Λάπηθος

Η Λάπηθος είναι δήμος της Επαρχίας Κερύνειας στην Κύπρο. Αποτελεί ένα από τους τρεις δήμους της Επαρχίας Κερύνειας. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η διοικητική έκταση του Δήμου Λαπήθου δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Τα εδάφη αυτά ανήκουν εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκουν στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου, με την ονομασία Λάπτα.

Τοποθεσία 
Η Λάπηθος βρίσκεται 14 χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, στους πρόποδες του Πενταδαχτύλου, κάτω από τον Κυπαρισσόβουνο, την υψηλότερη κορυφή της οροσειράς. Στα δυτικά συνορεύει με τη Βασίλεια, στα νοτιοδυτικά με τον Λάρνακα της Λαπήθου, στα νότια με το Αγριδάκι και με τον Σύσκληπο και στα ανατολικά με τον Παλαιόσοφο και τον Δήμο Καραβά. Το βόρειο τμήμα της διοικητικής του έκτασης είναι παραθαλάσσιο.

Ιστορία 
Σύμφωνα με ευρήματα αρχαιολογικών ανασκαφών, η Λάπηθος κατοικείτο από το 3000 π.Χ. Ωστόσο, κάποιοι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι κτίστηκε μετά τον Τρωικό πόλεμο (1000 π.Χ.) από τον Πράξανδρο και ήταν αποικία των Λακώνων. Τον 4ο π.Χ. αιώνα η Λάπηθος αποτελούσε ένα από τα εννέα βασίλεια της Κύπρου (Λάπηθος (αρχαία πόλη)).

Τους αιώνες, που ακολούθησαν, η Λάπηθος γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Αυτή διακόπηκε από τις καταστροφές, που προκάλεσαν οι Αραβικές επιδρομές (7ο - 10 μ.Χ. αιώνα). Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τον οικισμό τους. Επέστρεψαν στον τόπο τους, όταν οι βυζαντινοί εκδίωξαν τους Άραβες. Ωστόσο, προτίμησαν να ξανακτίσουν την πόλη τους, όχι πια κοντά στα παράλια, αλλά στους πρόποδες του Πενταδακτύλου.

Την περίοδο της Φραγκοκρατίας, η Λάπηθος αποτελούσε φέουδο και είχε πολύ πληθυσμό. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Τούρκοι οικειοποιήθηκαν γη των Ελλήνων κατοίκων. Την ίδια περίοδο, πολλοί κάτοικοι της Λαπήθου εγκατέλειψαν την Λάπηθο και δημιούργησαν νέους οικισμούς, ένας εκ των οποίων ήταν ο Καραβάς.

Το 1878 ξεκινά η Αγγλοκρατία στην Κύπρο. Την ίδια χρονιά η Λάπηθος μετεξελίσσεται  σε δήμο.

Κατά τις διακοινοτικές διαταραχές του 1963, οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της Λαπήθου την εγκαταλείπουν και μετακινούνται στον τουρκοκυπριακό θύλακα του Τέμπλου. Κατά την τουρκική εισβολή του 1974, ο τουρκικός στρατός κατέλαβε τη Λάπηθο και οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι της εκδιώχθηκαν.

Δημαρχείο 
Η Λάπηθος αποτέλεσε ένα από τους πρώτους δέκα δήμους, όπου εγκαθίδρυσαν οι Άγγλοι το 1878, όταν ξεκίνησε η Αγγλοκρατία στην Κύπρο. Το Δημαρχείο της Λαπήθου οικοδομήθηκε το 1923 στο κέντρο του δήμου. Έμβλημα του δήμου είναι η κερασφόρος Αθηνά, η οποία βρέθηκε σε αρχαίο νόμισμα στην Λάπηθο.

Πληθυσμός 
Πριν το 1963, η Λάπηθος κατοικείτο από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, με τους πρώτους να αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία (90%). Κατά τη διάρκεια των δικοινοτικών διαταραχών, όλοι οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της Λαπήθου μετακινήθηκαν στον τουρκοκυπριακό θύλακα στο Τέμπλος, όπου παρέμειναν έως το 1974. Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974, οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι της Λαπήθου διέφυγαν στο νότιο μέρος της Κύπρου. Στη Λάπηθο παρέμειναν περίπου 185 Ελληνοκύπριοι, οι οποίοι εκδιώχθηκαν το 1975. Στη Λάπηθο επέστρεψαν οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της. Επιπλέον, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Τουρκοκύπριοι πρόσφυγες από το νότιο μέρος της Κύπρου.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του δήμου σύμφωνα με τις απογραφές πληθυσμού που πραγματοποιήθηκαν στην Κύπρο έως το 1973. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974 δεν πραγματοποιήθηκε απογραφή στον δήμο από την Κυπριακή Δημοκρατία, αφού το έδαφος του δεν ελέγχεται από αυτήν.

Διοικητική διαίρεση

Ο Δήμος Λαπήθου, για διοικητικούς σκοπούς, χωρίζεται στις εξής 7 συνοικίες:

Αγία Παρασκευή
Άγιος Μηνάς
Άγιος Λουκάς
Αγία Αναστασία
Άγιος Θεόδωρος
Τουρκική Συνοικία
Πρόδρομος

Πριν το 1974 οι Τουρκοκύπριοι ζούσαν μόνο στην Τουρκική Συνοικία ενώ οι Ελληνοκύπριοι στις υπόλοιπες έξι.

Δήμαρχοι 
Δήμαρχοι Δήμου Λαπήθου διετέλεσαν κατά σειρά οι:

Αδελφοποιήσεις 
Ο Δήμος Λαπήθου είναι αδελφοποιημένος με:

Μανδράκι Νισύρου - Ελλάδα (16 Ιουνίου 1996)
Δήμο Νοτίου Πηλίου - Ελλάδα (22 Οκτωβρίου 2000): Αρχικά η αδελφοποίηση έγινε με τον Δήμο Μηλεών. Μετά τη συνένωση του δήμου αυτού με άλλους δήμους και τη δημιουργία του Δήμου Νοτίου Πηλίου το 2011, η αδελφοποίηση ισχύει με αυτό τον δήμο.
Δήμος Σπάρτης - Ελλάδα (8 Ιουνίου 2002): Αρχικά η αδελφοποίηση έγινε με τον Δήμο Σπάρτης (πρόγραμμα Καποδίστριας). Μετά τη συνένωση του δήμο αυτού με άλλους δήμους και τη δημιουργία του νέου Δήμου Σπάρτης το 2011, η αδελφοποίηση ισχύει με αυτό τον δήμο.

Παραπομπές 

Δήμοι της Επαρχίας Κερύνειας
Επαρχία Κερύνειας