Νέα Φιλαδέλφεια

Η Νέα Φιλαδέλφεια είναι έδρα του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας, ο οποίος εντάσσεται στην περιφέρεια του Κεντρικού Τομέα της Αθήνας στην Αττική. Είναι επίσης γνωστή ως η έδρα της Αθλητικής Ένωσης Κωνσταντινουπόλεως. Στην απογραφή του 2011 η Δημοτική Ενότητα Νέας Φιλαδέλφειας είχε 25.284 κατοίκους.

Γεωγραφία
Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας βρίσκεται στα βορειοδυτικά προάστια της Αθήνας. Συνορεύει με τους δήμους Αχαρνών και Μεταμόρφωσης από τη βόρεια πλευρά, με το δήμο Αγίων Αναργύρων - Καματερού από τη δυτική πλευρά, με το δήμο Νέας Ιωνίας από την ανατολική πλευρά και με το δήμο Αθηναίων από τη νότια πλευρά. Έχει έκταση 2 τ.χλμ. και μέσο υψόμετρο 110 μέτρα.

Ιστορικά Στοιχεία

Το προηγούμενο όνομα της Νέας Φιλαδέλφειας ήταν Ποδονίφτης, από το ομώνυμο ρέμα που τη διαρρέει. Καταγράφεται ξεχωριστά το 1897 με 18 κατοίκους. Μέχρι την εγκατάσταση των προσφύγων ήταν μια καθαρά αγροτική περιοχή που απλωνόταν και στη σημερινή Νέα Χαλκηδόνα, με πολλές μικρές αγροικίες και συνολικό πληθυσμό 110 κατοίκων το 1920, που προέρχονταν από το γειτονικό Μενίδι.

Στην περιοχή του Κόκκινου Μύλου υπήρχαν πολλοί μύλοι, που τροφοδοτούνταν με νερό από τον Κηφισό.

Το 1924 η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων ξεκίνησε την οικοδόμηση του προσφυγικού συνοικισμού, προκειμένου να δώσει στέγη σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Τον Ιούλιο του 1927 εγκαταστάθηκαν οι πρώτες οικογένειες Μικρασιατών από τα προσφυγικά των Αμπελοκήπων, μετά από μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε τις παράγκες όπου έμεναν. Τους παραχωρήθηκαν καινούργια διαμερίσματα στον συνοικισμό που οικοδομήθηκε πάνω στα πρότυπα προσφυγικής κηπούπολης. Τα νέα σπίτια ήταν κεραμοσκεπή με μικρό κήπο το καθένα.

Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες κατάγονταν κυρίως από τη Σμύρνη και δευτερευόντως από την Κωνσταντινούπολη και τα Βουρλά της Ιωνίας. Μεγάλο ποσοστό των σημερινών κατοίκων είναι απόγονοι των πρώτων οικιστών της Νέας Φιλαδέλφειας.

Ως Νέα Φιλαδέλφεια αναφέρεται επίσημα το 1928 να προσαρτάται στο δήμο Αθηναίων. Ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της πόλης «Φιλαδέλφεια» της Μικράς Ασίας.

Τα πρώτα χρόνια δεν υπήρχε ρεύμα, ύδρευση, σχολεία, δρόμοι, πλατείες ή συγκοινωνία. Ο συνοικισμός χτίστηκε από το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας σε απαλλοτριωμένη έκταση, που ανήκε στον Πανάγιο Τάφο, την επονομαζόμενη Δονοράδες.

Στα επόμενα χρόνια αναπτύχθηκε η βιομηχανία: λειτούργησαν τα εκκοκκιστήρια «Α.Ε. Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου» ή «Βαμβακουργία Φιλαδέλφειας», τα υφαντήρια «Έσπερος» και η «Εριουργία Μπριτάννια». Από αυτά έχουν χαρακτηριστεί μνημεία η καμινάδα του πρώην εργοστασίου «Μπριτάννια» και το κέλυφος του κυρίως κτηρίου, της καμινάδας και του λεβητοστασίου του πρώην εργοστασίου «Βαμβακουργία».

Μεταπολεμικά η Νέα Φιλαδέλφεια αναδείχτηκε το 1947 σε Δήμο. Την εποχή της έξαρσης του φαινόμενου της αντιπαροχής ο πυρήνας της δεν επηρεάστηκε διατηρώντας τη φυσιογνωμία της πόλης. Μετά από το σεισμό του 1999 και το πλήγμα που δέχτηκε, ο ιστορικός προσφυγικός συνοικισμός προστατεύεται ως παραδοσιακός με προεδρικό διάταγμα. Το 2001 το κτίριο ιδιοκτησίας Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στην οδό Μοσχονησίων 8, χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και ως έργο τέχνης.

Άλσος 
Το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας παραμένει σημαντικός πνεύμονας πρασίνου της περιοχής και ένας από τους μεγαλύτερους της Αθήνας, με πλούσια ορνιθοπανίδα. Η δημιουργία του Άλσους άρχισε το 1914, τον Φεβρουάριο του 1956 εγκρίθηκε η κατασκευή λίμνης, το 1959 θεμελιώθηκε ο δημοτικός κινηματογράφος που βρίσκεται στην είσοδό του και το 1976 δημιουργήθηκε το Τουριστικό Περίπτερο. Από το 1955 έως το 1996 λειτούργησε υποτυπώδης Ζωολογικός Κήπος. Στον χώρο του άλσους φιλοξενείται και το γραφικό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής. Το Άλσος καλύπτει έκταση περίπου 420 στρεμμάτων.

Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού
Στην Νέα Φιλαδέλφεια βρίσκεται και το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου», το οποίο εγκαινίασε το 1999 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.Το μουσείο στεγάζει ιστορικά κειμήλια από τη Μικρά Ασία, όπως φορεσιές, βιβλία, έγγραφα, χρηστικά αντικείμενα, τα οποία δώρισαν Μικρασιάτες. Η περισυλλογή των κειμηλίων άρχισε το 1991 με τη φροντίδα της Μικρασιάτισσας Φιλιώς Χαϊδεμένου.

Εκπαίδευση
Η Νέα Φιλαδέλφεια έχει οκτώ Δημοτικά σχολεία, τρία  Γυμνάσια, τρία γενικά Λύκεια και δυο επαγγελματικά Λύκεια.Τώρα (από τις αρχές του 2019)  κτίζεται ένα νέο σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται απέναντι από το μεγάλο σχολικό συγκρότημα του πρώην Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου. Το 2022 παραδόθηκε προς χρήση και λειτουργεί το 3ο Λύκειο και από τον Σεπτέμβριο του 2023 αναμένεται να παραδοθεί προς χρήση και να λειτουργήσει και το 3ο Γυμνάσιο της πόλης.

Συγκοινωνίες 
Το 1931 η Νέα Φιλαδέλφεια συνδέθηκε με την Αθήνα με γραμμή λεωφορείου, ενώ μετά από λίγα χρόνια λειτούργησε η σιδηροδρομική σύνδεση της περιοχής με το κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά, μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων. Μελλοντικά προβλέπεται σταθμός μετρό της γραμμής 4 κοντά στο γήπεδο της ΑΕΚ.

Αθλητισμός
Η ΑΕΚ ιδρύθηκε στο κέντρο της Αθήνας το 1924 και μετακόμισε στη Νέα Φιλαδέλφεια κατά τον πρώτο εποικισμό του συνοικισμού προσφύγων της Νέας Φιλαδέλφειας το καλοκαίρι του 1927. Είναι μια από της ιστορικότερες ομάδες της Ελλάδας. Το στάδιο Νίκος Γκούμας φιλοξενούσε την ΑΕΚ από το 1930, αλλά έχοντας υποστεί κάποιες ζημιές από το σεισμό του 1999 το στάδιο κατεδαφίστηκε το 2003, έχοντας συνεχίσει τη λειτουργία του με κάποιους περιορισμούς το διάστημα 1999-2003. Η ΑΕΚ από τότε χρησιμοποιούσε ως έδρα το Ολυμπιακό στάδιο (Ο.Α.Κ.Α). Από τον Οκτώβριο του 2022, αγωνίζεται στο καινούργιο γήπεδο στην Νέα Φιλαδέλφεια με την επωνυμία Αγιά Σοφιά.

Ο Ιωνικός Νέας Φιλαδέλφειας ιδρύθηκε το 1930. Αργότερα ιδρύθηκαν επίσης ο ΑΟΝΦ και άλλα σωματεία.

Πληθυσμός

Κλίμα

Η Νέα Φιλαδέλφεια παρουσιάζει Μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και εξαιρετικά θερμά καλοκαίρια. Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας φημίζεται για τα πολύ ζεστά καλοκαίρια και σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ) σημειώνει την υψηλότερη μέση μέγιστη θερινή θερμοκρασία στην επικράτεια για την περίοδο 1955 - 1997. Στις 26 Ιουνίου 2007 ο Α.Μ.Σ Φιλαδέλφεια της Ε.Μ.Υ σημείωσε 47.5 °C  τιμή η οποία είναι Ευρωπαϊκό ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο. Για την νεότερη περίοδο 1991-2020 η Νέα Φιλαδέλφεια σημειώνει μέση μέγιστη θερμοκρασία Ιουλίου τους 34.9°C ενώ για τον ΑΜΣ φτάνει τους 35.4°C.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Δήμος Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνος - Ιστοσελίδα Δήμου Φιλαδέλφειας - Χαλκηδόνος
Η Νέα Φιλαδέλφεια και η αρχιτεκτονική κληρονομιά της από τον ιστότοπο https://www.archaiologia.gr
Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας στο https://www.youtube.com
https://www.kathimerini.gr/society/562209442/elstat-ta-apotelesmata-tis-apografis-toy-nomimoy-plithysmoy-stin-ellada/

Δήμος Φιλαδελφείας-Χαλκηδόνος
Πόλεις της Αττικής
Δήμοι και Κοινότητες της Αττικής