Σαπαρμουράτ Νιγιάζοφ

Ο Σαπαρμουράτ Ατάγιεβιτς Νιγιάζοφ (, , γεννηθείς Αννανιγιάζοφ, , , 19 Φεβρουαρίου 1940, Κιπτσάκ, Τουρκμενική ΣΣΔ, ΕΣΣΔ - 21 Δεκεμβρίου 2006, Ασγκαμπάτ, Τουρκμενιστάν), με τίτλο Τουρκμενμπασί (πατέρας των Τουρκμένιων, , ), ήταν Τουρκμένιος πολιτικός που διετέλεσε πρόεδρος του Τουρκμενιστάν από το 1990 ως το 2006.

Παιδικά και νεανικά χρόνια 

Έμεινε ορφανός από πολύ μικρή ηλικία, καθώς ο πατέρας του σκοτώθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η υπόλοιπη οικογένειά του πέθαναν σε μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε το Ασγκαμπάτ, το 1948. Μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο της ΕΣΣΔ και έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1967 αποφοίτησε από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο του Λένινγκραντ με πτυχίο μηχανικού και επέστρεψε στο Τουρκμενιστάν, όπου εργάστηκε σε εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πορεία προς την απόλυτη εξουσία 

Σύντομα αναρριχήθηκε μέσα στο κόμμα και έφτασε να γίνει αρχηγός της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Τουρκμενιστάν. Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας (1991) έγινε πρώτος Πρόεδρος στη χώρα. Ανακηρύχθηκε από τη Βουλή ισόβιος Πρόεδρος στις 29 Δεκεμβρίου 1999. Ο Πρόεδρος εξελέγη για πρώτη φορά χωρίς αντίπαλο, στις 21 Ιουνίου 1992 και με δημοψήφισμα (Ιανουάριος 1994) η θητεία του παρατάθηκε ως το 2002. Το 1999, ο Νιγιάζοφ ανακηρύχθηκε από το κοινοβούλιο ισόβιος Πρόεδρος. Η κυβέρνηση σχηματίζεται από το Δημοκρατικό Κόμμα του Τουρκμενιστάν (TDP), του οποίου οι βουλευτές ελέγχουν συνολικά τόσο τη Βουλή (50 μέλη) όσο και το τελευταίο Συμβούλιο του Λαού (65 μέλη).

Μεταρρυθμίσεις και προσωπολατρεία 
Ηγέτης αυταρχικός, θέλησε να αλλάξει πολλά στη χώρα του,. Μετονόμασε την πόλη Κρασνοβόντσκ, στην Κασπία, σε Τουρκμένμπασι, ενώ έδωσε το όνομά του αλλά και τα ονόματα της οικογένειάς του σε σχολεία, αεροδρόμια, νοσοκομεία, τους μήνες και σε έναν μετεωρίτη. Το πρόσωπό του φιγουράρει σε όλα τα χαρτονομίσματα μανάτ στη χώρα και στα δημόσια κτήρια και δρόμους, μεγάλα πορτρέτα του βρίσκονται σχεδόν παντού αλλά και ανδριάντες του και αγάλματα της μητέρας του. Ήταν διάσημος για την εκκεντρική του πολιτική.

Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 2004 διέταξε να κατασκευαστεί ένα γιγάντιο παλάτι από πάγο στη μέση μιας ερημικής περιοχής. Απαγόρευσε με διάταγμα στους εκφωνητές ειδήσεων να φορούν μέικ απ γιατί δεν μπορούσε να καταλάβει το φύλο τους. Η εκπαίδευση βασίζεται σε αυτόν και οι λόγοι του διδάσκονται στα σχολεία. Μετονόμασε τις ημέρες και τους μήνες σε ονόματα ηρώων και συμβόλων, εισήγαγε νέο αλφάβητο για να αντικαταστήσει το κυριλλικό (βασισμένο στο λατινικό) και απαγόρευσε τα μακριά μαλλιά, τα χρυσά δόντια και τις γενειάδες.

Αντιδράσεις 
Στις 25 Νοεμβρίου του 2002 σημειώθηκε ύποπτη απόπειρα δολοφονίας του και οι αρχές προχώρησαν σε σωρεία συλλήψεων υπόπτων και μελών της οικογενείας τους. Το καλοκαίρι του 2004 μια εκστρατεία με φυλλάδια που ζητούσαν την ανατροπή και την παραπομπή σε δίκη του Νιγιάζοφ έκανε την εμφάνισή της. Ως αντίδραση, απολύθηκε ο Υπουργός Εσωτερικών και ο διευθυντής της αστυνομίας. Μάλιστα, τους απέλυσε ξαφνικά, μιλώντας στην τηλεόραση.

Θάνατος 
Οι φήμες για την κατάσταση της υγείας του και για επιδείνωσή της, οργίασαν μέσα στο 2006. Ο Νιγιάζοφ πέθανε από ξαφνική καρδιακή προσβολή, το Δεκέμβριο του 2006. Τον διαδέχθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ. Ο τελευταίος κατήργησε τον Απρίλιο του 2008 όλες τις μετονομασίες που είχε πραγματοποιήσει ο Νιγιάζοφ στο ημερολόγιο.

Παραπομπές 

Πρόεδροι του Τουρκμενιστάν
Σοβιετικοί πολιτικοί
Δικτάτορες
Αποδέκτες του Τάγματος της Φιλίας των Λαών