Επαρχία Αποκορώνου

Η Επαρχία Αποκορώνου, γνωστή απλά ως Αποκόρωνας, ήταν επαρχία στα ανατολικά του Νομού Χανίων της Κρήτης μέχρι το 1997, οπότε και καταργήθηκε ο θεσμός των επαρχιών στην Ελλάδα με το σχέδιο Καποδίστριας. Ήταν η μικρότερη σε έκταση από τις πέντε επαρχίες του Νομού καλύπτοντας 343 τ.χλμ., κυρίως ορεινό έδαφος και κατά το μεγαλύτερο μέρος καλλιεργήσιμο με βοσκότοπους και δάση. 

Τα όρια της επαρχίας προς τα δυτικά ορίζουν τα υψώματα της Μαλάξας και των Κεραμειών, προς νότο ο ορεινός όγκος των Λευκών Ορέων, προς τα ανατολικά ο ποταμός Μουσέλας και προς βορρά το Κρητικό Πέλαγος (για την ακρίβεια ο Κόλπος Αλμυρού και ο Κόλπος Σούδας). Διοικητικά, δυτικά του Αποκόρωνα βρίσκεται η επαρχία Κυδωνίας, νότια η επαρχία Σφακίων και ανατολικά ο Νομός Ρεθύμνης. 

Η επαρχία αναφέρεται πρώτη φορά στον Στράβωνα, όπου αναφέρεται ως "Ιπποκορώνιον". Ο πληθυσμός της επαρχίας συμμετείχε ενεργά σε όλες τις κινητοποιήσεις και επαναστάσεις των χριστιανών κατά τον 19ο αιώνα, ενώ από αυτήν ξεκίνησε η Κρητική Επανάσταση 1895-1898, η πρώτη φάση της οποίας είναι γνωστή ως Μεταπολιτευτική Επανάσταση. 

Ιστορική έδρα της επαρχίας είναι ο Βάμος, χωριό που αναφέρεται αρκετές φορές σε μητρώα και απογραφές της Βενετοκρατίας (1212-1646), αλλά εκτιμάται ότι θεμελιώθηκε κατά την περίοδο της Αραβοκρατίας (8ος-10ος αι.). Πέρα από έδρα της επαρχίας, ο Βάμος έγινε έδρα και του Νομού Σφακίων το 1867, καθεστώς που διατήρησε μέχρι την κατάργηση του Νομού το 1915.  

Από το 1920 μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιος πόλεμο ο πληθυσμός της επαρχίας αυτής παρουσίαζε συνεχή αύξηση και στη συνέχεια ακολούθησε η μείωση. Το 1971 αριθμούσε 13.330 κατοίκους και το 1981 μειώθηκε στους 11.972. Την εποχή της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα (1913) η επαρχία Αποκορώνου περιελάμβανε 31 δήμους. Μετά την κατάργηση του Νομού Σφακίων, η επαρχία υπάχθηκε στο Νομό Χανίων και οι δήμοι της μετατράπηκαν σε κοινότητες. Μέχρι τελευταία η επαρχία Αποκορώνου περιελάμβανε, εκτός των δήμων, 34 κοινότητες και 70 οικισμούς.

Στην επαρχία Αποκορώνου ανήκαν οι εξής δήμοι: Κρυονερίδας, Φρε, Αρμένων (Χανίων), Βάμου, Γεωργιουπόλεως και η κοινότητα Ασή Γωνιάς

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Γενική Παρουσίαση Περιοχής Επεμβασης Αποκόρωνας Αναπτυξιακή
Γιώργος Λιμαντζάκης, Αποκόρωνας, Ταξίδι στη φύση και την ιστορία, Δήμος Αποκορώνου, 2021, σ. 7-9.

Αποκορώνου
Αποκορώνου