Ρήγας Νικολαΐδης

Ο Ρήγας Νικολαΐδης (1856 - 1928) ήταν Έλληνας ιατρός, ακαδημαϊκός και καθηγητής φυσιολογίας στην ιατρική σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών. Υπήρξε ο εισηγητής της πειραματικής φυσιολογίας στην Ελλάδα.

Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στην Πορταριά Μαγνησίας στις 6 Οκτωβρίου 1856. Ολοκλήρωσε την βασική του εκπαίδευση σε Βόλο και Αθήνα και το 1872 εγγράφηκε στη Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αποφοίτησε το 1876 με διδακτορικό δίπλωμα και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές σε Γαλλία και Γερμανία. Εκεί ειδικεύθηκε στην φυσιολογία σπουδάζοντας στα Πανεπιστήμια του Τύμπιγκεν, του Βερολίνου και της Λειψίας, όπου μαθήτευσε στους καθηγητές Bois-Reymond και Ludwig. Στη συνέχεια μετέβη στο Παρίσι όπου εργάστηκε στο εργαστήριο φυσιολογικής ιστολογίας του Ranvier. Επέστρεψε στην Ελλάδα, και το 1882 έγινε υφηγητής φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια, το 1887 έγινε επιμελητής του εργαστηρίου του Ιωάννη Ζωχιού και το 1892 τον διαδέχθηκε στην έδρα της φυσιολογίας. Δίδαξε ακόμη στην έδρα της ανατομικής στη θέση του Λουκά Παπαϊωάννου για 8 έτη ως έκτακτος και τακτικός καθηγητής. Ίδρυσε το πρώτο εργαστήριο ζωής του ανθρώπου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ βελτίωσε το Ανατομείο προσθέτοντας πολλά εμβρυολογικά παρασκευάσματα. 

Διεξήγαγε πολλά πειράματα και έρευνες για ανίατες ασθένειες της εποχής του, όπως τη φυματίωση, την ελονοσία, τον εχινόκοκκο, τη γρίπη, τον τύφο, τη δυσεντερία κτλ. Το 1887 ο Νικολαΐδης έκανε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ιστολογική εξέταση σε ανθρώπινα σπλάχνα και συγκεκριμένα παιδιού που πέθανε από καλα-αζάρ, και την ανακοίνωσε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. 

Ήταν μέλος της ακαδημίας Αθηνών, από το 1926, διορισμένος με την συντακτική πράξη ίδρυσης της Ακαδημίας. Το 1902 έγινε πρόεδρος του Πανελληνίου Ιατρικού Συνεδρίου. Ακόμη ήταν μέλος του Διεθνούς Συνεδρίου Φυσιολόγων.

Απεβίωσε στην Αθήνα το 1928.

Επιστημονικές δημοσιεύσεις 
Έγραψε πληθώρα επιστημονικών δημοσιεύσεων για την φυσιολογία. Οι εργασίες του αφορούσαν κυρίως τους τομείς των επιζήσεων των ζώων, των νευρώσεων της αναπνοής, των ανασταλτικών νεύρων των μυών, του κέντρου θερμότητας και των αλλοιώσεων των γαγγλικών κυττάρων. Μεταξύ αυτών:

 Über die histologischen Veränderungen der Staungsmilz, 1880
 Über die Anwendung der Stromuhr unter Beihülfe des Peptons, 1882
 Über den Verlauf der Vasomotoren im Rückenmark, 1882
 Recherches sur le nombre des globules rouges dans les vaisseaux du foie, 1882
 Φυσιολογικαί έρευναι περί της επιδράσεως της θερμότητος επί την εγερσιμότητα των μυών, 1882
 Über die karyokinetischen Erscheinungen der Muskelkörper während des Wachstums der Quergestreiften Muskeln, 1883
 Über die mikroskopischen Erscheinungen bei der Xontraction der quergestreiften Muskeln, 1883
 Über die Curve nach welcher die Erregbakeit des Muskels abfällt,  1886
 Über den zeitlichen Verlauf des Muskelstromes, 1889
 Das Überleben von Kaninchen nach Ausschaltung beider Lungenvagi, 1900
 Φυσιολογία του ανθρώπου, 3 τόμ. (α΄ εκδ: 1903-6, β΄ εκδ. 1912-15) Πρόκειται γαι το πρώτο σύγγραμμα στην ελληνική γλώσσα με το οποίο τέθηκαν οι β΄σεις της διδασκαλίας της Φυσιολογίας στην Ελλάδα.
 Über die Ursache der rythmischen Bewegungen bei konstanten Reizen, 1909
 Die Hemmungen, 1909
 Wärmezentron und Wärmepolypnöe, 1910
 Untersuchungen über die Regulierung der Atem-bewegungen der Vögel, 1914
 Untersuchungen über die Veränderungen der Medulla oblongata während der Polypnöe, 1916

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ρήγας Νικολαΐδης στον Πανδέκτη, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Μέλη της Ακαδημίας Αθηνών
Έλληνες ιατροί του 19ου αιώνα
Έλληνες φυσιολόγοι
Καθηγητές Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου Αθηνών
Έλληνες ιατροί του 20ού αιώνα