Μουριά (φυτό)

Η μουριά είναι αγγειόσπερμο, δικότυλο φυτό το οποίο κατά το σύστημα Κρόνκουιστ ανήκει στην τάξη των Κνιδωδών (Urticales) και στην οικογένεια των Μορεοειδών (Moraceae) με 10 είδη φυλλοβόλων δέντρων αλλά και θάμνων. 

Στην Ελλάδα καλλιεργήθηκε εντατικά από οικογένειες Μικρασιατών που γνώριζαν την τέχνη της σηροτροφίας.

Καταγωγή & μορφολογία
Ιθαγενές φυτό της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας.
Ο κορμός του δέντρου περιέχει ένα γαλακτώδες υγρό σε άφθονη ποσότητα, πράγμα που γίνεται εμφανές όταν το δέντρο τραυματιστεί.
Τα φύλλα της είναι οδοντωτά μεγάλα σε σχήμα καρδιάς. Τα άνθη της είναι μονογενή με απλό περιάνθιο και μονόχωρη ωοθήκη που αποτελείται από δύο συνήθως καρπόφυλλα, διατάσσονται δε σε αρσενικές και θηλυκές ταξιανθίες.
Ο καρπός της μουριάς είναι το μούρο.

Τα σημαντικότερα είδη

Η λευκή μουριά (Μορέα η λευκή - Morus alba) ή κοινή. 
Έχει λευκούς και μερικές φορές κόκκινους καρπούς. Καλλιεργείται σε μεγάλες εκτάσεις στην Κίνα κυρίως για τα φύλλα της που δίνονται τροφή στους μεταξοσκώληκες και για την καλή ποιότητας ξυλεία που παράγει. Αξιοσημείωτο είναι ότι σπάνια βρίσκεις αυλή εκεί, χωρίς μια μουριά.
Φτάνει στο ύψος τα 15 μέτρα, τα κλαδιά της απλώνονται  και  ο φλοιός της  είναι χρώματος γκρίζου. Εγκλιματίστηκε στην Ευρώπη, όπου έφτασε το 12ο αιώνα μ.Χ., και υπάρχει σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Είναι καλλωπιστικό δέντρο και δίνει πολύ πλούσια σκιά.

Η μαύρη μουριά (Μορέα η μέλαινα - Morus nigra). 
Το ύψος της φτάνει τα 10 μέτρα και η καταγωγή της είναι από το Ιράν.
Είναι το πιο κοινό είδος μουριάς και εξαπλώθηκε παγκοσμίως πολύ γρήγορα.
Από το 15ο αιώνα μ.Χ. την καλλιεργούσαν στην Ιταλία και τα φύλλα της δίνονταν τροφή στους μεταξοσκώληκες.
Όμως επειδή τα φύλλα της λευκής μουριάς θεωρούνται σαν καλλίτερη τροφή, γρήγορα αντικαταστάθηκε από αυτή.
Σήμερα καλλιεργείται κυρίως για τον καρπό της που είναι ο πιο νόστιμος από όλα τα είδη.
Η ξυλεία της είναι καλής ποιότητας και εύκολα επεξεργάσιμη.
Χρησιμοποιείται στην κατασκευή αγροτικών εργαλείων, πασσάλων, στην επιπλοποιία και στην κατασκευή βαρελιών.

-Η κόκκινη μουριά (Μορέα η ερυθρά - Morus rubra).
Ψηλό δέντρο, μπορεί να ξεπερνά και τα 20 μέτρα σε ύψος.
Καλλιεργείται για τους καρπούς της και την ξυλεία της.

-Η ρωσική μουριά (Μορέα η λευκή ποικ. η ταταρική - Morus alba var. tatarica).
Ανήκει στο ίδιο είδος με τη λευκή, όμως είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στις χαμηλές θερμοκρασίες.
Βρίσκεται σε πολλές περιοχές της βόρειας Ευρώπης.

-Το είδος Μορέα η μεσοζύγια (Morus mesozygia) ή αφρικανική. 
Το ψηλότερο από όλα τα είδη· φτάνει τα 30 μέτρα ύψος, βρίσκεται δε στις περιοχές της κεντρικής Αφρικής. Δίνει πλούσια σκιά και καλής ποιότητας ξυλεία γνωστή με την ονομασία ντιφού.
Βαρύ, σκληρό και πολύ ανθεκτικό ξύλο, χρησιμοποιείται στην κατασκευή πατωμάτων ποιότητας, στις οικοδομές και στην κατασκευή ισχυρών δοκαριών στήριξης.
Κατεργάζεται εύκολα και χρησιμοποιείται στην κατασκευή ξύλινων παιχνιδιών και ξυλόγλυπτων.

Υπάρχουν ακόμη ποικιλίες που δεν παράγουν καθόλου καρπούς (στείρες) και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για καλλωπιστικούς σκοπούς σε δρόμους, πάρκα κ.λ.π. Αυτά τα είδη που ξεχωρίζουν από τα υπερμεγέθη φύλλα τους είναι πολύ διαδεδομένα και στην Ελλάδα. Πολλαπλασιάζονται αποκλειστικά με εμβολιασμό.

Ονομασίες 

Στην Κρήτη η μουριά λέγεται μουρνιά, στην Άρτα σκαμνιά ενώ στην Κύπρο  στην Ικαρία και στη Χίο συκαμινιά. Στην  Κύπρο  ονομάζεται επίσης βαβατσινιά, ενώ τα μούρα του δέντρου βαβάτσινοι. Στην Χαλκιδική συνηθίζουν να αποκαλούν τα δέντρα Μπαμπουσκιές.

Δείτε επίσης
 μούρο: ο καρπός της μουριάς.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Μορεοειδή
Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής
Χλωρίδα της Ασίας
Καλλωπιστικά δέντρα
Φαρμακευτικά φυτά
Οπωροφόρα δέντρα