Στάνλεϊ Μάθιους

Ο Σερ Στάνλεϊ Μάθιους (αγγλικά: Sir Stanley Matthews, βρετανική προφορά: Σερ Στάνλι Μάθιους, 1 Φεβρουαρίου 1915 – 23 Φεβρουαρίου 2000) ήταν Άγγλος ποδοσφαιριστής που αναγνωρίζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους όλων των εποχών. Στις εκλογές της IFFHS ψηφίστηκε 11ος καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα. Ήταν ο πρώτος ποδοσφαιριστής που τιμήθηκε με τον τίτλο του «Σερ» και μέχρι τώρα είναι ο μοναδικός που έλαβε αυτήν τη διάκριση ενώ ήταν εν ενεργεία.

Ήταν ο πρώτος στον οποίο απονεμήθηκε η διάκριση της Χρυσής Μπάλας για τον καλύτερο Ευρωπαίο ποδοσφαιριστή της χρονιάς. Επίσης, υπήρξε ο πρώτος που έλαβε το ετήσιο βραβείο της Ένωσης Δημοσιογράφων Ποδοσφαίρου (Football Writers' Association Footballer of the Year).

Τον αποκαλούσαν «Μάγο της Ντρίμπλας», διότι ήταν ένας από τους πιο αριστοτεχνικούς ντριμπλέρ στην ποδοσφαιρική ιστορία. Διέθετε εξαιρετική αίσθηση ισορροπίας και άψογο χρονισμό, καθώς και μεγάλη ευελιξία. Φορούσε τη φανέλα με το νούμερο 7, είχε άριστη φυσική κατάσταση και ήταν χορτοφάγος. Κατόρθωσε να αγωνίζεται σε κορυφαίο επίπεδο ως τα 50 του χρόνια. Είναι ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης που αγωνίστηκε στην πρώτη κατηγορία της Αγγλίας.

Βιογραφία 

Ο Στάνλεϊ Μάθιους γεννήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 1915 στο Χάνκεϊ, στην περιοχή Στόουκ ον Τρεντ και ήταν ο τρίτος από τέσσερις αδελφούς. Ο πατέρας του, ο Τζακ ήταν τοπικός πυγμάχος και μετέδωσε στο γιο του το αθλητικό ταμπεραμέντο. Φοίτησε στο St Luke's School. Από μικρός έδειξε το ποδοσφαιρικό του ταλέντο στη θέση του δεξιού ακραίου επιθετικού και στα 13 του έπαιξε με τη σχολική ομάδα της Αγγλίας εναντίον της Ουαλίας.

Καριέρα σε συλλόγους 
Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ο έφηβος Μάθιους ξεκινά την ποδοσφαιρική του καριέρα στην ομάδα της Στόουκ Σίτι Φ.Κ. Ο προπονητής της ομάδας, Τομ Μάδερ πείθει τον Τζακ Μάθιους (τον πατέρα του Στάνλεϊ) ώστε να εργαστεί ο πιτσιρικάς ως βοηθός προσωπικού στα γραφεία της ομάδας, δίνοντάς του μία λίρα την εβδομάδα. 

Το 1932 υπέγραψε το πρώτο του επαγγελματικό συμβόλαιο σε ηλικία 17 ετών. Με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε στον αδιαφιλονίκητο ηγέτη της Στόουκ μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Η ανέλιξη του συνδυάστηκε με την αγωνιστική αναγέννηση της ομάδας, η οποία μπορεί το 1932 να αγωνιζόταν στη δεύτερη κατηγορία, όμως με πυλώνα τον Μάθιους, προβιβάστηκε και εν συνεχεία κατέλαβε την καλύτερη θέση της ιστορίας της στο πρωτάθλημα, δηλαδή την τέταρτη. Απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα και το 1938 όταν ζήτησε μεταγραφή προκάλεσε την παλλαϊκή αντίδραση των οπαδών της Στόουκ Σίτι. Περισσότερα από 3.000 άτομα συγκεντρώθηκαν με πλακάτ διαμαρτυρίας. Τελικά έμεινε στην ομάδα άλλα δέκα χρόνια ως το 1947. 

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος διέκοψε την καριέρα του στην καλύτερη περίοδο αφού ήταν ακόμα 24 ετών. Υπηρέτησε στην αεροπορία κοντά στο Μπλάκπουλ. Την περίοδο του πολέμου αγωνίστηκε ως φιλοξενούμενος σε φιλικά παιχνίδια με διάφορες ομάδες, όπως προκύπτει από σωζόμενα προγράμματα αγώνων. Ήταν οι αγγλικές: Μπλάκπουλ ΦΚ, Κριου Αλεξάντρα, Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, Άρσεναλ, η ουαλική Ρέξαμ και σκοτσέζικες όπως οι Ρέιντζερς Γλασκώβης. Επίσης, συμμετείχε σε έναν αγώνα της Μικτής Σκωτίας (Scots XI), αν και δεν ήταν Σκωτσέζος.

Μετά τον πόλεμο, το Μάιο του 1947, υπέγραψε στην Μπλάκπουλ ΦΚ αν και ήταν 32 ετών έναντι 11.500 λιρών. Το 1948 αναδείχθηκε 
«Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς» από την Ένωση Δημοσιογράφων Ποδοσφαίρου. Στην Μπλάκπουλ είχε άριστη συνεργασία με τον Σταν Μόρτενσεν. Το 1953 κατέκτησαν το Κύπελλο Αγγλίας νικώντας την Μπόλτον με 4–3, σε έναν τελικό που έμεινε στην ιστορία ως ο «Τελικός του Στάνλεϊ Μάθιους». Σε αυτόν ο Σταν Μόρτενσεν πέτυχε χατ τρικ αλλά οι εκπληκτικές ντρίμπλες του Μάθιους οδήγησαν την Μπλάκπουλ να ανατρέψει το εις βάρος της 1–3 στα τελευταία 30 λεπτά του αγώνα. Το τελευταίο μάλιστα γκολ σημειώθηκε με λίγα δευτερόλεπτα να απομένουν, και ο Μάθιους έφτασε με ατομική προσπάθεια μέσα στη μεγάλη περιοχή, αλλά αντί να επιδιώξει την προσωπική του δόξα, έδωσε πίσω πάσα στον συμπαίκτη του Μπιλ Πέρι, ο οποίος σκόραρε πριν ακουστεί το τελευταίο σφύριγμα. Λαμβάνοντας το μετάλλιο του νικητή από τη Βασίλισσα, ο Μάθιους έκλεισε το μάτι στην τηλεοπτική κάμερα προτού τον σηκώσουν στους ώμους τους οι συμπαίκτες του κρατώντας το Κύπελλο. Η ομάδα επέστρεψε στο Μπλάκπουλ σε μια ευφορική υποδοχή. Στο τρένο της επιστροφής, πολλά πλήθη τον επευφημούσαν σε κάθε σταθμό. Έτσι σε ηλικία 38 ετών κατέκτησε το Κύπελλο για πρώτη και μοναδική φορά στην καριέρα του, αφού είχε ήδη ηττηθεί σε δύο τελικούς το 1948 και το 1951. Ο αγώνας απέκτησε ιστορική αξία για τη δημοφιλία του αθλήματος στην Αγγλία καθώς περισσότερα από 12 εκατομμύρια τηλεθεατές τον παρακολούθησαν και έμεινε ως εντύπωση ότι το ποδόσφαιρο ήταν το άθλημα του λαού.

Το 1961 ξαναγύρισε στην πρώτη του ομάδα, τη Στόουκ Σίτι αν και ήταν 46 ετών και το επόμενο έτος κέρδισε μαζί της τον τίτλο της Β΄ κατηγορίας. Ταυτόχρονα, ανακηρύχθηκε για δεύτερη φορά στην καριέρα του «Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς» για το αγγλικό πρωτάθλημα. Έμεινε στη Στόουκ ως τις 6 Φεβρουαρίου 1965, που έδωσε το τελευταίο επίσημο  παιχνίδι της σταδιοδρομίας του, σε ηλικία 50 ετών και 5 ημερών. Έγινε έτσι ο μεγαλύτερος σε ηλικία ποδοσφαιριστής που συμμετείχε σε επίσημο αγώνα, ρεκόρ που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα. Μάλιστα, τότε επανήλθε από έναν τραυματισμό στο γόνατο που τον είχε αφήσει έξω από τα γήπεδα για ένα σχεδόν χρόνο. Διαμαρτυρόταν πάντα ότι εξαιτίας του γόνατου αναγκάστηκε να σταματήσει τόσο νωρίς λέγοντας: «ίσως η συνταξιοδότησή μου να είναι λίγο πρόωρη».

Διεθνής καριέρα
Στο πρώτο διεθνές παιχνίδι του το 1934, σκόραρε απέναντι στην Ουαλία σε αγώνα τον οποίο η Αγγλία νίκησε με 4–0. Το 1937 σκόραρε το πρώτο χατ τρικ σε αγώνα της Αγγλίας με αντίπαλο την Τσεχοσλοβακία, παρά το γεγονός ότι οι Άγγλοι είχαν μείνει με 10 παίκτες. Το Μάιο του 1938 έκανε έναν από τους καλύτερους αγώνες της καριέρας του στο Βερολίνο απέναντι στη Γερμανία μπροστά σε 110.000 θεατές στη νίκη της Αγγλίας με 6–3, σημειώνοντας και ένα γκολ.

Παρά το γεγονός ότι ήταν μέλος στις καλύτερες επιθετικές τριάδες στην ιστορία του βρετανικού ποδοσφαίρου και ο ίδιος ο κορυφαίος παίκτης τη δεκαετία του 1940 με τους Τόμι Λότον και Τομ Φίνεϊ και τη δεκαετία του 1950 με τους Φίνεϊ και Μόρτενσεν, διεθνής διάκριση δεν υπήρξε στην καριέρα του. Η ποιότητα του αγγλικού ποδοσφαίρου σε εκείνη την εποχή οδήγησε σε αλαζονεία και εφησυχασμό και έγινε ο πραγματικός αντίπαλος για την επιτυχία. Μέχρι το 1950 τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Η Αγγλία τελείωσε τον απομονωτισμό της και μπήκε με μισή καρδιά στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950, όπου ο Μάθιους συμμετείχε σε ένα μόνο αγώνα, στον οποίο η Αγγλία ηττήθηκε από την Ισπανία με 1–0. Όμως, η ήττα έκπληξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες οδήγησε στον απρόσμενο αποκλεισμό. Αγωνίστηκε επίσης στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 απέναντι στο Βέλγιο. Ο αγώνας φαινόταν χαμένος για την Αγγλία, όταν ο Μάθιους μετακινήθηκε σε θέση μέσα δεξιά και οδήγησε την ομάδα στην ισοπαλία με 4–4, προκρινόμενη έτσι στη δεύτερη φάση της διοργάνωσης. Στα προημιτελικά με αντίπαλο  την πρωταθλήτρια κόσμου Ουρουγουάη (26 Ιουνίου, αποτέλεσμα 2–4) έγινε ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης που αγωνίστηκε σε Παγκόσμιο Κύπελλο μέχρι τότε, 39 ετών και 141 ημερών, με το αποτέλεσμα να του στερεί την τελευταία ελπίδα διεθνούς διάκρισης. Σε μία από τις καλύτερες εμφανίσεις της καριέρας του το 1955 ήταν δημιουργός των πέντε γκολ στο 7–2 της Αγγλίας επί της Σκωτίας.  Συνολικά ο Μάθιους έπαιξε σε 54 επίσημες συναντήσεις με την εθνική ομάδα από το 1934 ως το 1957 και σημείωσε 11 γκολ. Επίσης, στη διάρκεια του πολέμου είχε άλλες 29 ανεπίσημες εμφανίσεις και δύο γκολ. Η διεθνής καριέρα του είναι η πιο μακροχρόνια όλων των εποχών για Άγγλο παίκτη αφού διήρκεσε σχεδόν 23 χρόνια. Στις 15 Μαΐου 1957 αγωνίστηκε για τελευταία φορά σε ηλικία 42 ετών και 102 ημερών. Μέχρι σήμερα είναι ο μεγαλύτερος σε ηλικία διεθνής Άγγλος ποδοσφαιριστής.

Συχνά ταξίδευε και συμμετείχε σε αγώνες επίδειξης ή συμμετείχε σε τιμητικές συναντήσεις, καθώς είχε παγκόσμια φήμη: επί παράδειγμα το 1956 στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής ένα μεγάλο πλήθος συγκεντρώθηκε για να τον δει. Το έτος αυτό του απονεμήθηκε η πρώτη Χρυσή Μπάλα στην ιστορία του θεσμού, το ετήσιο βραβείο για τον καλύτερο Ευρωπαίο ποδοσφαιριστή που απένεμε από τότε και ως το 2009 το γαλλικό περιοδικό France Football. Εκείνη τη χρονιά ο 41χρονος Μάθιους πρωταγωνίστησε βοήθησε  την Αγγλία να κερδίσει το Βρετανικό Εσωτερικό Πρωτάθλημα, νικώντας τη Σκωτία, την Ουαλία και την Ιρλανδία. Συνολικά, κατά τη διάρκεια της καριέρας του αγωνίστηκε σε 
1.263 επίσημους αγώνες, τους περισσότερους στη μέχρι τότε ιστορία του ποδοσφαίρου σημειώνοντας 139 γκολ.

Τον Απρίλιο το 1965 η Στόουκ διοργάνωσε έναν αγώνα προς τιμή του Σερ Στάνλεϊ Μάθιους στο γήπεδό της, το Βικτόρια Γκράουντ, στο οποίο 35.000 φίλαθλοι απόλαυσαν τη Μικτή Ευρώπης να νικά με 6–4, με παίκτες, όπως ο Αλφρέδο Ντι Στέφανο, ο Λεβ Γιασίν, ο Γιόζεφ Μάζοπουστ, ο Φέρεντς Πούσκας, ο Εουσέμπιο, ο Φρανσίσκο Χέντο και ο Ρεϊμόν Κοπά. Στο τέλος του αγώνα ο Μάθιους μεταφέρθηκε στους ώμους των Πούσκας και Γιασίν ανάμεσα στον κόσμο που τον επευφημούσε.

 

Την 1η Ιανουαρίου 1965 χρίστηκε ιππότης, ο πρώτος ποδοσφαιριστής που πήρε τον τίτλο του «Σερ» για τις υπηρεσίες που προσέφερε στον αθλητισμό. Επίσης, το 1992 η FIFA τον τίμησε με την ανώτατη διάκριση του αθλήματος, το Τάγμα Αξίας.

Μετά την αποχώρηση
Αφού είχε παίξει σε 700 παιχνίδια πρωταθλήματος, ο Μάθιους έγινε μάνατζερ της Πορτ Βέιλ ΦΚ από το 1965 ως το 1968. Ο ομάδα κατηγορήθηκε ότι έδινε στους παίκτες αδήλωτες αμοιβές και εκδιώχθηκε από τη Φούτμπολ Λιγκ. Στη συνέχεια η ομάδα επανήλθε αλλά ο Μάθιους έφυγε και εγκαταστάθηκε στη Μάλτα ως παίκτης-προπονητής της τοπικής Χιμπέρνιανς. Αγωνίστηκε στην ομάδα μέχρι την ηλικία των 55 ετών. Στη συνέχεια έπαιξε σε διάφορες τοπικές ομάδες ως τα 60 του. Επίσης, διετέλεσε προπονητής των Stan's Men στο Σοβέτο της Νότιας Αφρικής (όπου η παρουσία του συνέβαλε στην εκκίνηση του αθλήματος στη χώρα) και στον Καναδά. Τέλος, το 1981 αγωνίστηκε σε ένα φιλανθρωπικό παιχνίδι στο Grangemouth σε ηλικία 66 ετών.

Στη διάρκεια της καριέρας του ο Μάθιους κέρδισε το σεβασμό, όχι μόνο διότι υπήρξε σπουδαίος ποδοσφαιριστής αλλά και ως τζέντλεμαν. Αξίζει να αναφερθεί ότι ποτέ δεν τιμωρήθηκε σε κανένα επίσημο παιχνίδι της σταδιοδρομίας του. Σε αναγνώριση του ταλέντου και της προσφοράς του από το 2002 έχει τοποθετηθεί στο Hall of Fame του αγγλικού ποδοσφαίρου. 

Ο Στάνλεϊ Μάθιους απεβίωσε στις 23 Φεβρουαρίου 2000 σε ηλικία 85 ετών, στο Στόουκ ον Τρεντ. Πάνω από 100.000 άνθρωποι παραβρέθηκαν στην κηδεία του. Έξω από το νέο γήπεδο της Στόουκ Σίτι, το Μπριτάνια, έχει τοποθετηθεί ο ανδριάντας του. Άλλος ένας υπάρχει στη γενέτειρά του, το Hanley. Στη βάση τους αναγράφεται:

«Το όνομά του συμβολίζει την ομορφιά του παιχνιδιού, η φήμη του διαχρονική και διεθνής, το αθλητικό πνεύμα και η κοσμιότητά του αναγνωρισμένα παγκοσμίως. Ένας μαγικός παίκτης από την ανθρωπότητα, για την ανθρωπότητα».

Η 1η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ανεπισήμως ως «Ημέρα Σερ Στάνλεϊ Μάθιους». Τη μέρα αυτή ενθαρρύνονται οι εργαζόμενοι σε γραφεία να φορούν ποδοσφαιρικές στολές. Το σύνθημα είναι: «Φόρεσέ τη με υπερηφάνεια για τον Σερ Σταν», ώστε να μαζευτούν χρήματα για το «Ίδρυμα Στάνλεϊ Μάθιους» (The Stanley Matthews Foundation), το οποίο προσφέρει ευκαιρίες αθλητικής προώθησης σε μη προνομιούχους νέους της περιφέρειας Στόουκ ον Τρεντ. Το 2007 αποφασίστηκε οι υποστηρικτές της κίνησης αντί να φορούν αθλητικές στολές να φέρουν στα ρούχα τους το νούμερο 7, που φορούσε πάντα ο Μάθιους.

Στατιστικά στοιχεία επίσημων αγώνων 
 

Πηγή : RSSSF (2023)

Τίτλοι 

Μπλάκπουλ
 Κύπελλο Αγγλίας : 1953 
 Lancashire Cup : 1954 

Στόουκ Σίτι
 Πρωτάθλημα Β΄ κατηγορίας : 1963
 
Αγγλία
 Βρετανικό Εσωτερικό Πρωτάθλημα (9) : 1935, 1938, 1939, 1947, 1948, 1954, 1955, 1956, 1957

Ατομικές διακρίσεις	
 FWA ποδοσφαιριστής της χρονιάς (2) : 1948, 1963
 Χρυσή Μπάλα (Ballon d'Or) : 1956
 IFFHS : 11ος καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα 
 IFFHS Legends 
 Football League 100 Legends : 1998
 Αγγλικό Ποδόσφαιρο Hall of Fame : 2002
 Ομάδα PFA του αιώνα (1907–1976) : 2007

Τιμές
  Τάγμα Αξίας της FIFA (Ordre du mérite de la FIFA) : 1992

  CBE Διοικητής εξαιρέτου τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (Commander of the Most Excellent Order of the British Empire) : 1957

Δείτε επίσης 

 Κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με τις περισσότερες επίσημες εμφανίσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 
 Matthews Plays at 50 Φωτογραφικό αφιέρωμα στο Στάνλεϊ Μάθιους 

 

Άγγλοι ποδοσφαιριστές
Επιθετικοί ποδοσφαιριστές
Ποδοσφαιριστές Εθνικής Αγγλίας 
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1954
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1950
Ποδοσφαιριστές Μπλάκπουλ ΦΚ
Ποδοσφαιριστές Στόουκ Σίτι Φ.Κ.
Ποδοσφαιριστές Πρέμιερ Λιγκ 
Άγγλοι ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό 
Προπονητές ποδοσφαίρου Πορτ Βέιλ ΦΚ
Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ηνωμένου Βασιλείου
Άγγλοι αυτοβιογράφοι
Νικητές Χρυσής Μπάλας
Μέλη του Τάγματος της Αξίας της FIFA