Ζοζέ Ράμος Όρτα

Ο Ζοζέ Ράμος Όρτα (José Manuel Ramos-Horta, 1949-) είναι πολιτικός από το Ανατολικό Τιμόρ, σημερινός πρόεδρος από τον Μάιο του 2022. Διατέλεσε ξανά πρόεδρος από το 2007 έως το 2012. Ήταν ιδρυτής και μέλος του αριστερού κόμματος Fretilin. Βραβεύτηκε με βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1996. Ως ακτιβιστής αγωνίστηκε για τα δικαιώματα και την ανεξαρτησία του Ανατολικού Τιμόρ.

Βιογραφία

Σπουδές και πολιτική ανέλιξη 
Γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1949. Σπούδασε νομικά (Διεθνές Δίκαιο) στη Χάγη και στο Οχάιο και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Στρασβούργο και στη Νέα Υόρκη. 

Τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, μαζί με τον επίσκοπο Κάρλος Μπέλο το 1996.

Έγινε ο πρώτος υπουργός Εξωτερικών του Ανατολικού Τιμόρ από την ανεξαρτησία της χώρας, το 2002, μέχρι και την παραίτησή του, στις 25 Ιουνίου 2006, εν μέσω πολιτικής αναταραχής. Στις 8 Ιουλίου 2006 διορίστηκε πρωθυπουργός. Εξελέγη πρόεδρος της χώρας, με 69% στο δεύτερο γύρο, στις 9 Μαΐου 2007. Ορκίστηκε πρόεδρος στις 20 Μαΐου 2007.

Δολοφονική απόπειρα 
Στις 11 Φεβρουαρίου του 2008 εκδηλώθηκε αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του προέδρου στο Προεδρικό Μέγαρο, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στο στήθος και στην κοιλιακή χώρα. Λίγο αργότερα απέτυχε απόπειρα δολοφονίας και του πρωθυπουργού, ο οποίος δεν έπαθε το παραμικρό. Προσωρινός πρόεδρος ανέλαβε ο Βισέντε ντα Σίλβα Γκουτέρες, αντιπρόεδρος της χώρας και στις 13 Φεβρουαρίου τον διαδέχθηκε ο Φερνάντο ντε Αραούζο. Η χώρα κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, επιβλήθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας για 48 ώρες και οι αρχές έκαναν λόγο για "αποτυχημένο πραξικόπημα". Παράλληλα, οι διεθνείς αντιδράσεις στις επιθέσεις ήταν η έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως και η ενίσχυση των στρατιωτικών δυνάμεων της Αυστραλίας στο Τιμόρ.

Ο Ράμος Όρτα άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να εγκαταλείψει την πολιτική, σε δηλώσεις του, τον Απρίλιο του 2008. Στις 17 Απριλίου του 2008 επέστρεψε στη χώρα του, υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας.

Μετά την προεδρία 
Μετά το πραξικόπημα στη Γουινέα-Μπισσάου το 2012 προσφέρθηκε να μεσολαβήσει ώστε να τερματιστεί η διένεξη. Στις 31 Ιανουαρίου 2013 ορίστηκε από τα Ηνωμένα Έθνη ως ειδικός απεσταλμένος στη χώρα.

Δεύτερη προεδρία 
Ο Ράμος-Όρτα επανήλθε ως υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές μετά τη δήλωση ότι ο πρόεδρος Φρανσίσκο Γκουτέρες είχε παραβιάσει το σύνταγμα. Δήλωσε ότι εάν θα κέρδιζε τις προεδρικές εκλογές, θα διέλυε το κοινοβούλιο και θα προκήρυττε νέες εκλογές.  Η εκστρατεία του υποστηρίχθηκε από τον Ζανάνα Γκουσμάο. Ο Ράμος Όρτα κέρδισε τις προεδρικές εκλογές στον 2ο γύρο, με ποσοστό 62,10% έναντι 37,90% για τον απερχόμενο πρόεδρο Φρανσίσκο Γκουτέρες. 

Ορκίστηκε πρόεδρος (η παράδοση της προεδρίας έγινε ειρηνικά) στις 20 Μαΐου 2022, την 20ή επέτειο ανεξαρτησίας του Ανατολικού Τιμόρ.

Οικογένεια 
Είναι διαζευγμένος (από την υπουργό Άννα Πεσόα Πίντου) με έναν γιο, γεννημένο στη Μοζαμβίκη.

Παραπομπές 

Βραβευμένοι με Νόμπελ Ειρήνης
Πρωθυπουργοί του Ανατολικού Τιμόρ
Ακτιβιστές
Πρόεδροι του Ανατολικού Τιμόρ
Ηγέτες εν ενεργεία