Θεόφιλος ο Αντιοχεύς

Ο Θεόφιλος ο Αντιοχεύς, ή Θεόφιλος Αντιοχείας, υπήρξε επίσκοπος στην Αντιόχεια ενώ θεωρείται ένας από τους πρώτους Χριστιανούς απολογητές. Έζησε στο δεύτερο μισό του 2ου αιώνα και εκτιμάται ότι πέθανε μεταξύ 183 και 185.

Θεωρείται ότι ανέβηκε στον επισκοπικό θρόνο της Αντιοχείας κατά το 169. Πριν από αυτόν επίσκοπος Αντιοχείας ήταν ο Ήρως ο Β΄. Στον επισκοπικό θρόνο παρέμεινε τριάντα, κατά άλλους είκοσι χρόνια, μέχρι το 183 περίπου και τον διαδέχθηκε ο Μαξιμιανός Αντιοχείας, σύμφωνα με εκτίμηση του Χένρυ Φίνες Κλίντον. Οι ημερομηνίες αυτές είναι προσεγγιστικές και αποτελούν εκτιμήσεις.. 

Ήταν Ιουδαίος ο οποίος ανήκε στην αίρεση των Σαδδουκαίων, και αργότερα έγινε χριστιανός. 

Το μοναδικό του σωζόμενο έργο είναι η επιστολή Προς Αυτόλυκον, στην οποία πραγματεύεται την ουσία του Θεού, τις αντιφάσεις των αρχαίων ποιητών και φιλοσόφων, τη μωρία της πολυθεΐας και κυρίως την ανηθικότητα της σύγχρονής του ειδωλολατρικής κοινωνίας. Είναι ο πρώτος συγγραφέας που χρησιμοποιεί τον όρο τριάδα, καθώς και ο πρώτος που υποστηρίζει   ανοιχτά την ιδέα της θεοπνευστίας της Καινής Διαθήκης.

Υποσημειώσεις

Έργα του Θεόφιλου Αντιοχείας σε νεοελληνική απόδοση
Θεόφιλός Αντιοχείας, εισαγωγή, μτφρ, σχόλια του Παναγιώτη Χρήστου, Απόλογηταί, τομ.2, εκδ. Πατερικαί εκδόσεις Γρηγόριος Παλαμάς, Θεσσ/ίκη, 1986, σελ.303-515

Πρόσθετες πηγές
 Καθολική Εγκυκλοπαίδεια: λήμμα «Θεόφιλος» 
 Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century AD: λήμμα «Θεόφιλος, επίσκοπος Αντιόχειας» 

Εκκλησιαστικοί συγγραφείς
Χριστιανοί απολογητές
Σύροι κληρικοί
Σύροι θεολόγοι
Επίσκοποι Αντιοχείας
Επίσκοποι του 2ου αιώνα