Δημήτριος ο Πολιορκητής

Ο Δημήτριος Α΄ ο Πολιορκητής (337 π.Χ. – 283 π.Χ.) ήταν ένας από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ιστορικό πρόσωπο κατά τους αιματηρούς πολέμους που ξέσπασαν γύρω από την επικράτηση στα εδάφη της Ανατολικής Μεσογείου μετά τον θάνατο του Μακεδόνα στρατηλάτη.

Ήταν γιος του επιφανούς στρατηγού του Αλεξάνδρου, Αντίγονου του Μονόφθαλμου, στρατεύματα του οποίου διοίκησε και την ασιατική αυτοκρατορία του οποίου αποπειράθηκε να επανακτήσει. Αφού απέτυχε να νικήσει τον Πτολεμαίο, Σατράπη της Αιγύπτου το 312 π.Χ., και τους Ναβαταίους Άραβες λίγο αργότερα, ο Δημήτριος κατέκτησε την Αθήνα από τον Κάσσανδρο το 307 π.Χ., ενώ το 306 π.Χ. υποχρέωσε σε ταπεινωτική ήττα τον Πτολεμαίο στη Σαλαμίνα της Κύπρου. Οι επιδόσεις του στην ανεπιτυχή Πολιορκία της Ρόδου το 305 π.Χ. του έδωσαν την επωνυμία «ο Πολιορκητής». Κατόπιν πολέμησε στο πλευρό του Αντίγονου στην καθοριστική Μάχη της Ιψού το 301 π.Χ., όπου ο πατέρας του έχασε τη ζωή του. Ο Δημήτριος διατήρησε εδάφη στον ελληνικό χώρο και αφού έθεσε και πάλι την Αθήνα υπό τη σφαίρα επιρροής του, έγινε τελικά κύριος της Μακεδονίας το 294 π.Χ.. Κυβέρνησε συνολικά για έξι χρόνια, μέχρι που έχασε τον θρόνο του από τους ανταγωνιστές του, Λυσίμαχο και Πύρρο. Ο Δημήτριος εξεστράτευσε στην Ασία, όπου και παραδόθηκε τελικά στον Σέλευκο τον Νικάτορα το 285 π.Χ. Πέρασε την υπόλοιπη ζωή του σε αιχμαλωσία στη Συρία, όπου και απεβίωσε το 283 π.Χ. στην ηλικία των 54 ετών.

Όταν πραγματοποιούσε επιθέσεις ήταν αρκετά ικανός στην κατασκευή πολιορκητικών μηχανών, ο Δημήτριος έμεινε στην ιστορία για τις εντυπωσιακού μεγέθους και φιλοδοξίας εκστρατείες που διεξήγαγε.

Βιογραφικά στοιχεία

Οικογενειακό περιβάλλον 
Ο Δημήτριος ήταν γιος του αξιωματικού του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Αντιγόνου Α' του Μονόφθαλμου και της (πολύ μικρότερής του) Στρατονίκης, κόρης του επιφανούς Μακεδόνα Κορράγου. Ο νεότερος αδελφός του, Φίλιππος, γεννήθηκε στις Κελαινές, πρωτεύουσα της Μείζονος Φρυγίας, καθώς η Στρατονίκη ακολούθησε τον σύζυγό της κατά τη μικρασιατική του εκστρατεία. Ο μεν Δημήτριος έλκει το όνομά του από τον αδελφό του πατέρα του, ενώ ο Φίλιππος από τον παππού τους και πατέρα του Αντίγονου.

Δημήτριος και Αντίγονος διατηρούσαν πάντοτε άριστες σχέσεις, κάτι το οποίο ο τελευταίος καμάρωνε πολύ, δεδομένου πως σε καιρούς αστάθειας και καχυποψίας οι δολοφονίες ανάμεσα σε στενούς συγγενείς ήταν σύνηθες φαινόμενο. Αντίθετα ο Αντίγονος επέτρεπε στον γιο του να διατηρεί κατά την παρουσία του τον οπλισμό του χωρίς φόβο. Η παράδοση αυτή καλών σχέσεων μεταδόθηκε σε όλους τους μετέπειτα βασιλείς της Δυναστείας και μόνον ο Φίλιππος Ε' διέταξε κάποτε την εκτέλεση ενός από τους γιους του.

Ο Δημήτριος πέρασε τα παιδικά του χρόνια στις Κελαινές και εικάζεται ότι έλαβε κυρίως στρατιωτική παιδεία, που έδινε ίσως έμφαση και στα ελληνικά γράμματα.

Ιστορικό πλαίσιο 

Ο θάνατος του Αλεξάνδρου του Μεγάλου το 323 π.Χ. στη Βαβυλώνα σηματοδότησε την αρχή ενός λυσσαλέου αγώνα για επικράτηση ανάμεσα στους παλαιούς του συντρόφους και στρατηγούς, ο οποίος δεν καταλάγιασε πριν το 275 π.Χ. Ο πρώτος πόλεμος των Διαδόχων διεξήχθη την περίοδο 322 – 320 π.Χ. και έληξε με τον θάνατο του Περδίκκα και του Κρατερού. Το 321 π.Χ. έλαβε χώρα η εκ νέου διανομή της αυτοκρατορίας στον Τριπαράδεισο της Άνω Συρίας. Εκεί ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος ορίστηκε στρατηγός αυτοκράτωρ της Ασίας και ανέλαβε τη διεξαγωγή πολέμου κατά του πιστού οπαδού του Περδίκκα, του Ευμένη του Καρδιανού. Πολύ σύντομα, ωστόσο, παραβιάζοντας τον διακανονισμό του Τριπαραδείσου, στράφηκε εναντίον κι άλλων σατραπών της αυτοκρατορίας και απέκτησε τον αποκλειστικό έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της κεντρικής Μικράς Ασίας.

Ωστόσο, ο θάνατος του Αντιπάτρου το 319 π.Χ. και ο διορισμός του Πολυπέρχοντος ως αντικαταστάτη του, πυροδότησε τον δεύτερο πόλεμο των Διαδόχων (319 – 315 π.Χ.) Στα πλαίσια των εχθροπραξιών που έλαβαν χώρα την περίοδο αυτή, ο Αντίγονος έστειλε στρατεύματα για να συλλάβουν τον Ευμένη στην Καππαδοκία και αργότερα στην Κιλικία, αποτρέποντάς τον τελικά από τη συγκρότηση αξιόμαχου στόλου στις φοινικικές ακτές. Μετά την απόκρουση των στρατευμάτων του Αντιγόνου από τον Ευμένη στα Σούσα, κοντά στον ποταμό Κοπράτα, ο πρώτος στράφηκε στη Μηδία και την Περσία, για να νικήσει τα στρατεύματα του Ευμένους αρχικά στη Μάχη της Παραιτακηνής (317 π.Χ.) και στη συνέχεια στη Μάχη της Γαβιηνής (316 π.Χ.) Στα πλαίσια της εκστρατείας αυτής, ο γιος του Αντίγονου, Δημήτριος, έλαβε το βάπτισμα του πυρός ως διοικητής ιππικού, σε ηλικία όχι πολύ μεγαλύτερη των είκοσι ετών. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Δημήτριος, αντίθετα με τη γνώμη των περισσότερων συμμάχων του Αντίγονου, συμβούλεψε τον πατέρα του να μη θανατώσει τον ηττημένο στρατηγό.
Κυνηγημένος από τον Αντίγονο, ο Ευμένης τελικά παραδόθηκε στον αντίπαλό του από τα στρατεύματά του, δικάστηκε, καταδικάστηκε και εκτελέστηκε, ενώ ο Αντίγονος κατέστη πλέον κυρίαρχος των Άνω Σατραπειών, ικανός να αναλάβει την πρωτοβουλία ανασυγκρότησης του ενιαίου μακεδονικού κράτους. Σε αιφνιδιαστική επίθεση στη Βαβυλώνα, ο Μονόφθαλμος υποχρέωσε τον Σέλευκο τον Νικάτορα να εγκαταλείψει την περιοχή και να ζητήσει καταφύγιο στην πτολεμαϊκή επικράτεια την άνοιξη του 315 π.Χ. Η δραστηριότητά του αυτή προκάλεσε την ανησυχία των άλλων Διαδόχων, που συνασπίστηκαν εναντίον του.

Τρίτος πόλεμος των Διαδόχων (314-311 π.Χ.) 
Ο Δημήτριος ανέλαβε την πρώτη του αυτόνομη στρατιωτική αποστολή κατά τη διάρκεια του τρίτου πολέμου των Διαδόχων (314 - 311 π.Χ.), όταν ο πατέρας του, Αντίγονος, συγκρούστηκε με τους επίσης πρώην συντρόφους του Αλεξάνδρου του Μεγάλου, Πτολεμαίο, Λυσίμαχο και Κάσσανδρο. Μαθαίνοντας πως ο Πτολεμαίος ήταν απασχολημένος στη Λιβύη με την κατάπνιξη επανάστασης στην πόλη της Κυρήνης, ο Αντίγονος εισέβαλε στη Συρία και τη Φοινίκη. Τη δύσκολη αποστολή της υπεράσπισής τους απέναντι στον Πτολεμαίο ανέλαβε ο Δημήτριος σε ηλικία μόλις 22 ετών, έχοντας στο πλευρό του τέσσερις πεπειραμένους συμβούλους. Προτού αναχωρήσει για τον βορρά, ο πατέρας του τού άφησε σύμφωνα με τον ιστορικό Διόδωρο μια δύναμη που την αποτελούσαν 10.000 μισθοφόροι, 2.000 Μακεδόνες, 5.000 Λύκιοι και Πάμφυλοι, 4.000 Πέρσες τοξότες και σφενδονήτες, 5.000 ιππείς και 43 ελέφαντες. Όσο ο Αντίγονος απουσίαζε στη Φρυγία, Πτολεμαίος και Δημήτριος συγκρούστηκαν στη Μάχη της Γάζας (312 π.Χ.) Η διαφορά πείρας ανάμεσα στους δύο στρατιωτικούς αποδείχτηκε καταλυτικός παράγων, με αποτέλεσμα να γνωρίσει ο Δημήτριος ταπεινωτική ήττα. Πέντε χιλιάδες από τους άνδρες του έχασαν τη ζωή τους, ενώ οκτώ χιλιάδες συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και εστάλησαν στην Αίγυπτο.

Κατόπιν ο Πτολεμαίος εξεστράτευσε εναντίον των πόλεων της Φοινίκης, προσαρτώντας τις στην επικράτειά του είτε με τα όπλα είτε με την πειθώ. Ο Δημήτριος από την πλευρά του, επειδή δεν διέθετε πλέον ισχυρό στρατό, έστειλε μήνυμα στον πατέρα του ζητώντας ενίσχυση το γρηγορότερο. Ο ίδιος μετέφερε την έδρα των επιχειρήσεών του στην Τρίπολη της Φοινίκης (σημερινός Λίβανος), όπου συγκέντρωσε τους άνδρες που προηγουμένως φρουρούσαν την Κιλικία κι διάφορες πόλεις που είχε καταλάβει ο εχθρός. Ο Πτολεμαίος τότε επέλεξε τον Κίλλη, έναν από τους Μακεδόνες εταίρους του, να αποτελειώσει τις δυνάμεις του Δημητρίου διώχνοντάς τον εντελώς από την Κοίλη Συρία. Ο τελευταίος ωστόσο πληροφορήθηκε από τους κατασκόπους του ότι ο Κίλλης κάποια δεδομένη στιγμή στρατοπέδευσε σε ένα σημείο χωρίς να λάβει ιδιαίτερες προφυλάξεις. Έτσι λοιπόν, αφήνοντας πίσω την αποσκευή, κινήθηκε αστραπιαία με ελαφρά οπλισμένους στρατιώτες και επιτέθηκε στο στρατόπεδο νωρίς το πρωί σπέρνοντας χάος. Έτσι κέρδισε χωρίς ουσιαστική μάχη, πιάνοντας δε τον Κίλλη αιχμάλωτο.

Όταν ο Αντίγονος πληροφορήθηκε τα νέα, ικανοποιήθηκε ιδιαίτερα που ο νεαρός γιος του ανέστρεψε την κατάσταση με τις προσωπικές του προσπάθειες και σύντομα οι δύο άνδρες ένωσαν δυνάμεις. Από την πλευρά του ο Πτολεμαίος αναγκάστηκε να λάβει τη δύσκολη απόφαση να αποσυρθεί πίσω στην Αίγυπτο την οποία και μπορούσε να υπερασπιστεί με περισσότερη άνεση. Προτού όμως εγκαταλείψει την Κοίλη Συρία στους εχθρούς του, λεηλάτησε τις κυριότερες από τις πόλεις που είχε καταλάβει: την Άκη στη Φοινίκη, την Ιόππη στη Σαμάρεια και τη Γάζα στη Συρία. Αξιοσημείωτο είναι ότι την ίδια περίοδο (311 π.Χ.) ο Σέλευκος ο Νικάτωρ εδραίωσε την κυριαρχία του στην ευρύτερη περιοχή της Βαβυλώνας.

Ακολούθως ο Δημήτριος ανέλαβε μια εκστρατεία εναντίον των Ναβαταίων Αράβων, η οποία ωστόσο έληξε με συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο πλευρές. Κατά τη διάρκειά της, ο Δημήτριος διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίον οι ντόπιοι εξήγαγαν άσφαλτο από τη Νεκρά Θάλασσα και επιστρέφοντας έπεισε τον πατέρα του να αποπειραθούν να εξάγουν και οι ίδιοι το προϊόν. Το σχέδιο βρήκε μεγάλη αντίσταση από τους γηγενείς πληθυσμούς και σύντομα εγκαταλείφθηκε λόγω πιεστικότερων περιστάσεων. Είχε καταφθάσει ένα μήνυμα του Νικάνορος, στρατηγού της Μηδίας, που πληροφορούσε για τις ανησυχητικές κινήσεις του Σέλευκου στην περιοχή. Ο Αντίγονος, λοιπόν, παρείχε στον Δημήτριο 5.000 Μακεδόνες και 10.000 μισθοφόρους πεζούς, καθώς και 4.000 ιππείς, προκειμένου να σταθεροποιήσει την κατάσταση στη Βαβυλώνα και κατόπιν να επιστρέψει ταχύτατα στη θάλασσα. Μαθαίνοντας την αναχώρηση του Δημητρίου από τη Δαμασκό της Συρίας, οι κάτοικοι και οι φρουρές της Βαβυλώνας εγκατέλειψαν την περιοχή αναμένοντας ενισχύσεις από τον Σέλευκο. Ο Δημήτριος βρήκε την περιοχή έρημη, κι αφού ανεφοδίασε τον στρατό του μέσω λεηλασιών, άφησε έναν έμπιστο φίλο του υπεύθυνο της κατάστασης και επέστρεψε πίσω.

Τελικά μέχρι το τέλος του 311 π.Χ. οι Κάσσανδρος, Πτολεμαίος και Λυσίμαχος υπέγραψαν συνθήκη ανακωχής με τον Αντίγονο θέτοντας τέρμα στον τρίτο πόλεμο των Διαδόχων. Ο Κάσσανδρος ορίστηκε ηγεμόνας των ευρωπαϊκών κτήσεων μέχρι την ενηλικίωση του Αλεξάνδρου, γιου του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη Ρωξάνη. Ο Λυσίμαχος ορίστηκε ηγεμόνας της Θράκης, ο Πτολεμαίος της Αιγύπτου και των γειτονικών περιοχών της Λιβύης και της Αραβίας. Στον Αντίγονο και τον Δημήτριο αποδόθηκαν όλες οι κτήσεις της Ασίας, ενώ οι ελληνικές πόλεις θα διατηρούσαν την αυτονομία τους. Ωστόσο, κανένας από τους ηγεμόνες δεν τήρησε τον λόγο του, καθώς υπόγεια προσπαθούσαν να αυξήσουν τη δύναμή τους σε βάρος των άλλων.

Εκστρατεία στην Κιλικία (310 π.Χ.) 

Κάποια χρονική στιγμή, μετά τη συμφωνία ανάμεσα στους στρατηγούς, ο Πτολεμαίος κινητοποιήθηκε και πάλι (περ. 310 π.Χ.), κατηγορώντας τον Αντίγονο πως παρενόχλησε ορισμένες ελληνικές πόλεις οι οποίες σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής θα έμεναν αυτόνομες. Σε πρώτη φάση κατέλαβε εδάφη και πόλεις της Τραχείας Κιλικίας οι οποίες ήταν υποτελείς του Αντίγονου και, κατόπιν, επικοινώνησε με τις πόλεις που ήλεγχαν ο Λυσίμαχος και ο Κάσσανδρος προτρέποντάς τες να σταθούν εμπόδιο σε τυχόν σχέδια επεκτατισμού του Μονόφθαλμου. Εντούτοις, ο τελευταίος δεν έμεινε άπρακτος μπροστά στην πρόκληση: αφενός κατέστειλε επανάσταση στον Ελλήσποντο με τη βοήθεια του μικρότερου γιου του, του Φιλίππου, αφετέρου έστειλε τον Δημήτριο στην Κιλικία. Ο τελευταίος αντιμετωπίζοντας αποφασιστικά την κατάσταση ανέκτησε τα χαμένα εδάφη αντιμετωπίζοντας με επιτυχία τους στρατηγούς του Πτολεμαίου.

Την ίδια χρονιά ο Κάσσανδρος, διαβλέποντας πως ο νεαρός Αλέξανδρος Δ΄, γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη Ρωξάνη, σύντομα θα απελευθερωνόταν από τα χέρια του με απαίτηση των Μακεδόνων ώστε να αναλάβει την εξουσία, διέταξε τον επικεφαλής της φρουράς που φύλαγε το παιδί, τον Γλαυκία, να θανατώσει τον νεαρό βασιλιά και τη μητέρα του, διατηρώντας το γεγονός κρυφό. Ένα χρόνο αργότερα, το 309 π.Χ., την ίδια μοίρα είχαν ο έτερος γιος του Αλεξάνδρου, Ηρακλής, και η μητέρα του Βαρσίνη, οι οποίοι δολοφονήθηκαν από τον Πολυπέρχοντα με την παρότρυνση του Κάσσανδρου. Με τον τρόπο αυτό οι Διάδοχοι απαλλάχτηκαν από τον φόβο της νόμιμης διαδοχής της Αυτοκρατορίας, ενώ η Δυναστεία των Αργεαδών έδυσε μετά από πέντε περίπου αιώνες στην εξουσία.

Εκστρατεία στην Αθήνα (307 π.Χ.) 
Το 307 π.Χ. ο Δημήτριος έλαβε από τον πατέρα του ισχυρότατο στόλο και στρατεύματα - 250 πλοία και 5.000 ασημένια τάλαντα κατά τον Πλούταρχο  - προκειμένου να αποσπάσει την ηπειρωτική Ελλάδα από την επιρροή του Κάσσανδρου και του Πτολεμαίου, άσχετα με το γεγονός ότι η συνθήκη του 311 π.Χ. όριζε ρητά την αυτονομία των ελληνικών πόλεων. Πρώτος στόχος τέθηκε η Αθήνα, στρατιωτικός διοικητής της οποίας ήταν επί μία δεκαετία ο φιλόσοφος και πολιτικός, Δημήτριος ο Φαληρεύς.

Ο Δημήτριος απέπλευσε από την Έφεσο διαθέτοντας στο οπλοστάσιό του ισχυρές και καινοτόμες πολιορκητικές μηχανές. Προσέγγισε την ακτή χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα καθώς αρχικά η φρουρά θεώρησε πως επρόκειτο για τον πτολεμαϊκό στόλο. ορκίζοντας τον Δημήτριο να σιωπήσει. Μην τολμώντας να παραβεί τον όρκο του, ο νεαρός πήρε παράμερα τον φίλο του και σχεδίασε με ένα ραβδί στο έδαφος: «Φύγε, Μιθριδάτη». Ο Μιθριδάτης κατάλαβε και απέδρασε τη νύχτα. Λίγα χρόνια αργότερα, ο άνθρωπος αυτός έθεσε τα θεμέλια του Βασιλείου του Πόντου, μένοντας στην ιστορία ως «Μιθριδάτης Α' ο Κτίστης».

 Όταν ο στρατός του Δημητρίου κατέλαβε και λεηλάτησε τα Μέγαρα το 307 π.Χ., ο Δημήτριος συνάντησε τον φιλόσοφο Στίλπωνα, ο οποίος απολάμβανε μεγάλο σεβασμό ανάμεσα στους συγχρόνους του για την πολιτική του οξυδέρκεια, την ευθύτητα του λόγου του και την υπομονή του απέναντι στις ατυχίες της ζωής. Ο Δημήτριος, λοιπόν, διέταξε τους άνδρες του να σεβαστούν τα υπάρχοντα του ανθρώπου αυτού και προσφέρθηκε να τον αποζημιώσει για τυχόν καταστροφές στην περιουσία του. Τον ρώτησε, λοιπόν, εάν κανείς του είχε κλέψει κάτι πολύτιμο. «Κανείς», απάντησε ο Στίλπων, «γιατί δεν είδα κανένα να μεταφέρει μαζί του τη γνώση».

 Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ρόδου, έπεσε στα χέρια του Δημητρίου ένα έργο ζωγραφικής που είχε φιλοτεχνήσει ο Πρωτογένης, ζωγράφος από την Καρία, που διέμενε πλέον στο νησί. Όταν οι Ρόδιοι έστειλαν σε εκείνον αγγελιοφόρους με την παράκληση να μην καταστρέψει τον πίνακα, ο ίδιος απάντησε: «Προτιμώ να καταστρέψω τα αγάλματα με τη μορφή του πατέρα μου, παρά ένα τέτοιο έργο τέχνης».

 Όταν έφταναν οι ημέρες να γιορταστούν τα Πύθια του 290 π.Χ., καθώς η Αιτωλική Συμπολιτεία είχε αποκλείσει τα περάσματα προς τους Δελφούς, ο Δημήτριος διέταξε τη διεξαγωγή των διάφορων τελετών και αγωνισμάτων παρουσία του στην Αθήνα, ένα γεγονός χωρίς προηγούμενο.

 Κάποια φορά ο Δημήτριος έστειλε πρέσβεις στον Λυσίμαχο, ο οποίος, διασκεδάζοντας, τους έδειξε μια μέρα τις βαθιές πληγές που έφερε στο σώμα του από τα νύχια ενός λιονταριού με το οποίο είχε παλέψει την εποχή της παντοδυναμίας του Αλεξάνδρου. Τότε οι απεσταλμένοι γέλασαν πονηρά, και κάνοντας λογοπαίγνιο ανάμεσα στη γυναίκα και το μυθικό τέρας, ομολόγησαν πως και ο κύριός τους έφερε βαθιά κοψίματα στον λαιμό από ένα άλλο τρομακτικό πλάσμα, που λεγόταν Λάμια.

 Ανάμεσα στα μεγαλεπήβολα μηχανικά σχέδια που απασχόλησαν το μυαλό του Δημητρίου υπήρξε και το σκάψιμο διώρυγας στον Ισθμό της Κορίνθου ώστε να παρέχει πέρασμα στα πλοία του. Τελικά τον απέτρεψαν οι μηχανικοί του, οι οποίοι, αφού έκαναν μετρήσεις, αποφάνθηκαν πως η στάθμη του νερού ήταν άνιση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ισθμού, κι αν ανοιγόταν κανάλι, το στενό, η Αίγινα και τα κοντινά νησιά θα βυθίζονταν κάτω από το νερό.

 Όταν κάποτε έφτασε στην αυλή του Δημητρίου ένας απεσταλμένος της Σπάρτης, ο βασιλιάς αγανάκτησε και άρχισε να ξεφωνίζει: «Τι είναι αυτά που λες; Οι Λακεδαιμόνιοι έπεμψαν μόλις έναν πρεσβευτή»; Ωστόσο ο άνδρας απάντησε με τη χαρακτηριστική λακωνική λιτότητα: «Ναι, βασιλιά, ένας προς έναν άνδρα». («») 

 Κάποτε μια ηλικιωμένη γυναίκα πλησίασε τον Δημήτριο και παρακάλεσε πολλές φορές να της δοθεί ακρόαση. «Δεν προλαβαίνω», είπε ο Δημήτριος, για να εισπράξει την απάντηση «Τότε μη βασιλεύεις» («»). Τόση εντύπωση έκανε η φράση αυτή στον Δημήτριο, που επέστρεψε σπίτι του, ανέβαλε οτιδήποτε είχε προγραμματίσει και αφιέρωσε πολλές ημέρες στο να ακούει αιτήματα υπηκόων του, ξεκινώντας από εκείνη τη γυναίκα.

Σημειώσεις 
α.  Η Μάχη της Γάζας περιγράφεται αναλυτικά από τον ιστορικό Διόδωρο. Σύμφωνα με την αφήγησή του συμπαραστάτης του Πτολεμαίου στη μάχη ήταν ο Σέλευκος ο Νικάτωρ.>
β.  Στο σημείο αυτό ο Διόδωρος παρέχει μία ενδιαφέρουσα περιγραφή του τρόπου ζωής και της κοσμοθεωρίας των Ναβαταίων Αράβων, δίνοντας στοιχεία για τη σχέση τους με την έρημο, την αγάπη τους για την ελευθερία και τις καθημερινές τους ασχολίες.>
γ.  Αξιοσημείωτο είναι ότι μετά τη φυγή του από την Αθήνα, ο Δημήτριος ο Φαληρεύς έγινε δεκτός με τιμές στην πτολεμαϊκή αυλή, όπου ασχολήθηκε με έργα πνεύματος. Ως σημαντικότερα αναφέρονται η σύνταξη νόμων και η εμπλοκή του στην ίδρυση της περίφημης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.
δ.  Σύμφωνα με την αφήγηση του Πλουτάρχου, όταν ο Δημήτριος προέβαλλε τις αντιρρήσεις του για τον γάμο του με τη Φίλα, με την οποία είχαν μεγάλη διαφορά ηλικίας, ο πατέρας του τον έπεισε ψιθυρίζοντάς του στο αυτί παραφρασμένη μια ρήση του Ευριπίδη: «» (αντί για «»). 
ε.  Κατά την εκστρατεία αυτή του Λυσιμάχου, με το μέρος του πήγε ένας στρατηγός του Αντίγονου που στασίασε, με το όνομα Δόκιμος, παραδίδοντας τον εαυτό και την περιουσία του. Στο περιβάλλον του ο Δόκιμος είχε έναν ευνούχο από την Παφλαγονία, τον Φιλέταιρο, ο οποίος έμελλε να ιδρύσει τη Δυναστεία των Ατταλιδών, ηγεμόνων της Περγάμου κατά την ελληνιστική εποχή.>
στ.  Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πρώτος που μπήκε στην πόλη της Σπάρτης ως κατακτητής ήταν ο εγγονός του Δημητρίου, Αντίγονος Γ' ο Δώσων το 222 π.Χ. μετά τη Μάχη της Σελλασίας.
ζ.  Σε αυτή τη βασίλισσα, κόρη του Φιλίππου Β' της Μακεδονίας, οφείλει το όνομά της η πόλη της Θεσσαλονίκης.
η.  Ο Ιουστίνος παραθέτει μια εκδοχή του λόγου που εκφώνησε στο συμβούλιο των Μακεδόνων ο Δημήτριος.
θ.  Σύμφωνα με την «Παντοδαπή Ιστορία» του Ευσεβίου, ο Δημήτριος κυβέρνησε συνολικά για έξι χρόνια, από το τέταρτο έτος της 121ης Ολυμπιάδας [293 π.Χ.] μέχρι τον πρώτο χρόνο της 123ης Ολυμπιάδας [288 π.Χ.].

Χρονολόγιο

Δείτε επίσης 

 Αντίγονος Α' Μονόφθαλμος
 Αντίγονος Β' Γονατάς
 Αρχαία Αθήνα
 Δημητριάδα (αρχαία πόλη)
 Ελέπολις
 Ελληνιστική περίοδος
 Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου

 Κάσσανδρος
 Λυσίμαχος
 Μακεδονικό βασίλειο
 Πτολεμαίος Α' Σωτήρ
 Πύρρος της Ηπείρου
 Σέλευκος Α' Νικάτωρ

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

Αρχαίες πηγές (Έλληνες και Ρωμαίοι)
Διόδωρος Σικελιώτης «Βιβλιοθήκη Ιστορική»
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι:Δημήτριος»
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι:Ευμένης»
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι:Πύρρος»
 Πλούταρχος, «Ηθικά: Βασιλέων αποφθέγματα και στρατηγών 
 Πλούταρχος, «Ηθικά: Πολιτικά Παραγγέλματα» 
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Αττικά»
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Κορινθιακά»
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Ηλιακών Β΄»
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Αχαϊκά»
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Βοιωτικά»
 Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις : Φωκικά, Λοκρών Οζόλων»
 Πολύβιος, «Ιστορίαι» βιβλίο Θ΄ 
 Στράβων, «Γεωγραφικά»
 Αθήναιος, «Δειπνοσοφισταί» 
 Αππιανός, «Ρωμαϊκή Ιστορία: Μιθριδατικοί Πόλεμοι»
 Αππιανός, «Ρωμαϊκή Ιστορία: Συριακοί Πόλεμοι»
Διογένης Λαέρτιος, «Βίοι φιλοσόφων : Δημήτριος» (Ο Φαληρεύς)
 Ευσέβιος Καισαρείας, «Παντοδαπή Ιστορία» 
 Ιωάννης Μαλάλας, «Χρονογραφία»
 Λουκιανός, «Μακρόβιοι» 
 Πολύαινος, «Στρατηγήματα» 
 Επιστολή του Αριστέα στον Φιλοκράτη
 Κορνήλιος Νέπως, «Βίοι» (Αγγλικά)
 Αμμιανός Μαρκελλίνος, «Ρωμαϊκή Ιστορία» (Αγγλικά)
 Ιουστίνος, «Επιτομή των Φιλιππικών του Πομπήιου Τρόγου» (Λατινικά, Αγγλικά, Γαλλικά)

Βιβλιογραφία
 Johann Gustav Droysen : «Geschichte des Hellenismus», 1836-1843 (μετάφραση Ρένου Αποστολίδη ως «Ιστορία των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου», έκδ. Ελευθεροτυπίας, 1993).
 Aperghis, G.G., (2005). «The Seleukid Royal Economy: The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire». Cambridge University Press, UK. ISBN 978-0-521-83707-1 
 Bergmann, M., (1997). «Hymnos der Athener auf Demetrios Poliorketes», Barner, W., Querlektüren: Weltliteratur zwischen den Disziplinen, Göttingen, 25–47. 
 Billows R.A., (1990). «Antigonos the One-Eyed and the Creation of the Hellenistic State». University of California Press, Berkeley, USA. ISBN 978-0-520-20880-3 
 Bosworth, A.B., (2002). «The Legacy of Alexander: Politics, Warfare and Propaganda under the Successors». Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-815306-1   →  (E-Book)
 Βοwsworth, Α.Β., (1996). «Demetrius (4) I of Makedonia». Οxford Classical Dictionary, Οξφόρδη. 1996
 Buraselis, Kostas, (1982). «Das hellenistische Makedonien und die Ägäis: Forschungen zur Politik des Kassandros und der ersten drei Antigoniden (Antigonos Monophthalmos, Demetrios Poliorketes und Antigonos Gonatas) im Ägäischen Meer und in Westkleinasien». Beck, Μόναχο. ISBN 978-3-406-07673-2 
 Cloché, Paul, (1959). «La Dislocation D'Un Empire; Les Premiers Successeurs D'Alexandre Le Grand». Société Editions Payot, Παρίσι. ASIN B004746YF0 
 Dimitrakos, G. (1937). «Demetrius Poliorketes und Athen», Αμβούργο. 
 Ellis, Walter M., (1993). «Ptolemy of Egypt». Routledge. ISBN 978-0-415-10020-5 
 Errington, Malcolm, (2008). «A History of the Hellenistic World: 323 - 30 BC (Blackwell History of the Ancient World)». Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-23387-9 
 Habicht, Christian, (1997). «Athens from Alexander to Antony». Harvard University Press. ISBN 978-0-674-05111-9 
 Lefèvre, F., (1988). «Traité de paix entre Démétrios Poliorcète et la confédération étolienne (fin 289 ?)», BCH, 122, 109–141.   →  (E-Book)
 Μikalson, Jon D. (1998). «Religion in Hellenistic Athens». University of California Press, Berkeley. ISBN 978-0-520-21023-3   →  (E-Book)
 Newell, Edward T., (1978). «The Coinages of Demetrius Poliorcetes». Obol International. ISBN 978-0-916710-36-1 
 Will, Édouard, (1983). «Histoire politique du monde hellénistique, 323-30 av. J.-C.». Seuil; Points histoire edition. ISBN 978-2-02-060387-4

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 «Ancient Coinage of Macedonia, Kings, Demetrios Poliorcetes», κατάλογος νομισμάτων του Δημητρίου Α' Πολιορκητή. 
 Μάχη της Ιψού, animation της εξέλιξης της μάχης ως Microsoft Powerpoint Slideshow, ιστότοπος TheArtOfBattle.com
  
  
  
  
 Bosworth, A.B., (2002). «The Legacy of Alexander: Politics, Warfare and Propaganda under the Successors». Oxford University Press, USA. 
  
  
  
  
 Μikalson, Jon D. (1998). «Religion in Hellenistic Athens». University of California Press, Berkeley. ISBN 978-0-520-21023-3 
  
  
  

Βασιλείς της Δυναστείας των Αντιγονιδών
Μακεδόνες μονάρχες
Αρχαίοι Έλληνες στρατηγοί
Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου