Φούλκων Γ΄ του Ανζού

Ο Φούλκων Γ΄ του Ανζού ή Φούλκων ο μελανός (Foulques III d'Anjou, 970 – 21 Ιουνίου 1040),  κόμης του Ανζού (987 – 1040) ήταν γιος και διάδοχος του Γοδεφρείδου Α΄ του Ανζού και της Αδελαΐδας του Βερμαντουά. Ο Φούλκων Γ΄ μέλος του Οίκου του Ινζελζέ  θεωρείται ο ιδρυτής της δυναστείας των Ανδεγαυών.  Οικοδόμησε περίπου 100 κάστρα κατά μήκος του Λίγηρα, πολέμησε πολλές φορές με τους γείτονες του στην Βρετάνη, στο Πουατού, στο Μπλουά και στην Ακουιτανία και ταξίδευσε 4 φορές στα Ιεροσόλυμα. Ο Φούλκων απέκτησε 3 παιδιά με 2 γυναίκες, είχε μια μεγαλύτερη αδελφή την Ερμενγάνδη που παντρεύτηκε τον Κόναν Α΄ της Βρετάνης (960), έναν μικρότερο αδελφό τον τον Γοδεφρείδο και έναν ετεροθαλή αδελφό τον Μαυρίκιο (980).

Βιογραφικά στοιχεία

Χαρακτηρίστηκε πολύ βίαιος και ταυτόχρονα ευσεβής, κάτι που τον οδήγησε σε αλλεπάλληλες πράξεις σκληρότητας και στην συνέχεια μεταμέλειας. Έριξε την πρώτη σύζυγο του Ελισάβετ του Βαντόμ στην πυρά με το νυφικό της φόρεμα αλλά διοργάνωσε και τέσσερα προσκυνήματα στους Αγίους Τόπους (1002, 1007, 1008, 1038). Πολέμησε ενάντια στους κόμητες της Ρεν, νίκησε και σκότωσε τον Κόναν Α΄ της Ρεν στην μάχη του Κονκερέγ (27 Ιουνίου 992) επεκτείνοντας την ηγεμονία του στο Μαιν και στην Τουραίνη.
Ο Όντο Β΄ του Μπλουά συμμάχησε με τους Καπετίδες εναντίον του Φούλκωνα, στις 6 Ιουλίου 1016 νίκησε τον Όντο στην μάχη του Ποντλβουά.  Έκαψε την πόλη του Σωμύρ (1025), στην συνέχεια ζήτησε συγχώρεση από τον Άγιο Φλωρέντιο λέγοντάς του ότι θα μεταφέρει τα οστά του στην πόλη Ανζέ. Στον δρόμο για την μεταφορά, συνάντησε δυσκολίες και προτίμησε τα οστά του αγίου να επιστραφούν στο Σωμύρ.
Προκειμένου να εξυπηρετήσει τις πολεμικές του ανάγκες, έχτισε μια σειρά από κάστρα, τείχη και αβαεία, έχτισε στο Λανζαί ένα από τα πρώτα πέτρινα κάστρα (990). Πέθανε στο Μετς στον δρόμο για την επιστροφή του από το τελευταίο του προσκύνημα.

Εκτεταμένα οχυρωματικά έργα

Ο Φούλκων ήταν άριστος ιππέας και δυνατός πολεμιστής χρησιμοποιώντας στρατηγικές που έφερναν τον φόβο στους αντιπάλους του, συμμάχησε με τους Καπέτιδες για να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους του στο Ανζού απογόνους των Καρολιδών. Ο ισχυρότερος αντίπαλος του ήταν ο Όντο Β΄ του Μπλουά ο οποίος βρισκόταν 128 χιλιόμετρα ανατολικότερα κατά μήκος του ποταμού Λίγηρα, οι δύο άντρες βρισκόντουσαν σε πόλεμο σε όλη την διάρκεια της ζωής τους. Ο Φούλκων ολοκλήρωσε την κατασκευή του πρώτου του κάστρου στο Λανγκέ στις όχθες του Λίγηρα περίπου 104 χιλιόμετρα ανατολικά του Ανζού (994). Το κάστρο του Λανγκέ ήταν όπως όλες οι κατασκευές στην εποχή του ένας ξύλινος πύργος που στην συνέχεια αντικαταστάθηκε με μια πέτρινη κατασκευή και εξοπλίστηκε με χοντρά τείχη. Κατασκευάστηκε στην περιοχή του αντιπάλου του Όντο Α΄ του Μπλουά ο οποίος αρρώστησε και πέθανε αιφνίδια αλλά ο γιος και διάδοχος του Όντο Β' δεν κατάφερε να τον διώξει. Ο Φούλκων συνέχισε να χτίζει από το 1016 μια σειρά από κάστρα κατά μήκος της Τουρ όπως το Μοντμπαζόν, Μοντεσόν, Μιραμπώ, Μοντριχάρ, Λός ενίσχυσε επιπλέον τα κάστρα του Ανζού, Αμπουά, Σινόν, Μαγιέν. Ο ιστορικός Πέτρος Φρασσέρ Πουρτόν τονίζει ότι η κατασκευή των κάστρων και η οχύρωση της περιοχής ήταν η βασική στρατηγική του Φούλκωνα.
Ο Φούλκων σαν πιστός χριστιανός άρχισε να οικοδομεί πολλές εκκλησίες και μοναστήρια, αν και δεν ήξερε ο ίδιος να γράφει χρηματοδότησε ένα σχολείο για άπορους σπουδαστές.

Μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες

Ο Φούλκων ο μελανός βρέθηκε ξανά αντιμέτωπος με τα σχέδια του φιλόδοξου γαμπρού του Κόναν Α΄ της Βρετάνης τον οποίο ο πατέρας του είχε νικήσει (982) αλλά σχεδίαζε να επιτεθεί ξανά στο Ανζού όταν ο κόμης απουσίαζε στην στέψη του νέου βασιλιά της Γαλλίας Ροβέρτου του ευσεβούς (987). Ο Φούλκων ο μελανός ο οποίος ήταν ακόμα διάδοχος και οι άντρες του τους συνέτριψαν σκοτώνοντας τον γιο του Κόναν Άλεν, ο Κόναν στην συνέχεια επιτέθηκε στην Ναντ αλλά στην μάχη του Κονκερέλ (992) βρήκε τον θάνατο από τον Φούλκωνα που έγινε ο ίδιος αντιβασιλιάς της Ναντ στο όνομα του ανήλικου διαδόχου.
Με τον κόμη Όντο Β΄ του Μπλουά αντίστοιχα βρισκόταν άλλοτε σε συμμαχία, άλλοτε σε πόλεμο η μεγαλύτερη σύγκρουση μεταξύ τους έγινε στην μάχη του Πόντλεβοι (Ιούλιος 1016). Ο Όντο Β΄ επιτέθηκε με έναν μεγάλο στρατό 10.000 ανδρών στο Μοντμπογιό, ο Φούλκων τον ακολούθησε με έναν μικρότερο στρατό. Ο Φούλκων προσποιήθηκε οπισθοχώρηση αφήνοντας τον Όντο να νομίζει ότι κέρδισε την μάχη στον ποταμό Σερ όπου περίμενε τις ενισχύσεις, στην συνέχεια σε μια γρήγορη αντεπίθεση την ώρα που ο Όντο βρισκόταν σε ανάπαυλα τον συνέτριψε σφάζοντας το μεγαλύτερο τμήμα του στρατού του.

Προσκυνήματα στους Αγίους Τόπους

Ο Φούλκων πραγματοποίησε τέσσερα προσκυνήματα στην Ιερουσαλήμ για να παρακαλέσει τον θεό να τον συγχωρέσει για τις αμαρτίες του, τουλάχιστον τα δυο περιγράφονται με μεγάλη ακρίβεια. Το πρώτο έγινε μετά την θανάτωση της πρώτης συζύγου του Ελισάβετ (1003), μέσω των Άλπεων και της Ιταλικής χερσονήσου έφτασε στο Μπάρι και από κει με πλοίο μετέβη στους Αγίους Τόπους, το ταξίδι διήρκεσε περίπου 6 μήνες με μεγάλους κινδύνους. 
Το δεύτερο προσκύνημα έγινε προκειμένου να ζητήσει ο Φούλκων συγχώρεση από τον θεό για τον φόνο κάποιου εχθρού του (1008). Το τρίτο και το τέταρτο προσκύνημα τα πραγματοποίησε θεωρώντας υποχρέωση του να προστατεύσει τους χριστιανούς από τις λεηλασίες, τις ληστείες και τους φόνους του χαλίφη. Το τρίτο του προσκύνημα έγινε μαζί με τον δούκα Ροβέρτο Α' της Νορμανδίας (1035), το τέταρτο έγινε το 1038, πέθανε στην επιστροφή στο Μέτς (1040) και τάφηκε στο κοιμητήριο του μοναστηρίου του Μπωλιέ.

Κληρονόμοι

Με την πρώτη σύζυγό του Ελισάβετ του Βαντόμ (979 - 999) κόρη του κόμη Μπουσάρ του Βαντόμ,  απέκτησε : 

Αδελαΐδα του Βαντόμ-Ανζού.

Ο θάνατος της περιγράφεται στα χρονικά του Αγίου Φλωρεντίου, πολιορκήθηκε από τον Φούλλωνα στην ακρόπολη του Ανζού μαζί με λίγους οπαδούς της, έπεσε από μεγάλο ύψος και στην συνέχεια κάηκε στην πυρά για μοιχεία. 

Με την δεύτερη σύζυγό του Χίλντεγκαρντ του Ζούντγκαου (Δεκέμβριος 1005) από την Λωρραίνη,  απέκτησε :

Γοδεφρείδος Μαρτέλος
Ερμενγάρδη του Ανζού, γενάρχης της Αγγλικής βασιλικής δυναστείας των Πλανταγενετών μέσω του γιου της Φούλκων Δ΄.

Παραπομπές

Πηγές

Bachrach, Bernard S. (1993). Fulk Nerra, the Neo-Roman Consul, 987–1040. University of California Press.
Kennedy, Hugh (1995). Crusader Castles. Cambridge University Press.

Κόμητες του Ανζού
Οίκος του Ινζελζέ