Φιλίππο Μπαλντινούτσι

Ο Φιλίππο Μπαλντινούτσι (Filippo Baldinucci) (Φλωρεντία, 1624 - Φλωρεντία, 1 Ιανουαρίου 1697) ήταν Ιταλός ζωγράφος, ιστορικός τέχνης και βιογράφος.

Καταγόμενος από μια εύπορη οικογένεια της εμπορικής ελίτ της Φλωρεντίας, εκπαιδεύεται σε σχολή Ιησουϊτών. Το 1665 του ανατίθεται από τον καρδινάλιο Λεοπόλδο των Μεδίκων η ταξινόμηση της μεγάλης συλλογής σχεδίων των Μεδίκων, η οποία θα γίνει αργότερα ο πρώτος πυρήνας της συλλογής σχεδίων των Ουφίτσι. Ο Μπαλντινούτσι γίνεται ένας από τους σημαντικότερους ειδήμονες της τέχνης του δυτικού κόσμου και διακρίνεται για τις καινοτομίες που εισάγει για την οργάνωση των συλλογών.

Χάρη σε αυτή τη βασική εμπειρία προέκυψε η σύνταξη του σπουδαιότερου έργου του, που σχεδιάστηκε ως επέκταση και συνέχεια των Βίων του Τζόρτζο Βαζάρι, των Notizie de' professori del disegno da Cimabue in qua, in sei volumi ordinati per secoli e decenni (τρεις πρώτοι τόμοι εκδόθηκαν από το 1681 μέχρι το θάνατο του συγγραφέα και άλλοι τρεις μετά θάνατον). Ήταν η πρώτη βιογραφική σειρά καλλιτεχνών, όχι μόνο μιας περιοχής (για παράδειγμα ο Βαζάρι είχε προκαταλήψεις απέναντι στους μη Τοσκανούς καλλιτέχνες) αλλά για όλη η Ιταλία, και μάλιστα και πέραν αυτής.

Το 1681 δημοσίευσε το Vocabolario toscano dell'arte del disegno, το οποίο του χάρισε την πρόσβαση στην Ακαντέμια ντέλα Κρούσκα. Στο βιβλίο του, το πρώτο λεξικό καλλιτεχνικών όρων, ο Μπαλντινούτσι παρείχε αρκετούς ορισμούς του στυλ με διαφορετικούς όρους για το καθένα, εντάσσοντας μερικούς από αυτούς τους όρους του στην «κακή» τέχνη.

Πέντε χρόνια αργότερα δημοσίευσε ένα άλλο σημαντικό έργο, το Cominciamento e progresso dell'arte dell'intagliare in rame, που αποτελεί την πρώτη εξειδικευμένη ιστορία της τέχνης της χαρακτικής.

Ήταν έντονα ευσεβής και προσκολλημένος στην πνευματικότητα του Ιγκνάθιο δε Λογιόλα (πριν από τον γάμο του ολοκλήρωσε όλες τις Πνευματικές Ασκήσεις). Τρεις από τους γιους του μάλιστα στάλθηκαν για μια εκκλησιαστική καριέρα. Ο γιος του Αντόνιο ήταν ιησουίτης ιεραπόστολος που αργότερα ανακηρύχθηκε από την Καθολική Εκκλησία Όσιος).

Το μπαρόκ ύφος της γραφής είναι γεμάτο από παραφράσεις και ρητορικά παιχνίδια. Στα έργα του προσπαθεί πάντα να υπογραμμίσει τη θεία δράση σε μεμονωμένα άτομα.

Η πρώτη βιογραφία του Φιλίππο Μπαλντινούτσι γράφτηκε από έναν από τους γιους του. Σήμερα, το αρχείο Μπαλντινούτσι βρίσκεται στην Εθνική Κεντρική Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας (MSS Fondo Nazionale II.II.110).

Εργογραφία 
Lettera a Vincenzo Capponi nella quale si risponde ad alcuni quesiti in materia di pittura. Ρώμη 1681.
 Comminciamento e progresso dell'arte dell'intagliare in rame colle vite di molti de' più eccellenti maestri della stessa professione..., Φλωρεντία, nella Stamperia di Pietro Martini, 1686
 Vocabolario Toscano dell'Arte del Disegno, nel quale si explicano i propri termini e voci, non solo della Pittura, Scultura, & Architettura; ma ancora di altre Arti a quelle subordinate, e che abbiano per fondamento il Disegno, Φλωρεντία, 1681 (1976) 
 Notizie de' professori del disegno da Cimabue in qua ..., VI volumi, Φλωρεντία, 1681-1728 (Ρώμη, 1976)
 Vita del cav. Gio. Lorenzo Bernino, Lettera a Vinc. Capponi, Veglia sulle Belle Arti, Lezione accademica, 1682.
 La Veglia. Dialogo di Sincero Veri in cui si disputano e si sciolgono varie difficoltà pittoriche. Λούκκα  1684.
Cominciamento e progresso dell’arte dell’intagliare in rame colle vite di molti de’ più eccellenti maestri della stessa professione. Φλωρεντία 1686.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Sergio Samek Ludovici - Dizionario Biografico degli Italiani - τομ. 5 (1963)

Παραπομπές 

Ιταλοί ζωγράφοι
Ιταλοί βιογράφοι
Ιστορικοί της τέχνης