Σάλπιγξ Ελληνική

Η Σάλπιγξ Ελληνική υπήρξε η πρώτη έντυπη εφημερίδα στην Ελλάδα. Εκδόθηκε από τον Θεόκλητο Φαρμακίδη στην Καλαμάτα την 1η Αυγούστου 1821. Κυκλοφόρησαν μόνο 3 φύλλα (1, 5 και 20 Αυγούστου 1821), τα οποία σώζονται στη βιβλιοθήκη της Βουλής, από δωρεά του Τιμολέοντα Φιλήμονα.

Ιστορία 
Ο Δημήτριος Υψηλάντης, ερχόμενος από την Τεργέστη στην Ελλάδα ως Πληρεξούσιος του «Εθνικού Εκπροσώπου», δηλαδή του Αλέξανδρου Υψηλάντη, έφερε μαζί του και ένα μικρό τυπογραφείο. Στην προσπάθειά του να βρει τυπογράφο, ήρθε σε επαφή με τον Ιάκωβο Τομπάζη, ο οποίος του σύστησε τον Κωνσταντίνο Τόμπρα που είχε μάθει τη δουλειά του τυπογράφου στο Παρίσι. Ο Τόμπρας δέχτηκε να αναλάβει την λειτουργία του τυπογραφείου και έτσι αποφασίστηκε να εγκατασταθεί μέσα σε ένα τουρκικό τζαμί στην απελευθερωμένη Καλαμάτα το «Εθνικόν Τυπογραφείον». Σε αυτό τυπώθηκε το πρώτο φύλλο της Σάλπιγγος Ελληνικής την 1η Αυγούστου 1821.

Εκδότης 
Η έκδοση ανατέθηκε στον λόγιο Θεόκλητο Φαρμακίδη, ο οποίος ορίστηκε «επιστάτης και εκδότης» της εφημερίδας «Σάλπιγξ Ελληνική». Ο Θεόκλητος Φαρμακίδης ήταν έμπειρος εφημεριδογράφος, καθώς είχε συμμετάσχει και στην έκδοση του περιοδικού Ερμής ο Λόγιος, στη Βιέννη.

Έκδοση 
Το αρχικό σχέδιο, όταν πρωτοεκδόθηκε η Σάλπιγξ, ήταν να κυκλοφορεί μέρα παρά μέρα. Η τιμή της ορίστηκε στα 50 γρόσια τον χρόνο. Ωστόσο, τελικά κατάφεραν να εκδώσουν μόνο τρία φύλλα, στις 1, 5 και 20 Αυγούστου 1821. Η εφημερίδα κυκλοφόρησε σε σχήμα 4, δίστηλη και τετρασέλιδη. Το πρώτο φύλλο μάλιστα είχε και εξώφυλλο.

Περιεχόμενο 
Στα μόλις τρία φύλλα της Σάλπιγγος, δημοσιεύτηκε υλικό που αφορούσε αποκλειστικά την Ελληνική Επανάσταση. Στα πρώτα δύο φύλλα δημοσιεύτηκε η γνωστή επαναστατική προκήρυξη του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Το τρίτο φύλλο περιείχε μια έκκληση των Μεσσηνίων προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, σχετικά με τον απελευθερωτικό αγώνα που διεξήγαγε η Ελλάδα.

Διαφωνία Φαρμακίδη-Υψηλάντη - Διακοπή έκδοσης 
Ο Δημήτριος Υψηλάντης θεωρούσε ότι η Σάλπιγξ Ελληνική όφειλε να εξυπηρετεί αποκλειστικά το συμφέρον του Αγώνα και ότι θα έπρεπε να ελέγχει και να κατευθύνει ο ίδιος το περιεχόμενό της, έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι εκάστοτε στρατιωτικές και πολιτικές σκοπιμότητες. Ο Θεόκλητος Φαρμακίδης, υποστηρίζοντας την αρχή της ελευθεροτυπίας, αντέδρασε στην προσπάθεια του Υψηλάντη να υποβάλει την εφημερίδα σε λογοκρισία. Έτσι, ο Φαρμακίδης αρνήθηκε να συνεχίσει την έκδοση και αυτή η τόσο αξιόλογη προσπάθεια δεν τελεσφόρησε.

Κριτικές 
Θεωρήθηκε ότι η Σάλπιγξ Ελληνική, όπως και κάποιες άλλες ελληνικές εφημερίδες της εποχής, δημοσίευαν παραποιημένες ή υπερβολικές πληροφορίες έτσι ώστε να ενθουσιάσουν τους Έλληνες. Αυτό καθιστούσε δύσκολη την αντικειμενική ενημέρωση και τον σχηματισμό ορθής αντίληψης για τις στρατιωτικές εξελίξεις, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης.

Παραπομπές

Πηγές 
 Βακαλόπουλος, Α. (1980). Ιστορία του Νέου Ελληνισμού: Η μεγάλη ελληνική επανάσταση (1821-1829) – Τόμος 5: Οι προϋποθέσεις και οι βάσεις της (1813-1822). Θεσσαλονίκη
 Κουμαριανού, Α. (1975). Ο Τύπος. Ιστορία του ελληνικού έθνους – Τόμος 12: Η ελληνική επανάσταση και η ίδρυση του ελληνικού κράτους (1813-1822) (σελ. 582-587). Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών.
 Παυλόπουλος, Π. (2021, Οκτώβριος 03). «ΣΑΛΠΙΓΞ ΕΛΛΗΝΙΚΗ» Ένα «εγερτήριον σάλπισμα» της Ελευθερίας του Τύπου κατά την Εθνεγερσία του 1821, στην Καλαμάτα. Ανακτήθηκε από: https://www.prokopiospavlopoulos.gr/2021/10/03/%CF%83%CE%B1%CE%BB%CF%80%CE%B9%CE%B3%CE%BE-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%B3%CE%B5%CF%81%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CE%BD-%CF%83/ (Προσπέλαση 16-02-2022).
 Παπαλεξάνδρου, Κ. Τύπος και τυπογραφία. Στο: Δρανδάκης, Μεγάλη ελληνική εγκυκλοπαίδεια, Τόμος 10 (σελ. 563). Αθήνα: Εκδοτικός οργανισμός "Ο φοίνιξ".
 Σάλπιγξ Ελληνική (1821). Ανακτήθηκε από: https://library.parliament.gr/%CE%A8%CE%B7%CF%86%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE-%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7/1821/category/1821 (Προσπέλαση 16-02-2022).
 Σκιαδάς, Ε. (2020, Μάρτιος 27). Σάλπιγξ Ελληνική: Η πρώτη εφημερίδα της Επανάστασης 1821. Τα Αθηναϊκά. Ανακτήθηκε από: https://www.taathinaika.gr/salpigks-elliniki-i-proti-efimerida-tis-epanastasis-1821/ (Προσπέλαση 16-02-2022).
 Φουρτούνης, Β. (2011). Τα έντυπα της επανάστασης. Ανακτήθηκε από: http://www.fourtounis.gr/arthra/2011/14-08/14.html (Προσπέλαση 07-05-2022). 

Πρώην εφημερίδες στην ελληνική γλώσσα
Ιστορικές ελληνικές εφημερίδες
Εφημερίδες με τόπο έκδοσης την Καλαμάτα