Φόνισσα Μεσσηνίας

Η Φόνισσα, αναφερόμενη παλαιότερα ως η Φόνισα ή η Φώνισσα, είναι οικισμός κοντά στο Σιδηρόκαστρο και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Η Φόνισσα βρίσκεται περίπου 18,5 χιλιόμετρα προς τα βορειοανατολικά της Κυπαρισσίας και περίπου 13,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το Σιδηρόκαστρο. Έχει υψόμετρο 35 μέτρα και απέχει 4 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Κοντά στην Φόνισσα, προς τα ανατολικά της, βρίσκονται οι Καρυές σε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων και προς τα δυτικά της η Ελαία σε απόσταση 3,5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία
Το χωριό έχει ιστορία που ακολουθεί την γενικότερη ιστορία της Τριφυλίας. Η Φόνισα προσαρτήθηκε αρχικά στον παλαιό Δήμο Αυλώνος το 1889, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος καταργήθηκε. Δέκα χρόνια αργότερα, το 1899, το χωριό μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας, για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας, ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Από το 1889 ως το 1896 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως η Φόνισα, ενώ από το 1896 ως το 1907 αναφερόταν επίσημα ως η Φώνισσα. Από το 1907 ως σήμερα, ο οικισμός αναφέρεται επίσημα ως η Φόνισσα. Το 1912 η Φόνισσα προσαρτάται στην Κοινότητα Κοπανίτσης, με έδρα την Κοπάνιτσα (σήμερα οι Καρυές) και στην οποία κοινότητα είχε επίσης προσαρτηθεί και ο οικισμός Τρουκάκι (σήμερα το Πανόραμα). Το 1948 η Φόνισσα αποσπάται από την κοινότητα αυτή και προσαρτάται στην Κοινότητα Μπουζίου, με έδρα το Μπούζι (σήμερα η Ελαία), ενώ στην κοινότητα αυτή προσαρτήθηκε τότε και ο Αγιαννάκης. Το 1956 ο οικισμός Μπούζι και η κοινότητά του μετονομάζονται σε Ελαία και Κοινότητα Ελαίας αντίστοιχα. Το χωριό παρέμεινε στην ''Κοινότητα Ελαίας, με τις αλλαγές στις ονομασίες, από το 1956 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Φόνισσα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Αυλώνα Μεσσηνίας, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Φόνισσα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Η Φόνισσα σήμερα είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Ελαίας του Δήμου Τριφυλίας, με έδρα την Ελαία, ενώ στην τοπική κοινότητα αυτή ανήκει επίσης ο Αγιαννάκης.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 17 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.

Κτίρια – αξιοθέατα
Ο οικισμός αποτελείται κυρίως από κατοικίες, αγροικίες και εξοχικά. Από το σημείο στο οποίο βρίσκεται το χωριό, ο θεατής μπορεί να αγναντεύει προς τα δυτικά το Ιόνιο πέλαγος, ενώ στα βόρεια του οικισμού βρίσκεται επίσης το ποτάμι της Νέδας.

Η Νέδα

Σημαντικό αξιοθέατο για την περιοχή του χωριού είναι η διαδρομή στο φαράγγι, το ποτάμι και τους καταρράκτες της Νέδας.

Λαογραφία
Λαογραφικό υλικό σχετικά με το χωριό της Φόνισσας συγκεντρώθηκε σε έρευνα, η οποία έγινε το 1973.

Λογοτεχνική αναφορά για την Φόνισσα
Αναφορά στο χωριό της Φόνισσας κάνει επίσης στο έργο του «Ο Δράκος της Μεσσηνίας» ο λογοτέχνης Γιάννης Κουμαράς, (λογοτεχνικό ψευδώνυμο Γιάννης - Μάριος Μαράς).

Προσωπικότητες από την Φόνισσα
 Χρήστος  Καρανάσης (γεν. 1930), τυπογράφος, αντιστασιακός, ποιητής, εκδότης.

Δείτε επίσης
 Κυπαρισσία
 Σιδηρόκαστρο
 Δήμος Τριφυλίας
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Αυλώνα Μεσσηνίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Τριφυλίας, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.

Χωριά του νομού Μεσσηνίας
Δήμος Τριφυλίας