Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδος

Το Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδος είναι υπό κατασκευή μουσείο με θέμα το Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη της Ελλάδας, στην περιοχή Μπεξινάρι του Λιμανιού της πόλης. Η ανέγερσή του προτάθηκε το 2016 και χρηματοδοτείται εν μέρει από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (), έχοντας, ταυτόχρονα, την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης και του δημάρχου, Γιάννη Μπουτάρη. Το συνολικό κόστος της κατασκευής εκτιμάται στα €25 εκατομμύρια. Ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2018.

Η Θεσσαλονίκη επελέγη αντί της Αθήνας, λόγω του βαθμού στον οποίον η πόλη υπέφερε κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Θεσσαλονίκη ήταν εξαρχής υπό γερμανική κατοχή, σε αντίθεση με το μεγαλύτερο τμήμα της Ελλάδας, το οποίο βρισκόταν υπό την κατοχή της Ιταλίας ή της Βουλγαρίας. Ο Αδόλφος Χίτλερ σχεδίαζε την ενσωμάτωση της πόλης εντός του Γ΄ Ράιχ ως αντίποινα για την εμπλοκή της στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Μακεδονικό Μέτωπο). 

Το 1942, οι γερμανικές δυνάμεις ξεκίνησαν την εφαρμογή των Νόμων της Νυρεμβέργης στην πόλη και διέταξαν τους άρρενες Εβραίους να παρουσιαστούν στην Πλατεία Ελευθερίας, όπου και βασανίστηκαν και εξευτελίστηκαν δημοσίως προτού υποχρεωθούν σε καταναγκαστική εργασία. Ένα Εβραϊκό Γκέτο δημιουργήθηκε πλησίον του σιδηροδρομικού σταθμού. Το 1943, οι 56.000 Εβραίοι της πόλης μεταφέρθηκαν, μέσω 19 τραίνων του Ολοκαυτώματος, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπέργκεν-Μπέλζεν, όπου 43.00049.000 εξ'αυτών θανατώθηκαν. Το δρομολόγιο του τραίνου από την Θεσσαλονίκη προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν το μεγαλύτερο σε απόσταση του συνόλου των τραίνων του Ολοκαυτώματος, ενώ οι Εβραίοι ήσαν υποχρεωμένοι να αγοράσουν εισιτήριο. 

Από τον 15ο και έως τις αρχές του 20ού αιώνα, η Θεσσαλονίκη ήταν η μοναδική πόλη στην Ευρώπη, όπου οι Εβραίοι αποτελούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού. Ωστόσο, μόνον 2.000 Εβραίοι επέστρεψαν μετά τον πόλεμο και λιγότεροι από 1.000 έχουν απομείνει σήμερα. Συνολικά, 80.000 Έλληνες Εβραίοι, δηλαδή ποσοστό της τάξεως του 85% επί του συνόλου του εβραϊκού πληθυσμού, αφανίστηκαν κατά την διάρκεια του Ολοκαυτώματος.

Επιστροφή αρχείων 

Το υπό ανέγερση μουσείο πρόκειται να στεγάσει τα αρχεία, τα βιβλία και λοιπά αντικείμενα που υφάρπαξαν οι γερμανικές αρχές κατοχής στις 11 Ιουλίου 1942 από 30 συναγωγές και εβραϊκά ιδρύματα τής Θεσσαλονίκης και τα μετέφεραν αργότερα στο Βερολίνο. Το υλικό αυτό κατέληξε στη Μόσχα το 1945 μετά την κατάληψη του Βερολίνου από τον σοβιετικό στρατό· ωστόσο, τον Δεκέμβριο του 2021 η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε την απόφασή της να το επιστρέψει στην Ελλάδα, ώστε να εναποτεθεί στο υπό ανέγερση Μουσείο τού Ολοκαυτώματος.

Δείτε επίσης 
Ιστορία των Εβραίων στην Ελλάδα
Ιστορία των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη
Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης (Κέντρο Ιστορικής Διαδρομής Εβραϊσμού Θεσσαλονίκης)

Παραπομπές 

Ολοκαυτωματος
Εβραίοι και Ιουδαϊσμός στη Θεσσαλονίκη
Εβραϊκή κοινότητα Θεσσαλονίκης
Εβραϊκά μουσεία
Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα
Μουσεία ολοκαυτώματος