Δήμος Νέας Ζίχνης

Ο Δήμος Νέας Ζίχνης είναι δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που συστάθηκε  με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Νέας Ζίχνης και Αλιστράτης. Η έκταση του νέου Δήμου είναι 404,307 τ.χλμ και ο πληθυσμός του 8.267 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021 (μειωμένος σε σχέση με την απογραφή του 2011). Το τοπικό συμβούλιο του δήμου αποτελείται από 27 συμβούλους, εκ των οποίων οι 7 εκλέγονται στην ΔΕ Αλιστράτης και οι 20 στην ΔΕ Νέας Ζίχνης. Έδρα του νέου δήμου είναι η Νέα Ζίχνη.

Δημοτικές ενότητες και οικισμοί 
Ο Δήμος διαιρείται σε 2 «δημοτικές ενότητες», οι οποίες αντιστοιχούν στους 2 καταργηθέντες δήμους. Κάθε δημοτική ενότητα διαιρείται σε «κοινότητες», οι οποίες αντιστοιχούν στα διαμερίσματα των καταργηθέντων δήμων.

Πιο συγκεκριμένα (με αστερίσκο σημαίνονται οι έδρες των δημοτικών ενοτήτων, σε αγκύλες ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2001):

Δημοτική ενότητα Νέας Ζίχνης 

Σύνολο πληθυσμού: 5.955 κάτοικοι. (2021)
 Κοινότητα Νέας Ζίχνης -- η Νέα Ζίχνη [ 1.547 ]
 Κοινότητα Αγίου Χριστοφόρου -- ο Άγιος Χριστόφορος [ 137]
 Κοινότητα Αγριανής -- η Αγριανή [ 251]
 Κοινότητα Αναστασιάς -- η Αναστασιά [ 202]
 Κοινότητα Γαζώρου -- ο Γάζωρος [ 912 ]
 Κοινότητα Δήμητρας -- η Δήμητρα [ 217]
 Κοινότητα Δραβήσκου -- ο Δραβήσκος [ 1.109 ]
 Κοινότητα Θολού -- ο Θολός [ 395 ]
 Κοινότητα Μαυρολόφου -- ο Μαυρόλοφος [ 395 ]
 Κοινότητα Μεσορράχης -- η Μεσορράχη [ 210 ]
 Κοινότητα Μυρκίνου -- ο Μύρκινος [ 124 ]
 Κοινότητα Μυρρίνης -- η Μυρρίνη [ 78 ]
 Κοινότητα Νέας Πέτρας -- η Νέα Πέτρα [ 196 ]
 Κοινότητα Σφελινού -- ο Σφελινός [ 182 ]

Επίσης, στο έδαφος της σημερινής δημοτικής ενότητας Νέας Ζίχνης βρίσκεται και ο εγκαταλελειμμένος οικισμός Παλιά Ζίχνη, καθώς και ο εγκαταλελειμμένος συνοικισμός Ζίχνα-Μαχαλά.

Δημοτική ενότητα Αλιστράτης 

Σύνολο πληθυσμού 2.312 κάτοικοι.
 Κοινότητα Αλιστράτης [ 1.682 ]
 η Αλιστράτη [ 1671 ]
 η Ιερά Μονή Αγίας Κυριακής [ 1 ]
 Κοινότητα  Αγιοχωρίου -- το Αγιοχώρι [ 150 ]
 Κοινότητα Λευκοθέας -- ο Σταθμός Λευκοθέας [ 248 ]
Κοινότητα Σταθμού Αγγίστας -- ο Σταθμός Αγγίστας [107]
 Κοινότητα Μανδηλίου -- το Μανδήλι [ 43 ]
 Κοινότητα Σκοπιάς -- η Σκοπιά [ 82 ]

Επίσης, στο έδαφος της σημερινής δημοτικής ενότητας Αλιστράτης βρίσκονται και οι εγκαταλελειμμένοι οικισμοί Κρυοπηγή και Λευκοθέα.

Περιοχή

Η περιοχή του νέου δήμου καλύπτει το βόρειο και βορειοανατολικό τμήμα της πρώην επαρχίας Φυλλίδος. Οι οικισμοί του δήμου ξεκινούν από το  Μενοίκιο όρος (Σκοπιά, Αγριανή, Σφελινός), συνεχίζουν κατηφορίζοντας στους πρόποδές του (Αλιστράτη, Νέα Ζίχνη) και συνεχίζοντας απλώνονται στο βόρειο τμήμα της κοιλάδας του Αγγίτη ποταμού (Γάζωρος, Δραβήσκος, Θολός). Κατά την αρχαιότητα η περιοχή αποτελούσε μέρος της Θράκης και στις περιοχές του Δήμου κατοικούσαν διάφορα θρακικά φύλα, όπως οι Ηδωνοί (ιδρυτές της πόλης της Γαζώρου), οι Δόβηρες και οι Αγριάνες. Αρχαίες πόλεις της περιοχής του δήμου ήταν η Γάζωρος, η Ίχνα, η Μυρκινία, ο Δραβήσκος, ο Σφολενός. 
Το όνομα Ίχνα είναι παιονικό. Οι Ιχναίοι ήταν θρακικό φύλο που κατοικούσε γύρω από την περιοχή της σημερινής Νέας Ζίχνης. Η αυθεντική Ίχνα καταστράφηκε μάλλον από τους Βουλγάρους και ξαναχτίστηκε στους βυζαντινούς χρόνους σε πιο ασφαλή τοποθεσία, την σημερινή, μακρυά από την λίμνη του Αχινού και τον κάμπο. Στα οθωμανικά χρόνια ανήκε στον καζά των Σερρών στο Σαντζάκι της Θεσσαλονίκης και ονομαζόταν Ζίχνε - Zihne. Ενσωματώθηκε στο Ελληνικό κράτος την 29η Ιουνίου 1913 μαζί με την περιοχή των Σερρών.

Η Αλιστράτη είναι νεότερη της Ζίχνης, αν και στην περιοχή της έχουν βρεθεί ίχνη πρώιμης θρακικής αλλά και ρωμαϊκής κατοίκησης. Στην περιοχή της Αλιστράτης κατοικούσαν οι Δόβηρες και οι Ηδωνοί, θρακικά φύλα της περιοχής. Στην περίοδο της τελευταίας περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η Αλιστράτη γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη, η οποία οδήγησε σταδιακά στην πνευματική άνθηση με την ίδρυση σημαντικών εκπαιδευτηρίων, όπως η Κεντρική Ελληνική Σχολή Αλιστράτης και η Αστική Σχολή, η οποία διέθετε οικοτροφείο, παρθεναγωγείο, αρρεναγωγείο, βιβλιοθήκη ακόμη και τυπογραφείο και ως πνευματικό κέντρο της περιοχής, σε συνδυασμό με την Μονή Αγίας Κυριακής  διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ενάντια στις προσπάθειες εκβουλγαρισμού της Ανατολικής Μακεδονίας κατά τον Μακεδονικό Αγώνα. Στα μέσα του 19ου αιώνα, η Αλιστράτη ήταν η έδρα της Μητρόπολης Φιλίππων, Δράμας και Ζιχνών. Ενσωματώθηκε στο Ελληνικό κράτος την 1η Ιουλίου του 1913 μαζί με την πόλη και την περιοχή της Δράμας.

Πάνω από το χωριό Σφελινός υπάρχουν ερείπια Ακρόπολης από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στην ευρύτερη περιοχή του οικισμού έχουν εντοπιστεί αρχαία ευρήματα. Ειδικότερα στη θέση Μέγας Αλέξανδρος, βόρεια του οικισμού, έχουν βρεθεί ερείπια κάστρου, καθώς και τάφοι με πλούσια κτερίσματα.

Σε απόσταση 6 χλμ. νοτιοδυτικά της Αλιστράτης, στη θέση Πετρωτό, βρίσκεται το γνωστό σπήλαιο Αλιστράτης που θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης και το φαράγγι του ποταμού Αγγίτη. Στην βόρεια πλευρά της Αλιστράτης μπορεί κανείς να επισκεφτεί τα αρχαία ορυχεία που λειτουργούσαν την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και εξορύσσονταν σίδηρος, χαλκός, χρυσός και διάφορα πετρώματα για την βαφή των αγγείων. Στην Αλιστράτη λειτουργεί επίσης, ζωολογικός κήπος στο λόφο του Αγίου Κωνσταντίνου, ενώ η αρχιτεκτονική της πόλης είναι πλούσια με πλήθος νεοκλασικών και μακεδονίτικων κτηρίων.

Η Νέα Ζίχνη είναι έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Ζιχνών και Νευροκοπίου.

Διοικητική ιστορία 
Η διοικητική ιστορία της Νέας Ζίχνης ανάγεται στην Κοινότητα Ζηλιαχώβης, η οποία συστάθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1920 με έδρα τον οικισμό Ζηλιάχωβα, η οποία μετονομάστηκε σε Κοινότητα Ζήλειας το 1926 και εκείνη με τη σειρά της σε Κοινότητα Νέας Ζίχνης, στις 30 Αυγούστου 1927. Η Κοινότητα αναγνωρίστηκε σε Δήμο στις 28 Αυγούστου 1990.

Διατελέσαντες δήμαρχοι

Πρόεδροι της Κοινότητας Νέας Ζίχνης 
 Αναστάσιος Δ. Τσιάμης  Με καταγωγή από αρχοντική οικογένεια της Ηπείρου.
 μεταπολιτευτικά:  Σοφοκλής Δαϊρετζής
...
1983-1986 Ελευθέριος Τακουρίδης. Εκλεγείς το 1982 με ποσοστό 38,54%.
1987-1990 Βασίλειος Μιχαλάκος. Εξελέγη λαμβάνοντας το 50,63% των ψήφων. Τελευταίος πρόεδρος της κοινότητας.

Δήμαρχοι Νέας Ζίχνης 
1991-2002 Ιωάννης Χατζησπύρογλου. Πρώτος δήμαρχος, εξελέγη το 1990 με ποσοστό 51,54% έναντι 30,44% για το Δημήτριο Κουιρουκλή. Επανεξελέγη το 1994 με ποσοστό 54,85% από τον 1ο γύρο έναντι 45,15 για τον Δημήτριο Βότση και ξανά το 1998 με 50,99% από τον πρώτο γύρο, επικρατώντας του Θωμά Σερέτη, ο οποίος έλαβε το 49,01% των ψήφων.
1 Ιανουαρίου 2003 - 31 Δεκεμβρίου 2006 Κωνσταντίνος Σαμαρτζάς. Εκλεγείς το 2002 με ποσοστό 66,35% των ψήφων έναντι 33,65 για τον Ανδρέα Δαϊρετζή.
1 Ιανουαρίου 2007 - 22 Οκτωβρίου 2018   Ανδρέας Δαϊρετζής. Ήταν γιος του πρώην προέδρου της κοινότητας, Σοφοκλή Δαϊρετζή και γραμματέας της Ν.Ε. του ΠΑΣΟΚ (1977-2004) και νομαρχιακός σύμβουλος Σερρών (1995-2001). Εξελέγη για πρώτη φορά στον δεύτερο γύρο το 2006 με ποσοστό 52,25% έναντι 47,75 για τον Κωνσταντίνο Σαμαρτζά. Επανεξελέγη το 2010 με 51,78% στον 1ο γύρο, επικρατώντας του Γεωργίου Μαδεμλή (48,22). Για μία ακόμη φορά επανεξελέγη το 2014, με ποσοστό 53,8% έναντι 43,1 για τον Γεώργιο Μαδεμλή στον 1ο γύρο. Δεν ολοκλήρωσε τη θητεία του, καθώς πέθανε στις 22 Οκτωβρίου 2018 λόγω πτώσης από μία σκάλα, όταν ανέβηκε σε μία ροδιά.
 2018 - 2019 Παναγιώτης Πολυμέρης. Εξελέγη δήμαρχος από την πλειοψηφούσα παράταξη του Δήμου, για το υπόλοιπο της θητείας του αποβιώσαντα Δαϊρετζή.
 2019 - σήμερα Παντελεήμων Μπόζης. Εξελέγη το 2019 στον 1ο γύρο με ποσοστό 51,04% έναντι 46,05 για τον Γιώργο Ντώνε και 2,91% για τον Ιωάννη Στεφανόπουλο.

Παραπομπές και σημειώσεις

Πηγές
 Ιστορική αναδρομή
Πρόγραμμα Καλλικράτης - ΦΕΚ Α87 της 07/06/2010
 Απόφαση 45892 του Υπ. Εσωτερικών, Αποκέντρωσης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης - ΦΕΚ Β1292 της 11/08/2010
 Σπήλαιο Αλιστράτης

Δήμοι της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας
Δήμοι του νομού Σερρών