Χελιδόνι

Το χελιδόνι είναι αποδημητικό πτηνό και ανήκει στην τάξη των στρουθιόμορφων. Το μέγεθος του είναι 12-22 cm ανάλογα το είδος στο οποίο ανήκει καθώς και το χρώμα του. Τα χελιδόνια μεταναστεύουν κατά δεκάδες εκατοντάδες σε σμήνη, στα μεσογειακά κλίματα από τον Μάρτιο προκειμένου να αναπαραχθούν και στο τέλος του φθινοπώρου μεταναστεύουν προς τα ζεστά κλίματα της Αφρικής
  
.

Τροφή 

Τα χελιδόνια τρέφονται κυρίως με μικρά έντομα, αράχνες, νύμφες και κάμπιες. Τα έντομα και τις αράχνες τα πιάνουν συνήθως στον αέρα, πετώντας προς αυτά με το ράμφος τους ανοικτό.

Αναπαραγωγή 

Το θηλυκό χελιδόνι γεννάει 4-6 αυγά, η επώαση των αυγών διαρκεί περίπου 12 ως 20 μέρες ανάλογα το είδος και μετά την εκκόλαψη οι γονείς τις πρώτες μέρες τα ταΐζουν με μικρά έντομα ενώ αργότερα τα μαθαίνουν να πετάνε και να αναζητούν την τροφή τους.

Γνωστότερα είδη 

Η μαυροσταχτάρα, αν και εμφανισιακά μοιάζει με χελιδόνι, ανήκει σε διαφορετική οικογένεια πτηνών.
 Οχθοχελίδονο
 Βραχοχελίδονο
 Δενδροχελίδονο
 Λευκοχελίδονο
 Σταβλοχελίδονο

Στην τέχνη και τη λαϊκή κουλτούρα 
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το χελιδόνι είναι στενά συνδεδεμένο με την έλευση της άνοιξης στην Ελλάδα και σε άλλες νότιες χώρες, καθώς αυτήν την εποχή μεταναστεύει σε περιοχές με μεσογειακό κλίμα. Χαρακτηριστική είναι η παροιμία που προειδοποιεί ότι ο άστατος καιρός δεν έχει τελειώσει με το που έρχεται το πρώτο χελιδόνι, όπως τείνουν να νομίζουν οι άνθρωπο: Ένα μονάχα χελιδόνι δέν κάνει τήν άνοιξη΄(Αρχαία ελληνικά: Μία χελιδών έαρ ού ποιεί).

Πολλές είναι οι ιστορίες και οι παραδόσεις που συνδέονται με τα χελιδόνια. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά έθιμα είναι τα χελιδονίσματα.

Αναφορές στο χελιδόνι 

 Στο ποίημα "Η πρωτομαρτιά ή Το χελιδόνι" (1876) του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, γιορτάζεται ο ερχομός της άνοιξης με την έλευση του πρώτου χελιδονιού.
 Στο τραγούδι "Όταν γυρίζουν τα χελιδόνια" (1959) του Κώστα Γιαννίδη σε στίχους Μίμη Τραϊφόρου, η Σοφία Βέμπο ταυτίζει το χελιδόνι με την άνοιξη και την αρχή των ερωτικών σκιρτημάτων.
 Στο "Ένα το χελιδόνι" από το ποίημα "Το άξιον εστί", ο Οδυσσέας Ελύτης μιλά και για το μοναδικό χελιδόνι που φέρνει μεταφορικά την άνοιξη της δημοκρατίας. Το ποίημα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης και τραγούδησε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης στον δίσκο Το άξιον εστί (1964). 
 Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης ερμήνευσε και το "Χελιδόνι σε κλουβί (Πού το πάνε το παιδί)" (1970) του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους Νίκου Γκάτσου, όπου τονίζεται η άγρια φύση του πουλιού, που δεν μπορεί να ζήσει στην αιχμαλωσία.
 Στο τραγούδι του Γιώργου Νταλάρα "Αχ χελιδόνι μου" (1971) σε μουσική Μάνου Λοΐζου και στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, φαίνεται η σχέση του χελιδονιού με την άνοιξη, μια και αδυνατεί να πετάξει με κακοκαιρία.
 Η εφήμερη παρουσία του πουλιού σε ένα μέρος είναι παρούσα στο τραγούδι "Χρόνια χελιδόνια" που ηχογράφησε η Χάρις Αλεξίου σε μουσική Χρήστου Νικολόπουλου και στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου για τον δίσκο 24 τραγούδια (1977).
 Στο ποίημα "Σαν τα χελιδόνια, λέλε μου" από το βιβλίο Η φλέβα του λαιμού (1998), ο Σωτήρης Δημητρίου αναφέρεται στην επιστροφή των χελιδονιών που φεύγοντας αφήνουν άδειες τις φωλιές που έχουν φτιάξει.
 Ο τσιγγάνικος θρύλος του μαύρου χελιδονιού ακούγεται στη βουλγάρικη ταινία του Γκεόργκι Ντουλγκέροφ Το μαύρο χελιδόνι (1996).
 Ο αλγερινός συγγραφέας Γιασμίνα Χάντρα έγραψε το μυθιστόρημα Τα χελιδόνια της Καμπούλ (2002) με θέμα την κατάσταση στο Αφγανιστάν την εποχή της κυριαρχίας των Ταλιμπάν, που ήταν υποψήφιο για το Λογοτεχνικό Βραβείο του Δουβλίνου International IMPAC. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, στην ταινία κινουμένων σχεδίων Τα χελιδόνια της Καμπούλ (2019) των Ζαμπού Μπρετμάν και Ελεά Γκομπέ-Μεβεγιέκ.

Παραπομπές 

Χελιδονίδες