Επιμηθέας (δορυφόρος)

Ο Επιμηθέας (αγγλικά: Epimetheus) είναι ένας δορυφόρος του πλανήτη Κρόνου, ευρισκόμενος μεταξύ των Δακτυλίων F και G του πλανήτη αυτού. Πήρε το όνομά του από τον τιτάνα αδερφό του Προμηθέα, Επιμηθέα , της ελληνικής μυθολογίας. Η άλλη του σημερινή ονομασία είναι Κρόνος XI (Saturn XI). Ενώ η αρχική προσωρινή ονομασία που του είχε δοθεί ήταν S/1980 S 3. 

Ο Ωντουέν Ντολφύς παρατήρησε έναν δορυφόρο στις 15 Δεκεμβρίου του 1966, τον οποίο πρότεινε να ονομαστεί «Ιανός». Στις 18 Δεκεμβρίου , ο Richard Walker έκανε μια παρόμοια παρατήρηση η οποία πιστώνεται τώρα ως η ανακάλυψη του Επιμηθέα. Ωστόσο, εκείνη την εποχή, υπήρχε η λανθασμένη πεποίθηση ότι υπήρχε μόνο ένας δορυφόρος, ανεπίσημα γνωστός ως «Ιανός», στη δεδομένη τροχιά.

Η τροχιακή σχέση Ιανού και Επιμηθέως

Ο Ιανός και ο μικρότερος δορυφόρος Επιμηθεύς είναι συντροχιακοί, περιφέρονται δηλαδή γύρω από τον Κρόνο σχεδόν πάνω στην ίδια τροχιά. Αυτό προκάλεσε σύγχυση στους αστρονόμους, που υπέθεταν ότι μόνο ένα σώμα θα μπορούσε να καταλαμβάνει μία τροχιά. Μόλις τον Οκτώβριο 1978 οι Stephen M. Larson and John W. Fountain αντιλήφθηκαν ότι οι παρατηρήσεις αφορούσαν δύο ξεχωριστά ουράνια σώματα. Η τρέχουσα μέση ακτίνα της τροχιάς του Ιανού (μεγάλος ημιάξονας της τροχιάς του ή μέση απόσταση του κέντρου του Ιανού από το κέντρο του Κρόνου) είναι μόνο 50 χιλιόμετρα μικρότερη από αυτή του Επιμηθέως. Αυτό σημαίνει ότι η ταχύτητά του είναι λίγο μεγαλύτερη και επομένως οι δύο δορυφόροι θα έπρεπε να πλησιάζουν κάποτε και να συγκρούονται (αφού η απόσταση 50 χλμ. είναι μικρότερη του αθροίσματος των ακτίνων τους). Αλλά καθώς το εσωτερικό σώμα «προλαβαίνει» το άλλο στην τροχιά του, η αμοιβαία βαρυτική τους έλξη το επιταχύνει περισσότερο, αυξάνει τη στροφορμή του και το ωθεί σε υψηλότερη τροχιά, οπότε επιβραδύνεται. Ο εξωτερικός δορυφόρος χάνει ίσο ποσό στροφορμής και άρα μεταπίπτει σε χαμηλότερη τροχιά, οπότε επιταχύνει. Με αυτό τον τρόπο οι δορυφόροι ανταλλάσσουν τις τροχιές τους μία φορά κάθε 4 γήινα χρόνια. Μοιράζονται δηλαδή ουσιαστικά την ίδια μέση τροχιά χωρίς ποτέ να συγκρούονται, ούτε και πλησιάζουν ποτέ μεταξύ τους λιγότερο από περίπου 10.000 χλμ). Η πιο πρόσφατη προσέγγισή τους έγινε στις 21 Ιανουαρίου 2006. Σε κάθε ανταλλαγή, η τροχιακή ακτίνα του Ιανού αυξάνεται ή μειώνεται κατά περίπου 20 χλμ., ενώ του Επιμηθέως μειώνεται ή αυξάνεται αντιστοίχως κατά 80 χλμ. (επειδή έχει 4 φορές μικρότερη μάζα από ό,τι ο Ιανός).

Φωτογραφίες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επιμηθέας από την Εξερεύνηση του Ηλιακού Συστήματος της NASA 
 Οι δορυφόροι του Κρόνου από τον Σκοτ Σέπαρντ 

Φυσικοί δορυφόροι Κρόνου