Αρταξέρξης Β΄ της Περσίας

Ο Αρταξέρξης Β΄ (γνωστός και ως Μνήμων ή Αρσάκης) ήταν βασιλιάς της Περσίας από τη δυναστεία των Αχαιμενιδών και βασίλευσε στην Περσική Αυτοκρατορία από το 404 π.Χ. μέχρι τον θάνατό του το 358 π.Χ. Διαδέχθηκε τον πατέρα του Δαρείο Β΄ και κυριάρχησε στη μάχη για το θρόνο εναντίον του αδελφού του, Κύρου του νεότερου το 401 π.Χ. στα Κούναξα.

Η σύγκρουση με τον αδελφό του 
Μετά το τέλος του πατέρα τους, ο Αρταξέρξης Β΄ και ο αδελφός του Κύρος συγκρούσθηκαν για το θρόνο της περσικής αυτοκρατορίας. Η μητέρα τους Παρυσάτιδα ευνοούσε την ανάδειξη του Κύρου, εξαιτίας της ιδιαίτερης προς αυτόν αγάπης της, έχοντας ως πρόσχημα ότι ενώ ήταν νεότερος του Αρταξέρξη Β΄, είχε γεννηθεί όταν ο Δαρείος Β΄ ήταν βασιλιάς, εν αντιθέσει με τον Αρταξέρξη Β΄, που είχε γεννηθεί, όταν ο πατέρας του ήταν ακόμη πρίγκηπας.

Μετά από μία αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Αρταξέρξη Β΄, ο Κύρος φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο, για να απελευθερωθεί μετά τη μεσολάβηση της μητέρας τους. Πήγε στις Σάρδεις, όπου ξεκίνησε να καταστρώνει τα σχέδιά του για τον περσικό θρόνο. Ο Αρταξέρξης Β΄ που ήταν ενήμερος για τους σκοπούς του αδελφού του, έμαθε για αποστολή σώματος 13.000 Ελλήνων μισθοφόρων ανάμεσα στους οποίους 700 Σπαρτιατών, οι οποίοι κατέφθασαν για να ενισχύσουν τη δύναμη του Κύρου με τη δικαιολογία της διαμάχης του Κύρου με τον Τισσαφέρνη σατράπη της Ιωνίας. 

Το καλοκαίρι του 401 π.Χ. στην περιοχή Κούναξα, 15 χιλιόμετρα από την σημερινή πόλη της Βαγδάτης, δόθηκε η μάχη για τον περσικό θρόνο. Η δύναμη του Αρταξέρξη Β΄ ανερχόταν στις 400.000 άνδρες, υπερτριπλάσια της δύναμης του Κύρου. Η τελική επικράτηση του Αρταξέρξη Β΄ συνδυάστηκε με τον θάνατο του αδελφού του.

Η Ανταλκίδειος ειρήνη και τα χρόνια μέχρι τον θάνατό του 
Μετά τη νίκη του στη μάχη για τον περσικό θρόνο, ο Αρταξέρξης Β΄ επέτυχε να απαλλαγεί από τους Έλληνες μισθοφόρους του αντίπαλου στρατεύματος (τους "Μυρίους" κατά τον Ξενοφώντα) -οι οποίοι υπό την ηγεσία του Κλέαρχου πραγματοποιούσαν την κάθοδό τους διαμέσου της Περσικής Αυτοκρατορίας- συνεργαζόμενος με τις εχθρικές πόλεις της Σπάρτης κατά τη διάρκεια του Κορινθιακού πολέμου. Πιο συγκεκριμένα, ο πόλεμος αυτός κράτησε από το 395 π.Χ. μέχρι το 387 π.Χ. και ξεκίνησε ανάμεσα στη Σπαρτιατική Συμμαχία και την Αθήνα, την Κόρινθο, τη Θήβα, το Άργος και την Περσική Αυτοκρατορία. Το τέλος του πολέμου ήρθε με την Ανταλκίδειο ειρήνη, τον βασικό όρο της οποίας έθεσε ο Αρταξέρξης Β΄ και προϋπόθετε, ότι όλες οι πόλεις της Μικράς Ασίας και η Κύπρος ανήκουν στην Περσία και όλες οι πόλεις του ελληνικού ηπειρωτικού χώρου γίνονται ανεξάρτητες εκτός των νήσων Ίμβρου, Λήμνου και Σκύρου, οι οποίες θα παραμείνουν στην Αθήνα. Η Ανταλκίδειος ειρήνη υπογράφηκε το 386 π.Χ. και αφού ο Αρταξέρξης Β΄ είχε προδώσει τους συμμάχους του, φοβούμενος τις συνεχώς αυξανόμενες επιτυχίες των Αθηναίων και είχε συμμαχήσει με τους Σπαρτιάτες.

Εκτός της διαμάχης του με τα ελληνικά φύλα, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αντιμετώπισε την επανάσταση των Αιγυπτίων, οι οποίοι στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του κατέλαβαν την ηγεσία της χώρας τους. Το 383 π.Χ. ο Αρταξέρξης Β΄, με στρατηγούς τον Φαρναβάζο και τον Τιθραύστη, πραγματοποίησε μια προσπάθεια ανακατάληψης της Αιγύπτου, αλλά ο Αιγύπτιος βασιλιάς Αχώρις κατάφερε να αναχαιτίσει την επίθεση, ενώ το 373 π.Χ. έκανε άλλη μία προσπάθεια και πάλι χωρίς επιτυχία. 

Το 367 π.Χ. αντιμετώπισε την επανάσταση των σατραπών, η οποία έληξε με τη δολοφονία του Δατάμη το 362 π.Χ.. 

Ο Αρταξέρξης απεβίωσε την άνοιξη του 358 π.Χ.. Φημολογείται, ότι είχε πάνω από 300 συζύγους με πιο γνωστές τη Στάτειρα, η οποία δολοφονήθηκε από τη μητέρα του Παρυσάτιδα και την Ασπασία.

Άλλες αναφορές 
Ο Αρταξέρξης Β΄ αποτέλεσε αντικείμενο τού Ολυμπιακού λόγου τού Λυσία το 388 π.Χ., ο οποίος τον προσδιόρισε ως έναν από τους δύο σημαντικότερους κινδύνους της ελευθερίας των Ελλήνων, με τον άλλο να είναι ο Διονύσιος Α´ των Συρακουσών.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε τη Στάτειρα, κόρη τού Υδάρνη σατράπη της Παρθίας, Υρκανίας, Μηδίας, κά και είχε τέκνα:
 Αρταξέρξης Γ΄ Ώχος π. 425-338 π.Χ., βασιλιάς της Περσίας.
 Αριάσπης απεβ. π. 359.
 Δαρείος.
 Ροδογούνη, παντρεύτηκε τον Ορόντη Α΄ σατράπη της Σωφηνής & Ματιηνής.
 Άτοσσα Β΄, παντρεύτηκε πρώτα τον Αρταξέρξη Β΄ και μετά τον Αρταξέρξη Γ΄.
Από άλλες συζύγους είχε:
 Αρσάμης.
 Μιθριδάτης.
 Φριαπάτιος, ίσως πρόγονος των Αρσακιδών.
 Άμεστρις, παντρεύτηκε τον Αρταξέρξη Β΄.
 Απάμα, παντρεύτηκε τον Φαρνάβαζο Β΄ της Φρυγίας.
 Όχα, της οποίας η:
 κόρη, παντρεύτηκε τον Αρταξέρξη Γ΄.
 κόρη, παντρεύτηκε τον Τισσαφέρνη σατράπη της Λυδίας.
 112 άλλοι ανώνυμοι γιοί.

Ίσως ήταν κόρη του ή τού Οστάνη ή ενός ηγέτη της Ωξιανής η:
 Σισύγαμβις απεβ. 323 π.Χ., παντρεύτηκε τον Αρσάμη των Αχαιμενιδών, γιο τού Οστάνη.

Παραπομπές

Πηγές 
 Ρόμπιν Λέιν Φοξ, Η Μεγάλη Πορεία - Ο Ξενοφών Και η Κάθοδος των Μυρίων, (2010)
 http://www.livius.org
 http://www.britannica.com

Πέρσες βασιλείς
Δυναστεία των Αχαιμενιδών