Νηολόγηση

Νηολόγηση (registration) καλείται η (υποχρεωτική) εγγραφή του πλοίου σε ειδικό βιβλίο Νηολόγιο (registry) που τηρείται από τις Λιμενικές Αρχές, από ειδικό αξιωματικό (registrar) σε κάθε λιμένα. Στο βιβλίο αυτό καταχωρούνται τα στοιχεία (ταυτότητας) του πλοίου δηλ. όνομα, διεθνές διακριτικό σήμα, διαστάσεις, χωρητικότητα πλοίου, μέσο πρόωσης και ιπποδύναμη, τα στοιχεία του πλοιοκτήτου (ονοματεπώνυμο, ιθαγένεια κλπ) καθώς και ο τίτλος κυριότητας.

Βάσει της εγγραφής αυτής χορηγείται το "Πιστοποιητικό νηολόγησης (ship's certificate of registry) αντίγραφο του οποίου πρέπει να φέρεται υποχρεωτικά επί του σκάφους για κάθε ζήτησή του από τις Αρχές. Ο λιμένας νηολόγησης (port of registry) αναγράφεται κάτω από το όνομα του πλοίου στη πρύμνη (μόνο για τα εμπορικά).

Κατά το άρθ.6 του Κ.Δ.Ν.Δ. η αναγνώριση ενός πλοίου ως ελληνικού συντελείται με την εγγραφή του σε Νηολόγιο λιμενικής αρχής εσωτερικού (ελληνικό λιμένα) ή σε Νηολόγιο ελληνικής προξενικής λιμενικής αρχής υπό τον όρο ότι εντός του έτους θα γίνει μετανηολόγηση σε λιμένα εσωτερικού.

Σημειωτέον ότι ο όρος αυτός έχει εφαρμογή και στην πολιτική αεροπορία

Νηολόγηση πλοίου υπό ναυπήγηση 
Κατά ρητή διάταξη του Κ.Ι.Ν.Δ. νηολόγηση πλοίου υπό ναυπήγηση μπορεί να γίνει και κατά το στάδιο της ναυπήγησής του, έστω και αν στερείται ακόμη των βασικών προϋποθέσεων της έννοιας του πλοίου, όπου τότε στο νηολόγιο καταχωρούνται τα στοιχεία και του ναυπηγείου (όνομα, τόπος κλπ) καθώς και το ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτου του πλοίου και του αντίκλητού του στην Ελλάδα, καθώς και όλα τα προβλεπόμενα στοιχεία του υπό ναυπήγηση σκάφους, διαστάσεις, χωρητικότητα, μέσον πρόωσης, τύπος και ιπποδύναμη αν είναι μηχανοκίνητο κ.λπ.
Σκοπός αυτής της εξαίρεσης είναι ότι για τη ναυπήγηση πλοίου απαιτούνται σοβαρά χρηματικά ποσά. Έτσι μ΄ αυτήν δίνεται η ευκαιρία στον έχοντα τη κυριότητα, είτε αυτός είναι ο ναυπηγός, είτε ο παραγγείλας τη ναυπήγηση, να δανείζεται επί υποθήκη του ναυπηγουμένου πλοίου. Η μετά την αποπεράτωση ναυπήγησης, μεταβίβαση της κυριότητας δεν θίγει την υποθήκη που συνεστήθηκε επ΄ αυτού κατά τη διάρκεια της ναυπήγησης.

Τα νηολόγια διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες:
 Νηολόγιο πλοιαρίων
 Νηολόγιο πλοίων 10-60 κ.ο.χ.
 Νηολόγιο ιστιοφόρων άνω των 60 κ.ο.χ. και 
 Νηολόγιο πλοίων άνω των 60 κ.ο.χ.

Τα μικρότερα σκάφη λέμβοι κλπ υπόκεινται σε "Λεμβολόγηση" στο τηρούμενο επίσης από τις λιμενικές αρχές ειδικό βιβλίο "Λεμβολόγιο" σε κάθε λιμάνι ή και απόμακρο εφόσον εδρεύει σ΄ αυτό τελωνοφύλακας με καθήκοντα υπαλλήλου λιμένος.
 
Τέλος σε νηολόγηση υπόκεινται και όλοι οι τύποι αεροσκαφών με τους ίδιους αγγλικούς όρους σε αεροδρόμια εσωτερικού και εξωτερικού.

Σημασία νηολόγησης 
Όπως τα φυσικά πρόσωπα έτσι και το πλοίο έχει κάποια μόνιμη κατοικία.  Ο τόπος αυτός για τα πλοία είναι ο λιμένας νηολόγησης, που επιλέγεται ελεύθερα από τον πλοιοκτήτη, που χρησιμεύει όχι μόνο ως χαρακτηριστικό στοιχείο του πλοίου, αλλά και ως τόπος στον οποίο πραγματοποιούνται όλες οι πράξεις που αφορούν υποθήκευση, παραχώρηση, δικαστική εκποίηση αυτού κλπ.

Η νηολόγηση του πλοίου αποτελεί την θεμελιώδη πράξη για την απόκτηση εθνικότητας και ύψωση της σημαίας του.

Δείτε επίσης 
Νηολόγος
Κυριότητα πλοίου
Μετανηολόγηση
Διαγραφή πλοίου

Ναυτικό Δίκαιο
Πλοίο