Παλαιοξάρι Φωκίδας

Το Παλαιοξάρι είναι ορεινό χωριό στη Δωρίδα του Νομού Φωκίδας, σε υψόμετρο 660 μέτρα.

Γεωγραφία - Ονομασία 
Το Παλαιοξάρι βρίσκεται Α. από το Τείχιο στη βόρεια πλαγιά της οροσειράς Τρίκορφο, πάνω στην επαρχιακή οδό Ανάθεμας - Τειχίου, σε απόσταση 29 χλμ. ΒΑ. από τη Ναύπακτο και 54 χλμ. Δ. του Λιδωρικίου. Μέχρι το 1959 λεγόταν Κάτω Παλαιοξάρι. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας και του Αλή πασά αναφέρεται και ως «Παλιοκουστούριο». Το 1806, αναφέρεται από τον Άγγλο αξιωματικό Martin W. Leak  η θέση «Χάνι Παλαιοξάρι», ανάμεσα στους σημερινούς οικισμούς Παλαιοξάρι (Κάτω Παλαιοξάρι) και Ποτιδάνεια (Άνω Παλαιοξάρι), ως ένας οικισμός, ενώ ο Γάλλος περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ, γύρω στα 1815, αναφέρεται ξεχωριστά στους δύο οικισμούς.

Η λέξη Παλαιοξάρι προέρχεται από τη σύνθεση της ελληνικής «παλαιός» και της τουρκικής «hisar» που σημαίνει κάστρο (Παλαιο-χισάρ = παλαιο-χσάρ = Παλαιοξάρι), δηλαδή Παλαιόκαστρο. Στην περιοχή του Προφήτη Ηλία, δύο μίλια βόρεια του χωριού κοντά στην αριστερή όχθη του Μόρνου, έχουν βρεθεί κάποιοι κιστοειδείς τάφοι. Αξιοθέατο του χωριού είναι ο ενοριακός ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου με τα δύο καμπαναριά του. Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την κτηνοτροφία.

Προσωπικότητες 
 Καρακατσάνης Γεώργιος: πεσών ανθυπομοίραρχος χωροφυλακής στη Μάχη της Κρήτης
 Σταθόπουλος Δημήτριος: εφέτης, υποψήφιος ευρωβουλευτής ΚΚΕ

Διοικητικά 
Αναφέρεται επίσημα, μετά την απελευθέρωση, ως Κάτω Παλαιοξάρι το 1912 στο ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912 να αποσπάται από το δήμο Ποτιδανείας και να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Μετονομάστηκε το 1959 με το ΦΕΚ 48Α - 14/03/1959. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 219 κατοίκους και με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης από το 2011 αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Παλαιοξαρίου της Δημοτικής Ενότητας Ευπαλίου του Δήμου Δωρίδος.

Απογραφές πληθυσμού

Παραπομπές

Χωριά του νομού Φωκίδας
Δήμος Δωρίδος