Άγαλμα της Προμάχου Αθηνάς

Το Άγαλμα της Προμάχου Αθηνάς (Πρόμαχος = που μάχεται στην πρώτη γραμμή) ήταν κολοσσιαίο έργο γλυπτικής στην Αρχαία Αθήνα. Τοποθετημένο στην Ακρόπολη μεταξύ των Προπυλαίων και του Ερεχθείου, ήταν ορατό από μεγάλη απόσταση, ακόμα και από τα πλοία που έπλεαν ανοιχτά του Σουνίου. Ο Παυσανίας αναφέρεται για το άγαλμα ως «η μεγάλη χαλκή Αθηνά» στην Ακρόπολη.

Περιγραφή
Χρηματοδοτήθηκε από τα λάφυρα των Μήδων του Μαραθώνα και ήταν έργο του Φειδία. Στο άγαλμα αυτό η Αθηνά παρουσιάζονταν όρθια, και πάνοπλη όπως στη μάχη. Το δόρυ της ήταν τόσο μεγάλο που το ύψος του υπερέβαλε τον Παρθενώνα. Το όλο καλλιτέχνημα ήταν επιβλητικό και αξιοθαύμαστο, αλλά ακόμα πιο θαυμαστή ήταν η ασπίδα, στην οποία ο καλλιτέχνης παρίστανε τη μάχη των Λαπιθών με τους Κενταύρους. Η ύπαρξη του αγάλματος της Αθηνάς Προμάχουν ίσως να ταυτοποιείται σε ορισμένα Αττικά νομίσματα που κόπηκαν κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, κατά τον 1ο και 2ο αιώνα μ.Χ., παρέχοντας ενδείξεις για τον εντοπισμό εκδόσεων σωζώμενων γλυπτών. Ίσως το άγαλμα αυτό να αποτέλεσε το πρότυπο για την κατασκευή αργότερα του αγάλματος της Αθηνάς Παρθένου.

Η περιγραφή του Παυσανία

Ιστορική αναδρομή
Υπήρχε μέχρι το 395 μ.Χ. και φόβισε κατά τα λεγόμενα τον Αλάριχο κατά την εισβολή του στην Αθήνα. Δεν είναι γνωστό πότε και από ποιον καθαιρέθηκε. Πιθανώς να το μετέφεραν οι Χριστιανοί στο Βυζάντιο. Ίσως να ήταν εκείνο μπροστά στο Βουλευτήριο. Σήμερα σώζεται μόνο το βάθρο, στο οποίο ήταν στημένο το άγαλμα.

Ιστορική τοποθέτηση
Το όλο έργο είναι ένα από τα πρώτα καλλιτέχνημα του γλύπτη Φειδία. Η παράσταση της μάχης των Λαπίθων με τους Κενταύρους ήταν έργο του καλλιτέχνη Μυός που άκμασε περί το 440 π.Χ., και ο οποίος είχε διδαχτεί το σύμπλεγμα από τον άριστο ζωγράφο Παρράσιο του Ευήνορα. Σωζόμενα τεκμήρια για τη διαδικασία δημιουργίας του γλυπτού καλύπτουν περίοδο εννέα ετών, αλλά οι ημερομηνίες δε μπορούν να ταυτοποιηθούν, μιας και λείπουν τα ονόματα των ανωτέρων. Το γλυπτό ίσως είναι αφιερωμένο στη νίκη του Κίμωνα επί των Περσών στον Ευρυμέδοντα το 467 π.Χ. ή την ειρήνη του Καλλία κατά το 450 ή 449 π.Χ. περίπου.

Δείτε επίσης 
Κρήνη της Παλλάδας Αθηνάς

Παραπομπές

Πηγές
 
 Αρχαιολογία της Πόλης των Αθηνών - Χάλκινο άγαλμα της Αθηνάς Προμάχου eie.gr

Αγάλματα της Αθηνάς
Ακρόπολη Αθηνών
Αρχαία ελληνικά αγάλματα