Πρόβλημα Βοεικόν

Τo Πρόβλημα Βοεικόν, είναι μαθηματική άσκηση και για αιώνες άλυτο πρόβλημα που αποδίδεται στον Αρχιμήδη. Είναι εμπνευσμένο από την Οδύσσεια και αναφέρεται στην θανάτωση των βοών του Ηλίου από τους συντρόφους του Οδυσσέα.

Ιστορία 
Το χειρόγραφο σε ελληνική γλώσσα που φέρει τον κωδικό «Cod. Guelf. 77 Gud. Graec» ανακαλύφθηκε το έτος 1773 στη βιβλιοθήκη του Δούκα Αυγούστου στην Βολφενμπύτελ από τον Λέσσινγκ. Είναι γραμμένο σε 44 ελεγειακά δίστιχα και φέρεται να είναι απόσπασμα επιστολής του Αρχιμήδη προς τον άλλο μεγάλο επιστήμονα και σύγχρονό του, τον Ερατοσθένη που ήταν τότε διευθυντής της βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας. Ο Αρχιμήδης στο κείμενό του, παροτρύνει τους επιστήμονες της εποχής του, και ιδίως τον Ερατοσθένη να λύσει μια σπαζοκεφαλιά, δίνοντάς του με εξαίρετο ποιητικό τρόπο ένα γρίφο. Το κείμενο μετραφράστηκε στα λατινικά και μελετήθηκε από πολλούς επιστήμονες. Ο Λέσσινγκ κατόρθωσε να επιλύσει μόνο εν μέρει τη σπαζοκεφαλιά διότι δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει όλες τις μαθηματικές ιδιότητες που όρισε ο Αρχιμήδης στο πρόβλημα αυτό. Ένας άλλος μαθηματικός, ο Άουγκουστ Άμτορ το 1880 βρήκε ένα τρόπο επίλυσης, αλλά το πρόβλημα αυτό καθεαυτό δεν μπόρεσε να το λύσει, διότι η λύση του ήταν ένας τεράστιος αριθμός με 206.545 ψηφία. Τελικά, το 1965, τρεις αμερικανοί επιστήμονες κατόπιν σχεδόν οκτάωρης λειτουργίας δυο ηλεκτρονικών υπολογιστών, του IBM 7040 και IBM 1620, κατόρθωσαν να λύσουν το πρόβλημα. Η λύση επαληθεύτηκε το 1981, όταν ένας υπερυπολογιστής Cray 1 χρειάστηκε μόλις 10 λεπτά για τον υπολογισμό.

Παραπομπές

Πηγές 

 G. Nesselmann: Die Algebra der Griechen. Reimer, Berlin 1842. (Nachdruck: Minerva Verlag, Frankfurt am Main 1969, ISBN 3-86598-328-6)
 Μαυρίκιος Μπρίκας. "Το βοεικόν πρόβλημα του Αρχιμήδους". Σπουδαί/Spoudai, τόμος 26 (1976), σελίδες 919-949. 
 Μιχ. Λάμπρου. "Το Βοεικό πρόβλημα του Αρχιμήδη". Στο Δ. Α. Αναπολιτάνος και Β. Καρασμάνης (επιμ.), Αρχαία Ελληνικά Μαθηματικά: Κείμενα Ιστορίας και Φιλοσοφίας, εκδόσεις Τροχαλία, 1993.

Αλγεβρική θεωρία αριθμών
Αρχιμήδης