσης Ανατολής, το οποίο έχει μεταξύ των μελών της τη Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία, και ζήτησε να αφαιρέσει από τη λειτουργία της την αναφορά του Διόδωρου του Ταρσέυς, του Θεοδώρου της Μοψουεστίας και του Νεστορίου, τους οποίους τιμά ως «Έλληνες γιατρούς».

Λειτουργική αντίθεση Ανατολής-Δύσης 

Οι λειτουργίες των Ανατολικών και Δυτικών Σύριων είναι αρκετά διακριτές. Η Ανατολική Συριακή ιεροτελεστία σημειώνεται ιδιαίτερα για την ευχαριστιακή της λειτουργία των αγίων Αντάι και Μαρί, στην οποία απουσιάζουν οι Λόγοι του Θεσμού. Οι Δυτικοί Σύροι χρησιμοποιούν τη Συρο-Αντιοχική ή Δυτική Συριακή τελετή, η οποία ανήκει στην οικογένεια των λειτουργιών που είναι γνωστή ως Ιεροτελεστία της Αντιόχειας.

Η Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία προσθέτει στο Τρισάγιο («Άγιος ο Θεός, Άγιος Ισχυρός, Άγιος Αθάνατος, ελέησον ημάς») τη φράση «ο οποίος σταυρώθηκε υπέρ ημών». Η Εκκλησία της Ανατολής το ερμήνευσε αυτό ως αιρετικό. Ο Πατριάρχης Τιμόθεος Α' της Εκκλησίας της Ανατολής δήλωσε: «Και επίσης σε όλες τις χώρες της Βαβυλώνας, της Περσίας και της Ασσυρίας, και σε όλες τις χώρες της ανατολής του ηλίου, δηλαδή μεταξύ των Ινδών, των Κινέζων, των Θιβετιανών και των Τούρκων και σε όλες τις επαρχίες που υπάγονται στη δικαιοδοσία αυτής της Πατριαρχικής Έδρας δεν υπάρχει προσθήκη του «Κρουσιφίξους ες προ νόμπις» (Crucifixus es pro nobis, Σταυρώθηκες για μας).

Μεταξύ των Χριστιανών του Αγίου Θωμά της Ινδίας, η Ανατολική Συριακή Τελετή ήταν αυτή που χρησιμοποιήθηκε αρχικά, αλλά εκείνοι που τον 17ο αιώνα αποδέχθηκαν την ένωση με τη Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία υιοθέτησαν την ιεροτελεστία αυτής της εκκλησίας.

Περαιτέρω διαιρέσεις 
Ένα σχίσμα το 1552 στην Εκκλησία της Ανατολής οδήγησε σε ένα χωριστό πατριαρχείο, το οποίο αρχικά συνήψε σε ένωση με την Καθολική Εκκλησία αλλά αργότερα αποτέλεσε τον πυρήνα της σημερινής Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής και της Αρχαίας Εκκλησίας της Ανατολής. στα τέλη του 18ου αιώνα οι περισσότεροι οπαδοί του προγενέστερου πατριαρχείου επέλεξαν την ένωση με τη Ρώμη (Καθολική Εκκλησία) και, με κάποιους άλλους, τώρα αποτελούν τη Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία.

Στην Ινδία, όλοι οι Χριστιανοί του Αγίου Θωμά (Θωμαϊστές) εξακολουθούν να αποκαλούνται συλλογικά «Σύριοι Χριστιανοί». Η πλειονότητα των Θωμαϊστών, που αρχικά εξαρτιόταν από την Εκκλησία της Ανατολής, διατήρησε την ένωση με τη Ρώμη παρά τις ενοχλήσεις που ένιωθαν για τον εκλατινισμό από τους Πορτογάλους ηγεμόνες και τον κλήρο τους, εναντίον των οποίων διαμαρτυρήθηκαν. Αποτελούν πλέον την Καθολική Συρομαλαμπάρ Εκκλησία. Μια μικρή ομάδα, που χωρίστηκε από αυτές στις αρχές του 19ου αιώνα, ενώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, με το όνομα Χαλδαϊκή Συριακή Εκκλησία, με την Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής. Εκείνοι που το 1653 διαχωρίστηκαν από την Καθολική Εκκλησία, καθώς κυριαρχούσαν οι Πορτογάλοι στην Ινδία και σύντομα επέλεξαν την ένωση με τη Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία, αργότερα χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες. Ο πρώτος διαχωρισμός ήταν αυτός της Ανεξάρτητης Συριακής Εκκλησίας του Μαλάμπαρ το 1772. Στα τέλη του 19ου αιώνα και στη διάρκεια του 20ου, προέκυψε μια διαίρεση μεταξύ εκείνων που παρέμειναν ενωμένοι με τη Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία που επέμεναν στην πλήρη αυτοκεφαλία και τώρα ονομάζονται Ορθόδοξη Συριακή Εκκλησία της Μαλανκάρα (γνωστή ως Ινδική Ορθόδοξη Εκκλησία) και από αυτούς διαχωρίστηκε και η Συριακή Χριστιανική Εκκλησία των Ιακωβιτών, οι οποίοι παραμένουν πιστοί στον πατριάρχη.

Ένα κίνημα επανένωσης οδήγησε το 1930 στην καθιέρωση πλήρους κοινωνίας μεταξύ μερικών από τους Συριακούς Ορθόδοξους της Μαλανκάρα και της Καθολικής Εκκλησίας. Αποτελούν πλέον την Καθολική Συρο-Μαλανκαρική Εκκλησία.

Στη Μέση Ανατολή, ο πρόσφατα ενθρονισμένος πατριάρχης της Συριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Ιγνάτιος Μιχαήλ Γ' Τζάρβε, διακήρυξε τον εαυτό του Καθολικό και, έχοντας λάβει επιβεβαίωση από τη Ρώμη το 1783, έγινε επικεφαλής της Συριακής Καθολικής Εκκλησίας. Τον 19ο και τον 20ο αιώνα πολλοί Συριακοί Χριστιανοί, τόσο της Ανατολής όσο και της Δύσης, εγκατέλειψαν τη Μέση Ανατολή για άλλες χώρες, δημιουργώντας μια σημαντική διασπορά.

Στη σύγχρονη εποχή, αρκετές Εκκλησίες της Συριακής παράδοσης συμμετέχουν ενεργά στον οικουμενικό διάλογο.

Όροι για Συριακούς Χριστιανούς 

Οι αυτόχθονες αραμαϊκόφωνες κοινότητες της Εγγύς Ανατολής (, ) υιοθέτησαν τον Χριστιανισμό πολύ νωρίς, ίσως ήδη από τον πρώτο αιώνα, και άρχισαν να εγκαταλείπουν την παραδοσιακή αρχαία μεσοποταμιακή θρησκεία τριών χιλιετιών, αν και αυτή η θρησκεία δεν "έσβησε" εντελώς μέχρι τον δέκατο αιώνα. Το βασίλειο της Οσροηνής, με πρωτεύουσα την Έδεσσα, απορροφήθηκε από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 114 ως ημιαυτόνομο υποτελές κράτος και στη συνέχεια, μετά από μια περίοδο υπό την κυριαρχία της Παρθικής Αυτοκρατορίας, ενσωματώθηκε ως ρωμαϊκή επαρχία, πρώτα το 214 και τελικά το 242.

Το 431 η Σύνοδος της Εφέσου κήρυξε τον Νεστοριανισμό αίρεση. Οι Νεστοριανοί, διωκόμενοι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, αναζήτησαν καταφύγιο στα μέρη της Μεσοποταμίας που ήταν μέρος της Σασανικής Αυτοκρατορίας. Αυτό ενθάρρυνε την αποδοχή του Νεστοριανού δόγματος από την Περσική Εκκλησία της Ανατολής, η οποία διέδωσε τον Χριστιανισμό εκτός Περσίας, στην Ινδία, την Κίνα, το Θιβέτ και τη Μογγολία, επεκτείνοντας το εύρος αυτού του ανατολικού κλάδου του Συριακού Χριστιανισμού. Ο δυτικός κλάδος, η Ιακωβιτική Εκκλησία, εμφανίστηκε μετά την καταδίκη του Μονοφυσιτισμού από τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451.

Εκκλησίες Συριακών παραδόσεων

Δυτικοσυριακή Ιεροτελεστία 

 Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες
 Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία
 Ιακωβιτική Συριακή Χριστιανική Εκκλησία
 Ορθόδοξη Συριακή Μαλανκάρα Εκκλησία
 Ανεξάρτητη Συριακή Μαλάμπαρ Εκκλησία
 Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες
 Μαρωνιτική Εκκλησία
 Συριακή Καθολική Εκκλησία
 Καθολική Εκκλησία Συρίας-Μαλάνκαρα
 Ανατολικός Προτεσταντικός Χριστιανισμός
 Συριακή Μαρ Θωμά Εκκλησία
 Άγιος Θωμάς Ευαγγελική Εκκλησία της Ινδίας

Ανατολικοσυριακή Ιεροτελεστία 

 Αυτοτελή παραρτήματα της Εκκλησίας της Ανατολής
 Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής
 Χαλδαϊκή Συριακή Εκκλησία
 Αρχαία Εκκλησία της Ανατολής
 Ανατολικές Συριακές Εκκλησίες εντός της Καθολικής Κοινωνίας
 Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία
 Συρομαλαμπάρ Εκκλησία

Οι Χριστιανοί της Ανατολικής Συρίας συμμετείχαν στην αποστολή στην Ινδία, και πολλές από τις παρούσες Εκκλησίες στην Ινδία βρίσκονται σε κοινωνία είτε με Ανατολικές είτε με Δυτικές Συριακές Εκκλησίες. Αυτοί οι Ινδοί Χριστιανοί είναι γνωστοί ως Χριστιανοί του Αγίου Θωμά. Στη σύγχρονη εποχή, ακόμη και εκτός από τα μεταρρυθμισμένα ανατολικά δόγματα όπως η συριακή εκκλησία Μαρ Θωμά του Μαλάμπαρ και η Ευαγγελική Εκκλησία του Αγίου Θωμά Ινδίας, η οποία προέρχεται από τις Εκκλησίες της Δυτικής Συριανής Τελετουργίας, διάφορες Ευαγγελικές ομολογίες συνεχίζουν να στέλνουν εκπροσώπους μεταξύ των Συριακών Χριστιανών. Ως αποτέλεσμα, έχουν δημιουργηθεί αρκετές Ευαγγελικές ομάδες, ιδιαίτερα η Ασσυριακή Πεντηκοστιανή Εκκλησία (κυρίως στην Αμερική, το Ιράν και το Ιράκ) από Χριστιανούς της Ανατολικής Συρίας και η Ελεύθερη Εκκλησία των Αραμαίων (κυρίως στη Γερμανία, τη Σουηδία, την Αμερική και τη Συρία) από τη Δυτική Συρία. Λόγω της νέας (προτεσταντικής) θεολογίας τους, μερικές φορές δεν ταξινομούνται ως παραδοσιακές Εκκλησίες του Συριακού Χριστιανισμού.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ιακωβιτική Συριακή Εκκλησία
 Μετάφραση στα αγγλικά Συριακός Χριστιανισμός  στο WikiSyr 
 Μετάφραση στα αγγλικά Συριακός Καθολικός Κύκλος
 Καμπέλ Μαράν- Συριακοί ψαλμοί από τη Νότια Ινδία- μια ανασκόπηση και η λειτουργική μουσική παράδοση των Σύριων Χριστιανών
 Παραδόσεις και τελετουργίες μεταξύ των Σύριων Χριστιανών της Κεράλα (στα αγγλικά)
 Ηχητική Αραμαϊκή Βίβλος
 Κέντρο για τη Μελέτη του Χριστιανισμού: Μια ολοκληρωμένη βιβλιογραφία για τον Συριακό Χριστιανισμό 

Συριακός Χριστιανισμός