Goedhartigheid

Goedhartigheid is 'n tipe gedrag wat gekenmerk word deur dade van vrygewigheid, konsiderasie, hulpverlening vir of besorgdheid oor andere, sonder om lof of beloning daarvoor terug te verwag.

Goedhartigheid, wat soms ook as vriendelikheid of gaafheid gesien word, is 'n onderwerp van belangstelling in filosofie, godsdiens en sielkunde. Goedhartigheid was een van die hoofonderwerpe in die Bybel. In Boek II van Retoriek definieer Aristoteles vriendelikheid as "behulpsaamheid teenoor iemand in nood, nie in ruil vir enigiets nie, ook nie tot voordeel van die helper self nie, maar vir dié van die persoon wat gehelp is".  Nietzsche het goedhartigheid en liefde as die "mees genesende kruie en middels in menslike omgang" beskou.  Vriendelikheid word beskou as een van die ridderlike deugde.  In Meher Baba se leringe is God sinoniem met goedhartigheid: "God is so goedhartig dat dit onmoontlik is om Sy onbeperkte goedheid voor te stel!"

Geskiedenis 
In Engels dateer die woord goedhartigheid vanuit ongeveer 1300, alhoewel die woord se betekenis oor die tyd heen ontwikkel het tot sy huidige betekenisse in die laat 1300's. 

Met verloop van tyd het die konsep gedeeltelik opgetree as 'n persoonlikheidseienskap, as 'n lang tradisie van vrygewigheid deur menslike kulture en ook as gesinsvriendelike voordele in die konsep van gasvryheid.

In die samelewing 
In menslike keuses van lewensmaats dui studies daarop dat beide mans en vroue goedhartigheid in hul voornemende maats op prys stel, tesame met faktore soos intelligensie, fisiese voorkoms, aantreklikheid en ouderdom.

In sielkunde 
Gebaseer op eksperimente aan die Yale Universiteit wat speletjies met babas gebruik, het sommige studies tot die gevolgtrekking gekom dat goedhartigheid inherent aan mense is.  Daar is soortgelyke studies oor die wortel van empatie in kinderskoene  – motoriese spieëlbeeldgedrag ontwikkel in die vroeë maande van die lewe,  om (optimaal) te lei tot die besorgdheid wat kinders toon vir hul maats in nood. 

Barbara Taylor en Adam Phillips het die element van noodsaaklike realisme in volwasse goedhartigheid beklemtoon, sowel as die wyse waarop "ware goedhartigheid mense verander in die doen daarvan, dikwels op onvoorspelbare wyses". 

Om goedhartig op te tree kan 'n persoon se meetbare sielkundige welstand verbeter. Heelwat studies het gepoog om die hipotese te toets dat om iets goedhartigs te doen 'n mens beter daaraan toe maak. 'n Meta-analise van 27 sodanige studies het bevind dat die intervensies wat bestudeer is (gewoonlik met die meting van korttermyn-effekte na kort dade van vriendelikheid, in WEIRD navorsingsvakke) die hipotese ondersteun het dat meer goedhartige optrede jou sielkundige welstand verbeter.

Bewapende goedhartigheid 
Sommige denkers het voorgestel dat goedhartigheid 'bewapen' kan word om vyandigheid te ontmoedig:

 As jou vyand honger het, gee hom brood; en as hy dors is, gee hom water om te drink; want deur dit te doen, sal jy kole vuur op sy hoof hoop. ― Spreuke xxv 21–22

 Jy moet met goedhartigheid reageer op die kwaad wat jou aangedoen word, en jy sal in 'n bose persoon die plesier vernietig wat hy uit die kwaad put.” – Leo Tolstoi

In die letterkunde 

 Die Tirukkural, 'n antieke Indiese werk oor etiek en moraliteit, wy 'n hoofstuk aan goedhartigheid (hoofstuk 8, verse 71–80), wat die waarde in ander hoofstukke bevorder, soos gasvryheid (verse 81–90), die uitspreek van aangename woorde (verse 91 –100), deernis (verse 241–250), morele vegetarisme (verse 251–260), geweldloosheid (verse 311–320), nie-doodmaak (verse 321–330), en goedaardigheid (verse 571–580), onder andere.  
 Mark Twain het vanuit 'n deernis- oogpunt "Goedhartigheid [as 'n] taal wat die dowes kan hoor en die blindes kan sien", beskou. 
 Daar is voorgestel dat "die meeste van Shakespeare se opus as 'n studie van menslike goedhartigheid beskou kan word". 
 Robert Louis Stevenson was van mening dat 'die essensie van liefde goedhartigheid is; en inderdaad kan dit die beste gedefinieer word as hartstogtelike vriendelikheid: vriendelikheid, so te sê, word mal en word oorweldigend en gewelddadig'. 
 Die Christenapostel Paulus noem goedhartigheid as een van die nege eienskappe wat beskou word as die " vrug van die Gees "  in Galasiërs 5:22. In 1 Korintiërs 13:4 sê hy: "Die liefde is geduldig, die liefde is vriendelik."

In die media 
Die rolprent Pay it Forward, gebaseer op die gelyknamige roman wat in 1999 deur die stigter Catherine Ryan Hyde geskryf is, met Kevin Spacey, Helen Hunt, Haley Joel Osment en Jon Bon Jovi in die hoofrolle, illustreer die krag wat 'n mens kan hê om 'n impak te maak op 'n kettingreaksie van vriendelike dade. Die filosofie van Pay It Forward is dat ons almal deur dade van goedhartigheid onder vreemdelinge 'n meer sorgsame samelewing bevorder. In die boek en film daag Reuben St. Clair, 'n onderwyser in sosiale studies in Atascadero, Kalifornië, sy studente uit om "die wêreld te verander". Een van sy studente, Trevor, neem die uitdaging ter harte. Hy begin deur goedhartigheid aan 'n vreemdeling te betoon wat verder rimpel as wat hy ooit sou kon dink het.

In Oktober 2011 het Life Vest Inside 'n video genaamd "Kindness Boomerang" geplaas.  Dit wys hoe een daad van vriendelikheid soomloos van een persoon na die volgende oorgaan en boemerang terugstuur na die persoon wat dit aan die gang gesit het. Orly Wahba, Life Vest Inside-stigter en Direkteur van Kindness Boomerang verduidelik dat elke toneel gebaseer was op werklike ervarings wat sy self persoonlik deurgemaak het; oomblikke van goedhartigheid wat 'n blywende indruk op haar lewe gelaat het. Binne 'n paar maande na sy vrystelling het Kindness Boomerang viraal gegaan; meer as 20 miljoen mense wêreldwyd bereik en uiteindelik die Wahba-plek op TED2013  -verhoog bereik om oor die krag van goedhartigheid te praat.

Die sanger-liedjieskrywer Harry Styles bevorder goedhartigheid ten minste sedert  2017 met sy slagspreuk 'Treat People with Kindness', wat ook afgekort word as 'TPWK'.

Onderrig goedhartigheid 
Goedhartigheid word meestal van ouers aan kinders geleer en word deur waarneming en direkte onderrig aangeleer. Studies het aangetoon dat goedhartigheid deur middel van programme en intervensies aangeleer en aangemoedig kan word gedurende die eerste 20 jaar van die lewe.  Verdere studies toon dat goedhartigheids-intervensies kan help om welstand te verbeter met vergelykbare resultate as onderrig van dankbaarheid.  Soortgelyke bevindinge het aangetoon dat die onderrig van vriendelikheid op organisasievlak die sielkundige welstand van volwassenes op universiteit kan verbeter.  Talle godsdienste leer hul lede om goedhartig te wees .

Verwysings

Verdere leeswerk 

 
 Forget Survival of the Fittest: It Is Kindness That Counts (January 2017), Scientific American. "A psychologist probes how altruism, Darwinism, and neurobiology mean that we can succeed by not being cutthroat."

Eksterne skakels 

 A UK independent, not-for-profit organisation
 Random Acts of Kindness Foundation
 Video with quotes about Kindness, from Wikiquote

Emosies
Deugde
Sielkunde
Positiewe Sielkunde
Godsdiensterminologie
Etiek
Filosofie
Bybel