Άλφα Κρατήρος

Ο α (άλφα) Κρατήρος (Alpha Crateris, α Crt) είναι ο τρίτος σε φωτεινότητα (όπως φαίνεται από τη Γη) αστέρας του αστερισμού Κρατήρ. Αν και αρκετά νότιος, είναι εύκολα ορατός από την Ελλάδα, τις ανοιξιάτικες νύχτες.

Ονομασίες
Ο αστέρας α Κρατήρος φέρει το παραδοσιακό όνομα Alkes, από την αραβική λέξη الكاس (alkās) ή الكأس (alka's), που σημαίνει «το κύπελλο». Το όνομα αυτό παραπέμπει στο αντικείμενο που συμβολίζει ο αστερισμός του, τον αρχαιοελληνικό κρατήρα. Στον κατάλογο αστέρων του Calendarium  του Al Achsasi al Mouakket, ο αστέρας ονομάζεται Aoul al Batjna (أول ألبجن awwil albajna), που μεταφράσθηκε στη λατινική ως Prima  Crateris («ο πρώτος του κρατήρος»).

Στην αρχαία κινεζική αστρονομία ο α Κρατήρος συμπεριλαμβανόταν μαζί με αρκετούς γειτονικούς αστέρες στον μικρό αστερισμό τους 翼宿 (Yì Sù = «Φτερούγες»). Ο ίδιος ο α ήταν γνωστός ως 翼宿一 (Yì Sù yī, δηλαδή «ο Πρώτος αστέρας των Πτερύγων»).

Αστροφυσικά δεδομένα
Ο α Κρατήρος είναι ένας πορτοκαλί γίγαντας αστέρας τετάρτου μεγέθους. Πιστεύεται ότι αποτελεί αστέρα του οριζόντιου κλάδου, δηλαδή συντήκει ήλιο στον πυρήνα του μετά από τη λεγόμενη αναλαμπή ηλίου. Οι ψυχρότεροι αστέρες του οριζόντιου κλάδου αποκαλούνται συχνά και «γίγαντες της ερυθρής συγκεντρώσεως» (red clump giants), καθώς σχηματίζουν μια ευδιάκριτη ομαδοποίηση κοντά στο δεξί άκρο του κλάδου των ερυθρών γιγάντων στα διαγράμματα H-R αστρικών σμηνών με μεταλλικότητα παρόμοια της ηλιακής. Σε αυτή τη βάση, ο α Κρατήρος υπολογίζεται ότι έχει μάζα 81% μεγαλύτερη της ηλιακής, απόλυτη λαμπρότητα 66 ως 77 φορές μεγαλύτερη της ηλιακής (απόλυτο μέγεθος +0,44) και ηλικία περίπου 2 δισεκατομμύρια έτη. Η επιφανειακή θερμοκρασία του είναι 4.645 K και η διάμετρός του είναι 12,3 φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο του Ήλιου.

Η άλλη εκδοχή είναι ότι ο α Crt είναι αστέρας του κλάδου των ερυθρών γιγάντων, που ακόμα συντήκει υδρογόνο σε ένα κέλυφος γύρω από την κεντρική περιοχή του, που αποτελείται πλέον κυρίως από αδρανές ήλιο. Στην περίπτωση αυτή, η μάζα του θα είναι λίγο μικρότερη, αλλά οι διαστάσεις, η λαμπρότητα και η ηλικία του θα είναι μεγαλύτερες.

Ο α Κρατήρος απομακρύνεται από τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 47,5 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (171.000 χιλιόμετρα την ώρα).

Παραπομπές

Κρατήρ (αστερισμός)
Γίγαντες αστέρες τύπου K