Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1966

Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 1966 ήταν η όγδοη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου και διεξήχθη στην Αγγλία. Με τη συμπλήρωση τότε ενός αιώνα από τη δημιουργία της σύγχρονης έκδοσης του ποδοσφαίρου, η FIFA έκρινε ότι η διοργάνωση έπρεπε δικαιωματικά να γίνει στη χώρα που γέννησε το ποδόσφαιρο.

Πρόεδρος της FIFA ήταν τότε ο σερ Στάνλεϊ Ράους, που έλαβε τα μέτρα του ώστε να ευνοηθεί η εθνική ομάδα της πατρίδας του. Η Αγγλία βρέθηκε σε έναν εύκολο όμιλο και μάλιστα ορίστηκε να δώσει όλους τους αγώνες της στο Στάδιο Γουέμπλεϊ. Ποτέ άλλοτε διοργανώτρια χώρα δεν έτυχε ανάλογης εύνοιας. Επιπλέον, πολλά παράπονα εκφράστηκαν και από παίκτες, κυρίως Νοτιοαμερικανούς για το σκληρό παιχνίδι των Ευρωπαίων (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Πελέ) που έμεινε ατιμώρητο ή επιεικώς τιμωρημένο από τους διαιτητές που στην πλειοψηφία τους ήταν Ευρωπαίοι. Δημιουργήθηκαν έτσι υποψίες και για ευρωπαϊκή πλεκτάνη για να ξαναγυρίσει το τρόπαιο στη γηραιά ήπειρο (επειδή είχαν προηγηθεί δύο συνεχόμενες κατακτήσεις του τροπαίου από τη Βραζιλία), ενώ τα παράπονα πολλών άλλων ομάδων (κυρίως των Νοτιοαμερικανών), δημοσιογράφων ακόμα και των φωτογράφων ήταν διαρκή. Με αφορμή τα παρασκήνια της διοργάνωσης ο κορυφαίος Ουρουγουανός συγγραφέας Εδουάρδο Γκαλεάνο δημοσίευσε πολύ αργότερα άρθρο του που καταλήγει στο δυσάρεστο συμπέρασμα ότι στο ποδόσφαιρο η εξαπάτηση αποδίδει. Ο μετέπειτα πρόεδρος της FIFA Ζοάο Χαβελάνζε επιπεβαίωσε το γεγονός δεκαετίες αργότερα. Για πρώτη φορά στην μεταπολεμική ιστορία της διοργάνωσης, δεν προκρίθηκε ομάδα της Νότιας Αμερικής στην τετράδα των ημιτελικών. 

Για την ιστορία, ήταν το τελευταίο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου με αποκλειστικά ασπρόμαυρη τηλεοπτική μετάδοση, ενώ ήταν το πρώτο στο οποίο έγινε έλεγχος ντόπινγκ.

Ιστορική σημασία 
Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 1966 πέρασε στην ιστορία ως ένα από τα συναρπαστικότερα και πλέον αμφιλεγόμενα για τα αμφισβητούμενα γκολ στον τελικό, για τον «Μαύρο Πάνθηρα» της Πορτογαλίας Εουσέμπιο, για δύο τραυματισμούς του ίδιου παίκτη και για τους «τρελούς» Βορειοκορεάτες. Παραλίγο επίσης η διοργάνωση να περάσει στην ιστορία του ποδοσφαίρου και για έναν ακόμα λόγο, όταν δύο μήνες πριν από την έναρξη των αγώνων, το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ κλάπηκε. Το ανακάλυψε λίγες μέρες αργότερα, σε έναν λονδρέζικο κήπο, ο «Πικλς», το σκυλάκι ενός καντηλανάφτη.

Η διοργάνωση βρήκε στο τέλος θριαμβεύτρια τη γηπεδούχο Αγγλία, η οποία έσβησε έτσι τη μεγάλη ντροπή της διοργάνωσης του 1950. Τότε, στη Βραζιλία, οι ερασιτέχνες Αμερικανοί είχαν νικήσει 1-0 τους υπερόπτες Άγγλους και είχαν βυθίσει στη θλίψη την ποδοσφαιρική Αγγλία. Οι υπερήφανοι κάτοικοι του μεγάλου νησιού έψαχναν ευκαιρία να αποκατασταθούν στα μάτια του κόσμου. Και τη βρήκαν στα γήπεδα της "Γηραιάς Αλβιόνος". Με τέσσερις νίκες -δύσκολες οι περισσότερες- έφτασαν στον τελικό, αφού στον ημιτελικό απέκλεισαν με 2-1 την Πορτογαλία, με δύο γκολ του Μπόμπι Τσάρλτον.

Στις 30 Ιουλίου 1966, στο Γουέμπλεϊ, οι Γκόρντον Μπανκς, Τζορτζ Κοέν, Ρέι Γουίλσον, Νόμπι Στάιλς, Τζακ Τσάρλτον, Μπόμπι Μουρ, Τζεφ Χερστ, Μπόμπι Τσάρλτον, Ρότζερ Χαντ, Μάρτιν Πίτερς, παρατάχθηκαν απέναντι στους Δυτικογερμανούς, Χανς Τιλκόφσκι, Καρλ Χάιντς Σνέλινγκερ, Χορστ-Ντίτερ Χέτγκες, Φραντς Μπεκενμπάουερ, Βίλι Σουλτς, Βόλφγκανγκ Βέμπερ, Χέλμουτ Χάλερ, Ούβε Ζέελερ, Ζίγκφριντ Χελντ, Βόλφγκανγκ Όβερατ, Λόταρ Έμεριχ (που στον ημιτελικό είχαν νικήσει με 2-1 τη Σοβιετική Ένωση), έχοντας ανάμεσά τους τους "άρχοντες" του μεγάλου τελικού. Δύο από τους τελευταίους, ο Ελβετός διαιτητής Γκότφριντ Ντινστ και ο Σοβιετικός επόπτης Μπαχράμοφ έπειτα από σχεδόν 2,5 ώρες έγιναν οι πρωταγωνιστές του τελικού. Ήταν το 101' (δηλαδή το 11' της παράτασης, 2-2 ο κανονικός αγώνας, με τέρματα των Χάλερ στο 12', Χερστ στο 18', Πίτερς στο 78' και Βέμπερ στο 90'), όταν ο Τζεφ Χερστ σούταρε από μακριά. Η μπάλα προσέκρουσε στο οριζόντιο δοκάρι, αναπήδησε κατακόρυφα προς τα κάτω, έπεσε πάνω στη γραμμή του τέρματος των Δυτικογερμανών και απομακρύνθηκε. Ο διαιτητής αμφιταλαντεύτηκε. Ο επόπτης δεν έδειξε σέντρα. Ο Ντινστ τον συμβουλεύτηκε, κατόπιν πίεσης των Άγγλων και τελικώς ο επόπτης υπέδειξε γκολ και 3-2. Ακόμη και σήμερα δεν έχει δοθεί κατηγορηματική απάντηση. Πάντως, δεκαετίες αργότερα, φοιτητές του Κέιμπριτζ με ηλεκτρονικό υπολογιστή συμπέραναν ότι η μπάλα δεν είχε περάσει ολόκληρη τη γραμμή. Ακριβώς στη λήξη της παράτασης (120') ο Χερστ σημείωσε και άλλο γκολ και 4-2, και η Αγγλία του Αλφ Ράμσι γιόρτασε τη μεγαλύτερη επιτυχία της ιστορίας της. Ο αρχηγός Μπόμπι Μουρ πήρε το τρόπαιο από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και το 1950 ξεχάστηκε, έστω και πρόσκαιρα.

Το 1966 δεν ξεχάστηκε, όμως, για την Ιταλία των Σάντρο Ματσόλα, Τζάνι Ριβέρα, Τζατσίντο Φακέτι, Ενρίκο Αλμπερτόζι, Ταρτσίζιο Μπούργκνιτς κ.α. Στο Μίντλεσμπρο, έγινε μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις στην ιστορία του θεσμού. Η 19η Ιουλίου του 1966 σήμανε για την ποδοσφαιρική Ιταλία ό,τι η 29η Ιουνίου του 1950 για την Αγγλία. Η Βόρεια Κορέα με τέρμα του Πακ Ντου Ικ, νίκησε 1-0 την Ιταλία, αποκλείοντάς την από τον πρώτο γύρο και στέλνοντας πρόωρα τους Ιταλούς στην πατρίδα τους. Αποδοκιμασίες, ειρωνείες και σάπια λαχανικά περίμεναν τους «ατζούρι» στην πατρίδα τους. Οι Βορειοκορεάτες, που ήταν και η παρθενική τους εμφάνιση σε Παγκόσμιο Κύπελλο, φάνηκαν ορεξάτοι και για νέα έκπληξη στον προημιτελικό. Στις 23 Ιουλίου, προηγήθηκαν στο 24' με 3-0 της Πορτογαλίας των Εουσέμπιο, Κολούνα, Σιμόες, Τόρες και Αουγκούστο. Αλλά στη συνέχεια, τέσσερα γκολ του Εουσέμπιο και ένα του Αουγκούστο οδήγησαν την ομάδα τους στα ημιτελικά (5-3). Η Πορτογαλία στις 28 Ιουλίου νίκησε 2-1 τη Σοβιετική Ένωση στον μικρό τελικό και αναδείχθηκε τρίτη.

Ο άτυχος της διοργάνωσης (όπως και στην προηγούμενη) ήταν ξανά ο Πελέ. Τραυματίστηκε στην πρεμιέρα από τον Βούλγαρο Ζέτσεφ, ενώ είχε σημειώσει ένα γκολ (το μοναδικό που έβαλε στη διοργάνωση αυτή) και μία εβδομάδα αργότερα τραυματίστηκε πάλι από τον Πορτογάλο Μοράις, ο μάλιστα οποίος δεν αποβλήθηκε παρά το αντιαθλητικό μαρκάρισμα σε ένα από τα σημαντικότερα λάθη στην ιστορία της διοργάνωσης. Η προηγούμενη παγκόσμια πρωταθλήτρια Βραζιλία αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο μετά από δύο ήττες, η πρώτη από την Ουγγαρία, που διέκοψε την ακολουθία των 13 συνεχόμενων αήττητων αγώνων σε Παγκόσμια Κύπελλα (επίδοση ρεκόρ που παραμένει) και η δεύτερη  με 3-1 από την Πορτογαλία, που είχε τον Εουσέμπιο, που με δύο προσωπικά γκολ οδήγησε την Πορτογαλία στον θρίαμβο αυτό και τελικά στην τρίτη θέση της διοργάνωσης.

Σημειώθηκε και ένα ακατάρριπτο μέχρι σήμερα ρεκόρ. Ο Μεξικανός τερματοφύλακας Αντόνιο Καρμπαχάλ μετείχε για πέμπτη φορά σε τελικούς Παγκοσμίου Κυπέλλου, από το 1950 έως το 1966. Πρώτος σκόρερ αναδείχθηκε ο Εουσέμπιο, με 9 γκολ, έναντι 6 του Δυτικογερμανού Χέλμουτ Χάλερ. Συνολικά σημειώθηκαν 89 τέρματα σε 32 παιχνίδια, δίνοντας έτσι μέσο όρο 2,78 γκολ ανά αγώνα. Αποβλήθηκαν 5 παίκτες, κτυπήθηκαν 6 πέναλτι και κόπηκαν συνολικά 1.563.135 εισιτήρια (μέσος όρος 48.848 εισιτήρια ανά αγώνα).

Επιλογή Διοργανωτή 

Για την διοργάνωση του 1966 δήλωσαν ενδιαφέρον 3 χώρες. Οι 3 χώρες ήταν η Αγγλία, η Δυτική Γερμανία και η Ισπανία. Πριν την διαδικασία της ψηφοφορίας, η Ισπανία απέσυρε την υποψηφιότητα της. Στην τελική ψηφοφορία που έγινε στην Ρώμη, η Αγγλία κατάφερε να συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους και να κερδίσει την διοργάνωση

Προκριματικά 

Στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1966 συμμετείχαν 74 εθνικές ομάδες και διαγωνίστηκαν για τις 16 θέσεις που δόθηκαν για την τελική φάση των Μουντιάλ. Οι 2 από τις 16 θέσεις καλύφθηκαν από την προηγούμενή νικήτρια Βραζιλία και την Αγγλία ως διοργανώτρια χώρα. Στα προκριματικά αρνήθηκαν να συμμετάσχουν οι χώρες της Αφρικής που μποϊκόταραν την διοργάνωση λόγω της απόφασης της ΦΙΦΑ να συμμετάσχουν σε κοινά προκριματικά με την Ασία και την Ωκεανία όπου θα δικαιούνταν μόλις μία θέση και οι 3 ήπειροι μαζί. Για πρώτη φορά στην τελική φάση συμμετείχαν η Βόρεια Κορέα και η Πορτογαλία

Οι ομάδες 
Οι 16 ομάδες που εξασφάλισαν την συμμετοχή τους στην τελική φάση του Μουντιάλ του 1966 ήταν οι εξής:

Στάδια 
Για την τελική φάση χρησιμοποιήθηκαν τα εξής 8 στάδια

Διαιτητές

Φάση Ομίλων 
Όλες οι ώρες που αναγράφονται είναι οι τοπικές ώρες Αγγλίας UTC +1

1ος Όμιλος

2ος Όμιλος 

 Η Δυτική Γερμανία κατοχυρώθηκε ως πρώτη λόγω καλύτερου μέσου όρου τερμάτων.

3ος Όμιλος

4ος Όμιλος

Πορεία προς τον τελικό

Πίνακας Αποτελεσμάτων

Προημιτελικοί

Ημιτελικοί

Μικρός τελικός

Τελικός Παγκοσμίου Κυπέλλου 1966 

Στον τελικό μπροστά σε 100.000 θεατές, στο Γουέμπλεϊ, ο Χέλμουτ Χάλερ στο 12' άνοιξε το σκορ για τους Δυτικογερμανούς, αλλά 6 λεπτά αργότερα ο Τζεφ Χερστ ισοφάρισε για την Αγγλία και στο 78' ο Πίτερς έκανε το 2-1 για τους διοργανωτές. Και ακριβώς στο 90' ενώ απέμεναν δευτερόλεπτα για το σφύριγμα της λήξης, εκτέλεση φάουλ του Έμεριχ, κεφαλιά του Χελντ, προβολή του Βέμπερ και 2-2 για τη Δυτική Γερμανία, και το Γουέμπλεϊ σίγησε. Για πρώτη φορά ύστερα από 32 χρόνια, ο τελικός θα κρινόταν στην παράταση.

Η φάση του 101' έμεινε στην παγκόσμια ποδοσφαιρική ιστορία. Από σουτ του Χερστ, η μπάλα προσέκρουσε στο οριζόντιο δοκάρι, αναπήδησε κατακόρυφα προς τα κάτω, έπεσε πάνω στη γραμμή του τέρματος των Δυτικογερμανών και απομακρύνθηκε. Ο Ελβετός διαιτητής Ντινστ δίστασε. Έτρεξε στον Σοβιετικό επόπτη Μπαχράμοφ που ανέλαβε την ευθύνη. Κατά τη γνώμη του, η μπάλα είχε περάσει ολόκληρη τη γραμμή. Η Αγγλία προηγήθηκε με 3-2. Μετά από αυτό, οι Δυτικογερμανοί κατέρρευσαν ψυχολογικά και ο Χερστ στο 120' έκανε το 4-2, για να γίνει ο πρώτος και μοναδικός ποδοσφαιριστής που πέτυχε τρία γκολ σε τελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου. Πανευτυχείς οι Άγγλοι διεθνείς παρέλαβαν από τα χέρια της βασίλισσας Ελισάβετ το βαρύτιμο έπαθλο. Όταν μελετήθηκε το βίντεο του τελικού για να πιστοποιηθεί κατά πόσο ήταν έγκυρο το τρίτο γκολ της Αγγλίας, διαπιστώθηκε ότι συζητήσιμη ήταν η εγκυρότητα και των τριών γκολ του Χερστ. Το πρώτο γκολ το πέτυχε με κεφαλιά ύστερα από φάουλ που εκτελέστηκε τη στιγμή που ο διαιτητής ακόμα τοποθετούσε στο τείχος τους Δυτικογερμανούς παίκτες. Στο δεύτερο γκολ του, η μπάλα δεν είχε ολόκληρη περάσει τη γραμμή της εστίας, ενώ το τρίτο του (και 4ο της Αγγλίας) σημειώθηκε σε μία στιγμή που έπρεπε να είχε διακοπεί ο αγώνας, αφού τρεις φίλαθλοι είχαν εισβάλει στο γήπεδο.

Σκόρερ 
9 τέρματα
  Εουσέμπιο

6 τέρματα
  Χέλμουτ Χάλερ

4 τέρματα
  Τζεφ Χερστ 
  Φραντς Μπεκενμπάουερ 
  Φέρεντς Μπένε 
  Βαλέρι Πορκουγιάν

Καλύτερη ενδεκάδα 

Η καλύτερη ενδεκάδα της διοργάνωσης σύμφωνα με τη FIFA ήταν η εξής:

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Die FIFA zur WM 1966 
 Παγκόσμιο Κύπελλο 1966: Ένας τελικός, τρία αμφισβητούμενα γκολ 
 Μουντιάλ 1966 - Αγγλία
 Το τρόπαιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου
 Η γέννηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου
  Ζιλ Ριμέ - Ο εμπνευστής του Παγκοσμίου Κυπέλλου

 
Διεθνείς ποδοσφαιρικές διοργανώσεις στην Αγγλία