Κεραμωτή Νάξου

Η Κεραμωτή είναι χωριό της κεντρικής-ορεινής Νάξου σε υψόμετρο 470-500 μέτρων και 58 κατοίκους (απογραφή 2011). Διοικητικά υπάγεται στο δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων της Περιφερειακής Ενότητας Νάξου της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου (κατά το Σχέδιο Καλλικράτης). Έχει χαρακτηριστεί από το 1988 παραδοσιακός οικισμός.

Παλαιότερα  ανήκε  στην άλλοτε επαρχία Νάξου του νομού Κυκλάδων. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμου Δρυμαλίας. Από 1 Ιανουαρίου 2011 αποτελεί ιδία έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Δρυμαλίας, του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.Η Κεραμωτή μαζί με την Απείρανθο, Κόρωνο και Κωμιακή αποτελούν τα σμυριδοχώρια (εξόρυξης σμύριδας) της Νάξου. Κατά την απογραφή του 2001 είχε 76 κατοίκους. Βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του νησιού και συνδέεται μέσω της διασταύρωσης Σταυρού Κεραμωτής με τρεις επαρχιακούς δρόμους με τα χωριά Απείρανθο, Κόρωνο, Κυνίδαρο και Μονή. Το όνομά της πιθανόν να οφείλεται στη μορφή οικισμού που μοιάζει ως κέραμος να επιστέφει χαμηλού λόφου.

Βόρεια και Νότια της Κεραμωτής δημιουργούνται οι δύο σημαντικοί ποταμοί της Νάξου ο ένας από το όρος Κόρωνος και ο άλλος από το όρος Φανάρι. Οι δύο αυτοί ποταμοί συνδέονται στο δυτικό άκρο του χωριού στη θέση "διποτάματα" οπότε και συνεχίζει ενιαία το δυτικό ρου, δημιουργώντας το μοναδικό καταράκτη στη Νάξο ύψους 6 μέτρων, όπου συνεχίζοντας φθάνει στο χωριό Εγγαρές αρδρεύοντας τη περιοχή πριν καταλήξει στη θάλασσα.    

Ο κάτοικος ονομάζεται Κεραμιώτης - Κεραμιώτισσα. Κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία, η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία. Διαθέτει μονοθέσιο δημοτικό σχολείο, που σήμερα παραμένει κλειστό λόγω έλλειψης παιδιών. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο όπου και στο περίβολο του ναού υφίσταται και εμπλουτίζεται λαογραφικό μουσείο. Η ηλεκτροδότηση του χωριού έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ενώ η οδική σύνδεση του χωριού με τον οδικό άξονα Χώρας - Απειράνθου - Απόλλωνα, στη δεκαετία του 1970 με επιχορήγηση της Νομαρχίας Κυκλάδων.Στην ίδια αυτή δεκαετία έγινε και η υδροδότηση όλων των οικιών.

Τουριστικού ενδιαφέροντος σημεία στη Κεραμωτή αποτελούν η παλιά γέφυρα του νότιου ποταμού, ο νερόμυλος, το παλαιο "λιοτρίβι" στη πλατεία ("πλάτσα") του χωριού και βεβαίως οι πηγές των δύο ποταμών.

Πληθυσμιακή εξέλιξη

Διοικητικές μεταβολές 
 Το 1835, με 47 κατοίκους (11 οικογένειες), προσαρτάται στον νεοϊδρυθέντα δήμο Κορωνίδος της επαρχίας Νάξου, με έδρα τον οικισμό της Κωμιακής (Κορωνίδας).
 Το 1840, οι δήμοι της επαρχίας Νάξου μειώθηκαν από 10 σε 7. Ο δήμος Κορωνίδος είναι από αυτούς που καταργούνται και ο οικισμός της Κεραμωτής προσαρτάται στο δήμο Απειράνθου.
 Το 1858, ο δήμος Κορωνίδος επανασχηματίζεται και ο οικισμός της Κεραμωτής προσαρτάται στο δήμο Κορωνίδος.
 Το 1912, ο δήμος της Κορωνίδος καταργείται και οικισμός αποσπάται από το δήμο Κορωνίδος και προσαρτάται στην κοινότητα Βόθρων (Κορώνου).
 Το 1931, ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Κορώνου και και ορίζεται έδρα της κοινότητας Κεραμωτής που δημιουργείται.
 Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97), η κοινότητα Κορωνίδος καταργείται και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Δρυμαλίας με έδρα τον οικισμό Χαλκείο. Συγκεκριμένα, με το πρόγραμμα Καποδίστριας αποτελούσε το Δημοτικό Διαμέρισμα Κεραμωτής, του Δήμου Δρυμαλίας, του νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.
 Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Δρυμαλίας και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.
Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Κεραμωτής, που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Δρυμαλίας, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.

Παραπομπές 

Χωριά της Νάξου