Γερόνησος

Η Γερόνησος, γνωστή και ως Ιερόνησος ή Ιερά Νήσος, είναι ένα μικρό νησί που βρίσκεται στη δυτική ακτή της Κύπρου, περίπου 18 χιλιόμετρα βόρεια της Πάφου. Ακατοίκητο από τον 15ο αιώνα, πρόσφατες ανασκαφές αποκάλυψαν ότι είχε κάποτε ένα ιερό αφιερωμένο στον Απόλλωνα στην ύστερη ελληνιστική περίοδο.

Περιγραφή
Το νησί, το οποίο βρίσκεται 280 μέτρα από την ακτή της δυτικής Κύπρου, έχει παραμείνει ακατοίκητο από τον 14ο ή τον 15ο αιώνα. Έχει έκταση 26.000 τετραγωνικών μέτρων και υψώνεται 21,65 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Γεωλογικά το νησί αποτελείται από ένα σκληρό ασβεστολιθικό φλοιό από θαλάσσιες αναβαθμίδες του Πλειστόκαινου που υπέρκειται ένας μαλακός πυρήνας από μάργα.

Το τοπωνύμιο "Ιερά Νήσος" είναι αρχαίο. Ο Πλίνιος μιλά για ένα νησί που ονομάζεται "Ιέρα", κοντά στην Πάφο και ο Στράβων αναφέρει ένα μέρος που ονομάζεται "Ιερόκηπις" κοντά στην Πάφο και τον Ακάμα. Είναι πιθανό ότι το όνομα αναφέρεται στο ιερό του Απόλλωνα που υπήρχε εκεί τον 1ο αιώνα π.Χ..

Ανασκαφές
Το νησί ανασκάφτηκε για πρώτη φορά το 1982 από τον Σοφοκλή Χατζησάββα, μετά από πρόταση κατασκευής ενός ξενοδοχείου στο νησί. Ο ίδιος γρήγορα εξακρίβωσε την παρουσία ελληνιστικών ερείπιων στο νησί, σταματώντας έτσι όλες τις περαιτέρω προσπάθειες οικοδόμησης στο νησί. Το 1989, η Τζόαν Μπρέτον Κόνελι από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης άκουσε για το έργο και εντυπωσιάστηκε από το εύρος του υλικού που εντάχθηκε στις ανασκαφές που συνεχίστηκαν έκτοτε.

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τρεις περιόδους κατοχής στη Γερόνησο. Την πρώιμη Χαλκολιθική (3800 π.Χ.), την ύστερη Ελληνιστική (80-30 π.Χ.), και τη Βυζαντινή περίοδο (6ος-7ος αιώνας και 13ος αιώνας), η πιο έντονη δραστηριότητα της οποίας είναι η ύστερη ελληνιστική περίοδος σε μια εποχή που η Κλεοπάτρα κυριάρχησε στην Κύπρο. Τέχνεργα που ανακαλύφθηκαν περιλαμβάνουν νομίσματα, κεραμικά, γυαλί και επιγραφές. Τα ασβεστολιθικά φυλαχτά, όμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνταν στα κυπριακά ιερά του Απόλλωνα, δείχνουν την τελετουργική δραστηριότητα και τη λατρεία στον Απόλλωνα.  Το νησί προφανώς εγκαταλείφθηκε μετά από καταστροφικό σεισμό τον 1ο αιώνα π.Χ./μ.Χ.. Δραστηριότητα μικρού επιπέδου στο νησί αρχίζει και πάλι τον 6ο αιώνα μ.Χ., όταν χτίστηκε μια δεξαμενή και καταφύγια ζώων.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Yeronisos Island Expedition, New York University
Yeronisos Island Expedition, www.yeronisos.org

Αρχαιολογικοί τόποι στην Κύπρο
Νησιά της Κύπρου