Σαρλ Μεσιέ

Ο Σαρλ Μεσιέ (Charles Messier, 26 Ιουνίου 1730 – 12 Απριλίου 1817) ήταν Γάλλος αστρονόμος, γνωστός κυρίως από τη σύνταξη του πρώτου ομώνυμου αστρονομικού καταλόγου ουράνιων σωμάτων του «βαθέος ουρανού» (έξω από το Ηλιακό Σύστημα), όπως νεφελώματα, γαλαξίες και αστρικά σμήνη. 
Τα μέλη του καταλόγου αυτού, που φέρουν αύξοντα αριθμό προτασσομένου του λατινικού γράμματος «Μ», είναι πλέον γνωστά συλλογικά (ιδίως στους ερασιτέχνες αστρονόμους) ως τα 103 από τα αρχικά 45 «αντικείμενα του Μεσιέ» (M-objects). Ο σκοπός της δημιουργίας του καταλόγου ήταν να βοηθήσει «κυνηγούς» κομητών, όπως ήταν και ο ίδιος, και άλλους παρατηρητές των ουρανών να διακρίνουν τα μόνιμα από τα παροδικά μη σημειακά σώματα.

Η ζωή του Μεσιέ 
Ο Μεσιέ γεννήθηκε στο Μπαντονβιγέ (Badonviller) της γαλλικής επαρχίας της Λωρραίνης και ήταν το δέκατο από τα 12 παιδιά του χωροφύλακα Νικολά Μεσιέ και της Φρανσουάζ, το γένος Γκρανμπλαίζ (Grandblaise). Από τα αδέλφια του τα 6 πέθαναν σε μικρή ηλικία και το 1741, απεβίωσε και ο πατέρας του. Το ενδιαφέρον του Σαρλ στην Αστρονομία δημιουργήθηκε από την εμφάνιση ενός μεγάλου κομήτη με 6 ουρές το 1744 και από μια δακτυλιοειδή έκλειψη Ηλίου ορατή από το Μπαντονβιγέ στις 25 Ιουλίου 1748.

Το 1751 προσλήφθηκε από τον Ζοζέφ-Νικολά Ντελίλ, αστρονόμο-χαρτογράφο του γαλλικού πολεμικού ναυτικού, ο οποίος τον δίδαξε να κρατά προσεκτικά αρχεία των παρατηρήσεών του. Η πρώτη καταγεγραμμένη παρατήρηση του Μεσιέ ήταν εκείνη της διαβάσεως του πλανήτη Ερμή στις 6 Μαΐου 1753.

Το 1764 ο Μεσιέ ανακηρύχθηκε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας (το αντίστοιχο των Ακαδημιών στη Μ. Βρετανία), ενώ στις 30 Ιουνίου 1770 εκλέχθηκε μέλος στη Γαλλική Ακαδημία Επιστημών.

Ο κατάλογός του 

Η πρώτη εκδοχή του καταλόγου του Messier περιελάμβανε 45 ουράνια σώματα και δημοσιεύθηκε το 1774 στην περιοδική έκδοση της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών στο Παρίσι. Μέχρι το 1781, οπότε εκδόθηκε η τελική μορφή του καταλόγου, αυτά είχαν αυξηθεί σε 103. Σε ανεξάρτητες μεταξύ τους έρευνες μεταξύ 1921 και 1966, αστρονόμοι και ιστορικοί ανακάλυψαν ενδείξεις άλλων 7 μελών του καταλόγου, τα οποία είχαν παρατηρηθεί είτε από τον Μεσιέ, είτε από τον φίλο και βοηθό του Πιέρ Μεσαίν λίγο μετά την τελική έκδοση. Αυτά τα 7 μέλη (τα περισσότερα είναι γαλαξίες), γίνονται δεκτά από πολλούς αστρονόμους ως «επίσημα αντικείμενα Μεσιέ», με περισσότερη αμφισβήτηση για το Μ110. Οι χαρακτηρισμοί-ονομασίες των σωμάτων αυτών με το αρχικό γράμμα Μ (από το Messier), ακολουθούμενο από τον αύξοντα αριθμό στον κατάλογο, χρησιμοποιούνται ακόμα, τόσο από επαγγελματίες, όσο και από ερασιτέχνες αστρονόμους, ξεκινώντας από το M1 στον αστερισμό Ταύρο και καταλήγοντας στον μικρό ελλειπτικό γαλαξία M110, στον αστερισμό Ανδρομέδα.

Ο κατάλογος δεν είναι επιστημονικά οργανωμένος κατά είδος ουράνιου σώματος ή κατά θέση στην ουράνια σφαίρα (όπως ο μεταγενέστερος Νέος Γενικός Κατάλογος). Ωστόσο, ο κατάλογος του Μεσιέ περιέχει παραδείγματα κάθε γνωστού είδους μακρινών αστρονομικών στόχων, όπως οι γαλαξίες, τα πλανητικά νεφελώματα, τα ανοικτά και σφαιρωτά αστρικά σμήνη. Επειδή όλα αυτά τα ουράνια σώματα ήταν ορατά με το μικρού διαμετρήματος τηλεσκόπιο (περίπου 102 mm) που χρησιμοποιούσε ο Μεσιέ για να μελετήσει τον ουρανό, τα «αντικείμενα Μεσιέ» είναι θεαματικά και ιδιαιτέρως δημοφιλή στους κύκλους των σύγχρονων ερασιτεχνών αστρονόμων, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούν ισχυρότερα τηλεσκόπια και γενικά πολύ καλύτερο εξοπλισμό από ό,τι ο Μεσιέ. Επιπλέον, σχεδόν όλα τα ουράνια σώματα του Μεσιέ είναι ανάμεσα στα πλησιέστερα στη Γη για τις αντίστοιχες κατηγορίες στις οποίες ανήκουν, γεγονός που τα καθιστά ενδιαφέροντα στην έρευνα με επαγγελματικά όργανα, που σήμερα μπορούν να διακρίνουν πολύ μικρές και θεαματικές λεπτομέρειές τους.

Πρέπει και πάλι να τονισθεί ότι πολλά από τα μέλη του καταλόγου του Μεσιέ ανακαλύφθηκαν από τον βοηθό του Πιέρ Μεσαίν.

Φέρουν το όνομά του
 Ο Κατάλογος Μεσιέ
 Αντικείμενο Μεσιέ
 Αστερισμός Μεσιέ
 Ο κρατήρας Μεσιέ (Messier) κοντά στον ισημερινό της Σελήνης
 Ο αστεροειδής 7359 Μεσιέ (7359 Messier), που ανακαλύφθηκε το 1996

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Βιογραφία του Charles Messier
 Σύντομη βιογραφία και ιστορία του καταλόγου από τον Jon Zander στο OurDarkSkies.com
 Η ζωή ενός κυνηγού κομητών: Ο Μεσιέ και η Αστροβιολογία 
 Ερασιτεχνικές φωτογραφίες των μελών του καταλόγου Μεσιέ
 Ο «Μαραθώνιος Μεσιέ»  Παρατηρήστε όσα περισσότερα μέλη του καταλόγου μπορείτε με το τηλεσκόπιό σας σε μια νύχτα
 Ο πλήρης Κατάλογος του Μεσιέ με παραπομπές σε κάθε αντικείμενο

Γάλλοι αστρονόμοι
Αστρονόμοι του 18ου αιώνα