Ελατόφυτο Αχαΐας

Το Ελατόφυτο, γνωστότερο με το παλιό του όνομα Μάζι, είναι χωριό της Αχαΐας στην πρώην Επαρχία Καλαβρύτων. Βρίσκεται στις πλαγιές του Χελμού σε υψόμετρο περίπου από 1.140 έως 1.205 μέτρα και συνορεύει με τα χωριά Πλανητέρο, όπου βρίσκονται οι πηγές του Αροάνιου, με τα Καστριά, τον Βάλτο, τον Άρμπουνα και το Νομό Κορινθίας. Είναι το πιο ορεινό χωριό της πρώην Επαρχίας Καλαβρύτων ενώ θεωρείται, μετά τον κτηνοτροφικό οικισμό του Οβρυόκαμπου στο Παναχαϊκό, ως ο δεύτερος πιο ορεινός οικισμός στην Αχαΐα.

Ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 4 κάτοικοι.

Ιστορία
Παραμένει άγνωστο το πότε κατοικήθηκε για πρώτη φορά το Μάζι. Σύμφωνα με τον Διονύσιο Ζακυθηνό το 1320 από τους Βυζαντινούς παραχωρήθηκαν στον Χελμό γαίες για εγκατάσταση σε αρβανίτες στρατιώτες της αυτοκρατορίας και είναι πιθανό κάποιοι από αυτούς να εγκατασταθήκαν στο Μάζι. Αντίθετα, μια προφορική παράδοση λέει ότι οι πρώτοι οικιστές ήρθαν εδώ από τη Ζάκυνθο άγνωστο για ποιον λόγο. Πιθανότερη θεωρείται η πρώτη εκδοχή, καθώς το τοπονύμιο Μάζι έχει αλβανική προέλευση και συναντάται και σε άλλες περιοχές εγκατάστασης αρβανιτών κατά τον Μεσαίωνα.

Το χωριό αναφέρεται πρώτη φορά σε Ενετικό έγγραφο του 1700 με 19 οικογένειες ενώ άκμασε επί Τουρκοκρατίας όπου τον 18ο αιώνα αναφέρεται ότι ήταν κώμη με δημοτικό σχολείο.

Επί Τουρκοκρατίας το Μάζι αναφέρεται με καθαρά χριστιανικό πληθυσμό, η μόνη παρουσία Οθωμανών ήταν όταν περνούσε ο Σπαής για την είσπραξη των φόρων. Διοικητικά ανήκε στον Καζά των Καλαβρύτων και στο Σέμτι της Κατσάνας. Από το Μάζι ήταν η οικογένεια των Χονδρογιανναίων. Ο Γιάννης Χοντρογιάννης ήταν αυτός που μαζί με τα παιδιά του στις 16 Μαρτίου του 1821 έστησε ενέδρα στη "Χελωνοσπηλιά" για να σκοτώσει τον Τούρκο φοροεισπράκτορα Σεϊδή Λαλιώτη, σε μια από τις πρώτες επιθέσεις των επαναστατημένων Ελλήνων. Τραγική ήταν μετά την απελευθέρωση η ιστορία όλης της οικογένειας όπου κυνηγήθηκαν από την οικογένεια του Ν. Ταμπακόπουλου και το ελληνικό κράτος και έγιναν ληστές χάνοντας κάποια στιγμή και τη ζωή τους.

Μαζαίοι αγωνιστές αναφέρονται η οικογένεια Χονδρογιάννη με τον πατέρα Ιωάννη και τους γιούς Ηλία, Αναστάσιο, Ανδρούτσο, Γεώργιο και Σωτήρη. Μαζί τους στη "Χελωνοσπηλιά" ήταν και ο Μαζαίος Ιωάννης Δημόπουλος. Άλλη οικογένεια αγωνιστών ήταν οι Παπαδαίοι με τους Σωτήριο, Γιώργο, Ηλία που διετέλεσε βουλευτής Καλαβρύτων και ο Γεώργιος όπου μετά την απελευθέρωση έγινε Δήμαρχος Κλειτορίας και βουλευτής Καλαβρύτων. Άλλη γνωστή οικογένεια με προσφορά στον αγώνα ήταν και η Δαφαλιά με τους Αθανάσιο, Παναγιώτη και Ιωάννη. Οι οικογένειες Καρκούλια, Οικονόμου κτλ.

Στην περιοχή του Μαζιού υπάρχουν πολλές σπηλιές, κάποιες από αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί από τους Χονδρογιανναίους σαν λημέρι ενώ αναφέρεται ότι σπηλιά του Μαζιού χρησιμοποιήθηκε σαν νοσοκομείο στη Μάχη του Λεβιδίου.

Μετά την απελευθέρωση οι κάτοικοι του χωριού εγκαταστάθηκαν σε χαμηλότερη θέση, εγκαταλείποντας το χωριό, σε κάμπο όπου είχαν ιδιοκτησίες και καλύβες, τα "Μαζέικα Καλύβια", ή απλά Μαζέικα όπως λέγονταν. Παρόλα αυτά το χωριό συνέχισε να χρησιμοποιείται σαν θερινή κατοικία αλλά και μόνιμη εφόσον το 1906 αναφέρεται με 42 κατοίκους. Το νέο χωριό γνώρισε ακμή μεγάλη και εξελίχτηκε στο σημερινό κεφαλοχώρι της Κλειτορίας. Μαζαίοι αναφέρεται ότι εγκαταστάθηκαν μετά την επανάσταση και στον Ριόλο όπου αναφέρεται συνοικισμός Μαζέικα.

Το 1943 το Μάζι όπως και πολλά άλλα χωριά της Επαρχίας Καλαβρύτων κάηκε από τον Γερμανικό στρατό κατοχής κατά τη διάρκεια της "επιχείρησης Καλάβρυτα" και συγκεκριμένα από την ομάδα μάχης του λοχαγού Χανς Κόκερτ της 117ης μεραρχίας κυνηγών. Στις 12 Δεκεμβρίου εκτέλεσαν 12 Μαζαίους στη θέση "Μαγέρου" σαν αντίποινα για τους εκτελεσθέντες Γερμανούς στρατιώτες. Η αποκάλυψη της εκτέλεσης των μελών του γερμανικού λόχου Σόμπερ είχε γίνει την επόμενη μέρα του γεγονότος (8-12-1943) από τον επιζώντα Αλσατό Ροζέ Βάλτερ, με αποτέλεσμα την έναρξη του ολοκαυτώματος της Επαρχίας Καλαβρύτων με την καταστροφή στους Ρωγούς.

Διοικητική εξέλιξη
Από το 1835 ως το 1912 αποτέλεσε οικισμό του Δήμου Κλειτορίας. Το 1912 αποτέλεσε οικισμό της Κοινότητας Μαζέικων (ή Κάτω Κλειτορίας όπως μετονομάστηκε το 1930) έως το 1997 που αποτέλεσε οικισμό του Δήμου Λευκασίου (ή Κλειτορίας, όπως μετονομάστηκε το 2008). Από το 2011 αποτελεί οικισμό της Τοπικής Κοινότητας Κλειτορίας, του "Καλλικρατικού" Δήμου Καλαβρύτων.

Προσωπικότητες
Αθανάσιος Κωστόπουλος
Σωτήριος Παπαδαίος
Αθανάσιος Φεφές
Γιάννης Χοντρογιάννης

Δείτε επίσης
 Μαζαίικα ή Μαζέικα
 Μαζαίικα Ριόλου

Παραπομπές

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Δημήτριος Γεωργίου Πανόπουλος, Χονδρογιανναίοι. Η τραγωδία των πρώτων επαναστατών του 1821, Εκδόσεις Ιωάννη Πικραμένου, Πάτρα 2009. ISBN 978-960-92482-2-8.
 Γεώργιος Παπανδρέου, Καλαβρυτινή επετηρίς: ήτοι πραγματεία περί της ιστορικής των Καλαβρύτων επαρχίας, Εκδότης Μιχαήλ Ι. Σαλιβέρος, Εν Αθήναις 1906.
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α', Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Μαζαίικα.

Βιβλιογραφία
 Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.

Χωριά του νομού Αχαΐας
Δήμος Λευκασίου
Δήμος Καλαβρύτων