Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας

Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας είναι διοικητική περιφέρεια στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Κεντρικής Ελλάδας στην Ελλάδα. Συνορεύει με τις περιφέρειες Θεσσαλίας στα βόρεια, Δυτικής Ελλάδας στα δυτικά, και Αττικής στα νοτιοανατολικά. Ο Κορινθιακός κόλπος βρίσκεται στα νότια και το Αιγαίο Πέλαγος στα ανατολικά. Η περιοχή κατοικείται από την εποχή του λίθου, όπως δείχνουν τα ευρήματα στην Αλίαρτο, στη Χαλκίδα, στα Ψαχνά και σε διάφορες άλλες περιοχές.

Ο μόνιμος πληθυσμός της περιφέρειας ανέρχεται σε 508.254 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021 από την ΕΛ.ΣΤΑΤ.. Πρωτεύουσα είναι η Λαμία που αποτελεί την 18η μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, καθώς και ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο αστικό κέντρο, στο οποίο κινούνται καθημερινά πολλές χιλιάδες άνθρωποι. Μεγαλύτερη πόλη είναι η Χαλκίδα, η οποία είναι η 9η μεγαλύτερη πόλη της χώρας, με πληθυσμό 59.125 κατοίκους και με τον ευρύτερο Δήμο να έχει πληθυσμό 102.222 κατοίκων.

Η περιφέρεια έχει επικεφαλής τον Φάνη Σπανό, ο οποίος εξελέγη στις Δημοτικές και Περιφερειακές εκλογές του 2019 και ασκεί τα καθήκοντά του από την 1η Σεπτεμβρίου του 2019.

Ετυμολογία 
Η περιοχή της Στερεάς Ελλάδας αποτελεί σήμερα περιφέρεια και γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας. Επίσης, αποτελεί μέρος της στατιστικής περιοχής της Κεντρικής Ελλάδας, μιας εκ των τεσσάρων της χώρας, πρώτου επιπέδου NUTS της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. 

Στην περιφέρεια περιλαμβάνονται 5 περιφερειακές ενότητες (Βοιωτίας, Εύβοιας, Ευρυτανίας, Φθιώτιδας, Φωκίδας) ενώ στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας περιλαμβάνονται 7 νομοί, ακόμη δηλαδή η Αττική και η Αιτωλοακαρνανία.

Το όνομα Ρούμελη προέρχεται από την σύνθεση των τούρκικων λέξεων Ρουμ και ιλή που σημαίνουν Ρωμαίος ή Ρωμιός και χώρα αντίστοιχα δηλαδή η χώρα των Ρωμιών. Χαρακτηριστικό της ετυμολογίας της λέξεως Ρουμελία ή Ρούμελη είναι το σουλτανάτο των Ρουμ που εγκαθιδρύθηκε από τους Σελτζούκους Τούρκους στην περιοχή της Μικράς Ασίας θέλοντας έτσι να να υποδηλώσουν τον εθνολογικό χαρακτήρα της περιοχής (Έλληνες) που καταλάμβαναν και ασκούσαν διοίκηση.

Μετά το 1453, Ρούμελη ονομάστηκε το Ευρωπαϊκό τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με κέντρο τη Σόφια. Με την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους, η περιοχή έλαβε την ελληνική ονομασία Στερεά Ελλάδα γεγονός που είχε να συμβεί από την κατάλυση του βυζαντινού κράτους. Κατά τη διοικητική οργάνωση της Αυτοκρατορίας του Βυζαντίου η περιοχή είχε την ελληνική της ονομασία και με αυτό τον τρόπο αποτελούσε το Θέμα της Ελλάδος.

Γεωγραφία 

Η Στερεά Ελλάδα βρίσκεται στο νότιο τμήμα του ηπειρωτικού κορμού της χώρας και καταλαμβάνει έκταση 15.549 τετραγωνικά χιλιόμετρα με 230 χιλιόμετρα μήκος και 95 χιλιόμετρα πλάτος καθιστώντας την 2η μεγαλύτερη σε έκταση ελληνική περιφέρεια. Αποτελείται από ηπειρωτικό και νησιωτικό τμήμα και είναι ανοιχτή στο Αιγαίο Πέλαγος και το Ιόνιο Πέλαγος μέσω εσωτερικών θαλασσών και μεγάλου μήκους ακτών. Συνορεύει με τρεις περιφέρειες. Την περιφέρεια Θεσσαλίας στα βόρεια, την περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας στα δυτικά και νοτιοδυτικά, και την περιφέρεια Αττικής στα νοτιοανατολικά. Στα νότια βρέχεται από τον Κορινθιακό κόλπο και στα ανατολικά από το Αιγαίο Πέλαγος. 

Η περιφέρεια δεν ταυτίζεται απόλυτα με το γεωγραφικό διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδας, καθώς σε αυτή δεν εντάσσονται οι νομοί Αττικής και Αιτωλοακαρνανίας. Το νησιώτικο τμήμα περιλαμβάνει το νησί της Εύβοιας που εκτείνεται κατά μήκος της βορειοανατολικής ηπειρωτικής Στερεάς Ελλάδας και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της χώρας και το έκτο μεγαλύτερο της Μεσογείου με έκταση 3.654 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το νησί της Σκύρου που είναι το νοτιότερο νησί των Βορείων Σποράδων και αποτελεί το δέκατο ένατο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας με έκταση 209,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καθώς και ένα μεγάλο αριθμό νησιών και νησίδων.

Η Στερεά διαιρείται σε πέντε νομούς, της Βοιωτίας με έκταση 2.952 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Ευβοίας με 4.167 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Ευρυτανίας με 1.869 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Φθιώτιδας με 4.441 τετραγωνικά χιλιόμετρα και της Φωκίδας με 2.120 τετραγωνικά χιλιόμετρα που ταυτίζονται με τις περιφερειακές ενότητες ύστερα από την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης.

Διοικητική διαίρεση 

Η περιφέρεια διαιρείται σε 5 περιφερειακές ενότητες (ΠΕ) που συστάθηκαν με το Πρόγραμμα Καλλικράτης και ταυτίζονται γεωγραφικά με τα εδάφη των νομών. Οι 5 Περιφερειακές Ενότητες είναι της Βοιωτίας, Ευβοίας, Ευρυτανίας, Φθιώτιδας και Φωκίδας με πρωτεύουσες τις Λιβαδειά, Χαλκίδα, Καρπενήσι, Λαμία και Άμφισσα αντίστοιχα. Η ενότητα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό είναι της Ευβοίας με 210.815 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και σε έκταση της Φθιώτιδας με 4.441 χλμ2.

Στις ΠΕ υπάγονται 25 πρωτοβάθμιοι δήμοι (ΟΤΑ). Η περιφερειακή ενότητα της Βοιωτίας αποτελείται από 6 δήμους, της Ευβοίας από 8, της Ευρυτανίας από 2, της Φθιώτιδας από 7 και της Φωκίδας από 2. Ο δήμος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό είναι της Χαλκίδας με 102.222 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και σε έκταση των Δελφών με 1122,93 τ.χμ. Στην κατηγορία «πληθυσμός» αναγράφεται ο πραγματικός πληθυσμός της απογραφής 2011.

Πολιτικά

Περιφερειακές εκλογές

2019 
Ο Φάνης Σπανός εξελέγη περιφερειάρχης στις περιφερειακές εκλογές του 2019.

2014
Ο Κώστας Μπακογιάννης εξελέγη περιφερειάρχης Στερεάς στον δεύτερο γύρο, συγκεντρώνοντας ποσοστό 56,06% έναντι γύρω στο 44% για το Βαγγέλη Αποστόλου.

2010
Στις περιφερειακές εκλογές του 2010, που διεξήχθησαν στις 7 Νοεμβρίου, προηγήθηκε στον πρώτο γύρο ο  υποψήφιος που στηριζόταν από το ΠΑΣΟΚ Κλέαρχος Περγαντάς, με ποσοστό 39,02%, ακολουθούμενος από τον υποψήφιο που στηριζόταν από την Νέα Δημοκρατία Αθανάσιο Χειμάρα, που συγκέντρωσε ποσοστό 35,20%. Στις επαναληπτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 14 Νοεμβρίου 2010, περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας εξελέγη ο Κλέαρχος Περγαντάς που συγκέντρωσε ποσοστό 52,93% έναντι 47,07% του αντιπάλου του Αθανασίου Χειμάρα. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων στον πρώτο γύρο ήταν 66,81% ενώ στον δεύτερο 50,15%

Αδελφοποιήσεις 
  Γιαγξί, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, από το 2011

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 ypes.gr Διοικητική διάρθρωση
 Βόρεια Εύβοια Ανήκει Στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας
 Βιβλίο (2016): "Βοιωτοί στην Αμερική", (Γ.Ε. Αντωνίου)

Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας