Θόλος (αρχιτεκτονική)

Η Θόλος είναι ένα αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό που χρησιμοποιήθηκε ευρέως στον κλασικό κόσμο. Περιλαμβάνει μια στρογγυλή δομή, συνήθως χτισμένη πάνω σε πλατφόρμα με λίγα σκαλοπάτια, και κυκλική κιονοστοιχία που υποστηρίζει μια καμπυλόσχημη οροφή. Η θόλος διαφέρει από τον μονόπτερο στο ότι διαθέτει τοίχους  και σηκό, ενώ ο μονόπτερος είναι απλούστερη δομή.

Κλασικός κόσμος

Ελλάδα 
Στην Ελλάδα, η Θόλος είναι στρογγυλός ναός Ελληνικού περίπτερου αρχιτεκτονικού τύπου που περιβάλλεται από κυκλική κιονοστοιχία, όπως η Θόλος των Δελφών που χρονολογείται από το 370-360 π. Χ . 

Το Φιλιππείο στην Άλτιν της Ολυμπίας ήταν ένα κυκλικό μνημείο Ιωνικού ρυθμού κατασκευασμένο από ασβεστόλιθο και μάρμαρο, μια Θόλος με χρυσελεφάντινα αγάλματα του Φιλίππου, της οικογένειάς του, του Μεγάλου Αλέξανδρου, της Ολυμπιάδας, του Αμύντα III και της Ευρυδίκης Ι.

Ιταλία 
Στις Ρωμαϊκές πόλεις βρίσκονταν στο κέντρο της αγοράς,  και ίσως χρησιμοποιούνταν ως ψαραγορές. Έχουν προταθεί και άλλες χρήσεις για την κεντρική θόλο, όπως ο χώρος στον οποίο διατηρούνταν τα πρότυπα βάρη και μέτρα αναφοράς, ή ως ιερό για τους θεούς της αγοράς. Σε μερικές αγορές στο κέντρο της αυλής είχαν κτίσει μια πηγή νερού αντί για θόλο.

Ινδία 

Οι πρώτοι αυτόνομοι ναοί στην Ινδία ήταν κυκλικοί, όπως ο Ναός του Bairat στο Ρατζαστάν, που περιλαμβάνει μια κυκλική κιονοστοιχία και περιβάλλοντα τοίχο, χτίστηκε κατά την εποχή του Αυτοκράτορα Ασόκα και κοντά του βρέθηκαν πέτρινες επιγραφές. Ο Ashoka έχτισε, επίσης, το Ναό Μαχαμπόντι στην Bodh Gaya περί το 250 π. Χ., και μια κυκλική δομή για να προστατεύσει το δέντρο Μπόντι. Αναπαραστάσεις της δομής του πρώιμου ναού βρίσκονται σε ανάγλυφα από το 100 π.Χ. στο Bhārhut και στο Sanchi. Κυκλικοί ναοί βρέθηκαν αργότερα και σε λαξευτές σπηλιές όπως οι Σπηλιές Tulja και Guntupalli.

Προτάθηκε ότι αυτές οι κυκλικές δομές με κιονοστοιχίες ίσως είναι εξέλιξη της ελληνικής Θόλου, αλλά και οι Ινδικές κυκλικές ξύλινες καλύβες θα μπορούσαν εξίσου να αποτέλεσαν έμπνευση.

Νεοκλασικισμός 
Η κορυφή του Καπιτώλιου των ΗΠΑ είναι Θόλος. Στεγάζει τον φωτισμό και αποτελεί βάση για το Άγαλμα της Ελευθερίας. Και το Πάνθεον στο Παρίσι κορυφώνεται με θόλο.

Άλλα

Βιβλιογραφία 

Αρχαία ελληνική γλώσσα
Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική
Αρχιτεκτονική