Plaagdokter-kostuum

Die doel van die klere wat plaagdokters gedra het, was om hulle teen siektes wat deur die lug versprei word, te beskerm. Die uitrusting, wat in die 17de eeu in Frankryk en Italië gebruik is, het uit 'n enkellengte-oorjas en 'n voëlagtige snawelmasker, wat dikwels met soet- of sterkruikende stowwe (gewoonlik laventel) gevul is, bestaan het. Daarmee saam het hulle ook handskoene, stewels, 'n breërandhoed, en 'n kleed of mantel wat die res van die klere bedek het, gedra.

Beskrywing 

Die masker het glasopeninge vir die oë en 'n geboë snawel, gevorm soos 'n voël se bek, met bande waarmee die masker agter die kop vasgemaak is, sodat die snawel van die masker voor die dokter se neus geposisioneer is. Die masker het twee klein neusgate gehad en was 'n tipe respirator waarin daar aromatiese voorwerpe was. Die snawel kon gedroogde blomme (insluitend rose en angeliere), kruie (insluitend kruisement), speserye, kamfer, of 'n asynspons, bevat. Die doel van die masker was om slegte reuke (miasma), weg van die dokter hou, omdat daar geglo is dat dit die hoofoorsaak van die pessiektes was. Hierdie teorie is eers later, met kennis rakende kiemteorie, weerlê. Dokters het geglo dat kruie die 'bose' reuke van die plaag sal teenwerk en sou voorkom dat hulle besmet raak.

Die plaagdokters het ook 'n breë leerhoed gedra om hulle beroep aan te dui. Hulle het gebruik gemaak van houtstokke om areas wat aandag vereis het aan te dui, en om pasiënte te ondersoek sonder om aan hulle te raak. Die stokke is ook gebruik om mense weg te hou, om klere van die plaagslagoffers te verwyder sonder dat hulle daaraan hoef te raak, en om die pols van die pasiënt te neem.

Geskiedenis 
Mediese geskiedkundiges is van mening dat Charles de Lorme die uitrusting van die plaagdokter bedink het. Die kostuum het in 1619 vorm aangeneem met die idee dat 'n uitrusting wat die liggaam volledig, van kop tot tone bedek, nodig was, in ooreenstemming met die wapenrusting van 'n soldaat. Dit het uit 'n voëlagtige masker met 'n bril, en 'n lang enkellengte leer- (Marokkaanse of Levantynse) of waksbedekte-toga bestaan. Die kledingstuk wat die res van die klere bedek het, sowel as die beenbedekkings, handskoene, stewels en hoed, is van gewakste leer gemaak. Dieselfde soort welriekende items wat vir die snawelmasker gebruik is, is ook gebruik om die plaagdokter se klere mee te behandel.

Lorme het geskryf dat die masker 'n neusgedeelte van 'n halwe voet lank gehad het, gevorm soos 'n snawel, met slegs twee openinge, een aan elke kant, naby die neusgate, wat met parfuum gevul is. Die neusopeninge in die masker het dit moontlik gemaak om steeds asem te haal en ook om die kruie of ander welriekende stowwe wat in die snawel geplaas is, in te asem.

Die Genevese geneesheer Jean-Jacques Manget, het in sy werk van 1721, Verhandeling oor die plaag, wat net na die Groot plaag van Marseille geskryf is, die kostuum wat plaagdokters in Nijmegen in 1636–1637 gedra het, beskryf. Die kostuum verskyn op die titelblad van Manget se boek. Die plaagdokters van Nijmegen het ook gesnawelde maskers gedra. Hul klere, beenbedekkings, hoede en handskoene was van Marokkaanse leer gemaak.

Hierdie kostuum is ook deur plaagdokters gedra tydens die plaag van 1656, waartydens 145,000 mense in Rome en 300,000 in Napels gesterf het. Die kostuum het 'n geweldige groot vrees by mense ingeboesem omdat dit 'n teken van naderende dood was. Daar was algemene ooreenstemming dat plaagdokters hierdie beskermende uitrustings sal dra wanneer hulle plaagpasiënte besoek of behandel het.

Kultuur 

Die kostuum word ook met 'n commedia dell'arte- karakter genaamd Il Medico della Peste (die plaagdokter), wat 'n kenmerkende plaagmasker gedra het, geassosieer. Die Venesiaanse masker was gewoonlik wit, met 'n hol snawel en ronde oogholtes wat met helder glas bedek is, en is een van die kenmerkende maskers wat tydens Venesië se karnaval gedra word.

Die kostuum self hou verband met die dood (waar daar 'n plaag was, daar was die dokters met snawelmaskers, en ook die dood), wat in die populêre kultuur diep inslag gevind het.

Sien ook 
 Gasmasker – 'n masker wat gebruik word om 'n persoon teen die inaseming van toksiese gasse en besoedeling te beskerm
 Hazmat uitrusting – Kleredrag wat beskerming teen chemiese, bakteriologiese en kernkragrisikos bied
 NBC (nukleêr, biologies, chemies) uitrusting – Tipe militêre beskermende uitrusting

Bronne 
 Abrams, J. J., The Road Not Taken, Simon & Schuster, 2005, 
 Bauer, S. Wise, The Story of the World Activity Book Two: The Middle Ages : From the Fall of Rome to the Rise of the Renaissance, Peace Hill Press, 2003, 
 Boeckl, Christine M., Images of plague and pestilence: iconography and iconology, Truman State Univ Press, 2000, 
 Byfield, Ted, Renaissance: God in Man, A.D. 1300 to 1500: But Amid Its Splendors, Night Falls on Medieval Christianity, Christian History Project, 2010, 
 Byrne, Joseph Patrick, Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues, ABC-CLIO, 2008, 
 Carmichael, Ann G., "SARS and Plagues Past", in SARS in Context: Memory, history, policy, ed. by Jacalyn Duffin and Arthur Sweetman McGill-Queen's University Press, 2006, 
 Center for Advanced Study in Theatre Arts, Western European stages, Volume 14, CASTA, 2002,
 Dolan, Josephine,  Goodnow's History of Nursing , W. B. Saunders 1963 (Philadelphia and London), Library of Congress No. 16-25236
 Ellis, Oliver Coligny de Champfleur, A History of Fire and Flame, London: Simkin, Marshall, 1932; repr. Kessinger, 2004, 
 Goodnow, Minnie,  Goodnow's history of nursing , W.B. Saunders Co., 1968, OCLC Number: 7085173
 Glaser, Gabrielle,  The Nose: A Profile of Sex, Beauty, and Survival , Simon & Schuster, 2003, 
 Grolier Incorporated, The Encyclopedia Americana, Volume 8; Volume 24, Grolier Incorporated, 1998, 
 Hall, Manly Palmer, Horizon, Philosophical Research Society, Inc., 1949
 Hirst, Leonard Fabian, The conquest of plague: a study of the evolution of epidemiology, Clarendon Press, 1953,
 Infectious Diseases Society of America, Reviews of Infectious Diseases, Volume 11, University of Chicago Press, 1989
 Kenda, Barbara, Aeolian winds and the spirit in Renaissance architecture: Academia Eolia revisited, Taylor & Francis, 2006, 
 Killinger, Charles L., Culture and customs of Italy, Greenwood Publishing Group, 2005, 
 Nohl, Johannes, The Black Death: A Chronicle of the Plague, J. & J. Harper Edition 1969, Library of Congress No. 79-81867
 Manget, Jean-Jacques, Traité de la peste recueilli des meilleurs auteurs anciens et modernes, Geneva, 1721, online as PDF, 28Mb download
 Martin, Sean, The Black Death, Book Sales, 2009, 
 Mentzel, Peter,  A traveller's history of Venice , Interlink Books, 2006, 
 O'Donnell, Terence, History of life insurance in its formative years, American Conservation Company, 1936
 Paton, Alex, "Cover image", QJM: An International Journal of Medicine, 100.4, 4 April 2007. (A commentary on the issue's cover photograph of The Posy Tree, Mapperton, Dorset.)
 Pommerville, Jeffrey, Alcamo's Fundamentals of Microbiology: Body Systems, Jones & Bartlett Learning, 2009, 
 Pommerville, Jeffrey, Alcamo's Fundamentals of Microbiology, Jones & Bartlett Learning, 2010, 
 Reynolds, Richard C., On doctor[i]ng: stories, poems, essays, Simon & Schuster, 2001, 
 Sandler, Merton, Wine: a scientific exploration, CRC Press, 2003, 
 Sherman, Irwin W., The power of plagues, Wiley-Blackwell, 2006, 
 Stuart, David C., Dangerous garden: the quest for plants to change our lives, frances lincoln ltd, 2004, 
 Timbs, John, The Mirror of literature, amusement, and instruction, Volume 37, J. Limbird, 1841
 Time-Life Books, What life was like in the age of chivalry: medieval Europe, AD 800-1500, 1997
 Turner, Jack,  Spice: The History of a Temptation , Random House, 2005, 
 Walker, Kenneth,  The story of medicine , Oxford University Press, 1955

Verwysings

Eksterne skakels 

 Debunking Popular Misconceptions about Plague Doctor Costumes and How They Were Used

Plaagdokters
Middeleeuse uitrustings
Mediese toerusting
Gasmaskers