Δημήτριος Μουρούζης

Ο Πρίγκιπας Δημήτριος Μουρούζης (Φανάρι, 1768 - 25 Οκτωβρίου 1812) ήταν γιος του  της σπουδαίας βυζαντινής οικογένειας των Μουρούζηδων, κλάδος της οποίας συνεχίζει να υφίσταται σήμερα στην Ιταλία.

Βιογραφικά στοιχεία
Ήταν γιος τού πρίγκιπα Κωνσταντίνου Δ. Μουρούζη Ηγεμόνα της Μολδαβίας και της Σμαράγδας, κόρης τού Ματθαίου Γκίκα. 

Ο Δημήτριος Μουρούζης υπήρξε Μέγας Διερμηνέας της Υψηλής Πύλης από το 1808, όταν επιτυγχάνοντας την εύνοια του Σουλτάνου Σελήμ Γ΄ έλαβε την άδεια της ανίδρυσης της Μεγάλης του Γένους Σχολή στη Ξηροκρήνη (Κουρού-τσεσμέ) του Βοσπόρου. Επίσης βοήθησε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη της παιδείας στις διάφορες επαρχίες.

Ήταν πληρεξούσιος των Οθωμανών στη Συνθήκη τού Ιασίου το 1792. Το 1812 ανέλαβε τις μετά των Ρώσων διαπραγματεύσεις ειρήνης, όπου και συνομολογήθηκε η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1812). Στη συνέχεια όμως, όταν ξεκίνησε η εκστρατεία των Γάλλων κατά της Ρωσίας, ο Γάλλος πρέσβης στη Κωνσταντινούπολη Σεβαστιάνι, προκειμένου να κερδίσει τη σύμπραξη των Οθωμανών στις γαλλικές πολεμικές επιχειρήσεις, έφθασε στο ιταμό σημείο να συκοφαντήσει τον μεγάλο Διερμηνέα  Παναγιώτη Μουρούζη ως εκ θρησκεύματος ρωσόφιλο, που δρα σε βάρος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ειδικά στο Σερβικό ζήτημα. Συνέπεια αυτού ήταν να παρασύρει τον τότε Μαχμούτ Β΄ και ο σουλτάνος να διατάξει την θανάτωση των παραπάνω δι΄ αποκεφαλισμού. Αν και δεν ήταν ο πρώτος που έκανε μυστικές επαφές με τους Ρώσους, ήταν ο πρώτος που αποκαλύφθηκε.

Το 1812 με το τέλος του Ρωσοτουρκικού πόλεμου (1806-1812) και τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου, οι Τούρκοι επιτέθηκαν στην Μολδοβλαχία και έσφαξαν τον πληρεξούσιο της Πύλης στη Συνθήκη, τον Δημήτριο Μουρούζη. Η εκτέλεση της διαταγής συνέβη στη Σούμλα, απ΄ όπου οι εκτελεστές Οθωμανοί απέστειλαν το κεφάλι του Π. Μουρούζη, με ειδικό ταχυδρόμο, στη Κωνσταντινούπολη.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε στις 8 Οκτωβρίου 1792 την Ευφροσύνη Σούτσου και είχε τέκνα:
 Σμαράγδα (1801-1874), παντρεύτηκε τον Θεόδωρο Κρουπένσκι.
 Γεώργιος (16 Δεκεμβρίου 1804 - Βαρσοβία, 13 Σεπτεμβρίου 1831).
 Κωνσταντίνος (1806 - Αγ. Πετρούπολη 8 Οκτωβρίου 1838).
 Σεβαστή.
 Αλέξανδρος (απεβ. στην Αγ. Πετρούπολη, 1880). Νυμφεύτηκε πρώτα το 1842 την Ελένη Στούρτζα και μετά τη Ναντέγιντα Φεοντόροβνα Χαρτουλάρη.
 Μαρία.
 Ρωξάννη, παντρεύτηκε τον βαρόνο Τέοντορ Στιούαρτ.

Πηγές 
 Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου τομ.13ος, σελ.817

Οικογένεια Μουρούζη