Πάνορμος (τορπιλοβόλο)

Το ΒΠ Τ/Β Πάνορμος, πρώην Αυστριακό ’SMS-92 F’, ήταν ένα από τα τρία ομοίου τύπου και συνολικά έξι ποντοπόρα τορπιλοβόλα του άλλοτε Αυτοκρατορικού Αυστροουγγρικού Ναυτικού που παραχωρήθηκαν μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Βασίλειο της Ελλάδος το 1922. Του ιδίου τύπου, αδελφά πλοία κλάσης "Tb 82 F" ήταν το 'Πέργαμος' και το ‘Προύσα.
 
Η ναυπήγησή του ξεκίνησε κατά παραγγελία του καισαροαυστριακού ναυτικού το 1914 στα ναυπηγεία ‘Austro–Hungary–Ganz–Danubins Co, του Φιούμε (Fiume), όπου και καθελκύσθη τον Αύγουστο του 1915 λαμβάνοντας την ονομασία SMS-92.

Υπηρεσία στο Α & Β Π.Ν. 

Μετά την καθέλκυση, τον απαραίτητο εξοπλισμό και τις αναγκαίες δοκιμές τέθηκε σε ενέργεια στο Αυτοκρατορικό και Βασιλικό Πολεμικό Ναυτικό, όπως ήταν κατά μετάφραση η επίσημη ονομασία του Πολεμικού Ναυτικού της Αυστρο-Ουγγρικής Αυτοκρατορίας, μαζί με άλλα 15 αδελφά πλοία, την περίοδο Ιουλίου - Δεκεμβρίου του 1916. Στη πλήρη ένταση του Α΄ Π.Π. χρησιμοποιήθηκε σε ναυτικές επιχειρήσεις στο Αδριατικό πέλαγος, συμμετέχοντας σε βομβαρδισμούς και προσβολές ιταλικών ακτών και σε συνοδεία νηοπομπών.

Μετά τη λήξη του Μεγάλου Πολέμου και τη Συνθήκη του Αγίου Γερμανού, (Η΄ μέρος) που ακολούθησε, επήλθε η κατάργηση του αυστρο-ουγγρικού ναυτικού και στη συνέχεια με τη Συνθήκη των Σεβρών αποδόθηκε από τις "προέχουσες δυνάμεις" στο Βασίλειο της Ελλάδος, ως πολεμική επανόρθωση.

Υπηρεσία στο Β.Ν.

Προσάραξη 

Στις 11 Μαρτίου του 1928, ημέρα Κυριακή και ώρα 19:15 προσάραξε σε ύφαλο στην βορειοανατολική Άκρα Τούρλος της Αίγινας με συνέπεια ν΄ ακολουθήσει η βύθισή του, χωρίς όμως ανθρώπινη απώλεια.

Σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν του τότε Υπουργείου Ναυτικών αλλά και άλλων μαρτυριών, το Τ/Β Πάνορμος έχοντας προηγουμένως αποβιβάσει στον Πόρο μαθητές της εκεί Σχολής Δοκίμων Υπαξιωματικών Ναυτικού, μετά την ολοκλήρωση του εκπαιδευτικού τους πλου, για τον οποίο είχε διατεθεί, απέπλευσε απογευματινές ώρες για το Ναύσταθμο Σαλαμίνας. Κατά τον επανάπλου, και επικρατούντων νοτιοανατολικών ανέμων (σοροκάδα) ο κυβερνήτης πλωτάρχης Δούκας επέλεξε ν' ακολουθήσει πορεία ανατολικά της Αίγινας. Στις 19:15 ώρα παραπλέοντας εγγύτατα την υφαλοβριθή Άκρα Τούρλος, προσέκρουσε σε ύφαλο με συνέπεια όλο το πρωραίο υπόφραγμα του σκάφους να κατακλυστεί με ύδατα σχεδόν αμέσως. Στην τότε έκδηλη σύγχυση και ανησυχία του πληρώματος φέρεται ο κυβερνήτης (κατά πληροφορίες εκ του πληρώματος) να τράβηξε το υπηρεσιακό του όπλο απειλώντας «Όλοι στις θέσεις σας. Θα πέσει νεκρός όποιος κινηθεί». Ακολούθως έδωσε εντολή για επικοινωνία με υπουργείο ή ναύσταθμο. Τούτο όμως μη δυνάμενο εφικτό λόγω της κατάκλυσης του χώρου τόσο του ασυρμάτου, όσο και του μηχανοστασίου, το σήμα κινδύνου άρχισε να εκπέμπεται δια του οπτικού.

Τούτο αντελήφθη, μιάμιση ώρα αργότερα, τελείως τυχαία και παρά το ασθενές πλέον εκπεμπόμενο φως ο πλοίαρχος του ΒΝ Οικονομόπουλος ευρισκόμενος σε κάποιο ύψωμα της νήσου, ο οποίος και έσπευσε στη πόλη απ΄ όπου και τηλεγράφησε σχετικά στο Υπουργείο. Το τελευταίο με τη σειρά του δια του τότε ασυρμάτου του Βοτανικού κάλεσε πάντα παραπλέοντα πλοία να σπεύσουν προς διάσωση του Πάνορμος ενώ κινητοποίησε και σκάφη από τον ναύσταθμο.

Πρώτο πλοίο που έλαβε το σήμα και έσπευσε στην περιοχή της προσάραξης ήταν το επιβατηγό ατμόπλοιο "Σπάρτη" που εκτελούσε ακτοπλοϊκή συγκοινωνία Πειραιά-Κυκλάδες και επέστρεφε στον Πειραιά. Προσεγγίζοντας η σωσίβια λέμβος του "Σπάρτη" το ημιβυθισμένο "Πάνορμο" διεπιστώθη ότι επ΄ αυτού παρέμεναν ακόμα ο κυβερνήτης Δούκας και ο ύπαρχος Μπουντούρης, ενώ το πλήρωμα είχε διεκπεραιωθεί ασφαλώς στην ακτή από αλιευτικά σκάφη της περιοχής. Μόλις επιβιβάστηκε ο ύπαρχος στη σωσίβια λέμβο ακούστηκε ένας πυροβολισμός. Ο κυβερνήτης μένοντας τελευταίος είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει στρέφοντας το όπλο του στο στήθος του. Αιμόφυρτος μεταφέρθηκε επί του Σπάρτη όπου στη συνέχεια με "πάση δυνάμει" τις μηχανές καταπλέοντας  στον Πειραιά, πρώτες πρωινές ώρες διακομίσθηκε στο Ναυτικό Νοσοκομείο του Πειραιά (πρώην ρωσικό νοσοκομείο), όπου και νοσηλεύτηκε επί μακρόν.

Για δε τη διάσωση του Πάνορμος, που κρίθηκε στη συνέχεια αμφίβολη, έσπευσαν από τον ναύσταθμο στο σημείο προσάραξης το Ρ/Κ Κύκλωψ, το Α/Τ-Τ/Β Σμύρνη και το Ν/Θ Κοργιαλένιος. Των δε ανακρίσεων επι του ατυχήματος διεξήγαγε ο κυβερνήτης του Α/Τ Λέων αντιπλοίαρχος Π. Ιωαννίδης.

Ελληνικά Τορπιλοβόλα