National Scouts

Die National Scouts was 'n Britse eenheid wat tydens die laaste deel van die Tweede Vryheidsoorlog deur die Britse militêre owerhede in die lewe geroep is. Dit het bestaan uit lede van die Republikeinse magte wat oorgeloop het na die Britse magte. Hulle is in aansienlike getalle teen die einde van die oorlog gewerf van Afrikanergevangenes en oorlopers, en was algemeen bekend as hensoppers of joiners deur hul mede-Boere. Hulle is met groot minagting deur hulle medeburgers bejeën en die woord National Scout het 'n skelwoord geword. Volgens amptelike syfers in Mei 1902 was daar 1 480 lede. Ná die oorlog is hulle grotendeels deur die gemeenskap verstoot en 'n aantal van hulle het hulle eie kerk, bekend as die Kruiskerk in die Transvaal gestig.

Ontstaan 
Enkele maande na die besetting van Pretoria deur die Britse magte is die eerste openbare vergadering in die Rex Bar op Kerkplein gehou, met die doel om National Scouts uit die geledere van die burgers te werf. In die meeste gevalle is rekrute aanvanklik as "beeswagters" in diens geneem om die vee van boereplase in te samel en te beskerm teen beslaglegging deur die Boerekommando's. Sommiges het egter mettertyd aan aktiewe diens teen boerevegters deelgeneem.

Hensoppers en joiners 
Die sogenaamde Hands-uppers of hensoppers, was manne wat hulle óf onmiddellik aan die vyand oorgegee het, soms selfs voor die werklike aanvang van vyandelikhede, óf wat besluit het om na slegs 'n kort tydjie in die veld te kapituleer. Die Joiners was Boere wat hul dienste aan die vyand aangebied het deur as "National Scouts" of gidse vir die Britse troepe in die veld op te tree.

Reaksie 
Daar was 'n sterk gevoel van vyandigheid teenoor die joiners. Hierdie gevoel is saamgevat in 'n gedig wat tydens die oorlog anoniem aan lede van die Nasionale Verkenners gestuur is:

Verraders! Monsters! Vloek der Aarde:
Verneerde schepesels der natuur:
Gods waken die u tot heden spaarde:
Verdelg u eens door Helsche Vuur

Na die oorlog 
Van die 1 750 verraaier-Boere wat aan die Britse kant in die National Scouts gedien het, het slegs sowat 10% hul medaljes geëis en onder dié wat oorleef word baie ontsier (bv. eenheid uitgewis). As hensoppers en joiners is hulle deur die Bittereinders en hul vrouemense verag en verstoot. Soveel vyandigheid was oorvloedig dat 'n aparte Afrikaanse kerk, die 'Kruiskerk' kort na die oorlog gestig is om hulle te akkommodeer.

Teen die einde van 1902 het generaal Botha besluit dat die lys van National Scouts wat die Boere tydens die oorlog aangeskaf het, vernietig moes word. Daar is gedink dat dit beter sou wees vir die nasate van National Scouts om nie te weet van die optrede van hul voorvaders tydens die oorlog nie.

Verwysings

Bronne 
̈ Hoofstuk 15. "The Formation of the National Scouts Corps". 
̈ Eric Rosenthal, Ensiklopedie van Suidelike Afrika, 1967.
 

Tweede Vryheidsoorlog
Geskiedenis van Suid-Afrika