Πολιτισμός της Λευκορωσίας

Ο πολιτισμός της Λευκορωσίας είναι προϊόν μιας χιλιετίας ανάπτυξης υπό την επίδραση πολλών διαφορετικών παραγόντων. Αυτά περιλαμβάνουν το φυσικό περιβάλλον, το εθνογραφικό υπόβαθρο των Λευκορώσων (η συγχώνευση των νεοφερμένων Σλάβων με τους Βάλτες), η παγανιστική θρησκεία των πρώιμων εποίκων και των οικοδεσποτών τους, ο Ανατολικός Ορθόδοξος Χριστιανισμός ως σύνδεσμος με τις βυζαντινές λογοτεχνικές και πολιτιστικές παραδόσεις, η έλλειψη φυσικών συνόρων της χώρας, η ροή των ποταμών προς τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα και η ποικιλία των θρησκειών στην περιοχή (Καθολικισμός, Ορθοδοξία, Ιουδαϊσμός και Ισλάμ).  

Μια πρώιμη δυτική επιρροή στον Λευκορωσικό πολιτισμό ήταν οι νόμοι του Μαγδεβούργου που επέτρεψαν τη δημοτική αυτονομία και βασίστηκαν στους νόμους των γερμανικών πόλεων. Αυτές οι χάρτες χορηγήθηκαν τον 14ο και 15ο αιώνα από μεγάλους δούκες και βασιλιάδες σε διάφορες πόλεις, μεταξύ των οποίων και το Μπρεστ, το Γκρόντνο, το Σλουτσκ και το Μινσκ. Η παράδοση της αυτοδιοίκησης διευκόλυνε τις επαφές με τη Δυτική Ευρώπη αλλά ταυτόχρονα ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση, το επιχειρηματικό πνεύμα και την αίσθηση της αστικής ευθύνης. 

Το 1517-19 ο Φραγκίσκος Σκάρινα (περίπου το 1490-1552) μετέφρασε τη Βίβλο στην παλαιά Λευκορωσική γλώσσα. Υπό το κομμουνιστικό καθεστώς, το έργο του Σκάρινα ήταν εξαιρετικά υποτιμημένο, αλλά στην ανεξάρτητη Λευκορωσία έγινε έμπνευση για την αναδυόμενη εθνική συνείδηση τόσο για την υπεράσπιση της λευκορωσικής γλώσσας όσο και για τις ανθρωπιστικές του ιδέες.

Από το δέκατο τέταρτο έως τον δέκατο έβδομο αιώνα, όταν οι ιδέες του ανθρωπισμού, της Αναγέννησης και της Μεταρρύθμισης ήταν ζωντανές στη Δυτική Ευρώπη, οι ιδέες αυτές συζητήθηκαν και στη Λευκορωσία εξαιτίας των εμπορικών σχέσεων με τη Δυτική Ευρώπη και λόγω της εγγραφής των παιδιών της αριστοκρατίας στα δυτικά πανεπιστήμια. Η Μεταρρύθμιση και η Αντιμεταρρύθμιση συνέβαλαν σημαντικά στην άνθηση των πολεμικών συγγραμμάτων καθώς και στην εξάπλωση των τυπογραφείων και των σχολείων. 

Κατά τη διάρκεια του δέκατου έβδομου και του δέκατου όγδοου αιώνα, όταν η Πολωνία και η Ρωσία ασκούσαν μεγάλη επιρροή στη Λευκορωσία με την αφομοίωση της αριστοκρατίας στις αντίστοιχες κουλτούρες τους, οι ηγεμόνες κατάφεραν να συνδυάσουν τον «λευκορωσικό» πολιτισμό κυρίως με αγροτικούς τρόπους, λαογραφία, έθιμα, καθώς και το χριστιανισμό. Αυτό ήταν το σημείο εκκίνησης για ορισμένους εθνικούς ακτιβιστές που επιχείρησαν να πετύχουν κρατική υπόσταση για το έθνος τους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του εικοστού αιώνα. 

Η ανάπτυξη της λευκορωσικής λογοτεχνίας επέκτεινε την αίσθηση των Λευκορώσων ως ανήκοντες στο Λευκορωσικό έθνος. Επισημάνθηκε από τα λογοτεχνικά έργα των Γιάνκα Κουπάλα (1882-1942) και του Γιακούμπ Κολάς (1882-1956). Τα έργα αυτών των ποιητών, μαζί με αρκετούς άλλους εξαιρετικούς συγγραφείς, έγιναν τα κλασικά της σύγχρονης λευκορωσικής λογοτεχνίας. Εστίαζαν κυρίως σε αγροτικά θέματα (στην ύπαιθρο ομιλούταν περισσότερο η λευκορωσική γλώσσα) και εκσυγχρόνισε τη λευκορωσική λογοτεχνική γλώσσα, η οποία χρησιμοποιείται από τον δέκατο έκτο αιώνα. Οι συγγραφείς μετά την ανεξαρτησία (1991-σήμερα) συνέχισαν να χρησιμοποιούν τα αγροτικά θέματα. 

Σε αντίθεση με την εστίαση της λογοτεχνίας στην αγροτική ζωή, άλλα πεδία του πολιτισμού - η ζωγραφική, η γλυπτική, η μουσική, ο κινηματογράφος και το θέατρο επικεντρώνονται στην αστική πραγματικότητα, τις οικουμενικές ανησυχίες και τις οικουμενικές αξίες.

Μουσική 
Η πρώτη σημαντική μουσική σύνθεση από τη Λευκορωσία ήταν η όπερα Φάουστ του Αντόνι Ράτζιβιλ. Τον 17ο αιώνα, ο πολωνός συνθέτης Στάνισλαβ Μονιούσκο συνέθεσε πολλές όπερες και κομμάτια μουσικής δωματίου ενώ ζούσε στο Μινσκ. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του, συνεργάστηκε με τον λευκορώσο ποιητή Βίντσεντ Ντούνιν-Μαρτσίνκιεβιτς και δημιούργησε την όπερα Σιάλιανκα (αγρότισσα). Στα τέλη του 19ου αιώνα οι μεγάλες πόλεις της Λευκορωσίας σχημάτισαν τις δικές τους εταιρείες όπερας και μπαλέτου. Το μπαλέτο Νάιτινγκεϊλ του Μ. Κρόσνερ συντάχθηκε κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής.

Μετά τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, η μουσική επικεντρώθηκε στις κακουχίες των Λευκορώσων ή σε εκείνους που πολέμησαν για την υπεράσπιση της πατρίδας τους.  Εκείνη τη περίοδο, ο Ανατόλι Μπογκατίρεφ δημιούργησε την όπερα «Στο Πολεσιανό Παρθένο Δάσος», χρησίμευσε ως «δάσκαλος» Λευκορώσσων συνθετών. Το Εθνικό Ακαδημαϊκό Θέατρο Μπαλέτου στο Μινσκ έλαβε το βραβείο Μπενουά ντε λα Ντανς το 1996 ως η κορυφαία εταιρία μπαλέτου στον κόσμο. 

Η λαϊκή σοβιετική λευκορωσική μουσική συγκροτήθηκε από πολλά εξέχοντα συγκροτήματα, πολλοί εκ των οποίων ερμήνευσαν τη λαϊκή μουσική της Λευκορωσίας. Το συγκρότημα λαϊκής ροκ Βεσνιάρι, το οποίο σχηματίστηκε το 1969 από τον κιθαρίστα Βλαντιμίρ Μουλιάβιν, έγινε το δημοφιλέστερο λαϊκό συγκρότημα της Σοβιετικής Ένωσης και συχνά περιόδευε στην Ευρώπη. Το παράδειγμα των Πεσνιάρι ενέπνευσε τους Σιάμπρι και Βεράσι να ακολουθήσουν το δρόμο τους. Η παράδοση της Λευκορωσίας ως κέντρο λαϊκής και λαϊκής ροκ μουσικής συνεχίζεται σήμερα από τους Στάρι Όλσα, Vicious Crusade και Gods Tower, μεταξύ άλλων.

Η ροκ μουσική της Λευκορωσίας προέκυψε από την εποχή της Περεστρόικα. Συγκροτήματα όπως το Bi-2 (που ζουν σήμερα στη Ρωσία), οι Lyapis Trubetskoy, οι Krama και η ULIS ιδρύθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ή στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Αν και η ροκ μουσική έχει γίνει δημοφιλής στα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση της Λευκορωσίας έχει καταστείλει την ανάπτυξη της λαϊκής μουσικής μέσω διάφορων νομικών και οικονομικών μηχανισμών. Λόγω αυτών των περιορισμών, πολλές λευκορωσικές μπάντες προτιμούν να υπογράφουν με ρωσικές δισκογραφικές και να παίζουν στη Ρωσία ή την Ουκρανία. 

Οι ερευνητές Μάγια Μέντιτς και Λέμεζ Λόβας ανέφεραν το 2006 ότι «η ανεξάρτητη παραγωγή μουσικής στη Λευκορωσία σήμερα είναι μια όλο και πιο δύσκολη και επικίνδυνη επιχείρηση» και ότι η κυβέρνηση της Λευκορωσίας "ασκεί πιέσεις στους «ανεπίσημους »μουσικούς - συμπεριλαμβανομένης της «απαγόρευσης» τους από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης και θέτοντας αυστηρούς περιορισμούς στη ζωντανή απόδοση. "Σε μια συνέντευξη στο freemuse.org, οι δύο συντάκτες εξηγούν τους μηχανισμούς λογοκρισίας στη Λευκορωσία. 

Από το 2004 η Λευκορωσία στέλνει καλλιτέχνες στο διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision.

Ενδυμασία 

Το παραδοσιακό λευκορωσικό φόρεμα δύο κουμπιών προήλθε από την εποχή του Κράτος των Ρως και συνεχίζει να φοριέται σήμερα σε ειδικές λειτουργίες. Λόγω του δροσερού κλίματος της Λευκορωσίας, τα ρούχα κατασκευάζονται από υφάσματα που παρέχουν κλειστή κάλυψη και ζεστασιά. Σχεδιάστηκαν είτε με πολλά νήματα διαφορετικών χρωμάτων που υφαίνονται μαζί είτε διακοσμούνται με συμβολικά στολίδια. Οι Λευκορωσικοί ευγενείς συνήθως εισήγαγαν τα υφάσματα τους και επέλεγαν κόκκινο, μπλε ή πράσινο. Οι άνδρες φορούσαν πουκάμισο και παντελόνια που τα κοσμούσαν με μια ζώνη και οι γυναίκες φορούσαν ένα μεγαλύτερο πουκάμισο, μια περιτυλιγμένη φούστα που ονομάζεται "πανιόβα" και μια μαντίλα. Οι ενδυμασία των Λευκορώσων επηρεάστηκε επίσης από την ενδυμασία που φορούσαν Πολωνοί, Λιθουανοί, Λετονοί και άλλα ευρωπαϊκά έθνη, ενώ η ενδυμασία των Λευκορώσων άλλαξε με την πάροδο του χρόνου λόγω των βελτιώσεων στις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ρούχων. Τα κεντήματα παίζουν σημαντικό ρόλο στις παραδόσεις της Λευκορωσίας.

Μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς 
Η Λευκορωσία διαθέτει τέσσερις τοποθεσίες παγκόσμιας κληρονομιάς. Μόνο δύο βρίσκονται εξολοκλήρου στη Λευκορωσία. Τα τέσσερα μνημεία είναι το καστρικό σύμπλεγμα Μιρ, το Κάστρο Νέσβιζ, το δάσος Μπιαλοβιέζα (που μοιράζεται με την Πολωνία ) και το γεωμετρικό τόξο Struve (με την Εσθονία, τη Φινλανδία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Νορβηγία, τη Μολδαβία, τη Ρωσία, τη Σουηδία και την Ουκρανία ).

Λογοτεχνία 
Η λευκορωσική λογοτεχνία ξεκίνησε με θρησκευτικά βιβλία του 11ου έως το 13ο αιώνα. Το έργο του ποιητή Κύριλλου του Τουράβ (12ος αιώνας) είναι αντιπροσωπευτικό. Γράφονταν σε διάφορες γλώσσες: παλαιά Λευκορωσική, Λατινική, Πολωνική ή Εκκλησιαστική-Σλαβική. Μέχρι τον 16ο αιώνα, ο κάτοικος του Πόλοτσκ Φραγκίσκος Σκάρινα μετέφρασε τη Βίβλο στη λευκορωσική. Εκδόθηκε στην Πράγα και στο Βίλνιους μεταξύ 1517 και 1525, καθιστώντας το ως το πρώτο βιβλίο που εκτυπώθηκε στη Λευκορωσία ή οπουδήποτε στην Ανατολική Ευρώπη. Η σύγχρονη περίοδος της λευκορωσικής λογοτεχνίας ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ένας συγγραφέας ήταν ο Γιάνκα Κουπάλα. Πολλοί από τους συγγραφείς εκείνης της εποχής, όπως ο Ουλαντζιμίρ Ζίλκα, ο Καζιμίρ Σβάγιακ, ο Γιάκουμπ Κολάς, ο Ζμίτροκ Μπιαντούλα και ο Μαξίμ Χάρετσκι, εξέδωσαν το Νάσα Νίβα, που δημοσιεύθηκε στο Βίλνιους. Μετά την ενσωμάτωση της (ανατολικής) Λευκορωσίας στη Σοβιετική Ένωση, η κυβέρνηση ανέλαβε τον έλεγχο της λευκορωσικής κουλτούρας. Μέχρι το 1939 η ελεύθερη ανάπτυξη της λογοτεχνίας σημειώθηκε μόνο στα εδάφη που ενσωματώθηκαν στην Πολωνία (Δυτική Λευκορωσία). Αρκετοί ποιητές και συγγραφείς έφυγαν εξόριστοι μετά τη ναζιστική κατοχή της Λευκορωσίας και δεν επέστρεψαν μέχρι τη δεκαετία του 1960. Στη μεταπολεμική βιβλιογραφία, το κεντρικό θέμα ήταν ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος (γνωστός στη Λευκορωσία ως ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος), ο οποίος είχε αφήσει ιδιαίτερα ιδιαίτερα βαθιά τραύματα στη Λευκορωσία (Βασίλ Μπίκοφ, Αλέας Αντάμοβιτς κλπ.). Η προπολεμική εποχή απεικονίστηκε επίσης συχνά (Ίβαν Μέλεζ). Μία σημαντική αναβίωση της λευκορωσικής λογοτεχνίας συνέβη στη δεκαετία του 1960 με μυθιστορήματα που δημοσίευσαν ο Βασίλ Βιάκα και ο Ουλαντζιμίρ Καράτκιεβιτς.

Ρωσική επίδραση 
Μετά τη διαίρεση της Πολωνίας, η αυτοκρατορική Ρωσία είχε στα σχέδια της μια πολιτική αποπολιτικοποίησης των Ρουθηνών. Ωστόσο, ακόμα και μετά από πολλές περιπτώσεις που οι Λευκορωσικοί λαοί υποβάλλονταν σε αυτό που ορισμένοι αποκαλούσαν Ρωσία, ήταν σαφές ότι αυτό δημιούργησε μια ξεχωριστή εθνότητα και μια ξεχωριστή κουλτούρα που δεν ήταν πολωνική ούτε ρωσική. Με την απογραφή του 1897, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ανέφεραν τα λευκορωσικά ως μητρική τους γλώσσα και όχι ως ρουθηνική (η οποία ερμηνεύθηκε λανθασμένα ως ρωσική από τις τσαρικές αρχές), όπως έκαναν κατά τη διάρκεια της πολωνικής κυριαρχίας.

Ήταν ο 20ός αιώνας που επέτρεψε πλήρως στη Λευκορωσία να δείξει τον πολιτισμό της στον κόσμο. Αξιοσημείωτοι Λευκορώσοι ποιητές και συγγραφείς συμπεριλαμβάνουν τους Γιάνκα Κουπάλα, τον Μάξιμ Μπαχντάνοβιτς, τον Βάσιλ Βιάκα και τον Ουλαντζιμίρ Καράτκιεβιτς. Η λευκορωσική γλώσσα μεταρρυθμίστηκε σε πολλές περιπτώσεις για να εκπροσωπήσει πλήρως τη φωνητική του σύγχρονου ομιλητή. Ωστόσο, ορισμένοι σύγχρονοι εθνικιστές διαπιστώνουν ότι η ρωσική επιρροή στη γλώσσα. Επί του παρόντος, η ρωσική γλώσσα χρησιμοποιείται ως επίσημη γλώσσα και απολαμβάνει ευρεία δημοφιλία εντός της κοινωνίας της Λευκορωσίας.

Παραπομπές 

 
Σλαβικός πολιτισμός