Μπουρχανουντίν Ραμπανί

Ο Μπουρχανουντίν Ραμπανί (περσικά/παστού:  20 Σεπτεμβρίου 1940 – 20 Σεπτεμβρίου 2011) ήταν Αφγανός πολιτικός ο οποίος διετέλεσε Πρόεδρος του Ισλαμικού Κράτους του Αφγανιστάν από το 1992 έως το 1996 (de jure μέχρι το 2001). Μετά την ανατροπή της κυβέρνησης των Ταλιμπάν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Διαρκής Ελευθερία, ο Ραμπανί επέστρεψε στην Καμπούλ και διετέλεσε Πρόεδρος από τον Νοέμβριο έως τις 20 Δεκεμβρίου 2001, όταν ο Χαμίντ Καρζάι επιλέχθηκε από τη Διεθνή Διάσκεψη για το Αφγανιστάν της Βόννης. Ο Ραμπανί ήταν επίσης ηγέτης του Τζαμιάτ-ε Ισλαμί Αφγανιστάν (Ισλαμική Κοινωνία του Αφγανιστάν). 

Υπήρξε ένας από τους πρώτους ιδρυτές και ηγέτες των κινημάτων των μουτζαχεντίν στις αρχές της δεκαετίας του 1970, λίγο πριν από τον Σοβιετοαφγανικό πόλεμο. Διετέλεσε πολιτικός επικεφαλής της Βόρειας Συμμαχίας (ή Ενωμένου Μετώπου), μιας συμμαχίας διαφόρων πολιτικών ομάδων που αγωνίστηκαν εναντίον του καθεστώτος των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Η κυβέρνησή του αναγνωρίστηκε από πολλές χώρες, καθώς και από τα Ηνωμένα Έθνη. Αργότερα έγινε επικεφαλής του Εθνικού Μετώπου του Αφγανιστάν (γνωστού στα μέσα ως Ενωμένο Εθνικό Μέτωπο), της μεγαλύτερης πολιτικής αντιπολίτευσης στην κυβέρνηση του Χαμίντ Καρζάι. Στις 20 Σεπτεμβρίου 2011, ο Ραμπανί δολοφονήθηκε από βομβιστή αυτοκτονίας που εισήλθε στην οικία του στην Καμπούλ. Σύμφωνα με απόφαση του αφγανικού κοινοβουλίου, ο Πρόεδρος του Αφγανιστάν Χαμίντ Καρζάι του απέδωσε τον τίτλο «Μάρτυρας της Ειρήνης». Ο γιος του Σαλαχουντίν Ραμπανί επελέγη τον Απρίλιο του 2012 για να ηγηθεί των συνομιλιών ειρήνευσης με τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.

Πρώτα χρόνια 
Ο Ραμπανί, γιος του Μουχάμεντ Γιουσούφ, γεννήθηκε στη βόρεια επαρχία του Μπανταχσάν. Ανήκε σε τατζικική φυλή που ομιλούσε περσικά. Αφού ολοκλήρωσε το σχολείο στην πατρίδα του, πήγε στη Νταρούλ-ουλούμ-ε-Σαριά (Αμπού-Χανιφά), θρησκευτική σχολή στην Καμπούλ. Όταν αποφοίτησε από το Αμπού-Χανιφά, εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ για να σπουδάσει ισλαμικό δίκαιο και θεολογία, αποφοιτώντας το 1963. 

Λίγο μετά την αποφοίτησή του το 1963, προσλήφθηκε ως καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Καμπούλ.  Προκειμένου να ενισχύσει τις γνώσεις του, ο Ραμπανί μετέβη στην Αίγυπτο το 1966 και παρακολούθησε μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αλ Αζχάρ του Καϊρου, όπου ανέπτυξε στενούς δεσμούς με την ηγεσία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Σε δύο χρόνια, έλαβε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα στην ισλαμική φιλοσοφία. Ο Ραμπανί ήταν ένας από τους πρώτους Αφγανούς που μετέφρασαν τα έργα του Σαγίντ Κουτμπ στα περσικά. Αργότερα επέστρεψε στην Αίγυπτο για να ολοκληρώσει το διδακτορικό του στην ισλαμική φιλοσοφία και η διατριβή του είχε τίτλο «Η Φιλοσοφία και οι Διδασκαλίες του Αμπντ αλ-Ραχμάν Μουχαμάντ Τζαμί». Το 2004 έλαβε τον υψηλότερο ακαδημαϊκό και επιστημονικό τίτλο του Αφγανιστάν, του «Ακαδημαϊκού», από την Ακαδημία Επιστημών του Αφγανιστάν.

Πολιτική σταδιοδρομία 
Ο Ραμπανί επέστρεψε στο Αφγανιστάν το 1968, όπου το ανώτατο συμβούλιο του Τζαμιάτ-ε Ισλαμί του ανέθεσε να οργανώσει τους φοιτητές του Πανεπιστημίου. Λόγω των γνώσεών του, της φήμης του και της ενεργού υποστήριξης στο Ισλάμ, το 1972, ένα 15μελές συμβούλιο τον επέλεξε ως επικεφαλής του Τζαμιάτ-ε Ισλαμί του Αφγανιστάν, μαζί με τον ιδρυτή του, Γκουλάμ Μ. Νιγιαζί. Το Τζαμιάτ-ε Ισλαμί αποτελούνταν κυρίως από Τατζίκους. 

Την άνοιξη του 1974, η αστυνομία εισέβαλε στο κτίριο του πανεπιστημίου της Καμπούλ για να συλλάβει τον Ραμπανί λόγω της φιλοϊσλαμικής του στάσης. Ωστόσο, με τη βοήθεια των μαθητών του η αστυνομία δεν μπόρεσε τον συλλάβει και ο Ραμπανί κατάφερε να διαφύγει στην ύπαιθρο. Στο Πακιστάν, ο Ραμπανί συγκέντρωσε σημαντικές προσωπικότητες και οργάνωσε το κόμμα του. Ο Σαγιέντ Νουρουλάχ Εμάντ, ο οποίος ήταν μουσουλμάνος φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ, έγινε Γενικός Γραμματέας του κόμματος και αργότερα αναπληρωτής επικεφαλής. 

Όταν οι Σοβιετικοί εισέβαλαν το 1979, ο Ραμπανί βοήθησε στην καθοδήγηση του Τζαμιάτ-ε Ισλαμί το οποίο αντιστεκόταν στο καθεστώς του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος του Αφγανιστάν. Οι δυνάμεις του Ραμπανί ήταν οι πρώτες ομάδες των μουτζαχεντίν που εισήλθαν στην Καμπούλ το 1992, όταν η κυβέρνηση του ΛΔΚΑ απομακρύνθηκε από την εξουσία. Ανέλαβε τη θέση του προέδρου το 1992, σύμφωνα με τις συμφωνίες της Πεσαβάρ. Ο Ραμπανί ήταν ο δεύτερος Τατζίκος ηγέτης στο Αφγανιστάν μετά τον Χαμπιμπουλάχ Καλακανί το 1929 (και ενδεχομένως τον Μπαμπράκ Καρμάλ, του οποίου η εθνικότητα αμφισβητείται). Η διακυβέρνησή του διήρκεσε μέχρι την κατάκτηση της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν το 1996. Τα επόμενα πέντε χρόνια, ο ίδιος και η Βόρεια Συμμαχία ασχολούνταν με την καταπολέμηση των Ταλιμπάν, μέχρι το 2001 όταν έλαβε χώρα η καθοδηγούμενη από τις ΗΠΑ επιχείρηση Διαρκής Ελευθερία με την οποία η κυβέρνηση των Ταλιμπάν ανατράπηκε. Ο Ραμπανί ήταν επικεφαλής του Ανώτατου Ειρηνευτικού Συμβουλίου του Αφγανιστάν, το οποίο συστάθηκε το 2010 για να πραγματοποιήσει ειρηνευτικές συνομιλίες με τους Ταλιμπάν και άλλες ομάδες στις εξεγέρσεις, μέχρι το θάνατό του.

Δολοφονία 
Ο Ραμπανί σκοτώθηκε σε βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στην οικία του στην Καμπούλ στις 20 Σεπτεμβρίου 2011, την ημέρα των 71ων γενεθλίων του. Δύο άνδρες οι οποίοι παρουσιάστηκαν ως εκπρόσωποι των Ταλιμπάν τον πλησίασαν για να τον εναγκαλιστούν, ενεργοποιώντας τα εκρηκτικά τους. Τουλάχιστον ένας από αυτούς είχε κρύψει τα εκρηκτικά στο τουρμπάνι του. Ο βομβιστής αυτοκτονίας ισχυρίστηκε ότι ήταν διοικητής των Ταλιμπάν και δήλωσε ότι ήθελε να «συζητήσει για την ειρήνη» με τον Ραμπανί. Τέσσερα άλλα μέλη του Ανώτατου Ειρηνευτικού Συμβουλίου του Αφγανιστάν σκοτώθηκαν επίσης στην επίθεση. 

Αφγανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν την οργάνωση Κουετά Σουρά, η οποία ηγούνταν των Αφγανών Ταλιμπάν που κρυβόταν στην πόλη Κουετά του Πακιστάν. Η πακιστανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι η δολοφονία του Ραμπανί συνδεόταν με Αφγανούς πρόσφυγες στο Πακιστάν. Ένας ανώτερος Πακιστανός αξιωματούχος δήλωσε ότι πάνω από το 90% των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Πακιστάν προέρχονταν από αφγανικά στοιχεία και ότι η παρουσία τους στη χώρα ήταν «σημαντικό ζήτημα για το Πακιστάν» και «πρόβλημα για το Αφγανιστάν». Ο Πακιστανός υπουργός Εξωτερικών Χινά Ραμπανί Χαρ ανέφερε ότι «δεν είμαστε υπεύθυνοι αν οι Αφγανοί πρόσφυγες διέσχισαν τα σύνορα και εισήλθαν στην Καμπούλ, παρέμειναν σε ξενώνα και επιτέθηκαν στον Καθηγητή Ραμπανί». 

Το 2011, λίγες μέρες πριν πεθάνει, ο Ραμπανί προσπαθούσε να πείσει τους ισλαμιστές λόγιους να εκδώσουν ένα θρησκευτικό διάταγμα απαγορεύοντας τις βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας. Η 29χρονη κόρη του πρώην προέδρου δήλωσε σε συνέντευξή της ότι ο πατέρας της πέθανε λίγο μετά αφότου μίλησε σε διάσκεψη με θέμα την «Ισλαμική Αφύπνιση» στην Τεχεράνη. «Προτού δολοφονηθεί, μίλησε για το θέμα των βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας», δήλωσε η Φατιμά Ραμπανί στο Reuters. «Κάλεσε όλους τους ισλαμιστές λόγιους στο συνέδριο να εκδώσουν έναν φετφά» ενάντια σε αυτήν την τακτική. 

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Μπαράκ Ομπάμα και αρκετοί στρατιωτικοί διοικητές του ΝΑΤΟ καταδίκασαν τη δολοφονία. Η Ιαπωνία έστειλε επίσης τα συλλυπητήριά της στην 66η σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Ο πρόεδρος του Αφγανιστάν Χαμίντ Καρζάι διέκοψε την επίσκεψή του στη Νέα Υόρκη για τη γενική συζήτηση της 66ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών μετά τη δολοφονία του Ραμπανί. Ο γιος του Ραμπανί, Σαλαχουντίν, ανέλαβε τότε την προεδρία του Ανώτατου Ειρηνευτικού Συμβουλίου στη θέση του πατέρα του.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Οι Ηγέτες του Αφγανιστάν: Μπουρχανουντίν Ραμπανί, BBC News, 2001. 
 Θέματα και σχολιασμοί για τον Μπουρχανουντίν Ραμπανί. New York Times. 

Πρόεδροι του Αφγανιστάν