Ubuntu

Το Ubuntu (IPA: ) είναι ένα ανοικτού κώδικα, ελεύθερο και δωρεάν λειτουργικό σύστημα βασισμένο στον πυρήνα Linux. Ξεκίνησε το 2004, βασισμένο στη διανομή Debian  και στο περιβάλλον εργασίας GNOME (Unity πριν την έκδοση 17.10 ).  

Στόχος του Ubuntu είναι η παροχή ενός διαρκώς ενημερωμένου, σταθερού λειτουργικού συστήματος για τον μέσο χρήστη, με ενισχυμένη έμφαση στην ευκολία χρήσης και εγκατάστασης. Το Ubuntu έχει χαρακτηριστεί ως η πιο δημοφιλής διανομή Linux για επιτραπέζιους υπολογιστές, διεκδικώντας, σύμφωνα με την Valve, περίπου το 45% (21 Μαρ. 2015) επί του συνόλου των υπολογιστών με διανομές βασισμένες στον πυρήνα Linux. Πέρα από την επίσημη διανομή, υπάρχουν πολλές παραλλαγές που βασίζονται στη διανομή Ubuntu, αλλά προσφέρουν διαφορετικά γραφικά περιβάλλοντα (π.χ. KDE, Xfce, LXDE,  και MATE) ή/και εφαρμογές. 

Το Ubuntu διανέμεται χωρίς χρέωση και μπορεί να βελτιωθεί από κάθε προγραμματιστή που θέλει να συμμετάσχει στην ομάδα ανάπτυξης. Το Ubuntu χρηματοδοτείται από την Canonical Ltd., μία ιδιωτική επιχείρηση που ιδρύθηκε από τον Νοτιοαφρικανό επιχειρηματία Μαρκ Σάτλγουορθ (Mark Shuttleworth). Αντί να πωλεί το Ubuntu καθεαυτό, η Canonical καταγράφει έσοδα από την επί πληρωμή τεχνική υποστήριξη που παρέχει για το προϊόν της. Διατηρώντας το Ubuntu ελεύθερο και ανοικτό η Canonical δέχεται και την βοήθεια τρίτων προγραμματιστών για την ανάπτυξή του. 

Το σύνθημα του Ubuntu είναι “Linux για ανθρώπους” (Linux for human beings), το οποίο περιγράφει τον πρωταρχικό σκοπό – τη δημιουργία μίας Linux διανομής περισσότερο εύκολης στη χρήση από τις υπόλοιπες.

Ονομασία 
Το όνομά του προέρχεται από την έννοια ubuntu των Ζουλού και Κόσα (Xhosa), που ερμηνεύεται ως «ανθρωπιά προς τον άλλον», καθώς και «Είμαι αυτό που είμαι λόγω αυτού που όλοι είμαστε».

Χαρακτηριστικά 
Το Ubuntu είναι μια διανομή που επικεντρώνεται στη χρηστικότητα,  στην προσιτότητα και στη διεθνοποίηση Μια από τις βασικές διαφορές του με άλλες διανομές, όπως το Debian, είναι ότι επιτρέπει την εγκατάσταση πακέτων μη ελεύθερου λογισμικού για ορισμένους ειδικούς σκοπούς, όπως για παράδειγμα οδηγούς υλικού (drivers) για ορισμένα είδη υλικού (hardware) ή codecs για την αναπαραγωγή πολυμέσων. Από την έκδοση 5.04, η κωδικοποίηση UTF-8 είναι η στάνταρ κωδικοποίηση χαρακτήρων.

Το Ubuntu διανέμεται και σε μορφή live CD, η οποία επιτρέπει στους χρήστες να δουν εάν το σύστημά τους είναι συμβατό πριν προχωρήσουν στην εγκατάσταση. Στις πρώτες εκδόσεις του Ubuntu τα cd εγκατάστασης αποστέλλονταν δωρεάν σε όποιον το ζητούσε, αλλά πλέον είναι διαθέσιμα για μεταφόρτωση μόνο μέσω τις επίσημης ιστοσελίδας.

Μέχρι την έκδοση 17.10 χρησιμοποιούσε ως προκαθορισμένο το γραφικό περιβάλλον εργασίας Unity, το οποίο αναπτύσσονταν ειδικά για τα Ubuntu από την Canonical. Τα χρώματα της διανομής είναι διάφορες αποχρώσεις του μαύρου, του πορτοκαλί, του καφέ και του μωβ.

Για εργασίες που απαιτούν δικαιώματα διαχειριστή περιλαμβάνεται η εντολή sudo.

Εγκατάσταση 
Η εφαρμογή εγκατάστασης Ubiquity επιτρέπει την εγκατάσταση του Ubuntu στο σκληρό δίσκο από ένα περιβάλλον Live DVD ή Live USB χωρίς να χρειάζεται η επανεκκίνηση του συστήματος για την εγκατάσταση.

Μέχρι την έκδοση 13.04, τα μέσα εγκατάστασης της διανομής συμπεριλάμβαναν την εφαρμογή εγκατάστσης Wubi, η οποία επέτρεπε την εγκατάσταση μέσα από περιβάλλον Microsoft Windows, κάνοντας έτσι πιο εύκολη τη μετάβαση στο Linux για τους χρήστες Windows. Πολλαπλά προβλήματα οδήγησαν στη διακοπή της επίσημης υποστήριξής του.

Εφαρμογές 
Εκτός από τα προκαθορισμένα εργαλεία συστήματος και αρκετές  εφαρμογές και παιχνίδια της διανομής GNOME, στο Ubuntu περιλαμβάνοντα οι εξής εφαρμογές:

Αποθετήρια εφαρμογών 
Τα αποθετήρια του Ubuntu προσφέρουν μια πλήρη σειρά από χιλιάδες εφαρμογές που προσφέρονται δωρεάν, αλλά δεν μπορούν όλες να χωρέσουν σε ένα DVD.

Ασφάλεια 
Το Ubuntu έχει προρυθμισμένα όλες τις θύρες επικοινωνίας κλειστές προσθέτοντας μεγαλύτερη ασφάλεια, μερικοί όμως χρήστες προτιμούν τη χρήση κάποιου τείχους προστασίας (Firewall) για να παρακολουθούν τις εισερχόμενες και εξερχόμενες συνδέσεις.

Απαιτήσεις Συστήματος 
Η τελευταία έκδοση του Ubuntu υποστηρίζει επίσημα την αρχιτεκτονική AMD64 στην έκδοση Desktop  και αρχιτεκτονικές AMD64, ARM64, RISC-V, PowerPC και s390x (IBM Z, Linux One)  στην έκδοση Server. Η υποστήριξη της αρχιτεκτονικής Intel x86 σταμάτησε με την έκδοση 18.04.

Έκδοση Desktop 
Για την έκδοση Desktop, με γραφικό περιβάλλον εργασίας GNOME, οι ελάχιστες απαιτήσεις συστήματος είναι:

 2 GHz διπύρηνος επεξεργαστής (x64)
 4 GB μνήμης RAM
 25 GB χώρου στο δίσκο
 DVD ή USB για εγκατάσταση
 Πρόσβαση στο Διαδίκτυο (συνιστάται)

Έκδοση Server 
Για την έκδοση Server χωρίς γραφικό περιβάλλον εργασίας, οι συνιστώμενες απαιτήσεις συστήματος είναι:

 1 GHz επεξεργαστής (x64/arm/ppc/s390x)
1 GB μνήμης RAM
Τουλάχιστον 2.5 GB χώρου στο δίσκο

Netbook Edition (προ-11.04) 
Η έκδοση ήταν σχεδιασμένη ειδικά για Netbook, με σκοπό μεταξύ άλλων να αποδίδει καλύτερα στις μικρές οθόνες. Από την έκδοση 11.04 (Natty Narwhal) η έκδοση Netbook Edition έχει συγχωνευθεί με την έκδοση Desktop Edition. Όσο κυκλοφορούσε η έκδοση για Netbook οι απατήσεις ήταν οι εξής:
 Επεξεργαστής Intel Atom στα 1.6 GHz 
 512 μνήμη RAM
 4 GB χώρο στο σκληρό δίσκο
 Κάρτα γραφικών με δυνατότατα απεικόνισης 800x600 και 3D

Ιστορικό εκδόσεων

Χρονολόγιο

Διανομές Linux βασισμένες στο Ubuntu 
Το Ubuntu αποτελεί τη βάση για πολλές διανομές Linux. Οι περισσότερες από αυτές αναπτύσσονται από ανεξάρτητες ομάδες, που δεν συντονίζουν την δράση τους με την Canonical. Ο αριθμός τους είναι πολύ μεγάλος και ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγονται επιτυχημένες διανομές όπως οι Linux Mint, gNewSense, Fluxbuntu, Linux Lite, Zorin OS, KDE Neon και Elementary OS.

Επίσης υπάρχουν διανομές που έχουν επισήμως αναγνωριστεί από την Canonical σαν παραλλαγές του Ubuntu. Η ανάπτυξη των διανομών αυτών γίνεται σε συντονισμό με την ανάπτυξη του Ubuntu, αν και τις περισσότερες φορές από ανεξάρτητες ομάδες.

Επίσημες παραλλαγές 
Ως επίσημες παραλλαγές του Ubuntu θεωρούνται οι εξής:

Kubuntu
Το Kubuntu είναι μια διανομή που χρησιμοποιεί το γραφικό περιβάλλον εργασίας του KDE στη θέση του GNOME. Επίσης αξιοποιεί πολλές από τις εφαρμογές του KDE.

Lubuntu
Το Lubuntu είναι μια διανομή που χρησιμοποιεί το ελαφρύ γραφικό περιβάλλον εργασίας LXQt στη θέση του GNOME. Δίδεται έμφαση στις όσο το δυνατόν μικρότερες απαιτήσεις σε υπολογιστικούς πόρους. Έχει εν πολλοίς παρόμοια στόχευση με το Xubuntu.

Ubuntu Budgie
Το Ubuntu Budgie είναι μια διανομή που βασίζεται στο γραφικό περιβάλλον εργασίας Budgie, το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά για τη διανομή Solus.

Ubuntu Kylin
Το Ubuntu Kylin είναι μια διανομή ειδικά προσαρμοσμένη για χρήστες από την Κίνα. Βασίζεται σε πρωτότυπο περιβάλλον εργασίας ονόματι UKUI.

Ubuntu MATE
Το Ubuntu MATE είναι μια διανομή που χρησιμοποιεί το ελαφρύ γραφικό περιβάλλον εργασίας MATE (fork του περιβάλλοντος GNOME 2).

Ubuntu Studio
Το Ubuntu Studio είναι μια παραλλαγή του Ubuntu στην οποία δίδεται έμφαση στην αναπαραγωγή και τη δημιουργία πολυμέσων (αρχεία ήχου, εικόνας, βίντεο και άλλα).

Xubuntu
Το Xubuntu χρησιμοποιεί το ελαφρύ γραφικό περιβάλλον εργασίας XFCE αντί για το GNOME. Όπως και στο Lubuntu, κύριο μέλημα είναι οι όσο το δυνατόν μικρότερες απαιτήσεις σε υπολογιστικούς πόρους και ειδικά όσον αφορά στην κύρια μνήμη (RAM).

Ubuntu Unity
Το Ubuntu Unity είναι μια παραλλαγή του Ubuntu που χρησιμοποιεί το Unity, το Γραφικό Περιβάλλον που χρησιμοποιούσε παλαιότερα το Ubuntu μέχρι την έκδοση 17.04

Παλαιότερες διανομές 

Edubuntu
Εκδοχή του Ubuntu προσανατολισμένη στην εκπαίδευση. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σχολεία και κοινότητες και περιέχει ελεύθερο εκπαιδευτικό λογισμικό και αναπτύσσεται από ομάδα εθελοντών σε συνεργασία με δασκάλους, φοιτητές και ειδικούς από όλο τον κόσμο. Χρησιμοποιεί το περιβάλλον εργασίας GNOME. Παλαιότερα ήταν γνωστό σαν Ubuntu Education Edition. Η τελευταία έκδοση της διανομής ήταν η 14.04 το 2015, η υποστήριξη της οποίας έληξε τον Απρίλιο του 2019.

Gobuntu
Το Gobuntu ήταν μια επίσημη εναλλακτική έκδοση που στόχο είχε την αυστηρή τήρηση των τεσσάρων ελευθεριών του Ιδρύματος Ελεύθερου Λογισμικού. 

Mythbuntu
Παραλλαγή του Ubuntu που χρησιμοποιούνταν σαν media center (σε ελεύθερη μετάφραση: κέντρο διαχείρισης πολυμέσων) ενσωματώνοντας το MythTV media center. Το Mythbuntu χρησιμοποιούσε το ελαφρύ γραφικό περιβάλλον εργασίας XFCE. Το 2016 σταμάτησε να υπάρχει ως διανομή.

Ubuntu JeOS
Το Ubuntu JeOS (Just Enough Operating Sysytem) ήταν μια επίσημη παραλλαγή του Ubuntu, προσχέδιο για το πως θα έπρεπε να είναι ένα λειτουργικό σύστημα στα πλαίσια μιας εικονικής συσκευής.

Υποδοχή 
Η ευκολία της χρήσης του Ubuntu έχει οδηγήσει, με ορισμένες τροποποιήσεις, στην υιοθέτησή του από εταιρίες, οργανισμούς αλλά και κυβερνήσεις όπως της Γαλλίας , της Βόρειας Μακεδονίας,  της Ολλανδίας και άλλων χωρών για χρήση από το κοινό, τους μαθητές και τις υπηρεσίες τους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Κίνας έχει δημιουργήσει σε συνεργασία με την Canonical μια δικιά της εκδοχή του Ubuntu που ονομάζεται Ubuntu Kylin.

Η έκδοση LTS του Ubuntu χρησιμοποιείται, με ελάχιστες τροποποιήσεις, από την Google ως προκαθορισμένη διανομή για υπολογιστές desktop και server.

Παραπομπές

Επιπλέον ανάγνωση

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ubuntu - Επίσημη σελίδα 
 Ubuntu-gr - Ελληνική κοινότητα του Ubuntu
 forum.ubuntu-gr.org - Ελληνικό forum υποστήριξης
 Ubuntu brainstorm - Ιδέες για υλοποίηση από τους χρήστες του Ubuntu 
 Ubuntuguide - Βοήθεια εγχειρίδιο (ανεπίσημη), συμβουλές, Συχνές Ερωτήσεις, λογισμικό και οδηγός