Γάιος Μάριος

Ο Γάιος Μάριος (Gaius Marius, 157 π.Χ. – 13 Ιανουαρίου 86 π.Χ.) ήταν Ρωμαίος στρατηγός και πολιτικός. Γεννήθηκε στην πόλη της Αρπιανής. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία των Ρωμαίων στην Ιβηρία, υπό τον Σκιπίωνα τον Αφρικανό, όπου ανεδείχθη για τις στρατιωτικές ικανότητές του. Το 119 π.Χ. έλαβε το αξίωμα του δημάρχου, με την υποστήριξη του Καικιλίου Μετέλλου. Το 115 π.Χ. εκλέχτηκε στρατηγός και έγινε διοικητής της Ιβηρίας. Ακολούθησε τον Μέτελλο στον πόλεμο κατά του Ιουγούρθα ως αντιστράτηγος. Οι Ρωμαίοι των εξέλεξαν ύπατο, στρατηγό μαζί με τον Μέτελλο στον πόλεμο κατά του Ιουγούρθα, στον οποίο όμως ανεδείχθη ο Λεύκιος Σύλλας, που ως ταμίας διαπραγματεύθηκε την παράδοση του Ιουγούρθα. Κατά τα χρόνια που διετέλεσε ύπατος πολέμησε με επιτυχία ενάντια στους Τεύτονες και τους Κίμβρους. Για τις επιτυχίες του έλαβε την τιμητική διάκριση του «Τρίτου Ιδρυτή της Ρώμης». Κατά την έκτη φορά που διατέλεσε ύπατος έπεσε σε δυσμένεια των πολιτών λόγω παρανομιών που διέπραξε μαζί με τον Σατορνίνο.

Με αφορμή την αρχηγία του Μιθριδατικού πολέμου, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Μάριου και του Σύλλα, κατά τον οποίο ο δεύτερος κατέλαβε τη Ρώμη. Ο Μάριος διέφυγε τελικά στη Λιβύη, όπου παρέμεινε μέχρι την ένοπλη σύγκρουση των ύπατων Οκτάβιου και Κίννα, την περίοδο που ο Σύλλας βρισκόταν στον πόλεμο ενάντια στον Μιθριδάτη. Ο Μάριος υποστήριξε τον Κίννα, και όταν αυτός επικράτησε των συγκρούσεων, ο Μάριος προέβη σε διωγμούς κατά των οπαδών του Σύλλα. Στο πλευρό του Κίννα έγινε για 7η φορά ύπατος, αλλά η επικείμενη επιστροφή του θριαμβευτή στον πόλεμο με τον Μιθριδάτη, Σύλλα, οδήγησε τον ηλικιωμένο Μάριο στο ποτό, και αφού ασθένησε βαριά, πέθανε. 

Ο Πλούταρχος παραθέτει τη βιογραφία του Γάιου Μάριου, παράλληλα με τη βιογραφία του Πύρρου. Δεν έχει διασωθεί σύγκριση των δύο ανδρών.

Ρωμαίοι πολιτικοί
Στρατιωτικοί της Αρχαίας Ρώμης
Ύπατοι της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας