Κύριλλος Α΄ Ιεροσολύμων

Ο Κύριλλος Α΄ Ιεροσολύμων (313 - 386) ήταν χριστιανός επίσκοπος στην Ιερουσαλήμ και, σύμφωνα με την Ορθόδοξη και την Καθολική Εκκλησία, Πατέρας της Εκκλησίας με σημαντικό συγγραφικό έργο. Σύμφωνα με τον Κατάλογο Πατριαρχών Ιεροσολύμων κατατάσσεται 41ος στη σειρά διαδοχής του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ύστερα από τον Μάξιμο Γ΄ και πριν από τον Ιωάννη Β΄. Ο Κύριλλος, τυπικά ήταν ομοιουσιανός έχοντας, όμως, ορθόδοξη θεολογία.

Η ζωή του 
Ο Κύριλλος γεννήθηκε, κατά πάσα πιθανότητα, στην Ιερουσαλήμ. Κατά τη διάρκεια της διαμάχης μεταξύ Ορθοδόξων και Αρειανών, καθώς τυπικά άνηκε στη μερίδα των Ομοιουσιανών, κράτησε ουδέτερη και μετριοπαθή στάση. Γι' αυτόν τον λόγο και έγινε αποδεκτός από τον αρειανό επίσκοπο Ακάκιο Καισαρείας, ο οποίος τον χειροτόνησε επίσκοπο Ιεροσολύμων το 348. Η φιλική σχέση, όμως, μεταξύ των δύο ανδρών δεν κράτησε πολύ, αφού ο Κύριλλος πολύ γρήγορα τάχθηκε με τους υποστηρικτές της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας. Μια αρειανική σύνοδος που συστάθηκε το 357, τον καθαίρεσε και τον εξόρισε στην αρχή στην Αντιόχεια και στη συνέχεια στην Ταρσό. Η σύνοδος της Σελεύκειας, το 358, τον αποκατέστησε. Το 360 καθαιρέθηκε και εξορίστηκε για δεύτερη φορά, από μια σύνοδο που έγινε στην Κωνσταντινούπολη. Επέστρεψε στην έδρα του το 362, για να καθαιρεθεί και να εξοριστεί για τρίτη φορά από τον αρειανό αυτοκράτορα Ουάλη το 367. Η εξορία αυτή κράτησε 11 χρόνια, μέχρι το 378. Το 381 πήρε μέρος στη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης.

Η Εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο και τιμά τη μνήμη του στις 18 Μαρτίου.

Έργα 
 Το σημαντικότερο από τα έργα του είναι οι  του. Είναι 24 λόγοι οι οποίοι εκφωνήθηκαν στον ναό της Αναστάσεως το 348 ή το 350. Οι ομιλίες αυτές εκθέτουν την πίστη της Εκκλησίας με απλό και κατανοητό τρόπο και απευθύνονταν στους κατηχούμενους.
 Η  αναφέρεται στο φωτεινό σημείο του Σταυρού που παρουσιάστηκε στην Ιερουσαλήμ κατά τη γιορτή της Πεντηκοστής του 351.
 Ομιλία 
 Σώζονται ακόμη μικρά αποσπάσματα από άλλες 4  του.

Τα έργα του περιέχονται στην Patrologia Graeca του Migne, τόμος 33, στήλες 331-1180.

Έργα του Κυρίλλου Ιεροσολύμων σε νεοελληνική απόδοση 
Κυρίλλου Ιεροσολύμων, Έργα, τομ.1, 2, εισαγωγή , μετάφραση, σχόλια, Παναγιώτη Παπαευαγγέλου, εκδ. Ελευθέριου Μερετάκη-Το Βυζάντιον, Θεσσ/ίκη, 1994

Υποσημειώσεις

Κύριλλος Α
Εκκλησιαστικοί Πατέρες
Εκκλησιαστικοί συγγραφείς
Κυριλλος Α
Βυζαντινοί του 4ου αιώνα
Επίσκοποι του 4ου αιώνα
Συγγραφείς του 4ου αιώνα