Θηρεσία του Λεόν (1080-1130)

Η Θηρεσία του Λεόν (Teresa de Leao, 1080 – 11 Νοεμβρίου 1130), κόμισσα της Πορτογαλίας ήταν νόθα κόρη του Αλφόνσου ΣΤ΄ του Λεόν και της Καστίλης με την Χιμένα Μουνιόθ. Μετά τον θάνατο του συζύγου της (1112) επαναστάτησε με την ετεροθαλή αδελφή της Ουρράκα του Λεόν απέναντι στο Βασίλειο του Λεόν, ο Πάπας Πασχάλης Β΄ την αναγνώρισε σαν βασίλισσα (1116). Μετά την αιχμαλωσία της δήλωσε την υποτέλεια της στο Βασίλειο του Λεόν (1121) αλλά διατήρησε τον βασιλικό τίτλο. 
Οι πολιτικές και ερωτικές υποθέσεις με τον ευγενή από την Γαλικία Φερνάντο Πέρεζ ντε Τράμπα έφεραν την αντίδραση του γιου της Αλφόνσου Ενρίκες, με την βοήθεια του κλήρου και της αριστοκρατίας της Πορτογαλίας την νίκησε στην "μάχη του Σάο Μαμέντε" (1128).

Σύγκρουση με την αδελφή της

Ο πατέρας της την πάντρεψε με έναν Γάλλο ευγενή τον Ερρίκο της Βουργουνδίας (1093), θεία του ήταν η Κωνσταντία της Βουργουνδίας και μεγαλύτεροι αδελφοί του οι Ούγος Α΄ της Βουργουνδίας και Εύδης Α΄ της Βουργουνδίας από την βασιλική Οικογένεια των Καπετιδών της Γαλλίας. Ο Ερρίκος είχε προσφέρει στον πεθερό του ισχυρή στρατιωτική στήριξη εναντίον των Μαυριτανών.

Τους πρώτους μήνες του 1096 ο Ερρίκος και ο ξάδελφος του Ραϋμόνδος της Βουργουνδίας σύζυγος της βασίλισσας Ουρράκας έκλεισαν μεταξύ τους συμφωνία με όρκο. Ο Ραϋμόνδος θα έδινε στον Ερρίκο το βασίλειο του Τολέδο και το ένα τρίτο του βασιλικού θησαυροφυλακίου μετά τον θάνατο του βασιλιά Αλφόνσου, αν αυτό ήταν αδύνατο να γίνει θα έπαιρνε το βασίλειο της Γαλικίας. Ο Ερρίκος με την σειρά του θα είχε υποχρέωση να υποστηρίξει τον Ραϋμόνδο στα υπόλοιπα δύο τρίτα του βασιλικού θησαυροφυλακίου. Ο Αλφόνσος ΣΤ΄ όταν άκουσε το αποτέλεσμα της συμφωνίας έδωσε στον Ερρίκο την διακυβέρνηση όλων των εδαφών ανάμεσα στον ποταμό Μίνχο και την Σανταρέμ, ο γαμπρός του Ραϋμόνδος περιορίστηκε μονάχα στην Γαλικία, η απόφαση αυτή έφερε τα δύο ξαδέλφια σε σύγκρουση. Ο Αλφόνσος ΣΤ΄ άφησε στην διαθήκη του το βασίλειο του στην κόρη του Ουρράκα (1109), η πράξη αυτή εξόργισε τον Ερρίκο και την Θηρεσία που ετοιμάστηκαν για ένοπλη σύγκρουση. Ο Ερρίκος επιτέθηκε στην Λεόν αλλά τραυματίστηκε στην μάχη και πέθανε (1112), η Θηρεσία παρέμεινε μοναδική κυβερνήτης για να διαχειριστεί την κατάσταση με στόχο να ανακαταλάβει τα εδάφη στον νότο από τους Μαυριτανούς.

Κόμισσα της Πορτογαλίας

Ο πάπας Πασχάλης Β΄ αναγνώρισε την νίκη της στην Κοΐμπρα και της έδωσε τον τίτλο της "βασίλισσας", τα έγγραφα την αποκαλούν από τότε "κόρη του Αλφόνσο και εκλεκτή του Θεού". Ένα έγγραφο (1117) της δίνει τον τίτλο της βασίλισσας, αυτό οδήγησε πολλούς ιστορικούς στο συμπέρασμα ότι ήταν η πρώτη μονάρχης της Πορτογαλίας. Η Θηρεσία βρέθηκε σε σύγκρουση με την ετεροθαλή αδελφή της Ουρράκα στις προσπάθειες τους να επεκτείνουν τα βασίλεια τους (1116), βρέθηκαν ξανά σε πόλεμο (1120) και προσπάθησαν να δημιουργήσουν ισχυρές συμμαχίες για να πετύχουν τους στόχους τους. Η Θηρεσία συμμάχησε με τον πιο ισχυρό κόμη εκείνη την εποχή στην Γαλικία Φερνάντο Πέρεζ κόμη της Τράμπα που έφτασε στο σημείο να χωρίσει την πρώτη σύζυγο του για να την παντρευτεί, πολιορκήθηκε και αιχμαλωτίστηκε από την Ουρράκα στην Μπράγκα (1121). Ακολούθησε ειρηνική συνθήκη με την επέμβαση των αρχιεπισκόπων της Σαντιάγο ντε Κομποστέλα και της Μπράγκα, η Θηρεσία θα παρέμενε κόμισσα της Πορτογαλίας αλλά σαν υποτελής στην αδελφή της Ουρράκα και το βασίλειο του Λεόν. Ο αρχιεπίσκοπος της Μπράγκα που ενδιαφερόταν για την Γαλικία ανησύχησε έντονα με τις διεκδικήσεις του αντιπάλου του στην Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε τα οστά του Αγίου Ιακώβου και απαιτούσε τον έλεγχο στους Καθεδρικούς ναούς της Ιβηρικής (1128).

Ανατροπή

Οι Πορτογάλοι ευγενείς εξεγέρθηκαν και εκθρόνισαν την Ουρράκα, την διαδέχθηκε ο γιος της Αλφόνσος Ζ΄ του Λεόν και της Καστίλης (1126) που ξεκίνησε εκστρατεία εναντίον της θείας του Θηρεσίας. Ο γιος της Αλφόνσος Ενρίκες βρήκε τότε την ευκαιρία να επαναστατήσει εναντίον της μητέρας του με στόχο να αναλάβει την κομητεία (1217). Στην "μάχη του Σάο Μαμέντε" κοντά στο Γκιμαράες (1128) ο Αλφόνσος Ενρίκες και οι οπαδοί του νίκησαν τα στρατεύματα της Θηρεσίας και του ερωμένου της κόμη Φερνάντο Πέρες ντε Τράμπα της Γαλικίας. Ο Αλφόνσος έστειλε εξορία την μητέρα του στην Γαλικία και ανέλαβε την κομητεία της Πορτογαλίας, η Θηρεσία πέθανε αμέσως μετά (1130), ο γιος της Αλφόνσος Ενρίκες θα προχωρήσει στην ανεξαρτησία του βασιλείου της Πορτογαλίας και θα γίνει ο πρώτος βασιλιάς ως Αλφόνσος Α΄ της Πορτογαλίας.

Οικογένεια

Με τον σύζυγο της Ερρίκο, κόμη της Πορτογαλίας απέκτησε:
 Ουρράκα Ενρίκεθ π. 1095–μετά το 1169, παντρεύτηκε τον Μπερμούδο Πέρες ντε Τράβα.
 Σάντσα Ενρίκεθ π. 1097–1163, παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τον ευγενή Σάντσο Νούνες. Η ηγουμένη του μοναστηριού του Σαν Σαλβαντόρ ντε Φερρείρα ντε Πάντον ζήτησε από τον Μέντο Νούνες, τον αδελφό του Σάντσο Νούνες και την σύζυγο του Σάντσα Ενρίκες την περιουσία τους στο Εστρίζ (15 Ιουλίου 1129). Μια από τις κόρες τους η Μαρία Σάντσες έγινε ηγουμένη στο μοναστήρι του Σαν Σαλβαντόρ ντε Σομπράντο ντε Τριβ, ήταν επίσης γονείς του Βελάσκο, Ζιλ, Φερνάντο και της Τερέζας Σάντσες. Όταν πέθανε ο συζυγος της παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο Φερδινάνδο Μέντες ντε Μπραγκάνσα χωρίς να αποκτήσει παιδιά.
 Τερέσα της Πορτογαλίας (γενν. περί το 1098) 
 Ερρίκος της Πορτογαλίας (1106 - 1110)
 Αλφόνσος Α΄ της Πορτογαλίας 1109–1185, πήρε το όνομα του παππού του από μητέρα. Το 1112 έγινε κόμης της Πορτογαλίας και το 1139 ο πρώτος Βασιλιάς της Πορτογαλίας.
 Πέτρος Ενρίκεθ, ηγούμενος στο Μοναστήρι της Αλκομπάκα.

Με τον εραστή της Φερνάντο Πέρεθ δε Τράβα απέκτησε:
 Τερέσα Φερνάνδεθ δε Τράβα (απεβ. το 1180), παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τον Νούνιο Πέρεθ δε Λάρα και στην συνέχεια έγινε δεύτερη σύζυγος του Φερδινάνδου Β΄ του Λεόν.
 Σάντσα Φερνάντεθ δε Τράβα (απεβ. μετά τον Μάρτιο του 1181). Παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο πριν το 1150 τον κόμη Άλβαρο Ροντρίγκες ντε Σαρρία χωρίς να αποκτήσει παιδιά. Παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τον Πέντρο Αλφόνσο και σε τρίτο γάμο τον Γκονζάλο Ρουίς χωρίς να αποκτήσει κανένα παιδί.

Πρόγονοι

Παραπομπές

Πηγές

López Morán, Enriqueta (2005). "El monacato femenino gallego en la Alta Edad Media (Lugo y Orense) (Siglos XIII al XV)" (PDF). Nalgures (II). A Coruña: Asociación Cultura de Estudios Históricos de Galicia. 
López-Sangil, José Luis (2002). La nobleza altomedieval gallega, la familia Froílaz-Traba. La Coruña: Toxosoutos, S.L.
Manrique, Ángel (1649). Anales cistercienses. II.
Martínez Díez, Gonzalo (2003). Alfonso VI: Señor del Cid, conquistador de Toledo. Madrid: Temas de Hoy, S.A. 
Mattoso, José (2014). D. Afonso Henriques (in Portuguese) (2nd ed.). Lisbon: Temas e Debates.
Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros. 
Sotto Mayor Pizarro, José Augusto (2007). "Ο regime senhorial na frontera do nordeste português. Alto Douro e Riba Côa (Séculos XI-XIII)". Hispania. Revista Española de Historia. LXVII (227). Madrid: Instituto de Historia "Jerónimo Zurita"; Centro de Estudios Históricos.
Torres Sevilla-Quiñones de León, Margarita Cecilia (1999). Linajes nobiliarios de León y Castilla: Siglos IX-XIII. Salamanca: Junta de Castilla y León, Consejería de educación y cultura. 

Μονάρχες της Πορτογαλίας
Αντιβασιλείς της Πορτογαλίας