Herman Heijermans

Herman Heijermans (3 Desember 1864 - 22 November 1924) was 'n Nederlandse skrywer.

Heijermans is gebore in Rotterdam uit 'n liberale Joodse gesin as die vyfde van elf kinders van Herman Heijermans Snr. en Matilda Moses Spiers. In die dagblad Algemeen Handelsblad publiseer hy 'n reeks sketse van die Joodse gesinslewe onder die skuilnaam Samuel Falkland wat in volumevorm gebundel is. Sy romans en verhale sluit Trinette (1892), Fles (1893), Kamertjeszonde (2 vol., 1896), Interieurs (1897) en Diamantstad (2 vols, 1903) in. Hy skep groot belangstelling deur sy toneelstuk Op Hoop van Zegen (1900. Vertaal deur Karel Schoeman as Op Hoop van Seën: 'n Spel van die See in Vier Bedrywe), wat 'n teregwysing is van die uitbuiting van vissers in Nederland aan die begin van die eeu. Dit is opgevoer in die Théâtre Antoine in Parys en in Engels vertaal deur die Stage Society as "The Good Hope". 

Sy ander toneelstukke is: Dora Kremer (1893), Ghetto (1898), Het zevende Gebod (1899), Het Pantser (1901), Ora et labora (1901), asook talle stukke vir een bedryf. "A Case of Arson", 'n Engelstalige weergawe van die eenbedryf-toneelstuk Brand in de Jonge Jan was opvallend vir Henri de Vries se vertolking (1904 en 1905) van al sewe getuies wat as karakters verskyn.

Heijermans is op 59-jarige ouderdom in Zandvoort oorlede en is begrawe in Zorgvlied-begraafplaas.

Lewensloop 
Heijermans was die oudste seun uit 'n liberaal-joodse gesin van elf kinders. Hy was die jonger broer van die beeldende kunstenares Marie Heijermans en die kinderboekskryfster Ida Heijermans (1861-1943) en die ouer broer van Louis Heijermans. In 1893 begin Heijermans werk as toneelresensent by die nuut-opgerigte koerant De Telegraaf. Hy skryf fel kritiek en verkry sodoende spoedig vele vyande. Hy begin self ook toneelstukke skryf, synde dat hy besonder betrokke was by maatskaplike kwessies. Voorbeelde hiervan is Ghetto (1898), oor die bekrompe Ortodoks-Joodse sfeer, Glück auf! (1911), oor die gruwelike ramp in die myn Radbod in Westfalen, en die bekende Op hoop van zegen (1900), oor die bedroewende omstandighede van die vissers. Die indrukke hiervoor verkry hy in Scheveningen en Katwijk aan Zee, waar hy enkele jare woon en bevriend raak met die skilder Jan Toorop. Die meeste van sy stukke word aanvanklik opgevoer by die Nederlandsche Toneel Vereniging in Amsterdam, waar Esther de Boer-van Rijk die vernaamste protagoniste was, veral as Kniertje in Op hoop van zegen en as Eva Bonheur. Heijermans was ook besonders aktief in die sosialistiese beweging. Hy word in 1897 lid van die in-1894-opgerigte Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP, die voorloper van die Partij van de Arbeid (PvdA) ) en skryf in 1898 die party se propagandastuk getiteld Puntje. In die beginjare van die 20ste eeu was Heijermans vir 'n kort tydperk direkteur van Theater Carré. Heijermans het ook onder 'n aantal skuilname geskryf, waaronder Samuel Falkland (vir die kortverhale die Falklandjes), Koos Habbema, Hans Lidi Ficor en Hans Müller.

Herman Heijermans was van 1901-1918 getroud met die kabaretsangeres Maria Sophia Peers (1871-1944). Hul dogter Hermine Heijermans (1902-1983) skryf o.a. Mijn vader Herman Heijermans, leven naast roem (1973), Leven met Eros (1979) en Jaren vol galgenhumor - 1940-1945 (1981), en in die sestiger - en sewentigerjare skryf sy rubrieke vir Sekstant, die tydskrif van die Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming.

Begrafnis 
Herman Heijermans sterf in 1924 op 59-jarige ouderdom aan kanker. Sy begrafnis, wat georganiseer is deur die SDAP, het in Amsterdam plaasgevind. Tekenend van sy gewildheid was die groot aantal belangstellendes langs die roete van die stoet van Zandvoort na Amsterdam: die mense het rye dik gestaan.

Daar bestaan filmbeelde van Heijermans se begrafnis. Daar is egter sover bekend geen filmbeelde van Heijermans in lewende lywe nie.

Bibliografie 
 1892 -  'n Jodenstreek?
 1892 - Trinette
 1893 - Ahasverus (onder die skuilnaam Ivan Jelakowitch)
 1893 - Dora Kremer
 1893 - Fleo
 1897 - Sabbath
 1898 - Diamantstad
 1898 - Ghetto (toneelstuk)
 1898 - Het antwoord
 1898 - Kamertjeszonde (onder skuilnaam Koos Habbema)
 1898 - Nummer tachtig
 1898 - Puntje
 1899 - De machien
 1899 - De onbekende
 1899 - Ego
 1899 - Het zevende gebod
 1900 - Eén mei
 1900 - Het pantser
 1901 - Op hoop van zegen (Toneelstuk. Vertaal deur Karel Schoeman as Op Hoop van Seën: 'n Spel van die See in Vier Bedrywe) 
 1901 - Ora et labora
 1903 - Bloeimaand
 1903 - Buren
 1903 - Het kamerschut
 1903 - Het kind
 1903 - In de Jonge Jan
 1903 - Schakels
 1904 - Kleine verschrikkingen
 1904 - Saltimbank
 1905 - Allerzielen
 1905 - Artikel 188
 1905 - Biecht eener schuldige
 1905 - De meid
 1905 - Interieurs
 1906 - Feest
 1906 - Kleine vertelsels
 1907 - Uitkomst
 1907 - Vreemde jacht
 1907 - Wat niet kon
 1908 - Berliner Skizzenbuch
 1908 - De groote vlucht
 1908 - De opgaande zon
 1908 - Joep's wonderlijke avonturen
 1909 - De roode Flibustier
 1909 - De schoone slaapster
 1910 - Beschuit met muisjes
 1910 - Nocturne
 1911 - Gevleugelde daden
 1911 - Glück auf!
 1912 - Duczika
 1914 - Brief in den schemer
 1914 - De buikspreker
 1914 - Een heerenhuis te koop
 1914 - Robert, Bertram en Co.
 1916 - Dageraad
 1916 - Eva Bonheur (ook 'n hoorspel)
 1917 - De Wijze Kater
 1919 - De noodlottige gelijkenis. 'n Klug in drie bedrywe, verwerk na die Duitse toneelskrywer Carl Rössler
 1920 - De vliegende Hollander
 1923 - Van ouds `De Morgenster'''
 1924 - De moord in de trein 1924 - Droomkoninkje 1925 - VuurvlindertjeDie versamelde toneelstukke verskyn in drie dele as Herman Heijermans Toneelwerken (red. G.A. van Oorschot, S. Carmiggelt, H.A. Gomperts, A. Koolhaas, H.H.J. de Leeuwe, H.S.F. Heijermans. Uitg. G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1965)

 Sekondêre literatuur 

 1927 - F. Hulleman: Heijermans-herinneringen 1934 - G. Karsten: Herman Heijermans, novellist, romancier, dramaturg 
 1949 - B. Groeneveld: Herman Heijermans 
 1954 - Seymour L. Flaxman: The dramatic work of Herman Heijermans 1964 - G. Borgers en anderen:Herman Heijermans. Schrijversprentenboek 
 1965 - Annie Heijermans-Jurgens:Herman Heijermans' laatste levensjaren 
 1967 - C.A. Schilp: Herman Heijermans 1971 - E. de Jong: Met waarachtige zorg. De toneelschrijver Herman Heijermans 1973 - Hermine Heijermans: Mijn vader Herman Heijermans; leven naast roem 1974 - Wim J. Simons: Samuel Falkland. Schetsen en vertellingen 1996 - Hans Goedkoop: Geluk. Het leven van Herman Heijermans'', proefskrif, Arbeiderspers, Amsterdam

Verwysings

Eksterne skakels
 
 
 Werke van Heijermans op Project Gutenberg
 Biografie van Herman Heijermans in die Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Geboortes in 1864
Sterftes in 1924
Nederlandse Jode
Nederlandse skrywers