Τζερόλαμο Καρντάνο

Ο Τζερόλαμο Καρντάνο (επίσης και Τζιρόλαμο, ιταλικά: Gerolamo Cardano, ; ; 24 Σεπτεμβρίου 1501 – 21 Σεπτεμβρίου 1576) ήταν Ιταλός πολυμαθής λόγιος του οποίου οι γνώσεις εκτείνονταν σε όλο το εύρος των θετικών επιστημών όπως μαθηματικά, βιολογία, ιατρική, χημεία, αστρολογία και αστρονομία, φιλοσοφία και φιλολογία, καθώς και τυχερά παιχνίδια. Ως προς τα μαθηματικά υπήρξε ένας από τους πλέον σημαντικούς μαθηματικούς της Αναγέννησης, καθώς υπήρξε από τους κεντρικούς θεμελιωτές της θεωρίας πιθανοτήτων, στην γεωμετρία είχε σημαντικές συνεισφορές στις υποκυκλικές καμπύλες, εισήγαγε την μελέτη των διωνυμικών συντελεστών και του θεωρήματος διωνύμων, έκανε την πρώτη συστηματική χρήση αρνητικών αριθμών στην Ευρώπη, ήταν από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με τους φανταστικούς αριθμούς, ενώ το γενικό συγγραφικό του έργο αποτελείται από πάνω από 200 επιστημονικά έργα, εκ των οποίων το πιο διάσημο είναι το Ars Magna (Μεγάλη τέχνη) στο οποίο ασχολήθηκε με την μελέτη των αλγεβρικών εξισώσεων.

Νεαρή ηλικία και ιατρική 

Γεννήθηκε στην Πάβια της Λομβαρδίας στην βόρεια Ιταλία και ήταν νόθος, ενώ ο πατέρας του ήταν στενός φίλος του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Είχε άλλα 3 αδέρφια τα οποία πέθαναν από την επιδημία πανώλης στο Μιλάνο όπου ζούσε έως τότε η οικογένεια και η μητέρα του μετακόμισε στην Πάβια λίγο πριν γεννηθεί. Κατά την παιδική του ηλικία είχε ασθενή κράση, ενώ ο πατέρας του ήταν ιδιαίτερα αυστηρός. Το 1520 γράφτηκε στο πανεπιστήμιο της Πάβια για να σπουδάσει φιλοσοφία και επιστήμες παρά την θέληση του πατέρα ο οποίος τον προόριζε για νομικό. Κατά τον ιταλικό πόλεμο του 1521-1526 το πανεπιστήμιο αναγκάστηκε να διακόψει την λειτουργία του το 1524. Ο Καρντάνο συνέχισε τις σπουδές το στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας όπου απέκτησε το διδακτορικό του στην ιατρική το 1525. 

Διέθετε ιδιότροπο και εριστικό χαρακτήρα και είχε δυσκολία στο να βρει εργασία ως ιατρός ακόμα και στις μεγάλες πόλεις καθώς δεν μπορούσε να αποκτήσει ιατρική άδεια από τις αρχές παρά το πτυχίο του. Μετακόμισε στην κωμόπολη Σακκολόνγκο στην περιοχή της Πάδοβας όπου άρχισε να εξασκεί το ιατρικό επάγγελμα χωρίς άδεια εξάσκησης επαγγέλματος. Εκεί παντρεύτηκε και απέκτησε τρία παιδιά, και αργότερα έγραψε πως αυτές ήταν οι πιο ευτυχισμένες μέρες της ζωής του.

Με το πέρασμα του χρόνου, κατάφερε μέσω διασυνδέσεων να αποκτήσει θέση καθηγητή μαθηματικών στο Μιλάνο. Εν τω μεταξύ είχε καταφέρει να αποκτήσει και την ιατρική άδεια επαγγέλματος, και έτσι εργάζονταν και ως ιατρός και ως καθηγητής μαθηματικών παράλληλα. Η φήμη του ως ιατρού είχε αυξηθεί τόσο ώστε οι οικονομικές απολαβές του του επέτρεψαν να παραιτηθεί από την θέση καθηγητή που κατείχε αν και το ενδιαφέρον του για τα μαθηματικά παρέμενε. Αργότερα έγραψε πως του είχαν γίνει προσφορές να γίνει ιατρός των βασιλέων της Δανίας, Γαλλίας, και της βασίλισσας της Σκωτίας, τις οποίες απέρριψε.

Άλλες ενασχολήσεις 

Ο Καρντάνο ήταν ο πρώτος μαθηματικός ο οποίος έκανε συστηματική χρήση των αρνητικών αριθμών.Επίσης, καθώς αντιμετώπιζε συχνά οικονομικά προβλήματα, είχε εξελιχθεί σε ικανό τζογαδόρο και σκακιστή. Με βάση την ενασχόληση του αυτή έγραψε και σχετικό σύγγραμα με τίτλο Liber de ludo aleae (Βιβλίο των τυχερών παίγνιων) το 1564 το οποίο περιείχε την πρώτη συστηματική μελέτη της θεωρίας πιθανοτήτων, αλλά και ενότητα αφιερωμένη στο πως μπορεί να κλέψει κάποιος. Η πιο σημαντική συνεισφορά του στα μαθηματικά ωστόσο ήταν μέσω του Ars Magna, πραγματείας όπου ασχολήθηκε με την περιγραφή των κυβικών και των τεταρτοβάθμιων εξισώσεων (μέσω του Λοντοβίκο ντε Φερράρι) και στο οποίο περιέλαβε τις πρώτες δημοσιευμένες λύσεις για τις εξισώσεις αυτές το 1545. Κάποιες από τις εξισώσεις που δημοσίευσε είχαν βρεθεί από τον Νικολό Φοντάνα Ταρτάλια ο οποίος δυσαρεστήθηκε με την δημοσίευση τους, και ο οποίος είχε έντονη ακαδημαϊκή αντιπαλότητα με τον Καρντάνο.

Άλλες ενασχολήσεις του περιελάμβαναν την εν μέρει εφεύρεση μηχανικών συσκευών όπως την κλειδαριά συνδυασμού, τον αναρτήρα αποτελούμενο από τρεις ομόκεντρους δακτυλίους με υποστήριξη πυξίδας ή γυροσκοπίου ώστε να περιστρέφεται ελεύθερα, και τον άξονα μετάδοσης κίνησης με περιστρεφόμενες αρθρώσεις ώστε να είναι εφικτή η μετάδοση της κίνησης υπό διαφορετικές γωνίες.

Τελευταία χρόνια 
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του υπήρξαν δύσκολα καθώς ο πρωτότοκος γιος του εκτελέστηκε καθώς κρίθηκε ένοχος για την δολοφονία της συζύγου του από ερωτική αντιζηλία, καθώς και αποξενώθηκε από τον άλλο του γιο αποκληρώνοντας τον καθώς του έκλεψε χρηματικά ποσά. Επιπλέον, το 1570 συνελήφθη από την Ιερά Εξέταση για άγνωστο λόγο, και αναγκάστηκε να περάσει αρκετούς μήνες στην φυλακή. Με την αποφυλάκιση του, μετακόμισε στην Ρώμη όπου κατάφερε να του δοθεί οικονομική βοήθεια για το υπόλοιπο της ζωής του από τον πάπα Γρηγόριο ΙΓ´ και έγραψε την αυτοβιογραφία του. Εκεί, συνέχισε να ασκεί το επάγγελμα του ιατρού και την μελέτη της φιλοσοφίας και των μαθηματικών έως τον θάνατο του το 1576. Αναφέρθηκε πως είχε προβλέψει ο ίδιος την ακριβή ημερομηνία του θανάτου του, ωστόσο έχει επίσης σχολιαστεί πως στην πραγματικότητα αυτοκτόνησε.

Παραπομπές

Σχετική βιβλιογραφία 
 Cardano, Girolamo, Astrological Aphorisms of Cardan. Edmonds, WA: Sure Fire Press, 1989.
 Cardano, Girolamo, The Book of My Life. trans. by Jean Stoner. New York: New York Review of Books, 2002.
 Cardano, Girolamo, Opera omnia, Charles Sponi, ed., 10 vols. Lyons, 1663.
 Cardano, Girolamo, Nero: an Exemplary Life Inckstone 2012, Neronis Encomium.
 Dunham, William, Journey through Genius, Chapter 6, 1990, John Wiley and Sons. . 
 Ekert, Artur, "Complex and unpredictable Cardano". International Journal of Theoretical Physics, Vol. 47, Issue 8, pp. 2101–2119. arXiv e-print (arXiv:0806.0485).
 Giglioni, Guido, "'Bolognan boys are beautiful, tasteful and mostly fine musicians': Cardano on male same-sex love and music", in: Kenneth Borris & George Rousseau (curr.), The sciences of homosexuality in early modern Europe, Routledge, London 2007, pp. 201–220.
 Grafton, Anthony, Cardano's Cosmos: The Worlds and Works of a Renaissance Astrologer. Harvard University Press, 2001.
 Morley, Henry, The life of Girolamo Cardano, of Milan, Physician 2 vols. Chapman & Hall, London 1854.
 Ore, Øystein, Cardano, the Gambling Scholar.  Princeton, 1953.
 Rutkin, H. Darrel, "Astrological conditioning of same-sexual relations in Girolamo Cardano's theoretical treatises and celebrity genitures", in: Kenneth Borris & George Rousseau (curr.), The sciences of homosexuality in early modern Europe, Routledge, London 2007, pp. 183–200.
 Sirasi, Nancy G., The Clock and the Mirror: Girolamo Cardano and Renaissance Medicine, Princeton University Press, 1997.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  Complex Cardano (σχετικά με την ενασχόληση του με τα τυχερά παιχνίδια)

Ιταλοί μαθηματικοί
Ιταλοί ιατροί
Ιταλοί επιστήμονες
Ιταλοί εφευρέτες
Μαθηματικοί του 16ου αιώνα