Mohammad Mossadegh

Mohammad Mossadegh (Persies: محمد مصدق, IPA: [mohæmˈmæd(-e) mosædˈdeɢ] (luister); 16 Junie 1882 – 5 Maart 1967) was 'n Iraanse politikus, skrywer en prokureur wat gedien het as die 35ste Eerste Minister van Iran van 1951 tot 1953, na aanstelling deur die 16de Majlis. Hy was 'n lid van die Iranse parlement vanaf 1923, en het deur 'n omstrede verkiesing van 1952 tot die 17de Iranse Majlis gedien, totdat sy regering omvergewerp is in die 1953 Iranse staatsgreep georkestreer deur die intelligensie-agentskappe van die Verenigde Koninkryk ( MI6) en die Verenigde State (CIA), gelei deur Kermit Roosevelt Jr. Sy Nasionale Front is vanaf die 1954-verkiesing onderdruk.

Voor sy verwydering uit die mag, het sy administrasie 'n reeks maatskaplike en politieke maatreëls ingestel, soos sosiale sekerheid, grondhervormings en hoër belasting, insluitend die instelling van belasting op die huur van grond. Sy regering se belangrikste beleid was die nasionalisering van die Iranse oliebedryf, wat sedert 1913 deur die Britte op Persiese lande gebou is deur die Anglo-Persian Oil Company (APOC/AIOC), later bekend as British Petroleum (BP).

In die nasleep van die omverwerping het Mohammad Reza Pahlavi in bewind teruggekeer en die Konsortiumooreenkoms van 1954 met die Britte onderhandel, wat tot 1979 verdeelde eienaarskap van Iranse olieproduksie tussen Iran en Westerse maatskappye gegee het. Mossadegh was vir drie jaar in die tronk, daarna onder huisarres geplaas tot sy dood en is in sy eie huis begrawe om 'n politieke woede te voorkom. In 2013 het die Amerikaanse regering formeel die Amerikaanse rol in die staatsgreep erken, as deel van sy buitelandse beleidsinisiatiewe, insluitend die betaling van betogers en omkoop van amptenare.

Verwysings 

Geboortes in 1982
Sterftes in 1967
Irannese politici