Δήμος Αλμωπίας

Ο Δήμος Αλμωπίας είναι δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας στην Κεντρική Μακεδονία. Ο δήμος συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης από τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αριδαίας και Εξαπλατάνου.. Με έκταση 985,817 τ.χλμ είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση δήμος της Π.Ε. Πέλλας και καταλαμβάνει το λεκανοπέδιο της Αλμωπίας, ενώ ο πληθυσμός του είναι 24.969 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021 και η πυκνότητα πληθυσμού του 24,95 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Έδρα του δήμου και μοναδική κωμόπολη είναι η Αριδαία, ενώ οι υπόλοιποι οικισμοί είναι αποκλειστικά χωριά, με τα περισσότερα, από τους υπόλοιπους δήμους της Π.Ε. Πέλλας. Είναι επίσης ο πιο αραιοκατοικημένος δήμος ενώ ταυτίζεται γεωγραφικά με την πρώην Επαρχία Αλμωπίας, η οποία είχε σχεδόν την ίδια έκταση, ενώ αντίστοιχα αποτελεί τον μοναδικό δήμο του νομού, που συνορεύει με τη Βόρεια Μακεδονία.

Ετυμολογία 
Το όνομα της Αλμωπίας οφείλεται στους Άλμωπες, γίγαντες που, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, έλαβαν μέρος στην Γιγαντομαχία. Συγκεκριμένα, μια ομάδα Γιγάντων με αρχηγό τον Άλμωπα, κατέφυγε στην περιοχή της σημερινής Αλμωπίας, αφού κατακρημνίσθηκαν από τον Όλυμπο. Το όνομα σημαίνει «γίγαντας στην όψη» (Άλμωψ + ωψ, άλμωψ=άλμα/γιγαντιαίος, ωψ=όψις).

Ιστορικό

Προϊστορικά χρόνια 
Έχουν εντοπιστεί οικισμοί μεταξύ Δωροθέας και Σωσάνδρας της Ύστερης Νεολιθικής Περιόδου με κεραμικά ευρήματα τα οποίο χρονολογούνται στο 4000 π.Χ., σπηλαιοκαταφύγια στο Λουτράκι με ευρήματα κεραμικά θραύσματα της Νεολιθικής Περιόδου και της Περιόδου του Χαλκού, ευρήματα στο Άλωρο, το Μοναστηράκι και τη Νέα Ζωή της Περιόδου του Χαλκού που χρονολογούνται μεταξύ 3000 και 1100 π.Χ., οικισμός της Εποχής του Σιδήρου στη Νέα Ζωή, ο οποίος χρονολογείται μεταξύ 1100 - 700 π.Χ. και νεκροταφεία στη Μαργαρίτα, την Άψαλο, την Όρμα, την Περίκλεια και τη Χρυσή.

Αξιοθέατα 
Σε απόσταση 7 χλμ από την Αριδαία βρίσκεται το βυζαντινό κάστρο της Χρυσής που χρονολογείται τον 10ο-12ο αιώνα μ.Χ. Βόρεια της Αριδαίας βρίσκεται η Ιερά Μονή Οσίου Ιλαρίωνος, επισκόπου Μογλενών. Η μονή αυτή έχει ως κτήτορα και ιδρυτή της Άγιο Ιλαρίωνα, ο οποίος υπήρξε Ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδας του 12ου αιώνα, που έζησε και έδρασε στην περιοχή της σημερινής Αλμωπίας.

Σε απόσταση 10 χλμ. από την Αριδαία βρίσκονται τα ιαματικά Λουτρά Πόζαρ. Ένα άλλο αξιοθέατο είναι το χιονοδρομικό κέντρο Καϊμακτσαλάν το οποίο γεωγραφικά ανήκει στον Δήμο Αλμωπίας. Δίπλα στο τουριστικό χωριό Λουτράκι, έδρα των Λουτρών Πόζαρ, βρίσκεται το επίσης τουριστικό χωριό Όρμα από το οποίο ξεκινά δρόμος για το χιονοδρομικό κέντρο.

Δημοτικές ενότητες και οικισμοί
Ο Δήμος Αλμωπίας αποτελείται από 2 δημοτικές ενότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στους 2 συγχωνευθέντες δήμους. Κάθε δημοτική ενότητα διαιρείται σε δημοτικές/τοπικές κοινότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στα δημοτικά διαμερίσματα των καταργηθέντων ΟΤΑ. Οι σημερινές κοινότητες του Δήμου, ήταν αυτόνομες κοινότητες και δήμοι πριν την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστρια.

Αριδαίας 
Ο πρώην δήμος και νυν δημοτική ενότητα Αριδαίας έχει συνολικό (πραγματικό) πληθυσμό 20.313 κατοίκους και έκταση 562,91 τ.χλμ. Καλύπτει το δυτικό τμήμα του λεκανοπεδίου της Αλμωπίας και περιλαμβάνει ιδιαίτερο ανάγλυφο, αφού παρατηρούνται μεγάλες υψομετρικές διαφορές που αγγίζουν τα 1.500 μέτρα. Πριν τη συνένωση περιλάμβανε 29 δημοτικά διαμερίσματα και έδρα του δήμου ήταν η Αριδαία, από την οποία έχει πάρει και το όνομά της. Η Αριδαία ήταν και είναι η έδρα ολόκληρης της πρώην επαρχίας Αλμωπίας και πλέον Δήμο Αλμωπίας, στην Αριδαία επικεντρώνεται η εμπορική δραστηριότητα της επαρχίας, ενώ παρουσιάζεται και ως κέντρο της όποιας καλλιτεχνικής δραστηριότητας με το Ξενιτίδειο Πνευματικό Ίδρυμα. Σημείο αναφοράς στο διάβα πολλών δεκαετιών είναι το Παζάρι της Αριδαίας κάθε Πέμπτη, το Δασικό Αλσύλιο Δασάκι, επί δεκαετιών τόπος αναψυχής των κατοίκων της, ενώ ο ποδοσφαιρικός σύλλογος Αλμωπός Αριδαίας ανέδειξε διεθνείς ποδοσφαιριστές.

Οι κάτοικοι της περιοχής της Αριδαίας συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821. Σπουδαίος αγωνιστής της επανάστασης του 1821 ήταν ο Άγγελος Γάτσος από τους Σαρακηνούς, συναγωνιστής του Θόδωρου Κολοκοτρώνη στη μάχη των Δερβενακίων, επίσης αναδείχτηκαν και πολλοί μακεδονομάχοι όπως οι Χρήστος Τσώτσος, Μ.Μπλαδένης, Ιωάννου, Νίκου, κλπ καθώς και ο στρατιωτικός Κωνσταντίνος Μπίνος.

Περιλαμβάνει τις παρακάτω κοινότητες και οικισμούς (σε αγκύλες ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2011):
 Κοινότητα Αριδαίας [ 7.057 ]
 η Αριδαία [ 6.561 ]
 η Υδραία [ 496 ]
 Κοινότητα Αλώρου -- η Άλωρος [ 417 ]
 Κοινότητα Αψάλου -- η Άψαλος [ 1.121 ]
 Κοινότητα Βορεινού [1.161]
 το Βορεινό [ 766 ]
 το Νεοχώρι [ 395 ]
 Κοινότητα Γαρεφείου -- το Γαρέφειο (τ. το Άνω Γαρέφειο) [ 663 ]
 Κοινότητα Δωροθέας [ 596 ]
 η Δωροθέα [ 564]
 η Αγάθη [ 32 ]
 Κοινότητα Λουτρακίου [ 1.146 ]
 το Λουτράκι [ 1.146 ]
 τα Λουτρά Λουτρακίου (τ. τα Λουτρά Αριδαίας) [ 0 ]
 Κοινότητα Λυκοστόμου -- το Λυκόστομο [ 403 ]
 Κοινότητα Μεγαπλατάνου [ 542 ]
 ο Μεγαπλάτανος [378 ]
 το Μοναστηράκι [ 164 ]
 Κοινότητα Ξιφιανής -- η Ξιφιανή [ 767 ]
 Κοινότητα Όρμης -- η Όρμα [ 641 ]
 Κοινότητα Πιπεριών -- οι Πιπεριές [ 598 ]
 Κοινότητα Πολυκαρπίου -- το Πολυκάρπι [ 1.049 ]
 Κοινότητα Προμάχων -- οι Πρόμαχοι [ 1.740 ]
 Κοινότητα Σαρακηνών [ 413 ]
 οι Σαρακηνοί [ 351 ]
 η Κάτω Κορυφή [ 62 ]
 Κοινότητα Σωσάνδρας -- η Σωσάνδρα [ 1.078 ]
 Κοινότητα Τσάκων -- οι Τσάκοι [ 961 ]

Εξαπλατάνου 
Η δημοτική ενότητα (πρώην δήμος) Εξαπλατάνου έχει έκταση 422,907 τ.χλμ. (ή 422,907 στρέμματα) και συνολικό (πραγματικό) πληθυσμό 7.243 κατοίκους. Πριν τη συνένωση περιλάμβανε 6 δημοτικά διαμερίσματα και έδρα του δήμου ήταν ο Εξαπλάτανος, από τον οποίο έχει πάρει και το όνομά της. 
Καλύπτει το ανατολικό τμήμα του λεκανοπεδίου της Αλμωπίας και το οροπέδιο της Άνω Αλμωπίας.

Στον Εξαπλάτανο διασωζόταν μέχρι το 2015 ερειπωμένο το σπίτι στο οποίο εγκαταστάθηκε η προσφυγική οικογένεια του Μενέλαου Λουντέμη προερχόμενη από την Αγία Κυριακή, της περιοχής Γιάλοβας, στα παράλια του Μαρμαρά, όπου γεννήθηκε και ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης. Το σπίτι αυτό, ως μόνο στοιχείο που συνέδεε τον Εξαπλάτανο με τον λογοτέχνη, κατεδαφίστηκε το 2015 με πρωτοβουλία του τότε δημάρχου Δ. Μπίνου και την ανοχή του μορφωτικού συλλόγου "ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΛΟΥΝΤΕΜΗΣ".

Περιλαμβάνει τις παρακάτω κοινότητες και οικισμούς (σε αγκύλες ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2011):
 Κοινότητα Εξαπλατάνου -- ο Εξαπλάτανος [ 1.292 ]
 Κοινότητα Αρχαγγέλου -- ο Αρχάγγελος  [ 623 ]
 Κοινότητα Θεοδωρακείου -- το Θεοδωράκειο [ 583 ]
 Κοινότητα Θηριοπέτρας -- η Θηριόπετρα [ 334 ]
 Κοινότητα Ίδας -- η Ίδα [ 639 ]
 Κοινότητα Κωνσταντίας -- η Κωνσταντία [ 570 ]
 Κοινότητα Μηλέας [ 1.001 ]
 η Μηλέα  [ 558 ]
 το Ριζοχώρι [ 443 ]
 Κοινότητα Νερομύλων [ 166 ]
 οι Νερόμυλοι [ 78 ]
 ο Πρόδρομος [ 88 ]
 Κοινότητα Νοτίας [ 334 ]
 η Νότια [ 309 ]
 το Αετοχώρι [ 25 ]
 Κοινότητα Περικλείας [ 423 ]
 η Περίκλεια  [ 341 ]
 η Λαγκαδιά  [ 82 ]
 Κοινότητα Φιλωτείας -- η Φιλώτεια [ 543 ]
 Κοινότητα Φούστανης -- η Φούστανη [ 454 ]
 Κοινότητα Χρυσής -- η Χρυσή [ 281 ]

Δήμαρχοι

Δήμαρχοι Αριδαίας
Δημοσθένης Τυμπανίδης 
1975 - 1981 Θεόφιλος Γάτσος (1930 - 15-3-2012), Ιατρός
1982-1990 Γεώργιος  Ιωαννίδης ,Πολιτικός Μηχανικός
1991-1998 Ιωάννης Αγιάννογλου (19. . - 21-5-2016). Δικηγόρος.
1999-2002  Αθανάσιος Χατζηδημητρίου, Ιατρός
 2003-2006 Χρήστος Μπίνος, Οδοντίατρος
 Πέτρος Ζέρζης , Δάσκαλος.

Δήμαρχοι Αλμωπίας
 1η Ιανουαρίου 2011 - 31 Αυγούστου 2014 Δημήτρης Πασόης, Υπάλληλος Υπ.Οικονομικών, 
 2014- 2019  Δημήτρης Μπίνος, Θεολόγος
 2019-         Χρήστος Μπάτσης, εκλεγείς το 2019.

Φωτογραφίες από την περιοχή

Παραπομπές 

Δήμοι της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας