Ελληνική απογραφή 2011

Η ελληνική απογραφή του 2011, επισήμως «Γενικές Απογραφές Κτηρίων και Πληθυσµού - Κατοικιών 2011», διενεργήθηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) και αποτέλεσε την τριακοστή απογραφή στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2011, ολοκληρώθηκε (στο κομμάτι της καταγραφής) τον Μάιο και είχε ως σκοπό την απογραφή τόσο του πληθυσμού όσο και των κάθε είδους κτηρίων της χώρας. Αποτέλεσε επίσης μέρος των Πανευρωπαϊκών Απογραφών 2011.

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες απογραφές, αυτή του 2011 εστίασε στην καταγραφή του «μόνιμου» πληθυσμού της Ελλάδας, όχι του «πραγματικού» (de facto). Καταχώρισε δηλαδή τους απογραφομένους στον πίνακα της περιοχής όπου δήλωσαν ότι ζουν μόνιμα το τελευταίο δωδεκάμηνο, όχι στο σημείο που βρίσκονταν την ημέρα της απογραφής. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα αποτελέσματα της απογραφής θα είναι πολύτιμα - πέραν του προφανούς δημογραφικού ενδιαφέροντος - για τη χάραξη των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών, την υλοποίηση ακαδημαϊκών/ερευνητικών προγραμμάτων, τη ρύθμιση θεμάτων όπως η κατανομή των κρατικών επιχορηγήσεων στους ΟΤΑ ή η κατανομή των εδρών στις εκλογικές περιφέρειες κ.ά..

Βάσει της νομοθεσίας, τα αναλυτικά στοιχεία θα έπρεπε να έχουν δημοσιοποιηθεί έως τις 31 Μαρτίου 2014. Στις 22 Ιουλίου 2011 ανακοινώθηκαν κάποια πρώτα προσωρινά στοιχεία, σύμφωνα με το οποίο ο πληθυσμός ανέρχεται σε 10.787.690 κατοίκους, είναι δηλαδή ελαφρώς μειωμένος σε σύγκριση με την προηγούμενη απογραφή. Είναι η πρώτη φορά μετά από αρκετές δεκαετίες που παρατηρείται μείωση του πληθυσμού της χώρας. Στις 28 Ιουλίου 2011, ωστόσο, η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Eurostat, ανακοίνωσε τις εκτιμήσεις της για τον πληθυσμό όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για την Ελλάδα εκτιμούσε πως την 1-1-2011 είχε πληθυσμό 11.329.600 κατοίκους, εκτίμηση που αποκλίνει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ κατά 541.910 κατοίκους. Η μεγάλη αυτή απόκλιση δείχνει πως δεν καταγράφηκαν όλοι οι κάτοικοι της χώρας. Κύριοι λόγοι για τη μη απογραφή μεγάλου αριθμού κατοίκων θεωρούνται ο μη εντοπισμός μεταναστών, η άρνηση κατοίκων να ανοίξουν τις πόρτες των σπιτιών τους στους απογραφείς υπό τον φόβο της εγκληματικότητας που βρίσκεται σε έξαρση στην Ελλάδα και η παροχή ανακριβών στοιχείων από ορισμένους για τον αριθμό ανθρώπων που κατοικούν σε κάθε σπίτι 

Στις 28 Δεκεμβρίου 2012 ανακοινώθηκε ότι ο πληθυσμός ανέρχεται σε 10.815.197 κατοίκους, ωστόσο με νέο Φ.Ε.Κ. στις 20 Μαρτίου 2014 η Ελληνική Στατιστική Αρχή τροποποίησε τον τελικό αριθμό του συνολικού πληθυσμού της χώρας σε 10.816.286 κατοίκους.

Διεξαγωγή
Η απογραφή υλοποιήθηκε με τη συνήθη μέθοδο της συνέντευξης στον χώρο των απογραφομένων. Αντίθετα όμως από τις προηγούμενες, οι οποίες διαρκούσαν μόλις μια ημέρα κατά την οποία ο πληθυσμός παρακινείτο να μείνει στο σπίτι του, αυτή του 2011 πραγματοποιήθηκε σε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και χωρίστηκε σε δύο φάσεις (σε παρένθεση η ημερομηνία αναφοράς):

Απογραφή Κτηρίων (Φεβρουάριος 2011) 
Καθ' όλο τον Φεβρουάριο πραγματοποιήθηκε καταμέτρηση των κτηρίων της χώρας και συγκεντρώθηκαν στοιχεία για τη βασική χρήση, το ιδιοκτησιακό καθεστώς και άλλα χαρακτηριστικά τους. Για τη συλλογή των πληροφοριών δεν ήταν απαραίτητη η άμεση επαφή των ιδιοκτητών ή ενοίκων με τους ερευνητές, αλλά αρκούσε η συμπλήρωση του σχετικού ερωτηματολογίου από κάποιον που γνώριζε καλά το κτήριο (π.χ. ο διαχειριστής της πολυκατοικίας ή στα χωριά ένας μόνιμος κάτοικος).

Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών (Μάιος 2011) 
Από 10 έως 24 Μαΐου καταμετρήθηκε ο πληθυσμός στον χώρο μόνιμης κατοικίας του, εκεί δηλαδή όπου συνήθως διαμένει, ασχέτως εάν είναι εγγεγραμμένος στα δημοτολόγια άλλης περιοχής ή δεν είναι καν Έλληνας πολίτης. Συλλέχθηκαν επίσης στοιχεία για τα κοινωνικά, μορφωτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά των απογραφομένων, καθώς και για την κατάσταση του νοικοκυριού τους. Εν αντιθέσει με την απογραφή κτηρίων που προηγήθηκε, στην απογραφή πληθυσμού ήταν απαραίτητη η αυτοπρόσωπη παρουσία των απογραφομένων ή τουλάχιστον ενός μέλους κάθε νοικοκυριού. Μετά το πέρας της απογραφής, ανακοινώθηκε από τη Στατιστική Αρχή ότι σε περίπτωση που κάποιος κάτοικος δεν κατάφερε να απογραφεί μπορεί να προσέλθει σε γραφείο της Γενικής Απογραφής που αντιστοιχεί στον τόπο μόνιμης κατοικίας του, μέσα σε διάστημα τριών ημερών από το τέλος της απογραφής, ώστε να απογραφεί.

Νομικά ζητήματα
Η συμμετοχή στην απογραφή είναι υποχρεωτική για όλους τους κατοίκους της χώρας. Ειδικά για την απογραφή πληθυσμού, εάν δεν είναι παρόντες κατά την πρώτη επίσκεψη του ερευνητή, προβλέπεται νέα επίσκεψη κατόπιν τηλεφωνικής συνεννόησης.

Οι απαντήσεις των απογραφομένων διέπονται από το απόρρητο του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος (Ν. 3832/2010). Αυτό ορίζει ότι τα στοιχεία που συλλέγονται μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για την κατάρτιση της στατιστικής και απαγορεύεται να διαβιβαστούν σε άλλες κρατικές αρχές ή ιδιώτες. Επιπλέον, ο αρμόδιος φορέας (επί του προκειμένου η ΕΛΣΤΑΤ) είναι υποχρεωμένος να λάβει προληπτικά μέτρα που θα καθιστούν αδύνατη ακόμα και την έμμεση αναγνώριση. Το απόρρητο διασφαλίζεται επίσης από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 233/2009, σύμφωνα με τον οποίο η χρήση απορρήτων στοιχείων για σκοπούς που δεν είναι αποκλειστικά στατιστικοί όπως οι διοικητικοί, νομικοί ή φορολογικοί σκοποί (...) θα πρέπει να απαγορεύεται αυστηρά.

Τηρώντας τον Κανονισμό 763/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η απογραφή εστίασε στην καταγραφή του Μόνιμου Πληθυσμού της Χώρας σε αντίθεση με τις προηγούμενες απογραφές, οι οποίες είχαν σκοπό την καταγραφή του de facto πληθυσμού (με παλαιότερη ορολογία πραγματικού πληθυσμού).

Αποτελέσματα
Στις 22 Ιουλίου 2011 δόθηκαν στη δημοσιότητα τα πρώτα προσωρινά αποτελέσματα σχετικά με τον αριθμό των κατοίκων σε επίπεδο δήμου, περιφερειακής ενότητας και περιφέρειας. Οι οριστικοί πίνακες της απογραφής πληθυσμού σε επίπεδο οικισμών δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 28 Δεκεμβρίου 2012, ενώ τα αναλυτικά αποτελέσματα του συνόλου της απογραφής θα γίνονται διαθέσιμα σταδιακά από το τέλος του 2012 και εντός του 2013.

Ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας ανέρχεται σε 10.815.197 κατοίκους, εκ των οποίων 49,2% είναι άνδρες και 50,8% γυναίκες. Σε σύγκριση με την απογραφή του 2001, αυτό σημαίνει μείωση κατά 148.823 άτομα. Όλες οι περιφέρειες παρουσίασαν μείωση ή σταθερότητα, με εξαίρεση την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, όπου καταγράφηκε αξιοσημείωτη αύξηση. Επίσης, σύμφωνα με τα συμπεράσματα μελέτης της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, 190 δήμοι παρουσιάζουν μείωση πληθυσμού και 135 αύξηση.

Οι 25 μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα του μόνιμου πληθυσμού για τις 25 μεγαλύτερες ελληνικές πόλεις. Εκτός της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης που έχουν θεσμοθετημένα και οροθετημένα πολεοδομικά συγκροτήματα, οι υπόλοιπες πόλεις αναφέρονται σε επίπεδο οικισμού με έναν μοναδικό γεωγραφικό κωδικό. Κατά συνέπεια, δεν περιλαμβάνονται πληθυσμιακά στοιχεία εκτός των ορίων των οικισμών-πόλεων αυτών.

Σημειώνεται ότι αναφέρονται οι πληθυσμοί των πόλεων από τα αναλυτικά αποτελέσματα του μόνιμου πληθυσμού για κάθε διοικητική διαίρεση της χώρας μέχρι το επίπεδο του οικισμού. Ο αναφερόμενος δήμος δίπλα στην κάθε πόλη αφορά τον οικείο διευρυμένο δήμο, στον οποίο συμπεριλαμβάνονται και απομακρυσμένοι οικισμοί, αποκομμένοι από το πολεοδομικό συγκρότημα των παραπάνω πόλεων και ο πληθυσμός του κάθε δήμου μπορεί να διαφέρει σημαντικά σε σχέση με τον πληθυσμό της κάθε πόλης. Παρακάτω ακολουθεί κατάλογος με τους δήμους της χώρας από τον μεγαλύτερο σε μόνιμο πληθυσμό μέχρι το μικρότερο.

Οι 325 δήμοι της χώρας

Οι 74 Περιφερειακές Ενότητες της Ελλάδας και το Άγιον Όρος

Η περιφέρεια Αττικής

Η περιφέρεια Αττικής με τη νέα διοικητική διαίρεση του 2011, κατά την οποία καταργήθηκαν τα τέσσερα νομαρχιακά διαμερίσματα, διαιρέθηκε σε οκτώ περιφερειακές ενότητες. Αυτές είναι οι περιφερειακές ενότητες του Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Πειραιώς, Νήσων, Δυτικής Αττικής και Ανατολικής Αττικής. Η Π.Ε. Κεντρικού Τομέα Αθηνών είναι η δεύτερη μεγαλύτερη μετά την περιφερειακή ενότητα Θεσσαλονίκης.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
 Απογραφή Πληθυσμού–Kατοικιών 2011
 Διορθώσεις Μονίμου Πληθυσμού

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

2011