Ζωντανή Βιβλιοθήκη

Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη (Human Library) είναι μια ιδιαίτερη μορφή εκδηλώσεων με έμφαση στην ζωντανή επικοινωνία. Η οργάνωση της έχει τη μορφή δανειστικής βιβλιοθήκης.

Οι αναγνώστες δανείζονται ένα "αγαθο", ασχολούνται μαζί του για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και στο τέλος το επιστρέφουν. Ωστόσο τα "αγαθά" της ζωντανής βιβλιοθήκης δεν είναι απλώς βιβλία, αντιθέτως εδώ πρόκειται για ανθρώπους, οι οποίοι βρίσκονται στη διάθεση όσων θέλουν να συνομιλήσουν μαζί τους. Τα "ζωντανά βιβλία" είναι λοιπόν πρόσωπα που ανήκουν σε κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζονται από την υπόλοιπη κοινωνια με επιφύλαξη, στερεότυπα καικοινωνικό αποκλεισμό.

Οι δανειστές έχουν την ευκαιρία να συνομιλήσουν με ανθρώπους με τους οποίους υπό κανονικές συνθήκες δεν θα ήταν εύκολο να έρθουν σε επαφή. Συχνά υπάρχουν προς διαφορετικές ομάδες ανθρώπων προκαταλήψεις, οι οποίες τίθενται ύπο αμφισβήτηση στο πλαίσο της ζωντανής βιβλιοθήκης. Η ζωντανή βιβλιοθήκη έχει ως στόχο να δημιουργήσουν οι συνομιλητές προσωπική εικόνα για αυτά τα πρόσωπα μέσω του διαλόγου. Οι υπάρχουσες προκαταλήψεις πρέπει να έρθουν στην επιφάνεια, να φανούν οι λόγοι δημιουργίας και διαιώνισής τους, ώστε τελικά να μπορεί να αποφασίσει το άτομο αν αυτές έχουν βάση.

Ιστορία

Σύλληψη της ιδέας 
Η ιδέα της ζωντανής βιβλιοθήκης πήγασε από μια δανική πρωτοβουλία νέων ονόματι Stop the Violence (Τέρμα στη Βία) . Το Stop the Violence διέκοψε τη λειτουργία του το 2001, μετά από 8 χρόνια ύπαρξης, και κατά καιρούς αριθμούσε περίπου 7000 μέλη, ως επί το πλείστον άτομα μεταξύ 12 και 18 ετών. Στόχος της πρωτοβουλίας ήταν η συμμετοχή των νέων στην ενεργό πρόληψη της βίας και των προκαταλήψεων.

Πρώτα βήματα 
Το Stop the Violence "λάνσαρε" την ζωντανή βιβλιοθήκη για πρώτη φορά το 2000, στο φεστιβάλ μουσικής του Roskilde, όπου έγινε υποδεκτό με επιτυχία.
Ακολούθησαν πολλά Φεστιβάλ, των οποίων η ζωντανή βιβλιοθήκη υπήρξε αναπόσπαστο μέρος, ώσπου το 2003 μετεξελίχθηκε στο πρόγραμμα Η νεολαία την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής συνοχής, το οποίο προωθήθηκε από του Συμβούλιο της Ευρώπης.

Αρχικά ήταν μία τυπική "μικρή εκδήλωση στο πλαίσιο μιας μεγάλης εκδήλωσης", όμως με τον καιρό συνάντησε υπερεθνική απήχηση και η ιδέα υιοθετήθηκε από πολλές άλλες ομάδες ανθρώπων. Ως αποτέλεσμα, τα "Ζωντανά βιβλία", συνεχίζουν να έχουν παρουσία σε φεστιβάλ μουσικής, σε εκθέσεις βιβλίων, σε σχολεία, σε συνέδρια για τη νεολαία και, όλο και περισσότερο, σε βιβλιοθήκες.

Επιδιώξεις και μέθοδοι 
Η ζωντανή Βιβλιοθήκη καθιστά δυνατή την άμεση επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν θα έρχονταν σε επαφή αλλιώς. Η βασική ιδέα μπορεί να συνδεθεί με τη διεθνή αντιρατσιστική κίνηση με το γνωστό Σύνθημα, "ένας ξένος είναι ένας φίλος που δεν έχεις γνωρίσει ακόμα" („A stranger is a friend you haven’t met yet").

Η ζωντανή βιβλιοθήκη προσφέρει έναν τρόπο για τους ανθρώπους να έρθουν σε άμεση προσωπική επαφή. Ο διάλογος και η ανθρώπινη επαφή είναι ισχυρά εργαλεία για να αντιμετωπιστεί η ντροπή και η αμηχανία κατά την επαφή με ξένους, καθώς οι σημερινές πολυπολιτισμικές και ανώνυμες κοινωνίες των πόλεων επιβάλλουν την ανάγκη της δεκτικότητας, της ανοχής και την αποδοχής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των συνανθρώπων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ενεργούς επικοινωνίας με ανθρώπους όλων των "αποχρώσεων" και της κατανόηση που απορρέει από αυτήν.

Προϋποθέσεις 
Η ζωντανή βιβλιοθήκη απαιτεί ένα προστατευμένο χώρο, όπου δανειστής και "Ζωντανό Βιβλίο" δε θα ενοχλούνται απο εξωτερικούς παράγοντες. Θα πρέπει να υπάρχουν κανόνες αμοιβαίου σεβασμού που θα τηρούνται σε όλες τις περιπτώσεις. Άλλα εμπόδια στην επικοινωνία θα προσπαθείται να επιλύνονται επί τόπου.

Πηγές 
 Abergel, Ronni; Rothemund, Antje; Titley, Gavan; Wootsch, Peter (2005): Μην κρίνετε ένα βιβλίο από το εξώφυλλό του! Οδηγός της ζωντανής βιβλιοθήκης.  Βουδαπέστη: Συμβούλιο της Ευρώπης Δημοσίευση. Το φυλλάδιο μπορεί να παραγγελθεί σε διάφορες γλώσσες στο book.coe.int
 Detlefs, Beate (2006): Ζωντανά Βιβλία,Μια νέα Διάσταση του δανεισμού; In: BuB, Jg. 58, H. 1, S. 19–20.
 Schachner, Niko (2007): Ζωντανά βιβλία στη βιβλιοθήκη: εφαρμογή μιας "ζωντανής Βιβλιοθήκης" - το έργο και τη σημασία της έννοιας για την εργασία στη βιβλιοθήκη.  
 DNK (2007): Μην κρίνεις ένα βιβλίο από το εξώφυλλό του! Η ζωντανή βιβλιοθήκη.  Συγγραφέας: Ronni Abergel Antje Rothemund, Gavan Titley, Péter Wootsch (αγγλ. „Don’t judge a book by its cover“ Europarat, 2005).

Συνδέσεις 
 Το Συμβούλιο Της Ευρώπης, Ευρωπαϊκό Κέντρο Νεότητας στη Βουδαπέστη
 De Mensenbieb (Ολλανδικά)
 Η ζωντανή βιβλιοθήκη του Lismore  
 Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα

Προφορική επικοινωνία