Φακτ

Φακτ (Phact) είναι το ιδιαίτερο όνομα του φωτεινότερου αστέρα του αστερισμού Περιστερά, τoυ α Περιστεράς (alpha Columbae, α Col), που βρίσκεται κοντά στο κέντρο του αστερισμού. Ως αστέρας τρίτου μεγέθους, είναι εύκολα ορατός με γυμνό μάτι τον χειμώνα του Βόρειου Ημισφαιρίου, αλλά πολύ νότια, ώστε βρίσκεται χαμηλά προς στον νότιο ορίζοντα όπως φαίνεται από τη νότια Ευρώπη.

Ονομασίες και Ιστορία
Το παραδοσιακό όνομα Phact, που απαντάται παρεφθαρμένο και ως Phad, Phaet και Phakt, προέρχεται από την αραβική λέξη ألفاجتة (fākhitah), που υποδηλώνει το είδος πτηνού «δεκαοχτούρα της Μπαρμπαριάς» (επιστημονική ονομασία Streptopelia risoria). Με το ίδιο όνομα οι Άραβες χαρακτήριζαν αρχικώς ολόκληρο τον αστερισμό Cygnus as al-Fākhtah, αλλά αργότερα το όνομα μεταφέρθηκε σε αυτόν τον αστέρα..

Στην αρχαία κινεζική αστρονομία ο α Περιστεράς σχημάτιζε μαζί με τον γειτονικό αστέρα ε Περιστεράς τον μικρό αστερισμό 丈人 (Zhàng Rén), δηλαδή «ο παππούς». Ο ίδιος ο Φακτ ήταν έτσι γνωστός ως 丈人一 (Zhàng Rén yī), δηλαδή «ο Πρώτος αστέρας του Παππού. Από αυτό προήλθε το μεταγενέστερο κινεζικό όνομα του αστέρα, το Chang Jin.

Αστροφυσικά δεδομένα
Ο α Περιστεράς πιστεύεται ότι δεν αποτελεί μέλος διπλού αστρικού συστήματος, αλλά ότι είναι μοναχικός αστέρας, όπως και ο Ήλιος, απλώς έχει έναν οπτικό συνοδό μόλις 13,5 δευτερόλεπτα της μοίρας από αυτόν. Ο φασματικός τύπος του Φακτ είναι ενός γαλανόλευκου εξελιγμένου υπογίγαντα αστέρα, ενώ επιπλέον εμφανίζει έντονες φασματικές γραμμές εκπομπής (αστέρας Be). Αυτές οι γραμμές υδρογόνου πιστεύεται ότι προέρχονται από έναν δίσκο καυτού αερίου που περιβάλλει τον αστέρα. Καθώς συμβαίνει με όλους σχεδόν τους αστέρες Be, ο Φακτ περιστρέφεται ταχύτατα, με γραμμική ταχύτητα στον ισημερινό του πολύ μεγαλύτερη των 180 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο (μπορεί να φθάνει και τα 457). Η μέση επιφανειακή θερμοκρασία του αστέρα ανέρχεται σε 12.963 K, με δείκτη χρώματος (B-V) = −0,125. Η μάζα του υπολογίζεται ότι είναι 4,5 φορές μεγαλύτερη της ηλιακής, ενώ η διάμετρός του 5,8 φορές μεγαλύτερη, οπότε το απόλυτο μέγεθός του εκτιμάται σε −1,87, δηλαδή έχει χίλιες περίπου φορές μεγαλύτερη φωτιστική ισχύ από τον Ήλιο.

Ο α Περιστεράς είναι πιθανός μεταβλητός αστέρας του τύπου του γ Κασσιόπης (GCAS), με φαινόμενο μέγεθος που κυμαίνεται από 2,62 μέχρι 2,66. Απομακρύνεται από τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 35,0 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (126.000 χιλιόμετρα την ώρα).

Παραπομπές

Φακτ
Φακτ