Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις

Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι εγκαταστάσεις που αφορούν τις οικίες. Ειδική κρατική νομοθεσία καθορίζει ρητά τις προδιαγραφές ασφαλείας που θα πρέπει να πληρούν οι ηλεκτρολογικές εσωτερικές εγκαταστάσεις στα σπίτια. Είναι , λοιπόν, αναγκαίο για να έχουμε ωφέλεια από τον ηλεκτρισμό να γίνει η εκτέλεση της εγκατάστασης με σωστό τρόπο. Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις διακρίνονται σε δύο είδη, τις εγκαταστάσεις υπαίθρου και στις εσωτερικές εγκαταστάσεις κλειστού χώρου.

Ορισμός
Ως εσωτερική ηλεκτρική εγκατάσταση (Ε.Η.Ε.)  εννοούμε  μια ηλεκτρική εγκατάσταση που λειτουργεί με την αποκλειστική ευθύνη ενός καταναλωτή, τροφοδοτείται  σ’ ένα σημείο της με ηλεκτρική ενέργεια και χρησιμεύει για να διοχετεύει την ενέργεια αυτή σε συσκευές καταναλώσεως.

(Από ΕΛΟΤ HD384 202.01.01): Με τον όρο «ηλεκτρική εγκατάσταση», εννοείται ένα σύνολο ηλεκτρολογικών υλικών, τα οποία έχουν κατάλληλα χαρακτηριστικά και συνδέονται με κατάλληλο τρόπο μεταξύ τους, ώστε να μπορούν να επιτελούν ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Προδιαγραφές
Η σωστή εσωτερική ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να πληροί τις εξής προδιαγραφές:

Πρέπει να παρέχεται ασφάλεια σε περίπτωση ηλεκτροπληξίας ή πυρκαγιάς, όπως π.χ. από κάποιο βραχυκύκλωμα.

Να έχει το μικρότερο δυνατό κόστος και να έχει γίνει με τον καλύτερο τρόπο και

Να διαθέτει καλαισθησία.

Για να επιτευχθούν τα παραπάνω, θα πρέπει ο εκτελών τις εγκαταστάσεις να κάνει λεπτομερείς υπολογισμούς και να εφαρμόσει σχολαστικά τα μέτρα που απαιτούν οι εσωτερικές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.

Είδη εγκαταστάσεων

Εγκαταστάσεις υπαίθρου
Αυτές οι εγκαταστάσεις εξυπηρετούν ασκεπείς χώρους των οποίων οι αγωγοί και τα άλλα εξαρτήματα είναι εκτεθειμένα στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και στις καιρικές συνθήκες. Τέτοιου είδους είναι οι εγκαταστάσεις εξωτερικών φωτισμών που χρησιμοποιούν οι δήμοι, τα εργοστάσια και λοιποί εξωτερικοί (ανοικτοί) χώροι.

Εσωτερικές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις
Οι εγκαταστάσεις αυτές αφορούν εσωτερικούς χώρους και κυρίως οικίες.  Επιμέρους αυτές διακρίνονται σε 
οικιακές εγκαταστάσεις ή φωτισμού (συνήθως η τροφοδοσία τους γίνεται με μονοφασική παροχή) και
βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή εγκαταστάσεις κίνησης, οι οποίες τροφοδοτούνται με τριφασική παροχή. Τέτοιες είναι οι εγκαταστάσεις σε εργοστάσια και μεγάλες βιομηχανίες.

Υλικά 
Για να εκτελεστούν οι εσωτερικές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις θα πρέπει να γίνει σωστή χρήση σύγχρονων ηλεκτρολογικών υλικών, όπως:

μονωτικοί σωλήνες σπιράλ
αγωγοί  και άλλα εξαρτήματα όπως 
κουτιά διανομής, κουτιά διακλαδώσεως

Κατασκευή
Η κατασκευή της σωστής ηλεκτρικής εγκατάστασης γίνεται ως εξής:

Πριν σοβατιστεί η οικοδομή, ο ηλεκτροτεχνίτης χαράζει την πορεία των γραμμών που θα περάσει (π.χ. γραμμή για πλυντήριο, γραμμή για κουζίνα κλπ.)
Άνοιγμα αυλακιών και οπών για τα κουτιά διακλάδωσης και για τις γραμμές.
Επίδεση των σωλήνων με σύρμα στα χαραγμένα τούβλα και τοποθέτηση των κουτιών διακλαδώσεων και διακοπτών σε αυτά. 
Αφού ολοκληρωθεί η πρώτη φάση σοβατίσματος της οικοδομής, γίνεται στήριξη των κουτιών διακλαδώσεων και διακοπτών , καθώς επίσης και του πίνακα διανομής.
Μόλις τελειώσει το δεύτερο «χέρι» σοβατίσματος, ο τεχνίτης περνάει τους αγωγούς μέσα στις σωληνώσεις ανάλογα με την ποσότητα των φωτιστικών σωμάτων και των ρευματοδοτών. 
Εν συνεχεία , τοποθετούνται κατάλληλα τα καλώδια μέσα στον πίνακα διανομής στις αυτόματες ασφάλειες και τα υπόλοιπα εξαρτήματα (διακόπτης διαφυγής εντάσεως, γενικός διακόπτης, γενική ασφάλεια κλπ.)  και η εγκατάσταση είναι έτοιμη να τροφοδοτηθεί με ηλεκτρικό ρεύμα από τη ΔΕΗ. 
Αφού πάρουμε το ρεύμα από τη ΔΕΗ έπειτα από διαδικασίες (αίτηση κλπ.) γίνεται η τοποθέτηση των φωτιστικών σωμάτων και η σύνδεση των διαφόρων ηλεκτρικών συσκευών, όπως π.χ. κουζίνα, θερμοσίφωνας κλπ. 
Η ηλεκτρική εγκατάσταση αποτελείται από πολλές γραμμές διανομής, δηλαδή δύο ή τρεις γραμμές για τα φώτα, μία γραμμή για το πλυντήριο κ.ο.κ. Όλες αυτές οι γραμμές θα πρέπει να ασφαλίζονται με ξεχωριστή ασφάλεια , η οποία βρίσκεται στον κεντρικό πίνακα διανομής (ανάλογης έντασης που απαιτεί η κάθε συσκευή) .

Πρότυπο ΕΛΟΤ HD384
Στις 5 Μαρτίου 2004 δημοσιεύθηκε η Απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης Φ.7.5/1816/88 (ΦΕΚ470Β/5-3-04), με την οποία αντικαθίσταται ο παλαιός Κανονισμός από το πρότυπο ΕΛΟΤ HD384 «Απαιτήσεις για Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις» και συστήνεται στον ΕΛΟΤ μόνιμη ομάδα εργασίας με σκοπό την συνεχή ενημέρωση του, τη βελτίωσή του και την εισήγηση στο Υπουργείο Ανάπτυξης για την έκδοση διευκρινιστικών ή τροποποιητικών διατάξεων.
Η εφαρμογή του προτύπου ΕΛΟΤ HD384 είναι υποχρεωτική από τις 28 Φεβρουαρίου 2006. 

Το πρότυπο ΕΛΟΤ HD384, περιλαμβάνει τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά τη μελέτη, την κατασκευή, την επιθεώρηση και τη συντήρηση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.

Οι απαιτήσεις οι οποίες πρέπει να ικανοποιούνται, αποσκοπούν στην ασφαλή λειτουργία των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, με την προϋπόθεση βέβαια, της ορθής χρησιμοποίησης τους.

Ειδικότερα οι απαιτήσεις αυτές αποβλέπουν στην αποφυγή, σε ικανοποιητικό βαθμό, των κινδύνων που θα ήταν δυνατόν να εμφανισθούν για:
 τα άτομα
 τα κατοικίδια ζώα και τα ζώα εκτροφής
 τα διάφορα αγαθά που βρίσκονται στην περιοχή αυτών των εγκαταστάσεων

Οι κίνδυνοι που θα ήταν δυνατόν να εμφανισθούν εξαιτίας της λειτουργίας των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων μπορεί να οφείλονται:
 στη διέλευση ηλεκτρικού ρεύματος μέσα από το σώμα ατόμων ή ζώων.
 σε υψηλές θερμοκρασίες που μπορεί να προκαλέσουν εγκαύματα, πυρκαγιά ή αλλοίωση αγαθών.

Όπως αναφέρεται στο τμήμα 300 του ΕΛΟΤ HD384, για κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση θα πρέπει να προσδιορίζονται:
 η προβλεπόμενη χρησιμοποίηση της εγκατάστασης
 οι τροφοδοτήσεις της και γενικότερα η δομή της
 οι εξωτερικές επιδράσεις στις οποίες πρόκειται η εγκατάσταση να βρεθεί εκτεθειμένη
 η συμβατότητα του υλικού της
 η δυνατότητα συντήρησης της
 οι ενδεχόμενες εφεδρικές τροφοδοτήσεις

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την μελέτη και την σχεδίαση μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης, έτσι ώστε να γίνει η κατάλληλη επιλογή μέτρων προστασίας αλλά και η κατάλληλη επιλογή του ηλεκτρολογικού υλικού που θα συνθέσει την εγκατάσταση.

Σε κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιδράσεις των εξωτερικών παραγόντων, έτσι ώστε να γίνει κατάλληλη επιλογή του ηλεκτρολογικού υλικού που θα χρησιμοποιηθεί (ΕΛΟΤ HD384 320.1).

Ηλεκτρολόγοι 
Ο Ηλεκτρολόγος Εσωτερικών Εγκαταστάσεων: Eίναι ο επαγγελματίας που αναλαμβάνει την εγκατάσταση, τον έλεγχο και την επισκευή ή συντήρηση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σε Εσωτερικούς και Εξωτερικούς χώρους. Είναι εκείνος που ερμηνεύει κατασκευαστικά σχέδια και προχωρά σε διορθώσεις για την καλύτερη ηλεκτρολογική εργονομία. Ο Ηλεκτρολόγος Εσωτερικών Εγκαταστάσεων προσλαμβάνεται από μια επιχείρηση στην οποία εργάζεται ως ειδικευμένος  και στη συνέχεια εξελίσσεται σε  Υπεύθυνος εσωτερικών και εξωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων ως ηλεκτρολόγος  ηλεκτρικών οικιακών συσκευών, εργοδηγό ή και προϊστάμενο του αντίστοιχου συνεργείου ή τμήματος. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ως ειδικευμένος, αναφέρεται στον αρμόδιο προϊστάμενο του συνεργείου. Ως εργοδηγός συνεργείου, αναφέρεται είτε στον υπεύθυνο του τμήματος, είτε στον υπεύθυνο συντήρησης των Η/Μ εγκαταστάσεων του εργοστασίου.Ο Ηλεκτρολόγος, ακόμη, συντηρεί και επισκευάζει ηλεκτρικές οικιακές   συσκευές, όπως κουζίνες, πλυντήρια, ψυγεία και τα ηλεκτρικά μέρη  των διαφόρων βιομηχανικών συσκευών, όπως ηλεκτρικοί κινητήρες, αυτόματοι διακόπτες. Επίσης, αποσυναρμολογεί τις ηλεκτρικές συσκευές,               για να  αντικαταστήσει τα κατεστραμμένα ή ελαττωματικά εξαρτήματα.

Ο Ηλεκτρολόγος μετά από την αποφοίτηση του από την σχολή Τεχνική όπως (ΟΑΕΔ, ΤΕΕ,ΕΠΑΛ,ΙΕΚ) ή κάποιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα μπορεί να καταθέσει τα χαρτιά του για να πάρει την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και πρέπει να την ανανεώνει κάθε 2 χρόνια.

Αγορά εργασίας 
Τομείς Απασχόλησης και Προοπτικές Αγοράς Εργασίας: Ο Ηλεκτρολόγος μπορεί να απασχοληθεί  σε διάφορες υπηρεσίες και οργανισμούς του Δημοσίου.  Νοσοκομεία, Τράπεζες, στις τεχνικές υπηρεσίες των Δήμων, μπορούν,  επίσης, να ασκήσουν ελεύθερο επάγγελμα εργαζόμενοι σε οικοδομές, επισκευάζοντας, οικιακές ή επαγγελματικές ηλεκτρικές συσκευές, ή διατηρώντας , κατάστημα ηλεκτρικών ειδών. Συνεργάζονται ακόμα με διάφορες τεχνικές εταιρίες    και βιομηχανικές επιχειρήσεις, ή εργάζονται ως ιδιωτικοί υπάλληλοι σ' αυτές.

Επαγγελματικές οργανώσεις: Συλλογικός φορέας των Ηλεκτρολόγων είναι ο Συνεταιρισμός Εργολάβων Ηλεκτρολόγων Ελλάδας (ΣΕΗΛΕ).

Βιβλιογραφία
Φίλιππου Ι. Δημόπουλου, Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, Αθήνα, 1988.
Ν.Μ. Κιμουλάκης, «Κτιριακές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις - σύμφωνα με το ΕΛΟΤ HD384», Αθήνα 2006

Ηλεκτρισμός
Ηλεκτρολογία