Αντρέι Μπάμπις

Ο Αντρέι Μπάμπις (τσεχ. Andrej Babiš, 2 Σεπτεμβρίου 1954-) είναι τσέχος επιχειρηματίας και πολιτικός, ο οποίος υπηρέτησε στην πρωθυπουργία της χώρας από το 2017 έως το 2021. Είναι ιδρυτής και ηγέτης του κόμματος ΑΝΟ 2011 και έγινε πρωθυπουργός της χώρας από τις 13 Δεκεμβρίου 2017, έπειτα από τις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2017, στις οποίες το κόμμα του κέρδισε τις περισσότερες έδρες

Γεννήθηκε στην Μπρατισλάβα, στη σημερινή Σλοβακία, από σλοβακική οικογένεια. Έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τσεχοσλοβακίας το 1980 και έχει κατηγορηθεί ότι υπήρξε πράκτορας, τόσο της τσεχοσλοβακικής μυστικής υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας StB, όσο και της KGB. Υπηρέτησε ως υπουργός Οικονομικών της Τσεχικής Δημοκρατίας και αναπληρωτής Πρωθυπουργός, υπεύθυνος για την οικονομία, από τον Ιανουάριο του 2014 έως τον Μάιο του 2017, οπότε απολύθηκε από τον πρωθυπουργό Μπόχουσλαβ Σομπότκα λόγω καταγγελιών για οικονομικές ατασθαλίες. Ο Μπάμπις ηγείται του κόμματος ΑΝΟ 2011 από την ίδρυσή του το 2012 ως κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην καθιερωμένη πολιτική. Έχει διατελέσει Μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων από το 2013. Ο Μπάμπις, δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος στην Τσεχική Δημοκρατία, είναι πρώην διευθύνων σύμβουλος και ιδιοκτήτης του Ομίλου Agrofert, με καθαρή αξία περίπου 4 δισ. δολαρίων σύμφωνα με το Bloomberg.

Ο Αντρέι Μπάμπις παύτηκε από την κυβέρνηση από τον πρωθυπουργό Μπόχουσλαβ Σομπότκα στις 24 Μαΐου 2017 μετά από έναν μήνα κρίσης του κυβερνητικού συνασπισμού, η οποία ξεκίνησε αρχικά με κατηγορίες για φοροδιαφυγή του Μπάμπις ως διευθύνοντα συμβούλου της Agrofert το 2012. Παρά το γεγονός αυτό, ο Μπάμπις είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς πολιτικούς στην Τσεχική Δημοκρατία. Έχει περιγραφεί από πολλούς σχολιαστές ως «ο Τσέχος Τραμπ».

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως υπουργού Οικονομικών, ο Μπάμπις εισήγαγε αμφιλεγόμενες πολιτικές όπως την ηλεκτρονική καταγραφή των πωλήσεων, πρότεινε την αντιστροφή χρέωσης του φόρου προστιθέμενης αξίας και τον έλεγχο δηλώσεων ΦΠΑ για τις επιχειρήσεις. Έχει επικριθεί για τη σκλήρυνση των κανονισμών για τις μικρές, μεσαίες και ατομικές επιχειρήσεις, ενώ εθελοτυφλούσε στις μεγάλες επιχειρήσεις, βοηθώντας έτσι τον δικό του Όμιλο, Agrofert. Οι υποστηρικτές του τονίζουν την αύξηση των φορολογικών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού.

Ο Μπάμπις έχει τεθεί υπό έρευνα και από την τσεχική Αστυνομία και από το Ευρωπαϊκό Γραφείο κατά της Απάτης (OLAF) από τον Δεκέμβριο του 2015, εν μέσω ισχυρισμών ότι μια ανώνυμη εταιρεία που έλεγχε ο ίδιος, είχε λάβει παράνομα επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τον Σεπτέμβριο του 2017, η βουλευτική του ασυλία ήρθη μετά από αίτημα της αστυνομίας σχετικά με την υπόθεση αυτή και ο Μπάμπις κατηγορήθηκε επισήμως στις 9 Οκτωβρίου 2017.

Στις προεδρικές εκλογές του 2023 ήταν υποψήφιος και στον 2ο γύρο ηττήθηκε από τον Πετρ Πάβελ.

Βιογραφία

Πρώτα χρόνια 
Γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1954 από μια σλοβακική οικογένεια στην Μπρατισλάβα της Τσεχοσλοβακίας (σημερινή Σλοβακία). Ο πατέρας του, διπλωμάτης και μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Τσεχοσλοβακίας, εκπροσώπησε την Τσεχοσλοβακία κατά τις διαπραγματεύσεις με το GATT στη Γενεύη και ως σύμβουλος της χώρας στα Ηνωμένα Έθνη.  Είναι ο ανιψιός του Έρβιν και της Βιέρα Σνάιμπνερ.

Ο Αντρέι Μπάμπις πέρασε ένα μέρος της παιδικής του ηλικίας στο εξωτερικό και έλαβε μόρφωση στο Παρίσι και στη Γενεύη. Ύστερα σπούδασε σε ένα λύκειο στην Μπρατισλάβα και συνέχισε στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο, όπου σπούδασε διεθνές εμπόριο. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, εργάστηκε ως υπάλληλος στη διεθνή εταιρεία εμπορίου Petrimex, η οποία ελεγχόταν από το σλοβακικό κομμουνιστικό κόμμα, αρχικά μπαίνοντας στην εταιρεία το 1978 όταν ήταν γνωστή με το πρώτο της όνομα Chemapol Bratislava. Το 1985 έγινε ο εκπρόσωπος της εταιρείας στο Μαρόκο. Ενώ εργαζόταν για την Petrimex, έγινε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος το 1980. Παράλληλα με τις κατηγορίες ότι ήταν ένας «ισχυρός πράκτορας» της κρατικής μυστικής υπηρεσίας ασφαλείας της Τσεχοσλοβακίας, StB, έχει επίσης κατηγορηθεί ότι κατά τα ίδια χρόνια ήταν πράκτορας της KGB.

Το 1991 επέστρεψε στην Τσεχοσλοβακία από το Μαρόκο και εγκαταστάθηκε στην Τσέχικη Δημοκρατία μετά την απόσπασή της από την Τσεχοσλοβακία. Έγινε διευθυντής στην Agrofert το 1993 και σταδιακά την έκανε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στη χώρα. Η Agrofert ήταν θυγατρική εταιρεία της Petrimex την περίοδο που ο Μπάμπις εργαζόταν στην τελευταία. Κατά την περίοδο που εργάστηκε εκεί, η Agrofert κεφαλαιοποιήθηκε από μια ελβετική εταιρεία, την OFI (βρίσκεται στη μικρή εβετική πόλη Μπάαρ), η οποία έλαβε τον έλεγχο της Agrofert από την Petrimex. Η Petrimex στη συνέχεια απέλυσε τον Μπάμπις και τον μήνυσε ανεπιτυχώς επειδή επέτρεψε το μερίδιο της εταιρείας στην Agrofert να διαλυθεί. Σύντομα μετά από αυτό, ο Μπάμπις αποδείχθηκε ότι ήταν ο 100% ιδιοκτήτης της Agrofert. Οι επαγγελματικές του δραστηριότητες επικεντρώθηκαν κυρίως στη γεωργία αλλά κατά τα τελευταία χρόνια έχει λάβει μια τεράστια αυτοκρατορία από εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης. Αυτή η ενέργεια τού έχει επιφέρει κριτική από πολιτικά κόμματα τα οποία πιστεύουν ότι συγκεντρώνει υπερβολική εξουσία στα χέρια του, από τη στιγμή που τα κανάλια τα οποία ελέγχει δημοσιεύουν πολύ συμπαθητικά σχόλια για το πρόσωπό του.

Agrofert 
Τον Ιανουάριο του 1993 ο Μπάμπις έγινε διευθύνων σύμβουλος της νεοσυσταθείσας θυγατρικής της Petrimex, Agrofert. Είχε προτείνει την ίδρυση της Agrofert ενώ ήταν ακόμα διευθυντής στην Petrimex και σταδιακά ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο της νέας εταιρείας. Η πηγή της αρχικής χρηματοδότησης για την εξαγορά της Agrofert από την Petrimex δεν ήταν γνωστή ήδη από τις αρχές του 2016, αν και ο Μπάμπις είχε πει ότι τα χρήματα προέρχονταν από τους Ελβετούς «συμμαθητές» του.

Η εταιρεία ξεκίνησε ως μια χονδρική εμπορική επιχείρηση αλλά αργότερα απέκτησε διάφορες γεωργικές, μεταποιητικές και χημικές εταιρείες. Το 2011 η Agrofert Holding αποτελούνταν από περισσότερες από 230 εταιρείες κυρίως στην Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβενία και τη Γερμανία. Είναι η τέταρτη μεγαλύτερη εταιρεία στην Τσεχική Δημοκρατία με έσοδα που ξεπερνούν τα 117 δις. Όταν ο Μπάμπις εισήλθε στην πολιτική παραιτήθηκε από διευθύνων σύμβουλος αλλά εξακολουθεί να παραμένει αποκλειστικός ιδιοκτήτης της.

Η ιστορία της Agrofert, που περιγράφεται λεπτομερώς σε ένα βιβλίο του δημοσιογράφου Τόμας Πέργκλερ, συνδέεται στενά με τον έλεγχο της τσεχικής βιομηχανίας χημικών. Ένας επιμελητής του βιβλίου δήλωσε ότι αυτό «καταγράφει πολλά από αυτά που οδήγησαν τους Τσέχους στην πεποίθηση ότι ζουν σε μια αλλοιωμένη, πελατειακή χώρα και παραδόξως ότι ψήφισαν για το κόμμα ΑΝΟ».

Το 2013 η Agrofert αγόρασε την εταιρεία MAFRA, εξέδωσε τις εφημερίδες Lidové noviny και Mladá fronta DNES και εκμεταλλευόταν το κανάλι Óčko TV. Η Agrofert κατέχει επίσης το Radio Impuls, τον ραδιοφωνικό σταθμό με τους περισσότερους ακροατές στην Τσεχική Δημοκρατία (από τα τέλη του 2014).

Πολιτικές δραστηριότητες 
Ο Μπάμπις ίδρυσε το κόμμα του ΑΝΟ 2011 «για να καταπολεμήσει τη διαφθορά και τα άλλα δεινά από το πολιτικό σύστημα της χώρας». Οι πολιτικοί επιστήμονες ανέφεραν ότι το 2014 η Τσεχική Δημοκρατία ήταν σε παρακμή και ότι ο Αντρέι Μπάμπις συνδέεται με αυτή την παρακμή περισσότερο από κάθε άλλο άτομο.

Τα πολιτικά του κίνητρα έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση εφόσον η Agrofert αγόρασε τη MAFRA, έναν από τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους εκδοτικούς οίκους στην Τσεχική Δημοκρατία. Το κόμμα του συμμετείχε στις τσεχικές νομοθετικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2013 και κατέλαβε τη δεύτερη ισχυρότερη θέση, κερδίζοντας 47 έδρες (από τις 200) στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η αμερικανική πολιτική συμβουλευτική εταιρεία Penn Schoen Berland το θεώρησε ως μια νίκη έκπληξη.

Ο Μπάμπις χρημάτισε υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση συνασπισμού μεταξύ των σοσιαλδημοκρατών, των χριστιανοδημοκρατών και του κόμματος ΑΝΟ.

Συνδέθηκε στενά με τον πρόεδρο Μίλος Ζέμαν από το 2001 όταν ο Ζέμαν ήταν πρωθυπουργός. Τα επιχειρηματικά του συμφέροντα φαίνεται ότι επωφελήθηκαν από τη σχέση του με τον Ζέμαν. Το 2001 ο Ζέμαν παρέδωσε στον Μπάμπις την πώληση της Unipetrol, μιας κρατικής χημικής εταιρείας. Ο Μπάμπις αποχώρησε από τις διαδικασίες πώλησης της εταιρείας αλλά αργότερα επέβλεψε την πώληση αυτής της επιχείρησης σε μια πολωνική εταιρεία. Η πώληση υποβαθμίστηκε εξαιτίας ενός μαζικού σκανδάλου δωροδοκίας, σύμφωνα με τις πολωνικές αναφορές, παρόλο που ο Μπάμπις αρνήθηκε ότι υπήρξαν δωροδοκίες. Η συμφωνία Unipetrol αναφέρεται συχνά ως μια ένδειξη ισχυρής εταιρικής σχέσης μεταξύ του Μπάμπις και του Ζέμαν.

Στις 16 Ιανουαρίου 2018 η κυβέρνηση του Μπάμπις έχασε ψήφο εμπιστοσύνης, καθώς η πρόταση δυσπιστίας εγκρίθηκε με 117 ψήφους υπέρ έναντι 78. Ωστόσο, μερικούς μήνες μετά, στις 12 Ιουλίου 2018 η κυβέρνηση του Μπάμπις εξασφάλισε ψήφο εμπιστοσύνης με την υποστήριξη των βουλευτών του Κομμουνιστικού Κόμματος Βοημίας και Μοραβίας.

Προσωπική ζωή 
Ο Αντρέι Μπάμπις είναι παντρεμένος με τη Μόνικα, με την οποία έχει δύο παιδιά. Είναι διαζευγμένος και έχει άλλα δύο παιδιά από την πρώην σύζυγό του.

Παραπομπές 

Τσέχοι επιχειρηματίες
Πρωθυπουργοί της Τσεχίας