Σαντζάκι της Χίου

Το Σαντζάκι της Χίου ήταν μια οθωμανική επαρχία δευτέρου επιπέδου που επικεντρώθηκε στο ανατολικό Αιγαίο, στη Χίο. Το τουρκικό όνομα, Sakız, προέρχεται από το πιο χαρακτηριστικό προϊόν του νησιού, τη μαστίχα.

Ιστορία

Η κατοχή της εταιρείας Γενουάτικων Μαώνων από το 1346, η Χίος (και τα γειτονικά νησάκια των Ψαρών και των Οινουσσών) κατακτήθηκε χωρίς αντίσταση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1566 ως ανταμοιβή για την αποτυχία να κατακτήσει τη Μάλτα τον προηγούμενο χρόνο και προσαρτήθηκε σαν Σαντζάκι του Εϋαλετίου του Αρχιπελάγους. 
Με εξαίρεση μια φλωρεντιακή επίθεση το 1599, μια σύντομη κατοχή των Βενετών το 1694-1695 κατά τη διάρκεια του Πόλεμο του Μωριά  και οι ρωσικές δραστηριότητες στην περιοχή κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1768-1774, το νησί παρέμεινε σε μια ειρηνική επαρχία μέχρι την ξέσπασμα της Ελληνικής επανάστασης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο ρόλος της ως σημαντικού εμπορικού κόμβου και του κύριου σημείου εξαγωγής των ανατολικών αγαθών (ένας ρόλος που κρατούσε μέχρι να εκλείψει από την ηπειρωτική λιμενική πόλη της Σμύρνης τον 17ο αιώνα), καθώς και η μοναδική παραγωγή της μαστίχας (που ήταν βραβευμένη από το χαρέμι ​​του σουλτάνου), εξασφάλισε μεγάλη ευημερία. Ο πληθυσμός του νησιού ήταν ως επί το πλείστον Ελληνικός Ορθόδοξος, με λίγους Καθολικούς γενεαλογικού χαρακτήρα, των οποίων η εξουσία μειώθηκε πολύ μετά την Ενετική κατοχή, η τουρκική παρουσία περιοριζόταν στον κυβερνήτη και τους διαχειριστές του, καθώς και σε φρουρά περίπου 2.000 στρατιώτες.
Η Χίος καταστράφηκε στην περίφημη σφαγή της Χίου το 1822, όταν οι οθωμανικές δυνάμεις ανακατέλαβαν το νησί, το οποίο είχε ενταχθεί στο ελληνικό κράτος. Παρ 'όλα αυτά, το νησί ανέκτησε ένα μικρό μέρος της πρώην ευημερίας του και διατήρησε εκτεταμένη αυτονομία μετά την ολοκλήρωση της Επανάστασης, μέχρις ότου οι οθωμανικές διοικητικές μεταρρυθμίσεις του 1866 το μεταμόρφωσαν σε μια πιο κανονική επαρχία στο Βιαλέτι του Αρχιπελάγους. Μεταξύ 1880 και 1887, η Χίος χρησίμευε ακόμη και ως πρωτεύουσα του Βιαλετίου.
Το 1912, το Σαντζάκι περιλάμβανε τους καζάδες της ίδιας της Χίου, τη Κάλυμνο, τη Λέρου και την Ικαρία. Τα βορειότερα νησιά της Δωδεκανήσου, έπεσαν σους Ιταλούς το καλοκαίρι του 1912 κατά τον ιταλοτουρκικό πόλεμο, ενώ η ίδια η Χίος έπεσε στους Έλληνες τον Νοέμβριο του 1912, κατά τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο.

Σαντζάκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη
Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Ελλάδας
Ιστορία της Χίου