Ηράκλεια η Μηδική

Η Ηράκλεια ήταν ελληνιστική πόλη της Μηδίας.

Κτίσθηκε αρχικά από τον Μ. Αλέξανδρο, είτε κατά την περίοδο 331/30 π.Χ. που βάδιζε εναντίον της Περσεπόλεως, είτε το 324 π.Χ., όταν, σύμφωνα με τον Αρριανό, θέλοντας να απαλύνει την απεριόριστη θλίψη του για τον θάνατο του αδελφικού του φίλου Ηφαιστίωνος, εξεστράτευσε εναντίον του ληστρικού φύλου των Κισσίων ή Κοσσαίων. Σε λίγο χρονικό διάστημα οι Κίσσιοι συνετρίβησαν από τις ελληνικές δυνάμεις και δέχθηκαν την εγκαθίδρυση ελληνικών πόλεων στα εδάφη τους. Μια από αυτές δεν αποκλείεται να ήταν και η Ηράκλεια κοντά στο πέρασμα των Βαγιστάνων της Μηδίας (σημερινό Μπισοτούν, Bisotun). Το όνομα δόθηκε για να τιμηθεί ο θεωρούμενος ως πρόγονος του Μακεδόνα βασιλιά, Ηρακλής, άγαλμα του οποίου κτίσθηκε στους βράχους των Βαγιστάνων από κάποιον Έλληνα σατράπη, Κλεομένη, το 149 π.Χ., όπως φανερώνει η εκεί βραχογραφία.

Ο Στράβων (Στράβων Ηράκλεια Xi σελ. 514) την αναφέρει μαζί με την Απάμεια στην κατεύθυνση προς Ράγες -Ευρωπό. Ο Forbiger την ταυτίζει με την Ηράκλεια του Πλινίου που και αυτός την ανάγει στον ίδιο ιδρυτή. 

Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, η Ηράκλεια καταστράφηκε, λογικά, από κάποια βαρβαρική επιδρομή. Όταν όμως ο Σελευκίδης βασιλιάς Σέλευκος Β' Καλλίνικος επιχείρησε εκστρατεία για την ανάκτηση της Παρθίας και της Περσίδος στα έτη 238 -235 π.Χ., ο συγγενής και στρατηγός του Αχαιός την επανέκτισε, μετονομάζοντάς την σε Αχαΐδα. Η σελευκιδική ονομασία όμως δεν διήρκεσε πολύ και επανήλθε η αρχική. Από τη Γεωγραφική υφήγηση του Κλαυδίου Πτολεμαίου διαπιστώνει κανείς ότι η πόλη επέζησε τουλάχιστον μέχρι την παρθική περίοδο.

Πηγές 
 Johann Gustav Droysen Ιστορία των Επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Αθανάσιου Αγγελόπουλου Κλαυδίου Πτολεμαίου Γεωγραφική υφήγησις, εκδ. ελεύθερη σκέψις.
 Αρριανού Αλεξάνδρου Ανάβασις εκδ. Εξάντας

Αρχαίες πόλεις της Περσίας
Αρχαίες πόλεις της Μηδίας
Εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου