Λεωνίδας Χ. Ζώης

Ο Λεωνίδας Χ. Ζώης (4 Ιανουαρίου 1865 - 6 Δεκεμβρίου 1956) ήταν ιστορικός και λόγιος, διευθυντής του Αρχείου Ζακύνθου. Επί μισό αιώνα εξέδιδε το περιοδικό «Αι Μούσαι». Διέσωσε πλήθος λαογραφικών και ιστορικών ντοκουμέντων και ήταν ο κύριος δωρητής βιβλίων και άλλων εκδόσεων για την ανασύσταση της κατεστραμμένης από σεισμό και πυρκαγιά (1953) Βιβλιοθήκης της Ζακύνθου.

Το έργο του είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί βασίστηκε σε πρωτογενείς πηγές, συμβόλαια και έγγραφα του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου, μέρος των οποίων αναφέρει στα βιβλία του.

Το πιο σημαντικό του έργο ήταν το "Λεξικόν Ιστορικόν και Λαογραφικόν Ζακύνθου".

Η ζωή του
Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο τον Ιανουάριο 1865, το πέμπτο από τα έντεκα παιδιά του μικρέμπορου Χαραλάμπη Ζώη και της Μαρίας Μαυρίκη. Πέθανε στις 11 το πρωί της 6ης Δεκεμβρίου 1956 στο Παλαιό Φάληρο, όπου ζούσε με τη σύζυγό του Άννα και την οικογένεια του γιου του Π. Ζώη. Είχε επίσης και μια κόρη.

Το 1892 εκδίδει τη πολιτικοφιλολογική εφημερίδα «Εποχή» και το δεκαπενθήμερο περιοδικό «Αι Μούσαι»
Ο Νομάρχης Παν. Ματαράγκας ανέθεσε στο Ζώη τη μεταφορά του αρχειοφυλακείου από το κατεστραμμένο από το σεισμό του 1893 κτίριο των παλαιών δικαστηρίων.
Το 1894, ολοκλήρωσε τη μεταφορά και ταξινόμηση του αρχειοφυλακείου
Το 1886, διορίστηκε έκτακτος γραφέας στη Διεύθυνση των Δημοσίων έργων.
Το 1898 άρχισε να εκδίδει το «Λεξικό φιλολογικό και ιστορικό Ζακύνθου», σαν φυλλάδια – παραρτήματα του περιοδικού «Αι Μούσαι». Τελείωσε τα φυλλάδια αυτά το 1920, συμπληρώνοντας 1280 σελίδες, σε τέσσερεις τόμους.
Το 1899 διορίσθηκε βοηθός στο αρχειοφυλακείο
Από το 1902 έως το 1911 συνεργάστηκε με το περιοδικό «Εκκλησιαστική Αλήθεια», επίσημο όργανο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (1881-1923).
Το 1911 διορίζεται διευθυντής του αρχειοφυλακείου (των Αρχείων Ζακύνθου)

Ο Λεωνίδας Σ. Ζώης ήταν μέλος της μασονικής στοάς "Ήλιος Ζακύνθου", σύμφωνα με την επίσημη σελίδα των μασόνων της Ελλάδας.

Στις 5 Μαΐου 1951 έγινε εκδήλωση για την 85ετηρίδα του Λεωνίδα Ζώη. Η εκδήλωση οργανώθηκε από το Δήμαρχο Ζακυνθίων Παύλο Γ. Δελαπόρτα.

Στην «Αναγραφή δημοσιευμάτων» που ενημερώθηκε το 1914 και το 1930 από τον ίδιο, βρίσκεται κατάλογος των μέχρι τότε 502 γραπτών του. Ο κατάλογος αυτός ενημερώθηκε το 1951 και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Νεοελληνικά» με τον τίτλο «Αναγραφή δημοσιευμάτων 1885-1951»

Ενδεικτικός κατάλογος έργων
«Το πεπρωμένο του εγκλήματος», μυθιστόρημα, 1885
«Πρωτόλεια», πρώτο έργο με ιστορικά στοιχεία από τα συμβόλαια του Αρχειοφυλακίου, 1887
«Αι Μούσαι», δεκαπενθήμερο περιοδικό 1892-1941
«Ο Άγιος Διονύσιος», 1892
«Αι εν Ζακύνθω συντεχνίαι», 1892
«Στατιστική της νήσου Ζακύνθου», Ιστορικές σελίδες Ζακύνθου, 1896
«Αι εν Ζακύνθω μοναί», 1900
«Πατριδογνωσία Ζακύνθου»
«Ιστορία της Ζακύνθου»
«Ιστορικαί σημειώσεις της οικογένειας Σολωμού»
«Ο Άγιος Διονύσιος, ο εκ Ζακύνθου», 1925
Βιογραφικὰ σημειώματα περὶ τῆς οἰκογενείας Μουζάκη, Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, 3(1926) , σσ. 254-256
«Zante et son muse», 1935
«Ἡ οἰκογένεια τῶν Λάμπρων», στό: Εἰς μνήμην Σπυρίδωνος Λάμπρου, Ἐν Αθήναις, Ἐπιτροπὴ Ἐκδόσεων καταλοίπων Σπυρίδωνος Λάμπρου, 1935, σσ. 156-157 
«Μέλη τῆς βυζαντινῆς οἰκογενείας Καλέκα ἐν Κερκύρᾳ καὶ Ζακύνθῳ», Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, 13(1937) , σσ. 179-182
«Ἀλέξανδρος ὁ Νερούλης», Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, 15(1939) , σσ. 79-84
«Μιχαὴλ Ἁρμόδωρος Ληστάρχης, Ἱερώνυμος Λίταρχος», Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, 16(1940) , σσ. 138-141
«Κρητικά σημειώματα», Επετηρίς εταιρείας Κρητικών Σπουδών, 1940
«Αναστάσιος Σ. Καραβίας, Διδάσκαλος του γένους», 1954
«Ιστορία της Ζακύνθου», Αθήνα 1955
«Λεξικόν Ιστορικόν και Λαογραφικόν Ζακύνθου, τ. Β΄: Λαογραφικόν», Αθήναι: εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, 1963.

Βιβλιογραφία
Επτανησιακά Φύλλα, Τόμος ΚΣΤ΄, 1-2, 2006 (Εκδότης Διονύσης Σέρρας), κείμενο του Ζακυνθινού φιλόλογου Παναγιώτη Ι. Μαρίνου που εκφώνησε στην εκδήλωση για την 85ετηρίδα του Λεωνίδα Ζώη το 1951.
Λεωνίδας Ζώης, 1865 - 1956 [Νεκρολογία], Αυτόθι φ. 76 (27 Ιανουαρίου 1957)
Άκης Λυμούρης: Λεωνίδας Ζώης: Ο γίγαντας της ιστοριοδιφικής επιστήμης και μελέτης, Η Φωνή των Βολιμιατών,  Νοέμβριος - Δεμέμβριος 2003, σελ. 4-5. Blog του συγγραφέα

Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Βιβλία του Λεωνίδα Ζώη
Λεξικόν Ιστορικόν και Λαογραφικόν Ζακύνθου / Λεωνίδα Χ. Ζώη Πλήρες κείμενο από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών (Ανέμη).

Έλληνες ιστορικοί