Φυτά Χίου

Τα Φυτά είναι μικρό χωριό της βόρειας Χίου (ένα από τα λεγόμενα «Βορειόχωρα»), σε οδική απόσταση 40 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου. Παλαιότερα ήταν έδρα ομώνυμης κοινότητας, ενώ σήμερα υπάγεται στο ομώνυμο δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Χίου, το οποίο περιλαμβάνει και τον οικισμό Κηπουριές. Το μεσοσταθμικό υψόμετρο του χωριού είναι 480 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, καθιστώντας τα Φυτά το δεύτερο υψηλότερο χωριό της Χίου μετά τη Σπαρτούντα (530 μέτρα). Πραγματικά, αμφότερα τα χωριά αυτά συγκαταλέγονται ανάμεσα στα λεγόμενα «Χωριά του Πελινναίου», του υψηλότερου δηλαδή βουνού του νησιού. Τα Φυτά είναι κτισμένα στη δυτική πλαγιά του, με θέα προς την Αμανή και το ανοικτό Αιγαίο. Κοντινότερος οικισμός είναι το χωριό Κηπουριές, ενάμισυ περίπου χιλιόμετρο προς τα νότια και χαμηλότερα. Στη συνέχεια του ίδιου δρόμου προς τα βόρεια συναντάμε τη Σπαρτούντα.

Ιστορικά, τα Φυτά αναφέρονται ως «πολύ υπό των περιηγητών επαινούμενα» κατά τους περασμένους αιώνες (Ζολώτας) καθότι το δροσερότερο και πιο πολυάνθρωπο από τα χωριά του Πελινναίου, και προπαντός για την πολύυδρη «πηγή του χωριού». Αυτή η δροσερή πηγή είναι γνωστή σήμερα ως «Νερό του Αγγέλου» και αναβλύζει από τη ρίζα ενός θεόρατου πλατάνου. Γενικά οι πηγές των Φυτών κινούσαν οκτώ νερόμυλους κατά το παρελθόν. Πάνω από τα Φυτά, η πλαγιά του Πελινναίου καλύπτεται από πυκνό πευκοδάσος. Τα Φυτά είχαν και φρούριο (κτίσθηκε το 1516), παρόμοιο με αυτό των Αυγωνύμων, «έφερον δε άριστον οίνον μέλανα αλλά και ξανθόν, κατά τους πατριδογράφους» (Ζολώτας).

Οι κάτοικοι των Φυτών ασχολούνται με την καλλιέργεια ελαιοδένδρων, οσπρίων, λαχανικών και δημητριακών, καθώς επίσης και με τη μελισσοκομία και την κτηνοτροφία. Η εξέλιξη του πληθυσμού των Φυτών στις επίσημες απογραφές, τυπικό δείγμα μαρασμού της ελληνικής επαρχίας, φαίνεται στον πίνακα.

Ο ενοριακός ναός των Φυτών τιμάται στο όνομα της Αγίας Παρασκευής, αλλά το χωριό πανηγυρίζει και της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου). Παλαιοί (από την εποχή της Τουρκοκρατίας) ναοί των Φυτών είναι επίσης η Αγία Μαρίνα, η Αγία Κυριακή, ο `Αγιος Γεώργιος, η Παναγία Εισοδίων, ο `Αγιος Νικόλαος και ο Σταυρός. Το χωριό υπάγεται εκκλησιαστικώς στην αρχιερατική επιτροπεία Βολισσού της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου, Ψαρών και Οινουσσών.

Ο ταχυδρομικός κωδικός των Φυτών είναι 82103.

Αλλού στη Χίο 
 Τοπωνύμιο «τα Φυτά» στη Χίο υπάρχει και στο χωριό Έξω Διδύμα (αναφερόμενο σε παλαιό κώδικα), καθώς και μεταξύ Καρδαμύλων και Πιτυούς. Στα Νένητα και στη Βολισσό υπάρχει επίπεδη τοποθεσία αποκαλούμενη «η Φυτού», ενώ στην Ποταμιά «τα Φυτούδια».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σύντομη περιγραφή με εικόνες

Πηγές 
 Γεωργίου Ι. Ζολώτα: Ιστορία της Χίου, τόμος Α («Ιστορική Τοπογραφία και Γενεαλογία»), τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου, Αθήναι 1921, σσ. 639-640
 Κώστα Χωρεάνθη: Τουριστικός οδηγός της Χίου, εκδ. «Χίος-ημερολόγιο», Χίος 1970

Φυτα
Δήμος Χίου