Δίδυμος ο Τυφλός

Ο Δίδυμος ο Τυφλός, Δίδυμος Αλεξανδρεύς ή Δίδυμος Αλεξανδρείας (περ. 313 - περ. 398) υπήρξε θεολόγος και εκκλησιαστικός συγγραφέας στην Αλεξάνδρεια, στην περίφημη κατηχητική σχολή της οποίας ηγήθηκε για περίπου μισό αιώνα.

Η ζωή και το έργο του
Μολονότι τυφλώθηκε όταν ήταν τεσσάρων ετών, πριν μάθει ανάγνωση, κατόρθωσε να σπουδάσει Φιλοσοφία, Ρητορική, Γραμματική και Μουσική και να επιδοθεί στη συγγραφή αξιόλογων έργων. Όταν έθεσε τις υπηρεσίες του στη διάθεση της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας, τοποθετήθηκε από τον Αθανάσιο Αλεξανδρείας επικεφαλής της χριστιανικής κατηχητικής σχολής της πόλης, όπου έζησε και εργάστηκε. Μεταξύ των μαθητών του περιλαμβάνονται ο Ιερώνυμος, ο Ρουφίνος και ο Αμβρόσιος Αλεξανδρείας.

Ο Δίδυμος υπήρξε πιστός ακόλουθος του Ωριγένη, ενώ αντιτάχθηκε σθεναρά στις απόψεις του Άρειου και του Μακεδόνιου. Στα σωζόμενα συγγράμματά του γίνεται φανερή η αξιοσημείωτη γνώση των Γραφών και κατέχουν ξεχωριστή θέση στη θεολογική γραμματεία. Μεταξύ των έργων του περιλαμβάνονται το Περί Τριάδος (νόθο έργο), το Περί του Αγίου Πνεύματος, το Κατά Μανιχαίων και σχολιολόγια (υπομνηματισμοί) σε διάφορα βιβλία της Αγίας Γραφής.

Όπως ο Ωριγένης, ο Δίδυμος δίδασκε την σωτηριώδη αποκατάσταση των πάντων, πιστεύοντας ότι η θεϊκή τιμωρία έχει λυτρωτικό χαρακτήρα. Ο Ιερώνυμος, ο οποίος τον αποκαλούσε «Δίδυμος ο Βλέπων», έγραψε ότι ο Δίδυμος "τους ξεπέρασε όλους τους συγχρόνους του στη γνώση των Γραφών" και ο Σωκράτης ο Σχολαστικός τον αποκάλεσε αργότερα "το μεγάλο προπύργιο της αληθινής πίστης".

Ο Δίδυμος θεωρούνταν ορθόδοξος χριστιανός δάσκαλος (ουσιαστικά λόγω της υποστήριξής του στην Νικαϊκή τριαδολογική θεολογία) και έχαιρε μεγάλου σεβασμού και θαυμασμού μέχρι τουλάχιστον το 553 όταν διαδοχικά «καταδικάστηκε από τις Ε', Ϛ' και Ζ' Οικουμενικές Συνόδους» ως Ωριγενιστής, όπως συνέβη και με τον ίδιο τον Ωριγένη. Ο κύριος λόγος δεν ήταν τόσο η διδασκαλία του περί της αποκατάστασης των πάντων όσο η δοξασία περί μετενσάρκωσης των ψυχών. Ως αποτέλεσμα της καταδίκης του, τα γραπτά του παραδόθηκαν στην πυρά και διασώθηκαν μόνο κάποια από αυτά, κυρίως σε έργα άλλων εκκλησιαστικών συγγραφέων. Μια ομάδα παπύρων του 6ου και 7ου αιώνα που ανακαλύφθηκαν το 1941 στην Αίγυπτο περιείχε τα σχολιολόγιά του στον Ιώβ, τον Ζαχαρία και τη Γένεσης αλλά και τα σχολιολόγια στον Εκκλησιαστή και τους Ψαλμούς, τα οποία όμως είναι αμφισβητούμενης αυθεντικότητας. Τα έργα του περιλαμβάνονται στο 39ο τόμο της Ελληνικής Πατρολογίας του Migne.

Κάποιες Ορθόδοξες εκκλησίες αναφέρονται σε αυτόν ως «Άγιος Δίδυμος ο Τυφλός».

Υποσημειώσεις

Πηγές
 E. A. Livingstone, Oxford Dictionary of the Christian Church, Third edition revised, 2006, Oxford University Press, "Didymus the Blind".

Έργα
 Σωκράτη Σχολαστικού, Εκκλησιαστική Ιστορία, «Περί Διδύμου του Τυφλού», στο έργο A Select Library of the Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church, Τόμ. 2ος, των Philip Schaff & Henry Wace, Eerdmans Publishing Company/Grand Rapids, στον ιστότοπο Christian Classics Ethereal Library .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Εκκλησιαστικοί συγγραφείς
Εκκλησιαστικοί Πατέρες
Συγγραφείς του 4ου αιώνα