Πρωθυπουργός

Πρωθυπουργός ονομάζεται στα κοινοβουλευτικά και ημιπροεδρικά συστήματα ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου. Είναι, δηλαδή, ο αρχηγός της κυβέρνησης και όχι του κράτους, ο οποίος είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή ο μονάρχης. 

Ως αξίωμα υφίσταται από πολύ παλιά στις συνταγματικές μοναρχίες της Ευρώπης πριν την εγκαθίδρυση των δημοκρατιών και την καταλυτική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του αξιώματος. Παρόλο που ένα κράτος μπορεί να είχε μοναρχικό πολίτευμα, η καθημερινή διακυβέρνηση ασκούνταν από συγκεκριμένο εκτελεστικό σώμα αποτελούμενο από υπουργούς ενώ το συντονισμό τους ανελάμβανε ένας υπουργός-συντονιστής, ο πρωθυπουργός. Αυτό το αξίωμα εμφανίζεται σε μοναρχικά πολιτεύματα ακόμα και σήμερα, όπως στη Σουηδία, τη Βρετανία και άλλες χώρες.

Σύμφωνα με ορισμένα προεδρικά συστήματα, όπως η Νότια Κορέα και το Περού, ο πρωθυπουργός δεν είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης. 

Οι μονάρχες της Αγγλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου διόριζαν υπουργούς στους οποίους έτρεφαν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη και οι οποίοι θεωρούνταν επικεφαλής της κυβέρνησης. Παραδείγματα αποτελούν ο Τόμας Κρόμγουελ υπό τον Ερρίκο Η΄ της Αγγλίας και οι μάγιστροι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αυτοί οι υπουργοί κατείχαν ποικίλες επίσημες θέσεις, αλλά ήταν κοινώς γνωστοί ως ο «πρώτος υπουργός» ή ο «πρωθυπουργός».

Η εξουσία τους εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από την προσωπική εύνοια του μονάρχη. Αν και η διαχείριση του κοινοβουλίου ήταν μια από τις απαραίτητες δεξιότητες για την ανάληψη αξιωμάτων, δεν εξαρτούταν από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την ανάληψη αυτού του θώκου. Αν και υπήρχε υπουργικό συμβούλιο, διοριζόταν εξ ολοκλήρου από τον μονάρχη και ο μονάρχης συνήθως προήδρευε στις συνεδριάσεις του.

Στα μέσα του 17ου αιώνα, μετά τον Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο, το Κοινοβούλιο ενίσχυσε τη θέση του σε σχέση με τον μονάρχη και στη συνέχεια απέκτησε περισσότερη δύναμη μέσω της Ένδοξης Επανάστασης του 1688 και της ψήφισης της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων το 1689. Ο μονάρχης δεν μπορούσε πλέον να θεσπίσει κανένα νόμο ή να επιβάλει φόρο χωρίς την άδειά του και έτσι η Βουλή των Κοινοτήτων έγινε μέρος της κυβέρνησης. Με αυτές τις κινήσεις, ο πρωθυπουργός αρχίζει να λαμβάνει τα περισσότερα από τα σημερινά του χαρακτηριστικά στα συστήματα που ομοιάζουν του συστήματος Γουεστμίνστερ.

Κατάλογοι πρωθυπουργών

Ευρώπη 
: 
 Κυβερνώντες Διοικητές του Αγίου Μαρίνου
 Κατάλογος Κυβερνώντων Διοικητών του Αγίου Μαρίνου

 Πρωθυπουργός της Αλβανίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αλβανίας

 Αρχηγός κυβερνήσεως της Ανδόρρας
 Κατάλογος αρχηγών κυβέρνησης της Ανδόρρας

 Πρωθυπουργός της Αρμενίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αρμενίας

 Καγκελάριος της Αυστρίας
 Κατάλογος καγκελαρίων της Αυστρίας

 Καρδινάλιος Υπουργός Εξωτερικών (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός του Βελγίου

 Κατάλογος πρωθυπουργών του Βελγίου

 Πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Βουλγαρίας

 Πρωθυπουργός της Γαλλίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Γαλλίας

 Καγκελάριος της Γερμανίας
 Κατάλογος Καγκελαρίων της Γερμανίας

 Πρωθυπουργός της Γεωργίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Δανίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Δανίας

 Πρωθυπουργός της Ελλάδας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ελλάδας

 Πρωθυπουργός της Εσθονίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Εσθονίας

 Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Ηνωμένου Βασιλείου

 Πρώτος Υπουργός και αναπληρωτής Πρώτος Υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρώτος Υπουργός της Ουαλίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Σκωτίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Σκωτίας

 Τίσεχ
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ιρλανδίας

 Πρωθυπουργός της Ισλανδίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ισλανδίας

 Πρωθυπουργός της Ισπανίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ισπανίας

 Πρωθυπουργός της Ιταλίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ιταλίας

 Πρωθυπουργός της Κροατίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Λετονίας

 Πρωθυπουργός της Λευκορωσίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Λευκορωσίας

 Πρωθυπουργός της Λιθουανίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός του Λιχτενστάιν
 Κατάλογος αρχηγών κυβέρνησης του Λιχτενστάιν

 Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Λουξεμβούργου

 Πρωθυπουργός της Μάλτας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Μάλτας

 Πρωθυπουργός του Μαυροβουνίου (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Μολδαβίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Υπουργός Επικρατείας του Μονακό (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Νορβηγίας
 Κατάλογος αρχηγών κυβέρνησης της Νορβηγίας

 Πρωθυπουργός της Ολλανδίας

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ολλανδίας

 Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ουγγαρίας

 Πρωθυπουργός της Ουκρανίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ουκρανίας

 Πρωθυπουργός της Πολωνίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Πολωνίας

 Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Πορτογαλίας

 Πρωθυπουργός της Ρουμανίας

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ρουμανίας

 Υπουργός του Κράτους της Ρωσικής Ομοσπονδίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Σερβίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Σλοβακίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Σλοβενίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Σουηδίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Σουηδίας

 Πρωθυπουργός της Τσεχικής Δημοκρατίας (συμπεριλαμβάνεται κατάλογος αξιωματούχων)

 Πρωθυπουργός της Φινλανδίας

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Φινλανδίας

Άλλες χώρες 
: 

 Πρωθυπουργός της Αγίας Λουκίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αγίας Λουκίας

:

 Πρωθυπουργός του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδινών

 Κατάλογος πρωθυπουργών του Αγίου Βικεντίου και Γρεναδινών

:

 Πρωθυπουργός του Αγίου Μαρτίνου Ολλανδίας

 Κατάλογος πρωθυπουργών του Αγίου Μαρτίνου Ολλανδίας

:

 Πρωθυπουργός του Αγίου Χριστόφορου και Νέβις

 Κατάλογος πρωθυπουργών του Αγίου Χριστόφορου και Νέβις

 Πρωθυπουργός της Αιγύπτου

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αιγύπτου

 Πρωθυπουργός της Αιθιοπίας

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αιθιοπίας

 Πρωθυπουργός της Αϊτής
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αϊτής

 Πρωθυπουργός Ακτής Ελεφαντοστού
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Ακτής Ελεφαντοστού

 Πρωθυπουργός της Αλγερίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αλγερίας

 Πρωθυπουργός της Αμπχαζίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αμπχάζιας

 Πρωθυπουργός του Ανατολικού Τιμόρ
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Ανατολικού Τιμόρ

 Πρωθυπουργός της Ανγκόλας
 Κατάλογος Πρωθυπουργών της Αγκόλας

 Πρωθυπουργός της Αντίγκουα και Μπαρμπούντα
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αντίγκουα και Μπαρμπούντα

 Πρωθυπουργός της Αργεντινής
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αργεντινής

 Πρωθυπουργός της Αρούμπα

 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αρούμπα

 Πρωθυπουργός του Αρτσάχ
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Αρτσάχ

 Πρωθυπουργός της Αυστραλίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Αυστραλίας

 Πρωθυπουργός του Αφγανιστάν
 Κατάλογος ηγετών του Αφγανιστάν

 Πρωθυπουργός του Βανουάτου

 Κατάλογος Πρωθυπουργών του Βανουάτου

 Πρωθυπουργός των Βερμούδων
 Κατάλογος πρωθυπουργών των Βερμούδων

 Πρωθυπουργός του Βιετνάμ
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Βιετνάμ

 Πρωθυπουργός της Βραζιλίας
 Κατάλογος πρωθυπουργών της Βραζιλίας

Δείτε επίσης 
 Κατάλογος Πρωθυπουργών της Ελλάδας
 Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας

Παραπομπές

 
Θέσεις εξουσίας
Δημοκρατία