Willem III van Nederland

Willem III (Nederlands: Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk; Engels: William Alexander Paul Frederick Louis; 19 Februarie 1817 - 23 November 1890) was van 1849 tot sy dood in 1890 koning van Nederland en groothertog van Luxemburg. Hy was ook die hertog van Limburg vanaf 1849 tot die afskaffing van die hertogdom in 1866.

Willem was die seun van koning Willem II en Anna Pavlovna van Rusland. Met die abdikasie van sy oupa Willem I in 1840 word hy die prins van Oranje. Na die dood van sy vader in 1849, volg hy hom op as koning van Nederland.

Willem is in 1839 met sy niggie Sophie van Württemberg getroud en hulle het drie seuns gehad, Willem, Maurice en Alexander, wat almal voor hom oorlede is. Ná Sophie se dood in 1877 trou hy in 1879 met Emma van Waldeck en Pyrmont en hulle het een dogter, Wilhelmina gehad, wat Willem opgevolg het op die Nederlandse troon. Terwyl hy die laaste agnatiese dinastiese afstammeling was van Otto I, graaf van Nassau, het die troon van die Groothertogdom Luxemburg oorgegaan aan sy patrilineale sewentiende neef wat eens verwyder is (en die matrilieniese derde neef), Adolphe. Tot op hede is hy die laaste Nederlandse koning wat op die troon gesterf het.

Vroeë lewe 

Willem is op 19 Februarie 1817 gebore in die Volkspaleis in Brussel, wat destyds deel uitgemaak het van die Verenigde Koninkryk van die Nederlande. Hy was die oudste seun van die toekomstige koning Willem II van Nederland en Anna Pavlovna van Rusland. Hy het drie broers gehad, waarvan een as kind gesterf het, en een suster. 

In 1827, op tienjarige ouderdom, word hy as erekolonel in die Koninklike Nederlandse Leër aangestel. In die 1830's dien hy as luitenant in die Grenadiers Regiment. In 1834 word hy tot erekommandant van die Grenadiersregiment van Kiëf nr. 5 in die Keiserlike Russiese leër bevorder.

Hy is op 18 Junie 1839 in Stuttgart getroud met sy eerste niggie, Sophie, dogter van koning Willem I van Württemberg en groothertogin Catherine Pavlovna van Rusland. Hierdie huwelik was ongelukkig en word gekenmerk deur 'n stryd oor hul kinders. Sophie was 'n liberale intellektueel en het alles verag wat na diktatuur neig, soos die leër. Willem was eenvoudiger, konserwatiewer en was lief vir die weermag. Hy verbied intellektuele oefening tuis, waarvoor koningin Victoria van die Verenigde Koninkryk, wat met prinses Sophie korrespondeer, hom 'n onopgeleide boer noem. Sy buite-egtelike entoesiasme het daartoe gelei dat die New York Times hom 'die grootste losbandige van die era' noem.  'n Ander oorsaak van huweliksspanning (en later politieke spanning) was sy humeur; hy kon die een dag woedend vir iemand wees en die volgende dag uiters beleefd.

Hy het dit oorweeg om van sy reg op die troon afstand te doen aan sy jonger broer Henry en later aan sy ouer seun. Sy ma het hom oortuig om hierdie aksie te kanselleer. Die Nederlandse grondwet bied geen manier om afstand te doen van die aanspraak op die troon nie.

In 1877 sterf koningin Sophie en jare se onmin in die paleis eindig. In dieselfde jaar kondig koning Willem sy voorneme aan om met Émilie Ambre, 'n Franse operasangeres, te trou, wat hy as gravin d'Ambroise veredel het - sonder die regering se toestemming. Onder druk van die samelewing en die regering het hy hierdie huweliksplanne laat vaar.

Willem het gretig gebly om weer te trou. In 1878 het hy die eerste keer sy niggie, prinses Elisabeth van Saxe-Weimar, voorgestel. Daarna oorweeg hy 'n huwelik met prinses Pauline van Waldeck en Pyrmont, 'n klein Duitse prinsdom, en prinses Thyra van Denemarke, wat haar eie, skandalige geskiedenis gehad het. Hy het uiteindelik besluit om met Pauline se jonger suster Emma te trou. Sommige politici was baie ontsteld hieroor, want sy was 41 jaar jonger as die koning gewees. Emma het haar egter as 'n hartlike vrou voorgehou. Willem het die toestemming van die parlement gevra, wat maklik toegestaan is. Die paartjie is op 7 Januarie 1879 in Arolsen getroud.

Emma het 'n verligtende invloed op Willem se wispelturige persoonlikheid gehad en die huwelik was uiters gelukkig. Die laaste dekade was sonder twyfel die beste van sy regering. Die koning het hom weerhou om by die meeste aspekte van die regering in te meng. In 1880 is Wilhelmina gebore. Sy het in 1884 die aanmatigende erfgenaam geword na die dood van die laaste oorblywende seun uit Willem se eerste huwelik. Talle potensiële manlike erfgename is tussen 1878 en 1884 oorlede.

Koning Willem het in 1887 ernstig siek geword. Hy het aan 'n nierkwaal gely. In 1888 het hy egter persoonlik 'n goue erepenning aan die reddingsbootheld Dorus Rijkers oorhandig wat die lewens van 20 mense gered het.

In 1888 en 1889 ly die sieklike koning toenemend aan geheueverlies. Die Raad van State en daarna koningin Emma het regente geword. Willem III is in 1890 in die paleis in Het Loo oorlede. Omdat Wilhelmina nog nie volwassenheid bereik het nie, het Emma regent geword vir haar dogter. Sy sou regent bly tot Wilhelmina se agtiende verjaardag in 1898.

Verwysings

Eksterne skakels

 Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Luxemburgse groothertoë
Nederlandse monarge
Sterftes in 1890
Geboortes in 1817