Διαλεκτική

Η λέξη διαλεκτική προέρχεται από την ελληνική λέξη διαλέγομαι, που σημαίνει διεξάγω συζήτηση. Στην αρχαιότητα με τη διαλεκτική εννοούσαν την τέχνη να φτάνει κανείς στην αλήθεια μέσω της σύγκρουσης αντιθέτων απόψεων, όπως στο σύνολο σχεδόν των Πλατωνικών έργων. Ο όρος επικράτησε διεθνώς ως Dialectic. Στην Αγγλία παλαιότερα ο όρος αυτός ήταν συνώνυμος της Λογικής όπως και εφαρμοζόταν στην τυπική συλλογιστική των εκάστοτε ρητόρων.

Σύνοψη
Όμως ο όρος αυτός από την αρχαιότητα αναφέρεται ειδικότερα στη λογική αμφισβήτηση δηλαδή στην αρχική τέχνη του «διαλέγεσθαι» με ερωτήσεις και στη συνέχεια αποκρίσεις. Λέγεται ότι πρώτος που δημιούργησε και εξάσκησε την τέχνη αυτή ήταν ο Ζήνων ο Ελεάτης, και την οποία στη συνέχεια ανέπτυξε ο Πλάτων.

Στους νεότερους χρόνους εκείνος που εφάρμοσε την Διαλεκτική ήταν ο Καντ και ειδικότερα στη μελέτη των αντιφάσεων που ανακύπτουν όταν χρησιμοποιούνται αρχές της εμπειρικής γνώσης πέρα όμως από τα όρια της εμπειρίας. Αλλά και ο Χέγκελ εφάρμοσε τη Διαλεκτική στη διαδικασία όμως εκείνη με την οποία οι όποιες αντιφάσεις καταργούνται (καταλύονται) από κάποιο ανώτερο επίπεδο αλήθειας.

Η τελευταία αυτή Εγελιανή διαδικασία (όπως γενικότερα καθιερώθηκε και έγινε αποδεκτή) είναι εκείνη που κατευθύνει τελικά την ατομική σκέψη όσο και την παγκόσμια ιστορία, σύμφωνα πάντα με το σχήμα (ακολουθία): «Θέση» - «Αντίθεση» - «Σύνθεση». Με βάση αυτή ερεύνησε και επέκτεινε ο Μαρξ τον διαλεκτικό υλισμό. Και αυτή τη διαδικασία ακολουθούν σήμερα όλες οι Επιστήμες στην πρόοδο της γνώσης, κυρίως στις συνεδριακές παρουσιάσεις.

Βάση του δυτικού μεσαιωνικού πολιτισμού αποτέλεσαν οι επτά ελευθέριες τέχνες, που χωρίστηκαν στο εισαγωγικό "Trivium" και στο "Quadrivium". Στο "Trivium" ανήκουν η γραμματική, η διαλεκτική και η ρητορική. Στο "Quadrivium" η αριθμητική, η γεωμετρία, η αστρονομία και η μουσική.

Ιστορία ανάπτυξης της έννοιας 
Στην ιστορία της φιλοσοφίας διακρίνονται οι ακόλουθες ιστορικές μορφές διαλεκτικής:
 Η διαλεκτική της αρχαιότητας (με πλέον αντιπροσωπευτικό τον Ηράκλειτο και τους προσωκρατικούς).
 Η ιδεαλιστική διαλεκτική της γερμανικής κλασσικής φιλοσοφίας του XVIII — πρώτου μισού του XIX αιώνα (Καντ, Φίχτε, Σέλλινγκ, και Χέγκελ).
 Η υλιστική διαλεκτική (Κ. Μαρξ, Φ. Ένγκελς, τους σοβιετικούς φιλόσοφους Β. Ι. Λένιν, Έ.Β. Ιλιένκοφ, Β.Α. Βαζιούλιν)

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Οι βασικές αρχές της μαρξιστικής φιλοσοφίας, Αθήνα, Σύγχρονη εποχή, 2005 ISBN 960-224-986-2
 Έ.Β. Ιλιένκοφ. Διαλεκτική λογική, Αθήνα, Gutenberg, 1983
  Γραμματική, γλωσσικό μάθημα και προγράμματα σπουδών.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Η διαλεκτική στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη (Εθνικό αρχείο διδακτορικών διατριβών)
Δημήτρης Τζωρτζόπουλος: HEGEL- ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΟΥ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΑΘΗΝΑ 2019. 

Λογική
Φιλοσοφικές έννοιες
Ρητορική
Πλάτων
Διαλεκτική
Φιλοσοφική μεθοδολογία