Bernard Haitink

Bernard Johan Herman Haitink (Nederlands:ˈbɛrnɑrt ˈɦaːi̯tɪŋk|lang; * 4 Maart 1929 – 21 Oktober 2021) was 'n Nederlandse dirigent.

Vroeë lewe 
Haitink is in Amsterdam gebore as die seun van Willem Haitink, 'n staatsbeampte wat later die direkteur van die Nederlandse Elektrisiteitsraad sou word, en Anna Clara Verschaffelt, wat vir Alliance Française gewerk het. Hy het viool gestudeer en gedirigeer by die Konservatoria van Amsterdam. Hy het viool in orkeste gespeel voordat hy in 1954 en 1955 kursusse in dirigeer onder Ferdinand Leitner geneem het.

Loopbaan 

Haitink het op 19 Julie 1954 sy eerste uitvoering gedirigeer met die Nederlandse Radio-unie simfonieorkes (later die Nederlandse Radio Filharmoniese Orkes [RFO]). Hy het in 1955 die tweede dirigent van die simfonieorkes geword, en in 1957 het hy hoofdirigent daarvan geword. Sy buiging as dirigent met die Koninklike Concertgebouw-orkes het op 7 November 1956 plaasgevind. Hy het naamlik ingestaan vir Carlo Maria Giulini. Na die skielike dood van Eduard van Beinum, was Haitink op 1 September 1959 as die eerste- of hoofdirigent van die Concertgebouw-orkes aangestel. Hy het in 1961 die prinsipiële dirigent van die Concertgebouw-orkes geword, en het tot 1963 die posisie gedeel met Eugen Jochum, toe Haitink die enigste prinsipiële dirigent geword het. Haitink het verskeie opname vir die Philips plaatetiket saam met die Concertgebouw-orkes gemaak, en ook later vir Decca en EMI Classics, en wyd getoer saam met die orkes.

In die vroeë 1980's het Haitink gedreig om te bedank uit sy pos in protes teen vermindering van die subsidie wat die Concertgebouw-orkes van die Nederlandse regering ontvang het − welke kon lei tot die afdanking van 23 musikante uit sy orkes. Die finansiële situasie was uiteindelik geskik, en Haitink het tot 1988 aangebly as hoofdirigent. In 1999 is hy aangestel as eredirigent van die Koninklike Concertgebouw-orkes. In Desember 2012, in die nasleep van sy voorspraak vir die RFO en voorgestelde begrotingbesnydings aan die orkes en Nederlandse musiek in die algemeen, het Haitink die titel as weldoener of beskermheer van die RFO aanvaar.   In Maart 2014 het Haitink aan die Nederlandse koerant Het Parool genoem dat hy die titel van RFO dirigent-laureaat wou herroep en nie langer as gas-dirigent van die orkes wou optree nie, in protes teen die orkes se huidige administratiewe bestuur.  In September 2015 het die Koninklike Concertgebouw Orkes aangekondig dat hulle hulle versoen het met Haitink, met 'n gepaardgaande geskeduleerde gasdirigentoptrede met die orkes gedurende die 2016-17 seisoen.

Haitink was ook vanaf 1967 tot 1979 die hoofdirigent van die Londen Filharmoniese Orkes. Hy was ook vanaf 1978 tot 1988 Musiekdirekteur by Glyndebourne Opera in Engeland, en vanaf 1987 tot 2002 Musiekdrekteur van die Royal Opera House, waar sy musikale vermoë hoog aangeslaan is, alhoewel hy nie altyd heeltemal toegewydheid was aan die organisasie nie.

Van 2002 tot 2004 was Haitink hoofdirigent van die Staatskapelle Dresden. Sy oorspronklike kontrak met Dresden het tot 2006 geloop, maar Haitink het voor die afloop daarvan in 2004 bedank oor verskille met die Staatskapelle se Intendant, Gerd Uecker, betreffende die orkes se keuse van 'n opvolger.

Haitink het vanaf 1995 tot 2004 gedien as hoofgasdirigent van die Boston Simfonieorkes toe hy die nuwe titel van dirigent-emeritus aanvaar het. Bykomend hiertoe het hy saam met l'Orchestre National de France en die Londen Simfonieorkes verskyn. In die vroeë 2000's het hy die volledige simfoniese siklusse van Beethoven en Brahms opgeneem saam met die Londen Simfonieorkes vir die LSO Live plaatetiket. Haitink is ook 'n erelid van die Berliner Philharmoniker.

In April 2006, na 'n hoogaangeskrewe twee-weeklange uitvoering van musiek saam met die Chicago Simfonieorkes (CSO), het die CSO Haitink in die nuutgeskepte posisie van hoofdirigent aangestel, met ingang van die 2006–2007 seisoen. Die duur van die kontrak was vier jaar. Haitink het egter a.g.v. sy hoë ouderdom nee gesê op die aanbod van die CSO om hul direkteur van musiek te word. Ten opsigte van sy kontrak, het Haitink gesê dat "elke dirigent, insluitende ekself, 'n vervaldatum het." Hy het in Junie 2010 sy kontrak as hoofdirigent van Chicago afgesluit met 'n reeks konserte van die volledige Beethoven-simfonieë.  en terselfdertyd het die orkes die Theodore Thomas-medalje aan hom toegeken.

Haitink het 'n wye variëteit werke gedirigeer en opgeneem, met die volledige simfonieë van Beethoven, Brahms, Schumann, Tsjaikofski, Bruckner, Mahler, Sjostakowitsj en Vaughan Williams, asook die volledige klavierconcertos van Beethoven en Brahms saam met Claudio Arrau wat van sy mees noemenswaardige opnames is. Haitink het opnames vir 'n verskeidenheid plaatetikette gemaak, insluitende Philips Records, EMI Classics, Columbia Records, LSO Live, RCO Live, en CSO Resound.  Ander opnames sluit die volledige orkeswerke van Debussy, die twee simfonieë van Elgar, die drie Mozart/Da Ponte operas, en Wagner se volledige operasiklus, Der Ring des Nibelungen, in, asook die opera Tannhäuser.

Haitink het in 'n 2004 artikel aangekondig dat hy nie langer opera sou dirigeer nie, maar het in 2007 toegewings op die voorneme gemaak, en drie uitvoerings van Parsifal in Zürich in Maart en April gedirigeer, en vyf uitvoerings van die opera Pelléas et Mélisande in Parys se (Théâtre des Champs-Élysées) in Junie. Hy het in 2004 gesê dat hy nie beplan het om verder by die Koninklike Opera, Covent Garden te dirigeer nie. 'n Aankondiging in April 2007 het egter vermeld dat Haitink sou terugkeer na die Koninklike Opera in Desember 2007, met dieselfde Zürichproduksie van Parsifal, en hy het die voorneme vervul.

Haitink het vir verskeie jare meesterklasse in dirigeer aangebied en jong dirigente opgelei in Luzern.  In Junie 2015 het die Europese Unie Jeugorkes die aanstelling van Haitink as die orkes se dirigent-laureaat aangekondig, met onmiddellike ingang.  In Junie 2019 het Haitink gekonstateer dat sy finale konsert as dirigent in September 2019 sal wees.

Geselekteerde platelys 
Koninklike Concertgebouw-orkes: 
 Anton Bruckner: Simfonieë 0-9 (Philips) 
 Claude Debussy: Orkeswerke (Philips, 1976–79)
 Gustav Mahler
 Simfonieë 1–9 (Philips)
 Simfonie No. 2 "Opstanding", Elly Ameling, Aafje Heynis, Nederlandse-radiokoor, (Philips 1968).
 Simfonie No. 5 (PENTATONE)
 Simfonie No. 8 "Simfonie van 'n Duisend” (remastered PENTATONE)
 Simfonieë Nos. 1-5, 7, 9 (Kerstmatinee; Philips)
 Maurice Ravel
 Orkestrale Werke (Philips 1971–77)
 Daphnis et Chloé Suites & Ma mère l’oye (remastered; Pentatone)
 Pjotr Tsjaikofski: Simfonieë 1-6. (Philips, 1979)
 Dmitri Sjostakowitsj: Simfonie no.15 (RCO live 2012).
 Robert Schumann: Simfonie No.3 in E-mol "Ryns" (Philips 411 104-1, 1983)
 Symphony Edition boksstel van Koninklike Concertgebouw-orkes (RCO) opnames van Beethoven, Brahms, Bruckner, Mahler, Schumann, Tsjaikofski (36 CDs - Decca, 2014)

Boston Simfonieorkes:
 Johannes Brahms 
 Simfonie No. 1, Nanie met die Tanglewood Festival Koor (Philips, 1994)
 Simfonie No. 2 in D Majeur, Tragiese Ouverture (Philips, 1990)
 Simfonie No. 3, Alto Rapsodie met Jard Van Nes saam met die mans van die Tanglewood Festival Koor (Philips, 1993)
 Simfonie No. 4 in E Mineur, Haydn Variasies (Philips, 1992)
 Klavierconcerto No. 2, met Emanuel Ax (Sony, 1997)
 Maurice Ravel
 Daphnis and Chloe met die Tanglewood Festival Koor (Philips, 1989)
 Ma Mere l'Oye, Menuet antique, Rapsodie espagnole, La Valse (Philips, 1995)
 Alborada del Gracioso, Bolero, Le tombeau de Couperin, Valses nobles et sentimentales (Philips, 1996)

Chicago Simfonieorkes:
 Gustav Mahler
 Simfonie No. 2 (2009)
 Simfonie No. 3 (2007)
 Simfonie No. 6 (2008)
 Dmitri Sjostakowitsj: Simfonie No. 4 (2008)
 Richard Strauss: Ein Heldenleben (met Anton Webern: Im Sommerwind) (2010)

Londen Filharmoniese Orkes:
 Ludwig van Beethoven
 Klavierconcertos Nos 1-5 / Koorfantasie - Alfred Brendel, klavier (Philips)
 Simfonieë Nos 1-9 (Philips)
 Trippelconcerto - Beaux Arts Trio (Philips)
 Franz Liszt: Volledige Simfoniese Gedigte (Philips)
 Nikolai Rimski-Korsakof: Scheherazade - Rodney Friend, viool-solo - (Philips 6500410, 1970s)
 Dmitri Sjostakowitsj
 Simfonieë Nos. 1-4, 7, 9, 10, 15 (Decca)
 Simfonie No. 10 in E mineur, Op. 93 - (LPO 0034) Opgeneem in 1986, Heruitgereik in 2009
 Ralph Vaughan Williams: Simfonieë 1-9 (EMI)

Londen Simfonieorkes:
 Ludwig van Beethoven: Simfonieë Nos 1-9 (LSO Live)
 Johannes Brahms: Simfonieë Nos 1-4/Dubbelconcerto/Serenade No 2 (LSO Live)
 Anton Bruckner: Simfonieë No 4; Simfonie No 9 (LSO Live)
 Richard Strauss: Eine Alpensinfonie - (LSO Live LSO0689) Opgeneem in 2008, Heruitgereik in 2010

Beierse Radio Simfonieorkes:
 Anton Bruckner: Simfonie No. 5 (BR-KLASSIK 900109)
 Gustav Mahler: Simfonie Nos. 3 and 9 (BR-KLASSIK 900149 and 900113)
 Joseph Haydn: Die Skepping (BR-KLASSIK 900125)
 Ludwig van Beethoven: Missa Solemnis (BR-KLASSIK 900130)
 Richard Wagner: Der Ring Des Nibelungen (EMI)

Verwysings

Eksterne skakels
 List of recordings from Dutch Divas website 
 
 Askonas Holt agency page on Bernard Haitink 

Onderhoude
 Onderhoud met Bernard Haitink, 13 Januarie 1997 

Geboortes in 1929
Lewende mense
Nederlandse dirigente