Χιονοθύελλα

Η χιονοθύελλα είναι μια έντονη χειμερινή καταιγίδα που χαρακτηρίζεται από χαμηλές θερμοκρασίες, ισχυρούς ανέμους και έντονη χιονόπτωση.

Ορισμός 

Τα κριτήρια για να θεωρηθεί μια χειμερινή καταιγίδα (winter storm) ως σφοδρή χιονοθύελλα (blizzard) διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ ορίζει ως σφοδρή χιονοθύελλα κάθε χειμερινή καταιγίδα με:

 ανέμους 35 μίλια την ώρα (56 χιλιόμετρα την ώρα) και άνω,
 χιονόπτωση και ορατότητα μικρότερη του 1/4 του μιλίου (400 μέτρων),
 χρονική διάρκεια άνω των 3 ωρών για όλα τα παραπάνω.

Η αντίστοιχη Υπηρεσία του Καναδά ορίζει ως αντίστοιχα κριτήρια:

 ένταση ανέμων 40 χιλιόμετρα την ώρα (25 μίλια την ώρα) και άνω,
 χιονόπτωση και ορατότητα μικρότερη των 1.000 μέτρων,
 δείκτης ψυχρότητας ανέμου κάτω από −25 °C (−15 °F),
 χρονική διάρκεια τουλάχιστον 4 ωρών για όλα τα παραπάνω.

Στην Ευρώπη επίσης, τα σχετικά όρια ποικίλλουν, αν και συνήθως είναι χαμηλότερα από τα αμερικανικά. Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο η αντίστοιχη Υπηρεσία ορίζει τα εξής κριτήρια:

 ανέμους 30 μίλια την ώρα (48 χιλιόμετρα την ώρα) και άνω,
 χιονόπτωση μέτρια ή βαριά και ορατότητα μικρότερη των 650 ποδών (200 μέτρων).

Ένταση 

Η ένταση της χιονοθύελλας εξαρτάται από την ταχύτητα και την αναταραχή του ρεύματος αέρα / χιονιού, την ένταση της χιονόπτωσης, το σχήμα και το μέγεθος των σωματιδίων του χιονιού, τη θερμοκρασία και την υγρασία. Η συνολική στερεά ταχύτητα ροής (ρεύματος χιονιού) είναι ίση με το βάρος του χιονιού της χιονοθύελλας που βαρύνει τον μετρητή ροής που βρίσκεται εμπρός και κατά μήκος του εδάφους για 1 δευτερόλεπτο. Ανάλογα με την ένδειξή του, καθώς και την ταχύτητα των ανέμων, διακρίνονται εμπειρικά τα ακόλουθα είδη χιονοθύελλας:

Δείτε επίσης Κλίμακα Μποφόρ για αντιστοιχία της ταχύτητας ανέμου με τους βαθμούς της κλίμακας αυτής.

Λευκό σκοτείνιασμα 

Οι βαριές χιονοθύελλες δημιουργούν την κατάσταση που είναι γνωστή ως λευκό σκοτείνιασμα (συχνή ελληνική απόδοση του αγγλικού όρου whiteout), στην οποία η ορατότητα μηδενίζεται εντελώς και ο ορίζοντας φαίνεται να εξαφανίζεται σε μια λευκή ανυπαρξία. Επιπλέον, χάνεται η αίσθηση του προσανατολισμού καθώς και η αίσθηση του βάθους / απόστασης ή ενδεχομένως ακόμα και της ισορροπίας.

Οι εξαιρετικά βαριές χιονοθύελλες δημιουργούν ολοκληρωτικό λευκό σκοτείνιασμα, στο οποίο χάνονται εντελώς ακόμα και οι σκιές (καθώς το φως έρχεται σε ίσες ποσότητες από όλες τις κατευθύνσεις), το ανάγλυφο του τοπίου, τα κοντινά αντικείμενα και τα σύννεφα, ενώ πρακτικά είναι αδύνατον να ξεχωρίσει κανείς το έδαφος από τον ουρανό. Σε τέτοια ακραία κατάσταση, μπορεί να χαθεί η αίσθηση του προσανατολισμού ακόμα και 5 μέτρα έξω από την είσοδο ενός κτιρίου και να γίνει δύσκολη η επιστροφή. Έχουν αναφερθεί θάνατοι ανθρώπων που χάθηκαν στο χιόνι ακόμα και μερικά μέτρα έξω από τα σπίτια τους και δεν έβρισκαν το δρόμο να γυρίσουν πίσω.

Για τις λεγόμενες ασύλληπτες χιονοθύελλες, που είναι το ανώτατο στην κλίμακα, χρησιμοποιούνται και οι όροι χειμερινή υπερκαταιγίδα (winter superstorm) και λευκός τυφώνας (white hurricane). Εκτός της εξοντωτικής ταχύτητας των ανέμων που τις συνοδεύουν, το λευκό σκοτείνιασμα είναι τόσο απόλυτο και η ποσότητα του χιονιού που συσσωρεύουν ανά δευτερόλεπτο είναι τόσο τεράστια, ώστε η έξοδος σε ανοιχτό χώρο αποβαίνει άμεσα θανατηφόρα. Πρακτικώς όμως είναι τόσο ακραίες που δεν συμβαίνουν σχεδόν ποτέ και πουθενά, παρά μόνο σπανιότατα σε κάποια τμήματα της Ανταρκτικής τον χειμώνα (με ταχύτητες που κάποιες φορές μπορεί να φτάσουν τα 100 μίλια / 161 χιλιόμετρα την ώρα), όπου συνήθως όμως επικρατεί μια διαφορετική μορφή του φαινομένου, γνωστή ως χιονοθύελλα εδάφους (ground blizzard).

Χιονοθύελλα εδάφους 

Έτσι ορίζεται κάθε βαριά χιονοθύελλα στην οποία όμως δεν υπάρχει χιονόπτωση. Συμβαίνει όταν το ήδη υπάρχον χιόνι (ιδίως όταν είναι πολύ χαλαρό) στο έδαφος σαρώνεται από τους ισχυρούς ανέμους, μειώνοντας την ορατότητα. Είναι το συνηθέστερο είδος χιονοθύελλας στην Ανταρκτική, καθώς στην ήπειρο αυτή οι ατμοσφαιρικές κατακρημνίσεις είναι πάρα πολύ σπάνιες, λόγω των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών που επικρατούν και έχουν ως αποτέλεσμα την σχεδόν πλήρη έλλειψη υγρασίας. Κατά καιρούς πάντως, έχουν σημειωθεί και σε εύκρατες περιοχές.

Κίνδυνοι 

Αν και γενικώς η κοινή γνώμη δεν θεωρεί τις χειμερινές καταιγίδες τόσο επικίνδυνες όσο θεωρούνται οι τυφώνες και οι σίφωνες, ωστόσο πρέπει να τονιστεί ότι μερικές φορές μπορεί να γίνουν εξαιρετικά επικίνδυνες, καθώς μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα μπορεί να πέσουν τεράστιες ποσότητες χιονιού, προκαλώντας χάος στις συγκοινωνίες και παραλύοντας ολόκληρες περιοχές. Ο άνεμος στοιβάζει χιόνι μπροστά σε όποιο αντικείμενο συναντά ως εμπόδιο, σχηματίζοντας τεράστιους χιονόλοφους και μπορεί να ακινητοποιήσει ή κάποιες φορές ακόμα και να σκεπάσει εντελώς αυτοκίνητα ή ακόμα και τρένα, παγιδεύοντας και σκοτώνοντας τους επιβάτες μέσα σε αυτά.

Ακόμα και λιγότερο σφοδρές χιονοθύελλες αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο πρόκλησης τροχαίων, συχνά πολλαπλών με αρκετά εμπλεκόμενα οχήματα (καραμπόλες), εξαιτίας του συνδυασμού των ισχυρών ανέμων, της μειωμένης πρόσφυσης στο οδόστρωμα και της ελάχιστης ορατότητας.

Ιστορικές χιονοθύελλες 

Ιστορικά, οι πλέον χαρακτηριστικές χιονοθύελλες που έχουν πλήξει τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να θεωρηθούν:

 Η Χιονοθύελλα των Μαθητών στις Μεγάλες Πεδιάδες στις 12 - 13 Ιανουαρίου 1888.
 Η Μεγάλη Χιονοθύελλα στη Νέα Υόρκη στις 11 - 12 Μαρτίου 1888.
 Η Χιονοθύελλα της Ημέρας της Ανακωχής στις 10 - 12 Νοεμβρίου 1940.
 Η χιονοθύελλα στις 28 Ιανουαρίου - 1 Φεβρουαρίου 1977.
 Η Καταιγίδα του Αιώνα (Storm of the Century) στις 12 - 15 Μαρτίου 1993.
 Η χιονοθύελλα στις 6 - 10 Ιανουαρίου 1996.
 Η χιονοθύελλα στις 19 - 29 Ιανουαρίου 2016.

Η φονικότερη χιονοθύελλα στην καταγεγραμμένη ιστορία, πάντως, ήταν αυτή που έπληξε το Ιράν από τις 3 έως τις 9 Φεβρουαρίου 1972. Ο αριθμός των νεκρών εκτιμήθηκε γύρω στα 4.000 άτομα, με τις θερμοκρασίες να πέφτουν έως και τους -25 °C, ενώ το ύψος του χιονιού έφτασε μέχρι τα 8 μέτρα (26 πόδια), θάβοντας συνολικά 200 χωριά, ενώ σε 3 από αυτά μάλιστα δεν υπήρξαν επιζώντες.

Δείτε επίσης 
 Χιόνι
 Χιονόπτωση
 Χιονοκαταιγίδα

Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Digital Snow Museum Photos of historic blizzards and snowstorms.
 Ορισμός της χιονοθύελλας, κίνδυνοι και μέθοδοι επιβίωσης (στα αγγλικά)
 Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας: Χιόνι / Χιονοθύελλες: Πληροφορίες και μέθοδοι επιβίωσης

Χιόνι
Υδρομετέωρα
Μετεωρολογικά φαινόμενα

it:Tormenta