Νικολά Λεμπέγκ

Ο Νικολά Λεμπέγκ (γαλλ. Nicolas Lebègue (Le Bègue), περ. 1631 – 6 Ιουλίου 1702) ήταν Γάλλος συνθέτης, τσεμπαλίστας και οργανίστας της περιόδου του Μπαρόκ.

Βιογραφικά στοιχεία
Για τα πρώιμα χρόνια της ζωής του ελάχιστα είναι γνωστά· γεννήθηκε στην πόλη Λαόν και είναι πιθανόν να έλαβε τα πρώτα του μαθήματα μουσικής από τον θείο του, επίσης Νικολά Λεμπέγκ, που υπήρξε δεξιοτέχνης οργανοπαίκτης (maître joueur d'instrument). Τη δεκαετία του 1650 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου και εδραιώθηκε ως ένας από τους καλύτερους οργανίστες της χώρας. Πιθανότατα κατείχε αρκετές θέσεις οργανίστα, με μόνη γνωστή να αποτελεί αυτή στην εκκλησία του Saint-Merri (1664). Το 1678 διορίστηκε βασιλικός οργανίστας στην αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ΄, θέση που μοιράστηκε με τους εξίσου γνωστούς οργανίστες Γκιγιώμ-Γκαμπριέλ Νιβέρ, Ζαν-Ντενί Τομλέν και Ζαν-Μπατίστ Μπυτέρν. Η φήμη του ήταν τόσο μεγάλη, που συχνά ταξίδευε σε άλλες πόλεις, για να συνδράμει με τις γνώσεις του σε κατασκευές νέων οργάνων. Εκτός αυτών των ιδιοτήτων διετέλεσε και δάσκαλος μουσικής, με πιο γνωστό μαθητή του τους Νικολά ντε Γκρινύ και Φρανσουά ντ' Αζενκούρ.

Στις μέρες μας είναι ευρύτερα γνωστός για την μουσική που έγραψε για πληκτροφόρα όργανα και ειδικότερα για τους νεωτερισμούς που εισήγαγε στη μουσική για όργανο, όπως την καθιέρωση του ιδιώματος Tierce en taille (διάστημα τρίτης στη μελωδική γραμμή του τενόρου) και τον διαχωρισμό της μελωδικής γραμμής των ποδόπληκτρων (πεντάλ) απ' αυτή του αριστερού χεριού. Στο έργο του καταμετρώνται επίσης οι πρώτες εκδόσεις από άμετρα πρελούδια καθώς και παραλλαγές σε χριστουγεννιάτικα κάλαντα για όργανο (noëls).

Εργογραφία
Ο Λεμπέγκ εξέδωσε πέντε συλλογές με έργα τόσο για όργανο όσο και για τσέμπαλο, όλες στο Παρίσι:

 Les pièces d'orgue (1676): οκτώ σουίτες για όργανο, πάνω στους οκτώ Εκκλησιαστικούς Τρόπους.
 Les pièces de clavessin (1676): σουίτες για τσέμπαλο.
 2e livre d'orgue (1678): Λειτουργία και Μεγαλυνάριο (Magnificat) για όργανο.
 3e livre d'orgue (1685): δέκα offertoires ("προσφορές"), τέσσερις συμφωνίες, εννέα κάλαντα (noëls), οκτώ élévations (αντίστοιχο κομμάτι της θείας ευχαριστίας) και ένα προγραμματικό κομμάτι με τίτλο "Les cloches" ("Οι καμπάνες").
 Second livre de clavessin (1687): σουίτες για τσέμπαλο.

Κάπου είκοσι ακόμη έργα σώζονται σε χειρόγραφη μορφή, στα οποία περιλαμβάνονται αρκετά άμετρα πρελούδια, στο ίδιο ύφος που εισήγαγαν οι Λουί Κουπρέν και Ζακ Σαμπιόν ντε Σαμπονιέρ. Η σημειογραφία του Λεμπέγκ είναι κάπως πιο αφηρημένη απ' αυτή του Κουπρέν, ενώ τα κομμάτια αυτά καθεαυτά υστερούν σε διάρκεια. Αξιοσημείωτη είναι η ιεράρχηση που επέβαλε στους χορούς της σουίτας: τις περισσότερες φορές αρχίζει με μια allemande και ακολουθούν η courante, η sarabande και τέλος η gigue.

Ακόμη, σώζεται μια συλλογή με μοτέτα, που εξεδώθησαν στο Παρίσι το 1687. Το αξιοσημείωτο σ' αυτή την περίπτωση είναι η χρήση του οργάνου, όπου δεν αναλαμβάνει αυστηρά τον ρόλο του συνεχούς βάσιμου, αλλά αποτελεί ανεξάρτητο μέρος της σύνθεσης. Κάποια άλλα έργα του, όπως οι Εσπερινοί για δύο χορωδίες, είναι χαμένα.

Παραπομπές

Πηγές
 Apel, Willi. 1972. The History of Keyboard Music to 1700. Translated by Hans Tischler. Indiana University Press. ISBN 0-253-21141-7. Originally published as Geschichte der Orgel- und Klaviermusik bis 1700 by Bärenreiter-Verlag, Kassel.
 Higginbottom, Edward. "Nicolas Lebègue", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. S. Sadie and J. Tyrrell (London: Macmillan, 2001), xiv, 429.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Recordings of Lebegue works on French organs by W. D. Halsey
Another recording, also in the 5th tone
To hear the fourth mode, which is closer to a minor

Γάλλοι συνθέτες
Συνθέτες του Μπαρόκ