Ευγενή αέρια

Τα ευγενή αέρια (επίσης γνωστά ως αδρανή ή σπάνια αέρια) γενικά είναι μια ομάδα χημικών στοιχείων, με πολύ παρόμοιες ιδιότητες: Υπό συνηθισμένες συνθήκες (T = 25 °C, P = 1 atm) είναι (όλα) άοσμα και άχρωμα μονατομικά αέρια, με πολύ μικρή χημική δραστικότητα. Τα έξι (6) φυσικά ευγενή αέρια είναι τα ακόλουθα:
 Ήλιο (He).
 Νέον (Ne).
 Αργό (Ar).
 Κρυπτό (Kr).
 Ξένο (Xe).
 Ραδόνιο (Rn), που είναι και ραδιενεργό.

Για τις πρώτες έξι (6) περιόδους του περιοδικού συστήματος, τα ευγενή αέρια είναι ακριβώς τα μέλη της τελευταίας ομάδας του, με την ονομασία 18 (0). Ωστόσο μπαίνει σε αμφισβήτηση η θέση στην έβδομη (7η) περίοδο για το Ογκανέσσιο, γιατί δεν (αναμένεται να) είναι ένα ευγενές αέριο . Αντίθετα, το φλερόβιο, που τοποθετήθηκε στην ομάδα 14 (IVA) του περιοδικού συστήματος, φαίνεται να έχει τις χαρακτηριστικές ιδιότητες ευγενούς αερίου.

Οι ιδιότητες των ευγενών αερίων εξηγούνται πολύ καλά από τις σύγχρονες θεωρίες της ατομικής δομής: Η εξωτερική ηλεκτρονική στιβάδα των ατόμων τους θεωρείται «πλήρης», εξηγώντας τη σχετικά μικρή προθυμία των στοιχείων αυτών να δώσουν χημικές αντιδράσεις, καθώς (μόλις) μερικές εκατοντάδες χημικές ενώσεις όλων τους έχουν παρασκευαστεί. Τα δε σημεία βρασμού και τήξης τους διαφέρουν λιγότερο από 10 °C, οπότε βρίσκονται στην υγρή κατάσταση σε μικρό μόνο εύρος θερμοκρασιών.

Το νέον, το αργό, το κρυπτό και το ξένο διαχωρίζονται από τον ατμοσφαιρικό αέρα με τη μέθοδο της υγροποίησης και στη συνέχεια της κλασματικής απόσταξης. Το ήλιο τυπικά διαχωρίζεται από το φυσικό αέριο και το ραδόνιο συνήθως απομονώνεται ως παράγωγο της ραδιενεργούς διάσπασης διαλυμάτων χημικών ενώσεων του ραδίου. 

Τα ευγενή αέρια έχουν πολλές σημαντικές εφαρμογές σε βιομηχανίες παραγωγής ειδών φωτισμού, συγκόλλησης και εξερεύνησης του διαστήματος. Ένα αναπνεύσιμο μίγμα ηλίου - οξυγόνου (συμπιεσμένο σε φιάλες) χρησιμοποιείται συχνά από τους δύτες για καταδύσεις σε βάθη πάνω από 55 m για να αποφευχθεί η (διαφορετικά παρατηρούμενη) αζωταιμία, που είναι ακόμη και θανατηφόρα επίπτωση της εισπνοής συμπιεσμένου αζώτου, που θα προέρχονταν από τις πιο συνηθισμένες φιάλες συμπιεσμένου αέρα. Επίσης, μετά την οδυνηρή διαπίστωση της επικινδυνότητας, λόγω αναφλεξιμότητας του υδρογόνου, το ήλιο το αντικατέστησε στο γέμισμα μπαλονιών, αεροστάτων και αερόπλοιων.

Παραπομπές και παρατηρήσεις