Θεοδόσιος της Βιθυνίας

Ο Θεοδόσιος της Βιθυνίας ή Θεοδόσιος ο Τριπολίτης (περ. 160 π.Χ. – περ. 100 π.Χ.) ήταν Έλληνας αστρονόμος και μαθηματικός, που έγραψε το έργο Σφαιρικά, ένα βιβλίο για τη γεωμετρία της σφαίρας.

Γεννημένος στην Τρίπολη, στη Βιθυνία, ο Θεοδόσιος αναφέρεται από τον Βιτρούβιο ότι έχει εφεύρει ένα ηλιακό ρολόι κατάλληλο για οποιοδήποτε μέρος της Γης. Τα Σφαιρικά που έγραψε παρείχαν μαθηματικά για τη σφαιρική αστρονομία και ίσως βασίστηκαν σε έργο του Ευδόξου. Ο Φραγκίσκος Μαυρόλυκος μετέφρασε τα έργα του τον 16ο αιώνα. Εκτός από τα Σφαιρικά, δύο άλλα έργα του Θεοδοσίου έχουν επιβιώσει, πάνω σε θέματα αστρονομίας: το Περί οικήσεων, που περιγράφει την εμφάνιση των ουρανών σε διαφορετικά μέρη της Γης, και το Περί ημερών και νυκτών, μια μελέτη των φαινομενικών κίνησεων του Ήλιου.

Εκδόσεις έργων του στη νεοελληνική
 Θεοδοσίου Σφαιρικά, απόδ. στη νεοελληνική και σχολιασμός Ευάγγελου Σπανδάγου, εκδ. «Αίθρα», Αθήνα 2000
 Ευάγγελος Σπανδάγος: Το έργο του Θεοδοσίου «Περί ημερών και νυκτών», εκδ. «Αίθρα», Αθήνα 2013, ISBN 978-960-8333-48-2

Παραπομπές

Πηγές
 Ivor Bulmer-Thomas: το λήμμα «Theodosius of Bithynia» στο Dictionary of Scientific Biography, τόμος 13, σσ. 319-320
 «Theodosius of Bithynia» στο Complete Dictionary of Scientific Biography, 2008, Encyclopedia.com, ανακτ. 25 Μαρτίου 2015
 

Αρχαίοι Έλληνες αστρονόμοι
Αρχαίοι Έλληνες αστρολόγοι
Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί
Γεωμέτρες