Πάλιρος Λακωνίας

Ο Πάλιρος ή Πάλυρος είναι παραδοσιακός οικισμός της προσήλιας Μάνης στο Λακωνικό κόλπο, παρά την ακρωταινάρια περιοχή. Διοικητικά ανήκε στην πρώην επαρχία Γυθείου και του δήμου της Λάγιας. Σήμερα υπάγεται στον Δήμο Ανατολικής Μάνης. 

Βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του ομώνυμου κολπίσκου λίγο πριν το Ακρωτήριο Ταίναρο και επί της δυτικής πλευράς ομώνυμου λόφου που το καθιστά μη ορατό από τη θάλασσα. Το 1953 αριθμούσε 110 κατοίκους ενώ στην απογραφή του 2001 μόλις 32 κατοίκους. Συνδέθηκε με την περιφερειακή αμαξιτή οδό της Μάνης το 1978, όταν και ηλεκτροδοτήθηκε.

Επίνειο του Παλίρου είναι το Πόρτο Κάγιο. Μεταξύ του NA. κολπίζοντος όρμου του Παλίρου και του Ακρ. Ταινάρου βρίσκεται ο ορμίσκος Ασωμάτων (ή Στέρνες), όπου και το μικρό ναΰδριο των Αγίων Ασωμάτων, (των Ταξιαρχών), εξ ου και η ονομασία του. Το ναΰδριο αυτό που απέχει περίπου 2 χλμ. νότια του Παλίρου, (στη περιοχή Κοκκινόγεια), φαίνεται να ανεγέρθηκε κατά τους μέσους χρόνους με υλικά εξ ολοκλήρου από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα που βρίσκονταν στην ίδια θέση. Στον παρακείμενο χώρο κοντά στην ακτή βρίσκονται λαξευμένοι βράχοι που δίνουν την εντύπωση αρχαίου σύνθρονου με πολλές λαξευμένες κοιλότητες, από όπου και η ονομασία «στέρνες».

Πολύ κοντά από το σημείο αυτό βρίσκεται και μια σπηλιά που φέρεται να έχει λαξευθεί από ανθρώπινο χέρι που ως φαίνεται θα πρέπει να ήταν εκεί το αρχαίο ιερό και ο πρωταρχικός ναός του Ποσειδώνα, στον οποίο υπήρχε μεγάλο άγαλμα του θεού. Περί του σπηλαίου αυτού κάνει μνεία και ο Παυσανίας. Κατά τις αρχαίες παραδόσεις εδώ βρίσκονταν και το άγαλμα του Κέρβερου, που είχε ανασύρει ο Ηρακλής από τον Άδη. Μεταγενέστερα και προφανώς από παρανόηση επί της μνείας αυτής του Παυσανία ονομάσθηκε εσφαλμένα ως Σπήλαιο του Άδη ένα άλλο όντως μεγάλο σπήλαιο που βρίσκεται στο Ακρ. Ταίναρο πολύ κοντά στη θάλασσα αλλά επί της δυτικής πλευράς του, στο Μεσσηνιακό κόλπο.

Παραπομπές

Πηγές 
 Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου, τόμ. 15ος, σελ. 379

Χωριά του νομού Λακωνίας
Μάνη
Δήμος Ανατολικής Μάνης