Κυδωνιά Κιλκίς

Για οικισμούς της Ελλάδας με το ίδιο όνομα δείτε το λήμμα: Κυδωνιά (αποσαφήνιση)

Η Κυδωνιά είναι ιστορικός οικισμός του Κιλκίς στην Κεντρική Μακεδονία, ο οποίος ανήκει στα "Μαρτυρικά χωριά" και από το 1951 έχει καταργηθεί .

Γεωγραφία - Ιστορία
Η Κυδωνιά βρίσκεται στα Κρούσσια Όρη, νότια της λίμνης Κερκίνης στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Ποντοκερασιά και Ίσωμα. Η παλιά ονομασία του χωριού, από την εποχή της τουρκοκρατίας, ήταν Χότζα Ογλαρή ή Κοτσαλάρ και μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την ανταλλαγή πληθυσμών, η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) εγκατέστησε σε αυτό 11 οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο. Το χωριό χαρακτηρίστηκε ως "μαρτυρικό" το 2014 με το υπ' αριθμ. 139/08.10.2014 Προεδρικό Διάταγμα.

Ολοκαύτωμα Κρουσσίων
Στην περιοχή των Κρουσσίων έδρασε από τις πρώτες μέρες της κατοχής η ένοπλη ανταρτική ομάδα "Αθανάσιος Διάκος" με αρχηγό τον Χριστόδουλο Μόσχο (καπετάν Πέτρο) που είχε συγκροτηθεί από την αντιστασιακή οργάνωση "Ελευθερία" της Θεσσαλονίκης (βλ. Η γέννηση της Εθνικής Αντίστασης). Λόγω της δράσης που ανέπτυξε εναντίον των κατοχικών στρατευμάτων οι Γερμανοί οργάνωσαν επιχείρηση αντιποίνων. Στις 25 Οκτωβρίου 1941 ισχυρές μηχανοκίνητες δυνάμεις των Ες Ες και ταγμάτων θανάτου κύκλωσαν από μακριά σε δυο ζώνες την περιοχή και τα χωριά. Εισέβαλαν ταυτόχρονα στα χωριά Αμπελόφυτο (Μουρσαλή), Κυδωνιά (Κοτσαλάρ) και Κλειστό (Μουσγαλή), που μετά από υπόδειξη συνεργατών τους θεωρήθηκαν ως κέντρα των ανταρτών. Αφού συγκέντρωσαν τον ανδρικό πληθυσμό, από 15 χρονών και πάνω, τους εκτέλεσαν και εν συνεχεία ισοπέδωσαν και τα τρία χωριά. Οι εκτελέσεις του άμαχου πληθυσμού έγιναν στις πλατείες του Αμπελόφυτου και Κυδωνιάς. Στην Κυδωνιά εκτελέστηκαν και 10 κάτοικοι από το γειτονικό Ίσωμα που βρέθηκαν στο χωριό. Στο Κλειστό αφού τους έβαλαν μέσα στην εκκλησία την γκρέμισαν με δυναμίτες. Όσοι προσπάθησαν να ξεφύγουν εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς. Συνολικά εκτελέστηκαν 96 πατριώτες.

Διοικητικά
Ως οικισμός αναφέρεται το 1919 στο ΦΕΚ 48Α-05/03/1919 με το όνομα Χότζα Ογλαρή να προσαρτάται στην κοινότητα Μουσγαλή που τότε ανήκε στο νομό Θεσσαλονίκης. Το 1927 μετονομάστηκε σε Κυδωνιά, το 1934 αποσπάστηκε στο νεοϊδρυθέντα νομό Κιλκίς και το 1951 καταργήθηκε.

Παραπομπές

Δήμος Κιλκίς
Εγκαταλελειμμένα χωριά του νομού Κιλκίς