Πρύμνη A

Το Πρύμνη A (Puppis A, συντομογρ. Pup A) είναι υπόλειμμα υπερκαινοφανούς, δηλαδή ένα νεφέλωμα που προήλθε από την έκρηξη αστέρα. Το όνομα «Πρύμνη A» υποδηλώνει τη φύση του ως ραδιοπηγή, την πρώτη που ανακαλύφθηκε στον αστερισμό Πρύμνη. Επίσης είναι ορατό στο υπέρυθρο, γνωστό και ως SNR G260.4-03.4 και MRC 0821-428, ενώ το ίδιο νεφέλωμα πρέπει να συνδέεται και με την πηγή ακτίνων Χ Πρύμνη Χ-1. Πρώτα όμως ανακαλύφθηκε ως ραδιοπηγή, το έτος 1950.

Το νεφέλωμα έχει διάμετρο περί τα 100 έτη φωτός και απέχει από τη Γη 6.500 έως 7.000 έτη φωτός. Συνακόλουθα, έχει φαινόμενη γωνιακή διάμετρο όπως παρατηρείται από τη Γη ίση με 1 μοίρα περίπου. Το φως από την έκρηξη που το δημιούργησε πρέπει να έφθασε στη Γη γύρω στο έτος 1700 π.Χ. Παρά το ότι φαίνεται να περιέχεται στο Υπόλειμμα υπερκαινοφανούς των Ιστίων, το Πρύμνη A απέχει 4 φορές περισσότερο.

Ένας αστέρας νετρονίων κινούμενος με εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα (hypervelocity), γνωστός ως «Κοσμική Μπάλα Κανονιού», έχει εντοπισθεί στο νεφέλωμα αυτό, επίσης ως μικρή πηγή ακτίνων Χ, χωρίς να έχει ανακαλυφθεί ως πάλσαρ, δηλαδή να έχει παρατηρηθεί στα ραδιοκύματα.

Πρύμνη X-1
Η πηγή ακτίνων Χ Πρύμνη X-1 (Puppis X-1 ή 2U 0821-42) ανακαλύφθηκε τον Οκτώβριο του 1971 από υποτροχιακή πτήση πυραύλου τύπου Skylark, παρατηρηθείσα επί ένα λεπτό της ώρας με ακρίβεια θέσεως ≥ 2΄΄ σε συντεταγμένες α =  και δ = −42°06΄, ενώ το κέντρο του Πρύμνη A βρίσκεται σε α =  και δ = −42°41′41΄΄ και το πιθανότερο είναι οι ακτίνες Χ να εκπέμπονται από το νεφέλωμα.

Η Πρύμνη X-1 στέλνει μία από τις εντονότερες μόνιμες ροές ακτίνων Χ που προέρχονται από αστρονομική πηγή τέτοιων ακτίνων στην περιοχή της Γης. Τον ανίχνευσε με ευκολία ο πρώτος στην ιστορία δορυφόρος για έρευνα στις ακτίνες Χ, ο Uhuru.

Εικόνες

Παραπομπές

Υπολείμματα υπερκαινοφανών
Αστρονομικές πηγές ακτίνων Χ
Αστρονομικές ραδιοπηγές
Πρύμνη (αστερισμός)