Καλίτσαινα Μεσσηνίας

Η Καλίτσαινα αναφερόμενη παλαιότερα ως η Καλλίτζαινα ή Καλλίσταινα, είναι μικρός ημιορεινός οικισμός κοντά στον Αυλώνα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Η Καλίτσαινα βρίσκεται περίπου 26 χιλιόμετρα προς τα βορειοανατολικά της Κυπαρισσίας και περίπου 2,5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τον Αυλώνα. Έχει υψόμετρο 419 μέτρα και απέχει 17 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Η Καλίτσαινα είναι βορειότερα από το Σιδηρόκαστρο από το οποίο απέχει περίπου 7,5 χιλιόμετρα. Βρίσκεται επίσης κοντά στα χωριά Πλατανιά προς τα βορειοανατολικά της και Κεφαλόβρυση προς τα νοτιοανατολικά της, από τα οποία απέχει περίπου 3,5 και 7,5 χιλιόμετρα αντίστοιχα.

Ιστορία
Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Τριφυλίας και της ευρύτερης περιοχής του Αυλώνα. Την εποχή της Ενετοκρατίας αναφερόταν ως Κάλτσιενα (Calciena). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Το χωριό Κάλτσιενα (Calciena), ανήκε, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας (ή Αρκαδιάς, δηλαδή την περιοχή της σημερινής Κυπαρισσίας), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης). Αναφερόταν επίσης σε διάφορες αναφορές με τις ονομασίες Καλλίτσαινα ή Καλλίτζαινα ή Καλλίσταινα ή Καλίτσενα. Η Καλλίτσαινα προσαρτήθηκε αρχικά στον παλαιό Δήμο Αυλώνος το 1835. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Καλίτσενα στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Αυλώνος της Επαρχίας Τριφυλίας με πληθυσμό 109 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Έδρα του Δήμου Αυλώνος τότε, βάση της ίδιας πηγής, ήταν το χωριό Σιδηρόκαστρον. Το 1899 το χωριό μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας, για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας, ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Κατά τη διαδρομή των χρόνων στην επίσημη ονομασία του χωριού έγιναν αρκετές μικροαλλαγές: Από το 1879 ως το 1896 το χωριό αναφέρεται επίσημα ως Καλλίτζαινα, από το 1896 ως το 1907 αναφέρεται ως Καλλίτσαινα, από το 1907 ως το 1912 αναφέρεται ως Καλίσταινα και από το 1912 ως το 1940 αναφέρεται επίσημα ως Καλλίσταινα. Το 1912 η Καλλίσταινα μαζί με τα Σκλαβέϊκα (Πτέρη) προσαρτώνται  στην Κοινότητα Καραμουσταφά, στην οποία έδρα γίνεται ο Καραμουσταφάς (Αυλών). Το 1916 προσαρτάται στην κοινότητα αυτή και το Τρουκάκι (Πανόραμα), ενώ το 1922 ο Καραμουσταφάς και η κοινότητά του μετονομάζονται σε Αυλών και Κοινότητα Αυλώνος αντίστοιχα. Από 1940 ως σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως η Καλίτσαινα. Το 1948 η Καλίτσαινα αποσπάται από την Κοινότητα Αυλώνος και ορίζεται έδρα της νεοσύστατης Κοινότητας Καλιτσαίνης. Το χωριό παρέμεινε έδρα της ομώνυμης κοινότητας, από το 1948 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Καλίτσαινα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Αυλώνα Μεσσηνίας, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Καλίτσαινα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Η Καλίτσαινα σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Καλιτσαίνης του Δήμου Τριφυλίας.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 13 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.

Κτίρια - εκδηλώσεις
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, υπάρχει η μικρή εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Παντελεήμονος, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας και εορτάζεται στις 27 Ιουλίου, με λαϊκό πανηγύρι, το οποίο διοργανώνει ο "Προοδευτικός Σύλλογος Καλιτσαίνης". Οι κάτοικοι του χωριού, οι Καλιτσάνοι, έχουν αναβιώσει επίσης και το έθιμο των χοιροσφαγίων, κατά το οποίο γίνεται και η μετατροπή του χοιρινού κρέατος σε παστό.

Δείτε επίσης
 Κυπαρισσία
 Αυλώνας
 Δήμος Τριφυλίας
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Αυλώνα Μεσσηνίας

Παραπομπές

Πηγές
 Οι απογραφές των Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, Corner (1689), Grimani (1700) Angelo Emo (ίσως το 1708), η αχρονολόγητη απογραφή που αναφέρεται στο χειρόγραφο Querini-Stampalia (ίσως το 1711), είναι τέσσερις από τις διάφορες βενετσιάνικες απογραφές, οι οποίες επιχειρήθηκαν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Μέχρι σήμερα πλήρως έχει δημοσιευθεί μόνο η απογραφή Grimani, από τον ιστορικό και  ομότιμο διευθυντή ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) Βασίλη Παναγιωτόπουλο, στο έργο του "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", (1985).
 Βασίλης Παναγιωτόπουλος, "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", Σειρά: Μελέτες Νεοελληνικής Ιστορίας, μετάφραση: Χριστίνα Αγριαντώνη, επιμέλεια: Αγγελική Κόκκου, έκδοση: Εμπορική Τράπεζα Ελλάδος - Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1985, 2η έκδοση: 1987. 
 Κωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο;", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993.
 Σπυρίδων Λάμπρος, «Απογραφή Νομού Μεθώνης επί Βενετών», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμος 2ος, Εκ του Τυπογραφείου Αδελφών Περρή, Εν Αθήναις 1883, σελ. 686-710. Από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Τριφυλίας, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.
 Προοδευτικός Σύλλογος Καλλίτσαινας Τριφυλίας.

Χωριά του νομού Μεσσηνίας
Δήμος Τριφυλίας