Ματθαίος Α΄

Ο Ματθαίος Α΄ διετέλεσε Οικουμενικός Πατριάρχης κατά τα έτη 1397-1410.

Βιογραφικά στοιχεία
Ήταν μοναχός της Μονής Χαρσιανείτου από την ηλικία των δεκαπέντε ετών, πριν το 1380, οπότε χειροτονήθηκε διάκονος. Ήταν μορφωμένος μοναχός και φαίνεται ότι έγινε και ηγούμενος της μονής το 1388. Ήταν μαθητής του ησυχαστή Μάρκου, ηγουμένου της Μονής Χαρσιανείτου, αλλά και του επόμενου ηγουμένου και μετέπειτα πατριάρχη Νείλου Κεραμέως.

Εξελέγη μητροπολίτης Χαλκηδόνος, αλλά παρέμεινε ως εψηφισμένος, αφού η δεινή οικονομική κατάσταση της Χαλκηδόνος μετά την κατάκτησή της από τους Οθωμανούς δεν επέτρεπε τη χειροτονία νέου αρχιερέα. Έτσι του επεδόθη ο τίτλος του «Προέδρου» Χαλκηδόνος. Τον Νοέμβριο του 1387 εξελέγη και χειροτονήθηκε και μητροπολίτης Κυζίκου και ξεκίνησε να συμμετέχει στην Ενδημούσα πατριαρχική σύνοδο. Περί τα τέλη της βραχύβιας πατριαρχίας του Καλλίστου Β´ (τέλη Μαΐου -Ιούλιος ή Οκτώβριος 1397) μετείχε στην πατριαρχική σύνοδο ως «Πρωτόθρονος».´

Μετά τον θάνατο του Καλλίστου Β΄ εξελέγη Πατριάρχης το 1397 με την υποστήριξη του Αυτοκράτορα Μανουήλ Β' Παλαιολόγου και παρά τις αντιδράσεις μελών της Συνόδου, όπως του Αγκύρας Μακαρίου και του Μηδείας Ματθαίου, όπως και του μέγα Χαρτοφύλακα Ιωάννη Ολόβωλου.

Κατά την απουσία του Μανουήλ Β´ στην Δύση, ο Ματθαίος συμμετείχε στις κυβερνητικές υποθέσεις και συνέβαλε στην απόκρουση της οθωμανικής πολιορκίας της Πόλης (1399-1402). Οι αντίπαλοί του, Μακάριος Αγκύρας και Μηδείας Ματθαίος, τον κατηγόρησαν όμως ότι διαπραγματεύτηκε με τους πολιορκητές. Έτσι, το φθινόπωρο του 1402 συνεκάλεσαν Σύνοδο, η οποία τον εκθρόνισε, αλλά θεωρήθηκε μη μόνιμη, αφού σε αυτή συμμετείχαν μόνο τέσσερεις αρχιερείς αντί των αναγκαίων τουλάχιστον δώδεκα. Όταν επέστρεψε ο Αυτοκράτορας, συνεκάλεσε Σύνοδο τον Ιούνιο του 1403, η οποία επιβεβαίωσε την εκθρόνισή του και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους νέα Σύνοδο, η οποία τον επανέφερε στον Θρόνο γνωματεύοντας ότι προηγουμένως ήταν μόνον Μητροπολίτης Κυζίκου και όχι και Χαλκηδόνος. Κατόπιν αυτών, ο Ματθαίος παρέμεινε στον Θρόνο ως τον θάνατό του το 1410 (μεταξύ Αυγούστου και Νοεμβρίου).

Κατά την Πατριαρχία του αγωνίστηκε να εξυγιάνει τα οικονομικά του Πατριαρχείου και πήρε σημαντικές συνοδικές αποφάσεις για τον κλήρο και τους μοναχούς. Σώζεται η διαθήκη του («Επιτελεύτιος βούλησις και διδασκαλία...»).

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
 
 
 
 
 

Περαιτέρω ανάγνωση
 Ιωάννης Κονιδάρης, Επιτελεύτιος βούλησις και διδασκαλία του οικουμενικού πατριάρχου Ματθαίου Α΄ (1397-1410)'', Επετηρίς της Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, τόμ. ΜΕ΄(1981-1982), σελ. 462-515

Ματθαίος Α
Ματθαίος
Βυζαντινοί του 14ου αιώνα
Βυζαντινοί του 15ου αιώνα
Επίσκοποι του 14ου αιώνα
Επίσκοποι του 15ου αιώνα