Μανουήλ Μαλαξός

Ο Μανουήλ Μαλαξός ήταν Έλληνας λόγιος, χρονογράφος, ιστορικός, εκδότης και συγγραφέας νομοκανονικών και ιστορικών έργων του 16ου αιώνα.

Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στο Ναύπλιο( ; -Κωνσταντινούπολη 1581), χωρίς όμως να έχουμε περαιτέρω πληροφορίες για το πρώιμο στάδιο της ζωής του. Πατέρας του ήταν ο ιερέας και οικονόμος της μητρόπολης Ναυπλίου και Άργους Δημήτριος Μαλαξός. Πιθανόν αδελφός του να ήταν ο επίσης λόγιος Νικόλαος(†1584).
Έδρασε το β´ μισό του 16ου αιώνα στο Ναύπλιο μέχρι τη κατάληψη του από τους Τούρκους(1539). Γύρω στο 1555 τον εντοπίζουμε στη Βενετία, όπου ασχολείται με εκδοτικές και τυπογραφικές εργασίες. Οι επιχειρήσεις του όμως φαίνεται δεν πήγαν καλά κι επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1561 ήταν ήδη νοτάριος της μητρόπολης Θηβών της Βοιωτίας. Το 1577 εγαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου φυτοζωούσε διδάσκοντας μικρό κύκλο μαθητών και αντιγράφοντας χειρόγραφα. Εκεί πέθανε το 1581.

Έργο
Ο Μανουήλ Μαλαξός μας άφησε δύο σπουδαία έργα: το Νομοκανών και τη Πατριαρχική Κωνσταντινουπόλεως Ἱστορία (1584). Το πρώτο γράφτηκε στη Θήβα το 1561 και αποτελεί ένα απάνθισμα ιερών κανόνων και πολιτικών νόμων από παλαιότερα νομοκανόνικά κείμενα (από την Εκλογή των Ισαύρων έως τον Αρμενόπουλο. Το δεύτερο αποτελεί συμπίλημα αγνώστων σήμερα ιστορικών πηγών, το οποίο έγραψε κατά παραγγελία του Γερμανού ελληνιστή Μαρτίνου Κρούσιου. Σε ακατέργαστη δημοτική γλώσσα αφηγείται τα ιστορικά του πατριαρχείου από την Άλωση έως το 1578. Το έργο αυτό έχει στενή σχέση με το λεγόμενο Χρονικό του 1570 και τον Χρονογράφο του Δωροθέου Μονεμβασίας. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Μανουήλ Μαλαξός χρησιμοποίησε κι άγνωστες μέχρι σήμερα πηγές. Ο Νομοκανόνας γράφτηκε αρχικά σε λόγια γλώσσα-και με αυτή τη μορφή είναι γνωστό μόνο από τέσσερεις κώδικες-αργότερα όμως ο Μανουήλ Μαλαξός έκανε μία παράφραση του έργου στη δημοτική, που σώζεται μέχρι σήμερα σε περισσότερα από τριακόσια χειρόγραφα (με μικρές ή μεγάλες προσθαφαιρέσεις). Εξ'αιτίας ακριβώς του πλήθους των χειρογράφων, αλλά και των πηγών που πρέπει να ανιχνευθούν, δεν στάθηκε μέχρι σήμερα δυνατή μία κριτική έκδοση του κειμένου αυτού, που ήταν ο κυριότερος κώδικας εκκλησιαστικού και ιδιωτικού δικαίου επί τουρκοκρατίας.

Συγγράμματα 
 Νομοκανών
 Πατριαρχική Κωνσταντινουπόλεως Ἳστορία,
 Βιβλίον γνωμικόν
 Στιχηρά ιδιώματα
 Πελοποννησιακά

Παραπομπές

Πηγές 
 
Εγκυκλοπαιδεία Δομή, τόμος 10, σελ.80,λήμμα>Μανουήλ Μαλαξός

Έλληνες λόγιοι του 16ου αιώνα