Χρίσοβο Αιτωλοακαρνανίας

Το Χρίσοβο ή Χρύσοβο είναι μικρό ορεινό χωριό της Αιτωλοακαρνανίας.

Γεωγραφία - Ιστορία 

Το Χρίσοβο είναι αμφιθεατρικά χτισμένο στους νότιους πρόποδες του όρους της Μακριάς Ράχης σε υψόμετρο 670 μέτρων. Απέχει 88 χλμ. από το Μεσολλόγγι, 39 χλμ. απο την Ναύπακτο και βρίσκεται στον επαρχιακό δρόμο που συνδέει τα χωριά Λιμνίτσα, Κοκκινοχώρι, και Ασπριά. Μαζί με το κοντινό χωριό Κοκκινοχώρι (απόσταση 2 χλμ.) και τη Λιμνίτσα αναφέρονται στη δημοτική παράδοση ως  "Λεβεντοχώρια". Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, το όνομα Χρύσοβο εμφανίζεται σε οθωμανικά κατάστιχα του 1454 με την ονομασία Hirsova, σλαβικής προελεύσεως σύμφωνα με κάποιους μελετητές. Ο περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ την αναφέρει, ως Χρύσοβο, στον κατάλογο των χωριών της περιοχής Κραβάρων να κατοικείται από 10 οικογένειες.

Αξιοθέατα 
Το πιο σημαντικό αξιοθέατο είναι ο Ναός του Σωτήρος ή "Σωτήρω" για τους ντόπιους, σε απόσταση 4 χλμ., ο οποίος είναι ότι απέμεινε από το Μοναστήρι του Σωτήρος που κτίστηκε περίπου τον 13ο αιώνα από τους μοναχούς της Ιεράς Μονής Παναγίας της Βαρνάκοβας και ήταν μετόχι της. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν το λιθόστρωτο δάπεδο, το λιθόκτιστο τέμπλο, η πέτρινη Αγία Τράπεζα και κυρίως οι αγιογραφίες και ο διάκοσμος των τοίχων του ναού. Ο καθηγητής Παύλος Λαζαρίδης (1975-1982) μελέτησε τις αγιογραφές του ναού στις αρχές της δεκαετίας του 60 και απέδειξε οτι η αγιογράφηση έγινε σε τέσσερις χρονικές περιόδους: το 1270, το 1400 - 1500, τον 16ο αι. και γύρω στο 1629. Αναφέρει μάλιστα ότι "Ο αρμονικός συνδυασμός μιας μεγάλης ποκιλίας χρωμάτικών διαβαθμίσεων, η σταθερότης, η ακρίβεια του σχεδίου και η σύνθεσις των σκηνών καθιστούν τη Σωτήρω ένα σημαντικό μνημείο στο οποίο αντιπροσωπεύεται η Βυζαντινή ζωγραφική πολλών αιώνων". Το μοναστήρι του Σωτήρος διαλύθηκε το 1834.

Κάτοικοι 
  Γραψάκης Κωνσταντίνος ή Γράψας ή Γράψιας: Χειμαρομάχος 1912, σώματος Στυλιανού Γαλερού

Διοικητικά στοιχεία 
Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα γραμμένος Χρύσοβον, μετά την Επανάσταση του 1821, το 1835 στο ΦΕΚ 19Α - 07/12/1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Αποδωτίας. Το 1940 το όνομά του διορθώθηκε σε Χρίσοβον. Την περίοδο 1999 - 2010, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καποδίστριας, ανήκε στο Δήμο Αποδοτίας. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης μαζί με το Κοκκινοχώρι και τη Σωτήρω συναποτελούν τη Τοπική Κοινότητα Κοκκινοχωρίου που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αποδοτίας του Δήμου Ναυπακτίας και ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 40 κάτοικοι.

Απογραφές πληθυσμού

Δείτε επίσης 
 Η ναοδομική αρχιτεκτονική του Δεσποτάτου της Ηπείρου, την περίοδο της δυναστείας των Κομνηνών Αγγέλων 1204-1318

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας
Δήμος Ναυπακτίας
Κράβαρα