Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας

Η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας είναι η μεγαλύτερη σε έκταση Μητρόπολη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έχει έδρα το Μεσολόγγι και περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, εκτός απο το δήμο Ναυπακτίας και τη δημοτική ενότητα Παρακαμπυλίων του δήμου Αγρινίου που εκκλησιαστικά συγκροτούν την Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου. Μητροπολίτης από τις 9 Οκτωβρίου 2022 είναι ο Δαμασκηνός (Κιαμέτης).

Ιστορικά στοιχεία
Η Μητρόπολη δημιουργήθηκε αρχικά το 1833, όταν εξ ονόματος του Βασιλιά Όθωνα η αντιβασιλεία διακήρυξε την ανεξαρτησία της Ελλαδικής Εκκλησίας. Την απόφαση προσυπέγραψαν οι Αρχιερείς που διέμεναν στην Ελλάδα και συγκεντρώθηκαν για τον λόγο αυτό στο Ναύπλιο βάσει προσκλητήριου Βασιλικού Διατάγματος της 13ης Ιουλίου 1833. Με Βασιλικό Διάταγμα της 20ής Νοεμβρίου 1833 καταργήθηκαν οι υπάρχουσες εκκλησιαστικές επαρχίες εντός του Ελληνικού κράτους και ορίστηκαν 10 μόνιμες και 30 προσωρινές Επισκοπές. Μεταξύ αυτών, ιδρύθηκε ως μόνιμη η «Επισκοπή Ακαρνανίας» με δικαιοδοσία στις επαρχίες Μεσολογγίου, Ναυπακτίας και Αγρινίου. Απαρτίστηκε από το εντός της ελληνικής επικράτειας τμήμα της ως τότε Μητρόπολης Ναυπάκτου και Άρτης και από μέρος του εντός της ελληνικής επικράτειας τμήματος της πρώην Επισκοπής Ραδοβισδίου της Μητρόπολης Λαρίσης.

Tην επομένη ημέρα με άλλο Βασιλικό Διάταγμα διορίστηκαν Επίσκοποι στις Επισκοπές αυτές. Πρώτος Μητροπολίτης της Επισκοπής Ακακρνανίας εξελέγη «προεδρικώς» από την Αντιβασιλεία με το Διάταγμα αυτό ο πρώην «Ναυπάκτου και Άρτης» Πορφύριος.

Με τη σημερινή της μορφή η Μητρόπολη υπάρχει από το 1922 και πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο νομό.

Επισκοπικός κατάλογος

Ενορίες, Ναοί και Μονές
Η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας περιλαμβάνει 212 ενοριακούς ναούς και 582 εξωκλήσια. Έχει 15 Ιερές Μονές.

Αγιολογία και εορτές

Τοπικοί άγιοι
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (†1779)
Άγιος νεομάρτυρας Ιωάννης ο εν Βραχωρίω μαρτυρήσας
Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός
Άγιος Βλάσιος ο εν Σκλαβαίνοις
Άγιοι Θεόδωρος, Λάμπρος και Ανώνυμος εν Βραχωρίω (†1786)
Όσιος Βάρβαρος ο Πενταπολίτης
Άγιοι Ιάκωβος, Διονύσιος διάκονος και ο Ιάκωβος μοναχός (†1520)
Άγιος Καλλίνικος Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας (†1984) (8 Αυγούστου)  
Άγιος Ανδρεας ο ερημίτης
Όσιος Δαυίδ
Άγιοι αδελφοί Συμεών και Θεόδωρος, κτήτορες της ιστορικής Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου
Αγιος Θεωνάς Αρχιεπίσκοπος  Θεσσαλονικης
Όσιος Αρσένιος ο Βαρνακοβίτης
Οσιολογιώτατος Ιερομόναχος Χρύσανθος ο Αιτωλός

Τοπικές εκκλησιαστικές εορτές
Αγίου Σπυρίδωνος Μεσολογγίου
Αγίου Χριστοφόρου Αγρινίου
Αγίου Παντελεήμονος Μεσολογγίου
Αγίου Κοσμά του Αιτωλού Θέρμου
Σύναξις πάντων των εν Αιτωλία και Ακαρνανία Αγίων, Κυριακή του Τυφλού
Αγίου νεομάρτυρος Ιωάννου του εν Αγρινίω μαρτυρήσαντος
Έξοδος Μεσολογγίου (Κυριακή των Βαΐων)
Αγίου Βλασίου εν Σκλαβαίνοις Ξηρομέρου (Πάλαιρος)
Αγίων Αποστόλων εν Καψοράχη
Αγίου Αθανασίου Αμφιλοχίας
Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης Παναιτωλίου
Αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης του Αιτωλού (Σιταράλωνα)

Μονές

Ανδρικές
 Παναγίας Ελεούσης Μεσολογγίου
 Εισοδίων Θεοτόκου Μυρτιάς
 Αγίου Γεωργίου Αστακού
 Γενεσίου Θεοτόκου Ρομβού Ακαρνανίας
 Παναγίας Λεσινιωτίσσης
 Κοιμήσεως Θεοτόκου Βλοχού
 Τιμίου Προδρόμου Αναλήψεως

Γυναικείες
 Γενεσίου Θεοτόκου Κατερινούς
 Γενεσίου Θεοτόκου Ρέθα Ακαρνανίας
 Κοιμήσεως Θεοτόκου Λιγοβιτσίου
 Αγίου Συμεών Μεσολογγίου
 Παντοκράτορος Αγγελοκάστρου
 Αγίου Κοσμά Αιτωλού Θέρμου [Μέγα Δένδρο]
 Αγίου Δημητρίου Παλαίρου
 Καταθέσεως Τιμίας Ζώνης Υπεραγίας Θεοτόκου Λυκουρίσης
 Ευαγγελισμός Θεοτόκου Παραβόλας
 Αγίου Δημητρίου Δρυμού
 Αγίου Γεωργίου Ελληνικών

Ησυχαστήρια
 Μεταμορφώσεως Σωτήρος Τσουκαλάδων Παραβόλας

Παραπομπές

Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας
Αιτωλιας