Κούρος εν προμάχοις

Ο Κούρος εν προμάχοις ή Κούρος του Κροίσου ή Κούρος της Αναβύσσου είναι αριστουργηματικό έργο τέχνης που βρέθηκε στην Ανάβυσσο της Αττικής το 1937. Ήταν επιτύμβιο άγαλμα προς τιμή κάποιου έφηβου πολεμιστή ονόματι Κροίσος, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή για την πατρίδα. Εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο με αύξοντα αριθμό 3851 και είναι το καλύτερα διατηρημένο άγαλμα της εποχής του.

Ιστορία της εύρεσής του
Βρέθηκε στην Ανάβυσσο το 1937 σε ανασκαφές που έγιναν χωρίς αρχαιολογική άδεια. Ήταν ήδη σπασμένο και υπέστη φθορές από την αρχαιολογική σκαπάνη. Επιπλέον οι αρχαιοκάπηλοι τον έκοψαν με πριόνι σε δύο κομμάτια και τον φυγάδεψαν στο Παρίσι. Ένα χρόνο αργότερα επέστρεψε στην Ελλάδα, συναρμολογήθηκε ξανά και στήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Περιγραφή 
Το άγαλμα είναι από μάρμαρο της Πάρου. Έχει ύψος 1,95 μέτρα και παριστάνει έναν έφηβο που κάνει ένα βήμα μπροστά. Χαρακτηριστικό της έκφρασης του προσώπου είναι το «αρχαϊκό μειδίαμα». Φέρει φθορές στους μηρούς, βραχίονες, στα πόδια και τα γόνατα. Λείπουν κομμάτια από το αριστερό κάτω πόδι και τις πατούσες. Γενικά όμως διατηρεί την όλη εμφάνισή του, την οποία αποδίδει με άριστο τρόπο. Μπροστά μας παρουσιάζεται ένας γυμνός έφηβος στην χαρακτηριστική στάση του κούρου. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου είναι ήρεμα, η όλη σωματική διάθεση είναι ειρηνική, αλλά και γεμάτη δύναμη, σφρίγος και μεγαλειότητα. Οι βραχίονες κρέμονται προς τα κάτω με τα χέρια σφιγμένα να σχηματίζουν ανοιχτές γροθιές, με τους αντίχειρες μπροστά. Ο κούρος βαδίζει με το αριστερό πόδι μπροστά. Οι μύες του σώματος είναι καλά αποδοσμένοι, ιδίως στους μηρούς, στα γόνατα και στον κορμό. Η κόμη είναι δεμένη με ταινία και πέφτει με λεπτούς βοστρύχους από τη χωρίστρα μέχρι τους ώμους. Τα αμυγδαλωτά μάτια είναι του αρχαϊκού ρυθμού, το σχήμα του στόματος και των χειλιών σχηματίζει το χαρακτηριστικό αρχαϊκό μειδίαμα. Από την βάση του αγάλματος σώζεται μόνο το μεσαίο τμήμα με την επιγραφή.

Ερμηνεία
Ο κούρος ήταν νεκρικός ανδριάντας που ήταν στημένος σε έναν τάφο στη νεκρόπολη της Αναβύσσου. Το όνομα Κροίσος αναφέρεται στο επιγραμματικό κείμενο που είναι σκαλισμένο στη βάση του: 
ΣΤΕΘΙ ΚΑΙ ΟΙΚΤΙΡΟΝ ΚΡΟΙΣΟ   
ΠΑΡΑ ΣΕΜΑ ΘΑΝΟΝΤΟΣ ΗΟΝ      
ΠΟΤ' ΕΝΙ ΠΡΟΜΑΧΟΙΣ ΟΛΕΣΕ    
ΘΟΡΟΣ ΑΡΕΣ                  

Από το επίγραμμα αυτό μαθαίνουμε ότι ο νεαρός Κροίσος έπεσε για την πατρίδα, ενώ πολεμούσε στην πρώτη γραμμή.

Ιστορική τοποθέτηση 
Το άγαλμα είναι έργο του 540 - 515 π.Χ. (πιθανόν του 530 π.Χ.) και θεωρείται ότι είναι πρωτοπόρο της ύστερης αρχαϊκής τέχνης.

Παραπομπές

Πηγές
 Νικόλαος Καλτσάς: Sculpture in the National Archaeological Museum, Athens, The J. Paul Getty Museum, Los Angeles 2002, ISBN 0-89236-686-9, σσ. 58–59.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Κούρος της Ανάβυσσου
 Παρουσίαση του κούρου από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας

Αρχαϊκή τέχνη
Κούροι
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Αρχαιολογικά ευρήματα στην Αττική