Πολυκατοικία Παπαλεονάρδου

Η πολυκατοικία Παπαλεονάρδου βρίσκεται στην συμβολή των οδών Πατησίων και Σκαραμαγκά στην Αθήνα. Οικοδομήθηκε περί το 1925 με μορφολογικές επιρροές του ευρωπαϊκού ρυθμού Αρ Νουβό της εποχής εκείνης σε σχέδια του αρχιτέκτονα και καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Κωνσταντίνου Κιτσίκη. Η πολυκατοικία έχει συνολική επιφάνεια 1590 τ.μ. και θεωρείται εκ των σπουδαιότερων μεσοπολεμικών οικημάτων της Αθήνας.

Ιστορία 
Η Μαρία Κάλλας υπήρξε η διασημότερη ένοικος του κτιρίου· το 1937, μετά το χωρισμό των γονέων της, η μητέρα της πήρε την Κάλλας και την αδερφή της, Υακίνθη, και επέστρεψε στην Αθήνα, όπου εγκαταστάθηκαν στην κατοικία της οδού Πατησίων. Εκεί διέμεινε η μονωδός μέχρι το 1945, οπότε έφυγε ξανά για τη Νέα Υόρκη στις 14 Σεπτεμβρίου.

Το κτίριο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου το 1950. Επί υπουργίας Μελίνας Μερκούρη το 1989, η πολυκατοικία Παπαλεονάρδου χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο ιστορικό και αρχιτεκτονικό μνημείο των νεότερων χρόνων. Στην πρόσοψη του οικήματος είχε αρχικώς τοποθετηθεί αναμνηστική πλάκα που αργότερα αφαιρέθηκε, όπου αναγραφόταν: «Στο σπίτι αυτό έζησε η Μαρία Κάλλας. Υπουργείο Πολιτισμού 1987». Η πολυκατοικία υπέστη ζημιές από τον σεισμό του 1999 και από πυρκαγιά το 2003, ωστόσο, παρά την εκπόνηση σχετικής μελέτης ανακατασκευής, η ανακαίνιση της από το ΝΑΤ τελικώς δεν πραγματοποιήθηκε λόγω έλλειψης πόρων. Το ίδιο διάστημα διέμεναν άστεγοι και τοξικοεξαρτημένοι, με αποτέλεσμα να σφραγιστεί περί το 2008. Από το 2009 ως το 2013 τελούσε υπό κατάληψη ομάδας αντιεξουσιαστών. Τον Ιούλιο του 2017, το κτήριο περιήλθε στην κυριότητα του Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, μέσω σύμβασης με το Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο. 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η υψίφωνος Βάσω Παπαντωνίου εκκίνησε την προσπάθεια ίδρυσης της Ακαδημίας Λυρικής Τέχνης «Μαρία Κάλλας», προτείνοντας τη στέγασή της στην πολυκατοικία της οδού Πατησίων. Τον Αύγουστο του 2023 προκηρύχθηκε ανοικτός δημόσιος διαγωνισμός για την αποκατάσταση του κτηρίου.

Παραπομπές

Προτεινόμενη βιβλιογραφία 
 Κάτια Μητροπούλου, Αθήνα: Μνήμες και κτήρια, α' έκδοση, Εκδόσεις «Ι. Σιδέρης», Αθήνα, Ιούλιος 2004.
 Νίκος Βατόπουλος, Το πρόσωπο της Αθήνας, Εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ, Αθήνα, 2002.
Πάνος Τσολάκης (επιμ.), Συλλογικό λεύκωμα του ΕΜΠ, 50 ετών δράσις του Κώστα Κιτσίκη, 1913-1963, Αθήνα 1965
Δημήτρης Φιλιππίδης, Νεοελληνική Αρχιτεκτονική, Αθήνα 1984
Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής–Deutsches Architektur Museum, Ελλάδα: αρχιτεκτονική του 20ου αιώνα, Αθήνα 2000.

Μεσοπολεμικά κτίρια της Αθήνας
Πολυκατοικία
Μαρία Κάλλας