Κύπελλο Ισπανίας (ποδόσφαιρο ανδρών)

Το Κύπελλο Ισπανίας (ισπανικά: Copa del Rey, που σημαίνει Κύπελλο του Βασιλιά) είναι ετήσια ποδοσφαιρική διοργάνωση της Ισπανίας που είναι η δεύτερη σε σημασία μετά το ισπανικό πρωτάθλημα. Το πλήρες όνομα της διοργάνωσης είναι Campeonato de España – Copa de Su Majestad el Rey (Πρωτάθλημα της Ισπανίας – Κύπελλο της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλιά). Πολυνίκης του θεσμού με 31 τρόπαια είναι η Μπαρτσελόνα ενώ παράλληλα μαζί με τις Αθλέτικ Μπιλμπάο και Ρεάλ Μαδρίτης κατέχουν το ρεκόρ συνεχόμενων κατακτήσεων με 4. 

Υπεύθυνη για τη διεξαγωγή της διοργάνωσης είναι η Βασιλική Ισπανική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (RFEF).

Ιστορία 
Το 1902, έπειτα από πρόταση του Carlos Padrós, μεταγενέστερα προέδρου της «ΦΚ Μαδρίτης» (της μετέπειτα Ρεάλ Μαδρίτης), διοργανώθηκε ένα ποδοσφαιρικό τουρνουά για τον εορτασμό της στέψης του βασιλιά Αλφόνσου ΙΓ΄. Τέσσερις ακόμα ομάδες υιοθέτησαν την ιδέα: η Μπαρτσελόνα, η Κλαμπ Βισκάγια (μία εκ των ομάδων που συνενώθηκαν μεταγενέστερα για τη δημιουργία της Αθλέτικ Μπιλμπάο), η Κλαμπ Εσπανιόλ και η Νιου Φουτμπόλ της Μαδρίτης. Το κύπελλο αυτό που κατέκτησε η Κλαμπ Βισκάγια, μολονότι εκτίθεται στην τροπαιοθήκη της Αθλέτικ Μπιλμπάο, δεν αναγνωρίζεται από την Ισπανική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου, θεωρείται δε απλώς ως ο πρόδρομος του επίσημου θεσμού, η διενέργεια του οποίου χρονολογείται από το 1903 και εντεύθεν.
Το Ισπανικό Κύπελλο ποδοσφαίρου συνδέθηκε εξ αρχής με τον ανώτατο άρχοντα της χώρας. Γι’ αυτό στη συνέχεια πήρε διάφορες ονομασίες, ανάλογα με την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στην Ισπανία, πριν πάρει τη σημερινή, όπως: 
 Copa de Su Majestad El Rey Alfonso XIII: «Κύπελλο της αυτού μεγαλειότητος του Βασιλιά Αλφόνσου ΙΓ'».
 Copa del Ayuntamiento de Madrid: «Κύπελλο του Δήμου της Μαδρίτης». 
 Copa del Presidente de la República: «Κύπελλο του Προέδρου της Δημοκρατίας».
 Copa de España: «Κύπελλο Ισπανίας».
 Copa de Su Excelencia El Generalísimo: «Κύπελλο της Εξοχότητας» (ενν. του Φράνκο).
 Copa del Generalísimo: «Κύπελλο του Αρχιστρατήγου» (ενν. Φράνκο).

Ιδιομορφίες 

 Το 1904 η Αθλέτικ Μπιλμπάο πήρε το κύπελλο χωρίς να αγωνιστεί, διότι δεν κατέβηκε στον τελικό η αντίπαλός της Κλαμπ Εσπανιόλ Μαδρίτης.
 Το 1910 και το 1913 διοργανώθηκαν δυο τουρνουά Κυπέλλου από τις δυο αντίπαλες ομοσπονδίες: το Copa UECF (Unión Española de Clubs de Fútbol) και το Copa FEF (Federación Española de Fútbol). Έτσι για τις χρονιές αυτές καταγράφονται δυο κυπελλούχοι.
 Το 1937, κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου στην περιοχή των Δημοκρατικών διοργανώθηκε το Copa de España Libre (Κύπελλο της Ελεύθερης Ισπανίας), το οποίο κατέκτησε η Λεβάντε. Η διοργάνωση δεν αναγνωρίζεται επισήμως.
 Το 1938 δεν διεξήχθη η διοργάνωση λόγω του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου.

Τελικοί

Τίτλοι ανά σύλλογο 

Σημειώσεις
 Το 1907 η Κλαμπ Βισκάγια συμμετείχε στον τελικό ως μεικτή των ομάδων Αθλέτικ Μπιλμπάο και Ουνιόν Βισκάινο.
 Η Ρεάλ Μαδρίτης ονομαζόταν ΦΚ Μαδρίτης μέχρι το 1920, καθώς και την περίοδο 1931–1939.
 Η Σαν Σεμπαστιάν ΦΚ (1905) συμμετείχε και κατέκτησε το κύπελλο του 1909 ως Κλαμπ Σικλίστα και είναι η ομάδα από την οποία προήλθε η Ρεάλ Σοσιεδάδ τον Σεπτέμβριο του 1909. Η Ρεάλ Σοσιεδάδ συμμετείχε στον τελικό του 1910 ως Βασκόνια.
 Η Ρασίνγκ Ιρούν (1908) συγχωνεύτηκε με την Ιρούν Σπόρτινγκ (1902) το 1915 και δημιούργησαν την Ρεάλ Ουνιόν.
 Η Ρεάλ Βίγο Σπόρτινγκ (1905) συγχωνεύτηκε με την Ρεάλ Φορτούνα Βίγο (1908) το 1923 και δημιούργησαν την Θέλτα.

Στην ιστορία του θεσμού έχουν χρησιμοποιηθεί 12 αυθεντικά τρόπαια. Εκτός από το σημερινό τρόπαιο, τα 11 προηγούμενα έχουν απονεμηθεί μόνιμα στις εξής ομάδες:
 Μπαρτσελόνα: 4
1928: 5 κατακτήσεις
1953: 3 συνεχόμενες κατακτήσεις
1971: 5 κατακτήσεις
1990: 5 κατακτήσεις
 Αθλέτικ Μπιλμπάο: 3
1916: 3 συνεχόμενες κατακτήσεις
1932: 3 συνεχόμενες κατακτήσεις
1945: 3 συνεχόμενες κατακτήσεις
 Κλαμπ Βισκάγια: 1
1902: πρώτο τρόπαιο
 Ρεάλ Μαδρίτης: 1
1907: 3 συνεχόμενες κατακτήσεις
 Σεβίλλη ΦΚ: 1
1939: παραχώρηση από τον Φρανθίσκο Φράνκο
 Ατλέτικο Μαδρίτης: 1
1976: δόθηκε λόγω αλλαγής της κυβέρνησης και του τροπαίου

Σημειώσεις 
  Η αντίπαλος Εσπανιόλ Μαδρίτης δεν εμφανίστηκε στον τελικό.
  Κύπελλο της Ισπανικής Ένωσης Ποδοσφαιρικών Ομάδων.
  Κύπελλο της Ισπανικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα
 Τελικοί Κυπέλλου Ισπανίας στο RSSSF 

Ι