2060 Χείρων

Ο 2060 Χείρων είναι ένας κένταυρος που ανακαλύφθηκε το 1977 από τον Τσαρλς Κόουαλ. Ήταν το πρώτο γνωστό μέλος σε μία καινούργια κατηγορία αντικειμένων γνωστά και ως κένταυροι, με τροχιά μεταξύ αυτής του Κρόνου και του Ουρανού.

Αν και αρχικά είχε ταξινομηθεί ως αστεροειδής, αργότερα ανακαλύφθηκε ότι παρουσιάζει την τυπική συμπεριφορά ενός κομήτη. Τώρα ταξινομείται ως και τα δύο, και έτσι έχει και προσδιορισμό κομήτη 95P/Χείρων.

Το όνομα του, Χείρων, προέρχεται από τον κένταυρο Χείρωνα από την ελληνική μυθολογία.

Ανακάλυψη και ονοματολογία 
Ο Χείρων ανακαλύφθηκε στην 1 Νοεμβρίου 1977 από τον Τσαρλς Κόουαλ από εικόνες που πάρθηκαν από το Αστεροσκοπείο του Πάλομαρ δύο εβδομάδες νωρίτερα. Του δόθηκε ο προσωρινός προσδιορισμός 1977 UB.
Βρέθηκε κοντά στο αφήλιό του  και, όταν ανακαλύφθηκε, ήταν το πιο απομακρυσμένο μικρό σώμα του ηλιακού συστήματος. Ο Χείρων έχει βρεθεί σε φωτογραφίες που χρονολογούνται από το 1895, που βοήθησαν στον ακριβή προσδιορισμό της τροχιάς του. Πέρασε από το περιήλιό του το 1945 αλλά δεν ανακαλύφθηκε τότε γιατί, λόγω του Πολέμου, γίνονταν ελάχιστες έρευνες.

Ονομάστηκε 2060 Χείρων το 1979. Καθώς ο Χείρων ήταν ένας από τους κένταυρους, προτάθηκε ότι τα ονόματα των άλλων μυθικών κενταύρων να δεσμευτούν για άλλα αντικείμενα αυτού του τύπου.

Φυσικά Χαρακτηριστικά 

Το οπτικό και το εγγύς υπέρυθρο φάσμα δείχνουν ότι ο Χείρων έχει ουδέτερο χρώμα , και μοιάζει με αυτό των αστεροειδών τύπου C (ανθρακούχοι).

Το εκτιμώμενο μέγεθος ενός σώματος εξαρτάται από το απόλυτο μέγεθος και τη λευκαύγεια. Το 1984 ο Λεμπόφσκι υπολόγισε ότι το μέγεθος του Χείρων είναι περίπου 180 χιλιόμετρα. Εκτιμήσεις της δεκαετίας το 1990 ήταν πιο κοντά στα 150 χιλιόμετρα σε διάμετρο.  Δεδομένα από την σύνοδό του με ένα άστρο το 1993 υποδεικνύουν μια διάμετρο περίπου 180 χιλιόμετρα.  Τα δεδομένα από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Σπίτζερ το 2007 υποδεικνύουν ότι ο Χείρων είναι πιο κοντά στα 233 ± 14 χιλιόμετρα διάμετρο. Άρα ο Χείρων μπορεί να είναι το ίδιο μεγάλος με την 10199 Χαρικλώ.

Η περίοδος περιστροφής του είναι 5.917813 ώρες, μια τιμή που καθορίστηκε παρατηρώντας την καμπύλη φωτός.

Ο Χείρων είναι επίσημα κομήτης και αστεροειδής, μια υπόδειξη για την κάποιες φορές θολή διάκριση μεταξύ των δύο ομάδων αντικειμένων. Ο όρος πρωτο-κομήτες έχει επίσης χρησιμοποιηθεί. Με διάμετρο τουλάχιστον 130 χιλιομέτρων, ο Χείρων είναι ασυνήθιστα μεγάλος για πυρήνα κομήτη.

Κομητική συμπεριφορά 

Το Φεβρουάριο του 1988, σε απόσταση 12 ΑΜ από τον Ήλιο, η φωτεινότητα του Χείρωνα αυξήθηκε κατά 75 τοις εκατό. Αυτή η συμπεριφορά είναι τυπική ενός κομήτη αλλά όχι των αστεροειδών. Περαιτέρω παρατηρήσεις τον Απρίλιο του 1989 έδειξαν ότι ο Χείρων είχε μία κόμη σαν αυτή ενός κομήτη, και μία ουρά παρατηρήθηκε το 1993. Ο Χείρων διαφέρει από τους άλλους κομήτες στο ότι το νερό δεν είναι το κύριο συστατικό της κόμης του, γιατί είναι πολύ μακριά από τον ήλιο ώστε το νερό να εξαχνωθεί.

Την στιγμή της ανακάλυψής του, ο Χείρων ήταν κοντά στο αφήλιό του, ενώ η κόμη εμφανίστηκε κοντά στο περιήλιό του και για αυτό δεν είχε παρατηρηθεί νωρίτερα.  Αυτό σημαίνει ότι ο Χείρων είναι ακόμη ενεργός και δεν είναι σε αυτή τη τροχιά για πολύ.

Μετά την ανακάλυψη του Χείρωνα, και άλλοι κένταυροι έχουν ανακαλυφθεί, και σχεδόν όλοι έχουν ταξινομηθεί ως αστεροειδείς, αλλά παρακολουθούνται για πιθανή κομητική δραστηριότητα. Ο 60558 Έχεκλος έχει κόμη και επίσης κομητικό προσδιορισμό 174Ρ/Έχεκλος, ενώ και η 52872 Οκυρρόη έγινε σημαντικά λαμπρότερη αφότου πέρασε το περιήλιό της.

Επίσης και οι αστεροειδείς 4015 Wilson-Harrington, 7968 Elst-Pizarro και 118401 LINEAR έχουν ταξινομηθεί ως κομήτες της ζώνης των αστεροειδών, αν και δεν είναι κένταυροι.

Δακτύλιοι 
Ο Χείρωνας θεωρείται ότι διαθέτει δύο δακτυλίους, παρόμοιους με αυτούς της 10199 Χαρικλώ. Υπολογίστηκε με βάση δεδομένα από μη αναμενόμενες επιπροσθήσεις ότι οι δακτύλιοι έχουν ημιάξονα τροχιάς 324±10 χιλιόμετρα.

Παραπομπές 

Σημειώσεις
  PMID 10688775. Preprint on arXiv.
  Preprint on arXiv.
 Patrick Moore, Guinness book of Astronomy, ISBN 0-85112-375-9
 SOLEX 9.1

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 95P/Chiron at Cometography
 A single clone run of centaur 2060 Chiron showing how Chiron may someday become an active comet (Solex 10)

Κένταυροι (Αστρονομία)
Κομήτες