Πλάκα Ιωαννίνων

Η Πλάκα είναι ημιορεινό χωριό στη περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων (Αθαμανικά Όρη) του νομού Ιωαννίνων σε υψόμετρο 280 μέτρα.

Γεωγραφικά στοιχεία - αξιοθέατα
Η Πλάκα βρίσκεται στα σύνορα του νομού Ιωαννίνων με το νομό Άρτας στις ανατολικές όχθες του Άραχθου ποταμού. Απέχει 46,5 χλμ. ΝΑ. από τα Ιωάννινα και 44 χλμ. Β.-ΒΑ. από την Άρτα. 

Το σημαντικότερο αξιοθέατό της είναι το φημισμένο μονότοξο παραδοσιακό πέτρινο γεφύρι της Πλάκας. στον ποταμό Άραχθο, του οποίου το κεντρικό τόξο κατέρρευσε την 1η Φεβρουαρίου 2015, ύστερα από έντονες βροχοπτώσεις. Από το 1971 έχει κηρυχθεί έργο Τέχνης που  χρήζει ειδική προστασία γιατί "είναι εκ των μεγαλυτέρων και ωραιοτέρων της Hπείρου, ανεγερθείσα τω 1868". 

Σημαντικό επίσης θεωρείται το διώροφο πέτρινο κτίριο απλής λαϊκής αρχιτεκτονικής των αδελφών Κωστούλα, το οποίο έχει κηρυχθεί από το 1992 ως νεώτερο μνημείο. 

Στα βόρεια του χωριού και κοντά στο δρόμο με την Παλαιομοχούστι είναι η ιερά μονή της Παναγίας της Μουχουστιώτισσας ή Μονή Πλάκας, που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα. Ανακαινίσθηκε το 1665 στο εσωτερικό του καθολικού υπάρχουν αξιόλογες τοιχογραφίες του 1680. Υπάρχουν ακόμα τοιχογραφίες στο νάρθηκα (του 1694) και ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο.

Ιστορικά στοιχεία 
Τον Ιούλιο του 1821, στην περιοχή της Πλάκας έγινε μεγάλη μάχη μεταξύ ελληνικών στρατευμάτων με αρχηγό τον Μάρκο Μπότσαρη και τουρκικών από τα Ιωάννινα, την Άρτα και την Πρέβεζα με αρχηγό τον Ρεσιτ Μεχμέτ Πασά Κιουταχή. Στη μάχη αυτή ηττήθηκαν οι Έλληνες και είχε σαν αποτέλεσμα να ματαιωθούν τα σχέδια απελευθέρωσης των χωριών του Σουλίου. 

Στην Πλάκα υπογράφηκε η συμφωνία της Κωνσταντινούπολης του 1881 που παραχωρούσε  τις πρώην οθωμανοκρατούμενες περιοχές της Θεσσαλίας και το τμήμα του Νομού Άρτας, ανατολικά του Άραχθου στο τότε Βασίλειο της Ελλάδας. Βάσει αυτής ο Άραχθος και ο παραπόταμός του Καλαρρύτικος καθορίζονταν σαν σύνορα των δύο κρατών και δημιουργήθηκε δίπλα στη γέφυρα τελωνειακός σταθμός.. 

Την περίοδο του εμφυλίου, τον Φεβρουάριο του 1944, στο τελωνείο/χάνι δίπλα στο γεφύρι, υπογράφεται η περίφημη συνθήκη ανακωχής Πλάκας - Μυρόφυλλου ανάμεσα στις αντιπροσωπείες του ΕΑΜ, ΕΔΕΣ και του ΕΚΚΑ.. Στις συζητήσεις παρευρέθηκαν ο Άρης Βελουχιώτης και ο Ναπολέων Ζέρβας. Κατά την αποχώρηση των Γερμανών το γεφύρι βομβαρδίστηκε σχεδόν στο κέντρο του, αλλά άντεξε και επισκευάστηκε.

Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία
Ως οικισμός περιλαμβάνεται στην απογραφή επίσημα για πρώτη φορά το 1940 ως μέρος της κοινότητας Ραφταναίων. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με τα Βουνόρεια, τον Φράξο, το Μυλοκοπειό, το Παλαιομοχούστι, το Παλληκάρι, τη Μεγάλη Ράχη, τους Ραφταναίους, τη Ρούγα και τον Ζαλούχο αποτελούν τη τοπική κοινότητα Ραφταναίων που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Πραμάντων του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 17  κατοίκους.

Οι απογραφές πραγματικού πληθυσμού (de facto) μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι:

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Το Γεφύρι της Πλάκας από τον ιστότοπο https://www.sansimera.gr

Παραπομπές

Χωριά του νομού Ιωαννίνων
Δήμος Βορείων Τζουμέρκων