Διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ (αγγλικά: James Webb Space Telescope, JWST, προηγουμένως γνωστό ως Διαστημικό Τηλεσκόπιο Νέας Γενιάς / Next Generation Space Telescope - NGST), αποτελεί εγχείρημα της NASA σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και τον Καναδικό Οργανισμό Διαστήματος. Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Τζέιμς Ε. Γουέμπ, ο οποίος διετέλεσε δεύτερος διευθυντής στην ιστορία της NASA και είχε κεντρικό ρόλο στο πρόγραμμα Απόλλων. 

Το πρόγραμμα για την κατασκευή του τηλεσκοπίου ξεκίνησε το 1996, με τη NASA επικεφαλής μιας συνεργασίας πολλών άλλων διεθνών διαστημικών οργανισμών. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε στις 28 Αυγούστου 2019, ενώ μετά από διαδοχικές αναβολές (Οκτώβριος 2018, Άνοιξη 2019, Μάιος 2020, Μάρτιος 2021, Οκτώβριος 2021), η εκτόξευση του έγινε στις 25 Δεκεμβρίου του 2021.

Το τηλεσκόπιο βρίσκεται στο Σημείο Λαγκράνζ 2, περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα πιο μακριά από τον Ήλιο σε σχέση με τη Γη. Το κάτοπτρό του έχει διάμετρο 6,5 μέτρα. Το τηλεσκόπιο πραγματοποιηθεί παρατηρήσεις από το κόκκινο φως μέχρι το μέσο υπέρυθρο (0.6–28.3 μm) και πρέπει να διατηρείται σε θερμοκρασία 50 Κ (−223 °C) ώστε να μην έχει θερμικές παρεμβολές όταν παρατηρεί στο υπέρυθρο.

Δυνατότητες 
Οι δυνατότητες του τηλεσκοπίου επιτρέπουν τη διεύρυνση των ερευνών και των αναλύσεων στα πεδία της Αστρονομίας και της Κοσμολογίας. Το τηλεσκόπιο θα προσφέρει άνευ προηγουμένου ανάλυση για μήκη κύματος από το μακρύ οπτικό φάσμα (πορτοκαλί-ερυθρό), έως το κοντινό με με μέσο υπέρυθρο (0,6 με 28 μικρόμετρα).

Τεχνικά χαρακτηριστικά 
Σε σύγκριση με το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ του οποίου ο καθρέπτης έχει διάμετρο 2,4 μέτρων, το αντίστοιχο κάτοπτρο του Τζέιμς Γουέμπ είναι διαμέτρου 6,5 μέτρων και αποτελείται από δεκαοκτώ επιχρυσωμένα εξαγωνικά τμήματα. Η μάζα εκτόξευσης του τηλεσκοπίου είναι ίση με 6.500 κιλά, περίπου το μισό της μάζας του Χαμπλ.

Αποστολή 
Το τηλεσκόπιο βρίσκεται σε μακρινή απόσταση από τη Γη (1,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα) στο σημείο Λαγκράνζ L2 στην αντίθετη κατεύθυνση από τον Ήλιο, τοποθεσία όπου έφτασε ένα μήνα μετά την εκτόξευση του. Διαθέτει επίσης μια μεγάλη ηλιακή ασπίδα ώστε να διατηρεί τον καθρέπτη του και τα επιστημονικά του όργανα σε θερμοκρασίες κάτω από τους -223.2 βαθμούς Kελσίου. Ένας από τους στόχους του τηλεσκοπίου, είναι η παρατήρηση μερικών από τα πιο μακρινά συμβάντα και αντικείμενα στο σύμπαν, όπως ο σχηματισμός των πρώτων γαλαξιών, κάτι που ήταν αδύνατο για τα παλαιότερα επίγεια και διαστημικά όργανα μέτρησης. Ένας άλλος στόχος της αποστολής είναι η κατανόηση του σχηματισμού των αστέρων και των πλανητών, κάτι που συμπεριλαμβάνει και απευθείας απεικόνιση εξωπλανητών.

Σύγκριση με τα προηγούμενα τηλεσκόπια 
Η ΝΑΣΑ περιέγραψε το Τζέιμς Γουέμπ ως τον επιστημονικό διάδοχο του τηλεσκοπίου Χαμπλ, αλλά όχι ως αντικαταστάτη, καθώς οι δυνατότητες των δύο τηλεσκοπίων δεν είναι ίδιες. Το Τζέιμς Γουέμπ έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύσει αντικείμενα με υψηλές τιμές μετατόπισης προς το ερυθρό, κάτι που σημαίνει πως μπορεί να παρατηρήσει πολύ παλαιότερα και πολύ πιο απομακρυσμένα αντικείμενα. Η επιχειρησιακή λειτουργία του Χαμπλ επεκτάθηκε για το  διάστημα που θα απαιτηθεί, ώστε το Τζέιμς Γουέμπ να είναι έτοιμο. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, ο σχεδιασμός του νέου τηλεσκοπίου άλλαξε έτσι ώστε να είναι ικανό να συλλέγει φωτογραφίες με μεγαλύτερο βάθος στο υπέρυθρο από ότι το Χαμπλ, και να υπερβαίνει τις δυνατότητες τόσο του Διαστημικού Παρατηρητηρίου Υπερύθρων όσο και του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Σπίτζερ.

Συμμετέχουσες χώρες

Φωτογραφίες

του τηλεσκοπίου

με τη χρήση του τηλεσκοπίου

Παραπομπές

Σχετική βιβλιογραφία 
  The formal case for JWST science presented in 2006.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα

Διαστημικά τηλεσκόπια
Διαστημικές αποστολές το 2021
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος
NASA