Ναός Χριστού Παντοκράτορα (Κύθηρα)

Ο Ναός Χριστού Παντοκράτορα βρίσκεται στα Κύθηρα, στον κεντρικό δρόμο του Κάστρου, ανατολικά και σε επαφή με το κτίριο της Πυριτιδαποθήκης και δυτικά της πύλης εισόδου στην Ακρόπολη του Κάστρου. Ο ναός κτίστηκε το 1545 από την Μαρία Κασιμάτη, σύμφωνα με τη διαθήκη της η οποία διασώθηκε στο Νοταριακό Αρχείο Κυθήρων. 

Στη σημερινή μορφή του ο ναός είναι μονόκλιτος καμαροσκέπαστος με οξυκόρυφη καμάρα.. Αρχικά υπήρχε ένα δεύτερος κλίτος προς Νότο που κατέρρευσε και τα τοξωτά ανοίγματα από τα οποία επικοινωνούσαν τα δύο κλίτη κλείστηκαν τα τελευταία χρόνια με ξερολιθιά. Το νότιο κλίτος φαίνεται πως ήταν ο χώρος των γυναικών, ο γυναικωνίτης, σύμφωνα με τις πράξεις των εφημερίων. Οι εσωτερικές διαστάσεις του σωζόμενου ναού είναι 16 μ. μήκος, συμπεριλαμβανομένου και του Ιερού, και 4,35 πλάτος. Στο μεγάλο μήκος του εκτός από τον κυρίως ναό, συμπεριλαμβάνεται ο νάρθηκας και ένα μεταγενέστερο κελί, που είχε αρχικά δική του είσοδο βόρεια., φραγμένη σήμερα. Το κελί αυτό χτίστηκε από τον πάπα-Μανέα κατά το τέλος του 17ου αι.-αρχές 18ου αι. σύμφωνα με τη διαθήκη του. Το καμπαναριό, κατεστραμμένο σήμερα, βρισκόταν πάνω από τη μεταγενέστερη (σημερινή) είσοδο στο νάρθηκα και προφανώς ήταν δίλοβο. Ανάμεσα στον κυρίως ναό και στο νάρθηκα είναι κατασκευασμένο από πώρινους λαξευτούς θολίτες ένα ενισχυτικό τόξο. Κατά μήκος της νότιας πλευράς σχηματίζεται κτιστό πεζούλι. Η ημικυκλική αψίδα του Ιερού εξέχει ανατολικά, όπως και η κόγχη του διακονικού, και λιγότερο της πρόθεσης.Στα εξωτερικά επιχρίσματα που αντιστοιχούν στην κόγχη της πρόθεσης διακρίνεται χάραγμα με ημερομηνία 1671. Μεταγενέστερη είναι η είσοδος στο νάρθηκα, ενώ η αρχική στον κυρίως ναό μετατράπηκε σε παράθυρο.

Παραπομπές

Πηγές
Ανώνυμος, «Ναός Χριστού Παντοκράτορα», Αρχαιολογικόν Δελτίον-Χρονικά, Β1 τομ 63 (2008), σελ.238-240

Χριστου Παντοκρατορα
Κύθηρα