Ιωάννης Τσόντζας

Ο Ιωάννης ή Νά(ν)νος Τσόντζας (Κοζάνη ; - Ψαρά 1824) ήταν οπλαρχηγός της Ελληνικής επανάστασης του 1821 από την Κοζάνη.

Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Νάννος Τσόντζας γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Κοζάνη. Υπήρξε κλέφτης στα προεπαναστατικά χρόνια στην περιοχή του Ολύμπου. Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1821 στην περιοχή του Βερμίου και του Ολύμπου έως το 1822. Μετά την καταστροφή της Νάουσας επέστρεψε στη Δυτική Μακεδονία όπου στρατολόγησε πλήθος εθελοντών για τον αγώνα. Στις αρχές του 1824 επικεφαλής 1.200 Μακεδόνων  μετέβη στα Ψαρά, ύστερα από πρόσκληση των Ψαριανών που αδυνατούσαν να πολεμήσουν στην στεριά, προκειμένου να αναλάβει τη φρουρά του νησιού έναντι της επικείμενης απειλής του από τους Οθωμανούς. Έτσι με υπαρχηγούς τους οπλαρχηγούς Ιωάννη Τουρούντζια και Κότα, καθώς και με την τοπική φρουρά των Ψαριανών και άλλων παροίκων που είχαν προσφύγει στο νησί, αντιστάθηκαν στην Τουρκική επιδρομή. Σύμφωνα με την παράδοση ο Τσόντζας στο συμβούλιο, που έκαναν οι Ψαριανοί πριν την καταστροφή, εξέφρασε τον φόβο των Μακεδόνων ότι οι Ψαριανοί θα μπουν στα καράβια τους και θα τους εγκαταλείψουν. Οι Ψαριανοί για να τον πείσουν αποφάσισαν να αφαιρέσουν τα πηδάλια από τα πλοία ώστε να τα αχρηστεύσουν και να πολεμήσουν μέχρι εσχάτων στην στεριά, κάτι που αποδείχθηκε μοιραίο για την έκβαση της πολιορκίας των Ψαρών και οδήγησε στην Καταστροφή. Ο Τσόντζας έπεσε μαχόμενος στη νησίδα Δασκαλιό δυτικά των Ψαρών αρνούμενος την παράδοση στους Τούρκους , Aρκετoί Μακεδόνες και Ψαριανοί είχαν ταμπουρωθεί  στο Παλιόκαστρο , το οποίο ανατίναξε ο Αντώνης Βρατσάνος έπειτα από απόφαση της Βουλής των Ψαρών βάζοντας φωτιά στις πυριτιδαποθήκες μαζί με τον Αρχιφύλακα Σιδέρη. Στην πυρκαγιά που ακολούθησε κάηκαν ζωντανοί οι περισσότεροι Μακεδόνες του Τσόντζα μαζί με αρκετούς Ψαριανούς και 4.000 Τούρκους. Η θυσία των Μακεδόνων στην καταστροφή των Ψαρών, παρά την φήμη ότι ο Κότας πρόδωσε το σημείο της απόβασης, έχει μείνει βαθιά χαραγμένη στην μνήμη τον Ψαριανών. Και η ευγνωμοσύνη τους θα είναι αιώνια. Η αυτοθυσία των Ψαριανών και των Μακεδόνων του Τσόντζα δεν απέτρεψε την καταστροφή των Ψαρών, ενέπνευσε όμως τον εθνικό ποιητή Διονύσιο Σολωμό να γράψει για τη δόξα των λαμπρών παλικαριών, την "Ολόμαυρη ράχη":

Το όνομά του έχει δοθεί σε κεντρική οδό της Κοζάνης παρά την Πλατεία Νίκης.

Παραπομπές

Αναφορές 
 Λαογραφικός, πολιτιστικός σύλλογος: Η Κοζιάνη, Ιωάννης Σακελλίωνος
 Η Παρέμβαση, Πνευματική επιθεώρηση της Κοζάνης, Μια βραδιά στον Ηλιάτορα της πόλεως Κατερίνης και ένα απόγευμα εντός της, Β. Π. Καραγιάννης
 Η συμβολή των Δυτικομακεδόνων στην επανάσταση του Γένους - Πορεία προς την ανεξαρτησία - Για τη γιορτή της 25ης Μαρτίου, Βασίλειος Αποστόλου
 Η αλήθεια που κρύβουν επιμελώς, Ελληνική επανάσταση

Οπλαρχηγοί του 1821
Κλέφτες