Κατάλογος μοναρχών της Ισπανίας

Μονάρχες της Ισπανίας ονομάζονται οι βασιλείς που κυβερνούν το βασίλειο της Ισπανίας. Πριν από τους μονάρχες του Ισπανικού θρόνου, την Ιβηρική Χερσόνησο κυβερνούσαν οι μονάρχες των ανεξάρτητων χριστιανικών βασιλείων μέχρι αυτά να ενοποιηθούν στο ενιαίο βασίλειο της Ισπανίας. Τα χριστιανικά βασίλεια διοικήθηκαν για αρκετούς αιώνες από τους:  
 βασιλείς των Βησιγότθων.
 βασιλείς των Αστουριών
 βασιλείς της Ναβάρρας
 βασιλείς της Λεόν
 βασιλείς της Γαλικίας
 βασιλείς της Αραγωνίας
 βασιλείς της Καστίλης

Οι δυναστείες ενοποιήθηκαν με τον γάμο των καθολικών μοναρχών, της Ισαβέλλας της Καστίλης και του Φερδινανδου της Αραγωνίας το 1469. Παρότι τα βασίλεια παρέμειναν ακόμη ως ξεχωριστές οντότητες, σχημάτισαν προσωπική ένωση και διοικήθηκαν ως ενιαία επικράτεια. Το 1504 απεβίωσε η Ισαβέλλα και το 1516 ο Φερδινάνδος. Τα βασίλειά τους τα διαδέχτηκε η κόρη τους Ιωάννα Α΄ με τον σύζυγό της Φίλιππο Α΄. Λόγω αναφορών για ψυχική διαταραχή της Ιωάννας, τον θρόνο ανέλαβε ο γιος της Κάρολος Α΄, ο οποίος κυβέρνησε ταυτόχρονα την Αραγωνία και την Καστίλη και θεωρείται ο πρώτος βασιλιάς της Ισπανίας. 

Από το 1492, με την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Χριστόφορο Κολόμβο, το βασίλειο της Αραγωνίας-Καστίλης άρχισε να επεκτείνεται δυτικά. To 1504 ο Ισπανός πάπας Αλέξανδρος ΣΤ΄ Βοργίας έδωσε στην Ισπανία ένα τμήμα της Αμερικής δυτικά από τον 46ο μεσημβρινό, ενώ το ανατολικό τμήμα (Βραζιλία) την έδωσε στην Πορτογαλία. Ιδρύθηκε άτυπα η Ισπανική αυτοκρατορία. Αυτή περιελάμβανε την Ισπανία, τις Κάτω χώρες, τη Νάπολη-Σικελία, την Ισπανική Σαχάρα, το μεγαλύτερο μέρος της Αμερικής, τις Φιλιππίνες, κ.ά.

Η αρίθμηση είναι ενιαία, δηλ. με το όνομα Αλφόνσος Α΄ - Ε΄ αναφέρονται οι βασιλείς της Αραγωνίας, με το Αλφόνσος ΣΤ΄ - ΙΑ΄ οι βασιλείς της Καστίλης & Λεόν και οι επόμενοι της Ισπανίας. Επίσης, οι Φερδινάνδος Α΄ - Β΄ είναι βασιλείς της Λεόν (υπάρχουν επίσης οι Φερδινάνδος Α΄ - Β΄ της Αραγωνίας), οι Φερδινάνδος Γ΄ - Ε΄ είναι της Καστίλης & Λεόν και οι επόμενοι της Ισπανίας.

Οίκος της Τραστάμαρα (1479–1555) 
Υπό την Ισαβέλλα και τον Φερδινάνδο, οι βασιλικές δυναστείες της Καστίλης και της Αραγωνίας με τα αντίστοιχα βασίλεια ενοποιήθηκαν σε μια ενιαία δυναστεία. Οι ιστοριογράφοι θεωρούν τον γάμο των καθολικών μοναρχών ως την αρχή του βασιλείου της Ισπανίας, παρότι τα δύο βασίλεια διατηρούσαν τυπικά ξεχωριστούς θεσμούς μέσα στους επόμενους αιώνες. Η ολοκληρωτική αφομοίωση των δύο πολιτειών σε ένα κράτος έλαβε χώρα επίσημα στο διάστημα 1707-1716 με τα διατάγματα «Νουέβα Πλάντα» (decretos de Nueva Planta).

Οίκος των Αψβούργων (1516–1700) 
Μετά τον θάνατο της Ισαβέλλας (1504) και του Φερδινάνδου (1516), η κόρη τους Ιωάννα Α΄ κληρονομεί τα δύο Ισπανικά βασίλεια. Παρόλα αυτά, από το 1509 βρίσκεται έγκλειστη λόγω αναφορών για ψυχική διαταραχή. Ο γιός της Ιωάννας, Κάρολος Α΄ (μελλοντικός Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), ανακηρύσσεται το 1516 βασιλιάς της Καστίλης και της Αραγωνίας σε τυπική συμβασιλεία με την μητέρα του. Μετά τον θάνατό της το 1555 γίνεται μοναδικός μονάρχης των βασιλείων, τα οποία παραμένουν σε προσωπική ένωση κατά τον Φίλιππο Β΄ και τους διαδόχους του.

Οίκος των Βουρβόνων Ισπανίας (1700–1808)

Οίκος του Βοναπάρτη (1808–1813) 
Ο μοναδικός μονάρχης του Οίκου του Βοναπάρτη στην Ισπανία, Ιωσήφ Α΄ Βοναπάρτης, είχε επιβληθεί από τον αδελφό του, Ναπολέοντα Α΄ Βοναπάρτη της Γαλλίας, μετά την απομάκρυνση του Καρόλου Δ΄ και του Φερδινάνδου Ζ΄. Η αντιπολιτευτική κυβέρνηση που σχηματίστηκε στο Κάδιθ το 1808 συνέχισε να αναγνωρίζει τον φυλακισμένο Φερδινάνδο Ζ΄ ως βασιλιά μέχρι την αποκατάστασή του στον θρόνο το 1813.

Οίκος των Βουρβόνων Ισπανίας (1813–1868)

Οίκος της Σαβοΐας (1870–1873) 
Μετά την Ισπανική Ένδοξη Επανάσταση του 1868 και την καθαίρεση της Ισαβέλλας Β΄ από τον θρόνο, ο στρατάρχης Φρανθίσκο Σερράνο Ντομίνγκεθ διετέλεσε επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης (1868-70). Βασιλιάς της Ισπανίας εκλέχτηκε το 1870 ο Αμεδαίος Α΄ από τον Οίκο της Σαβοΐας.

Α' Ισπανική Δημοκρατία (1873–1874) 
Η Ισπανική Δημοκρατία (República Española), ιστοριογραφικά γνωστή ως Πρώτη Ισπανική Δημοκρατία, ήταν το σύντομο πολιτικό καθεστώς που υπήρξε στην Ισπανία από τις 11 Φεβρουαρίου του 1873 έως τις 29 Δεκεμβρίου του 1874. Η Δημοκρατία ιδρύθηκε μετά την παραίτηση του βασιλιά Αμεδαίου στις 10 Φεβρουαρίου 1873, ενώ τον Δεκέμβριο του 1874 ο στρατηγός Αρσένιο Μαρτίνεθ Κάμπος οργάνωσε πραξικόπημα, με το οποίο οι Βουρβόνοι επανήλθαν στον θρόνο.

Οίκος των Βουρβόνων Ισπανίας  (1874–1931) 
Το 1874 ανήλθε στον θρόνο ο μεγαλύτερος γιός της Ισαβέλλας Β΄, Αλφόνσος ΙΒ΄.

Β' Ισπανική Δημοκρατία & Δικτατορία του Φράνκο (1931-1975) 
Η Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία (Segunda República) είναι το πολιτικό καθεστώς της αβασίλευτης δημοκρατίας που επικράτησε στην Ισπανία από το 1931 έως το 1939.

Η Δικτατορία του Φράνκο είναι το δικτατορικό καθεστώς που επιβλήθηκε από τον στρατηγό Φρανθίσκο Φράνκο μετά τον Ισπανικό Εμφύλιο (1936-39) και επικράτησε από το 1939 έως το 1975. Το 1947 ο Φράνκο προκήρυξε την αποκατάσταση της μοναρχίας, αλλά δεν επέτρεψε στον διεκδικητή του στέμματος Χουάν, Κόμη της Βαρκελώνης να αναλάβει τον θρόνο. Το 1969, ο γιός του Χουάν, Κόμη της Βαρκελώνης, πρίγκιπας Χουάν Κάρλος, ανακηρύχθηκε διάδοχος του πατέρα του και μετά τον θάνατο του Φράνκο το 1975 έγινε βασιλιάς της Ισπανίας.

Οίκος των Βουρβόνων Ισπανίας (1975-παρόν) 
Το 2014 ο Χουάν Κάρλος παραιτήθηκε από τον θρόνο προς χάρη του γιού του, Φιλίππου ΣΤ΄, ο οποίος έγινε βασιλιάς της Ισπανίας στις 19 Ιουνίου 2014 με την κόρη του Πριγκίπισσα Ελεονώρα των Αστουριών να είναι πρώτη στη σειρά διαδοχής.

Υποσημειώσεις 

 
Κατάλογοι που αφορούν την Ισπανία
Ισπανιας