Νομάρχης

Νομάρχης ονομάζεται ο επικεφαλής μιας νομαρχίας. Ετυμολογικά, η λέξη νομάρχης αποτελεί σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική préfet.

Ελλάδα 

Το αξίωμα του νομάρχη στην Ελλάδα έπαυσε να υφίσταται, μετά την κατάργηση των νομαρχιών με την διοικητική μεταρρύθμιση του σχεδίου Καλλικράτης. Οι τέως νομαρχίες πλέον αποτελούν περιφερειακές ενότητες και έτσι ως διάδοχη θέση μπορεί να θεωρηθεί αυτή του αιρετού Αντιπεριφερειάρχη.

Ιστορικό υπόβαθρο 
Από το 1833 έως το 1994 ο νομάρχης διοριζόταν από την εκάστοτε κυβέρνηση και δεν είχε συγκεκριμένη θητεία. Κατά παράδοση υπέβαλλε την παραίτησή του όταν άλλαζε η κυβέρνηση ή του το ζητούσε ο υπουργός Εσωτερικών.

Η νομαρχία ως ΟΤΑ 
Το 1994 η νομαρχία καθιερώθηκε ως δευτεροβάθμιος οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης (Ν.2218/1994) και τα εκτελεστικά όργανά της που αποτελούνταν από τον νομάρχη και το νομαρχιακό συμβούλιο, έγιναν αιρετά με τετραετή θητεία, εκλεγόμενα την ίδια ημέρα με τα δημοτικά και κοινοτικά όργανα. Οι πρώτες νομαρχιακές εκλογές έλαβαν χώρα στις 16/23 Οκτωβρίου 1994 και οι πρώτοι αιρετοί νομάρχες ανέλαβαν καθήκοντα με την έναρξη του 1995. Η ιδιότητα του νομάρχη ήταν ασυμβίβαστη με όποιο άλλο δημόσιο αξίωμα, τοπικό ή εθνικό.

Άλλες χώρες

Αλβανία 
Στην Αλβανία, ο νομάρχης () αποτελεί τον εκπρόσωπο του κράτους, σε έναν από τους 12 νομούς (). Διορίζονται από τον Πρωθυπουργό και την κυβέρνηση.

Βραζιλία 
Στη Βραζιλία, ο νομάρχης () είναι ο αιρετός επικεφαλής του εκτελεστικού τμήματος ενός δήμου. Μεγάλες πόλεις, οπώς το Σάο Πάολο, το Ρίο ντε Τζανέιρο, η Κουριτίμπα, κ.α, έχουν επίσης αντινομάρχες, οι οποίοι διορίζονται από τον αιρετό νομάρχη.

Γαλλία 
Στη Γαλλία, ο νομάρχης () αποτελεί τον εκπρόσωπο του κράτους σε ένα Νομό ή Περιοχή. Οι νομάρχες αποτελούν υψηλόβαθμους δημοσίους υπαλλήλους και ανήκουν στο λεγόμενο Νομαρχικό Σώμα (). Οι αντινομάρχες (), είναι υπεύθυνοι για τη διοίκηση των υποδιαιρέσεων των νομών, των arrondissements. Οι νομάρχες και οι αντινομάρχες διορίζονται με Προεδρικό Διάταγμα προς το υπουργικό συμβούλιο, κατόπιν πρότασης του Πρωθυπουργού και του υπουργού Εσωτερικών. Η διάρκεια της θητείας τους βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης, καθώς μπορούν να αντικατασταθούν κατά τη διάρκεια κάθε υπουργικού συμβουλίου. Η θέση του νομάρχη δημιουργήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου του 1800 από τον Ναπολέοντα. Ο ρόλος του νομάρχη εως τη δεκαετία του 1980 ήταν διττός: αφενός αποτελούσε τον υψηλότερο εκπρόσωπο του κράτους σε μία περιοχή, αφετέρου ασκούσε εξουσία ως διοικητής της περιοχής.

Από το 1982 έως το 1988, οι νομάρχες αποκαλούνταν επίτροποι της Δημοκρατίας ()  και οι αντινομάρχες υποεπίτροποι της Δημοκρατίας ().

Θαλάσσιος Νομάρχης () είναι το αξίωμα που κατέχει ένας ναύαρχος (), ο οποίος αποτελεί τον κύριο διοικητή μίας Θαλάσσιας Ζώνης (), ήτοι ενός τμήματος των χωρικών υδάτων και των αντίστοιχων ακτών.

Στο Παρίσι, ο Νομάρχης της Αστυνομίας() αποτελεί τον αρχηγό των αστυνομικών δυνάμεων της πόλης, υπαγόμενος απευθείας στον υπουργό Εσωτερικών, εν αντιθέσει με τις υπόλοιπες πόλεις, όπου ο αρχηγός της τοπικής αστυνομίας υπάγεται στον δήμαρχο (), ο οποίος και εκπροσωπεί τοπικά το Υπουργείο Εσωτερικών σε θέματα αστυνόμευσης.

Γεωργία 
Στη Γεωργία, ο νομάρχης () ήταν ο επικεφαλής του εκτελεστικού τμήματος ενός δήμου, που διοριζόταν απο τον Πρόεδρο της Γεωργίας από το 1990 εώς το 1992.

Ιράν 
Στο Ιράν, ο νομάρχης () είναι υπεύθυνος για τη διοίκηση ενός τομέα στο πολιτικό και διοικητικό σύστημα της χώρας.

Ιταλία 
Στην Ιταλία, οι νομάρχες () αποτελούν υψηλόβαθμους δημόσιους υπάλληλους, οι οποίοι ανήκουν στο Σώμα Νομαρχών () και αποτελούν τους εκπροσώπους του κράτους σε μία Επαρχία. Οι νομάρχες έχουν πολιτική ευθύνη και συντονίζουν την τοπική ηγεσία της Κρατικής Αστυνομίας,-η οποία έχει τεχνική ευθύνη-και την επιβολή του νόμου όταν απειλείται η δημόσια ασφάλεια. Επίσης, έχουν ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ της κυβέρνησης και των τοπικών κυβερνήσεων και μεταξύ των διαφόρων οργάνων αυτοδιοίκησης κάθε επαρχίας.

Καναδάς 
Στο Κεμπέκ, ο νομάρχης (, ) είναι ο επικεφαλής ενός τοπικού επαρχιακού δήμου.

Ρουμανία 
Στη Ρουμανία, ο νομάρχης () αποτελεί τον διορισμένο κυβερνητικό εκπρόσωπο μίας επαρχίας (județ) και στο Δήμο Βουκουρεστίου, σε μία υπηρεσία ονόματι νομαρχία (). Ο ρόλος του νομάρχη είναι η εκπροσώπηση της κυβέρνησης σε τοπικό επίπεδο, λειτουργώντας παράλληλα ως ενδιάμεσος σύνδεσμος και η παρακολούθυηση της εφαρμογής των Εθνικών Αναπτυξιακών Σχεδίων και άλλων προγραμμάτων σε τοπικό επίπεδο.

Παραπομπές

Τοπική Αυτοδιοίκηση
Θέσεις εξουσίας