Ιωσήφ Ρακενδύτης

Ο Ιωσήφ Ρακενδύτης (γνωστός επίσης ως Ιωσήφ ο Φιλόσοφος ή Πιναρός Ρακενδύτης) ήταν Βυζαντινός μοναχός και λόγιος.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1260 ή το 1280.
Μόνασε στην Θεσσαλονίκη και στο Άγιο Όρος και περίπου το 1307 ήρθε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί εντάχθηκε σε μία ακμάζουσα ομάδα διανοουμένων. Είχε φιλικές σχέσεις με τον Θεόδωρο Μετοχίτη και τον Μανουήλ Φιλή, οι οποίοι έγραψαν επικήδειους λόγους προς τιμήν του, καθώς επίσης με τον Θωμά Μάγιστρο. Διατηρούσε ακόμη αλληλογραφία με τον Νικηφόρο Χούμνο, τον Νικηφόρο Γρηγορά, τον Μανουήλ Μοσχόπουλο και τον Μανουήλ Γαβαλά.
Παρότι απέφυγε να αναμειχθεί με την πολιτική και αρνήθηκε τέσσερις φορές (1310, 1315, 1320, 1323) την εκλογή του στον πατριαρχικό θρόνο, ο Ανδρόνικος Γ' τον αξιοποίησε ως απεσταλμένο του στον Ανδρόνικο Β' το 1320.
Μετά το 1324 αποσύρθηκε σε ένα βουνό κοντά στην Θεσσαλονίκη, όπου πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Πέθανε γύρω στο 1330.

Έργο

Ο Ιωσήφ είχε ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων που περιλάμβανε την φιλοσοφία, την ρητορική, την φυσική, τα μαθηματικά, την αστρονομία, και την θεολογία. Υπήρξε επίσης επιτυχημένος ιατρός και δάσκαλος του Ιωάννη Ακτουαρίου, ο οποίος του αφιέρωσε το έργο του Περὶ ἐνεργειῶν καὶ παθῶν τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος καὶ τῆς κατ' αὐτὸ διαίτης.
Το γνωστότερο έργο του Ιωσήφ ήταν η Βίβλος εὐσυνόπτων μαθημάτων, μία «εγκυκλοπαιδική σύνοψη των θεωρητικών επιστημών» Η Βίβλος δεν χαρακτηρίζεται από πρωτοτυπία: το κομμάτι της Λογικής αντλείται από τον Νικηφόρο Βλεμμύδη, εκείνο της Φυσικής από τον Γεώργιο Παχυμέρη, κτλ. Ωστόσο, «η προσφορά του Ιωσήφ συνίσταται στο ότι θέλησε να δείξει την εσωτερική ενότητα όλων των κλάδων της γνώσης και να τους διατάξει κατά τρόπο ώστε ο καθένας να συνεισφέρει όσο το δυνατόν καλύτερα στη κοινή και μοναδική αποστολή τους, την ανύψωση της ψυχής προς τον Θεό»
Πάντως, ο Ιωσήφ «στην κορυφή [της εγκυκλοπαίδειάς του] τοποθέτησε την ρητορική» και υπήρξε ο πρώτος που ανέπτυξε μία «θεωρία της επιστολής».
Συνέθεσε επίσης ύμνους και προσευχές.

Παραπομπές

Πηγές

Βασίλης Ν. Τατάκης, Η Βυζαντινή Φιλοσοφία, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού κςι Γενικής Παιδείας, Αθήνα, 1977.
Herbert Hunger, Βυζαντινή Λογοτεχνία: Η λόγια κοσμική γραμματεία των Βυζαντινών, Α' τόμος, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1987.
Herbert Hunger, Βυζαντινή Λογοτεχνία: Η λόγια κοσμική γραμματεία των Βυζαντινών, Γ' τόμος, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1994.
Alexander P. Kazhdan, The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, New York and Oxford, 1991.
Erich Trapp (επιμ.), Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit [: PLP], 15 τόμοι, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien, 1976-1996.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Κατάλογος των έργων του Ιωσήφ Ρακενδύτη που έχουν διασωθεί
Συνοπτική βιογραφία του Ιωσήφ Ρακενδύτη στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Συνοπτική αναφορά στο έργο του Ιωσήφ Ρακένδυτη στην Stanford Encyclopedia of Philosophy

Βυζαντινοί θεολόγοι
Βυζαντινοί φιλόσοφοι
Βυζαντινοί συγγραφείς
Ορθόδοξοι λόγιοι
Έλληνες λόγιοι
Βυζαντινοί μοναχοί
Φιλόσοφοι του 13ου αιώνα
Φιλόσοφοι του 14ου αιώνα