Στάτειρα (σύζυγος του Αρταξέρξη Β΄)

Να μη συγχέεται με τη Στάτειρα Β΄, σύζυγο τού Δαρείου Γ΄, ή την κόρη εκείνης Στάτειρα Γ΄.

Η Στάτειρα Α΄ (απεβ. π. 400 π.Χ.) ήταν η σύζυγος τού Αρταξέρξη Β΄ τού Μνήμονος.

Βιογραφία
Ήταν κόρη τού Υδάρνη ευγενούς της Περσίας.

Παντρεύτηκε τον Αρταξέρξη Β΄, μεγαλύτερο γιο τού Δαρείου Β΄ του Νόθου και της Παρυσάτιδος Α΄. Φαίνεται, πως ο Δαρείος Β΄ ήθελε να δημιουργήσει καλές σχέσεις με μία σημαντική ευγενή οικογένεια, καθώς νύμφευσε τον διάδοχό του με τη Στάτειρα και την κόρη του Άμηστρη με τον Τεριτούχμη (Αρταξέρξη Β΄), αδελφό της Στατείρας. Όμως ο Τεριτούχμης αγαπούσε μία ετεροθαλή αδελφή του περισσότερο από τη Στατείρα και προσπάθησε να ξεκινήσει εξέγερση. Έτσι η Παρυσάτις Α΄ σκότωσε όλες τις αδελφές τού Τεριτούχμη, εκτός της Στατείρας, μετά από παράκληση τού ανδρός της.

Ο Αρταξέρξης Β΄ ανήλθε στον θρόνο το 404 π.Χ., όταν απεβίωσε ο πατέρας του. Η Στάτειρα πρέπει να ήταν η μόνη νόμιμη σύζυγός του, παρά τις πολυάριθμες παλλακίδες του. Απέκτησαν γιο τον Αρταξέρξη Γ΄, διάδοχο της Περσίας και άλλα παιδιά. Η μητέρα του και η σύζυγός του είχαν επιρροή και ανταγωνιζόταν σκληρά μεταξύ τους γι' αυτό.

Η Στάτειρα ήταν δημοφιλής με τον λαό· λέγεται, ότι αυτό οφείλεται, στο ότι άφηνε τα παραπετάσματα τού αμαξιού της ανοικτά, όταν περνούσε και διότι μιλούσε στους απλούς ανθρώπους. Υποστήριξε τον άνδρα της στη φιλονικία του με τον νεότερο αδελφό του Κύρο και κατέκρινε την πεθερά της Παρυσάτιδα Α΄ για την αιχμηρή γλώσσα της· η βασιλομήτωρ ευνοούσε τον νεότερο γιο της Κύρο στην προσπάθειά του να εκτοπίσει τον Αρταξέρξη Β΄ και να λάβει τον θρόνο. Η έχθρα των δύο γυναικών λέγεται, ότι οδήγησε την Παρυσάτιδα Α΄ να ενθαρρύνει τον Αρταξέρξη Β΄ να αποκτήσει παλλακίδες, με σκοπό να λυπήσει τη νόμιμη σύζυγό του. Η Στάτειρα μιλούσε δημόσια για τις κακουργίες της  πεθεράς της στην Περσική Αυλή: για παράδειγμα, έψεξε τη βάναυση συμπεριφορά της βασιλομήτορος προς τον ευνούχο Μασαβάτη και έτσι οξύνθηκε η αντιπαράθεση με την Παρυσάτιδα Α΄.

Τελικά η Παρυσάτις Α΄ δολοφόνησε τη Στάτειρα. Οι πηγές δίνουν διαφορετικές αιτίες για την πράξη. Κατά μία άποψη η Παρυσάτιδα Α΄ ήθελε να σώσει τη ζωή τού Σπαρτιάτη Κλέαρχου στρατηγού των μισθοφόρων και των συναδέλφων του στρατηγών, που είχαν αιχμαλωτιστεί από τον Τισσαφέρνη. Όμως η Στάτειρα επέτυχε να πείσει τον άνδρα της να τους εκτελέσει. Έτσι η Παρυσάτιδα Α΄ υποτίθεται, ότι δηλητηρίασε τη Στάτειρα. Ο Πλούταρχος στη βιογραφία τού Αρταξέρξη Β΄ δεν πιστεύει την ιστορία. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή η Παρυσάτις Α΄ σκότωσε τη νύφη της, διότι συνειδητοποίησε, ότι ο γιος της ένοιωθε αληθινή αγάπη μόνο για τη σύζυγό του. Ο Πλούταρχος αναφέρει, πως την Παρυσάτη Α΄ στην εκτέλεση τού φόνου τη βοήθησε ο πιστός της υπηρέτης Γίγις. Αυτός έκοψε ένα πτηνό, που θα έτρωγε η Στάτειρα με ένα μαχαίρι δηλητηριασμένο, έτσι ώστε μόνο το ήμισυ του ζώου δηλητηριάστηκε. Το κομμάτι αυτό προσφέρθηκε στη Στάτειρα, όταν οι δύο γυναίκες γευμάτιζαν, με αποτέλεσμα το επίπονο τέλος της Στάτειρας.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον Αρταξέρξη Β΄ Μνήμονα και είχε τέκνα:
 Αρταξέρξης Γ΄ ο Ώχος
 Αριάσπης απεβ. π. 359 π.Χ..
 Δαρείος.
 Ροδογούνη, παντρεύτηκε τον Ορόντη Α΄ της Σωφηνής & Ματιηνής.
 Άτοσσα Β΄, παντρεύτηκε πρώτα τον Αρταξέρξη Β΄ και μετά τον Αρταξέρξη Γ΄.

Πηγές
  Ctesias, Persica 55-56 (in an excerpt from Photius I of Constantinople).
 Plutarch, Artaxerxes 5-6 and 17-19 (mainly based on Ctesias).

Βασίλισσες της Περσίας