Γρηγόριος Αλεξάνδρου Γκίκας

Ο Γρηγόριος Αλεξάνδρου Γκίκας (1803 ή 1807 - 24 Αυγούστου 1857) από τον Οίκο των Γκίκα ήταν πρίγκιπας της Μολδαβίας (1849-53, 54-56). Σύζυγός του ήταν η Ελένη Στούρτζα, κόρη του Ιωάννου πρίγκιπα της Μολδαβίας.

Νεανική  ζωή και πρώτη θητεία
Η Οικογένειά του καταγόταν από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, αλλά είχε εγκατασταθεί στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Ο Γρηγόριος σπούδασε στη Γαλλία και στη Γερμανία και όταν επέστρεψε, συμμάχησε με τους εθνικιστές-φιλελεύθερους αντιπολιτευόμενος τον πρίγκιπα Μιχαήλ Στούρτζα (1834-49). Μετά την επανάσταση του 1848 το υπουργικό συμβούλιο όρισε τον Γρηγόριο ως ηγεμόνα για 7 έτη. Η Ρωσία και οι Οθωμανοί έδωσαν τη συγκατάθεσή τους. 

Ο Γρηγόριος έκανε ήπιες μεταρρυθμίσεις και ετοιμάστηκε για πιο ριζικές. Ίδρυσε Αστυνομικό Σώμα το 1850. Το 1851 έθεσε τον διανοούμενο Ωγκύστ Τρεμπόνιου Λωριάν, υποστηρικτή του Ρουμανικού εθνικισμού, επιθεωρητή των Σχολείων της Μολδαβίας. Χαλάρωσε τη λογοκρισία και αυτό επέφερε την αύξηση της λογοτεχνικής δραστηριότητας. Το πρόγραμμά του διακόπηκε από τον Κριμαϊκό Πόλεμο, όπου η Ρωσία κατέλαβε στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες (1853-54) για να επιτεθεί στους Οθωμανούς. Ο Γρηγόριος εκτοπίστηκε και μετέβη στη Βιέννη, από όπου επέστρεψε όταν οι Ρώσοι αναγκάστηκαν να αποσυρθούν για να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις του.

Η δεύτερη θητεία του
Ο προκάτοχός του Μιχαήλ Στούρτζα είχε καταργήσει το 1844 τους δούλους Ρομά της Πολιτείας και της Εκκλησίας. Ο Γρηγόριος ζήτησε να προεκταθεί αυτό και στους δούλους των ιδιωτών: το νομοσχέδιο που συνέταξε ο Πέτρος Μαυρογένης ψηφίστηκε ομόψυχα από τη Βουλή το 1855. Θέλησε να τους αποζημιώσει. Τότε ελευθρώθηκαν 10.000-20.000 Ρομά. 

Ο νόμος είχε αφορμή ένα σκάνδαλο, που είχε απασχολήσει την κοινωνία του Ιασίου: ο Δημήτριος Καντακουζηνός-Πασκάνου λογοθέτης της Μολδαβίας, είχε ένα εκτός γάμου τέκνο με μία σκλάβα Ρομά, τον Ντίνκα. Η χήρα του Προφίρα τον υιοθέτησε και τον ανέθρεψε· έγινε ο μάγειρας του μεγάρου . Από την ανατροφή του ζούσε χειραφετημένος και συνόδευσε την Προφίρα στο Παρίσι, όπου αγάπησε την καμαριέρα Κλιμεντίνη και την αρραβωνιάστηκε. Όταν επέστρεψαν, του αποκαλύφθηκε ότι ήταν σκλάβος και δεν μπορεί να νυμφευτεί μία ελεύθερη γυναίκα. Ο Γρηγόριος πρότεινε την ελευθέρωσή του, αλλά η Προφίρα αρνήθηκε, λέγοντας ότι της θυμίζει τον άνδρα της και δεν θα τον αφήσει μακριά της. Ο Ντίνκα συγκλονισμένος από τα νέα αυτοκτόνησε, αφού πρώτα πυροβόλησε την Κλημεντίνη.

Η ανοικτή στήριξη του Γρηγορίου στους εθνικιστές, που ζητούσαν την ένωση με τη Βλαχία, προκάλεσε την αντίδραση της Αυστρίας και των Οθωμανών. Διόρισε εθνικιστές στην Κυβέρνηση. Το 1856 έληξε τη λογοκρισία, αφήνοντας ελεύθερο τον Τύπο. Οι αντίπαλοι της ένωσης προέβαλαν ένα χειρόγραφο, το Χρονικό Χούρου που αναφερόταν στην ιστορία της Μολδαβίας. Ο Γρηγόριος σύστησε επιτροπή εμπειρογνωμόνων, που αποφάνθηκαν ότι είναι πλαστό.

Τα τελευταία έτη του
Όταν έληξε η 7ετία του μετέβη στο Παρίσι, στην ιδιοκτησία του Λε Μεέ-συρ-Σέιν. Οι Οθωμανοί διόρισαν τον αντίθετο με την ένωση Θεόδωρο Μπάλτς ως κυβερνήτη (kaymakam) (1856-57). Ο Γρηγόριος συνέχιζε να υποστηρίζει την ένωση. Οι Οθωμανοί έστειλαν νέο κυβερνήτη τον Νικόλαο Βογορίδη που έκανε εκλογές. Ο Γρηγόριος κατήγγειλε τη νοθεία τους και έπεισε τον Ναπολέοντα Γ΄ της Γαλλίας να απαιτήσει διαφανείς, νέες εκλογές. Τότε οι ανθενωτικοί άρχισαν να γράφουν υπερβολικές κατηγορίες εναντίον του Γκίκα, δυσφημώντας τον. Ο Γρηγόριος προσβεβλημένος και απογοητευμένος από την άρνηση του Ναπολέοντα Γ΄ να του επιτρέψει να μιλήσει δημόσια αυτοκτόνησε στο σπίτι του, αφού έγραψε τη διαθήκη του που άρχιζε ως εξής: "είμαι θύμα μίας λάθος συμφωνίας και δεν μπορώ να ζω, αν και είμαι αθώος. Η αλήθεια θα φανεί· περιμένω τους εχθρούς μου ενώπιον του Θεού". Δύο ημέρες μετά οι Οθωμανοί ακύρωσαν τις εκλογές που έκανε ο Βογορίδης. Το 1859 εκλέχθηκε ο Αλέξανδρος Ιωάννης Α΄ Κούζας πρίγκιπας της Βλαχίας και της Μολδαβίας ταυτόχρονα και το 1862 έγινε κυβερνήτης (domnitor) του νέου κράτους της Ρουμανίας. Ο νόμος του για την ελευθερία του Τύπου και το Αστυνομικό Σώμα έγιναν πρότυπο για όλη τη χώρα. 

Ο εγγονός του, ο Βλαντινίρ Γκίκα αρχιεπίσκοπος των Καθολικών, έπεσε θύμα βιαιοπραγιών των Κομμουνιστών το 1954.

Παραπομπές

Ηγεμόνες της Μολδαβίας
Οικογένεια Γκίκα