Ευαγγελική Εκκλησία της Ελλάδος

Η Ευαγγελική Εκκλησία της Ελλάδος (πριν το 2014, Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία) είναι Αναμορφωμένη-Πρεσβυτεριανή χριστιανική εκκλησία στην Ελλάδα. Ιδρυμένη το 1858, αποτελεί το πρώτο Προτεσταντικό εκκλησιαστικό δόγμα που δημιουργήθηκε στη χώρα. Μαζί με την Εκκλησία της Ελλάδος, είναι οι μόνες ελληνικές εκκλησίες που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Από το 2014, η νομική της προσωπικότητα είναι αναγνωρισμένη από την ελληνική πολιτεία.

Ιστορική αναδρομή

Προπομποί 
Η Ευαγγελική Εκκλησία θεωρεί ως πρόδρομό της το αναμορφωτικό εικονομαχικό κίνημα των Ισαύρων του 8ου αιώνα, και αργότερα τον Πατριάρχη Κύριλλο Λούκαρι, ο οποίος τον 17ο αιώνα μετέφρασε την Καινή Διαθήκη στα νέα ελληνικά και συνέγραψε την, Καλβινιστικού προσανατολισμού, Λουκάρειο Ομολογία. Επίσης, ερμηνεύει ως θετικές τις θεολογικές ιδέες και τις προσπάθειες του Αδαμάντιου Κοραή, του Θεόκλητου Φαρμακίδη και του Νεόφυτου Βάμβα, για την ανανέωση της Ορθόδοξης εκκλησίας.

Το ξεκίνημα 
Αν και τα πρώτα δείγματα για προσπάθεια οργάνωσης Προτεσταντικής κοινότητας στην Ελλάδα, βρίσκονται μετά το 1828, με την άφιξη του φιλέλληνα Ιωνά Κιγκ, ουσιαστικά το έργο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας ξεκινά το 1858, μία χρονολογία που θεωρείται έτος ίδρυσης της εκκλησίας, με την έκδοση του περιοδικού Αστήρ της Ανατολής, από τον Έλληνα ιατρό και θεολόγο Μιχαήλ Καλοποθάκη. 

Το 1871 οικοδομήθηκε η πρώτη Ευαγγελική εκκλησία στην Αθήνα, απέναντι από τον Ναό του Ολυμπίου Διός, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Σύντομα δημιουργήθηκαν εκκλησίες στη Θεσσαλονίκη, τον Πειραιά, τον Βόλο και τα Ιωάννινα. Το 1883 οι εκκλησίες που υπήρχαν συγκρότησαν στον Βόλο την πρώτη Σύνοδο των Ευαγγελικών Εκκλησιών, που τις συνένωσε σε ένα σώμα.

Ένα άλλο Ευαγγελικό κίνημα ξεκίνησε λίγο αργότερα από το Ελλαδικό, (1867) στη Μικρά Ασία, όπου κυρίως από το 1870 και μετά άρχισαν επίσης να ιδρύονται εκκλησίες στη Μικρά Ασία (στην Καππαδοκία, στην περιοχή της Σμύρνης, Πόντο) και στην Κωνσταντινούπολη. Σημαντική προσωπικότητα για τις εκκλησίες της Μικράς Ασίας, υπήρξε ο Ξενοφών Μόσχου. Στη Μικρά Ασία οι Έλληνες Ευαγγελικοί αντιμετώπισαν διώξεις από τους Οθωμανούς εξαιτίας της ευαγγελιστικής τους δραστηριότητας, και κάποιοι από αυτούς μαρτύρησαν για την πίστη τους. Συγκεκριμένα, ο Παύλος Παυλίδης από την Καισάρεια και ο Χαράλαμπος Μποσταντζόγλου από τα Άδανα της Κιλικίας, απαγχονίστηκαν.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή 

Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εκδίωξη των Ελληνικών πληθυσμών, οι Ευαγγελικοί πρόσφυγες είτε εντάχθηκαν στις ήδη υπάρχουσες εκκλησίες της Ελλάδας, είτε δημιούργησαν καινούριες στους τόπους όπου εγκαταστάθηκαν. Η μεγαλύτερη από τις εκκλησίες που δημιουργήθηκαν ήταν στην Κατερίνη, όπου ιδρύθηκε ο προσφυγικός «Συνοικισμός Ευαγγελικών». Το 1924 συνεπήχθη ένας Σύνδεσμος που περιέλαβε όλες τις εκκλησίες, οι οποίες το 1938 μέσω συνόδου, δημιούργησαν ένα ενωμένο σώμα που πλέον αποτέλεσε την Ευαγγελική Εκκλησία, με τη σημερινή της μορφή.

Θεολογία 
Η Ευαγγελική Εκκλησία της Ελλάδος δέχεται την Αγία Γραφή ως την ύψιστη και τελική αυθεντία σε θέματα πίστης και ζωής, και αποδέχεται το Σύμβολο της Πίστεως Νίκαιας/Κωνσταντινούπολης, χωρίς την προσθήκη φιλιόκβε. Είναι συντηρητική/ορθόδοξη στη θεολογία της (δηλ. δέχεται την Αγία Τριάδα, τη θεότητα του Ιησού Χριστού, και συμφωνεί με όλες τις υπόλοιπες χριστιανικές εκκλησίες στα θεμελιώδη δόγματα του Χριστιανισμού), ενώ δογματικά συγκαταλέγεται μεταξύ των Πρεσβυτεριανών και Αναμορφωμένων εκκλησιών. Τα ιδιαίτερα στοιχεία της χριστιανικής διδασκαλίας που χαρακτηρίζουν την εκκλησία ως Ευαγγελική, μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

 Μόνο η Αγία Γραφή. Η Αγία Γραφή, είναι η μόνη θεόπνευστη αποκάλυψη του Θεού και για αυτό η ύψιστη και τελική αυθεντία σε θέματα πίστης και ζωής.
 Μόνο ο Χριστός. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο μόνος μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Ο μόνος δρόμος για να συναντήσουν οι άνθρωποι τον Θεό.
 Μόνο η χάρη. Η πρωτοβουλία στην αποκατάσταση των διαταραγμένων σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό ελήφθη από Εκείνον.
 Μόνο η πίστη. Η οικειοποίηση της σωτηρίας και της σχέσης με τον Θεό δεν στηρίζεται πάνω σε ανθρώπινες προσπάθειες. Δεν είναι επιβράβευση των ανθρώπινων επιτευγμάτων. Είναι η πίστη, δηλαδή η εμπιστοσύνη του ανθρώπου στο έργο του Χριστού, που αποτελεί τον δρόμο και το μέσο της σωτηρίας.

Ομολογία Πίστεως
Η θεολογία της Ευαγγελικής Εκκλησίας αποτυπώνεται στην Ομολογία Πίστεώς της, η οποία μοιάζει αρκετά με την Ομολογία Πίστεως του Γουέστμίνστερ. Ακολουθεί το επίσημο κείμενό της που είναι εγκεκριμένο από τη Γενική Σύνοδο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας της Ελλάδος:

Οικουμενισμός 
Ως εκκλησία, είναι δραστήρια στην Οικουμενική κίνηση. Από το 1948 συμμετέχει στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, και μαζί με την ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος αποτελούν τα μόνα δόγματα από την Ελλάδα που είναι μέλη στον οργανισμό. Επίσης είναι μέλος στο Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Εκκλησιών, στην Παγκόσμια Κοινωνία Αναμορφωμένων Εκκλησιών και στην Εκκλησιαστική Κοινότητα του Leuenberg. Στην Ελλάδα, είναι βασικό μέλος του Πανελλήνιου Ευαγγελικού Συνδέσμου, ο οποίος συναποτελείται από διάφορες ευαγγελικές εκκλησίες.

Σύνοδοι 
Η Γενική Σύνοδος της εκκλησίας συγκαλείται κάθε δύο χρόνια. Η Γενική σύνοδος αποτελείται από δύο Τοπικές Συνόδους που συγκαλούνται μια φορά τον χρόνο, τη Νότια και τη Βόρεια, και στις οποίες συμμετέχουν οι ποιμένες και οι πρεσβύτεροι της εκκλησίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες εδρεύει η Σύνοδος της Βορείου Αμερικής. Πρόεδρος της Γενικής Συνόδου είναι ο ποιμένας της Α΄ Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, αιδ. Παναγιώτης Καντζαρτζής.

Η Ε.Ε.Ε. στο εξωτερικό 
Η Ευαγγελική Εκκλησία διατηρεί ιεραποστολικό έργο στη νότια Αλβανία και στη Βουλγαρία. Εκτός από την Ελλάδα υπάρχουν εκκλησίες στην Κύπρο, στη Γερμανία, στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δραστηριότητες 
Η Ευαγγελική Εκκλησία είναι πολύ δραστήρια σε ανθρωπιστικές, φιλανθρωπικές και οικολογικές δραστηριότητες. Διατηρεί κέντρο αποτοξίνωσης για τοξικομανείς, γηροκομείο, κέντρο παροχής τροφής για τους μετανάστες, κέντρα υποστήριξης εκδιδομένων γυναικών, και το περιβαλλοντικό πρόγραμμα «Καθαρή Πόλη», ενώ διοργανώνει και διάφορες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, και μουσικά φεστιβάλ. Επίσης λειτουργεί κατασκηνώσεις και κάμπινγκ για παιδιά και ενήλικες, στη Λεπτοκαρυά και στον Κάλαμο. Για τη μελέτη της ιστορίας της Ευαγγελικής κίνησης στην Ελλάδα, έχει ιδρύσει το Ελληνικό Ιστορικό Ευαγγελικό Αρχείο.

Το 2010, η Α΄ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία, ξεκίνησε ένα πρωτοποριακό για την Ελλάδα εγχείρημα, για την από το μηδέν δημιουργία μιας χριστιανικής εκκλησίας στα Εξάρχεια.

Γενικές πληροφορίες 
Ο βαθμός προσέλευσης των πιστών στις τοπικές εκκλησίες είναι υψηλός. Δίδεται μεγάλη έμφαση στα Κατηχητικά σχολεία και στη κίνηση της νεολαίας (Κίνηση Ευαγγελικής Νεολαίας). Η Εκκλησία συνολικά αριθμεί περίπου 6.000 μέλη και παρευρισκόμενους στις συναθροίσεις, ενώ η μεγαλύτερη τοπική εκκλησία, η οποία με περίπου 1.500 μέλη αποτελεί και τη μεγαλύτερη Προτεσταντική κοινότητα στην Ελλάδα, βρίσκεται στην Κατερίνη. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν περισσότερες από 30 τοπικές εκκλησίες.

Χριστιανικό Κέντρο Απεξάρτησης «Φιλήμων» 

Μία από τις διακονίες της Ευαγγελικής Εκκλησίας είναι το Χριστιανικό Κέντρο Απεξάρτησης «Φιλήμων» που το 1986 δημιουργήθηκε από την Α΄ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία, και ήταν ένα από τα πρώτα κέντρα απεξάρτησης από τα ναρκωτικά και τις διάφορες άλλες ουσίες, που λειτούργησαν στην Ελλάδα.

Η πρωτοβουλία για την ίδρυσή του ανήκε στον Λάμπρο Τσούτσα, ένα νεαρό πρώην τοξικομανή, ο οποίος αφού πίστεψε στον Θεό απεξαρτήθηκε. Ο Λάμπρος είχε το όραμα της δημιουργίας ενός κέντρου απεξάρτησης με σκοπό τη διακονία σε νέους ανθρώπους που ζούσαν στην απόρριψη και την περιθωριοποίηση, εξαρτώμενοι από τα ναρκωτικά, κάτι που έγινε πράξη. Από τότε, μέχρι τώρα, χάρη στη διακονία του χριστιανικού κέντρου απεξάρτησης ο Φιλήμων, περίπου 70 άτομα ζουν σήμερα πλήρως απεξαρτημένα. Παράλληλα, με τη θεραπεία μέσα στο κέντρο αποτοξίνωσης, η διακονία του Φιλήμονα επιχειρεί να αγγίξει και τους γονείς των παιδιών, καθώς και την ευρύτερη οικογένειά τους.

Βλέπε επίσης 
 Ευαγγελικοί
 Αναμορφωμένες εκκλησίες
 Α΄ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία
 Β΄ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία
 Μιχαήλ Καλαποθάκης
 Ξενοφών Μόσχου

Βιβλιογραφία
 Αστήρ της Ανατολής, Ιανουάριος 2002.

Υποσημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 gec.gr: Η επίσημη σελίδα της Ευαγγελικής Εκκλησίας της Ελλάδος]
 Ομολογία Πίστεως της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας
 Συχνές Ερωτήσεις για την Ευαγγελική Εκκλησία

Χριστιανισμός στην Ελλάδα
Προτεσταντικές εκκλησίες