Σαλώνα

Τα Σάλωνα ήταν αρχαία Ιλλυρική πόλη στη Δαλματία την πρώτη χιλιετία π.Χ.  Αναπτύχθηκαν τον 3ο αιώνα π.Χ., αποτελούσαν το μεγαλύτερο αρχαιολογικό πάρκο στην Κροατία με περισσότερους από 60.000 κατοίκους, στην πόλη αυτή γεννήθηκε ο μέγιστος Ρωμαίος αυτοκράτορας Διοκλητιανός. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν χτίσει αγορά-αποικία στην πόλη . Στην αρχαιότητα υπήρχε Ελληνική αγορά, κατοικούσαν Ιλλυριοί Δαλματοί, κατόπιν κατακτήθηκε από την Ρωμαϊκή δημοκρατία. Τα Σάλωνα έγιναν η πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής επαρχίας της Δαλματίας, την εποχή που ο Ιούλιος Καίσαρας συγκρούστηκε με τον Πομπήιο υποστήριξαν τον Καίσαρα. Ο Καίσαρας ίδρυσε νέα Ρωμαϊκή πόλη την Μαρτία Ιουλία Βαλερία Σαλόνα Φελίξ που περιείχε Φόρουμ, θέατρο και μια είσοδο στα βορειοανατολικά την Πόρτα Καισάρεια. 

Ο Οκταβιανός Αύγουστος εξόπλισε τα τείχη της πόλης με πύργους. Το τραπεζοειδής σχήμα της πόλης άλλαξε με την επέκταση της προς τα ανατολικά και δυτικά, απέκτησε Φόρουμ, θέατρο, Θέρμες και Υδραγωγείο. Πολλές επιγραφές βρέθηκαν στην Ελληνική γλώσσα και στην Λατινική γλώσσα μέσα στην πόλη και στα κοιμητήρια έξω από αυτήν, οι Ρωμαίοι είχαν απαγορεύσει τις ταφές στο εσωτερικό της πόλης. Πολλές μαρμάρινες Σαρκοφάγοι βρέθηκαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Σπλιτ, δείχνουν την μεγάλη ευημερία της πόλης στην Ρωμαική περίοδο. Τα Σάλωνα είχαν νομισματοκοπείο που συνδέθηκε με το Σίρμιο και με τα ασημένια νομίσματα που κόπηκαν στις Δειναρικές Άλπεις μέσω της Οδού Αργεναταρίας. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός μετά την παραίτηση του αποσύρθηκε στα Σάλωνα και οικοδόμησε το τεράστιο Παλάτι του Διοκλητιανού, έγινε ο πυρήνας της μετέπειτα πόλης του Σπλιτ. H ευημερία συνεχίστηκε στα Σάλωνα τον 14ο και τον 15ο αιώνα, οικοδομήθηκαν μια βασιλική επισκοπή, μια γειτονική εκκλησία, ένα βαφτιστήρι εσωτερικά των τειχών και διάφορες πηγές που τιμούσαν τους μάρτυρες. Τα Σάλωνα δημιούργησαν μια μοναδική σχολή για την διδασκαλία της Βυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής. Ο Πάπας Γρηγόριος Α΄ έστειλε επιστολή στον επίσκοπο Σαλώνων Μάξιμο με την οποία τον προειδοποίησε ότι οι Σλάβοι επιτέθηκαν στα Βαλκάνια (600). Τα Σάλωνα καταστράφηκαν τον 7ο αιώνα από τις επιδρομές των Σλάβων και των Αβάρων (614) Οι δραπέτες κάτοικοι εγκαταστάθηκαν μέσα στο Παλάτι του Διοκλητιανού που ανακατέλαβαν το κάστρο (639) και απετέλεσε τη βάση της σημερινής πόλης Σπλιτ.

Παραπομπές

Πηγές
Ejnar Dyggve. History of Salonitan Christianity. 1951
Katičić, Radoslav (1976). Ancient languages of the Balkans. The Hague, Netherlands
Željko Rapanić; (2013) O početcima i nastajanju Dubrovnika (The origin and formation of Dubrovnik. additional considerations) p. 94; Starohrvatska prosvjeta
John Everett-Heath. "Dalmatia." Concise Dictionary of World Place-Names. Oxford University Press. 2005

Αρχαίες ελληνικές αποικίες
Αρχαίες πόλεις της Ιλλυρίας
Σπλιτ