Εράκης

Εράκης (Erakis) είναι το ιδιαίτερο όνομα του ημικανονικά παλλόμενου υπεργίγαντα μ του αστερισμού Κηφεύς (mu Cephei, μ Cep) και είναι γνωστός ως αστέρας γρανάτης του Χέρσελ ή απλά αστέρας γρανάτης.  Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο φωτεινά γνωστά άστρα στον Γαλαξία. Το κόκκινο χρώμα του οφείλεται στο γεγονός ότι είναι φασματικής τάξης M2Ia. Αποτελεί ένα σύστημα τριών αστέρων.

Ονομασία 
Το βαθύ κόκκινο χρώμα του μ Κηφέως, που παρατηρήθηκε πρώτη φορά από τον Ουίλιαμ Χέρσελ, ο οποίος το περιέγραψε ως: «ένα πολύ όμορφο βαθύ χρώμα γρανάτη, όπως αυτό του περιοδικού αστέρα Μίρα», γι'αυτό και πολλές φορές αναφέρεται ως ο αστέρας γρανάτης του Χέρσελ. Ο Τζιουζέπε Πιάτσι το ονόμασε Garnet Sidus στον κατάλογο αστέρων του.  

Το εναλλακτικό όνομα Εράκης (Erakis) χρησιμοποιήθηκε στον αστρικό κατάλογο του Antonín Bečvář και μάλλον οφείλεται σε σύγχυση με το μ Δράκοντα, ο οποίος στα αραβικά αποκαλούνταν al-Rāqis.

Ο μ Κηφέως έχει επίσης τους προσδιορισμούς HD 206936, HR 8316, BD+58°2316 και HIP 107259.

Αστρονομικά δεδομένα 

Ο αστέρας γρανάτης του Χέρσελ είναι ένας ερυθρός υπεργίγαντας, και μάλιστα είναι ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά αστέρια. Η διάμετρός του είναι 1650 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου και αυτό αντιστοιχεί σε ένα όγκο 4,5 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από αυτόν του Ηλίου. Αν βρισκόταν στην θέση του Ήλιου η επιφάνειά του θα έφτανε μεταξύ την τροχιά του Κρόνου και του Δια, σε απόσταση 7,7 αστρονομικών μονάδων από το κέντρο του Ηλιακού Συστήματος. Στον Γαλαξία μόνο το VY Μεγάλου Κυνός και το γιγάντιο εκλειπτικό διπλό άστρο VV Κηφέως είναι γνωστά ότι είναι μεγαλύτερα, ενώ έχει διάμετρο ίδια με αυτή των V354 Κηφέως, KW Τοξότη και KY Κύκνου και του V838 Μονόκερου. Το τεράστιο μέγεθός του σημαίνει ότι η ακτινική διάμετρός του είναι μετρήσιμη και ισούται με 0,021 δεύτερα. Συγκριτικά, ο κοντινός υπεργίγαντας Μπετελγκέζ έχει ακτινική διάμετρο 0,044 δεύτερα. 

Επίσης το μ Κηφέως είναι ένα από τα λαμπρότερα άστρα του γαλαξία. Το απόλυτο μέγεθός του είναι -7 που σημαίνει ότι είναι περίπου 60.000 φορές λαμπρότερο από τον Ήλιο. Συνδυάζοντας την απόλυτη οπτική λαμπρότητα, την υπέρυθρη ακτινοβολία και την απορρόφηση και τη διάχυση του φωτός του από την διαστρική ύλη το αποτέλεσμα που προκύπτει είναι ότι το Εράκης είναι 353.000 φορές λαμπρότερο από τον Ήλιο και έχει βολομετρικό μέγεθος -9,1.

Το μ Κηφέως έχει φασματικό τύπου Μ2. Η επιφανειακή θερμοκρασία του είναι 3.200 - 3.600 Κ. Η μάζα του είναι 15 με 25 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου, ενώ αρχικά ήταν περίπου 40. Το σίγουρο είναι ότι το αστέρι γρανάτης θα εκραγεί ως εντυπωσιακός υπερκαινοφανής αστέρας στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια, καθώς ο Εράκης έχει ήδη αρχίσει την καύση του ηλίου σε άνθρακα. Προς το παρόν ο μ Κηφέως είναι ένα ασταθές άστρο που πάλλεται ημικανονικά (τύπου SRC) κάθε περίπου δύο χρόνια και το μέγεθός του μεταβάλλεται κατά περίπου 1,5 βαθμό. Η μεταβλητότητα του μ Κηφέως ανακαλύφθηκε από τον Τζον Ράσελ Χιντ το 1848. Η εκπομπή του άστρου δείχνει ότι περιβάλλεται από ένα κέλυφος αερίων, σκόνης και νερού με διάμετρο περίπου 15 ΑΜ. Σε αυτήν την περιοχή έχει εντοπιστεί ένα μέιζερ διοξειδίου του πυριτίου που τροφοδοτείται από την υπέρυθρη ακτινοβολία εκπέμπουν τα μόρια του νερού.

Τριπλό άστρο 
Το μ Κηφέως αποτελεί ένα σύστημα τριών αστέρων, στο οποίο ο υπεργίγαντας περιτριγυρίζεται από δύο πολύ μικρότερους αστέρες για τους οποίους λίγα είναι γνωστά και οι οποίοι είναι ορατοί μόνο μέσω τηλεσκοπίου. Πέρα από το γεγονός ότι το μ Κηφέα Β είναι φασματικού τύπου Μ0, οι περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το βάρος, την ακτίνα και τη φωτεινότητα είναι αβέβαιες και βασίζονται σε εκτιμήσεις και αποτελέσματα από προσομοιώσεις.

Δείτε επίσης 
 Μπετελγκέζ, ένας παρόμοιος υπεργίγαντας
 Αστέρας Ρουμπίνι και Λα Σουπέρμπα, δύο άλλοι αστέρες διάσημοι για το χρώμα τους

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 The Garnet Star from Jim Kaler's Stars.
 AAVSO: Star of the Month from AAVSO: Variable Star of the Month, Mu Cephei
 Mu Cephei a grand red star
 Mu Cephei imaged with a semiprofessional telescope in an amateur-observatory
 image Mu Cephei
 http://jumk.de/astronomie/big-stars/garnet-star.shtml

Ερακης
Ερακης
Αντικείμενα Bayer