Οικογένεια Μονομάχων

Η Οικογένεια Μονομάχων ήταν βυζαντινή αριστοκρατική οικογένεια η οποία έδρασε μεταξύ του 11ου και του 15ου αιώνα, ενώ θεωρείται πιθανό να προϋπήρξε της συγκεκριμένης ημερομηνίας. Έδωσε αριθμό αξιωματούχων και στρατιωτικών ηγετών, καθώς και έναν αυτοκράτορα, τον Κωνσταντίνο Θ΄ Μονομάχο (βασίλευσε μεταξύ 1042-55).

Οι πρώτες καταγραφές του συγκεκριμένου ονόματος είναι ασαφείς, καθώς αναφέρονται ίσως περισσότερο σε κάποιο ψευδώνυμο, παρά σε μέλη μιας οικογένειας. Η αγιογραφία του Αγίου Ιωαννίκιου (9ος αιώνας) αναφέρει έναν Εικονομάχο επίσκοπο της Νικομήδειας, ο οποίος έφερε την συγκεκριμένη ονομασία, ενώ αντιθέτως, ο Νικήτας Μονομάχος, που έδρασε στις αρχές του 9ου αιώνα, ήταν ένθερμος πολέμιος των Εικονομάχων, ενώ αργότερα αγιοποιήθηκε. Αγνώστων λοιπών στοιχείων κρατικός αξιωματούχος με την ονομασία Μονομάχος αναφέρεται προς το 921, ωστόσο η οικογένεια δεν ήλθε στο προσκήνιο παρά μόνον τον 11ο αιώνα, όταν ο Κωνσταντίνος Θ΄ κατέστη αυτοκράτορας. Μέλη της οικογένειας της εποχής εκείνης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του πατέρα του Κωνσταντίνου, Θεοδοσίου, έδρασαν κυρίως ως δικαστές στην Κωνσταντινούπολη. Μοναδική εξαίρεση ήταν ο Γεώργιος Μονομάχος, δουξ του Δυρραχίου κατά την διάρκεια της περιόδου βασιλείας του Νικηφόρου Γ΄ Βοτανειάτη (1078-81), ο οποίος, ωστόσο, απομακρύνθηκε από τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό (1081-1118). Μία Μονομαχίνα,  συγγενής του Κωνσταντίνου Θ΄ νυμφεύθηκε τον Βσέβολοντ του Κιέβου. Ο υιός τους, Βλαδίμηρος Β΄ Μονομάχος, υιοθέτησε το επώνυμο της μητέρας του.

Η οικογένεια περιέπεσε σε αφάνεια κατά την διάρκεια της Κομνήνειας Περιόδου, ενώ επανήλθε εκ νέου στο προσκήνιο στα τέλη του 12ου αιώνα. Από τις αρχές του 13ου αιώνα έως και την απώλεια της περιοχής στους Τούρκους κατά τις απαρχές του 14ου αιώνα, μέλη της οικογένειας αναφέρονται να δραστηριοποιούνται στην περιοχή της Μικράς Ασίας, όπως ο Ιωάννης Μονομάχος (μεταξύ 1304-24), φίλος του πολιτικού Νικηφόρου Χούμνου, καθώς και του στρατηγού Αλεξίου Φιλανθρωπηνού. Οι σύγχρονοί του αδερφοί Γεώργιος Ατουέμης Μονομάχος και Μιχαήλ Σενναχειρείμ Μονομάχος έγιναν σημαντικοί αξιωματούχοι και στρατηγοί. Μεταξύ των ύστατων χρονικά καταγεγραμμένων μελών της οικογένειας περιλαμβάνεται ο αρχιτέκτονας Γεώργιος Μονομάχος από την Θεσσαλονίκη, προς το 1421.

Παραπομπές

Πηγές