Θετικός και αρνητικός αθεϊσμός

Αρνητικός αθεϊσμός, (ή αδύναμος αθεϊσμός ή μαλακός αθεϊσμός), είναι κάθε είδους αθεϊσμόυ στο οποίο ο άνθρωπος δεν πιστεύει στην ύπαρξη κάποιας θεότητας αλλά δεν ισχυρίζεται ρητώς πως δεν υπάρχει καμιά θεότητα. Ο Θετικός αθεϊσμός (ή και δυνατός αθεϊσμός ή και σκληρός αθεϊσμός) πάλί το είδος του αθεϊσμού όπου προστίθεται καταφατικά ότι θεότητες δεν υπάρχουν.

Οι όροι αρνητικός και θετικός αθεϊσμός χρησιμοποιήθηκαν από τον Antony Flew το 1976 και έχουν εμφανιστεί στο έργο του Τζορτζ Σμιθ  και στα έργα του  Μάικλ Μάρτιν από το 1990.

Πεδιο εφαρμογής

Επειδή υπάρχει μεγάλο εύρος στο νόημα το οποίο λαμβάνει η λέξη θεός, είναι πιθανόν κάποιος να είναι θετικός/δυνατος αθεϊστής σε ορισμένους συγκεκριμένους όρους για τον θεό, ενώ να είναι αρνητικός/αδύνατος για άλλους. Για παράδειγμα, ο Θεός στον κλασσικό θεϊσμό, πολλές φορές θεωρείται παντοδύναμός, πανταχού παρον, πανάγαθος, ο οποίος ενδιαφέρται για τους ανθρώπους. Κάποιος μπορεί να είναι σίγουρος πως δεν υπάρχει μια τέτοια θεότητα, ωστόσο για άλλες θεότητες, να μην μπορεί να δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχουν.

Υπό την κατηγορία του αρνητικού αθεϊσμού, εντάσσονται οι αγνωστικιστές αθεϊστές. Ορισμένοι γνωστοί άθεοι όμως, όπως ο Ρίτσαρντ Ντόκινς αρνούνταουται τον όρο. Στο έργο του Η περί θεού Αυταπάτη, περιγράφει το φάσμα της πιθανότητας ύπαρξης του θεού, και κατατάσσει την πίστη των ανθρώπων από «πολύ ψηλή» και «πολύ χαμηλή» ως αγνωστικιστές και αφήνει τον όρο σκληρός αθεϊστής για όσους ισχυρίζονται πως δεν υπάρχει θεός.. Στον αρνητικό αθεϊσμό, ο φιλόσοφος Anthony Kenny διαχωρίζει μεταξυ τους αγνωστικιστές, οι οποίοι δεν ξέρουν αν υπάρχει θεός και όσους έχουν θεολογική αγνωσία οι οποίοι θεωρούν κάθε ερώτηση για τον θεό ως χωρίς νόημα καθώς δεν μπορούν να γνωρίζουν τι περιέχει ο όρος θεός.

Εναλλακτικά νοήματα

Ο Jacques Maritain χρησιμοποίησε τον όρο αρνητικος/θετικός αθεϊσμός από το  1949, αλλά με διαφορετικό νόημα, καθώς μιλούσε αυστηρά ως καθολικός απολογιτής.

Ο Goparaju Ramachandra Rao (1902–1975), γνωστότερος ως Gora, ήταν Ινδός ακτιβιστής κατά του συστήματος των καστών, και αθεος. Πρότεινε την χρήση την όρου θετικός αθεϊσμός σαν φιλοσοφική στάση ζωής στο βιβλίο του του Θετικός αθεϊσμός (1972).

Παρόμοια, η αθεϊστική κοινότητα του Ώστιν χρησιμοποίησε τον όρο θετικός αθεϊσμός για να παρακάμψει την αρνητική εικόνα που δίνανε στον αθεϊσμό θρησκευόμενοι, ιδίως στους χώρους λατρείας.

Δείτε επίσης
Αντιθεϊσμός
Θεολογική αγνωσία
Ιγνωστικισμός
Μη θεϊσμός

Παραπομπές

Πηγές

Αθεϊσμός
Φιλοσοφία της θρησκείας