Λέων Γαβαλάς

Ο Λέων Γαβαλάς (;-περίπου 1240) ήταν βυζαντινός τοπάρχης.
Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Τέταρτης Σταυροφορίας κατέλαβε τη Ρόδο μαζί με τα γειτονικά νησιά. Πήρε τους τίτλους άρχων της Ρόδου και της Καρπάθου και καίσαρ των Κυκλάδων.

Επί των ημερών του η Ρόδος και τα γειτονικά νησιά γνώρισαν μεγάλη ακμή. Μάλιστα ο Λέων έκοψε τα δικά του χάλκινα νομίσματα.

Ο Λέων προσπάθησε να διατηρήσει την ανεξαρτησία της ηγεμονίας που είχε δημιουργήσει. Το 1207 συγκρούστηκε με τον Μάρκο Σανούδο που είχε ιδρύσει δουκάτο στις Κυκλάδες, (Δουκάτο του Αρχιπελάγους), και προσπαθούσε να το επεκτείνει στα σημερινά Δωδεκάνησα. Αργότερα, η ανεξαρτησία της ηγεμονίας του Λέοντα απειλήθηκε από τον αυτοκράτορα της Νίκαιας Ιωάννη Γ' Βατάτζη. Το 1226 ναυτική εκστρατεία των Νικαιατών ανάγκασε τον Λέοντα να αναγνωρίσει την επικυριαρχία του Ιωάννη Βατάτζη και να γράψει στα νομίσματά του τη φράση δούλος του βασιλέως με αντάλλαγμα τον τίτλο του καίσαρα. Το 1233, στόλος της Νίκαιας υπό τον μεγάλο δομέστικο Ανδρόνικο Παλαιολόγο (πατέρα του Μιχαήλ Η') δεν κατάφερε να καταλάβει την επικράτεια του Λέοντα. Το 1234 ο Λέων αναγνώρισε την επικυριαρχία των Ενετών με αντάλλαγμα την προστασία από τις επιθέσεις της Νίκαιας. Το 1235-1236, όμως,  συμετείχε στην πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τον Ιωάννη Βατάτζη.

Μετά το θάνατό του, στην ηγεμονία του τον διαδέχθηκε ο αδελφός του, Ιωάννης Γαβαλάς.

Πηγές 
Για τη συγγραφή αυτού του άρθρου χρησιμοποιήθηκαν:
 το λήμμα Λέων Γαβαλάς του Παγκόσμιου Βιογραφικού Λεξικού της εγκυκλοπαίδειας της Εκδοτικής Αθηνών ISBN 960-213-114-4.
 πληροφορίες από τον τόμο Ελληνική Ιστορία της εγκυκλοπαίδειας της Εκδοτικής Αθηνών ISBN 960-213-260-4.

Βυζαντινοί καίσαρες
Μεσαιωνική Ρόδος
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Βυζαντινοί άρχοντες
Ιστορία της Καρπάθου