Θήβαι Αιγύπτου

Ως Θήβαι της Αιγύπτου, αρχαιοελλην. μεταγραφή: , εννοείται η αρχαία πόλη Νιούτ (στην Αιγυπτιακή: niwt, [Η] Πόλη) και Νιούτ ρεσέτ (niwt-rst, [Η] Νότια Πόλη). Βρίσκεται περίπου 800 χλμ. νότια της Μεσογείου, στην ανατολική όχθη του Νείλου. 

Η αρχαία πόλη υπήρξε πρωτεύουσα της Ουασέτ, της τέταρτης νομής της Άνω Αιγύπτου, αν και το όνομα Ουασέτ χρησιμοποιείτο για να προσδιορίσει και την ίδια την πόλη. Οι Θήβες έγιναν πρωτεύουσα της Αιγύπτου κατά την 11η Δυναστεία τού Μέσου βασιλείου και κατά την 18η δυναστεία του Νέου Βασιλείου, αν και οι περισσότερες υπηρεσίες ελέγχου και διαχείρισης της Αιγύπτου παρέμειναν στη Μέμφιδα. Κατά τη 19η δυναστεία η διοικητική έδρα μετακινήθηκε στο Δέλτα του Νείλου. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα των Θηβών προσφέρουν μία ουσιαστική μαρτυρία για τον αιγυπτιακό πολιτισμό στην περίοδο της ακμής του.

Ως έδρα της μεμφιτικής κοσμογονίας και της Τριάδας των Αμούν, Μουτ και Κχονσού, οι Θήβες ήταν γνωστές στην αρχαία Αιγυπτιακή κατά το τέλος του Νέου Βασιλείου ως Νιούτ-ιμν (niwt-imn), «Η Πόλη του Αμούν». Αυτή η ονομασία, στη Βίβλο αναφέρεται ως נא אמון nōˀ ˀāmôn (Ναούμ 3:8) και φέρει το ίδιο νόημα πιθανώς με την ονομασία נא (Νο) (Ιεζεκιήλ 30:14). Στην αρχαία Ελληνική αναφέρεται ως Διόσπολις, εξαιτίας της ταύτισης τού Δία με τον Αμούν, στα συμφραζόμενα του ελληνοαιγυπτιακού συγκρητισμού, ενώ ήδη από την αρχαϊκή περίοδο ο Όμηρος σχολιάζει τα πλούτη των Θηβών στην Ιλιάδα. Η Διόσπολις ονομάστηκε επίσης μεγάλη, για να διαχωρίζεται από τις άλλες πόλεις, που έφεραν το ίδιο όνομα· στη ρωμαϊκή περίοδο ονομάζεται Diospolis Magna.

Αρχαιολογικά πεδία

Ανατολική όχθη 
 Ο ναός του Καρνάκ
 Ναός του Λούξορ

Δυτική όχθη 
 Κοιλάδα των Βασιλέων 
 Κοιλάδα των Βασιλισσών
Μεντινέτ Χαμπού (ταφικός ναός του Ραμσή Γ')
 Ραμέσσειο (ταφικός ναός του Ραμσή Β')
Ντέιρ ελ Μεντίνα (οικισμός των εργατών που κατασκεύαζαν τους βασιλικούς τάφους της Κοιλάδας)
 Τάφοι των ευγενών
Ντέιρ ελ-Μπάχρι (ναοί των Μεντουχοτέπ Β', Χατσεψούτ, Τούθμωση Γ' και βασιλικοί τάφοι)
 Μαλκάτα (ανάκτορο του Αμένωφι Γ')
 Κολοσσοί του Μέμνωνα (ταφικός ναός του Αμένωφι Γ').

Σημειώσεις παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Εγχείρημα Χαρτογράφησης των Θηβών
 Ψηφιακό πολυμεσικό αρχείο για τις Θήβες

Αρχαιολογικοί τόποι στην Αίγυπτο
Πόλεις της Αρχαίας Αιγύπτου
Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στην Αίγυπτο
Πρωτεύουσες της Αιγύπτου