Δήμος Λευκασίου

Ο Δήμος Λευκασίου ήταν δήμος του Νομού Αχαΐας που συστάθηκε με το πρόγραμμα Καποδίστριας από τη συνένωση παλαιότερων κοινοτήτων της περιοχής, που αποτέλεσαν στη συνέχεια τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου. Λειτούργησε την περίοδο 1997-2010 οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον νέο, διευρυμένο Δήμο Καλαβρύτων. Βρισκόταν στα νότια του νομού και απλωνόταν στις πλαγιές των Αροανίων. Ο δήμος αποτελούταν από 16 δημοτικά διαμερίσματα και είχε πληθυσμό 3.067 κατοίκους. Η έκταση του δήμου ήταν 253,2 τ.χλμ.

Με το ΦΕΚ 35Α της 29/02/2008 βάσει του Π.Δ. 17/2008 μετονομάστηκε σε Δήμος Κλειτορίας. Έδρα του δήμου ήταν η Κλειτορία.

Διοικητική Ιστορία

Δήμος Κλειτορίας (1835-1912)
Στην ίδια γεωγραφική περιοχή λειτούργησε τη χρονική περίοδο 1835-1912 ο παλιός Δήμος Κλειτορίας αλλά και ο παλιός Δήμος Λευκασίου.

Σύσταση και εξέλιξη του Δήμου Κλειτορίας
Ο Δήμος Κλειτορίας σχηματίστηκε με το Β.Δ. της 8ης (20) Απριλίου του 1835 ως δήμος της επαρχίας Διποταμίας του Νομού Αχαΐας και Ήλιδος. Στην αρχική του σύσταση περιελάβανε τους οικισμούς: Μαζέικα, Καστριά, Πλανιτέρον, Καρνέσι, Κάνη, Άγιο Νικόλαο, Βρώσθαινα, Μάζι, Άρμπουνα. Έδρα του ορίστηκε ο οικισμός Μαζέικα και κατατάχτηκε στη Γ΄ τάξη με πληθυσμό 1858 κατοίκους. Ο δε  δημότης του ονομάστηκε Κλειτόριος.

Με το Β.Δ. της 19ης Ιουνίου (1ης Ιουλίου) 1841 στο Δήμο Κλειτορίας προσαρτήθηκε ολόκληρος ο γειτονικός Δήμος Λυκουρίας, ο οποίος και αυτός είχε σχηματισθεί με Βασιλικό Διάταγμα το 1835 ως δήμος της επαρχίας Διποταμίας. Στη νέα του σύσταση  περιελάμβανε τους οικισμούς: Κλειτορία (Μαζέικα) (549), Άγιο Νικόλαο (117), Καστριά (126), Κάνη (86), Πλανητέρου (232), Βρόσθενα (124), Άρμπουνα (210 ), Καρνέσι (414), Μάζι (-), Φίλια (576), Τσορωτά (213), Κόκοβα (242), Λυκούρια (571), Κρινόφυτα (230), Μαμαλούκα (103), Μονή Αγίου Αθανασίου (18). Το 1845 προστέθηκαν και οι οικισμοί: Μοστίτσι, Κλείτωρ, Καστέλλι, Τουρλάδα που αποσπάσθηκαν από το Δήμο Αροανείας.

Έμβλημα (σφραγίδα) του Δήμου Κλειτορίας
Η αρχική σφραγίδα του Δήμου Κλειτορίας ήταν κυκλική χωρίς έμβλημα και με το Β.Δ. της 31ης Ιουλίου 1869 (ΦΕΚ 38|σελίς 251) καθορίστηκε … (ϊνα) η σφραγίς του δήμου Κλειτορίας φέρει ως έμβλημα, εν μέσω μεν «Ίππον τρέχοντα», γύρωθεν δε τις λέξεις «Δήμος Κλειτορίας» … που προήλθε από αρχαίο νόμισμα του (450-240 π.X.).

Δήμος Λευκασίου (1870-1912)
Με το Β.Δ. της 11ης Ιανουαρίου 1870 (ΦΕΚ2) «περί μετασχηματισμού των δήμων Καλαβρύτων, Αροανείας και Κλειτορίας» τμήμα του Δήμου Κλειτορίας αποσπάσθηκε από αυτόν και αποτέλεσε το Δήμο Λευκασίου. Ο δήμος που σχηματίστηκε με το προαναφερόμενο Β.Δ της 11 Ιανουαρίου 1870 (ΦΕΚ 2) «περί μετασχηματισμού των δήμων…..», κατατάχτηκε στη Β΄ τάξη με πληθυσμό 3538 κατοίκους και έδρα τη Λυκούρια. Οι οικισμοί που αποτέλεσαν το Δήμο Λευκασίου και αποσπάσθηκαν από το Δήμο Κλειτορίας ήταν οι εξής: Λυκούρια (1163) Κόκοβα (341), Κρινόφυτα (329), Μονή Αγίου Αθανασίου (24), Τσορωτά (329), Φίλια (761), Παγκράτι (591). Με το Β.Δ. της 10ης Ιουλίου 1877( ΦΕΚ 75 ), η έδρα του Δήμου Λευκασίου μετατέθηκε από το χωριό Λυκούρια στο χωριό Φίλια.

Δημογραφική εξέλιξη
Ο πληθυσμός του νεοσύστατου δήμου Λευκασίου στην τριακονταεπταετία 1870-1907 διαμορφώθηκε ως κατωτέρω:  

Έμβλημα (σφραγίδα) του Δήμου Λευκασίου
Κατόπιν γνωμοδοτήσεως του αρχαιολόγου Ευστρατιάδη, επελέγη ως έμβλημα του δήμου και με το Β.Δ της 21ης Ιανουαρίου 1871 (ΦΕΚ 40|σελίς 279) καθορίστηκε …(ίνα) η σφραγίς του δήμου Λευκασίου φέρει ως έμβλημα εν τω μέσω μεν «περιστεράν ισταμένην επί υδρίας, εξής εκρέει ύδωρ και ήτις εμφαίνει την πηγή του Λάδωνος» γύρωθεν δε τας λέξεις «Δήμος Λευκασίου». Η περιστερά προς ένδειξη του Χριστιανικού πνεύματος.

Δημοτικά διαμερίσματα (1997-2010)
Ο καποδιστριακός δήμος περιλάμβανε τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμούς:
 Δ.δ. Κλειτορίας [ 902 ]
 η Κλειτορία [ 791 ] (ή Κάτω Κλειτορία), πρώην Μαζέικα.
 ο Βάλτος [ 14 ]
 το Ελατόφυτον [ 16 ]
 τα Ζαρέλια [ 26 ]
 η Καλλιθέα [ 55 ]
 Δ.δ. Αγίου Νικολάου -- ο Άγιος Νικόλαος [ 93 ]
 Δ.δ. Άνω Κλειτορίας -- η Άνω Κλειτορία [ 87 ], πρώην Καρνέσι.
 Δ.δ. Άρμπουνα [ 78 ]
 ο Άρμπουνας [ 64 ]
 το Καλαμάκιον [ 14 ]
 Δ.δ. Γλάστρας [ 94 ]
 ο Άγιος Βλάσιος [ 90 ]
 η Γλάστρα [ 4 ]
 Δ.δ. Δρυμού [ 68 ]
 ο Δρυμός [ 29 ]
 ο Κάτω Δρυμός (τ. Παλαιοκατούνα) [ 39 ] 
 Δ.δ. Καστελλίου -- το Καστέλλιον [ 36 ]
 Δ.δ. Καστριών -- τα Καστριά [ 106 ]
 Δ.δ. Κλείτορος -- ο Κλείτωρ [ 45 ]
 Δ.δ. Κρινοφύτων -- τα Κρινόφυτα [ 168 ]
 Δ.δ. Λευκασίου -- το Λευκάσιον [ 107 ]
 Δ.δ. Λυκουρίας [ 518 ]
 η Λυκουρία [ 501 ]
 η Κερασιά [ 17 ]
 η Σπηλιά [ 0 ]
 Δ.δ. Παγκρατίου [ 191 ]
 το Παγκράτιον [ 84 ]
 τα Παγκραταίικα Καλύβια [ 55 ]
 τα Σελλά [ 28 ]
 το Στενόν [ 24 ]
 Δ.δ. Πλανητέρου -- το Πλανητέρον [ 330 ]
 Δ.δ. Τουρλάδας -- η Τουρλάδα [ 31 ]
 Δ.δ. Φιλίων [ 213 ]
 τα Φίλια [ 113 ]
 οι Άγιοι Θεόδωροι [ 15 ]
 το Ζευγολατιόν [ 16 ]
 τα Καλύβια [ 63 ]
 η Μονή Αγίου Αθανασίου [ 6 ]

Διατελεστέντες δήμαρχοι 
1999-2002: Ανδρέας Δημόπουλος (1946-2020)   
2003-2006: Γεώργιος Μπουγιούκος  
2007-2010: Ανδρέας Δημόπουλος (1946-2020)

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων «Ανέστη Κωνσταντινίδου», Εν Αθήναις 1903.
 Γεώργιος Παπανδρέου, Καλαβρυτινή επετηρίς: ήτοι πραγματεία περί της ιστορικής των Καλαβρύτων επαρχίας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων Μιχαήλ Ι. Σαλιβέρου, Εν Αθήναις 1906, σελ. 271-293.

Βιβλιογραφία
 Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
 Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς, Ιστορικό Διάγραμμα των Δήμων της Ελλάδος 1833-1912, Υπουργείο Εσωτερικών, Αθήνα 1993.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Λευκασίου. erymanthos.eu. Ανακτήθηκε: 08/09/2016.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Λευκασίου (Κλειτορίας) (1997-2010). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 21/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Κλειτορίας (1835-1912). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 21/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Λευκασίου (1870-1912). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 21/11/2017.
 Τουριστικός οδηγός Νομού Αχαΐας - Δήμος Λευκασίου (Κλειτορίας). nea.gr. Ανακτήθηκε από το αρχειοθετημένο πρωτότυπο: 04/09/2016.
 Υπουργείο Εσωτερικών, δήμοι του σχεδίου Καποδίστριας 

Λευκασίου

Δ