Μαμωνάς

Η λέξη Μαμωνάς απαντά τέσσερις φορές στην Καινή Διαθήκη στην ελληνιστική κοινή και είναι αραμαϊκής προέλευσης, πιθανότατα από τη ρίζα «’mn» που σημαίνει "αυτό το οποίο κάποιος εμπιστεύεται". Η λέξη δεν εμφανίζεται στην Παλαιά Διαθήκη, όμως σε εβραϊκά κείμενα χρησιμοποιείται με τις έννοιες "πόρος", "κέρδος" (κυρίως το ανέντιμο), "αποζημίωση", ""λύτρα" ή "δωροδοκία", δίνοντας πάντα την αίσθηση του αναξιοπρεπούς και αποτελώντας στόχο ηθικής επίκρισης. Λέξεις παρόμοιες του μασοριτικού, εβραϊκού κειμένου της Π.Δ. (όπως στα Ψαλμ. 37,3 και ίσως Ησ. 33,6), αποδίδονται στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα ως "πλούτος ή αργύριον".

Η θεολογική σημασία του όρου σχετίζεται με την πλεονεξία και προσκόλλησης στα υλικά αγαθά. Κατά την Καινή Διαθήκη Η αξία των φθαρτών αγαθών είναι μειωμένη κάτω από το πρίσμα της μέλλουσας ζωής (Λουκ. 6,20.24), και ο Μαμωνάς είναι άδικος, αλλά και ψεύτης και απατηλός, αφού είναι μωρία να στηρίζεται κανείς σε φθαρτά αγαθά τα οποία ο χρόνος αφανίζει και ο θάνατος αχρηστεύει (Ματθ. 6,19-20).

Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας, η κατηγορία της πλεονεξίας απευθύνεται όχι στους "πλουτούντας" αλλά στους "δουλεύοντας", δηλ. αυτούς που υπηρετούν τον πλούτο (Ιωάννης ο Χρυσόστομος), καθώς υπήρξαν ευσεβείς οι οποίοι "πλούσιοι μεν ήσαν, αλλ' ου τω πλούτω εδούλευον" προσφέροντας αυτόν σε εκείνους που είχαν ανάγκη (Ευθύμιος ο Ζιγαβηνός). Απαραίτητη προϋπόθεση, ο πλούτος αυτός να μην είναι "εξ αρπαγής" (Ιωάννης ο Χρυσόστομος).

Βιβλιογραφία
"Mamonas", Theological Dictionary Of The New Testament (Abridged in one Volume), edited By Gerhard Kittel and Gerhard Friedrich, W.B. Eerdmans 1985.
"Μαμωνάς", Gerhard Friedrich, Gerhard Kittel et al., Theological Dictionary of the New Testament, Wm. B. Eerdmans Publishing 1976, τόμ. 4.
"Πλεονεξία", Λεξικό Βιβλικής Θεολογίας (μτφρ. από τα Γαλλικά με εποπτεία Σάββα Αγουρίδη κ.ά.), Άρτος Ζωής, Αθήνα 1980, στ. 815-818.
Τρεμπέλας Ν. Παν., Υπόμνημα εις το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, 4η έκδ., 'Ο Σωτήρ', Αθήνα 1989.
Τρεμπέλας Ν. Παν., Υπόμνημα εις το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, 3η έκδ., 'Ο Σωτήρ', Αθήνα 1983.

Υποσημειώσεις

Καινή Διαθήκη