Γεώργιος Ζαβίρας

Ο Γεώργιος Ζαβίρας ήταν λόγιος και έμπορος από τη Σιάτιστα.

Η ζωή του
Γεννήθηκε στις 28 Μαΐου 1744. Θείος του ήταν ο Μιχαήλ Παπαγεωργίου, ο οποίος του δίδαξε τα πρώτα γράμματα. Τα εγκύκλια μαθήματα παρακολούθησε στον Νικόλαο Βάρκοση. Έφυγε από τη γενέτειρά του σε ηλικία δεκαέξι χρονών και εγκαταστάθηκε στην Ουγγαρία, όπου είχε συγγενείς. Έμεινε διαδοχικά σε διάφορες πόλεις της Ουγγαρίας: το διάστημα 1760-1769 στο Ράτσεβε, στην Κάλοτσα από το 1769 μέχρι το 1773, στο Κουντσεντμίκλος (1773-1781), στο Ντουναβέτσε από το 1782 και για πέντε χρόνια και στο Ζαμπαντσάλας (1787- 1804). Συνέχισε τις σπουδές του στη Γερμανία. Επέστρεψε στην Ουγγαρία και έζησε 44 χρόνια, μέχρι το θάνατό του το 1804 ή 1805.  Εκεί αρχικά εργάστηκε ως υπάλληλος και στη συνέχεια, ίσως το 1769, άνοιξε δική του εμπορική επιχείρηση. Δεν είναι γνωστό τι εμπορευόταν αλλά συχνά ταξίδευε για επαγγελματικούς λόγους και σε άλλες χώρες (Αυστροουγγαρία, Γερμανία, Ρουμανία κ.α.). Κατά τη διαμονή του στην Ουγγαρία συμπλήρωσε τις γνώσεις του σε σχολείο καθολικών μοναχών και έμαθε ευρωπαϊκές γλώσσες. Ίδρυσε σχολείο για ομογενείς στην Κάλοτσα, όπου ίσως δίδαξε και δημιούργησε αξιόλογη βιβλιοθήκη την οποία κληροδότησε στην Ελληνική Εκκλησία της Πέστης.
 
Έγραψε 16 έργα και μετέφρασε στα ελληνικά 19. Περισσότερο ασχολήθηκε με θεολογικά ζητήματα και ιδίως με τα ζητήματα εκείνα που διέκριναν τους Ορθόδοξους και τους Δυτικούς. Επίσης ασχολήθηκε, αν και λιγότερο, με γλωσσολογικά και ιστορικά θέματα. Το σπουδαιότερο και πιο πρωτότυπο έργο του είναι η Νέα Ελλάς ή Ελληνικόν Θέατρο που εκδόθηκε το 1872. Το έργο αυτό περιλαμβάνει βιογραφίες λόγιων της Τουρκοκρατίας και κρίνονται τα έργα τους. Χρησιμοποιήθηκε από άλλους λογίους ως βάση για ανάλογα έργα.

Περί της ημερομηνίας του θανάτου ο Σάθας αναφέρει ότι απεβίωσε στην Πέστη στις 28 Αυγούστου 1804, ενώ ο Γαζής αναφέρει τον Φεβρουάριο του 1805.

Εργογραφία
 Ιατρικαί παραινέσεις, Πέστη 1787
 Ιερά Ιστορία της Παλαιάς και Νέας Διαθήκης , Πέστη 1787
 Ονοματολογία βοτανική, Πέστη 1787
 Δ.Καντεμήρ, Συμβεβηκότα, Βιέννη 1795
 Μέθοδος αστρογνωσίας, Πέστη 1815
 Νέα Ελλάς, Αθήνα 1872

Ανέκδοτα (επιλογή)
 Βιβλιοθήκη πολεμική 
 Ιστορία του ΙΗ’ αιώνος
 Θεολογία αστρονομική 
 Συμβεβηκότα των ετών 1769 και 1770
 Πατριαρχική ιστορία της Κωνσταντινουπόλεως
 Ονομαστικόν εμπορικόν
 Σύνταγμα περί της ενώσεως και κράσεως του ιερού ποτηρίου της θείας Ευχαριστείας
 Περί της νηστείας της τετάρτης και του Σαββάτου

Το 1957 βρέθηκε και εκδόθηκε το οδοιπορικό ημερολόγιό του Περιήγησις.

Παραπομπές

Πηγές
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, τόμος 21

Βιβλιογραφία
Γριτσόπουλος Τάσος, «Γεώργιος Ζαβίρας ο Σιατιστεύς, θεράπων του Λογίου Ερμού και του Κερδώου», Πνευματικοί άνδρες της Μακεδονίας κατά την Τουρκοκρατίαν, Θεσσαλονίκη 1972, σ. 135-184.
Fuves Odon, «Ένα άγνωστο χειρόγραφο του Γεωργίου Ζαβίρα στη Βιβλιοθήκη του Σαιντεντρέ της Ουγγαρίας. Θέματα οπού παρέδιδεν ο Γεώργιος Ζαβίρας τω τότε Μαθητή αυτού Κωνσταντίνω Εμμανουήλ», Μακεδονικά, 6 (1964-1965), σ. 99-105.

Ζ
Ορθόδοξοι λόγιοι
Έλληνες λόγιοι του 18ου αιώνα