Γιάννης Τσεκλένης

Ο Γιάννης Τσεκλένης (Αθήνα, 6 Νοεμβρίου 1937-29 Ιανουαρίου 2020) ήταν Έλληνας, σχεδιαστής μόδας διεθνούς φήμης,. Πέθανε σε ηλικία 82 ετών την Τετάρτη 29 Ιανουαρίου 2020.

Νεαρή Ηλικία
Ο Γιάννης Τσεκλένης γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 6 Νοεμβρίου 1937. Είναι γιος του Κώστα Τσεκλένη από τον Πύργο και της Μελανίας Παστιρματζή με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Μεγάλωσε και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Αθήνα. Αρχικά φοίτησε στο Κολλέγιο Αθηνών και στη συνέχεια αποφοίτησε από τη Σχολή Μωραΐτη.

Προσωπική Ζωή
Το 1960 παντρεύτηκε την Άσπα Πεσμαζόγλου και το 1963 απέκτησαν έναν γιο, τον Κωνσταντίνο Τσεκλένη, εννοιολογικό καλλιτέχνη και κινηματογραφιστή. Χώρισαν το 1965  και το 1976 παντρεύτηκε τη δεύτερη σύζυγό του, Έφη Μελά, πρώην μοντέλο και Μις Ελλάς του 1954, με την οποία έζησαν μαζί μέχρι τον θάνατό του.

Επαγγελματική Σταδιοδρομία

Συνοπτικά

Ο Γιάννης Τσεκλένης θεωρήθηκε ως ο κορυφαίος Έλληνας σχεδιαστής μόδας του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, ο οποίος εισήγαγε την ελληνική μόδα στον σύγχρονο διεθνή κόσμο. Οι δημιουργίες του από το 1965 έως το 1991, πωλήθηκαν παγκοσμίως από τα κορυφαία καταστήματα, σε περισσότερες από 30 Χώρες

Την εικοσαετία 1960-1980, άντλησε τα θέματα για τα σχέδια των υφασμάτων του, από τις δημιουργίες του ελληνικού και του Παγκόσμιου πολιτισμού. Πηγή έμπνευσής του ήταν τα αρχαία ελληνικά αγγεία, τα βυζαντινά χειρόγραφα, τα ελληνικά παραδοσιακά ξυλόγλυπτα και έργα ζωγραφικής, επίσης τα αφρικάνικα, τα κινέζικα,<ref>Chinese Lacquers Collection, Europeana Fashion, Peloponnsian Folklore Foundation Collection</ref> τα ινδονησιακά, τα ρώσικα ,τα ισπανικά έργα τέχνης, τα εραλδικά σύμβολα, ​​τα έντομα, τα κινούμενα σχέδια, τα περσικά χαλιά, τα ταπισερί “The Lady and the Unicorn” και του Γιάννη Γαΐτη.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τη δεκαετία του 1980, υπέγραφε με τη φίρμα TSEKLENIS στολές εργασίας, κάλτσες, βαλίτσες, καθώς και μια σειρά από οικιακά προϊόντα, όπως λευκά είδη, υφάσματα διακόσμησης εσωτερικών χώρων και επίπλων,  πλακάκια τοίχου και δαπέδου κ.λπ. Επίσης σχεδίαζε τους εσωτερικούς χώρους αυτοκινήτων, αεροσκαφών και ξενοδοχείων. Το έργο του εγκωμιάστηκε Παγκοσμίως από κορυφαίους συντάκτες μόδας της εποχής, όπως η Bernadine Morris (New York Times), η Sally Kirkland (Life Magazine), η Eugenia Sheppard (International Herald Tribune, Los Angeles Times'') , και πολλοί άλλοι.

Τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκε αποκλειστικά με τον σχεδιασμό (εσωτερικό-εξωτερικό) και την ανακαίνιση ξενοδοχείων, πολυτελών κατοικιών και μέσων μαζικής μεταφοράς.

Αναλυτικά

Δεκαετίες 1950 και 1960
Σε ηλικία 15 ετών άρχισε να εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση εμπορίας υφασμάτων, όπου απέκτησε πολύτιμη εμπειρία, ενώ ταυτόχρονα εξασκούσε τις ικανότητές του στη ζωγραφική και το σχέδιο. 

Το 1961, σε ηλικία 24 ετών, ίδρυσε τη δική του διαφημιστική εταιρεία, τη Spectra Advertising, και ανέλαβε τις διαφημιστικές εκστρατείες μεγάλων πολυεθνικών, αλλά και ελληνικών εταιρειών, όπως η Metaxa, η General Motors και η Aegean Mills. 

Το 1962 και το 1964 αντίστοιχα, ο Γιάννης Τσεκλένης ασχολήθηκε με τον σχεδιασμό και τη διακόσμηση των εσωτερικών χώρων για τους επίσημους εορτασμούς των γάμων της πριγκίπισσας Σοφίας της Ελλάδας με τον Χουάν Κάρλος της Ισπανίας και της Άννας-Μαρίας της Δανίας με τον τότε βασιλιά Κωνσταντίνο Β' της Ελλάδας. 

Το 1963, έκανε έκθεση με τους πίνακες και τα σχέδια του στον χώρο τέχνης “Αρχιτεκτονική”, στην Αθήνα.

Το 1965, σε ηλικία 28 ετών, ανέλαβε τη διεύθυνση της οικογενειακής επιχείρησης υφασμάτων και αργότερα, τον ίδιο χρόνο, συνεργάστηκε με τον Έλληνα σχεδιαστή μόδας Ντίμη Κρίτσα, σχεδιάζοντάς του τα υφάσματα για τη συλλογή του. Η παρουσίαση της συλλογής είχε τεράστια επιτυχία τόσο στην Αθήνα όσο και στη Νέα Υόρκη. Όλες οι δημιουργίες τους, μαζί με 5.000 μέτρα υφάσματος, αγοράστηκαν από την Elizabeth Arden.

Το 1966, παραχώρησε στην αμερικανική εταιρεία Puritan Fashions Corporation, την άδεια  χρήσης των συλλογών του.  Η Bernadine Morris, έγραφε τότε στους New York Times ότι “... πολλά από τα ρούχα του Γιάννη Τσεκλένη ξεχώρισαν, από τα σχέδια με τις αναφορές που είχαν σε αρχαίες πηγές, όπως ένα μινωικό χταπόδι και ένα Κορινθιακό αγγείο ... ". Αυτό ήταν που τον ώθησε να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση για ενδύματα μόδας. Από το 1967, είχε ήδη μια αλυσίδα καταστημάτων πώλησης των δημιουργιών του (Boutique TSEKLENIS) στην Ελλάδα και από το 1968 μια μικρή επιχείρηση κατασκευής ενδυμάτων στην Αθήνα. Αυτή τη χρονιά έδωσε την άδεια χρήσης στην Berketex στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η αμερικανική εταιρεία Celanese τον προσέλαβε για να σχεδιάσει πλεκτά υφάσματα για 10 κατασκευαστές στη Γερμανία. Το 1969, την άδεια για τις δημιουργίες του, έδωσε στη David Crystal Inc στις ΗΠΑ. Εκείνη τη χρονιά, ήταν ο πρώτος Έλληνας σχεδιαστής μόδας που δημιούργησε μια συλλογή από ανδρικά ενδύματα στην Ελλάδα, κυρίως για να πωλούνται στις μπουτίκ του. Τότε έδωσε και την άδεια παραγωγής στα πλεκτά του σχέδια, στην Berkshire Hellas.

Δεκαετίες 1970 και 1980

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, ο Γιάννης Τσεκλένης συνέβαλε, με πάθος στην οργάνωση επιδείξεων μόδας στην Αθήνα. Το γεγονός αυτό,  προέβαλε στον διεθνή τύπο τους Έλληνες σχεδιαστές με μεγάλη επιτυχία. Το 1970, παραχώρησε την άδεια παραγωγής γυναικείων φορεμάτων στην εταιρία Frank Usher (UK) και στη Madison SA (Ελλάδα), ενώ το 1971, άνοιξε  Βoutique TSEKLENIS στη Βηρυτό, το Κουβέιτ και το Ριάντ, καθώς και showrooms στην Οσάκα υπό την Misaki Sojhi. Αργότερα την ίδια χρονιά, του ανατέθηκε από τον Αριστοτέλη Ωνάση να σχεδιάσει τις στολές για τα πληρώματα της Ολυμπιακής Αεροπορίας.

Το 1977 ήταν το σημείο καμπής για τον Γιάννη Τσεκλένη, τόσο επαγγελματικά όσο και προσωπικά. Διαγνώστηκε ότι έπασχε από επιθετική μορφή μελανώματος, εισήχθη στο νοσοκομείο Memorial στη Νέα Υόρκη, όπου οι γιατροί αναγκάστηκαν να του ακρωτηριάσουν το αριστερό του χέρι, για να αποτρέψουν την εξάπλωση της νόσου. Παρ' όλο που αυτό το τραυματικό γεγονός, του άλλαξε τη ζωή, αποφάσισε να συνεχίσει κανονικά τη ζωή του κι έτσι μετακόμισε από την Αθήνα στη Νέα Υόρκη, μαζί με το σύνολο των δραστηριοτήτων του. Εκεί συνεργάστηκε με το International Management Group, που στην πορεία θα τον εκπροσωπούσε διεθνώς στην παραχώρηση αδειών για την κατασκευή των συλλογών του και των παιδικών-αθλητικών ενδυμάτων.

Ένα χρόνο αργότερα, το 1979, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης (Νέα Υόρκη), απέκτησε τις κινηματογραφικές ταινίες που ο ίδιος είχε τραβήξει για τη προώθηση των συλλογών του, με σκοπό να τις καταχωρήσει στο αρχείο ταινιών του.  
 

Παράλληλα ξεκίνησε να σχεδιάζει την πρώτη του συλλογή υφασμάτων επίπλωσης, που την προώθησε στην Αθήνα, το Παρίσι και το Λονδίνο. Μέχρι το 1973, ο Γιάννης Τσεκλένης είχε μόνιμους χώρους επιδείξεως των συλλογών του στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, και τροφοδοτούσε με αυτές τα περισσότερα από τα κορυφαία καταστήματα μόδας του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ της εποχής. Μέχρι το 1976 υπήρχαν 9 Boutique TSEKLENIS στην Ελλάδα, που λειτουργούσαν στην Αθήνα, τη Μύκονο, την Ύδρα και την Κρήτη. Αντίστοιχες υπήρχαν στα κρουαζιερόπλοια και στο ξενοδοχείο Caravel στην Αθήνα. 

Εν τω μεταξύ, η απουσία της εταιρείας Tseklenis από την Ελλάδα, προκάλεσε  κοινωνικο-οικονομικό  πρόβλημα για τη χώρα. Έτσι, η κυβέρνηση, του πρόσφερε ευνοϊκούς όρους για να επιστρέψει τις δραστηριότητες του στην Ελλάδα, το οποίο και έκανε. Δημιούργησε έτσι σε συνεργασία με το πολυκατάστημα ΜΙΝΙΟΝ, την Tseklenis International Fashion Enterprises, με έδρα την Αθήνα. Αντικείμενό της, ήταν η κατασκευή γυναικείων, ανδρικών, αθλητικών ενδυμάτων, αξεσουάρ και λευκών ειδών. 7 μπουτίκ άνοιξαν στο ΜΙΝΙΟΝ, με σκοπό να εξαπλωθούν σε όλη τη χώρα μέσω των καταστημάτων δικαιόχρησης (franchise). Δυστυχώς, αυτά τα σχέδια εγκαταλείφθηκαν το επόμενο έτος, αφού η ναυαρχίδα του Ομίλου, το ΜΙΝΙΟΝ, στη γωνία των οδών 28ης Οκτωβρίου (Πατησίων) και Δώρου, καταστράφηκε από εμπρησμό, που αποδόθηκε από τις αρχές σε τρομοκρατική ενέργεια.<ref
name="Πετρόπουλος"/> (Ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980, δύο ταυτόχρονες πυρκαγιές κατέστρεψαν δύο από τα ιστορικότερα πολυκαταστήματα της Αθήνας, «Μινιόν» και «Κατράντζος). 

Το Ελληνικό Υπουργείο Βιομηχανίας, του ανέθεσε να οργανώσει και να διευθύνει για 2 χρόνια το Ελληνικό Κέντρο Σχεδιασμού, έναν οργανισμό που σκοπό είχε να ενθαρρύνει τους ταλαντούχους Έλληνες σχεδιαστές να δημιουργήσουν, ώστε τα σχέδιά τους να προωθηθούν στους κατασκευαστές της χώρας και να βγουν στην παραγωγή. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τσεκλένη, η σχέση μεταξύ σχεδιασμού και βιομηχανίας στην Ελλάδα, ήταν και είναι ανέραστη, λόγω της άγνοιας για την προώθηση της επιχειρηματικότητας. 

Επίσης, το 1979, η εταιρεία αυτοκινήτων FIAT του ανέθεσε να σχεδιάσει τους εσωτερικούς χώρους και την ανακαίνιση του επιβατικού αυτοκινήτου της, Fiat 126.

Το 1980, ο Γιάννης Τσεκλένης άνοιξε έναν νέο εκθεσιακό του χώρο στην 5η Λεωφόρο της Νέας Υόρκης. Η δεκαετία τον βρήκε να επεκτείνει την επιχείρησή του ακόμη περισσότερο και να εισέρχεται σε δραστηριότητες, όπως ο εσωτερικός σχεδιασμός, τα λευκά είδη, τα οικιακά σκεύη (κεραμικά, επιτραπέζια σκεύη, κηροπήγια κ.λπ.) και η καλλιτεχνική διεύθυνση κινηματογραφικών ταινιών. 

Το 1980, επίσης, σχεδίασε τα ρούχα της Άννας Βίσση και του συγκροτήματος Επίκουροι, για την εμφάνισή τους στον 25ο Διαγωνισμό Γιουροβίζιον, στη Χάγη της Ολλανδίας, με το τραγούδι ΩΤΟ-ΣΤΟΠ.

Από το 1991, ο Γιάννης Τσεκλένης δραστηριοποιείται αποκλειστικά στο χώρο του εσωτερικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.

Το 1997, δώρισε στο Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, το σύνολο των πρωτότυπων σχεδίων και ενδυμάτων του, που είχε στην κατοχή του.

Το επόμενο έτος 1998, του ανατέθηκε να σχεδιάσει τις εσωτερικές και εξωτερικές επιφάνειες των δημόσιων μέσων μαζικής μεταφοράς της Αθήνας (λεωφορεία, τρόλεϊ) και το 1999 σχεδίασε τα τρένα για τον νέο, για εκείνη την εποχή, προαστιακό σιδηρόδρομο του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος και στη συνέχεια όλους τους νέους συρμούς του Οργανισμού. 

Από το 2000, είναι υπεύθυνος για τον εσωτερικό σχεδιασμό πολλών πολυτελών ξενοδοχείων, θερέτρων και ιδιωτικών κατοικιών σε ολόκληρη την Ελλάδα. Τα παραδείγματα της εργασίας του περιλαμβάνουν το Vedema (ένα από τα πρώτα πολυτελή art boutique ξενοδοχεία στην Ελλάδα) Zannos Melathron, Καστέλλι Resort (Σαντορίνη),  La Maltese Restaurant (Σαντορίνη), το Danai Beach Resort & Villas και αρκετές πολυτελείς ιδιωτικές βίλες στα προάστια της Αθήνας, τη Σαντορίνη, τη Μύκονο και την Τήνο (Kelia, οικισμός με εξοχικές κατοικίες).

Βραβεία
Η καλλιτεχνική συνεισφορά του Γιάννη Τσεκλένη στην Ελλάδα, έχει αναγνωριστεί και του έχουν απονεμηθεί διάφορες διακρίσεις. Έχει λάβει τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος, το Χρυσό Μετάλλιο της Μόδας από το Ελληνικό Ινστιτούτο Μόδας, την Κόρη των Κυκλάδων από το Ελληνικό Κέντρο Μόδας και το Βραβείο Δίολκος της Ελλληνικής Ακαδημίας Marketing.

Εκθέσεις

 "Γιάννης Τσεκλένης: Ένας Έλληνας Σχεδιαστής Μόδας", 1999, Θέατρο Θησείον, Αθήνα.
 "6 'Παγκόσμιοι' Έλληνες Σχεδιαστές Μόδας- 4η Ελληνική Εβδομάδα Μόδας", 2006, Ζάππειον Μέγαρο, Αθήνα.
 ""6 'Παγκόσμιοι' Έλληνες Σχεδιαστές Μόδας"  2006, Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο, Λευκωσία Κύπρος.
 "Ενδύεσθαι. Για ένα Μουσείο Πολιτισμού του Ενδύματος", 2010, Μουσείο Μπενάκη (Κτήριο της οδού Πειραιώς),  Αθήνα.
 "Six Universal Greek Fashion Designers from the collection of the Peloponnesian Folklore Foundation and Three Contemporary Greek Designers",  12.3-223.2012, Ελληνικό Κέντρο, Λονδίνο. 
 "A Tseklenis Tribute: The 70s Drawings Revisited", 1-29 Απριλίου 2017,  i-D Concept Stores, Αθήνα.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 Evangelia Georgitsoyanni & Sofia Pantouvaki, “Culture and Fashion: Greek Designer Yannis Tseklenis, a Case Study”, in De Witt- Paul Al. & Crouch M. (ed.), Fashion Forward, Interdisciplinary Press, Oxford, United Kingdom 2011,  pp.153-164

 Eleanor Lambert, "World of Fashion: People, Places, Resources", R. R. Bowker Company, New York 1976, , pp. 176

 William McWhirter, "What's a Nice Girl Like This Doing in a Myth Like Greece?", LIFE Magazine, vol.67 No 4, July 25, 1969

 Nolly Moyssi, “The contribution of Yannis Tseklenis to the world of fashion: a study of the historical and artistic value of his costume collection” doctoral thesis, University of Cyprus: Faculty of Letters - Department of History and Archaeology, Nicosia 2014

 Evangelia Patsi, “Aesthetic trends, social environment and fashion in Greece at the end of the 20th century: Yannis Tseklenis creates inspired from art” doctoral thesis, Aristotle University of Thessaloniki: Faculty of Fine Arts- School of Visual and Applied Arts, Thessaloniki 2013

 O. E. Schoeffler & William Gale, “Esquire’s Encyclopaedia of 20th  Century Men’s Fashions” McGraw-Hill (ed.), New York 1973, , pp.366,639

 Σάντυ Τσαντάκη, “Tseklenis Scrapbook”, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο, 1999.

 Artemis Yagou, “Fragile Innovation: Episodes in Greek Design History”  CreateSpace Independent Publishing Platform, 2011,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 "Ουδείς αναμάρτητος", συνέντευξη του Γιάννη Τσεκλένη στην Άννα Παναγιωταρέα
Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο Επίδειξη γυναικείας και ανδρικής μόδας του Γιάννη Τσεκλένη στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία 28/09/1971 
Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο Παρουσίαση στα «Αστέρια» της Γλυφάδας των νέων στολών του Γιάννη Τσεκλένη για τις αεροσυνοδούς της Ολυμπιακής Αεροπορίας 01/10/1971 
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη "Reprospective", 1991
 Συνέντευξη του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Προωθητικό υλικό για τη συλλογή του Γιάννη Τσεκλένη
 Χρονολόγιο του Γιάννη Τσεκλένη

Γκαλερί 

Έλληνες σχεδιαστές μόδας