Μακαριώτατος

Ο όρος Μακαριώτατος ή Μακαριότατος αποτελεί τιμητικό εκκλησιαστικό τίτλο της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο όρος Μακαριώτατος προέρχεται από το απλό κοσμητικό επίθετο μακάριος, δηλαδή εκείνον που απολαμβάνει ευτυχία και γαλήνη. Αυτός ο τίτλος αποδιδόταν, επίσης, στους Βυζαντινούς Αυτοκράτορες.

Τιμητικός εκκλησιαστικός τίτλος
Ο όρος «μακάριος» χρησιμοποιείται ευρέως στην Αγία Γραφή για να περιγράψει τους ευσεβείς υπηρέτες του Θεού, ενώ στην Καινή Διαθήκη χρησιμοποιείται και για τον ίδιο τον Θεό, τον "μακάριο Θεό". (1 Τιμόθεο 1:11) Παρόμοια ευρύτητα χρήσης παρατηρείται και μεταξύ των εκκλησιαστικών συγγραφέων. Για παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκε από τον Αλέξανδρο Ιεροσολύμων (213-251) για τον Κλήμη Αλεξανδρείας αναφερόμενος σε αυτόν ως τον "μακάριο πρεσβύτερο", ενώ ο Ευσέβιος αποκαλεί "μακάριο" και "τρισμακάριστο" τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο.

Ο όρος «μακαριώτατος» ως επίθετο χρησιμοποιείται ευρέως και από εκκλησιαστικούς συγγραφείς. Μεταγενέστερο έργο που αποδίδεται στον Κλήμη Ρώμης. Σε νόθες επιστολές του 4ου αιώνα που αποδίδονται ή απευθύνονται στον Ιγνάτιο Αντιοχείας, αποκαλείται «μακαριώτατος επίσκοπος». Τον ίδιο όρο βρίσκουμε να χρησιμοποιείται ως επίθετο για επίσκοπο, ίσως τον 4ο αιώνα, σε επιστολή που αποδίδεται στον Ιγνάτιο τον Θεοφόρο. Εκείνη τη χρονική περίοδο, το 343 (ή 347), ο 5ος κανόνας της εν Σαρδική Συνόδου αναφέρεται στον επίσκοπο Ρώμης ως τον "μακαριώτατον της Ρωμαίων εκκλησίας". Ο Επιφάνιος Σαλαμίνας αποκαλεί τον Ειρηναίο "μακαριώτατο και αγιώτατο", τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο "μεγάλο και μακαριώτατο βασιλιά", αλλά με τον ίδιο τρόπο απευθύνεται και προς τους Χριστιανούς γενικότερα. Ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός, στη διαθήκη του, αποκαλεί "μακαριώτατους" τους γονείς του. Ο Αθανάσιος Αλεξανδρείας αποκαλεί με αυτό το επίθετο τον απόστολο Παύλο αλλά και τους αποστόλους συλλογικά. Το επίθετο μακαριώτατος χρησιμοποιεί και ο Μέγας Βασίλειος για τον αποβιώσαντα Μέγα Αθανάσιο. Στις αρχές του 6ου αιώνα, ο Ιωάννης Λαυρέντιος ο Λυδός αποκάλεσε τον Νώε "μακαριώτατο".

Αργότερα, αποδόθηκε ως τίτλος σε εκκλησιαστικούς επισκόπους και στον Βυζαντινό αυτοκράτορα. Στην Ανατολή, ο τίτλος μακαριώτατος επικράτησε επί Ιουστινιανού (527-565) και αποδόθηκε αρχικά στον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο τίτλος αυτός εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα για ορισμένους Ορθόδοξους αρχιεπισκόπους και πατριάρχες, όπως οι πατριάρχες Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Σερβίας και Ρουμανίας αλλά και οι αρχιεπίσκοποι Κύπρου και Ελλάδας . Ο Μόσχας προσφωνείται Αγιώτατος, ο Κων/πόλεως Παναγιώτατος.

Δείτε επίσης
Προσφωνήσεις Ορθοδόξων κληρικών

Υποσημειώσεις

Βυζαντινοί τιμητικοί τίτλοι
Χριστιανικοί θρησκευτικοί τίτλοι και βαθμοί