Θέατρο Εμπρός

Το Θέατρο στο Παλιό Τυπογραφείο του Εμπρός ή Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ είναι θεατρικός χώρος στη συνοικία Ψυρρή του δήμου Αθηναίων, σε διατηρητέο κτίριο που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1930 και το οποίο αρχικά λειτουργούσε ως τυπογραφείο της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ. Από το 1988 έως το 2007 λειτούργησε για πρώτη φορά ως θέατρο. Αν και ανήκε στο Υπουργείο Πολιτισμού, το 2011 κατελήφθη από την καλλιτεχνική «Κίνηση Μαβίλη» και έκτοτε χρησιμοποιείται ως αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο. Τον Μάρτιο του 2022 ο χώρος παραχωρήθηκε από την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου στον δήμο Αθηναίων και συνεχίζει να λειτουργεί ως αυτοδιαχειριζόμενος χώρος.

Ιστορικό 
Το κτίριο του θεάτρου ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1930 και λειτούργησε αρχικά ως τυπογραφείο της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ και αργότερα περιήλθε στην ΚΕΔ. Το 1988 ο χώρος ενοικιάστηκε από τη θεατρική ομάδα «Μορφές» των Δημήτρη Καταλειφού, Τάσου Μπαντή και Ράνιας Οικονομίδου και ακολούθως μετατράπηκε σε θέατρο, ενώ με τη διάλυση της θεατρικής εταιρείας πέρασε στην Εταιρεία Θεάτρου «Εμπρός» μέχρι και τον Ιανουάριο του 2007, όταν απεβίωσε ο Τάσος Μπαντής. Ενδιάμεσα υπέστη σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 1999.

Το Νοέμβριο του 2011, επταμελής ομάδα καλλιτεχνών υπό την επωνυμία «Κίνηση Μαβίλη» προχώρησαν στην ειρηνική κατάληψη του κτιρίου του - ανενεργού από το 2006 ή 2007 - θεάτρου, το οποίο υπαγόταν στη δικαιοδοσία του υπουργείου Πολιτισμού, ισχυριζόμενοι πως επρόκειτο για μια συμβολική ενέργεια με σκοπό την «ενεργοποίησή του» στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εναλλακτικής πολιτιστικής πρότασης. Κατόπιν η ομάδα ανακοίνωσε πολυήμερο πρόγραμμα διαφόρων καλλιτεχνικών εκδηλώσεων (στις οποίες συμμετείχαν μεταξύ άλλων οι Δημήτρης Παπαϊωάννου και Εύα Στεφανή), καθώς και το αίτημά της να της παραχωρηθεί δοκιμαστικά ο χώρος από τους αρμόδιους φορείς μαζί με την ανάλογη υλικοτεχνική υποστήριξη. Το εγχείρημα προσέλκυσε και άλλους καλλιτέχνες και ακτιβιστές, ενώ το πολιτικό άνοιγμα προς τον αντεξουσιαστικό χώρο οδήγησε σε διαφωνίες και προσθαφαιρέσεις στις τάξεις των ατόμων και των κινήσεων που συμμετείχαν στην κατάληψη, αλλά και την αποχώρηση της «Κίνησης Μαβίλη» από το θέατρο. Το 2012 το κτίριο πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο προσπάθησε ανεπιτυχώς να το ανακτήσει. Ακολούθως στο ΕΜΠΡΟΣ βρήκαν στέγη διάφορες συλλογικότητες και κινήσεις. Η λειτουργία του θεάτρου καθορίζεται από μια ανοιχτή συνέλευση. Οι δραστηριότητες και οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με ελεύθερη οικονομική συνεισφορά του κοινού και περιλαμβάνουν πέρα από θεατρικές παραστάσεις προβολές ταινιών, διημερίδες, ανοικτές συζητήσεις, φεστιβάλ, πάρτι, συναυλίες, σεμινάρια, δράσεις αλληλεγγύης κ.ά.Τον Σεπτέμβριο του 2013, ο χώρος σφραγίστηκε κατόπιν αιτήματος της ιδιοκτήτριας εταιρείας. Παρά τις προσπάθειες εκκένωσης της κατάληψης, άνοιξε και πάλι στις 30 Οκτωβρίου του 2013. Το 2016, με τη συνδρομή της αστυνομίας, η ΔΕΗ διέκοψε την παροχή ρεύματος μετά από αίτημα του ΤΑΙΠΕΔ, καθώς είχαν προκύψει ζητήματα ασφαλείας αλλά και κλοπής ρεύματος, ενώ τυχόν νομικά ζητήματα θα βάρυναν το ίδιο το Ταμείο, στο οποίο ανήκει ο χώρος. Η δημοσιοποίηση του θέματος προκάλεσε την επέμβαση του προέδρου του Ταμείου, Στέργιου Πιτσιόρλα, ο οποίος ζήτησε την επανασύνδεση του κτιρίου με τα έξοδα να βαραίνουν το ΤΑΙΠΕΔ.

Κατά καιρούς υπάρχουν αντιδράσεις από μερίδα της τοπικής κοινωνίας λόγω περιστατικών που σχετίζονται με κλοπή ρεύματος, παράνομη υδροδότηση, επεισόδια, ηχορύπανση και βανδαλισμούς σε γειτονικό ναό. Τον Φεβρουάριο του 2018, κατά τη διάρκεια επεισοδίων, ομάδα ακροδεξιών επιτέθηκε στο θέατρο με αποτέλεσμα την εκατέρωθεν ρίψη πετρών και αντικειμένων ανάμεσα στους ίδιους και άτομα που ευρισκόμενα στην ταράτσα του κτιρίου λειτουργούσαν ως ομάδα περιφρούρησης. 

Τον Μάιο του 2021 ο χώρος εκκενώθηκε και σφραγίστηκε μετά από νέα αστυνομική επιχείρηση. Mετά από μήνυση που κατατέθηκε από την - προσκείμενη στον ΣΥΡΙΖΑ - δημοτική παράταξη «Ανοικτή Πόλη», η οποία επικαλέστηκε παρατυπίες στη διαδικασία, οι εργασίες σταμάτησαν και ακολούθως το θέατρο ανακατελήφθη από διάφορες συλλογικότητες που απαρτίζουν τη γενική συνέλευση. 

Τον Μάρτιο του 2022 ο χώρος παραχωρήθηκε με μίσθωση από την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου στον δήμο Αθηναίων. Ο χώρος συνεχίζει να λειτουργεί ως αυτοδιαχειριζόμενος.

Δείτε επίσης 
 Άμεση δημοκρατία

Παραπομπές 
Θεατρικοί χώροι στην Αθήνα

Eξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Iστότοπος Θεάτρου ΕΜΠΡΟΣ
Αστικά κοινά
Διατηρητέα κτίρια στην Αθήνα