Dolly Rathebe

Dolly Rathebe (2 April 1928 – 16 September 2004) was 'n Suid-Afrikaanse aktrise en sangeres, wat saam met die Elite Swingsters-jazzgroep opgetree het, en in Alf Herbert se African Jazz and Variety Show. Sy was ook bekend vir haar rolle in die rolprente African Jim (1949), The Magic Garden (1951), Mapantsula (1988), en Cry, the Beloved Country (1995).

Rathebe is op 16 September 2004 aan 'n beroerte oorlede.

Musiekloopbaan 
Rathebe is in Randfontein, Suid-Afrika, gebore, maar het in Sophiatown grootgeword, wat sy beskryf as "'n wonderlike plek". Sy is omstreeks 1948 ontdek nadat sy tydens 'n piekniek in Johannesburg gesing het.'n Talentagent van Gallo het haar genader en dit het nie lank geduur voordat sy 'n ster geword het nie.

Rathebe het in 1949 op 21-jarige ouderdom bekendheid verwerf toe sy as 'n nagklub-sanger in die Britse film Jim Comes To Jo'burg verskyn het - die eerste film wat stedelike Afrikane in 'n positiewe lig uitgebeeld het. Tydens 'n fotosessie vir die tydskrif Drum op 'n mynhoop is Rathebe en die wit fotograaf, Jürgen Schadeberg, in hegtenis geneem ingevolge die Ontugwet, wat interrasseverhoudinge verbied.

Toe Alf Herbert se African Jazz and Variety-show in 1954 open, tree Rathebe op en bly dit jare lank as die belangrikste trekpleister van Herbert. Sy het 'n internasionale ster geword toe sy in 1964 saam met die Afro-jazzgroep, die Elite Swingsters, gesing het.

Nadat Sophiatown in die laat 1950's en vroeë 1960's deur die Apartheidsregering platgestoot is, het Rathebe dit al moeiliker gevind om op te tree, veral nadat 'n aandklokreël van 20:00 ingestel is. Sy het saam met haar gesin na die Kaapstad verhuis, en om te oorleef, het sy jare lank 'n sjebeen bedryf.

In 1989 het Rathebe weer met die Elite Swingsters verenig om op te tree in 'n rolprent wat in Johannesburg in die 1950's afspeel. Die groep het saamgebly en 'n nuwe album, Woza, uitgereik in 1991. Dit is gevolg deur nog twee albums, A Call for Peace (1995) en Siya Gida / We Dance (1997).

In 2001 ontvang Rathebe die lewenslange bydrae toekenning tydens die South African Music Awards.

In 2003, op 75-jarige ouderdom, verskyn Rathebe in 'n Johannesburgse program Sof'Town, A Celebration!, waar sy 'Randfontein' sing, die verhaal van 'n dronk mynwerker wat terugkeer huis toe om sy vrou in die bed te vind saam met 'n ander man, wie dan geslaan en uitgejaag word.

Gemeenskapswerk 
In haar laaste jare was Rathebe 'n toonaangewende lig in die Ikageng Women's League in Pretoria. Sy befonds die bou van 'n veeldoelige saal in die Sofasonke-dorpie naby Klipgat, noord van Pretoria. Die saal heet Meriting kwaDolly, wat 'Dolly se toevlugsoord' beteken.

In 2004 word die Suid-Afrikaanse Orde van Ikhamanga in Silwer aan Rathebe toegeken vir haar 'uitstekende bydrae tot musiek en die uitvoerende kunste en toewyding aan die ideale van geregtigheid, vryheid en demokrasie'.

Filmografie

Rolprente 
 1949: African Jim
 1951: The Magic Garden
 1988: Mapantsula
 1995: Cry, the Beloved Country
 2003: Sophiatown

Verwysings

Eksterne skakels 
 

Geboortes in 1928
Sterftes in 2004
Suid-Afrikaanse musici
Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu