Άλβαρου Σίζα Βιέιρα

Ο Άλβαρου Ζουακίμ ντε Μέλου Σίζα Βιέιρα (Álvaro Joaquim de Melo Siza Vieira, γενν. 25 Ιουνίου 1933) είναι Πορτογάλος αρχιτέκτονας, δάσκαλος της αρχιτεκτονικής και συγγραφέας σχετικών βιβλίων. Διεθνώς είναι γνωστός ως Άλβαρου Σίζα, ενώ στην πατρίδα του ως Σίζα Βιέιρα.

Ζωή και σταδιοδρομία
Ο Σίζα Βιέιρα γεννήθηκε στο Ματουζίνους, μια πόλη γειτονική του Πόρτο. Πήρε πτυχίο αρχιτεκτονικής το 1955 από την τότε Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου του Πόρτο, τη σημερινή FAUP (Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου του Πόρτο). Ολοκλήρωσε το πρώτο κατασκευαστικό έργο του (τέσσερις οικίες στο Ματουζίνους) το 1954, προτού ακόμα τελειώσει τις σπουδές του, όταν άνοιξε γραφείο στο Πόρτο. Ο Σίζα Βιέιρα δίδαξε στη Σχολή της αποφοιτήσεώς του από το 1966 έως το 1969, επιστρέφοντας το 1976. Εκτός από τη διδασκαλία του εκεί, υπήρξε επισκέπτης καθηγητής στη Μεταπτυχιακή Σχολή Σχεδίου του Χάρβαρντ (Harvard Graduate School of Design), στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, στο Πανεπιστήμιο των Άνδεων (στη Μπογκοτά) και στην Ομοσπονδιακή Πολυτεχνική Σχολή της Λωζάνης.

Ο Φερνάντο Τάβορα και ο Σίζα αποτελούν σημεία αναφοράς για τη FAUP, στην οποία αμφότεροι υπήρξαν καθηγητές. Οι δυο τους συνεργάσθηκαν από το 1955 μέχρι το 1958. Ο Σίζα έχει συνεργασθεί επίσης με τον Εδουάρδου Σόουτου ντε Μόουρα, π.χ. στα περίπτερα της Πορτογαλίας στην Παγκόσμια Έκθεση του 1998 και στην Παγκόσμια Έκθεση του 2000. Το έργο του Σίζα περιγράφεται συχνά ως «ποιητικός μοντερνισμός»..

Ανάμεσα στα πρώτα έργα του Σίζα που προσέλκυσαν την ευρύτερη προσοχή ήταν ένα συγκρότημα από δημόσιες πισίνες (τις «Piscinas de Marés») που δημιούργησε τη δεκαετία του 1960 στην παραλία Λέσα ντα Παλμέιρα του Ματουζίνους. Περιλαμβάνει δύο πισίνες (μία για παιδιά και μία για ενήλικες), αποδυτήρια και καφετέρια, όλα δημιουργημένα στον φυσικό βράχο με ανεμπόδιστη θέα της θάλασσας. Το 1977, μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος στην Πορτογαλία, το δημοτικό συμβούλιο της Έβουρα ανέθεσε στον Σίζα τη σχεδίαση συγκροτήματος κατοικιών σε προάστιο της πόλεως. Ο αρχιτέκτονας συμμετείχε επίσης και συντόνισε την ομάδα που ανακατασκεύασε το ιστορικό κέντρο της Λισαβόνας που καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1988.

Τα περισσότερα από τα γνωστότερα έργα του Σίζα βρίσκονται στο Πόρτο: το τεϊοποτείο Boa Nova (1963), τα κτίσματα της FAUP (1987-1993) και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Σεράλβες (1997). Από τη δεκαετία του 1970 ο αρχιτέκτονας έχει συμμετάσχει σε πολλά έργα δημόσιας κατοικίας, δημόσιων κολυμβητηρίων και πανεπιστημιακών κτισμάτων. Από το 1995 μέχρι το 2009 εργαζόταν για το κτήριο ενός μουσείου αρχιτεκτονικής στη νήσο Hombroich της Γερμανίας, το οποίο ολοκλήρωσε σε συνεργασία με τον Rudolf Finsterwalder.

Μετά τη νίκη τους σε διεθνή διαγωνισμό το 2010, ανατέθηκε στον Σίζα και στον Χουάν Δομίνγκο Σάντος της Γρανάδας η σχεδίαση μιας νέας εισόδου και κέντρου επισκεπτών στην Αλάμπρα (2014).

Τον Ιούλιο του 2014 ο αρχιτέκτονας ανακοίνωσε την απόφασή του να δωρίσει το μεγαλύτερο μέρος του αρχιτεκτονικού του αρχείου στο Καναδικό Κέντρο Αρχιτεκτονικής (CCA) στο Μόντρεαλ, προκειμένου να το καταστήσει «προσβάσιμο μαζί με το έργο άλλων μοντέρνων και σύγχρονων αρχιτεκτόνων», ενώ επίσης δώρισε αρχεία προγραμμάτων που είχε αναλάβει κατά καιρούς στο Ίδρυμα Καλούστ Γκουλμπενκιάν στη Λισαβόνα και στο ίδρυμα Σεράλβες στο Πόρτο.

Διεθνής αναγνώριση και τιμητικές διακρίσεις

Το 1987 ο κοσμήτορας της Μεταπτυχιακής Σχολής Σχεδίου του Χάρβαρντ (Harvard Graduate School of Design), Ισπανός αρχιτέκτονας Ραφαέλ Μονέο, οργάνωσε την πρώτη έκθεση του έργου του Σίζα στις ΗΠΑ. Το 1992 ο Πορτογάλος αρχιτέκτονας τιμήθηκε με το υψηλότερου κύρους βραβείο αρχιτεκτονικής στον κόσμο, το Βραβείο Πρίτσκερ, για το πρόγραμμα ανακατασκευής του Σιάδου, του ιστορικού εμπορικού κέντρου της Λισαβόνας, που είχε καταστραφεί σχεδόν τελείως από πυρκαγιά τον Αύγουστο του 1988.

Μεταξύ των άλλων βραβείων του Άλβαρου Σίζα Βιέιρα είναι και τα παρακάτω:

 Χρυσό Μετάλλιο του Ανώτερου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής του Κολεγίου Αρχιτεκτόνων της Μαδρίτης (1988)
 Μετάλλιο Άλβαρ Άαλτο (1988)
 Βραβείο Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Βραβείο Μις φαν ντερ Ρόε)
 Βραβείο Πρίγκιπα της Ουαλίας στον Αστικό Σχεδιασμό από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ
 Παράσημο του Στρατιωτικού Τάγματος του Αγίου Ιακώβου του Ξίφους (Πορτογαλία, Ιούνιος 1992)
 Εθνικό Βραβείο Αρχιτεκτονικής της Πορτογαλίας (1993)
 Βραβείο στη μνήμη Arnold W. Brunner από την Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Γραμμάτων (1998)
 Praemium Imperiale της Ιαπωνίας (1998)
 Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Πρίγκιπα Ερρίκου (Πορτογαλία, Ιούλιος 1999)
 Βραβείο Βολφ στις Τέχνες (2001)
 «Χρυσός Λέοντας» της 8ης Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας το 2002, για τον σχεδιασμό του Ιδρύματος Ιμπέρε Καμάργκου (Fundação Iberê Camargo) στο Πόρτο Αλέγκρε.
 Μετάλλιο του Τάγματος Πολιτιστικής Αξίας (2007) από την κυβέρνηση της Βραζιλίας.
 Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο αρχιτεκτονικής από το RIBA (2009)
 Χρυσό Μετάλλιο της Διεθνούς Ενώσεως Αρχιτεκτόνων (2011).
 «Χρυσός Λέοντας» της 13ης Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας το 2012, για το σύνολο του έργου του.
 Μεγαλόσταυρος του Τάγματος Δημόσιας Διδασκαλίας (Πορτογαλία, Απρίλιος 2017)

Ο Άλβαρου Σίζα Βιέιρα έχει ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτορας των ακόλουθων Α.Ε.Ι.: Πολυτεχνείο της Βαλένθια, Ομοσπονδιακή Πολυτεχνική Σχολή της Λωζάνης, Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, Πανεπιστήμιο «Menendez Pelayo» (Σανταντέρ), Εθνικό Πανεπιστήμιο Μηχανικών της Λίμα, Πανεπιστήμιο της Κόιμπρα, Πανεπιστήμιο «Λουσιάδα» του Πόρτο, Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Παραΐμπα, Πανεπιστήμιο της Νάπολης και Πανεπιστήμιο της Παβίας (2007). Είναι μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, του Αμερικανικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτόνων, της Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής της Γαλλίας, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών και επίτιμος εταίρος του RIBA.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
 Jacinto Rodrigues: Álvaro Siza / obra e método, Livraria Civilização Editora 1992, ISBN 972-26-1099-6
 Peter Testa: Álvaro Siza, Birkhäuser 1996, ISBN 3-7643-5598-0
 Álvaro Siza: City Sketches, Birkhäuser 1994, ISBN 3-7643-2820-7
 Jorge Figueira (Hrsg.): Álvaro Siza. Modern Redux (κείμενα: Alexandre Alves Costa, Jorge Figueira, Hans Ibelings, Guilherme Wisnik), Hatje Cantz Verlag, Ostfildern 2008, ISBN 978-3-7757-2298-8(αγγλικά/γερμανικά)
 Raul Betti & Greta Ruffino: Álvaro Siza, Viagem sem Programa, Red Publishing 2012, ISBN 978-88-88492-22-3
 Duarte, J.P.: Customizing Mass Housing: a discursive grammar for Siza's houses at Malagueira, διδακτορική διατριβή, Massachusetts Institute of Technology 2001
 Kenneth Frampton: Álvaro Siza. Complete Works, Phaidon, Λονδίνο 2000, ISBN 978-0714840048
 Philip Jodidio: Álvaro Siza: Complete Works 1952-2013, Taschen 2013

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Πορτογάλοι αρχιτέκτονες
Μοντερνιστές αρχιτέκτονες
Αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα
Βραβευμένοι με Βραβείο Πρίτσκερ