Πρωτάθλημα Ελλάδας καλαθοσφαίρισης γυναικών

Η Α1 Εθνική Κατηγορία Καλαθοσφαίρισης Γυναικών αποτελεί τη σημαντικότερη διοργάνωση πρωταθλήματος γυναικείας καλαθοσφαίρισης σε πανελλαδικό επίπεδο. Διοργανώνεται και υπάγεται στη δικαιοδοσία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης. Η συγκεκριμένη διοργάνωση γεννήθηκε κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, έχοντας αλλάξει διάφορα ονόματα και μορφές. Πολυνίκης του θεσμού είναι ο Σπόρτιγκ Αθηνών, ενώ τρέχων πρωταθλητής είναι ο Ολυμπιακός.

Ιστορικά στοιχεία 
Το πρώτο Πανελλήνιο πρωτάθλημα διεξήχθη το 1967, όταν οι πρωταθλητές Αθήνας-Πειραιά (Πειραϊκός) και Θεσσαλονίκης (Ηρακλής), αναμετρήθηκαν στις 19 Νοεμβρίου σε μονό αγώνα που διεξήχθη στο γυμναστήριο της ΧΑΝΘ. Ο Ηρακλής επικράτησε με 25-22 κι αναδείχθηκε Πρωταθλητής Ελλάδας. Υπάρχει αναφορά για πανελλήνια διοργάνωση και το 1966 με πρωταθλητή τον Ηρακλή.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΟΚ, το Ελληνικό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών έκανε πρεμιέρα κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 με διοργανώτρια την Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών (ΕΟΑΠ). Η επίσημη ονομασία του ήταν «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών». Από την αγωνιστική περίοδο 1969-70 η ευθύνη της διοργάνωσης του θεσμού πέρασε στη νεοσύστατη Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ).

Κατά την αγωνιστική περίοδο 1984-85 το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα μετονομάστηκε σε «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α' Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών», ενώ ταυτόχρονα δημιουργήθηκε νέο πρωτάθλημα, δεύτερο ιεραρχικά, με την επωνυμία «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Β' Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» (το δεύτερο καταργήθηκε το 2003-04).

Την αγωνιστική περίοδο 1997-98 με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης δημιουργήθηκαν νέες Εθνικές Κατηγορίες για το γυναικείο μπάσκετ οι οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα και αυτές είναι:
«Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α1 Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών»
«Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α2 Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» 

Τον Ιούνιο του 2009 η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ανακοίνωσε πως από την αγωνιστική περίοδο 2010-11 ο αριθμός των ομάδων που θα λαμβάνουν μέρος στα πρωταθλήματα της Α1 και καθενός από τους δύο ομίλους της Α2 Γυναικών, θα μειωθεί από 14 σε 12.

Την 1η Ιουλίου 2009 ανακοινώθηκε από την Ομοσπονδία πως πλέον οι ομάδες που θα συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της Α1 θα έχουν το δικαίωμα να περιλαμβάνουν στο ρόστερ τους μέχρι τρεις ξένες παίκτριες, δηλ. μια κοινοτική και δύο από χώρες εκτός Ευρώπης.

Σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010 αποφασίστηκε η διεξαγωγή πλέι-οφ και πλέι-άουτ κατά τη λήξη της εκάστοτε αγωνιστικής περιόδου. Συγκεκριμένα ο σύλλογος που θα τερματίζει στην κορυφή της βαθμολογικής κατάταξης θα αναμετράται με τον τέταρτο και ο δεύτερος με τον τρίτο. Παράλληλα, όσες ομάδες βρεθούν στις θέσεις 8-11 θα διαγωνίζονται μεταξύ τους για το ποια θα κερδίσει το εισιτήριο της παραμονής, ενώ η 12η ομάδα θα υποβιβάζεται απευθείας στην Α2 Εθνική Κατηγορία.

Πρωταθλήτριες 
Ακολουθούν αναλυτικά οι ομάδες που κατέκτησαν την πρώτη θέση στο θεσμό από το 1968 μέχρι σήμερα.

*Η διοργάνωση του 1967 δεν αναγνωρίζεται από την ΕΟΚ.

Οι τελικοί και μικροί τελικοί των play off 
Τα play off καθιερώθηκαν την περίοδο 2010-11.

 με μαύρο σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το μειονέκτημα
 με  σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το πλεονέκτημα

Διακρίσεις ανά σύλλογο 

Τις περισσότερες διακρίσεις στο θεσμό κατέχει σήμερα ο Α.Ο. Σπόρτιγκ με 21 στο σύνολο. Ολική ήταν η επικράτηση του συλλόγου κατά την περίοδο που ο θεσμός έφερε το όνομα «Α' Εθνική Κατηγορία» με εξαίρεση μόλις μία χρονιά. Τωρινή κάτοχος του πρωταθλήματος Ελλάδος είναι η ομάδα του Ολυμπιακού.

Σύνολο τίτλων

Συμμετοχές ομάδων στην Α' και Α1 Εθνική κατηγορία (1984-2023) 
Η Εθνική κατηγορία καθιερώθηκε την περίοδο 1984-1985, κι έκτοτε έχουν διεξαχθεί 39 διοργανώσεις. Τις περισσότερες συμμετοχές, 38, έχει ο Παναθηναϊκός, ενώ ακολουθεί ο Σπόρτιγκ με 27 συμμετοχές. Συνολικά 70 σύλλογοι έχουν αγωνιστεί στην Α' και Α1 Εθνική κατηγορία. Με γαλάζιο χρώμα είναι οι ομάδες που μετέχουν στο πρωτάθλημα της περιόδου 2022-2023.

Δείτε επίσης 
 Κύπελλο Ελλάδος καλαθοσφαίρισης γυναικών
Ελληνικές ομάδες καλαθοσφαίρισης στις διεθνείς διοργανώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Επίσημη ιστοσελίδα Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης

Πρωταθλημα Γυναικες Α1
 
 
Καλαθοσφαίριση