Γεώργιος Παχυμέρης

Ο Γεώργιος Παχυμέρης (Νίκαια Μικράς Ασίας 1242 – Κωνσταντινούπολη, περ. 1310) ήταν λόγιος, θεολόγος, κληρικός, φιλόσοφος, ιστορικός και μαθηματικός με πλούσια εκκλησιαστική και πολιτική δράση και εκτεταμένο συγγραφικό έργο. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Παλαιολόγειας Αναγέννησης στον τομέα των γραμμάτων και των επιστημών.

Βίος 

Για τη ζωή του Παχυμέρη κύρια πηγή μας είναι ο έμμετρος επιτάφιος (100 στίχοι) του μαθητή του Μανουήλ Φιλή. Γεννήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας, στη Μικρά Ασία. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη μετά την άλωση της Πόλης από τους Λατίνους Σταυροφόρους. Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Ρωμαίους 1261 εγκαταστάθηκε εκεί και συνέχισε τις σπουδές του κοντά στον Γεώργιο Ακροπολίτη. Έλαβε από την Εκκλησία τον βαθμό του Διακόνου, το αξίωμα του Ιερομνήμονος και του Πρωτεκδίκου, ενώ από τον αυτοκράτορα τιμήθηκε με τον αξίωμα τού Δικαιοφύλακα. Αξιωματούχος του κράτους και στη συνέχεια του πατριαρχείου ο Παχυμέρης δίδασκε συγχρόνως και στο Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινούπολης. Συνέχισε το ιστοριογραφικό έργο του δασκάλου του για την περίοδο 1261-1308 σε 13 βιβλία, που αποτελούν και τη μοναδική διεξοδική πηγή για την εποχή αυτή.

Εργογραφία 
Η διαρκής επαφή του με την ανώτερη ηγεσία του Πατριαρχείου και της αυτοκρατορικής αυλής, καθώς και η διεκπεραίωση εκκλησιαστικών και κρατικών αποστολών αποτέλεσαν εξαιρετικές προϋποθέσεις για τη συγγραφή του πολυδιάστατου ιστορικού του έργου «Ρωμαϊκή Ιστορία», στο οποίο είναι κατά γενική αναγνώριση αντικειμενικός (ο ίδιος δηλώνει ότι: «Ιστορίας ψυχή η αλήθεια»). Έργα του είναι:

 Ρωμαϊκή Ιστορία
 Σχεδίασμα περί της φιλοσοφίας του Αριστοτέλη
 Εννέα αυτοβιογραφικές Ωδές
 Το Σύνταγμα των τεσσάρων μαθημάτων: αριθμητικής, μουσικής, γεωμετρίας και αστρονομίας
 Περί των έξ της φιλοσοφίας ορισμών και των πέντε φωνών και των δέκα κατηγοριών
 Προς τους λέγοντας ότι δια τούτο λέγεται Πνεύμα Υιού δια το ομοούσιον ή δια το χορηγείσθαι υπ΄αυτού τοις αξίοις (Θεολογικό έργο).
 Παράφρασις εις τον Άγιον ιερομάρτυρα Διονύσιον τον Αρεοπαγίτην
 Προγυμνάσματα ή Μελέται (ρητορική)

Παραπομπές

Πηγές 
 Έμμετρος επιτάφιος (100 στίχοι), Μανουήλ Φιλής 
 Φρειδ. Μπουασσονάντ, Παρίσι 1848, Το ρητορικό του έργο
 Λ. Αλλάτιος, το θεολογικό του έργο
 Ε. Στεφάνου, το μαθηματικό του έργο

Βιβλιογραφία 
 Δημήτριος Β.Μπαλτάς, Η χειρόγραφη παράδοση των ανέκδοτων φιλοσοφικών έργων του Γεωργίου Παχυμέρη, Εώα και Εσπερία, τόμ.5(2001-2003),σελ.63-67
 Στέλιος Λαμπάκης "Υπερφυσικές δυνάμεις, φυσικά φαινόμενα και δεισιδαιμονίες στην Ιστορία του Γεωργίου Παχυμέρη", Σύμμεικτα, τόμ. 7, (1987), σελ. 77-100

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Λήμμα «Γεώργιος Παχυμέρης» στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού (σε μορφή PDF)
 Ιωάννης Παλαιολόγος

Βυζαντινοί ιστορικοί
Ορθόδοξοι λόγιοι
Νίκαια Βιθυνίας
Βυζαντινοί φιλόσοφοι
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Φιλόσοφοι του 13ου αιώνα
Φιλόσοφοι του 14ου αιώνα