Φιλίππα της Αρμενίας

Η Φιλίππα (1183 - πριν το 1219) από τον Οίκο των Ρουπενιδών ήταν από τον 2ο γάμο της Αυτοκράτειρα της Νίκαιας ως σύζυγος του Θεοδώρου Α΄ Λάσκαρη.

Βιογραφία

Σύζυγος τού Σαχενσάχ τού Σασούν
Ήταν κόρη του Ρουπέν Γ΄ της Μικρής Αρμενίας (Κιλικίας) και της Ισαβέλλας του Τορόν, κόρης του Χάμφρεϋ Γ΄ του Τορόν. Η Ισαβέλλα ήταν αδελφή τού Χάμφρεϋ Δ΄ του Τορόν, πρώτου συζύγου της Ισαβέλλας Α΄ της Ιερουσαλήμ. Μεγαλύτερη αδελφή της Φιλίππας ήταν η Αλίκη των Ρουπενιδών, σύζυγος τού Ραϋμόνδου Δ΄ των Πουατιέ κόμη της Τρίπολης.

Το 1186 απεβίωσε ο πατέρας της και άφησε την Αλίκη 4 ετών και τη Φιλίππα 3 ετών. Ο νεότερος αδελφός του Λέων Β΄ της Αρμενίας έγινε αντιβασιλιάς και παιδαγωγός για τις ανιψιές του. Τελικά τις παραγκώνισε, βασίλευσε ο ίδιος και τον διαδέχθηκε η 2η κόρη του.

Σύμφωνα με τα γραπτά του Σεμπάντ τού Κοντόσταυλου στις 3 Φεβρουαρίου 1189/90 η Φιλίππα μνηστεύτηκε τον Σαχενσάχ, 2ο γιο του Τσορντουανέλ κυρίου τού Σασούν και της συζύγου του, αδελφής τού Γρηγορίου Δ΄ του νεότερου, αρχιεπισκόπου της Αρμενίας. Ταυτόχρονα η Αλίκη μνηστεύτηκε τον Χαθούμ κύριο τού Σασούν, 1ο γιο τού Τσορντουανέλ. Η περιοχή τού Σασούν που ήλεγχαν οι δύο αδελφοί, ήταν σχετικά σημαντική για το βασίλειο της Μικράς Αρμενίας την εποχή εκείνη και ο Λέων Β΄ ίσως προσπάθησε να εξασφαλίσει την υποτέλειά τους με τους γάμους.

Οι γάμοι των δύο αδελφών έγιναν ως τον Μάιο του 1193. Τον Μάιο του 1193 ο Χαθούμ και ο Σαχενσάχ φονεύθηκαν. Ο Σεμπάντ αναφέρει την Αλίκη και τη Φιλίππα ως χήρες και πως οι φήμες υποπτευόταν τον Λέοντα Β΄ πίσω από τους φόνους. Οι γάμοι των δύο αδελφών, που ήταν 11 και 10 ετών αντίστοιχα, μάλλον δεν ολοκληρώθηκαν.

Στις 31 Ιανουαρίου 1198/99 η Φιλίππα μνηστεύτηκε με τον Οσίν τού Λαμπρόν, μεγαλύτερο γιο του Χετούμ κυρίου του Λαμπρόν (π. 1145-1218). Τελικά ο γάμος δεν έγινε ποτέ, αλλά δεν αναφέρεται ο λόγος από τον Σεμπάντ. Ο Οσρίν θα διαδέχθηκε τον πατέρα του το 1218, αλλά το 1220 είχε αποβιώσει και κύριος του Λαμπρόν έγινε ο νεότερος αδελφός του Κωνσταντίνος.

Σύζυγος του Θεοδώρου Α΄ Λάσκαρη
Στις 24 Νοεμβρίου 1214 παντρεύτηκε τον Θεόδωρο Α΄ Λάσκαρη Αυτοκράτορα των Ρωμαίων στη Νίκαια. Το γεγονός καταγράφει ο Γεώργιος Ακροπολίτης. Ο γιος τους Κωνσταντίνος Λάσκαρης γεννήθηκε το 1215 και ονομάστηκε δούκας των Θρακησίων το 1249.

Πάντως το 1216 ο Θεόδωρος ακύρωσε τον γάμο: η Φιλίππα επέστρεψε στον θείο της Λέοντα Β΄ και ο Κωνσταντίνος αποκληρώθηκε. Προβλήθηκαν θρησκευτικοί λόγοι για την ακύρωση του γάμου· δεν γνωρίζουμε τις ακριβείς αιτίες. Είναι πιθανό ο Λέων Β΄ να είχε παρουσιάσει τη Φιλίππα ως δική του κόρη, κατά τις διαπραγματεύσεις τού γάμου και ο Θεόδωρος Α΄ ίσως να ήθελε να κληρονομήσει τον θρόνο της Αρμενίας· όμως η Φιλίππα ήταν μόνο ανιψιά του και όχι ιδιαίτερα κοντά στη διαδοχή.

Τον Μάιο του 1219 ο Λέων απεβίωσε και τον διαδέχθηκε η κόρη του Ισαβέλλα της Αρμενίας. Η Φιλίππα δεν αναφέρεται μεταξύ των συγγενών του από τον Σεμπάντ· μάλλον θα είχε αποβιώσει το διάστημα 1216-19.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε το διάστημα 1190-93 πρώτα τον Σαχενσάχ συγκύριο του Σασούν. Έμεινε χήρα στα 10 έτη της και ο γάμος μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν ολοκληρώθηκε.

Το 1214 η Φιλίππα έκανε δεύτερο γάμο με τον Θεόδωρο Α΄ Λάσκαρη Αυτοκράτορα των Ρωμαίων στη Νίκαια και είχε τέκνο:
 Κωνσταντίνος γενν. 1215, δούκας των Θρακησίων.
Το 1216 ο Θεόδωρος Α΄ ακύρωσε τον γάμο και αποκλήρωσε τον Κωνσταντίνο, για άγνωστους λόγους.

Πηγές
 Sempad the Constable, Le Royaume Armenien de Cilicie.
 Γεωργίου Ακροπολίτη, Χρονικά.

Παραπομπές

Οίκος των Ρουπενιδών
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα