Καλίνινγκραντ

Το Καλίνινγκραντ (), παλαιότερα γνωστό ως Κένιγκσμπεργκ ή Καινιξβέργη (, , Παλαιά Πρωσικά: Twangste, Kunnegsgarbs, Knigsberg, , ), είναι πόλη-λιμάνι και διοικητικό κέντρο της Περιφέρειας Καλίνινγκραντ, του ρωσικού θύλακα που βρίσκεται μεταξύ της Πολωνίας και της Λιθουανίας στη Βαλτική Θάλασσα. Η περιοχή αυτή συνορεύει με εδάφη μελών του NATO και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ είναι γεωγραφικά αποκομμένη από την υπόλοιπη Ρωσία (αποτελεί δηλαδή εξκλάβιο ή αποσπασμένο έδαφος).

Στην περιοχή βρισκόταν το Παλαιό Πρωσικό φρούριο/οικισμός Twangste. Το 1255, ένα νέο φρούριο χτίστηκε στην τοποθεσία αυτή από τους Τεύτονες Ιππότες στη διάρκεια των Βόρειων Σταυροφοριών, το οποίο και έλαβε την ονομασία «Κένιγκσμπεργκ» προς τιμήν του Βασιλέα Ότακαρ Β΄ της Βοημίας. Η πόλη ήταν μέρος διαδοχικά του Κράτους του Τευτονικού Τάγματος, της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, της Πρωσίας και της Γερμανίας (έως το 1945). Έως το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η περιοχή αποτελούσε το βόρειο τμήμα της πρώην Ανατολικής Πρωσίας. Η πόλη καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατελήφθη από τον Κόκκινο Στρατό το 1945 και ο γερμανικός πληθυσμός διέφυγε ή εκδιώχθηκε. Μετονομάστηκε σε Καλίνινγκραντ στις 4 Ιουλίου 1946 προς τιμήν του Μιχαήλ Καλίνιν. Το 2005, το Καλίνινγκραντ γιόρτασε τα 750 χρόνια ύπαρξής του.

Σύμφωνα με την Απογραφή του 2010, ο πληθυσμός του ήταν της τάξεως των 431.902 κατοίκων—μια αύξηση από τους 430.003 που είχαν καταγραφεί στην Απογραφή του 2002.

Γεωγραφία 

Το Καλίνινγκραντ βρίσκεται στις εκβολές του πλωτού ποταμού Πρεγκόλυα, ο οποίος εκβάλει στη λιμνοθάλασσα του Βιστούλα, στη Βαλτική Θάλασσα.

Θαλάσσια σκάφη μπορούν να έχουν πρόσβαση στον Κόλπο του Γκντανσκ/Κόλπο του Ντάντζιγκ και τη Βαλτική Θάλασσα μέσω της λιμνοθάλασσας του Βιστούλα και του Στενού του Μπάλτιγισκ.

Μέχρι περίπου το 1900, πλοία με βύθισμα μεγαλύτερο των δύο μέτρων δεν μπορούσαν να ανέβουν τον ποταμό και να έχουν πρόσβαση στην πόλη, ενώ τα μεγαλύτερα πλοία υποχρεώνονταν να αγκυροβολούν στο Πίλαου (σημερινό Μπάλτιγισκ), απ' όπου τα εμπορεύματα μεταφέρονταν σε μικρότερου βυθίσματος πλοιάρια. Το 1901, ένα πλωτό κανάλι μεταξύ του Κένιγκσμπεργκ και του Πίλαου, η κατασκευή του οποίου στοίχισε 13 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα, έδωσε τη δυνατότητα σε πλοία βυθίσματος έως 6,5 μέτρων να φτάνουν να δένουν μέχρι την πόλη (δείτε επίσης λήμμα Λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας).

Το Αεροδρόμιο Χράμπροβο, σε απόσταση 24 χιλιομέτρων στα βόρεια του Καλίνινγκραντ, έχει έναν μικρό αριθμό σταθερών πτήσεων και τσάρτερ με διάφορους προορισμούς στην Ευρώπη. Υπάρχει, επίσης, το μικρότερου μεγέθους Αεροδρόμιο Ντέβαου Καλίνινγκραντ ανοιχτό για τη γενική αεροπορία. Το Καλίνινγκραντ αποτελεί, ακόμη, έδρα της αεροπορικής βάσης Καλίνινγκραντ Τσκάλοφσκ.

Ιστορία

Σαμπιανοί 

Του Κένιγκσμπεργκ προηγήθηκε από ένα Σαμπιανικό (Παλαιό Πρωσικό) φρούριο γνωστό ως Twangste (Tuwangste, Tvankste), το οποίο σημαίνει Βελανόδασος. Στη διάρκεια του πολέμου ενάντια των Σαμπιανών που ξεκίνησαν οι Τεύτονες Ιππότες το 1255, το Twangste καταστράφηκε και αντικαταστάθηκε από ένα νέο φρούριο γνωστό ως Κένιγκσμπεργκ.

Κένιγκσμπεργκ 

Το Καλίνινγκραντ ήταν η παλαιά πόλη Κένιγκσμπεργκ της Ανατολικής Πρωσίας. Με έτος ίδρυσης το 1255, από τους Τεύτονες Ιππότες, η πόλη ονομάστηκε προς τιμήν του Βοημού βασιλιά Ότακαρ Β΄. Κατά την περίοδο της γερμανοποίησης και αποικισμού που έλαβε χώρα τους επόμενους αιώνες, ο γερμανικός πολιτισμός επικράτησε, με την παρουσία σημαντικών πολωνικών και λιθουανικών μειονοτήτων, ενώ οι Σαμπιανοί εξαφανίστηκαν ολοκληρωτικά κάποια στιγμή στη διάρκεια του 17ου αιώνα. Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η πόλη του Κένιγκσμπεργκ καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από έναν βρετανικό αεροπορικό βομβαρδισμό, σε συνδυασμό με την επίθεση των σοβιετικών δυνάμεων.

Σοβιετική Ένωση 

Με το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1945, η πόλη προσαρτήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση εν αναμονή της τελικής απόφασης για τα εδαφικά ζητήματα που θα λαμβανόταν στην ειρηνευτική συμφωνία (ως τμήμα της ΕΣΣΔ), όπως είχε συμφωνηθεί από τους Συμμάχους στη Διάσκεψη του Πότσδαμ:

6. ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΚΕΝΙΓΚΣΜΠΕΡΓΚ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΑ
Η Σύνοδος εξέτασε μία πρόταση από την Σοβιετική Κυβέρνηση αναφορικά με εδαφικά ζητήματα που προκύπτουν ενόψει της υπογραφής ειρηνευτικής συμφωνίας, όσον αφορά τα δυτικά σύνορα της ΕΣΣΔ τα οποία γειτνιάζουν με τη Βαλτική Θάλασσα τα οποία θα πρέπει να διασχίζουν κάποιο σημείο στις ανατολικές ακτές του Κόλπο του Ντάντζιγκ στα ανατολικά, στα βόρεια του Μπράουνσμπεργκ και του Γκόλνταπ, στο σημείο ένωσης των συνόρων της Λιθουανίας, της Πολωνικής Δημοκρατίας και της Ανατολικής Πρωσίας.

Η Σύνοδος έχει έρθει σε καταρχήν συμφωνία με αυτή την πρόταση της Σοβιετικής Κυβέρνησης σχετικά με τη μεταβίβαση στην κατοχή της Σοβιετικής Ένωσης της πόλης του Κένιγκσμπεργκ και των περιχώρων αυτής όπως αναφέρεται αναλυτικά παραπάνω, κάτι που θα αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης από εμπειρογνώμονες κατά την επανεξέταση των τωρινών συνόρων.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο Βρετανός Πρωθυπουργός δήλωσαν ότι θα υποστηρίξουν την πρόταση της Συνόδου στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για την υπογραφή ειρηνευτικού συμφώνου.

Το Κένιγκσμπεργκ μετονομάστηκε σε Καλίνινγκραντ το 1946 μετά τον θάνατο του Προέδρου του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ, Μιχαήλ Καλίνιν, ενός από τους πρώτους Μπολσεβίκους. Οι επιζήσαντες του γερμανικού πληθυσμού απελάθηκαν βίαια και η πόλη εποικίστηκε με Σοβιετικούς κατοίκους. Η γερμανική γλώσσα αντικαταστάθηκε με τη ρωσική γλώσσα.

Η πόλη ανοικοδομήθηκε, και, καθώς επρόκειτο για δυτικότερο τμήμα της ΕΣΣΔ, η Περιφέρεια Καλίνινγκραντ αποτέλεσε περιοχή μείζονος στρατηγικής σημασίας στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Ο Σοβιετικός Βαλτικός Στόλος βρισκόταν σταθμευμένος στην πόλη στη διάρκεια της δεκαετίας του 1950. Λόγω της στρατηγικής του σημασίας, η πρόσβαση στο Καλίνινγκραντ απαγορευόταν σε ξένους επισκέπτες.

Το 1957 υπεγράφη συμφωνία η οποία οριοθετούσε τη γραμμή των συνόρων μεταξύ της Πολωνίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Ρωσία 

Η πόλη του Μπάλτιγισκ, λίγο έξω από το Καλίνινγκραντ, είναι το μοναδικό ρωσικό λιμάνι επί της Βαλτικής Θάλασσας το οποίο λέγεται ότι παραμένει «ελεύθερο πάγων» για όλη τη διάρκεια του χρόνου, με την περιοχή να παίζει, ως εκ τούτου, σημαντικό ρόλο στη συντήρηση του Βαλτικού Στόλου.

Λόγω της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Περιφέρεια Καλίνινγκραντ μετατράπηκε σε θύλακα, γεωγραφικά αποκομμένο από το υπόλοιπο τμήμα της Ρωσίας. Η απομόνωση αυτή από την υπόλοιπη Ρωσία έγινε ακόμη πιο αισθητή σε πολιτικό επίπεδο όταν η Πολωνία και η Λιθουανία έγιναν μέλη του NATO και, στη συνέχεια, της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004. Κάθε στρατιωτικός και πολιτικός χερσαίος σύνδεσμος μεταξύ της περιοχής και της υπόλοιπης Ρωσίας θα πρέπει να διασχίζει εδάφη μελών του NATO και της ΕΕ. Ειδικές ταξιδιωτικές συμφωνίες για τους κατοίκους των εδαφών έχουν γίνει μέσω του Εγγράφου Διευκόλυνσης Διελεύσεως (FTD) και του Εγγράφου Διευκόλυνσης Σιδηροδρομικής Διελεύσεως (FRTD).

Τον Ιούλιο του 2005, τα 750 χρόνια από την ίδρυση της πόλεως εορτάστηκαν με λαμπρότητα.

Τον Ιούλιο του 2007, ο Ρώσος Πρώτος Αναπληρωτής Πρωθυπουργός Σεργκέι Ιβάνοφ είχε δηλώσει ότι εφόσον ελεγχόμενα από τις ΗΠΑ συστήματα πυραυλικής άμυνας εγκαθίσταντο στην Πολωνία, τότε, πυρηνικά όπλα θα προωθούνταν στο Καλίνινγκραντ. Στις 5 Νοεμβρίου 2008, ο Ρώσος ηγέτης Ντμίτρι Μεντβέντεφ είχε δηλώσει ότι η εγκατάσταση πυραύλων στο Καλίνινγκραντ θα έπρεπε να θεωρείται βέβαιη. Τα σχέδια αυτά ματαιώθηκαν τον Ιανουάριο του 2009.

Παρόλα αυτά, στα τέλη του 2011, ανατέθηκε σε ένα ευρείας κλίμακας ραντάρ Βόρονεζ να παρακολουθεί την εκτόξευση πυραύλων εντός ακτίνας 6.000 χμ. Βρίσκεται στον οικισμό του Πιονέρσκι (παλαιότερα γνωστό με τη γερμανική ονομασία Neukuhren) στην Περιφέρεια Καλίνινγκραντ.

Μετονομασία 
Συζητήσεις έχουν υπάρξει αναφορικά με το ζήτημα της μετονομασίας της πόλης στο αρχικό «Κένιγκσμπεργκ», όπως συνέβη και με την περίπτωση αρκετών άλλων ρωσικών πόλεων οι οποίες επέστρεψαν στις ονομασίες της προσοβιετικής περιόδου, π.χ. Αγία Πετρούπολη, Γιεκατερίνμπουργκ και Τβερ, οι οποίες ήταν γνωστές στη διάρκεια της σοβιετικής περιόδου ως Λένινγκραντ, Σφερντλόφσκ και Καλίνιν, αντίστοιχα. Το «Κιόνιγκ» (Кёниг, μια συντομευμένη μορφή του «Königsberg» στα ρώσικα) χρησιμοποιείται συχνά σε διαφημίσεις τουριστικών εταιρειών στην ευρύτερη περιοχή. Μία άλλη δυνατότητα θα ήταν να λάβει η πόλη μία ονομασία που θα βασιζόταν στον ιστορικό προσδιορισμό της σε άλλες σλαβικές γλώσσες, όπως το «Κορόλεβετς».

Άλλοι, πάλι, έχουν προτείνει την ελαφρά μετατροπή του ονόματος της πόλης σε «Καλίνογκραντ», ώστε με αυτό τον τρόπο να μειωθεί ο υπερβολικός σοβιετικός τόνος του. Το Καλίνα, ή viburnum opulus, είναι φυτό το οποίο έχει ιερό χαρακτήρα στη σλαβική παράδοση. Το Καλίνα είναι ένα κοινό μοτίβο που βρίσκεται σε δεκάδες δημοτικά τραγούδια, ιδίως εκείνα που συμβολίζουν τη νιότη και την αθωότητα, καθώς και όσα σχετίζονται με τον γάμο ή την κηδεία.

Το Κάντγκραντ είναι ακόμη μια εναλλακτική ονομασία για την πόλη. Η ονομασία του Κάντγκραντ (η πόλη προς τιμήν του μεγάλου φιλοσόφου Ιμμάνουελ Καντ) έχει προωθηθεί από διανοούμενους και εκπροσώπους ΜΜΕ ανά τον κόσμο. Ο Καντ γεννήθηκε στο Κένιγκσμπεργκ το 1724 και παρέμεινε στην πόλη έως τον θάνατό του το 1804. Το 2008, ένας νέος κύκλος πανεπιστημιακών που κατοικούσαν στο Καλίνινγκραντ υπό τους Μ. Νταρ και Ν. Τζάντζουκ (και οι δυο τους ήταν πανεπιστημιακοί που εργάζονταν στο Ινστιτούτο Κλάους Μένερτ του Καλίνινγκραντ) ίδρυσε την Kantgrad International Society, με απώτερο στόχο την αναγέννηση του καντιανού τρόπου σκέψης.

Διοικητικό και δημοτικό καταστατικό 
Το Καλίνινγκραντ αποτελεί το διοικητικό κέντρο μιας περιφέρειας. Εντός του πλαισίου των διοικητικών διαιρέσεων, έχει χαρακτηριστεί ως πόλη περιφερειακής σημασίας του Καλίνινγκραντ—μια διοικητική ενότητα με καταστατικό ισοδύναμο αυτού των περιφερειών. Ως δημοτική υποδιαίρεση, η πόλη περιφερειακής σημασίας του Καλίνινγκραντ έχει χαρακτηριστεί ως Αστική Περιοχή Καλίνινγκραντ.

Περιφέρειες πόλης 
Μέχρι το 2011, η πόλη ήταν χωρισμένη σε τρεις διοικητικές περιφέρειες:

Δύο διοικητικές περιφέρειες καταργήθηκαν τον Ιούνιο του 2009:

Κλίμα 
Το Καλίνινγκραντ διαθέτει εύκρατο κλίμα, με κρύους, συννεφιασμένους, σχετικά ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια με συχνές βροχοπτώσεις και καταιγίδες. Οι μέσες θερμοκρασίες κυμαίνονται από -1,5 μέχρι 18,1 °C και οι βροχοπτώσεις κυμαίνονται από 36 μέχρι 97 χιλιοστά τον μήνα. Γενικά, πρόκειται για ένα ωκεάνιο κλίμα και ως εκ τούτου υγρό, μεταβλητό και ήπιο.

Υπάρχει ξεκάθαρη διαφοροποίηση μεταξύ του καιρού των διαφορετικών εποχών. Η άνοιξη ξεκινά τον Μάρτιο και είναι αρχικά κρύα και θυελλώδης, ενώ στη συνέχεια γίνεται ζεστή και συχνά πολύ ηλιόλουστη. Το καλοκαίρι, το οποίο ξεκινά τον Ιούνιο, είναι κυρίως ζεστό με ενδεχόμενο καύσωνα σε ορισμένες περιπτώσεις (με θερμοκρασίες να φτάνουν έως 30-35 °C τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο) με αρκετή ηλιοφάνεια και διάσπαρτες ισχυρές βροχοπτώσεις. Οι κατά ετήσιο μέσο όρο ώρες ηλιοφάνειας στο Καλίνινγκραντ είναι 1700, όπως συμβαίνει και με τις υπόλοιπες βόρειες πόλεις. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι οι πλέον θερμοί μήνες. Το φθινόπωρο ξεκινά τον Σεπτέμβριο και είναι αρχικά ζεστό και ηλιόλουστο, προτού μετατραπεί σταδιακά, σε υγρό και ομιχλώδες προς τον Νοέμβριο. Ο χειμώνας διαρκεί από τον Δεκέμβριο ως τον Μάρτιο και περιλαμβάνει περιόδους χιονοπτώσεων. Ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος είναι οι πλέον ψυχροί μήνες με τη θερμοκρασία να φτάνει σε ορισμένες περιπτώσεις ως τους -15 °C.

Αστικό Τοπίο

Μουσεία 

Το Καλίνινγκραντ διαθέτει αρκετά μουσεία. Μερικά παραδείγματα είναι το μουσείο του Ιμμάνουελ Καντ στη νήσο Νάιπ.χ.οφ, το Περιφερειακό Μουσείο Ιστορίας και Τεχνών, το οποίο διαθέτει τμήματα του Μουσείου της Πρωσίας του Κάστρου του Κένιγκσμπεργκ με ευρήματα τοπικών αρχαιολογικών ερευνών, καθώς και το Μουσείο Κεχριμπαριού Καλίνινγκραντ, το οποίο βρίσκεται εντός του Πύργου Ντόνα κοντά στην Πύλη Ρόσγκαρτεν. Η πόλη αποτελεί επίσης έδρα του Κρατικής Πινακοθήκης Καλίνινγκραντ, η οποία ιδρύθηκε το 1988, και η οποία εξελίσσεται σταδιακά σε μουσείο σύγχρονης τέχνης.
Το Μουσείο των Ωκεανών του Κόσμου βρίσκεται πάνω στο πρώην ερευνητικό πλοίο Wityaz στις ακτές του ποταμού Πρέγκελ. Το μουσείο παρουσιάζει τις πλέον σύγχρονες τεχνολογίες στον τομέα των θαλασσίων ερευνών, ενώ επίσης παρουσιάζει την ποικιλία της χλωρίδας και της πανίδας των ωκεανών. Ένα αγκυροβολημένο υποβρύχιο Foxtrot--class το οποίο βρίσκεται δίπλα στο μουσείο, το B-413, φιλοξενεί έκθεση αναφορικά με τον ρωσικό στόλο υποβρυχίων.

Θέατρο 

Η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Καλίνινγκραντ στεγάζεται στην πρώην Καθολική Εκκλησία της Αγίας Οικογένειας του Κένιγκσμπεργκ, η οποία ανεγέρθηκε το 1907. Η εκκλησία καταστράφηκε στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ωστόσο ανακατασκευάστηκε στη συνέχεια. Το κτίριο, το οποίο έχει εξαίρετη ακουστική, λειτουργεί ως χώρος συναυλιών μετά τα νέα του εγκαίνια το 1980.

Το Περιφερειακό Δραματικό Θέατρο Καλίνινγκραντ βρίσκεται στο παλαιό Neues Schauspielhaus του Κένιγκσμπεργκ, τα εγκαίνια του οποίου έγιναν το 1910. Το κτίριο ανακατασκευάστηκε μετά το πέρας του πολέμου βάσει παλαιοτέρων σχεδίων του και άνοιξε εκ νέου το 1960. Η κιονοστοιχία εμπρός στην είσοδο αποτελεί απομίμηση του Θεάτρου Μπολσόι στη Μόσχα.

Το ιδιαίτερα γνωστό σε τοπικό επίπεδο Κουκλοθέατρο Καλίνινγκραντ εδρεύει από το 1975 στην Εκκλησία Μνήμης Βασίλισσας Λουίζας. Η νεορομανικού ρυθμού αυτή εκκλησία, σχεδιασμένη από τον αρχιτέκτονα Φριτς Χάιτμαν, ανεγέρθηκε το 1901.

Αρχιτεκτονική 

Το προπολεμικό κέντρο της πόλης (Άλστατ και Νάιπ.χ.οφ) αποτελείται σήμερα από πάρκα, μεγάλες λεωφόρους, μία πλατεία στη θέση του παλαιού Κάστρου του Κένιγκσμπεργκ, ενώ διαθέτει μόλις δύο κτίρια: το Σπίτι των Σοβιέτ («Dom Sovyetov»), το οποίο βρίσκεται περίπου στη θέση του παλαιού κάστρου, καθώς και τον ανακαινισμένο Καθεδρικό του Κένιγκσμπεργκ επί της νήσου Νάιπ.χ.οφ (νυν «Νήσος Καντ»). Ο τάφος του Ιμμάνουελ Καντ βρίσκεται δίπλα στον Καθεδρικό. Το νέο κέντρο της πόλης βρίσκεται συγκεντρωμένο γύρω από την Πλατεία Νίκης. Ο Καθεδρικός Ναός του Σωτήρος Χριστού, ο οποίος αφιερώθηκε το 2005, βρίσκεται επί αυτής της πλατείας.

Το παλαιότερο κτίριο στο Καλίνινγκραντ είναι η Εκκλησία Γιουντίτεν (χτισμένη προ του 1288). Επίσης σημαντικό αξιοθέατο είναι το παλαιό Χρηματιστήριο, οι εναπομείνασες εκκλησίες, καθώς και οι εναπομείνασες πύλες της πόλης. Σε αριστερόστροφη διάταξη οι πύλες αυτές είναι: η Πύλη Σάκχαϊμ, η Πύλη του Βασιλέα, η Πύλη Ρόσγκαρτεν, η Πύλη Επίθεσης (), η Πύλη Σιδηροδρόμου (Eisenbahntor), η Πύλη του Βρανδεμβούργου, καθώς και η Πύλη Φρίντλαντ (Friedländer Tor). Πέραν του προαναφερθέντος Πύργου Ντόνα, ο οποίος φιλοξενεί το Μουσείο Κεχριμπαριού, υπάρχει επίσης ο Πύργος Βράνγκελ ο οποίος παραμένει ως κατάλοιπο των παλαιών τειχών της πόλης του Κένιγκσμπεργκ. Από το παλαιό Φρούριο Φρίντριχσμπουργκ μόνο η πύλη απομένει.

Μνημεία 

Στα σημαντικότερα μνημεία της πόλης περιλαμβάνεται το άγαλμα του Ιμμάνουελ Καντ το οποίο βρίσκεται εντός του Κρατικού Πανεπιστημίου Ιμμάνουελ Καντ της Ρωσίας. Το άγαλμα φιλοτεχνήθηκε από τον γνωστό γλύπτη Κρίστιαν Ντάνιελ Ράουχ και τα αποκαλυπτήρια του έγιναν το 1864. Το άγαλμα καταστράφηκε το 1945, ωστόσο ανακατασκευάστηκε το 1992 κατόπιν πρωτοβουλίας της Μάριον φον Ντόνχοφ. Επίσης άξιο αναφοράς είναι το Μνημείο των Κοσμοναυτών, το οποίο τιμά τους καταγόμενους από το Καλίνινγκραντ κοσμοναύτες Αλεξέι Λεόνοφ, Γιούρι Ρομανένκο και Αλεξάντρ Βικτορένκο. Άλλα αγάλματα και μνημεία είναι το άγαλμα του Δούκα Αλβέρτου, του άγαλμα του Φρίντριχ Σίλερ, το άγαλμα του Τσάρου Πέτρου του Μεγάλου, του Βλαντίμιρ Βισότσκι, το μνημείο της «Μάνας Ρωσίας», καθώς και το Μνημείο για τους 1.200 Φύλακες, εις ανάμνησιν της Μάχης του Κένιγκσμπεργκ.

Πάρκα 
Ο Ζωολογικός Κήπος Καλίνινγκραντ άνοιξε αρχικά ως Ζωολογικός Κήπος Κένιγκσμπεργκ το 1896. Η συλλογή του, η οποία εκτείνεται σε έκταση 16.5 εκταρίων, περιλαμβάνει 315 είδη επί συνόλου 2.264 ζώων (έως το 2005). Ο Ζωολογικός Κήπος του Καλίνινγκραντ λειτουργεί επίσης ως βοτανικός κήπος.

Λίμνες 
Ευρισκόμενη προς το κέντρο της πόλης είναι η Κάτω Λίμνη, μια τεχνητή λίμνη. Η Κάτω Λίμνη είναι περιτριγυρισμένη από έναν περίπατο και μια περιοχή αναψυχής που είναι ενεργή ιδιαιτέρως στη διάρκεια του καλοκαιριού. Στα βόρεια της Κάτω Λίμνης βρίσκεται η Άνω Λίμνη στο βόρειο Καλίνινγκραντ.

Γέφυρες 
Το έγγραφο του Λέοναρντ Όιλερ του 1736 αναφορικά με το πρόβλημα των Επτά Γεφυρών του Κένιγκσμπεργκ ήταν μια πρωτοποριακή εργασία στον τομέα της τοπολογίας. Μονάχα δύο από τις γέφυρες της περιόδου αυτής έχουν απομείνει σήμερα.

Πολιτισμός

Εκπαίδευση 
Ένα σημαντικό εκπαιδευτικό κέντρο στο Καλίνινγκραντ είναι το Βαλτικό Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο Ιμμάνουελ Καντ. Αποτελεί διάδοχη κατάσταση του Albertina, το οποίο ήταν το παλαιό πανεπιστήμιο του Κένιγκσμπεργκ με έτος ίδρυσης το 1544, και μεταξύ των καθηγητών του οποίου περιλαμβάνονταν διακεκριμένοι διανοούμενοι όπως οι Αμπράομας Κουλβιέτις, Στανισλόβας Ραπαλιόνις, Ιμμάνουελ Καντ και Γιαν Μίκουλιτς-Ραντέτσκι.

Μουσική 
Η σύγχρονη πόλη του Καλίνινγκραντ αποτελεί έδρα της Περιφερειακής Φιλαρμονικής και Συμφωνικής Ορχήστρας Καλίνινγκραντ, του ανδρικού συνόλου χορωδίας δωματίου Lik και του συνόλου ρωσικής μουσικής Garmonika, καθώς και της Ορχήστρας Δωματίου Καλίνινγκραντ.

Γαστρονομία 

Το Καλίνινγκραντ έχει δικές του μάρκες βότκας και μπύρας, τη Stari Königsberg και την Ostmark αντιστοίχως. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, αρκετά νέα εστιατόρια έχουν ανοίξει στην πόλη. Τα εστιατόρια αυτά προσφέρουν γαστρονομικές σπεσιαλιτέ της πρώην Ανατολικής Πρωσίας, όπως το Königsberger Klopse, αλλά και πολλά πιάτα με ψάρια και σαλάτες, ιταλική πίτσα και σούσι, το οποίο είναι τόσο δημοφιλές σαν πιάτο στο Καλίνινγκραντ όσο είναι και στην υπόλοιπη Ρωσία. Το Königsberger Fleck, μια σούπα με μοσχαρίσια εντόσθια, είναι άλλη μία γαστρονομική σπεσιαλιτέ από το πρώην Κένιγκσμπεργκ, η οποία ωστόσο δεν ανήκει πλέον στις γαστρονομικές συνήθειες του σημερινού Καλίνινγκραντ.

Οι κάτοικοι του Καλίνινγκραντ γενικά εισήγαγαν τις ιδιαίτερες γαστρονομικές συνήθειες των πατρίδων τους στην περιοχή όταν εγκαταστάθηκαν εκεί μετά το 1945. Το borshch και το okroshka σερβίρονται ακριβώς όπως και στην υπόλοιπη Ρωσία. Αρκετά ιταλικά και ασιατικά εστιατόρια λειτουργούν σε όλη την πόλη. Η πίτσα και το σούσι συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον δημοφιλών πιάτων σήμερα στην πόλη. Το φαστ φουντ είναι πλέον ευρέως διαδεδομένο μέσω διάφορων αλυσίδων καταστημάτων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι ξενικής προέλευσης, όπως τα McDonald's και τα Subway τα οποία εγκαταστάθηκαν στο Καλίνινγκραντ το 2011. Το σαουαρμά είναι επίσης εξαιρετικά δημοφιλές ως πιάτο.

Μεταφορές 
	

Το Αεροδρόμιο Χράμποβο του Καλίνινγκραντ, το οποίο βρίσκεται κοντά στο Χράμποβο, συνδέει κυρίως το Καλίνινγκραντ με άλλες ρωσικές πόλεις, αλλά προσφέρει επίσης πτήσεις με προορισμό άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Στο Μπάλτιγισκ, είναι δυνατό να πάρει κανείς πλοίο με προορισμό την Αγία Πετρούπολη, την Κοπεγχάγη, τη Ρίγα, καθώς και το Κίελο. Ο διεθνής σιδηροδρομικός σταθμός του Καλίνινγκραντ είναι το Πασαζίρσκι Καλίνινγκραντ, το οποίο κατά τη διάρκεια της γερμανικής περιόδου της ιστορίας της πόλης ήταν γνωστό ως Königsberg Hauptbahnhof. Τρένα αναχωρούν από εκεί με προορισμό το Μάλμπορκ, το Βερολίνο, το Μπάλτιγισκ, τη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη, το Μινσκ, το Χάρκιβ, την Ανάπα, καθώς και το Μπαγκρατιόνοφσκ. Ένα μοναδικό στοιχείο τους σιδηροδρόμους του Καλίνινγκραντ είναι ότι ορισμένες γραμμές με προορισμό την Πολωνία και το Βερολίνο έχουν σταθερό εύρος ραγών 1.435 χιλιοστών παράλληλα με άλλες μεγαλυτέρου εύρους (το κοινό ρωσικό εύρος των 1.520 χιλιοστών), που χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για στρατιωτικούς λόγους στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ενώ σήμερα χρησιμεύουν για τη μεταφορά αγαθών. Μία αποβάθρα στον σιδηροδρομικό σταθμό Πασαζίρσκι είναι προσβάσιμη μέσω των κοινών διαστάσεων ραγών στη θέση της πρώην γραμμής του Ostbahn με σημείο εκκίνησης το Έλμπλινγκ (Έλμπλαγκ), καθιστώντας δυνατή την πρόσβαση από το Βερολίνο.

Τα τοπικά δρομολόγια των τραίνων ξεκινούν από το Σεβέρνι Καλίνινγκραντ, το πρώην Königsberg Nordbahnhof, το οποίο βρίσκεται επί της Πλατείας Νίκης, του σημερινού κέντρου της πόλης. Τραίνα ξεκινούν από εκεί με προορισμό το Ζελένογκραντσκ και το Σβέτλογκορσκ, καθώς επίσης και μία φορά την ημέρα με προορισμό το Σοβέτσκ. Οι γραμμές στα βόρεια και τα βορειοδυτικά έχουν συνδεθεί με το δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος. Αρκετές γραμμές τοπικών δρομολογίων που χρονολογούνταν από την προπολεμική περίοδο έχουν καταστραφεί ή βρίσκονται σε καθεστώς αχρησίας, μεταξύ άλλων για τον λόγο ότι η νέα συνοριογραμμή με την Πολωνία κατάφερε καίριο πλήγμα στην προηγούμενη σιδηροδρομική κυκλοφορία μεταξύ των δύο χωρών.

Το 1881, το τραμ του Κένιγκσμπεργκ εγκαινιάστηκε, ενώ βρίσκεται σε λειτουργία έως σήμερα. Το 1975 εγκαινιάστηκε ένα σύστημα λεωφορείων τύπου τρόλεϊ.

Οικονομία 
Το 1996, το Καλίνινγκραντ έλαβε το καταστατικό Ειδικής Οικονομικής Ζώνης. Οι βιομήχανοι με έδρα την ευρύτερη περιοχή απολαμβάνουν μείωση φόρων και τελωνειακών δασμών για τα αγαθά που αποστέλλουν προς άλλα τμήματα της Ρωσίας. Παρά το γεγονός ότι τα φαινόμενα διαφθοράς που σημειώνονταν στην περιοχή λειτουργούσαν αποτρεπτικά για τυχόν επενδυτές, η πολιτική αυτή σημαίνει ότι, πλέον, η περιοχή αποτελεί κομβικό σημείο της ρωσικής βιομηχανίας. Μία στις τρεις τηλεοράσεις των ρωσικών νοικοκυριών φτιάχνεται στο Καλίνινγκραντ (η εταιρεία κατασκευής τηλεοράσεων «Telebalt» Ltd., η οποία κατασκευάζει τηλεοράσεις υπό την επωνυμία Erisson, είναι ιδιοκτήτρια επίσης της «Polar», η οποία με έδρα την πόλη του Τσερνιαχόφσκ κατασκευάζει τηλεοράσεις υπό τη δική της επωνυμία Polar), ενώ η πόλη αποτελεί επίσης έδρα μονάδων παραγωγής των αυτοκινητιστικών βιομηχανιών Cadillac, Hummer και BMW (τα αυτοκίνητα παράγονται στα εργοστάσια της εταιρείας Avtotor). Σήμερα, οι σημαντικότεροι τομείς της οικονομίας του Καλίνινγκραντ είναι η βιομηχανία, η ναυτιλία, η αλιεία και η εξόρυξη κεχριμπαριού. Η Μόσχα έχει δηλώσει ότι απώτερος σκοπός της είναι η περιοχή να γίνει «το Ρωσικό Χονγκ Κονγκ».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει χρηματική ενίσχυση για επιχειρηματικά σχέδια στα πλαίσια ειδικού της προγράμματος για το Καλίνινγκραντ. Η περιοχή έχει αρχίσει να βλέπει μια αύξηση στο εμπόριό της με χώρες της ΕΕ, καθώς και οικονομική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με αύξηση της βιομηχανικής της παραγωγής. Με μία μέση αύξηση του ΑΕΠ του τάξεως άνω του 10% ανά χρόνο για διάστημα τριών ετών έως το 2007, το Καλίνινγκραντ παρουσιάζει ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη από οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Ρωσίας, φτάνοντας σε σημείο, μάλιστα, να ξεπερνά τις επιδόσεις γειτονικών κρατών-μελών της ΕΕ.

Στρατός 

Η Περιφέρεια Καλίνινγκραντ ήταν η πλέον στρατιωτικοποιημένη περιοχή αυτού που σήμερα είναι η Ρωσική Ομοσπονδία, ενώ η πυκνότητα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων ήταν η υψηλότερη στην Ευρώπη. Αποτελούσε κέντρο επιχειρήσεων της πρώην σοβιετικής Βαλτικής Στρατιωτικής Περιφέρειας. Το Καλίνινγκραντ χρησιμεύει επίσης ως έδρα του ρωσικού Βαλτικού Στόλου, τον οποίο πλαισιώνουν το Τσερνιαχόφσκ (αεροπορική βάση), το Ντονσκόγιε (αεροπορική βάση) και το Καλίνινγκραντ Τσκάλοφσκ (ναυτική αεροπορική βάση).

Σοβιετική περίοδος 
Η πρόσβαση και ο έλεγχος της Βαλτικής Θάλασσας ήσαν επιτακτικής ανάγκης λόγω της αντίληψης των Σοβιετικών ότι αυτό θα σήμαινε ότι η ηγεμονική δύναμη θα είχε «επιρροή στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες υποθέσεις». Η Ρωσία πήρε τη θέση της Σουηδίας ως ηγετική δύναμη στην ευρύτερη περιοχή από τον 18ο αιώνα και μετά, ωστόσο στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα ξεπεράστηκε σε μεγάλο βαθμό από την ολοένα αυξανόμενη ναυτική δύναμη της Γερμανίας. Σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή στη διάρκεια της σοβιετικής περιόδου στρατιωτική δύναμη αποτελούμενη το λιγότερο από 100.000 άνδρες παρέμενε σταθμευμένη στο Καλίνινγκραντ (αν και υπάρχουν ορισμένες εκτιμήσεις που ανεβάζουν τον αριθμό τους στις 300.000). Εκείνη την περίοδο, ο πληθυσμός της πόλης δεν ήταν σταθερός και συνεχώς μεταβαλλόταν. Πολλοί στρατιωτικοί διοικητές και οι οικογένειές τους αναφέρονταν στην Περιφέρεια Καλίνινγκραντ ως «η Δύση». Η Σοβιετική Ένωση, επίσης, είχε αποθηκευμένα στην περιοχή πυρηνικά όπλα τα οποία θα έθετε σε χρήση στην περίπτωση που ξέσπαγε κάποιος πόλεμος.

Πολωνοί στο Καλίνινγκραντ 
Στη διάρκεια των δεκαετιών του 1940 και του 1950, οι Σοβιετικοί μετεγκατέστησαν Πολωνούς από τη Λευκορωσία, τα Βαλτικά Κράτη, την Ουκρανία, καθώς και τη Ρωσία στο Καλίνινγκραντ. Σύμφωνα με τον Βάτσλαβ Ποντμπερέσκι, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την ανάληψη του ελέγχου στην περιοχή από τους Σοβιετικούς, η ανάπτυξη της πολωνικής μειονότητας στην περιοχή έπαυσε πρόωρα. Η παλαιότερη εκκλησία στο Κένιγκσμπεργκ ήταν η πολωνική εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η οποία ανεγέρθηκε μαζί με την ταυτόχρονη ίδρυση της πόλης το 1255 στην ιστορική συνοικία του Στάινταμ και κατεδαφίστηκε το 1950. Αλλαγή επήλθε με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οφειλόμενη κυρίως στη δράση ιερέων που ξεκίνησαν την επαναπολωνοποίηση των Πολωνών της Ρωσίας. Τα πρώτα βήματα σε αυτό το τομέα δράσης έγιναν από έναν Πολωνό ιερέα από το Γκρόντνο (Χρόντνα), τον Αδελφό Γιέρζι Στέκιεβιτς.

Η «Πολωνική Πολιτισμική Κοινότητα του Καλίνινγκραντ» δραστηριοποιείται ως η κυριότερη οργάνωση εντός της πολωνικής κοινότητας του Καλίνινγκραντ, μία από τις έξι συνολικά τέτοιου είδους οργανώσεις εντός της Περιφέρειας Καλίνινγκραντ. Το Wspolnota Polska εκτιμά ότι ένας αριθμός μεταξύ 15.000 και 20.000 Πολωνών κατοικούν στο σύνολο της περιφέρειας. Η «Πολωνική Πολιτισμική Κοινότητα του Καλίνινγκραντ» οργανώνει διαγωνισμούς ποίησης και είναι εκδότης της τοπικής πολωνικής εφημερίδας «Głos znad Pregoły». Το σύνολο της Περιφέρειας Καλίνινγκραντ γνωρίζει αύξηση της πολωνικής πολιτισμικής δραστηριότητας μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, εν μέρει λόγω της μετανάστευσης πολωνικών οικογενειών από το Καζακστάν, οι οποίες είχαν απελαθεί από τον Στάλιν στη διάρκεια της Σοβιετικής εισβολής στην Πολωνία το 1939.

Αθλητισμός 
Το Καλίνινγκραντ αποτελεί έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας της ΦΚ Μπάλτικα Καλίνινγκραντ, η οποία αγωνίζεται στο Πρωτάθλημα ΦΝΛ (παλαιότερα γνωστό ως Α΄ Κατηγορία Ρωσίας). Αγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα Ρωσίας το διάστημα μεταξύ 1996-1998 (3 σεζόν).

Το Καλίνινγκραντ θα φιλοξενήσει ορισμένες αναμετρήσεις που θα διεξαχθούν στα πλαίσια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2018.

Σημαντικές προσωπικότητες 
Σεργκέι Σνεγκόφ (1910–1994), συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας
Σεργκέι Μπελογκλάζοφ (γεννημένος το 1956), παλαιστής σε επίπεδο Ολυμπιακών Αγώνων
Αλεξάντερ Βολκόφ (γεννημένος το 1967), τεννίστας
Αλεξέι Λεόνοφ (γεννημένος το 1934), πρώτος άνθρωπος που βάδισε στο Διάστημα
Βίκτορ Πατσάγιεφ (1933–1971)
Γιούρι Ρομανένκο (γεννημένος το 1944)
Αλεξάντερ Βικτορένκο (γεννημένος το 1947)
Όλεγκ Γκαζμάνοφ (γεννημένος το 1951), τραγουδιστής
Λιουντμίλα Πούτινα (γεννημένη το 1958), πρώην σύζυγος του Βλαντίμιρ Πούτιν, Πρώτη Κυρία της Ρωσίας
Tvangeste, συγκρότημα συμφωνικού μπλακ μέταλ
Ντμίτρι Λαπίκοφ (γεννημένος το 1982), αρσιβαρίστας σε επίπεδο Ολυμπιακών Αγώνων

Διεθνείς σχέσεις

Ειδικός Συνοριακός Κυκλοφοριακός Νόμος 
Η Πολωνία και η Ρωσία έχουν υπογράψει μεταξύ τους συμφωνία για το κατά πόσο είναι δυνατό οι κάτοικοι του Καλίνινγκραντ και των παραμεθόριων πολωνικών πόλεων Ολστίν, Έλμπλαγκ και Γκντανσκ να λαμβάνουν ειδικές κάρτες που θα τους επιτρέπουν επαναλαμβανόμενες διελεύσεις μεταξύ των δύο χωρών, διασχίζοντας τα Πολωνικά-Ρωσικά σύνορα. Μέχρι τον Ιούλιο του 2013, η Πολωνία είχε εκδώσει 100.000 τέτοιες κάρτες.

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Καλίνινγκραντ είναι αδελφοποιημένο με τις παρακάτω πόλεις:

Συνεργαζόμενες πόλεις 
Το Καλίνινγκραντ συνεργάζεται επίσης με τις παρακάτω πόλεις:

Δείτε επίσης 
Radio Königsberg
Επτά Γέφυρες του Κένιγκσμπεργκ

Παραπομπές

Πηγές 

Vesilind, Priit J. «Kaliningrad: Coping with a German Past and a Russian Future», National Geographic, March 1997.
Berger, Stefan «A City and Its Past. Popular Histories in Kaliningrad between Regionalization and Nationalization», in: Popularizing National Past. 1800 to Present, Edited by Stefan Berger, Chirs Lorenz, and Billie Melman, Routledge 2012, pp. 288–307.
Kaliningrad Region, General Information Kommersant, Russia's daily On-line

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 

Ταξιδιωτικός οδηγός για το Καλίνινγκραντ
Αξιοθέατα/μνημεία/μουσεία στο Καλίνινγκραντ
Πύλη για την πόλη όπου μπορείτε να βρείτε χρήσιμες πληροφορίες
Το Καλίνινγκραντ στο Open Directory Project
Ιστορία της περιοχής την περίοδο μεταξύ 1815 και 1945 
Διαδραστικός χάρτης με φωτογραφίες από το Κένιγκσμπεργκ και το σύγχρονο Καλίνινγκραντ
Φωτογραφίες του Κένιγκσμπεργκ/Καλίνινγκραντ, συγκρίνοντας τοποθεσίες το 1939 και το 2005  
Πανοραμική φωτογραφία του Καλίνινγκραντ & διαδραστική ξενάγηση της πόλης
Ταξιδιωτικές πληροφορίες και φωτογραφίες από το Καλίνινγκραντ και την Περιφερειά του 
Χειμερινή εκδρομή στο Καλίνινγκραντ 
OSW Studies: A captive island. Kaliningrad between Moscow and the EU

Ευρωπαϊκές πόλεις της Ρωσίας
Όμπλαστ του Καλίνινγκραντ
Λιμένες της Βαλτικής Θάλασσας
Ανατολική Πρωσία
Καλίνινγκραντ
Μέλη της Χανσεατικής Ένωσης