Ηχηρό ουρανικό τριβόμενο

Το ηχηρό ουρανικό τριβόμενο (ΔΦΑ: <ʝ>) είναι σύμφωνο των ομιλούμενων γλωσσών. Είναι ιδιαίτερα σπάνιος ήχος και ακόμη πιο σπάνιο φώνημα.

Στα νέα ελληνικά εμφανίζεται ως αλλόφωνο σε δύο περιπτώσεις: όταν το υπερωικό τριβόμενο προηγείται ουρανικών φωνηέντων (γέλιο, γύπας) και σε περιπτώσεις ουρανικοποίησης σε ταυτοσυλλαβικές ακολουθίες ηχηρού υπερωικού (π.χ. διαβάζω, [ðʝa'vazo]), με τον τόπο άρθρωσής του να επικεντρώνεται κυρίως στην οπίσθια ουρανική περιοχή. Επίσης η κυπριακή, σε ταυτοσυλλαβικές ακολουθίες πλάγιου παρουσιάζει ένα φαινόμενο αντίστοιχο της αποπλαγιοποίησης του πλάγιου ουρανικού των ρομανικών γλωσσών με την μετατροπή του ['iʎos] (ήλιος) σε ['iʝos]. Μια τέτοια περίπτωση είναι το yeísmo των ισπανικών όπου το πλάγιο μεταουρανικό φώνημα, που αντιπροσωπευόταν με το γράφημα <ll> ενσωματώθηκε στο μεσοουρανικό φώνημα το οποίο διαθέτει πλήθος πιθανών αλλοφώνων, μεταξύ των οποίων ένα ηχηρό μεσοουρανικό προσεγγιστικό [ʝ̞].

Παραπομπές 

Ηχηρά σύμφωνα
Ουρανικά σύμφωνα
Τριβόμενα σύμφωνα