Σταθμός Ομόνοια (Μετρό Αθήνας)

Ο Σταθμός Ομόνοια είναι κομβικός υπόγειος σταθμός του μετρό της Αθήνας, ο οποίος βρίσκεται κάτω από την πλατεία Ομονοίας στο κέντρο της πόλης. Είναι σταθμός ανταπόκρισης της γραμμής 1 με τη γραμμή 2. Πήρε το όνομά του από την Πλατεία Ομονοίας και την ομώνυμη γύρω περιοχή.

Ιστορικό

Υπαίθριος σταθμός (1895) 
Ο πρώτος σταθμός «Ομόνοια» εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου 1895 (την ίδια ημέρα με τον σταθμό Μοναστηράκι) και ήταν υπαίθριος ημιυπόγειος σταθμός, τύπου ανοικτού ορύγματος, στη διασταύρωση των οδών Λυκούργου και Αθηνάς (φωτογραφία του αρχικού σταθμού εδώ). Κατασκευάστηκε ως νέος τερματικός σταθμός προς βορράν της τότε ατμοκίνητης σιδηροδρομικής γραμμής Θησείου - Πειραιά (ηλεκτροδοτήθηκε το 1904), που τελικώς εξελίχθηκε στο αρχικό τμήμα της μετέπειτα γραμμής 1 του δικτύου μετρό. Η πρώτη της επέκταση από το Θησείο στην Ομόνοια έγινε πραγματικότητα με την βοήθεια σήραγγας (η παλαιότερη σήραγγα του σημερινού συνολικού δικτύου) που άρχισε να κατασκευάζεται το 1889 με εκσκαφή και επικάλυψη (μέθοδος cut and cover), και ολοκληρώθηκε, μαζί με την κατασκευή του πρώτου, υπαίθριου σταθμού της Ομόνοιας, τον Μάιο του 1895. Ο παλαιός σταθμός έχει καλυφθεί και χρησιμοποιείται ως αμαξοστάσιο, ενώ από πάνω του κατασκευάστηκε και ολοκληρώθηκε το 1963 το κτήριο διοίκησης της παλαιότερης εταιρείας των ΗΣΑΠ, νυν κτίριο της ΣΤΑ.ΣΥ.

Υπόγειος σταθμός (1930) 

Η θέση του πρώτου σταθμού κρίθηκε ακατάλληλη για την επέκταση του δικτύου της σιδηροδρομικής γραμμής προς τα βόρεια (καθώς δεν είχε προσανατολιστεί προς τα βόρεια για να γίνει δυνατή η συνέχιση της εκσκαφής της σήραγγας κατά μήκος της οδού 3ης Σεπτεμβρίου, αλλά προς μια κατεύθυνση όπου υπήρχε ήδη πυκνή δόμηση κτιρίων) και, για τον λόγο αυτό, τον Ιανουάριο του 1928 άρχισε να κατασκευάζεται ένας νέος, εξ ολοκλήρου υπόγειος σταθμός κάτω από την Πλατεία Ομονοίας, 100 μέτρα βορειότερα από τον αρχικό. Ο νέος σταθμός εγκαινιάστηκε από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο στις 21 Ιουλίου 1930. Η κατασκευή του υπογείου σταθμού Ομονοίας το 1930 έγινε με εκσκαφή σε βάθος 8 μέτρων και επικάλυψη (μέθοδος cut and cover) και συνοδεύτηκε με ανάπλαση της ομώνυμης πλατείας. Ο ίδιος ο σταθμός δέχτηκε τότε τα επαινετικά σχόλια του Τύπου, αλλά και του ιδίου του Βενιζέλου, για την ποιότητα κατασκευής και την πολυτέλειά του.

Ο σταθμός Ομονοίας υπήρξε μέχρι την επέκταση του δικτύου προς το σταθμό Βικτώρια, στις 1 Μαρτίου 1948, ο προς βορράν τερματικός σταθμός της γραμμής. Η ιστορική ειρωνεία όμως, είναι ότι η επέκταση της σήραγγας προς τα βόρεια και η κατασκευή των σταθμών Βικτώρια και Αττική έλαβαν χώρα και σχεδόν ολοκληρώθηκαν στη δεκαετία του 1930, αλλά λόγω των πολεμικών γεγονότων τα εγκαίνια αναβλήθηκαν και τελικώς έγιναν στις 1 Μαρτίου 1948 για την Βικτώρια και στις 30 Ιουνίου 1949 για την Αττική.

Ο σημερινός σταθμός Ομονοίας της Γραμμής 1 είναι στη χιλιομετρική θέση 9,981 από το σταθμό Πειραιά. Η σημερινή μορφή του ανάγεται στο 2003, καθώς εκτελέστηκαν σημαντικές εργασίες αναβάθμισης του εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας του 2004. Η αρχική μελέτη που εγκρίθηκε το 2001 προέβλεπε μια σύγχρονη εκδοχή αναβάθμισης του σταθμού, αλλά μόλις η μελέτη έγινε δημόσια γνωστή, αντέδρασε έντονα μεγάλος αριθμός αρχιτεκτόνων της Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων, οι οποίοι ζήτησαν να ανακηρυχθεί ο σταθμός διατηρητέο μνημείο, ενώ μάλιστα αρκετοί ξεκίνησαν προσφυγές κατά της μελέτης ανάπλασης, με το αίτημα που μόλις αναφέρθηκε. Ως αποτέλεσμα, προκειμένου να ξεμπλοκαριστεί το έργο της ανάπλασης, τον Δεκέμβριο του 2001 ο σταθμός της γραμμής 1 ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και έτσι η ανάπλαση έγινε διατηρώντας την αρχική του αρχιτεκτονική, χωρίς καμία αλλαγή από την αρχική του μορφή, με εξαίρεση την τοποθέτηση εδαφιαίου πλακόστρωτου στη θέση της παλαιότερης τσιμεντόστρωσης και την ενίσχυση του φωτισμού.

Τα εγκαίνια της σημερινής μορφής του σταθμού έγιναν στις 19 Μαρτίου 2003. Άμεση συνέπεια αυτής της ανακήρυξης ήταν και το ότι μόλις 1 μήνα μετά, στις 15 Ιανουαρίου 2002, ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και ο επόμενος προς τα βόρεια σταθμός, Βικτώρια, επειδή φέρει παρόμοια πλακάκια στους τοίχους, αν και σε ανοιχτό πράσινο χρώμα αντί σε πορτοκαλί. Σύντομα, επίσης, όλοι οι σταθμοί της Γραμμής 1 απέκτησαν τηλεματική και εξοπλίστηκαν με οθόνες πληροφοριών για τον χρόνο αναμονής έως την άφιξη των συρμών.

Σύγχρονος σταθμός της Γραμμής 2 (2000) 

Στο πλαίσιο της δημιουργίας δικτύου μετρό, την περίοδο 1992 - 2000, κατασκευάστηκαν τα πρώτα τμήματα δύο νέων γραμμών μετρό, της γραμμής 2 και της γραμμής 3. Η γραμμή 2 προβλέφθηκε να διέλθει από τον σταθμό της Ομονοίας της γραμμής 1, μετατρέποντάς τον σε σταθμό μετεπιβίβασης. Η σήραγγα της γραμμής 2 διέρχεται σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό της γραμμής 1. Το τμήμα του σταθμού της Ομόνοιας που εξυπηρετεί σήμερα τη γραμμή 2 εγκαινιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου 2000. Βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από τις αποβάθρες της γραμμής 1, σε βάθος 33 μέτρων, ενώ διαθέτει δύο πλευρικές αποβάθρες.

Δομή σταθμού 

Ο σταθμός διαθέτει οκτώ σημεία πρόσβασης και εξόδου γύρω από την πλατεία Ομονοίας. Όλα έχουν κυλιόμενες σκάλες, ενώ υπάρχουν και κάποιοι ανελκυστήρες για ΑΜΕΑ. Συνολικά, παρέχουν πρόσβαση στο επίπεδο όπου βρίσκεται το εκδοτήριο εισιτηρίων, αλλά υπάρχει προσβασιμότητα και στα άλλα επίπεδα. Επίσης, είναι εύκολη η πρόσβαση στον σταθμό της γραμμής 1, ο οποίος διαθέτει κεντρική πλατφόρμα για την επιβίβαση των επιβατών και δύο πλευρικές πλατφόρμες για την αποβίβαση των επιβατών (μια διάταξη που είναι διεθνώς γνωστή ως «η ισπανική λύση»), καθώς και στον σταθμό της γραμμής 2, ο οποίος έχει δύο πλευρικές πλατφόρμες που πλαισιώνουν τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας των τρένων.

Ομονοια
Ομονοια
Ομονοια
Ομονοια