Γεώργιος Μέγας

Ο Γεώργιος Μέγας (Μεσημβρία, 13 Αυγούστου 1893 - Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 1976) ήταν Έλληνας λαογράφος και καθηγητής Πανεπιστημίου.

Βιογραφία
Ο Γεώργιος Α. Μέγας, γιος του συγγραφέα και εκπαιδευτικού Αναστασίου Μέγα, γεννήθηκε στη Μεσημβρία της Ανατολικής Ρωμυλίας στις 13 Αυγούστου του 1893 και πέθανε στην Αθήνα στις 22 Οκτωβρίου το 1976 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του στη Σιάτιστα απ΄ όπου καταγόταν ο δάσκαλος πατέρας του, ήλθε στην Αθήνα όπου σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με υποτροφία του εκ Κρήτης Α. Παπαδάκη.Το 1913 έλαβε το πτυχίο του με άριστα. Στην αρχή, το 1914, διορίστηκε τριτοβάθμιος ελληνοδιδάσκαλος στη Σιάτιστα απ΄ όπου και προήχθη σε Σχολάρχη υπηρετώντας στο Μενίδι, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη ως το 1920. Με πρόταση δε του λαογράφου Δ. Πολίτη αποσπάσθηκε στο Λαογραφικό Αρχείο. Το 1925 αναγορεύθηκε Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με θέμα της διατριβής του «Βιβλίον ωμοπλατοσκοπίας εκ κώδικος της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αθηνών». Τον επόμενο χρόνο συνέχισε σπουδές στη Γερμανία, (Λειψία-Βερολίνο), στην Κλασική Φιλολογία και τη Λαογραφία. Επανερχόμενος το 1930 ανέλαβε καθηγητής γυμνασίων Αθηνών και από το 1936 μέχρι το 1955 Διευθυντής του Λαογραφικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1947 εκλέχτηκε καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το 1952 τακτικός καθηγητής και το 1969 τακτικό μέλος στην Ακαδημία Αθηνών. Το 1960 ανέλαβε πρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας και συγκέντρωσε και εξέδωσε πολλά παραμύθια του ελληνικού λαού, φανταστικές αφηγήσεις της λαϊκής λογοτεχνίας, προϊόντα δημώδους λογοτεχνίας, τα οποία αντικατοπτρίζουν τον λαϊκό βίο, τα ήθη και τα έθιμα, τις προκαταλήψεις, τις δεισιδαιμονίες και τις αξίες της ζωής.  Ήταν ο πρώτος  που παρουσίασε λαϊκές αφηγήσεις ταξινομημένες όχι με άξονα τοπικό ή γεωγραφικό, χρονολογικό ή θεαματικό, αλλά σύμφωνα με το διεθνές σύστημα "Aarne-Thompson".  Για να διευκολύνει μάλιστα τον μελλοντικό ερευνητή, στο τέλος του βιβλίου παρουσιάζει πάντα και τον τύπο στον οποίο ανήκει κάθε παραμύθι (μύθος ζώων, παραμύθι ή ευτράπελη διήγηση) την προέλευσή του και τις παραλλαγές του. Συνέταξε επίσης αρκετά αναγνωστικά για το δημοτικό σχολείο.

Ο Γεώργιος Α. Μέγας, ήταν ο πρώτος λαογράφος που εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.  Με εισήγησή του ιδρύθηκε η Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου. Υπήρξε επίσης μέλος πολλών Λαογραφικών Εταιρειών του εξωτερικού και του απονεμήθηκαν πολλά βραβεία για το έργο του.

Αποτίμηση του έργου του
Αντικείμενο της Λαογραφίας θεωρεί την εθνική παράδοση, και ακολουθώντας τις γερμανικές θεωρίες του 19ου αιώνα, «τη γνώση της ψυχικής ιδιοσυγκρασίας του λαού» Έτσι επέμεινε στη συνέχεια κάτι που τον οδήγησε στο να συμπεράνει τις επιβιώσεις στοιχείων της αρχαίας ελληνικής λατρείας σε λαϊκά έθιμα (π.χ. λατρεία Ασκληπιού). Για αυτό εντάσσεται στους συνεχιστές της παραδοσιακής Λαογραφίας (Νικόλαος Πολίτης και Στίλπων Κυριακίδης). Επίσης δεν του λείπει και μια κοινωνική ή κοινωνιολογική  θεώρηση κάτι που «τον τοποθετεί στην πρωτοπορία των σύγχρονων λαογράφων» Μελετά τη λαϊκή αρχιτεκτονική και τη σχέση της με το περιβάλλον. Έδωσε νέα πνοή στην ιδρυμένη από το 1914 και ενταγμένη από το 1927 στο Λαογραφικό Αρχείο, Εθνική Μουσική Συλλογή, όταν με δικές του ενέργειες αποσπάστηκαν εκεί οι μουσικοί Σπύρος Περιστέρης και Σπύρος Σκιαδαρέσης και αγοράστηκαν για πρώτη φορά φωνοληπτικές μηχανές. Η Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος αναφέρει πως ο Μέγας ακολούθησε την ιστορική-γεωγραφική μέθοδο η οποία σχετίζεται με τις ποικίλες μορφές λαϊκής λογοτεχνίας και παραμυθιών ενώ του καταλογίζει εθνοκεντρική νοοτροπία στην εργασία του για το Τραγούδι του Γιοφυριού της Άρτας επειδή επιχείρησε να «δείξει την ανωτερότητα του ελληνικού πολιτισμού στον βαλκανικό χώρο».

Έργα

Παραμύθια, α΄ έκδοση 1927 (το βιβλίο περιλαμβάνει λαϊκές διηγήσεις)
Η Θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοση, 1943
Ζητήματα Ελληνικής Λαογραφίας, 1945
Ανατολική Ρουμελία, 1945
Θεσσαλικαί οικήσεις, 1946
Έχουν οι Βούλγαροι εθνικο έπος;, 1946
Η Ελληνική οικία, ιστορική εξέλιξη στη Βαλκανική, 1949
Η λαϊκή κατοικία της Δωδεκαννήσου, 1949
The Greek house, 1951
Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας, α΄ έκδοση, 1956
Amor und Psyche in der Griechichen Volksuberlieferung, Ακαδημία Αθηνών, 1971
Γεωργίου Χούμνου: Η κοσμογέννησις. Ανέκδοτον στιχούργημα του ΙΕ΄ αιώνος, κριτική έκδοση, Ακαδημία Αθηνών, 1975
Το τραγούδι του γεφυριού της Άρτας [1971] Λαογραφία, τόμος ΚΖ΄, σελ 28-211, Αθήνα.

Παραπομπές

Πηγές
Γεώργιος Θανόπουλος, «Γεώργιος Μέγας. Πρώτος καθηγητής λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σύντομη αναφορά στο έργο του», Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Αθηνών, τομ. ΜΓ΄ (2011-2012), σελ. 210-217
Ανώνυμος, «Μέγας Γεώργιος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό,Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τομ. 6 (1987) Εκδοτική Αθηνών, σελ. 109
Μιχαήλ Μερακλής, «Γεώργιος Μέγας», Λαογραφία-Δελτίον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας, τομ. ΛΑ΄ (1976-1978), σελ. 3-14

Έλληνες πανεπιστημιακοί
Μέλη της Ακαδημίας Αθηνών
Έλληνες λαογράφοι
Απόφοιτοι Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Αποδέκτες του Βραβείου Χέρντερ