Πρωτογλώσσα

Ως πρωτογλώσσα εννοείται εκείνη η γλώσσα που προηγείται ως κοινός πρόγονος μιας ομάδας δεδομένων γλωσσών, ή σε ένα σύστημα επικοινωνίας -κατά τη διάρκεια μιας γλωσσογονίας- που δεν είναι δυνατόν να αποκληθεί γλώσσα.

Ως σχετική πρωτογλώσσα εννοείται εκείνη η γλώσσα που απεικονίζει κάποια πρώιμη κατάσταση μιας γλωσσικής οικογένειας. 

Στις περισσότερες περιπτώσεις η πρωτογλώσσα δεν είναι γνωστή και χρειάζεται να ανασυντεθεί από συγκριτικά διαφορετικά μέλη της γλωσσικής οικογένειας, για την οποία είναι διαθέσιμα γραπτά αρχεία. Παραδείγματα είναι η Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή και η Πρωτομπαντού. Ενίοτε η πρωτογλώσσα είναι γνωστή από επιγραφές. Γνωστό παράδειγμα τέτοιας πρωτογλώσσας είναι η Πρωτοσκανδιναβική γλώσσα. Η Παγκόσμια πρωτογλώσσα είναι θεωρητική γλώσσα από την οποία υποτίθεται ότι προέκυψαν όλες οι γλώσσες. 

Η απόλυτη πρωτογλώσσα, όπως καθορίζεται από τον γλωσσολόγο Ντέρεκ Μπίκερτον (Derek Bickerton), είναι μια πρωτόγονη μορφή επικοινωνίας από την οποία λείπει:

 πλήρως ανεπτυγμένη σύνταξη.
 χρόνοι, βοηθητικά ρήματα, κ.λπ.
 κλειστό (δηλ. μη λεξικογραφημένο ή μη δυνάμενο να λεξικογραφηθεί) λεξιλόγιο.

Ο ίδιος υποθέτει πως η γλώσσα εξελίχθηκε από αυτό το είδος πρωτογλώσσας σε μια γλωσσολογική "μεγάλη έκρηξη", υπόθεση στην οποία αντιτίθεται πλήρως ο Τέρενς Ντήκον με το βιβλίο του The Symbolic Species. 

Γλωσσολογία