Αυριανή (εφημερίδα)

Η Αυριανή ήταν απογευματινή καθημερινή πολιτική εφημερίδα που εκδιδόταν στην Αθήνα και κυκλοφορούσε πανελλαδικά. Κατά τη δεκαετία του 1980 και το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990 ήταν ανάμεσα στις κορυφαίες σε πωλήσεις εφημερίδες, μερικές φορές ξεπερνώντας και Τα Νέα, που παραδοσιακά κατείχαν την πρώτη θέση.

Η εφημερίδα χαρακτηρίστηκε από μεταπτώσεις στην πολιτική της γραμμή, ξεκινώντας ως έντυπο φιλικό που υποστήριζε ανοιχτά το ΠΑΣΟΚ και καταλήγοντας στο πλευρό του Κώστα Καραμανλή και του Αλέξη Τσίπρα, και από άκρως επιθετική κριτική προς δημόσια πρόσωπα, φτάνοντας ακόμα και στη διάδοση πλαστών ειδήσεων. Ο χαρακτήρας αυτός περιγράφεται από το νεολογισμό «αυριανισμός», που χαρακτηρίζει τον ακραίο λαϊκισμό στον Τύπο.

Τον Οκτώβριο του 2012 η εφημερίδα έκλεισε, μετά από επίσχεση εργασίας απλήρωτων εργαζομένων και πτώχευση. Έναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2013, ο Γιώργος Κουρής κυκλοφόρησε την Kontra News ως συνέχεια της Αυριανής.

Ιστορία
Η εφημερίδα κυκλοφόρησε στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1980 από τα αδέλφια Γιώργο και Μάκη Κουρή, παλαιότερα εκδότες τοπικών εντύπων στην Κεφαλονιά. Τους πρώτους τρεις μήνες της κυκλοφορίας της δεν διανεμόταν μαζί με τις άλλες εφημερίδες και είχε σχεδόν μηδαμινή κυκλοφορία, η οποία δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία της Ένωσης Ιδιοκτητών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΙΗΕΑ).

Η κυκλοφορία της εκτινάχθηκε στα 50.000 φύλλα ημερησίως τον Ιούλιο του 1980, κατά κύριο λόγο επειδή τον μήνα εκείνο λόγω απεργίας των τυπογράφων κυκλοφορούσαν μόνο τρεις εφημερίδες: τα κομματικά έντυπα της Αριστεράς Ριζοσπάστης και Αυγή και η Αυριανή, το συντακτικό και τεχνικό προσωπικό της οποίας δεν ανήκε στις αντίστοιχες συνδικαλιστικές ενώσεις. Η τιμή της εφημερίδας ήταν 5 δραχμές, όταν οι υπόλοιπες πωλούνταν στις 15 δρχ.

Η τότε κυβέρνηση Ράλλη προσπάθησε να περιορίσει την εφημερίδα απαγορεύοντας την πώλησή της σε μειωμένη τιμή και προβάλλοντας εμπόδια στη λειτουργία της, όπως τον αποκλεισμό των συντακτών της από τις καθιερωμένες ενημερώσεις των δημοσιογράφων. Το αποτέλεσμα ήταν η Αυριανή να ξεκινήσει μια ασυνήθιστη επίθεση στη Νέα Δημοκρατία, με πρωτόγνωρο για την εποχή ύφος, με αποκορύφωμα καταγγελίες για φοροδιαφυγή της συζύγου του τότε πρωθυπουργού και για κακοδιαχείριση από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή δωρεάς της Χριστίνας Ωνάση προς το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Για τις καταγγελίες αυτές, ασκήθηκαν διώξεις εναντίον των αδελφών Κουρή, ως εκδοτών της Αυριανής, οι οποίοι τελικά καταδικάστηκαν σε φυλάκιση για συκοφαντία. Ο Μάκης Κουρής οδηγήθηκε στη φυλακή, αλλά ο Γιώργος Κουρής διέφυγε στο εξωτερικό, από όπου επέστρεψε μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και την απαλλαγή του ίδιου και του αδελφού του από τα αδικήματα.

Από τις εκλογές του 1981, η εφημερίδα ταυτίστηκε ολοκληρωτικά με συγκεκριμένη ομάδα στελεχών του ΠΑΣΟΚ και κυρίως με τον Μένιο Κουτσόγιωργα, σε σημείο που να θεωρείται η προσωπική του εφημερίδα.

Από τη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την εξουσία το 1981, η Αυριανή υιοθέτησε το σύνθημα: «Η εφημερίδα που εξευτέλισε μια κυβέρνηση και γκρέμισε ένα σάπιο καθεστώς 50 χρόνων». Τέσσερα χρόνια αργότερα και με αφορμή την εκλογή στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας του Χρήστου Σαρτζετάκη αντί του Κωνσταντίνου Καραμανλή, το άλλαξε σε: «Η εφημερίδα που γκρέμισε τον Καραμανλισμό». Πολλά χρόνια αργότερα, το σύνθημά της άλλαξε ξανά σε: «Ανεξάρτητη πολιτική εφημερίδα».

Στο συγκρότημα των αδελφών Κουρή προστέθηκαν στη συνέχεια και άλλες πολιτικές, αθλητικές και καλλιτεχνικές εφημερίδες (ανάμεσά τους και η Αυριανή Μακεδονίας-Θράκης, μια έκδοση της Αυριανής στη Θεσσαλονίκη με ανεξάρτητο περιεχόμενο από την έκδοση της Αθήνας), ενώ στη συνέχεια επεκτάθηκε και στο χώρο των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Μάκης Κουρής αποχώρησε από το εκδοτικό συγκρότημα.

Ο αυριανισμός
Η εφημερίδα επωφελήθηκε από τις ικανότητες του Κυριάκου Διακογιάννη στον εκφραστικό τομέα. Η Αυριανή είχε γενικά το ρόλο του δημόσιου κατήγορου επικρίνοντας δριμύτατα κατά καιρούς την κυβέρνηση και συγκεκριμένους υπουργούς, αλλά ουδέποτε απέκρυψε τις στενές σχέσεις της με ηγετικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Το φαινόμενο αυτό έγινε γνωστό ως «αυριανισμός», έχοντας λάβει και πολιτική διάσταση, ως έκφραση μιας τάσης στελεχών και οπαδών του ΠΑΣΟΚ. Το σκληρό και επιθετικό ύφος της εφημερίδας και η πρωτοφανής εκδοτική επιτυχία της προκάλεσαν πολλές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις στους κόλπους των μελετητών της ελληνικής πολιτικής. Μερικοί αντιμετώπισαν το φαινόμενο του αυριανισμού ως ένδειξη εκφασισμού εντελώς βλαβερού για τον ελληνικό δημόσιο βίο.

Πριν από τις εκλογές του 1985, η εφημερίδα δημοσίευσε στην πρώτη σελίδα φωτογραφία του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, παρουσιάζοντάς τον ψευδώς ως συνεργάτη των Ναζί επί Κατοχής, κάτι που προκάλεσε ένταση στο πολιτικό σκηνικό. Τον μήνα εκείνο (Μάιος 1985), η Αυριανή έφτασε στην κορυφαία στιγμή της κυκλοφορίας της, καθώς κατά μέσο όρο κάθε μέρα πουλούσε 243.534 φύλλα (116.653 σε Αθήνα-Πειραιά και 126.881 στην υπόλοιπη Ελλάδα), από τα υψηλότερα νούμερα της ιστορίας του αθηναϊκού Τύπου.

Τα επόμενα χρόνια δεν περιορίστηκε σε επιθέσεις προς πολιτικά πρόσωπα, αλλά και σε πρόσωπα από τον καλλιτεχνικό χώρο, όπως ο Λάκης Λαζόπουλος, ο Αλέξανδρος Ιόλας, ο Λουκιανός Κηλαηδόνης κ.ά., ενώ εξαπέλυσε δριμεία επίθεση σε βάρος του Μάνου Χατζιδάκι. Μάλιστα ζητούσε από τους αναγνώστες της να προσκομίσουν στοιχεία στην εφημερίδα «για το ποιόν του συνθέτη». Στην περίπτωση του Λαζόπουλου, οι αποκαλύψεις της Αυριανής για στρατιωτικό «τρελόχαρτο», ανάγκασαν τον καλλιτέχνη να κάνει τη στρατιωτική θητεία του.

Στα τέλη του 1994, ο εκδότης της εφημερίδας προσπάθησε να πάρει σημαντικό δάνειο από την Εθνική Τράπεζα, αλλά το αίτημά του δεν έγινε δεκτό. Το φθινόπωρο του 1995 δημοσίευσε στην πρώτη της σελίδα φωτογραφίες της Δήμητρας Λιάνη-Παπανδρέου σε ιδιωτικές της στιγμές, ενώ από την περίοδο εκείνη και μετά ο ευρύτερος χώρος του ΠΑΣΟΚ άρχισε να αποστασιοποιείται από την εφημερίδα.

Μετά το 2000
Την περίοδο μετά το 2000, η εφημερίδα παρουσιάστηκε αποστασιοποιημένη από το ΠΑΣΟΚ και την ηγεσία του, ορισμένες φορές βαλλοντας κατά του πολιτικού συστήματος γενικότερα, ενώ άλλες φορές υποστηρίζοντας τις κυβερνητικές επιλογές και τον ίδιο τον Κώστα Καραμανλή προσωπικά κατά την διάρκεια της πρωθυπουργίας του. Ενίοτε φαίνονταν να παρέχει στήριξη σε ανερχόμενα πολιτικά σχήματα, όπως το τότε ΚΕΠ του Δημήτρη Αβραμόπουλου, ενώ δεν έλειψαν και οι αντισημιτικοί τίτλοι.

Η κυκλοφορία της είχε μειωθεί αισθητά, μη ξεπερνώντας, κατά τη δεκαετία του 2000, σε καθημερινή βάση και σε πανελλαδικό επίπεδο τα 5.000 φύλλα. Ο εκδότης της προώθησε την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ και την επιστροφή στη δραχμή. Τις τελευταίες εβδομάδες του 2011 ο ιδιοκτήτης της Αυριανής Γιώργος Κουρής έγραφε αμφιλεγόμενα άρθρα εναντίον των απλήρωτων εργαζόμενων του Alter Channel. Το δημοσίευμα που θύμωσε ακόμα περισσότερο τους εργαζόμενους ήταν αυτό της 28ης Δεκεμβρίου 2011, όταν η εφημερίδα έγραψε στο πρωτοσέλιδό της ότι οι εργαζόμενοι του Alter «τσέπωσαν» 82 δισ. δρχ.

Οι εργαζόμενοι της εφημερίδας, ακολουθώντας το παράδειγμα των συναδέλφων τους στον τηλεοπτικό σταθμό Alter Channel, πέρασαν σε επίσχεση εργασίας. Ο λόγος ήταν ο ίδιος με αυτόν των συναδέλφων τους στο Alter, να πάρουν τα δεδουλευμένα τους. Η απεργία συνεχίστηκε και μετά τον Οκτώβριο του 2012, όταν ο Γιώργος Κουρής κήρυξε πτώχευση και έκλεισε την εφημερίδα. Ωστόσο, έναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2013, ο Κουρής κυκλοφόρησε στη θέση της Αυριανής την Kontra News.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Επίσημο blog των απλήρωτων εργαζομένων της εφημερίδας Αυριανή

Πρώην εφημερίδες στην ελληνική γλώσσα
Πρώην εφημερίδες με τόπο έκδοσης την Αθήνα
Ιστορικές ελληνικές εφημερίδες
Kouris Media Group