Υπερκαυκασιανή Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία

Η Υπερκαυκασιανή Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία (Υπερκαυκασιανή ΣΟΣΔ ή ΥΣΟΣΔ), ήταν ομόσπονδη δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης, που υπήρχε από το 1922 έως το 1936. Ενσωμάτωνε την Αρμενική ΣΣΔ, την Αζερική ΣΣΔ και τη Γεωργιανή ΣΣΔ. Καθώς χωριζόταν από τη Ρωσική ΣΟΣΔ με τον Καύκασο, οι τρεις νότιες δημοκρατίες ονομάζονται παραδοσιακά Υπερκαυκασιακές Δημοκρατίες. Δημιουργήθηκαν για να εδραιώσει την οικονομική κατάσταση της περιοχής, ενώ η Ρωσική ΣΟΣΔ βοήθησε στην εδραίωση των Μπολσεβίκων στις δημοκρατίες. Ήταν μία από τις τέσσερις δημοκρατίες που υπέγραψαν τη συνθήκη για την ίδρυση της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών το 1922.

Ονόματα στις τοπικές γλώσσες 
 

 Αντρκοβκάσι Χορχρνταγίν Σοτσιαλιστακάν Ντασναγίν (Φεντερατίβ) Χανραπετουτγιούν

 

 Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası

 

 Αμιερκαβκάσιις Σάμπτσοτα Πεντερατσιούλι Σοτσιαλιστούρι Ρεσπούμπλικα

 

 Ζακαβκάζσκαγια Σοτσιαλιστιτσέσκαγια Φεντερατίβναγια Σαβέτσκαγια Ρεσπούμπλικα (ΖΣΦΣΡ)

Ιστορία 
Οι ρίζες της Υπερκαυκασιακής συγκυριαρχικής πολιτείας  χρονολογούνται από την διάλυση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1918, μετά την οκτωβριανή Επανάσταση, όταν οι επαρχίες του Καυκάσου, αποσχίστηκαν και δημιούργησαν την Υπερκαυκασιακή Ομοσπονδία. Τα αντίπαλα εθνικά συμφέροντα και η αντιπαράθεση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οδήγησε στην διάλυση της Ομοσπονδίας της Υπερκαυκασίας μόνο δύο μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 1918.

Τα τρία διάδοχα κράτη, η Πρώτη Δημοκρατία της Αρμενίας, η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν, και η Λαϊκή Δημοκρατία της Γεωργίας, που διήρκεσαν μέχρι το τέλος του ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου, όταν καταλήφθηκαν από τον Κόκκινο Στρατό και σοβιετοποιήθηκαν. Μετά από πρόταση του Βλαντιμίρ Λένιν, οι τρεις Σοβιετικές Δημοκρατίες, η Αρμενία,  το Αζερμπαϊτζάν και η Γεωργία, ενώθηκαν στην Ομοσπονδιακή Ένωση των Σοσιαλιστικών Σοβιετικών Δημοκρατιών της Υπερκαυκασίας στις 12 Μαρτίου του 1922. Το ίδιο έτος, στις 13 Δεκεμβρίου, το πρώτο υπερκαυκασιακό Συνέδριο των Σοβιέτ μετέτρεψε την ομοσπονδία  των κρατών σε ενιαίο ομοσπονδιακό κράτος'' και μετονομάστηκε σε Υπερκαυκασιακή Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Σοβιετική Δημοκρατία, αν και οι συνιστώσες δημοκρατίες κρατούσαν επίσημα την αυτονομία τους. Το κογκρέσο ενέκρινε το σύνταγμα, διόρισε τη Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή (το ανώτατο νομοθετικό σώμα), και το Συμβούλιο των Επιτρόπων του Λαού (της κυβέρνησης). Ο Μάμια Οραχελασβίλι, γεωργιανός ηγέτης των Μπολσεβίκων, έγινε ο πρώτος πρόεδρος του Συμβουλίου των Κομισάριων του Λαού της Υπερκαυκασιανής ΣΟΣΔ. Η Τιφλίδα έγινε η πρωτεύουσα της δημοκρατίας.

Η δημοκρατία έγινε ένα από τα ιδρυτικά κράτη της Σοβιετικής Ένωσης, στις 30 Δεκεμβρίου, μαζί με τη Ρωσική ΣΟΣΔ, την Ουκρανική ΣΟΣΔ και τη Λευκορωσική ΣΟΣΔ. Τον Δεκέμβριο του 1936, η Υπερκαυκασιανή ΣΟΣΔ διαλύθηκε και χωρίστηκε στις τρεις ακόλουθες δημοκρατίες: Γεωργιανή, Αρμενική και Αζερική ΣΣΔ.

Αυτόνομες δημοκρατίες εντός της ΥΣΟΣΔ 

Μετά την εισβολή του Κόκκινου Στρατού στην Γεωργία, η Αμπχαζία, αυτόνομη επαρχία εντός της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γεωργίας, ανακηρύχθηκε Σοβιετική Δημοκρατία από την Αμπχαζική Επαναστατική Επιτροπή τον Μάρτιο του 1921, ως Αμπχαζιανή ΣΣΔ. Ωστόσο, οι σχέσεις της δημοκρατίας με τη Γεωργία και τη Ρωσία δεν διευθετήθηκαν επισήμως. Στις 16 Δεκεμβρίου του 1921, η Αμπχαζία υπέγραψε συνθήκη συμμαχίας με τη Γεωργιανή ΣΣΔ και όρισε το καθεστώς της ως δημοκρατίας της συμφωνίας (ρωσικά: договорная республика) και ίδρυσε τη στρατιωτική, πολιτική και οικονομική ένωση μεταξύ των δύο Σοβιετικών δημοκρατιών, υπάγοντας την Αμπχαζική ΣΣΔ στην Γεωργιανή ΣΣΔ. Έτσι, μέσω της Γεωργίας, η Αμπχαζία εντάχθηκε στην ΥΣΟΣΔ και βρισκόταν αρχικά επί ίσοις όροις με τις άλλες δημοκρατίες της ομοσπονδίας. Στις 19 Φεβρουαρίου 1931 το καθεστώς της Αμπχαζίας υποβαθμίστηκε σε Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία εντός της Γεωργιανής ΣΣΔ.

Η ΑΣΣΔ της Ατζαρίας ιδρύθηκε στις 16 Ιουλίου 1921 εντός της Γεωργιανής ΣΣΔ ως συνέπεια της Συνθήκης του Καρς. Η συνθήκη έφερε το τέλος της εκστρατείας του Καυκάσου στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, διαιρώντας την πρώην περιφέρεια Μπατούμι του κυβερνείου Κουτάις της Ρωσικής Αυτοκρατορίας μεταξύ της Γεωργίας και της Τουρκίας. Σύμφωνα με τη συμφωνία το βόρειο μισό με σημαντικό πληθυσμό Γεωργιανών Μουσουλμάνων θα γίνει μέρος της Σοβιετικής Γεωργίας, αλλά θα παραχωρηθεί αυτονομία.

Μια άλλη αυτόνομη δημοκρατία ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 1920 στο Ναχιτσεβάν, μια περιοχή που συνορεύει με την Αρμενία, την Τουρκία και το Ιράν, την οποία διεκδικούσαν Αρμένιοι και Αζέροι. Μετά την κατάληψη της περιοχής από τον Κόκκινο Στρατό, η Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Ναχιτσεβάν ανακήρυξε με "στενούς δεσμούς" με την ΣΣΔ του Αζερμπαϊτζάν. Η Συνθήκη της Μόσχας και η Συνθήκη του Καρς επιβεβαίωσε την ίδρυση της αυτόνομης δημοκρατίας ως μέρος του Σοβιετικού Αζερμπαϊτζάν.

Αρχηγοί κράτους

Γραμματόσημα και ταχυδρομική ιστορία 
Πριν από το 1923, η Γεωργία, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν εξέδιδαν δικά τους γραμματόσημα. Η Υπερκαυκασιανή Ομοσπονδία άρχισε να εκδίδει τα δικά της γραμματόσημα στις 15 Σεπτεμβρίου 1923, και αντικατέστησε τις εκδόσεις των δημοκρατιών στις 1 Οκτωβρίου.

Τα πρώτα γραμματόσημα ήταν μερικά ρωσικά και αρμενικά γραμματόσημα στα οποία τυπωνόταν ένα αστέρι με τα αρχικά της Ομοσπονδίας εντός των σημείων. Ο μεγάλος πληθωρισμός έφερε ως αποτέλεσμα την έκδοση γραμματοσήμων με Σοβιετικά σύμβολα πάνω από τα βουνά και πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου, με τιμές από 40.000 έως 500.000 ρούβλια. Τα 40.000 ρούβλια και 75.000 ρούβλια αργότερα έγιναν 700.000 ρούβλια. Στις 24 Οκτωβρίου, τα γραμματόσημα επανεκδόθηκαν με τιμές από το 1 έως 18 χρυσά καπίκια. Αρχίζοντας το 1924, η Ομοσπονδία χρησιμοποιούσε γραμματόσημα της Σοβιετικής Ένωσης.Τα περισσότερα από τα γραμματόσημα της Ομοσπονδίας δεν είναι ιδιαίτερα σπάνια σήμερα. Η τιμή τους ανέρχεται σε 1-2 δολάρια (με βάση τις τιμές του 1998) αν και οι εκτυπώσεις πάνω στα αρμενικά μπορεί να κοστίζουν έως και 200 δολάρια.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 

Αζερόφωνες χώρες και εδάφη
Αρμενόφωνες χώρες και εδάφη
Αζερική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία
Νεότερη ιστορία της Γεωργίας
Νεότερη ιστορία της Αρμενίας
Νεότερη ιστορία του Αζερμπαϊτζάν
Ιστορία του Καυκάσου υπό την Σοβιετική Ένωση
Πρώην σοσιαλιστικές δημοκρατίες
Πρώην κράτη της Δυτικής Ασίας
Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ρωσικά
Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα αζέρικα
Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα αρμενικά
Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες
Υπερκαυκασιανή Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία