Κοίτασμα του Άλτσαρ

Το Κοίτασμα του Άλτσαρ () είναι μια χαμηλής θερμοκρασίας υδροθερμική απόθεση χρυσού–αρσενικού–αντιμονίου–θαλλίου στον Δήμο Καβάνταρτσι της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Για ορισμένη περίοδο γινόταν εξόρυξη θαλλίου από τα κοιτάσματα, όπως στο ορυχείο Σρβεν Ντολ (Crven Dol), και εκτιμήθηκε ότι μπορούν να αποδώσουν ακόμα τουλάχιστον 500 τόνους θαλλίου. Από τις αποθέσεις μεταλλευμάτων, το ορυκτό λορανδίτης χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της ροής των ηλιακών νετρίνων.

Γεωλογία 
Το κοίτασμα είναι μία Καρλινικού τύπου απόθεση χρυσού, παρόμοια με εκείνη που βρέθηκε στην θέση επαφής γεωλονικά ανομοιόμορφων στρωμάτων στο Κάρλιν Νεβάδας.

Ορυχεία 
Το ορυχείο Σρβεν Ντολ (Crven Dol) λειτούργησε στο στρώμα των μεταλλευμάτων που είχαν μικρή περιεκτικότητα σε ορυκτά αντιμονίου και μεγάλη σε ορυκτά αρσενικού και θαλλίου. Τα κύρια μεταλλεύματα της απόθεσης ήταν ερυθρά σανδαράχη, κίτρινη σανδαράχη, σιδηροπυρίτης εμπλουτισμένος με Αρσενικό και μαρκασίτης. Το ορυχείο εργάστηκε εντατικά την περίοδο 1880 -1908.

Μεταλλεύματα 
Τα κύρια μεταλλεύματα του κοιτάσματος είναι σιδηροπυρίτης, αντιμονίτης, κίτρινη σανδαράχη και ερυθρά σανδαράχη. Διαθέτει μεγάλες ποσότητες ορυκτού λορανδίτη,ενός θειούχου μεταλλεύματος θαλλίου και αρσενικού με τον τύπο TlAsS2. Κατά καιρούς έχουν βρεθεί και άλλα ορυκτά του θαλλίου, όπως γιανκοβίτης (Tl5Sb9(As,Sb)4S22, φαγκίτης (Tl3AsS4) και μπερναρντίτης (TJ(Sb,As)5S5).

ΛΟΡΕΞ 
Το ΛΟΡΕΞ (Αγγλικά: LOREX, LORandite EXperiment) είναι είναι πείραμα στο οποίο χρησιμοποιείται Λορανδίτης για τον προσδιορισμό της ροής των ηλιακών νετρίνων. Αυτό επειδή ο λορανδίτης περιέχει μεγάλες ποσότητες θάλλιου-205 που διέρχεται μία αντίδραση σύλληψης νετρίνου αποδίδοντας Μόλυβδο-205. Το στάδιο 205Tl(νe,e−)205 έχει σχετικά χαμηλό ουδό ενέργειας 52 keV και, συνεπώς, υψηλή απόδοση. Με την ηλικία του κοιτάσματος να χρονολογείται 4,5-4,2 εκατομμυρίων χρόνων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό της ροής ηλιακών νετρίνων κατά τα τελευταία 4 εκατομ. χρόνια, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει δυνατότητα ποσοτικής ανάλυσης του μολύβδου-205 σε ένα δείγμα λορανδίτη. Αυτή η αντίδραση δεν προκαλείται μόνο από νετρίνα, αλλά και από άλλα κοσμικά σωματίδια υψηλής ενέργειας, τα οποία έχουν όλα διαφορετικό βάθος διεισδυτικότητας στον φλοιό. Στα πλαίσια του πειράματος, την περίοδο 2008-2010 έγινε δειγματοληψία από διάφορα βάθη του κοιτάσματος και προέκυψε πληθώρα δεδομένων.

Αναφορές 

Ορυχεία ανά χώρα
Ορυχεία
Βόρεια Μακεδονία