Σφαγή του Κομμένου

Με τον όρο σφαγή του Κομμένου αναφέρεται η εκτέλεση 317 αμάχων στο Κομμένο Άρτας που έλαβε χώρα στις 16 Αυγούστου 1943 από στρατιωτικό τμήμα της Βέρμαχτ κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας.

Ιστορικό πλαίσιο

Έως το 1943, το Κομμένο δεν είχε επηρεαστεί ιδιαίτερα από την κατοχή, με την ιταλική διοίκηση της Άρτας να αντιμετωπίζει με επιείκεια τους κατοίκους και να ανέχεται την παρουσία ανταρτών. Λειτουργώντας ως τοπικό κέντρο διακίνησης αγαθών, αντάρτες του ΕΔΕΣ και του ΕΛΑΣ επίτασσαν τρόφιμα από το χωριό για τη στήριξη του αντάρτικου. Στις 12 Αυγούστου του 1943, αντάρτες επισκέφτηκαν το Κομμένο, αλλά παρατηρήθηκαν από αναγνωριστική διμοιρία της Βέρμαχτ. Το συγκεκριμένο γεγονός, τρομοκράτησε τους κατοίκους, οι οποίοι πέρασαν τη νύχτα στα χωράφια, φοβούμενοι αντίποινα των Γερμανών. Την επόμενη, έστειλαν υπόμνημα στον Ιταλό διοικητή σχετικά με την κατάσταση, ο οποίος τους διαβεβαίωσε πως ήταν ασφαλείς.

Πάραυτα, η διμοιρία της Βέρμαχτ είχε ήδη αναφέρει στο αρχηγείο της 1ης Ορεινής Μεραρχίας των Ιωαννίνων την παρουσία ανταρτών στο Κομμένο. Δεδομένου του γεγονότος πως οι αντιαντάρτικες επιχειρήσεις «Ζάλμινγκερ» και «Αύγουστος» της μεραρχίας στη Βορειοδυτική Ελλάδα είχαν αποτύχει να εκκαθαρίσουν την περιοχή και προκειμένου να δικαιολογηθεί η αποτυχία των Γερμανων, θεωρήθηκε πως οι αντάρτικές βάσεις είχαν μετακινηθεί νοτιοδυτικά της Άρτας. Έτσι αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί επίθεση ενάντια του χωριού. Την εκτέλεση της επιχείρησης ανέλαβε ο 12ος Λόχος του 98ου Ορεινού Συντάγματος, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γιόζεφ Ζάλμινγκερ (Josef Salminger).

Τα γεγονότα του Κομμένου

Η σφαγή 
Το ξημέρωμα της 16ης Αυγούστου, μετά τις 5 π.μ., 100 άνδρες του 12ου λόχου με διοικητή τον υπολοχαγό Βίλι Ρέζερ, οπλισμένοι με όλμους, πολυβόλα, χειροβομβίδες και αυτόματα όπλα, περικύκλωσαν το χωριό. Η εντολή που πήραν από τον Ρέζερ, ήταν να καταστρέψουν ολοκληρωτικά το χωριό. Παρά την πλήρη απουσία ανταρτών, οι στρατιώτες επιτέθηκαν στους κατοίκους χωρίς διακρίσεις, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας. Οι οικογένειες που προσπάθησαν να διαφύγουν, χτυπήθηκαν από τα πυρά των φρουρών στην είσοδο του χωριού. Αρκετοί κάτοικοι κατάφεραν να γλυτώσουν τη σφαγή, διασχίζοντας την όχθη του ποταμού η οποία καλύπτονταν από πυκνή βλάστηση και αποτελούσε τη μόνη αφύλακτη δίοδο εξόδου από το Κομμένο. Συνολικά εκτελέστηκαν 317 κάτοικοι από τους οποίους 172 ήταν γυναίκες, 2 ήταν ιερείς και 97 ήταν κάτω των 15 ετών.

Επακόλουθα 
Το 98ο σύνταγμα μετά τη σφαγή έστειλε μέσω ασυρμάτου αναφορά στο αρχηγείο Ιωαννίνων σχετικά με τα γεγονότα που έλαβαν χώρα, αναφέροντας ψευδώς πως έλαβε χώρα μάχη μεταξύ ανταρτών και Γερμανών και πως εκτελέστηκαν 150 άμαχοι. Μετέπειτα αναφορές της Βέρμαχτ, κατέγραφαν τους εκτελεσθέντες αμάχους ως «νεκρούς εχθρούς» και πως το Κομμένο καταλήφθηκε ύστερα από «έντονη εχθρική αντίσταση». Οι στρατιώτες του λόχου είχαν ανάμεικτα συναισθήματα σχετικά με τη σφαγή∙ ορισμένοι θεώρησαν τις εκτελέσεις μια απαράδεκτη πράξη, ενώ άλλοι τις υπερασπίστηκαν ως απαραίτητες καθώς το χωριό στήριζε του αντάρτες και αποτελούσαν -δυνητικά- εχθρούς. Πάραυτα, κανένας στρατιώτης δεν αμφισβήτησε έντονα την ορθότητα της διαταγής, ούτε υπήρξαν σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό του λόχου εξαιτίας της.

Δημόσια μνήμη

Κάθε χρόνο, στις 15-16 Αυγούστου, γίνεται στο Κομμένο μνημόσυνο και τελετές σε ανάμνηση της σφαγής.

Παραπομπές

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ
 
 The Holocaust of Kommeno Artas, 16.8.1943, Part I. (Αρχείο ντοκιμαντερ της ΕΤ1)
 The Holocaust of Kommeno Artas, 16.8.1943, Part II. (Αρχείο ντοκιμαντερ της ΕΤ1)
 Οι Γερμανοί στρατιώτες μιλούν για τη Σφαγή στο Κομμένο, The Huffington Post
 
 Ιστοσελίδα Κομμένου Άρτας

Κομμενο
Ιστορία της Άρτας
Τόποι εκτέλεσης στην Ελλάδα
1943
Γερμανική κατοχή της Ελλάδας