Alban Berg

Alban Maria Johannes Berg  (9 Februarie 1885–24 Desember 1935) was 'n Oostenrykse komponis van die Tweede Weense Skool. Sy komposisionele tegniek het romantiese musiek met die twaalftoontegniek gekombineer.

Biografie

Vroeë Lewe 
Berg is in Wene gebore as die derde van vier kinders van Johanna en Konrad Berg. Sy gesin het gemaklik gelewe tot die dood van sy vader in 1900. Berg was as 'n kind meer geïnteresseerd in literatuur as musiek, en het nie begin komponeer voor hy vyftien was nie, toe hy begin musiek leer het nie. Hy het later by Marie Scheuchl, 'n bediende van die Berggesin wat vyftien jaar sy senior was, 'n dogter gehad met die naam van Albine wat gebore is op 4 Desember 1902.

Berg het min formele musikale opleiding gehad voordat hy in Oktober 1904 'n student van Arnold Schoenberg geword het. Onder Schoenberg het hy kontrapunt, musiekteorie en harmonie geleer. Teen 1906 was hy voltyds besig om musiek te studeer en teen 1907 het hy begin met komposisielesse.

Van sy komposisies as student sluit in sy vyf sketse vir klaviersonata. Hy het ook liedere geskryf, insluitende sy Sieben Frühe Lieder; drie waarvan Berg se eerste werk geword het wat in die openbaar opgevoer is tydens 'n konsert wat ook die musiek van Schoenberg se ander leerlinge ingesluit het.  

Die vroeë sonatasketse het uiteindelik gekulmineer in Berg se klaviersonata, Opus 1.(1907–1908). Dit is een van die mees formidabele "eerste" werke wat ooit geskryf is. Berg het tot 1911 vir ses jaar onder Schoenberg gestudeer. Van Schoenberg se hoofbeginsels wat sy onderrig betref, was die idee dat die eenheid van 'n musikale komposisie daarvan of al sy aspekte as bron 'n enkele basiese idee bevat; die idee het later bekend geword as ontwikkelende variasie. Berg het die beginsel oorgedra aan sy studente, een van hulle van wie Theodor W. Adorno gekonstateer het: "Die hoofbeginsel wat hy oorgedra het was dié van variasie: alles was veronderstel om te ontwikkel uit iets anders, en tog moes dit op 'n intrinsieke vlak heeltemal anders wees". Die klaviersonata is 'n voorbeeld— die hele komposisie is verkry vanaf die werk se openingsgebaar van Kwartale en Kwintale harmonieë, asook sy openingsfrase.

Innovasie 
Berg het deel gevorm van Wene se kulturele elite tydens die ietwat roekelose fin de siècle periode. Sy sirkel van kennisse het die musikante Alexander von Zemlinski en Franz Schreker, die skilder Gustav Klimt, die skrywer en satiris Karl Kraus, die argitek Adolf Loos, en die digter Peter Altenberg ingesluit.

In 1906 het Berg die sanger Helene Nahowski ontmoet deur sy skakeling met Anna Nahowski. Sy was die dogter van 'n vermoëende familie (daar word deur sommige bespiegel dat sy die buite-egtelike kind van keiser Frans Josef I van Oostenryk was). Ten spyte van die sigbare tekens van vyandelikheid van haar familie is die twee getroud op 3 Mei 1911.

In 1913 was twee van Berg se werke Altenberg Lieder (1912) die eerste keer in Wene opgevoer deur Schoenberg in die berugte Skandalkonzert. Die liedere is toonsettings van aforistiese digterlike uitsprake, en word begelei deur 'n baie groot orkes. Die opvoering het 'n oproer veroorsaak en moes gestop word. Berg het effektiewelik die werk onttrek, en is eers in sy totaliteit opgevoer in 1952. Die volle partituur het tot 1966 ongepubliseerd gebly.

Vanaf 1915–18 het Berg diens gedoen in die Oostenryks-Hongaarse Leër, en tydens 'n verlofperiode in 1917 het hy die werk bespoedig aan sy eerste Opera, Wozzeck. Na die einde van die Eerste Wêreldoorlog het hy weer in Wene gaan woon en 'n lewe gemaak deur die gee van private lesse aan leerlinge. Hy het ook vir Schoenberg gehelp om sy Genootskap vir Privaat Musikale Opvoerings; wat daarna gestreef het om 'n ideale omgewing te skep vir die eksplorasie en waardering van onbekende nuwe musiek by wyse van openbare repetisies, herhalende opvoerings, en die uitsluiting van professionele kritici; op die been te bring.

Berg het 'n besondere belangstelling gehad in die nommer 23, en dit gebruik in die struktuur van verskeie van sy werke.  Verskeie voorstelle is al gemaak wat betref die rede vir hierdie belangstelling; naamlik dat hy dit geneem het van die bioritme-teorie van Wilhelm Fliess, waarin 'n 23-daesiklus as beduidend beskou word, of omdat hy die eerste keer 'n asmaaanval op die 23 ste van die maand gehad het.

Sukses van Wozzeck en die ontstaan van Lulu (1924–29) 
In 1924 is drie uittreksels van Wozzeck opgevoer. Dit het Berg se eerste sukses gebring. Die opera, wat Berg in 1922 voltooi het, was die eerste keer op 14 Desember 1925 volledig opgevoer toe Erich Kleiber die werk in Berlyn gedirigeer het. 

Vandag word Wozzeck gesien as een van die 20ste eeu se belangrikste werke. Berg het ook in 1928 begin werk aan sy tweede opera genaamd Lulu wat uit drie dele sou bestaan. Hy het egter sy werk daaraan in 1929 onderbreek ten einde aandag te spandeer aan die konsertaria Der Wein, wat hy daardie somer voltooi het. Der Wein het Lulu op vele maniere voorafgegaan, insluitende wat betref die werke se vokale styl, orkestrasie, ontwerp en teks.

Ander bekende Bergkomposisies sluit die Liriese Suite (1926), ten opsigte waarvan daar later getoon was dat die werk  uitgebreide kodes gebruik het om 'n geheime liefdesverhouding te dokumenteer, die post-Mahleriaanse Drie Stukke vir Orkes (voltooi in 1915 maar nie opgevoer tot na Wozzeck nie); en die Kammerkonzert vir viool, klavier en 13 blaasinstrumente in. (Hierdie laaste werk is so pligsgetrou geskryf dat Pierre Boulez dit "Berg se strengste komposisie" genoem het.) Dit is ook deurdring met kodes en versteekte na-doodsonthulde programme.

Laaste jare 
Die bestaan en volhoubaarheid van die musikale wêreld het in die 1930's in beide Wene en Duitsland al hoe moeiliker geword  as gevolg van die opkoms van Antisemitisme, en die Nazi-kulturele ideologie wat Modernisme verwerp het. Om selfs 'n assosiasie te gehad het met iemand wat Joods was, kon gelei het tot verwerping, en Berg se "misdaad" was dat hy saam met die Joodse komponis Arnold Schoenberg gestudeer het. Berg het gevind dat geleenthede vir sy werke om in Duitsland opgevoer te word, al hoe minder geword het, en uiteindelik is sy musiek belet en ook op die lys van degeneratiewe musiek geplaas.

In 1932 het Berg en sy eggenote 'n geïsoleerde lodge met die naam van die Waldhaus, wat geleë was op die oewer van die Wörthersee, naby Schiefling am See in Karintië aangeskaf, waar dit vir hom moontlik was om in afsondering te werk, hoofsaaklik op Lulu en sy vioolkonsert. Teen die einde  van 1934 het Berg betrokke geraak in politiekery rondom die vind van 'n vervanger vir Clemens Krauss as direkteur van die Weense Staatsopera.  

Soos meer van die opvoerings van sy werke deur die Nazis, wat vroeg in 1933 aan bewind gekom het, gekanselleer is, het dit noodsaaklik geword om te verseker dat die nuwe direkteur 'n ondersteuner van modernistiese musiek sou wees. Die premiére van Lulu was oorspronklik bedoel om opgevoer te word deur die Berlynse Staatsopera, waar Erich Kleiber voortgegaan het om Berg se musiek voor te staan en die eerste opvoering van Wozzeck in 1925 gegee het. Dit het egter nou al hoe meer onwaarskynlik begin lyk, en Lulu  is teen die lente van 1934 verwerp deur die Berlynse owerhede. Kleiber se produksie van die Lulu simfoniese suite op 30 November 1934 in Berlyn, was ook die geleentheid van sy bedanking in protes teen die mate van vermenging en verwarring van kultuur met politiek. Selfs in Wene was die geleenthede vir musikante van die Weense Skool van Musiek aan't opdroog.

Berg het die orkestrasie van Lulu onderbreek as gevolg van 'n onverwagse (en van 'n finansieel baie benodigde) kommissie van die Russies-Amerikaanse violis Louis Krasner vir 'n Vioolkonsert (1935). Hierdie besonders elegiese werk wat gekomponeer is teen ongewone spoed en wat postuum sy eerste opvoering gehad het, het Berg se bekendste en mees geliefdste werk geword. Soos baie van sy volwasse werke, maak die werk gebruik van 'n idiosinkratiese aanpassing van Schoenberg se "dodekafoniese" of "twaalftoontegniek", wat die komponis in staat sou stel om dele te skryf wat openlik tonaliteit evokeer, insluitende aanhalings uit geskiedkundig tonale musiek, soos Johann Sebastian Bach se koorwerke en 'n volksliedjie van Karintië. Die vioolkonsert was opgedra "aan die onthou van 'n Engel" naamlik, Manon Gropius, die gestorwe dogter van die argitek Walter Gropius en aan Alma Mahler.

Sterfte 
Berg sterf in Wene op die ouderdom van 50 op oukersaand 1935 aan bloedvergiftiging wat blykbaar veroorsaak is deur follikulitis op sy rug. Voor sy dood, het Berg slegs die orkestrasie van die eerste twee dele van die drie dele van Lulu voltooi. Die voltooide dele was die eerste keer opgevoer in Zürich in 1937. Berg se vrou Helene Berg het daarna om persoonlike redes 'n "verbod" geplaas op enige poging om die laaste en derde deel daarvan te voltooi, welke Berg eintlik reeds voltooi het in "kortblad" vorm. 'n Orkestrasie daarvan was derhalwe in geheim aangevra deur Friedrich Cerha, en het die voltooide werk kort na Helene Berg se eie dood, sy première in 1979 in Parys ontvang onder Pierre Boulez. Die voltooide opera het vinnig die repertoire binnegedring as een van die bakens van kontemporêre musiek, en soos Wozzeck bly dit konsekwent gewild onder gehore.

Erfenis 

Berg sal onthou word as een van die belangrikste komponiste van die 20ste eeu, en as die komponis van die Tweede Weense Skool wie se operas die meeste opgevoer word.  Daar word gesê dat hy meer "menslike waardes" na die twaalftoon-musiekstelsel gebring het, aangesien sy werke as meer "emosioneel" gesien word as Schoenberg se werke. Van kritiese belang, is dat hy gesien word as sou hy die Weense tradisie in sy musiek bewaar het.

Berg-geleerde Douglas Jarman skryf in The New Grove Dictionary of Music and Musicians dat "[soos] die 20ste eeu gesluit het, die 'terugwaarts-kykende' Berg skielik begin lyk het soos George Perle opgemerk het; soos die 20ste eeu se mees vooruitskouende komponis."

Die asteroïde 4528 Berg is na hom vernoem (1983).

Enkele van sy werke 

Klavier
 Klaviersonata, Op. 1

Kamermusiek
 Strykkwartet, Op. 3
 Vier stukke vir klarinet en Klavier, Op. 5
 Liriese Suite
 Kammerkonzert vir klavier, viool en 13 blaasinstrumente

Orkestraal
 Drie Stukke vir Orkes, Op. 6
 Vioolkonsert

Vokaal
 Sewe Vroeë Liedere
 Vier Lieder, Op. 2
 Altenberg Lieder, Op. 4
 Der Wein
 Schliesse mir die Augen beide

Operas
 Wozzeck, Op. 7 (1925)
 Lulu  (1937)

Analitiese skrywes

Douglas Jarman 

Jarman, Douglas. Dr. Schon's Five-Strophe Aria: Some Notes on Tonality and Pitch Association in Berg's Lulu. Perspectives of New Music 8/2 (Spring/Summer 1970).
Jarman, Douglas. Some Rhythmic and Metric Techniques in Alban Berg's Lulu. Musical Quarterly 56/3 (July 1970).
Jarman, Douglas. Lulu: The Sketches. International Alban Berg Society Newsletter, 6 (June 1978).
 
Jarman, Douglas. Countess Geschwitz's Series: A Controversy Resolved?. Proceedings of the Royal Musical Association 107 (1980/81).
Jarman, Douglas. Some Observations on Rhythm, Meter and Tempo in Lulu. In Alban Berg Studien. Ed. Rudolf Klein. Vienna: Universal Edition, 1981.
Jarman, Douglas. Lulu: The Musical and Dramatic Structure. Royal Opera House Covent Garden program notes, 1981.
Jarman, Douglas. The 'Lost' Score of the 'Symphonic Pieces from Lulu'''. International Alban Berg Society Newsletter 12 (Fall/Winter 1982).
 
 

 Ander 
 Bruhn, Siglind, ed. Encrypted Messages in Alban Berg’s Music. New York: Garland Publishing, 1998.
 dos Santos, Silvio J. Narratives of Identity in Alban Berg's 'Lulu'. Rochester, NY: University of Rochester Press, 2014.
 
 Headlam, Dave. The Music of Alban Berg. New Haven: Yale University Press, 1996.
 Lauder, Robert Neil. Two Early Piano Works of Alban Berg: A Stylistic and Structural Analysis. Thesis. Chapel Hill: University of North Carolina, 1986.
 
 
 Perle, George. The Operas of Alban Berg. Berkeley: University of California Press, 1980.
 Schmalfeldt, Janet. "Berg’s Path to Atonality: The Piano Sonata, Op. 1". Alban Berg: Historical and Analytical Perspectives. Eds. David Gable and Robert P. Morgan, pp. 79–110. New York: Oxford University Press, 1991.
 Schweizer, Klaus. Die Sonatensatzform im Schaffen Alban Bergs. Stuttgart: Satz und Druck, 1970.
 Wilkey, Jay Weldon. Certain Aspects of Form in the Vocal Music of Alban Berg. Ph.D. thesis. Ann Arbor: Indiana University, 1965.
 

 Biografiese skrywes 
 
 Adorno, Theodor W. Alban Berg: Master of the Smallest Link. Trans. Juliane Brand and Christopher Hailey. New York: Cambridge University Press, 1991.
 Brand, Juliane, Christopher Hailey and Donald Harris, eds. The Berg-Schoenberg Correspondence: Selected Letters. New York: Norton, 1987.
 Carner, Mosco. Alban Berg: the man and the work. London: Duckworth, 1975.
 Floros, Contantin. Trans. by Ernest Bernhardt-Kabisch. Alban Berg and Hanna Fuchs. Bloomington: Indiana University Press, 2007.
 Grun, Bernard, ed. Alban Berg: Letters to his Wife. London: Faber and Faber, 1971.
 Jarman, Douglas. "Alban Berg", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed April 9, 2007)  
 
 Leibowitz, René. Schoenberg and his school; the contemporary stage of the language of music. Trans. Dika Newlin. New York: Philosophical Library, 1949.
 
 Monson, Karen. Alban Berg: a biography. London: Macdonald and Jane's, 1979.
 Redlich, Hans Ferdinand. Alban Berg, the man and his music. London: John Calder, 1957.
 Reich, Willi. The life and work of Alban Berg''. Trans. Cornelius Cardew. New York : Da Capo Press, 1982.
 
 
 , in 
 , in

Verwysings

Oostenrykse komponiste
Geboortes in 1885
Sterftes in 1935