Αιώνιος φοιτητής

Ο αιώνιος φοιτητής (αγγλικά: perpetual student, career student) είναι ο σπουδαστής που συνεχίζει και φοιτά στην σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, πολλά παραπάνω χρόνια από τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο για την απόκτηση του πτυχίου του. Ως φράση στα ελληνικά, έχει συνήθως αρνητικό χαρακτήρα, εννοώντας τον αδιάφορο φοιτητή. Σε άλλη περίπτωση, η έκφραση μπορεί να σημαίνει και κάποιον που σπουδάζει για πάρα πολλά χρόνια. 

Μεταξύ πιθανών αιτιών για το φαινόμενο μπορεί να είναι απροθυμία συνέχισης των σπουδών λόγω αμφίβολης επαγγελματικής αποκατάστασης, οικονομικών δυσκολιών, οικογενειακών υποχρεώσεων, παράλληλης πλήρους απασχόλησης, αδυναμίας των φοιτητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των μαθημάτων κ.τ.λ. Σύμφωνα με έρευνα που έγινε το 2013 σε απόφοιτους του ΤΕΙ Αθηνών, οι σημαντικότεροι λόγοι καθυστέρησης των σπουδών ήταν η εργασία με πλήρες ωράριο, η αναβολή και καθυστερήσεις των συνεχών και μακρών καταλήψεων, και η αμφίβολη εύρεση εργασίας.

Με απόφαση της Υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως τον Ιανουάριο 2021 εισαγάγεται για πρώτη φορά μέγιστη διάρκεια σπουδών με ανώτατη χρονική διάρκεια 6 έτη για τετραετές προπτυχιακό πρόγραμμα ΑΕΙ ενώ για προγραμμάτα πάνω από 4 χρόνια, κατά το μέγιστο άλλα 3 χρόνια. Για εργαζόμενους φοιτητές ή σε περιπτώσεις προβλημάτων υγείας προβλέπεται κατ' εξαίρεση υπέρβαση του ανώτατου χρόνου φοίτησης,

Παραδείγματα
 Ο Τζόνι Λέτσνερ φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Ουάιτγουοτερ από το 1994, χωρίς να είναι σαφές, μέχρι το 2010 αν ακόμα ήταν φοιτητής. Είχε προγραμματιστεί να αποφοιτήσει το 2008, αλλά συνέχισε για 15η χρονιά.   
Ο Μπέντζαμιν Μπόλγκερ, που πήρε το πρώτο του τετραετούς διάρκειας πτυχίο από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, ισχυρίζεται ότι είναι ο δεύτερος φοιτητής με τα περισσότερα πτυχία στη σύγχρονη ιστορία με 27 πτυχία.
Ο Μάικλ Νίκολσον έχει 30 πτυχία, περιλαμβανομένων 19 μάστερ και ένα διδακτορικό.
Ο Μίλτον ντε Χεσούς είναι φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Πόρτο Ρίκο από το 1963. Έδωσε συνέντευξη σε εφημερίδα, καθώς είναι ο μόνος φοιτητής στο πανεπιστήμιο που μπορεί να κάνει συγκρίσεις στις απεργίες των φοιτητών του 2005, και των δεκαετιών του 70 έως 90. Δεν είναι σαφές αν έχει ή όχι πτυχίο.
Ο βουλευτής του Ποταμιού Γρηγόρης Ψαριανός πήρε το 2015 το πτυχίο του μετά από 42 χρόνια.
Ο Υπουργός Παιδείας της Κυβέρνησης Νίκος Φίλης δεν έχει πάρει το πτυχίο Νομικής, σύμφωνα με δηλώσεις του από επιλογή του.
Ο ηθοποιός Ρένος Ρώτας έχει δηλώσει ότι είναι εγγεγραμμένος φοιτητής στην ΑΣΟΕΕ έχοντας περάσει ένα μάθημα και χρωστώντας 39.
 Ο τραγουδιστής Ηλίας Βρεττός πήρε το πτυχίο του από το Τμήμα Μάρκετινγκ της ΑΣΟΕΕ το 2018 μετά από 17 χρόνια.

Απεικόνιση στη λαϊκή κουλτούρα
Η ταινία του 2002 National Lampoon's Van Wilder (Βαν Γουάιλντερ: Η ψυχή του πάρτι), περιγράφει την ιστορία του Βαν Γουάιλντερ, δημοφιλούς φοιτητή που είναι στο πανεπιστήμιο 7 χρόνια, χωρίς να είναι στα σχέδιά του να αποφοιτήσει.  

Ο χαρακτήρας Lynn Searcy της σειράς του CW Network Girlfriends, παραμένει στη σχολή και παίρνει συνεχόμενα μεταπτυχιακά.  

Στην σειρά The Librarian franchise ο πρωταγωνιστής Νόα Γουάιλ είναι αιώνιος φοιτητής που γίνεται βιβλιοθηκάριος που προστατεύει μια μυστική συλλογή τεχνουργημάτων.   

Η Νταϊάν, από την τηλεοπτική σειρά Cheers.

Ο χαρακτήρας του Daljit ("DJ") από την ταινία του Μπόλιγουντ του 2006 Rang de Basanti.

Ο χαρακτήρας του Πιοτρ Τροφίμοφ στον Βυσσινόκηπο του Άντον Τσέχωφ.

Ο Rincewind, ήρωας πολλών βιβλίων του Τέρι Πράτσετ.

Νομολογία στην Ελλάδα
Ο Νόμος 1268/1982 ΦΕΚ Α87-16-7-1982 Παράγραφος 2, Άρθρο 24 προέβλεπε στα 8 κατ’ ελάχιστον εξάμηνα την προπτυχιακή φοίτηση, αλλά δεν καθόριζε όριο σπουδών
Η Παράγραφος 1, Εδάφιο α του Άρθρου 14 του Νόμου 3549/2007 ΦΕΚ Α69-23-3-2007 προέβλεπε ανώτατο όριο σπουδών τα 8 χρόνια, που κατά περίπτωση μπορούσαν να αυξηθούν σε ακόμα 1 χρόνο, ενώ το εδάφιο β της ίδιας παραγράφου προέβλεπε ότι ο φοιτητής μπορεί να διακόψει τις σπουδές, χρόνος για τον οποίο δεν θα είχε τα προνόμια της ιδιότητας του φοιτητή, και ο οποίος δεν θα προσμετρούταν στον ανώτερο χρόνο φοίτησης. 
Η Παράγραφος 25 του Άρθρου 81 του Νόμου 4009/2011 ΦΕΚ Α195-6-9-2011 καταργεί την προηγούμενη διάταξη, και στην παράγραφο 9 του άρθρου 80 έδινε περιθώριο 2 χρόνων στους τότε "αιώνιους" φοιτητές. Τη διάρκεια σπουδών όριζε το εδάφιο α της παραγράφου 1 του άρθρου 33, σύμφωνα με το οποίο μετά 6 χρόνια σπουδών οι φοιτητές μπορούσαν να εγγραφούν στα εξάμηνα, μόνον εφόσον πληρούν τους όρους συνέχισης της φοίτησης που καθορίζονται στον Οργανισμό κάθε ιδρύματος. Η συνέπεια ήταν η προετοιμασία το 2014 για διαγραφή φοιτητών που δεν πληρούσαν αυτές τις προϋποθέσεις, ο αριθμός των οποίων ανερχόταν και ως τις 180.000. Τελικά η ρύθμιση αυτού του νόμου καταργήθηκε με το
Άρθρο 33 του Νόμου 4327/2015 ΦΕΚ Α50-14-5-2015, προβλέποντας επίσης ως μηδέποτε γεννώμενη τυχόν διαγραφή φοιτητών που προέκυψε από τον προηγούμενο νόμο, δίνοντας δυνατότητα επανεγγραφής αυτών που απώλεσαν την ιδιότητα του φοιτητή, και καθορίζοντας πώς θα συνεχίσει η φοίτησή τους.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Kalamatianou, A. McLean, S. (2003). “The Perpetual Student: Modeling Duration of Undergraduates Studies Based on Lifetime-Type Educational Data”, Lifetime Data Analysis, 9: 311-330. 
Kalamaras, D. Kalamatianou, A. (2006). “Life table methods for the duration of studies: further results”, Proceeding of 9th Young Statistician Meeting, 24.

Εκπαίδευση στην Ελλάδα
Εκφράσεις