Υποκόμης Πάλμερστον

Ο Χένρυ Τζον Τεμπλ, 3ος Υποκόμης Πάλμερστον (Henry John Temple, 3rd Viscount Palmerston, 20 Οκτωβρίου 1784 - 18 Οκτωβρίου 1865), γνωστότερος ως Πάλμερστον, ήταν Άγγλος πολιτικός.

Εκλέχθηκε βουλευτής πρώτη φορά το 1807 και λίγο αργότερα ανέλαβε υπουργός Ναυτικού. Από το 1809 διετέλεσε υπουργός των στρατιωτικών μέχρι το 1828, όταν διαφώνησε με τον πρωθυπουργό των Τόρυ, Δούκα του Ουέλλιγκτον, οπότε και παραιτήθηκε προσχωρώντας στο Κόμμα των Ουΐγων (Φιλελεύθερων). Το 1830 που σχηματίσθηκε κυβέρνηση Ουΐγων από τον Λόρδο Τσαρλς Γκρέυ στον Πάλμερστον ανατέθηκε το Υπουργείο των Εξωτερικών το οποίο και διεύθυνε για πολλά χρόνια αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη παγίωση της αγγλικής επιρροής επί παντός επιστητού στην ανατολική Μεσόγειο και στην Εγγύς Ανατολή. Υπήρξε ευγενής και είχε τον τίτλο του 3ου Υποκόμη του Πάλμερστον, του ιππότη της Περικνημίδας, του μεγαλόσταυρου ιππότη του Τάγματος του Μπαθ και ήταν μέλος του Συμβουλίου Επικρατείας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η πολιτική του Πάλμερστον επηρέασε σημαντικά και την εξέλιξη του νεοσύστατου τότε Ελληνικού Κράτους. Ενώ ήταν αρχικά φιλέλληνας, έτρεφε αισθήματα συμπάθειας για τους Έλληνες και ήταν υποστηρικτής της ανεξαρτησίας της Ελλάδας, πολλές φορές όμως υποστήριξε τα βρετανικά συμφέροντα που ταυτίζονταν με τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας έναντι των ελληνικών, επειδή φοβόταν αφενός τον έλεγχο των στενών των Δαρδανελλίων από τους Ρώσους και αφετέρου την εγκατάσταση των Γάλλων στην Αίγυπτο. Αυτός ήταν και ο κύριος λόγος που επεδίωξε και πέτυχε την υπογραφή της συνθήκης του 1839 με τις υπόλοιπες Μεγάλες Δυνάμεις, μέσω της οποίας προστατευόταν πλέον η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Γαλλία έπαψε να υποστηρίζει την εκστρατεία απόσχισης του ηγεμόνα της Αιγύπτου, Μωχάμετ Άλη, από την Υψηλή Πύλη, αλλά και ακόμη αντιτάχθηκε στην επέκταση της Ρωσίας στην Κεντρική Ασία και Ινδία που είχε ως συνέπεια την πρόκληση του πολέμου κατά της Κίνας. Γενικά ως Υπουργός αναμιγνυόταν με οξύτητα σε υποθέσεις ευρωπαϊκών Χωρών φερόμενος υπεροπτικά σε ξένους πρεσβευτές, ήταν ισχυρογνώμων και αυταρχικός, διέγειρε εντός αλλά και εκτός της Αγγλίας ισχυρές αντιπάθειες προσπαθώντας να διατηρεί με το μέρος του την αγγλική κοινή γνώμη από τη θέρμη με την οποία υπεράσπιζε τα αγγλικά συμφέροντα.

Όταν το 1841 η κυβέρνηση των Ουΐγων παραιτήθηκε, ο Πάλμερστον για μια πενταετία περιορίσθηκε στη δράση του βουλευτού μέχρι το 1846 που ανέλαβαν πάλι οι Ουΐγοι και ο ίδιος πάλι ως Υπουργός των Εξωτερικών. Τότε υποστήριξε τα κινήματα ευρωπαϊκών λαών για την ανεξαρτησία τους, αλλ΄ όμως δεν δίστασε το 1850, κατόπιν επεισοδίου του ισπανοεβραίου και Άγγλου υπηκόου Δαυίδ Πατσίφικο να ασκήσει κατά της Ελλάδας βιαιότατη πολιτική χωρίς προηγουμένη στοιχειώδη έρευνα, λόγω αντιπάθειας που έτρεφε προς τον βασιλιά Όθωνα. Αντιμετωπίζοντας τότε ο ίδιος εξέγερση μέσα στη Βουλή των Κοινοτήτων εκφώνησε βαρυσήμαντο λόγο υποστηρίζοντας ότι η Μεγάλη Βρετανία στην υπεράσπιση των υπηκόων της έχει και το δικαίωμα να υποκαθιστά τα ξένα δικαστήρια και ότι κάθε Βρετανός υπήκοος οπουδήποτε στη Γη ευρισκόμενος μπορεί επί των ημερών του να λέγει υπερήφανα μπροστά σε όλο τον κόσμο «Είμαι Άγγλος πολίτης!».Το 1851 αναμίχθηκε κρυφά στο πραξικόπημα του Ναπολέοντα Γ΄ παρότι υποστήριξε ότι δεν είχε καμία ανάμιξη στα εσωτερικά της Γαλλίας, τότε εξήγειρε πολλούς δυσαρεστημένους από την πολιτική του και της έντονα εριστικής του προκλητικότητας, προκάλεσε ακόμα και τη Βασίλισσα Βικτωρία που με επιστολή της ζήτησε από τον Πρωθυπουργό Τζον Ράσσελ τη παύση του. Το 1852 ως έντονα αντιπολιτευόμενος πλέον τον Ράσσελ κατάφερε με τη πολεμική των εριστικών του λόγων την πτώση της κυβέρνησής του και μετέχων στη νέα κυβέρνηση του Κόμη του Αμπερντήν ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών. Παρά ταύτα συνέχισε να επηρεάζει τις εξωτερικές υποθέσεις της Αγγλίας εξωθώντας αυτήν ακόμη και σε πόλεμο με τη Ρωσία σε συμμαχία με τη Γαλλία. Όταν δε απέτυχαν οι επιχειρήσεις στη Κριμαία και η κυβέρνηση Αμπερντήν παραιτήθηκε τότε το 1855 του ανατέθηκε η πρωθυπουργία. Τρία χρόνια μετά το 1858 όταν καταψηφίστηκε νομοσχέδιο που είχε υποβάλει στη Βουλή κατά των συνωμοτών, για χάρη του Ναπολέοντα Γ΄, μετά την εναντίον του δολοφονική απόπειρα του Ιταλού μετανάστη Φελίτσε Ορσίνι, παραιτήθηκε. Όμως τον επόμενο χρόνο το 1859 κλήθηκε και πάλι στη πρωθυπουργία που και διατήρησε μέχρι το θάνατό του σε ηλικία 80 ετών.

Ο Πάλμερστον υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους πολιτικούς της Μεγάλης Βρετανίας αλλά και ένας από τους φανατικότερους θιασώτες της ιδέας της αγγλικής υπερηγεμονίας του κόσμου.

Παραπομπές

Άγγλοι πολιτικοί
Νεότερη ιστορία της Ελλάδας
Υπουργοί Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου
Πρωθυπουργοί του Ηνωμένου Βασιλείου
Εταίροι της Βασιλικής Εταιρείας