Τζοακίνο Ροσσίνι

Ο Τζοακίνο Αντόνιο Ροσσίνι (ιταλ. Gioachino Antonio Rossini, 29 Φεβρουαρίου 1792 – 13 Νοεμβρίου 1868) ήταν Ιταλός συνθέτης, παγκοσμίως φημισμένος για τις όπερές του, με πιο γνωστές τον Κουρέα της Σεβίλλης, τη Σταχτοπούτα και τον Γουλλιέλμο Τέλλο. Έγραψε ακόμη έργα θρησκευτικής μουσικής, τραγούδια, μουσική δωματίου και άλλα κομμάτια για πιάνο και μικρά σύνολα. Οι μελωδίες του αγαπήθηκαν από πολύ κόσμο, ενώ ενέπνευσε πλήθος συνθετών, χαρίζοντάς του το προσωνύμιο «Ο Ιταλός Μότσαρτ».

Βιογραφία

Τα πρώιμα χρόνια 
Γόνος μιας μουσικής οικογένειας, ο Ροσσίνι γεννήθηκε στην πόλη Πέζαρο· ο πατέρας του, Τζουζέππε, έπαιζε κόρνο και η μητέρα του, Άννα Γκουινταρίνι, ήταν τραγουδίστρια. Εν μέσω μιας ταραχώδους παιδικής ηλικίας, όπου λόγω των πολέμων η οικογένεια αναγκάστηκε να μετοικίσει στη Μπολόνια, ο Ροσσίνι αρχικά εκπαιδεύεται στο τσέμπαλο από τον Τζουζέππε Πρινέττι. Αργότερα γίνεται βοηθός σε ένα σιδεράδικο και τη μουσική του εκπαίδευση αναλαμβάνει ο Άντζελο Τεζέι. Μέχρι τα δέκα του χρόνια έχει μάθει να διαβάζει μουσική, να παίζει πιάνο και κόρνο, αλλά και να τραγουδά, ενώ αποτελεί μέλος της χορωδίας της τοπικής εκκλησίας. Ορισμένα έργα, όπως οι Έξι σονάτες για έγχορδα, γράφτηκαν όταν ήταν περίπου δώδεκα ετών και ήδη αντανακλούν την επιρροή του Χάυντν και του Μότσαρτ.                                                                                                                                                                                                                                                

Το 1805 κάνει την πρώτη και μοναδική του εμφάνιση ως τραγουδιστής στο έργο Camilla του Φερντινάντο Παέρ. Της ιδίας εποχής είναι και η πρώτη του όπερα, Δημήτριος και Πολύβιος, την οποία θα δει επί σκηνής αρκετά αργότερα, έχοντας ήδη παρουσιάσει άλλες πέντε όπερές του. Τον επόμενο χρόνο εγγράφεται στο Ωδείο της Μπολόνια, όπου σπουδάζει βιολοντσέλο με τον Καβεντάνι και αντίστιξη με τον πατέρα Στανισλάο Ματτέι. Οι αυστηροί κανόνες της αντίστιξης φαίνεται πως είχαν αρνητική επίδραση και τον ώθησαν προς ένα πιο ελεύθερο συνθετικό ύφος. Η δε ικανότητά του στην ενορχήστρωση προέκυψε από την ενασχόλησή του με τα κουαρτέτα και τις συμφωνίες του Χάυντν και του Μότσαρτ, τις οποίες ενορχήστρωνε για διάφορους οργανικούς συνδυασμούς.

Το ξεκίνημα της καριέρας 
Στα 16 του κερδίζει το πρώτο βραβείο του Ωδείου της Μπολόνια, για την καντάτα του Il pianto d'Armonia sulla morte d’Orfeo, ενώ επιδίδεται στη σύνθεση όπερας. Οι πιο αξιοσημείωτες, La pietra del paragone και Il signor Bruschino παρουσιάζονται στη Ρώμη, τη Βενετία και το Μιλάνο, ενώ με τη μεσολάβηση του Μαρκησίου Καβάλλι, ή όπερα La cambiale di matrimonio ανεβαίνει με επιτυχία στη Βιέννη. Ακολουθούν οι όπερες Τανκρέδος (Tancredi) και Η Ιταλίδα στο Αλγέρι (L'italiana in Algeri) που σημειώνουν ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία και εκτοξεύουν τη φήμη του 20χρονου συνθέτη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μέχρι τα 21 του είχε εδραιωθεί στο φιλόμουσο κοινό της Ιταλίας και συνέχισε να γράφει όπερες, οι οποίες παρουσιάζονταν στο Μιλάνο και τη Βενετία· η αποδοχή τους δεν ήταν τόσο επιτυχής όσο με τον Τανκρέδο κι έτσι το 1815 ο Ροσσίνι αποσύρεται στο πατρικό του στη Μπολόνια. Μια πρόταση συνεργασίας έρχεται από τον ιμπρεσάριο του θεάτρου της Νάπολης, Ντομένικο Μπαρμπάια: θα γινόταν διευθυντής των θεάτρων San Carlo και Del Fondo. Τα καθήκοντά του περιλάμβαναν τη σύνθεση μιας όπερας το χρόνο για το καθένα από τα δύο θέατρα, με αμοιβή 200 δουκάτα το μήνα· άλλα 1.000 δουκάτα θα λάμβανε κάθε χρόνο από τα τραπέζια χαρτοπαιξίας των θεάτρων ως μερίδιο συμμετοχής, συγκεντρώνοντας ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό για την εποχή.

Ένα από τα αξιοσημείωτα έργα αυτής της περιόδου είναι και η όπερα Ελισάβετ, Βασίλισσα της Αγγλίας (Elisabetta, regina d'Inghilterra), στην οποία πρωταγωνίστησε η μέλλουσα σύζυγός του, Ισαμπέλλα Κολμπράν. Η όπερα αυτή είναι η πρώτη στην οποία ο Ροσσίνι γράφει επακριβώς τους καλλωπισμούς των αριών, αποτρέποντας τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό τους από τους τραγουδιστές, ενώ αντικαθιστά το ασυνόδευτο ρετσιτατίβο (σέκκο) με τη συνοδεία ενός κουαρτέτου εγχόρδων.

Ο Κουρέας της Σεβίλλης και η μέση περίοδος 
Στις 20 Φεβρουαρίου 1816 ανεβαίνει στο Θέατρο Αρτζεντίνα της Ρώμης η πιο γνωστή όπερά του, ο Κουρέας της Σεβίλλης. Ο αρχικός της τίτλος ήταν Almaviva και το λιμπρέττο γράφτηκε από τον Τσέζαρε Στερμπίνι πάνω σε μια εκδοχή του θεατρικού του Πιερ ντε Μπωμαρσαί Le Barbier de Séville. Σαμποταρισμένη από υποστηρικτές του Τζοβάννι Παϊζιέλλο -του οποίου η συνώνυμη όπερα παιζόταν ήδη για 25 χρόνια- αποτέλεσε παταγώδη αποτυχία: οι θεατές σφύριζαν και φώναζαν καθ' όλη τη διάρκεια της πρώτης πράξης. Σύντομα, εντούτοις, η επιτυχία της έλαβε τόσο μεγάλες διαστάσεις, που αντικατέστησε τον Κουρέα του Παϊζιέλλο, κληρονομώντας παράλληλα τον νέο της τίτλο. Αξιοσημείωτο παραμένει το παρασκηνιακό γεγονός ότι ο Ροσσίνι, κατά δήλωσή του, συνέθεσε το έργο σε δώδεκα μόλις ημέρες, χρόνο-ρεκόρ που ξεπερνάει και τις τέσσερις εβδομάδες που χρειάστηκε ο Χαίντελ για το ορατόριό του Μεσσίας.

Ανάλογη επιτυχία με τον Κουρέα κάνει και η όπερα του 1817 Σταχτοπούτα· ο Ροσσίνι δέχεται τη μελοποίηση του λιμπρέττου υπό τον όρο να παραλείψει τα όποια υπερφυσικά στοιχεία. Τέσσερα χρόνια μετά παντρεύεται την διάσημη σοπράνο Ιζαμπέλλα Κολμπράν και μετακομίζει στη Βιέννη, όπου οι όπερές του αποθεώνονται από το κοινό. Εκεί, γνωρίζει από κοντά τον 51 ετών πλέον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, ο οποίος αργότερα του γράφει σε μια επιστολή:  «...ώστε εσύ είσαι ο Ροσσίνι, ο συνθέτης του "Κουρέα της Σεβίλλης". Σε συγχαίρω. Θα παίζεται για όσο θα υπάρχει ιταλική όπερα. Ποτέ μην προσπαθήσεις να γράψεις κάτι άλλο εκτός από όπερα μπούφα: κάθε άλλο είδος θα βλάψει τη φύση σου». Επιστρέφοντας στη Μπολόνια, λαμβάνει μια πρόσκληση του πρίγκηπα Κλέμενς φον Μέττερνιχ, ο οποίος τον προσκαλεί στη Βερόνα, ώστε να συμβάλλει -μέσω ενός συνεδρίου- στην «αποκατάσταση της αρμονίας».

Μέχρι το 1823 ο Ροσσίνι έχει γράψει περί τις 20 όπερες που είχαν παρουσιαστεί σε Βενετία, Μιλάνο, Φερράρα, Νάπολη και άλλες πόλεις. Από αυτές ο Οθέλλος αποτελεί την κλιμάκωση του έργου του, όποτε και στρέφεται στην όπερα σέρια. Εν αντιθέσει με το θεατρικό έργο του Σαίξπηρ, ο Ροσσίνι επινοεί ένα ιλαρό τέλος, καθώς στην εποχή του οι τραγικές καταλήξεις στα θεατρικά έργα αποδοκιμάζονταν από το κοινό της Ρώμης. Το ίδιο έτος, με την παρακίνηση του διευθυντή του Βασιλικού Θεάτρου, επισκέπτεται το Λονδίνο. Το έργο του έλαβε θερμή υποδοχή από το λονδρέζικο κοινό, ενώ παρουσιάστηκε ενώπιον του Γεώργιου Δ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος τον αποζημίωσε με το ποσό των 7.000 λιρών για την πεντάμηνη παραμονή του εκεί. Την επόμενη χρονιά ανέλαβε τη διεύθυνση του Ιταλικού Θεάτρου στο Παρίσι (Théâtre des Italiens), με μισθό 800 λίρες τον χρόνο. Η επιτυχία του εκεί ήταν τόσο μεγάλη που ο Κάρολος Ι΄ της Γαλλίας του παραχώρησε συμβόλαιο για πέντε όπερες το χρόνο, το οποίο όταν έληξε του απέφερε μια ισόβια και παχυλή σύνταξη.

Τα τελευταία χρόνια 
Την περίοδο του Παρισιού (1824-1829) ο Ροσσίνι γράφει την κωμική όπερα Ο Κόμης του Ορύ και τον Γουλιέλμο Τέλλο. Με την τελευταία, όντας 38 ετών και με 38 όπερες στο ενεργητικό του, λήγει την ιδιότητά ως συνθέτης όπερας· το πιο αξιοσημείωτο στην όπερα αυτή είναι ίσως η εισαγωγή (ουβερτούρα) της, που αποτέλεσε μοντέλο για πολλές άλλες εισαγωγές σε όπερες του 19ου αιώνα. Αν και εξαίρετο έργο, η διάρκειά του υπερβαίνει τις τέσσερις ώρες, καθιστώντας σπάνιο το ανέβασμά του· μια σύντμησή του προτιμάται στις περισσότερες παραγωγές, ενώ η ουβερτούρα αποτελεί κλασικό κομμάτι του ορχηστρικού ρεπερτορίου.

Το 1829 ο Ροσσίνι επιστρέφει στη Μπολόνια· η μητέρα του είχε ήδη αποβιώσει από το 1827 και ο ίδιος ήθελε να σταθεί στο πλευρό του πατέρα του. Τα σχέδια για μια επιστροφή στο Παρίσι ναυάγησαν λόγω της Ιουλιανής Επανάστασης του 1830 και της έκπτωσης του Καρόλου Ι΄, ενώ η ιδέα μιας νέας όπερας με θέμα τον Φάουστ επίσης έπεσε στο κενό. Δυο χρόνια αργότερα γράφει έξι μέρη από το Stabat Mater του, το οποίο -κατά παράκληση του Ροσσίνι - συμπληρώνει με άλλα έξι μέρη ο Τζοβάννι Ταντολίνι. Εντούτοις το έργο ολοκληρώνεται από τον ίδιο το Ροσσίνι μέχρι το 1841 και σημειώνει επιτυχία ανάλογη με αυτή των οπερών του.

Το 1845 πεθαίνει η πρώτη σύζυγός του και στις 16 Αυγούστου του επόμενου χρόνου νυμφεύεται ξανά, με την Ολάμπ Πελισσιέ, μοντέλο του ζωγράφου Οράς Βερνέ. Για μια ακόμη φορά λόγω πολιτικών αναταραχών, ο Ροσσίνι αφήνει τη Μπολόνια και -μετά από ένα διάστημα στη Φλωρεντία- μετοικεί στο Παρίσι το 1855. Με την εθελούσια αποχή του από τον χώρο της όπερας, ο Ροσσίνι επιδίδεται στη γαστρονομία και διοργανώνει στην έπαυλή του δεξιώσεις, προσκαλώντας διάφορες προσωπικότητες από τον χώρο της τέχνης και της λογοτεχνίας. Το πάθος του για το καλό φαγητό τον οδηγεί στην ερασιτεχνική ενασχόλησή του με αυτό, δημιουργώντας μάλιστα και πολλά πιάτα, όπως τα Tournedos Rossini, τα οποία στις μέρες μας φιγουράρουν σε πολλά ιταλικά εστιατόρια.

Από μουσικής σκοπιάς, το έργο του είναι μικρής εμβέλειας, γράφοντας σύντομα κομμάτια για ιδιωτικές συναυλίες. Σ' αυτά περιλαμβάνονται οι «Αμαρτίες του παλιού καιρού» (Péchés de vieillesse), μια συλλογή από κομμάτια κυρίως για πιάνο, αλλά και για φωνή και μικρά σύνολα, τα οποία συγκεντρώνονται σε 14 τόμους. Το ταλέντο του για τη μελωδία και η χιουμοριστική διάθεση είναι κι εκεί παρόντα, με πιο εμφανή την επιρροή από τον Μπετόβεν και τον Σοπέν. Έχοντας αντιμετωπίσει για χρόνια μια φθίνουσα υγεία, στα 76 του χρόνια πεθαίνει από πνευμονία στην εξοχική του κατοικία στο Πασσύ· ετάφη στο Κοιμητήριο Περ Λασαίζ και τον επόμενο χρόνο -κατά παράκληση της ιταλικής κυβέρνησης- η τέφρα του μεταφέρεται στη Βασιλική του Τιμίου Σταυρού στη Φλωρεντία.

Η μετά θάνατον φήμη του και έτερα παραφιλολογικά 
Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Ροσσίνι χρημάτισε πρεσβευτής του Ιταλικού Ινστιτούτου και έλαβε αμέτρητες τιμές, με πιο σπουδαίο ίσως το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής. Μετά τον θάνατό του ο Τζουζέππε Βέρντι πρότεινε τη συλλογική σύνθεση ενός ρέκβιεμ προς τιμήν του· η παρουσίαση του έργου, ανήμερα του μνημοσύνου του, εγκαταλείφθηκε. Ωστόσο, ο Βέρντι χρησιμοποίησε ένα μέρος που είχε γράψει, συνθέτοντας το περίφημο πια Ρέκβιεμ του για τον Μαντσόνι. Μόλις το 1989, ο Γερμανός διευθυντής ορχήστρας Χέλμουτ Ρίλλινγκ, παρουσίασε την παγκόσμια πρώτη του αυθεντικού "Ρέκβιεμ για τον Ροσσίνι".

Ο συνθέτης Μάουρο Τζιουλιάνι, επηρεασμένος από τη μουσική του, έγραψε έξι σετ παραλλαγών για κιθάρα, πάνω σε θέματα του Ροσσίνι. (έργα 119-124). Το κάθε σετ τιτλοφορείται Ροσσινιάνα και αποτελεί την πρώτη εφαρμογή της κατάλληξης -άνα, προς τιμήν κάποιου συνθέτη. Το 1925, ο Οττορίνο Ρεσπίγκι ενορχήστρωσε τέσσερα κομμάτια από τις Αμαρτίες του παλιού καιρού, συνθέτοντας τη σουίτα Ροσσινιάνα.

Συνήθη πρακτική για τον Ροσσίνι αποτελούσε ο πλαγιαρισμός, η παραβολή δηλαδή μελωδιών και αποσπασμάτων από έργα του, σε άλλα του έργα. Η πρακτική αυτή δεν ήταν κάτι καινούργιο - ο Μπαχ, ο Χαίντελ και τόσοι άλλοι πριν απ' αυτόν έκαναν ακριβώς το ίδιο. Χαρακτηριστική μανιέρα στις ενορχηστρώσεις του αποτελεί μια σταδιακή δόμηση έντασης, με βάση ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο· η τεχνική αυτή, που στα χέρια του αναπτύχθηκε αριστουργηματικά, ευθύνεται και για το παρατσούκλι της εποχής, «Signor Crescendo».

Οι περισσότερες από τις όπερές του έπεσαν στη λήθη κατά τη διάρκεια της ζωής του· κάποιες ανασύρθηκαν στην επιφάνεια τα τελευταία 50 χρόνια, χάρη στην αναβίωση του μπελ κάντο, του οποίου και θεωρείται ένας από τους κύριους εκφραστές.

Κατά τον βιογράφο Χέρμπερτ Βάινστοκ, η περιουσία του Ροσσίνι αποτιμήθηκε σε 2,5 εκατομμύρια φράγκα, που αντιστοιχούν σε περίπου 1,4 εκατομμύρια σημερινά δολλάρια. Ένα μέρος τους κληρονομήθηκε από τους συγγενείς του και το υπόλοιπο -σύμφωνα με τη διαθήκη του- παραχωρήθηκε στην Κοινότητα του Πεζάρο. Με το κληροδότημα ιδρύθηκε το Ωδείο της πόλης, το οποίο αργότερα μετετράπη στο Κρατικό Ωδείο Τζοακίνο Ροσσίνι. Το μετέπειτα Ίδρυμα Ροσσίνι έχει την επιμέλεια του Ωδείου και σκοπός του είναι η προώθηση του έργου και της προσωπικότητας του συνθέτη. Στους αδελφούς συνεργάτες του ιδρύματος περιλαμβάνεται και το Φεστιβάλ Όπερας Ροσσίνι.

Όπερες
 Demetrio e Polibio (Δημήτριος και Πολύβιος), σύνθεση του 1806, πρώτη παράσταση το 1812)
 La cambiale di matrimonio (Υπόσχεση γάμου), 1810
 L'equivoco stravagante (Παράξενη παρεξήγηση), 1811
 L'inganno felice (Η ευτυχής απάτη), 1812
 Ciro in Babilonia, ossia La caduta di Baldassare (Ο Κύρος στην Βαβυλωνία ή Η πτώση του Βαλτάσσαρ), 1812
 La scala di seta (Η μεταξένια σκάλα), 1812
 La pietra del paragone (Η λυδία λίθος), 1812
 L'occasione fa il ladro, ossia Il cambio della valigia (Η ευκαιρία κάνει τον κλέφτη ή Η αλλαγή της βαλίτσας),1812
 Il signor Bruschino, ossia Il figlio per azzardo (Σινιόρ Μπρουσκίνο ή Ο κατά τύχην γιος), 1813
 Tancredi (Τανκρέδος), 1813
 L'Italiana in Algeri (Η Ιταλίδα στο Αλγέρι), 1813
 Aureliano in Palmira (Ο Αυρηλιανός στην Παλμύρα), 1813
 Il Turco in Italia (Ο Τούρκος στην Ιταλία), 1814
 Sigismondo (Σιγισμόνδος), 1814
 Elisabetta, regina d'Inghilterra (Ελισάβετ, βασίλισσα της Αγγλίας), 1815
 Torvaldo e Dorliska (Τορβάλντο και Ντορλίσκα), 1815
 Il barbiere di Siviglia ossia L'inutile precauzione (Ο Κουρέας της Σεβίλλης ή Οι ανώφελες προφυλάξεις), 1816
 La gazzetta, ossia Il matrimonio per concorso (Η εφημερίδα ή Ο γαμήλιος διαγωνισμός), 1816
 Otello, ossia Il moro di Venezia (Οθέλλος ή Ο Μαυριτανός της Βενετίας), 1816
 La Cenerentola, ossia La bontà in trionfo (Η Σταχτοπούτα ή Ο θρίαμβος της καλοσύνης), 1817
 La gazza ladra (Η κλέφτρα κίσσα), 1817
 Armida (Αρμίντα), 1817
 Adelaide di Borgogna, ossia Ottone, re d'Italia (Αδελαΐδα της Βουργουνδίας ή Όθων, Βασιλιάς της Ιταλίας), 1817
 Mosè in Egitto (Ο Μωυσής στην Αίγυπτο), 1818
 Adina (Αντίνα), 1818
 Ricciardo e Zoraide, 1818
 Ermione (Ερμιόνη), 1819
 Eduardo e Cristina (Εδουάρδος και Χριστίνα), 1819
 La donna del lago (Η Κυρά της Λίμνης), 1819
 Bianca e Falliero, ο sia Il consiglio dei Tre (Μπιάνκα και Φαλλιέρο ή Το συμβούλιο των Τριών), 1819
 Maometto secondo (Μωάμεθ Β΄), 1820
 Matilde di Shabran o sia Bellezza e Cuor di ferro (Ματίλντε του Σαμπράν ή Ομορφιά και Σιδερένια Καρδιά), 1821
 Zelmira (Τζελμίρα), 1822
 Semiramide (Σεμίραμις), 1823
 Ugo, Re d'Italia (Ούγκο, Βασιλιάς της Ιταλίας), 1824
 Il viaggio a Reims, ossia L'albergo del giglio d'oro (Το ταξίδι στη Ρενς ή Το πανδοχείο του Χρυσού Κρίνου), 1825
 Ivanhoé (Ιβανόης), 1826
 Le siège de Corinthe (Η Πολιορκία της Κορίνθου), ανάπλαση του Μωάμεθ Β΄, 1826
 Moïse et Pharaon, ou Le passage de la Mer Rouge (Μωϋσής και Φαραώ ή Η διάβαση της Ερυθράς Θαλάσσης), ανάπλαση του Μωϋσή στην Αίγυπτο), 1827
 Le Comte Ory (Ο κόμης Ορύ), 1828
 Guillaume Tell (Γουλιέλμος Τέλλος), 1829

Παραπομπές

Πηγές
 Fisher, Burton D., The Barber of Seville (Opera Classics Library Series). Grand Rapids: Opera Journeys, 2005.
 Philip Gossett, [http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/23901 "Rossini, Gioachino" in Grove Music Online (Oxford Music Online, November 17, 2009)
 Osborne, Richard, Rossini: His Life and Works (Oxford: Oxford University Press, 2007)
 Osborne, Richard, "Rossini" in The Musical Times, Vol. 127, No. 1726 (December 1986), 691 (Musical Times Publications Ltd.) http://www.jstor.org/stable/964669
 Steen, Michael, The Lives and Times of the Great Composers (NY: Oxford University Press, 2004)
 Weinstock, Herbert, Rossini: A Biography (New York, 1968)
 Βασιλειάδης Γ. Μουσικά Πορτρέτα Αθήνα, 1994
 Giuseppe Grazzini, «Ροσσίνι. Ένας μεγάλος της όπερας», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ. 56 (Φεβρουάριος 1973), σελ. 76-87

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Gioachino Rossini biography
 Fondazione G. Rossini
 List and text of the songs on the website of the German Rossini Society
 Rossini Opera Festival
 Rossini in Wildbad  – Belcanto opera festival
 The Center for Italian Opera Studies: Rossini critical edition
 [] – Riccardo Caramella performs Quatre Mendiants, Quatre hors d'oeuvres

κείμενα, βιβλία
 Memoirs of Rossini by Marie Henri Beyle, Gioacchino Rossini, published in 1824
 Books with "Rossini" as author (at Google Books)
 Books with occurrences of "Rossini" (at Google Books)
 Texts with occurrences of "Rossini" (at archive.org)
 La vie de Rossini (fr) by Stendhal, tome I (at gutenberg.org)
 La vie de Rossini (fr) by Stendhal, tome II (at gutenberg.org)

παρτιτούρες
 

Ιστορικές ηχογραφήσεις
 Rossini cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.

Ταινίες
 

Εκτελέσεις
 Recent and future performances of Rossini operas  from Operabase

Εικόνες
 1867 Caricature of Rossini by André Gill

Ιταλοί συνθέτες
Συνθέτες της κλασικής εποχής
Ροσσινι
Ιππότες της Λεγεώνας της Τιμής
Συνθέτες του Ρομαντισμού