Δήμος Τραγαίας Νάξου

Ο Δήμος Τραγαίας ήταν δήμος της επαρχίας της Νάξου, που συστάθηκε το 1835, την εποχή που γινόντουσαν οι πρώτες προσπάθειες οργάνωσης του νέου Ελληνικού Κράτους. Ονομάστηκε έτσι γιατί σε αυτόν υπάγονταν όλα τα χωριά που ήταν μέσα και γύρω από το οροπέδιο της Τραγαίας της κεντρικής Νάξου. Πρωτεύουσα του δήμου ήταν ο οικισμός του Χαλκείου. Καταργήθηκε το 1912, όταν λόγω της επέκτασης του Ελληνικού Κράτους, υπήρξε συνολική διοικητική αναδιοργάνωση. Μετά την κατάργηση, μέρος της διοικητικής ευθύνης του δήμου παραδόθηκε στην δημιουργηθείσα κοινότητα της Τραγαίας.

Διοικητικές μεταβολές 
 Ιδρύεται το 1835, με συνολικό πληθυσμό 2.164 κατοίκους και αποτελείται από τους οικισμούς Χαλκί (170 κατ.), Κεραμομετόχιο (205 κατ.), Καλόξυλο (306 κατ.), Μονή (146 κατ.), Κυνήδαρο (221 κατ.), Μονίτσια (67 κατ.), Τσουκαλοκουτσοχειράδος (182 κατ.), Ακαδήμους (117 κατ.), Βουρβουριά (152 κατ.), Δαμαλά (64 κατ.) και Δαμαριώνα (534 κατ.). Ήταν δήμος Β΄ τάξεως στον οποίο ορίστηκε το 1836 από τον βασιλιά Όθωνα δήμαρχος ο Βασίλειος Αναπλιώτης και εισπράκτωρ ο Ν.Ι.Βλυσίδης. Ορίστηκε ο δήμος της Τραγαίας έδρα Ειδηνοδικίου, το οποίο εξυπηρετούσε και τους δήμους της Απερανθίας και Κορωνίδας. Ειρηνοδίκης διορίστηκε ο Κ.Ι.Στεκούλης, που μέχρι τότε ήταν γραμματέας του Ειρηνοδικίου της Νάξου.
 Το 1840 έχουμε αναδιάταξη των Δήμων της επαρχίας Νάξου και οι 10 δήμοι συγχωνεύονται σε 7. Σε αυτή την αναδιάταξη ο οικισμός του Φιλοτίου αποσπάται από το δήμο Απειράνθου και προσαρτάται στο δήμο Τραγαίας. Επίσης ο οικισμός Τσουκαλοκουτσοχειράδος χωρίζεται στους οικισμούς Τσουκαλαριά και Κουτσοχεράδες.
 Το 1987, βάση της απογραφής του 1896, όπου το Μετόχι απογράφεται ξεχωριστά από το Κεραμί (προηγούμενα Κεραμομετόχιον) , αναγνωρίζεται σαν ξεχωριστός οικισμός και προσαρτάται στο Δήμο της Τραγαίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τον οικισμό Σίφωνες.
 Το 1912, αποφασίζεται οι οικισμοί που έχουν πάνω από 300 κατοίκους και σχολείο στοιχειώδους εκπαίδευσης, να αποτελέσουν αυτοτελείς κοινότητες. Έτσι οι «μεγάλοι» σε πληθυσμό δήμοι, όπως αυτός της Τραγαίας, καταργούνται και στη θέση τους έχουμε «μικρότερες» κοινότητες. Από την κατάργηση του δήμου προέκυψαν 5 κοινότητες:
 της Τραγαίας με τους οικισμούς Χαλκείο, Ακάδημοι, Καλόξυλο, Κεραμί, Κουτσοχεράδος, Μετόχι, Μονήτσια, Τσικαλαριό.
 του Δαμαριώνα με τους οικισμούς Δαμαριώνα, Βουρβουριά και Δαμαλά.
 της Μονής με τον οικισμό Μονή, Σίφωνες.
 του Κυνήδαρου.
 του Φιλοτίου.

Δήμαρχοι 
Οι διατελέσαντες δήμαρχοι μέχρι το 1912 ήταν:
 Βασίλειος Αναπλιώτης, 
 Μιχαήλ Μαρκοπολίτης, 
 Εμμανουήλ Τζανετής, 
 Κωνσταντίνος Ναυπλιώτης, 
 Ιωάννης Α. Ναυπλιώτης (δύο συνεχόμενες θητείες),
 Βασίλειος Οικονόμου Ααρών, 
 Νικόλαος Γαβαλάς, 
 Γεώργιος Κοκκίνης, 
 Γεώργιος Γρατσίας, 
 Γεώργιος Βασιλάκης και
 Εμμανουήλ Γρατσίας.

Δείτε επίσης 
 Ιστορία της νεότερης Ελλάδας
 Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας 1833

Σημειώσεις

Παραπομπές 

Νάξος
Τραγαίας Νάξου
Τραγαίας Νάξου