Χριστός Παντοκράτωρ (Σινά)

Ο Χριστός Παντοκράτωρ είναι εικόνα κηρόχυτης εγκαυστικής τεχνικής που διασώζεται στη Μονή του Όρους Σινά. Χρονολογείται γύρω στον 6ο αιώνα και καταλαμβάνει σημαντική θέση στην εκκλησιαστική αγιογραφική τέχνη. Η εικόνα, διαστάσεων 84 x 45,5 εκ., θεωρείται ως μία από τις πιο πιστές απεικονίσεις της μορφής του Χριστού.

Περιγραφή
Ο Χριστός παριστάνεται έως τη μέση, κρατώντας κλειστό ευαγγέλιο και ευλογώντας με το δεξί χέρι του. Προβάλλει με χρυσό φωτοστέφανο και στο πρόσωπό του διακρίνεται μια μικρή ασυμμετρία των ματιών. Η εγκαυστική τεχνική που χρησιμοποιήθηκε, καθώς και το ύφος της μορφής, θυμίζουν έντονα τα πορτραίτα του Φαγιούμ. Είναι ενδεδυμένος με πορφυρό χιτώνα και το φωτοστέφανο που περιβάλλει το κεφάλι του φέρει σταυρό και μια σειρά διακοσμητικές χάντρες στην περιφέρειά του. Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι η διαφορά ανάμεσα στο χρώμα του προσώπου και το χρώμα των χεριών. Σύμφωνα με τον Κουρτ Βάιτζμαν, «η υψηλή ποιότητα αυτής της εικόνας στηρίζεται στο λεπτό χειρισμό της σάρκας, που υποδεικνύει μια σταθερή σχέση με τη κλασική παράδοση, και στη δυνατότητα του καλλιτέχνη να ξεπερνά την ανθρώπινη φύση του Χριστού με τη μεταβίβαση της εντύπωσης του άχρονου που συνδέεται με το Θείο».

Μετάβαση 

Στη συγκεκριμένη εικόνα συνυπάρχουν οι νατουραλιστικές τάσεις της ελληνιστικής παράδοσης –ιδιαίτερα στο πρόσωπο- με την εμφανή προσπάθεια του καλλιτέχνη να προχωρήσει στην αφαιρετική διαδικασία και να προβάλλει μια άχρονη Ύπαρξη πίσω από την απεικόνιση του συγκεκριμένου προσώπου, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες χρωματικές αποδόσεις, τη μετωπικότητα, την έκφραση των ματιών, τα σύμβολα του φωτοστέφανου και του σταυρού. Η μετάβαση από το νατουραλισμό στην αφαίρεση είναι ένα κυρίαρχο στοιχείο στη διαδικασία της ιστορικής μετάβασης της τέχνης από την Ύστερη Ρωμαϊκή στην Πρώιμη Βυζαντινή περίοδο και ως εκ τούτου είναι ένα σημείο αιχμής για τη διάκριση και καθιέρωση μιας πραγματικά μοναδικής αντίληψης για την τέχνη.

Παραπομπές - σημειώσεις

Βλέπε επίσης
 Ψηφιδωτά της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη
 Το έργο του Αντρέι Ρουμπλιώφ

Βιβλιογραφία

Αλμπάνη, Τζ., 1999, Τέχνες Ι: Ελληνικές Εικαστικές Τέχνες, Τομ. Β΄, Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Τέχνη, Ε.Α.Π., Πάτρα.
Hauser, A. 1976, Κοινωνική Ιστορία της Τέχνης, Τομ. 1, Κάλβος, Αθήνα.
Lowden J., 1999, Πρώιμη Χριστιανική και Βυζαντινή Τέχνη, Καστανιώτης, Αθήνα.
Πανσελήνου Ν., 2002, Βυζαντινή Ζωγραφική, Η Βυζαντινή Κοινωνία και οι Εικόνες της, Καστανιώτης, Αθήνα.
Weitzmann, Κ. (εκδ). 1982, The Icon: Images-Sixth to Fourteenth Century, Alfred A. Knopf, Rev. Edition, New York.

Παλαιοχριστιανική τέχνη
Βυζαντινή ζωγραφική
Εικόνες (Χριστιανισμός)