Ζακ ο μοιρολάτρης και ο αφέντης του

Ζακ ο μοιρολάτρης και ο αφέντης του είναι ο τίτλος μυθιστορήματος του Ντενί Ντιντερό, του οποίου η συγγραφή εκτείνεται από το 1771 ως τον θάνατο του συγγραφέα. Πρώτη φορά εκδόθηκε στη Γαλλία το 1796.

Αυτό το περίπλοκο μυθιστόρημα υπήρξε αδιαμφισβήτητα το έργο του Ντιντερό με τη μεγαλύτερη κριτική και τον περισσότερο σχολιασμό.

Ιστορικά 
Το βιβλίο γράφτηκε περίπου το 1771. Έγιναν πολλές αλλαγές και προσθήκες μέχρι να φτάσει σε μια σχετικά πλήρη μορφή το 1778. Το πρωτότυπο γαλλικό κείμενο δεν κυκλοφόρησε όσο ζούσε ο Ντιντερό σαν βιβλίο. Κυκλοφόρησε σε 15 συνέχειες, από τον Νοέμβρη του 1778 μέχρι τον Ιούνη του 1780, στο χειρόγραφο περιοδικό Φιλολογική Αλληλογραφία. Ακολούθησαν προσθήκες που δημοσιεύτηκαν στο ίδιο περιοδικό μερικές εκ των οποίων δημοσιεύτηκαν τον Ιούλιο του 1780. Τυπώθηκε για πρώτη φορά, μόνο το τμήμα που αναφέρεται στο επεισόδιο της κυρίας ντε λα Πομερέ, στη Γερμανία σε μετάφραση του Σίλερ και αργότερα, το 1792, όλο το έργο σε μετάφραση του Μίλιους. 

Το 1796, δώδεκα χρόνια μετά το θάνατο του συγγραφέα κυκλοφόρησε τυπωμένο και στα γαλλικά. Επομένως δεν υπάρχει τυπωμένο αντίγραφο που να έχει ελεγχθεί από τον συγγραφέα. Σώζονται μερικά χειρόγραφα εκ των οποίων το πιο σημαντικό θεωρείται αυτό του Λένινγκραντ καθώς περιέχει αρκετές διορθώσεις που φαίνονται να έγιναν από τον συγγραφέα και μάλιστα με υποδείξεις για το που πρέπει να μπουν. Το χειρόγραφο αυτό το έστειλε η κόρη του συγγραφέα στην Αικατερίνη Β' όταν πέθανε ο πατέρας της.

Το μυθιστόρημα 
Πρόκειται, φαινομενικά, για μια αφήγηση του συγγραφέα για τη ζωή κυρίως του Ζακ ο οποίος είναι μοιρολάτρης και ταξιδεύει μαζί με το αφεντικό του. Σε διάφορα σημεία παρεμβάλλονται διαρκώς διάφορες φιλολογικές και φιλοσοφικές σκέψεις του Ντιντερό. Παίζει με τους διαλόγους των δύο αλλά και με τον αναγνώστη προβάλλοντάς του διαρκώς εναλλακτική μορφή των καταστάσεων που ζει ο Ζακ.

Πηγές 
 Ζακ ο μοιρολάτρης και ο αφέντης του, Ηριδανός, Αθήνα 1984

Μυθιστορήματα του Ντενί Ντιντερό
Φιλοσοφικά μυθιστορήματα