Τόδα της Παμπλόνα

Η Τόδα Αθνάρεθ της Παμπλόνα (Toda Aznárez, 876 - 958), βασίλισσα της Παμπλόνα λόγω του γάμου της με τον Σάντσο Α΄ της Παμπλόνα ιδρυτή της δυναστείας των Χιμένεθ, ήταν κόρη του Αθνάρ Σάντσεθ, κόμη του Λαρέν και της Οννέκα Φορτούνεθ. Η Τόδα ήταν αδελφή της Σάντσα Αθνάρεθ, η οποία παντρεύτηκε τον Χιμένο της Παμπλόνα, επίσης ήταν εγγονή του Φορτούν της Παμπλόνα. Ο πατέρας της Αθνάρ Σάντσεθ ήταν εγγονός του Γκαρθία της Παμπλόνα, ενώ η μητέρα της Οννέκα Φορτούνεθ ήταν κόρη του Φορτούν της Παμπλόνα· τα παιδιά της Τόδας με αυτόν τον τρόπο ήταν απόγονοι της Οίκου των Ινίγκεθ των μοναρχών της Παμπλόνα. Η Τόδα και η αδελφή της Σάντσα ήταν θείες του χαλίφη Άμπντ-αρ-Ραχμαν Γ΄ από τον πρώτο γάμο της μητέρας τους με τον Αμπντουλλάχ-ίμπν-Μωχάμμετ.

Σχέσεις με τον ανιψιό της χαλίφη της Κόρδοβας

Με τον θάνατο του κουνιάδου της Χιμένο (931) η Τόδα έγινε αντιβασίλισσα και κηδεμόνας για λογαριασμό του γιου της Γκαρθία Α΄. Το 934 η Τόδα υπέγραψε συνθήκη, με την οποία υποστήριζε τον ανιψιό της χαλίφη Άμπντ-αρ-Ραχμαν και απελευθέρωνε όλους τους μουσουλμάνους αιχμαλώτους· σε αντάλλαγμα θα υποστήριζε ο ανιψιός της χαλίφης τα δικαιώματα της ίδιας και τού γιου της στον θρόνο της Παμπλόνα. Η συνθήκη αυτή οδήγησε σε εξέγερση στο Φαλς από τον κόμη Φορτούν Γκαρθές, που αντιπαθούσε πολύ τους μουσουλμάνους· η επανάσταση κατεστάλη εύκολα από τον στρατό της Κόρδοβας. Η ίδια η Τόδα με μια τιμωρητική εκστρατεία παραβίασε για πρώτη φορά την συνθήκη το 937. Σύμφωνα με μερικά διατάγματα όπως φαίνεται, που ακολούθησαν, απέκλεισε το όνομα της νύφης της -που ήταν η νόμιμη βασίλισσα- χάρη του δικού της ονόματος όπως την περίοδο (947 - 955) και το 959. Το 958 διοικούσε η ίδια αδιευκρίνιστες περιοχές όπως το Ντέθιο και το Λίθαρρα.

Θεραπεία του εγγονού της Αλφόνσου της Λεόν 

Την ίδια χρονιά ανησύχησε έντονα για την υγεία του εγγονού της Σάντσο Α΄ του Λεόν. Ζήτησε την ιατρική υποστήριξη του ανιψιού της χαλίφη Άμπντ-αρ-Ραχμαν Γ΄, ο οποίος ήταν διάσημος, επειδή η αυλή του είχε τους καλύτερους γιατρούς εκείνη την εποχή, ο χαλίφης έστειλε τον διάσημο Ιουδαίο γιατρό Ασντάι-ιμπν-Σαπρού, ο οποίος υποσχέθηκε να θεραπεύσει τον Σάντσο, υπό την προϋπόθεση να επισκεφτεί η Τόδα την Κόρδοβα. Η Τόδα, ο γιος της Σάντσο Α΄ της Παμπλόνα και ο εγγονός της Σάντσο Α΄ της Λεόν έφτασαν στο Χαλιφάτο της Κόρδοβας, όπου έγιναν δεκτοί από τον χαλίφη και την συνοδεία του με μεγάλες τιμές.  Το γεγονός αυτό ήταν ένα από τα κορυφαία διπλωματικά γεγονότα τού μεσαίωνα ανάμεσα στους χριστιανούς και τους μουσουλμάνους· η διαδικασία θεραπείας του εγγονού της Σάντσο Α΄ τελικά ήταν επιτυχής. Η Τόδα ήταν διπλωματικά ενεργή μέχρι το τέλος της βασιλείας της, πραγματοποιώντας διπλωματικούς γάμους των θυγατέρων της με τους χριστιανούς βασιλείς της Ιβηρικής· απεβίωσε υπέργηρη το 958.

Οικογένεια
Με τον σύζυγο της Σάντσο Α΄ της Παμπλόνα απέκτησε:
 Γκαρθία Α΄ της Παμπλόνα.
 Ουρράκα Σάντσεθ, σύζυγος του Ραμίρο Β΄ του Λεόν.
 Οννέκα Σάντσεθ, σύζυγος του Αλφόνσος Δ΄ του Λεόν.
 Σάντσα Σάντσεθ, τρίτη σύζυγος του Ορδόνιο Β΄ του Λεόν.
 Βελασκίτα Σάντσεθ.

Παραπομπές

Πηγές
Salas Merino, Vicente (2008). La Genealogía de Los Reyes de España
Roger Collins, "Queens-Dowager and Queens-Regnant in Tenth-Century León and Navarre", in John Carmi Parsons, Medieval Queenship, 1998

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Η Ιστορία των Ιουδαίων

Βασίλισσες της Ναβάρρας