Δημήτριος Παλαιολόγος Καντακουζηνός

Ο Δημήτριος Καντακουζηνός (άκμασε 1420-1453) ήταν Μεσάζων (Πρωθυπουργός) των αδελφών Παλαιολόγων Ιωάννη Η΄ και Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Βυζαντινών Αυτοκρατόρων. Ο συνεργάτης του στη θέση του Μεσάζοντος ήταν ο Λουκάς Νοταράς.

Βιογραφία
Εμφανίζεται για πρώτη φορά ως ένας από τους Αυλικούς, που συμβούλευσαν τον Ιωάννη Η΄ να υποστηρίξει τον πρίγκιπα Μουσταφά Τσελεμπή, στην προσπάθειά του να πάρει την εξουσία των Οθωμανών, όταν το 1421 απεβίωσε ο αδελφός του Μωάμεθ Α΄. Τελικά επικράτησε ο  Μουράτ Β΄, γιος του αποβιώσαντος. Ο Δημήτριος Καντακουζηνός, ο Ματθαίος Λάσκαρης και ο Άγγελος Φιλομάττης ήταν η αποστολή, που πήγε στον νέο σουλτάνο, ο οποίος έδειξε την όχλησή του για το ότι οι Ρωμαίοι υποστήριξαν τον θείο του, με το να τους φυλακίσει. Ελευθερώθηκαν τον Φεβρουάριο του 1424, όταν συνήφθη συνθήκη μεταξύ του Ιωάννη Η΄ και του Μουράτ Β΄.

Έπαιξε προέχοντα ρόλο σε διπλωματικές υποθέσεις ως Μεσάζων των δύο αυτοκρατόρων. Ήταν μάρτυρας στις συνθήκες του Ιωάννη Η΄ με τη Βενετία τον Σεπτέμβριο του 1423, τον Μάιο του 1431, τον Οκτώβριο του 1436, τον Σεπτέμβριο του 1442 και τον Ιούλιο του 1447. Κράτησε ηρωϊκή στάση στην τελική πολιορκία της Κωνσταντινούπολης. Ο Ντόναλντ Νίκολ θεωρεί, πως διοικούσε σώμα 700 ανδρών, που βρισκόταν στην περιοχή του ναού των Αγ. Αποστόλων μαζί με τον γαμπρό του Νικηφόρο Παλαιολόγο, ενώ ο Στήβεν Ράνσιμαν εκτιμά, πως είχε αναλάβει το τμήμα των Θεοδοσιανών Τειχών προς τη θάλασσα του Μαρμαρά.

Μετά την πτώση της Πόλης, η τύχη του είναι ασαφής. Ο Κάρολος ντυ Κανζ γράφει ότι σκοτώθηκε με τον γαμπρό του κατά την άμυνα της Πόλης, όμως ο Ράνσιμαν σημειώνει ότι αιχμαλωτίστηκε.Ο Νίκολ γράφει πως διέφυγε με την οικογένειά του μαζί με άλλους με το πλοίο του Γενουάτη ναυάρχου Ζόρζι Ντόρια στη Χίο. Εκεί ο Βενετός καπετάνιος Τόμας Τσέλσι τους μετέφερε στην Κάντια (Χάνδακα Κρήτης). Η κόρη τού Δημητρίου Καντακουζηνού και της Σιμωνίδος Γκαντελίνα, η Μαρία, παντρεύτηκε τον Θεόδωρο, γιο του Παύλου Παλαιολόγου στην Κέρκυρα το Νοέμβριο του 1486.

Ο Νίκολ δεν αναφέρει τα ονόματα των γονέων του, αναφέρει όμως, πως ήταν εξάδελφος του Ιωάννη Η΄. Το όνομα της συζύγου του δεν μας σώθηκε· η κόρη του παντρεύτηκε έναν Νικηφόρο Παλαιολόγο. Θεωρείται πως ο Δημήτριος ήταν πατέρας του πρωτοστράτορος Καντακουζηνού, που εκτέλεστηκε πέντε ημέρες μετά την άλωση μαζί με τον Λουκά Νοταρά και τον Ανδρόνικο Καντακουζηνό.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε ίσως τη Σιμωνία Γκαντελίνα και είχε τέκνα:
 Μαρία, παντρεύτηκε τον Θεόδωρο (ή Νικηφόρο) Παλαιολόγο, γιο του Παύλου.
 ένας γιος απεβ. 1453, πρωτοστράτορας.

Αναφορές σε Πηγές

Βυζαντινοί του 15ου αιώνα