Χένρυ Νόρις Ράσελ

Ο Χένρυ Νόρις Ράσελ (Henry Norris Russell, 25 Οκτωβρίου 1877 – 18 Φεβρουαρίου 1957) ήταν Αμερικανός αστρονόμος, ο οποίος μαζί με τον Έιναρ Χέρτζσπρουνγκ, ανέπτυξε το πολύ γνωστό σήμερα Διάγραμμα Hertzsprung-Russell (1910). Επίσης, το 1923, συνεργαζόμενος με τον Φρέντερικ Σώντερς, ανέπτυξε τη θεωρία της συζεύξεως Russell–Saunders για την ατομική στροφορμή, γνωστή και ως σύζευξη LS.

Βιογραφία
Ο Χ.Ν. Ράσελ γεννήθηκε στο προάστιο Όυστερ Μπέυ της Νέας Υόρκης (στο Λονγκ Άιλαντ) και ήταν γιος του αιδεσιμώτατου Αλεξάντερ Γκάδερερ Ράσελ (Alexander Gatherer Russell, 1845-1911) και της συζύγου του Ελίζα Χόξι Νόρις (Eliza Hoxie Norris).

Σπούδασε αστρονομία στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον και πήρε το πτυχίο του το 1897 και το διδακτορικό του το 1899 υπό την επίβλεψη του Τσαρλς Ωγκάστους Γιανγκ. Από το 1903 μέχρι το 1905 ο Ράσελ εργάσθηκε στο Αστεροσκοπείο του Κέιμπριτζ στην Αγγλία με τον Άρθουρ Ρόμπερτ Χινκς (Arthur Robert Hinks, 1873-1945) ως ερευνητικός βοηθός του Ινστιτούτο Κάρνετζι της Ουάσινγκτον. Τότε δέχθηκε την ισχυρή επίδραση του Τζωρτζ Ντάργουιν.

Ο Ράσελ επέστρεψε στο Πρίνστον, δίδαξε αστρονομία από το 1905 ως το 1908 και έγινε επίκουρος καθηγητής (1908-1911), καθηγητής (1911-1927) και ερευνητής καθηγητής (1927–1947). Διετέλεσε επίσης διευθυντής του Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου του Πρίνστον από το 1912 μέχρι το 1947.

Απεβίωσε στο Πρίνστον σε ηλικία 79 ετών και είναι θαμμένος στο Κοιμητήριο του Πρίνστον.

Οικογένεια
Τον Νοέμβριο του 1908 ο Χένρυ Νόρις Ράσελ νυμφεύθηκε τη Λούσυ Μέυ Κόουλ (Lucy May Cole, 1881-1968). Απέκτησαν μαζί τέσσερα τέκνα. Η μικρή τους κόρη, η Μάργκαρετ Ράσελ (1914-1999), παντρεύτηκε τον αστρονόμο Φρανκ Κ. Έντμοντσον.

Το έργο του
Ο Ράσελ ήταν εκ των συγγραφέων του με σημαντική επίδραση δίτομου έργου Astronomy: A Revision of Young’s Manual of Astronomy (Ginn & Co., Βοστώνη 1926–1927, 1938, 1945), μαζί με τους Ρέιμοντ Σμιθ Ντούγκαν και Τζων Κουίνσυ Στιούαρτ. Υπήρξε το πρότυπο αστρονομικό πανεπιστημιακό σύγγραμμα για περίπου δύο δεκαετίες. Ο πρώτος τόμος του είχε ως θέμα το Ηλιακό Σύστημα, ενώ ο δεύτερος είχε τίτλο «Αστροφυσική και αστρονομία των απλανών». Το έργο αυτό διέδωσε την ιδέα ότι τα χαρακτηριστικά ενός αστέρα (διάμετρος, θερμοκρασία, λαμπρότητα, κλπ.) καθορίζονταν σε μεγάλο βαθμό από τη μάζα και τη χημική σύσταση του αστέρα, κάτι που έγινε γνωστό ως «θεώρημα Vogt-Russell» (και προς τιμή του Χάινριχ Φοχτ, που είχε ανακαλύψει ανεξαρτήτως την ίδια αρχή). Επειδή η χημική σύσταση ενός αστέρα μεταβάλλεται αργά κατά τη διάρκεια της ζωής του (συνήθως με άνισο ρυθμό και ανομοιογενώς), προκύπτει το φαινόμενο της αστρικής εξελίξεως.

Ο Ράσελ είχε αποθαρρύνει τη Σεσίλια Πέιν-Γκαπόσκιν, κατά την εξέταση της διδακτορικής διατριβής της, από το να συμπεράνει ότι η σύσταση του Ήλιου διέφερε από αυτή της Γης, πράγμα που ερχόταν σε αντίθεση με την επικρατούσα τότε άποψη. Ωστόσο, ο ίδιος ο Ράσελ άλλαξε γνώμη 4 χρόνια αργότερα, όταν κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα με διαφορετικό τρόπο. Στην εργασία του αυτή ο Ράσελ πίστωσε στην Πέιν την ανακάλυψη ότι ο Ήλιος είχε διαφορετική σύσταση από τη Γη.

Μερική εργογραφία

Τιμητικές διακρίσεις
 Εταίρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών (1921)
 Χρυσό μετάλλιο της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του 1921
 Βραβείο Λαλάντ (1922)
 Μετάλλιο Χένρυ Ντρέιπερ της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (1922)
 Μετάλλιο Bruce (1925)
 Βραβείο Ράμφορντ (1925)
 Μετάλλιο Βενιαμίν Φραγκλίνου (1934)
 Μετάλλιο Janssen της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών (1936)
 Αλλοδαπό μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (1937)
 Επίτιμος Εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας του Εδιμβούργου (1938)

Ονομάσθηκαν προς τιμή του
 Η ετήσια Henry Norris Russell Lectureship της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας (1946)
 Ο αστεροειδής 1762 Ράσελ (1762 Russell), που ανακαλύφθηκε το 1953.

Παραπομπές

Αμερικανοί αστρονόμοι
Αστρονόμοι του 20ού αιώνα