Στόλοι Ηρακλείου

Οι Στόλοι είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Γορτύνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην επαρχία Μονοφατσίου.

Γενικά στοιχεία 
Οι Στόλοι απέχουν  55,7 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο. Οι σημερινοί κάτοικοι προέρχονται κυρίως από  χωριά του δήμου Μυλοπόταμου και ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και με την κτηνοτροφία. Παράγεται λάδι, σταφίδα και δημητριακά και ελάχιστα γαλακτομικά προϊόντα. 

Στο χωριό βρίσκονται οι ναοί των Αγίων Αποστόλων και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, καθώς επίσης και τα εξωκλήσια των Αγίων Σαράντα, της Αγίας Ευφημίας, της Αγίας Μαρίνας και του Αγίου Γεωργίου κοντά στον παλαιό ερειπωμένο οικισμό Ρίζικα, βορειοδυτικά του χωριού, ο οποίος αναφέρεται το 1583 με 25 κατοίκους.

Στους Στόλους λειτουργούν Δημοτικό Σχολείο και νηπιαγωγείο.

Ιστορικά στοιχεία 
Η παράδοση αναφέρει ότι ο οικισμός έλαβε το όνομα από την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων ( Αποστόλοι>Στόλοι) όπου υπήρχε μέχρι πριν λίγα χρόνια και το νεκροταφείο. Το 1583 αναφέρεται με το όνομα Stolus με 36 κατοίκους. Κατά την Τουρκοκρατία κατοικούνταν αποκλειστικά από Τούρκους, το 1834 από 6 οικογένειες και το 1881 από 122 άτομα.

Τα Ίνια (Igna), που υπάγονταν στους Στόλους όταν ακόμα οι τελευταίοι αποτελούσαν κοινότητα, το 1583 είχαν 52 κατοίκους.

Στην Τουρκοκρατία κατοικούσαν μόνο Τούρκοι και έπειτα από την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και ορισμένες οικογένειες Κρητικών.

Διοικητικά στοιχεία 
Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι μαζί με τον οικισμό Ίνια αποτελούν την κοινότητα Στόλων που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Ρούβα του Δήμου Γόρτυνας και σύμφωνα την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 351 κατοίκους.

Πηγές
 
To χωριό Στόλοι Ηρακλείου – Ιστορία και Λαογραφία, Εκπολιτιστικός Σύλλογος Στόλων Ηρακλείου, 2017

Παραπομπές

Δήμος Κόφινα
Χωριά του νομού Ηρακλείου
Δήμος Γόρτυνας