Αφροαμερικανοί

Οι Αφροαμερικανοί (αναφέρονται επίσης ως Μαύροι Αμερικανοί) είναι εθνοτική ομάδα που αποτελείται από Αμερικανούς με μερική ή ολική καταγωγή από οποιαδήποτε από τις μαύρες φυλετικές ομάδες της Αφρικής. Ο όρος «Αφροαμερικανός» υποδηλώνει γενικά τους απογόνους των υπόδουλων Αφρικανών που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενώ μερικοί μαύροι μετανάστες ή τα παιδιά τους μπορεί επίσης να ταυτιστούν ως Αφροαμερικανοί μέσω πολιτισμικής αφομοίωσης, η πλειοψηφία των μεταναστών πρώτης γενιάς δεν το κάνει, προτιμώντας να ταυτιστεί με το έθνος καταγωγής τους.

Οι Αφροαμερικανοί αποτελούν την τρίτη μεγαλύτερη φυλετική εθνοτική ομάδα στις ΗΠΑ, μετά τους Λευκούς Αμερικανούς και τους Ισπανόφωνους και Λατινοαμερικανούς. Οι περισσότεροι Αφροαμερικανοί είναι απόγονοι υπόδουλων ατόμων εντός των ορίων των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά μέσο όρο, οι Αφροαμερικανοί είναι δυτικής/κεντρικής αφρικανικής καταγωγής, με κάποια ευρωπαϊκή καταγωγή. Μερικοί έχουν επίσης καταγωγή από ιθαγενείς Αμερικανούς και από άλλες ομάδες.

Η ιστορία των Αφροαμερικανών ξεκίνησε τον 16ο αιώνα, με Αφρικανούς από τη Δυτική Αφρική να πωλούνται σε Ευρωπαίους δουλεμπόρους και να μεταφέρονται πέρα από τον Ατλαντικό στις Δεκατρείς Αποικίες. Αφού έφτασαν στην Αμερική, πουλήθηκαν ως σκλάβοι σε Ευρωπαίους αποίκους και δούλευαν σε φυτείες, ιδιαίτερα στις νότιες αποικίες. Λίγοι κατάφεραν να επιτύχουν την ελευθερία μέσω της χειραγώγησης ή της απόδρασης και ίδρυσαν ανεξάρτητες κοινότητες πριν και κατά τη διάρκεια της Αμερικανικής Επανάστασης. Μετά την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών το 1783, οι περισσότεροι μαύροι συνέχισαν να είναι σκλάβοι, συγκεντρωμένοι περισσότερο στον αμερικανικό Νότο, με 4 εκατομμύρια σκλάβους να απελευθερώνονται μόνο κατά τη διάρκεια και στο τέλος του Εμφυλίου Πολέμου το 1865. Κατά τη διάρκεια της Ανασυγκρότησης, απέκτησαν την υπηκοότητα και το δικαίωμα ψήφου. Λόγω της διαδεδομένης πολιτικής και ιδεολογίας της λευκής υπεροχής, αντιμετωπίστηκαν σε μεγάλο βαθμό ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας και σύντομα βρέθηκαν να στερούνται των δικαιωμάτων τους στο Νότο. Αυτές οι συνθήκες άλλαξαν λόγω της συμμετοχής στις στρατιωτικές συγκρούσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της ουσιαστικής μετανάστευσης από το Νότο, της εξάλειψης του νόμιμου φυλετικού διαχωρισμού και του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα που αναζητούσε πολιτική και κοινωνική ελευθερία. Ωστόσο, ο ρατσισμός κατά των Αφροαμερικανών παραμένει πρόβλημα στον 21ο αιώνα. Το 2008, ο Μπαράκ Ομπάμα έγινε ο πρώτος Αφροαμερικανός που εξελέγη πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο αφροαμερικανικός πολιτισμός έχει σημαντική επιρροή στον παγκόσμιο πολιτισμό, κάνοντας πολυάριθμες συνεισφορές στις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία, την αγγλική γλώσσα, τη φιλοσοφία, την πολιτική, την κουζίνα, τον αθλητισμό και τη μουσική. Η συνεισφορά των Αφροαμερικανών στη λαϊκή μουσική είναι τόσο βαθιά που σχεδόν όλη η αμερικανική μουσική, όπως τζαζ, γκόσπελ, μπλουζ, ντίσκο, χιπ χοπ, R&B, σόουλ ραπ και ροκ έχουν την προέλευσή τους τουλάχιστον εν μέρει ή εξ ολοκλήρου μεταξύ των Αφροαμερικανών.

Η ελληνική λέξη 
Η ελληνική λέξη αφροαμερικανός θυμίζει το afro-american, μια παλαιότερη εκδοχή του african-american (άφρικαν-αμέρικαν) των αμερικάνικων αγγλικών (απέκτησε κάποια απήχηση στα τέλη του 19ου αιώνα). Βέβαια, θα ήταν δύσκολο στα ελληνικά να δοθεί άμεση απόδοση του african-american για ταχεία αναφορά στην καθημερινότητα.

Η προέλευση της έννοιας στις ΗΠΑ 
Ο χαρακτηρισμός έχει διαδοθεί από τους ίδιους τους Μαύρους Αμερικανούς στην αναζήτησή τους για μία έννοια που χαρακτηρίζει συνολικά τον λαό τους και δεν προέρχεται από τους πρώην αφέντες. 

Η στροφή έγινε μετά το Αμερικανικό Κίνημα Κοινωνικών Δικαιωμάτων του 1955-1968. Οι περισσότεροι άλλοι χαρακτηρισμοί είχαν αποκτήσει ρατσιστική υφή (όπως το negro [νέγρος] και έγχρωμος) από την άρχουσα λευκή τάξη, η οποία μέχρι τότε τις είχε σε χρήση και σε επίσημα έγγραφα για την καταστολή των δικαιωμάτων τους. Μία έννοια με τοπικό χαρακτηρισμό με βάση την Αφρική θα είχε μεγαλύτερη απήχηση. Οι περισσότεροι Μαύροι της Αμερικής είχαν εξάλλου χάσει την μνήμη της συγκεκριμένης περιοχής προέλευσης, οπότε μία έννοια που θα αναφερόταν σε όλη την Αφρικανική ήπειρο θα ήταν ακριβέστερη. Το μοντέλο σύνθεσης των λέξεων που ακολουθείται είναι όμοιο με εκείνο που οδήγησε σε έννοιες όπως Ελληνοαμερικανός, Σουηδογερμανός, κτλ. Ο Τζέσε Τζάκσον ήταν εκείνος που έκανε διάσημη την έννοια.

Επίσης ο χαρακτηρισμός Μαύρος (Black) άρχισε να φαίνεται με θετικότερη ματιά από την κοινότητα Αφροαμερικανών κατά εκείνες τις δεκαετίες κοινωνικής αλλαγής του 1960 και 1970, για αυτό έγιναν δημοφιλή κινήματα όπως τα Black Power (Μαύρη Δύναμη) και Black is Beautiful (Το Μαύρο είναι όμορφο).

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Η Ημερησία - Πρόκληση οι φυλετικές ανισότητες
 
 Finkelman, Paul, ed. Encyclopedia of African American History, 1619-1895: From the Colonial Period to the Age of Frederick Douglass (3ος τόμος, Oxford University Press, 2006).
 Finkelman, Paul, ed. Encyclopedia of African American History, 1896 to the Present: From the Age of Segregation to the Twenty-first Century (5 vol. Oxford University Press, ΗΠΑ, 2009).
 John Hope Franklin, Alfred Moss, From Slavery to Freedom. A History of African Americans, McGraw-Hill Education 2001, standard work, 1η έκδοση το 1947.
 Gates, Henry L. and Evelyn Brooks Higginbotham (eds), African American Lives, Oxford University Press, 2004 – more than 600 biographies.
 Darlene Clark Hine, Rosalyn Terborg-Penn, Elsa Barkley Brown (eds), Black Women in America: An Historical Encyclopedia, (Indiana University Press 2005).
 
 Horton, James Oliver, and Lois E. Horton. Hard Road to Freedom: The Story of African America, African Roots Through the Civil War. Vol. 1 (Rutgers University Press, 2002); Hard Road to Freedom: The Story of African America: Volume 2: From the Civil War to the Millennium (2002). online
 Kranz, Rachel. African-American Business Leaders and Entrepreneurs (Infobase Publishing, 2004).
 Salzman, Jack, ed. Encyclopedia of Afro-American culture and history, Νέα Υόρκη: Macmillan Library Reference US, 1996.
 
 

Πληθυσμιακές ομάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες
Αφροαμερικανική κοινωνία
Ιστορία των πολιτικών δικαιωμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες
Πρόσωπα αφρικανικής καταγωγής