Δάλι

Το Δάλι είναι δήμος της επαρχίας Λευκωσιάς στην Κύπρο. Αποτελεί ένα από τους δώδεκα δήμους της επαρχίας Λευκωσίας. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, ένα πολύ μικρό μέρος της διοικητικής έκτασης του Δήμου Ιδαλίου βρίσκεται εντός της Νεκρής Ζώνης.

Τοποθεσία 
Το Δάλι βρίσκεται 17 χιλιόμετρα νότια της Λευκωσίας. Στα βόρεια συνορεύει με τα Λατσιά και το Γέρι, στα ανατολικά με τον Άγιο Σωζόμενο, την Ποταμιά και τη Λουρουκίνα, στα νοτιοανατολικά με τα Λύμπια, στα νοτιοδυτικά με την Αλάμπρα και με το Πέρα Χωριό και στα δυτικά με τη Νήσου.

Ονομασία 
Το αρχαίο βασίλειο Ιδάλιον ιδρύθηκε από τον Χαλκάνορα. Ο Χαλκάνορας καταγόταν από την πόλη Αμύκλαις της Πελοποννήσου. Μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου πήρε χρησμό να κτίσει μια πόλη εκεί που θα ανέτειλε ο ήλιος. Φτάνοντας στην Κύπρο, ένας στρατιώτης του αναφώνησε ιδού άλιον, δηλαδή είδα τον ήλιο. Από την εκφώνηση του στρατιώτη η πόλη ονομάστηκε Ιδάλιο. Από την ονομασία του αρχαίου Ιδαλίου προέκυψε η ονομασία Δάλι.

Ιστορία 

Το Ιδάλιον ήταν αρχαία πόλη το οποίο ιδρύθηκε από τον Χαλκάνωρ τον 12ο π.Χ. αιώνα. Ο Χαλκάνορας καταγόταν από την πόλη Αμύκλαις  της Πελοποννήσου. Μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου ήλθε στην Κύπρο όπου ίδρυσε το Ιδάλιον. 

Το αρχαίο Ιδάλιον έφτασε σε παρακμή τον 5ο π.Χ. αιώνα. Ωστόσο, δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ. Την περίοδο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αποτελούσε μια μικρή επαρχιακή πόλη. 

Ακολούθησε η βυζαντινή περίοδος και η φραγκοκρατία, περίοδοι κατά την οποία ο οικισμός εξακολουθούσε να υπάρχει. Την περίοδο των Σταυροφοριών και των Λουζιανιανών το Ιδάλιον αποτελεί φέουδο. Το 1474 μ.Χ. παραχωρήθηκε από τη βασίλισσα της Κύπρου Αικατερίνη Κορνάρο στον ευγενή Γεώργιο Κονταρίνι.

Δημαρχείο 
Το 1996 πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα στην κοινότητα μέσα από το οποίο οι κάτοικοι υπερψήφισαν την μετεξέλιξη της κοινότητας τους σε δήμο. Ο δήμος ονομάστηκε Δήμος Ιδαλίου.

Πληθυσμός 
Μέχρι το 1974 ο πληθυσμός του Ιδαλίου αποτελείτο από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Οι Ελληνοκύπριοι αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974 οι λιγοστοί Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του μετακινήθηκαν στην κατεχόμενη Κύπρο. Στο Δάλι εγκαταστάθηκαν Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από τις πλέον κατεχόμενες περιοχές του νησιού. Ακολούθησε η οικοδόμηση προσφυγικών συνοικισμών αυτοστέγασης.

Ο πίνακας, που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του Ιδαλίου όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.

Διοικητική διαίρεση

Ο Δήμος Ιδαλίου, για διοικητικούς σκοπούς, χωρίζεται σε 2 συνοικίες:  

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη
Παναγία Ευαγγελίστρια

Αρχικά, ο οικισμός του σύγχρονου Ιδαλίου ήταν η συνοικία Παναγίας Ευαγγελίστριας, δηλαδή στη νότια πλευρά του ποταμού Ιδαλία (Γυαλιάς). Το 1983 δημιουργήθηκε νέος οικισμός στη βορειοανατολική περιοχή του Ιδαλίου, ο οποίος αποτελεί τη συνοικία Αγίων Κωνσταντίνων και Ελένης.

Δήμαρχοι 
Δήμαρχοι Δήμου Ιδαλίου διετέλεσαν κατά σειρά οι:

Ιωάννης Γρούτας (1997)
Νικόλαος Νικολάου (1997-2006)
Λεόντιος Καλλένος (2007- 2022)
Γιώργος Παουλλής  (2022-)

Αδελφοποιήσεις 
Ο Δήμος Ιδαλίου είναι αδελφοποιημένος με:

 Κομπ-λα-Βιλ, Γαλλία (8 Οκτωβρίου 1978)
 Δήμο Αχαρνών, Ελλάδα (2008)
 Όρτε, Ιταλία (2013)

Ιεροί ναοί 
Οι εκκλησίες της περιοχής είναι οι εξής:

 Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Παναγίας Ευαγγελίστριας
 Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης
 Ιερός Ναός Αγίου Δημητριανού Ανδριδιώτου
 Ιερός Ναός Αγίου Μάμαντος
 Ιερός Ναός Αγίου Θεοδώρου
 Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου
 Ιερός Ναός Αγίου Ανδρονίκου

Επιπλέον στο Δάλι βρίσκεται η έδρα της Μητρόπολης Τριμιθούντος.

Αθλητικά σωματεία και αθλητικές εγκαταστάσεις 
Τα σημαντικότερα αθλητικά σωματεία που εδρεύουν στο Δάλι είναι ο Χαλκάνωρ και ο Άδωνις. Η ποδοσφαιρική ομάδα του Χαλκάνορα έχει συμμετοχές στην Α΄ κατηγορία Κύπρου ενώ η ποδοσφαιρική ομάδα του Άδωνη έφτασε μέχρι τη Β΄ κατηγορία. Έδρα του Χαλκάνορα αποτελεί το Στάδιο Χαλκάνορα Δημήτρης Χάματσος και του Άδωνι το Στάδιο Άδωνη Ιδαλίου. 

Σημαντικό αθλητικό σωματείο αποτελούσε η Βάμος Ιδαλίου η οποία διέθετε γυναικεία ποδοσφαιρική ομάδα. Είχε κατακτήσει μια φορά το πρωτάθλημα Κύπρου. Άλλα σωματεία της περιοχής είναι ο Πανιδαλιακός (πετοσφαίριση ανδρών και γυναικών), η ΑΕΚ Ιδαλίου και Λέφτερος Ιδαλίου (ποδόσφαιρο) και ο Μιχαήλ Ολύμπιος (χειροσφαίριση).

Παραπομπές

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Δήμοι της Επαρχίας Λευκωσίας
Επαρχία Λευκωσίας