Ύψωνας

Ο Ύψωνας είναι δήμος της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο. Αποτελεί ένα από τους έξι δήμους της μείζονος Λεμεσού.

Τοποθεσία
Ο Ύψωνας στα συνορεύει με τον Δήμο Κάτω Πολεμιδιών, βορειοανατολικά με την Παλώδια και την Παραμύθα, βορειοδυτικά με την Άλασσα, δυτικά με το Κολόσσι, την Ερήμη και το Καντού και στα νότια με το Τραχώνι και το Τσερκέζ Τσιφλίκ. Το νότιο μέρος της διοικητικής του έκτασης υπάγεται στη Βρετανική Βάση Ακρωτηρίου.

Γεωμορφολογία
Ο Ύψωνας βρίσκεται κτισμένος σε μέσο υψόμετρο 90 μέτρων. Το τοπίο του χωριού έχει μια κλίση από τα βόρεια προς τα νότια. Το υψόμετρο από τα 476 μέτρα που έχει στα βόρεια σύνορα του μειώνεται στα 90 μέτρα στον οικισμό και στα 20 μέτρα στα νότια σύνορα του.

Ονομασία 
Δεν υπάρχουν ιστορικά τεκμήρια σχετικά με την προέλευση της ονομασίας του Ύψωνα. Μια πιθανή υπόθεση αναφέρει ότι η ονομασία προέρχεται από τη γυψόπετρα που υπήρχε στην περιοχή από τα βυζαντινά χρόνια. Η εξαγωγή γύψου συνεχίστηκε μέχρι τα νεότερα χρόνια.

Ιστορία 
Στην περιοχή του Ύψωνα έχουν ανευρεθεί αρχαία κατάλοιπα, αλλά όχι αρχαία πόλη. Πιθανόν να πρόκειται για αγροτικούς οικισμούς.

Υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη ότι ο Ύψωνας δημιουργήθηκε κατά τα νεώτερα χρόνια από κατοίκους άλλων χωριών, κυρίως της Λόφου, που είχαν κτήματα στην περιοχή. Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν ευσταθεί αφού ο Ύψωνας υπήρχε από τα μεσαιωνικά χρόνια. Σύμφωνα με τον Λουί ντε Μας Λατρί, ο Ύψωνας, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1192-1489 μ.χ.), άνηκε στον βασιλιά της Κύπρου. Το 1426 πιθανόν το χωριό να  καταστράφηκε από επίθεση των Μαμελούκων της Αιγύπτου. Ωστόσο, είναι πιθανόν να καταστράφηκε το 1570 από την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο.

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ο Ύψωνας αποτελούσε τσιφλίκι Τούρκων αγάδων. Το 1910, επί Αγγλοκρατίας, ο Ύψωνας μετετράπη σε χωριό.

Τη δεκαετία του 1950, σταδιακά εγκαταστάθηκαν στον Ύψωνα οι κάτοικοι του χωριού Λόφου, επειδή κάποιες εποχές του χρόνου μετακινούνταν στην περιοχή για να καλλιεργήσουν ή να θερίσουν τα χωράφια που είχαν εκεί. Στον Ύψωνα εγκαταστάθηκαν και κάτοικοι άλλων γειτονικών χωριών.

Τις επόμενες δεκαετίες το χωριό γνώρισε μεγάλη πληθυσμιακή αύξηση γεγονός που οδήγησε στην μετεξέλιξη της κοινότητας σε δήμο από το 2012. Η απόφαση πάρθηκε στις 3 Ιουλίου 2011 μέσω δημοψηφίσματος.

Πληθυσμός
Σύμφωνα με τις απογραφές πληθυσμού που πραγματοποιήθηκαν στην Κύπρο, ο πληθυσμός του Ύψωνα είχε τεράστια αύξηση στην πορεία των δεκαετιών. Από ένα μικρό οικισμό των τριών κατοίκων το 1881, εξελίχθηκε σε ένα δήμο με περισσότερους από 10 χιλιάδες κατοίκους. Οι λόγοι που οδήγησαν στην αύξηση του πληθυσμού είναι η μικρή απόσταση του από τη Λεμεσό, η καλή οδική σύνδεση, οι προσοδοφόρες γεωργικές εκτάσεις, η συνεχής οικιστική ανάπτυξη και η μετακίνηση των κατοίκων του χωριού Λόφου σε αυτόν.

Δήμαρχοι 
Δήμαρχοι Ύψωνα διετέλεσαν οι:

 Άριστος Αριστείδου (2012-2016)
 Παντελής Ευτυχίου Γεωργίου (2017- )

Αδελφοποιήσεις 
Ο Δήμος Ύψωνα είναι αδελφοποιημένος με τον Δήμο Τρικκαίων. Η αδελφοποίηση έγινε στις 4 Ιουνίου 2018.

Αθλητικά σωματεία 
Αθλητικά σωματεία της περιοχής είναι η Ένωση Νέων Ύψωνα - Διγενής Ύψωνα και η Αθλητική Ποδοσφαιρική Ένωση Ύψωνα (ΑΠΕΫ).

Παραπομπές

Πηγές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 

Δήμοι της Επαρχίας Λεμεσού