Αλορραγοειδή

Τα αλορ(ρ)αγοειδή ή αλορ(ρ)αγίδες (επιστημονική-λατινική ονομασία Haloragaceae) είναι οικογένεια δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην τάξη σαξιφραγκώδη. Στο παλαιότερο ταξινομικό σύστημα Cronquist ωστόσο περιλαμβανόταν στη δική της, ομώνυμη τάξη, τα αλορραγώδη (Haloragales).

Περιγραφή
Τα αλορραγοειδή παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία στη μορφή, περιλαμβάνοντας μικρά δένδρα όσο και καθαρώς υδρόβια φυτά. Τα περισσότερα είδη αλορραγοειδών είναι πόες, η πλειονότητα των οποίων είναι με τη σειρά τους πολυετείς πολυετείς, με μερικά μόνο είδη να είναι μονοετή. Αντιθέτως, τα είδη του γένους αλορραγόδενδρο (Haloragodendron) είναι ξυλώδη φυτά. Τα περισσότερα είδη του μεγαλύτερου γένους της οικογένειας, του Myriophyllum, είναι μόνοικα και δικλινή, ενώ τα περισσότερα άλλα είδη της οικογένειας είναι και μονοκλινή. Τα άνθη είναι συνήθως μικρά και ταπεινά στην εμφάνιση, με την εξαίρεση των γενών αλορραγόδενδρο και γλισχροκάρυο(ν) (Glischrocaryon). Κατά κανόνα έχουν ακτινωτή συμμετρία. Τα πέταλά τους παρουσιάζουν συνήθως τρόπιδα ή κουκούλα. Στο Myriophyllum τα θηλυκά άνθη συνήθως δεν έχουν καν περιάνθιο.

Ταξινομική

Ιστορία
Παραδοσιακά τα αλορραγοειδή περιελάμβαναν πολλά ελάχιστα συγγενικά μεταξύ τους είδη, που σήμερα έχουν υπαχθεί σε άλλες οικογένειες. Καθοριστική ήταν η εργασία του Άντον Καρλ Σίντλερ το 1905, που υποδιαίρεσε τα Halorrhagaceae (όπως γράφονταν τότε) σε δύο υποοικογένειες (Halorrhagoideae και Gunneroideae) και την πρώτη σε δύο «φυλές» (τις Halorrhageae και τις Myriophylleae). Συνολικά η ταξινόμησή του είχε επτά γένη στην οικογένεια, αφαιρώντας κάποια από τα μέχρι τότε γένη και συγχωνεύοντας τα γένη Gonocarpus και Meionectes στο Haloragis. Αυτή η ταξινόμηση παρέμεινε η πρότυπη μέχρι που ο Σω το 1966 αφαίρεσε το Gunnera χαρίζοντάς του τη δική του οικογένεια (Gunneraceae) και τάξη (Gunnerales), οπότε τα  αλορραγοειδή έμειναν με 6 γένη. Ακολούθησε το βιβλίο του Όρτσαρντ (Orchard) το 1975, που «αποκατέστησε» το Gonocarpus και διεχώρισε το Haloragodendron από το Haloragis, οπότε η οικογένεια είχε πλέον τα εξής οκτώ γένη:

ΧΕΡΣΑΙΑ:
 Glischrocaryon, Endl., Αυστραλία (4 είδη)
 Gonocarpus, Thunb., Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, νοτιοανατολική Ασία (36 είδη)
 Haloragis, J.R.Forst. & G.Forst., Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, νότιος Ειρηνικός (26 είδη) 
 Haloragodendron, Orchard, Αυστραλία (5 είδη)

ΥΔΡΟΧΑΡΕΣ:
 Laurembergia, P.J.Bergius, παντροπική κατανομή (4 είδη)

ΥΔΡΟΒΙΑ:
 Meziella, Schindl., νοτιοδυτική Αυστραλία (1 είδος)
 Myriophyllum, L., κοσμοπολιτικό γένος (60 είδη)
 Proserpinaca, L., Νέος Κόσμος (3 είδη)

Μοριακή εποχή 
Μια μοριακή μελέτη (ανάλυση DNA) μπόρεσε να διευκρινήσει τις ενδοοικογενειακές σχέσεις ανάμεσα στα γένη, με αποτέλεσμα κάποια ταξινομική αναθεώρηση με ανακατανομή ειδών. Επίσης επανεισάχθηκε το γένος Meionectes με την αφαίρεση δύο ειδών από το Haloragis, ενώ δημιουργήθηκε ένα νέο μονοτυπικό γένος, το Trihaloragis. Συνεπώς ο αριθμός των γενών της οικογένειας αυξήθηκε σε δέκα.

Η δυάδα Glischrocaryon-Haloragodendron ταυτοποιείται ως η ρίζα του φυλογενετικού δένδρου της οικογένειας, «αδελφή ομάδα» ως προς την υπόλοιπη οικογένεια. Ωστόσο τα όρια λίγων γενών παραμένουν απροσδιόριστα.

Μια μεταγενέστερη, πιο λεπτομερής, μελέτη του γένους Myriophyllum κατέδειξε ότι το μονοτυπικό γένος Meziella ήταν ουσιαστικά μέρος του πρώτου, κάτι που οδήγησε στην ένταξή του σε αυτό ως υποείδους, γεγονός που μείωσε τον αριθμό των γενών των αλορραγοειδών σε εννέα.

Είδη
Σήμερα (από το 2014) γίνονται γενικώς αποδεκτά 138 είδη φυτών στην οικογένεια, που είναι κατανεμημένα σε εννέα γένη ως εξής:

 Glischrocaryon: 4 είδη
 Gonocarpus: 36 είδη
 Haloragis: 24 είδη
 Haloragodendron: 6 είδη
 Laurembergia: 4 είδη
 Myriophyllum: 60 είδη
 Proserpinaca: 2 είδη
 Meionectes: 2 είδη
 Trihaloragis: 1 είδος

Γεωγραφική κατανομή και ενδιαίτημα 
Η γεωγραφική κατανομή των φυτών της οικογένειας είναι σχεδόν παγκόσμια. Το κέντρο, όπου τα περισσότερα είδη, είναι η Αυστραλία, όπου συναντώνται τα επτά από τα εννέα γένη και το 70% των ειδών. Τα ενδιαιτήματα ποικίλλουν πολύ, από ξηρές ερημικές περιοχές μέχρι λίμνες γλυκού νερού (εντελώς υδρόβια είδη). Τα χερσαία γένη (Glischrocaryon, Gonocarpus, Haloragis, Haloragodendron και Trihaloragis ) περιορίζονται στο Νότιο Ημισφαίριο. Τα Meionectes, Meziella, Myriophyllum και Proserpinaca είναι υδρόβια με ευρύτερη κατανομή (το Myriophyllum συναντάται και στις λίμνες της Ελλάδας), ενώ τα Laurembergia είναι απλώς υδροχαρή φυτά. Τα γένη Glischrocaryon, Haloragodendron, Meionectes και Trihaloragis είναι ενδημικά της Αυστραλίας.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Βιβλία και διατριβές

Άρθρα
 
 
 
 
  Supplement

Ιστότοποι
 
 
 
 
 
 
 , στο Flora of China online, τόμος 13

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Τα Haloragaceae στα Wikispecies

Αλορραγοειδη