Υπολογιστική μουσική και ήχος

Η Υπολογιστική Μουσική και Ήχος - Sound and Music Computing (SMC) είναι ένα ερευνητικό πεδίο που μελετάει διεπιστημονικά ολόκληρη τη Μουσική και ηχητική επικοινωνία. Συνδυάζοντας επιστημονικές, τεχνολογικές και καλλιτεχνικές μέθοδους σκοπεύει στην κατανόηση, μοντελοποίηση και παραγωγή της μουσικής και του ήχου μέσω υπολογιστικών προσεγγίσεων.

Ιστορία 

Οι αρχές των υπολογιστών στη μουσική και τον ήχο ως επιστημονικό πεδίο βρίσκονται γύρω στο 1950, όταν μερικοί πειραματικοί συνθέτες, μαζί με επιστήμονες και μηχανικούς, ανεξάρτητα και σε διάφορα μέρη του κόσμου, ξεκίνησαν την εξερεύνυση των μουσικών εφαρμογών με ψηφιακές τεχνολογίες. Από τότε, ως επιστημονικό πεδίο  έχει μια πλούσια ιστορία. Η επιστημονική κοινότητα καθιέρωσε το 1974 τη Διεθνή Ένωση Μουσικής με Υπολογιστές (International Computer Music Association) και το Διεθνές Συνέδριο Μουσικής με Υπολογιστές (International Computer Music Conference). To 1977 καθιερώθηκε το Επιστημονικό Περιοδικό Μουσικής με Υπολογιστές (Computer Music Journal). Το Κέντρο Υπολογιστικής Έρευνας στη Μουσική και Ακουστική στο Πανεπιστήμιο Stanford (The Center for Computer Research in Music and Acoustics (CCRMA)) -δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 70 και στα τέλη το Institute for Research and Coordination Acoustic/Music (IRCAM) - Ινστιτούτο Έρευνας και Συντονισμού Ακουσικής/Μουσικής στο Παρίσι. Το 2004 ξεκίνησε το Συνέδριο Υπολογιστών στη Μουσική και τον Ήχο - Sound and Music Computing Conference, όπως και μία πρώτη πρωτοβουλία από την ευρωπαϊκή ένωση που οδήγησε στο SMC Roadmap .

Λόγω της αυξανόμενης εξειδίκευσης στην έρευνα, διάφορα ειδικά συνέδρια έχουν δημιουργηθεί μέσα στα πλαίσια του επιστημονικού πεδίου. Τα πλέον σχετικά είναι τα Διεθνές Συνέδριο για τα Ψηφιακά Ηχητικά Εφέ (International Conference on Digital Audio Effects) από το 1998, το Διεθνές Συνέδριο για την Ανάκτηση Μουσικής Πληροφορίας (International Conference on Music Information Retrieval - ISMIR) από το 2000 και το Διεθνές Συνέδριο για Νέες Διεπαφές Μουσικής Έκφρασης (International Conference on New Interfaces for Musical Expression - NIME) από το 2001.

Κατηγορίες 

Στις μέρες μας η έρευνα γύρω από τους υπολογιστές στη μουσική και τον ήχο χωρίζεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες. 

 Επεξεργασία ηχητικών και μουσικών σημάτων: Τεχνικές επεξεργασίας σήματος για την ανάλυση, τροποποίηση και επανασύνθεση σημάτων μουσικής και ήχου.

 Κατανόηση και μοντελοποίηση του ήχου και της μουσικής: Χρησιμοποιεί υπολογιστικές προσεγγίσεις όπως υπολογιστική μουσικολογία, τεχνικές ανάκτησης μουσικής πληροφορίας και τις πιο υπολογιστικές τεχνικές της κατανόησης της μουσικής.

 Υπολογιστικά περιβάλλοντα για τη μουσική και τον ήχο: Επικεντρώνεται στη σχεδίαση και υλοποίηση υπολογιστικών περιβάλλοντων σε σύνδεση με το πεδίο της αλληλεπίδρασης ανθρώπου-υπολογιστή.

 Βοηθούμενη μουσική και ηχητική δημιουργία: Ανάπτυξη υπολογιστικών εργαλείων, όπως για παράδειγμα η Αλγοριθμική Σύνθεση.

Εφαρμογές 

Το ερευνητικό πεδίο της Υπολογιστική Μουσικής και Ήχου συνδέεται με πληθώρα εφαρμογών:

 Ψηφιακά μουσικά όργανα: Μουσικά συστήματα παραγωγής και επεξεργασίας του ήχου.Προσομοίωση παραδοσιακών οργάνων, τροποποίηση του ήχου σε στούντιο ηχογράφησης ή ζωντανά και μουσικά περιβάλλοντα για όργανα τροποποιημένα ή όργανα που απαιτούν συνεργασία.

 Μουσική παραγωγή: Τεχνολογίες και εργαλεία για τη σύνθεση μουσικής. Εφαρμογές σχετικές με τη μοντελοποίηση και παραγωγή της μουσικής και εργαλεία για την επεξεργασία ήχου.

 Ανάκτηση μουσικής πληροφορίας: Τεχνολογίες ανάκτησης πληροφορίας (για δεδομένα ηχητικά και συμβολικά). Εφαρμογές από ταυτοποίηση ήχου μέχρι σημασιολογικούς συντελεστές υψηλότερου επιπέδου και όλα τα σχετικά εργαλεία για αναζήτηση και ανάκτηση.

 Ψηφιακές μουσικές βιβλιοθήκες: Έμφαση στη διατήρηση και αρχειοθέτηση μουσικού και ηχητικού περιεχομένου και μετα-δεδομένων. Εφαρμογές από μεγάλες κατανεμημένες βιβλιοθήκες έως πλατφόρμες κινητής πρόσβασης.

 Διαδραστικά πολυμεσικά συστήματα: Για καθημερινές εφαρμογές όπως και για καλλιτεχνικές ή εφαρμογές για διασκέδαση. Στοχεύουν στο να διευκολύνουν τη σχετική με τη μουσική αλληλεπίδραση ανθρώπου - υπολογιστή, μέσω διαφόρων στοιχείων της ανθρώπινης αντίληψης και δράσης (π.χ. ακουστικών, οπτικών, οσφρητικών, απτικών και όλων των ειδών οι σωματικές κινήσεις) που μπορούν να καταγραφούν μέσω ακουστικών/οπτικών, βιοπαραμετρικών συσκευών (αγωγιμότητα δέρματος, θερμοκρασία) και συσκευών ανίχνευσης κίνησης.

 Ακουστικά περιβάλλοντα: Όλες οι εφαρμογές όπου ο ήχος (όχι η ομιλία) χρησιμοποιείται στο επικοινωνιακό κανάλι μεταξύ χρήστη και υπολογιστή. Χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές που χρειάζονται την παρακολούθηση κάποιου είδους πληροφορίας, όπου ο ακουστικός έλεγχος είναι πιο αποτελεσματικός από τον οπτικό. 

 Τροποποιημένη αντίληψη και δράση: Αναφέρεται σε εργαλεία που τροποποιούν ή αυξάνουν κατά κάποιο τρόπο τις φυσιολογικές ικανότητες δράσης και αντίληψης του ανθρώπου. Τα συστήματα παρέχουν στο χρήστη εικονική πληροφορία, συνδυάζοντας αληθινές εικόνες, ήχους και απτική πληροφορία με εικονική πληροφορία. Εφαρμογές μπορούν να βρεθούν στον ιατρικό χώρο, στην κατασκευή, τη διασκέδαση, τον τηλεχειρισμό ρομπότ.

Σύνδεσμοι (στα Αγγλικά)

Ερευνητικά Κέντρα 
 Centre for Interdisciplinary Research in Music Media and Technology (CIRMMT) Montreal, Canada
 Institute de Recherche et Coordination Acoustique/Musique (IRCAM) Paris, France
 GRAME - National Center for Music Creation, Lyon, France
 Music Technology Group, Universitat Pompeu Fabra, Barcelona, Spain
 Centre for Digital Music, Queen Mary, University of London, London, UK
 Center for Computer Research in Music and Acoustics (CCRMA) Stanford University, USA
 The Music Computing Lab, The Open University, Milton Keynes, UK
 Laboratorio di Informatica Musicale (LIM), Università degli Studi di Milano, Milano, IT

Ενώσεις		
 International Society for Music Information Retrieval (ISMIR)				
 International Computer Music Association (ICMA)

Περιοδικά 
 Computer Music Journal
 Journal of New Music Research
 Organized Sound

Συνέδρια 
 Sound and Music Computing Conference (SMC) 
 International Conference on Music Information Retrieval (ISMIR)
 International Conference on New Interfaces for Musical Expression (NIME)
 International Conference on Digital Audio Effects (DAFX)
 International Computer Music Conference (ICMC)

Ελεύθερο Λογισμικό 
 List of software tools related to SMC

Παραπομπές 

Πληροφορική
Διεπιστημονικά Γνωστικά Πεδία
Μουσικές επιστήμες
Ήχος