Ο τρελός του τσάρου

Ο Τρελός του τσάρου (εσθονικά: Keisri hull) είναι μυθιστόρημα του εσθονού συγγραφέα Γιάαν Κρος, το οποίο εκδόθηκε το 1978.

Πρόκειται για ιστορικό μυθιστόρημα που αναφέρεται στον λιβονιανό ευγενή Τιμόθεο φον Μποκ, ο οποίος έχει παντρευτεί μια χωριατοπούλα με το όνομα Έεβα για να αποδείξει σε όλους ότι οι καλοί άνθρωποι είναι ίσοι ενώπιον στη φύση, τον Θεό και τα ιδανικά. Ο αδερφός της Έεβα, ο Γιάκομπ, αναλύει τη ζωή του φον Μποκ στο ημερολόγιο του και προσπαθεί να καταλάβει αν ο ευγενής είναι πραγματικά τρελός, όπως όλοι φαίνεται να πιστεύουν. Το μυθιστόρημα είναι ένα από τα πιο γνωστά εσθονικά μυθιστορήματα στον κόσμο.

Ο τίτλος είναι μια αναφορά στον κεντρικό χαρακτήρα ο οποίος έχει φυλακιστεί επειδή ήταν τόσο τολμηρός που μίλησε λέγοντας την αλήθεια για τον Τσάρο. Αυτό είναι αρκετό για να προκαλέσει κατηγορίες περί της "τρέλας" του.

Περίληψη πλοκών 
Η ιστορία είναι γραμμένη σε μορφή ημερολογίου, το οποίο περιγράφει τις επιπτώσεις της επαναστατικής σκέψης εκ μέρους ενός μέλους της οικογένειας.

Ο αριστοκράτης Τιμόθεος φον Μποκ (ο γαμπρός του χρονικογράφου) γράφει μια επιστολή προς τον Τσάρο όπου επικρίνει τον τρόπο με τον οποίο η τσαρική οικογένεια διοικεί τη χώρα. Δικαιολογεί αυτή την πράξη με όρκο για τον Τσάρο ώστε να δώσει μια ειλικρινή εκτίμηση της κατάστασης.

Ο Φον Μποκ καταδικάζεται και φυλακίζεται ως προδότης (αν και ο λόγος της φυλάκισής κρατιέται μυστικός, όπως η επιστολή) για 9 χρόνια πριν τεθεί σε κατ'οίκον περιορισμό με τη βάση ότι είναι "τρελός".

Χαρακτήρες 

 Τιμόθεος "Τίμο" φον Μποκ – κύριος χαρακτήρας και συνταγματάρχης
 Έεβα φον Μποκ – σύζυγος του Τίμο
 Γιάκομπ Μάτικ - αδελφός της Έεβα (αφηγητής της ιστορίας)

Βραβεία και υποψηφιότητες 
Το βιβλίο κέρδισε το βραβείο Le prix du Meilleur livre étranger το 1989.

Μυθιστορήματα