Άαχεν

Το Άαχεν (Aachen), αναφερόμενο στην παλαιότερη ελληνική βιβλιογραφία ως "Ακυίσγρανον", παραδοσιακά γνωστό στους Άγγλους και στους Γάλλους ως Αιξ-λα-Σαπέλ (Aix-la-Chapelle), είναι συνοριακή πόλη στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία της Γερμανίας. Βρίσκεται στα δυτικά του κρατιδίου, στα σύνορα της Γερμανίας με το Βέλγιο και την Ολλανδία. Έχει 245.885 κατοίκους (Δεκέμβριος 2015) και ανήκει διοικητικά στην περιφέρεια Κολωνίας. Το 1890, ο πληθυσμός της πόλης ξεπέρασε τους 100.000 κατοίκους.

Γεωγραφία 
Το Άαχεν είναι η δυτικότερη γερμανική μεγαλούπολη και ανήκει στις πυκνοκατοικημένες περιοχές του κρατιδίου. Βρίσκεται στο λεγόμενο «Τρίγωνο των τριών χωρών» (Dreiländereck) Γερμανία–Βέλγιο–Ολλανδία, περίπου 30 χμ βόρεια της οροσειράς Χόες Φεν, η οποία είναι μέρος του Ρηνανικού Σχιστολιθικού Ορεινού Όγκου (Rheinisches Schiefergebirge). Το ψηλότερο σημείο της πόλης (410 μέτρα από το επίπεδο της θάλασσας) βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης, ενώ το χαμηλότερο (125 μέτρα) βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της πόλης, στα γερμανικά σύνορα.

Το συνολικό μήκος των ορίων της πόλης ανέρχεται στα  87,7 χμ από τα οποία 23,8 χμ  αποτελούν κρατικά σύνορα με το Βέλγιο και 21,8 χμ σύνορα με την Ολλανδία. Η πόλη επεκτείνεται 21,6 χμ από βορρά στο νότο και 17,2 χμ από την ανατολή στη δύση.

Ονομασία 
Το Άαχεν χρωστά τη φήμη του στις ζεστές πηγές του, των οποίων τις θεραπευτικές ιδιότητες οι Ρωμαίοι ήδη είχαν σε εκτίμηση όταν εγκαθιστούσαν εκεί λουτρά τον 1ο και 2ο αιώνα μ.Χ. Το όνομα της πόλης, Aquae Granni ή aquis grani, σχετίζεται επίσης με αυτή την πηγή. Η σημερινή γερμανική ονομασία της πόλης προέρχεται πιθανότατα από την κελτική ρίζα «Aa» (ή Aach) που σημαίνει τρεχούμενο νερό και τη γερμανική υποκοριστική κατάληξη «chen», δηλαδή «τρεχούμενο νεράκι». Το Άαχεν είναι γνωστό και με άλλες ονομασίες, μεταξύ αυτών την γαλλική Αιξ-λα-Σαπέλ (Aix-La-Chapelle) και τη λατινική Ακουισγκράνουμ (Aquisgranum), η τελευταία αποδιδόμενη και χρησιμοποιούμενη παλιότερα στα ελληνικά ως Ακυίσγρανον. Η γαλλική ονομασία θυμίζει πολλές πόλεις της Δυτικής Ευρώπης που φέρουν στο όνομα το Αιξ (Aix), το οποίο εκπορεύεται από το λατινικό aquis, ενώ η λέξη Σαπέλ (Chapelle) σημαίνει παρεκκλήσιο, δηλαδή "νερό (=πηγή) του παρεκκλησιού". Η ρωμαϊκή ονομασία θεωρείται κατά την επικρατέστερη εκδοχή ότι προέρχεται από τη λατινική λέξη άκουα (aqua), που σημαίνει νερό και από το όνομα Γράνος (Gran(n)us / Apollo-Grannus), Κελτική θεότητα που ταυτίζεται με τον Απόλλωνα,  επειδή οι πηγές γύρω από το Ακυίσγρανο ήταν ιαματικές, όπως μαρτυρεί ο Δίων ο Κάσσιος.

*Για τις ονομασίες του Άαχεν βλέπε και το λήμμα Aquae Granni.

Ιστορία 
Η περιοχή του Άαχεν κατοικούνταν από τη Νεολιθική εποχή. Αργότερα, στην Εποχή του Σιδήρου η περιοχή κατοικήθηκε από Κέλτες, οι οποίοι υποτάχθηκαν στη Ρώμη κατά τον Γαλατικό Πόλεμο. Γνωστή αρχαιολογική θέση στο Άαχεν είναι οι πηγές Aquae Granni που ήκμασαν κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

Για πρώτη φορά η περιοχή αναφέρεται ως έδρα της Αυλής του Φράγκου βασιλιά Πεπίνου του Κοντού. Ο γιος του, Καρλομάγνος, την επέλεξε ως τόπο μόνιμης εγκατάστασής του το 768 και έχτισε ένα τεράστο συγκρότημα παλατιού με παρεκκλήσι, σκεπαστές αυλές και αίθουσα για τον ίδιο, καθώς επίσης και τον καθεδρικό ναό. Όταν ο Καρλομάγνος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, το 800, το Άαχεν έγινε η πρωτεύουσα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αν και η πόλη γρήγορα έχασε αυτό τον τίτλο, παρέμεινε σημαντικός προορισμός για τους προσκυνητές, εξαιτίας των πολύτιμων λειψάνων που έφερε εδώ ο Καρλομάγνος.

Κατά τη διάρκεια της διαμάχης για την διαδοχή του Καρλομάγνου, το 881, κυρίευσαν την πόλη οι Νορμανδοί, καταστρέφοντας το ανάκτορο και πολλά άλλα κτίσματα της πόλης. Από το 10ο έως το 14ο αιώνα, όλοι οι Γερμανοί βασιλείς στέφονταν στο παρεκκλήσι του παλατιού. Μετέπειτα, το 18ο-19ο αιώνα, το Άαχεν απέκτησε μεγάλη σημασία ως λουτρόπολη. Πολλά θαυμάσια κτίρια από εκείνη την εκπληκτική περίοδο έχουν καταστραφεί.

Πολιτισμός και αξιοθέατα 
Παρά το κύμα καταστροφής του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, μερικά εξαιρετικά ιστορικά κτίρια σώθηκαν. Το πιο σημαντικό από αυτά, στο κέντρο της παλιάς πόλης, είναι το Πφαλτς, ένα συγκρότημα κτιρίων που ανήκει στο πρώην παλάτι του Καρλομάγνου. Περιέχει και τον Μίνστερ, έναν καθεδρικό με παρεκκλήσι του παλατιού, και μία αίθουσα που ξαναχτίστηκε ως Ράτχαους. 

Στην παλιά πόλη, όχι μακριά από το συγκρότημα του καθεδρικού, βρίσκεται η Εκκλησία του Αγίου Φόλιαν, όπου σώζεται μία γοτθική Παναγία που χρονολογείται από το 1411. Σε μικρή απόσταση, προς τα νότια, βρίσκεται το Ελίζενμπρουνεν (Πηγή της Αγίας Ελίζαμπετ), ένα ιδιαίτερα όμορφο κτίσμα, απ' όπου μπορεί ο επισκέπτης να πάρει μεταλλικό νερό. Χτίστηκε στα 1822-1827 σύμφωνα με σχέδια των Γιόχαν Πέτερ Κρέμερς και Καρλ Φρίντριχ Σίνκελ.

Στο Άαχεν βρίσκεται το Μουσείο Κούβεν. Βασισμένο σ' ένα ιστορικό μεσοαστικό σπίτι της πόλης, έχει μια ενδιαφέρουσα συλλογή αφιερωμένη στη ζωή των μικροαστών του 18ου-19ου αιώνα. Υπάρχει επίσης μια συλλογή από κεραμικά πλακίδια του 17ου-19ου αιώνα. 

Το σπίτι όπου ο Πάουλ Ρόιτερ εγκατέστησε το πρώτο πρακτορείο ειδήσεων το 1850 (μεταφέρθηκε στο Λονδίνο ένα χρόνο αργότερα), σήμερα στεγάζει το Ίντερνατσιοναλες Τσάιτουνγκσμουζεουμ, αφιερωμένο στην ιστορία του Τύπου, με πάνω από 100.000 εφημερίδες, από το 17ο αιώνα μέχρι σήμερα.

Το Σουέρμοντ-Λούντβιχ-Μουζέουμ, σε μικρή απόσταση από το κέντρο της πόλης, έχει μια μεγάλη συλλογή τέχνης από το Μεσαίωνα μέχρι σήμερα, η οποία περιλαμβάνει και μερικά όμορφα γλυπτά και πίνακες από το 17ο αιώνα.

Στα βορειοανατολικά της πόλης εκτείνεται η περιοχή αναψυχής του Άαχεν. Εδώ οι επισκέπτες μπορούν να περπατήσουν στο πάρκο αναψυχής ή να περάσουν ένα βράδυ στο καζίνο. Το Άαχεν επίσης προσφέρει πολλά σε όσους αρέσει η σύγχρονη τέχνη: το Λούντβιχ-Φόρουμ φιρ Ίντερνατσιοναλε Κουνστ  στεγάζει ενδιαφέρουσες εκθέσεις, παραστάσεις και συναυλίες.  

Το Άαχεν είναι γνωστό για το παγκόσμιας κλάσης πολυτεχνείο του RWTH (Rheinisch Westfälische Technische Hochschule).

Ο καθεδρικός ναός της πόλης ανακηρύχθηκε το 1978 από την UNESCO σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Δείτε επίσης 
 Σύνοδος του Ακυϊσγράνου
 Συνθήκη του Άαχεν
 Συνέδριο του Άαχεν

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Πόλη του Άαχεν
 

 
Πόλεις της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας