Επίθεση κατά νηοπομπής ανοικτά της Γάζας

Στις 31 Μαΐου 2010 οι Ισραηλινές δυνάμεις επιτέθηκαν, μετά από προειδοποιήσεις, σε νηοπομπή του διεθνούς κινήματος Free Gaza. Σκοπός της νηοπομπής όπως ισχυρίζονταν οι ιθύνοντες του πλοίου ήταν να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό, μεταφέροντας ανθρωπιστική βοήθεια στους Παλαιστινίους της Λωρίδας της Γάζας. Η νηοπομπή αρνήθηκε την πρόταση της Ισραηλινής κυβέρνησης να πλεύσει στο λιμάνι του Ασντόντ. Σύμφωνα με την πρόταση, η Ισραηλινή κυβέρνηση αρχικά θα έλεγχε την ανθρωπιστική βοήθεια (κάποια αντικείμενα όπως το τσιμέντο απαγορεύεται να διανεμηθούν στη Γάζα) και κατόπιν θα επέτρεπε να διανεμηθεί η βοήθεια στη Γάζα (ή ακόμη επιτρέποντας του οργανωτές της αποστολής να διανέμουν τη βοήθεια).

Από τη συμπλοκή που ακολούθησε σε ένα πλοίο σκοτώθηκαν 9 ακτιβιστές σύμφωνα με τους Ισραηλινούς και τραυματίσθηκαν εξήντα καθώς και έξι Ισραηλινοί στρατιωτικοί μεταξύ των οποίων δύο νοσηλεύονται σε σοβαρή κατάσταση.

Προϊστορία 

Στις 25 Μαΐου 2010 τα πλοία «Ελεύθερη Μεσόγειος» και «Σφενδόνη» αναχώρησαν από το λιμάνι του Πειραιά με τελικό προορισμό τη Λωρίδα της Γάζας μεταφέροντας ανθρωπιστική βοήθεια και ακτιβιστές. Παράλληλα άλλα έξι πλοία ξεκίνησαν από άλλα λιμάνια με τον ίδιο προορισμό. Σημείο συνάντησης των πλοίων είχε καθοριστεί η Κύπρος. Στις 27 Μαΐου το υπουργείο εξωτερικών του Ισραήλ ανακοίνωσε ότι δεν θα επιτρέψει στα πλοία να φτάσουν στη Λωρίδα της Γάζας. Μια μέρα μετά τις προειδοποιήσεις του Ισραήλ, η Κυπριακή Δημοκρατία απαγόρευσε τον απόπλου του "στόλου της ελευθερίας" από τα λιμάνια της Κύπρου με αποτέλεσμα να μην κατορθώσουν να επιβιβασθούν στα πλοία αντιπροσωπεία βουλευτών και ευρωβουλευτών.

Την Κυριακή της 30ης Μαΐου η νηοπομπή ξεκίνησε από τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου για τη Λωρίδα της Γάζας αλλά λόγω τεχνικών προβλημάτων έξι πλοία τελικώς αναχώρησαν. Σε αυτά επέβαιναν περί τους 700 επιβάτες, το πλείστον Τούρκοι υπήκοοι, καθώς και 10.000 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας. Εκτός από τους Τούρκους επιβάτες υπήρχαν και Έλληνες, Γερμανοί, Σουηδοί, Κύπριοι και Παλαιστίνιοι υπήκοοι.

Επίθεση Ισραηλινών δυνάμεων 

Στις 23.00 τοπικής ώρα της 30ης Μαΐου το πολεμικό ναυτικό του Ισραήλ ήρθε σε επαφή με τη νηοπομπή ενώ αυτή έπλεε σε διεθνή ύδατα 200 χιλιόμετρα μακριά από τη Λωρίδα της Γάζας. Στη συνέχεια το Ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό έδωσε στα 6 πλοία εντολή να απομακρυνθούν ή να τους ακολουθήσουν στο λιμάνι του Ασντόντ στο Ισραήλ. Στη συνέχεια το Ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό έδωσε εντολή στα 6 πλοία να τους ακολουθήσουν στο λιμάνι, διαφορετικά θα τα καταλάμβαναν. Το Ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό επικοινώνησε με το πλοίο Mavi Marmara και ζητήθηκε από τον καπετάνιο να τους πει προς τα που κατευθύνεται το πλοίο. Λίγο αργότερα δύο ισραηλινά πολεμικά πλοία πλησίασαν και από τις δύο μεριές το πλοίο Mavi Marmara τουρκικού νηολογίου.

Οι ισραηλινοί στρατιώτες επιβιβάστηκαν στα πλοία το βράδυ της 30ής Μαΐου 2010, ενώ τα πλοία έπλεαν σε διεθνή χωρικά ύδατα 65 χιλιόμετρα δυτικά της ακτής της Γάζας. Οι στρατιώτες κατέλαβαν χωρίς αντίσταση τα πέντε πλοία ενώ ενεπλάκησαν με επιβάτες του Mavi Marmara, με αποτέλεσμα τουλάχιστον εννέα ακτιβιστές νεκρούς και εξήντα τραυματίες, ενώ σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο άμυνας από την πλευρά των Ισραηλινών δυνάμεων υπάρχουν δέκα τραυματίες, εκ των οποίων οι δύο σοβαρά. Bίντεο δείχνει ορισμένους ακτιβιστές να χειροδικούν πρώτοι χρησιμοποιώντας λοστούς και άλλα αντικείμενα και να πετούν από το πάνω στο κάτω κατάστρωμα έναν στρατιώτη.

Οι νεκροί Τούρκοι ακτιβιστές:
Ibrahim Bilgen, 61 ετών. 
Ali Haydar Bengi, 39 ετών, απόφοιτος του τμήματος Αραβικής λογοτεχνίας του πανεπιστημίου Al-Azhar του Καΐρου.
Cevdet Kiliçlar, 38 ετών, δημοσιογράφος που συμμετείχε σε πολλές ανθρωπιστικές αποστολές 
Çetin Topçuoglu, 54 ετών, πρωταθλητής του taekwondo και προπονητής της εθνικής ομάδας taekwondo της Τουρκίας.
Necdet Yildirim, 32 ετών, εργαζόμενος σε ανθρωπιστικά προγράμματα.
Fahri Yaldiz, 43 ετών, πυροσβέστης.
Cengiz Songür, 47 ετών, δημοτικός υπάλληλος.
Cengiz Akyüz, 41 ετών, εργαζόμενος σε ανθρωπιστικά προγράμματα.
Furkan Dogan, 19 ετών, φοιτητής ιατρικής (διπλής υπηκοότητας, Αμερικανός και Τούρκος).

Νομικές αντιδράσεις

Νομικά επιχειρήματα που δικαιώνουν την πράξη 

Ο Μαρκ Ρέγκεβ, κυβερνητικός εκπρόσωπος του Ισραήλ, αναφέρθηκε στο San Remo Manual on International Law Applicable to Armed Conflicts at Sea υποστηρίζοντας την ενέργεια

Δηλώσεις - Αντιδράσεις

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ κάλεσαν για έρευνα του συμβάντος.

Ο Τούρκος Πρωθυπουργός δήλωσε ότι «αυτή η επίθεση είναι κρατική τρομοκρατία, παραβίαση του διεθνούς δικαίου».

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας δήλωσε: «Η χθεσινή ενέργεια του Ισραήλ, παράνομη και εκτός κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, ανατρέπει την ειρηνευτική διαδικασία και δημιουργεί συνθήκες εξαιρετικής έντασης στην περιοχή». 

Ο Ρόμπιν Τσόρτσιλ (Robin Churchill), καθηγητής του διεθνούς δικαίου στο πανεπιστήμιου του Νταντί στη Σκοτία, θεωρεί πως οι ισραηλινοί κομάντος επιβιβάστηκαν στα πλοία έξω από τα χωρικά ύδατα του Ισραήλ, κάτι για το οποίο δεν υπάρχει νόμιμη βάση.

Ζητώντας το "ύψιστο επίπεδο διεθνούς καταδίκης", το τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της Ν. Αφρικής ανέφερε: "Η Νότια Αφρική καταδικάζει τούτη την πράξη που έλαβε χώρα σε διεθνή ύδατα, 65km από την ακτή της Γάζας, το πρωί της Δευτέρας 31 Μαΐου 2010. Η ισραηλινή επίθεση σε επιβατηγά πλοία και σε διεθνή ύδατα είναι μέγιστη παραβίαση του διεθνούς δικαίου"

Διεθνείς αντιδράσεις 

Τα γεγονότα έτυχαν την κάλυψη της πλειονότητας των Μ.Μ.Ε. ανά τις χώρες του κόσμου.

 Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου Γιέρζι Μπούζεκ χαρακτήρισε την πράξη αδικαιολόγητη επίθεση ("an unjustified attack") η οποία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και την τέταρτη Συνθήκη της Γενεύης ("a clear and unacceptable breach of international law, especially the fourth Geneva Convention"). Άλλα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου περιέγραψαν τις πράξεις του Ισραήλ με λέξεις όπως "τρομοκράτες", "απαγωγή", "ανήθικη-άσεμνη πράξη" ("terrorism," "kidnapping," "revulsion," "obscene").

 Το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη χρήση τέτοιας έκτασης βίας», κάλεσε για εξηγήσεις τον πρέσβη του Ισραήλ και ανακοίνωσε την ακύρωση των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων «Μίνωας 2010» καθώς και της επίσκεψης του Ισραηλινού αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας που είχε προγραμματιστεί για τις 31 Μαΐου. Περίπου 2.000 διαδηλωτές, ο ΣΥΡΙΖΑ, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ και οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς συγκεντρώθηκαν έξω από την Ισραηλινή Πρεσβεία ενώ σημειώθηκαν επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας. Η ΚΝΕ πραγματοποίησε συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από την πρεσβεία του Ισραήλ.

  Η Τουρκία ανακάλεσε τον πρέσβη της και συγκάλεσε έκτακτο υπουργικό συμβούλιο.

  Ο Ισημερινός ανακάλεσε τον πρεσβευτή του και ο πρόεδρος Ραφαέλ Κορρέα ζήτησε τη σύλληψη όσων χρησιμοποίησαν βία και τη διεξαγωγή έρευνας για την υπόθεση.
 Στις 3 Ιουνίου η Νότια Αφρική προέβη κι αυτή στην ανάκληση του πρεσβευτή της από το Ισραήλ.

Επακόλουθα γεγονότα 

Μετά την έντονη διεθνή κριτή της επίθεσης, η Αίγυπτος άνοιξε το πέρασμα της Ραφά στη Λωρίδα της Γάζας (καλώντας να ανοίξει το πέρασμα και ο ηγέτης της Χαμάς Khaled Meshaal) ώστε να μπορεί να περνάει ανθρωπιστική και φαρμακευτική βοήθεια. Σύμφωνα με την Αιγυπτιακή πηγή ασφάλειας, υλικά κατασκευής κτιρίων όπως σκυρόδεμα (μπετόν) και σίδερο δεν επιτρέπονται να εισέρχονται στη Γάζα από το πέρασμα αυτό αλλά θα πρέπει να μεταφέρονται από τα Ισραηλινά περάσματα. 

Στις 2 Ιουνίου 2010 το Ισραήλ αποφάσισε να ελευθερώσει τους 600 προφυλακισμένους ακτιβιστές. Στις 3 Ιουνίου 2010 οι 31 Έλληνες ακτιβιστές επέστρεψαν Ελλάδα.

Στις 3 Ιουνίου 2010 ακτιβιστές ανακοίνωσαν ότι θα οργανώσουν μια νέα νηοπομπή (για να σπάσει ο αποκλεισμός στη Γάζα) το Φθινόπωρο.

Στις 3 Ιουνίου 2010 κάτω από τη διεθνή πίεση, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου συμφώνησε να λάβει υπόψη τη χαλάρωση του ναυτικού αποκλεισμού της Γάζας, ελέγχοντας τα φορτία που θα εισέρχονται και θα εξέρχονται από τη Γάζα. Όμως τα συνοριακά περάσματα του Ισραήλ θα παραμείνουν κλειστά.

Ένταση δημιουργήθηκε στην Ισραηλινή βουλή με τις δηλώσεις της αραβικής καταγωγής βουλευτή (πολιτική παράταξη της Εθνικής Δημοκρατικής Συμμαχίας - παλαιστίνια με ισραηλινή υπηκοότητα καταγωγής) Haneen Zoabi. Η Zoabi επέβαινε στο τουρκικό Mavi Marmara. Η Zoabi από το βήμα της Ισραηλινής βουλής έκανε έντονη κριτική στην κυβέρνηση για την επίθεση.

Τον Μάρτιο του 2013, μετά την επίσκεψη του Προέδρου των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα στο Ισραήλ, ο νέος πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σε τηλεφωνική συνομιλία του με τον Τούρκο πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν ζήτησε συγγνώμη για «όποια λάθη που μπορεί να οδήγησαν» στο θάνατο των εννέα Τούρκων ακτιβιστών, με τον τελευταίο να την κάνει αποδεκτή.

Το πλοίο MV Rachel Corrie 

Το ιρλανδικό πλοίο MV Rachel Corrie (έχοντας πάρει το όνομα από την ακτιβίστρια Ρέιτσελ Κόρι), καθυστέρησε λόγω τεχνικών προβλημάτων και δεν μπόρεσε να να συμμετέχει στη νηοπομπή, σταματώντας στη Μάλτα για επισκευές. Το πλήρωμα του πλοίου είναι 5 Ιρλανδοί και 6 Μαλαισιανοί  και στις 31 Μαΐου 2010 ξεκίνησε την πορεία του για της παράδοση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μπράιαν Κόουεν ζήτησε από το Ισραήλ να επιτρέψει τη διέλευση του πλοίου με ασφάλεια, λέγοντας συγκεκριμένα:"But I will make this point. If any harm comes to any of our citizens, it will have the most serious consequences.” ("Όμως θα τονίσω αυτό: αν οι πολίτες μας υποστούν οποιαδήποτε βλάβη, θα υπάρξουν σοβαρότατες συνέπειες").

Το Ισραήλ απάντησε ότι το πλοίο θα εμποδιστεί να συνεχίσει την πορεία του αν προσεγγίσει τα χωρικά ύδατα του Ισραήλ. Το πλοίο ελέγχθηκε από το τελωνείο στην Ιρλανδία και ένα γερουσιαστή των Ιρλανδών Πράσινων και δεν περιέχει όπλα. Το πλοίο περιέχει 550 τόνους τσιμέντου για την ανοικοδόμηση των σχολείων και των κατεστραμμένων σπιτιών στη Λωρίδα της Γάζας. Το πλοίο περιέχει επίσης εκπαιδευτικό υλικό, παιχνίδια και φάρμακα. Το πλοίο έχει εξοπλιστεί με δορυφορικά συστήματα καταγραφής βίντεο και τη δυνατότητα απευθείας μετάδοσης βίντεο για το τι συμβαίνει στο πλοίο. Ακτιβιστής ανακοίνωσε στο CNN ότι το πλοίο καθυστέρησε την αποστολή για να εξοπλιστεί με τα συστήματα καταγραφής βίντεο.

Το πλοίο τελικά κατελήφθη από τον Ισραηλινό στρατό στις 5 Ιουνίου στα ανοικτά της Γάζας. Η προσέγγιση έγινε αυτή τη φορά από τη θάλασσα. Οι Ισραηλινοί στρατιώτες δεν συνάντησαν αντίσταση.

Επιβάτες  

 Ματίας Γκαρντέλ, Σουηδός ιστορικός
 Χέντι Έπσταϊν, Αμερικανός ακτιβιστής και επιζών του εβραϊκού ολοκαυτώματος
 Μεχμέτ Κάπλαν, βουλευτής της Σουηδίας
 Μέιριντ Κόριγκαν, Ιρλανδή ακτιβίστρια και κάτοχος του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης 1976
 Έντα Μάνγκα, Σουηδή ιστορικός (σύζυγος του Ματίας Γκαρντέλ)
 Χένινγκ Μάνκελ, Σουηδός συγγραφέας
 Ραέντ Σαλάχ, Ηγέτης του βορείου παραρτήματος της Ισλαμική κίνηση στο Ισραήλ. Αναφέρεται πως ο Σαλάχ έχει τραυματιστεί σοβαρά.
 Ντρορ Φελιέρ, Εβραιοσουηδός καλλιτέχνης
 Ταλάτ Χουσεΐν, Πακιστανός δημοσιογράφος

Δείτε επίσης
Επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας (2008-2009)
Ένα Καράβι για τη Γάζα

Αναφορές

Πηγές 

 https://web.archive.org/web/20100603025325/http://www.megatv.com/megagegonota/summary.asp?catid=17572&subid=2&pubid=7982753
 http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1823713 
 https://web.archive.org/web/20100603190156/http://web.ana-mpa.gr/balkans/article.php?doc_id=605475

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 

 Μαρτυρίες από τους Έλληνες αιχμαλώτους του Ισραήλ. (Βιντεοσκοπημένη η συνέντευξη τύπου (1/6/2010) των πρώτων αιχμαλώτων του "Στόλο της Ελευθερίας" που επέστρεψαν στην Αθήνα).
 Η λίστα αναπαραγωγής για το συμβάν στο κανάλι του εκπροσώπου της IDF στο Youtube

Ιστορία του Ισραήλ
Παλαιστίνη
Διεθνές Δίκαιο Θαλάσσης
2010
Ελληνοϊσραηλινές σχέσεις
Πολιτικός ακτιβισμός
Λωρίδα της Γάζας

cy:Ymateb rhyngwladol i ymosodiad Israel ar longau dyngarol Gaza 2010