Σιδηρούν παραπέτασμα

Με τον όρο Σιδηρούν Παραπέτασμα (iron curtain) ονομάστηκε μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η νοητή διαχωριστική γραμμή μεταξύ αφ’ ενός της Σοβιετικής Ένωσης και των υπό την επιρροή των σοσιαλιστικών καθεστώτων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης (Πολωνία, Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία, Ανατολική Γερμανία, Βουλγαρία κλπ), και αφ’ ετέρου των κρατών του Νατοϊκού συνασπισμού και των συμμάχων τους.

Ιστορία του όρου
Τον όρο χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ο Ουίνστον Τσώρτσιλ στην περιβόητη διάλεξή του στο κολέγιο Ουεστμίνστερ, στο Φούλτον του Μιζούρι, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις ΗΠΑ το Μάρτιο του 1946, όπου μίλησε πρώτη φορά για το Σιδηρούν Παραπέτασμα:

Η χρήση του όρου
Η έκφραση αυτή χρησιμοποιήθηκε από τις δυτικές κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για να προπαγανδίσει την απαγόρευση ελεύθερης επικοινωνίας των δορυφόρων της ΕΣΣΔ (ανατολικό μπλοκ) με τον υπόλοιπο κόσμο, προκειμένου οι πολίτες τους να παραμένουν στο εσωτερικό τους και οι μη ελεγχόμενες πληροφορίες να μένουν απ' έξω. Έτσι η έννοια του Σιδηρού Παραπετάσματος εκτεινόταν και στα λιμάνια και αεροδρόμια των χωρών αυτών. Σημειώνεται ότι όλα τα υπό ξένη σημαία πλοία που κατέπλεαν σε λιμάνια των κρατών του ανατολικού μπλοκ φυλάγονταν από ένοπλους στρατιώτες.

Οι αιτίες που χρησιμοποιήθηκε
Ιστορικά, η δικαιολογία με την οποία εξαπλώθηκε στο δυτικό μπλοκ αυτός ο όρος, περί της αποτροπής επαφής των λαών των χωρών του Παραπετάσματος με άλλους λαούς, δεν ευσταθεί απόλυτα, δεδομένου ότι και στη Συρία επί εποχής Χαφέζ αλ-Άσαντ, που δεν ήταν λενινιστικό κράτος, υπήρξαν παρόμοια μέτρα τα οποία απέτρεπαν ακόμη και εισαγωγή ευρωπαϊκών προϊόντων, καθαρά για οικονομικούς λόγους. Συνεπώς, ο όρος πρέσβευε στην εποχή του περισσότερο μια οικονομική αντίληψη επί συγκεκριμένου γεωγραφικού χώρου, και κατ' επέκταση συγκεκριμένου συνασπισμού χωρών όπου παρουσιαζόταν αδυναμία εμπορικής διείσδυσης των άλλων. Λόγω του φορτισμένου ψυχροπολεμικού κλίματος ωστόσο, προπαγανδιζόταν έντονα ως όρος που αφορούσε πολιτικές, ιδεολογικές διαφορές.

Πηγές

 Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου τ.15ος, σ.510

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Γρηγόριος Ψαλλίδας, «Το Σιδηρούν Παραπέτασμα», άρθρο στον ιστότοπο της εφημερίδας Η Καθημερινή, 22 Αυγούστου 2011. (ανάκτηση 24.XI.2015)

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Πολιτική ορολογία
Ευρωπαϊκή ιστορία
Ψυχρός Πόλεμος
Επακόλουθα Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου