Διόνυσος Βοιωτίας

Ο Διόνυσος είναι πεδινό χωριό του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του δήμου Ορχομενού στο νομό Βοιωτίας. Βρίσκεται στα βόρεια της πεδιάδας της Κωπαΐδας και της πόλης του Ορχομενού. Έχει πληθυσμό 572 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011.

Ονομασία 
Το Τσαμάλι ή Τζαμάλιον μετονομάστηκε το 1955 σε Διόνυσο επειδή οι κάτοικοι του, θεώρησαν ότι τα απομεινάρια των βάθρων των αγαλμάτων που βρέθηκαν νότια του οικισμού, σκαλισμένα στους πρόποδες του βράχου, ανήκαν σε ναό του Διονύσου. Σήμερα βέβαια έχει αποδειχθεί ότι ο ναός ήταν αφιερωμένος στον Ηρακλή.

Ιστορία 
Ο οικισμός Τζαμάλι εμφανίζεται επίσημα για πρώτη φορά να ανήκει στο δήμο Ορχομενού στο τέλος του 19ου αιώνα. Ιδρύθηκε και κατοικείται από Σαρακατσάνους, οι οποίοι για πολλά χρόνια ξεχειμώνιαζαν σε αυτόν τον τόπο, μέχρι να έρθει η άνοιξη και να επιστρέψουν στα ορεινά βοσκοτόπια τους. Όταν σιγά - σιγά άρχισαν να ασχολούνται με την γεωργία, εγκαταστάθηκαν μόνιμα, και δημιούργησαν έναν σύγχρονο οικισμό. Το 1912 καταργείται ο δήμος και το Τζαμάλι αποτελεί κοινότητα. Το 1979 δημιουργήθηκε ποδοσφαιρική ομάδα με το όνομα Αθλητικός Όμιλος Διονυσου (Α.Ο.Δ). Η σπουδαιότερη στιγμή του συλλόγου ήταν η κατάκτηση του πρωταθλήματος και του κυπέλλου Βοιωτίας το 2005.

Μνημεία 
 Πέντε χιλιόμετρα δυτικά από το χωριό στην περιοχή Καμπιά, βρίσκεται η Μονή του Οσίου Μάρτυρα Νικολάου του Νέου, η οποία χρονολογείται στις αρχές του 11ου αιώνα και θεωρείται σύγχρονη αυτής του Οσίου Λουκά Κατά την παράδοση ο ναός κατασκευάσθηκε με τα υλικά που μετέφεραν τα βυζαντινά αυτοκρατορικά καράβια στην Αταλάντη, με τελικό προορισμό τη μονή του Οσίου Λουκά του Στειριώτη.
 Κοντά στον Διόνυσο βρισκόταν η αρχαία Βοιωτική πόλη Τεγύρα. 
 Στο λόφο Δήλο, λειτουργούσε το Τεγυραίο μαντείο του θεού Απόλλωνα μέχρι τα χρόνια των Περσικών πολέμων και του Πελοποννησιακού πολέμου και μόνο ύστερα από αυτούς έπαψε να λειτουργεί. Όπως γράφει ο Πλούταρχος, ενώ το μαντείο των Δελφών πανικοβλήθηκε στους Περσικούς πολέμους και συμβούλεψε τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν τα υπάρχοντά τους και την πόλη τους και να φύγουν, το Τεγυραίο μαντείο έδωσε χρησμό υπέρ των Ελλήνων. Κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο (πάντα κατά τον Πλούταρχο) το Τεγυραίο μαντείο αποδείχτηκε ανώτερο του Δελφικού.

Παραπομπές

Πηγές 
 Επίσημη ιστοσελίδα του δήμου Ορχομενού 
 Βοιωτικός Κόσμος 

Χωριά του νομού Βοιωτίας
Δήμος Ορχομενού