Βραβείο Γκονκούρ

Το Βραβείο Γκονκούρ (στα γαλλικά Prix Goncourt ) είναι ένα από τα σημαντικότερα βραβεία της γαλλικής λογοτεχνίας. Απονέμεται κάθε χρόνο στις αρχές Νοεμβρίου στον συγγραφέα του «καλύτερου πεζού έργου μυθοπλασίας της χρονιάς».

Η ιστορία του ξεκίνησε με το κληροδότημα του Εντμόν ντε Γκονκούρ, επιτυχημένου συγγραφέα, κριτικού και εκδότη, ο οποίος ίδρυσε τη φερώνυμη Ακαδημία (Académie Goncourt). Το βραβείο έλαβε την ονομασία του από το όνομα του αδερφού του και συνεργάτη, Ζυλ ντε Γκονκούρ (1830-1870). Η πρώτη απονομή του εν λόγω βραβείου έγινε από την Ακαδημία στις 21 Δεκεμβρίου 1903. Το χρηματικό ποσό που συνοδεύει τη βράβευση, αρχικά ανερχόταν σε πενήντα (50) γαλλικά φράγκα, ποσό του οποίου η αξία υποτιμήθηκε σταδιακά και κατέληξε σήμερα στο συμβολικό ύψος των 10 ευρώ.

Το βραβείο Γκονκούρ απευθύνεται βασικά σε μυθιστορήματα, παράλληλα όμως απονέμονται και άλλα ομώνυμα βραβεία για άλλα λογοτεχνικά είδη καθώς και πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς, τα οποία παλαιότερα δίδονταν ως υποτροφία: 

 Βραβείο Ποίησης το οποίο απονέμεται σε έναν ποιητή για το σύνολο του έργου του στην αρχή κάθε χρόνου στο Παρίσι (στο εστιατόριο Ντρουάν, που φιλοξενεί κάθε πρώτη Τρίτη του μήνα τη συνάντηση των κριτών). 
 Βραβείο Μυθιστορήματος πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα (μέσα στην άνοιξη στο Παρίσι).
 Βραβείο Νουβέλας (Σεπτέμβριο στο Στρασβούργο).
 Βραβείο Βιογραφίας (Σεπτέμβριο στο Νανσύ).

Από το 1988 έχει θεσμοθετηθεί το βραβείο Γκονκούρ για μαθητές λυκείου, αρχικά σε τοπικό επίπεδο (Βρετάνη) και μεταγενέστερα σε εθνικό επίπεδο από γνωστή αλυσίδα βιβλιοπωλείων, το Υπουργείο Παιδείας της Γαλλίας σε συνεργασία με την Ακαδημία Γκονκούρ.

Από το 1998, σε σύμπραξη με τα Γαλλικά Ινστιτούτα χωρών, θεσμοθετήθηκε το Βραβείο Γκονκούρ για το εξωτερικό σε είκοσι χώρες. Στην Ελλάδα καθιερώθηκε από το 2020 με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.

Νικητές του βραβείου 
 1903 - Τζον Αντουάν Νο, Force ennemie
 1904 - Λεόν Φραπιέ, La Maternelle
 1905 - Κλοντ Φαρέρ, Les Civilisés
 1906 - Ζερόμ και Ζαν Ταρό, Dingley, l'illustre écrivain
 1907 - E. Μοζελί, Terres lorraines
 1908 - Φρανσίς ντε Μιομάντρ, Écrit sur de l'eau... 
 1909 - Μαριούς και Αρί Λεμπλόντ, En France
 1910 - Λουί Περγκώ, De Goupil à Margot
 1911 - Αλφόνς ντε Σατομπριάν, Monsieur des Lourdines
 1912 - Αντρέ Σαβινιόν, Les Filles de la pluie
 1913 - Μαρκ Ελντέρ, Le peuple de la mer
 1914 - Αντριάν Μπερτράν, l'Appel du Sol
 1915 - Ρενέ Μπενζαμέν, Gaspard
 1916 - Ανρί Μπαρμπίς, le Feu
 1917 - Ανρί Μαλέρμπ, La Flamme au poing.
 1918 - Ζωρζ Ντιαμέλ, Civilisation.
 1919 - Μαρσέλ Προυστ, A l'ombre des jeunes filles en fleur (τόμος 2 από - το "Αναζητώντας το Χαμένο Χρόνο" - À la recherche du temps perdu,)
 1920 - Ερνέστ Περοσόν, Nêne
 1921 - Ρενέ Μαράν, Batouala
 1922 - Ανρί Μπερό, Le vitriol de la lune και Le martyre de l'obèse
 1923 - Λ. Φαμπρ, Rabevel ou Le mal des ardents
 1924 - Τιερί Σαντρ, Le Chèvrefeuille, le Purgatoire, le Chapitre XIII
 1925 - Μορίς Ζενεβουά, Raboliot
 1926 - Α. Ντεμπερλί, Le supplice de Phèdre
 1927 - Μορίς Μπεντέλ, Jérôme 60° latitude nord
 1928 - Μορίς Κονσταντέν Βεγιέρ, Un Homme se penche sur son passé
 1929 - Μαρσέλ Αρλάν, L'Ordre
 1930 - Α. Φοκονιέ, Malaisie
 1931 - Ζαν Φαγιάρ, Mal d'amour
 1932 - Γκι Μαζελέν, Les Loups
 1933 - Αντρέ Μαλρό, La Condition humaine
 1934 - Ροζέ Βερσέλ, Capitaine Conan
 1935 - Ζοζέφ Πέιρ, Sang et Lumières
 1936 - Μαξάνς βαν ντερ Μέερς, L'Empreinte de Dieu
 1937 - Σαρλ Πλινιέ, Faux Passeports
 1938 - Ανρί Τρουαγιά, L'Araignée
 1939 - Φιλίπ Εριά, Les enfants gâtés
 1940 - Φρανσίς Αρμπιέρ, Les grandes vacances
 1941 - Ανρί Πουρά, Le vent de mars
 1942 - Μπερνάρ Μαρκ, Pareil à des enfants
 1943 - Μαριούς Γκρουτ, Passage de l'Homme
 1944 - Έλσα Τριολέ, Le premier accroc coûte 200 Francs
 1945 - Ζαν-Λουί Μπορί, Mon village à l'heure allemande
 1946 - Ζαν-Ζακ Γκοτιέ, Histoire d'un Fait divers
 1947 - Ζαν-Λουί Κερτίς, Les Forêts de la Nuit
 1948 - Μωρίς Ντριόν, Les grandes familles
 1949 - Ρομπέρ Μερλ, Week-end à Zuydcoote
 1950 - Πολ Κολέν, Les jeux sauvages
 1951 - Ζυλιέν Γκρακ, Le Rivage des Syrtes (αρνήθηκε το βραβείο )
 1952 - Μπεατρίς Μπεκ, Léon Morin, prêtre
 1953 - Πιερ Γασκάρ, Les Bêtes
 1954 - Σιμόν ντε Μποβουάρ, Les Mandarins
 1955 - Ροζέ Ικόρ, Les eaux mêlées
 1956 - Ρομέν Γκαρί, Les racines du ciel
 1957 - Ροζέ Βαγιάν, La Loi
 1958 - Φρανσίς Βαλντέρ, Saint Germain ou la Négociation
 1959 - Αντρέ Σβαρτς-Μπαρτ, Le dernier des Justes
 1960 - Βίντιλα Οριά, Dieu est né en exil
 1961 - Ζαν Κο, La pitié de Dieu
 1962 - Άννα Λανγκφούς, Les bagages de sable
 1963 - Αρμάν Λανού, Quand la mer se retire
 1964 - Ζωρζ Κονσόν, L'Etat sauvage
 1965 - Ζακ Μπορέλ, L'Adoration
 1966 - Εντμόν Σαρλ-Ρου, Oublier Palerme
 1967 - Αντρέ Πιέιρ ντε Μαντιάργκ, La Marge
 1968 - Μπερνάρ Κλαβέλ, Les fruits de l'hiver
 1969 - Φελισιάν Μαρσό, Creezy
 1970 - Μισέλ Τουρνιέ, Le Roi des Aulnes
 1971 - Ζακ Λοράν, Les Bêtises
 1972 - Ζαν Καριέρ, L'Epervier de Maheux
 1973 - Ζακ Σεσέ, L'Ogre
 1974 - Πασκάλ Λενέ, La Dentellière
 1975 - Εμίλ Αζάρ (Ρομέν Γκαρί), La vie devant soi
 1976 - Πατρίκ Γκρενβίγ, Les Flamboyants
 1977 - Ντιντιέ Ντεκουάν, John l'enfer
 1978 - Πατρίκ Μοντιανό, Rue des boutiques obscures
 1979 - Αντονέν Μεγιέτ, Pélagie la Charette
 1980 - Ιβ Ναβάρ, Le Jardin d'acclimatation
 1981 - Λισιέν Μποντάρ, Anne Marie
 1982 - Ντομινίκ Φερνάντες, dans la main de l'Ange
 1983 - Φρεντερίκ Τριστάν, Les égarés
 1984 - Μαργκερίτ Ντιράς, L'Amant
 1985 - Γιαν Κεφελέκ, Les Noces barbares
 1986 - Μισέλ Οστ, Valet de nuit
 1987 - Ταχάρ μπεν Ζελούν, La Nuit sacrée
 1988 - Ερίκ Ορσενά, Αποικίες (L'Exposition coloniale)
 1989 - Ζαν Βοτρέν, Un grand pas vers le Bon Dieu
 1990 - Ζαν Ρουό, Les Champs d'honneur
 1991 - Πιέρ Κομπεσκό, Les Filles du Calvaire
 1992 - Πατρίκ Σαμουαζό, Texaco
 1993 - Αμίν Μααλούφ, Le Rocher de Tanios
 1994 - Ντιντιέ βαν Κοβελέρτ, Un Aller simple
 1995 - Αντρέι Μακίν, Le Testament français
 1996 - Πασκάλ Ροζέ, Le Chasseur Zéro
 1997 - Πατρίκ Ραμπό, La Bataille
 1998 - Πολ Κονστάν, Confidence pour confidence
 1999 - Ζαν Εσενόζ, Je m'en vais
 2000 - Ζαν-Ζακ Σιλ, Ingrid Caven
 2001 - Ζαν-Κριστόφ Ρουφέν, Rouge Brésil
 2002 - Πασκάλ Κινιάρ, Les Ombres errantes
 2003 - Ζακ-Πιερ Αμέτ, La maîtresse de Brecht
 2004 - Λοράν Γκοντέ, Le Soleil des Scorta
 2005 – Φρανσουά Βεγιεργκάν, Trois jours chez ma mère
 2006 - Τζόναθαν Λίτελ, Les Bienveillantes
 2007 - Ζιλ Λερουά, Το τραγούδι της Αλαμπάμας (Alabama song) 
 2008 - Ατίκ Ραχιμί ,  Πέτρα της υπομονής
 2009 - Μαρί Εντιάγι, Τρεις ισχυρές γυναίκες
 2010 - Μισέλ Ουελμπέκ, Ο Χάρτης και το Έδαφος (La carte et la territoire)
 2011 - Αλεξίς Ζενί, Η γαλλική τέχνη του πολέμου  (L'Art français de la guerre)
 2012 - Ζερόμ Φεραρί, Το κήρυγμα για την πτώση της Ρώμης (Le sermon sur la chute de Rome)
 2013 - Πιέρ Λεμέτρ, Au revoir là-haut
 2014 - Λιντί Σαλβέρ, Pas pleurer
 2015 - Ματιάς Ενάρ, 	Boussole
 2016 - Λεϊλά Σλιμανί, Chanson douce
 2017 - Ερίκ Βιγιάρ, L'Ordre du jour 
 2018  - Νικολά Ματιέ,   Leurs enfants après eux
 2019 - Ζαν-Πολ Ντιμπουά,  Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon
 2021 - Mohamed Mbougar Sarr, La Plus Secrète Mémoire des hommes

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ακαδημία Γκονκούρ

Παραπομπές 

Βραβεία Λογοτεχνίας
Γαλλική λογοτεχνία
Πολιτισμός στη Γαλλία