Ελιά Ηρακλείου

Η  Ελιά (επίσημο: Ελαία) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητος του Δήμου Χερσονήσου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Πεδιάδος.

Γενικά στοιχεία 
Η Ελιά είναι κτισμένη σε λόφο με πανοραμική θέα, σε υψόμετρο 226 μέτρων ενώ απέχει 12 χλμ. ΝΑ. από το Ηράκλειο και περίπου 12 χλμ. ΝΔ. (μέσω Καρτερού) από τις Γούρνες (έδρα του δήμου). Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία και ειδικότερα η ελαιοκομία αλλά και η κτηνοτροφία . Παράγονται επίσης κρασί, σταφίδα και είναι επίσης ανεπτυγμένη η ορνιθοκομία. Συνδέεται με το  Ηράκλειο  με ασφαλτόστρωτο δρόμο, που είναι   15   χιλιόμετρα.  Λειτουργούν νηπιαγωγείο και Δημοτικό Σχολείο. Επιπλέον στο παραδοσιακό χωριό λειτουργούν καφενεία και δύο ταβέρνες. Στην Ελιά υπάρχουν δύο εκκλησίες που βρίσκονται στην πλατεία του χωριού, ο Άγιος Παντελεήμονας και η Παναγία, όπως και πολλά εκκλησάκια περιφερειακά του χωριού. 

Στο χωριό Ελιά Ηρακλείου είχε εγκατασταθεί μετά την απόσυρση του από την ενεργό δράση ο Ευγένιος Γκέραρντ, ιστορικός προπονητής του Ο.Φ.Η. Έκτοτε, υπήρξε μόνιμος κάτοικος του χωριού μέχρι το θάνατο του. 

Επιπλέον σε αυτό το χωριό υπάρχει ένα ελαιουργείο, φροντιστήριο ξένων γλωσσών και ωδείο.

Ιστορικά στοιχεία
Αναφέρεται   το    1583 ως  Elia και Glia  με   346   κατοίκους .Κατά   την  Τουρκοκρατία   κατοικούσαν   πολλοί  Τούρκοι.  Δεν   έχει  εξακριβωθεί    αν   έχει   σχέση   με   την    αρχαία   κρητική   πόλη  Ελαία, την οποία τοποθετούν μερικοί στη Δυτική Κρήτη.    Το   1866   ισχυρό   τουρκικό  σώμα  κατόρθωσε   να    εισχωρήσει   μέσα   στο   χωριό   και   να    πάρει   πολλά   πράγματα   των   κατοίκων.    Όμως   πριν    αποκτήσουν   τη  λεία    τους   χτυπήθηκαν από επαναστάτες   και   σκοτώθηκαν    25   άτομα . 

Στη θέση Αρτσά, μεταξύ Κάτω   Βάθειας και Ελιάς, ανακάλυψε ο  Ξανθουδίδης το  1903 ένα λαξευτό τάφο   που χρονολογείται από την Ύστερομινωική εποχή ο οποίος  περιείχε δύο πήλινες λάρνακες με  μήκος 1,20 μέτρα με τους    σκελετούς διατηρημένους σε καλή   κατάσταση στην αρχική θέση, με   συμπτυγμένους τους μηρούς και τις  κνήμες (sepoltura   accovachiata). Έτσι, αποδείχτηκε   ότι την εποχή εκείνη τους νεκρούς  τους έθαβαν σε συνεσταλμένη θέση  με κεκαμμένα τα κάτω άκρα.

Διοικητικά στοιχεία 
Αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925, γραμμένη ως Εληά, να ορίζεται έδρα ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας ενώ το 1940 το όνομά της διορθώθηκε σε Ελαία. Το 1997 με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997  αποσπάστηκε από την κοινότητα Επάνω Βαθείας και προσαρτήθηκε στο τοτε δήμο Γουβών.

Κοινότητα Ελαίας 
Εκτός από την έδρα της, η Κοινότητα Ελαίας περιλαμβάνει και τους οικισμούς Άγιος Ρωμανός, Καρτερός και Σταυρωμένο, καθώς και το νησί Δία. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:

 Άγιος Ρωμανός, ο (112)
 Δία, η (νησίς) (0)
 Ελαία, η (884)
 Καρτερός, ο (810)
 Σταυρωμένο, το (130)

Συνολικά η κοινότητα έχει 1.930 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Ιωάννη Σημαιάκη.

Κοινοτάρχες Ελαίας 
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Ελαίας.

Αθλητισμός 
Ο Αθλητικός Όμιλος Ελιάς «ο Ρωμανός» εκπροσωπεί το χωριό στο ποδόσφαιρο. Επίσημο έτος ίδρυσής του είναι το 1980 και αποτελεί τη συνέχεια του πρώτου ποδοσφαιρικού συλλόγου της Ελιάς, «Αλκιμέδων Ελιάς», που ιδρύθηκε το 1959 και αναγνωρίστηκε επίσημα από την ΕΠΟ το 1960 με Αριθμό Μητρώου ΕΠΟ 850. Συμμετέχει στα πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου και έδρα του αποτελεί το ποδοσφαιρικό γήπεδο του χωριού, το Δημοτικό Γήπεδο Ελιάς.

Φωτογραφίες

Πηγές
Το Ηράκλειο και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχία Ηρακλείου.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Η Ελιά στον ιστότοπο του Δήμου Γουβών.
Η Ελιά στην ιστοσελίδα Τουρισμού Πολιτισμού του Δήμου Χερσονήσου (ανακτήθηκε 1η Μάη 2019)

Παραπομπές

Ελια
Ελια
Δήμος Χερσονήσου