Αγία Σωτήρα Κοζάνης

Η Αγία Σωτήρα είναι οικισμός και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Πενταλόφου, του δήμου Βοΐου, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Κοζάνης, στην περιφέρεια περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. 

Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία Βοΐου του νομό Κοζάνης , στο γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονίας.  
Η παλαιά ονομασία του οικισμού ήταν Σβόλιανη.

Γεωγραφία
Η Αγία Σωτήρα είναι ορεινός οικισμός στο νοτιοδυτικό άκρο του νομού Κοζάνης, κάτω από την κορυφή «Τσούκα» του Βοΐου, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 900. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 5,237 χμ² (2011). Απέχει 78 χλμ. περίπου Δ.ΝΔ. της Κοζάνης.

Πληθυσμός

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ως Σβόλιανη
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1918 και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Μοιρασάνης. Το 1919 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Σβόλιανης. Το 1927 μετονομάστηκε σε Αγία Σωτήρα 

Ως Αγία Σωτήρα 
Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίας Σωτήρας και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Πενταλόφου
Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από την κοινότητα Πενταλόφου και προσαρτήθηκε στον δήμο Βοΐου

(Πηγή: https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=16509)

Ιστορικά στοιχεία
Πολλοί κάτοικοι του οικισμού συμμετείχαν στις πολεμικές επιχειρήσεις της επανάστασης του Ολύμπου (1878), υπό τον οπλαρχηγό Ζιάκα.

Αξιοθέατα
Το Γεφύρι της Σβόλιανης, 1,5 χλμ. νοτιοανατολικά του οικισμού. Είναι δίτοξο και κατασκευάστηκε το 1851 με ενέργειες του πατρός Νικηφόρου Ξενόπουλου για να συνδέσει την Αγία Σωτήρα με τον Δίλοφο, το Δασύλλιο, την Χρυσαυγή αλλά και το βουνό της Τσούκας. Το μήκος του φτάνει τα 26 μ. και το ύψος του τα 8,50 μ. Το μεγαλύτερο τόξο του εδράζεται με περίτεχνο-εντυπωσιακό τρόπο στον απέναντι ψηλό βράχο δημιουργώντας την αίσθηση της φυσικής του συνέχειας. Το 2020 εγκρίθηκαν κονδύλια για εργασίες αποκατάστασής του.
Η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Παραπομπές

Πηγές
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
eetaa.gr

Χωριά του νομού Κοζάνης
Δήμος Βοΐου