Αριάρι

Το αριάρι  (ariary, κωδικός ISO 4217: MGA)  αποτελεί το νόμισμα της Μαδαγασκάρης και υποδιαιρείται σε  5 ιραϊμπιλάντζα. Είναι ένα από τα δύο μόνο νομίσματα (το άλλο είναι η ουγκίγια) που κυκλοφορούν στις μέρες μας και δεν υποδιαιρούνται σύμφωνα με το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης. Τα ονόματα αριάρι και ιραϊμπιλάντζα προέρχονται από το προαποικιακό νόμισμα, καθώς την ονομασία αριάρι είχε το ασημένιο δολάριο. Το Ιραϊμπιλάντζα σημαίνει κυριολεκτικά «ένα σιδερένιο βάρος» και ήταν το όνομα που είχαν τα παλιά κέρματα αξίας ενός αριάρι.

Ιστορία 
Το αριάρι εισήχθη σε χρήση το 1961. Ήταν ίσο σε αξία με 5 φράγκα Μαδαγασκάρης. Κέρματα και τραπεζογραμμάτια έκαναν την εμφάνισή τους σε ονομαστικές αξίες τόσο σε φράγκα όσο και σε αριάρι, με την υποδιαίρεση του αριάρι, το ιραϊμπιλάντζα, να έχει την αξία 5 ιραϊμπιλάντζα = 1 αριάρι και γι'  αυτό έγινε ισότιμο με το φράγκο. Το αριάρι αντικατέστησε το φράγκο ως επίσημο νόμισμα στη Μαδαγασκάρη στις 1 Ιανουαρίου του  2005. 

Τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα ήταν σε ονομαστικές αξίες τόσο των επίσημων φράγκων όσο και των ημιεπίσημων αριάρι και ιραϊμπιλάντζα από το 1961. Στις πρώτες εκδόσεις τα φράγκα είχαν πιο σημαντική ονομαστική αξία. Από το 1978, όμως, τα κέρματα μεγαλύτερης αξίας ήταν μόνο σε αριάρι. Το 1993 κυκλοφόρησε το νέο χαρτονόμισμα των 500 αριάρι-2.500 φράγκων και ακολούθησε αυτό των 5.000 αριάρι-25.000 φράγκων, με το αριάρι να έχει πιο σημαίνουσα θέση. Από τις 31 Ιουλίου του 2003 σε όλα τα τραπεζογραμμάτια η  ονομαστική αξία σε αριάρι  τυπώνεται με μεγάλους χαρακτήρες και αυτή σε φράγκα με μικρά γράμματα. Τα κέρματα με μικρότερη ονομαστική αξία εκδίδονται σε αριάρι, το κύριο σχήμα όμως παραμένει αμετάβλητο.

Κέρματα 
Το 1965 κυκλοφόρησαν κέρματα του 1 φράγκου (1 ιραϊμπιλάντζα) και των 2 φράγκων (βέντι σι κιρόμπο) και στη συνέχεια μπήκαν σε χρήση τα 5 φράγκα (1 αριάρι) το 1966 και τα 10 και 20 φράγκα (2 και 4 αριάρι) το 1970. 

Το 1978 ακολούθησε η κυκλοφορία των κερμάτων των 10 και 20 αριάρι, τα οποία δεν έφεραν την ονομαστική αξία σε φράγκα. Αυτά ακολουθήθηκαν το 1992 από τα   κέρματα των 5 και των  50 αριάρι και τα μικρότερα των 10 και 20 αριάρι. Το 2003-2004  εισήχθησαν τα κέρματα του 1  και των 2 αριάρι που δεν έφεραν την  ονομαστική αξία σε φράγκα.

Παρακάτω παρατίθενται τα κέρματα που είναι σήμερα σε κυκλοφορία. Οι έντονοι χαρακτήρες δείχνουν την κύρια ονομαστική αξία και οι πλάγιοι υποδηλώνουν την ισοδύναμη αξία που δε φαίνεται πάνω στο κέρμα.

Τραπεζογραμμάτια 
Το 1961 κυκλοφόρησαν τραπεζογραμμάτια σε ονομαστικές αξίες  των 50, 100, 500, 1000 και 5.000 φράγκων. Αυτά τα χαρτονομίσματα ήταν ανατυπώσεις κάποιων παλαιότερων από την Τράπεζα της Μαδαγασκάρης και των νησιών Κομόρες με την ονομαστική αξία σε αριάρι (10, 20, 100, 200 και 1000) να συμπεριλαμβάνεται στην ανατύπωση. Ακολούθησαν τα σταθερά τραπεζογραμμάτια στις ίδιες ονομαστικές αξίες μεταξύ του 1963 και του 1969. Η ονομαστική αξία σε αριάρι ήταν γραμμένη μόνο ολογράφως, όχι με αριθμούς.

Η Κεντρική Τράπεζα της Μαλαγασικής Δημοκρατίας ανέλαβε το έργο της έκδοσης χαρτονομισμάτων το 1974 και εκδόθηκαν νέα τραπεζογραμμάτια με ίδιες ονομαστικές αξίες όπως νωρίτερα. Η τράπεζα μετονομάστηκε σε Τράπεζα της Μαδαγασκάρης το 1983, οπότε και κυκλοφόρησε νέα σειρά χαρτονομισμάτων, μεταξύ των οποίων και αυτά των 10.000 φράγκων (2.000 αριάρι) χωρίς όμως να συμπεριληφθούν τα 50 ή τα 100 φράγκα.

Το 1993 εισήχθησαν τα χαρτονομίσματα των 500 αριάρι και των 5.000 αριάρι, τα οποία έφεραν το αριάρι σε ονομαστικές αξίες και σε αριθμούς όπως και στις ονομαστικές αξίες του φράγκου (2.500 και 25.000) με μικρά αριθμητικά στοιχεία. Το 1998 τα χαρτονομίσματα αυτά αντικαταστάθηκαν από άλλα, νέα, που έδιναν τις ονομαστικές αξίες σε φράγκα με αριθμητικά στοιχεία.

Το 2003-2004 κυκλοφόρησαν νέα τραπεζογραμμάτια σε ονομαστικές αξίες των 100, 200, 500, 1000, 2.000, 5.000 και 10.000 αριάρι. Αυτά τα χαρτονομίσματα επίσης φέρουν τις ονομαστικές αξίες σε φράγκα (500, 1000, 2.500, 5.000, 10.000, 25.000 και 50.000) με πολύ μικρά αριθμητικά στοιχεία.

Τα τραπεζογραμμάτια που είναι σήμερα σε κυκλοφορία παρατίθενται πιο κάτω.

Αριαρι
Αριαρι