Λεβ Γιάσιν

Ο Λεβ Ιβάνοβιτς Γιάσιν (, 22 Οκτωβρίου 1929 – 20 Μαρτίου 1990) ήταν Σοβιετικός ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν στη θέση του τερματοφύλακα. Θεωρούμενος ως ο καλύτερος στην θέση του όλων των εποχών, ψηφίστηκε ως ο κορυφαίος από τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου (IFFHS), τόσο του 20ού αιώνα, όσο και όλων των εποχών το 2021. Ψηφίστηκε 10ος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα και ο μόνος τερματοφύλακας σε ειδική ψηφοφορία μεταξύ των νικητών της Χρυσής Μπάλας που διοργάνωσε το γαλλικό περιοδικό France Football το 1999.  Είναι ο μόνος τερματοφύλακας που έχει κερδίσει το βραβείο της Χρυσής Μπάλας.

Βιογραφία 

Ο Γιασίν γεννήθηκε στη Μόσχα σε οικογένεια βιομηχανικών εργατών. Ήταν μόλις 12 ετών όταν το καλοκαίρι του 1942 κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, άρχισε να δουλεύει ως βοηθός σε εργαστήριο μετάλλου. Τα παιδικά του χρόνια ήταν φτωχικά με το Δευτέρο Παγκόσμιο Πόλεμο να έχει ξεσπάσει και η οικογένειά του μετακόμισε στο Ουλιάνοβσκ, 800 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Η πόλη είχε επιλεγεί από το εργοστάσιο πυρομαχικών για την ανακατασκευή του στο οποίο εργάστηκε ο πατέρας του. Αργότερα και ο ίδιος δούλεψε στην ίδια μονάδα, αρχικά βοηθώντας στην εκφόρτωση βαγονιών. Το 1944 επέστρεψε στη Μόσχα, αλλά η ρουτίνα του εργοστασίου συνεχίστηκε.

Καριέρα σε συλλόγους 
Από την παιδική του ηλικία αγάπησε το ποδόσφαιρο. Δεν είχε πραγματική μπάλα, έτσι την έφτιαχναν από κουρέλια δεμένα με σχοινιά. Ξεκίνησε ως τερματοφύλακας χόκεϊ επί πάγου στην ομάδα του εργοστασίου, κερδίζοντας μάλιστα και ένα πρωτάθλημα. 
Στα 17 έπρεπε να αντικαταστήσει τον τερματοφύλακα της ομάδας ποδοσφαίρου, κάνοντας τα πρώτα του βήματα στο άθλημα. Το 1949 προσχώρησε στην ομάδα Ντιναμό Μόσχας που σχετίζεται με το σοβιετικό υπουργείο αστυνομίας και ασφάλειας, στην οποία συνέχισε σε ολόκληρη την καριέρα του. Αρχικά ήταν αναπληρωματικός και παρέμεινε στον πάγκο για περίπου τέσσερα χρόνια και η απογοήτευση του ήταν μεγάλη σε σημείο που σκόπευε να εγκαταλείψει το ποδόσφαιρο προτιμώντας το χόκεϊ.

Το 1953 ο τραυματισμός του βασικού τερματοφύλακα της ομάδας και της Εθνικής τον έφερε στο προσκήνιο κερδίζοντας 5 πρωταθλήματα Σοβιετικής Ένωσης και τρία Κύπελλα. Στο ντεμπούτο του, ένα φιλικό, δέχθηκε ένα γκολ που σημείωσε ο αντίπαλος τερματοφύλακας. Ήταν κάτι που θα έπρεπε να αποφύγει ακόμη και σε αυτό το πρώιμο στάδιο. Εμφανίστηκε μόνο σε άλλες δύο περιπτώσεις εκείνη τη σεζόν, και οι δύο στο πρωτάθλημα. Σταδιακά στη Ντιναμό απέδειξε το εκπληκτικό ταλέντο του και αυτό τον οδήγησε στην Εθνική όπου από εκεί τον έμαθε και ο υπόλοιπος κόσμος. Το 1962 οι εμφανίσεις του στο Παγκόσμιο Κύπελλο και ο αποκλεισμός από τη γηπεδούχο Χιλή έτυχαν αρνητικής κριτικής από τους φιλάθλους της πατρίδας του. Όμως, στο πρωτάθλημα της Σοβιετικής Ένωσης του 1963 δέχθηκε μόνο 7 γκολ σε 27 αγώνες, γεγονός που τον οδήγησε στην κατάκτηση της Χρυσής Μπάλας εκείνη τη χρονιά.

Σε 358 αγώνες πρωταθλήματος δε δέχτηκε γκολ στα 204, ενώ απέκρουσε συνολικά τουλάχιστον 150 πέναλτι.
Ήταν γνωστός για τον αθλητικότητά του, την άριστη θέση, το υψηλό του ανάστημα, την ανδρεία, την επιβλητική παρουσία του απέναντι στους αντίπαλους και το ακροβατικά αντανακλαστικά. Όμως το βασικό του πλεονέκτημα ήταν η ικανότητα να προβλέπει τις ενέργειες του αντιπάλου και να παίρνει τη σωστή θέση εκ των προτέρων στο τέρμα. Έφερε επανάσταση στη θέση του τερματοφύλακα επιβάλλοντας την εξουσία του σε ολόκληρη την άμυνα. Με τη φωνητική του παρουσία στον κίνδυνο ενός γκολ, έδινε εντολές στους αμυντικούς του, έβγαινε από τη γραμμή του για να αναχαιτίσει επιτιθέμενους. Ήταν ο πρώτος τερματοφύλακας που απομακρυνόταν της εστίας του για να βοηθήσει και την ανάπτυξη του παιχνιδιού της ομάδας του, γεγονός που τον ανήγαγε σε πρωτοπόρο και από τους επιδραστικους στην ιστορία του αθλήματος.

Ο Γιασίν συνήθιζε να αγωνίζεται με μαύρη εμφάνιση και μαύρα γάντια και «σκέπαζε» την εστία του με τις τοποθετήσεις και τις αλτικές του ικανότητες, ενώ συνήθιζε να αγωνίζεται με μαύρη εμφάνιση και μαύρα γάντια.
Από αυτά του έδωσαν παρατσούκλια όπως «μαύρη αράχνη», «μαύρο χταπόδι», «μαύρος πάνθηρας» κ.ά.

Διεθνής καριέρα 
Αγωνίστηκε για πρώτη φορά με την Εθνική της Σοβιετικής Ένωσης το 1954.
Το 1956 κέρδισε στους Ολυμπιακούς Αγώνες το χρυσό μετάλλιο δεχόμενος δύο γκολ σε πέντε αγώνες (πέμπτος στην ψηφοφορία της Χρυσής Μπάλας εκείνη τη χρονιά), ενώ είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1960.

Σαν μέλος της ομάδας της Σοβιετικής Ένωσης πήρε μέρος στις διοργανώσεις Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 (αποκλείστηκε στον προημιτελικό από τη Σουηδία έχοντας πραγματοποιήσει εξαιρετικές εμφανίσεις συμπεριλαμβανόμενος στη καλύτερη ενδεκάδα του τουρνουά), 1962 (αποκλείστηκε στον προημιτελικό από τη Χιλή), και 1966 (τέταρτη θέση). Το 1970 ταξίδεψε στις ΗΠΑ για το Παγκόσμιο Κύπελλο, όμως ήταν 40 ετών και ο ρόλος του ήταν πιο πολύ αυτός του βοηθού προπονητή παρά του παίκτη μιας και ήταν η τρίτη επιλογή της ομάδας ως τερματοφύλακας. Συνολικά συμμετείχε σε 13 αγώνες Παγκοσμίου Κυπέλλου και δέχθηκε 17 γκολ (τέσσερα παιχνίδια χωρίς να δεχθεί γκολ).

Κλείνοντας τη διεθνή του σταδιοδρομία είχε 78 συμμετοχές έχοντας δεχτεί 70 τέρματα. Το τελευταίο του παιχνίδι το έδωσε το 1971 με τη Ντιναμό Μόσχας απέναντι σε ομάδα επίλεκτων της 
στο Στάδιο Λουζνικί της Μόσχας (αποτέλεσμα 2–2). Σε αυτό το παιχνίδι παρευρέθησαν πάνω από 100.000 θεατές για να τον δουν να αγωνίζεται για τελευταία φορά. Μερικοί από τους παίκτες που τον τίμησαν σε αυτό το παιχνίδι του ήταν οι Πελέ, Εουσέμπιο, Γκερντ Μίλερ και Φραντς Μπεκενμπάουερ. Ο Πελέ τον θεωρούσε το «για πάντα νούμερο ένα».
Μία από τις καλύτερες εμφανίσεις του έκανε το 1963 ως μέλος της «επίλεκτης ενδεκάδας κόσμου» απέναντι στην Εθνική Γαλλίας στο Παρκ ντε Πρενς, καθώς έκανε εντυπωσιακές αποκρούσεις. Το 1963 έγινε ο πρώτος και μοναδικός τερματοφύλακας στον κόσμο που κέρδισε το βραβείο του καλύτερου Ευρωπαίου ποδοσφαιριστή. Στις 23 Οκτωβρίου 1963 συμμετείχε ως μέλος της Μικτής Κόσμου στον αγώνα απέναντι στην Εθνικής Αγγλίας για τον εορτασμό των 100 χρόνων της αγγλικής ποδοσφαιρικής ιστορίας μαζί με τους Αλφρέδο Ντι Στέφανο, Φέρεντς Πούσκας, Ρεϊμόν Κοπά, Εουσέμπιο, Φρανσίσκο Χέντο, Ντζάλμα Σάντος, Γιόζεφ Μάζοπουστ, Ντένις Λόου, Ούβε Ζέελερ κα. Αγωνίστηκε μόνο στο πρώτο ημίχρονο λόγω τραυματισμού, χωρίς να δεχθεί γκολ (τελικό αποτέλεσμα 2–1 υπέρ των Άγγλων). Επίσης, ήταν τερματοφύλακας της Μικτής Ευρώπης στον αγώνα προς τιμή του Στάνλεϊ Μάθιους στις 28 Απριλίου 1965. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των εφημερίδων, είχε πολύ καλή απόδοση χωρίς την οποία πιθανότατα η ομάδα του θα είχε χάσει.

Συνολικά αγωνίστηκε σε 812 παιχνίδια στην καριέρα του από τους οποίους σε 480 χωρίς να δεχτεί γκολ.
Μετά το τέλος της καριέρας του προπόνησε ομάδες σε μικρά πρωταθλήματα της Φινλανδίας.

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση 
Το διάστημα 1981–1989 ήταν Αντιπρόεδρος της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της ΕΣΣΔ. Το 1986 έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής που τιμήθηκε με την είσοδο του στο Ολυμπιακό Τάγμα (Silver Olympic Order), την ύψιστη αθλητική τιμή. Δύο χρόνια αργότερα τιμήθηκε και από τη FIFA (ένας από τους πρώτους) με την ανώτατη διάκριση του αθλήματος, το Τάγμα Αξίας.
Το ένα του πόδι ακρωτηριάστηκε έπειτα από τραυματισμό στο γόνατο. Εξ αιτίας, όμως, επιπλοκών απεβίωσε το 1990. Στο γήπεδο της Ντιναμό ένα άγαλμά του διακοσμεί τον περιβάλλοντα χώρο. Αγάλματά του υπάρχουν ακόμα στη Μόσχα και στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

Το 1998 η FIFA τον εξέλεξε στην καλύτερη ενδεκάδα του 20ού αιώνα. 
Το 2000 η Παγκόσμια Ομοσπονδία τον ανακήρυξε σε «Τερματοφύλακα του 20ού Αιώνα». Το 2003 επελέγη από τη Ρωσική Ποδοσφαιρική Ένωση ως ο «χρυσός παίκτης» της για τον εορτασμό των 50 χρόνων της ΟΥΕΦΑ.
Το 2011 ήταν ο πρώτος τερματοφύλακας που έγινε μέλος και από τα 15 πρώτα μέλη που εισήχθησαν στην Αίθουσα Φήμης του Ποδοσφαίρου (Salón de la Fama del Fútbol) στην Πατσούκα, της πολιτείας Ιδάλγο του Μεξικού. Από το 1994 η FIFA ονόμασε το βραβείο για τον καλύτερο τερματοφύλακα του εκάστοτε Παγκοσμίου Κυπέλλου Κύπελλο ως Βραβείο Λεβ Γιάσιν (Lev Yashin Award). Από το 2019 το γαλλικό περιοδικό France Football ονόμασε το ετήσιο βραβείο για τον κορυφαίο τερματοφύλακα του κόσμου με το όνομά του ( Yashin Trophy).

Το 2018 ο Γκόρντον Μπανκς, ψηφισμένος ως δεύτερος καλύτερος του 20ού αιώνα από την IFFHS, δήλωσε ότι ο Γιασίν είναι ο καλύτερος τερματοφύλακας όλων των εποχών χωρίς αμφιβολία.

Άλλα στοιχεία
 Για γούρι έπαιρνε μαζί του δύο καπέλα σε κάθε αγώνα και το ένα το άφηνε πίσω από το τέρμα του ενώ το άλλο το φορούσε στο κεφάλι του
 Αν και ήταν ιδιαιτέρα αθλητικός όταν ρωτήθηκε για το μυστικό της επιτυχίας του δήλωσε:«Ένα τσιγάρο για να καλμάρουν τα νεύρα και ένα ποτό για να σφίξουν οι μύες».

Τίτλοι 

Ντιναμό Μόσχας
 Πρωτάθλημα ΕΣΣΔ χόκεϊ επί πάγου : 1953
 Πρωτάθλημα ΕΣΣΔ (5) : 1954, 1955, 1957, 1959, 1963
 Κύπελλο ΕΣΣΔ (3) : 1953, 1957, 1970

Σοβιετική Ένωση
 Ολυμπιακό χρυσό μετάλλιο : 1956
 Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα : 1960

Ατομικές διακρίσεις 

 Ευρωπαίος Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς, Βραβείο «Χρυσή Μπάλα» (1963)
 Καλύτερος τερματοφύλακας της ΕΣΣΔ (3) : 1960, 1963, 1966
 Ευρωπαίος τερματοφύλακας της χρονιάς (με βάση την κατάταξη Ballon d'Or) (9) : 1956, 1957, 1959, 1960, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966
 Καλύτερη Ομάδα Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος (2) : 1960, 1964
 FIFA XI (2) : 1963, 1968
 Καλύτερη Ομάδα όλων των εποχών στο Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA : 1994
 FIFA Ομάδα-όνειρο Παγκοσμίων Κύπελλων : 2002
 Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα 
 IFFHS : Παγκόσμια Ομάδα του XXού αιώνα
 IFFHS : Καλύτερος τερματοφύλακας του 20ού αιώνα 
 IFFHS legends
 World Soccer περιοδικό World XI (4) : 1963, 1964, 1966, 1967
 World Soccer περιοδικό : Καλύτεροι XI όλων των εποχών 2013
 World Soccer περιοδικό : Οι 100 μεγαλύτεροι ποδοσφαιριστές του 20ού αιώνα 
 Καλύτερος Τερματοφύλακας του Αιώνα της FIFA, και μέλος της Ενδεκάδας (ΧΙ) του Αιώνα της FIFA (2000) 
 Χρυσός Παίκτης της Ρωσίας από την Ποδοσφαιρική Ένωση της Ρωσίας, ως ο πιο εξέχων παίκτης τους τα τελευταία 50 χρόνια (Νοέμβριος 2003) για τον εορτασμό του Ιωβηλαίου της UEFA
 France Football : Ballon d'or Dream Team (2020)
 IFFHS Παγκόσμια Ομάδα - Όνειρο Όλων των Εποχών : 2021 
 Χρυσό μετάλλιο «του σφυριού και του δρεπανιού» (αστέρι) του Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργατιάς μαζί με το Τάγμα του Λένιν (ισάξιο με το στρατιωτικό βραβείο «Ήρωας της ΕΣΣΔ») (1989)

Τιμές

  Τάγμα Αξίας της FIFA (Ordre du mérite de la FIFA) : 1984

  Ολυμπιακό Τάγμα (Olympic Order) : 1986

  Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας (Орден Трудового Красного Знамени) : 1957

  Τάγμα του Λένιν (Орден Ленина) : 1967

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Soccer in sun and shadow - Eduardo H. Galeano and Mark Fried (tr.) ISBN 1859844235
 Λεβ Γιασίν, ο απόρθητος 

Σοβιετικοί ποδοσφαιριστές
Τερματοφύλακες ποδοσφαιριστές
Τερματοφύλακες ποδοσφαιριστές που έχουν βάλει γκολ
Σοβιετικοί Ολυμπιονίκες
Ποδοσφαιριστές Εθνικής ΕΣΣΔ
Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ντιναμό Μόσχας
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1970
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1966
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1962
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1958
Ποδοσφαιριστές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 1964
Ποδοσφαιριστές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος 1960
Νικητές Χρυσής Μπάλας
Παίκτες νικητές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου
Χρυσοί Παίκτες ΟΥΕΦΑ
Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα
Μέλη του Τάγματος της Αξίας της FIFA
Μέλη Ολυμπιακού Τάγματος
Αποδέκτες του Τάγματος του Λένιν
Αποδέκτες του Τάγματος του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας