Αποικιοκρατία

Ως αποικιοκρατία ενοείται η δημιουργία και διατήρηση δικτύου αποικιών σε περιοχές οι οποίες παραδοσιακά δεν κατοικούνται από πληθυσμούς της μητροπολιτικής αρχής που τις δημιουργεί. Η μητρόπολη είναι και αυτή που ασκεί άμεσα κυριαρχικά δικαιώματα στις αποικίες και καθορίζει την κοινωνική δομή, τη διακυβέρνηση και τις οικονομικές λειτουργίες.  

Ιστορικά, η επέκταση με τη μορφή δημιουργίας αποικιών είχε εμφανιστεί από την Αρχαιότητα. Όμως, ως αποικιοκρατία αναφέρεται η εποχή από το 15ο αιώνα, και ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη της Αμερικής από το Χριστόφορο Κολόμβο το 1492, ως τον 20ο αιώνα. Κατά το διάστημα αυτό, οι κύριες ευρωπαϊκές δυνάμεις δημιούργησαν εκτεταμένα δίκτυα αποικιών σε όλες τις υπόλοιπες ηπείρους του πλανήτη.

Το σύνολο των δραστηριοτήτων εκείνων που οδηγούν στη δημιουργία ή ακόμη και τη διατήρηση αποικιών χαρακτηρίζεται γενικά αποικιοκρατισμός, ο οποίος μπορεί να εκδηλώνεται και εκτός της πολιτειακής ή πολιτικής σφαίρας, όπως π.χ. σε οικονομικούς ή και πολιτιστικούς τομείς στους οποίους αποβλέπουν την επικυριαρχία τους οι διάφορες αποικιοκρατικές δυνάμεις (Χώρες).

Χαρακτηριστικά 
Οι λόγοι για αυτού του είδους αποικιακό επεκτατισμό ήταν οι εξής:

 Εμπορικά και κατ' επέκταση οικονομικά οφέλη και εξασφάλιση πρώτων υλών.
 Επέκταση του κύρους και της ισχύος της μητροπολιτικής αρχής, ως τοπικής αλλά και παγκόσμιας δύναμης.
 Πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και κατάληψη εδαφών.

Επίσης, διακρίνονταν τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά, όσον αφορά τη σχέση μητρόπολης-αποικίας:
 Πολιτική υποταγή των ιθαγενών κοινωνικών ομάδων των αποικιών.
 Οικονομική και πολιτική εξάρτηση της αποικίας.
 Πολιτιστική και πληθυσμιακή ανισότητα και αλλοίωση της αποικίας.
 Εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων.

Αποικίες κατά κράτος
Κατάλογος των πρώην γερμανικών αποικιών
Δεκατρείς Αποικίες
Ισπανική Αποικιακή Αυτοκρατορία
Πορτογαλική Αποικιακή Αυτοκρατορία και 
Σουρινάμ Ολλανδική αποικία
Ιταλική Αποικιακή Αυτοκρατορία
Ρωσική Αμερική

Σημείωση
Ο όρος αποικιοκρατία ή αποικιοκρατισμός άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1880, προκειμένου, αφενός να καταδείξει το εφαρμοστέο τότε πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης των αποικιακών κτήσεων, και αφετέρου ως όρος σε αντιδιαστολή με το φεντεραλισμό ή ομοσπονδισμό. Την ίδια εκείνη εποχή γινόταν και η διάκριση του αποικιοκρατισμού από τον ιμπεριαλισμό.

Έτσι, η εφημερίδα Standard, στις 20 Μαΐου του 1889, χαρακτήριζε ιδιαίτερα τη δεσποτεία όλων των πολιτικών δυνάμεων στη Νότιο Αφρική ως "αποικιοκρατισμό, ρεπουμπλικανισμό και ιμπεριαλισμό".

Αποικιακές μεταναστεύσεις 

Έθνη και περιφέρειες εκτός Ευρώπης με σημαντικούς πληθυσμούς ατόμων με Ευρωπαϊκή καταγωγή.

 Αφρική (βλέπε Ευρωπαίοι στην Αφρική)
 (Ευρωπαίοι Νοτιοαφρικάνοι): 9.6% του πληθυσμού
  (Ευρωπαίοι Ναμιμπιανοί): Το 6% του πληθυσμού, εκ των οποίων οι περισσότεροι μιλούν τα αφρικάανς, εκτός από μια γερμανόφωνη μειονότητα.
 : γύρω στο 25% του πληθυσμού
  
  (Πιέντ-νουάρ)
  Μποτσουάνα
  
  (Φραγκο-Μαυρικιανοί)
  (Ευρωπαίοι Μαροκινοί)
  (Γάλλοι)
  
 : Κανάριοι Νήσοι (Ισπανοί), γνωστοί ως Κανάριοι
 : (Φραγκο-Σεϋχελλέζοι)
  (Ιταλοί Σομαλοί)
  (Ιταλοί Ερυθραιανοί)
 : (ΗΒ) συμπεριλαμβανομένου του Τριστάν Ντα Κούνια (ΗΒ): κατά πολύ μεγάλο ποσοστό Ευρωπαίοι.
 : 3% του πληθυσμού
  (Ευρωπαίοι Τυνήσιοι)

 Ασία
 Σιβηρία (Ρώσοι, Γερμανοί και Ουκρανοί)
 : (Ευρωπαίοι) (βλέπε: Αλιγιάχ)
 : (Ρώσοι, Γερμανοί): 30% του πληθυσμού
 : (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 5.5% του πληθυσμού
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 13.5% του πληθυσμού
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 4% του πληθυσμού
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι)
 
  (Ισπανικής καταγωγής) 3% του πληθυσμού
  (Ρώσοι στην Κίνα)
 ,,, Ινδική υποήπειρος: Άγγλο-Ινδοί 
 Λατινική Αμερική (βλέπε Λευκοί Λατινοαμερικανοί)
 (Ευρωπαϊκή μετανάστευση στην Αργεντινή): 97% του πληθυσμού
 : 15% του πληθυσμού
  (Λευκοί Βραζιλιάνοι): 47.3% του πληθυσμού
  (Λευκοί Χιλιανοί): 60%-70% του πληθυσμού.
  (Λευκοί Κολομβιανοί): 20% του πληθυσμού
 
  (Λευκοί Κουβανοί): 65% του πληθυσμού
 : 16% του πληθυσμού
 : 7% του πληθυσμού
 : 12% του πληθυσμού
  (Λευκοί Μεξικανοί): 9% ή ~17% του πληθυσμού, και 70-80% πάνω ως Μεστίζο.
 : 17% του πληθυσμού
 : 10% του πληθυσμού
 : περίπου το 80% του πληθυσμού
  (Ευρωπαίοι Περουβιανοί): 15% του πληθυσμού
 : περίπου το 20% του πληθυσμού
  (Λευκοί Βενεζουελάνοι): 42.2% του πληθυσμού
 : 88% του πληθυσμού
 Υπόλοιπο της Αμερικής
: 12% του πληθυσμού
  (Λευκοί Μπαρμπαντιανοί): 4% του πληθυσμού
 : 34.1% του πληθυσμού
 : 80% του πληθυσμού
 , κυρίως Βρετανικής καταγωγής.
: 12% του πληθυσμού
 : 12% του πληθυσμού
: 5% του πληθυσμού
  (Άγιος Βαρθολομαίος)
 : 0.6% του πληθυσμού
  (Ευρωπαίοι Αμερικάνοι): 72.4% του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των Ισπανών και μη Ισπανών λευκών.
 Ωκεανία (βλέπε Ευρωπαίοι στην Ωκεανία)
: 89.3% του πληθυσμού
  (Νεοζηλανδοί Ευρωπαίοι): 78% του πληθυσμού
  (Καλντός): 34.5% του πληθυσμού
 : 10% του πληθυσμού
 Χαβάη: 24.7% του πληθυσμού
 : περίπου το 20% του πληθυσμού
 : 6.9% του πληθυσμού
 : 9→5% του πληθυσμού

Δείτε επίσης
Αντι-Αποικιοκρατία
Ιμπεριαλισμός
Καπιταλισμός

Παραπομπές

Πηγές
Νίκος Ψυρούκης, Ιστορία της αποικιοκρατίας, Η Αυγή τόμ.Α',εκδ.Επικαιρότητα, Αθήνα,1978
Νίκος Ψυρούκης, Ιστορία της αποικιοκρατίας, Η Αυγή τόμ.Β',εκδ.Επικαιρότητα, Αθήνα,1978

Πολιτική γεωγραφία
Διεθνείς σχέσεις