Τοπογραφία της Κροατίας

Η τοπογραφία της Κροατίας ορίζεται από τρία μεγάλα γεωμορφολογικά τμήματα της χώρας. Αυτά είναι η Πανονική λεκάνη, οι Δειναρικές Άλπεις και η λεκάνη της Αδριατικής. Το μεγαλύτερο μέρος της Κροατίας αποτελείται από πεδινές εκτάσεις, με υψόμετρο μικρότερο από 200 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, που καταγράφεται στο 53.42% της χώρας. Το μεγαλύτερο μέρος των πεδινών περιοχών βρίσκεται στις βόρειες περιοχές της χώρας, ειδικά στη Σλαβονία, η οποία αποτελεί μέρος της Πανονικής λεκάνης. Οι πεδιάδες διασκορπίζονται από τις δομές χορστ και γκράμπεν, που πιστεύεται ότι διέσπασαν την επικράτεια της Παννονικής Θάλασσας σε νησιά.

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση εδάφους σε σχετικά υψηλές ανυψώσεις βρίσκεται στις περιοχές Λίκα και Γκόρσκι Κοτάρ στις Δειναρικές Άλπεις αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις τέτοιες περιοχές βρίσκονται σε κάποιο βαθμό σε όλες τις περιοχές της Κροατίας. Οι Δειναρικές Άλπεις περιέχουν το υψηλότερο όρος της Κροατίας, το Ντινάρα με υψόμετρο 1.831 μέτρων καθώς και όλα τα άλλα βουνά στην Κροατία, τα οποία ξεπερνούν τα 1.500 μέτρα υψόμετρο. Η ηπειρωτική ακτή της Κροατίας στην Αδριατική θάλασσα έχει μήκος 17.773 χιλιομέτρων, ενώ τα 1.246 νησιά και νησάκια της περιλαμβάνουν ακόμα 4.058 χιλιόμετρα ακτογραμμής. Η καρστική τοπογραφία αποτελεί περίπου το ήμισυ της Κροατίας και είναι ιδιαίτερα εμφανής στις Δειναρικές Άλπεις καθώς και σε όλες τις παράκτιες περιοχές και τα νησιά.

Γεωμορφολογικές μονάδες 
Το μεγαλύτερο μέρος της Κροατίας αποτελείται από πεδινές εκτάσεις, με υψόμετρο μικρότερο από 200 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, που καταγράφεται στο 53,42% της χώρας. Το μεγαλύτερο μέρος των πεδινών περιοχών βρίσκεται στις βόρειες περιοχές της χώρας, ειδικά στη Σλαβονία, που αντιπροσωπεύει τμήμα της Παννονικής λεκάνης. Η επικράτεια με υψόμετρο από 200 έως 500 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας περιλαμβάνει το 25,61% της επικράτειας της Κροατίας και οι περιοχές μεταξύ 500 και 1,000 μέτρων πάνω από τη στάθμη της θάλασσας καλύπτουν το 17.11% της χώρας. Περαιτέρω το 3,71% της επικράτειας της χώρας βρίσκεται σε υψόμετρο από 1.000 έως 1.500 μέτρα και μόνο το 0.15% της επικράτειας της Κροατίας βρίσκεται σε υψόμετρο άνω των 1.500 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η Παννονική λεκάνη και οι Δειναρικές Άλπεις μαζί με την λεκάνη της Αδριατικής αντιπροσωπεύουν τα κύρια γεωμορφολογικά τμήματα της Κροατίας.

Αδριατική Λεκάνη 

Η ακτογραμμή της Κροατίας στην Αδριατική Θάλασσα έχει μήκος 17.773 χιλιομέτρων, ενώ τα 1.246 νησιά και νησίδες καλύπτουν επιπλέον ακτογραμμή 4.058 χιλιομέτρων. Η απόσταση μεταξύ των ακραίων σημείων της ακτογραμμής της Κροατίας είναι 526 χιλιόμετρα. Ο αριθμός των νησιών περιλαμβάνει όλα τα νησιά, τα νησάκια και τους βράχους όλων των μεγεθών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αναδύονται μόνο στη παλίρροια. Τα μεγαλύτερα νησιά της χώρας είναι το Κρες και το Κρκ, ενώ το υψηλότερο είναι το Μπρατς, με το μεγαλύτερο υψόμετρό του να φτάνει τα 780 μέτρα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας. Τα νησιά αυτά περιλαμβάνουν 48 μόνιμα κατοικημένα, ενώ τα πιο πυκνοκατοικημένα μεταξύ τους είναι το Κρκ και η Κόρτσουλα.

Η πλειοψηφία των ακτών χαρακτηρίζεται από μια καρστική τοπογραφία, η οποία αναπτύχθηκε από την πλατφόρμα ανθρακικών αλάτων της Αδριατικής. Η καρστικοποίηση άρχισε σε μεγάλο βαθμό μετά την τελική άνοδο των Δειναριδών στο Ολιγόκαινο και το Μειόκαινο, όταν οι ανθρακικές αποθέσεις εκτέθηκαν σε ατμοσφαιρικές επιδράσεις, φτάνοντας μέχρι τα 120 μέτρα κάτω από τη σημερινή στάθμη της θάλασσας, που εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια του τελευταίου παγετού μέγιστου. Εκτιμάται ότι ορισμένοι καρστικοί σχηματισμοί σχετίζονται με προηγούμενες βυθίσεις, κυρίως με την κρίση της Μεσσινιανής αλατότητας. Το μεγαλύτερο μέρος της ανατολικής ακτής αποτελείται από ανθρακικά βράχια. Υπάρχουν συγκριτικά μικρές προσχωσιγενείς περιοχές της ακτής της Αδριατικής στην Κροατία -ιδίως στο Δέλτα του Νερέτβα. Η δυτική Ίστρια βαθμιαία υποχωρεί, έχοντας βυθιστεί περίπου κατά 15 μέτρα τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια. Στη λεκάνη της Μεσαίας Αδριατικής, υπάρχουν ενδείξεις για ηφαιστειακή κατάσταση στη Πέρμια εποχή που παρατηρήθηκε στην περιοχή της Κομίζα στο νησί Βις καθώς και στα ηφαιστειακά νησιά Γιάμπουκα και Μπρούσνικ.

Δειναρικές Άλπεις 

Ο σχηματισμός των Δειναρικών Άλπεων συνδέεται με την ύστερη Ιουρασσική εποχή με την πρόσφατη πτυχή και την ζώνη ώθησης, η οποία αποτελεί μέρος της ορεινής ορνιθοπανίδας και εκτείνεται νοτιοανατολικά από τις νότιες Άλπεις. Οι Δειναρικές Άλπεις της Κροατίας καλύπτουν ολόκληρες τις περιοχές Γκόρσκι Κοτάρ και Λίκα, καθώς και σημαντικά τμήματα της Δαλματίας, με τη βορειοανατολική τους άκρη να εκτείνεται από το Ζούμπερακ έως την περιοχή της Μπανόβινας, κατά μήκος του ποταμού Σάβα, και οι δυτικότεροι γεωγραφικοί τους σχηματισμοί να είναι η Τσιτσάριγια (υψόμετρο 1.272 μέτρων) και η Ούτσκα (υψόμετρο 1.396 μέτρων) στην Ίστρια. Οι Δειναρικές Άλπεις περιέχουν το ψηλότερο βουνό της Κροατίας, τη Ντινάρα, καθώς και όλα τα άλλα βουνά στην Κροατία, τα οποία ξεπερνούν τα 1.500 μέτρα, το Μπιόκοβο, το Βελεμπίτ, τη Πλιεσίβιτσα, τη Βέλικα Καπέλα, τη Ρίσνιακ, τη Σβιλάγια και το Σνιέζνικ.

Η καρστική τοπογραφία αποτελεί περίπου το ήμισυ της Κροατίας και είναι ιδιαίτερα εμφανής στις Δειναρικές Άλπεις. Υπάρχουν πολλά σπήλαια στην Κροατία, 49 από τα οποία είναι βαθύτερα από τα 250 μέτρα, 14 βαθύτερα από τα 500 μέτρα και τρία βαθύτερα από τα 1.000 μέτρα. Το μεγαλύτερο σπήλαιο της Κροατίας, το Κίτα Γκατσέσινα, είναι ταυτόχρονα το μεγαλύτερο σπήλαιο στις Δειναρικές Άλπεις στα 20.656 μέτρα.

Παννονική λεκάνη 

Η Παννονική λεκάνη σχηματίστηκε μέσα από τη Μειοκαινική αραίωση και την καθίζηση των δομών κρούστας που σχηματίστηκαν κατά την Ύστερη Βαρισκανική Παλαιοζωική Ορογένεση. Οι παλαιοζωικές και μεσοζωικές δομές είναι ορατές στο Παπούκ και σε άλλα σλαβονικά βουνά. Οι διεργασίες οδήγησαν επίσης στον σχηματισμό μιας στρατοηφαιστιακής αλυσίδας στη λεκάνη 17-12 εκατομμύρια χρόνια πριν και εντονότερη καθίζηση παρατηρήθηκε μέχρι 5 εκατομμύρια χρόνια πριν καθώς και στους βασάλτες πλυμμηρών περίπου 7.5 εκατομμύρια χρόνια πριν. Η σύγχρονη ανύψωση των Καρπαθίων απέκοψε τη ροή του νερού ανάμεσα στη Μαύρη Θάλασσα και την Πανονική Θάλασσα. Τα ιζήματα μεταφέρθηκαν στη λεκάνη απορροής από τα βουνά των Καρπαθίων και των Δειναρικών, με ιδιαιτέρως βαθιά ποτάμια ιζήματα που καταβυθίστηκαν στο Πλειστόκαινο κατά την ανύψωση των Υπερδουναβικών Ορέων. Τελικά, έως τα 3.000 μέτρα του ιζήματος αποτέθηκαν στη λεκάνη και η θάλασσα τελικά ξεράθηκε μέσω του φαραγγιού της Σιδηράς Πύλης.

Τα αποτελέσματα αυτών των διαδικασιών είναι μεγάλες πεδιάδες στην ανατολική Σλαβονία, Μπαρανία και Συρμία, καθώς και στις κοιλάδες των ποταμών, ειδικά κατά μήκος των Σάβα, του Ντράβα και του Κούπα. Οι πεδιάδες διασκορπίζονται από τις δομές χορστ και γκράμπεν, που πιστεύεται ότι διέσπασαν την επιφάνεια της Πανονικής Θάλασσας ως νησιά. Ο ψηλότερος από αυτούς τους σχηματισμούς είνα ο Ιβάνστιτσα και ο Μεντβέντνιτσα βόρεια του Ζάγκρεμπ και το Χρβάτσκο Ζαγκόριε καθώς επίσης και το Παπούνι και το Παπούρ που είναι από τα ψηλότερα βουνά της Σλαβονίας που περιβάλλουν τη Ποζέγκα. Το Πσούνι, το Παπούκ και η γειτονική Κρντίγια αποτελούνται ως επί το πλείστον από παλαιοζωικά βράχια ηλικίας 350-300 εκατομμυρίων ετών. Η Ποζέσκα γκόρα, δίπλα στο Πσούνι, αποτελείται από πολύ πιο πρόσφατα νεογενή πετρώματα, αλλά υπάρχουν επίσης ιζηματογενή ιζήματα και πυριγενή πετρώματα που σχηματίζουν την κύρια κορυφή 30 χιλιομέτρων του λόφου και αντιπροσωπεύουν τη μεγαλύτερη πυριγενή μορφή στην Κροατία. Ένας μικρότερος πυριγενής σχηματισμός βρίσκεται επίσης στο Παπούκ, κοντά στο Βοτσίν. Οι δύο, όπως και το Μοσλαβάτσκα Γκόρα είναι πιθανά υπολείμματα ενός ηφαιστειακού τόξου που σχετίζεται με την ανύψωση των Δυναρικών Άλπεων.

Δείτε επίσης 
 Γεωγραφία της Κροατίας

Παραπομπές 

Γεωγραφία της Κροατίας