Ιωάννης Ζωναράς

Ο Ιωάννης Ζωναράς (Ἰωάννης Ζωναρᾶς) (12ος αι.) υπήρξε βυζαντινός χρονογράφος, θεολόγος και νομικός που έζησε στην Κωνσταντινούπολη.

Βιογραφία και έργο 
Οι λιγοστές πληροφορίες για τη ζωή του Ζωναρά αντλούνται κυρίως μέσα από τα έργα του. Οι ιστορικοί υποθέτουν ότι ήταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος (μέγας δρουγγάριος της βίγλης και πρωτασηκρήτις) επί βασιλέως Αλέξιου Α' Κομνηνού. Έχασε πιθανώς τη θέση του το 1118 και έγινε μοναχός στη νήσο Αγία Γλυκερία, τοποθεσία που όμως αμφισβητείται, ενώ κατ΄ άλλους αποσύρθηκε και μόνασε στον Άθω.

Ο Ζωναράς σχολίασε μεταξύ άλλων τις Οικουμενικές και τοπικές Συνόδους και τα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας. Εκτός αυτού συνέταξε δύο εκκλησιαστικά κείμενα νομικού περιεχομένου. Το σημαντικότερο έργο του είναι το χρονικό Επιτομή Ιστοριών, που καλύπτει την εποχή «από κτήσεως κόσμου» έως το έτος 1118 και θεωρείται ένα από τα πληρέστερα έργα του είδους του στην ελληνική γλώσσα. Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι ο Ζωναράς κατέγραψε το έργο αυτό όταν, μετά την άνοδο του Ιωάννη Β' Κομνηνού, εξορίστηκε και έγινε μοναχός. Για την Επιτομή Ιστοριών βασίστηκε σε πληθώρα πηγών, ορισμένες από τις οποίες, όπως η Ρωμαϊκή Ιστορία του Δίωνος Κασσίου, διατηρούνται μέσω του Ζωναρά. Το χρονικό διαδόθηκε πέρα από τα όρια του Βυζαντίου, καθώς μεταφράστηκε στην εκκλησιαστική σλαβονική. Σε τμήμα του έργου καταγράφεται η κριτική του Ζωναρά κατά του Αλέξιου Α΄, τον οποίο επικρίνει για τη διανομή δημοσίου χρήματος σε μέλη της οικογένειάς του.

Εκδόσεις του Χρονικού 
 Ioannis Zonarae epitome historiarum. Εκδ. Ludwig Dindorf. 6 Τόμοι, Λειψία 1868–1875. (βλ. Εξωτερικοί σύνδεσμοι)
 Thomas Banchich (μετάφραση): The History of Zonaras: From Alexander Severus to the Death of Theodosius the Great. Routledge, London-New York 2009.
 Erich Trapp (μετάφραση): Militärs und Höflinge im Ringen um das Kaisertum. Byzantinische Geschichte von 969 bis 1118. Byzantinische Geschichtsschreiber 16. Styria, Graz-Wien-Köln 1986.
 Ιωάννης Ζωναράς, Επιτομή Ιστοριών, τόμ. Α (1995), τόμ. Β (1998), τόμ. Γ (1999), πρωτότυπο και μτφρ.Ιορδάνης Γρηγοριάδης, (Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας 5), εκδ. Κανάκη, Αθήνα.

Βιβλιογραφία 
 Bruno Bleckmann: Die Reichskrise des III. Jahrhunderts in der spätantiken und byzantinischen Geschichtsschreibung. Untersuchungen zu den nachdionischen Quellen der Chronik des Johannes Zonaras. München 1992.
 Iordanis Grigoriadis: Linguistic and literary studies in the Epitome historion of John Zonaras. Thessaloniki 1998.
 Herbert Hunger: Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner. Band 1, München 1978.
 Enrico V. Maltese: Zonaras, Johannes. In: Lexikon des Mittelalters. Band 9, Sp. 673f.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Έργα του Ζωναράς στο Perseus Project
 
 
 
 
 

Ζωναρας
Ορθόδοξοι λόγιοι
Βυζαντινοί του 12ου αιώνα
Δρουγγάριοι της βίγλης