Ζόραν Ζάεφ

Ο Ζόραν Ζάεφ (, γενν. 8 Οκτωβρίου 1974) είναι Σλαβομακεδόνας οικονομολόγος, πολιτικός και διετέλεσε πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας (20 Αυγούστου 2020 - 16 Ιανουαρίου 2022).

Πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του ως πρωθυπουργού, ο Ζάεφ ήταν μέλος της Συνέλευσης της Βόρειας Μακεδονίας μεταξύ 2003 και 2005 και δήμαρχος της Στρώμνιτσας από το 2005 έως το 2016. Είναι Πρόεδρος της κεντροαριστερής Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης Μακεδονίας. Τον Ιανουάριο του 2020 παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία και επανεξελέγη στις εκλογές του Ιουλίου του 2020 για δεύτερη θητεία. Τον Οκτώβριο του 2021 παραιτήθηκε για δεύτερη φορά από την πρωθυπουργία της χώρας με κύρια αιτία την ήττα του στις δημοτικές εκλογές στη περιφέρεια των Σκοπίων αλλά απέσυρε την παραίτηση του και παρέμεινε πρωθυπουργός της χώρας έως το 2022.

Νεανική ζωή και εκπαίδευση
Ο Ζόραν Ζάεφ γεννήθηκε το 1974 στη Στρώμνιτσα, σε μια πολυμελή οικογένεια βουλγαρικής καταγωγής των Στόγιαν και Ιβάνκα Ζάεφ από το χωριό Μουρτίνο. Έχει τρεις αδελφές και έναν αδελφό, τον Ντούσκο Ζάεφ. Αφού ολοκλήρωσε το δημοτικό και γυμνάσιο στην πατρίδα του, εγγράφηκε στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών των Σκοπίων, από την οποία αποφοίτησε το 1997. Ο Ζάεφ απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στη νομισματική οικονομία στο ίδιο πανεπιστήμιο.

Πολιτική σταδιοδρομία
Ο Ζάεφ έγινε μέλος της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης Μακεδονίας το 1996. Εκλέχθηκε δύο φορές ως πρόεδρος της περιφερειακής οργάνωσης της Στρούμιτσα. Διετέλεσε Αντιπρόεδρος του Κόμματος μεταξύ 2006 και 2008. Κέρδισε τρεις διαδοχικές τοπικές εκλογές και χρημάτισε δήμαρχος της Στρούμιτσα από το 2005 έως το 2016. Αφού ο Μπράνκο Τσερβενκόφσκι παραιτήθηκε από τη θέση του προέδρου της ΣΔΕΜ το 2013, ο Ζάεφ εκλέχτηκε νέος πρόεδρος. Επιπλέον, διετέλεσε μέλος της Συνέλευσης της Βόρειας Μακεδονίας από το 2003 έως το 2005. Μετά τις εκλογές του 2016, ο Ζάεφ σχημάτισε μια κυβέρνηση συνασπισμού με την υποστήριξη της Δημοκρατικής Ένωσης για την Ένταξη και της Συμμαχίας των Αλβανών τον Μάιο του 2017.

Διαμάχες
Τον Ιανουάριο του 2015, ο πρώην Πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Νίκολα Γκρούεφσκι κατηγόρησε τον Ζάεφ για τη φερόμενη συνωμοσία με ξένη υπηρεσία πληροφοριών και διπλωμάτες για την ανατροπή της κυβέρνησης και τη συμμετοχή τους στη φερόμενη απόπειρα πραξικοπήματος. Ο Ζάεφ τον Φεβρουάριο κατηγόρησε τον Γκρουέφσκι για τηλεφωνικές υποκλοπές και παράνομη κατασκοπεία τουλάχιστον 20.000 ατόμων στη χώρα. Ο εισαγγελέας, από την άλλη πλευρά, κατηγόρησε τον Ζάεφ για εκβιασμό του Γκρουέφσκι και κράτησε πέντε άτομα που συνδέονταν με την υπόθεση αυτή. Η δίωξη έπαυσε αργότερα λόγω ανεπαρκών στοιχείων.

Μετά την εκλογή του ως προέδρου της ΣΔΕΜ, ο Ζάεφ έγινε ηγέτης της αντιπολίτευσης. Ως ηγέτης της αντιπολίτευσης, ο Ζάεφ συμμετείχε σε συνάντηση με τον Γκρουέφσκι και τον Επίτροπο Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γιοχάνες Χαν τον Ιούνιο του 2015 για να ξεπεράσει την πολιτική κρίση. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στη συμφωνία του Przino, η οποία προέβλεπε τη διοργάνωση εκλογών τον Απρίλιο του 2016 από μία προσωρινή κυβέρνηση και τη διερεύνηση του σκανδάλου των τηλεφωνικών υποκλοπών από ειδικό εισαγγελέα. Ο Ζάεφ απείλησε να μποϊκοτάρει τις εκλογές λόγω των εμποδίων που έθετε ο Γκρουέφσκι στην εφαρμογή της συμφωνίας του Przino και στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων στο δικαστικό σύστημα και στα μέσα ενημέρωσης.

Πρωθυπουργός
Στις 31 Μαΐου 2017 το κοινοβούλιο της Βόρειας Μακεδονίας ανέδειξε τον Ζάεφ ως νέο πρωθυπουργό με 62 ψήφους υπέρ σε σύνολο 120 βουλευτών. Η ψηφοφορία έθεσε τέλος σε μία πολύμηνη περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας. Μια δημοσκόπηση 1.159 Βορειομακεδόνων που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2017 από τη Brima Gallup έδειξε ότι το 62% του πληθυσμού υποστήριξε τον Ζάεφ ως πρωθυπουργό. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Ζάεφ παρουσίασε το πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης, λέγοντας ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ θα είναι η προτεραιότητά του τα επόμενα χρόνια. Υποσχέθηκε επίσης την οικονομική ανάπτυξη και τον τερματισμό της διαφθοράς ανακοινώνοντας μια «υπεύθυνη, μεταρρυθμιστική και ευρωπαϊκή κυβέρνηση». 

Ορισμένες εφημερίδες ερμήνευσαν τις δηλώσεις του Ζάεφ στις εφημερίδες BGLES και Kurir ως ισχυρισμό ότι οι Σλαβομακεδόνες είναι ένα έθνος με τους Βούλγαρους ή τους Σέρβους. Αυτό που καταγράφηκε από τον Ζάεφ στην αρχική βιντεοσυνομιλία της βουλγαρικής εφημερίδας BGLES ήταν ότι «θέλω να στείλω ένα μήνυμα σε όλους τους πολίτες της Βουλγαρίας, είμαστε αδελφοί, το ίδιο έθνος». Η συνέντευξη για τη σερβική εφημερίδα Kurir ήταν «Οι Σέρβοι και οι Μακεδόνες είναι αδελφοί» και «Κανείς δεν ζήτησε από τον Ζόραν Ζάεφ να κάνει τίποτα εναντίον των Μακεδόνων, εναντίον Σέρβων, εναντίον οποιασδήποτε εθνικής κοινότητας ή εναντίον οποιουδήποτε από τους γείτονές μας. Ακούσαμε κατηγορίες ότι ο Ζάεφ καταδικάζει τη Σερβία για γενοκτονία, για μένα είναι το ίδιο έθνος».

Παραίτηση 
Τον Οκτώβριο του 2019 η Ευρωπαϊκή Ένωση αρνήθηκε την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, αποδυναμώνοντας την φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση της χώρας. Ως αποτέλεσμα, ο Ζάεφ όρισε πρόωρες εκλογές τον Απρίλιο του 2020 και προανήγγειλε την παραίτησή του. Ο Ζάεφ υπέβαλε την παραίτησή του από την πρωθυπουργία στις 2 Ιανουαρίου 2020 και υπηρεσιακός πρωθυπουργός διορίστηκε ο Όλιβερ Σπάσοφσκι.

Δεύτερη πρωθυπουργία (2020–22)
Έπειτα από τις βουλευτικές εκλογές του 2020 το SDSM κέρδισε τις περισσότερες έδρες αλλά όχι και την αυτοδυναμία. Στις 18 Αυγούστου 2020 το SDSM και το DUI ανακοίνωσαν συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού και αποφάσισαν να διοριστεί αλβανόφωνος πρωθυπουργός. Με βάση τη συμφωνία, ο αρχηγός του SDSM Ζόραν Ζάεφ ορκίστηκε ξανά πρωθυπουργός και θα υπηρετήσει έως 100 μέρες ως τις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Το υπόλοιπο της θητείας του πρωθυπουργού μέχρι τη διεξαγωγή των εκλογών θα το υπηρετήσει πρόσωπο διορισμένο από το BDI και αλβανόφωνο. Στις 30 Αυγούστου η κυβέρνηση των προσκείμενων στο SDSM κομμάτων, του BDI και του Δημοκρατικού Κόμματος των Αλβανών, εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο.

Παραπομπές

Πρωθυπουργοί της Βόρειας Μακεδονίας
Σλαβομακεδόνες
Βουλευτές της Βόρειας Μακεδονίας
Πολιτική της Βόρειας Μακεδονίας
Οικονομολόγοι της Βόρειας Μακεδονίας