Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών 1922-1923

Είναι η πρώτη ποδοσφαιρική διοργάνωση που έφερε το όνομα Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου και διοργανώθηκε από την Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Ελλάδος. Προηγήθηκαν το πρωτάθλημα Ε.Π.Σ. Ελλάδος 1922-1923 και το αντίστοιχο της Θεσσαλονίκης υπό την αιγίδα της Χ.Α.Ν.Θ.. Οι δυσκολίες, το δαπανηρό των μετακινήσεων και άλλα προβλήματα, οδήγησαν στην απόφαση να κριθεί ο τίτλος σε έναν μόνο αγώνα μεταξύ των δύο πρωταθλητών, ο οποίος ανέδειξε νικητή τον Πειραϊκό Σύνδεσμο επί του Άρη Θεσσαλονίκης με σκορ 4-1 ή 3-1 (σύμφωνα με δύο διαφορετικές πηγές).

Ο τελικός
Ο αγώνας διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη στις 12 Αυγούστου 1923 (25 του μηνός σύμφωνα με το ισχύον σήμερα Γρηγοριανό ημερολόγιο) και στο τότε γήπεδο (Γυμναστήριον) του Ηρακλή με ώρα έναρξης τις 6 μ.μ.

Η προαναγγελία του αγώνα είχε ως εξής:
 "Την Κυριακήν, 12 τρχ. (αύριον) και ώραν 6 μ.μ. συναντώνται εις το Γυμναστήριον του Ηρακλέους αι ποδοσφαιρικαί ομάδες
 του Πειραϊκού Συνδέσμου, πρωταθλητού Αθηνών-Πειραιώς Σμύρνης και του Ποδ. Συλλόγου Άρης πρωταθλητού Μακεδονίας-
 Θράκης δια το πρωτάθλημα της Ελλάδος. Η ομάς του Πειραϊκού Συνδέσμου αφικνείται αύριον Σάββατον διά του επιτάκτου
 ατμοπλοίου "Χίος".
 Ο αγών ούτος, ο πρώτος δια το νεοσυσταθέν Πανελλήνιον πρωτάθλημα προμηνύεται πεισματοδέστατος. Εις τους
 συμπολίτας μας δίδεται η ευκαιρία να συγκρίνουν την πρόοδον του Ποδοσφαίρου εν Παλαιά Ελλάδι και εν Μακεδονία. Ο αγών
 ούτος θέλει επιρεάσει σοβαρώς την εκλογήν της Ελληνικής Εθνικής Ομάδος διά τους Ολυμπιακους Αγώνας των Παρισίων." 
Το μηνιαίο περιοδικό "Αθλητική Επιθεώρησις" της Αθήνας αναφέρει ως τελικό αποτέλεσμα τη νίκη του Πειραϊκού Συνδέσμου με 3-1, ενώ η "Μακεδονία" της Θεσσαλονίκης με 4-1! Ανάμεσα στις δύο πηγές επίσης, εντοπίζονται διαφορές μικρότερης σημασίας στο επώνυμο ενός ποδοσφαιριστή των νικητών και σε κάποια μικρά ονόματα.

Οι συνθέσεις

* Για τις θέσεις των ποδοσφαιριστών χρησιμοποιείται η ορολογία του τύπου της εποχής.

Σημειώσεις:

Οι δύο ομάδες, στην προσπάθειά τους να επικρατήσουν, χρησιμοποίησαν και παίκτες που είχαν αγωνιστεί με άλλους συλλόγους στις προηγούμενες φάσεις του πρωταθλήματος. Συγκεκριμένα:  
Στον Άρη εκτός από δικούς του παίκτες έπαιξαν οι:
Απόστολος Νικολαΐδης: παίκτης, ηγέτης (και αργότερα παράγοντας) του Παναθηναϊκού, με τον οποίο είχε αγωνιστεί μέχρι το Μάιο κατά την προκριματική φάση του πρωταθλήματος Αθηνών-Πειραιώς της ΕΠΣΕ. Στην τελική φάση ήταν διαιτητής στην α΄ αγωνιστική (20 Μαΐου 1923) αλλά στη συνέχεια μετέβη στη Βιένη για το διεθνές συνέδριο της ΧΑΝ, αποδυναμώνοντας τον Παναθηναϊκό, ο οποίος με την έλλειψή του δεν σημείωσε ούτε μία νίκη. Στη συνέχεια ο Νικολαΐδης βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη ως εκπρόσωπος της παγκόσμιας Χριστιανικής Αδελφότητος Νέων για να βοηθήσει στην οργάνωση της ΧΑΝΘ. Όσο έμεινε εκεί αγωνιζόταν σε όλα σχεδόν τα αθλήματα που καλλιεργούσε ο Άρης, με τον οποίο είχε λάβει μέρος από 12 ως 15 Ιουλίου στους Α' Πανθρακικούς Αγώνες, στην Κομοτηνή, όπου αναδείχθηκε πολυνίκης της διοργάνωσης με 3 χρυσά, 1 αργυρό και 1 χάλκινο μετάλλιο σε άλματα και ρίψεις.
Κ. Καλούδης: αγωνιζόταν στην Πειραϊκή Ένωση στην τελική φάση του πρωταθλήματος Αθηνών-Πειραιώς της ΕΠΣΕ. Στους ίδιους αγώνες υπήρξε και διαιτητής.

Στον Πειραικό εκτός από δικούς του παίκτες έπαιξαν οι:
Ντίνος Ανδριανόπουλος: αγωνιζόταν στην Πειραϊκή Ένωση στην τελική φάση του πρωταθλήματος Αθηνών-Πειραιώς της ΕΠΣΕ. Στον Πειραϊκό έπαιζαν μόνο οι τρεις αδερφοί Ανδριανόπουλοι.
Αλεξ. Κεχαγιάς: αγωνιζόταν στον Απόλλωνα στην τελική φάση του πρωταθλήματος Αθηνών-Πειραιώς της ΕΠΣΕ.

Περιγραφή του αγώνα

Ο Πειραϊκός Σύνδεσμος με τους τέσσερις αδελφούς Ανδριανόπουλου (το 1925 θα ιδρύσουν τον Ολυμπιακό) στην επίθεση επικράτησε άνετα, ο δε Άρης ξεκίνησε δυνατά, ισοφάρισε αλλά στο β' μέρος ήταν κατώτερος. 
Στην εφ. "Μακεδονία" αναφέρεται:
 "Η μεγάλη νευρικότης η οποία από εβδομάδος και πλέον κατείχε πάντας τους αθλουμένους και φιλάθλους της πόλεως μας δια
 το αποτέλεσμα των ποδοσφαιρικών αγώνων μεταξύ των ομάδων του Πειραϊκού Συνδέσμου και του Άρεως έληξε... Ο Πειραϊκός
 Σύνδεσμος ανεδείχθη και πάλιν νικητής με τέσσερα τέρματα έναντι του Άρεως ο οποίος κατώρθωσεν να κάμη μόνον έν.
 Το πολυπληθές φίλαθλον κοινόν το οποίον κατεπλημίρησε τον απέραντον στίβον του «Ηρακλέους» και μετ' εξαιρετικού ενδιαφέ-
 ροντος παρηκολούθησε τον Αγώνα, δεν ηδυνήθη να μη θαυμάση την αριστοτεχνικότητα των παικτών του Πειραϊκού Συνδέσμου...
 Οι παίκται του «Άρεως» ημύνθησαν ερρωμένως... Πάντα όμως ταύτα εξουδετερούνται προ της αριστοτεχνικής συνοχής των
 παικτών του Πειραϊκού Συνδέσμου χάρις εις την οποίαν ούτος κατά το λήξαν ποδοσφαιρικόν έτος ανεκηρύχθη Πανελληνιονίκης."
Η "Αθλητική Επιθεώρησις" έγραφε:
 Η πόλη μας εφιλοξένησεν επί τέλους τον μετά τόσης αγωνίας αναμενόμενον Πειραϊκόν Σύνδεσμον, όστις δια πρώτην φοράν θα συνηντάτο την Κυριακήν 12 τρ. μετά του κατέχοντος το πρωτάθλημα Μακεδονίας και Θράκης Ποδοσφαιρικού Συλλόγου "Άρης". Το πλήθος των φιλάθλων της πόλεώς μας από της 5ης απογευματινής ήρχισε να προσέρχεται αθρόον εις τον στίβον του Ηρακλέους, ένθα και το ωραίον φύον αντιπροσωπεύθη δι' αρκετιύ αριθμού φιλάθλων αντιπροσώπων του. Ευνόητον το ενδιαφέρον το οποίον ενείχεν ο αγών αυτός της Κυριακής και η εκ τούτου μεγάλη παρατηρηθείσα συγκέντρωσις θεατών, διότι η ημέρα αύτη έμελε να κρίνη την τύχην του Πανελληνίου Πρωταθλήματος, το οποίον διημφισβητείτο μεταξύ των δύο τούτων ομάδων...
 "Και τοιουτοτρόπως η ομάς του Πειραϊκού εξέρχεται νικήτρια με 3 τέρματα έναντι 1 του «Άρεως», αναδειχθείσα ούτω επισήμως νικήτρια ομάς όλης της Ελλάδος... "Τον αγώνα παρηκολούθησαν ελθόντες επί τούτω εκ Πειραιώς οι φίλαθλοι του "Πειραϊκού Συνδέσμου" μέλη του Δ.Σ. του ποδοσφαιρικού τμήματος κ.κ. Ο. Κόκκινος, Ι. Λουλουδάκης, Π. Λαγουμτζής και Λελλές Λεούσης μετά της κυρίας του. Οι Πειραιείς εώρτασαν την νίκην των και μετά τούτο ανεχώρησαν την εσπέραν της Τρίτης κατευθείαν διά Πειραιά."Πρωταθλητής: Πειραϊκός Σύνδεσμος 

Πηγές"Γκολ 2000: ένας Αιώνας Ποδόσφαιρο", Ανδρέας Μπόμης, Εκδόσεις Πελεκάνος, Αθήνα 2000, σελ. 41
εφ. «Μακεδονία», 11/8/1923, σ. 3Οι χθεσινοί μεγάλοι ποδοσφαιρικοί αγώνες. Νικητής ο Πειραϊκός Σύνδεσμος, εφ. «Μακεδονία», 13/8/1923, σ. 4Ο ποδοσφαιρικός αγών Θεσσαλονίκης δια το Πανελλήνιον Πρωτάθλημα'' (ψηφιακή σ. 26) , «Αθλητική Επιθεώρησις», τ. Αυγ 1923

Παραπομπές - σημειώσεις

Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου
Εγχώρια ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα 1922-1923