Εγνατία Οδός

Ο Αυτοκινητόδρομος 2 (Α2), γνωστός και ως Εγνατία Οδός, είναι ο μεγαλύτερος αυτοκινητόδρομος της Ελλάδας με μήκος 670 χιλιόμετρα και αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Οδού 90. Ξεκινάει από την Ηγουμενίτσα στην Ήπειρο και καταλήγει στα Ελληνοτουρκικά σύνορα στους Κήπους στη Θράκη. Κατασκευάστηκε μεταξύ 1994 και 2009 και 2014. 

Η σύγχρονη Εγνατία Οδός κατασκευάστηκε κοντά στην Εθνική Οδό 2 την οποία και αντικατέστησε στο μεγαλύτερο ποσοστό της στο τμήμα από τη Θεσσαλονίκη μέχρι τους Κήπους. Το όνομά της προέρχεται από την Αρχαία Εγνατία Οδό που διέσχιζε την ίδια σχεδόν περιοχή. Επίσης αντικατέστησε την Εθνική Οδό 4 στο τμήμα Αλεξάνδρεια - Κοζάνη, την Εθνική Οδό 20 στο τμήμα Κοζάνη - Σιάτιστα, την Εθνική Οδό 15 στο τμήμα Σιάτιστα - Γρεβενά, την Επαρχιακή Οδό Γρεβενών - Μετσόβου στο τμήμα Γρεβενά - Μέτσοβο και την Εθνική Οδό 6 στο τμήμα Παναγία - Ηγουμενίτσα. 

Εταιρία συντήρησης της είναι η Εγνατία Οδός Α.Ε., της οποίας κύριος μέτοχος είναι το Ελληνικό Δημόσιο και ανήκει στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Επίσης συντηρεί ένα τμήμα του Α.Θ.Ε κοινό με την Εγνατία Οδό από το Κλειδί Ημαθίας μέχρι το Καλοχώρι Θεσσαλονίκης και ένα τμήμα της Εξωτερικής Περιφερειακής Θεσσαλονίκης.

Ιστορία 
Η κατασκευή της Εγνατίας Οδού ξεκίνησε το 1994. Ένα μέρος της Εγνατίας Οδού μήκους 24 χλμ. (κοινό τμήμα Εγνατίας Οδού - Α.Θ.Ε (Αθηνών - Θεσσαλονίκης - Ευζώνων) είχε ολοκληρωθεί το 1988. Επίσης ένα τμήμα το οποίο διατρέχει η Εγνατία Οδός μήκους 69 χλμ. είχε ολοκληρωθεί πριν το ίδιο έτος ως Εθνική Οδός. Μέχρι το 2003 είχαν παραδοθεί 355 χιλιόμετρα εκ των οποίων: 35 στην Ήπειρο, 69 στη Δυτική Μακεδονία, 77 στην Κεντρική Μακεδονία και 174 στην Ανατολική Μακεδονία και στη Θράκη. Το 2004 ολοκληρώθηκαν τα υπόλοιπα τμήματα στον άξονα Αλεξανδρούπολη - Θεσσαλονίκη εκτός από κάποια μικρά τμήματα που ολοκληρώθηκαν το 2008.
Το 2004 ξεκίνησαν τα έργα στην Ήπειρο, στα Γρεβενά και στη Βέροια. Το 2005 διανοίχτηκαν οι σήραγγες Μετσόβου και Δρίσκου. Στα τέλη του 2005, διανοίχτηκε και η σήραγγα Δωδώνης. Το 2006 παραδόθηκε το τμήμα Μεγάλο Περιστέρι - Άραχθος με τη σήραγγα Δεματίου και τη σήραγγα Ζαγορίου. Τότε ξεκίνησε και η κατασκευή της Γέφυρας Άραχθου. Το 2007 ολοκληρώθηκαν οι σήραγγες στη Βέροια μαζί με τον Κόμβο Πολύμυλου. Το 2008 παραδόθηκε η Σήραγγα Δρίσκου, η μεγαλύτερη σήραγγα της Εγνατίας Οδού και η δεύτερη μεγαλύτερη σήραγγα της Ελλάδας μετά τη Σήραγγα Τεμπών Τ2. Μαζί με τη Σήραγγα Δρίσκου, παραδόθηκε το τμήμα Δρίσκος - Ιωάννινα. Στις αρχές του 2009, παραδόθηκαν τα τμήματα Μέτσοβο - Μεγάλο Περιστέρι, ο ένας κλάδος της Γέφυρας Αράχθου και το Μέτσοβο - Παναγία. Τον Μάιο παραδόθηκε το τμήμα Ιωάννινα - Παραμυθιά με τη σήραγγα Δωδώνης. Στα τέλη του 2009 παραδόθηκε το τελευταίο τμήμα του βασικού άξονα Παναγία - Γρεβενά και ο άλλος κλάδος της Γέφυρας Αράχθου. 

Η Εγνατία Οδός ουσιαστικά ολοκληρώθηκε ως προς τον βασικό της άξονα το 2009, ενώ στις 10 Μαΐου 2014 ολοκληρώθηκε και τυπικά στο σύνολο της, με την παράδοση στην κυκλοφορία και των δύο κλάδων της Γέφυρας Περιστερίου στην περιοχή του Μετσόβου.

Το 2009 ξεκίνησε η κατασκευή σταθμών διοδίων. Μέχρι τότε η διέλευση ήταν δωρεάν. Όταν παραδόθηκε η σήραγγα Δρίσκου, το 2008, ο σταθμός διοδίων Παμβώτιδας είχε ολοκληρωθεί στο κτήριο της από την ΑΕΓΕΚ. Όμως δεν λειτουργούσε μέχρι το 2017. Μπορεί να θεωρηθεί ο πρώτος (ως κτήριο) μετωπικός σταθμός διοδίων της Εγνατίας Οδού.

Το 2011 έγινε τοποθέτηση καινούργιων πινακίδων. Μια μεγάλη αλλαγή ήταν στις σήραγγες. Μέχρι τότε κάθε όνομα των σηράγγων βρισκόταν στην πινακίδα με το μήκος της σήραγγας, όπως σε κάθε άλλο αυτοκινητόδρομο της Ελλάδας. Όμως άλλαξε και μπήκε μια πινακίδα που γράφει "Σήραγγα Χ" που Χ είναι το όνομα της σήραγγας αυτής. Πριν την Καβάλα τοποθέτησαν σύγχρονες πινακίδες αυτοκινητόδρομου και σε άλλα μέρη της Εγνατίας Οδού.

Το 2013 δόθηκε στην κυκλοφορία πολλοί ανισόπεδοι κόμβοι όπως του Κατσίκα, του Ανηλίου και πολλοί άλλοι. Ήταν προγραμματισμένοι να δοθούν στην κυκλοφορία μαζί με τα υπόλοιπα τμήματα αλλά υπήρξαν καθυστερήσεις στην κατασκευή τους. Τότε άνοιξε και ο ανισόπεδος κόμβος Δρίσκου που παλιότερα ήταν το τέλος του αυτοκινητόδρομου μέχρι το 2009 με την παράδοση της Γέφυρας Αράχθου.

Ταυτότητα του έργου και διαδρομή 
Ο αυτοκινητόδρομος έχει δύο ρεύματα κυκλοφορίας, ένα με κατεύθυνση προς Ηγουμενίτσα κι ένα με κατεύθυνση προς Κήπους Έβρου, χωριζόμενα από διαχωριστική νησίδα στη μέση. Κάθε ρεύμα διαθέτει δύο λωρίδες κυκλοφορίας και μια λωρίδα έκτακτης ανάγκης και στο τμήμα Κλειδί - Λαγκαδάς τρεις λωρίδες κυκλοφορίας και μία Λ.Ε.Α. Η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα είναι τα 130 χλμ/ώρα. Ο αυτοκινητόδρομος περιλαμβάνει πλήθος σηράγγων και γεφυρών, καθώς διέρχεται διαμέσου του ορεινού αναγλύφου της οροσειράς της Πίνδου και πλησίον του ορεινού όγκου του Βερμίου. Ο συνολικός αριθμός των δίδυμων οδικών σηράγγων επί της Εγνατίας Οδού είναι 73, με συνολικό μήκος 100 χιλιόμετρα (σε μονό κλάδο, 50 χλμ. κατά μήκος του αυτοκινητοδρόμου) και συνολικό κόστος κατασκευής 1800 εκατομμυρίων ευρώ. 

Τροφοδοτείται από τέσσερα λιμάνια και έξι αεροδρόμια. Τη διαχείριση και συντήρηση του αυτοκινητοδρόμου έχει αναλάβει η Εγνατία Οδός Α.Ε., η οποία κατασκευάζει παράλληλα και πέντε κάθετους οδικούς άξονες που συνδέουν την Εγνατία με τα βόρεια σύνορα της χώρας.

Όλο το έργο της Εγνατίας Οδού κοστολογείται κοντά στα 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Μόνο οι σήραγγες κοστολογούνται κοντά στα 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Συγκεκριμένα το έργο περιλαμβάνει:

 63 κόμβοι σύνδεσης με οδικό δίκτυο.
 177 μεγάλες γέφυρες, συνολικού μήκους 42 χλμ.
 350 άνω και κάτω διαβάσεις εισόδου - εξόδου.
 73 σήραγγες μέγιστου μήκους 4,8 χλμ. και συνολικού μήκους 50 χλμ.
 43 περάσματα ποταμών.
 11 διασταυρώσεις με σιδηροδρομικές γραμμές.

Η περιοχή επιρροής και εξυπηρέτησης συγκεντρώνει:

 Το 36% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.
 Το 33% του συνολικού ακαθάριστου εθνικού προϊόντος.
 Στον πρωτογενή τομέα, το 54% της συνολικής γεωργικής γης της χώρας και το 65% της αρδευόμενης έκτασης. Στο δευτερογενή τομέα, το 41% της συνολικής απασχόλησης στη βιομηχανία-βιοτεχνία της χώρας.
 Το 51% της εξορυκτικής δραστηριότητας της χώρας.

Γέφυρες 
Η Εγνατία Οδός διαθέτει 42 χιλιόμετρα γεφυρών, οι οποίες αποτελούν το 6% του συνολικού μήκους του άξονα, καθώς περίπου και το 12% της συνολικής δαπάνης. Αυτό οφείλεται κυρίως στην ποικιλία του εδαφικού ανάγλυφου, σε συνδυασμό και με περιβαλλοντικούς όρους. Πρόκειται για δίδυμες γέφυρες, με ανεξάρτητους φορείς ανά κλάδο κυκλοφορίας, σύμφωνα με την πρακτική των γερμανικών αυτοκινητοδρόμων. Για την κατασκευή των γεφυρών, έχουν εφαρμοστεί, όλες σχεδόν οι σύγχρονες μέθοδοι κατασκευής.

Σήραγγες 
Η Εγνατία Οδός είναι ένας από τους άξονες με τις περισσότερες σήραγγες στην Ευρώπη. Διαθέτει 73 δίδυμες σήραγγες συνολικού μήκους 50 χιλιομέτρων γεγονός που σημαίνει ότι αποτελούν 7% του μήκους του οδικού άξονα, ενώ το κόστος κατασκευής τους είναι περίπου το 30% της συνολικής δαπάνης κατασκευής της Οδού. Οι σήραγγες είναι σχεδιασμένες με προδιαγραφές 21ου αιώνα. Καθοριστικό στοιχείο του σχεδιασμού τους αποτελεί η πρόβλεψη εγκάρσιων διαδρόμων διαφυγής μεταξύ των κλάδων της σήραγγας για την περίπτωση πυρκαγιάς. Επίσης, ιδιαίτερο βάρος δίδεται στην εγκατάσταση υψηλών προδιαγραφών συστήματος παρακολούθησης και ελέγχου γενικώς της ασφαλούς λειτουργίας των σηράγγων. Το κόστος των σηράγγων κυμαίνεται από 8.000 ευρώ ανά μέτρο μήκους έως 30.000 ευρώ ανά μέτρο μήκους . Οι σημαντικότερες κατασκευασμένες σήραγγες:

 Σήραγγα Δρίσκου (4.600 μ.)
 Σήραγγα Μετσόβου (3.500 μ.).
 Σήραγγα Δωδώνης (3.360 μ.)
 Σήραγγα Παγγαίου (2.400 μ.)
 Σήραγγα Καστανιά (2.225 μ.)
 Σήραγγα Ανήλιου (2.100 μ.)

Διαδρομή
{
    "type": "ExternalData",
    "service": "geoline",
    "ids": "Q389377",
    "properties": {
        "stroke": "#ff0000"
    }
}

Ο Αυτοκινητόδρομος 2 διασχίζει ολόκληρη τη βόρεια Ελλάδα, από τα δυτικά στα ανατολικά: ξεκινάει από την Ηγουμενίτσα στην Ήπειρο, διέρχεται από πολλές σημαντικές πόλεις της Μακεδονίας, με κυριότερη τη Θεσσαλονίκη, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, συνεχίζει ανατολικά στη Θράκη, περνώντας από την Αλεξανδρούπολη, και καταλήγει στα Ελληνοτουρκικά σύνορα στους Κήπους στον ποταμό Έβρο.

Στην περιοχή της Ηπείρου, από το λιμάνι της Ηγουμενίτσας έως την Παναγιά, η Εγνατία Οδός έχει τετράιχνη διατομή πλάτους 22 μέτρων και το συγκεκριμένο τμήμα υπήρξε τεχνικά το δυσκολότερο στην κατασκευή, καθώς ο αυτοκινητόδρομος διέρχεται διαμέσου του ορεινού όγκου της Πίνδου. Ορισμένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά έργα της Εγνατίας είναι κατασκευασμένα στο συγκεκριμένο τμήμα, συμπεριλαμβανομένων πολλαπλών δίδυμων σηράγγων και γεφυρών. Το συνολικό κόστος κατασκευής του αυτοκινητόδρομου στο τμήμα του στην Ήπειρο ανέρχεται σε περίπου 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία προήλθαν από εθνικούς πόρους και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (50%).

Στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, από την Παναγιά μέχρι τον Πολύμυλο Κοζάνης, ο αυτοκινητόδρομος έχει τετράιχνη διατομή πλάτους 24,5 μέτρων, ή 22 μέτρων στα ορεινά δυσχερή τμήματα. Το συνολικό κόστος κατασκευής αυτού του τμήματος ανέρχεται σε 933 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία προήλθαν από εθνικούς πόρους και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας, από τον Πολύμυλο μέχρι τον ποταμό Στρυμόνα, ο αυτοκινητόδρομος έχει τετράιχνη διατομή πλάτους 24,5 μέτρων, ή 22 μέτρων στα ορεινά δυσχερή τμήματα, ενώ στο τμήμα Κλειδί–Θεσσαλονίκη–Δερβένι η διατομή γίνεται εξάιχνη. Το συνολικό κόστος κατασκευής του συγκεκριμένου τμήματος είναι περίπου 1298 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία προήλθαν από εθνικούς πόρους και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Οδικοί Άξονες».

Στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, από τον Στρυμόνα μέχρι τους Κήπους, ο αυτοκινητόδρομος έχει τετράιχνη διατομή πλάτους 24,5 μέτρων, ή 22 μέτρων στα ορεινά δυσχερή τμήματα. Η συνολική δαπάνη κατασκευής αυτού του τμήματος ανέρχεται σε περίπου 1042 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία προήλθαν από εθνικούς πόρους και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Εγνατία ενώνει πολλές ελληνικές πόλεις. Καθώς είναι αυτοκινητόδρομος, δεν περνάει μέσα από αυτές, αλλά μέσω παρακάμψεων, διέρχεται λίγα χιλιόμετρα έξω από αυτές, ώστε να διατηρεί τα τεχνικά του χαρακτηριστικά και κυρίως, να επιτρέπει στους οδηγούς να συνεχίζουν την πορεία τους με τη μέγιστη δυνατή ταχύτητα.

Ο Αυτοκινητόδρομος 2 περνάει πλησίον των εξής πόλεων:
 Ηγουμενίτσα (δυτικό τέρμα - συνδέεται με το λιμάνι)
 Παραμυθιά
 Ιωάννινα
 Μέτσοβο
 Γρεβενά
 Σιάτιστα (5 χλμ. νότια - σύνδεση μέσω του Α29)
 Κοζάνη (2 χλμ. βόρεια - σύνδεση μέσω του Α27)
 Βέροια
 Αλεξάνδρεια
 Θεσσαλονίκη (7 χλμ. δυτικά - σύνδεση μέσω της Νέας Δυτικής Εισόδου Θεσσαλονίκης)
 Λαγκαδάς
 Ασπροβάλτα
 Ελευθερούπολη
 Καβάλα
 Χρυσούπολη
 Ξάνθη
 Ίασμος
 Κομοτηνή
 Αλεξανδρούπολη
 Κήποι (ανατολικό τέρμα - σύνορα με Τουρκία)

Διασταυρώσεις με άλλους άξονες 
Η Εγνατία Οδός είναι το ελληνικό τμήμα του διευρωπαϊκού άξονα Ε90. Διασταυρώνεται ανισόπεδα με τους παρακάτω αυτοκινητοδρόμους (από τα δυτικά προς τα ανατολικά):

Πληροφορίες

Κατάλογος κόμβων 

Πηγή: Ιστοσελίδα Motorway exit list          Ιστοσελίδα Η Σήμανση του Αυτοκινητόδρομου-Αρίθμηση ανισόπεδων κόμβων Εγνατίας Οδού

Χρονοαπόσταση

Θανατηφόρες διελεύσεις αρκούδων  

Η Εγνατία οδός είναι γνωστή και ως ο δρόμος όπου βρίσκουν τον θάνατο πολλές αρκούδες που προσπαθούν να τον διασχίσουν, εξαιτίας της απουσίας επαρκώς ισχυρών προστατευτικών κιγκλιδωμάτων κατά μήκος του δρόμου. Εξαιτίας των ελλειπών μέτρων, έχουν σκοτωθεί δεκάδες αρκούδες από τότε που δόθηκε στην κυκλοφορία ο αυτοκινητόδρομος. Σύμφωνα με δημοσίευμα, μόνο τους 9 πρώτους μήνες του 2012, έχασαν τη ζωή τους 8 αρκούδες, ενώ η ίδια πηγή ανέφερε ότι οι καφέ αρκούδες (Ursus arctus) που έχουν απομείνει στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ανέρχονται σε μόλις 250.

Τον Μάρτιο του 2014, άλλη μία αρκούδα, ηλικίας τεσσάρων ετών, σκοτώθηκε εξαιτίας σοβαρού τραυματισμού από διερχόμενο όχημα στο τμήμα της Εγνατίας Οδού «Σιάτιστα - Γρεβενά». Όπως αναφέρθηκε, η αρκούδα έφθασε στο οδόστρωμα καθώς στο σημείο υπήρχε ένα κενό διάστημα περίπου 30-40 μέτρων στην υπό κατασκευή ενισχυμένη περίφραξη. Ο φράχτης είχε αρχίσει να τοποθετείται σταδιακά από την ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ ΑΕ από το καλοκαίρι του 2013, δεν είχε όμως ολοκληρωθεί ακόμα. Το ζώο μεταφέρθηκε στον κτηνιατρικό σταθμό του φιλοζωικού σωματείου ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, αλλά τελικά πέθανε από εσωτερική αιμορραγία και τα πολλαπλά κατάγματα που είχε υποστεί.

Ιστορικό διοδίων 
Τα πρώτα διόδια που τοποθετήθηκαν στην Εγνατία Οδό ήταν τα διόδια Πολυμύλου, τα οποία λειτούργησαν τον Σεπτέμβριο του 2010. Στις 12 Νοεμβρίου 2011 λειτούργησε και ο σταθμός διοδίων Ίασμου, ενώ λίγες μέρες αργότερα στις 19 Νοεμβρίου λειτούργησε ο σταθμός διοδίων Μαλακασίου και στις 25 Νοεμβρίου λειτούργησε και ο σταθμός διοδίων Λαγκαδά (Ανάληψης). Στις 9 Δεκεμβρίου 2011 λειτούργησαν τα διόδια Τυρίας, ενώ στις 11 Ιουνίου 2013 τοποθετήθηκε και ο σταθμός διοδίων Μουσθένης. Στις 14 Δεκεμβρίου 2017 λειτούργησαν και οι σταθμοί διοδίων Παμβώτιδας και Μέστης. Στις 20 Νοεμβρίου 2019 λειτούργησαν τα διόδια του Ωραιοκάστρου, έξω από τη Θεσσαλονίκη, ενώ στις 4 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους λειτούργησαν τα διόδια Ασπροβάλτας. Στις 20 Ιανουαρίου 2021 λειτούργησαν τα διόδια Σιάτιστας, ενώ στις 5 Φεβρουαρίου λειτούργησαν τα διόδια Αρδανίου. Τέλος, στις 10 Νοεμβρίου 2022 ξεκίνησαν να λειτουργούν τα διόδια της Καβάλας, τα οποία αρχικά θα βρισκόταν στην παράκαμψη της Καβάλας, όμως τελικά αποφασίστηκε να κατασκευαστούν ανατολικότερα.

Φωτογραφίες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Εγνατία Οδός A.E.
 Η Εγνατία Οδός στο δικτυακό τόπο του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.
 Κόμβοι εισόδου / εξόδου Εγνατίας Οδού
 Παρατηρητήριο Εγνατίας Οδού 

Αυτοκινητόδρομοι της Ελλάδας
Δρόμοι στη Δυτική Μακεδονία
Δρόμοι στην Κεντρική Μακεδονία
Δρόμοι στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Ελληνικές επιχειρήσεις
Δρόμοι στην Ήπειρο
Δρόμοι στην Θεσσαλία