Βιργίλιος

Ο Πόπλιος Βεργίλιος Μάρων (Publius Vergilius Maro, 15 Οκτωβρίου 70 π.Χ. - 21 Σεπτεμβρίου 19 π.Χ.), ο οποίος αποκαλείται συνήθως Βιργίλιος, ήταν αρχαίος Ρωμαίος ποιητής της περιόδου του Οκταβιανού Αύγουστου. Έγραψε τρια τεράστια ποιήματα στην Λατινική λογοτεχνία: Βουκολικά, Γεωργικά και την Αινειάδα που θεωρείται το σπουδαιότερο Έπος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Στον Βιργίλιο χρεώνεται επιπλέον μια μεγάλη συλλογή από μικρότερα ποιήματα αλλά η αυθεντικότητα τους αμφισβητείται. Ο Βιργίλιος είχε σημαντικό ρόλο στην Δυτική Ευρωπαική λογοτεχνία, αυτό φαίνεται καθαρά στην Θεία Κωμωδία του Δάντη, εμφανίζεται σαν οδηγός του συγγραφέα στην Κόλαση και το Καθαρτήριο.

Βιογραφία

Τα βιογραφικά στοιχεία που σχετίζονται με τον Βιργίλιο στηρίζονται στο έργο που έγραψε ο φίλος του Ρωμαίος ποιητής Βάριος Ρούφος σχετικά με την ζωή του. Η βιογραφία αυτή ενσωματώθηκε στο έργο που έγραψε ο Σουητώνιος καθώς επίσης και στα Σχόλια που έγραψαν οι μετέπειτα Ρωμαίοι ποιητές Μαύρος Σέρβιος Ονοράτος και Δονάτος. Μερικά από τα Σχόλια είναι αλληγορικά και στηρίζονται μόνο στις ιστορίες από τα έργα του, για αυτό η εγγυρότητα των βιογραφικών του στοιχείων παραμένει πάντοτε προβληματική.
Ο Βιργίλιος γεννήθηκε στο χωριό Andes (σημερινό Βιρτζίλιο (Virgilio)), κοντά στην πόλη Μάντοβα της βόρειας Ιταλίας στην Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία. Το όνομα του δείχνει ότι καταγόταν πιθανότατα από Ρωμαίους εποίκους στην περιοχή. Οι γονείς του ήταν ταπεινής καταγωγής, χωρικοί, ωστόσο φρόντισαν να λάβει την καλύτερη δυνατή μόρφωση. Ο ίδιος ο Βιργίλιος ωστόσο ισχυριζόταν ότι καταγόταν από οικογένεια γαιοκτημόνων που είχε τις κατάλληλες οικονομικές δυνατότητες. Μέχρι την ηλικία των δεκαέξι ετών εκπαιδεύεται στην Κρεμόνα και αργότερα στέλνεται στο Μιλάνο για ευρύτερες σπουδές. Την εποχή αυτή δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική και λατινική φιλολογία, αλλά σύντομα έστρεψε το ενδιαφέρον του στην ποίηση.

Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Σέιμουρ Κόνγουεϊ η μόνη αρχαία πηγή που καταγράφει την πραγματική απόσταση ανάμεσα στις Άνδεις και την Μάντοβα ήταν ένα θραύσμα που διασώθηκε από το έργο του Μάρκους Βαλέριους Πρόβους που έζησε την εποχή του Νέρωνος (54 μ.Χ.-68 μ.Χ.). Ο Πρόβους θεωρεί ότι οι Άνδεις απέχουν 30 Ρωμαϊκά μίλια από την Μάντοβα, ο Ρόμπερτ Σέιμουρ Κόνγουεϊ το μεταφράζει ως 45 Χιλιόμετρα ή 28 Μίλια. Δεν είναι γνωστά πολλά στοιχεία για την οικογένεια του Βιργίλιου, ο πατέρας του ανήκε στο Γένος Βιργιλία και η μητέρα του στο γένος Μαγκία. Σύμφωνα με τον Κόνγουεϊ το γένος Βιργιλία σπάνια εμφανίζεται στην βόρεια Ιταλία, μόλις 8 φορές, πέρα από αυτές τις καταγραφές υπάρχουν άλλες δύο στην Βερόνα και το Καλβιζάνο.
Ο Κόνγουεϊ θεωρεί ότι η επιγραφή από το Καλβιζάνο έχει σχέση με μια ευγενή του Βιργίλιου, η πόλη βρισκόταν 30 Ρωμαϊκά μίλια από την Μάντοβα κάτι που ταιριάζει με τις περιγραφές του Πρόβου για τις Άνδεις. Η επιγραφή αναφέρεται πιθανότατα σε μια γυναίκα΄την Βιργιλία που ζητάει από κάποιες θεότητες να προστατεύσουν κάποια άλλη γυναίκα από τον κίνδυνο. Ο Ρόμπερτ Σέιμουρ Κόνγουεϊ σημειώνει ότι οι προσφορές αυτής της μορφής ήταν συνηθισμένες εκείνη την εποχή στην Ρώμη ιδιαίτερα από μητέρες που οι κόρες τους ήταν έτοιμες να γεννήσουν ή βρίσκονταν σε κίνδυνο. Υπάρχει άλλη μια επιγραφή της ίδιας μορφής στο Καλβιζάνο στην οποία μία γυναίκα ζητάει από τις θεότητες να προστατεύσουν την αδελφή της.

Τα πρώτα έργα 

Σε ηλικία 18 ετών βρίσκεται στη Ρώμη όπου σκόπευε αρχικά να σπουδάσει ρητορική, ιατρική και αστρονομία. Σύντομα το ενδιαφέρον του επικεντρώνεται στη φιλοσοφία και για τον λόγο αυτό επισκέπτεται τη Νάπολη όπου γίνεται μαθητής του επικούρειου φιλοσόφου Σείρωνα. Παράλληλα διδάσκεται και ελληνικά. Την ίδια εποχή ο Βιργίλιος ξεκινά να γράφει τα πρώτα του ποιήματα και σταδιακά αφοσιώνεται ολοένα και περισσότερο στην ποίηση. 
Επιστρέφοντας στη Ρώμη, ο Βιργίλιος συνδέεται φιλικά με τον Μαικήνα (Gaius Maecenas), πλούσιο Ρωμαίο, ευεργέτη των καλλιτεχνών και υπεύθυνο για την πολιτιστική προπαγάνδα υπέρ του νέου, αυτοκρατορικού καθεστώτος του Οκταβιανού. Από το 39 π.Χ. ο Βιργίλιος ανήκε στον κύκλο ποιητών του Μαικήνα και διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον Αύγουστο.

Στα σημαντικότερα πρώιμα έργα του Βιργίλιου, ανήκουν οι Εκλογές (Eclogae), μια συλλογή ποιημάτων βουκολικού περιεχομένου, γραμμένα την περίοδο 42-39 π.Χ. Μετά την ολοκλήρωση των Εκλογών, στο διάστημα 39-29 π.Χ., έγραψε τα Γεωργικά (Georgica), ένα αγροτικό ποίημα συνολικά τεσσάρων τόμων, αφιερωμένο στον Μαικήνα και στο οποίο περιγράφονται η ζωή και η εργασία των αγροτών της εποχής.

Αινειάδα 

Η Αινειάδα (Aeneis) αποτελεί το σημαντικότερο έργο του Βιργίλιου. Το προπαγανδιστικό αυτό έργο τού ανατέθηκε από τον πρώτο Ρωμαίο Αυτοκράτορα, τον Οκταβιανό, στον οποίο είχε γνωρίσει τον Βιργίλιο ο Μαικήνας. Η Αινειάδα αποτελεί έπος μεγάλης ιστορικής σημασίας, που επιπλέον καταξίωσε τον Βιργίλιο ως μείζονα ποιητή. Το έργο ολοκληρώθηκε σε διάστημα περίπου δέκα ετών και περιγράφει μέσα σε συνολικά δώδεκα τόμους το ηρωικό έπος του Αινεία, ο οποίος μετά την πτώση της Τροίας ταξιδεύει και φθάνει μετά από πολλές περιπέτειες στην Ιταλία, όπου και ιδρύει τη Ρώμη. Τα έξι πρώτα βιβλία της Αινειάδας είναι γραμμένα στο πρότυπο της Οδύσσειας του Ομήρου, ενώ τα υπόλοιπα έξι ακολουθούν το παράδειγμα της Ιλιάδας. Η Αινειάδα έχει χαρακτήρα ανεξάρτητο από τον Όμηρο. Τα ομηρικά ποιήματα είναι το πιο τέλειο φυσικό έπος και η Αινειάδα είναι μίμηση τους, αλλά συνάμα είναι δημιούργημα καινούργιο και προσωπικό. Ο Αινείας είναι ένας νέος τύπος επικού ήρωα που δεν εντάσσεται σε κανένα σχήμα, καθώς τυραννιέται από διλήμματα σχετικά με το ηρωικό πεπρωμένο του. Η Αινειάδα συμβόλισε ουσιαστικά την ιστορική αποστολή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και για το λόγο αυτό προωθήθηκε ως εθνικό έπος από το αυγούστειο καθεστώς.

Ο Βιργίλιος πέθανε το έτος 19 π.Χ., ενώ επισκεπτόταν την Ελλάδα. Κατά την επίσκεψή του στα Μέγαρα αρρώστησε από ελονοσία. Πέθανε στο σημερινό Μπρίντιζι, ενώ επέστρεφε στη Νάπολη. Στη διαθήκη του Βιργίλιου υπήρχε εντολή να μη δημοσιευτεί η ανολοκλήρωτη Αινειάδα, ωστόσο ο Οκταβιανός Αύγουστος διέταξε τη δημοσίευσή της με ελάχιστες παρεμβάσεις, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη αξία του έργου.

Φήμη 
Κατά τον Μεσαίωνα ο Βιργίλιος απέκτησε στην Ευρώπη τη φήμη μάντη και το όνομα του συνδέθηκε με μαγικές πρακτικές. Από την άλλη, η Αινειάδα διδασκόταν στα σχολεία ως βασικό λατινικό κείμενο και ο ίδιος ο Βιργίλιος θεωρούνταν προφήτης του χριστιανισμού, με βάση μία αναφορά του έργου του σε ένα αναμενόμενο παιδί που θα αλλάξει τον κόσμο.

Εργογραφία 
 Appendix Vergiliana (50 π.Χ) 
 Εκλογές (42 π.Χ) -- 10 βιβλία
 Γεωργικά (29 π.Χ) -- 4 βιβλία ― ελλην. μετάφρ. Κωνσταντίνος Θεοτόκης ("Κείμενα")
 Αινειάδα (19 π.Χ) -- 12 βιβλία
Σημείωση: Οι χρονολογίες είναι ενδεικτικές

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 H. J. ROSE, Ιστορία της λατινικής λογοτεχνίας, Τόμος Α΄, Μετάφραση Κ. Χ. Γρόλλιου, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα,1978, σελ.235-304 
 Francisco P. Adrados, Όμηρος και Βιργίλιος, Πλάτων, τομ. 51 (1999-2000), σελ. 24 - 29

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Έργα
 Αινειάδα με ελληνική μετάφραση - βιβλία Α', Β', Γ' και Δ'
 Sacred Texts: Classics: The Works of Virgil
 Latin Library: P. Vergilivs Maro

Βιογραφία
 Suetonius: The Life of Virgil 
 Vita Vergiliana
 Virgil.org: Aelius Donatus' Life of Virgil
 Βιογραφία  του Tenney Frank.

Σχόλια
 Virgil in Late Antiquity, the Middle Ages, and the Renaissance: an Online Bibliography
 Virgilmurder -- Ιστοσελίδα του Jean-Yves Maleuvre που υποστηρίζει πως ο Βιργίλιος δολοφονήθηκε από τον Αύγουστο.
 The Secret History of Virgil -- Περιέχει θρύλους γύρω από τον Βιργίλιο που αναπτύχθηκαν κατά τον Μεσαίωνα.

Αρχαίοι Ρωμαίοι διδακτικοί ποιητές
Ρωμαίοι ποιητές
ΛΟΑΤ πρόσωπα της Αρχαιότητας