Φιλόθεος Κόκκινος

Ο Φιλόθεος (κατά κόσμον Φωκάς), ο επονομαζόμενος Κόκκινος, διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μεταξύ των ετών 1353 - 1355 και 1364 - 1376.

Βιογραφία 
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη γύρω στο 1300. Η οικογένειά του είχε ιουδαϊκή προέλευση. Έλαβε εξαιρετική μόρφωση, μεταξύ άλλων και από τον Θωμά Μάγιστρο, και μόνασε στο Σινά και κατόπιν στον Άθω. Εκεί, αρχικά έζησε στη Μονή Βατοπεδίου και κατόπιν στη Μονή Μεγίστης Λαύρας. Διετέλεσε ηγούμενος της Μονής Φιλοκάλλη (1340/1-1342) και της Μεγίστης Λαύρας (1342-1345).

Το 1347 εξελέγη Μητροπολίτης Ηρακλείας στη Θράκη. Θεωρείτο οπαδός του Αυτοκράτορα Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνού, καθώς και φανατικός «φιλοπαλαμικός», δηλαδή οπαδός του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γρηγορίου Παλαμά. Ως Μητροπολίτης Ηρακλείας πήρε μέρος στη Σύνοδο που συνεκλήθη από τον Πατριάρχη Κάλλιστο Α΄ το 1351 για την επίλυση του ησυχαστικού ζητήματος, και μάλιστα συνέταξε τα πρακτικά της.

Εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1353. Το 1354 έστεψε Αυτοκράτορα τον Ματθαίο Καντακουζηνό και ανέλαβε διαμεσολαβητική προσπάθεια συμφιλίωσης του Ιωάννη Ε΄ με τον Ιωάννη ΣΤ΄. Εντούτοις το 1355 ο Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος έγινε Αυτοκράτορας και τον εκθρόνισε. Διέμενε κυρίως στην Μονή του Χριστού Ακατάληπτου και ανέλαβε εκ νέου την Μητρόπολη Ηρακλείας το 1357 μέχρι το 1364, οπότε επανεξελέγη Πατριάρχης. Κατά τη δεύτερη Πατριαρχία του, το 1368, αναγνωρίστηκε συνοδικά άγιος ο Γρηγόριος ο Παλαμάς. Έγραψε πολυάριθμα έργα, αλλά και ύμνους. Ανέπτυξε τις σχέσεις με τα άλλα Πατριαρχεία, βοήθησε τις Σλαβικές Εκκλησίες και παρενέβη αρκετά στα πολιτικά και εκκλησιαστικά πράγματα των Ρώσων. Υπερασπίστηκε την Ορθόδοξη Εκκλησία κατά του προσηλυτισμού των Λατίνων, αλλά επί των ημερών του ξεκίνησε και νέα προσπάθεια προσέγγισης με την Εκκλησία της Ρώμης, ενώ παραχωρήθηκε σε Βενετούς, Γενουάτες και Καταλανούς χώρος στο βορειοδυτικό κλίτος της Αγίας Σοφίας, προκειμένου να τελούν εκεί τη λατρεία τους. Αν και προώθησε τον ησυχασμό και δεν ήταν καθόλου λατινόφιλος, εντούτοις ευνοούσε την ιδέα σύγκλησης Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό την Ένωση των Εκκλησιών.

Το 1376, με την πραξικοπηματική άνοδο στον θρόνο του Ανδρόνικου Δ´ Παλαιολόγου, εκθρονίστηκε και ο Φιλόθεος. Αποσύρθηκε σε μοναστήρι (πιθανότατα στη Μονή του Χριστού Ακατάληπτου) και απεβίωσε το 1379. Κηδεύτηκε με βασιλικές τιμές και ενταφιάστηκε στη Μονή του Χριστού Ακατάληπτου. Τιμήθηκε νωρίς ως άγιος και η μνήμη του εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 11 Οκτωβρίου.

Παραπομπές

Πηγές 
 Αγιολόγιον

Περαιτέρω ανάγνωση
 

Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως
Μητροπολίτες Ηρακλείας
Άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Βατοπεδινοί
Ορθόδοξοι λόγιοι
Βυζαντινοί του 14ου αιώνα
Επίσκοποι του 14ου αιώνα