Μητροπολίτης Κρήτης Βασίλειος E΄

Ο Βασίλειος Ε΄ (κατά κόσμον Μαρκάκης) ήταν Έλληνας ιεράρχης, ο οποίος διετέλεσε Μητροπολίτης Κρήτης κατά τα έτη 1941 ως 1950.

Γεννήθηκε στο χωριό Κεραμέ της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης Κρήτης το έτος 1870. Νέος εκάρη Μοναχός και ακολούθως σπούδασε Θεολογία στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης και Νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο των Αθηνών. Στη συνέχεια δίδαξε στην Σχολή του Αγίου Πνεύματος, η οποία λειτουργούσε στην ομώνυμη Μονή, που βρισκόταν πλησίον του χωρίου «Κισσός» Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και την οποία Σχολή συντηρούσε η Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Πρέβελη. Το έτος 1902, ο Βασίλειος, μόλις σε ηλικία 32 ετών, εξελέγη Επίσκοπος Αρκαδίας. Ακολούθως χειροτονήθηκε Επίσκοπος και ενθρονίσθηκε στην Επισκοπή Αρκαδίας, με έδρα τους Αγίους Δέκα Μεσαράς. Την Επισκοπή αυτή ποίμανε έως το 1941, οπότε εξελέγη Μητροπολίτης Κρήτης (έδρα Ηράκλειο).

Διαδέχθηκε τον Μητροπολίτη Κρήτης Τιμόθεο Βενέρη (1934-1941), άνδρα διαπρεπή, πολύ μορφωμένο, διανοούμενο και συγγραφέα. Υπηρέτησε ως Μητροπολίτης Κρήτης με το όνομα Βασίλειος Ε΄, από το 1941 έως το 1950. Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1940-1944) ο Βασίλειος βοηθούσε όλους όσους είχαν ανάγκη, επίσης εργάσθηκε πατριωτικά και υπεστήριξε την Εθνική Αντίσταση. Εξ αιτίας της πατριωτικής του δραστηριότητας συνελήφθη από τους Γερμανούς στις 26 Μαρτίου 1942 και στη συνέχεια υποχρεώθηκε από αυτούς να εξορισθεί και να ζει εκτός της Κρήτης. Εκείνος διέμενε στην Αθήνα από το 1942 έως το 1945. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο Βασίλειος επέστρεψε στην Μητρόπολή του, στην Κρήτη, στην οποίαν παρέμεινε μέχρι του θανάτου του.

Ο Βασίλειος Μαρκάκης κατά την μακρά περίοδο της ποιμαντορίας του ως Επίσκοπος Αρκαδίας (1902-1941), ενδιαφέρθηκε μεγάλως για την αναδιοργάνωση της τοπικής Εκκλησίας και την μόρφωση του Κλήρου. Ιδιαίτερα ευαίσθητος διέκειτο προς τις ευπαθείς ομάδες και βοηθούσε όλους αυτούς, οι οποίοι είχαν ανάγκη και προσέφευγαν προς εκείνον. Φρόντισε για την επάνδρωση και καλή λειτουργία των Μοναστηριών της Επισκοπής του και γενικά για την αναμόρφωση του Μοναχισμού και την εξύψωση του παιδευτικού επιπέδου του Κλήρου.

Ο Βασίλειος ήταν διανοούμενος και αγαπούσε πολύ την μελέτη και την επιστημονική έρευνα. Το γεγονός, ότι εκτός από την επιστήμη της Θεολογίας, είχε σπουδάσει και την επιστήμη της Νομικής, είχε ως αποτέλεσμα την διεύρυνση του γνωστικού του πεδίου και του κύκλου των ενδιαφερόντων αυτού. Ο Βασίλειος ως Επίσκοπος αρχικά και ως Μητροπολίτης Κρήτης αργότερα, ήταν απλός ως προς τους τρόπους, κοινωνικός, επικοινωνιακός, προσηνής, αισιόδοξος και πάντοτε ευδιάθετος. Είχε ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ, όπως συμβαίνει συχνά με ανθρώπους, οι οποίοι έχουν ανέλθει σε υψηλά αξιώματα, εκπροσωπούν υψηλά λειτουργήματα και λόγω της θέσεως οφείλουν κατά κανόνα να είναι σοβαροί και συγκρατημένοι. Του άρεσαν τα αστεία και ο ίδιος συχνά, είτε τα προκαλούσε, είτε ευνοούσε την δημιουργία των. Μέχρι σήμερα κυκλοφορούν πολυάριθμα ανέκδοτα, θρύλοι και παραδόσεις, που συνδέονται με το πρόσωπό του. Τα περισσότερα από αυτά φαίνεται να έχουν έναν ιστορικό πυρήνα. Όμως και αυτά, τα οποία πιθανώς να στερούνται ιστορικού πυρήνα, εκφράζουν το ήθος και το ύφος τού διαπρεπή αυτού Ιεράρχη, ο οποίος με την όλη προσωπικότητα και την δράση του τίμησε την Εκκλησία της Κρήτης.

Ως Μητροπολίτης Κρήτης ο Βασίλειος Ε΄ διακρίθηκε, τόσο για το ποιμαντικό και φιλανθρωπικό έργο του, όσο και για την πατριωτική και γενικότερα την εθνική του δράση. Εκοιμήθη το έτος 1950 σε ηλικία 80 ετών και κατέλειπε αγαθή μνήμη. Διάδοχός του υπήρξε ο Ευγένιος Ψαλιδάκης.

Πηγές 
 Νικόλαος Ε. Τζιράκης, Άρθρο «Μαρκάκης Βασίλειος, Μητροπολίτης Κρήτης», ΘΗΕ, τ. 8 (Αθήναι 1966), στ. 734-735.

Βασιλειος Ε