Φάρα Κουτσονίκα

Οι Κουτσονικαίοι ήταν ένα από τα 3 αρχηγά γένη του Σουλίου. Ο επικεφαλής της φάρας κατά την πτώση του Σουλίου ήταν ο Νικόλαος Κουτσονίκας (ο γερο Κουτσονίκας) που ήταν ο μόνος εκ των τριών ηγετών που κράτησε τη φάρα του στο Σούλι αγωνιζόμενοι στην Κιάφα μέχρι το τέλος. Η φάρα Κουτσονίκα ήταν αυτή που έδωσε το Ζάλογγο συγκλονίζοντας τον κόσμο και αποτέλεσε φάρο της ελληνικής επανάστασης του 1821. Η μάχη των Κουτσονικαίων συνεχίστηκε στη Μάχη του Σέλτσου, στη μονή Σέλτσου (1804) όπου σκοτώθηκε ο γέρο Κουτσονίκας και ξεκληρίστηκε το μεγαλύτερο μέρος της φάρας.

Συμμετοχή στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 
Τα λίγα παιδιά και οι γυναίκες της φάρας που έμειναν περιπλανήθηκαν βιώνοντας μεγάλη φτώχεια και στερήσεις μέχρι την έναρξη του 1821. Οι Σουλιώτες χτύπησαν πρώτοι τους Τούρκους στις 6.12.1820 (παραπλανώντας και τον Αλήπασα σύμφωνα με τις οδηγίες του Αλέξανδρου Υψηλάντη και των Φιλικών για να κερδίσουν χρόνο οι επαναστάτες στον Μωριά). Οι λίγοι Κουτσονικαίοι που γλίτωσαν και συμμετείχαν στην επανάσταση αφού είχαν εν τω μεταξύ μεγαλώσει ήταν:

 Μάρκος Κουτσονίκας
 Αθανάσιος Κουτσονίκας
 Ιωάννης Κουτσονίκας
 Χρήστος Κουτσονίκας
 Γιώργος Κουτσονίκας ο Καραΐσκος
 Λάμπρος Κουτσονίκας

Πολεμική δραστηριότητα 1820-1829 
Έλαβαν μέρος από την έναρξη του Αγώνα και πολεμούσαν αδιάκοπα μέχρι την Ανεξαρτησία. Οι σημαντικότερες συμμετοχές τους ήταν:

 στις εκστρατείες των Σουλιωτών (επικεφαλής Μάρκος Μπότσαρης)
 στο Μεσολόγγι (επικεφαλής Νότης Μπότσαρης)
 στο Δίστομο (επικεφαλής Γεώργιος Καραϊσκάκης)
 στην Κορωνησία (επικεφαλής Αθανάσιος Κουτσονίκας)

Μετά την απελευθέρωση εγκαστάθηκαν στο Αγρίνιο αρνούμενοι εγκατάσταση στην Αθήνα για να είναι κοντά στο Σούλι.... το απελευθέρωσαν το επόμενο αιώνα πολεμώντας και οι Κουτσονικαίοι στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Οι Κουτσονικαίοι στο Αγρίνιο 

Το 1834 οι Κουτσονικαίοι βρίσκονται στο Αγρίνιο (Βραχώρι) όπου σε κατάσταση του Επάρχου Ζαβού με ημερομηνία 12 Μαΐου 1834 καταγράφονται 5 οικογένειες Κουτσονικαίων με 26 μέλη συνολικά.

Πηγές 

Σούλι
Αγωνιστές του 1821