Β΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών

Το πρωτάθλημα επαγγελματικού ποδοσφαίρου της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας, το οποίο αναφέρεται επίσης και ως Football League, ήταν διαχρονικά η δεύτερη κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Αποτελούσε την τρίτη σε τάξη βαθμίδα μετά το πρωτάθλημα της Α2 Εθνικής (Super League 2) από το 2019 έως το 2021. Από το 2021 η Football League συγχωνεύτηκε με τη Super League 2 και τη θέση της πήρε η Γ΄ Εθνική.  

Δημιουργήθηκε ως μόνιμη τακτική κατηγορία το φθινόπωρο του 1962 (παρότι προϋπήρχε σαν Ειδικό Πρωτάθλημα κατά την προηγούμενη τριετία), θέτοντας σε νέα βάση τη δομή του ελληνικού ποδοσφαίρου. Μέχρι και την περίοδο 2018-19 αποτελούσε σταθερά τη δεύτερη κατά σειρά κατηγορία. Με την αναδιάρθρωση των επαγγελματικών κατηγοριών του Ελληνικού ποδοσφαίρου το 2019 και τη δημιουργία της «νέας ενδιάμεσης Α2 Εθνικής Κατηγορίας (Super League 2)», η Β΄ Εθνική (Football League) και η Γ΄ Εθνική Ερασιτεχνική Κατηγορία, «υποβιβάστηκαν» στην τρίτη και τέταρτη βαθμίδα αντίστοιχα. Την περίοδο 2020-21 αποφασίστηκε η αναδιάρθρωση των επαγγελματικών κατηγοριών η οποία προέβλεπε τη συγχώνευση της Σούπερ Λιγκ 2 με τη Φούτμπολ Λιγκ, καταργώντας ουσιαστικά την εν λόγω κατηγορία.

Υπεύθυνη διεξαγωγής του πρωταθλήματος ήταν η Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Α2 και Β΄ Εθνικής Κατηγορίας (ή Football League), υπό την εποπτεία της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (ΕΠΟ).

Ιστορία

Β΄ Εθνική Κατηγορία (1962–2010) 
Από την περίοδο 1962-63 αποφασίσθηκε η μονιμοποίηση της κατηγορίας, κάτι που περιλάμβανε ως απαραίτητη προϋπόθεση την «απαγκίστρωση» των ομάδων από τα τοπικά τους πρωταθλήματα. Η λεπτομέρεια αυτή είναι καθοριστική και σήμερα είναι γενικά παραδεκτό να θεωρείται αυτή η περίοδος ως επίσημη αφετηρία του δεύτερου σε τάξη εθνικού πρωταθλήματος.. Οι αγώνες της 1ης αγωνιστικής της πρώτης διοργάνωσης (που έγινε σε 4 ομίλους) δόθηκαν την Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου του 1962.

Στα πρώτα της βήματα σχεδόν κάθε χρόνο άλλαζε και το σύστημα διεξαγωγής της. Ξεκίνησε με 4 ομίλους των 14 ομάδων οι οποίοι τη διετία 1968-1969 περιορίσθηκαν σε δύο, στη συνέχεια και για μια εξαετία (1969-70 έως και 1974-75) οι όμιλοι έγιναν τρεις, ενώ από το 1975-76 έως και το 1982-83 ήταν δυο, "Βόρειος" και "Νότιος". Το φθινόπωρο του 1983 καθιερώθηκε ο θεσμός ενός πανελλήνιου ομίλου, που εφαρμόσθηκε αδιαλείπτως μέχρι και την περίοδο 2012-13.

Το 1991 το πρωτάθλημα έγινε επαγγελματικό και η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ) παρέδωσε την ευθύνη της διοργάνωσης στην Ένωση Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών (ΕΠΑΕ). Το 2006, συστάθηκε η Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ και Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας (ΕΕΠ Β΄ & Γ΄ Εθνικής), η οποία και αντικατέστησε την ΕΠΑΕ.

Football League (2010–2021) 

Από την περίοδο 2010-2011 αποφασίστηκε η χρήση του διακριτικού τίτλου Football League για την κατηγορία αλλά και τη διοργανώτρια αρχή, που με τις αναδιαρθρώσεις του 2013 και 2019 μετονομάστηκε αρχικά σε Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ Εθνικής Κατηγορίας (ΕΕΠ Β΄ Εθνικής), και το 2019 σε ΕΕΠ Α2 & Β΄ Εθνικής Κατηγορίας. Την περίοδο 2020–21 ήταν η τελευταία σεζόν της κατηγορίας η οποία συγχωνεύτηκε με τη νέα δεύτερη κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου τη Σούπερ Λιγκ 2.

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012 με αίτημα της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας και απόφαση της Φούτμπολ Λιγκ οι ομάδες για την περίοδο 2012-13 από 18 έγιναν 21 με την προσθήκη των Ολυμπιακού Βόλου, Καβάλας και Ηρακλή. Αυτή ήταν η δεύτερη φορά στα χρονικά της κατηγορίας όπου όμιλος Β΄ Εθνικής θα περιείχε 21 ομάδες, καθώς το ίδιο συνέβη και την περίοδο 1973-74, όταν ο τότε Γ΄ Όμιλος ενσωμάτωσε ως 20ή και 21η ομάδα τους Νέστο Χρυσούπολης και Εθνικό Αλεξανδρούπολης, που είχαν εμπλακεί σε μια ατέρμονη δικαστική διαδικασία.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2012 η Β΄ Εθνική συμπλήρωσε ακριβώς μισό αιώνα ζωής, κάτι που συνέπεσε με την έναρξη της 51ης διοργάνωσής της.

Την περίοδο 2013-14 η Β΄ Εθνική διαμορφώθηκε (λόγω αναδιάρθρωσης των πρωταθλημάτων) σε 2 ομίλους των 14 ομάδων ο καθένας, κάτι που είχε να συμβεί από την περίοδο 1982-83. Την επόμενη (2014-15) ο αριθμός των ομάδων ήταν 13 ανά όμιλο, ενώ από την περίοδο 2015-16 επανήλθε στη μορφή ενός ενιαίου ομίλου.

Στατιστικά στοιχεία 
Πρώτος σκόρερ στην ιστορία της Β' Εθνικής όλων των εποχών είναι ο Δραμινός Ηλίας Χατζηελευθερίου που έχει πετύχει 152 γκολ, ένα παραπάνω από τον αείμνηστο Πειραιώτη Χρήστο Χατζησκουλίδη, ο οποίος κατάφερε να σκοράρει 151 φορές.

Ομάδα πολυνίκης του θεσμού είναι η Παναχαϊκή με 6 πρωταθλήματα και ακολουθεί ο Απόλλων Σμύρνης με 5 τίτλους. 

Περισσότερες συμμετοχές στην κατηγορία έχουν, η Αναγέννηση Καρδίτσας, ο Λεβαδειακός και ο Ολυμπιακός Βόλου, ενώ γεωγραφικά η περιοχή με τις περισσότερες ομάδες που έχουν συμμετάσχει στο πρωτάθλημα είναι η Αττική με 49 συλλόγους (μέχρι το 2018-2019).

Τα συστήματα διεξαγωγής

Ως 2η κατηγορία (1962–2019)

Ως 3η κατηγορία (2019–2021) 

1 Το 1974 η κυπριακή ομάδα ΑΠΟΕΛ δεν υποβιβάστηκε αλλά αποσύρθηκε από την Α' Εθνική μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.2 Από το 1983 με εξαίρεση τις περιόδους 2013-14 και 2014-15, διεξάγεται σε ενιαίο όμιλο, από τον οποίο προβιβάζονται οι 2 ή 3 πρώτες ομάδες της κατάταξης, ανάλογα με την αναδιάρθρωση των κατηγοριών.

Πρωταθλητές

Κάτοχοι τίτλου και προβιβασμοί

Ειδικό Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα (1959–1962)

Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 2η κατηγορία) (1962–2019)

Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 3η κατηγορία) (2019–2021)

Σύνολο τίτλων

Ειδικό Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα (1959–1962)

Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 2η κατηγορία) (1962–2019)

Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 3η κατηγορία) (2019–2021)

Παίκτες

Κορυφαίοι σκόρερ ανά περίοδο

1963–1983

Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι πρώτοι σκόρερς της Β΄ Εθνικής από την περίοδο 1962–63 έως την περίοδο 1982–83.

1984–2019

Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι πρώτοι σκόρερς της Β΄ Εθνικής από την περίοδο 1983–84 που άρχισε να διεξάγεται σε έναν όμιλο.

Συμμετοχές συλλόγων

Συμμετοχές ανά γεωγραφικό διαμέρισμα 
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι ομάδες ανά γεωγραφικό διαμέρισμα που συμμετείχαν στη Β' Εθνική ως δεύτερη κατηγορία από το 1959-60 ως 2018-19 και στην Α2 Εθνική από το 2019-20 ως νέα δεύτερη σε τάξη κατηγορία.

Ομάδες ανά συμμετοχές 
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι συμμετοχές των ομάδων στην Β´ Εθνική ως δεύτερη κατηγορία ανά συμμετοχές από το 1959-60 ως 2018-19 και στην Α2 Εθνική από το 2019-2020 ως νέα δεύτερη κατηγορία.

Οι ομάδες με έντονα γράμματα συμμετέχουν στην Α2 Εθνική 2023-24

Οι ομάδες με πλάγια γράμματα έχουν διαλυθεί, συγχωνευτεί, μετονομαστεί ή αναστείλει την λειτουργία τους.

Δείτε επίσης 
 Κύπελλο Ελλάδας (ποδόσφαιρο ανδρών)
 Σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων Ελλάδας

Σημειώσεις 
Τις περιόδους 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1999–00 και 2000–01 προβιβάστηκαν 2 ομάδες.
1 Την περίοδο 1999–00 ο 3ος της βαθμολογίας ΠΑΣ Γιάννινα επικράτησε σε αγώνες μπαράζ του 2ου Αιγάλεω και του 4ου Πανσερραϊκού.
2 Την περίοδο 2002–03 ο Απόλλων Καλαμαριάς έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Α' εθνικής Ιωνικό. 
3 Την περίοδο 2003–04 ο Εργοτέλης κέρδισε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Α' εθνικής Ακράτητο.
4 Την περίοδο 2009–10 ο 5ος της βαθμολογίας Πανσερραϊκός επικράτησε μετά από αγώνες play off του 3ου ΟΦΗ, του 4ου Εθνικού και του 6ου Πιερικού.
5 Την περίοδο 2010–11 ο 3ος της βαθμολογίας ΟΦΗ επικράτησε μετά από αγώνες play off του 4ου Λεβαδειακού, της 5ης Δόξας Δράμας και του 6ου Διαγόρα. Αργότερα αποφασίστηκε και ο προβιβασμός των Λεβαδειακού και Δόξας Δράμας στην θέση των Ολυμπιακού Βόλου και Καβάλας, που αποβλήθηκαν από την Α' Εθνική λόγω συμμετοχής παραγόντων τους στην υπόθεση με τους στημένους αγώνες.
6 Την περίοδο 2011–12 ο 5ος της βαθμολογίας Πλατανιάς επικράτησε μετά από αγώνες play off της 3ης Καλλιθέας, της 4ης Παναχαϊκής και της 6ης Α.Ε.Λ. Καλλονής.
7 Την περίοδο 2012–13 ο 4ος της βαθμολογίας Παναιτωλικός επικράτησε μετά από αγώνες play off της 5ου Ολυμπιακού Βόλου, του 6ου Ηρακλή και της 7ης Νίκης Βόλου.
8 Την περίοδο 2013–14 ο Ολυμπιακός Βόλου έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με την 16η της Σούπερ Λίγκας Ξάνθη.
9 Την περίοδο 2018–19 ο Πλατανιάς έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Σούπερ Λίγκας ΟΦΗ.
10 Την περίοδο 1973–74 προβιβάστηκε και η δεύτερη ομάδα του 2ου ομίλου, ο Ατρόμητος, μετά από αγώνες μπαράζ με τους δεύτερους των άλλων 2 ομίλων, Κόρινθο και Πιερικό.
11 Την περίοδο 1967–68 ο δευτεραθλητής του Νοτίου ομίλου ΟΦΗ προβιβάστηκε μετά από αγώνα μπαράζ με τον Πανελευσινιακό, αλλά η δευτεραθλήτρια του Βορείου ομίλου Καβάλα απέτυχε με αντίπαλο τον Πανσερραϊκό. 
12 Την περίοδο 1968–69 η Προοδευτική και ο Ολυμπιακός Βόλου εκτόπισαν από την Α' εθνική τον Απόλλωνα Αθηνών και τη Βέροια αντίστοιχα.
13 Την περίοδο 1965–66, Βύζας Μεγάρων και Βέροια προβιβάστηκαν μετά από αγώνες μπαράζ με τον ΟΦΗ.
14 Την περίοδο 1966–67, Πανελευσινιακός και Ολυμπιακός Βόλου προβιβάστηκαν 
μετά από αγώνες μπαράζ με την Καβάλα.
15 Την περίοδο 1960–61, Νίκη Βόλου, Αιγάλεω και Πανελευσινιακός προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος της Ασπίδας Ξάνθης.
16 Την περίοδο 1962–63, Ολυμπιακός Χαλκίδας και Δόξα Δράμας προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος του Παγκορινθιακού και του Εδεσσαϊκού. 
17 Την περίοδο 1963–64, Προοδευτική και Τρίκαλα προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος της Παναχαϊκής και των Φιλίππων Καβάλας.
18Την περίοδο 1964–65, Αιγάλεω και Πανσερραϊκός προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος του Βύζαντα Μεγάρων και του Εδεσσαϊκού.

Παραπομπές

Πηγές 
 Ανδρέας Μπόμης, «Τρίτομο Αλμανάκ Όλα για το Ποδόσφαιρο», Β' τόμος, σελίδα 24, έκδοση του περιοδικού Εικόνες (τεύχος 359), Αθήνα 18 Σεπτεμβρίου 1991
 Ίδρυμα Στατιστικής Ποδοσφαίρου (RSSSF)
 Οι ομάδες που κέρδισαν την άνοδο
 Οι πρώτοι σκόρερς της ενιαίας Β' εθνικής
 Νίκος Δημ. Νικολαΐδης, "Εκεί, εκεί, στη Β' Εθνική", 2011, ISBN 978-960-93273-5-0
 ειδησεογραφικό site για την δεύτερη κατηγορία
 H αφετηρία της Β' Εθνικής
 Η Football League σβήνει 49 κεράκια onsports.gr

 
Π