Μωρόσκλαβο Αιτωλοακαρνανίας

Το Μωρόσκλαβο (ονομάζεται και «Μουρόσκλαβο» ή «Μπρόσκλαβο» ή «Μυροσάλαβον») είναι παλιό, εγκαταλελειμμένο πλέον, χωριό της Αιτωλοακαρνανίας.

Γεωγραφία
Βρίσκεται σε υψόμετρο 230 μέτρων περίπου, σε λόφο πάνω από το χωριό Σιταράλωνα και σε σημείο που έχει πολύ καλή ορατότητα και θέα σε όλη την περιοχή. Εγγύς του βρίσκονται το Θέρμο, τα Πριοναίικα, το Πετροχώρι, τα Σιταράλωνα, το Πάμφιο, ο Μαραθιάς, η Κάτω Μακρινού, η Παλιουριά, τα Καημένα Αμπέλια και η Ανάληψη. Στον δρόμο Θέρμου-Κάτω Μακρινούς υπάρχει, στο ύψος της διασταύρωσης προς το Μωρόσκλαβο, το ομώνυμο πέτρινο οδογέφυρο κατασκευής 1889 ευρισκόμενο σε υψόμετρο 193 μέτρων.

Απέχει από το Θέρμο 9,5 χλμ. περίπου (μέσω Πετροχωρίου), 40 ή 41 χλμ. από το Αγρίνιο (μέσω Θέρμου ή Κάτω Μακρινούς αντίστοιχα), 34 ή 35 χλμ. από τη Ναύπακτο (μέσω Ανάληψης ή Κάτω Μακρινούς αντίστοιχα).

Ονομασία
Σχετικά με τις ονομασίες «Μπρόσκλαβον» και «Μωρόσκλαβον» υπάρχουν απόψεις που θέλουν να έχουν σλάβικη καταγωγή.

Ιστορικά στοιχεία
Κατά την αρχαιότητα η θέση στην οποία βρισκόταν το χωριό, το λεγόμενο «Κάστρο του Μωρόσκλαβου», ήταν σημαντική και έχουν βρεθεί εκεί αρχαία αιτωλικά νομίσματα και θεμέλια που θυμίζουν το αρχαίο παρελθόν της περιοχής, ότι δηλ. εκεί υπήρχε κώμη ή οικισμός.

Πρόκειται για ιστορικό χωριό της περιοχής του Απόκουρου το οποίο, ωστόσο, εγκαταλείφθηκε λίγο μετά τα μισά του 20ού αιώνα από έλλειψη νερού. Με την ονομασία Μωρόσκλαβο αποκαλείται συχνά το γειτονικό χωριό Σιταράλωνα, στο οποίο εγκαταστάθηκαν οι περισσότεροι κάτοικοί του.

Μέρος των κατοίκων του είχε προέλθει από το χωριό Αρτοτίβα, όταν, το 1780 περίπου, λόγω του φόνου του Παπαλέξη -κοτζάμπαση και ιερέα Αρτοτίβας- από κάποιον αντίζηλό του, τούρκικο στρατιωτικό απόσπασμα πυρπόλησε την Αρτοτίβα, αναγκάστηκαν να μετοικήσουν σε διάφορα χωριά, ανάμεσα σε αυτά και στο Μωρόσκλαβο.

Στις 07/12/1835, με τη δημιουργία του Δήμου Παμφίας, το Μωρόσκλαβο απείχε μιάμιση ώρα από την τότε έδρα του δήμου, τον Αβαρίκο, ενώ αναφέρεται ότι εκατοικείτο από 73 άτομα (14 οικογένειες). Αναφέρεται το 1853 ότι οι κάτοικοι του χωριού καλλιεργούσαν  δημητριακά και είχαν βελανιδιές.

Διοικητική εξέλιξη
Το Μωρόσκλαβο προσαρτήθηκε στις 07/12/1835 (ΦΕΚ 19Α) στον τότε Δήμο Παμφίας και αποτελούσε οικισμό του μέχρι το 1912 που, με το ΦΕΚ 261Α της 31/08/1912 και την κατάργηση των δήμων, ορίστηκε έδρα της τότε Κοινότητας Μωροσκλάβου. Στις 12/12/1922 (ΦΕΚ 73Β) έπαψε να είναι έδρα της Κοινότητας Μωροσκλάβου, η οποία μετακινήθηκε στα Σιταράλωνα και μετονομάστηκε σε Κοινότητα Σιταραλώνων. Στις 14/03/1971 έπαψε επίσημα να υπάρχει ως οικισμός.

Δημογραφική εξέλιξη
Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές είναι η εξής:

Λοιπά στοιχεία
Στον ερειπωμένο οικισμό, του οποίου σώζονται χαλάσματα από παλιές οικίες, διατηρείται χριστιανικός ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου στον οποίο γίνεται δοξολογία ετησίως. Υπάρχουν απόψεις ότι «αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα εγκαταλειμμένου οικισμού, που μπορεί να αναστηλωθεί και να αποτελέσει κέντρο υποδοχής, διαμονής και ενημέρωσης επισκεπτών στη λίμνη Τριχωνίδα».

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Commission des Missions Scientifiques et Littéraires, Archives des Missions Scientifiques et Littéraires,  v.2/1. Paris: Imprimerie nationale, 1864. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Αλέξ. Θ. Δρακάκης - Στυλ. Ι. Κούνδουρος, Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του κράτους. (Τέως δήμοι, κοινότητες, σύνδεσμοι κοινοτήτων, ανοργάνωτοι κοινότητες, συνοικισμοί, μοναί, θέσεις – Αναγνωρίσεις, προσαρτήσεις, αποστάσεις, μετονομασίες, συγχωνεύσεις), τόμοι Α΄-Β΄, Τύποις «Γραφικαί Τέχναι», Αθήνα 1939-1940.
 Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος, αριθμ. 19, Εν Αθήναις 7 Δεκεμβρίου 1835. Διαθέσιμο μέσω Google Books. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος δια το Έτος 1837, Εκ της Βασιλικής Τυπογραφίας και Λιθογραφίας, Εν Αθήναις 1837.
 Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, Τα Ελληνικά: ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος, Τόμος Α΄, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου, Εν Αθήναις 1853.
 Γιώργος Κ. Σαγώνας, «1915: η Κοινότητα Κεφαλόβρυσου μετονομάζεται σε Κοινότητα Θέρμου. 1915-2015: πέρασαν 100 Χρόνια. (Σύντομη ιστορική αναδρομή και αναφορά στα γεγονότα που οδήγησαν στη μετονομασία)», Το Απόκουρο. Τρίμηνη εφημερίδα του Συνδέσμου Αποκουρητών Αιτωλίας «Κοσμάς ο Αιτωλός», Χρόνος: 14ος, αριθμ. φύλλου: 56 (Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2015), σελ. 6-7. Ανακτήθηκε: 26/11/2017. (αρχείο pdf)
 Ι. Δ. Σταματάκη, Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, περιέχων τα ονόματα, τας αποστάσεις και τον πληθυσμόν των δήμων, πόλεων, κωμοπόλεων και Χωρίων. Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη, Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου, Εν Αθήναις 1846.
 Γιώργος Τσάμης, «Ιστορική αναδρομή και διαδρομή στις Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Θέρμου», πρόλογος: Νίκος Σ. Κωστακόπουλος. e-nafpaktia.gr. 17 Δεκέμβριος 2016. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 William J. Woodhouse, Aetolia; its geography, topography, and antiquities, Oxdord: Clarendon Press, 1897 (ιδίως σελ. 249-262). Ανακτήθηκε: 26/11/2017.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Αγγελική Χριστοδ. Θεοδωροπούλου, «Οικισμοί, κάστρα και μνημεία γύρω από τις δύο λίμνες μας κατά την αρχαιότητα». epoxi.gr. Ανακτήθηκε: 26/11/2017. [σημείωση: Κείμενο προδημοσιευμένο στη Ρίζα.]
 Δήμος Θέρμου. Οικισμοί-Μουσεία. thermo.gov.gr. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Μωρόσκλαβου Αιτωλοακαρνανίας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Μωρόσκλαβου/Σιταραλώνων Αιτωλοακαρνανίας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Οδογέφυρο στο Μωρόσκλαβο. petrinagefiria.com. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Πανηγυρίζοντες ιεροί ναοί και μονές Κοιμήσεως Θεοτόκου (14-15 Αυγούστου). Ιστολόγιο «Ευδρομούντων Αλείπτης». 11 Αυγούστου 2009. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.
 Το Αχλαδόκαστρο. 520greeks.com. Ημερομηνία καταχώρισης: 23/01/2014. Ανακτήθηκε: 26/11/2017. 
 Το Μωρόσκλαβο στον χάρτη. topoguide.gr. Ανακτήθηκε: 26/11/2017. 
 HERE WeGo. here.com. Ανακτήθηκε: 26/11/2017.

Εγκαταλελειμμένα χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας
Δήμος Θέρμου