Φώτης Ματσάκας

Ο Φώτης Ματσάκας ήταν Έλληνας Αντιστασιακός και οπερατέρ και φωτογράφος του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Βιογραφικά στοιχεία

Πρώτα Χρόνια 
Ο Φώτης Ματσάκας γεννήθηκε το 1925 στη Θεσσαλονίκη. Οι γονείς του Παναγιώτης και Σοφία είχαν έρθει πρόσφυγες από την Προύσα και εγκαταστάθηκαν στην Άνω Πόλη (Κουλέ Καφέ) της Θεσσαλονίκης. Κατάφεραν σχετικά σύντομα να ορθοποδήσουν καθώς ο Παναγιώγης Ματσάκας είχε καλό μορφωτικό επίπεδο και ήταν πολύ καλός ξυλουργός - μάστορας σε ξύλινες γυριστές σκάλες. Η σύζυγος του Σοφία ήταν καπνεργάτρια.

Ο Φώτης Ματσάκας μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, υπήρξε από τα μαθητικά του χρόνια πολύπλευρο ταλέντο, με ευρύ πεδίο ενδιαφερόντων και σπούδασε ηλεκτρολόγος στην τεχνική σχολή «Ευκλείδης». Στην περίοδο της κατοχής εργάστηκε σε οικοδομές, στην κατασκευή δρόμων, σε λατομεία.

Στην Αντίσταση και στον ΔΣΕ 
Στα τέλη του 1943 στρατολογήθηκε στην αντίσταση γράφοντας συνθήματα, μοιράζοντας προκηρύξεις κ.α από τις γραμμές της ΕΠΟΝ. Πρωτοπήρε μέρος σε συνεδρίαση της ΕΠΟΝ στη συνοικία Τσινάρι Θεσσαλονίκης.

Τον Αύγουστο του 1944 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Στη συνέχεια επειδή το σπίτι του χρησιμοποιήθηκε για παράνομη δουλειά (γιάφκα τύπου) δεν είχε φανερή δράση, εμφανίζονταν ως αποστασιοποιημένος. Όταν ξεκίνησε η δράση της ΟΠΛΑ πήρε μέρος σε επιχειρήσεις της για την τιμωρία συνεργατών των ναζί. Aπό τον Ιούνιο 1944 πήρε μέρος στον εφεδρικό ΕΛΑΣ ως διμοιρίτης στο 2ο Λόχο του Εφεδρικού Συντάγματος Θεσσαλονίκης, ενώ με την απελευθέρωση μεταφέρθηκε στην Εθνική Πολιτοφυλακή στο 8ο Τμήμα της, τον Νοέμβριο 1944. Μέχρι το 1945 ζούσε στο Κουλέ Καφέ. Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, πέρασε στην παρανομία και κρυβόταν ώσπου διέφυγε στο εξωτερικό.

Ήταν καταδιωκόμενος για τη δράση του με τον εφεδρικό ΕΛΑΣ. Τις τελευταίες 3 μέρες πριν διαφύγει από τη Θεσσαλονίκη κοιμόταν μέσα στο εβραϊκό νεκροταφείο της πόλης. Δικάστηκε από στρατοδικείο ερήμην σε θάνατο. Μετά τη διαφυγή του από τη Θεσσαλονίκη, στις 6 Απριλίου 1945 μέσω Γευγελής κατάφυγε στο Τέτοβο και από εκεί στο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας όπως και χιλιάδες άλλοι καταδιωκόμενοι αγωνιστές. Στο Μπούλκες ήταν μέλος στη 14η ΚΟΒ του ΚΚΕ. Τον Ιούνιο 1946 πήρε μέρος στη νεολαιίστικη ταξιαρχία ΕΛΑΣ. Τον Ιούνιο 1947 ταξίδεψε για την Πράγα όπου πήρε μέρος στο φεστιβάλ της ΠΟΔΝ. Με την επιστροφή του στο Μπούλκες εντάχθηκε στην ΚΟ του Καλλιτεχνικού Τμήματος. Από τον Σεπτέμβριο 1947 και έως τον Ιανουάριο 1948, πήρε μέρος στην Εργατική Ταξιαρχία (στα έργα ανοικοδόμησης) του χωριού Τόριζα της Βοϊβοντίνας. Επέστρεψε στο Μπούλκες και εργάστηκε σε εργοστάσιο παραγωγής σχοινιών και σπάγκων.

Στο Μπούλκες δούλεψε στη διαφωτιστική δουλειά, εκλέχτηκε στο εκεί γραφείο της ΕΠΟΝ και στο συμβούλιο του Μπούλκες όπου έγινε δεύτερος γραμματέας. Είχε το ψευδώνυμο Δούκας Χάρης. Από το Μπούλκες μαζί με άλλους νεολαίους ταξίδεψε με την αντιπροσωπεία της ΕΠΟΝ και πήρε μέρος στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ νεολαίας και φοιτητών της Πράγας. 

Στη συνέχεια κατέβηκε στην Ελλάδα και εντάχθηκε στο ΔΣΕ από τις 19 Νοεμβρίου 1948. Εντάχθηκε στο επιτελείο του Γενικού Αρχηγείου στον τομέα της διαφώτισης, όπου αρχικά ήταν σε καλλιτεχνικό συνεργείο και εν συνεχεία αξιοποιήθηκαν οι τεχνικές του γνώσεις, εργάστηκε στο τυπογραφείο. Αργότερα εντάχθηκε στο κινηματογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ όπου γρήγορα έμαθε την τέχνη του οπερατέρ. Στο ΔΣΕ ο Φώτης Ματσάκας πήρε τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού πολιτικού Επιτρόπου. Στο ΔΣΕ ήταν μέλος στην κομματική οργάνωση της Κεντρικής Διαφώτισης. Μαζί με τους Μάνο Ζαχαρία, Απόστολο Μουσούρη, Γιώργη Σεβαστίκογλου, τον Φαέθωνα και τον Βλαδίμηρο (που αργότερα σκοτώθηκε), αποτέλεσαν το κινηματογραφικό-φωτογραφικό συνεργείο του Δ.Σ.Ε.

Στην προσφυγιά 
Στην πολιτική προσφυγιά συνέχισε να είναι μέλος του Κόμματος. Την περίοδο 1963-1964 ήταν μέλος γραφείου στην ΚΟΒ-32 της 13ης Πολιτείας στην Τασκένδη και μέχρι το 1966 Γραμματέας της.

Στα καλλιτεχνικά συνεργεία του ΔΣΕ ο Φώτης πρωτογνώρισε και τη μετέπειτα (από τον Δεκέμβριο του 1949) σύζυγο του Έλλη Καραπέτσα από τη Νάουσα. Η Έλλη Καραπέτσα εντάχθηκε εθελοντικά στον ΔΣΕ μετά τη μάχη της Νάουσας. Νωρίτερα ο φαντάρος αδερφός της στην απόπειρά του να λιποταχτήσει και να περάσει με τον ΔΣΕ πιάστηκε και εκτελέστηκε στην πλατεία της Νάουσας. Η Έλλη Ματσάκα, πήρε μέρος σε μάχιμα τμήματα όπου και τραυματίστηκε στη σπονδυλική στήλη, αλλά και στο θεατρικό συνεργείο του ΔΣΕ.

Μετά την υποχώρηση του ΔΣΕ, αφού πέρασαν αρχικά στην Αλβανία όπως και χιλιάδες πολιτικοί πρόσφυγες ο Φώτης και η Έλλη Ματσάκα εγκαταστάθηκαν στην Τασκένδη της Σοβιετικής Ένωσης. 

Αρχικά ο Φώτης Ματσάκας εργάστηκε σε εργοστάσιο, ενώ στη συνέχεια φοίτησε σε στρατιωτική σχολή όπου διακρίθηκε αποφοιτώντας πρώτος από τους 60 και ονομάστηκε ανθυπολοχαγός πεζικού. Αλλά συνέχισε ως οπερατέρ. Αρχικά σε κινηματογραφικές παραγωγές και στη συνέχεια ως οπερατέρ και σκηνοθέτης στην τηλεόραση της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Ουζμπεκιστάν. Στα σχεδόν 27 χρόνια που εργάστηκε στη Σοβιετική Ένωση πήρε μέρος στην παραγωγή 32 ταινιών ως οπερατέρ. Ενώ σκηνοθέτησε και 4 μικρού μήκους ταινίες. Κατά την εργασία του στην τηλεόραση της Τασκένδης ως επικεφαλής των συνεργείων λήψης (γενικός οπερατέρ) πήρε μέρος σε περισσότερες από 1.100 αποστολές. Σε πολλές αποστολές κάλυψε κεντρικά θέματα της Σοβιετικής τηλεόρασης όπως περιοδείες του Λεονίντ Μπρέζνιεφ, την επίσκεψη του Φιντέλ Κάστρο κ.α.

Ο Φώτης και η Έλλη Ματσάκα έκαναν δυο παιδιά τον Νίκο και τον Παναγιώτη. 

Επαναπατρίστηκαν τον Δεκέμβριο του 1976. Ο Φώτης Ματσάκας δίδαξε σε σχολή κινηματογράφου για μια διετία και στη συνέχεια εργάστηκε ως οικονομικός διευθυντής σε επιχείρηση εμπορίας φυτοφαρμάκων όπου οι χημικοί παράγοντες επηρέασαν την υγεία του. Πέθανε από καρκίνο το 1995 σε ηλικία 70 ετών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε στη Βέροια.

Παραπομπές

Μέλη της ΕΠΟΝ
Μέλη του ΕΛΑΣ