Ιερά Μητρόπολις Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος

Η Ιερά Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Έδρα της είναι η Κατερίνη και Μητροπολίτης της ο Γεώργιος Χρυσοστόμου. 

Στη Μητρόπολη υπάγονται 80 ενοριακοί ναοί και 130 παρεκκλήσια. Σε αυτούς λειτουργούν 115 εφημέριοι.

Ιστορικά στοιχεία

Επισκοπή Κίτρους
Δεν είναι γνωστός ο χρόνος κατά τον οποίο ιδρύθηκε η Μητρόπολη. Ωστόσο, σε πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες διαπιστώθηκε ότι οι απαρχές της εντοπίζονται τουλάχιστον στις αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ. Αναφέρεται για πρώτη φορά στον Παρισινό Κώδικα (1555Α). Αρχικά και ως τον 7ο αιώνα η επισκοπή Κίτρους ή Πύδνης, όπως και όλες οι επισκοπές του Ανατολικού Ιλλυρικού, υπαγόταν στο Αποστολικό Βικαριάτο Θεσσαλονίκης, το οποίο εκκλησιαστικά υπαγόταν στον Επίσκοπο Ρώμης. Επί των ημερών του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄ (886-912) η επισκοπή Κίτρους υπήχθη στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και στην κανονική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Έκτοτε προσέλαβε όλως εξέχουσα θέση ανάμεσα στις επισκοπές που εξαρτώνταν από το Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης ως μια από τις αρχαιότερες και σημαντικότερες επισκοπές του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους. Ο επίσκοπος Κίτρους, πρώτος τη τάξει μετά τον Θεσσαλονίκης, φέρει τον τίτλο «Πρωτόθρονος Θεσσαλονίκης» (10ος αιώνας) και κατά τους μεταγενέστερους αιώνες κοσμείται από τον επίσης σημαίνοντα τίτλο «υπέρτιμος και πρωτόθρονος πάσης Θεσσαλίας» (15ος αιώνας). Από το 14ο αιώνα και έπειτα η Επισκοπή Κίτρους αναφέρεται ως «Επισκοπή Κίτρους ή Πύδνης».

Στα χρόνια της Λατινοκρατίας και της Τουρκοκρατίας τον θρόνο της Επισκοπής Κίτρους κόσμησαν ιεράρχες, πολλοί από τους οποίους ήταν λόγιοι και εθνομάρτυρες. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν ο περίφημος κανονολόγος του 13ου αιώνα, Ιωάννης Σηκουντηνός, που αναφέρεται στις συλλογές κανόνων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Εθνομάρτυρας Μελέτιος Κυριακός, που μαρτύρησε στις 21 Ιουλίου του 1821 και ο Νικόλαος Α΄, πρωτεργάτης του Κινήματος για την Απελευθέρωση της Μακεδονίας, το 1878.

Επισκοπικός κατάλογος

Οργάνωση και Διοίκηση

Ο Μητροπολίτης
Μητροπολίτης ήταν από το 1985 ως τον Νοέμβριο του 2013 ο Αγαθόνικος Φατούρος. Στις 12 Νοεμβρίου 2013 η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, λόγω της βεβαρυμένης κατάστασης της υγείας του, βάσει του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος, κήρυξε τον θρόνο της Ιεράς Μητροπόλεως Κίτρους και Κατερίνης εν χηρεία. Στις 27 Φεβρουαρίου 2014 εξέλεξε ως νέο Μητροπολίτη Κίτρους τον Πρωτοσύγκελο της Ιεράς Μητρόπολης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, αρχιμανδρίτη Γεώργιο (Χρυσοστόμου).

Αρχιερατικές Περιφέρειες

Ενορίες, Ναοί και Μονές

Ενορίες
Κατερίνη

Θεία Ανάληψη	23510 23700
Αγία Άννα	23510 26207
Αγία Παρασκευή	23510 20563
Αγία Τριάδα	23510 24197
Άγιος Σάββας  23510 29401
Τίμιος Σταυρός
Γεν. Θεοτόκου Παντάνασσα 2351029868
Άγιος Χριστοφόρος 2351022461
Άγιος Κοσμάς Αιτωλός	23510 30462
Άγιος Χαράλαμπος	23510 20150
Άγιος Προκόπιος (Ολυμπιακή Ακτή) 23510 61369
Αγία Αικατερίνη (Α΄ Κοιμητήριο) 23510 28113
Άγιος Λάζαρος   (Β΄Κοιμητήριο)
Άγιος Θεράπων  (Νοσοκομείο Κατερίνης) 23510 23104

Μονές 
Στη Μητρόπολη υπάγονται πέντε σημαντικές Ιερές Μονές, εκ των οποίων η μία είναι ησυχαστήριο.  Οι Μονές αυτές είναι:

Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω, η οποία είναι ανδρώα και κοινοβιακή. ιδρύθηκε τον 15ο αι. από τον Όσιο Διονύσιο. Ηγούμενος Αρχιμ. Μάξιμος Κυρίτσης. Μέσα στη Μονή λειτουργεί το νέο σκευοφυλάκιο (Εκκλησιαστικό Βυζαντινό Μουσείο), το οποίο εγκαινιάστηκε το 1999 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄ κατά την επίσημη επίσκεψη του Πατριάρχη στην Ιερά Μονή στις 29 Μαΐου 1999. Πανηγυρίζει στις 23 Ιανουαρίου.

Η Ιερά Μονή Οσίου Εφραίμ στην Κονταριώτισσα. Ιδρύθηκε το 1983 ως ιδιωτικό ησυχαστήριο. Υπήχθη στη Μητρόπολη το 1985. Στο κοινόβιο είναι 24 μοναχές υπό την επίβλεψη της Καθηγουμένης Αικατερίνης Μοναχής.

Η Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Κολινδρού στον Κολινδρό. Πρόκειται για παλαιό ανδρικό μοναστήρι, που ανασυστάθηκε το 1987 από τον Μητροπολίτη Κίτρους Αγαθόνικο και λειτουργεί σήμερα ως γυναικεία Μονή 15 μοναχών, υπό την επίβλεψη της θεολόγου καθηγουμένης Ειρήνης Μοναχής, με πνευματικό πατέρα και καθοδηγητή τον Αρχιμ. Αθηναγόρα Καραματζάνη.

Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Μακρυρράχης, έξω από τη Μικρή Μηλιά. Βρίσκεται κοντά στην Παλαιόστανη Πιερίας. Παλιά ήταν ανδρώα μονή. Ιδρυθείσα το 13ο αιώνα. Ανασυστάθηκε το 1986 από τον Μητροπολίτη Κίτρους Αγαθόνικο και λειτουργεί ως γυναικεία μονή, με 4 μοναχές και Καθηγουμένη την Μοναχή Νεκταρία. 

Το Ησυχαστήριο του Αγίου Γεωργίου στον Κορινό, με την Μοναχή Ειρήνη.

Η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Ρητίνης, διαλελυμένη.

Τοπικοί Άγιοι και Εορτές
 
Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω, στις 23 Ιανουαρίου στην ομώνυμη Ιερά Μονή, στο Λιτόχωρο.

Τιμίου Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου, στην Παλαιά Μονή του Αγίου Διονυσίου.

Αγίας Αικατερίνης, πολιούχου της πόλεως της Κατερίνης στις 25 Νοεμβρίου. Την ημέρα αυτή τελείται λαμπρή και πάνδημη λιτανεία κατά την οποία λιτανεύεται η Ιερή Εικόνα της Αγίας και το Ιερό της λείψανο, το οποίο πρόσφερε ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Σιναίου Πορφύριος ο Γ' στον Κίτρους Βαρνάβα το 1968. 

Αγίου μεγαλομάρτυρος Αλεξάνδρου του εν Πύδνη μαρτυρήσαντος κατά τον 4ο αιώνα, την Δευτέρα Κυριακή των Νηστειών, στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στο Κίτρος.

Αγίου Μελετίου επισκόπου Κίτρους που μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη το έτος 1821. Η μνήμη του τιμάται στις 18 Μαΐου στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Κατερίνης.

Αγίου νέου ιερομάρτυρος Ιωάννου του εκ της Μονής Πέτρας Ολύμπου (+1822), του εν Ναούση μαρτυρήσαντος. Η μνήμη του τιμάται Πέμπτη Διακαινησίμου στην Ι.Μ.Πέτρας Ολύμπου και στην πόλη της Κατερίνης την Κυριακή του Παραλύτου.

Οσίου Γεωργίου του εν Δράμα νέου Ομολογητού, την 4ην Νοεμβρίου εις Κούκον Πιερίας, όπου και ο τόπος της ασκήσεως του Οσίου κατά την διάρκεια της παραμονής του στην Πιερία.

Εκκλησιαστική Τέχνη και Εκπαίδευση

Εκκλησιαστική Εκπαίδευση

Το Ιερατικό Σχολείο Δευτέρας Ευκαιρίας  εγκαταστάθηκε το 1955 στην Κατερίνη ως Κατώτερο Εκκλησιαστικό Φροντιστήριο. Το 1960 μετατράπηκε σε Ανώτερο, για να καταργηθεί το 1971. Με το Προεδρικό Διάταγμα του 178/1976 επανιδρύθηκε και λειτουργεί σύμφωνα με τον Κανονισμό 69/27/9/1976. Δέχεται σπουδαστές που έχουν ενδεικτικό κάποιας τάξεως του Γυμνασίου ή και αποφοίτους Δημοτικού Σχολείου, οι οποίοι, έπειτα από διετή φοίτηση παίρνουν απολυτήριο και κατατάσσονται στην κατηγορία εφημερίων ΔΕ (Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως).Πρόεδρος της Εφορείας είναι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κίτρους. Διεύθυνση: Σβορώνος Πιερίας. 60100 Κατερίνη. τηλ. 23510 - 29552, 22679

Βαρνάβειος Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη
Η "Βαρνάβειος" Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη αποτελεί πνευματικό ίδρυμα αναγνωρισμένο από το Κράτος (ΝΠΔΔ) και εγκαινιάστηκε στις 22 Αυγούστου του 1995 από τον τότε Μητροπολίτη Αγαθόνικο κατά τη διάρκεια του μνημόσυνου για τα 10 χρόνια από την εκδημία του Μητροπολίτου Κίτρους κυρού Βαρνάβα (Τζωρτζάτου). Στη βιβλιοθήκη βρίσκονται πάνω από 8.000 βιβλία και περιοδικά κυρίως θεολογικού, ιστορικού και μουσικού περιεχομένου. Διευθυντής της Βιβλιοθήκης είναι ο Αρχιμανδρίτης Ιγνάτιος Σωτηριάδης. Υπεύθυνος αυτής ο κ. Αθανάσιος Μπλάτζας. Διεύθυνση: Εθνικής Αντιστάσεως 31, 60100 Κατερίνη. Τηλ. 23510 - 77808.

Εκκλησιαστική Τέχνη
Στη Μητρόπολη ιδρύθηκε Επισκοπικό Μουσείο το 1986 από τον Μητροπολίτη Κίτρους Αγαθόνικο. Στεγάζεται στο Μητροπολιτικό Μέγαρο και περιέχει προσωπικά αντικείμενα του ακαδημαϊκού Μητροπολίτη Βαρνάβα, ο οποίος απεβίωσε το 1985. Περιέχει ακόμα αντικείμενα των Μητροπολιτών Κίτρους Παρθενίου Βαρδάκα (1904-1933), Κωνσταντίνου Κοϊδάκη (1934-1954), Αγαθονίκου Φατούρου (1985-2013) καθώς και εικόνες του 19ου και του 20ου αιώνος. Επίσης στον χώρο του Επισκοπικού Μουσείου, φιλοξενούνται εκτός από την μόνιμη και περιοδικές εκθέσεις κατά τον Νοέμβριο Μήνα στα πλαίσια των Πολιτιστικών δράσεων της Ιεράς Μητροπόλεως σε συνεργασία με τον Δήμο Κατερίνης, την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Πιερίας και άλλους φορείς με την ονομασία "Αικατερίνεια". Υπεύθυνος του Επισκοπικού Μουσείου είναι ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος και Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Κίτρους Αρχιμ. Ιωακείμ Οικονομίκος.

Πνευματική και Φιλανθρωπική Διακονία

Πνευματική Διακονία
Θείον Κήρυγμα: 
α. Εντεταλμένοι Ιεροκήρυκες: Αρχιμ. Παύλος Ντούρος, Αρχιμ. Σεβαστιανός Αράπης.
β. Εφημέριοι Ιεροκήρυκες: Αρχιμ. Ιγνάτιος Σωτηριάδης, Αρχιμ. Διονύσιος Γκόλιας, Αρχιμ. Αγαθόνικος Νικολαΐδης.
γ. Κήρυκες Θείου Λόγου: οι Θεολόγοι και λοιποί προσοντούχοι Εφημέριοι και Θεολόγοι καθηγητές.
Εσπερινά κηρύγματα: Κάθε Κυριακή το απόγευμα στον Καθεδρικό Ναό της Θείας Αναλήψεως από διαφόρους Ιεροκήρυκες. Επίσης σε ναούς της Κατερίνης αλλά και σε άλλους ναούς της Μητροπόλεως από τους Αρχιμανδρίτες  και Ιεροκήρυκες. Γίνονται μορφωτικές διαλέξεις με διαφόρους ομιλητές στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Κίτρους "Ο Άγιος Φώτιος". Το αυτό Πνευματικό Κέντρο μεριμνά ακόμα για την την Θεία Λατρεία, την ορθόδοξη διδαχή σε μαθητές και μαθήτριες όλων των βαθμίδων της εκπαιδεύσεως αλλά και για φοιτητές και εργαζομένους. Πρόκειται για πνευματικό ίδρυμα αναγνωρισμένο από το Κράτος (ΝΠΔΔ) με Πρόεδρο το Μητροπολίτη Κίτρους. Στο Κέντρο λειτουργεί επίσης δανειστική βιβλιοθήκη και στην Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Ρητίνης λειτουργεί κατασκήνωση. Διευθυντής ο Αρχιμ. Παύλος Ντούρος. Παράλληλα. δραστηριοποιούνται η Θρησκευτική Υπηρεσία Ασθενών με υπέυθυνο τον Οικονόμο Πατέρα Λάζαρο Τσαουσίδη και στην θρησκευτική Υπηρεσία Στρατού.
Επίσης, στη Μητρόπολη υπάρχουν ενοριακά κέντρα νεότητος στους Ναούς Αγίας Παρασκευής, Αγ. Χαραλάμπους Κατερίνης, Αγίου Παντελεήμονος Κορινού και Αγίου Νικολάου Λιτοχώρου. Εκτός αυτών, λειτουργούν δύο πνευματικά κέντρα της ΓΕΧΑ, που ανήκουν στην Αδελφότητα "Σωτήρ", όπου γίνονται κατηχητικά μαθήματα, ομιλίες και εορτές. Υπάρχει κατασκήνωση στην Βροντού Πιερίας.

Η Μητρόπολη αναπτύσσει και αντιαιρετική δράση, με υπεύθυνο θεολόγο ιερέα τον Οικονόμο πατέρα Χρήστο Σεϊταρίδη και εκδίδει εγκόλπιο ημερολόγιο ανά έτος. 
Επίσης προβάλλεται τηλεοπτική εκπομπή "Το Βήμα της Εκκλησίας" στον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό της Κατερίνης "ΔΙΟΝ" κάθε Κυριακή στις 11:00 το πρωί. Εκπέμπεται ακόμη Ραδιοφωνική εκπομπή στο Ράδιο Ενημέρωση 92,2 κάθε Παρασκευή, με τον Τίτλο "Πνευματικοί προβληματισμοί".

Φιλανθρωπική Διακονία
 Γενικόν Φιλόπτωχον Ταμείον Ι. Μητροπόλεως Κίτρους και 79 ενοριακά. 
 Γηροκομείο Σβορώνου. 
 Εκκλησιαστικού Φροντιστηρίου Κατερίνης.
 Εκκλησιαστικό Γηροκομείο, που ιδρύθηκε το 1963 στην Κατερίνη, αναγνωρισμένο ίδρυμα από το Κράτος, δυναμικότητας 35 κλινών.
 συσσίτια "Άρτος ο Επιούσιος", για τη σίτιση απόρων.
 Σταθμός Πρώτων Βοηθειών και Κοινωνικής Συμπαράστασης στην Κατερίνη, σε συνεργασία με τον Ερυθρό Σταυρό.

Λοιπές δραστηριότητες
Α. Σύνδεσμος Ιερέων Μητροπόλεως Κίτρους (ΣΙ. ΜΗ.Κ). Σκοπός του Συνδέσμου είναι η σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ των Ιερέων και των Οικογενειών τους καθώς και η συμπαράσταση και βοήθεια σε διαφόρους περιστάσεις.

 Β. Σύλλογος Ιεροψαλτών Κατερίνης "Ο Όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω".

Όμορες Μητροπόλεις
Η Ιερά Μητρόπολη Κίτρους και Κατερίνης συμπίπτει απόλυτα με το Νομό Πιερίας. Παραμένει πάντοτε πνευματικά κάτω από την σκέπη της Μητρός Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, ενώ διοικητικά ανήκει στην Εκκλησία της Ελλάδος σύμφωνα με την Πατριαρχική Πράξη του 1928 μαζί με τις υπόλοιπες Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Σήμερα από τις παλαιές Έπισκοπές που βρισκόταν στα γεωγραφικά όρια του Νομού Πιερίας, η μόνη εν ενεργειά είναι η Κίτρους, ενω οι άλλες Επισκοπές Πλαταμώνος, Πέτρας και Δίου καταργήθηκαν και συγχωνεύτηκαν στην Επισκοπή και σήμερα στην Μητρόπολη Κίτρους. Όμορες με την Μητρόπολη Κίτρους είναι οι Μητροπόλεις:

Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας
Σερβίων και Κοζάνης
Ελασσώνος
Λαρίσης και Τυρνάβου

Υποσημειώσεις και παραπομπές

Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
Εγκόλπιο Ημερολόγιο 2007, εκδ. Ιεράς Μητρόπολης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος.
Αγγελίδης Αλέκος, Αναδρομή στην ιστορία της Μακεδονίας,  εκδόσεις Μάτι, β΄ έκδοση 1992, τόμος α΄, σελ. 172-189.
Βασδραβέλλης, Ι., Ιστορικά αρχεία Μακεδονίας
Μαμέλης, Π. Κ., Ιστορία του Κολινδρού.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος

Κιτρους