Αριθμός Ιωδίου

Ο Αριθμός Ιωδίου είναι παράμετρος ακορεστότητας των λιπαρών οξέων. Ισούται με την ποσότητα ιωδίου που συνδέεται με 100 γραμμάρια λιπώδους ιστού ή μείγματος λιπαρών οξέων. Το ιώδιο αντιδρά με τους διπλούς δεσμούς των λιπαρών οξέων, οπότε όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός ιωδίου τόσο περισσότεροι C=C δεσμοί υπάρχουν στο λίπος. Για παράδειγμα το λάδι καρύδας είναι πολύ κορεσμένο, και άρα καλύτερο για την παρασκευή σαπουνιών. Αφετέρου, το λινέλαιο είναι πολύ ακόρεστο, και άρα είναι αποξηραντικό έλαιο καλύτερο για την παρασκευή ελαιοχρωμάτων.

Πίνακας με αριθμούς Ιωδίου

Μεθοδολογία 

Η ανάλυση γίνεται με τεχνικές ιωδομετρίας. Το διάλυμα ιωδίου είναι κίτρινου/καφετί χρώματος. Όταν προστίθεται στο δείγμα, το ιώδιο αντιδρά με τις δραστικές χημικές ομάδες (εδώ C=C διπλούς δεσμούς) οπότε η περιεκτικότητα του διαλύματος σε ιώδιο μειώνεται, και εξίσου μειώνεται η χρωματική του ένταση. Δηλαδή, η μεταβολή στη χρωματική ένταση του διαλύματος ισούται με τη μεταβολή της περιεκτικότητάς του σε ελεύθερο Ιώδιο.

Η χημική αντίδραση της ανάλυσης παράγει διίωδοαλκάνια (όπου R και R' είναι αλκύλιο ή άλλη οργανική ομάδα):

Το πρόδρομο αλκένιο (RCH=CHR) είναι άχρωμο όπως και τα προϊόντα της αντίδρασης (RCHI-CHIR').

Στην τυπική διαδικασία, το λιπαρό οξύ αντιδρά με περίσσεια διαλύματος Hanuš ή Wijs, που είναι, αντίστοιχα, διαλύματα μονοβρωμιδίου του ιωδίου (IBr) και μονοχλωριδίου του ιωδίου (ICl) σε παγόμορφο οξικό οξύ. Το μονοβρωμίδιο (ή μονοχλωρίδιο) που δεν αντέδρασε μετατρέπεται σε ιώδιο κατόπιν αντίδρασης με ιωδιούχο κάλιο, και η συγκέντρωση του ιωδίου προσδιορίζεται με ογκομετρική ανάλυση με θειοθειικό νάτριο.

Μέθοδοι προσδιορισμού του Αριθμού Ιωδίου

Μέθοδος Huebl 
Ο αριθμός Ιωδίου εισήχθηκε από τον Hübl και περιλαμβάνει ογκομετρική ανάλυση των λιπών με το αντιδραστήριο (μάλλον χλωριούχο ιώδιο) να σχηματίζεται in situ από χλωριούχο υδράργυρο και ιώδιο.

Μέθοδος Wijs 
Προσθήκη χλωριούχου ιωδίου και ογκομέτρηση της περίσσειας με θειοθειικό νάτριο κατά  DIN 53241-1:1995-05.

Μέθοδος Hans P. Kaufmann 
Βρωμίωση των διπλών δεσμών στο σκοτάδι.  

Αντίδραση της περίσσειας βρωμίου με ιωδιούχα.

Και ογκομετρική ανάλυση της περίσσειας του ιωδίου με θειοθειϊκό.

Σχετικές αναλυτικές μέθοδοι 

 Αριθμός σαπωνοποίησης
 Αριθμός υπεροξειδίου
 Αριθμός οξύτητας

Βιβλιογραφία 

Αναλυτική χημεία
Ιώδιο