Δήμητρα (πλανήτης νάνος)

Η Δήμητρα (ονομασία μικρού πλανήτη: 1 Δήμητρα, 1 Ceres (Σίρις), σύμβολο: ) είναι ο μικρότερος πλανήτης νάνος του Ηλιακού μας συστήματος και ο μόνος που βρίσκεται μέσα στην Κύρια Ζώνη Αστεροειδών. Επίσης είναι ο πρώτος αστεροειδής που ανακαλύφθηκε ποτέ. Ανακαλύφθηκε τυχαία την Πρωτοχρονιά του 1801 (την πρώτη νύχτα του 19ου αιώνα) από τον Σικελό αστρονόμο Τζουζέπε Πιάτσι, στο αστεροσκοπείο του Παλέρμο της Σικελίας. Στην αρχή νόμιζε ότι είχε ανακαλύψει ένα καινούργιο άστρο, μετά ένα κομήτη. Όταν διαπιστώθηκε ότι ήταν μικρός πλανήτης που περιφερόταν γύρω από τον Ήλιο, του έδωσε το όνομα της θεάς - αρχαίας προστάτιδας της Σικελίας, αφού και οι πλανήτες είχαν ονόματα αρχαίων Ελλήνων θεών. Η απόσταση του αντικειμένου υπολογίστηκε από τον Καρλ Φρίντριχ Γκάους κάπου ανάμεσα στον Άρη και τον Δία. Σήμερα γνωρίζουμε ότι είναι ο μεγαλύτερος από τους αστεροειδείς της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών. Η Δήμητρα είναι το μόνο αντικείμενο στη ζώνη των αστεροειδών που είναι γνωστό ότι στρογγυλοποιείται από τη δική του βαρύτητα (αν και απαιτείται λεπτομερής ανάλυση για να αποκλειστεί ο 4 Εστία δεν κάνει το ίδιο), με μέγιστη διάμετρο 975 χιλιόμετρα και ελάχιστη 909 χιλιόμετρα.

Λόγω του μικρού της μεγέθους, η Δήμητρα δεν έχει φωτογραφηθεί σε μεγάλη ανάλυση από τη Γη. Οι φωτογραφίες από το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ δείχνουν μια επιφάνεια με μεγάλες αντιθέσεις στη φωτεινότητα, και ένα μυστηριώδες λευκό σημείο. Από φασματοσκοπικές παρατηρήσεις ξέρουμε ότι η Δήμητρα αποτελείται κατά ένα μεγάλο ποσοστό από πάγο νερού, που σε ποσότητα είναι ίσως περισσότερο απ' όσο το σύνολο του γλυκού νερού που υπάρχει στη Γη. Η διαστημοσυσκευή Dawn της NASA μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Δήμητρα στις 6 Μαρτίου 2015. Σε φωτογραφίες που τράβηξε η συσκευή στις 19 Φεβρουαρίου διακρίνονται δύο περιοχές με υψηλή λευκαύγεια μέσα σε ένα κρατήρα, των οποίων η ανακλαστικότητα θεωρείται ότι οφείλεται στην παρουσία πάγου ή αλάτων. Στις 11 Μαΐου 2015, η NASA δημοσίευσε μια εικόνα υψηλότερης ανάλυσης που δείχνει ότι, αντί για ένα ή δύο σημεία, υπάρχουν στην πραγματικότητα πολλά. Στις 9 Δεκεμβρίου 2015, επιστήμονες της NASA ανέφεραν ότι τα φωτεινά σημεία της Δήμητρας μπορεί να σχετίζονται με έναν τύπο άλατος, ιδιαίτερα μια μορφή αλατόνερου που περιέχει θειικό μαγνήσιο.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Προσομοίωση τροχιάς (Java Applet)

Πλανήτες Νάνοι του Ηλιακού Συστήματος
Δήμητρα