Γουότερλου (Σιέρα Λεόνε)

Το Γουότερλου (Waterloo) είναι πόλη στη Δυτική Περιφέρεια της Σιέρα Λεόνε, η πρωτεύουσα της Δυτικής Αγροτικής Επαρχίας. Η πόλη βρίσκεται μόλις περί τα τριάντα χιλιόμετρα ανατολικά της πρωτεύουσας της χώρας Φρίταουν και αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Περιφέρειας μετά από αυτή. Σύμφωνα με την απογραφή του 2004 το Γουότερλου είχε 34.079 κατοίκους, ενώ σύμφωνα με εκτίμηση του 2013 οι κάτοικοι έχουν υπερβεί τους 40.000. Η πόλη εντάσσεται στη μητροπολιτική περιοχή του Φρίταουν. Το Γουότερλου αποτελεί μείζονα συγκοινωνιακό κόμβο, όντας επάνω στην οδό που συνδέει την πρωτεύουσα με τις επαρχίες της χώρας.

Το Γουότερλου είναι μία από τις περισσότερο ποικιλόμορφες φυλετικά πόλεις της Σιέρα Λεόνε, καθώς φιλοξενεί πολλές από τις φυλετικές ομάδες της χώρας, με καμιά να μην αποτελεί την πλειοψηφία του πληθυσμού. Οι Κρίο (από το «Κρεολοί») είναι η πολυπληθέστερη ομάδα στην πόλη και η γλώσσα τους μακράν η περισσότερο ομιλούμενη στο Γουότερλου.

Η πόλη έχει το δικό της απευθείας εκλεγόμενο δημοτικό συμβούλιο με επικεφαλής δήμαρχο. Σημερινός δήμαρχος είναι ο Ντένις Ομοτζόγουο Μπράουν.

Ιστορία
Το Γουότερλου ιδρύθηκε το 1819 ως οικισμός για τους απελεύθερους δούλους Αφρικανούς. Ενσωματωμένη στο σύστημα των ενοριών υπό την καθοδήγηση της Εταιρείας Ιεραποστολής της Αγγλικανικής Εκκλησίας (Church Missionary Society, CMS), η πόλη εποικίσθηκε από άνδρες του 2ου και του 4ου Συντάγματος Δυτικών Ινδιών, από την Τζαμάικα και τα Μπαρμπάντος. Συνακόλουθα, πήρε το όνομά της προς τιμή της τελειωτικής νίκης των Βρετανών και των συμμάχων τους επί του Ναπολέοντος στη Μάχη του Βατερλώ (αγγλική προφορά «Γουότερλου»).

Οι πρώτοι έποικοι (που εγκαταστάθηκαν στη σημερινή συνοικία Σότζα Τάουν) επαυξήθηκαν αργότερα με την προσθήκη αρκετών ομάδων απελεύθερων, των οποίων η ενσωμάτωση στη νέα κοινότητα διευκολύνθηκε από την επιμονή του κυβερνήτη Μακάρθυ στην εκπαίδευση και στη θρησκευτική ένταξη. Αγγλικανοί, αλλά και άλλες προτεσταντικές ομολογίες όπως οι Ουεσλεϋανοί, ίδρυσαν εκκλησίες και σχολεία που κάλυπταν τον γρήγορα αυξανόμενο πληθυσμό. Οι Μικτές Επιτροπές στο Φρίταουν, που συστάθηκαν το 1819 κυρίως για να ξαναελευθερώσουν δούλους που είχαν ξανα-αιχμαλωτισθεί, έστελναν συνεχώς τέτοιους απελεύθερους στο Γουότερλου. Αντίθετα με τους αρχικούς πρώην στρατιώτες εποίκους, οι απελεύθεροι είχαν ελάχιστη σε διάρκεια επαφή με τις γλώσσες και τον πολιτισμό των λευκών. Επιχειρώντας να αποκαταστήσουν κάποια σταθερότητα τρόπου ζωής στο νέο περιβάλλον, εγκαταστάθηκαν κατά εθνοτικές ή φυλετικές περιοχές. Ούτως, οι Γιορούμπα εγκαταστάθηκαν στη συνοικία Άκου Τάουν (Aku Town), οι Ίμπο στην Ίμπο Τάουν, κλπ..

Η κοινότητα που δημιουργήθηκε με τον τρόπο αυτόν δημιούργησε θεσμούς κοινωνικής πρόνοιας όσο και μυστικές εταιρείες, όπως οι Ojeh, Geledeh και Akanja, ως μέσα για τη συνέχιση του πολιτισμού των προγόνων των κατοίκων, για την κοινωνική σταθερότητα και την ενίσχυση της οικονομικής ανεξαρτησίας τους.

Σε λιγότερο από μισό αιώνα από την ίδρυσή της, η πόλη ξεπρόβαλε ως ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο μεταξύ της πρωτεύουσας και των επαρχιών. Κατά τον 20ό αιώνα το Γουότερλου συνέχισε τον ίδιο ρόλο, ακμάζοντας με την ανάπτυξη πλέον και του εμπορίου. Η οικονομική του ανάπτυξη συνδυαζόμενη με την εγγύτητά του στην πρωτεύουσα έφερε ένα ποικίλο πλήθος ανθρώπων από τις απομονωμένες επαρχίες της χώρας. Η ευημερία της πόλεως διαλύθηκε με το ξέσπασμα του Εμφύλιου Πολέμου τη δεκαετία του 1990, όταν επαναστάτες λεηλάτησαν και κατέστρεψαν σπίτια, σχολεία, ναούς, γραφεία και κρατικές υπηρεσίες, με πολλούς κατοίκους να φεύγουν από την πόλη ως πρόσφυγες.

Γεωγραφία
Το Γουότερλου βρίσκεται σε γεωγραφικές συντεταγμένες πλάτος 8°20΄ Βόρειο και μήκος 13°04΄ Δυτικό, κτισμένο σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 40 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Αποτελεί τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Δυτικής Περιφέρειας της Σιέρα Λεόνε, έκτη σε όλη τη χώρα, και σημαντικό συγκοινωνιακό κόμβο εξαιτίας της υπάρξεως της Χερσονήσου της Σιέρα Λεόνε, στο άκρο της οποίας είναι κτισμένη η πρωτεύουσα Φρίταουν.

Οι άνθρωποι
Οι γάμοι μεταξύ των απελεύθερων και του πυρήνα των πρώην στρατιωτών από την Τζαμάικα και τα Μπαρμπάντος εμπλούτισαν τον πολιτισμό του Γουότερλου, δημιουργώντας μια νέα γλώσσα, που εξελίχθηκε στη γλώσσα Κρίο. Η γλώσσα αυτή διατηρεί μία αγγλική βάση, ενώ έχει απορροφήσει παράλληλα γλωσσικά στοιχεία από άλλες ευρωπαϊκές και αφρικανικές γλώσσες και διαλέκτους, γεγονός προφανές σε λέξεις όπως boku (από το γαλλικό beaucoup), encore (ομοίως), otutu, alakpa, joko (από τη γιορούμπα), sabi, pikin (τζαμαϊκανά κρεολικά και πορτογαλικά), και άλλες.

Εξέχουσες προσωπικότητες από το Γουότερλου ήταν, μεταξύ άλλων, οι:

 Κρίστοφερ Οκόρο Κόουλ, ανώτατος δικαστής και υπηρεσιακός πρόεδρος της Σιέρα Λεόνε το 1971
 Κρίστιαν Κόουλ (1852–1885), δικηγόρος και ο πρώτος μαύρος φοιτητής στην ιστορία του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης
 Κριστιάνα Θορπ (γενν. 1949), πρώην καλόγρια και υφυπουργός Παιδείας
 Ιμπραχίμ Τούρεϋ (γενν. 1993), δρομέας ταχύτητας

Παραπομπές

Πηγές
 Ali, J.A. D.: A New History of Sierra Leone, Macmillan Education, Λονδίνο 1990
 Sumner, D.L.: Education in Sierra Leone, Sierra Leone Government Printer, Freetown 1963
 Wyse, Akintola: The Krio of Sierra Leone: An Interpretive History, Hurst, Λονδίνο 1989

Γουοτερλου