Νέα Υόρκη (πολιτεία)

Η πολιτεία της Νέας Υόρκης (αγγλ. State of New York), είναι βορειοανατολική πολιτεία των ΗΠΑ. Πήρε το όνομά της από την ομώνυμη μεγαλούπολη, τη μεγαλύτερη πόλη της Βόρειας Αμερικής. Έχει έκταση 141.297 τ.χλμ. και πληθυσμό 20.448.194 κατοίκους (εκτίμηση 2023). Πρωτεύουσα είναι το Όλμπανι και μεγαλύτερη πόλη της είναι η Νέα Υόρκη. Άλλες μεγάλες πόλεις στην πολιτείεα είναι το Μπάφαλο, το Ρότσεστερ και οι Συρακούσες.

Η Νέα Υόρκη, ήταν μία από τις αρχικές Δεκατρείς Αποικίες, που επαναστάστησαν εναντίον της Βρετανικής εξουσίας κατά την Αμερικανική Επανάσταση. Η Νέα Υόρκη, έγινε η 11η πολιτεία που επικύρωσε το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Γεωγραφία 
Η πολιτεία της Νέας Υόρκης, βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα των ΗΠΑ. Βόρεια και δυτικά συνορεύει με τον Καναδά. Στα σύνορα με τον Καναδά βρίσκονται δύο από τις Μεγάλες Λίμνες της Βόρειας Αμερικής, οι Ήρι και Οντάριο. Ανάμεσά τους ρέει ο ποταμός Νιαγάρα και σχηματίζονται οι διάσημοι καταρράκτες του. Ανατολικά συνορεύει με τρεις πολιτείες της Νέας Αγγλίας, τις Βερμόντ, Μασαχουσέτη και Κονέκτικατ. Νότια με τον Ατλαντικό Ωκεανό και τις πολιτείες Νιου Τζέρσεϊ και Πενσυλβάνια. 

Η Νέα Υόρκη, είναι γεωγραφικά διαφορετική. Το νότιο μέρος της πολιτείας, αποτελείται κυρίως από την Κοιλάδα του Ποταμού Χάντσον (Hudson River Valley) και το Λονγκ Άιλαντ, στην οποία περιλαμβάνεται η πόλη και η μητροπολιτική περιοχή της Νέας Υόρκης, που βρίσκεται στην ακτή του Ατλαντικού, εκεί που εκβάλει ο ποταμός Χάντσον και τμήμα της βρίσκεται πάνω σε τρία νησία, το Λονγκ Άιλαντ, το Στάτεν Άιλαντ και το Μανχάταν.

Το βόρειο (και μεγαλύτερο) μέρος της πολιτείας της Νέας Υόρκης (το οποίο είναι κοινώς γνωστό ως "Upstate New York"), περιλαμβάνει οροσειρές των Αππαλαχίων Ορέων. Σε αυτή την περιοχή, βρίσκονται και οι υπόλοιπες σημαντικές πόλεις της πολιτείας, όπως το Μπάφαλο (στα δυτικά), οι Συρακούσες (στα κεντρικά), το Ρότσεστερ (στα κεντροδυτικά), το Μπίνγχαμπτον (στα νότια) και το Όλμπανι (στα κεντροανατολικά). 

Η πολιτεία της Νέας Υόρκης, περιέχει 62 κομητείες. Η μεγαλύτερη σε πληθυσμό κομητεία στην Νέα Υόρκη, είναι η Κομητεία Κίνγκς (με περίπου 2,75 εκατομμύρια κατοίκους). Η πρωτεύουσα της πολιτείας, το Όλμπανι, βρίσκεται 255 χιλιόμετρα βορειότερα, από την Πόλη της Νέας Υόρκης.

Κλίμα 
Το κλίμα στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, είναι υγρό ηπειρωτικό (με την πόλη της Νέας Υόρκης να έχει υγρό υποτροπικό κλίμα). Το νότιο τμήμα της πολιτείας (με την Νέα Υόρκη, την Κοιλάδα Χάντσον και το Λονγκ Άιλαντ), χαρακτηρίζεται από αρκετά ζεστά καλοκαίρια και υγρούς και ψυχρούς χειμώνες. Το Upstate New York, έχει ηπιότερα ως προς την ζέστη καλοκαίρια, αλλά έχει πολύ ψυχρούς χειμώνες. 

Η χαμηλότερη καταγεγραμμένη θερμοκρασία στην Νέα Υόρκη, ήταν τον χειμώνα του 1979, με -46,7°C, ενώ η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί, ήταν στις 22 Ιουλίου 1926 με 42,2°C.

Ιστορία 
Πριν την άφιξη των Ευρωπαίων στην περιοχή ζούσαν οι ιθαγενείς Ιροκουά. Τον 17ο αιώνα Ολλανδοί άποικοι δημιούργησαν την αποικία των Νέων Κάτω Χωρών το 1604 και εγκατέστησαν αρκετά σημεία εμπορίου με τους ιθαγενείς. Η αποικία σταδιακά επεκτάθηκε από το Νέο Άμστερνταμ σε μια περίμετρο αρκετών χιλιομέτρων γύρω από το ποταμό Χάντσον, τόσο βόρεια όσο και νότια από αυτή τη πόλη. Ένα απ' αυτά τα σημεία ήταν το Νέο Άμστερνταμ στο νησί Μανχάταν. Η αποικία ήταν πολυεθνική, καθώς περιλάμβανε Ολλανδούς, Βαλλονούς, Γερμανούς και πολλές άλλες εθνότητες. Οι Ολλανδοί πάντως δεν επεδίωξαν την μαζική αποστολή αποικιστών από την Ευρώπη, σε αντίθεση με τους Άγγλους, κάτι που τελικά αποδείχθηκε λάθος για το μέλλον της αποικίας. Στη συνέχεια οι Άγγλοι κέρδισαν την κυριαρχία της περιοχής και την ονόμασαν Επαρχία της Νέας Υόρκης, όταν το 1664 οι Ολλανδοί παραδόθηκαν αμαχητί στους Άγγλους κατά τη διάρκεια πολέμου, και άρχισαν να φέρνουν αποικιστές από την Ευρώπη και σκλάβους από την Αφρική. Το όνομα προήλθε από τη μετονομασία του Νέου Άμστερνταμ σε πόλη της Νέας Υόρκης, προς τιμή του Δούκα της Υόρκης Ιάκωβου Β' της Αγγλίας. Η ολλανδική γλώσσα πάντως επιβίωσε για πολλές δεκαετίες στην περιοχή. 

Η Νέα Υόρκη κήρυξε την ανεξαρτησία της από τους Άγγλους το 1776. Η πρώτη πρωτεύουσα ήταν το Κίνγκστον. Στις 26 Ιουλίου 1788 έγινε η 11η από τις 13 ιδρυτικές πολιτείες των ΗΠΑ που επικύρωσε το Σύνταγμα. Το 1797 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Όλμπανι. Το 1825 ολοκληρώθηκε η κατασκευή της διώρυγας Ήρι, το οποίο συνδέει τον ποταμό Χάντσον με τη λίμνη Ίρι. Το έργο διευκόλυνε την πρόσβαση από τον Ατλαντικό Ωκεανό στην ενδοχώρα και έδωσε μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση στο εσωτερικό της πολιτείας.

Πολιτική

Πολιτειακή Κυβέρνηση 

Η πολιτειακή Κυβέρνηση της Νέας Υόρκης, αποτελείται (υπό το πολιτειακό Σύνταγμα της Νέας Υόρκης), από 3 κλάδους (εκτελεστικό, νομοθετικό και δικαστικό).

Εκτελεστικός Κλάδος 

Επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας στην πολιτεία, είναι ο εκάστοτε Κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, ο οποίος επικουρείται και αναπληρώνεται από τον Αντικυβερνήτη της Νέας Υόρκης. Σημερινή και 57η Κυβερνήτης της πολιτείας, είναι η Δημοκρατική Κάθι Χότσουλ από τις 24 Αυγούστου 2021. 

Οι υπόλοιποι σημαντικότεροι εκλεγμένοι εκτελεστικοί αξιωματούχοι στην πολιτεία, είναι ο Γενικός Εισαγγελέας της Νέας Υόρκης (σημερινή κάτοχος είναι η Δημοκρατική Λετίτια Τζέιμς), καθώς και ο Πολιτειακός Ελεγκτής της Νέας Υόρκης (σημερινός κάτοχος είναι ο Δημοκρατικός Τόμας Ντιναπόλι).

Νομοθετικός Κλάδος 
Η νομοθετική εξουσία, ασκείται από το Νομοθετικό Σώμα της Νέας Υόρκης, το οποίο είναι διθάλαμο αποτελείται από την Γερουσία της Νέας Υόρκης με 63 μέλη (άνω βουλή), και από την Πολιτειακή Συνέλευση της Νέας Υόρκης με 150 μέλη (κάτω βουλή). Αμφότερα τα σώματα, διέπονται υπό την πλειοψηφία των Δημοκρατικών. 

Ένα δυνητικό βέτο του Κυβερνήτη, μπορεί να παρακαμφθεί από τα 2/3 του κάθε σώματος.

Δικαστικός Κλάδος 
Η δικαστική εξουσία, ασκείται από το Ανώτατο Δικαστήριο της Νέας Υόρκης, και από τα υπόλοιπα κατώτερα δικαστήρια.

Εκλογικές τάσεις 
Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, ιδιαίτερα τα τελευταία 70 χρόνια, υπάρχει διαχρονική κυριαρχία του Δημοκρατικού Κόμματος. Σήμερα, Δημοκρατικοί πολιτικοί κατέχουν όλα τα επίπεδα της πολιτειακής κυβέρνησης της Νέας Υόρκης, καθώς και των ομοσπονδιακών αξιωμάτων στην πολιτεία. 

Γενικά η Νέα Υόρκη, αποτελεί μια προοδευτική ή μετριοπαθή πολιτικά πολιτεία, η οποία στηρίζει στις περισσότερες εκλογικές αναμετρήσεις υποψηφίους του Δημοκρατικού Κόμματος. Ιδιαίτερα, η πόλη της Νέας Υόρκης, και οι υπόλοιπες σημαντικές πόλεις στην πολιτεία, αποτελούν προπύργια των Δημοκρατικών, καταγράφοντας πολύ υψηλά ποσοστά στις εκλογές. Ωστόσο, οι αγροτικές περιοχές στην πολιτεία, τείνουν να είναι πιο συντηρητικές από τις αστικές, και στις περισσότερες από αυτές τις περιοχές, ευνοούνται Ρεπουμπλικανοί (εκ των οποίων βέβαια η αριθμητική δύναμη συχνά υστερεί σε πολιτειακό επίπεδο). 

Η Νέα Υόρκη, είναι πολιτεία καταγωγής αμφότερων κομματικών υποψηφίων σε προεδρικές εκλογές, όπως ο Ρεπουμπλικανός και 26ος Πρόεδρος Θεόδωρος Ρούζβελτ, ο Δημοκρατικός και 32ος Πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούζβελτ, η Δημοκρατική υποψήφιος του 2016 και πρώην Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, καθώς και ο Ρεπουμπλικανός και 45ος Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Οικονομία 

Το ακαθάριστο οικονομικό προϊόν της πολιτείας, αγγίζει περίπου τα 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια και είναι το τρίτο στις ΗΠΑ μετά την Καλιφόρνια και το Τέξας.

Αιχμή του δόρατος είναι η πόλη της Νέας Υόρκης, που αποτελεί το οικονομικό κέντρο της χώρας για τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα καθώς και για τον τομέα των εκδόσεων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Εκεί βρίσκονται δύο από τα σημαντικότερα χρηματιστήρια αξιών διεθνώς (NYSE και NASDAQ).

Η πολιτεία έχει σημαντική αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή. Περίπου το ένα τέταρτο της έκτασής της καταλαμβάνεται από αγροκτήματα που το 2001 παρήγαγαν προϊόντα αξίας 3,4 δισ. δολαρίων. Μεταξύ άλλων παράγονται γαλακτοκομικά προϊόντα, μήλα, κεράσια και διάφορα λαχανικά. Είναι επίσης μία από τις σημαντικότερες οινοπαραγωγικές περιοχές των ΗΠΑ.

Ιδιαίτερη δυναμική έχει και ο τομέας του τουρισμού. Η πολη της Νέας Υόρκης και η πολιτεία στο σύνολό της είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς των ΗΠΑ.

Δημογραφία 

Η πολιτεία της Νέας Υόρκης, ανέκαθεν αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακά Πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών. Από το 1810 έως το 1962, ήταν η πολυπληθέστερη. Σήμερα, σύμφωνα με την απογραφή του 2020, αποτελεί την 4η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πολιτεία στις ΗΠΑ, μετά την Καλιφόρνια, το Τέξας και τη Φλόριντα. 

Η πληθυσμιακή ανάπτυξη, είναι κατανεμημένη άνισα, αφού η πόλη και ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή της Πόλης της Νέας Υόρκης, παρουσιάζει άνοδο, άλλες μεγάλες πόλεις, όπως το Μπάφαλο, το Ρότσεστερ και οι Συρακούσες, παρουσιάζουν στασιμότητα ή και μείωση πληθυσμού με τη πάροδο των χρόνων. Παράλληλα, η άνοδος του πληθυσμού στην πολιτεία της Νέας Υόρκης πέρα από άνιση είναι και χαμηλή, αφού κατά την δεκαετία του 2010 κυμάνθηκε στο ύψος του 5% περίπου την δεκαετία. Παρόμοια τάση εμφανίζεται και στην Καλιφόρνια, ενώ η άνοδος του πληθυσμού στην Φλόριντα και το Τέξας είναι αρκετά γρηγορότερη. Αυτό οδηγεί και στην μείωση των αντιπροσώπων της πολιτείας στο Κογκρέσο.

Το Γραφείο Απογραφής των Ηνωμένων Πολιτειών, αποφάνθηκε ότι η κατά την απογραφή του 2020, η πολιτεία της Νέας Υόρκης, είχε πληθυσμό 20.215.751 κατοίκους, κάτι το οποίο σημαίνει πρακτικά ότι υπήρξε άνοδος της τάξης του 4,3% από την αντίστοιχη απογραφή του 2010. Τα 2/3 του συνολικού πληθυσμού της πολιτείας, διαμένουν εντός της διαπολιτειακής μητροπολιτικής περιοχής της Νέας Υόρκης. Η πόλη της Νέας Υόρκης, έχει πληθυσμό 8.804.190 κατοίκους, και αποτελεί την πολυπληθέστερη πόλη στις Ηνωμένες Πολιτείες.  

Το 2008, η πολιτεία της Νέας Υόρκης, είχε το 2ο υψηλότερο πληθυσμό μεταναστών (4,2 εκατομμύρια), εκ των οποίων οι περισσότεροι διαμένουν στην μέσα και γύρω από την Νέα Υόρκη. Επιπλέον, η πόλη της Νέας Υόρκης, έχει νόμους για την προστασία μεταναστών και την αποτροπή επιβολής μεταναστευτικών νόμων και κανονισμών, καθώς θεωρείται "πόλη-άσυλο".

Πόλεις 
Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, υπάρχουν συνολικά 62 πόλεις. Η μεγαλύτερη πληθυσμιακά πόλη (καθώς ταυτόχρονα και μεγαλύτερη στις Ηνωμένες Πολιτείες), είναι η Πόλη της Νέας Υόρκης, η οποία περιλαμβάνει 5 κομητείες (η οποίες αποτελούν ταυτόχρονα και ένα δημοτικό διαμέρισμα της πόλης): Κομητεία της Νέας Υόρκης (Μανχάταν), Κομητεία και διαμέρισμα του Κουίνς, Κομητεία Κινγκς (Μπρούκλιν), Κομητεία και διαμέρισμα του Μπρονξ, καθώς και Κομητεία Ρίτσμοντ (Στέιτεν Άιλαντ). Η πόλη της Νέας Υόρκης, συγκεντρώνει συνολικά τα 2/5 του συνολικού πληθυσμού. 

Το Όλμπανι (πολιτειακή πρωτεύουσα), με σχεδόν 100.000 κατοίκους, αποτελεί την 5η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη στην πολιτεία.

Πανεπιστήμια 
Η Νέα Υόρκη έχει πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, ορισμένα από τα οποία συγκαταλέγονται στα κορυφαία όλου του κόσμου. Τα πιο φημισμένα και διεθνούς φήμης είναι: το Πανεπιστήμιο Κολούμπια (Columbia University), το Πανεπιστήμιο Κορνέλ (Cornell University), τα οποία είναι και τα δύο μέλη της Άιβι Λιγκ, καθώς και το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (New York University).  

Άλλα αξιόλογα και σημαντικά πανεπιστήμια και ιδρύματα είναι: το Πανεπιστήμιο των Συρακουσών (Syracuse University), το Πανεπιστήμιο Φόρνταμ (Fordham University), το Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ (University of Rochester), η Στρατιωτική Ακαδημία Γουέστ Πόιντ (West Point Academy) κ.α. 

Το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εξυπηρετείται από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το οποίο αποτελείται από 64 σχολές, κολλέγια και ιδρύματα, που χορηγούν τίτλους σπουδών. Το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο, έχει τέσσερα πανεπιστημιακά κέντρα: το Όλμπανι, το Μπάφαλο, το Μπίνγχαμπτον και το Στόνι Μπρουκ.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα 
 Στοιχεία από την Υπηρεσία Απογραφής των ΗΠΑ 
 Επίσημη τουριστική ιστοσελίδα 
 

 
Πολιτείες των ΗΠΑ