Παγκόσμιος Δείκτης Ειρήνης

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ειρήνης (αγγλικά: Global Peace Index, GPI) είναι μία προσπάθεια να μετρηθεί η σχετική θέση κρατών και περιοχών ως προς την ειρηνικότητά τους. Είναι έργοτου Ινστιτούτου για την Οικονομία και την Ειρήνη και αναπτύχθηκε σε συνεργασία με διεθνή ομάδα ειδικών πάνω στην ειρήνη από ινστιτούτα ειρήνης και δεξαμενές σκέψης με βάσει δεδομένα που συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν από το Economist Intelligence Unit. Ο κατάλογος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2007 και έπειτα τον Μάιο του 2008, στις 2 Ιουνίου του 2009, 10 Ιουνίου του 2010 και πιο πρόσφατα στις 25 Μαΐου 2011, ενώ αξιώνεται ότι είναι η πρώτη μελέτη κατάταξης των χωρών του κόσμου με βάση την ειρηνικότητά τους. Η μελέτη είναι πνευματικό δημιούργημα του Αυστραλού επιχειρηματία Steve Killelea και επιδοκιμάστηκε από προσωπικότητες όπως ο Κόφι Ανάν, ο Δαλάι Λάμα, ο αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου, ο πρώην πρόεδρος της Φινλανδίας Μάρτι Αχτισάαρι, ο Μουχάμαντ Γιούνους, ο οικονομολόγος Τζέφρι Σαχς, ο πρώην πρόεδρος της Ιρλανδίας Μαίρη Ρόμπινσον και ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ. Οι παράγοντες που μελετήθηκαν από από τους συγγραφείς περιλαμβάνουν τους εσωτερικούς παράγοντες όπως η βία και η εγκληματικότητα στην χώρα και τους εξωτερικούς παράγοντες στις διεθνείς σχέσεις της χώρας όπως ή στρατιωτικές δαπάνες και οι πόλεμοι.

Μεθοδολογία 
Η ερευνητική ομάδα είχε επικεφαλής την The Economist Intelligence Unit σε συνδυασμό με ακαδημαϊκούς και ειδικούς στον τομέα της ειρήνης. Μέτρησαν την ειρηνικότητα μιας χώρας με βάσει ένα ευρύ φάσμα δεικτών, 24 στο σύνολο. Ένας πίνακας των δεικτών φαίνεται παρακάτω. Στον πίνακα, το UCDP σημαίνει Uppsala Conflict Data Program (Πρόγραμμα Δεδομένων Συγκρούσεων της Ουψάλας), πρόγραμμα του Πανεπιστημίου της Ουψάλας της Σουηδίας, το EIU σημαίνει The Economist Intelligence Unit, το UNSCT σημαίνει United Nations Survey of Criminal Trends and Operations of Criminal Justice Systems, το ICPS σημαίνει International Center for Prison Studies στο King's College London, το IISS σημαίνει την έκδοση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Σπουδών (International Institute for Strategic Studies) The Military Balance 2007 (Η Στρατιωτική Ισορροπία 2007), το SIPRI σημαίνει την Βάση Δεδομένων Μεταφορών Όπλων του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου Ειρήνης της Στοκχόλμης (Stockholm International Peace Research Institute) και το BICC σημαίνει το Διεθνές Κέντρο για την Σύγκληση της Βόννης (Bonn International Center for Conversion).

Όσοι δείκτες δεν είναι ήδη σε κλίμακα από 1 έως 5 μετατρέπονται με βάσει την ακόλουθη σχέση: x=(x-Min(x))/(Max(x)-Min(x)) όπου Max(x) και Min(x) είναι η υψηλότερη και η χαμηλότερη τιμή του συγκεκριμένου δείκτη που εμφανίζεται. Η κλίμακα από 0 έως 1 που προκύπτει μετατρέπεται μετά σε 1 έως 5. Μετά οι δείκτες πολλαπλασιάζονται με συντελεστές βάρους ανάλογα με την κρίση της ερευνητικής ομάδας ως προς την σπουδαιότητά τους. Τα αποτελέσματα χωρίζονται κατόπιν σε δύο υποπίνακες, εσωτερικής ειρήνης με βάρος 60% και εξωτερικής ειρήνης με βάρος 40% και προκύπτει το τελικό αποτέλεσμα..

Τα κύρια ευρήματα του Παγκόσμιου Δείκτη Ειρήνης είναι:
 Η ειρήνη συσχετίζεται με δείκτες όπως του εισοδήματος, της εκπαίδευσης και του επιπέδου της περιφερειακής ολοκλήρωσης
 Οι ειρηνικές χώρες  συχνά έχουν υψηλά επίπεδα διαφάνειας στην κυβέρνηση και χαμηλή διαφθορά.
 Οι μικρές σταθερές χώρες που είναι μέρη ευρύτερων σχηματισμών είναι πιο πιθανό να έχουν υψηλότερη βαθμολογία.

Εφαρμόστηκε στατιστική ανάλυση ώστε να ανακαλυφθούν πιο συγκεκριμένοι παράγοντες ειρήνης. Ειδικότερα, η ερευνητική ομάδα έψαξε για δείκτες που είτε περιλαμβάνονταν είτε όχι και που είχαν υψηλά επίπεδα συσχέτισης με την συνολική βαθμολογία των χωρών. Ανάμεσα στους στατιστικά σημαντικούς δείκτες που δεν χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση είναι η λειτουργικότητα της κυβέρνησης μια χώρας, η περιφεριακή ολοκλήρωση, η εχθρότητα προς τους ξένους, η σημαντικότητα της θρησκείας στην εθνική ζωή, και το κατά κεφαλή ΑΕΠ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την μελέτη του 2007 λείπουν η Λευκορωσία, η Ισλανδία, πολλά Αφρικανικά κράτη, η Μογγολία, η Βόρεια Κορέα και το Αφγανιστάν. Δεν συμπεριλαμβάνονται επειδή δεν ήταν διαθέσιμα αξιόπιστα στοιχεία και για τους 24 δείκτες.

Κριτική και αντίδραση στην κριτική 
Ο Economist δημοσιεύοντας τον κατάλογο, παραδέχτηκε ότι αυτός «θα δεχτεί αρκετές επικρίσεις.» Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Economist, το βάρος που δίνεται στις στρατιωτικές δαπάνες μπορεί να φανεί ότι δίνει προβάδισμα σε χώρες που απολαμβάνουν την ειρήνη επειδή άλλες (οι ΗΠΑ) αναλαμβάνουν την άμυνά τους. Η πραγματική χρησιμότητα του δείκτη, δεν έγκειται στην συγκεκριμένη κατάταξη μιας χώρας τώρα, αλλά στο πως αυτή η κατάταξη αλλάζει με τον χρόνο, παρακολουθώντας έτσι το πότε και το πως οι χώρες γίνονται περισσότερο ή λιγότερο ειρηνικές.
 
Ο δείκτης ειρήνης έχει δεχτεί κριτική γιατί δεν περιλαμβάνει δείκτες που να έχουν άμεση σχέση με την βία κατά των γυναικών και των παιδιών. Η Riane Eisler γράφοντας στο Christian Science Monitor εξέφρασε την άποψη ότι «θέτοντάς του μετριοπαθώς, αυτό το τυφλό σημείο κάνει τον δείκτη πολύ ανακριβή.» Αναφέρει ότι σε ένα αριθμό συγκεκριμένων περιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, όπου ισχυρίζεται ότι το 90% των γυναικών υφίστανται ακρωτηριασμό στα γενετικά όργανα και της Κίνας όπου κατά την ίδια η βρεφοκτονία θηλυκών βρεφών είναι ακόμα πρόβλημα, σύμφωνα με μια μελέτη του 2000 από την UNICEF.

Ο δείκτης επιδοκιμάστηκε από ένα αριθμό σημαντικών διεθνών προσωπικοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του πρώην γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Κόφι Ανάν, του τέως προέδρου της Φινλανδίας και αποδέκτη του βραβείου Νόμπελ για το 2008, Μάρτι Αχτισάαρι, του Δαλάι Λάμα, του αρχιεπισκόπου Ντέσμοντ Τούτου, του Μουχάμαντ Γιούνους και του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ. Ο Steve Killelea, ο αυστραλός που εμπνεύστηκε την ιδέα για τον δείκτη, ισχυρίζεται ότι ο δείκτης είανι «κάλεσμα για ξύπνημα προς όλους τους ηγέτες της υφηλίου.».

Global Peace Index rankings 
Τα κράτη που θεωρούνται πιο ειρηνικά έχουν χαμηλότερη βαθμολογία. Χώρες με βαθμολογίες σε πράσινο φόντο ανήκουν στο 20% των πιο ειρηνικών για το συγκεκριμένο έτος, ενώ αυτές με κόκκινο στο χαμηλότερο 20%.

Σημείωση: Έχουν γίνει αλλαγές στην μεθοδολογία για τα δεδομένα του 2009.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Vision of Humanity - Global Peace Index Site 
 Interactive world map of the Global Peace Index  
 Institute for Economics and Peace

Κατάλογοι χωρών
Ειρήνη