Θεόδωρος Καβαλιώτης

Ο Θεόδωρος Αναστασίου (1718-1789) ήταν Έλληνας λόγιος, από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές του ελληνικού κόσμου τον 18ο αιώνα. Γεννήθηκε στην Καβάλα, γι'αυτό και ονομάστηκε Καβαλιώτης. Λόγω της ευφυίας του και της κλίσης του προς τα γράμματα, το Σωματείο των Χαλκέων τον έστειλε στα Γιάννενα για να μαθητεύσει στον Ευγένιο Βούλγαρη. Αφού μαθήτευσε εκεί αρκετό καιρό, ακολούθησε τον Βούλγαρη και στην Κοζάνη για να συνεχίσει τις σπουδές του. Αργότερα πήγε στη Μοσχόπολη (Αλβανία περιοχή Βορείου Ηπείρου), όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, και για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (1743-1769) διετέλεσε καθηγητής και διευθυντής (από το 1750) μιας από τις πιο γνωστές ελληνικές σχολές του 18ου αιώνα, της Νέας Ακαδημίας. Παντρεύτηκε και χειροτονήθηκε ιερέας. Μετά από λίγο ονομάστηκε μέγας πρωτοπαπάς. Αφού δίδαξε για πολλά χρόνια, πήγε στην Πόλη και διορίστηκε από τον Πατριάρχη ιεροκήρυκας της πρώτης Ιουστινιανής Αχριδών. Αποδήμησε στη Γερμανία αναζητώντας περαιτέρω μόρφωση. Επέστρεψε στην Μοσχόπολη και απεβίωσε το το 1786.

Συγγράμματα 
Υπήρξε ένας των αρίστων διδασκάλων του γένους. Εκτός των άλλων έγραψε Ελληνική Γραμματική, τρίγλωσσο λεξικό της Ελληνικής απλής, Βλαχικής και Αλβανικής γλώσσας, κ.α.

Πηγές 
 Τα ιστορικά. Εκδόσεις Μέλισσα, 1985
 Αφιέρωμα, 1821-1871 Δημ. Τσάκωνας, 1971.
 Ηπειρωτικά χρονικά, 1933 
  

Έλληνες λόγιοι του 18ου αιώνα
Έλληνες κληρικοί
Νεοελληνικός διαφωτισμός
Έλληνες λεξικογράφοι
Έλληνες παιδαγωγοί
Αλβανική γλώσσα