Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιά

Η Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιά (Ε.Π.Σ.Π.) είναι το όργανο διοίκησης του ποδοσφαίρου στην πρώην νομαρχία Πειραιά. Ιδρύθηκε το 1925, εδρεύει στον Πειραιά και είναι ένα από τα τρία ιδρυτικά μέλη της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (Ε.Π.Ο.). Είναι υπεύθυνη για τη διεξαγωγή του τοπικού πρωταθλήματος και του κυπέλλου, όπως και των πρωταθλημάτων εφήβων και παίδων. Συντονίζει επίσης τις δραστηριότητες των μικτών ομάδων νέων και παίδων, οι οποίες εκπροσωπούν τον Πειραιά σε εθνικό επίπεδο.

Πρόεδρος της ΕΠΣΠ είναι σήμερα ο πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής και πρώην βουλευτής Γιώργος Ανατολάκης, και γενικός γραμματέας ο πρώην διαιτητής Ιωάννης Σπάθας.

Ιστορία 

Η «Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιώς» ιδρύθηκε στις 20 Μαρτίου του 1925 από 6 συλλόγους, μετά την διάσπαση της ΕΠΣ Ελλάδος λόγω της παρατεταμένης αντιπαράθεσης μεταξύ των σωματείων της Αθήνας και του Πειραιά. Το πρώτο διοικητικό συμβούλιο της ΕΠΣ Πειραιώς απαρτιζόταν από τον πρόεδρο Ιωσήφ Τερεζάκη, τον αντιπρόεδρο Δημήτριο Πίσχο, τον γενικό γραμματέα Στ. Μαραγκουδάκη, τον έφορο Ι. Καραδήμα και τον ταμία Π. Χάλο. Τα έξι ιδρυτικά σωματεία ήταν: Ολυμπιακός, Εθνικός, Φαληρική Ένωσις «Μ. Αλέξανδρος», Φαληρικός Σύνδεσμος, Ένωσις Φιλάθλων Νεαπόλεως και Γ.Σ. Τιτάν (ο οποίος στα τέλη του 1926 συγχωνεύτηκε με την Ε.Φ. Νεαπόλεως). Μαζί με την Ε.Π.Σ. Αθηνών και την Ε.Π.Σ. Μακεδονίας ίδρυσαν το 1926 την Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ).

Τα πρώτα χρόνια της ένωσης χαρακτηρίστηκαν από αναταραχές, αφού στις αρχές του 1926 ο Εθνικός και η Φαληρική Ένωση αποχώρησαν για να ιδρύσουν (μαζί με την ανεξάρτητη "Μόντα Κλουμπ Κωνσταντινουπόλεως") την Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιώς-Φαλήρου, η οποία μετά από λίγους μήνες διαλύθηκε και τα δύο σωματεία επανήλθαν στην Ε.Π.Σ. Πειραιώς. Το ίδιο έγινε και τον Απρίλιο του 1926, όταν τα δύο σωματεία αποχώρησαν για να ιδρύσουν τον Σύνδεσμο Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιώς, ο οποίος διοργάνωσε ξεχωριστό πρωτάθλημα με 12 ομάδες που ιδρύθηκαν σε συνοικίες του Πειραιά και το κατέκτησε ο Εθνικός. Στην ΕΠΣΠ έμειναν μόνο τρεις ομάδες και τον τίτλο πήρε ο Ολυμπιακός, ο οποίος νίκησε και τον Εθνικό σε ανεπίσημο αγώνα μετά την επανένωση των δύο συνδέσμων. Τελικά, με την παρέμβαση και των άλλων ενώσεων συγχωνεύθηκε με την Ε.Π.Σ. Πειραιώς στο τέλος του έτους αριθμώντας συνολικά 14 σωματεία. Τότε όμως, ο Εθνικός εξέλεξε διοικητικό συμβούλιο της αρεσκείας του στην ένωση, κάτι στο οποίο αντέδρασε ο Ολυμπιακός, αποχωρώντας από την ένωση και την ΕΠΟ και ιδρύοντας τον Π.Ο.Κ., μαζί με τον Παναθηναϊκό και την ΑΕΚ, για να επανέλθει τον επόμενο χρόνο στην ένωση.

Τα μεγαλύτερα πειραϊκά σωματεία διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στις ποδοσφαιρικές διοργανώσεις. Πριν από την ίδρυση της Ε.Π.Σ. Πειραιώς, τα δύο από τα τέσσερα πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Αθηνών - Πειραιώς τα κατέκτησαν πειραϊκές ομάδες: το 1922–23 ο Πειραϊκός Σύνδεσμος και το 1923–24 ο Α.Π.Σ. Πειραιώς. Μάλιστα ο Πειραϊκός Σύνδεσμος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο στα πρωταθλήματα του ΣΕΓΑΣ την περίοδο 1906–1912, όσο και στο μοναδικό πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Ελλάδος το 1923, το οποίο επίσης κατέκτησε. Μετά την ίδρυση της Ε.Π.Σ. Πειραιώς, ο Ολυμπιακός κατέκτησε όλα τα πρωταθλήματα Πειραιώς στα οποία συμμετείχε, εκτός από αυτό της περιόδου 1938–39 το οποίο κατέκτησε η άλλη μεγάλη ομάδα της ένωσης, ο Εθνικός, ο οποίος κατέκτησε άλλα δύο πρωταθλήματα. Άλλες ισχυρές ομάδες εκτός των δύο κορυφαίων ήταν η Άμυνα Κοκκινιάς (Α.Ε. Νίκαιας από το 1948), η Προοδευτική, ο Πανελευσινιακός και ο Ατρόμητος Πειραιώς. Η παρουσία των πειραϊκών ομάδων στα πανελλήνια πρωταθλήματα ήταν εξαιρετική, καθώς ο Ολυμπιακός κυριάρχησε κατακτώντας την πλειοψηφία των τίτλων, ενώ ο Εθνικός ανταγωνιζόταν επάξια τις ισχυρές ομάδες των ενώσεων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Μετά την καθιέρωση των εθνικών κατηγοριών το 1959, οι τοπικές κατηγορίες έχασαν την δυναμική τους καθώς βρίσκονται ιεραρχικά χαμηλότερα από τις τέσσερις εθνικές κατηγορίες, και σε αυτές αγωνίζονται πλέον ερασιτεχνικά σωματεία.

Σήμερα η δικαιοδοσία της Ε.Π.Σ. Πειραιώς εκτείνεται στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά, δηλαδή: στον δήμο Πειραιώς, στους περιφερειακούς δήμους που είναι ο Άγιος Ιωάννης Ρέντη, η Δραπετσώνα, η Καλλιθέα (ένα τμήμα της), το Κερατσίνι, ο Κορυδαλλός, το Μοσχάτο, η Νίκαια, το Πέραμα, καθώς και στις νήσους Αίγινα και Σαλαμίνα. Στο παρελθόν η περιφέρεια της Ε.Π.Σ. Πειραιώς ήταν πολύ μεγαλύτερη, καθώς περιελάμβανε και μεγάλο τμήμα της Δυτικής Αττικής, όπως τα Μέγαρα, η Ελευσίνα, ο Ασπρόπυργος, η Μάνδρα και οι γύρω περιοχές, αλλά το 2003 ιδρύθηκε η Ε.Π.Σ. Δυτικής Αττικής η οποία απέσπασε ολόκληρη την περιφέρεια αυτή.

Πρωτάθλημα 

Η δομή του πρωταθλήματος της Ε.Π.Σ. Πειραιά είναι η ακόλουθη:

 Α΄ κατηγορία
 1ος Όμιλος
 2ος Όμιλος
 Β΄ κατηγορία
 1ος Όμιλος
 2ος Όμιλος
 Γ΄ κατηγορία

Πρωταθλήτριες

Πριν την καθιέρωση των Εθνικών Κατηγοριών 

Σημειώσεις 1  Την περίοδο 1925–26 ο Εθνικός είχε αποχωρήσει από την Ε.Π.Σ. Πειραιώς και δεν συμμετείχε στο πρωτάθλημα.

2 Την περίοδο 1927–28 ο Ολυμπιακός είχε αποχωρήσει από την Ε.Π.Σ. Πειραιώς και δεν συμμετείχε στο πρωτάθλημα.
3 Την περίοδο 1928-29 οι Ολυμπιακός και Εθνικός αναδείχθηκαν ισόβαθμοι στην κανονική διάρκεια του πρωταθλήματος και ύστερα από αγώνες κατάταξης όπου ήρθαν ισόπαλοι, η Ε.Π.Σ. Πειραιώς τους ανακήρυξε συμπρωταθλητές.    
4 Την περίοδο 1930-31 οι Ολυμπιακός και Εθνικός αποχώρησαν από το πρωτάθλημα και έλαβαν μέρος ως άτυποι πρωταθλητής και δευτεραθλητής αντίστοιχα στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα που είχε τη μορφή μόνιμης Εθνικής κατηγορίας. 5 Την περίοδο 1931–32 το πρωτάθλημα Πειραιώς, όπως και όλα τα τοπικά πρωταθλήματα, είχε χαρακτήρα δεύτερης κατηγορίας. Δεν συμμετείχε σε αυτό ούτε ο Ολυμπιακός ούτε ο Εθνικός, οι οποίοι πήραν μέρος απευθείας στο πανελλήνιο πρωτάθλημα.    
6 Την περίοδο 1932–33 το πρωτάθλημα Πειραιώς, όπως και όλα τα τοπικά πρωταθλήματα, είχε χαρακτήρα δεύτερης κατηγορίας. Δεν συμμετείχε σε αυτό ούτε ο Ολυμπιακός ούτε ο Εθνικός, οι οποίοι πήραν μέρος απευθείας στο πρωτάθλημα Νοτίου Ελλάδας μαζί με τις κορυφαίες ομάδες της Ε.Π.Σ. Αθηνών, που λειτούργησε ως προκριματικός για το πανελλήνιο πρωτάθλημα.    
7 Την περίοδο 1934–35 το πρωτάθλημα Πειραιώς, όπως και όλα τα τοπικά πρωταθλήματα, δεν διεξήχθη και η Ε.Π.Σ. Πειραιώς έστειλε απευθείας τον Ολυμπιακό και τον Εθνικό στο πρωτάθλημα Νοτίου Ελλάδας, όπου είχαν σταλεί απευθείας και οι κορυφαίες ομάδες της Ε.Π.Σ. Αθηνών, που λειτούργησε ως προκριματικός για το πανελλήνιο πρωτάθλημα.    
8 Την περίοδο 1935–36 το πρωτάθλημα Πειραιώς, όπως και όλα τα τοπικά πρωταθλήματα, είχε χαρακτήρα δεύτερης κατηγορίας. Δεν συμμετείχε σε αυτό ούτε ο Ολυμπιακός ούτε ο Εθνικός, οι οποίοι πήραν μέρος απευθείας στο πανελλήνιο πρωτάθλημα.

Μετά την καθιέρωση των Εθνικών Κατηγοριών 

Σημειώσεις        
1 Την περίοδο 2020–21 τα τοπικά πρωταθλήματα διακόπηκαν λόγω νέας έξαρξης της πανδημίας του κορονοϊού και η Ε.Π.Ο. αποφάσισε την οριστική τους ματαίωση, ως μη γενόμενα.

Κύπελλο 

Στο θεσμό του κυπέλλου συμμετέχουν τα σωματεία της Ε.Π.Σ. Πειραιά.

Το κύπελλο της Ε.Π.Σ. Πειραιά θεσπίστηκε τη σεζόν 1971-72. Μέχρι και τη σεζόν 1970-71 τα σωματεία της Ε.Π.Σ. Πειραιά όπως και των υπόλοιπων τοπικών Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Σωματείων μετείχαν στη διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδας. Από τη σεζόν 1971-72 καθιερώθηκαν τα κύπελλα ερασιτεχνών των τοπικών Ε.Π.Σ. και το κύπελλο Ελλάδας ερασιτεχνών, όπου και συμμετέχουν τα σωματεία που αγωνίζονται στα τοπικά ερασιτεχνικά πρωταθλήματα των Ε.Π.Σ., τα σωματεία που αγωνίζονται στα εκάστοτε εθνικά ερασιτεχνικά πρωταθλήματα (Εθνική Ερασιτεχνική κατηγορία από 1977-78 έως 1981-82, Δ΄ Εθνική από 1982-83 έως 2012-13 και Γ΄ Εθνική ερασιτεχνική το 2015-16 και από 2017-18 έως 2020-21) και οι ομάδες ερασιτεχνών των σωματείων που αγωνίζονται στα εθνικά επαγγελματικά πρωταθλήματα. 

Από τη σεζόν 1971-72 έως και τη σεζόν 2017-18 οι κυπελλούχοι των τοπικών κυπέλλων των Ε.Π.Σ. προκρίνονταν στο Κύπελλο Ελλάδας ερασιτεχνών, ενώ από τη σεζόν 2018-19 εώς τη σεζόν 2020-21 προκρίνονταν στο Κύπελλο Ελλάδας της επόμενης περιόδου.

Από τη σεζόν 2021-22 στο θεσμό του κυπέλλου συμμετέχουν τα σωματεία των τοπικών πρωταθλημάτων, καθώς και τα σωματεία της Γ΄ Εθνικής που αποκλείονται από το Κύπελλο Ελλάδας.

Τελικοί 
Αναλυτικά οι τελικοί του θεσμού έχουν ως εξής:

Σημειώσεις        
1 Την περίοδο 2019–20 η διοργάνωση του κυπέλλου διεκόπη λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Έτσι το αποτέλεσμα του τελικού κρίθηκε μέσω κλήρωσης.
2 Την περίοδο 2020–21 η διοργάνωση του κυπέλλου, όπως και τα τοπικά πρωταθλήματα, διακόπηκαν λόγω νέας έξαρξης της πανδημίας του κορονοϊού. Κατόπιν αποφασίστηκε η οριστική τους ματαίωση, θεωρούμενα ως μη γενόμενα.

Σύνολο τίτλων Κυπέλλου 
Αναλυτικά οι κυπελλούχοι και οι φιναλίστ του θεσμού έχουν ως εξής:

Συμμετοχές ομάδων Ε.Π.Σ.Π. στα εθνικά πρωταθλήματα 
Αναλυτικά ο πίνακας με τις συμμετοχές των ομάδων της ΕΠΣΠ στις 4 πρώτες εθνικές κατηγορίες του ελληνικού ποδοσφαίρου.

Σε παρένθεση ο συνολικός αριθμός συμμετοχών στο πρωτάθλημα Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένου και του αριθμού των συμμετοχών στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα πριν τη θέσπιση της Α' Εθνικής
Οι ομάδες με πλάγια γράμματα έχουν μετονομαστεί, συγχωνευτεί, διαλυθεί ή αναστείλει την λειτουργία τους.

Το δυναμικό της ΕΠΣ

Μικτές - Τίτλοι
Κύπελλο πόλεων ποδοσφαίρου ανδρών (13): 1924, 1925, 1926, 1927, 1930, 1931, 1934, 1935, 1939, 1940, 1944, 1953, 1955
Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Μικτών Νέων (1): 1995
Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Μικτών Παίδων (1): 1995

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι