Οικογένεια (βιολογία)

Στη συστηματική ταξινόμηση η Οικογένεια (λατινικά: familia, πληθυντικός familiae) είναι μία από τις οκτώ κύριες ταξινομικές βαθμίδες. Η οικογένεια ταξινομείται μεταξύ της τάξης και του γένους, όπου τάξη ορίζεται το σύνολο των οικογενειών που είναι συγγενείς μεταξύ τους. 

Στην ταξινομία, η οικογένεια είναι πιο συγκεκριμένη από την τάξη, αλλά λιγότερο από το γένος. Οι οργανισμοί που ανήκουν στην ίδια οικογένεια έχουν εξελιχθεί από τους ίδιους προγόνους και έχουν σχετικά κοινά χαρακτηριστικά.

Υποδιαίρεση 
Οι ταξινομικοί έχουν τη δυνατότητα να υποδιαιρέσουν περαιτέρω μια κύρια ταξινομική βαθμίδα, προσθέτοντας (συνήθως) το πρόθεμα υπο– ή υπερ–, και να χρησιμοποιήσουν δευτερεύουσες ταξινομικές βαθμίδες. Η οικογένεια μπορεί να διαιρεθεί στην ταξινομική βαθμίδα Υποοικογένεια (Subfamilia), η οποία είναι ενδιάμεση βαθμίδα πάνω από το γένος. Αντίστοιχα μία τάξη μπορεί να διαιρεθεί στη δευτερεύουσα ταξινομική βαθμίδα Υπεροικογένεια (Superfamilia), η οποία είναι ενδιάμεση βαθμίδα πάνω από την οικογένεια.

Ζωολογία 
Στη Ζωολογία τα ονόματα των οικογενειών τελειώνουν πάντοτε με την ελληνική αρσενική κατάληξη -ίδαι (-idae). Οι υποοικογένεις καταλήγουν σε -ίναι (-inae) ενώ οι υπεροικογένειες καταλήγουν σε -οειδή (-oidea).

Βοτανική 
Ο Σουηδός βοτανολόγος Κάρολος Λινναίος χρησιμοποίησε τον όρο οικογένεια (familia) στο σύγγραμμά του με τίτλο «Βοτανική Φιλοσοφία» (1751) για να υποδηλώσει μεγάλες ομάδες φυτών (δέντρα, βότανα, φτέρες, φοίνικες κ.ά.).

Στη Βοτανική οι οικογένειες των φυτών, φυκών, μυκήτων και βακτηρίων, έχουν καταλήξεις στα λατινικά σε -aceae, ενώ οι υποοικογένειες σε -oideae. Και οι δυο καταλήξεις αποδίδονται στα Ελληνικά με την κατάληξη «-οειδή» παρόλο που στα λατινικά η δεύτερη κατάληξη (-oideae) είναι η ελληνική απόδοση της πρώτης (-aceae). Μερικές πηγές, χρησιμοποιούν (αν όχι λανθασμένα) για τις καταλήξεις των οικογενειών στη Βοτανική την κατάληξη «-ίδαι», προφανώς επηρεασμένες από την αντίστοιχη κατάληξη στη Ζωολογία, και παρόλο που ετυμολογικά αυτή η μετάφραση δεν είναι ακριβής.

Σημειώσεις 

 Ενώ στην λατινοποιημένη τους μορφή τα ελληνικά ονόματα παραμένουν άκλιτα, στην ελληνική κλίνονται όπως κάθε ουσιαστικό. 
 Οι συστηματικές βαθμίδες πάνω από το είδος έχουν πάντοτε μονολεκτικό όνομα (οικογένεια των ελεφάντων = Elephantidae, οικογένεια των σκύλων, λύκων κ.α. = Canidae).

Παραδείγματα 

 Η νυχτοπεταλούδα Αρχιεαρίς η παρθενιάς (Archiearis parthenias) – από τις λέξεις άρχειν + έαρ και παρθένος – ανήκει στην υποοικογένεια των Αρχιεαρινών (Archiearinae), της οικογένειας των Γεωμετριδών (Geometridae), της υπεροικογένειας των Γεωμετροειδών (Geometroidea).
 Ο άνθρωπος (Homo sapiens) ανήκει στην υποοικογένεια των Ανθρωπινών (Homininae), της οικογένειας των Ανθρωπιδών (Hominidae), της υπεροικογένειας των Ανθρωποειδών (Hominoidea).

Δείτε επίσης 

 Κλαδιστική
 Συστηματική
 Συστηματική ταξινόμηση
 Συστηματική των ερπετών
 Ταξινόμηση φυτών
 Φυλογένεση

Παραπομπές 

Βιολογικοί_όροι
Ταξινομία
Ταξινομικές_κατηγορίες
Οικογένειες_ζώων
Οικογένειες_φυτών
Ταξινομία_φυτών
Βοτανολογική_ονοματολογία