Τουρκικές γλώσσες

Οι τουρκικές γλώσσες είναι μια γλωσσική οικογένεια που αποτελείται από περίπου τριάντα γλώσσες που μιλιούνται σε μια αχανή περιοχή του ευρασιατικού χώρου, από την Ανατολική Ευρώπη ως τη Σιβηρία και τη δυτική Κίνα. Υπολογίζεται ότι αποτελεί μητρική γλώσσα για 140 εκατομμύρια και δεύτερη γλώσσα για δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Οι τουρκικές γλώσσες θεωρούνται παραδοσιακά ότι ανήκουν στην αλταϊκή γλωσσική οικογένεια.

Τουρκικές γλώσσες μιλιούνται από τους τουρκικούς λαούς της Ρωσικής Ομοσπονδίας, σε πολλές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας -Ουζμπεκιστάν, Καζακστάν, Κιργιζία, Τουρκμενιστάν και Αζερμπαϊτζάν, από τμήματα του πληθυσμού στο Ιράν, το Αφγανιστάν και τη Μογγολία, καθώς και στην Τουρκία.

Από τις τουρκικές γλώσσες αυτή με τους περισσότερους ομιλητές είναι η τουρκική γλώσσα που μιλιέται κυρίως στην Τουρκία, και ακολουθούν τα αζερικά και τα ουζμπεκικά.

Ταξινόμηση 
Για αιώνες, οι πληθυσμοί που μιλούν τουρκικές γλώσσες έχουν μεταναστεύσει πολύ, αναμειγνύονταν συνεχώς και οι γλώσσες τους έχουν επηρεαστεί αμοιβαία μέσω της επαφής με τις γλώσσες που τις περιβάλλουν, ιδιαίτερα με τις ιρανικές, τις σλαβικές και τις μογγολικές γλώσσες. Αυτό έχει κάνει δυσδιάκριτη την ιστορική εξέλιξη μέσα σε κάθε γλώσσα ή/και γλωσσική ομάδα και, σαν συνέπεια, υπάρχουν αρκετά συστήματα ταξινόμησης των τουρκικών γλωσσών. 

Δυτικές τουρκικές γλώσσες

Νότιες τουρκικές γλώσσες (ή ογουζικές ή ουζικές γλώσσες)

Βόρειες τουρκικές γλώσσες: 

Ανατολικές τουρκικές γλώσσες:

ομάδα του Βόλγα:

{| class="prettytable"
|-
|Ελληνική||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική
|-
|πατέρας||ata||	ata|| ||ata|| ||	ota|| ||	 || atte(μου), aśu(σου), aşşe(του)
|-
|μητέρα||ana||	anne/ana||	ene||	ana||	ana||	ona||	ana||	 || anne(μου), annü(σου), amăşĕ(του)
|-
|γιος||	o'gul||	oğul||	oğul||	ul, uğıl||ul||	o'gil||	oghul||	uol||	ıvăl, ul
|-
|άνδρας||	er(kek)||erkek||erkek|| ir||	yerkek||erkak||	är||	er||	ar (arśın)
|-
|κορίτσι (ή κόρη)||kyz||	kız||	gyz||	qız||	qιz||	qiz||	qiz||	ky:s||	χĕr
|-
|πρόσωπο (άτομο)||kiši||	kişi||	kişi||	keşe||	kisi||	 || ||kihi||	śın [ɕɨn]
|-
|νύμφη||kelin||	gelin||	geli:n|| kilen||	kelin||	kelin||	kelin||	kylyn||	kilen
|-
|Ελληνική||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική
|-
|καρδιά||	jürek||	yürek||	ýürek ||yöräk||	zhürek||yurak||	yüräk||	süreq||	 çĕre
|-
|αίμα||	qan||	kan||	ga:n||	qan||	qan||	qon||	qan||	qa:n||	jon/jun
|-
|κεφάλι||	baš||	baş||	baş||	baş||	bas||	 ||baş||	bas||	puś/poś
|-
|τρίχα||	qyl, sač||	kıl, saç||	qyl, saç||	qıl, çäç||	qyl, shash||	qil, soch||	qil, sach||	kıl||	χul, śüś
|-
|μάτι||	köz||	göz||	göz||	küz||	köz||	ko'z||	köz||	kos||	kuś/koś
|-
|βλεφαρίδα||kirpik||kirpik||kirpik||kerfek||kirpik||kiprik||kirpik||kirbi:||χărpăk
|-
|αυτί||	qulqaq||kulak||	gulak||	qolaq||	qulaq||	quloq||	qulaq||	gulka:k||χălğa
|-
|μύτη||	burun||	burun||	burun||	borın||	murιn||	burun||	burun||	murun||	 
|-
|μπράτσο||	qol||	kol||	gol||	qul||	qol||	qo'l||	 ||qol||	χol
|-
|χέρι||	el(ig)||el||	el||	|| || || ||ili:||	ală
|-
|δάχτυλο||barmak||parmak||barmak||barmaq|| ||barmoq||barmaq|| ||pürne/porńa
|-
|νύχι||tyrnaq||tırnak||dyrnaq||tırnaq||tιrnaq||tirnoq||tirnaq||tynyraq||çĕrne
|-
|γόνατο||	tiz||	diz||	dy:z||	tez||	tize||	tizza||	tiz||	tüsäχ||	 çĕrśi, çerkuśśi
|-
|γάμπα||	baltyr||baldır||baldyr||baltır||baldyr||boldyr||baldir||ballyr|| pıl
|-
|πόδι||	adaq||	ayak||	aýaq||	ayaq||	ayaq||	oyoq||	 ||ataq||ura
|-
|κοιλιά||qaryn||	karın||	garyn||	qarın||	qarιn||	qorin||	qor(saq)||qaryn||χırăm
|-
|Ελληνική||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική
|-
|άλογο||at||	at||	at||	at||	at||	ot||	at||	at||	ut/ot
|-
|βόδι||	siyir||	sığır||	sygyr||	síır (sıyır)||	siyιr||	sigir||	 || || ĕne
|-
|σκυλί||	yt||	it||	it||	et||	iyt||	it||	it||	yt||	jıdă
|-
|ψάρι||balyq||	balık||	balyk|| balıq||	balιq||	baliq||	beliq||	balyk||	pulă
|-
|ψείρα||	bit||	bit||	bit||	bet||	biyt||	bit||	pit||	byt||	pıytă/puťă
|-
|Ελληνική||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική
|-
|σπίτι||	ev,barq||	ev,bark||	öý||	öy||	üy||	uy||	öy||	 ||pürt, śurt
|-
|τέντα||	otaɣ, kerekü||	otağ,çadır||otaq, çadyr|| çatır|| otaý ,shatyr||	oʻtoq,chodir||	otaq,chadir||otu:||	çatăr
|-
|δρόμος||yol||	yol||	yo:l||	yul||	zhol||	yo'l||	yol||	suol||	śul
|-
|γέφυρα||köprüq||köprü||köpri||	küpar||	köpir||	ko'prik||kövrük||kürpe||kĕper
|-
|βέλος||oq||	ok||	ok||	uk||	 ||o'q||	oq||	oχ||	uğă
|-
|χόρτο||ot|| ||	ot||	ut||	ot||	o't||	ot||	uot||	vot/vut
|-
|στάχτη||kül||	kül||	kül||	köl||	kül||	kul||	kül||	kül||	kĕl
|-
|νερό||suv||	su||	suw||	syw||	suw||	suv||	su||	ui||	şıv
|-
|πλοίο||kemi||	gemi||	gämi||	kimä||	keme||	kema||	 || ||kimĕ
|-
|λίμνη||	köl||	göl||	köl||	kül||	köl||	ko'l||	köl||	küöl||	külĕ
|-
|νησί||atov||	ada||	ada||	atan||	aral||	orol||	aral||	 || utrav
|-
|ήλιος||küneš||güneş||gün||qoyaş||kün|| ||kün||	kün||	χĕvel
|-
|σύννεφο||bulut||	bulut||	bulut||	bolıt||	bult||	bulut||	bulut||	bylyt||	pĕlĕt
|-
|αστέρι||yulduz||yıldız||ýyldyz||yoldız||zhuldιz||yulduz||yultuz||sulus||śăltăr
|-
|έδαφος||	topraq||toprak||toprak||tufraq||topιraq||tuproq||tupraq||toburaχ||tăpra
|-
|λόφος|| töpü||	tepe||	depe||	tübä||	töbe||	tepa||	 ||töbö||	tüpe
|-
|δέντρο||	yağac||	ağaç||	agaç||	ağaç||	ağaš||  || || ||jıvăś
|-
|θεός|| tenri|| tanrı||	taňry|| täñre|| || ||tängri||tanara||tură
|-
|Ελληνική||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική|-
|μακρύς||	uzun||	uzun||	uzyn||	ozın||	uzιn||	uzun||	uzun||	uhun||	vărăm
|-
|καινούργιος||	yany||	yeni||	yany||	yaña||	zhanga||yangi||	yengi||	sana||	śĕnĕ
|-
|παχύς||	semiz||	semiz||	semiz||	simez||	semiz||	semiz||	semiz||	emis||	samăr
|-
|γεμάτος||	tolu||	dolu||	do:ly||	tulı||	tolι||	to'la||	toluq||	toloru||tullı
|-
|άσπρος||	aq||	ak||	ak||	aq||	aq||	oq||	aq||	 ||şură
|-
|μαύρος||qara||kara||  gara||	qara||	qara||	qora||	qara||	χara||	χura/χora
|-
|κόκκινος||	qyzyl||	kızıl||	gyzyl||	qızıl||	qızıl||	qizil||	qizil||	kyhyl||	χĕrlĕ
|-
|μπλε (και ουρανός)||kök||gök||	gök||	kük||	kök||	ko'k||	kök||	küöq||	kăvak
|-
|Αριθμοί ||Αρχαία Τουρκική||Τουρκική||Τουρκμενική||Ταταρική||Καζακική||Ουζμπεκική||Ουιγούρ||Γιακουτική||Τσουβασική'|-
|1||	bir||	bir||	bir||	ber||	bir||	bir||	bir||	bi:r||	pĕrre
|-
|2||	eki||	iki||	iki||	ike||	yeki||	ikki||	ikki||	ikki||	ikkĕ
|-
|4||	tört||	dört||	dö:rt||	dürt||	tört||	to'rt||	töt||	tüört||	tăvattă
|-
|7||	yeti||	yedi||	yedi||	cide||	zheti||	yetti||	yättä||	sette||	śiççĕ
|-
|10||	on||	on||	o:n||	un||	on||	o'n||	on||	uon||	vunnă/vonnă
|-
|100||	yüz||	yüz||	yü:z||	yöz||	zhüz||	yuz||	yüz||	sü:s||	śĕr
|-
|}

 Κοινά γραμματικά χαρακτηριστικά 
Η τουρκογενής γλωσσική οικογένεια χαρακτηρίζεται από φωνηεντική αρμονία, φαινόμενο στο οποίο σε μια λέξη υπάρχει ένας συγκεκριμένος τύπος φωνηέντων και τα επιθήματα αλλάζουν για να προσαρμοστούν στο φωνήεν της ρίζας της λέξης. Τυπολογικά είναι συγκολλητικές γλώσσες με επιθήματα (καταλήξεις). Η σειρά των όρων της πρότασης είναι Υποκείμενο-Αντικείμενο-Ρήμα.

 Βιβλιογραφία 
 Johanson, L. & Csató, E. Á. (eds.) 1998. The Turkic Languages. Routledge: London. ISBN 0-415-08200-5.
 Deny J. et al. 1959. Philologiae Turcicae Fundamenta. Wiesbaden.
 Schönig, C. 1997/1998. A new attempt to classify the Turkic languages (1-3). Turkic Languages 1/2.
 Clauson, G. 1972. An Etymological Dictionary of Pre-thirteenth-century Turkish''. Oxford.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Χάρτης των τουρκικών γλωσσών
 Ταξινόμηση των τουρκικών γλωσσών
 Online λεξικό αγγλική-ουιγούρ
 Dmoz.org/../Languages/Altaic/Turkic/

Συγκολλητικές γλώσσες
Τουρκικές γλώσσες