Υπουργείο Εξωτερικών (Ελλάδα)

Το Υπουργείο Εξωτερικών (ΥΠ.ΕΞ.) είναι ο καθ' ύλην αρμόδιος φορέας της κυβέρνησης της Ελλάδας για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής, προώθησης των εθνικών συμφερόντων και την εκπροσώπηση της χώρας σε διμερές επίπεδο και διεθνείς οργανισμούς. 

Αποτελεί το παλαιότερο εν ενεργεία Υπουργείο. Ιδρύθηκε το 1822 από το Εκτελεστικό του 1822 ως Μινιστέριο  επί των Εξωτερικών με Μίνιστρο τον Θεόδωρο Νέγρη. Στις 18 Μαρτίου 1844 έλαβε επίσημα την ονομασία Υπουργείον Εξωτερικών.

Οι διάφορες υπηρεσίες του Υπουργείου στεγάζονται σήμερα σε συνολικά επτά κτίρια στο κέντρο της Αθήνας. Το γραφείο του υπουργού Εξωτερικών βρίσκεται στο Μέγαρο Ανδρέα Συγγρού (που ήταν και η κύρια κατοικία του εθνικού ευεργέτη), στη συμβολή της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας 5 με την οδό Ζαλοκώστα, απέναντι από το κτίριο της Βουλής. Από τις 27 Ιουνίου 2023 με την Κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, υπουργός Εξωτερικών διατελεί ο Γιώργος Γεραπετρίτης με υφυπουργούς τους Γιώργο Κώτσηρα, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και Κώστα Φραγκογιάννη.

Διάρθρωση του Υπουργείου

Αποστολή και αρμοδιότητες 
Αποστολή του Υπουργείου Εξωτερικών είναι η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, η οποία περιλαμβάνει:

 Τα θέματα που αφορούν στις διεθνείς σχέσεις, τη διεθνή συνεργασία και τη διεθνή πολιτική της χώρας,
 Τη διεθνή εκπροσώπηση της χώρας,
 Την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων στο εξωτερικό και
 Την ενίσχυση της διεθνούς νομιμότητας.

Στην αρμοδιότητα του υπουργείου ανήκουν:

 Η προστασία των δικαιωμάτων και η τήρηση των υποχρεώσεων του ελληνικού κράτους, καθώς και η υποστήριξη και προώθηση των εθνικών συμφερόντων στα ξένα κράτη, τους διεθνείς οργανισμούς, τα διεθνή όργανα και τις συνδιασκέψεις.

 Η παρακολούθηση των διμερών και διεθνών πολιτικών, οικονομικών, πολιτιστικών και άλλων θεμάτων, καθώς και ζητημάτων διεθνούς ασφάλειας, η ενημέρωση της Κυβέρνησης και η διατύπωση σχετικών εισηγήσεων επ' αυτών.

 Η ενημέρωση των ξένων κρατών, των διεθνών οργανισμών και της διεθνούς κοινής γνώμης, καθώς και η παροχή πληροφοριών επί των ελληνικών θεμάτων.

 Η συμμετοχή στη διεθνή συνεργασία, η διαπραγμάτευση και η μέριμνα για τη σύναψη, παρακολούθηση και εφαρμογή των διεθνών συνθηκών και άλλων διεθνών πράξεων, καθώς και ο χειρισμός διεθνών διαδικασιών συνδιαλλαγής, διαιτησίας και δικαστικού διακανονισμού.

 Η εκπροσώπηση της Ελλάδας στα ξένα κράτη, τους διεθνείς οργανισμούς και άλλα διεθνή όργανα και συνδιασκέψεις.

 Η εκπροσώπηση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η επεξεργασία της πολιτικής για τη θεσμική εξέλιξη της Ένωσης και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, σε συνεργασία με άλλα Υπουργεία και φορείς.

 Ο συντονισμός των Υπουργείων και φορέων στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της ευρωπαϊκής και της εν γένει εξωτερικής πολιτικής της χώρας.

 Η διπλωματική υποστήριξη των οργάνων του κράτους, των Ν.Π.Δ.Δ., των δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών, καθώς επίσης και των πολιτικών κομμάτων και των βουλευτών, κατά την πραγματοποίηση των διεθνών επαφών τους.

 Η προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των Ελλήνων στο εξωτερικό, θέματα αναφερόμενα στον απόδημο ελληνισμό, στη μετανάστευση και την παλιννόστηση, ως και η εξυπηρέτηση των ομογενών και αποδήμων μέσω του Κέντρου Εξυπηρέτησης και Πληροφόρησης Πολιτών και Αποδήμων Ελλήνων.

 Η προώθηση και προστασία των οικονομικών, εμπορικών, ναυτιλιακών, τουριστικών και λοιπών ελληνικών συμφερόντων στο εξωτερικό.

 Η διπλωματική και προξενική συνδρομή Ελλήνων πολιτών, αναγνωρισμένων κοινωνικών ομάδων και ιδιωτικών οργανώσεων, κατά τις διεθνείς δραστηριότητές τους, εφόσον αυτές δεν είναι αντίθετες με τα εθνικά συμφέροντα.

 Η ανάπτυξη των διεθνών πολιτικών, οικονομικών και πολιτιστικών σχέσεων της Ελλάδας.

 Η διεθνής προβολή της Ελλάδας, του ελληνικού πνεύματος και πολιτισμού.

 Η παρακολούθηση θεμάτων που αφορούν στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την ανθρωπιστική δράση σε διεθνές επίπεδο.

 Θέματα που προκύπτουν από την εφαρμογή διεθνών συνθηκών για συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού της χώρας, σε συνεργασία με άλλα αρμόδια Υπουργεία.

 Η εποπτεία και ο έλεγχος των αναγνωρισμένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και σωματείων στο εξωτερικό, όπως ορίζεται με αποφάσεις του Υπουργού Εξωτερικών.

 Η παρακολούθηση των κοινοτικών, εκπαιδευτικών και εκκλησιαστικών υποθέσεων των Ελλήνων στο εξωτερικό.

 Η διατήρηση και σύσφιγξη των δεσμών της Ελλάδας με τους ανά τον κόσμο ομογενείς.

 Τα θέματα που αφορούν σε εθνικά και άλλα κληροδοτήματα, δωρεές και εισφορές υπέρ του Δημοσίου ή κοινωφελών σκοπών στο εξωτερικό.

 Τα θέματα που αφορούν στην προσωπική εν γένει κατάσταση των Ελλήνων στο εξωτερικό, καθώς επίσης και αυτά που έχουν σχέση με την ελληνική ιθαγένεια και τα διαβατήριά τους. Ομοίως, η επιμέλεια των κληρονομιών Ελλήνων που απεβίωσαν στο εξωτερικό.

 Θέματα συναφή προς τη δικαστική αρωγή, την επίδοση δικογράφων, την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων και ανακριτικών παραγγελιών στο εξωτερικό, καθώς και την έκδοση εγκληματιών.

 Η διπλωματική αλληλογραφία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

 Η Εθιμοτυπία και η Εθιμοταξία, θέματα απονομής διασήμων ελληνικών Ταγμάτων Αριστείας και άδειας αποδοχής ξένων διασήμων.

 Η έκδοση διπλωματικών και ειδικών υπηρεσιακών διαβατηρίων.

 Οι σχέσεις του Κράτους προς τον Οικουμενικό Θρόνο, τα άλλα Πατριαρχεία, τις Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, καθώς και θέματα που αφορούν στα άλλα χριστιανικά δόγματα, θρησκεύματα και διεθνείς εκκλησιαστικές οργανώσεις στο εξωτερικό.

 Η πολιτική διοίκηση του Αγίου Όρους.

 Η επίσημη μετάφραση κειμένων διεθνών συμβάσεων, συνθηκών και άλλων διεθνών πράξεων, εγγράφων ελληνικών και ξένων δημοσίων υπηρεσιών, η μετάφραση και η επικύρωση εγγράφων των ελληνικών αρχών που προορίζονται για τις ελληνικές και ξένες αρχές στο εξωτερικό, η επικύρωση της υπογραφής των εντεταλμένων οργάνων των διπλωματικών και προξενικών αρχών στην Ελλάδα επί εγγράφων τους που προορίζονται για τις ελληνικές υπηρεσίες.

 Θέματα που ανάγονται στα καθήκοντα των διπλωματικών και προξενικών αρχών, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα οικεία άρθρα του παρόντος νόμου.

 Η ενημέρωση των μελών της Βουλής των Ελλήνων.

Επίσης ,στο υπουργείο Εξωτερικών απευθύνονται και αναφέρονται το Διπλωματικό Σώμα (Corps Diplomatique, CD) και το Προξενικό Σώμα (Corps Consulaire, CC), το σύνολο δηλαδή του προσωπικού των ξένων διπλωματικών και προξενικών αποστολών που είναι διαπιστευμένες στην Ελλάδα.

Διατελέσαντες υπουργοί μετά το 1974

Βιβλιογραφία
Μαριάννα Δ. Χριστοπούλου, Εκσυγχρονίζοντας το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, 1875-1877, Κλειώ, τ/χ.5, (Σεπτέμβριος 2009), σελ. 219-246

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Επίσημη ιστοσελίδα

Αναφορές

Εξωτερικων