Πατριάρχης Ιωσήφ Α΄

Ο Ιωσήφ Α΄ ο Γαλησιώτης (... - 23 Μαρτίου 1283) διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τις περιόδους 1266 - 1275 και 1282 - 1283. Ήταν σημαντικός πολέμιος του σχεδίου του Αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγου για Ένωση Ορθόδοξης και Καθολικής Εκκλησίας, στάση για την οποία έχει ανακηρυχθεί Ομολογητής και η μνήμη του εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία.

Βιογραφία
Αφού υπήρξε οκτώ χρόνια έγγαμος, μετά τον θάνατο της γυναίκας του εκάρη μοναχός. Υπηρέτησε ως αναγνώστης από το 1222 έως το 1254 και το 1259/60 έγινε ηγούμενος της Μονής Λαζάρου στο όρος Γαλήσιο, κοντά στην Έφεσο. Έγινε πνευματικός του Αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγου, ο οποίος τον έστειλε με αυτή την ιδιότητα να ζητήσει από τον Πατριάρχη Αρσένιο να άρει τον αφορισμό κατά του Αυτοκράτορα εξαιτίας της τύφλωσης του νεαρού Ιωάννη Λάσκαρη. Ο Αρσένιος όμως ήταν ανένδοτος και τελικά ο Μιχαήλ τον εκθρόνισε και, μετά από την σύντομη Πατριαρχία του Γερμανού Γ΄ και την παραίτησή του, έκανε Πατριάρχη τον Ιωσήφ στις 28 Δεκεμβρίου 1266. Στις 2 Φεβρουαρίου 1267 ο Ιωσήφ ήρε το ανάθεμα κατά του Αυτοκράτορα, πράγμα που εξαγρίωσε τους οπαδούς του Αρσενίου και επιδείνωσε το λεγόμενο «Σχίσμα των Αρσενιατών».

Το 1272 ο Ιωσήφ ιερούργησε στην στέψη του Ανδρόνικου Παλαιολόγου ως συναυτοκράτορα, αλλά, ως ανθενωτικός, σύντομα συγκρούστηκε με τον Μιχαήλ Η' αναφορικά με την απόφαση του Αυτοκράτορα να στείλει εκπροσώπους στη Σύνοδο της Λυών (1274) με σκοπό την Ένωση της Ορθόδοξης με την Καθολική Εκκλησία. Για τον Μιχαήλ, ο οποίος απειλούταν από τις φιλοδοξίες του Καρόλου του Ανδεγαυού, η Ένωση ήταν το μοναδικό μέσο για την αποτροπή μιας πλήρους επίθεσης από τις Δυτικές δυνάμεις στην Αυτοκρατορία του, αλλά ο βυζαντινός κλήρος και ο λαός σχεδόν σύσσωμοι αντέδρασαν στις παραχωρήσεις που γίνονταν στον Πάπα σε θέματα δόγματος και Πρωτείου. Το 1273, ο Ιωσήφ ορκίστηκε να μην αποδεχθεί την Ένωση υπό τους όρους που έθετε ο Πάπας και το 1274, όταν η βυζαντινή αποστολή ετοιμαζόταν να αναχωρήσει για να παραστεί στη Σύνοδο της Λυών, αποσύρθηκε στη Μονή Περιβλέπτου».

Στις 9 Ιανουαρίου 1275 παραιτήθηκε επισήμως από τα καθήκοντά του και αποσύρθηκε στην Μονή Ανάπλου, κατόπιν στη Χηλή και το καλοκαίρι του 1280 στην Μονή Κοσμιδίου στην Κωνσταντινούπολη. Διάδοχός του επελέγη ο Ιωάννης Βέκκος, ο οποίος στο μεταξύ είχε υιοθετήσει πιο ενωτικές θέσεις. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ το 1282, ο Ιωάννης καθαιρέθηκε από τον Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο και ο Ιωσήφ ανήλθε εκ νέου στο Θρόνο στις 31 Δεκεμβρίου, αλλά τον Μάρτιο του 1283 παραιτήθηκε λίγο πριν τον θάνατό του.

Λόγω της σταθερής ανθενωτικής του στάσης, ανακηρύχθηκε Ομολογητής από τον διάδοχό του Γρηγόριο Β΄ και τιμάται ως άγιος από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 30 Οκτωβρίου.

Παραπομπές

Πηγές 
 Οικουμενικό Πατριαρχείο 
 Αγιολόγιον
 
 
 
 

Ιωσήφ Α
Ιωσήφ Α΄
Ορθόδοξοι λόγιοι
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Επίσκοποι του 13ου αιώνα