Γαλαξίας του Τριγώνου

Ο γαλαξίας του Τριγώνου (γνωστός και ως Μεσιέ 33, Μ33 και NGC 598) είναι σπειροειδής γαλαξίας σε απόσταση τριών εκατομμυρίων ετών φωτός, στον αστερισμό Τρίγωνον. Είναι ο δεύτερος κοντινότερος σπειροειδής γαλαξίας στον Γαλαξία μας μετά τον Γαλαξία της Ανδρομέδας και ανήκει στην Τοπική ομάδα γαλαξιών.

Ιστορικό 
Πιθανότατα ο γαλαξίας του Τριγώνου ανακαλύφθηκε από τον Hodierna to 1654. Ο Σαρλ Μεσιέ τον ανακάλυψε ανεξάρτητα τις 25 Αυγούστου 1764. Παρ' όλα αυτά, ο Ουίλιαμ Χέρσελ, αν και προσπάθησε να αποφύγει την ένταξη στον κατάλογό του αντικειμένων του Μεσιέ, τον συμπεριέλαβε ως Η.V.17, όταν παρατήρησε τον γαλαξία το φθινόπωρο του 1784. Επιπλέον, ο Χέρσελ συμπεριέλαβε στον κατάλογό του το λαμπρότερο νεφέλωμα του γαλαξία, το NGC 604, ως Η.ΙΙΙ.150.  Ο Μεσιέ 33 ήταν ένας από τους πρώτους γαλαξίες που αναγνωρίστηκαν ως σπειροειδείς από τον Κόμη Ρος, τότε γνωστοί ως νεφελώματα. Ο Μεσιέ 33 ήταν ένα από τα πρώτα «νεφελώματα» που αναγνωρίστηκαν ως γαλαξίες, όταν ανακαλύφθηκαν σε αυτόν κηφείδες.

Χαρακτηριστικά 
Ο Μεσιέ 33 είναι ένας σπειροειδής γαλαξίας χωρίς ράβδο στο κέντρο του, δηλαδή οι βραχίονές του αρχίζουν κατευθείαν από τον πυρήνα του. Από την οπτική μεριά της Γης φαίνεται υπό κλίση 54 μοιρών, κάτι που επιτρέπει την εξέταση των βραχιόνων χωρίς να εμποδίζεται από αέρια. Στον πυρήνα του γαλαξία του Τριγώνου υπάρχει εξαιρετικά φωτεινή πηγή ακτίνων Χ με εκπομπή 1,2 × 1039 erg/s, η οποία μεταβάλλεται κατά 20% σε μία περίοδο 106 ημερών. Αυτή η πηγή είναι η ισχυρότερη στην τοπική ομάδα.

Σχηματισμός άστρων 

Το εσωτερικό μέρος του γαλαξία αποτελείται από δυο φωτεινούς σπειροειδείς βραχίονες, στους οποίους υπάρχουν πολλές περιοχές σχηματισμού άστρων. Το δέκα τοις εκατό του αερίου του γαλαξία βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση, δηλαδή σε νεφελώματα. Στον γαλαξία του Τριγώνου, τέσσερα νεφελώματα έχουν αριθμούς NGC, τα NGC 588, NGC 592, NGC 595 και NGC 604, ενώ κάποιοι άλλοι λαμπροί κόμβοι έχουν αριθμούς IC. Αυτοί είναι οι IC 131, IC 132, IC 133, IC 134, IC 135, IC 136, IC 137, IC 139-40, IC 142 και IC 143. Το μεγαλύτερο νεφέλωμα, το NGC 604, είναι 5 x 107 λαμπρότερο από τον Ήλιο.

Άλλα χαρακτηριστικά 
Γύρω στα 54 σφαιρωτά σμήνη έχουν ανιχνευτεί στον γαλαξία Μεσιέ 33, αλλά ο πραγματικός αριθμός εκτιμάται γύρω στα 120 ή και περισσότερα. Η ηλικία τους θεωρείται ότι είναι μικρότερη από αυτήν των αντιστοίχων στο Γαλαξία μας. Τα λαμπρότερα από αυτά που φαίνονται σε ένα τηλεσκόπιο 50 εκατοστών είναι τα C 39, C 27 και C 13. Η υπεριώδης ακτινοβολία που εκπέμπουν τα ογκώδη άστρα αυτού του γαλαξία συγκρίνεται με αυτή των άστρων στο Μέγα Νέφος του Μαγγελάνου.

Το 2007, μία μαύρη τρύπα με μάζα 15,7 ηλιακές μάζες εντοπίστηκε με βάση στοιχεία από το τηλεσκόπιο ακτίνων Χ Τσάντρα. Αυτή η τρύπα, με όνομα Μ33 Χ-7, περιφέρεται γύρω από έναν αστέρα κάθε 3,5 μέρες. Είναι η μεγαλύτερη γνωστή αστρική μαύρη τρύπα, που δημιουργήθηκε δηλαδή από την κατάρρευση ενός άστρου.

Κοντινοί γαλαξίες 

Ο γαλαξίας του Τριγώνου έχει διάμετρο 50.000 έτη φωτός και υπολογίζεται ότι φιλοξενεί 30 με 40 δισεκατομμύρια αστέρες. Αυτά τα μεγέθη κατατάσσουν τον Γαλαξία του Τριγώνου ως το τρίτο μεγαλύτερο μέλος της Τοπικής Ομάδας γαλαξιών μετά τον Γαλαξία της Ανδρομέδας (1 τρισεκατομμύριο άστρα) και τον Γαλαξία μας (400 δισεκατομμύρια ή ενδεχομένως ακόμα και 500 δισεκατομμύρια άστρα). Ο LCG 3, γνωστός και ως νάνος των Ιχθύων, είναι ένας πιθανός δορυφόρος του γαλαξία του Τριγώνου. Ο γαλαξίας του Τριγώνου απέχει 750.000 έτη φωτός από τον γαλαξία της Ανδρομέδας. Το 2012 ανακοινώθηκε ότι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας και του Τριγώνου συνδέονται μεταξύ τους με μια γέφυρα υδρογόνου.

Παρατήρηση 
Εάν τα επίπεδα της φωτορύπανσης είναι χαμηλά, ο γαλαξίας του Τριγώνου είναι οριακά ορατός με γυμνό μάτι, καθώς έχει φαινόμενο μέγεθος 5,72 (με όριο για παρατήρηση με γυμνό μάτι το 6). Καθώς είναι ένα διάχυτο αντικείμενο, η ορατότητά του επηρεάζεται έντονα από τη φωτορύπανση. Κατά συνέπεια, ο γαλαξίας αυτός αποτελεί ένα από τα κριτήρια διαύγειας του νυχτερινού ουρανού. Αν και ο εντοπισμός του με γυμνό μάτι είναι δύσκολος, ο γαλαξίας του Τριγώνου αποτελεί ένα εντυπωσιακό αντικείμενο με κιάλια και μικρά τηλεσκόπια.

Δείτε επίσης 
 NGC 300, ένας άλλος κοντινός σπειροειδής γαλαξίας με παρόμοια μορφή.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Messier 33, SEDS Messier pages 
 M33 at ESA/Hubble
 Triangulum Galaxy High In Northern Skies
 Dark Atmospheres Photography - M33 (dust lane enhancement)
 Pointing to the Universe - M33
  (Zoom auf Messier 33)

Σπειροειδείς γαλαξίες
Τοπική ομάδα γαλαξιών
33
0598
Τρίγωνον (αστερισμός)