Νικολάι Ζελίνσκι

Ο Νικολάι Ντμίτριεβιτς Ζελίνσκι (ρωσ. Никола́й Дми́триевич Зели́нский, 6 Φεβρουαρίου ν.η. 1861 – 31 Ιουλίου 1953) ήταν Ρώσος και Σοβιετικός χημικός και ακαδημαϊκός.

Ο Ζελίνσκι υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές της θεωρίας της οργανικής καταλύσεως. Επίσης, ήταν ο εφευρέτης της πρώτης αποτελεσματικής αντιασφυξιογόνου μάσκας παγκοσμίως με φιλτράρισμα ενεργοποιημένου άνθρακα παγκοσμίως (1915).

Βιογραφικά δεδομένα 
Ο Νικολάι Ζελίνσκι γεννήθηκε στην Τιράσπολη της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οδησσού, καθώς και στη Γερμανία, στα Πανεπιστήμια της Λειψίας και του Γκέτινγκεν (στο τελευταίο είχε δάσκαλο τον Βίκτορ Μέγιερ). Πήρε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα και το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Νοβοροσίσκ, το 1888 και το 1891 αντιστοίχως. Στη συνέχεια, το 1893, διορίσθηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας, όπου και εργάσθηκε μέχρι τη συνταξιοδότησή του, με την εξαίρεση των ετών από το 1911 μέχρι το 1917. Το κύριο ερευνητικό πεδίο του ήταν η χημεία των κυκλικών υδρογονανθράκων.

Ο Ζελίνσκι διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Φυσιοδιφών Μόσχας. Απεβίωσε στη Μόσχα σε ηλικία 92 ετών. Είχε τιμηθεί με το τίτλο-παράσημο του Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργασίας και με το Βραβείο Στάλιν (το 1942), ενώ η σορός του αναπαύεται στο Κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι διακεκριμένων προσωπικοτήτων, στη Μόσχα.

Ονομάσθηκαν προς τιμή του 

 Ο κρατήρας Ζελίνσκι (Zelinskiy) στην αόρατη από τη Γη πλευρά της Σελήνης.
 Το Ινστιτούτο Ζελίνσκι Οργανικής Χημείας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.
 Η αντίδραση αλογόνωσης Hell-Volhard-Zelinsky

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
 
 

Ρώσοι χημικοί
Σοβιετικοί χημικοί
Ρώσοι εφευρέτες