Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika

Tydlyn van gebeure in die Suid-Afrikaanse geskiedenis.

Voor Christus 
Jagter-versamelaars, voorouers van die Khoisan (Khoikhoi en San), bly in Suider-Afrika.

1400s 
1487
Portugese ekspedisie onder leiding van Bartolomeus Dias bereik Mosselbaai.

1600s 
1652 
Die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie stig 'n verversingstasie aan die Kaap die Goeie Hoop.
1652–1795
Ontstaan en uitbreiding van die Afrikaners;  die Khoisan oorwin; slawe wat van Indonesië, Indië, Ceylon, Madagaskar en Mosambiek ingevoer is.

1700s 
1779-1781
Eerste Grensoorlog
1793
Tweede Grensoorlog
1795
Brittanje verower die Kaapkolonie van die Nederlanders.

1800s 
1803
Die Nederlanders (Bataafse Republiek) herwin die Kaapkolonie deur ‘n verdrag.
1806
Brittanje verower die Kaapkolonie.
1811–12
Britse en koloniale magte verdryf die Xhosas uit die gebied wes van die Groot-Visrivier.
1815
Opkoms van grensboere (Slagtersnek-rebellie).
1816–28
Shaka skep die Zoeloe-koninkryk; oorlogvoering onder Afrikane in die grootste deel van Suidoos-Afrika (die Mfecane).
1820
Britse setlaars arriveer in die Kaapkolonie.
1828
Die Kaapse koloniale regering herroep die paswette wat in 1809 ingestel is en die Khoisan raak.
1834–38
Kaapse koloniale slawe word vrygestel.
1834–35
Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
1835–40
Vyfduisend Afrikaners (later bekend as Voortrekkers) verlaat die Kaapkolonie; 'n beweging wat later bekend staan as die Groot Trek.
1838
'n Afrikaner-kommando verslaan die Zoeloe-leër tydens die slag van Bloedrivier.
1843
Brittanje annekseer Natal.
1846–47
Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
1852 & 1854 
Brittanje erken die Transvaal en Oranje-Vrystaat as onafhanklike Afrikanerrepublieke
1856–57
Die Nasionale Selfmoord van Xhosas.
1858
Basotho wen die oorlog teen die Oranje-Vrystaat.
1862-1864
Transvaalse Burgeroorlog
1865–67
Die Oranje-Vrystaat verslaan die Basotho.
1867
Diamantontginning begin in Griekwaland-Wes.
1868
Brittanje annekseer Basoetoland (hedendaagse Lesotho). 
1873
Langalibalele-rebellie
1875
 Die Genootskap van Regte Afrikaners word gestig. 
1877
Brittanje annekseer Transvaal.
1879
Britse en koloniale magte verslaan die Zoeloes nadat hulle 'n regiment in Isandhlwana verloor het.
1880–81
Transvaalse Afrikaners herwin hul onafhanklikheid.
1886
Goudmynbou begin aan die Witwatersrand.
1895–96
Leander Starr Jameson lei 'n onsuksesvolle inval in Transvaal.
1897–98
Runderpes veroorsaak groot hoeveelheid veevrektes.
1898
Transvaalse kommando's verower die Venda en voltooi daarmee die wit verowering van die Swartbevolking van Suider-Afrika.
1899–1902
Die Tweede Vryheidsoorlog, Brittanje verower die Afrikanerrepublieke.

1900s 
1904–7
Kamer van Mynwese bring 63 397 Chinese werkers in Suid-Afrika in om op die myne te werk.
1906–7
Brittanje gee die parlementêre regering aan die voormalige republieke; net Blankes het stemreg.
1910
Die Kaapkolonie, Natal, Transvaal en die Oranje-Vrystaat sluit aan om die Unie van Suid-Afrika te vorm.
1912
South African Native National Congress (NNC) gestig; word later die African National Congress (ANC).
1913
Die Wet op Naturellengrond beperk die grondeienaarskap van Afrika tot die reservate; die begin van 'n reeks skeidingswette.
1914–19
As lid van die Britse Ryk neem Suid-Afrika deel aan die Eerste Wêreldoorlog.
1917
Anglo American-korporasie word gestig.
1921
Kommunistiese party van Suid-Afrika gestig
Bulhoek-opstand
1922
Wit stakers neem beheer oor Johannesburg maar is verslaan deur regeringstroepe.
1936
Swart parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
1939–45
Suid-Afrika neem aan die Geallieerdes deel aan die Tweede Wêreldoorlog.
1946
70 000 tot 100 000 swart goudmynwerkers staak vir hoër lone; troepe dryf hulle terug na die myne.
1948
Die  Herenigde Nasionale Party wen 'n algemene verkiesing en begin om sy beleid van apartheid toe te pas.
1950
Die Wet op Bevolkingsregistrasie klassifiseer mense volgens ras; die Wet op Groepsgebiede het verskillende dele van residensiële en sakegebiede in stede en dorpe eksklusief aan verskillende rasse toegeken.
1952
Die ANC en sy bondgenote begin 'n passiewe versetveldtog.
1953
Die regering neem beheer oor swart-onderwys oor.
1955
Die Congress of the People neem die Vryheidsmanifes aan.
1956
156 lede van Congress Alliance word van hoogverraad aangekla.
 Gekleurde parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
1958–66
Hendrik Verwoerd is eerste minister.
1959
Pan Africanist Congress of Azania (PAC) gestig.
1960
Die Swart- en Bruinverteenwoordiging in die Parlement (deur Blankes) is beëindig.
Die polisie skiet 67 betogers dood wat teen paswette in Sharpeville betoog het; die regering verbied talle swart politieke organisasies.
1961
Suid-Afrika word 'n republiek en verlaat die Britse Statebond.
1964
Nelson Mandela en ander ANC- en PAC-leiers tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
1966
Lesotho en Botswana word onafhanklike state.
Hendrik Verwoerd sterf in 'n sluipmoord-aanval.
1968
Eswatini word onafhanklik.
1975–76
Mosambiek en Angola word onafhanklike state.
1976–77
Minstens 575 mense sterf in konfrontasies tussen swartes en polisie in Soweto en ander townships in Suid-Afrika.
1976–81
Suid-Afrika verleen "onafhanklikheid" aan die Transkei, Bophuthatswana, Venda en die Ciskei-tuislande, maar hulle word nie in die buiteland erken nie.
1977
Die VN-Veiligheidsraad stel 'n verpligte verbod op die verskaffing van wapens aan Suid-Afrika.
1978–84
PW Botha word eerste minister
1979
Swart-vakbonde kan registreer en toegang kry tot die nywerheidshof en die reg om te staak.
1980
Zimbabwe (voorheen Rhodesië) word onafhanklik.
1981–88
Suid-Afrikaanse magte val Angola binne en doen hakkejag-operasies in Lesotho, Mosambiek, Zimbabwe en Zambië; ANC guerrillas lood saboteer aanvalle in Suid-Afrikaanse stede.
1983
United Democratic Front (UDF) gestig.
1984
'n Nuwe grondwet gee aan Asiërs en Bruinmense beperkte deelname aan die sentrale regering, maar nie aan Swartes nie.
PW Botha word staatspresident.
1984–86
Langdurige en wydverspreide en geweldadige weerstand teen die regering in swart Suid-Afrikaanse townships.
Gewelddadige regeringsreaksies om die opstande te beheer.
1985
 Rubicon-toespraak.
Eerste kontakte tussen die regering en gevange en verbanne ANC-leiers.
1986
Paswette herroep.
Die regering verkondig 'n landwye noodtoestand, hou duisende mense aan en verbied die pers, radio en televisie om oor die onrus te berig.
Die Amerikaanse Kongres aanvaar ‘n omvattende anti-apartheidswet ten spyte van president Ronald Reagan se veto daarvan.
1986–95
Hewige konflik tussen Zoeloe-ondersteuners van Inkatha en die ANC in KwaZulu en aan die Witwatersrand.
1987
Drie weke staking deur 250 000 swart mynwerkers.
1988
Suid-Afrika onderneem om uit Angola te onttrek en saam te werk aan die VN-gemonitorde onafhanklikheidsproses in Namibië.
1989
Frederik Willem de Klerk volg Botha op, eers as leier van die Nasionale Party, daarna president.
1990
De Klerk ontban die ANC, PAC en SAKP; Mandela en ander politieke gevangenes word vrygelaat.
Namibië word onafhanklik.
1990–91
1913 en 1936 Grondwette, Groepsgebiedewet, Wet op Bevolkingsregistrasie en Afsonderlike Geriewe opgehef.
Politieke organisasies ontban; noodtoestand word herroep; te midde van wydverspreide geweld.
Begin van formele onderhandelinge tussen afgevaardigdes van 18 partye.
1992
Wit kiesers steun die onderhandelingsproses in 'n  referendum.
Boipatong-slagting vind plaas  met 45 inwoners van Boipatong wat deur  Zoeloe-hostel-inwoners vermoor is lei tot die ANC wat aan die onderhandelinge onttrek.
1993
Onderhandelinge hervat; de Klerk, Mandela en leiers van 18 ander partye onderskryf 'n tussentydse grondwet.
1994
Regerings van die "Tuislande" van Bophuthatswana en Ciskei stort ineen.
Die ANC wen die eerste nie-rassige-verkiesing (27–30 April).
Nelson Mandela word as president ingesweer (10 Mei) en vorm die regering van nasionale eenheid.
Buitelandse regerings hef sanksies op; Suid-Afrika sluit weer by die Britse Statebond aan.
1995
Inhuldiging van die konstitusionele hof (Februarie); dit skaf die doodstraf af (Mei).
Inkatha onttrek hom aan die Grondwetlike Vergadering (April)
Inhuldiging van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte (Mei)
Die Waarheid-en-versoeningskommissie begin werk.
1996
Grondwet van Suid-Afrika aanvaar.
Die Nasionale Party onttrek hom aan die regering van nasionale eenheid.
1998
Publikasie van die Waarheids- en Versoeningskommissie se verslag
1999
 Algemene verkiesing, die ANC wen 66 persent van die stemme.
Die Demokratiese Party vervang die Nasionale Party as die amptelike opposisie.
Mandela tree af as president en word opgevolg deur Thabo Mbeki.
Stakings deur staatsamptenare, insluitend onderwysers.

2000s
2000
Grootskaalse industriële staking.
13de internasionale konferensie oor vigs vergader in Durban.
2001
Die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting tree in werking.
Grootboom se reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof beslis.
2002
Behandeling aksie veldtog saak oor toegang tot anti-retrovirale middels beslis deur die konstitusionele hof.
Vorming van Demokratiese Alliansie.
Afrika Unie in Durban gestig.
Nuwe vennootskap vir Afrika-ontwikkeling gesig.
2003
Patricia de Lille stig die Onafhanklike Demokrate.
Die kabinet oorheers Mbeki en kondig die plan vir die implementering van antiretrovirale middels aan.
Inwerkingstelling van breëbasiswet vir swart bemagtiging.
2004
Mbeki vir die tweede termyn verkies.
Antiterrorisme Wet aanvaar.
Jaftha v. Schoeman reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof.
2005
Nuwe Nasionale Party ontbind.
Mbeki verwyder Jacob Zuma as adjunkpresident.
2006
Zuma vrygespreek van aanklag van verkragting.
Regterlike Dienskommissie verwerp openbare ondersoek na die aktiwiteite van Kaapse regter John Hlophe.
VN se spesiale afgevaardigde vir vigs in Afrika, sê Suid-Afrika bevorder 'n “kranksinnige” houding teenoor vigs
2007
 Skerpioene kla Jacob Zuma aan op aanklagte van korrupsie.
Regters van die konstitusionele hof dien aanklagte in teen regter Hlophe.
Zuma verslaan Mbeki vir ANC-presidentskap op die ANC-konferensie in Polokwane.
2008
Magsdelingsooreenkoms in Zimbabwe.
Korrupsieklagte teen Zuma teruggetrek.
Mbeki bedank
Kgalema Motlanthe ingehuldig as president.
Barbara Hogan word minister van gesondheid.
Congress of the People (COPE) gestig.
2009
Jacob Zuma tot president verkies.
Zuma stel Sandile Ngcobo aan as hoofregter.
Zuma lewer toespraak op die Wêreldvigsdag waarin hy beleid aankondig om antiretrovirale middels wyd te versprei.
2010
Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling verklaar Suid-Afrika as een van die wêreld se ongelykste samelewings.
Die regering erken dat die breë swart ekonomiese bemagtigingsprogram grotendeels 'n mislukking was
Suid-Afrika reik nie visum aan die  Dalai Lama uit om Desmond Tutu se tagtigste verjaardagpartytjie by te woon nie
2011
Aktivis Andries Tatane gedood deur polisie tydens protes oor dienslewering.
Die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie ondersoek klagtes oor waterkwaliteit en probleme met voorsiening.
2012
ANC-eeufeesvieringe
Marikana-slagting
Moody’s gradeer Suid-Afrika af.
ANC-konferensie in Mangaung, het Zuma die ANC-president herkies.
2013 
Mamphela Ramphele stig Agang SA
Suid-Afrikaanse troepe dood in gevegte in die Sentraal-Afrikaanse Republiek.
Julius Malema stig die Economic Freedom Fighters
2014 
Twintigste herdenking van ‘n demokratiese Suid-Afrika.
2019
 Sesde demokratiese algemene verkiesing vind plaas en die ANC verwerf 57% van die stemme.
2018
Cyril Ramaphosa word president.
2020
Landswye staat van inperking as gevolg van die Covid-19-pandemie.
2021
Suid-Afrikaanse onrus van 2021

Bronne 
Leonard Thompson, (Opgedateer deur Lynn Berat ), 2014. A History of South Africa. 4de Uitgawe, New Haven: Yale University Press.