Chalcophora

Η  Chalcophora είναι γένος εντόμων της τάξης των κολεοπτέρων και της οικογένειας των Buprestidae. Το γένος Chalcophora περιλαμβάνει  μόνο τρία είδη στην Ευρώπη και 
παγκοσμίως έχουν περιγραφεί 17 είδη. Τα τρία ευρωπαϊκά είδη τα συναντάμε και στην Ελλάδα, το ένα είδος σε δυο υποείδη. 
Chalcophora detrita detrita (Klug, 1829)
Chalcophora detrita marani Obenberger 1935
Chalcophora intermedia Rey 1890
Chalcophora mariana (Linnaeus 1758)

Χαρακτηριστικά του ακμαίου

Η Chalcophora διαθέτει τα πιο  μεγάλα είδη των Buprestidae στην Ευρώπη. Η Chalcophora mariana μπορεί να ξεπερνάει τα τρία εκατοστά, και η Chalcophora detrita είναι ακόμα μεγαλύτερη. Η Chalcophora δεν είναι όμως ευδιάκριτη, γιατί σε αντίθεση με τα περισσότερα Buprestidae τα χρώματα της δεν είναι γυαλιστερά αλλά χλωμά και καφέ σαν το χώμα. Σχεδόν δεν φαίνεται στις σκιές στους κορμούς των πεύκων, όπου σημειώνεται συχνά.

Το σχήμα του σώματός της μοιάζει με σκάφος, πρόνωτο και τα έλυτρα είναι ζαρωμένα μέχρι χαραγμένα. Οι κεραίες είναι σχετικά μικρές και λεπτές. Αποτελούνται από ένδεκα μέρη. Τα πόδια είναι γερά, οι ταρσοί είναι πενταμερείς  σε όλα τα πόδια. Οι ταρσοί των αρσενικών είναι λίγο πιο πλατείς από τους ταρσούς των θηλυκών (Εικ.1 και εικ. 2).

Το όνομα Χαλκοφόρα εξηγείται από το γεγονός, πως το σώμα εκκρίνει μια λευκή λιπαρή ουσία. Σχετικά με την ποσότητα της ουσίας αυτής τα έντομα του ιδίου είδος μπορεί να φανούν πιο σκούρα ή πιο ανοικτά.

Βιολογία
Στα προνυμφιακά στάδια η Chalcophora σκάβει βαθιά στο ξύλο των πεύκων. Δεν μπορεί όμως να σκοτώσει τα δέντρα, αντίθετα σε υγιή δέντρα τα προνυμφιακά στάδια δεν μπορούν να επιβιώσουν.  
Το θηλυκό τοποθετεί τα αυγά σε νεκρά ή κομμένα δέντρα στο φλοιό. Τα πρώτα  προνυμφιακά στάδια ακόμα δεν διεισδύουν στο ξύλο. Εάν το ξύλο επεξεργάζεται γρήγορα, η ποιότητα του ξύλου δεν μειώνεται.

Διαμονή και οικότοπος
Η Ch. detrita έχει ποντομεσογειακή διαμονή. Η Ch. mariana είναι στοιχείο της κασπίας πανίδας. Και τα τρία είδη ζουν στο πευκοδάσος των βουνών και στο πευκοδάσος κοντά στις παραλίες.

Τα είδη

Chalcophora detrita marani
Το ακμαίο κάνει την εμφάνισή του κατά την περίοδο από αρχές Μαρτίου μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου. Το συναντάμε σε όλη την Ελλάδα και στην Κρήτη.

Chalcophora detrita detrita
Το ακμαίο κάνει την εμφάνισή του κατά την περίοδο από αρχές Μάιου μέχρι τέλος Ιουλίου. Το συναντάμε μόνο στα νησιά κοντά στην Τουρκία

Chalcophora intermedia
Στη Ελλάδα συναντούμε το υποείδος Chalcophora intermedia intermedia ενώ το άλλο υποείδος Chalcophora intermedia fagniezi περιορίζεται στη Γαλλία. Το είδος μοιάζει πολύ με την Chalcophora mariana,η διάταξη των τρίχων στο άνω χείλος (βλέπεται Εικ.11 για Chalcophora mariana), η φόρμα της πισινής άκρης των ελύτρων και τα αρσενικά γεννητικά όργανα των δυο ειδών όμως διαφέρουν. Το ακμαίο κάνει την εμφάνισή του κατά την περίοδο από τέλος Απριλίου μέχρι Αυγούστο. Το συναντάμε σε όλη την Ελλάδα.

Chalcophora mariana

Στη Ελλάδα συναντούμε το υποείδος Chalcophora mariana mariana ενώ το άλλο υποείδος Chalcophora mariana massiliensis (Villers 1789) περιορίζεται στη μεσαία και δυτική Μεσόγειο. Η διαμονή του είδους στην Ελλάδα είναι αρκετά περιορισμένη. Συναντούμε το έντομο μόνο στη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα. Το είδος φτάνει στην Ελλάδα από την Βόρεια Ευρώπη. Η διείσδυση του προς τη Νότια σταμάτησε τα καλύτερα προσαρμοσμένα είδη A. intermedia και A. detrita marani. Η Chalcophora mariana κάνει την εμφάνισή της κατά την περίοδο Απριλίου μέχρι Σεπτεμβρίου. Το άνω χείλος με την λεία προστινή περιοχή και με την σειρά γερών τριχών που χωρίζει την λεία περιοχή απο την περιοχή με χαλαρά μαλλιά απεικονίζεται στην εικόνα 11.

Πηγές
H. Freude, K. W. Harde, G. A. Lohse: Die Käfer Mitteleuropas, Bd. 6. Spektrum Akademischer Verlag in Elsevier 1966, ISBN 3-827-40683-8
H.Mühle, P.Brandl, M. Niehuis: Catalogus Faunae Graeciae; Coleoptera:Buprestidae Printed in Germany by Georg Rößle Augsburg 2000

Αναφορές

Κολεόπτερα