Αρτυστώνη

Η Αρτυστώνη, ελαμιτικά Ir-taš-du-na, Ir-da-iš-du-na, από τα παλιά περσικά *Artastūnā δηλ. στήλη της Arta = θεϊκής αλήθειας, από τη Δυναστεία των Αχαιμενιδών γεννήθηκε πριγκίπισσα της Περσίας και με τον γάμο της με τον Δαρείο Α΄ τον Μεγάλο, έγινε βασίλισσα της Περσίας.

Βιογραφία
Ήταν κόρη τού Κύρου Β΄ τού Μεγάλου της Περσίας.

Τον Κύρο Β΄, ιδρυτη της Περσικής αυτοκρατορίας, διαδέχθηκαν οι γιοί του Καμβύσης Β΄ (530-522 π.Χ.) και Σμέρδις (522-521 π.Χ.) και αυτούς ο 3ος εξάδελφός τους Δαρείος Α΄ (521-486 π.Χ.). Εκείνος, για να ισχυροποιήσει τη θέση του, παντρεύτηκε τις (ίσως ετεροθαλείς) κόρες τού Κύρου Β΄ Άτοσσα και Αρτυστώνη, καθώς και την κόρη τού Σμέρδη Παρμύς. 

Σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο, η Αρτυστώνη ήταν η ευνοούμενη σύζυγός του. Αυτή αναφέρεται στις πινακίδες των διοικητικών αρχείων της Περσέπολης.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον 3ο εξάδελφό της Δαρείο Α΄ τον Μεγάλο και είχε τέκνα:
 Αρσάμης άκμασε 454-404 π.Χ., σατράπης της Αιγύπτου.
 Γωβρύας.
 Αρταζώστρη άκμασε 498-492 π.Χ., παντρεύτηκε τον Μαρδόνιο στρατηγό της μάχης των Πλαταιών.

Πηγές
 Brosius, M: Women in Ancient Persia, 559-331 BC, Clarendon Press, Oxford, 1998.
 Kellens, J: "Artazostra", in Encyclopaedia Iranica
 Lendering, J: "Mardonius", in http://www.livius.org.
 Lewis, D: "Persians in Herodotus", in Selected Papers in Greek and Near Eastern History, pp. 345–362, Cambridge University Press, 1997. [1]
 Persepolis Fortification Archive Project

Βασίλισσες της Περσίας