Chiropraktyk

Chiropraktyk (Engels: 'Chiropractic') is 'n pseudowetenskaplike alternatiewe medisyne wat meestal handel oor die diagnose en behandeling van meganiese afwykings van die spiere-skeletale stelsel, veral die ruggraat. Sommige voorstanders, veral dié in die vroeë geskiedenis van die veld, het beweer dat sulke afwykings algemene gesondheid beïnvloed het deur die senuweestelsel, wat teenstrydig is met wetenskaplike bewyse.

Konseptuele basis 
Die belangrikste chiropraktiese behandelingstegniek behels terapie met die hand, veral ruggraatmanipuleringsterapie, en manipulasies van ander litte en sagte weefsels. Die grondslag daarvan strook met die algemene medisyne, en chiropraktyk word onderhou deur pseudowetenskaplike idees soos vertebrale subluksasie en 'aangebore intelligensie' wat die wetenskap verwerp. Chiropraktisyns is nie mediese dokters nie.

Mediese gebruik
Verskeie gekontroleerde kliniese studies van behandelings wat deur chiropraktisyns gebruik word, is uitgevoer, met teenstrydige resultate. Sistematiese oorsigte van hierdie navorsing het geen bewyse gevind dat chiropraktiese manipulasie effektief is nie, met die uitsondering van die behandeling van rugpyn. In 'n kritiese evaluering is bevind dat manipulasie van die ruggraat kollektief nie effektief was om enige toestand te behandel nie.  Ruggraat-manipulasie kan koste-effektief wees vir sub-akute of chroniese lae rugpyn, maar die resultate vir akute lae rugpyn was onvoldoende. Die doeltreffendheid en koste-effektiwiteit van chiropraktiese versorging is onbekend. Daar is nie voldoende data om die veiligheid van chiropraktiese manipulasies vas te stel nie. Dit word gereeld geassosieer met ligte tot matige nadelige gevolge, met ernstige of dodelike komplikasies in seldsame gevalle. Daar is kontroversie rakende die mate van risiko vir die verspreiding van die vertebrale arterie, wat kan lei tot beroerte en die dood, as gevolg van ruggraat-manipulasie.
Verskeie sterftes word met hierdie tegniek geassosieer  en daar word voorgestel dat die verhouding oorsaaklik is, 'n eis wat deur baie chiropraktisyns betwis word.

Geskiedenis 
D. D. Palmer het chiropraktyk in die 1890's gestig, nadat hy gesê het dat hy dit van 'die ander wêreld' ontvang het, en sy seun B. J. Palmer het gehelp om dit in die vroeë 20ste eeu uit te brei. Oor die hele geskiedenis was chiropraktyk kontroversieel. Ondanks die oorweldigende bewyse dat inenting 'n effektiewe ingryping in die openbare gesondheid is, is daar onder chiropraktisyns beduidende meningsverskille oor die onderwerp, wat gelei het tot 'n negatiewe impak op openbare inenting en die algemene aanvaarding van chiropraktyk.

Sien ook 
Entstofhuiwering

Verwysings 

Skynwetenskappe