Σαμ Λόιντ

Ο Σάμιουελ Λόιντ (Samuel Loyd) γεννήθηκε στην Φιλαδέλφεια Πενσυλβάνιας Η.Π.Α. στις 31 Ιανουαρίου 1841 και πέθανε (πιθανώς στην Νέα Υόρκη) στις 10 Απριλίου 1911. Ήταν ο μεγαλύτερος Αμερικανός συνθέτης γρίφων (διασκεδαστικών μαθηματικών, λογικών, σκακιστικών, λεκτικών, οπτικών), γιατί δημιούργησε πάνω από 10.000 γρίφους.

Προσφορά 
Ως συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων, δημιούργησε περίπου 800 προβλήματα, πολλά από τα οποία είχαν ιδιοφυή θέματα. Ο Λόιντ πήρε στις 11 Οκτωβρίου 1856 πρώτο βραβείο σε διαγωνισμό προβλημάτων της "New York Clipper", σε ηλικία 15 ετών.

Ως παίκτης αγωνιστικού σκακιού ο Λόιντ ήταν, στην ακμή του, μεταξύ των καλυτέρων παικτών των Η.Π.Α.. Είχε λάβει μέρος στο διεθνές τουρνουά στο Παρίσι το 1867 και η καλύτερη απόδοσή του ήταν στη Νέα Υόρκη το 1886. Σύμφωνα με τις μετρήσεις Chessmetrics είχε την 15η θέση στον κόσμο.

Ο Λόιντ εξέδιδε το μηνιαίο "Περιοδικό γρίφων του Σαμ Λόιντ" ("Sam Loyd's Puzzle Magazin") γεμάτο με σπαζοκεφαλιές. Για μερικούς γρίφους αθλοθετούσε βραβείο 1000 δολάρια σε όποιον θα έστελνε λύση.

Επειδή ήταν οπαδός και των γρίφων Τάνγκραμ, ο Λόιντ δημοσίευσε ένα βιβλίο με 700 μοναδικά σχέδια Τάνγκραμ και ένα φαντασιώδες ιστορικό της δημιουργίας με Τάνγκραμ. Σε Ευρώπη και Αμερική υπήρχε τότε μια μανία για το Τάνγκραμ, και το δημοφιλές βιβλίο του Λόιντ του εξασφάλισε ένα σημαντικό εισόδημα.

Ο Λόιντ έγινε γνωστός σε πολύ κόσμο το 1878, όταν επινόησε τον γρίφο Δεκαπέντε. Ο γρίφος είναι ένα τετραγωνικό πλαίσιο που έχει μέσα 15 τετραγωνικές ψηφίδες σε διάταξη 4×4 οπότε υπάρχει μια θέση κενή. Οι ψηφίδες μπορούν να ολισθαίνουν και πρέπει να δημιουργηθεί μια εικόνα ή να μπουν σε μια σειρά οι ψηφίδες.

Το βιβλίο του "Κυκλοπαίδεια γρίφων" ("Cyclopedia of Puzzles") δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατό του, το 1914, από τον γιό του Σαμ Λόιντ Τζούνιορ, που ήταν κι αυτός προβληματιστής.

Σκακιστικά προβλήματα του Λόιντ 
 1859: Πρώτο πρόβλημα με Αποδεικτική ανάλυση
 1861: Εξέλσιορ
 1903: Γκαμπί του Στάινιτς

και δυό προβλήματα με ωραία κλειδιά.

Κατασκευαστικοί άθλοι του Λόιντ 
Ο Λόιντ δημιούργησε διάφορους κατασκευαστικούς άθλους, όπως (σε αλγεβρική σημειογραφία):
 Επινόησε μια παρτίδα που τελειώνει με τα μαύρα να δίνουν σαχ από αποκάλυψη και ματ στην τέταρτη κίνηση (δημοσιεύθηκε στο Le Sphinx, 1866):
1.ζ3 ε5 2.Ρζ2 θ5 3.Ρη3 θ4+ 4.Ρη4 δ5#.
 Επινόησε μια παρτίδα που τελειώνει με πατ (ισοπαλία) στη 10η κίνηση:
1.ε3 α5 2.Βθ5 Πα6 3.Βxα5 θ5 4.Βxγ7 Παθ6 5.θ4 ζ6 6.Βxδ7+ Ρζ7 7.Βxβ7 Βδ3 8.Βxβ8 Βθ7 9.Βxγ8 Ρη6 10.Βε6 πατ.
 Επινόησε μια παρτίδα που τελειώνει με πατ στη 12η κίνηση και με όλα τα κομμάτια και πιόνια στην σκακιέρα:
1.δ4 δ6 2.Βδ2 ε5 3.α4 ε4 4.Βζ4 ζ5 5.θ3 Αε7 6.Βθ2 Αε6 7.Πα3 γ5 8.Πη3 Βα5+ 9.Ιδ2 Αθ4 10.ζ3 Αβ3 11.δ5 ε3 12.γ4 ζ4 πατ.
 Επινόησε την συντομότερη παρτίδα, στο τέλος της οποίας απομένουν μόνο οι βασιλιάδες στην σκακιέρα. Αρκούν 17 κινήσεις:
1.γ4 δ5 2.γxδ5 Βxδ5 3.Βγ2 Βxη2 4.Βxγ7 Βxη1 5.Βxβ7 Βxθ2 6.Βxβ8 Βε5 7.Βxγ8+ Πxγ8 8.Πxθ7 Βxβ2 9.Πxθ8 Βxα2 10.Πxη8 Βxδ2+ 11.Ρxδ2 Πxγ1 12.Πxη7 Πxβ1 13.Πxζ7 Πxζ1 14.Πxζ8+ Ρxζ8 15.Πxα7 Πxζ2 16.Πxε7 Πxε2+ 17.Ρxε2 Ρxε7.

Το πρόβλημα "Κατεργάρικα γαϊδούρια" 

Ένα άλλου είδους πρόβλημα είναι αυτό που λέγεται "Κατεργάρικα γαϊδούρια" (Trick donkeys). Στο πρόβλημα αυτό ο αναγνώστης πρέπει να αποκόψει τους αναβάτες έτσι, ώστε να καβαλλικέψουν τα γαϊδούρια. Το πρόβλημα λύνεται με οπτική απάτη.

Βιβλία 
 Sam Loyd's Book of Tangram Puzzles (ISBN 0486220117): υπό Σαμ Λόιντ
 Mathematical Puzzles of Sam Loyd (ISBN 0486204987): επιλογή και επιμέλεια υπό Μάρτιν Γκάρντνερ (Martin Gardner)
 More Mathematical Puzzles of Sam Loyd (ISBN 0486207099): επιλογή και επιμέλεια υπό Μάρτιν Γκάρντνερ
 The Puzzle King: Sam Loyd's Chess Problems and Selected Mathematical Puzzles (ISBN 1886846057): επιμέλεια υπό Σιντ Πικάρντ (Sid Pickard)

Δείτε επίσης 
 Χένρι Ντιούντενεϊ (Henry Dudeney), συνεργάτης του Λόιντ.

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Βιογραφία από την ιστοσελίδα της Σχολής Μαθηματικών και Στατιστικής του πανεπιστημίου Σαιντ Άντριους (University of St Andrews)
 The Sam Loyd Cyclopedia of Puzzles – Το πλήρες κείμενο του βιβλίου του Σαμ Λόιντ ψηφιοποιημένο.
 Cyclopedia of Puzzles by Sam Loyd – Όλοι οι γρίφοι του βιβλίου σε μορφή ιστοσελίδας
 Ο Γεωργός με την σύζυγό του πιάνουν τον κόκορα και την κότα – διαδραστικός γρίφος του Σαμ Λόιντ
 Chessmetrics στοιχεία για τον Λόιντ
 βιογραφικά υπό Μπιλ Γουόλ (Bill Wall)
 Sam Loyd Official Site - includes biography and his puzzles

Αμερικανοί σκακιστές