Παρακράτος

Το παρακράτος (Λατ. imperium in imperio ή status in statu), ή και κράτος εν κράτει είναι σύνολο παράνομων κρυφών μηχανισμών που στέκουν δίπλα στην πολιτική εξουσία, ή μέρος αυτής, και πράττουν ακολουθώντας εντολές της, ή και ανεξάρτητα, ώστε να χειραγωγείται η πολιτική ζωή μιας χώρας. Γενικότερα, παρακράτος είναι σύνολα ανθρώπων ή μηχανισμών που ασκούν παράνομα εξουσία. Τέτοιες ομάδες συνήθως αναπτύσσονται και δρουν στην αστυνομία, τον στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες.

Παρακράτος στην Ελλάδα 
Στην Ελλάδα το παρακράτος λειτούργησε μετεμφυλιακά με βάση στελέχη του στρατού και της αστυνομίας, καθώς και ακροδεξιών ομάδων πολιτών που στήριζαν τις δεξιές κυβερνήσεις και έκαναν ποικίλες επεμβάσεις.

Η πιο διάσημη περίπτωση δράσης παρακράτους στην Ελλάδα ήταν η δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη, το 1963. Η δολοφονία του έδειξε την ισχύ του παρακράτους στις μετεμφυλιακές κυβερνήσεις Παπάγου και Καραμανλή. Κατευθυνόταν εν πολλοίς από τον Αντιστράτηγο Αλέξανδρο Νάτσινα, ιδρυτή και αρχηγό για δέκα χρόνια (1953-1963) της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΚΥΠ), αλλά και του ΙΔΕΑ, της οργάνωσης που έλεγχε τις Ένοπλες Δυνάμεις. Επίσης, υπήρχε και η μυστηριώδης Κόκκινη Προβιά, το ελληνικό παρακλάδι του νατοϊκού Gladio, που διαλύθηκε από τον Ανδρέα Παπανδρέου τη δεκαετία του '80.

Η στρατιωτική δικτατορία του 1967 είχε ως πρωτεργάτες στελέχη του στρατού που δραστηριοποιούνταν σε παρακρατικές οργανώσεις.

Παραδείγματα σε άλλες χώρες 
Στην Τουρκία χρησιμοποιείται ο όρος «βαθύ κράτος» (derin devlet) για τη διαπλοκή των Δυνάμεων Ασφαλείας, της Πολιτικής, της Δικαιοσύνης και της Δημόσιας Διοίκησης, με το οργανωμένο έγκλημα ή με πολιτικές αποκλίνουσες από τις επίσημες.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 
 ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, Δημήτρης (επιμ.). Το `βαθύ κράτος` στη σημερινή Ελλάδα. Αστυνομία, Δικαιοσύνη, Στρατός, Εκκλησία. Αθήνα, Νήσος, 2014.
 Ahmet Özcan, Derin Devlet ve Muhalefet Geleneği, Bakış Yayınları, Şubat 2000, ISBN 9789095621475
 Alişan Satılmış, Derin Devletin Solcuları, Platin Yayınları, Ağustos 2004, ISBN 9789758163465
 Cüneyt Arcayürek, Derin Devlet 1950-2007: Darbeler ve Gizli Servisler, Detay Yayıncılık, Ocak 2007, ISBN 9789944314022

Δείτε επίσης 
 Δημοκρατία
 Πολιτικό κόμμα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 / Deep state: Οι σκιώδεις οντότητες των κρατών και οι δράσεις τους
 Ακροδεξιές οργανώσεις και παρακράτος στη μεταπολεμική Ελλάδα, 1949-1967

Εγκλήματα
Πολιτική γεωγραφία
Πολιτική επιστήμη
Δικτατορία