Benjamin List

Benjamin List (gebore 11 Januarie 1968) is 'n Duitse chemikus wat een van die direkteure van die Max Planck Instituut vir Steenkoolnavorsing en professor in organiese chemie aan die Universiteit van Keulen is. Hy het organokatalise mede-ontwikkel saam met David MacMillan. Organokatalise is 'n metode om chemiese reaksies te versnel en doeltreffender te maak. Hy het die 2021 Nobelprys vir Chemie met David MacMillan gedeel "vir die ontwikkeling van asimmetriese organokatalise".

Agtergrond 
List is gebore uit 'n hoër-middelklas familie van wetenskaplikes en kunstenare in Frankfurt, en is 'n agterkleinseun van die kardioloog Franz Volhard en 'n 2de agterkleinseun van die chemikus Jacob Volhard. Sy ma, Heidi List, is 'n argitek en haar suster is die 1995 wenner van die Nobelprys vir Geneeskunde, Christiane Nüsslein-Volhard. Op driejarige ouderdom is sy ouers geskei.

Loopbaan en navorsing 
List het in 1993 sy Diplom in chemie aan die Vrye Universiteit van Berlyn verwerf, en sy PhD aan die Goethe-universiteit Frankfurt in 1997. Sy doktorale proefskrif was getitel Synthese eines Vitamin B 12 Semicorrins (Sintese van 'n vitamien B 12-semikorrin), en Johann Mulzer was sy proefskriftoesighouer. List het van 1997 tot 1998 by die Scripps Navorsingsinstituut se departement van molekulêre biologie in La Jolla, VSA gewerk as 'n nadoktorale navorser in Carlos F. Barbas III en Richard Lerner se navorsingsgroepe met 'n beurs van die Alexander von Humboldt-stigting en as 'n assistent-professor van 1999 tot 2003.

In 2003 het hy na Duitsland teruggekeer om groepleier by die Max Planck Instituut vir Steenkoolnavorsing te word, en in 2005 het hy een van die instituut se direkteure geword, aan die hoof van die Departement Homogene Katalise. Hy het van 2012 tot 2014 as die instituut se besturende direkteur gedien. Hy het sedert 2004 'n deeltydse pos as 'n ereprofessor in organiese chemie aan die Universiteit van Keulen beklee. List is ook 'n hoofondersoeker by die Instituut vir Chemiese Reaksie Ontwerp en Ontdekking, Hokkaido Universiteit sedert 2018. Hy is die hoofredakteur van die wetenskaplike tydskrif Synlett. Vanaf 2021 het hy 'n h-indeks van 95 volgens Google Scholar en van 86 volgens Scopus.

List word beskou as een van die stigters van organokatalise, wat nie-metaal en nie-ensiem katalisators gebruik. In die besonder, terwyl hy nog 'n assistent-professor was, het hy die moontlikheid ontdek om die aminosuur prolien as 'n doeltreffende chirale katalisator te gebruik. Dit vind plaas in intermolekulêre aldolreaksies, waarin koolstofatome van twee verskillende molekules aan mekaar gebind word en prolien veroorsaak hierdie reaksie. Die ontwikkeling is gebaseer op die Hajos–Parrish–Eder–Sauer–Wiechert-reaksie. Daarna het hy die eerste prolien-gekataliseerde Mannich-, Michael-, en α-amineringsreaksies ontwikkel. Hy het asimmetriese katalise ontdek (veral asimmetriese teenaanioongerigte katalise). Hy het ook nuwe metodes van tekstiel-organiese katalise ontwikkel, waarin oplosbare organiese katalisators en tekstiele gebind word. Hierdie metodes kan byvoorbeeld help om water te behandel waar daar nie vars water is nie. Asimmetriese organokatalise is veral belangrik in bioaktiewe organiese verbindings, waar die chiraliteit van die verbindings belangrik is, byvoorbeeld in geneesmiddelproduksie.

Op 6 Oktober 2021 is hy saam met David MacMillan met die Nobelprys in Chemie toegeken "vir die ontwikkeling van asimmetriese organokatalise." Die ontwikkeling het groot invloed op farmaseutiese navorsing en die geneesmiddelproduksie en "het chemie groener gemaak".

Persoonlike lewe 
List het in 1999 met Dr. Sabine List in La Jolla getrou en hulle het twee seuns, Theo en Paul. Hulle het almal die 2004-aardbewing en tsoenami in die Indiese Oseaan oorleef.

List se ouers het probeer om hul kinders groot te maak met 'n anti-outoritêre ouerskapstyl; hy het erken dat hy af en toe die benadering met sy eie kinders gebruik, en gesê dat "jy dalk net 12 is, maar as jy dink dit sal jou goed doen om tien sjokoladestafies te eet, gaan dan voort en doen dit. Ek het vertroue in jou. Maar my raad is: ek sal dit nie doen nie."

Geselekteerde werke

Aantekeninge

Verwysings 

Geboortes in 1968
Lewende mense
Duitse chemici
Duitse wetenskaplikes
Nobelprys vir Chemie wenners