Υπερξενικό οξύ

Το υπερξενικό οξύ ή διοξοτετραϋδροξυξένο είναι μια ασταθής χημική ένωση του ξένου (Xe), ενός ευγενούς αερίου, που σχηματίζεται με τη διάλυση τετραοξειδίου του ξένου (XeO4) σε νερό (H2O):

Το ίδιο το υπεροξικό οξύ δεν έχει απομονωθεί έξω από υδατικό διάλυμα, γιατί σε όξινα διαλύματα διασπάται σε τριοξείδιο του ξένου (XeO3) και διοξυγόνο (O2)

Ο χημικός τύπος του οξέος, H4XeO6, προέρχεται από την οκταεδρική γεωμετρία των υπερξενικών αλάτων του με αλκάλια μέταλλα.

Υπερξενικά ανιόντα και άλατα 

Υπερξενικά ονομάζονται τα άλατα που περιέχουν το κίτρινο ανιόν [XeO6]4-. Αυτό το ανιόν έχει οκταεδρική «μοριακή» γεωμετρία, όπως αποδείχθηκε με φασματοσκοπία Raman, στην οποία οι δεσμοί O-Xe-Ο έχουν γωνίες που κυμαίνονται μεταξύ 87 και 93 μοιρών, ενώ το μήκος του δεσμού Xe-Ο καθορίστηκε σε 187,5 pm.

Παραγωγή 
Τα υπερξενικά συνθέτονται με αποπρωτονίωση τριοξειδίου του ξένου με διάλυσή τους σε μια ισχυρή βάση:

Αν χρησιμοποιηθεί το υδροξείδιο το βαρίου [Ba(OH)2] ως βάση, κρυσταλλώνεται υπερξενικό βάριο:

Χημική συμπεριφορά και εφαρμογές 
Τόσο το υπερξενικό οξύ όσο και το ανιόν του είναι ισχυρά οξειδωτικά αντιδραστήρια, ικανά να οξειδώσουν τον άργυρο (Ag) από την οξειδωτική βαθμίδα +1 στην +3, το χαλκό (Cu) από την οξειδωτική βαθμίδα +2 στην +3 και το κατιόν μαγγανίου (Mn2+, οξειδωτική βαθμίδα +2) σε υπερμαγγανικό ανιόν ([MnO4]-, οξειδωτική βαθμίδα +7). Το υπερξενικό νάτριο (Na4XeO6), το υπερξενικό κάλιο (K4XeO6) και το υπερξενικό βάριο είναι υδατοδιαλυτά Το διάλυμα υπερξενικού βαρίου χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για τη σύνθεση τεραοξείδιου του ξένου:

Τα περισσότερα υπερξενικά μεταλλικά άλατα είναι σταθερά, με γνωστή εξαίρεση τον υπερξενικό άργυρο, που διασπάται βίαια.

Το υπερξενικό νάτριο (Na4XeO6) χρησιμοποιείται στον αναλυτικό διαχωρισμό ιχνών αμερικίου (Am) από το κιούριο (Cm). Ο διαχωρισμός περιλαμβάνει την οξείδωση του Am3+ σε Am4+ από το υπερξενικό νάτριο, υπό την παρουσία ιόντων λανθανίου (La3+), και ακολουθείται από την επίδραση φθοριούχου ασβεστίου, που σχηματίζει αδιάλυτα φθορίδια με τα ιόντα κιουρίου (Cm3+) και λανθανίου (La3+) και διαλυτά φθορίδια με τα ιόντα αμερικίου (Am4+) και πλουτωνίου (Pu4+).

Αναφορές και παρατηρήσεις 

Ενώσεις ξένου
Ανόργανα οξέα
Οξειδωτικά αντιδραστήρια
Οξοξέα