Αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ

Τα αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ είναι ειδικά κέρματα που εκδίδονται από τα κράτη μέλη της ευρωζώνης με την ευκαιρία κάποιας ιστορικής επετείου ή για τον εορτασμό ή προς τιμή κάποιου σύγχρονου γεγονότος. Έχουν νόμιμη ισχύ και χρησιμοποιούνται κανονικά στις συναλλαγές, όπως τα συνηθισμένα κέρματα ευρώ. Δεν πρέπει να συγχέονται με τα συλλεκτικά κέρματα μεγαλύτερης αξίας από χρυσό ή ασήμι που εκδίδονται για συλλεκτικούς σκοπούς και δεν χρησιμοποιούνται στις καθημερινές συναλλαγές.

Το κάθε κράτος μέλος της ευρωζώνης είχε μέχρι το 2012 το δικαίωμα να εκδίδει maximum ένα αναμνηστικό κέρμα κάθε χρόνο. Από το 2012 κάθε χώρα μπορεί να εκδίδει δύο αναμνηστικά κέρματα. Τα κέρματα αυτά έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και ιδιότητες, καθώς και την ίδια κοινή όψη, με ένα κανονικό κέρμα των 2 ευρώ. Η άλλη όψη, που αντικαθιστά την εθνική όψη του συνηθισμένου κέρματος, έχει το σχέδιο επιλογής της χώρας με θέμα το γεγονός ή το πρόσωπο που τιμάται. Τα αναμνηστικά κέρματα απαντούν μόνο στην ονομαστική αξία των 2 ευρώ και έχουν ισχύ νόμιμου χρήματος σε όλη τη ζώνη του ευρώ, δηλαδή μπορούν να χρησιμοποιούνται –και πρέπει να γίνονται αποδεκτά– όπως οποιοδήποτε άλλο κέρμα ευρώ.

Εκτός των εθνικών εκδόσεων προβλέπεται και η δυνατότητα κοινής έκδοσης από όλες τις χώρες με το ίδιο θέμα και σχέδιο (με μικρές μόνο παραλλαγές για να προσδιορίζεται η χώρα έκδοσης). Η κοινή έκδοση δεν συνυπολογιζόταν στον περιορισμό του ενός κέρματος ανά έτος πριν το 2012 και δεν συνυπολογίζεται στον περιορισμό των δύο κερμάτων ανά έτος από το 2012 και μετά. Κοινή έκδοση έγινε το 2007 (από τα 13 τότε κράτη μέλη της ευρωζώνης) με θέμα την 50ή επέτειο της Συνθήκης της Ρώμης, το 2009 (από τα 16 τότε κράτη μέλη της ευρωζώνης) για την επέτειο των δέκα χρόνων του ευρώ (ως νομισματικής μονάδας), το 2012 (από τα 17 τότε κράτη μέλη της ευρωζώνης) για να εορταστούν τα δέκα έτη κυκλοφορίας του ευρώ και το 2015 για την 30ή επέτειο καθιέρωσης της ευρωπαϊκής σημαίας (19 χώρες).

Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για τα τραπεζογραμμάτια, υπεύθυνες για την έκδοση των κερμάτων ευρώ είναι οι εθνικές αρχές και όχι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Εάν μια χώρα της ζώνης του ευρώ σκοπεύει να εκδώσει αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ, πρέπει να ενημερώσει εκ των προτέρων την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά όχι την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Επιτροπή ελέγχει ότι το νέο σχέδιο συμβαδίζει με τις κατευθυντήριες γραμμές και, στη συνέχεια, δημοσιεύει τις σχετικές πληροφορίες στο δικτυακό της τόπο.

Η Επιτροπή είναι η έγκυρη πηγή στην οποία στηρίζεται η ΕΚΤ όταν ενημερώνει το δικό της δικτυακό τόπο. Αμέσως μόλις η Επιτροπή ανακοινώσει ένα νέο αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ, η ΕΚΤ ενημερώνει αντιστοίχως το δικτυακό της τόπο.

Το πρώτο εθνικό αναμνηστικό κέρμα εκδόθηκε το 2004 και μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2023) έχουν εκδοθεί συνολικά 481 ως εξής: 6 το 2004, 8 το 2005, 7 το 2006, 20 το 2007 (συμπεριλαμβανομένων των 13 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), 10 το 2008, 25 το 2009 (συμπεριλαμβανομένων των 16 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), 12 το 2010 και 16 το 2011. Το 2012 έχουν εκδοθεί 30 κέρματα (συμπεριλαμβανομένων των 17 νομισμάτων της κοινής έκδοσης) και το 2013 έχουν εκδοθεί 23 κέρματα, το 2014 έχουν εκδοθεί 27, το 2015 47 κέρματα (συμπεριλαμβανομένων 19 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), το 2016 32 κέρματα,το 2017 32 κέρματα, το 2018 36, το 2019 έχουν εκδοθεί 32 κέρματα, το 2020 έχουν εκδοθεί 34 κέρματα και το 2021 έχουν εκδοθεί 31 κέρματα. Το 2022 έχουν εκδοθεί (συμπεριλαμβανομένων 19 νομισμάτων της κοινής έκδοσης) 49 κέρματα. Για το 2023 έχουν εκδοθεί ήδη 4 κέρματα.

Το Λουξεμβούργο και η Φινλανδία είναι οι μόνες χώρες της Ευρωζώνης που έχουν εκδώσει εθνικά αναμνηστικά κέρματα κάθε χρονιά.

Δικαίωμα έκδοσης αναμνηστικών κερμάτων έχουν και ο Άγιος Μαρίνος, η Ανδόρρα, το Βατικανό και το Μονακό που δεν είναι μέλη της ευρωζώνης αλλά έχουν συνάψει ειδικές συμφωνίες. Δεν εκδίδουν όμως αναμνηστικά κέρματα κοινής έκδοσης.

Τα κέρματα αυτά εκδίδονται στην πλειονότητά τους για τον εορτασμό ιστορικών επετείων ή για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον σε σύγχρονα γεγονότα ιστορικής σημασίας. Το πρώτο αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ εκδόθηκε το 2004 από την Ελλάδα με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

Η κάθε χώρα της ζώνης του ευρώ είναι υπεύθυνη για το σχεδιασμό και την έκδοση κερμάτων. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας όσον αφορά τα αναμνηστικά, όπως και όλα τα άλλα κέρματα, είναι να εγκρίνει τη μέγιστη ποσότητα που μπορεί να εκδώσει η κάθε χώρα.

Κανόνες και περιορισμοί 
Η αφετηρία για τα αναμνηστικά κέρματα προέρχεται από μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η οποία επέτρεψε την αλλαγή της εθνικής όψης των κερμάτων ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2004 και εξής. Ωστόσο, ορισμένες συστάσεις και περιορισμοί εξακολουθούν να ισχύουν.

Δυο περιορισμοί αφορούν το σχεδιασμό. Τα αναμνηστικά κέρματα ευρώ πρέπει να διατηρούν την κοινή όψη, έτσι ώστε μόνο η εθνική εμπρόσθια όψη μπορεί να αλλάξει. Επίσης, η συνήθης εθνική εμπρόσθια όψη δεν θα πρέπει να αλλάξει το νωρίτερο πριν από το 2008. Εξαίρεση αποτελούν το Μονακό και το Βατικανό για το λόγο ότι οι αρχηγοί των κρατών τους, ο πρίγκιπας του Μονακό Ρενιέ Γ' και Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ αντίστοιχα, πέθαναν το 2005 και έτσι η εθνική εμπρόσθια όψη άλλαξε το 2006. Επίσης άλλαξε η εθνική όψη των κερμάτων της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Ισπανίας που έφεραν ομοιώματα των βασιλέων που παραιτήθηκαν υπέρ των υιών τους.

Περαιτέρω κανονισμοί περιορίζουν τη συχνότητα και τον αριθμό των εκδόσεων των αναμνηστικών κερμάτων. Κάθε κράτος μέλος εκδίδει μόνο ένα αναμνηστικό κέρμα ανά έτος, και πρέπει να εκφράζεται ως κέρμα των 2€. Ο συνολικός αριθμός των κερμάτων που τίθενται σε κυκλοφορία για κάθε έτος δεν πρέπει να ξεπεράσει το μεγαλύτερο από τα εξής δυο αριθμούς:

 0,1% του συνολικού αριθμού των κερμάτων των 2€ που έχουν τεθεί σε κυκλοφορία από όλα τα μέλη της ευρωζώνης. Το όριο αυτό μπορεί κατ' εξαίρεση να αυξηθεί σε ποσοστό μέχρι 2% εάν το κέρμα αυτό είναι αφιερωμένο σε ένα πολύ σημαντικό και αξιοσημείωτο γεγονός. Στην περίπτωση αυτή, το κράτος μέλος που εκδίδει το μεγαλύτερο αριθμό των αναμνηστικών κερμάτων πρέπει να απέχει από οποιαδήποτε έκδοση αναμνηστικών κερμάτων για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
 5% του συνολικού αριθμού των κερμάτων των 2€ που τίθενται σε κυκλοφορία από το κράτος μέλος που εκδίδει το αναμνηστικό κέρμα των 2€.

Επίσης, με μια άλλη απόφαση δόθηκαν δυο κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά το σχεδιασμό των κερμάτων. Πρώτο, το κράτος που εκδίδει ένα νόμισμα θα πρέπει με κάποιο τρόπο να αναφέρεται σαφώς στην εμπρόσθια όψη, είτε με αναφορά στο πλήρες όνομα ή με μια σαφώς προσδιοριζόμενη συντομογραφία του. Δεύτερο, ούτε το όνομα ούτε η ονομαστική αξία του κέρματος θα πρέπει να επαναλαμβάνεται στην εμπρόσθια όψη, καθώς περιλαμβάνονται ήδη στην κοινή όψη.

Οι περιορισμοί αυτοί δεν ισχύουν αναδρομικά. Αναφέρονται μόνο στα νέα σχέδια των εθνικών εμπρόσθιων όψεων των συνηθισμένων θεμάτων των κρατών που έχουν ενταχθεί πρόσφατα στην ευρωζώνη ή κρατών της ευρωζώνης που άλλαξαν το σχεδιασμό τους. Επίσης και τα αναμνηστικά κέρματα των 2€ που εκδίδονται από το 2006 και μετά, υπόκεινται σε αυτούς τους περιορισμούς. Ωστόσο, οι πέντε χώρες των οποίων τα σχέδια παραβίαζαν τον πρώτο εκσυγχρονισμό των κανόνων (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γερμανία και Ελλάδα) οφείλουν να αλλάξουν το σχεδιασμό τους στο εγγύς μέλλον, όπως έκαναν η Φινλανδία το 2007 και το Βέλγιο το 2008.

Μια άλλη απόφαση άλλαξε τους κανόνες και πάλι: 
 Τα δώδεκα αστέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης γύρω από τα σχέδια κερμάτων πρέπει να περιβάλουν όλα τα στοιχεία σχεδίασης νομίσματος, συμπεριλαμβανομένων της χρονιάς, του σήματος του Νομισματοκοπείου και του ονόματος της χώρας. Τα αστέρια πρέπει να εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως εναρμονίζονται με τη σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Αυτές οι συστάσεις επί του παρόντος δεν έχουν υιοθετεί στα ολλανδικά, ιταλικά και λουξεμβουργιανά κέρματα.)
 Ο σχεδιασμός των κερμάτων ευρώ δεν μπορεί να αλλάξει, εκτός από δυο συγκεκριμένες περιπτώσεις:
 Εάν ένα σχέδιο νομίσματος είναι κατά παράβαση των συστάσεων, μπορεί να ενημερώνεται για να ευθυγραμμιστεί μαζί τους. (Αυτό ισχύει για την Αυστρία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία και Λουξεμβούργο).
 Εάν ένα σχέδιο απεικονίζει έναν αρχηγό κράτους, μπορεί να ενημερώνεται:
Κάθε δεκαπέντε χρόνια για να ευθυγραμμιστεί με τον τρέχοντα επικεφαλής του κράτους.
 Εφόσον ο επικεφαλής του κράτους παραιτείται ή πεθάνει. Ωστόσο, οι προσωρινοί αρχηγοί κρατών δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως λόγος για την αλλαγή του σχεδιασμού. Αντ' αυτού ένα αναμνηστικό κέρμα των 2€ (πιθανώς ένα δεύτερο αναμνηστικό κέρμα των 2€) θα επιτρέπεται να εκδοθεί.
 Η παράσταση της στεφάνης των αναμνηστικών κερμάτων πρέπει να είναι η ίδια με εκείνη για τα συνηθισμένα νομίσματα.

(Οι διατάξεις αυτές ανάγκασαν το Βέλγιο να αλλάξει το σχεδιασμό της εθνικής όψης του, για να δείξει το πρωτότυπο πορτρέτο του μονάρχη του, διότι το 2008 είχε επίσης ακολουθήσει τις συστάσεις και ενημέρωσε το πορτρέτο, το οποίο ήταν ενάντια στους κανόνες. Οι διατάξεις αυτές επιπλέον απαγορεύουν την περαιτέρω έκδοση σετ κερμάτων από το Βατικανό, επιτρέποντας έκδοση μόνο αναμνηστικών κερμάτων σε τέτοιες περιπτώσεις).

Η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία ήταν τα κράτη που παραβίαζαν τις νέες κατευθυντήριες γραμμές. Η Ισπανία εκσυγχρόνισε τα κέρματα της από το 2010 και μετά. Οι Αυστρία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Σλοβενία και Σλοβακία παραβιάζουν του κανόνες σύμφωνα και με τις δύο νέες αποφάσεις. Η σύσταση θα επανεξεταστεί το 2015.

To 2012, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθόρισε νέες προδιαγραφές για τα κέρματα ευρώ και καθόρισε ως καταληκτική ημερομηνία υιοθέτησης των προδιαγραφών αυτών για τις εθνικές όψεις των κανονικών κερμάτων την 20η Ιουνίου 2062. Επίσης, το ίδιο έτος, ένας νέος κανονισμός της ΕΕ σχετικά με την έκδοση των κερμάτων ευρώ, αύξησε τον επιτρεπόμενο αριθμό των εθνικών αναμνηστικών κερμάτων των 2€ σε δύο ετησίως για κάθε χώρα.

Εκδόσεις 

Μέχρι τώρα, και οι 23 χώρες (ή κρατίδια) έχουν κυκλοφορήσει αναμνηστικά κέρματα των 2€ ανεξάρτητα (Άγιος Μαρίνος, Ανδόρρα, Αυστρία, Βατικανό, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Εσθονία, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Μονακό, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Φινλανδία). Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που έκδωσε αναμνηστικό κέρμα. Το Λουξεμβούργο, η Φινλανδία, ο Άγιος Μαρίνος και το Βατικανό, είναι οι μόνες χώρες που έχουν εκδώσει εθνικά αναμνηστικά κέρματα κάθε χρονιά. Επιπρόσθετα, οι δύο πρώτες, έχουν εκδώσει και τα 4 κοινά αναμνηστικά κέρματα των 2€ από όλα τα εν δυνάμει μέλη της ευρωζώνης τη δεδομένη χρονική περίοδο: 
ένα το 2007 με θέμα τη 50ή επέτειο της Συνθήκης της Ρώμης
ένα το 2009 για την επέτειο των 10 χρόνων της ΟΝΕ από το 1999 μέχρι το 2009 
ένα το 2012 για τα δέκα χρόνια κυκλοφορίας του ευρώ
ένα το 2015 με θέμα τα 30 χρόνια καθιέρωσης της Ευρωπαϊκής σημαίας
ένα το 2022 με θέμα τα 35 χρόνια του προγράμματος Erasmus

Τα θέματα των αναμνηστικών κερμάτων δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σειρές νομισμάτων

Σειρά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας 
Η Γερμανία άρχισε το 2006 και ολοκλήρωσε το 2022 τη σειρά αναμνηστικών νομισμάτων ευρώ 'Die 16 Bundesländer der Bundesrepublik Deutschland (Τα 16 κρατίδια της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας). Η χρονιά στην οποία κυκλοφόρησεί το νόμισμα κάθε κρατιδίου συμπίπτει με την προεδρία του στη Γερμανική Ομοσπονδιακή Βουλή μέσω του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου. Το 2019 δεν εκδόθηκε 2ευρο για κάποιο κρατίδιο, αλλά για τα 70 χρόνια του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου (Bundesrat). Τα θέματα των αναμνηστικών κερμάτων είναι:

Αρχικά, τα σχέδια για τις ακόλουθες περιπτώσεις ήταν διαφορετικά:
 Αμβούργο: St. Pauli Landungsbrücken
 Βρέμη: Δημαρχείο της Βρέμης μόνο
 Βαυαρία: Μόναχο
 Κάτω Σαξωνία: Αννόβερο Νέο Δημαρχείο, έπειτα εκκλησία St. Michael's στο Hildesheim
 Έσση: Δημαρχείο (Römer) στη Φρανκφούρτη
 Βερολίνο: Ράιχσταγκ

Ισπανική σειρά παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO 
Η Ισπανία ξεκίνησε το 2010 τη σειρά αναμνηστικών νομισμάτων ευρώ Patrimonio de la Humanidad de la UNESCO (Παγκόσμια κληρονομιά της UNESCO), με σκοπό να τιμήσει τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στην Ισπανία, η οποία θα συνεχίσει μέχρι το 2050. Η σειρά με την οποία το κέρμα για έναν ιδιαίτερο χώρο εκδίδεται συμπίπτει με τη σειρά με την οποία είχαν κηρυχθεί από την UNESCO μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Τα θέματα των αναμνηστικών νομισμάτων είναι:

Τα νομίσματα που θα κυκλοφορήσουν τα επόμενα έτη:

Σειρά συνταγματική ιστορία της Μάλτας
Η Μάλτα ξεκίνησε και ολοκλήρωσε, μια σειρά πέντε αναμνηστικών νομισμάτων €2 σχετικά με τη συνταγματική ιστορία της χώρας. Το πρώτο νόμισμα κυκλοφόρησε το 2011 και το τελευταίο το 2015.

Τα 5 κέρματα που έχουν κυκλοφορήσει είναι:

Μαλτέζικη σειρά με θέμα «Από τα παιδιά με αλληλεγγύη»

Με την ολοκλήρωση το 2015 της σειράς «Συνταγματική ιστορία της Μάλτας», η χώρα αυτή άρχισε, από το 2016 και ολοκλήρωσε το 2020, να εκδίδει κάθε χρόνο ένα αναμνηστικό δίευρο της σειράς «Από τα παιδιά με αλληλεγγύη»

Εκδόθηκαν τα εξής κέρματα.

Μαλτέζικη σειρά με θέμα «Προϊστορικές τοποθεσίες της Μάλτας»

Η Μάλτα παράλληλα με την παραπάνω σειρά άρχισε, από το 2016 και ολοκλήρωσε το 2022, την έκδοση διεύρων με τα Προϊστορικά Μνημεία της Μάλτας.

Έχουν εκδοθεί τα εξής κέρματα

Λεττονική σειρά με θέμα «Περιοχές»

Από το 2016 και μέχρι το 2018 η Λετονία εξέδωσε 4 αναμνηστικά δίευρα της σειράς «Περιοχές»

Λιθουανική σειρά με θέμα "Εθνογραφικές Περιοχές"

Από το 2019 και μέχρι το 2023 η Λιθουανία θα εκδώσει  αναμνηστικά δίευρα της σειράς «Εθνογραφικές Περιοχές»

Ήδη έχει εκδοθεί:

Το κέρμα που θα κυκλοφορήσει το επόμενο έτος είναι:

Δείτε επίσης 
 Χρυσά και ασημένια συλλεκτικά νομίσματα Ευρώ
 Κέρματα ευρώ
 Ευρωζώνη

Παραπομπές

Πηγές 
 Αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
 Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Κέρματα ευρώ
Νομισματολογία
Αναμνηστικά κέρματα ευρώ