Μπακλαβάς

Ο μπακλαβάς  είναι γλύκισμα που συναντάται στην Ελληνική κουζίνα και σε πολλές ακόμα κουζίνες, όπως των Βαλκανίων, του Νότιου Καυκάσου, της τουρκικής, της ιρανικής και της αραβικής κουζίνας κ.α.. 

Το γλύκισμα φτιάχνεται με ζύμη φύλλου και περιέχει γέμιση ξηρών καρπών, συνήθως φουντούκι, φυστίκι, αμύγδαλο ή καρύδι, και παίρνει την γλυκιά του γεύση από σιρόπι ζάχαρης ή μελιού.

Ιστορία 

Αν και η ιστορία του μπακλαβά δεν είναι καλά τεκμηριωμένη, οι τρεις κύριες προτάσεις για τις προ-οθωμανικές ρίζες του μπακλαβά είναι το αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό γλυκό  πλακούς ή πλατσέντα , η τουρκική εκδοχή προέλευσης από την Κεντρική Ασία και η περσική προέλευση. Υπάρχουν επίσης ισχυρισμοί που αποδίδουν τον μπακλαβά στους Ασσύριους. 

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία καταναλώνονταν το παραδοσιακό γλυκό «κοπτοπλακοῦς», ένα πιάτο παρόμοιο με τον μπακλαβά. Η παλαιότερη γνωστή συνταγή, από τον 2ο αιώνα π.Χ., είναι ένα επιδόρπιο με στρωματοποιημένη ζύμη καλυμμένο με μέλι, το οποίο ο ιστορικός τροφίμων Patrick Faas προσδιορίζει ως την προέλευση του μπακλαβά. Ο Faas γράφει, "Οι Έλληνες και οι Τούρκοι εξακολουθούν να διαφωνούν για το ποια πιάτα ήταν αρχικά ελληνικά και ποια τουρκικά. Ο μπακλαβάς, για παράδειγμα, διεκδικείται και από τις δύο χώρες. Η ελληνική και η τουρκική κουζίνα βασίζονται στη μαγειρική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία ήταν συνέχεια της μαγειρικής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Σύμφωνα με αρκετούς μελετητές, ο κοπτοπλακοῦς ήταν πρόδρομος του σύγχρονου μπακλαβά. Ο ιστορικός Βρυώνης το περιγράφει ως «βυζαντινό αγαπημένο» και «το ίδιο με τον τουρκικό μπακλαβά», όπως επίσης και άλλοι συγγραφείς. Το όνομα πλατσέντα χρησιμοποιείται σήμερα στο νησί της Λέσβου για φύλλα ζαχαροπλαστικής με λεπτές στρώσεις με θρυμματισμένους ξηρούς καρπούς, ψημένα και καλυμμένα με σιρόπι. 

Ο Σπύρίδων Βρυώνης υποστήριξε ότι το ελληνικό γλύκισμα κοπτή ήταν η βυζαντινή έκδοση του σημερινού μπακλαβά.  

Τον Φεβρουάριο του 2008, η εκδοχή του μπακλαβά που φτιάχνεται στο Γκαζιαντέπ, έλαβε την πιστοποίηση Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).  Είναι το πρώτο τουρκικό προϊόν που έλαβε αυτή τη διάκριση.

Ονομασία 

Η λέξη μπακλαβάς δεν έχει ξεκάθαρη προέλευση. Κατά μία εκδοχή προέρχεται πιθανόν από τη μογγολική ρίζα baγla- που σημαίνει 'τυλίγω' με την Τουρκική κατάληξη -v, ενώ πιθανή είναι και η περσική ρίζα.

Παραπομπές

Πηγές 

 Reuven Amitai-Preiss and David O. Morgan, eds., The Mongol Empire and Its Legacy Brill, 1999. ISBN 90-04-11946-9.
 Paul D. Buell, "Mongol Empire and Turkicization: The Evidence of Food and Foodways", p. 200ff, in Amitai-Preiss, op.cit.
 Christian, David. Review of Amitai-Preiss, op.cit., in Journal of World History 12:2:476 (2001).
 Τσάρλς Πέρι (Perry, Charles). "The Taste for Layered Bread among the Nomadic Turks and the Central Asian Origins of Baklava", in A Taste of Thyme: Culinary Cultures of the Middle East (ed. Sami Zubaida, Richard Tapper), 1994. ISBN 1-86064-603-4.
 Σπυρίδων Βρυώνης, The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor, 1971. Quoted in Perry (1994).
 Wasti, Syed Tanvir, "The Ottoman Ceremony of the Royal Purse", Middle Eastern Studies 41:2:193–200 (March 2005)

Δείτε επίσης
 Πλακούντας (γλυκό)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Γλυκά
Αλγερινή κουζίνα
Αζερική κουζίνα
Αραβική κουζίνα
Αρμενική κουζίνα
Αρτοσκευάσματα
Βαλκανική κουζίνα
Εβραϊκή κουζίνα
Ελληνική κουζίνα
Ιρανική κουζίνα
Κουζίνα της Μέσης Ανατολής
Ουζμπεκική κουζίνα
Τουρκική κουζίνα
Τρόφιμα μαγειρεμένα στο φούρνο
Τουρκικές λέξεις και φράσεις
Ελληνικά επιδόρπια