Γρηγόριος Β΄ Κύπριος

Ο Γρηγόριος Β΄ (1241 - 1290) διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κατά τα έτη 1283-1289.

Βιογραφία
Γεννήθηκε περί το 1241 στην Λάπηθο της τότε λατινοκρατούμενης Κύπρου και έλαβε ως όνομα του βαπτίσματος το Γεώργιος (γι'αυτό αναφέρεται και ως Γεώργιος ο Κύπριος). Άνηκε σε ευγενή οικογένεια. Σπούδασε ελληνικά και λατινικά στην Λευκωσία ως το 1256 και συνέχισε τις σπουδές του στη Νίκαια (τότε πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας) και στην Κωνσταντινούπολη, μετά την επανάκτησή της το 1261. Ήταν για επτά χρόνια μαθητής του Μεγάλου Λογοθέτη Γεώργιου Ακροπολίτη και κατόπιν δίδαξε στην σχολή του, έχοντας μαθητή, μεταξύ άλλων, τον Νικηφόρο Χούμνο. Κατόπιν χειροτονήθηκε κληρικός, πήρε το όνομα Γρηγόριος και συνδέθηκε με την Αυτοκρατορική Αυλή.

Ο Αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος τον χρησιμοποίησε ως σύμβουλο στην πολιτική Ένωσης με την Καθολική Εκκλησία, την οποία ακολουθούσε. Μετά τη Δεύτερη Σύνοδο της Λυών υποστήριξε ένθερμα την ενωτική πολιτική του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη Ιωάννη Βέκκου. Όταν όμως ο Μιχαήλ πέθανε, το 1282, ο Γρηγόριος προσχώρησε στην ανθενωτική παράταξη και άσκησε αυστηρή κριτική στον Πατριάρχη Ιωάννη Βέκκο για την ενωτική πολιτική που ακολουθούσε.

Ο Γρηγόριος έγινε Πατριάρχης στις 28 Μαρτίου 1283, μετά τον θάνατο του Ιωσήφ Α΄. Έκτοτε η κατάσταση μεταξύ ενωτικών και ανθενωτικών οξύνθηκε περισσότερο. Έτσι, ο Αυτοκράτορας Ανδρόνικος Παλαιολόγος συνεκάλεσε Σύνοδο το 1285 για τη ρύθμιση του ζητήματος, στην οποία ο Γρηγόριος παρουσίασε πραγματεία κατά του φιλιόκβε. Η Σύνοδος αυτή όμως απέτυχε, και ακολούθως ο Γρηγόριος συνέγραψε το έργο  (ΡG 142, 233-246), το οποίο ήλπιζε να φέρει συμφιλίωση με τους Ενωτικούς. Το έργο του αυτό όμως προκάλεσε την οξύτατη αντίδραση των ανθενωτικών και έστρεψε εναντίον του ισχυρούς αρχιερείς του Πατριαρχείου, όπως τον Φιλαδελφείας Θεόληπτο και τον Εφέσου Ιωάννη Χειλά. Η θέση του δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο όταν αποφάσισε να συγκρουστεί με τους οπαδούς του σχίσματος των Αρσενιατών. Έτσι, αναγκάστηκε να αποσυρθεί στη Μονή Οδηγήτριας και, κατόπιν σύστασης του Αυτοκράτορα, να παραιτηθεί τον Ιούνιο του 1289.

Πέθανε το 1290 στη Μονή Αριστινής.

Συγγραφικό έργο 
Ο Γρηγόριος ήταν βιβλιόφιλος, λόγιος ιεράρχης και διακρίθηκε ως εκκλησιαστικός συγγραφέας. Έργα του είναι:
 (ΡG 142, 233-246)
 (ΡG 142, 251-270)
 (ΡG 142, 247-252)
 (ΡG 142, 267-269)
 (ΡG 142, 269-300)

Επίσης έγραψε αυτοβιογραφία του με τίτλο «», όπως και πολλές επιστολές βίους αγίων, εγκώμια, ομιλίες και επιστολές.

Παραπομπές

Πηγές
 Οικουμενικό Πατριαρχείο

Περαιτέρω ανάγνωση
 Lameere, William: La tradition manuscrite de la correspondance de Gregoire de Chypre : patriarche de Constantinople (1283-1289), Bruxelles, 1937. 
Ar. Papadakis: Crisis in Byzantium: the Filioque controversy in the patriarchate of Gregory II of Cyprus (1283-1289, New York, Fordham University Press, 1983.
 S. Kotzabassi: Die handschriftliche Uberlieferung der rhetorischen und hagiographischen Werke des Gregor von Zypern,Wiesbaden, 1998. 
 Α. Πελενδρίδης:  Η αυτοβιογραφία του Γεώργιου του Κύπριου (Οικουμενικού Πατριάρχου Γρηγορίου Β’), Λονδίνο 1989.
 Πάρις Γουναρίδης: Το κίνημα των Αρσενιατών (1261-1310), Ιδεολογικές διαμάχες την εποχή των πρώτων Παλαιολόγων, Εκδόσεις Δόμος, 1999, σ.245.
 Στυλ. Γ. Παπαδόπουλος: Γρηγόριος Β’, Θρησκευτική και ηθική εγκυκλοπαίδεια, τ.4, Αθήνα 1964.
 Σοφία Πατούρα: Πνευματικοί και κοσμικοί: Το σχίσμα των Αρσενιατών,  Το Βήμα, 19 Δεκεμβρίου 1999,  Αρ. Φύλλου 12792, σ.14.
 Georgii seu Gregorii Cyprii Patriarchae Constantinopolitani Vita, Venice, 1753
Γρηγορίου του Κυπρίου, σοφωτάτου και λογιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπολεως, Εγκώμιον εις την θάλασσαν, Παρίσι 1657

Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως
Κύπριοι συγγραφείς
Ορθόδοξοι λόγιοι
Κύπριοι ιεράρχες
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Κύπριοι βιογράφοι
Επίσκοποι του 13ου αιώνα