Ναός Παναγίας Παναξιώτισσας

Ο Ναός της Παναγίας Παναξιώτισσας βρίσκεται περίπου 2 χιλιόμετρα έξω από το χωριό της Αιτωλοακαρνανίας Τρίκορφο και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της περιοχής. Πρόκειται για το καθολικό ενός βυζαντινού μοναστηριού. Η προέλευση του προσωνυμίου «Παναξιώτισσα», που είναι πιθανότατα μοναδικό στον ορθόδοξο χώρο, δεν είναι ξεκάθαρη. Από πολλούς ερμηνεύεται ως «Αυτή που αξιώθηκε των πάντων»,  ενώ άλλοι θεωρούν ότι οφείλεται σε παράφραση του τοπωνυμίου της θέσης του ναού (Πανακτζή – Πανακτζιώτισσα – Παναξιώτισσα). Από το ναό έχει πάρει και το όνομά του ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού «Προοδευτικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Γαβρολίμνης Παναγία Παναξιώτισσα».

Ιστορία 
Ο γνωστός Έλληνας αρχαιολόγος Αναστάσιος Ορλανδός μελετώντας τα μορφολογικά στοιχεία του ναού τοποθετεί την κατασκευή του στο β’ μισό του 10ου αιώνα. Σε νεότερη έρευνα στον περιβάλλοντα χώρο του ναού καταγράφηκαν 13 γλυπτά μέλη, που ανάγονται χρονολογικά στην Παλαιοχριστιανική περίοδο, υποδεικνύοντας προφανώς την ύπαρξη στο σημείο παλαιοχριστιανικής Βασιλικής. Φαίνεται,λοιπόν, πως το Μεσοβυζαντινό μνημείο κατασκευάστηκε επάνω στα ερείπια κάποιας προϋπάρχουσας παλαιοχριστιανικής βασιλικής.

Αρχιτεκτονική 

Ο ναός της Παναξιώτισσας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του αρχιτεκτονικού τύπου του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο. Στο ανατολικό μέρος υπάρχουν τρεις ημικυκλικές αψίδες και στο δυτικό νάρθηκας, στην κάθε πλευρά του οποίου υπάρχουν είσοδοι που οδηγούν στον εσωτερικό χώρο. Στη στέγη διαγράφεται με σαφήνεια ο σταυρός, στο κέντρο του οποίου υψώνεται ο περίτεχνος και πραγματικά εντυπωσιακός πλίνθινος τρούλος. Εσωτερικά ο ναός καλύπτεται με καμάρες. Ο ναός είναι κτισμένος με ασβεστόπετρες, κονίαμα και πλίνθους. Απ' ό,τι φαίνεται στην αρχική του μορφή το εσωτερικό του ναού κοσμούσαν περίτεχνες αγιογραφίες, από τις οποίες σήμερα διασώζεται μόνο μία.  

Στον περίβολο του ναού συναντά κανείς και τα ερείπια διαφόρων κτιρίων, που πιθανότατα ανήκουν στους λειτουργικούς χώρους της πάλαι πότε μονής, καθώς επίσης και το ερειπωμένο πλέον ελαιοτριβείο του χωριού, που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τον ναό και το οποίο λειτουργούσε περίπου μέχρι και τη δεκαετία του 1960.

Παραπομπές 

Νομός Αιτωλοακαρνανίας
Χριστιανικοί ναοί στη Δυτική Ελλάδα
Βυζαντινές εκκλησίες στην Ελλάδα