Σταρ Τρεκ

Σταρ Τρεκ (Star Trek) ονομάζεται το franchise που δημιουργήθηκε με την ομώνυμη αμερικανική τηλεοπτική σειρά επιστημονικής φαντασίας διαδραματιζόμενη στο μέλλον, όπου η Γη συμμετέχει στη φανταστική Ηνωμένη Ομοσπονδία Πλανητών (United Federation of Planets). Εμπνευστής και δημιουργός της σειράς ήταν ο συγγραφέας Τζιν Ρόντενμπερι (Gene Roddenberry, 1921-1991). Από το 1966 οπότε μεταδόθηκε στην τηλεόραση των Η.Π.Α. το πρώτο επεισόδιο (το "The Man Trap"), έχουν γυριστεί περισσότερα από 720 ακόμα, σε 5 σειρές που εκτείνονται σε 4 δεκαετίες (1966-2005). Επιπλέον, έχουν γυριστεί 13 κινηματογραφικές ταινίες, έχει κυκλοφορήσει πλήθος μυθιστορημάτων, διηγημάτων, επιτραπέζιων παιχνιδιών και βιντεοπαιχνιδιών και το 1973 μία σειρά κινουμένων σχεδίων (Star Trek The Animated Series). Επίσης, τον Ιανουάριο του 2004 είδε το φως η σειρά New Voyages, γυρισμένη από θαυμαστές και διατιθέμενη αποκλειστικά μέσω διαδικτύου. Ετησίως, ο θεσμός των Συνεδρίων Σταρ Τρεκ επιτρέπει τη συνάντηση των πολυπληθών θαυμαστών του. Τον Μάιο του 2009 κυκλοφόρησε η ενδέκατη ταινία (με τίτλο Star Trek), η οποία εξιστορεί γεγονότα που συμβαίνουν σε μία εναλλακτική πραγματικότητα, τοποθετημένη χρονικά πριν την πρώτη σειρά και πυροδοτημένη από μια έκρηξή σούπερ νόβα 15 χρόνια μετά το Star Trek: Nemesis, η οποία στέλνει πίσω στον χρόνο τον κακό Νέρο και τον Σποκ, με αποτέλεσμά την αλλαγή της ροής της ιστορίας και τη δημιουργία μίας νέας εναλλακτικής πραγματικότητας.

Το φρανσάιζ θεωρείται από τα μεγαλύτερα και πιο επιτυχημένα παγκοσμίως έχοντας αποφέρει πάνω από εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως.

Τηλεοπτικές σειρές

Σταρ Τρεκ: Η αρχική σειρά (1966 - 1969) 

Η πρώτη τηλεοπτική σειρά του Σταρ Τρεκ προβλήθηκε στις Η.Π.Α. από το 1966 ως το 1969 και αποτελείται από 80 επεισόδια. Περιέγραφε τα ταξίδια του διαστημοπλοίου Έντερπραϊζ (Enterprise), κατά την «πενταετή αποστολή του να ανακαλύψει παράξενους νέους κόσμους, να αναζητήσει νέα ζωή και νέους πολιτισμούς, να φτάσει θαρραλέα εκεί που κανείς δεν έχει φτάσει ποτέ». Πλοίαρχος του σκάφους ήταν ο Τζέιμς Τ. Κερκ (James T. Kirk, τον υποδυόταν ο Γουίλιαμ Σάτνερ) και πρώτος αξιωματικός ο Σποκ (Mr. Spock, Λέοναρντ Νίμοϊ), γιος του Βουλκάνιου πρέσβη Σάρεκ και της γήινης συζύγου του. Συμμετείχαν ακόμη ο γιατρός ΜακΚόι (Leonard McCoy, ΝτεΦόρεστ Κέλι), ο Ρώσος πλοηγός Πάβελ Τσέκοφ (Pavel Chekov, Γουόλτερ Κένιγκ), ο πηδαλιούχος Χικάρου Σούλου (Hikaru Sulu, Τζορτζ Τακέι), η αξιωματικός επικοινωνιών Ουχούρα (Uhura, Νισέλ Νίκολς) και ο Σκοτσέζος μηχανικός Σκοτ, ή χαϊδευτικά "Σκότι" (Montgomery Scott, Τζέιμς Ντούχαν). Παρά το γεγονός ότι η πρώτη τηλεοπτική σειρά είχε τριετή μόνο διάρκεια, συνέχισε να προβάλλεται στις τηλεοράσεις των Η.Π.Α. και άλλων χωρών επί πολλά χρόνια, δημιουργώντας σταδιακά έναν μύθο.

The Next Generation (1987-1994) 

Χρειάστηκε να περάσουν είκοσι περίπου χρόνια για να αποφασιστεί η παραγωγή μίας δεύτερης σειράς, που διαδραματιζόταν στο ίδιο φανταστικό σύμπαν, αλλά περίπου ένα αιώνα μετά. Στο Star Trek: The Next Generation πλοίαρχος του νεότερου Enterprise-D ήταν ο γαλλικής καταγωγής Ζαν Λουκ Πικάρντ (Jean-Luc Picard, τον υποδυόταν ο ηθοποιός Πάτρικ Στιούαρτ) και πρώτος αξιωματικός ο Γουίλιαμ Ράικερ (William Riker, Τζόναθαν Φρέικς). Το πλήρωμα συμπλήρωναν το ανδροειδές Ντέιτα (Data, Μπρεντ Σπάινερ), ο Κλίνγκον Γουόρφ (Worf, Μάικλ Ντορν), η κατά το ήμισυ Βηταζωιδής Ντιάνα Τρόι (Deanna Troi, η ελληνικής καταγωγής Μαρίνα Σίρτις), η γιατρός Μπέβερλι Κράσερ (Beverly Crusher, Γκέιτς ΜακΦάντεν) και άλλοι. Ο Ρόντενμπερι παρέμενε σύμβουλος της σειράς τα πρώτα χρόνια (πέθανε το 1991) αλλά αυτή τη φορά νεότεροι υπεύθυνοι παραγωγής και συγγραφείς είχαν αναλάβει τα ηνία. Η "Επόμενη Γενιά" διήρκεσε επτά τηλεοπτικές περιόδους, έγινε εξαιρετικά δημοφιλής - κυρίως λόγω της ωριμότητας των σεναρίων της και της εξαιρετικής ηθοποιίας εκ μέρους του συνόλου των πρωταγωνιστών - και άνοιξε τον δρόμο σε τρεις ακόμη τηλεοπτικές σειρές.

Deep Space Nine (1993-1999) 

Καθώς η "Επόμενη Γενιά" βρισκόταν στον προτελευταίο χρόνο της, οι παραγωγοί του Σταρ Τρεκ προχώρησαν στη δημιουργία μίας τρίτης σειράς που διαδραματίζεται στον ομώνυμο φανταστικό κόσμο. Το Star Trek: Deep Space Nine παρακολουθεί τις περιπέτειες του πληρώματος ενός σταθμού που βρίσκεται στα σύνορα της Ομοσπονδίας. Πλοίαρχος ήταν ο Μπέντζαμιν Σίσκο (Benjamin Sisko, τον υποδυόταν ο ηθοποιός Έιβερι Μπρουκς), γιατρός ο Τζούλιαν Μπασίρ (Julian Bashir, Αλεξάντερ Σίντιγκ), ενώ σημαντικούς ρόλους είχαν ο Όντο (Odo, Ρενέ Ομπερζονουά) που είχε την ικανότητα να δίνει στο σώμα του όποια μορφή επιθυμούσε και ο φιλοχρήματος μπάρμαν του σταθμού, ο Φερένγκι Κουάρκ (Quark, Άρμιν Σίμερμαν). Η σειρά δεν γνώρισε την επιτυχία της προκατόχου της, παρ'όλα αυτά διήρκεσε και αυτή επτά τηλεοπτικές σεζόν. Χαρακτηριζόταν από σκοτεινά χρώματα και τα σενάριά της ήταν λιγότερο αισιόδοξα από εκείνα της "Επόμενης Γενιάς".

Voyager (1995-2001) 

Με την ολοκλήρωση των επεισοδίων της "Επόμενης Γενιάς" και ενώ ο "Διαστημικός Σταθμός 9" βρισκόταν μόλις στην τρίτη περίοδό του, οι παραγωγοί του Σταρ Τρεκ δοκίμασαν την τύχη τους με μία ακόμη νέα σειρά, αυτή τη φορά γύρω από το διαστημόπλοιο Βόγιατζερ που είχε χαθεί στην άλλη άκρη του γαλαξία. Οι τηλεθεατές παρακολουθούν το πλήρωμα, υπό την ηγεσία της πλοιάρχου Κάθριν Τζέινγουεϊ (Kathryn Janeway, Κέιτ Μάλγκριου) στο μακρόχρονο ταξίδι του προς τη Γη, να έρχεται αντιμέτωπο με πολλά εξωγήινα είδη, άγνωστα ως τότε στην Ομοσπονδία, αλλά και ορισμένα γνωστά από προηγούμενες επαφές. Αν και το "Βόγιατζερ" διήρκεσε επίσης 7 τηλεοπτικές περιόδους, είχε από την πρώτη στιγμή χαμηλό μερίδιο τηλεθέασης, το οποίο συρρικνώθηκε ακόμα περισσότερο τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Τα σενάρια δεν ήταν πάντα ρεαλιστικά, οι παραγωγοί απέφυγαν να εκμεταλλευτούν και να δουλέψουν πάνω στις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της αρχικής ιδέας (π.χ. το γεγονός ότι το πλήρωμα αποτελούταν από δύο αρχικά αντιμαχόμενα στρατόπεδα, ή ότι αφού το σκάφος βρισκόταν στην άλλη άκρη του γαλαξία, έπρεπε να αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα ανεφοδιασμού) ενώ και οι χαρακτήρες δεν είχαν την ανάπτυξη και το βάθος των προηγούμενων σειρών.

Enterprise (2001-2005) 

Η τελευταία, ως σήμερα, τηλεοπτική σειρά στον κόσμο του Σταρ Τρεκ παρακολουθεί τα ταξίδια του πρώτου Έντερπραϊζ, πριν ακόμη ιδρυθεί η Ομοσπονδία και πριν λάβουν χώρα οι περιπέτειες της αρχικής σειράς. Πιο συγκεκριμένα, το πρώτο επεισόδιο λαμβάνει χώρα δέκα χρόνια πριν την ίδρυση της Ομοσπονδίας και πάνω από εκατό χρόνια πριν τα γεγονότα των επεισοδίων της αρχικής σειράς. Σχεδόν ένας αιώνας έχει περάσει από την εφεύρεση του πρώτου κινητήρα ικανού να επιταχύνει διαστημόπλοια με ταχύτητες μεγαλύτερες του φωτός (warp drive) και την πρώτη επαφή των ανθρώπων με μία εξωγήινη φυλή, τους Βουλκάνιους. Η ανθρωπότητα κάνει τα πρώτα της βήματα σε ένα λαμπερό και ειρηνικό μέλλον. Κατασκευάζεται το πρώτο γήινο υπερσύγχρονο διαστημόπλοιο εξερεύνησης, το "Έντερπραϊζ", κυβερνήτης του οποίου είναι ο Τζόναθαν Άρτσερ (Jonathan Archer), που τον υποδύεται ο ηθοποιός Σκοτ Μπάκουλα (Scott Bakula), και είναι ικανό να ταξιδεύει ταχύτερα και μακρύτερα από οποιοδήποτε ανθρώπινο διαστημόπλοιο που κατασκευάστηκε ποτέ.

Άλλα μέλη του πληρώματος είναι η πρώτη αξιωματικός, η Βουλκάνια Τ'Πολ (T'Pol, την υποδύεται η Τζολίν Μπλέιλοκ [Jolene Blalock]), ο πρώτος μηχανικός Τριπ Τάκερ, ο αξιωματικός ασφαλείας Μάλκολμ Ριντ, και η ειδικός στις επικοινωνίες Χόσι Σάτο. Το "Έντερπραϊζ" είχε χαμηλά ποσοστά τηλεθέασης και η παραγωγή του διακόπηκε στο τέλος της 4ης περιόδου, το 2005. Η αποτυχία του "Έντερπραϊζ" και η παράλληλη εισπρακτική αποτυχία της δέκατης ταινίας (Star Trek: Nemesis) το 2002, συντέλεσαν στη αναστολή νεότερων παραγωγών Σταρ Τρεκ μέχρι το 2008, οπότε ξεκίνησε η παραγωγή της ενδέκατης ταινίας της σειράς.

Discovery (2017–σήμερα) 
Το Star Trek: Discovery είναι η πρώτη σειρά της αναβίωσης του Star Trek σε streaming τηλεόραση. Ξεκινά ως prequel της Αρχικής Σειράς, που διαδραματίζεται περίπου δέκα χρόνια πριν.  Έκανε πρεμιέρα στις 24 Σεπτεμβρίου 2017 στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά στο CBS.  Η σειρά προβάλλεται στο Paramount+στις Ηνωμένες Πολιτείες; αλλού, το Netflix διανέμει τη σειρά σε όλο τον κόσμο, εκτός από τον Καναδά.

Short Treks (2018–2020) 
Το Star Trek: Short Treks είναι μια συνοδευτική σειρά ανθολογίας ταινιών μικρού μήκους που αρχικά εξερευνά σκηνικά και χαρακτήρες από το Discovery. Αργότερα επεισόδια παρουσιάζουν το πλήρωμα του Enterprise υπό τις διαταγές του Christopher Pike.  Το τελευταίο επεισόδιο της δεύτερης σεζόν χρησιμεύει ως teaser για το Picard.

Picard (2020–2023) 
Το Star Trek: Picard , όπως και το Discovery, είναι ένα σειριακό δράμα που δημιουργήθηκε για το CBS All Access. Έκανε πρεμιέρα στις 23 Ιανουαρίου 2020. Τοποθετημένο περίπου 30 χρόνια μετά το The Next Generation, η σειρά βλέπει τον Πάτρικ Στιούαρτ ναεπαναλάβει τον ρόλο του Jean-Luc Picard στο TNG.  Η πρώτη σεζόν ακολουθεί τον Πικάρντ στη συνταξιοδότησή του, αναζητώντας τη λύτρωση για τις αποτυχίες του παρελθόντος, καθώς πηγαίνει σε μια περιπέτεια για να σώσει την κόρη του εκλιπόντος συναδέλφου του, Ντέιτα.

Lower Decks (2020–σήμερα) 
Το Star Trek: Lower Decks είναι μια κωμική σειρά κινουμένων σχεδίων για ενήλικες που δημιουργήθηκε από τον συγγραφέας του Rick and Morty,  Mike McMahan. Η σειρά ακολουθεί το πλήρωμα υποστήριξης «ενός από τα λιγότερο σημαντικά πλοία του Αστροστόλου». Έκανε πρεμιέρα στις 6 Αυγούστου 2020 στο CBS All Access.

Prodigy (2021–σήμερα) 
Το Star Trek: Prodigy είναι μια σειρά κινουμένων σχεδίων που δημιουργήθηκε από τους Kevin και Dan Hagemanγια για το Paramount+ και το καλωδιακό κανάλι Nickelodeon.  Η σειρά ακολουθεί μια ομάδα εφήβων που χρησιμοποιούν ένα εγκαταλελειμμένο διαστημόπλοιο για να αναζητήσουν την περιπέτεια. Έκανε πρεμιέρα στις 28 Οκτωβρίου 2021.

Strange New Worlds (2022–σήμερα) 
Το Star Trek: Strange New Worlds είναι ένα spinoff του Discovery και prequel της Αρχικής Σειράς, που δημιουργήθηκε από τους Akiva Goldsman, Alex Kurtzman και Jenny Lumet για το Paramount+. Έκανε πρεμιέρα τον Μάιο του 2022. Απεικονίζει τις περιπέτειες του USS Enterprise πριν από την αρχηγία του Τζέιμς Κερκ και εστιάζει στην επεισοδιακή αφήγηση σε αντίθεση με τις σειριακές αφηγήσεις του Discovery .

Οι ταινίες 
Δεκατρείς συνολικά ταινίες έχουν γυριστεί στον κόσμο του Star Trek, την παραγωγή των οποίων ανέλαβε η μεγάλη κινηματογραφική εταιρεία Paramount Pictures. Στις πρώτες έξι ταινίες πρωταγωνιστούν το Έντερπραϊζ και το πλήρωμα της αρχικής σειράς (1966-1969), ενώ στις τέσσερις επόμενες το ομώνυμο σκάφος και το πλήρωμα της "Επόμενης Γενιάς" (1987 - 1994), με συμμετοχή όμως μερικών ηθοποιών από το πλήρωμα της αρχικής σειράς στην έβδομη ταινία. Η ενδέκατη ταινία, το Star Trek,  κυκλοφόρησε στις κινηματογραφικές αίθουσες τον Μάιο του 2009 και αποτελεί prequel της αρχικής σειράς σε ένα εναλλακτικό χρονολόγιο/πραγματικότητα, παρουσιάζοντας όλα τα βασικά μέλη του πρώτου πληρώματος, τον ρόλο των οποίων όμως υποδύονται διαφορετικοί ηθοποιοί.

Οι οπαδοί 
Το Σταρ Τρεκ έχει σημαντικό αριθμό φανατικών οπαδών, οι οποίοι συμμετείχαν σε δραστηριότητες σχετικά με το Σταρ Τρεκ, ακόμη και στα διαστήματα στα οποία δεν προβαλλόταν η τηλεοπτική σειρά. Οι οπαδοί αυτοί αυτοαποκαλούνται trekkies (τρέκις) και έχουν δημιουργήσει οργανώσεις σε διάφορες χώρες. Στην Ελλάδα, για λίγο καιρό κυκλοφόρησε περιοδικό fanzine των οπαδών του Σταρ Τρεκ κατά τη δεκαετία του 1990. Κάποιοι από τους τρέκις μιλούν ή γνωρίζουν λέξεις από τη γλώσσα των Κλίνγκον, των παραδοσιακών εχθρών της Συνομοσπονδίας στην οποία ανήκει το πλήρωμα του Έντερπραϊζ.

Βραβεία και τιμητικές διακρίσεις 
Από τα διάφορα βραβεία επιστημονικής φαντασίας, μόνο το βραβείο Hugo κέρδισε η πρώτη σειρά. Το 1968, όλοι οι πέντε υποψήφιοι ήταν μεμονωμένα επεισόδια της σειράς, όπως και οι τρεις από του πέντε υποψήφιους το 1967 από τα οποία βραβεύθηκε το ένα .  Η Επόμενη Γενιά κέρδισε τα βραβεία Hugo το 1993 και το 1995. Υποψηφιότητες έχουν λάβει επίσης τα Deep Space Nine , Enterprise , Discovery και Lower Decks , καθώς και αρκετές από τις ταινίες Star Trek και, σε 2008, ένα επεισόδιο της δημιουργημένης από θαυμαστές σειρά Star Trek: Phase II.

Σταρ Τρεκ και προτάσεις για το μέλλον 

 Όπως τα περισσότερα σχετικά ποιοτικά μυθιστορήματα και ταινίες επιστημονικής φαντασίας, το Σταρ Τρεκ περιέχει μερικές έμμεσες προτάσεις:
 Βασική πηγή ενέργειας των διαστημοπλοίων της σειράς υποτίθεται ότι είναι η αντιύλη. Οι λεπτομέρειες της αντίδρασης, όπως περιγράφονται στο Star Trek: The Next Generation Technical Manual, αφορούν την αντίδραση μεταξύ ύλης και αντιύλης, με πλεόνασμα ύλης, το οποίο μετατρέπεται σε πλάσμα από την εκλυόμενη ενέργεια και μεταφέρεται μέσω ειδικών αγωγών στα "warp nacelles", επιτρέποντας ταχύτητες μεγαλύτερες αυτής του φωτός. Η διαχείριση της αντίδρασης γίνεται με τη χρήση κρυστάλλων διλίθιου (), οι οποίοι, σύμφωνα με την "επιστήμη" της σειράς, έχουν την ιδιότητα να ελέγχουν την αντίδραση. Είναι εξαιρετικά ευφάνταστη η επιλογή, ιδιαίτερα για την εποχή που γυρίστηκαν τα πρώτα επεισόδια της σειράς. Αν επιλεγόταν το υδρογόνο με πυρηνική σύντηξη, τα σκάφη θα χρειάζονταν συχνότερο ανεφοδιασμό, αλλά θα ήταν πολύ πιο αυτάρκη, αφού το υδρογόνο είναι το πιο άφθονο στοιχείο του σύμπαντος. Αντίθετα, η αντιύλη θα έπρεπε να παράγεται σε ειδικούς αντιδραστήρες, σε πλανήτες ή σε διαστημικούς σταθμούς σε τροχιά, περιέχει πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση ενέργειας, αλλά θα απαιτούσε ανεφοδιασμό από παραγωγικές μονάδες. Παρ' όλα αυτά, το πρόβλημα του ανεφοδιασμού σε αντιύλη δεν εμφανίζεται σε κανένα επεισόδιο ή ταινία, παρά μόνο σε ένα επεισόδιο της σειράς κινουμένων σχεδίων. Αντίθετα, είναι κοινό το πρόβλημα καταστροφής ή εξάντλησης των κρυστάλλων διλιθίου, όπως και το πρόβλημα έλλειψης σε δευτέριο (ισότοπο του υδρογόνου).
 Ασπίδες πεδίων και ακτινοβόλα όπλα. Τα δεύτερα έχουν γίνει ήδη σχεδόν εφικτά, αλλά σίγουρα δεν ήταν όταν πρωτογυρίστηκαν τα επεισόδια του Σταρ Τρεκ.
 Δημοκρατική και Ομοσπονδιακή διακυβέρνηση σε διαστρική κλίμακα σημαντικού τμήματος του Γαλαξία. Προτείνει την αποδοχή κάθε είδους διαφορετικότητας. Ακόμη και πρώην εχθρικοί εξωγήινοι γίνονται σιγά-σιγά φίλοι και σύμμαχοι.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα
 Star Trek στη Wikia
 The Star Trek Expanded Universe στη Wikia
 Το ελληνικό Σταρ Τρεκ στη Wikia

Σταρ Τρεκ
Αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές
Ταινίες επιστημονικής φαντασίας
Εμπορικά σήματα οπτικοακουστικών μέσων
Φανταστικά σύμπαντα
Διάστημα στη μυθοπλασία
Σειρές της Paramount Global