Castor

Castor (ook bekend as Alpha Geminorum of α Gem) is die tweede helderste ster in die sterrebeeld Tweeling (Gemini) en een van die helderste sterre in die naglug. Dit lyk met die blote oog soos ’n enkelster, maar is eintlik ’n sesvoudige stelsel wat bestaan uit drie dubbelsterre, naamlik Castor Aa, Castor Ab, Castor Ba, Castor Bb, Castor Ca en Castor Cb. Hoewel dit die Bayer-aanwysing alpha het, is dit dowwer as β Geminorum (Pollux).

Sterstelsel

Castor is ’n veelvoudige ster wat uit ses individuele sterre bestaan; daar is drie visuele komponente, wat almal spektroskopiese dubbelsterre is. (Sien diagram REGS.) Dit lyk met die blote oog soos ’n enkelster, en is in 1718 vir die eerste keer as ’n dubbelster aangeteken deur James Pound, maar dit kon reeds in 1678 deur Cassini as twee aparte ligpunte onderskei gewees het. Die skeiding tussen Castor A en Castor B het van 2 boogsekondes in 1970 toegeneem tot omtrent 6 boogsekondes in 2017. Hierdie twee pare dubbelsterre het ’n skynbare magnitude van onderskeidelik 1,9 en 3.

Castor Aa en Ba het ’n wentelbaan van ’n paar dae met ’n veel dowwer metgesel.

Castor C, of YY Geminorum, wissel met ’n gereelde periode in helderheid. Dit is ’n verduisterende dubbelster met bykomende variasies vanweë streke met wisselende helderheid op die oppervlak van een of albei sterre, sowel as onreëlmatige opvlammings. Die Castor C-komponente wentel in minder as ’n dag om mekaar. Castor C is vermoedelik in ’n wentelbaan om Castor AB, maar met ’n uiters lang periode van verskeie duisende jare. Dit is 73 boogsekondes van die helder komponente af.

Die gesamentlike skynbare magnitude van al ses sterre is 1,58.

Fisieke eienskappe

Volgens parallaksmetings is Castor 51 ligjare van die Son af. Die twee helderste komponente is albei A-tipe hoofreekssterre met ’n massa en radius van groter as die Son s’n. Die eienskappe van hulle rooidwergmetgeselle is moeilik om te bepaal, maar hulle het vermoedelik ’n massa van minder as die helfte van dié van die Son. 

Castor B is ’n Am-ster, met besonder sterk spektraallyne van sekere metale (elemente swaarder as waterstof en helium).

Castor C is ’n veranderlike ster wat geklassifiseer word as ’n BY Draconis-tipe. Hulle is koel dwergsterre wat in helderheid wissel terwyl hulle roteer vanweë stervlekke of ander variasies in hulle fotosfeer. Die twee rooidwerge van Castor C is feitlik identies, met ’n ligsterkte van minder as 10% van die Son s'n.

Etimologie en kultuur
Die stelsel se Bayer-naam is "Alpha Geminorum". Castor en Pollux is "hemelse" tweelingsterre wat aan die sterrebeeld Tweeling sy naam gee. Hulle was in die Griekse mitologie die tweelingseuns van Zeus en ’n prinses, Leda. 

Die ster was in Arabies bekend as Al-Ras al-Taum al-Muqadim, wat beteken "die kop van die voorste tweeling". 

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Castor" vir α Geminorum Aa goedgekeur, omdat hulle name aan individuele sterre toegeken het in plaas van aan stergroepe. 

Castor C het die verandeliksternaam "YY Geminorum".

Verwysings

Eksterne skakels
 
 Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Bayer-voorwerpe
Flamsteed-voorwerpe
Henry Draper-voorwerpe
Sterre met eiename
Veelvoudige sterre
A-tipe hoofreekssterre
M-tipe hoofreekssterre
Veranderlike sterre
Tweeling (sterrebeeld)