Axis mundi

Axis mundi is in sterrekunde die Latynse term vir die aardas tussen die hemelpole. In 'n geosentriese koördinaatstelsel, soos dié van die Romeine en Grieke, is dit die rotasieas van die hemelse sfere.

Die term is deur die hele 18de eeu steeds in moderne sterrekundige werke gebruik, soos in Johann Samuel Traugott Gehler se Physikalisches Wörterbuch van 1791.

In 20ste-eeuse vergelykende mitologie is die term axis mundi – ook genoem die kosmiese as, wêreldpilaar, wêreldboom of middel van die wêreld – aansienlik uitgebrei om te verwys na enige mitologiese begrip wat die "verbinding tussen die hemel en die aarde of die hoër en laer ryk verteenwoordig". Mircea Eliade het die begrip in die 1950's begin gebruik. Axis mundi hou nou verband met die mitologiese begrip van die omfalos (naeltjie) van die wêreld of kosmos.

Voorwerpe wat deur vergelykende mitoloë as voorbeelde van die axis mundi genoem word, sluit in plante (veral 'n boom), 'n berg, 'n wolk rook of 'n vuur, of iets wat deur die mens gemaak is, soos 'n staf, toring, leër, trap of totempaal. Sy nabyheid aan die hemel kan goed impliseer wat hoofsaaklik godsdienstig (pagoda, tempelberg, minaret, kerk) of sekulêr is (obelisk, vuurtoring, wolkekrabber). Die beeld word in godsdienstige en sekulêre verband gebruik. Die simbool kan in kulture gevind word wat sjamaanse praktyke of animistiese geloofstelsels gebruik, in groot wêreldgodsdienste en in tegnologies gevorderde "stedelike sentrums". Volgens Mircea Eliade het "elke mikrokosmos, elke bewoonde gebied 'n sentrum; dus 'n plek wat die heel heiligste is".

Verwysings

Skakels

Mitologie