Μαργαρίτα Μαρία Παλαιολογίνα

Η Μαργαρίτα (Ρίτα) Μαρία της Αρμενίας (10 Ιανουαρίου 1278 - 1333) από τον Οίκο των
Χετουμιδών ήταν  Αυτοκράτειρα του Βυζαντίου, σύζυγος του Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγο.
Ήταν τρίτη κόρη του Λέοντα Γ΄ της Αρμενίας και της Κεράν της Αρμενίας, κόρης του Χετούμ πρίγκιπα του Λαμπρόν. Όταν απεβίωσε η (δεύτερη) σύζυγος του πεθερού της, η Γιολάντα του Μομφερράτου παρέμεινε η μοναδική εστεμμένη Αυτοκράτειρα. Στην Κωνσταντινούπολη είχε πάρει το όνομα Μαρία.
Ένα έγγραφο που περιλαμβάνεται στα "Χρονικά της Ιστορίας των Σταυροφοριών" και χρεώνεται στον μεγαλύτερο αδελφό της Χετούμ Β΄ της Αρμενίας, αναφέρει ότι δίδυμη αδελφή της ήταν η πριγκίπισσα Θεοφανώ της Αρμενίας.

Οικογένεια

Ο Βυζαντινός ιστορικός Γεώργιος Παχυμέρης αναφέρει ότι ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον πατέρα της αναζητώντας μια νύφη από ισχυρή οικογένεια για τον γιο και συμβασιλιά του Μιχαήλ Θ΄. Ο Λέων Γ΄ του πρόσφερε την κόρη του Ρίτα και ο γάμος έγινε στις 16 Ιανουαρίου 1294· η νύφη ήταν 16 ετών και ο γαμπρός 17. Η Ρίτα πήρε στην Βυζαντινή Αυλή το όνομα Μαρία. Με τον σύζυγο της απέκτησε:
 Ανδρόνικος Γ΄1297-1341, Αυτοκράτορας των Ρωμαίων.
 Άννα απεβ. 1320, παντρεύτηκε πρώτα τον Θωμά Άγγελο δεσπότη της Ηπείρου και σε δεύτερο γάμο τον Nικόλαο Ορσίνι παλατινό κόμη της Κεφαλληνίας.
 Θεοδώρα άκμασε 1308-1330, παντρεύτηκε πρώτα τον Θεόδωρο Σβετοσλάβ ηγεμόνα της Βουλγαρίας και σε δεύτερο γάμο τον Μιχαήλ Ασέν Γ΄ των Σισμάν βασιλιά της Βουλγαρίας
 Μανουήλ.

Το τέλος του συζύγου της

Η Ρίτα -την περίοδο που ζούσε η μητριά τού συζύγου της, η Γιολάντα- ήταν δεύτερη Αυτοκράτειρα (1294 - 1317). Ο Αυτοκράτορας και η Αυγούστα είχαν τότε διαφορετικές Αυλές: ο Ανδρόνικος Β΄ ζούσε στην Κωνσταντινούπολη και η Γιολάντα στη Θεσσαλονίκη. Η Ρίτα έμεινε μοναδική Αυτοκράτειρα, όταν απεβίωσε η Γιολάντα. Παρέμεινε τρία χρόνια και μετά ακολούθησε η οικογενειακή τραγωδία του 1319. Ο μεγαλύτερος γιος της Ανδρόνικος είχε μία ερωμένη, που θεωρούσε ύποπτη για απιστία, έτσι διέταξε τους άνδρες του να θανατώσουν τον άνδρα, που θα πλησιάσει τη νύχτα το δωμάτιό της. Ο πρώτος που πέρασε ήταν ο μικρότερος αδελφός του Ανδρόνικου, ο Μανουήλ· οι άντρες δεν τον αναγνώρισαν,, επιτέθηκαν και τον σκότωσαν. Η υπόθεση αυτή στενοχώρησε σε τόσο μεγάλο βαθμό τον πατέρα τους Μιχαήλ Θ΄, που απεβίωσε από την λύπη του. (12 Οκτωβρίου 1320). Αμέσως μετά ξεκίνησε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στον διάδοχο Ανδρόνικο και τον παππού του Ανδρόνικο Β΄, που έληξε με την ανατροπή του ηλικιωμένου Αυτοκράτορα, ο οποίος αποσύρθηκε σε μοναστήρι (1328). Η Ρίτα αποσύρθηκε και η ίδια σε μοναστήρι με το όνομα "Ξένια", όπου απεβίωσε πέντε χρόνια μετά την λήξη του εμφυλίου.

Παραπομπές

Πηγές
Byzantium and the Crusades, 1261-1354, Deno Geanakoplos, A History of the Crusades: The Fourteenth and Fifteenth Centuries, Vol. III, ed. Harry W. Hazard, (The University of Wisconsin Press, 1975)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 ΑΡΜΕΝΙΑ

Σύζυγοι Βυζαντινών Αυτοκρατόρων
Οίκος των Χετουμιδών
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα