Herdersmaan

’n Herdersmaan is ’n klein natuurlike satelliet wat ’n gaping in die materiaal van ’n planetêre ring veroorsaak of deeltjies in ’n ring bymekaarhou. Die naam kom van die feit dat die maan soos ’n “herder” of “veewagter” vir die deeltjies optree.

Vanweë hul swaartekraguitwerking werp herdersmane deeltjies uit hul oorspronklike wentelbaan deur wentelresonansies. Dit veroorsaak gapings in die ringstelsel, soos die treffende Cassini-verdeling in Saturnus se ringe, asook ander tipiese verskynsels soos verwringings.

Voorbeelde
Twee van Jupiter se klein binneste mane, Metis en Adrastea, lê binne Jupiter se ringe en ook binne die planeet se Rochelimiet. Dit is moontlik dat dié ringe saamgestel is uit materiaal wat van dié twee liggame getrek word deur Jupiter se getykragte, aangehelp deur botsings van ringmateriaal teen hul oppervlakke.

Saturnus se ingewikkelde ringstelsel het verskeie sulke satelliete. Dit sluit in Prometheus (F-ring), Daphnis (Keeler-gaping), Pan (Encke-gaping), Janus en Epimetheus (albei A-ring).

Uranus het ook herdersmane in sy ε-ring, Cordelia en Ophelia. Hulle is onderskeidelik binneste en buitenste herdersmane. Albei is binne Uranus se sinchroniese wentelradius en hul wentelbane neem dus stadig af weens getyvertraging.

Neptunus se ringe is baie ongewoon omdat hulle van die Aarde af eers soos onvoltooide boë gelyk het, maar volgens foto’s deur Voyager 2 voltooide ringe met helder opeenhopings blyk te wees. Dit lyk of die swaartekraginvloed van die herdersmaan Galatea en moontlik ’n ander, nog onbekende herdersmaan vir die opeenhopings verantwoordelik is.

Sien ook
 Kirkwoodgaping
 Maanmaan

Verwysings

Eksterne skakels

  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Natuurlike satelliete
Planetêre ringe