Afrikaanse Taalraad

Die Afrikaanse Taalraad (ATR) is 'n nieregeringsorganisasie wat Afrikaans en die regte van sy sprekers binne 'n meertalige konteks bevorder. Dit gee erkenning aan die gedeelde geskiedenis van Afrikaans asook die diversiteit van sy sprekers en die uiteenlopende variëteite wat hulle praat: van Standaardafrikaans, Algemene Afrikaans (volgens die 2017-uitgawe van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls), Omgangsafrikaans in al sy fasette (van Kaaps, Overbergs, Weskusafrikaans, Oranjerivierafrikaans (Gariepafrikaans) tot Gautengse Afrikaans) en nog meer. Die Taalraad funksioneer as 'n konfederale liggaam met meer as 35 taal- en kultuurorganisasies in Suid-Afrika, Namibië en Nederland as lede en bevorder taalsamewerking in verskeie domeine, veral die onderwys. Gesamentlik verteenwoordig die Taalraad se lede meer as 500 000 mense oor die hele spektrum van die Afrikaanse gemeenskap.

Ontstaan 

Die Afrikaanse Taalraad (ATR) is ná 'n intense, inklusiewe en veral raadplegende proses van vyf jaar (2003-2008) op 24 Mei 2008 te Wellington gestig: ’n proses wat aanvanklik deur die Nasionale Taalliggaam vir Afrikaans (NTLA) geïnisieer is. Meer as 100 verteenwoordigers van 40 organisasies landswyd het die stigtingsbyeenkoms bygewoon. Die Taalraad se stigting ingevolge artikel 185 van die Grondwet, het ook 'n skakel met die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kultuur-, Geloofs- en Taalgemeenskappe (KGT-kommissie) geskep. 

Hiermee wou die stigters die verdeeldheid tussen Afrikaanssprekendes probeer verminder en nuwe momentum vir die Afrikaanse taal skep. Prominente Afrikaanse rolspelers wat aan die raadplegende proses deelgeneem het, sluit in: Wannie Carstens, Christa van Louw, Karel Prinsloo, Jacques van der Elst, Hennie de Wet, Louise Combrink, Kallie Kriel, Gerrit Brand, Christo van de Rheede, Danny Titus, Hendrik Theys, Neville Alexander en talle ander.

Visie en missie 

Die Taalraad se visie is 'n veeltalige Suid-Afrika waarin Afrikaans as inheemse taal, naas ander inheemse tale, as hoëfunksietaal en taal van bemagtiging in die breë gemeenskap gehandhaaf en bevorder word. 
Sy missie is die bevordering van Afrikaans en die belange van sy sprekers deur te steun op die beskerming wat die Grondwet van Suid-Afrika bied vir kultuur-, godsdiens- en taalregte van die breë gemeenskap. 

Belangrike funksies van die Afrikaanse Taalraad sluit in optrede as:

 konfederale liggaam vir outonome Afrikaanse taal- en kultuurorganisasies wat kragtens artikel 185 van die Grondwet van Suid-Afrika as spreekbuis in belang van Afrikaans en sy sprekers kan optree;
 inisiërende, koördinerende en netwerkskeppende fasiliteerder wat sinergie en die doeltreffende aanwending van die infrastruktuur, spesialisfunksies en hulpbronne van lidorganisasies ter ondersteuning van Afrikaans op verskeie lewensterreine bevorder;
 fasiliteerder van gekoördineerde ondersoeke, nasionale berade en navorsing wat daarop mik om geleenthede en geïntegreerde strategieë ter bevordering van Afrikaans te ontwikkel; en
 verteenwoordigende liggaam wat met owerhede skakel.

Fokusgebiede 

Die ATR ondersteun Afrikaans in 'n aantal werksgebiede of domeine wat in noue verband met mekaar staan, naamlik:

Afrikaans in die familie en gemeenskap 

Die klem word hier geplaas op die oordrag van Afrikaans tussen die generasies as ’n voorvereiste vir die vitaliteit van Afrikaans. Aandag word ook geskenk aan die terugeis van mense se moedertaal waar hulle dit verloor het en die goeie bestuur van taal in gemeenskapsinstellings soos kerke en moskees. Tweede- en derdetaalsprekers van Afrikaans word as belangrike bydraers tot taalvitaliteit en die voortgesette groei van Afrikaans beskou. 
Die Taalraad lê derhalwe veral klem op kommunikasie met jong ouers oor strategies belangrike temas soos: 

 Die diverse herkoms van Afrikaans;
 Afrikaans as diverse erfenistaal en die eenheid van sy variëteite;
 Die ekonomiese waarde van Afrikaans en meertaligheid – ook internasionaal;
 Die bestuur van meertaligheid in die gesin en ook in die breë familie, gemeenskapsorganisasies en skole; en
 Die verbetering van Afrikaanse taalvaardighede.

Afrikaansmediumonderrig op skoolvlak 

Die Taalraad bevorder veral Afrikaansmediumonderrig op gemeenskapsvlak en beskou bemagtiging deur Afrikaans as die basis vir kwaliteitonderrig en prestasie. 'n Toevoegende benadering verseker die gebruik van Afrikaans se variëteite om “Skoolafrikaans” onder die knie te kry en om Engels deur Afrikaans te bemeester. Die Taalraad bevorder dus ook die insluiting van taalvariasie in die formele kurrikulum om toegang tot Afrikaanse skole en inklusiwiteit te verbeter.

Afrikaans op universiteitsvlak 

Die Taalraad is veral besorg oor die druk waaronder Afrikaans op tersiêre vlak verkeer. Intervensies word gemaak om die nodelose afskaling van Afrikaans aan sekere instellings te probeer verhinder, dikwels in samewerking met lidorganisasies, veral die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Voorts word deurentyd, in samewerking met die Afrikaansdepartemente, gekyk na vooruitbeplanning vir Afrikaans as akademiese taal en Afrikaans as vak. Aandag word ook gegee aan die uitbou van Afrikaanse privaatuniversiteite en skakeling met Nederlandse universiteite.

Afrikaans vir versoening en alliansiebou 

Die Taalraad se versoeningsrol tel as sy belangrikste funksie omdat versoening tussen Afrikaanssprekendes ’n voorvereiste vir samewerking oor taalkwessies is. Dit vereis oop gesprek oor Afrikaans se historiese bagasie wat opnuut in verskillende gemeenskappe deurgetrap moet word. Om dié rede bevorder die Taalraad gereeld gesprekke oor die taal se herkoms en sy sprekers asook skakeling tussen hulle. Die Taalraad bou ook voortdurend aan sy skakels op gemeenskapsvlak om die gesprekke sodoende al verder uit te brei. 

Dieselfde geld vir versoening tussen Afrikaanssprekendes en die sprekers van die ander inheemse tale van die land en die Taalraad doen baie om onkunde en persepsies oor Afrikaans en Afrikaanssprekendes aan te spreek. ’n Alliansie van inheemse tale is nodig om ’n waarlik meertalige bestel te verseker. Dit is belangrik dat Afrikaans deel van hierdie gesprek bly, en ondersteuning bied waar nodig. Om dié rede is die Taalraad dan ook betrokke by die Indigenous Languages Action Forum (ILAF), wat die inheemse tale van die land bevorder, en die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSAT), wat veronderstel is om meertaligheid en taalregte te bevorder.

Skakeling met die owerhede 

Die Taalraad verteenwoordig Afrikaanssprekendes in kontekste waarin daar geskakel moet word met owerhede. Oor die algemeen mik die Taalraad daarop om diskoerse op beleidsvlak ten gunste van Afrikaans en meertaligheid te stuur. ’n Voorbeeld hiervan is ’n wye petisie oor die inheemse status van Afrikaans en die Khoi- en Santale wat aan President Cyril Ramaphosa voorgelê is. Dit kom nadat die minister vir hoër onderwys, minister Blade Nzimande, beweer het dié tale is nie inheems nie.

Afrikaanse navorsing 

Die Taalraad se standpunt is dat taalbeleid en -beplanning op goeie navorsing gebou moet word. Daarom bevorder en fasiliteer die Taalraad navorsingsinisiatiewe wat onder meer die volgende insluit: 

 Die bevordering van die gebruik van variëteite in die klaskamer en in kurrikula;
 Die gebruik en gebruiksimplikasies van meertaligheid op skoolvlak, in tersiêre onderrig en in die werksplek;
 Die bestudering van Afrikaans se ekonomiese funksies;
 Die bestudering en bevordering van Afrikaans se sosiale en kulturele funksies.

Navorsingsprogram 

Die Taalraad het sy ontstaan te danke aan 'n grondige bestekopname (gebaseer op die erkende navorsingsmetodologie) oor die stand van Afrikaans op daardie tydstip (2003-2004). Die uitkomste van die navorsing is gebruik om die bestuur van die wordende Taalraad te begelei op die pad wat dit moes loop om te kom waar dit vandag is. Die Taalraad ontwikkel daarom in aansluiting hierby tans opnuut 'n navorsingsprogram om feitegebaseerde beleidsbesluitneming te bevorder en om oorwoë implementeringstrategieë rakende aksies vir Afrikaans te ontwikkel. Daar word toenemend ook op die behoud, verdere ontwikkeling en inklusiwiteit van Afrikaans se infrastruktuur gefokus en dit is belangrik dat stappe en aktiwiteite in hierdie verband stewig ondersteun moet word deur die uitkomste van doelgerigte en beplande navorsing oor 'n groot verskeidenheid kwessies. Die Taalraad verwelkom dus nuwe navorsingsinisiatiewe en samewerkingsgeleenthede.

Personeel en genote

Voorsitters en ondervoorsitters

Lidorganisasies en individuele lede

Organisasies 

 !ALOM
 AfriForum
 Afrikaanse Taalmonument en -museum
 Afrikaanse Onderwysnetwerk (AON)
 Afrikanerbond
 Akademia
 Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV)
 ATKV LAPA (Penguin Random House)
 ATKV Skryfskool Potchefstroom
 Buro van die WAT
 CJ Langenhovengedenkfonds
 DAK Netwerk
 Dameskring
 Demokratiese Alliansie
 Erfenisstigting
 FEDSAS
 Griekwa Koningshuis
 Hessekwa Kultuurraad
 Innibos Kunstefees
 Kraal Uitgewers
 NG Kerk Algemene Sinode
 Orania Beweging
 Paarl Afrikaanse Skakelforum
 PEN Afrikaans
 Rapportryerbeweging (RRB)
 Rehobot Bastergemeente
 Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (SAAWK)
 SASNEV
 SAVI
 Solidariteit
 Stichting van de Lage Landen
 Suid-Afrikaanse Onderwysunie (SAOU)
 Vectis (Nederland)
 VF Plus
 Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA)

Individuele lede 

 Dr. Chrisna Beuke-Muir
 Prof. Michael le Cordeur
 Prof. Wannie Carstens
 Dr. Hendrik Theys
 Japie Gouws
 Cerneels Lourens
 Mandie Ehlers

Kokertoekennings 

Die belangrikste maatstaf vir nominasies is betrokkenheid by Afrikaans en die Afrikaanse taalgemeenskap. Daar word gepoog om die net wyd te gooi en bydraes op gemeenskapsvlak in te sluit.
Die Taalraad se Kokertoekennings word jaarliks in drie kategorieë toegeken:

Kategorie 1: Kokers vir besondere prestasie 
Kokers word toegeken aan mense wat ’n wesentlike bydrae gemaak het tot een of meer van die onderstaande subkategorieë:

 Bevordering van Afrikaans
 Beskerming van Afrikaans
 Bemagtiging van Afrikaanssprekendes

Jy kan een persoon vir al drie subkategorieë nomineer of drie afsonderlike mense – een in elke subkategorie. Een kandidaat kan egter nie in meer as een kategorie wen nie.

Kategorie 2: Spesiale Kokers vir ’n lewenslange bydrae tot Afrikaans 
Hierdie kategorie is gemik op afgetredenes of mense aan die einde van hulle loopbaan. Jy kan een of twee kandidate in hierdie kategorie nomineer.

Kategorie 3: Jeugtoekennings 
Hierdie aansporingsprys is gemik op jong mense wat Afrikaans op nuwe maniere inspan en geesdrif vir die taal onder ander jeugdiges kweek. Jy kan een of twee kandidate in hierdie kategorie nomineer. Ons gee drie toekennings aan mense wat 35 jaar of jonger is.

Kokerwenners

Sien ook 
 Nederlandse Taalunie

Publikasies 
 Le Cordeur, M.L.A.; R. Olivier, D. Prinsloo & J. van der Elst (redaksionele komitee) 2012. 16 Junie 1976. 35 jaar later. Jeugberaad aangebied deur die Afrikaanse Taalraad as deel van die US Woordfees 11 en 12 Maart 2011. Pretoria: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns.
 Prinsloo, K. (red.). 2004. Verslag van 'n taaloudit oor Afrikaanse taalprojekte, verenigings en energieë, 2004. Verslag gereproduseer deur Rapport en versprei tydens die Afrikaanse Taalberaad in Stellenbosch, 25-27 Aug..
 Prinsloo, K. (red.) 2006. Op pad na 'n Taalstrategie vir Afrikaans. Verslag gereproduseer deur Content Solutions en versprei deur die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, Maart 2006.
 Prinsloo, K. 2006. Towards a language strategy for Afrikaans: the process before, during and after the Afrikaans Language Indaba of 2004 in Stellenbosch. In Webb, Vic & Theodorus du Plessis (eds.) 2006.
 Prinsloo, K. (red.) 2007. Opname oor Afrikaanse projekte en aktiwiteite op 'n plaaslike munisipale vlak in Suid-Afrika, 2006. Ongepubliseerde navorsingsverslag versprei by die Tweede Afrikaanse Taalberaad, gehou in Pretoria op 23 en 24 Februarie 2007.
 Prinsloo, K. (red.) 200a. Die Afrikaanse “ons’’ en die nodigheid van 'n Afrikaanse Taalraad. Verslag gereproduseer deur CRINK en versprei deur die S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns, April 2008.
 Prinsloo, K. (red.) 2008. Die Afrikaanse Taalraad kom tot stand. Verslag gereproduseer deur CRINK en versprei deur die S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns, Nov. 2008.
 Prinsloo, K. & Schoeman, K. (reds.) 2010 Die gebruik van Afrikaans in kerklike gemeentes in Suid-Afrika: ‘n verkennende ondersoek.
 Van der Elst, J. & Prinsloo, D. (reds.). 2010. Afrikaans + Onderwys = Uitnemendheid.
 Afrikaanse Taalraad. 2018. Die eerste dekade (bundel met bydraes deur verskeie skrywers).

Bronne 
 Carstens, W.A.M. 2012. Versoening in Afrikaans – Is dit haalbaar? D.F. Malherbe-gedenklesing 31. Bloemfontein, Universiteit van die Vrystaat, 28 Mei 2012. Acta Varia.
 Carstens, W.A.M. 2013. Op pad van ‘n verdeelde na ‘n gedeelde toekoms in die Afrikaanse taalgemeenskap: Die rol van die Afrikaanse Taalraad in die proses van versoening. LitNet Akademies, 10(1): 447-483.
 Carstens, WAM & EH Raidt 2019. Die storie van Afrikaans: uit Europa en van Afrika. Biografie van 'n taal. Deel 2. Pretoria: Protea Boekhuis.
 Webb, V.N. 2010a. Constructing an inclusive language community from two mutually excluding ones: The third Afrikaans language movement. Tydskrif vir Letterkunde, 47(1): 106-120.
 ATR (Afrikaanse Taalraad) 2015. Persverklaring: Geen ruimte vir samboktaktiek in taaldebakel. Geplaas 4 Sept. 2015. http://www.litnet.co.za/persverklaring-geen-ruimte-vir-samboktaktiek-in-taaldebakel/
 ATR 2016a. US-taalbeleid: Afrikaanse Taalraad se reaksie. Geplaas 25 April 2016. http://www.litnet.co.za/us-taalbeleid-afrikaanse-taalraad-se-reaksie/
 ATR 2016b. Die Afrikaanse Taalraad herdenk die 91ste bestaansjaar van Afrikaans as amptelike taal. Geplaas 10 Mei 2016. http://www.litnet.co.za/die-afrikaanse-taalraad-herdenk-die-91ste-bestaansjaar-van-afrikaans-amptelike-taal/
 ATR 2016c. Stigting van die Internasionale Vereniging vir Afrikaans. Geplaas 5 Okt. 2016. http://www.litnet.co.za/stigting-van-die-internasionale-vereniging-vir-afrikaans/#comment-100928
 ATR 2016d. Persvrystelling: Taalraad kommentaar op die US se Hersiene Toelatingsbeleid. Geplaas 1 Nov. 2016. http://www.litnet.co.za/taalraad-kommentaar-op-die-us-se-hersiene-toelatingsbeleid/
 Glorie, I. 2015a. Anne-Marie Beukes, nieuwe voorzitter Afrikaanse Taalraad: ‘Ruimte voor Afrikaans naast andere talen.’ Maandblad Zuid-Afrika, 92(1): 8-9.
 Kotzé, E.F. 2014a. “'n Akademiese oorsig oor die ‘eienaarskap’ van Afrikaans”. Referaat gelewer by 'n simposium oor Afrikaans: almal se taal? van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns & die Afrikaanse Taalraad. Pretoria, Vrydag 17 Januarie 2014.
 Odendaal, G. (Gerda) 2014a. “Moet ons herstandaardiseer?” Referaat gelewer by 'n simposium oor Afrikaans: almal se taal! van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns & die Afrikaanse Taalraad. Pretoria, Vrydag 17 Januarie 2014.
 Olivier, A. 2003a. Skep ’n manier vir kinders, nuwe praters om Afrikaans te leer, sê taalmense. Plant nou, oes later. Beeld, 12 Aug. 2003, bl. 11.
 Olivier, A. 2003b. Taalinstituut vir Afrikaans kry wye steun. Beeld, 18 Aug. 2003, bl. 9.
 Olivier, A. 2003c. Afrikaans los kokon. Organisasies span saam om taal te bou en te bevorder. Beeld, 5 Des. 2003, bl. 17.
 Olivier, A. 2003d. Praat uit een mond. Pansat vra roetekaart vir Afrikaans. Die Burger, 9 Des. 2003, bl. 17.
 Olivier, A. 2004a. Beraad gaan Afrikaans help. Beeld, 21 Jun. 2004, bl. 4.
 Olivier, A. 2004b. Saam deur pyn – wit en bruin moet eers harte oopmaak. Beeld, 3 Sept. 2004, bl. 7.
 Smith, C. 2015p. UV-plan kwel Afrikaanse Taalraad. Volksblad, 20 Nov. 2015.
 Steenkamp, C. 2016a. Wie is die belanghebbers in die US-taalbeleid? Geplaas 19 Mei 2016. http://www.litnet.co.za/wie-die-belanghebbers-die-us-taalbeleid/
 Steenkamp, C. 2016b. Persvrystelling: US-taalbeleid voldoen nie aan basiese bestuursvereistes. Geplaas 30 Mei 2016. http://www.litnet.co.za/us-taalbeleid-voldoen-nie-aan-basiese-bestuursvereistes/
 Steenkamp, C. 2016c. Kommentaar deur die Afrikaanse Taalraad: Taalbeleid by die Universiteit van Pretoria. Geplaas 3 Junie 2016. http://www.litnet.co.za/kommentaar-taalbeleid-die-universiteit-van-pretoria/
 Steenkamp, C. 2017a. Die debat oor Afrikaans aan die US is verby. Geplaas 21 Maart 2017. http://www.netwerk24.com/Stemme/Aktueel/die-debat-oor-afrikaans-aan-die-us-is-verby-20170320
 Steenkamp, C. 2017b. Nét Engels is so outyds. Rapport Weekliks, 24 Sept. 2017, bl. 11.
 Steenkamp, C. & J. Oosthuizen 2017. Waarheen met Afrikaans? Geplaas 17 Mei 2017. http://www.litnet.co.za/waarheen-met-afrikaans/

Verwysings

Eksterne skakels 
 Amptelike webwerf
 https://www.litnet.co.za/
 https://viva-afrikaans.org/
 https://www.beterafrikaans.co.za/website/index.php
 https://www.wat.co.za/?lang=en
 https://taalunie.org/
 https://afrikaans.com/

Afrikaans