Κυκεώνας

Ο κυκεώνας ήταν ένα αρχαίο ελληνικό ποτό.

Σύνθεση
Ήταν φτιαγμένο κυρίως από νερό, χοντραλεσμένο κριθάρι (πτισάνη) και βότανα (κυρίως γλήχωνα, βότανο παρόμοιο με την μέντα). Αναφέρεται ότι χρησιμοποιούνταν επίσης και μυρωδικά όπως το κύμινο. Χρησιμοποιούνταν στο αποκορύφωμα των Ελευσίνιων Μυστηρίων για να σπάσει την ιερή αποχή από το φαγητό και το πιοτό, αλλά ήταν επίσης ένα αγαπημένο ποτό των Ελλήνων αγροτών.

Αναφορές στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία
Ο κυκεώνας αναφέρεται στα ομηρικά κείμενα. Η Ιλιάδα αναφέρει τα εξής συστατικά: κριθάρι, νερό, βότανα, και τριμμένο τυρί αιγών (XI, 638-641). Στην Οδύσσεια, η Κίρκη προσθέτει κάποιο μέλι και ρίχνει μέσα του το μαγικό φίλτρο της (Χ, 234). Στον ομηρικό ύμνο η θεά Δήμητρα αρνείται το κόκκινο κρασί αλλά δέχεται τον καμένο Κυκεώνα από νερό και κριθάρι. 

Θεωρείται ότι είχε χωνευτικές ιδιότητες. Στην Ειρήνη του Αριστοφάνη (V. 712), ο Ερμής το προτείνει στον ήρωα που έφαγε πάρα πολλά ξηρά φρούτα και καρύδια. Οι αριστοκράτες τον απέφευγαν καθώς θεωρούνταν ποτό των αγροτών. 

Ο Θεόφραστος απεικονίζει στους χαρακτήρες του (IV, 2-3) έναν αγρότη του οποίου η αναπνοή που αποπνέει θυμάρι ενοχλεί τους γείτονές του στην Εκκλησία. 

Σε μία προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα του πώς τόσοι πολλοί άνθρωποι στη διάρκεια δύο χιλιετιών είχαν οράματα χρησιμοποιώντας τον Κυκεώνα κατά τη διάρκεια της τελετής των Ελευσίνιων Μυστηρίων, εικάζεται ότι το κριθάρι που χρησιμοποιούνταν ήταν μολυσμένο από τον παρασιτικό μύκητα Ερυσίβη, οι ψυχοενεργές ιδιότητες του οποίου προκαλούσαν την έντονη εμπειρία που περιέγραφαν οι συμμετέχοντες στα Ελευσίνια.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Armand Delatte, Le Cycéon, breuvage rituel des mystères d'Éleusis, Belles Lettres, Paris, 1955 
 Andrew Dalby, Food in the ancient world from A to Z, Routledge 2003
 Brian C. Muraresku, The Immortality Key: The Secret History of the Religion with No Name, Macmillan USA, 2020

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Ποτά
Αρχαία ελληνική θρησκεία
Ελευσίνια Μυστήρια
Κουζίνα της αρχαίας Ελλάδας