Ναυτική αεροπορία

Η Ναυτική Αεροπορία (Naval aviation) είναι το σύνολο των αεροπορικών δυνάμεων (αεροσκαφών και ελικοπτέρων) που υπάγονται στον έλεγχο του πολεμικού ναυτικού μίας χώρας. Ο όρος αναφέρεται στην χρήση επανδρωμένης (ή μη) στρατιωτικής αεροπορικής δύναμης από το πολεμικό ναυτικό, παράλληλα όμως περιλαμβάνει και την έννοια της χρήσης αεροσκαφών, τα οποία βρίσκονται υπό τον έλεγχο επίγειων στρατιωτικών δυνάμεων, σε ρόλους ναυτικής συνεργασίας (Maritime aviation).

Ιστορία 

Τα θεμέλια της ναυτικής αεροπορίας στην Ελλάδα τέθηκαν τον Ιούνιο του 1912, όταν ο Υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος της τότε Ελληνικής Αεροπορικής Υπηρεσίας (τώρα Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας) πέταξε με τον «Δαίδαλο», το αεροσκάφος Henry Farman το οποίο είχε μετασκευαστεί σε υδροπλάνο, με μέση ταχύτητα 110 χλμ. την ώρα, επιτυγχάνοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ. Έπειτα, στις 5 Φεβρουαρίου 1913 (24 Ιανουαρίου σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο) πραγματοποιήθηκε η πρώτη παγκοσμίως πολεμική αποστολή ναυτικής συνεργασίας πάνω από τα Δαρδανέλια, η οποία αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία των θαλάσσιων επιχειρήσεων.Ο Υπολοχαγός Μιχαήλ Μουτούσης και ο Σημαιοφόρος Αριστείδης Μωραϊτίνης πετώντας με υδροπλάνο Maurice Farman κατάρτισαν σχεδιάγραμμα των θέσεων του Τουρκικού Στόλου εναντίον του οποίου έριξαν τέσσερις βόμβες. Η αποστολή αυτή σχολιάσθηκε ευρέως τόσο από τον Ελληνικό και όσο και από τον διεθνή τύπο. 

Η πρώτη επίθεση εναντίον επίγειων και θαλάσσιων στόχων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, προερχόμενη από αεροπλανοφόρο, έγινε τον Σεπτέμβριο του 1914 όταν το πλοίο μεταφοράς υδροπλάνων Wakamiya του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Ναυτικού πραγματοποίησε την πρώτη παγκοσμίως ναυτική αεροπορική επιδρομή, από τον Κόλπο Κιαοτσόου, κατά τη διάρκεια της μάχης του Τσινγκτάο στην Κίνα. 

Τα τέσσερα υδροπλάνα Maurice Farman βομβάρδιζαν επίγειους στόχους των Γερμανικών δυνάμεων (κέντρα επικοινωνιών και διοίκησης) και προξένησαν ζημιές σε μια Γερμανική Ναρκοθέτιδα στην χερσόνησο Τσινγκτάο από τον Σεπτέμβριο μέχρι τις 6 Νοεμβρίου 1914, οπότε και παραδόθηκαν οι Γερμανικές δυνάμεις. Στο δυτικό μέτωπο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου η πρώτη ναυτική επιδρομή έγινε στις 25 Δεκεμβρίου 1914 όταν δώδεκα υδροπλάνα από τα πλοία μεταφοράς υδροπλάνων HMS Engadine, HMS Riviera και HMS Empress επιτέθηκαν εναντίον της γερμανικής Βάσης Ζέπελιν στο Κουξχάβεν. Η επίθεση δεν ήταν επιτυχής παρόλο που ένα Γερμανικό πολεμικό πλοίο υπέστη ζημιές. 

Η αεροπορική δύναμη των αεροπλανοφόρων έπαιξε ζωτικό ρόλο σε όλα τα ναυτικά θέατρα επιχειρήσεων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Θεωρείται ότι η Μάχη του Μίντγουεϊ στον θέατρο του Ειρηνικού σήμανε την αλλαγή στην ναυτική ιστορία, όταν το αεροπλανοφόρο αντικατέστησε το θωρηκτό ως το κύριο πλοίο ενός πολεμικού στόλου. 

Μετά το πέρας του Πολέμου η ναυτική αεροπορία και οι αεροπορικές δυνάμεις των αεροπλανοφόρων έλαβαν μέρος στον Πόλεμο της Κορέας, στην Κρίση του Σουέζ, τον Πόλεμο του Βιετνάμ, τον Πόλεμο των Φόκλαντ, την επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου του 1991 στο Ιράκ καθώς και την Εισβολή στο Ιράκ το 2003.

Στρατηγική Προέκταση της Ναυτικής Αεροπορίας 

Οι αεροπορικές δυνάμεις των αεροπλανοφόρων προσδίδουν στις κυβερνήσεις το στρατηγικό πλεονέκτημα να χρησιμοποιούν αεροπορική δύναμη οπουδήποτε στον κόσμο χωρίς την ανάγκη συμβατικών επίγειων αεροπορικών βάσεων ή δικαιωμάτων υπερπτήσεως χωρών, συνθήκες που μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθούν πολιτικά. Παράλληλα, ο συνήθης αριθμός των μεταφερομένων αεροσκαφών μίας πτέρυγας αεροπλανοφόρου (περίπου 80 αεροσκάφη) συχνά είναι αριθμητικά και ποιοτικά ανώτερος από ολόκληρες τις πολεμικές αεροπορίες πολλών χωρών.

Ανθυποβρυχιακός πόλεμος 

Η επίδειξη στρατηγικής δύναμης δεν είναι η μόνη λειτουργία της ναυτικής αεροπορίας. Κατά την διάρκεια του Ψυχρού πολέμου οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ είχαν να αντιμετωπίσουν την απειλή των Σοβιετικών υποβρύχιων δυνάμεων, κυρίως των επιθετικών υποβρυχίων (SSN) και των υποβρυχίων κατευθυνόμενων βλημάτων (SSGN) του Σοβιετικού ναυτικού. Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη και αξιοποίηση ελαφρών αεροπλανοφόρων με αυξημένες ικανότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου (anti-submarine warfare - ASW), κυρίως από τις Ευρωπαϊκές χώρες μέλη του ΝΑΤΟ. Ένα από τα πλέον επιτυχημένα όπλα της ναυτικής αεροπορίας εναντίον των υποβρυχίων είναι το ανθυποβρυχιακό ελικόπτερο, αρκετά από τα οποία μεταφέρονται στα ελαφρά αεροπλανοφόρα. 

Αυτά τα ελαφρά αεροπλανοφόρα συνήθως έχουν εκτόπισμα περίπου 20,000 τόνων και μεταφέρουν συνδυασμό ανθυποβρυχιακών ελικοπτέρων και αεροσκαφών καθέτου αποπροσγειώσεως BAe Sea Harrier ή Harrier II. Τα ελαφρά αεροπλανοφόρα είναι: 

 Βασιλικό Βρετανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Invincible
 Ιταλικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Giuseppe Garibaldi
 Ισπανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Principe de Asturias
 Ινδικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Centaur
 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Wasp
 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Tarawa

Αντίθετα τα μεγάλα αεροπλανοφόρα είναι:

 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Kitty Hawk
 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων John F. Kennedy
 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Enterprise
 Αμερικανικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Nimitz
 Γαλλικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Charles de Gaulle
 Βραζιλιάνικο Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Clemenceau
 Ρωσικό Ναυτικό: Κλάση αεροπλανοφόρων Kuzetsov

Αεροσκάφη Αεροπλανοφόρων 

 BAE Sea Harrier 
 Boeing F/A-18E/F Super Hornet 
 Boeing F/A-18C/D Hornet 
 Lockheed Martin S-3B Viking 
 Northrop Grumman E-2C Hawkeye 
 Northrop Grumman C-2A Greyhound 
 Northrop Grumman EA-6B Prowler 
 Boeing AV-8B Harrier II 
 Dassault Rafale 
 Dassault Super Etendard 
 BAE Harrier II GR.7 
 Sukhoi Su-33 Flanker 
 Mikoyan MiG-29K Fulcrum

Ναυτικά Ελικόπτερα (ASW/SAR) 

 Aérospatiale Super Frelon
 EH Industries EH101 Merlin
 Eurocopter Dauphin
 Eurocopter Panther
 Kamov Ka-27 Helix 
 NH Industries NH-90
 Sikorsky SH-3 Sea King
 Sikorsky SH-60 Sea Hawk
 Westland Lynx

Ναυτικά Ελικόπτερα Αμφίβιων Επιχειρήσεων 

 Sikorsky CH-53 Sea Stallion 
 Boeing CH-46 Sea Knight
 Eurocopter Super Puma
 EH101 Merlin
 NH-90
 Bell AH-1W Super Cobra 
 Bell AH-1Z Zulu Cobra 
 Bell UH-1N Twin Huey

Ιστορικά αεροσκάφη 

 Gloster Gladiator
 Gloster Gambet
 OS2U Kingfisher
 Supermarine Spitfire
 Hawker Hurricane
 F4F Wildcat

 Grumman FF
 Grumman F2F
 OS2U Kingfisher
 SOC Seagull
 Brewster Buffalo
 Grumman F3F
 F4F Wildcat
 F6F Hellcat
 F4U Corsair
 OS2U Kingfisher

 Aichi Type H
 Aichi D1A
 Nakajima A1N
 Nakajima A2N
 Nakajima A4N
 Mitsubishi A5M
 A6M Zero
 Nakajima A4N
 Aichi E13A

 Heinkel He 60
 Heinkel He 114
 Arado Ar 196
 Dornier Do 26
 Blohm & Voss BV 222
 Blohm & Voss BV 138
 Blohm & Voss Ha 139
 Heinkel He 115
 Focke-Wulf Fw 200
 Junkers Ju 88

Σημειώσεις - Πηγές 

 Clark G. Reynolds, The fast carriers: the forging of an air navy (1968; 1978; 1992)

Δείτε επίσης 

 Στρατιωτική Αεροπορία
 Αεροπορικός Πόλεμος
 Αεροσκάφος
 Ελικόπτερο
 Υδροπλάνο
 Αεροπλανοφόρο

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα του Αμερικανικού Μουσείου Ναυτικής Αεροπορίας
 Η Επίσημη ιστοσελίδα της Βρετανικής ναυτικής αεροπορίας
 Η Επίσημη ιστοσελίδα της ναυτικής αεροπορίας της Ταϊβάν
 Η ναυτική αεροπορία στο naval-technology.com
 Η ναυτική αεροπορία στο fas.org
 Κατάλογος με τις μοίρες της Αμερικανικής ναυτικής αεροπορίας από το fas.org
 Σελίδα για τη Ολλανδική ναυτική αεροπορία
 French Fleet Air Arm Σελίδα για τη Γαλλική ναυτική αεροπορία

Αεροπορία
 
Πολεμικό ναυτικό