Μπεντεστάν

Το Μπετεστάν, για κάποιους μελετητές εκκλησία του Αγ. Νικολάου, είναι ένα από τα πιο σημαντικά ιστορικά κτίρια της Λευκωσίας.

Ιστορία 
Βρίσκεται στην νότια πλευρά του Τέμενους Σελμιγιέ και ακριβώς στην άλλη πλευρά του δρόμου. Το Μπετεστάν είναι πρώην ορθόδοξος ναός αφιερωμένος στην Παναγία Οδηγήτρια, που χτίστηκε τον 12 αιώνα. Η εκκλησία θεωρήθηκε ότι αφιερώθηκε στον Αγ. Νικόλαο, λόγω του γεγονότος της ανεύρεσης εντός του ναού ανάγλυφης παράστασης του Αγίου. Στη συνέχεια ανακαινίστηκε, με αφορμή την κατάληψη του νησιού από τους Φράγκους.

Προέλευση της ονομασίας 
Την περίοδο της Ενετοκρατίας, ο ναός χρησιμοποιήθηκε ως μητροπολιτικός για τους Ορθόδοξους. Με την κατάληψη της Κύπρου από τους Οθωμανούς το 1570, μετατράπηκε σε "Μπεντεστάν". Η ονομασία αυτή προέρχεται από την τούρκικη λέξη «μπετεστάν», που σημαίνει καλυμμένη αγορά. 

Ονομάζεται έτσι, γιατί κατά την διάρκεια της τουρκικής κατοχής χρησιμοποιήθηκε κάποτε ως αγορά για πώληση υφαντών και κάποτε ως αποθήκη σιταριού.

Άγγλοι 
Με την κατάληψη της Κύπρου από τους Άγγλους το 1878, διεκδίκησαν και αυτοί με την σειρά τους την εκκλησία. Τελικά όμως, η ιδέα εγκαταλείφθηκε για τους εξής λόγους: 
 το κτίριο ήταν περιουσία του Εβκάφ, οργανισμού που κατέχει και διαχειρίζεται τη εκκλησιαστική περιουσία των μουσουλμάνων της Κύπρου, και ο ισλαμικός νόμος απαγόρευε την πώληση 
 αν ενοικιαζόταν, οι δαπάνες για τις επισκευές θα ήταν πολύ μεγάλες και το συμβόλαιο θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να ακυρωθεί 
 σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο, δεν επιτρέπεται η παρουσία τόπου λατρείας οποιασδήποτε άλλης θρησκείας σε απόσταση μικρότερη από 100 πήχες από το Τέμενος. 

Σήμερα, το Μπετεστάν έχει ανακηρυχθεί μεσαιωνικό αρχαιολογικό μνημείο.

Αρχιτεκτονική 
Η εκκλησία του Αγ. Νικολάου έχει μια ιδιόμορφη αρχιτεκτονική. Συνδυάζει φραγκοβυζαντινό ρυθμό, δηλαδή αποτελεί μείγμα Φραγκικού (γοτθικού) και Βυζαντινού αρχιτεκτονικού τύπου, με χαρακτηριστικό γνώρισμα το συνδυασμό του οξυκόρυφου τόξου με βυζαντινό θόλο.

Είναι τρίκλιτη και χωρίζεται από πετρόκτιστες αψίδες. Εξωτερικά χαρακτηριστικά του Αγ. Νικολάου είναι ο ψηλός οχτάγωνος τρούλος με τα πολύχρωμα βιτρό που διακοσμούν τα παράθυρά του. Επίσης, ένα άλλο εξωτερικό χαρακτηριστικό είναι οι 3 γοτθικές θύρες με ανάγλυφα στο βόρειο μέρος τους. Τέλος, στο εσωτερικό υπάρχουν οι τοίχοι, που είναι ερημωμένοι, λόγω του ότι πολλές εικόνες, κειμήλια και πολύτιμα αντικείμενα μεταφέρθηκαν σε άλλες εκκλησίες για να προστατευτούν από την ενδεχόμενη τουρκική εισβολή. Ωστόσο, διακρίνονται ίχνη βυζαντινών τοιχογραφιών.

Αναφορές
Μια ενδιαφέρουσα φωτογραφία του ναού, πριν από τις εργασίες αποκατάστασης που έγιναν, βρίσκεται στην ιστοσελίδα: https://web.archive.org/web/20100131063641/http://www.panoramio.com/photo/447894

Πηγές

Thomson John, Through Cyprus with the camera, in the autumn of 1878. London : Sampson Low, Marston, Searle, and Rivington, 1879.
Αθηνά Ταρσούλη, ΚΥΠΡΟΣ, Αθήναι: Εκδόσεις ΑΛΦΑ, 1955. (Κεφ. Εκκλησίες της Λευκωσίας)
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια. Υπεύθυνος έκδοσης Αντρος Παυλίδης, Λευκωσία: Εκδ. Φιλόκυπρος, 1984.

Λευκωσία