Θηλυκό

Το θηλυκό (σύμβολο:♀) είναι το φύλο ενός οργανισμού που παράγει μη κινητά ωάρια, ο οποίος είναι ο τύπος του γαμέτη που συγχωνεύεται με τον αρσενικό γαμέτη κατά τη σεξουαλική αναπαραγωγή. Τα περισσότερα θηλυκά θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένης της γυναίκας, έχουν δύο χρωμοσώματα Χ. Τα γυναικεία χαρακτηριστικά ποικίλλουν μεταξύ των διαφορετικών ειδών με ορισμένα είδη που έχουν έντονα γυναικεία χαρακτηριστικά, όπως η παρουσία έντονων μαστικών αδένων στα θηλαστικά. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος γενετικός μηχανισμός πίσω από τις φυλετικές διαφορές στα διαφορετικά είδη και η ύπαρξη δύο φύλων φαίνεται ότι έχει εξελιχθεί πολλές φορές ανεξάρτητα σε διαφορετικές εξελικτικές γενεές.

Καθορισμός χαρακτηριστικών 
Τα θηλυκά παράγουν το ωάριο, το μεγαλύτερο γαμέτη σε ένα ετερογαμικό σύστημα αναπαραγωγής, ενώ οι μικρότεροι και συνήθως κινητοί γαμέτες, τα σπερματοζωάρια, παράγονται από το αρσενικό άτομο. Μια γυναίκα δεν μπορεί να αναπαραχθεί σεξουαλικά χωρίς να έχει πρόσβαση στους γαμέτες ενός αρσενικού ατόμου και αντίστροφα, αλλά σε ορισμένα είδη τα θηλυκά μπορούν να αναπαραχθούν από μόνα τους ασεξουαλικά, για παράδειγμα μέσω της παρθενογένεσης.

Δεν υπάρχει ενιαίος γενετικός μηχανισμός πίσω από τις διαφορές φύλου σε διαφορετικά είδη. Η ύπαρξη των δύο φύλων φαίνεται να έχει εξελιχθεί πολλές φορές ανεξάρτητα σε διαφορετικές εξελικτικές γενεές. Τα μοτίβα σεξουαλικής αναπαραγωγής περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

 Τα ισογαμικά είδη με δύο ή περισσότερους τύπους ζευγαρώματος με γαμέτες πανομοιότυπης μορφής και συμπεριφοράς (αλλά διαφορετικούς σε μοριακό επίπεδο),
 Τα ανισογαμικά είδη με γαμέτες αρσενικών και θηλυκών τύπων,
 Τα ωογαμικά είδη, π.χ. άνθρωπος, όπου ο θηλυκός γαμέτης είναι πολύ μεγαλύτερος από τον αρσενικό και δεν μπορεί να κινηθεί. Η ωογαμία είναι μια μορφή ανισογαμία. Υπάρχει ένα επιχείρημα ότι αυτό το μοτίβο καθοδηγείται από τους φυσικούς περιορισμούς στους μηχανισμούς με τους οποίους δύο γαμέτες συγκεντρώνονται όπως απαιτείται για την σεξουαλική αναπαραγωγή.

Εκτός από την καθοριστική διαφορά στον τύπο του παραγόμενου γαμέτη, οι διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών σε μια γενεαλογία δεν μπορούν πάντα να προβλεφθούν από διαφορές σε μια άλλη. Η έννοια αυτή δεν περιορίζεται στα ζώα. Σπερματοζωάρια παράγουν επίσης τα χυτρίδια, τα διάτομα, οι ωομύκητες, τα χερσαία φυτά, και άλλα είδη. Στα χερσαία φυτά, τα φυτά που ζουν στη στεριά, το θηλυκό και το αρσενικό γένος δεν προσδιορίζει μόνο τους οργανισμούς και τις δομές που παράγουν σπερματοζωάρια, αλλά και τις δομές των σπορόφυτων που δημιουργούν αρσενικά και θηλυκά φυτά.

Θηλυκά θηλαστικά 

Ένα διακριτικό χαρακτηριστικό της κλάσης των θηλαστικών είναι η παρουσία των μαστικών αδένων. Οι μαστικοί αδένες είναι τροποποιημένοι αδένες ιδρώτα που παράγουν μητρικό γάλα, το οποίο χρησιμοποιείται για τη σίτιση των παιδιών για κάποιο χρονικό διάστημα μετά τη γέννηση τους. Μόνο τα θηλαστικά παράγουν γάλα. Οι μαστικοί αδένες είναι προφανείς στους ανθρώπους, επειδή το γυναικείο ανθρώπινο σώμα αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες λιπώδους ιστού κοντά στις θηλές, με αποτέλεσμα την δημιουργία μαστού. Οι μαστικοί αδένες υπάρχουν σε όλα τα θηλαστικά, αν και είναι συνήθως περιττοί στους άνδρες.

Τα περισσότερα θηλυκά θηλαστικά έχουν δύο αντίγραφα του χρωμοσώματος Χ σε αντίθεση με τα αρσενικά που έχουν μόνο ένα χρωμόσωμα Χ και ένα μικρότερο χρωμόσωμα Υ. Ορισμένα θηλαστικά, όπως ο πλατύποδας, έχουν διαφορετικούς συνδυασμούς. Ένα από τα χρωμοσώματα Χ της γυναίκας αδρανοποιείται τυχαία σε κάθε κύτταρο των θηλαστικών που φέρουν πλακούντα ενώ το πατρικό χρωμόσωμα Χ απενεργοποιείται στα μαρσιποφόρα. Στα πτηνά και σε μερικά ερπετά, αντίθετα, το θηλυκό είναι ετερόζυγο και φέρει ένα χρωμόσωμα Z και ένα W ενώ το αρσενικό φέρει δύο χρωμοσώματα Z. Σε διαφυλικές συνθήκες μπορούν επίσης να προκύψουν άλλοι συνδυασμοί, όπως οι ΧΟ ή ΧΧΧ στα θηλαστικά, τα οποία εξακολουθούν να θεωρούνται θηλυκά, εφόσον δεν περιέχουν χρωμόσωμα Υ.

Τα θηλυκά θηλαστικά φέρουν ζωντανά νεαρά, με εξαίρεση τα μονοτρήματα θηλυκά, τα οποία γεννούν αυγά. Ορισμένα είδη μη θηλαστικών έχουν ανάλογες αναπαραγωγικές δομές. Μερικά άλλα μη θηλαστικά, όπως ο καρχαρίας, οι οποίοι κυοφορούν τα αυγά εντός των σωμάτων τους, έχουν επίσης την εμφάνιση να φέρουν στον κόσμο ζωντανά παιδιά.

Σύμβολο 
Το σύμβολο ♀ (Unicode: U + 2640, μπορεί να πληκτρολογηθεί με τον συνδυασμό: Alt + 1 + 2), αποτελείται από ένα κύκλο με ένα μικρό σταυρό ακριβώς κάτω, είναι το σύμβολο της γυναίκας. Ο Γιόζεφ Γιούστους Σκάλιγκερ έγραψε παλαιότερα ότι το σύμβολο συνδέεται με την Αφροδίτη, θεά της ομορφιάς επειδή μοιάζει με χάλκινο καθρέφτη με λαβή, αλλά οι σύγχρονοι μελετητές θεωρούν ότι είναι η θεωρία αυτή είναι ευφάνταστη και η πιο καθιερωμένη άποψη είναι ότι τα σύμβολα για το δύο φύλα προέρχονται από συστολές στην ελληνική γραφή των ελληνικών ονομάτων των πλανητών Θούρος (Άρης), για το σύμβολο της γυναίκας, και Φωσφόρος (Αφροδίτη), για το σύμβολο του άνδρα.

Προσδιορισμός φύλου 
Το φύλο ενός συγκεκριμένου οργανισμού μπορεί να προσδιοριστεί από γενετικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες ή μπορεί φυσικά να αλλάξει κατά τη διάρκεια της ζωής ενός οργανισμού.

Τα περισσότερα είδη ζώων που αναπαράγονται σεξουαλικά έχουν μόνο δύο φύλα (αρσενικό και θηλυκό).

Σε ορισμένα είδη τα θηλυκά άτομα μπορούν να συνυπάρχουν με τα ερμαφρόδιτα.

Γενετικός προσδιορισμός 
Το φύλο των περισσότερων θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, καθορίζεται γενετικά από το σύστημα προσδιορισμού φύλου ΧΥ όπου τα αρσενικά άτομα έχουν τα χρωμοσώματα Χ και Υ, ενώ οι γυναίκες τον συνδυασμό Χ-Χ. Κατά την διάρκεια της αναπαραγωγής, το αρσενικό συνεισφέρει είτε ένα σπέρμα Χ είτε ένα σπέρμα Υ, ενώ το θηλυκό συνεισφέρει πάντα ένα ωάριο Χ. Ένα σπέρμα Υ και ένα ωάριο Χ παράγουν ένα αρσενικό, ενώ ένα σπέρμα Χ και ένα ωάριο Χ παράγουν ένα θηλυκό. Το σύστημα προσδιορισμού φύλου ZW, όπου τα αρσενικά έχουν ένα συνδυασμό χρωμοσωμάτων ΖΖ (σε αντίθεση με τον συνδυασμό ZW των θηλυκών), εντοπίζεται στα πτηνά, τα ερπετά, μερικά έντομα και άλλους οργανισμούς.

Περιβαλλοντικός προσδιορισμός 
Τα παιδιά ορισμένων ειδών εξελίσσονται από το ένα ή προς το άλλο φύλο ανάλογα με τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες, π.χ. το φύλο των κροκοδείλων επηρεάζεται από τη θερμοκρασία των ωαρίων τους. Άλλα είδη (όπως το γκόμπι) μπορεί να μεταμορφωθεί, στην ενήλικη ζωή τους, από το ένα φύλο στο άλλο ανάλογα με τις τοπικές αναπαραγωγικές συνθήκες (όπως μια σύντομη έλλειψη αρσενικών ατόμων).

Δείτε επίσης 
 Θηλυκή πλευρά
 Θηλυκότητα
 Κύηση
 Φύλο
 Κορίτσι
 Κυρία
 Γυναίκα

Παραπομπές 

Γυναίκα
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις