Piket-Bo-Berg

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 18.682251, -32.813683 ]
      }
    }
  ]
}Piket-Bo-Berg is 'n plaasgemeenskap geleë in die Weskus-distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap provinsie van Suid Afrika. Die gemeenskap lê bo-op die Piketberge en is noordwes van die dorpe Piketberg en Goedverwacht geplaas. Dit is oor tyd deur 'n verskeidenheid boere bewerk en later, vanaf die vroeë 1700's, onder hul kinders verdeel. Voorheen is die Bo-Berg bewoon deur Boesmanne, naamlik die Khoikhoi (Hottentotte) en die San.

In 1810 was daar vyf plase wat daar op die Berg bestaan het. Dié was Moutonsvlei, Tweefontein, Rheeboksfontein, Kafferskloof en Voorstevlei. Goedverwacht is buite rekening gelaat en word gewoonlik as "onder die Berg" beskou omrede dit al so laag af in die kloof lê.

Die Berg en Vrugte 
Op 21 Februarie 1814 het 'n Britse soldaat, die Skot lt, James Ewart, die Berg opgegaan en hy beskryf hoe die tuinboere van die Berg tabak in toue en rolle spin, lemoene, suurlemoene, granate, waatlemoene, vye, perskes, appelkose,

amandels, appels en pere kweek en vrugte droog. 'n Klein hoeveelheid wyn en brandewyn is ook gemaak.Dit is dus interessant om te sien hoedat die boerdery op die Berg vir ten minste 150 jaar lank baie op dieselfde basis bedryf Is.

Boesmantekeninge 
Soos aangedui deur die naam van die Boesmansrivier, (wat deur die berg se kloofies vlooi,) en deur rotstekeninge by Bushman's Hollow, was die boesmanne die eerste inwoners van die Berg. 

Piket-Bo-Berg se Langberg het ook Boesmantekeninge. Al die tekeninge is in rooi, behalwe een van 'n koei wat in wit is. Diere en mense is uitgebeeld in die tekeninge wat tussen 50mm en 100mm hoog is. Een van die tekeninge is van 'n trop bobbejane en 'n ander van drie wildehonde om 'n vuur. Die tekeninge by Bangkoppie is van klein handafdrukke in rooi verf teen die rotse. 

Die tekeninge hier regs is nie daardie waaroor geskryf word nie, hoewel hulle almal op die Berg gevind is.

Piket-Bo-Berg en Vragmotors 
 In die 1920ste jare het die eerste vragmotors op die ou Versfeld pas (Ossewaenspas) gery. In die 1940ste moes mense met vragmotors op- en afry omdat daar geen ander toegangsweg vir motorvoertuie tot die Berg was nie en die owerhede hulself nog nie daartoe kon dryf om 'n moderne pad te bou nie.) Later is die nuwe Versfeldpas gebou en geteer, wat meeste mense vandag gebruik om die Berg te bereik.

Geskiedenis van Plase en Afdelings

Moutonsvlei 
Moutonsvlei, wat in die Moutons Valley gele is, is geglo om oorspronklik deel van Namaquasfontein Plaas (wat in 1723 aangele is) te wees. Die boer het die plaas De Kromme Hoek genoem wat dan Moutonshoek geword het, waaarvan Moutonsvlei ‘n plaasafdelingsgedeelte was. Moutonsvlei is in 1839 verkoop aan Willem van Zyl.

Teen 1849 was Moutonsvlei maar nog 'n swak ontwikkelde plaas met 'n eenvoudige plaasopstal en min bome. Daar was egter alreeds 'n lemoenboord volgens 'n tekening deur J.C. Poortermans wat in daardie jaar gemaak is. Die plaas het die afgelope 200 jaar verskeie eienaars gehad en was ook nie altyd permanent bewoon nie. Dit is deur van die vorige eienaars in die somermaande bewoon wanneer dit te ondraaglik warm onder die Berg was. Die familie Versfeld was die volgende eienaars en het die plaas Moutonsvlei in 1872 vir £800 gekoop. In 1872 koop Johannes Paulus Eksteen Versfeld Moutonsvlei, wat 3 850 hektaar groot was, van die twee broers Johannes Nicolaas en Theunis Daniël Smit. Hy het heelwat boegoe op die berg aangetref waarvan die familie Versfeld sedert 1872 tot selfs nog na die heengaan van Walter Versfeld na die buiteland uitgevoer het. John Versfeld het Moutonsvlei ontwikkel tot 'n pragplaas. Hy het vrugteboorde aangeplant, bykomstig tot die paar wat daar alreeds was en het die eikelanings aangelê. Die Versfelds het Moutonsvlei verder onderverdeel en die plase Stawelklip (1925), Kersefontein en Seven Oaks het ontstaan. Eersgenoemde twee was van Walter Versfeld se grond, terwyl Seven Oaks behoort het aan sy broer William. William het veral met boegoe geboer en het ook boegoe-olie gestook. Frank Versfeld (Francis John, geb. 28 Desember 1874) het na sy Vader se dood in 1896, die boerdery op Moutonsvlei oorgeneem.Op 16 November 1952 het Frank se seun John die plaas Moutonsvlei aan Peter H. Starke verkoop en daarmee het die plaas se verbintenis tot die Versfeld familie tot 'n einde gekom.

Kafferskloof 
Teen die jaar 1800, het Michiel Johannes Lucas (1766-1840) te Kafferskloof gewoon. Van sy afstammelinge was teen 1865 nog daar woonagtig en dit is hier waar hulle die tabaktboerdery begin het wat vir sowat 'n 150  jaar lank op die Berg voortgeduur het en waaraan die familie se naam gekoppel geraak het.

In 1898 het Jacobus Johannes Lambrechts Kafferskloof gekoop.

Tweefontein 
Die ou plaas Twee Fontynen op die Platberg is voor 1781 deur Jurgen Hanenkamp bewoon en toe hy die plaas verlaat het, is die ene Frederik Diederiksz toegelaat om hom op die plaas te vestig. Afstammelinge van hierdie familie, woon na meer as 200 jaar nog steeds op die Berg. Die familie Diederiks was van die Berg se mees gerespekteerde bruin families. Die oorspronklike plaas het, van, die huidige plase en kleinhoewes vanaf Eagle's Pride, oor Weltevrede en tot by die suidelike grense van Adullam ingesluit. Op 27 Januarie 1870 was die plaas nog 2 598 morg groot en het dit uit die boedel van Johanna Adriana Lucas, (gebore Vermeulen), oorgegaan na haar vier seuns. Tweefonein was later in verskeie tuinplase opgedeel en verskeie families het hier gewoon.

Rheeboksfontein 
Hierdie plaas het blykbaar vroeër jare vir Lanberg plaas aangesluit.

Rheeboksfontein het ingesluit al die plase van vandag soos Langberg, Stalkrans, Tierhoek, Achtervlei, Morester, Jauariesfontein, Dennegeur, Kleinbegin en die gedeelte wat nog steeds as Rheeboksfontein bekend is.

Francis Johannes (Frank) Smith seun van F. J. J. van Langberg, koop in die 1940s gedeelte 5 van die plaas wat vandag nog die naam dra. Sy seun Lambert (Bert) Karel het na sy dood die plaas bekom.

Langberg 
Die plaas is in 1831 aan Stephanus Christian Smit toegeken en het daarna verskeie eienaars gehad wat gesukkel het om 'n bestaan daar te maak. Daar is egter aanduidings dat die plaas moontlik selfs al in die vorige eeu bewoon was.

Versfeld en sy vrou, Mary Metcalf, op Langberg gaan woon nadat hulle £300 (R600) kontant vir die plaas betaal het wat op daardie stadium aan ene Daniel A. Lambrechts behoort het. In 1872 het die Versfelds na Moutonsvlei getrek en daar gaan boer. Francois J J Smith het Langberg van die Versfelds gekoop. Teen ongeveer die middel vyftiger jare het Christiaan Johannes Smith, Frank se jonger broer Langberg aan die familie Green verkoop. Daar was op een stadium so 'n konsentrasie van mense om Langberg dat daar in 1920 'n skooltjie geopen is wat tot in 1939 bestaan het, waarna dit by die Sunnybrook-skool ingelyf is.

Diepkloof 
Diepkloof was die plaas van Corelis Johannes Erasmus Paxton en eggenote Christoffelina Geldenhuys. Hy het die plaas op 23 Februarie 1927 van Walter Versfeld gekoop, wat dit van Stawelklip afgesny Het.

Sterkfontein 
Nadat hul vader, Dirk, aanvanklik te Moutonsvlei gewoon het, het sy seun, Dirk Johannes Jacobus ("Dirk Eli"), hom te Sterkfontein gevestig waar sy kinders grootgeword het. Op 'n deel van die oorspronklike plaas het sy broer Johannes Jacobus ("Jan Bek") met sy gesin gewoon. Dirk Eli het die plaas in 1927 van Walter Versfeld gekoop wat dit van Stawelklip afgesny het.

Voorstevlei 
Die ou plaas Voorstevlei se naam was oorspronklik Voorste Valley. Een van die Vroeë eienaars was Jurgen Hanekom wat die plaas op 28 Februarie 1839 bekom het. In 1852 was Gert Olivier die eienaar en op 18 Maart 1869 Johannes (John) Versfeld van Langberg wat die plaas vir R1 000 gekoop het, want op daardie stadium was dit 'n buurplaas. 'n Deel van Voorstevlei het teen 1921 aan Jacobus Burger behoort wat verwant was aan die Burger van Goedverwacht. Dié gedeelte word in 1922 die plaas Heldervue met Christopher Armstrong as eienaar.

Die oorspronklike plaas Voorste Valley het al die plase ingesluit wat ons vandag ken as Heldervue, Heideland, Pomona,

Tierkloof, Dassieklip, Paardekraal en Vergesig en dit het gestrek tot die 

Bopunt van die nuwe Versfeldpas.

Protea/Vergesig 
Die plaas Protea het ook op 'n stadium aan Walter Versfeld behoort. Volgens Gert J. Coetzee het Walter Versfeld hierdie plaas vir Hendrik Burger, present gegee. 'n Latere intrekker, Michiel Wilhelm Hamman, het op 11 Mei 1951 die plaas gekoop en dit die naam gegee van Vergesig. Sy seun, is dikwels op skool geterg met die stelling dat die  plaas se naam eintlik "bobbejaangesig" moes gewees het omrede dit gegrens het aan 'n stuk ruwe bergveld waar bobbejane gehou het. Die naamgewer het egter die uitsig op Tafelberg, wat mens op 'n mooi dag duidelik in die verte kon sien lê,in gedagte gehad.

Achtervlei 
Blykbaar bestaan die plaas al sedert Augustus 1893 toe John Versfeld 'n gedeelte daarvan bekom het. Francois J.J. Smith het die plaas in 1913 gekoop. Dit is waarskynlik oorspronklik van Rheeboksfontein afgesny. In 1924 koop Dirk Johannes Geldenhuis vir Achtervlei. Sy seun met dieselfde naam, Dirk "Tandjies" het later te Diepkloof gewoon. In 1943 verkoop Dirk Door 'n gedeelte aan Jasper G.J. Smit en in 1953 'n deel aan Nikolaas J. Walters. Die plase Moreson, Stratmore, Tierhoek, en Noupoort is almal stukke van hierdie plaas. 'n Gedeelte van Achtervlei is in Januarie 1951 deur Cyril John Charles Burrell gekoop. Avontuur Families het mekaar redelik vinnig afgewissel op Avontuur, Omstreeks 1900 het Dirk Jacobus Lucas en sy vrou hier gewoon. Op een stadium het Hennie Lambrechts, wat ook op Langberg was, hier  gewoon. Bester-families, soos dié van Philip J. en Hendrik Hermanus, het in die dertiger tot veertiger jare hier gewoon. Hennie Lambrechts en sy vrou, Sophia, het finansieel baie swaar gekry hier en het die plaas later aan Walter Versfeld vir £800 verkoop.

Zandleegte/Sandleegte 
Aan die begin van die eeu het Hermanus Jozua Engelbrecht, vader hier gewoon. Jan Engelbrecht het ook nog hier gewoon toe sy vyf oudste kinders skooltoe is. Die ou pad dorp toe vanaf Stawelklip het oor Zandleegte, verby die ou Kamelklip met die ou Versfeldpas af na Voëlvlei geloop.

Eagle's Pride 
Een van die meer onlangse plaasname op die Berg, is Eagle's Pride bokant en noord van Platberg. Hoe die plaas se naam ontstaan het, is 'n interessante verhaal deur Gert Johannes Coetzee van Stawelklip. Hy het die 620 morg onontwikkelde grond vir 3 000 pond van Bosman Lucas, die vorige eienaar, gekoop. Toe een bewolkte dag, is hy en Walter Versfeld te perd weg om die 620 morg grond wat hy gekoop het, te gaan besigtig. Terwyl hul na die grond staan en kyk, het Gert se ou klein wit hondjie daar rond geloop toe 'n groot witkruisarend op die hondjie afgeduik het om hom te vang. Die ou hondjie het net betyds onder 'n bos ingespring en Gert het toe maar afgeklim en hom op sy perd getel uit vrees dat die arend wel later sy hondjie gevang gaan kry. Hul besluit toe op om die plaas die naam van Eagle's Pride te gee omrede dit die groot arend se plato was. 'n Bietjie later het die twee besluit om die plaas tussen hulle te verdeel en het die ou boeredeel gedoen: Gert het die plaas in twee verdeel, maar Walter kon eerste kies. Walter het toe vir Eagle's Pride, die verste deel gekies en Gert het die voorste deel gekies wat die naam gekry het van New Caledonia.

Pomona 
Wes van Sandleegte was die plaas Pomona wat Herbert (Bertie) Henry in 1927 gekoop het en wat later deur sy seun oorgeneem is. Hulle was uitvoerders van appels en dit is een van die ouer en beter ontwikkelde plase van die Berg. Pomona was oorspronklik deel van die ou plaas Voorste Valley.

Plantlewe 
Die Berg is onder plantkundiges bekend vir sy groot verskeidenheid van fynbosspesies onder veral die protea-familie besonder sterk verteenwoordig is. Die variant van die koningsprotea (Protea cynaroides) wat op die Berg voorkom, so skryf 'n kenner van hierdie plante, Suikerkanne (P. nerifolia), suikerbosse (P. repens) en wabome (P. nitida) is

besonder volop asook tolbosse (Leucadendron) en knokkerbosse. In haar boek oor proteas verwys Marie Vogts nie minder as sestien keer na minder bekende lede van die familie wat op die Berg voorkom nie. 'n Besondere tolbos, Leucadendron discolor, word beskryf as " n pragtige leucadendron wat beperk is tot Piketberg". Die ander lede van die protea-familie, soos speldekussings (Leucospermum), Mimetes, Serruria, ens. is ook goed verteenwoordig op die Berg. Die verskeidenheid van heide (Ericas) en sewejaartjies is ook iets besonders. Daar is heel waarskynlik meer plantspesies op die Berg as in die ganse Britse Eilande tesame.

Verwysings