Φραγκίσκος Σκάρινα

Ο Φραγκίσκος Σκάρινα ή Σκόρινα (λευκορωσικά: Францыск και Францішак Скарына, πολωνικά: Franciszek Skaryna, περ. 1490 - προ του 1552) ήταν Λευκορώσος λόγιος, τυπογράφος και ουμανιστής που άκμασε κατά τον 16ο αιώνα. Θεωρείται ο πρώτος χρονικά τυπογράφος του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας.

Βιογραφία 

Γεννήθηκε στο Πόλοτσκ της σημερινής Λευκορωσίας, το οποίο εκείνη την εποχή υπαγόταν στο Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας. Αν και δεν είναι γνωστή η ακριβής χρονολογία της γέννησής του, υπολογίζεται πως γεννήθηκε μεταξύ των ετών 1485 και 1490. Εικάζεται πως πραγματοποίησε εγκύκλιες σπουδές σε σχολεία της γενέτειράς του και του Βίλνιους, ενώ το 1504 εισήχθη στο Γιαγκελόνιο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας από όπου αποφοίτησε το 1506. Αργότερα μετέβη για περαιτέρω σπουδές στην Πάδοβα της Ιταλίας.

Το 1517, όντας στην Πράγα εκτύπωσε - ξεκινώντας από το Βιβλίο των Ψαλμών - ένα μεγάλο κομμάτι της Βίβλου γράφοντας σε μια ρουθενιανή ή λευκορωσική εκδοχή της εκκλησιαστικής σλαβονικής γλώσσας, προχωρώντας σε αντικατάσταση των αρχαϊσμών με βάση την καθομιλουμένη της εποχής του. Στις μεταφράσεις του Σκάρινα πάνω στα βιβλικά κείμενα, παρατηρούνται διαφορές στη γλώσσα που χρησιμοποιείται, καθώς σε ορισμένα από αυτά (όπως π.χ. στους Αριθμούς και το Άσμα Ασμάτων) είναι εμφανέστερη η επιρροή της καθομιλουμένης ρουθενιανής γλώσσας. Αργότερα προχώρησε στην έκδοση και άλλων βιβλίων όπως η συλλογή προσευχών υπό την ονομασία Μικρός Ταξιδιωτικός Οδηγός (Малая падарожная кніжка, 1522)  οι Πράξεις και οι Επιστολές των Αποστόλων (Βίλνιους, 1525) κ.ά.

Τα επόμενα χρόνια έζησε μεταξύ άλλων στο Πόζναν, το Κένιγκσμπεργκ και τη Μόσχα, ενώ η τελευταία αναφορά προς το πρόσωπό του ανάγεται στο 1534. Απεβίωσε στην Πράγα, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ασφαλής μαρτυρία σχετικά με το έτος του θανάτου του.

Υστεροφημία 
Ο Σκάρινα ήταν ο χρονολογικά ο πρώτος τυπογράφος του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας, αλλά και ο δεύτερος τυπογράφος που χρησιμοποίησε το κυριλλικό αλφάβητο. Παράλληλα, θεωρείται ως ο άνθρωπος που έβαλε τα θεμέλια για τη χρήση της λευκορωσικής γλώσσας στον γραπτό λόγο και ως εκ τούτου τιμάται ιδιαιτέρως στη σημερινή Λευκορωσία, όπου υπάρχουν μνημεία προς τιμήν του, καθώς και δρόμοι, μετάλλια και εκπαιδευτικά ιδρύματα που φέρουν το όνομά του. Μνημεία αφιερωμένα στον Σκάρινα υπάρχουν επίσης στο Βίλνιους της Λιθουανίας, στην Πράγα κ.α., ενώ το 1990 η μορφή του απεικονίστηκε στο σοβιετικό κέρμα του ενός ρουβλιού.

Καλλιτεχνικές απεικονίσεις

Παραπομπές 

Λευκορώσοι
Τυπογράφοι
Μεταφραστές
Αναγέννηση
Σλαβικές γλώσσες