Επαρχία Κυδωνίας

Η Επαρχία Κυδωνίας ήταν μια από τις πέντε επαρχίες του Νομού Χανίων της Κρήτης. Υπήρξε διοικητική τοπική υποδιαίρεση της Ελλάδας από την ενσωμάτωση της Κρήτης στην Ελλάδα το 1912-13, μέχρι το 1997 οπότε καταργήθηκε σύμφωνα με το σχέδιο Καποδίστριας. Γειτνίαζε δυτικά με την Επαρχία Κισσάμου, νοτιοδυτικά με την Επαρχία Σελίνου, νοτιοανατολικά με την Επαρχία Σφακίων και δυτικά με την Επαρχία Αποκορώνου. Βόρεια βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος και τον κόλπο της Σούδας. Σημαντικό μέρος της επαρχίας ήταν πεδινό και είχε πρωτεύουσα τα Χανιά.

Η επαρχία πήρε το όνομά της από την αρχαία πόλη Κυδωνία, η οποία ήταν χτισμένη στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται η πόλη των Χανίων.

Το 1923 έφυγαν από την επαρχία Τουρκοκρητικοί με την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και αντικαταστάθηκαν εν μέρει με Έλληνες πρόσφυγες. Το 1928 είχε 54.052 κατοίκους. Πριν την Διοικητική διαίρεση του 1912 αποτελούνταν από τους δήμους:
Δήμος Ακρωτηρίου
Δήμος Κεραμειών
Δήμος Αλικιανού
Δήμος Πύργου
Δήμος Ψηλονέρου
Δήμος Περιβολίου
Δήμος Λάκκων και 
Δήμος Σούδας
Μετά την διοικητική διαίρεση, η επαρχία Κυδωνίας αποτελούνταν από το Δήμο Χανίων και 33 κοινότητες.

Προσωπικότητες
 Ιωσήφ Βαλέστ η Βαλέστρας (Joseph Balestra, - 1822) ,Γάλλος φιλέλληνας αξιωματικός, κορσικανικής καταγωγης ,γεννήθηκε στην επαρχία Κυδωνίας .Ήρθε στην Ελλάδα μαζί με τον Δημήτρη Υψηλάντη ,οργάνωσε το πρώτο μικρό σώμα τακτικού στρατού καί κατόρθωσε με αυτό νά αποκρούσει τουρκική απόβαση στις ακτές της Μεσσηνίας. Σκοτώθηκε πολεμώντας ηρωικά έξω από το Ρέθυμνο της Κρήτης στις 14 Απριλίου 1822.

Πηγές
Λήμμα «Κυδωνίας επαρχία», εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, Αθήνα, 1930

Κυδωνίας
Κυδωνίας