Σεργκέι Μερκούροφ

Ο Σεργκέι Ντμιτρίεβιτς Μερκούροφ (ρωσικά: Серге́й Дми́триевич Мерку́ров, 7 Νοεμβρίου (Π.Η. 26 Οκτωβρίου) 1881 – 8 Ιουνίου 1952) ήταν εξέχων σοβιετικός γλύπτης και δημιουργός μνημείων, ελληνικής καταγωγής. Ήταν Λαϊκός Καλλιτέχνης της ΕΣΣΔ, ακαδημαϊκός στη Σοβιετική Ακαδημία Τεχνών, και διευθυντής του Μουσείου Καλών Τεχνών Πούσκιν από το 1944 έως το 1949. Ο Μερκούροφ θεωρούταν ως ο μεγαλύτερος σοβιετικός δημιουργός μεταθανάτιων μάσκων. Ήταν ο γλύπτης των τριών μεγαλύτερων μνημείων του Ιωσήφ Στάλιν στην ΕΣΣΔ.

Ήταν ο ξάδελφος του Τζορτζ Γκούρντζιεφ, μυστικιστής και πνευματικός δάσκαλος.

Βιογραφία 
Ο Σεργκέι Μερκούροφ γεννήθηκε στο Αλεξαντραπόλ (σημερινό Γκιούμρι, Αρμενία). Εγκατέλειψε από το Πολυτεχνείο του Κιέβου μετά από ένα πολιτικό σκάνδαλο και μετακόμισε στην Ελβετία, όπου έγινε φοιτητής του ελβετού γλύπτη Άντολφ Μέγιερ. Παρακολούθησε το κολέγιο τέχνης στη Γερμανία (1902-05) και στη συνέχεια εισήλθε στο στούντιο του Ωγκύστ Ροντέν στο Παρίσι.

Ο Μερκούροφ συναντήθηκε με τον Βλαντιμίρ Λένιν όταν ο επαναστατικός ηγέτης ζούσε στο εξωτερικό και άκουγε τις ομιλίες του. Μεταξύ πολλών άλλων, το άγαλμα του Λένιν που βρισκόταν στην πλατεία Λένιν του Γερεβάν κατά τη σοβιετική εποχή ήταν επίσης έργο του Μερκούροφ.

Ο Μερκούροφ επέστρεψε στη Ρωσική Αυτοκρατορία το 1907, καθώς κλήθηκε από τις Αρμενικές Αποστολικές Εκκλησιαστικές Αρχές για να εκτελέσει μια μεταθανάτια μάσκα του Καθολικού Μκρτιτς Χριμιάν. Ήταν το πρώτο του έργο αυτού του είδους. Στη συνέχεια, έζησε στη Τιφλίδα, τη Γιάλτα της Μόσχας και έκανε μεταθανάτιες (θανάσιμες) μάσκες του Λέον Τολστόι, του Χοβχάνες Τουμανιάν, του Βλαντιμίρ Λένιν και της συζύγου του, του Μαξίμ Γκόρκυ, του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι και άλλων διάσημων ατόμων. Η ίδια η τεχνική δεν είναι μια εύκολη διαδικασία. Ο συγγραφέας ρίχνει γύψο στο πρόσωπο του σώματος και βάζει ένα νήμα στη μέση του. Στη συνέχεια, ένα άλλο υλικό, όπως ο χαλκός ή ο γύψος, χύνεται μέσα στη μάσκα και έτσι εμφανίζεται ένα πραγματικό μέγεθος των νεκρών.

Ο Μερκούροφ ήταν εκπληκτικός εκπρόσωπος του ακαδημαϊκού μοντέρνου στυλ, που απασχολούσε τα θέματα του θανάτου και των λίθων. Ως φιλόσοφος των τεχνών, ο Μερκούροφ χρησιμοποίησε επίσης μοτίβα σκέψης (Μνημείο του Ντοστογιέφσκι, 1911-1913, Εικόνα-πορτρέτο της Σκέψης, 1918).

Ο Μερκούροφ ήταν γνωστός ως ελεύθερος στοχαστής και ασυνήθης άνθρωπος. Ήταν μέλος της «Αδελφότητας Ενωμένων Εργατών», της Ένωσης Ζωγράφων της Επαναστατικής Ρωσίας και του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης.

Ως διευθυντής του Μουσείου Καλών Τεχνών Πούσκιν έσωσε το μνημείο της Μεγάλης Αικατερίνας και το απέστειλε κρυφά στο Ερεβάν, όπου ήταν κρυμμένο για δεκαετίες και τελικά επεστράφη στη Ρωσία το 2006.

Για τα 70α γενέθλια του Ιωσήφ Στάλιν, ο Μερκούροφ έδωσε ένα ιδιαίτερο δώρο, ένα δαπανηρό γρανιτένιο μνημείο που ονομάζεται "Θάνατος του ηγέτη". Ο Στάλιν αρνήθηκε να το δεχτεί και άρχισε μια δύσκολη περίοδος στη ζωή του γλύπτη.

Ο Μερκούροφ τιμήθηκε με ταφή στο νεκροταφείο Νοβοντεβίτσι της Μόσχας. Το 1953 δημοσιεύθηκε το βιβλίο του Οι Σημειώσεις ενός Γλύπτη.

Μουσείο Μερκούροφ στο Γκιούμρι 
Το 1984 εγκαινιάστηκε το μουσείο Μερκούροφ στο οικογενειακό του σπίτι στο Γκιούμρι. Οι μεταθανάτιες μάσκες 59 σοβιετικών ηγετών και διάσημων ανθρώπων εμφανίζονται στο μουσείο, συμπεριλαμβανομένης της μοναδικής αρχικής μάσκας θανάτου του Λένιν.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 У смерти симметричное лицо, Александра Марченко (in Russian)

Παραπομπές 

Αρμένιοι γλύπτες
Σοβιετικοί καλλιτέχνες
Σοβιετικοί αρμενικής καταγωγής
Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης