Δήμος Παναχαιών

Ο Δήμος Παναχαιών ή Παναχαΐας υπήρξε δήμος παλαιότερης διοικητικής διαίρεσης στην Ελλάδα, αυτής του 1836.

Ονομασία
Όπως λέει και το όνομά του, ήταν δήμος της περιοχής της πρώην Επαρχίας Πατρών (τότε ονομαζόταν Επαρχία Παλαιών Πατρών) της τότε Διοίκησης της Αχαΐας, ευρισκόμενος στον ορεινό όγκο του Παναχαΐκού, από το 1836 έως το 1840. Η ονομασία «Παναχαιών» προήλθε από το όνομα που χρησιμοποιούσε ο Όμηρος για να περιγράψει το σύνολο των Αχαιών, ενώ η ονομασία «Παναχαΐας» προήλθε από το Παναχαϊκό όρος. Ο δημότης ονομάστηκε, κατ' αντιστοιχία, Παναχαιεύς.

Ιστορία
Υπήρξε δήμος τάξης Β' και συστάθηκε με το Β.Δ. 8/4/1835, σχετικό με τη Διοικητική Διαίρεση του 1836. Λειτούργησε μέχρι το 1840, που, με το Β.Δ. 27/11/1840 Περί συγχωνεύσεων δήμων (Φ.Ε.Κ. 5/8-3-1841), καταργήθηκε ως δήμος και τα εδάφη του μοιράστηκαν εξίσου στους τότε δήμους Πατρέων και Φαρρών. 

Είχε πληθυσμό 2.388 κάτοικους.

Έδρα του δήμου ήταν η Γουζουμίστα (ή Γουρζούμισσα) και δήμαρχός του υπήρξε ο Πολύδωρος Ντζεβελέκος.

Ήταν ο δήμος των Ζουμπατοχωρίων και περιλάμβανε τα εξής χωριά: Βαλατούνα, Επάνω Μοίρα, Ζουμπάτα, Κασνέσι (ή Κάζνεσι), Κάτω Μοίρα, Λαλικώστα, παλιό Μαζαράκι, Σούλι και Τοπόλοβα.

Με τη διάλυση του δήμου το 1840 τα χωριά Βαλατούνα, Επάνω Μοίρα, Κάτω Μοίρα, Σούλι και Τοπόλοβα και υπήχθησαν στον τότε Δήμο Πατρέων, τα χωριά Γουρζούμισσα, Ζουμπάτα, Κασνέσι (ή Κάζνεσι) και Παλιό Μαζαράκι υπήχθησαν στον τότε Δήμο Φαρρών, ενώ του Λαλικώστα υπήχθη στον τότε Δήμο Ερινεού.

Δείτε επίσης
 Δήμος Ερινεού
 Δήμος Μεσσάτιδος
 Δήμος Πατρέων
 Δήμος Φαρρών
 Κοινότητα Λεοντίου

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αλέξ. Θ. Δρακάκης - Στυλ. Ι. Κούνδουρος, Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του κράτους. (Τέως δήμοι, κοινότητες, σύνδεσμοι κοινοτήτων, ανοργάνωτοι κοινότητες, συνοικισμοί, μοναί, θέσεις – Αναγνωρίσεις, προσαρτήσεις, αποστάσεις, μετονομασίες, συγχωνεύσεις), τόμοι Α΄-Β΄, Τύποις «Γραφικαί Τέχναι», Αθήνα 1939-1940.
 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος δια το Έτος 1837, Εκ της Βασιλικής Τυπογραφίας και Λιθογραφίας, Εν Αθήναις 1837.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων «Ανέστη Κωνσταντινίδου», Εν Αθήναις 1903.
 Ιωάννης Δ. Παπαδημητρίου, Το Μαζαράκι των Πειρών και της Παναχαΐας και το Μαζαράκι των Πατρών και της Ωλενίας. Από 1600 π.Χ. μέχρι σήμερον, Πάτρα 2000, Δεύτερη Έκδοση.

Βιβλιογραφία
 Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Παναχαΐας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Παναχαιών (1835-1841). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.

Π
Δ
Δ
Δ
Δ