Παρειδωλία

Παρειδωλία ονομάζεται το ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο ένα δυσδιάκριτο ή ασαφές εξωτερικό ερέθισμα εκλαμβάνεται εσφαλμένα ως ευκρινές και πλήρως αναγνωρίσιμο.

Ετυμολογία
Η λέξη αυτή προέρχεται από το πρόθημα «παρά» (αντί, εκτός αλλά και σε αντίθεση με) και το Αρχαίο Ελληνικό ουσιαστικό «εἴδωλον» που σημαίνει μη πραγματική εικόνα, αναπαράσταση, ομοίωμα. Παραδείγματα παρειδωλίας είναι η αναγνώριση προσώπων στα σύννεφα ή στην επιφάνεια της Σελήνης και η ακρόαση μηνυμάτων κατά την ανάποδη αναπαραγωγή ηχογραφήσεων.

Κάτω από κλινικές συνθήκες, κάποιοι ψυχολόγοι ενθαρρύνουν την παρειδωλία ως μέσο για την κατανόηση του ασθενούς. Το πιο διαβόητο παράδειγμα αυτού του είδους κλινικής διαδικασίας είναι το Τεστ Ρόρσαχ (Rorschach ink blot test).

Μύθοι και ψευδοεπιστήμες

Θρησκείες
Παραδείγματα παρειδωλίας θρησκευτικών ερεθισμάτων αποτελούν οι αποχρωματισμοί μίας καμμένης τορτίγια, όπου κάποιοι εκλάμβαναν εσφαλμένα του πρόσωπο του Ιησού Ναζωραίου, όπως επίσης η ψευδαίσθηση της μορφής του Ιησού στα οπίσθια ενός σκύλου και ο αποχρωματισμός σε τοστ ο οποίος ερμηνεύτηκε ως το πρόσωπο της Μαριάμ, μητέρας του Ιησού. Το τελευταίο πωλήθηκε στο ebay έναντι 28.000 δολαρίων. 

Τον Σεπτέμβριο του 2007 στην Σιγκαπούρη, οι ρόζοι ενός δέντρου έμοιαζαν με μαϊμού, με αποτέλεσμα οι πιστοί να προσκυνούν το δέντρο του «θεού μαϊμού».

Μαντεία
Διάφορα αρχαία μαντεία είχαν πρακτικές που αφορούσαν την ερμηνεία των σκιών αντικειμένων, σχημάτων που δημιουργούσε το χυμένο αίμα θυσιών, και ακόμα τα εκ γενετής σημάδια ανθρώπων και ζώων.

Φαντάσματα
Η συνηθισμένη έννοια του φαντάσματος είναι η υποτιθέμενη εμφάνιση της μορφής αποθανόντος ανθρώπου, άυλης και άπιαστης, ντυμένης με λευκά ή μαύρα ρούχα.

Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, υποτιθέμενες θεάσεις φαντασμάτων εξηγούνται από το φαινόμενο της παρειδωλίας.

Φυσικά Φαινόμενα Παρειδωλίας

Τεχνητά Φαινόμενα παρειδωλίας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Άρθρο για την παρειδωλία από το skepdic.gr

Αντίληψη
Νεολογισμοί 20ου αιώνα