Άτλας των ιδιόμορφων γαλαξιών

Ο Άτλαντας των ιδιόμορφων γαλαξιών  (Atlas of Peculiar Galaxies) είναι ένας αστρονομικός κατάλογος ιδιόμορφων γαλαξιών που συνέταξε ο Halton Arp. Στον άτλαντα, που δημοσιεύτηκε το 1966, παρουσιάζεται ένα σύνολο 338 γαλαξιών. 

Ο αρχικός σκοπός αυτού του καταλόγου ήταν να παρουσιάσει φωτογραφίες παραδειγμάτων από διαφορετικού είδους ιδιόμορφους κοντινούς γαλαξίες. Ο Arp αντιλήφθηκε ότι ο λόγος που οι γαλαξίες σχηματίζονταν σε σπειροειδείς ή ελλειπτικούς δεν ήταν πολύ κατανοητός. Αντιλήφθηκε τους ιδιόμορφους γαλαξίες ως μικρά «πειράματα» τα οποία οι αστρονόμοι  μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να καταλάβουν τις φυσικές διεργασίες που διαμορφώνουν τους σπειροειδείς ή ελλειπτικούς γαλαξίες. Με αυτό τον άτλαντα, οι αστρονόμοι είχαν ένα δείγμα ιδιόμορφων γαλαξιών που μπορούσαν να μελετήσουν σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Ο άτλαντας δεν παρουσιάζει  μια ολοκληρωμένη εικόνα κάθε ιδιόμορφου γαλαξία στον ουρανό, αλλά αντίθετα παρέχει παραδείγματα από διαφορετικά φαινόμενα όπως παρατηρούνται σε κοντινούς γαλαξίες.

Επειδή λίγα ήταν γνωστά την στιγμή της δημοσίευσης σχετικά με τις φυσικές διεργασίες που προκαλούν τα διάφορα σχήματα, οι γαλαξίες στον άτλαντα κατατάσσονται με βάση την εμφάνισή τους. Τα αντικείμενα 1-101 είναι μοναχικοί σπειροειδείς γαλαξίες ή σπειροειδείς γαλαξίες με μικρούς συνοδούς. Τα αντικείμενα  102-145 είναι ελλειπτικοί γαλαξίες και γαλαξίες που μοιάζουν με ελλειπτικούς. Μοναχικοί ή ομάδες γαλαξιών με μήτε ελλειπτικό μήτε σπειροειδές σχήμα είναι τα αντικείμενα 146-268. Τα αντικείμενα 269-327 είναι διπλοί γαλαξίες. Τέλος, τα αντικείμενα που απλώς δεν ταιριάζουν σε καμία από τις παραπάνω κατηγορίες είναι τα αντικείμενα 332-338. Τα περισσότερα αντικείμενα είναι γνωστά από άλλους προσδιορισμούς, αλλά λίγοι γαλαξίες είναι περισσότερο γνωστοί με τον αριθμό Arp που τους αντιστοιχεί (όπως ο Arp 220).

Σήμερα, οι φυσικές διεργασίες που οδήγησαν στις παραδοξότητες στον άτλαντα του Arp δεν είναι πολύ κατανοητές. Ένας μεγάλος αριθμός αντικειμένων είναι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες, όπως ο M51 (Arp 85), Arp 220, και οι Γαλαξίες Κεραίες (NGC 4038/4039, ή Arp 244). Λίγοι γαλαξίες είναι απλά γαλαξίες νάνοι που δεν έχουν αρκετή μάζα για να παράγουν αρκετή βαρύτητα για να επιτρέψει στους γαλαξίες να σχηματίσουν μία συνεκτική δομή. Ο NGC 1569 (Arp 210) είναι ένα παράδειγμα ενός από τους γαλαξίες νάνους στον άτλαντα. Λίγοι άλλοι γαλαξίες είναι ραδιογαλαξίες. Αυτά τα αντικείμενα έχουν ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες που παράγουν πανίσχυρους πίδακες. Ο άτλαντας περιλαμβάνει τους κοντινούς ραδιογαλαξίες  M87 (Arp 152) και Κένταυρος Α (Arp 153).

Αξιοπρόσεκτοι γαλαξίες Arp

Λίστα γαλαξιών στον κατάλογο

Σπειροειδείς γαλαξίες

Γαλαξίες με χαμηλής φωτεινότητας επιφάνεια 

(Στα αγγλικά:Low surface brightness galaxies) 
Αυτοί είναι κυρίως νάνοι γαλαξίες ή φτωχά περιγγεγραμμένοι γαλαξίες (με τον προσδιορισμό Sm) οι οποίοι έχουν χαμηλή φωτεινότητα επιφάνειας. Η χαμηλής φωτεινότητας επιφανείας γαλαξίες είναι στην πραγματικότητα  αρκετά κοινοί. Με την εξαίρεση του NGC 2857 (Arp 1), ο οποίος είναι ένας σπειροειδείς γαλαξίας Sc (που σημαίνει ότι έχει μία ξεκάθαρη δομή και χαλαρά συνδεδεμένους σπειροειδείς βραχίονες και ένα αχνό αλλά καλά διαγραφόμενο πυρήνα).

Γαλαξίες με χωρισμένους βραχίονες
(Στα αγγλικά:Galaxies with split arms) 
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει σπειροειδείς γαλαξίες με βραχίονες που χωρίζουν σε δύο ξεχωριστά μέρη.

Γαλαξίες με αποκομμένα τμήματα

(Στα αγγλικά:Galaxies with detached segments) 
Αυτή η κατηγορία περιέχει σπειροειδείς γαλαξίες με βραχίονες που μοιάζουν να είναι κομματιασμένοι. Κάποια κομμάτια μπορεί να φαίνονται αποκομμένα εξαιτίας λωρίδων σκόνης στους βραχίονες ενώ άλλοι φαίνονται αποκομμένοι εξαιτίας της παρουσίας ενός λαμπρού σμήνους αστέρων (ή ασυνεχείς αλυσίδες σμηνών) στους σπειροειδείς βραχίονες.

Σπειροειδείς γαλαξίες με τρεις βραχίονες
(Στα αγγλικά:Three-armed spiral galaxies) 
Συνήθως, οι περισσότεροι γαλαξίες έχουν δύο καθαρά διαχωρισμένους βραχίονες, ή έχουν μόνο διάχυτες ινώδεις σπειροειδείς δομές. Οι γαλαξίες με τρεις καθαρά διαχωρισμένους σπειροειδείς βραχίονες είναι σπάνιοι.

Σπειροειδείς γαλαξίες με έναν βραχίονα

(Στα αγγλικά:One-armed spiral galaxies) 
Οι σπειροειδείς γαλαξίες είναι επίσης σπάνιοι. Σε αυτή τη περίπτωση ο μονός σπειροειδής βραχίονας μπορεί να σχηματίστηκε εξαιτίας της βαρυτικής αλληλεπίδρασης με έναν άλλο γαλαξία.

Σπειροειδείς γαλαξίες με έναν βαρύ βραχίονα 

(Στα αγγλικά:Spiral galaxies with one heavy arm) 
Οι σπειροειδείς βραχίονες σε αυτούς τους γαλαξίες έχουν ασσύμετρη εμφάνιση. Ένας βραχίονας μπορεί να εμφανίζεται λαμπρότερος από τον άλλο. Στις φωτογραφικές πλάκες του Arp, ο λαμπρός βραχίονας μοιάζει σκοτεινός ή «βαρύς». Ενώ οι περισσότεροι γαλαξίες (όπως ο Μεσιέ 101 και ο NGC 6946) είναι απλά ασσύμετροι, ο NGC 6365 είναι ένα αλληλεπιδρόν ζεύγος γαλαξιών, όπου ο ένας φαίνονται από τα πλάγια και βρίσκεται εκεί που θα ήταν ο σπειροειδής βραχίονας του άλλου γαλαξία.

Σπειροειδείς γαλαξίες με σχήμα ολοκληρώματος 
(Στα αγγλικά:Integral sign spiral galaxies) 
Αυτοί γαλαξίες μοιάζουν με ένα επιμηκυνσμένο σχήμα S (ή όπως το σήμα του ολοκληρώματος που χρησιμοποιείται στα μαθηματικά). Κάποια αντικείμενα όπως το IC 167, είναι απλοί συνηθισμένοι σπειροειδείς γαλαξίες που φαίνονται από μία ασυνήθιστη γωνία. Άλλα αντικείμενα, όπως το UGC 10770, είναι αλληλεπιδρώντα ζεύγη γαλαξιών με παλιρροϊκές ουρές που μοιάζουν με σπειροειδείς βραχίονες.

Σπειροειδείς γαλαξίες με χαμηλής φωτεινότητας επιφάνειας συνοδούς 

(Στα αγγλικά:Spiral galaxies with low surface brightness companions) 
Πολλοί από τους σπειροειδείς γαλαξίες πιθανώς να αλληλεπιδρούν με τους συνοδούς στο οπτικό πεδίο. Σε μερικές περιπτώσεις είναι δύσκολο να καθοριστεί αν ο συνοδός είναι κοντά φυσικά κοντά στον γαλαξία ή ο συνοδός είναι μία πηγή μπροστά ή πίσω από τον γαλαξία ή στην άκρη του σπειροειδή γαλαξία.

Σπειροειδείς γαλαξίες με μικρούς υψηλής φωτεινότητας επιφάνειας συνοδούς 

(Στα αγγλικά:Spiral galaxies with small high surface brightness companions) 
Πάλι, αυτοί οι σπειροειδείς γαλαξίες μπορεί να αλληλεπιδρούν με τους συνοδούς γαλαξίες, αν και κάποιοι συνοδοί μπορεί να είναι πηγές μπροστά η πίσω από τον γαλαξία ή ακόμη λαμπρά αστρικά σμήνη μέσα στον σπειροειδή γαλαξία.

Σπειροειδείς γαλαξίες με μεγάλους υψηλής φωτεινότητας επιφάνειας συνοδούς 

(Στα αγγλικά:Spiral galaxies with large high surface brightness companions) 
Οι γαλαξίες σε αυτή την κατηγορία είναι σχεδόν ξεκάθαρα αλληλεπιδρούσες πηγές. Το διασημότερο από αυτά τα αντικείμενα είναι ο Γαλαξίας της Δίνης (M51; Arp 85), ο οποίος αποτελείται από ένα σπειροειδή γαλαξία, τον NGC 5194, ο οποίος αλληλεπιδρά με τον μικρότερο ελλειπτικό γαλαξία NGC 5195. Η αλληλεπίδραση έχει παραμορφώσει το σχήμα και των δύο γαλαξιών: η σπειροειδής δομή του μεγαλύτερου σπειροειδή γαλαξία έχει ενισχυθεί και μία γέφυρα αστέρων και αερίου έχει σχηματιστεί μεταξύ των δύο γαλαξιών. Πολλοί άλλοι γαλαξίες στην κατηγορία συνδέονται επίσης με γέφυρες.

Σπειροειδείς γαλαξίες με ελλειπτικούς συνοδούς 

(Στα αγγλικά:Spiral galaxies with elliptical companions) 
Όπως και οι σπειροειδείς γαλαξίες με υψηλής φωτεινότητας επιφάνειας συνοδούς, οι περισσότεροι από αυτούς τους σπειροειδείς γαλαξίες είναι ξεκάθαρα αλληλεπιδρώντα συστήματα. Παλιρροϊκές ουρές και γέφυρες είναι εμφανείς σε πολλές από τις εικόνες.

Ελλειπτικοί και ελλειπτικόμορφοι γαλαξίες

Ελλειπτικοί γαλαξίες συνδεδεμένοι με σπειροειδείς γαλαξίες 

(Στα αγγλικά:Elliptical galaxies connected to spiral galaxies) 
Αυτά τα αντικείμενα μοιάζουν πάρα πολύ με την προηγούμενη κατηγορία. Όλα από τα χαρακτηριστικά των γαλαξιών όπως παλιρροϊκές ουρές και γέφυρες δημιουργήθηκαν εξαιτίας της βαρυτικής αλληλεπίδρασης.

Ελλειπτικοί γαλαξίες που απωθούν σπειροειδείς βραχίονες 
(Στα αγγλικά:Elliptical galaxies repelling spiral arms) 
Με βάση την περιγραφή αυτών των αντικείμενων, φαίνεται ότι ο Αρπ αρχικά νόμιζε ότι οι ελλειπτικοί γαλαξίες απωθούσαν τους βραχίονες των συνοδών γαλαξιών. Όμως, οι παλιρροϊκοί σπειροειδείς γαλαξίες μπορεί στην πραγματικότητα να μοιάζουν παραμορφωμένοι εξαιτίας της αλληλεπίδρασης. Κάποιοι από τους «απωθημένους» σπειροειδείς βραχίονες είναι από την αντίθετη πλευρά του σπειροειδή γαλαξία από τον ελλειπτικό γαλαξία. Προσομοιώσεις δείχνουν ότι τέτοια χαρακτηριστικά σχηματίζονται μόνο από τις βαρυτικές αλληλεπιδράσεις, χωρίς την ανάγκη απωθητικών δυνάμεων.

Ελλειπτικοί γαλαξίες κοντά σε και παραμορφώνοντας σπειροειδείς γαλαξίες 

(Στα αγγλικά:Elliptical galaxies close to and perturbing spiral galaxies) 
Αυτή είναι μία ακόμη κατηγορία στην οποία η πλειονότητα είναι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες. Όπως φαίνεται από το όνομα της κατηγορίας, οι σπειροειδείς γαλαξίες μοιάζουν παραμορφωμένοι. Ο Arp αρχικά περιέγραψε κάποιους από τους ελλειπτικούς ως απωθητικούς.

Γαλαξίες με κοντινά κομμάτια

(Στα αγγλικά:Galaxies with Nearby Fragments)

Υλικό προερχόμενο από ελλειπτικούς γαλαξίες

(Στα αγγλικά:Material emanating from elliptical galaxies) 
Ο Arp πίστευε ότι οι ελλειπτικοί γαλαξίες σε αυτή την κατηγορία εκτόξευαν υλικό από τον πυρήνα τους. Πολλές από τις εικόνες μπορούν να αναλυθούν με αυτό τον τρόπο. Όμως, αυτά τα αντικείμενα είναι μια ανάμειξη άλλων φαινόμενων. Για παράδειγμα, ο NGC 2914 (Arp 137) είναι απλώς ένας σπειροειδής γαλαξίας με αχνούς βραχίονες, και ο NGC 4015 (Arp 138) είναι ζεύγος αλληλεπιδρώντων γαλαξιών, όπου ο ένας φαίνεται από τα πλάγια. Κάποια αντικείμενα, όπως ο NGC 2444 και ο NGC 2445 (Arp 143), είναι συστήματα που περιέχουν «δακτυλιοειδείς γαλαξίες», που δημιουργήθηκαν όταν ένας γαλαξίας (ο ελλειπτικός στην περίπτωση) πέρασε μέσα από τον δίσκο του άλλου. Αυτό το πέρασμα δημιούργησε ένα βαρυτικό κύμα στο οποίο το αέριο ωθείται πρώτα προς τα μέσα και μετά προς τα έξω για να δημιουργήσει μία δακτυλιοειδή μορφή.

Άμορφοι γαλαξίες
(Στα αγγλικά:Amorphous galaxies) 
Οι γαλαξίες σε αυτή τη κατηγορία αναφέρονται από τον Αρπ ως γαλαξίες που δεν έχουν ούτε ελλειπτικό ούτε σπειροειδές σχήμα. Αν και δεν χρησιμοποιεί τον όρο «άμορφος» αυτός είναι ο καλύτερος για αυτούς του γαλαξίες.

Πολλοί από αυτούς τους γαλαξίες είναι είτε αλληλεπιδρώντες γαλαξίες ή γαλαξίες που είναι υπολείμματα συγχώνευσης δύο μικρότερων γαλαξιών. Η διαδικασία της αλληλεπίδρασης παρήγαγε πολλά παλιρροϊκά χαρακτηριστικά, όπως οι παλιρροϊκές ουρές και γέφυρες, που μπορεί να διαρκέσουν έως πολύ μετά την συγχώνευση των  δίσκων και των πυρήνων των προγενήτορων γαλαξιών. Αν και οι παλιρροϊκές ουρές περιγράφονται ως αρκετά διαφορετικά οπτικά φαινόμενα («αντιουρές», «ίνες», «θηλιές»), είναι όλα εκφάσεις των ίδιων φαινόμενων.

Γαλαξίες με συνδεδεμένους δακτυλίους

(Στα αγγλικά:Galaxies with associated rings) 
Όπως σημειώθηκε πριν, αυτοί οι δακτυλιοειδείς γαλαξίες μπορούν να σχηματιστούν όταν ο γαλαξίας συνοδός περνά μέσα από τον δακτυλιοειδή γαλαξία. Η αλληλεπίδραση παράγει μία επιρροή κύματος που φέρνει πρώτα το αέριο προς το κέντρο και μετά προς τα έξω, για να δημιουργηθεί ένας δακτύλιος.

Γαλαξίες με πίδακες

(Στα αγγλικά:Galaxies with jets) 
Αυτοί οι γαλαξίες φαίνεται να εκτοξεύουν υλικό προς τα έξω από τον πυρήνα. Οι «πίδακες» αυτοί καθέ αυτοί μοιάζουν με νερό που εκτοξεύεται από ένα σωλήνα, όπως στα σιντριβάνια. Στην περίπτωση του IC 803 (Arp 149) και του NGC 7609 (Arp 150), οι πίδακες είναι απλώς μέρη μίας άμορφης δομής δημιουργημένη από τους αλληλεπιδρώντες γαλαξίες. Στο Arp 151 και στο Μεσιέ 87 (Arp 152), όμως, οι πίδακες είναι ιονισμένα αέρια που εκτοξεύονται από το περιβάλλον υπέρμαζων μαύρων τρυπών στους ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες (ΕΓΠ) των γαλαξιών. Αυτοί οι πίδακες είναι πανίσχυρες πηγές ακτινοβολίας συγχρότου, κυρίως στα ραδιοκύματα.

Παραμορφωμένοι γαλαξίες με εσωτερική απορρόφηση 

(Στα αγγλικά:Disturbed galaxies with interior absorption) 
Οι γαλαξίες σε αυτήν την κατηγορία παρουσιάζουν σκούρες λωρίδες που κρύβουν μέρος του δίσκου του γαλαξία. Όλοι αυτοί οι γαλαξίες είναι προϊόντα συγχώνευσης γαλαξιών. Ο NGC 520 (Arp 157) είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα μίας ενδιάμεσου σταδίου συγχώνευσης, όπου οι δύο προγενήτορες γαλαξιακοί δίσκοι έχουν καταρρεύσει μαζί, αλλά οι πυρήνες όχι. Ο Κένταυρος Α (Arp 153) και ο NGC 1316 (Arp 154) είναι και οι δύο στην πραγματικότητα ελλειπτικοί γαλαξίες με ασυνήθιστες λωρίδες σκόνης: η κίνησή τους και η δομή τους υποδηλώνει ότι έχουν υποστεί γεγονότα συγχώνευσης πρόσφατα. Ο NGC 4747 (Arp 159) μπορεί να είναι τίποτα παραπάνω από ένα σπειροειδή γαλαξία που φαίνεται από τα πλάγια με σκούρες λωρίδες σκόνης.

Γαλαξίες με διάχυτες ίνες
(Στα αγγλικά:Galaxies with diffuse filaments) 
Οι ίνες αυτών των αντικείμενων μπορεί να αντιπροσωπεύουν παλιρροϊκές ουρές από αλληλεπιδράσεις γαλαξιών. Πολλοί από τους γαλαξίες είναι υπολείμματα συγχώνευσης δύο σπειροειδών γαλαξιών που σχηματίζουν ένα μονό ελλειπτικό γαλαξία. Όμως, ο NGC 3414 (Arp 162) μοιάζει να είναι απλά ένας ασυνήθιστος φακοειδής γαλαξίας με πολύ μικρό δίσκο σε σχέση με το μέγεθος του εξογκώματος. Ο NGC 4670 (Arp 163) είναι ένας μπλε συμπιεσμένος γαλαξίας νάνος με πολλή έντονη αστρογόνο διεργασία: είναι σαφώς πολύ μικρός για να είναι υπόλειμμα συγχώνευσης δύο γαλαξιών όπως στα υπόλοιπα δείγματα, αν και μπορεί να προήλθε από μία πολλή μικρότερη αλληλεπίδραση.

Γαλαξίες με διάχυτες αντιουρές
(Στα αγγλικά:Galaxies with diffuse counter-tails) 
Όλα αυτά τα αντικείμενα είναι γαλαξίες σε βαρυτική αλληλεπίδραση. Αυτές οι αντιουρές είναι παλιρροϊκά χαρακτηριστικά που δημιουργήθηκαν από τις βαρυτικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ δύο γαλαξιών, όπως και στα άλλα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στον κατάλογο του Αρπ. Ο Μεσιέ 32 (Arp 168), ένας νάνος γαλαξίας αλληλεπιδρά με τον γαλαξία της Ανδρομέδας, περιλαμβάνεται στην κατηγορία (αν και η «διάχυτη αντιουρά» είναι πολύ δύσκολο να φανεί στην φωτογραφία του Αρπ).

Γαλαξίες με στενές αντιουρές

(Στα αγγλικά:Galaxies with narrow counter-tails) 
Αυτή είναι μία άλλη κατηγορία που περιλαμβάνει γαλαξίες με παλιρροϊκές ουρές που παράγονται από τις βαρυτικές αλληλεπιδράσεις. Αυτές οι ουρές είναι στενότερες και καλύτερα διαγραφόμενες από αυτές των αντικειμένων 167-172.

Γαλαξίες με στενές ίνες

(Στα αγγλικά:Galaxies with narrow filaments) 
Αυτή η κατηγορία περιέχει μία ανάμειξη διαφορετικών τύπων αντικειμένων. Όπως και οι γαλαξίες με στενές ίνες ή με αντιουρές, κάποιοι από τους γαλαξίες στην κατηγορία έχουν υποστεί αλληλεπιδράσεις, και οι ίνες είναι παλιρροϊκά χαρακτηριστικά δημιουργημένα από αυτές τις αλληλεπιδράσεις. Άλλα παραδείγματα, όμως, είναι απλά μοναχικοί γαλαξίες με αχνούς σπειροειδείς βραχίονες που περιγράφονται ως «ίνες» από τον Αρπ.

Γαλαξίες με υλικό που εκτοξεύεται από τον πυρήνα

(Στα αγγλικά:Galaxies with material ejected from nuclei) 
Τα απορρίματα σε πολλά από αυτά τα αντικείμενα φαίνεται να είναι παλιρροϊκά χαρακτηριστικά δημιουργημένα σε πρόσφατες βαρυτικές αλληλεπιδράσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις (όπως ο NGC 5544 και ο NGC 5545 στο Arp 199), τα «απορρίματα» είναι σαφέστατα ένας σπειροειδής γαλαξίας που φαίνεται από το πλάι και συμβαίνει να είναι ευθυγραμμισμένος με τον πυρήνα του άλλου γαλαξία.

Σχεδόν όλα τα αντικείμενα σε αυτήν την κατηγορία αλληλεπιδρούν ή έχουν πρόσφατα υποστεί αλληλεπιδράσεις. Ο NGC 3712 (Arp 203) είναι μία εξαίρεση: είναι απλώς ένας σπειροειδής γαλαξίας χαμηλής φωτεινότητας επιφάνειας.

Γαλαξίες με ανωμαλίες, απορρόφηση και διάλυση

(Στα αγγλικά:Galaxies with irregularities, absorption, and resolution) 
Οι γαλαξίες σε αυτή την κατηγορία έχουν είτε ανώμαλη δομή (ανωμαλίες), αξιοσημείωτες λωρίδες σκόνης (απορρόφηση) ή τραχεία εμφάνιση (διάλυση). Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει μία ανάμειξη αλληλεπιδρώντων γαλαξιών παραμορφωμένους από τις παλιρροϊκές αλληλεπιδράσεις, κοντινούς γαλαξίες νάνους και σπειροειδείς γαλαξίες με ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα αερίου.

Γαλαξίες με κοντινές θηλιές

(Στα αγγλικά:Galaxies with adjacent loops) 
Αυτές οι κοντινές θηλιές είναι μία ακόμη έκφαση δομών που σχηματίστηκαν από τη βαρυτική αλληλεπίδραση μεταξύ γαλαξιών. Κάποια από αυτά τα παραδείγματα αποτελούνται από γαλαξίες που έχουν ολοκληρώσει την διαδικασία συγχώνευσης: οι «κοντινές θηλιές» είναι απλώς τα υπολείμματα της αλληλεπίδρασης. Ανάμεσα στα αντικείμενα της κατηγορίας είναι ο Arp 220, ένα από τα καλύτερα μελετημένα παραδείγματα υπέρλαμπρου υπέρυθρου γαλαξία στον ουρανό.

Γαλαξίες με άμορφους σπειροειδείς βραχίονες

(Στα αγγλικά:Galaxies with amorphous spiral arms) 
Πολλοί από αυτούς του γαλαξίες είναι υπολείμματα συγχώνευσης. Οι «άμορφοι βραχίονες» είναι παλιρροϊκά συντρίμμια που έμειναν μετά τη σύγκρουση.

Γαλαξίες με ομόκεντρους δακτυλίους
(Στα αγγλικά:Galaxies with concentric rings) 
Αυτοί οι γαλαξίες είναι κελυφόμορφες δομές. Κάποιες τέτοιες δομές έχουν αναγνωριστεί ως αποτέλεσμα πρόσφατων συγχωνεύσεων. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, η δομή μπορεί να είναι ο εξώτερος δίσκος ενός φακοειδή γαλαξία. Σε κάποιες πολύπλοκες περιπτώσεις, ο γαλαξίας με το κέλυφος ή τα δακτυλίους είναι ένας φακοειδής γαλαξίας που αλληλεπιδρά με έναν άλλο γαλαξία: η καταγωγή του κελύφους σε τέτοια συστήματα μπορεί να είναι δύσκολο να καθοριστεί.

Γαλαξίες με εμφάνιση διαχωρισμού

(Στα αγγλικά:Galaxies with the appearance of fission) 
Αν και η περιγραφή των αντικειμένων σε αυτήν την κατηγορία υπαινίσσεται ότι οι γαλαξίες διαχωρίζονται και δεν συγχωνεύονται, πολλά από τα αντικείμενα αυτά έχουν τονισμένες παλιρροϊκές ουρές και γέφυρες που έχουν σχηματιστεί ως συνέπεια της αλληλεπίδρασης.  Τα περισσότερα αντικείμενα είναι σε ένα πρώιμο στάδιο της διαδικασίας της συγχώνευσης, όπου οι γαλαξίες εξακολουθούν να έχουν διαφορετικούς πυρήνες και χαρακτηριστικούς, αν και παραμορφωμένους δίσκους. Ανάμεσα στους πιο αξιοσημείωτους γαλαξίες σε αυτήν την κατηγορία είναι οι Γαλαξίες Κεραίες (NGC 4038 και NGC 4039, Arp 244) και οι Γαλαξίες Ποντίκια (NGC 4676, Arp 242).

Όμως, δεν είναι όλα τα αντικείμενα αλληλεπιδρώντες γαλαξίες. Λίγοι από αυτούς τους γαλαξίες είναι απλώς γαλαξίες νάνοι με περίεργη μορφή.

Γαλαξίες με ανώμαλα εξογκώματα

(Στα αγγλικά:Galaxies with irregular clumps) 
Αυτά τα αντικείμενα είναι μία σειρά από ανώμαλα εξογκώματα χωρίς συνεκτική δομή. Πολλά από αυτά τα αντικείμενα είναι απλώς νάνοι γαλαξίες. Κάποια από αυτά τα αντικείμενα είναι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες, ενώ άλλα μικρές ομάδες γαλαξιών. Και στις δύο περιπτώσεις, πολλοί από τους γαλαξίες που τα αποτελούν είναι ανώμαλοι γαλαξίες. Η τοποθέτηση πολλών ανώμαλων γαλαξιών μπορεί να μοιάζει με έναν μεγάλο ανώμαλο γαλαξία, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στον άτλαντα ταξινομούνται ως ένας γαλαξίας.

Διπλοί και πολλαπλοί γαλαξίες
Ο Arp αρχικά αναφέρεται σε αυτούς τους γαλαξίες ως «διπλός γαλαξίας», αλλά σε πολλά από τα δείγματα υπάρχουν περισσότεροι από δύο γαλαξίες. Κάποια από τα αντικείμενα είναι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες, ενώ άλλα είναι ομάδες γαλαξιών. Η διαφορά είναι ότι οι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες έχουν παραμορφωθεί, ενώ στις ομάδες είναι απλά βαρυτικά δεμένοι μεταξύ τους χωρίς να είναι αναγκαστικά αρκετά κοντά για να αλλοιώσουν ο ένας τη δομή του άλλου σημαντικά.

Γαλαξίες με συνδεδεμένους βραχίονες

(Στα αγγλικά:Galaxies with connected arms) 
Όλοι αυτοί γαλαξίες είναι αλληλεπιδρώντα ζευγάρια γαλαξιών με την εξαίρεση του NGC 5679 (Arp 274), που μπορεί να είναι ένα αλληλεπιδρών τρίο γαλαξιών.
Οι συνδεδεμένοι βραχίονες που περιγράφονται εδώ είναι παλιρροϊκές γέφυρες που σχηματίζονται μεταξύ των γαλαξιών. Αυτές οι γέφυρες σχηματίζονται στα πρώτα στάδια της αλληλεπίδρασης.

Αλληλεπιδρώντες γαλαξίες

(Στα αγγλικά:Interacting galaxies) 
Αντίθετα με τα αντικείμενα στον τομέα «άμορφοι γαλαξίες», οι αλληλεπιδρώντες γαλαξίες που αποτελούν τα αντικείμενα ξεχωρίζουν ακόμα ο ένας από τον άλλο.

Γαλαξίες με προσέλκηση

(Στα αγγλικά:Galaxies with infall and attraction) 
Αυτή η κατηγορία περιέχει μία παράξενη ανάμειξη αντικειμένων. Δύο από τα αντικείμενα είναι γαλαξίες που φαίνονται από το πλάι με μικρότερους συνοδούς κοντά. Δύο από τα αντικείμενα συνδέονται με παλιρροϊκές γέφυρες. Τα δύο τελευταία αντικείμενα μπορεί απλώς να αλληλεπιδρούν με μεγάλη απόσταση μεταξύ τους.

Γαλαξίες με εφφέ ανέμου

(Στα αγγλικά:Galaxies with wind effects) 
Αν και περιλαμβάνει διπλούς γαλαξίες η κατηγορία, πολλά από αυτά τα αντικείμενα είναι μοναχικοί γαλαξίες. Τα «εφφέ ανέμου» αναφέρονται στην εμφάνιση, και όχι στην πραγματική ανίχνευση μεγάλης ταχύτητας αερίου (όπως συμβαίνει στο Μεσιέ 82). Σε κάποιες περιπτώσεις, η εμφάνιση μπορεί να είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, συγκεκριμένα στον  NGC 3981 (Arp 289), η αχνή εκτενής εκπομπή μπορεί να έχει σχέση με την έμφυτη φύση του γαλαξία και όχι με αλληλεπιδράσεις με άλλα σώματα.

Διπλοί ή πολλαπλοί γλαξίες με μακριές ίνες

(Στα αγγλικά:Double or multiple galaxies with long filaments)
Οι μακριές ίνες πιθανότατα παλιρροϊκές ουρές ή γέφυρες που έχουν δημιουργηθεί ως αποτέλεσμα βαρυτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των γαλαξιών.

Αναταξινόμητα αντικείμενα

(Στα αγγλικά:Unclassified objects) 
Ο Arp δεν ταξινόμησε τα αντικείμενα 298-310 στον άτλαντά του. Αυτά τα αντικείμενα είναι κυρίως αλληλεπιδρώντα ζευγάρια γαλαξιών.

Ομάδες γαλαξιών 

(Στα αγγλικά:Groups of galaxies)

Αλυσίδες γαλαξιών 

(Στα αγγλικά:Chains of galaxies)

Διάφορα 

(Στα αγγλικά:Miscellaneous)

Λαμπρότεροι γαλαξίες Arp για ερασιτέχνες αστρονόμους 
Ο Maynard Pittendreigh, ένας ερασιτέχνης αστρονόμος και περιστασιακός συγγραφέας, συνέθεσε τον κατάλογο των λαμπρότερων γαλαξιών  Arp που παρατηρούνται ευκολότερα από τους ερασιτέχνες αστρονόμους. Οι γαλαξίες στη λίστα δεν απαιτούν ειδικό εξοπλισμό για να παρατηρηθούν. Αυτοί περιλαμβάνουν:

Arp 26, ή M 101
Arp 37, ή M 77
Arp 76, ή M 90
Arp 77
Arp 85, ή M 51
Arp 116,ή M 60
Arp 120
Arp 152, ή M 87
Arp 153
Arp 168, ή M 32
Arp 244
Arp 269
Arp 270
Arp 271
Arp 281
Arp 286
Arp 317, ή M 65
Arp 313
Arp 337, ή M 82

Δείτε επίσης
Κατάλογος αντικειμένων Μεσιέ (M)
New General Catalogue (NGC)

Παραπομπές
Atlas of Peculiar Galaxies courtesy of the NASA/IPAC Extragalactic Database. Retrieved on 2006-07-03, 2006-07-12, 2006-07-14, 2006-07-16, 2006-07-17, 2006-07-18, 2006-07-19, 2006-07-20, 2006-07-24, 2006-07-25, 2006-07-26, 2006-07-27, 2006-07-31, 2006-08-02, 2006-08-08, 2006-08-10, 2006-08-13.
NASA/IPAC Extragalactic Database General information retrieval on individual Arp objects. Retrieved on 2006-07-03, 2006-07-12, 2006-07-14, 2006-07-16, 2006-07-17, 2006-07-18, 2006-07-19, 2006-07-20, 2006-07-24, 2006-07-25, 2006-07-26, 2006-07-27, 2006-07-31, 2006-08-02, 2006-08-08, 2006-08-10, 2006-08-13.

Σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Amateur observations of the galaxies
Earthlings - Astronomy web site Paul and Liz Downing
Grasslands Observatory Arp Galaxies
Dick Miller's images of all 338 Arps
Information for observing Arp Peculiar Galaxies
Hubble Images Peculiar Galaxy Pair Arp 87
NASA/IPAC Extragalactic Database Electronic Copy of the 'Atlas of Peculiar Galaxies

Περαιτέρω διάβασμα
 J. Kanipe, D. Webb The Arp Atlas of Peculiar Galaxies, A Chronicle and Observer's Guide, Willmann-Bell Inc. (2006) ISBN 978-0-943396-76-7

Αστρονομικοί κατάλογοι 
Ιδιόμορφοι γαλαξίες