Lucebert

Lucebert (Nederlandse fonetiese uitspraak: ˈlucəbɛrt; geboortenaam Lubertus Jacobus Swaanswijk; 15 September 1924 – 10 Mei 1994) was 'n Nederlandse kunstenaar wat aanvanklik bekendheid verwerf het as 'n digter van die COBRA beweging.

Hy is in 1924 in Amsterdam gebore. Hy het in 1938 by die Instituut vir Kuns ingeskryf en in 1949 deelgeneem aan die eerste uitstalling van die COBRA-groep by die Stedelijk Museum in Amsterdam.

Biografie
Lucebert se talent is ontdek toe hy ná skool by sy vader begin werk het. Na 'n halfjaar se klasse aan die kunsskool was hy tussen 1938 en 1947 sonder tuiste of roeping. In 1947 bied 'n Franciskaanse klooster aan hom 'n dak oor sy kop in ruil vir die verf van 'n groot muurskildery. Omdat die nonne nie sy werk waardeer het nie, het hulle dit egter met wit verf laat oorverf. Hy het tot die Nederlandse literêre beweging genaamd De Vijftigers behoort, wat sterk beïnvloed is deur die Europese avant-garde-beweging COBRA. Lucebert se vroeë werk toon veral hierdie invloed, en sy kuns in die algemeen weerspieël 'n taamlik pessimistiese lewensuitkyk. Sy sterk persoonlikheid het egter baie beïndruk. As digter het hy die grondslag vir 'n revolusionêre innovasie in Nederlandse poësie gelê.

Die meeste van sy digkuns is gebundel in Gedichten 1948–1965. Na hierdie tydperk het hy grotendeels vanaf die 1960's in die visuele kunsteveld, bekend as die figuratief-ekspressionistiese kunsbeweging, gewerk. Sy werk kan ook gevind word in vertaalde Engelse versamelbundels.

Welbekend is sy reël "Alles van waarde is weerloos" uit die gedig De zeer oude zingt. Die Nederlandse byvoeglike naamwoord weerloos dra dieselfde betekenis as in Afrikaans, in die sin dat jy nie in staat daartoe is om jouself te verdedig nie, en dus is "alle dinge van waarde weerloos". Hierdie frase (insluitende sy naam) is in die 1980's bo-op die kantoorgebou van 'n versekeringsmaatskappy in Rotterdam (naby die Blaak-stasie) in neonletters geplaas. Dit was nie die eerste keer dat die bekende lyn gebruik is nie, maar dit is beslis die prominentste kommersiële gebruik daarvan; vandag vertoon nog drie geboue in die omgewing die frase teen hul mure. 

Lucebert is op 10 Mei 1994 in Alkmaar, Nederland oorlede.

Voorbeelde van sy digkuns

Visser van Ma Yuan  
 onder wolken vogels varen
 onder golven vliegen vissen
 maar daartussen rust de visser
 
 golven worden hoge wolken
 wolken worden hoge golven
 maar intussen rust de visser
Uit: Van de afgrond en de luchtmens (1953)

Moore 
Het is de aarde die drijft en rolt door de mensen
 Het is de lucht die zucht en blaast door de mensen
 De mensen liggen traag als aarde
 De mensen staan verheven als lucht
 Uit de moederborst groeit de zoon
 Uit het vadervoorhoofd bloeit de dochter
 Als rivieren en oevers vochtig en droog is hun huid
 Als straten en kanalen staren zij in de ruimte
 Hun huis is hun adem
 Hun gebaren zijn tuinen
 Zij gaan schuil
 En zij zijn vrij
 Het is de aarde die drijft en rolt
 Het is de lucht die zucht en blaast
 Door de mensen
 
Uit: Apocrief (1952)

Bronne 
1979 Keur uit die Nederlandse poësie, A.P. Grové, J.L. Steyn (samestellers),(Nasou Beperk), ISBN 0 625 00160 5 , Twaalfde druk.

Uitstallings 
 1949 – Internasionale Uitstalling van Eksperimentele Kuns, Stedelijk Museum, Amsterdam, Nederland
 1959 – Stedelijk Museum, Amsterdam, Nederland
 1961 – Stedelijk van Abbe-Museum, Eindhoven, Nederland
 1963 – Staedtlische Kunstgalerie, Bochum, Duitsland
 1963 – Marlborough New London Gallery, Londen
 1964 – Museum Boymans-van Beuningen, Rotterdam; Kunsthalle Baden-Baden
 1964 – Documenta 111, Kassel, Duitsland
 1969 – Stedelijk Museum, Amsterdam
 1969 – Kunsthalle Basel, Switserland – met Karel Appel en Tajiri
 1977 – Stedelijk Museum, Amsterdam, Nederland
 1982 – Kunsthalle, Mannheim, Duitsland
 1983 – Kunstverein Hochrhein, Bad Säckingen, Duitsland
 1984 – Stedelijk Museum, Amsterdam, Nederland
 1985 – Rai, Kunstmesse Amsterdam, Nederland
 1987 – Stedelijk Museum, Amsterdam, Nederland
 1988 – Kunstmuseum Winterthur, Kunstverein Freiburg i.Br., Duitsland
 1988 – Landesmuseum Oldenburg, Galerie im Taxispalais, Innsbruck, Oostenryk
 1989 – Kunsthalle zu Kiel, Duitsland
 1989 – Städtische Kunstgalerie, Bochum, Duitsland
 1989 – Kunsthaus Grenchen, Grenchen, Switserland

Toekennings 
 1954 – prys vir literatuur van die stad van Amsterdam
 1959 – Mediterreense-prys van die Paryse-biënnale
 1962 – 2de "Marzotto-prys
 1964 – Carlo Cardazzo-prys tydens die 32ste-biënnale in Venesië, Italië
 1965 – Constantijn Huygens-prys
 1967 – P.C. Hooft-prys – die hoogste eerbewys van die Nederlandse regering vir letterkunde
 1983 – Prijs der Nederlandse Letteren

Openbare versamelings 
Van die openbare versamelings wat werke deur Lucebert Swaanswijk hou is onder andere:
 Museum de Fundatie, Zwolle

Verwysings

Eksterne skakels 

Geboortes in 1924
Sterftes in 1994
Nederlandse digters