Αντιήρωας

Ένας αντιήρωας είναι ο πρωταγωνιστής που δεν διαθέτει συμβατικές ηρωικές ιδιότητες όπως ο ιδεαλισμός, το θάρρος και η ηθική. Παρόλο που οι αντιήρωες μπορεί μερικές φορές να πράττουν το σωστό, συχνά είναι για τους λάθος λόγους και επειδή εξυπηρετεί το δικό τους συμφέρον και όχι επειδή διακατέχονται από ηθικές πεποιθήσεις.

Ιστορία
Το πρώτυπο του αντιήρωα μπορεί να ανιχνευθεί στον Θερσίτη του Ομήρου. Η έννοια εντοπίζεται επίσης στο κλασικό ελληνικό δράμα, στη ρωμαϊκή σάτιρα και στην αναγεννησιακή λογοτεχνία όπως ο Δον Κιχώτης και ο πικαρέσκο απατεώνας.

Ο όρος αντιήρωας χρησιμοποιήθηκε αρχικά στις αρχές του 1714, σε έργα όπως Ο ανιψιός του Ραμώ τον 18ο αιώνα, και χρησιμοποιείται επίσης ευρύτερα για να καλύψει και τους βυρωνικούς ήρωες.

Ο λογοτεχνικός ρομαντισμός τον 19ο αιώνα βοήθησε στη διάδοση νέων μορφών του αντιήρωα. Ο αντιήρωας έγινε τελικά μια καθιερωμένη μορφή κοινωνικής κριτικής, ένα φαινόμενο που συχνά συνδέεται με τον ανώνυμο πρωταγωνιστή στο βιβλίο του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι Σημειώσεις από το υπόγειο. Ο αντιήρωας εμφανίστηκε ως ένας χαρακτήρας κατ' αντίστιξη του παραδοσιακού αρχέτυπου ήρωα, μια διαδικασία που ο Νόρθροπ Φράι αποκαλούσε το φανταστικό κέντρο βάρους. Αυτό το κίνημα έδειξε μια λογοτεχνική αλλαγή στο ηρωικό ήθος από τον φεουδάρικο αριστοκράτη στον αστικό δημοκράτη, όπως και η μετάβαση από επικές σε ειρωνικές αφηγήσεις.

Ο Χακλμπέρι Φιν (1884) έχει αποκαλεστεί «ο πρώτος αντιήρωας στον αμερικανικό παιδικό σταθμό».

Ο αντιήρωας έγινε πιο εμφανής στις αρχές του 20ού αιώνα σε υπαρξιακά έργα όπως Η Μεταμόρφωση (1915) του Φραντς Κάφκα, στο βιβλίο Η ναυτία (1938) του Ζαν-Πωλ Σαρτρ, και στο βιβλίο Ο Ξένος (1942) του Αλμπέρ Καμύ. Ο πρωταγωνιστής σε αυτά τα έργα είναι ένας αναποφάσιστος κεντρικός ήρωας που παρασύρεται μέσα από τη ζωή του και διακατέχεται από ανία, άγχος, και αποξένωση.

Ο αντιήρωας εισήλθε στην αμερικανική λογοτεχνία στη δεκαετία του 1950 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960 και απεικονίζονταν ως μια αλλοτριωμένη φιγούρα, ανίκανη να επικοινωνήσει. Ο Αμερικανός αντιήρωας των δεκαετιών 1950 και 1960 (όπως απεικονίζεται στα έργα των Τζακ Κέρουακ, Νόρμαν Μέιλερ κ.α.) ήταν τυπικά πιο ενεργητικός από τον γαλλικό ομόλογό του, με χαρακτήρες όπως ο Ντιν Μοριάρτι του Κέρουακ, που φημισμένα πήρε τον δρόμο του για να νικήσει την ανία του. Η βρετανική εκδοχή του αντιήρωα εμφανίστηκε στα έργα των "angry young men" της δεκαετίας του 1950. Οι συλλογικές διαμαρτυρίες της αντιπολιτισμικής δεκαετίας του του 1960 είδαν τον μοναχικό αντιήρωα να απομακρύνεται βαθμιαία από την κυρίαρχη θέση στη λογοτεχνία, αν και όχι χωρίς επακόλουθες αναβιώσεις σε λογοτεχνική και κινηματογραφική μορφή.

Ο αντιήρωας παίζει επίσης έναν εξέχοντα ρόλο σε φιλμ νουάρ όπως το Double Indemnity (Κολασμένη Αγάπη, 1944) και Night and the City (Η νύχτα και η πόλη, 1950), σε γκάνγκστερ ταινίες όπως  The Godfather (Ο Νονός, 1972) και Goodfellas (Τα Καλά Παιδιά, 1990), και σε γουέστερν ταινίες, ειδικότερα σε ρεβιζιονιστικά και σπαγκέτι γουέστερν. Οι κύριες φιγούρες σε αυτά τα γουέστερν είναι συχνά αμφιλεγόμενες, όπως  Ο Άνθρωπος Χωρίς Όνομα, A Fistful of Dollars (Μονομαχία στο Ελ Πάσο, 1964) με τον Κλιντ Ίστγουντ, For a Few Dollars More (1965) και The Good, the Bad and the Ugly (Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος, 1966).

Δείτε επίσης
 Αντιπαραμύθι

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Saturday Night and Sunday Morning Character Analysis

Ήρωας
Σχήματα λόγου