Θρία

Η  Θρία ή Θριώ ή Θριαί ή Θριούς (), (ο δήμος: Θρίας ή Δήμος Θριασίων) ήταν αρχαίος οικισμός και δήμος της Οινηίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Όνομα 
Ο δήμος πήρε το όνομά του πιθανώς από το Θριάσιο πεδίο, το οποίο αποτελούσε τη μεγαλύτερη πεδιάδα της Αττικής, γνωστή και ως Θριασία, η οποία περιελάμβανε την παράκτια πεδιάδα δυτικά της οροσειράς της Πάρνηθας και του όρους Αιγάλεω. 
Κατά άλλους ερευνητές, ισχύει το αντίστροφο και από την Θρία ονομάστηκε η πεδιάδα ως Θριάσιο πεδίο. Υπάρχει επίσης η εκτίμηση ότι η ετυμολογία της ονομασίας προέρχεται από τις «Θριές», οι οποίες σύμφωνα με την μυθολογία ήταν οι φτερωτές νύμφες τροφοί του Απόλλωνα ή «κατά τον Ετυμολόγον, παρά τας τρεις μαντικάς ψήφους (λιθάρια) Θρίας λεγομένας, ας έρριψεν η Αθηνά εις το θριάσιον πεδίον».

Τοποθεσία της αρχαίας Θρίας 
Ο δήμος της Θρίας, ήταν σημαντικός δήμος, της παραλίας και πιθανώς η πρωτεύουσα της παράλιας τριττύας (πιθανώς και με το ίδιο όνομα) της φυλής. Σύμφωνα με τον τοπογράφο, αρχαιολόγο και περιηγητή Ουίλιαμ Μάρτιν Ληκ, ο δήμος βρισκόταν πάνω σε ένα λόφο που ονομάζεται Μαγούλα, κοντά στον ποταμό Θριάσιο Κηφισό ή Ελευσινιακό Κηφισό (αρχαία ονομασία του Σαρανταπόταμου της Αττικής) και περίπου 6 χιλιόμετρα (τρία μίλια) βόρεια της Ελευσίνας,  αλλά οι σύγχρονοι ερευνητές θεωρούν πιο πιθανό ότι η Θρία βρισκόταν στην ακτή, στα μισά του δρόμου μεταξύ Ελευσίνας και του ακρωτηρίου της Αμφιάλης, στην περιοχή ανάμεσα της Ελευσίνας και του σημερινού Ασπροπύργου (πρώην Καλύβια Χασιώτικα ή Καλύβια της Χασιάς). Σήμερα υπάρχουν ελάχιστα ευρήματα της αρχαίας πόλης. Ο John S. Traill θεωρεί ότι το κέντρο του δήμου βρίσκεται σε θέση 
στα νοτιοανατολικά του Ασπροπύργου,  η οποία υπάγεται στον Δήμο Ασπροπύργου.

Σύμφωνα με σύγχρονους ερευνητές η πιθανή θέση της Θρίας περικλείεται μέσα στο τρίγωνο που σχηματίζουν σήμερα οι τρεις εκκλησίες στην περιοχή του Ασπροπύργου: Αγία Τριάδα (νεκροταφείο), Άγιος Ιωάννης νηστευτής και Άγιος Γεώργιος. 

Οι ερευνητές του 19ου αιώνα Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής και Διονύσιος Σουρμελής, επιβεβαιώνουν τη διαχρονική ύπαρξη του δήμου στην περιοχή του Θριασίου πεδίου, ο δεύτερος μάλιστα τοποθετούσε τον δήμο στο Μούλκι.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Οινηίδας φυλής, με 7 ή 8 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500 κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.), με  8 βουλευτές στη Βουλή των 600 κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) και επίσης με 8 βουλευτές κατά την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.). Ο αριθμός βουλευτών για την επόμενη τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127) δεν είναι γνωστός, ενώ κατά την έναρξη της πέμπτης περιόδου (126/127 – 3ος αιώνας) ο δήμος εντάχθηκε στην Αδριανίδα φυλή, επίσης με άγνωστο αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων.

Οι κάτοικοι της Θρίας 
Ο δημότης της αρχαίας Θρίας ονομαζόταν Θριάσιος. Στα εδάφη της Θρίας μάλλον περιλαμβάνονταν οι αλυκές, λίμνες και μικρές ρεματιές των Ρειτών, λίγο πριν από τη Θρία, οι οποίοι σήμερα υπάγονται στον Δήμο Χαϊδαρίου και στους οποίους επιτρεπόταν η αλιεία μόνο σε ιερείς και υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι στην Αφροδίτη Φίλα κατά την ελληνιστική εποχή και στην Προσερπίνα και την Κέρες κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Ο ναός της Αφροδίτης (ίσως να πρόκειται για το Ιερό της Αφροδίτης στο Χαϊδάρι) περιγράφεται ότι ανήκε στη Θρία και χτίστηκε τον δεύτερο αιώνα π.Χ., προς τιμήν της συζύγου του Δημητρίου Α' της Μακεδονίας και κόρης του Αντιπάτρου, της Φίλας.

Όταν ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Πλειστοάναξ εισέβαλε στην Αττική, το 446 π.Χ., σταμάτησε με τα στρατεύματά του στις περιοχές της Ελευσίνας και της Θρίας. Ο Περικλής, τότε στρατηγός των Αθηναίων, προκειμένου να αποφύγει το διπλό μέτωπο το οποίο αντιμετώπιζε (υπήρχε εκδηλωμένη και η αποστασία της Εύβοιας), επεδίωξε και έπεισε τους Σπαρτιάτες ότι ήταν προς αμοιβαίο συμφέρον των δύο μεγάλων πόλεων να κάνουν ειρήνη. Ο Περικλής, για να γίνει πιο πειστικός, πιθανολογείται ότι δωροδόκησε τον Κλεανδρίδα (στρατηγό και σύμβουλο του Σπαρτιάτη βασιλιά) προκειμένου να παρασύρει τον Πλειστοάνακτα ή και τους δύο Σπαρτιάτες ηγέτες με 10 τάλαντα, ποσό πολύ σημαντικό την εποχή εκείνη. Είτε υπήρξε πραγματική δωροδοκία, είτε όχι, είτε οι προτάσεις των Αθηναίων ήταν ιδιαίτερα συμφέρουσες για τη Σπάρτη οι ειρηνευτικές διεργασίες έγιναν και μάλιστα το επόμενο χρόνο, το 445 π.Χ., υπογράφηκε και επίσημη ειρήνη, οι «Τριακοντούτεις Σπονδές». Οι κατηγορίες πάντως περί διαφθοράς, τελικά κόστισαν στον Σπαρτιάτη βασιλιά και τον οδήγησαν στην επακόλουθη εξορία του. 

Το 378 π.Χ. ο Σπαρτιάτης στρατηγός Σφοδρίας πείστηκε από τους Θηβαίους να εισβάλει στην Αττική. Αν και είχε ορκιστεί να είναι στον Πειραιά τα ξημερώματα, αναχώρησε αργά και τελικά το ξημέρωμα ήταν ακόμα στη Θρία. Ο αθηναϊκός στρατός τελικά αποχώρησε από το μέτωπο με λάφυρα.

Ναός του Δαφναίου Απόλλωνος

Ο Ναός του Δαφνηφόρου Απόλλωνος ή Δαφναίου Απόλλωνος («Πύθιον») βρισκόταν στη νότια πλευρά της αρχαίας Ιεράς Οδού, πιθανώς σε συνοριακό σημείο, μεταξύ του δήμου Θρίας και του δήμου του Έρμου, στην περιοχή του σημερινού Δαφνίου, το οποίο υπάγεται στον Δήμο Χαϊδαρίου. Ο χώρος αυτός αποτελούσε σημαντική ενδιάμεση στάση της ελευσινιακής πομπής. Η προσωνυμία του Απόλλωνα στον λατρευτικό αυτόν χώρο ήταν «Δαφνηφόρος», σύμφωνα με επιγραφή που διασώθηκε πάνω σε μαρμάρινη έδρα-θρόνο στο αθηναϊκό θέατρο του Διονύσου, όπου αναγράφεται «Ιερέως Απόλλωνος Δαφνηφόρου». Πάνω στα ερείπια του ναού του Δαφναίου Απόλλωνα ο οποίος είχε καταστραφεί από τους Γότθους το 395 ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα η βυζαντινή Μονή Δαφνίου. Κάποιοι κίονες ιωνικού ρυθμού του αρχαίου ναού χρησιμοποιήθηκαν και πάλι στη δόμηση της μονής. Σήμερα έχει διασωθεί μόνο ένας, ενώ οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν στο Λονδίνο από τον Λόρδο Έλγιν.

Ναός της Φίλας Αφροδίτης

Ο Ναός της Φίλας Αφροδίτης και του Έρωτος, βρισκόταν στα δεξιά της αρχαίας Ιεράς Οδού, πιθανώς σε συνοριακό σημείο, μεταξύ του δήμου Θρίας και του δήμου του Έρμου, σήμερα εντός των ορίων του Δήμου Χαϊδαρίου, στην περιοχή της Αφαίας Σκαραμαγκά σε απόσταση 9 περίπου χιλιομέτρων πριν την Ελευσίνα.

Φωτογραφικό υλικό

Προσωπικότητες από την Θρία 
 Κράτης, γέννηση 4ος αιώνας π.Χ.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Οινηίδα φυλή
 Αδριανίδα φυλή
 Οι Ρειτοί
 Μονή Δαφνίου

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Αθήναιος ο Ναυκρατίτης, «Δειπνοσοφισταί», VI, 255 C.
 Θουκυδίδης, «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου», Α' 114 και 
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι», «Περικλής» 22.1-3.
 Στράβων, «Γεωγραφικά», Θ' 1.13.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Θρι Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Thria, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 Attica – 41 (Thria)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”, Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 134.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Βασιλική Μαχαίρα, «Το ιερό Αφροδίτης και Έρωτος στην Ιερά Οδό», έκδοση: Βιβλιοθήκη της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αρ. 253, Αθήνα 2008, ISBN 978-960-8145-67-2
 Ιστορικές Εκδόσεις Ασπροπύργου, από την ιστοσελίδα www.aspropyrgos.gr του Δήμου Ασπροπύργου.
 Αναστασία Λερίου, «Χαϊδάρι, συνάντηση με την Ιστορία», Έκδοση του Δήμου Χαϊδαρίου, Χαϊδάρι 2006.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
  
 Δήμος Ασπροπύργου, από την ιστοσελίδα www.aspropyrgos.gr του Δήμου Ασπροπύργου.
 Δήμος Χαϊδαρίου, στην ιστοσελίδα: www.haidari.gr του Δήμου Χαϊδαρίου.
 
 Thria, Thria, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Thria, στην ιστοσελίδα: ASCSA Digital Collections και https://web.archive.org/web/20170422162836/http://www.ascsa.edu.gr/ της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.
 Thria, Lexicon of Greek Personal Names (LGPN).
 Thria, Attic Inscriptions Online.
 Thriasios, στην ιστοσελίδα: digital.library.cornell.edu του Πανεπιστημίου Κορνέλ.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα