Νικηφόρος Κομνηνός (αδελφός Αλεξίου Α΄)

Ο Νικηφόρος (π. 1062 – μετά το 1136) από τη Δυναστεία των Κομνηνών ήταν αριστοκράτης και ανώτερος αξιωματούχος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ήταν ο νεότερος αδελφός του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού και διορίστηκε μέγας δρουγγάριος του στόλου.

Βιογραφία
Ήταν ο πέμπτος γιος του Ιωάννη και της Άννας Δαλασσηνής. Μεγαλύτερα αδέλφια του ήταν ο Μανουήλ, ο Ισαάκιος, ο Αλέξιος Α΄ και ο Αδριανός. 

Σύμφωνα με τον ιστορικό Νικηφόρο Βρυέννιο τον νεότερο, όταν ο Αλέξιος Α΄ και οι δύο μεγαλύτεροι αδελφοί του εισήλθαν στο στρατό, οι δύο μικρότεροι έλαβαν ενδελεχή, εγκύκλια παιδεία, μένοντας με τη μητέρα τους.

Όταν ο Αλέξιος ανήλθε στον θρόνο, τίμησε τους συγγενείς του με τίτλους, που δημιούργησε ο ίδιος: ο Νικηφόρος έγινε σεβαστός και μέγας δρουγγάριος (υποναύαρχος) του στόλου της Ρωμανίας. Δεν έχει καταγραφεί να ανήλθε στο βαθμό του μεγάλου δουκός (ναυάρχου), ούτε το αν ανέλαβε ενεργό δράση με τον στόλο. Στην πραγματικότητα τον στόλο διοικούσε ο Ευστάθιος Κυμινειανός από το 1087 περίπου, ο οποίος προήχθη περί το 1101/02 σε μέγα δρουγγάριο. Ο Νικηφόρος, είτε έχασε το αξίωμά του, είτε για ένα διάστημα συνυπήρχαν περισσότεροι του ενός μεγάλοι δρουγγάριοι ταυτόχρονα. Φαίνεται πως το αξίωμά του ήταν καθαρά τιμητικό.

Η πληροφορίες για τη ζωή του είναι ασαφείς και ο ιστορικός Βασίλειος Σκουλάτος τον αναφέρει ως "το λιγότερο γνωστό μέλος του Οίκου των Κομνηνών". Αναφέρεται μόνο μία φορά στην Αλεξιάδα και δεν πρέπει να έπαιξε κάποιο ρόλο κατά τη βασιλεία του Αλεξίου ή του διαδόχου του Ιωάννη Β΄. Ο "μέγας δρουγγάριος Νικηφόρος" αναφέρεται μόνο ως ένας από τους μάρτυρες στο Τυπικόν της Μονής Παντοκράτορος, που συντάχθηκε το 1136. Δεν γνωρίζουμε γιατί σιωπούν οι πηγές· ο ιστορικός Κωνσταντίνος Βαρζός προτείνει το να έπεσε ο Νικηφόρος σε δυσμένεια ως μία πιθανή εξήγηση. Αλλά και στο Τυπικόν δεν αναφέρεται το επώνυμό του· ίσως να μην είναι ο Κομνηνός, αλλά κάποιος συνονόματος μέγας δρουγγάριος της βίγλας.

Βιογραφία
Νυμφεύτηκε μία αγνώστου ονόματος γυναίκα και είχε τουλάχιστον δύο τέκνα:
 Άννα (;), παντρεύτηκε τον Γρηγόριο Πακουριανό τον νεότερο, διοικητή του θέματος Δυρραχίου. 
 Αλέξιος, σεβαστός.

Αναφορές

Πηγές
 
 
 

Δυναστεία των Κομνηνών
Βυζαντινοί του 12ου αιώνα
Δρουγγάριοι του πλωίμου
Σεβαστοί