Εξέγερση στο Σινά

Η εξέγερση στο Σινά είναι μια συνεχιζόμενη σύγκρουση στη χερσόνησο του Σινά της Αιγύπτου μεταξύ Ισλαμιστών μαχητών και αιγυπτιακών δυνάμεων ασφαλείας, η οποία περιλαμβάνει επιθέσεις εναντίον αμάχων. Η εξέγερση άρχισε μετά την έναρξη της αιγυπτιακής κρίσης, κατά την οποία ανάπηκε ο επί σειρά ετών πρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ στην Αιγυπτιακή Επανάσταση του 2011.

Η εξέγερση στο Σινά αρχικά αποτελούνταν από μαχητές, σε μεγάλο βαθμό αποτελούμενους από ντόπιες φυλές Βεδουίνων, οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν τη χαοτική κατάσταση στην Αίγυπτο και αποδυνάμωσαν την κεντρική εξουσία για να εξαπολύσουν μια σειρά επιθέσεων κατά των κυβερνητικών δυνάμεων στο Σινά. Το 2014, μέλη της ομάδας Ανσάρ Μπάιτ αλ-Μαγκντίς ορκίστηκαν πίστη στο Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε (ΙΣΙΣ) και αυτοανακηρύχθηκαν ως επαρχία του Σινά και μέρος του ΙΣΙΣ. Αξιωματούχοι ασφαλείας αναφέρουν ότι μαχητές που εδρεύουν στη Λιβύη έχουν δημιουργήσει δεσμούς με την ομάδα της επαρχίας Σινά και έχουν κατηγορήσει την παραβίαση των συνόρων και τον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο για την αύξηση των εξελιγμένων όπλων που διατίθενται στις ισλαμιστικές ομάδες.
 
Οι αιγυπτιακές αρχές προσπάθησαν να αποκαταστήσουν την παρουσία τους στο Σινά με πολιτικά και στρατιωτικά μέτρα. Η Αίγυπτος ξεκίνησε δύο στρατιωτικές επιχειρήσεις, γνωστές ως Επιχείρηση Αετός στα μέσα του 2011 και στη συνέχεια ως Επιχείρηση Σινά στα μέσα του 2012. Τον Μάιο του 2013, μετά από μια απαγωγή Αιγυπτίων αξιωματικών, η βία στο Σινά αυξήθηκε για άλλη μια φορά. Μετά το αιγυπτιακό πραξικόπημα του 2013, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την ανατροπή του Αιγύπτιου προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι, σημειώθηκαν "πρωτοφανείς συγκρούσεις".

Οι συνέπειες που υπέστησαν οι ντόπιοι ως αποτέλεσμα της εξέγερσης στο Σινά ποικίλλουν από ανταρτικές επιχειρήσεις και κατάσταση ανασφάλειας έως εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις και την κατεδάφιση εκατοντάδων σπιτιών και την εκκένωση χιλιάδων κατοίκων, καθώς τα αιγυπτιακά στρατεύματα πίεζαν να χτίσουν μια ζώνη ασφαλείας προκειμένου να σταματήσει το λαθρεμπόριο όπλων και μαχητών από και προς τη Λωρίδα της Γάζας. Μια έκθεση, που συντάχθηκε από μια αντιπροσωπεία του κρατικά χρηματοδοτούμενου Εθνικού Συμβουλίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (NCHR), ανέφερε ότι οι περισσότερες από τις εκτοπισμένες οικογένειες μοιράζονται τα ίδια παράπονα για πραγματική κυβερνητική αμέλεια, τη μη διαθεσιμότητα κοντινών σχολείων για τα παιδιά τους και την έλλειψη υπηρεσιών υγείας. Από την έναρξη της σύγκρουσης, δεκάδες πολίτες σκοτώθηκαν είτε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις είτε απήχθησαν και στη συνέχεια αποκεφαλίστηκαν από ισλαμιστές μαχητές. Τον Νοέμβριο του 2017, περισσότεροι από 300 πιστοί σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 100 τραυματίστηκαν σε τρομοκρατική επίθεση σε τζαμί δυτικά της πόλης του Αλ-Αρίς.

Υπόβαθρο 
Ο σουφισμός ήταν προηγουμένως κυρίαρχος στην περιοχή πριν αρχίσουν να επικρατούν οι τζιχαντιστικές ιδέες.  Η χερσόνησος του Σινά είναι από καιρό γνωστή για την ανομία της, καθώς ιστορικά χρησίμευε ως οδός λαθρεμπορίου όπλων και προμηθειών. Οι διατάξεις ασφαλείας στη συνθήκη ειρήνης Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979 έχουν επιβάλει μια μειωμένη παρουσία ασφαλείας στην περιοχή, επιτρέποντας στους μαχητές να λειτουργούν πιο ελεύθερα. Επιπλέον, οι περιορισμένες επενδύσεις και ανάπτυξη που κατευθύνονται από την κυβέρνηση στο Σινά έχουν κάνει διακρίσεις σε βάρος του τοπικού πληθυσμού των Βεδουίνων, ενός πληθυσμού που εκτιμά τη φυλετική πίστη πάνω από όλα. Ο συνδυασμός του σκληρού εδάφους του Σινά και της έλλειψης πόρων έχουν κρατήσει την περιοχή φτωχή και ως εκ τούτου έτοιμη για ανταρτικές δυνάμεις.

Μετά την εξέγερση του Ιανουαρίου του 2011 που ανέτρεψε το καθεστώς του Χόσνι Μουμπάρακ, η χώρα αποσταθεροποιήθηκε ολοένα και περισσότερο, δημιουργώντας ένα κενό ασφαλείας στη χερσόνησο του Σινά. Τα ριζοσπαστικά ισλαμικά στοιχεία στο Σινά εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία, χρησιμοποιώντας το μοναδικό περιβάλλον, εξαπολύοντας διάφορα κύματα επιθέσεων σε αιγυπτιακές στρατιωτικές και εμπορικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με τον Economist, η σύγκρουση περιλαμβάνει επίσης ντόπιους ένοπλους Βεδουίνους "που έχουν μακροχρόνια παράπονα κατά της κεντρικής κυβέρνησης στο Κάιρο" και ότι "τους απαγορεύεται να ενταχθούν στον στρατό ή την αστυνομία, καθώς δυσκολεύονται να βρουν δουλειά στον τουρισμό και παραπονιούνται ότι τους έχουν αφαιρεθεί πολλά εδάφη".

Χρονοδιάγραμμα

2011–2012 
Από την εξέγερση του 2011 κατά του καθεστώτος Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, παρατηρείται αυξανόμενη αστάθεια στη χερσόνησο του Σινά. Επιπλέον, η κατάρρευση του λιβυκού καθεστώτος αύξησε την ποσότητα και την πολυπλοκότητα των όπλων που διοχετεύονταν λαθραία στην περιοχή. Η κατάσταση έδωσε στους ντόπιους Βεδουίνους την ευκαιρία να διεκδικήσουν την εξουσία τους, οδηγώντας σε συγκρούσεις με τις αιγυπτιακές δυνάμεις ασφαλείας, αλλά η αιτία της βίας σύντομα μετατράπηκε προς τον σαλαφικό τζιχαντισμό. 

Οι σκληροπυρηνικοί μαχητές μουσουλμάνοι χρησιμοποίησαν το Σινά ως σημείο για επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και επίσης στράφηκαν προς το αιγυπτιακό κράτος, εστιάζοντας στο κατεστημένο ασφαλείας της Αιγύπτου και στον αραβικό αγωγό αερίου του Σινά.

Επιχείρηση Αετός 

Τον Αύγουστο του 2011, η Αίγυπτος ξεκίνησε την Επιχείρηση Αετός σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει τον νόμο και την τάξη, διώχνοντας ισλαμιστές αντάρτες και εγκληματικές συμμορίες από τα αστικά κέντρα του Βόρειου Σινά, και να προσπαθήσει να διακόψει τη σύνδεση μεταξύ μαχητών στο Σινά και τη Γάζα, αυξάνοντας τον έλεγχό τους στο συνοριακό πέρασμα της Γάζας.

Η επιχείρηση είχε περιορισμένη επιτυχία και μια εβδομάδα μετά την επιχείρηση, οι Σαλαφίτες τζιχαντιστές πραγματοποίησαν τις μεγαλύτερες διασυνοριακές επίθεσεις στο Ισραήλ στην περίοδο μετά τον Μουμπάρακ.

Επιχείρηση Σινά 

Στις 5 Αυγούστου 2012, μια επίθεση στο στρατόπεδο της Ράφα συγκλόνισε τον αιγυπτιακό στρατό και τον πληθυσμό. Μόλις ένα μήνα μετά τη θητεία του, ο πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι απέλυσε τον μακροχρόνιο υπουργό Άμυνας και προήγαγε τον στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στη θέση του, ο οποίος ξεκίνησε την επιχείρηση Σινά, με στόχο την εξάλειψη των ένοπλων ισλαμιστικών ομάδων, την προστασία της διώρυγας του Σουέζ και την καταστροφή του δικτύου σηράγγων που συνδέει το Σινά με τη Λωρίδα της Γάζας. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, 32 μαχητές και ύποπτοι σκοτώθηκαν και 38 συνελήφθησαν, ενώ 2 πολίτες σκοτώθηκαν μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου 2012.

2013–2014 
Από το πραξικόπημα του Ιουλίου 2013 κατά του προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι, ενός ηγέτη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο αιγυπτιακός στρατός και οι υπηρεσίες ασφαλείας ειδικότερα έγιναν στόχος ισλαμιστικών ομάδων με έδρα το Σινά. Σε μια αύξηση της βίας, οι δυνάμεις ασφαλείας δέχθηκαν σχεδόν καθημερινή επίθεση από τον Ιούλιο έως τον Αύγουστο του 2013.

Το 2013, οι νέες αρχές υιοθέτησαν μια πιο επιθετική στρατηγική, που οδήγησε σε μαζικές συλλήψεις και σκληρά μέτρα ασφαλείας. Στους λίγους μήνες που οδήγησαν στο 2014, ο αιγυπτιακός στρατός απέκτησε το πάνω χέρι στη μάχη ενάντια στις πολιτοφυλακές που είχαν βρει ασφαλές καταφύγιο στη χερσόνησο. Αφού απομόνωσε και εκκαθάρισε σε μεγάλο βαθμό το κατοικημένο βορειοανατολικό Σινά, ο στρατός έθεσε εκτός μάχης πολλές ανταρτικές φατρίες, με πιο αξιοσημείωτη την Ανσάρ Μπάιτ αλ-Μαγκντίς. Ωστόσο, χίλιοι ένοπλοι πολιτοφύλακες εξακολουθούσαν να βρίσκονται καταφύγιο στο κύριο οχυρό στο Τζαμπάλ Χαλάλ, καθώς και στην περιοχή Τζαμπάλ Αμέρ.

Τον Νοέμβριο του 2014, η κατάσταση στο Σινά ήρθε στο προσκήνιο με την πιο θανατηφόρα επίθεση στις δυνάμεις ασφαλείας από το 2011 και η αρμόδια φατρία Ανσάρ Μπάιτ αλ-Μαγκντίς ορκίστηκε πίστη στο Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε (ΙΣΙΣ) της Επαρχίας του Σινά. Στον απόηχο της επίθεσης στις δυνάμεις ασφαλείας, η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, επιβάλλοντας απαγόρευση κυκλοφορίας και καθιέρωσε ζώνη ασφαλείας στη συνοριακή περιοχή του Σινά με τη Γάζα.

Παραπομπές

Επιπλέον ανάγνωση
 Zack Gold, Security in the Sinai: Present and Future (International Centre for Counter-Terrorism - The Hague, 2014) 

Ιστορία της Αιγύπτου
Πολεμικές συγκρούσεις
Ισλαμική τρομοκρατία
Χερσόνησος του Σινά