Μουσκάτ και Ομάν

Το Σουλτανάτο του Μουσκάτ και Ομάν (αραβικά: سلطنة مسقط وعمان Salṭanat Masqaṭ wa-‘Umān) ήταν θαλασσοκρατικό έθνος που περιλάμβανε το σημερινό Σουλτανάτο του Ομάν και μέρη των σημερινών Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και το Γκουαντάρ το Πακιστάν. Η χώρα δεν πρέπει να συγχέεται με τα Κράτη της Ακτής της Ανακωχής, τα οποία ήταν σεϊχάτα υπό Βρετανική προστασία από το 1820.

Επεκτατική εποχή 
Πάντα υπήρχαν ιστορικές διαφορές μεταξύ του πιο κοσμικού, πλούσιου ναυτικού παράκτιου Σουλτανάτου του Μουσκάτ και τις φυλές του εσωτερικού. Αν και τα εσωτερικά εδάφη ήταν κάτω από τον ονομαστικό έλεγχο των Σουλτάνων της Μασκάτ, στην πράξη διοικούταν από ηγέτες και συντηρητικούς Ιμάμηδες του Ομάν, επαγγελματίες της αίρεσης Ιμπαντί του Ισλάμ.

Το Σουλτανάτο του Μουσκάτ, που κατείχε ισχυρή ναυτική δύναμη, επέτρεψε τη δημιουργία μιας θαλάσσιας αυτοκρατορίας που χρονολογείται από την εκδίωξη των Πορτογάλων το 1650 μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, σε εποχές που περιλάμβανε το σύγχρονο Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το νότιο Βαλουχιστάν, τη Ζανζιβάρη και τις παρακείμενες ακτές της Κένυας, της Τανζανίας και της Μοζαμβίκης. Το Σουλτανάτο του Μουσκάτ, επίσης ασχολούνταν με ένα πολύ επικερδές εμπόριο σκλάβων σε όλη την ανατολική Αφρική. Πρόσφατα έγινε ένας ισχυρισμός από ένα υπουργό του Ομάν, γεγονός που υποδηλώνει ότι το Σουλτανάτο ήλεγχε τα μακρινά νησιά Μασκαρέν ήδη από τον 15ο αιώνα.

Εξυγίανση και πτώση 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1820, το Σουλτανάτο έχασε το μεγαλύτερο μέρος των εδαφών του στον περσικό Κόλπο, τα οποία έγιναν τα Εμπιστευόμενα Κράτη υπό Βρετανική προστασία. Ο πέμπτος Σουλτάνος της Δυναστείας Αλ Σάιντ, ο Σάιντ μπιν Σουλτάν, ενοποίησε τις εδαφικές εκμεταλλεύσεις και οικονομικά συμφέροντα του Ομάν και το Ομάν ευημερούσε. Ωστόσο, ο στόλος του Ομάν δεν ήταν σε θέση να ανταγωνιστεί τον πιο τεχνικά προηγμένο Ευρωπαϊκό στόλο και το Σουλτανάτο έχασε μεγάλο μέρος του εμπορίου με τη Νότια Ασία. Η πίεση από τους Βρετανούς να εγκαταλείψουν περαιτέρω το δουλεμπόριο οδήγησε στην απώλεια της πολιτικής και οικονομικής επιρροής του Σουλτανάτου.

Στις 4 Ιουνίου 1856, ο Σαΐντ μπιν Σουλτάν πέθανε χωρίς να έχει διορίσει του διαδόχου του θρόνου και τα μέλη της δυναστείας δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν σε ένα κυβερνήτη. Μέσω της Βρετανικής διαμεσολάβησης, οι δύο ηγέτες διορίστηκαν από φυλή Αλ Σάιντ. Ο τρίτος γιος του Σουλτάνου, ο Θουγουάινι αλ Σάιντ έγινε κυβερνήτης της ηπειρωτικής χώρας. Ο έκτος γιος, Ματζίντ μπιν Σαΐντ, έγινε κυβερνήτης του ανεξάρτητου Σουλτανάτου της Ζανζιβάρης στις 19 Οκτωβρίου 1856. Οι Σουλτάνοι της Ζανζιβάρης στη συνέχεια υποχρεούνταν να πληρώνουν ετήσιο φόρο στη Μουσκάτ.

Το Σουλτανάτο του Μουσκάτ δεχόταν τακτικά επιθέσεις από φυλές Ιμπάντι που αγανάκτησαν με την επιρροή των πιο κοσμικών παραλιακών κατοίκων. Το Σουλτανάτο ήταν ωστόσο σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό του με Βρετανική βοήθεια. η την ιστορική διάσπαση συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, με το Σουλτάνο Ταϊμούρ μπιν Φεϊζάλ να παραχωρεί περιορισμένη αυτονομία για το Ιμαμάτο του Ομάν υπό τον κλήρο Ιμπάντι μέσω της Συνθήκης του Σιμπ το 1920.

Η τελευταία υπερπόντια κατοχή, το λιμάνι του Γκουαντάρ κατά μήκος του Κόλπου του Ομάν πωλήθηκε στο Πακιστάν ο 1958. Ωστόσο, το σουλτανάτο κέρδισε κάποιο έδαφος το 1967, όταν η Βρετανία επέστρεψε τα νησία Χούριγια Μουρίγια (αρχικά χορηγήθηκε ως δώρο από τον σουλτάνο προς τη Βασίλισσα Βικτώρια το 1854).

Εξέγερση και τη γεώτρηση πετρελαίου 
Η ανακάλυψη πετρελαίου στον περσικό Κόλπο, όξυνε τη διαμάχη μεταξύ του Σουλτάνου στο Μουσκάτ και τους Ιμάμηδες του Ομάν. Η εξερεύνηση πετρελαίου είχε αρχίσει στις αρχές της δεκαετίας του 1920 από την Αγγλοπερσική Πετρελαϊκή Εταιρεία. Η διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου έφερε σοβαρό πλήγμα σε τέτοιες δραστηριότητες.

Ο τελευταίος Ιμάμης του Ομάν, ο Γκαλίμπ Μπιν Αλί, ξεκίνησε μια εξέγερση το 1954, όταν ο Σουλτάνος χορήγησε άδειες στην Ιρακινή Εταιρεία Πετρελαιοειδών παρά το γεγονός ότι τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου βρίσκονται εντός του Ιμαμάτου. Οι εχθροπραξίες είχαν τελειώσει το 1955, αλλά πλέον η σύγκρουση θα εξελιχθεί στην επανάσταση Τζεμπέλ Αχντάρ, όπου ο Σουλτάνος Σάιντ μπιν Ταϊμούρ βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στη συνεχιζόμενη Βρετανική στρατιωτική υποστήριξη. Τα Ιρακινά Πετρέλαια, μαζί με την εταιρεία Πετρελαϊκή Ανάπτυξη του Ομάν, ανήκε στους Ευρωπαϊκούς πετρελαϊκούς γίγαντες, συμπεριλαμβανομένου του διαδόχου της Αγγλοϊρανικής Πετρελαϊκής Εταιρείας British Petroleum η οποία ενθάρρυνε τη Βρετανική κυβέρνηση να επεκτείνει την υποστήριξή της στον Σουλτάνο.

Η εξέγερση ξέσπασε και πάλι το 1957, όταν η Σαουδική Αραβία άρχισε να υποστηρίζει τους επαναστάτες Ιμπάντι, αλλά τελικά ο Σουλτάνος ήταν σε θέση να δημιουργήσει υπεροχή στο μεγαλύτερο μέρος της ενδοχώρας. Το ίδιο έτος, οι Βρετανικές δυνάμεις βομβάρδισαν την πόλη Νάζουα, την πρωτεύουσα του Ιμαμάτου, και ανέτρεψε την θεοκρατία των Ιμπάντι. Ο Γκαλίμπ μπιν Αλί έφυγε για την εξορία στη Σαουδική Αραβία και οι τελευταίες επαναστατικές δυνάμεις ηττήθηκαν δύο χρόνια αργότερα, το 1959. Η Συνθήκη του Σιμπ τερματίστηκε και το αυτόνομο Ιμαμάτο του Ομάν καταργήθηκε.

Η συχνότητα των εξεγέρσεων όπως η Εξέγερση του Ντοφάρ υποστηριζόταν από την κομμουνιστική κυβέρνηση της Νότιας Υεμένης, έδωσε κίνητρο στους Βρετανούς να αντικαταστήσουν τον Σουλτάνο. Οι Βρετανοί επέλεξαν τον μορφωμένο στη Δύση Σουλτάνο Καμπούς μπιν Σαΐντ ο οποίος ήταν κλεισμένος στο παλάτι, γιατί ο παρανοϊκός πατέρας του φοβόταν για πραξικόπημα. Για την απελευθέρωσή του, ο Καμπούς μπιν Σαΐντ, με τη βοήθεια των Βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων, οργάνωσαν ένα επιτυχημένο πραξικόπημα και ανακηρύχθηκε Σουλτάνος του Μασκάτ και Ομάν, το 1970. Τα προσφάτως ενοποιημένα εδάφη μαζί με τη Μασκάτ αναδιοργανώθηκαν στο σημερινό ενοποιημένο Σουλτανάτο του Ομάν από τον Αύγουστο του 1970.

Το 1976, πάλι με Βρετανική βοήθεια, ο Σουλτάνος εξασφάλισε ολόκληρο το εσωτερικό και κατέστειλε την εξέγερση του Ντοφάρ.

Σουλτανάτο του Σοχάρ 
Το Σουλτανάτο του Σαχάρ κράτησε από το 1920 μέχρι το 1932. Το 1920, ο Σεΐχης Άλι Μπάνου Μπου Αλί, ένας συγγενής του Σουλτάνου Ταϊμούρ μπιν Φαϊσάλ, επαναστάτησε στη βόρεια πόλη του Σοχάρ και ανακήρυξε τον εαυτό του Σουλτάνο, αλλά καθαιρέθηκε από τους Βρετανούς το 1932.

Δείτε επίσης 

 Ιστορία του Ομάν
 Κατάλογος των κυβερνητών του Ομάν
 Μουσκάτ
 Ολόκληρο Ομάν
 Επαρχίες του Ομάν
 Γκουαντάρ

Παραπομπές

Σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 The Omani claim to the Mascarene Islands
 Omani Ministry of Foreign Affairs
Πρώην κράτη της Μέσης Ανατολής
Πρώην αυτοκρατορίες της Ασίας
Πρώην σουλτανάτα
Ιστορία του Ομάν