John Weston

John Weston (gebore Maximilian John Ludwick Weston, 17 Junie 1873 - 24 Julie 1950) was 'n Suid-Afrikaanse lugvaartingenieur, pioniervlieënier, boer en soldaat. Hy het baie gereis in 'n motorkaravaan wat hy self ontwerp en gebou het.

Weston was 'n pionier van lugvaart in Suid-Afrika. In 1911 het Weston die Lugvaartkundige Vereniging van Suid-Afrika gestig. Die Genootskap bied 'n tweejaarlikse gedenklesing ter ere van hom aan.

Vroeë lewe
Weston is gebore op 17 Junie 1873,  in 'n ossewa by Fort Marshall, noordelike Natal. Sy pa se naam is onbekend. Sy ouers was dalk Brits. Weston se ma en suster, Lucy, is in 1928 in China aan cholera dood. Daar is geen geboorteregistrasie vir hom in die nasionale rekords in Pretoria nie.

Vroeë loopbaan 
In 1888 is Weston as ingenieur by die J. Jaspar-maatskappy in Luik, België opgelei en het toe vir de Puydt en Poncin Lighting and Power Company gewerk, waar hy tot die posisie van vennoot en tegniese adviseur gevorder het. In 1900 - 1901 het Weston M. Weston and Co., (Manufacture de la Lampe a arc, 1900) gestig, 'n maatskappy wat elektriese ligte in Luik vervaardig.

Weston het tydens die Tweede Vryheidsoorlog na Suid-Afrika teruggekeer om aan die kant van die Boere te veg. Weston, verarmd gelaat na  die oorlog, het £100 by 'n vriend geleen en na Amerika gegaan.

In 1903 het Weston aansoek gedoen om lidmaatskap van die British Institute of Electrical Engineers en die maatskappy het 'n kantoor in Birkenhead, Liverpool, geopen. Met die hulp van die Russiese Ambassade in Washington D.C., is Weston aangestel as 'n ingenieur vir die Chinese Oostelike Spoorweg, wat op 'n gedeelte naby die Baikalmeer gewerk het. Dit was hier waar hy Russies leer praat het. Die spoorlyn sou teen 1905 klaar wees, maar op 8 Februarie 1904 het Japan oorlog teen Rusland verklaar. Aanvanklik gestrand het Weston via Port Arthur, Mantsjoerye, ontsnap. Daarna het hy wyd gereis om werk te soek. Weston is op 17 September 1904 as 'n genoot van die Royal Geographical Society toegelaat.

Weston het vroeg in 1905 na Suid-Afrika teruggekeer. In Augustus 1906 trou hy met Elizabeth (Lily) Maria Jacoba Roux in Bloemfontein. Die egpaar het drie kinders gehad: Anna MacDougal (geb. 1908), Kathleen (geb. 1912), en Maximilian John (geb. 1915). Weston het 'n boer geword in Doornpoort en later in Kalkdam. In Mei 1909 verhuis die gesin na Brandfort, Vrystaat.

Bydrae tot lugvaart
In 1907 - 1908, by Kalkdam, het Weston 'n vliegtuig gebou van 'n plan deur Gabriel Voisin met 'n Panhard-enjin, maar dit was onderaangedryf en het nooit gevlieg nie. Op 14 September 1910 het Weston in Engeland aangekom op pad na Frankryk om sy belangstelling in lugvaart na te streef.

Frankryk
In Frankryk is Weston by die Henri Farman-vliegskool by Étampes opgelei. Op 30 Desember 1910 het Weston solo by Étampes gevlieg en op 5 Januarie 1911 sy vlieëniertoets geslaag.  Hy is op 3 Februarie 1911 deur die Franse Aero-klub vlieëniersertifikaat No. 357 toegeken.

Brandfort
Weston het in 1911 na Suid-Afrika teruggekeer met 'n vliegtuig aangedryf deur 'n 50 pk Gnome-enjin. Die vliegtuig is die Weston-Farman genoem  Op Brandfort het Weston vliegtuie en onderdele ingevoer en verkoop. Dit het die Blériot-eenvliegtuig, die Farman- en die Bristol-tweedekker, Gnome-enjins en Chauviére-propellers ingesluit.

Lugvaartkundige Vereniging van Suid-Afrika
Weston was 'n stigterslid van die Lugvaartkundige Vereniging van Suid-Afrika. Hy het ook die John Weston Aviation Company gestig om fondse in te samel vir die stigting van 'n vliegskool met 'n permanente vliegveld. Die maatskappy se ryk borge het vlieënde demonstrasies in Suid-Afrika en Mosambiek gefinansier. In Desember 1909 het die Fransman, Albert Kimmerling, die eerste aangedrewe vlug in Suid-Afrika in Oos-Londen gemaak. In Junie 1911 het Weston die Weston-Farman vir agt en 'n half minute by Kimberley gevlieg. Dit was 'n Suid-Afrikaanse rekord vir die duur van 'n vlug. Vliegvertonings van die maatskappy se vyf vliegtuie (een Weston-Farman, drie Bristols en een Farman) het gevolg in Johannesburg, Lourenço Marques, Bloemfontein, Kaapstad, Kenilworth, Oos-Londen, King William’s Town en Queenstown.

Moeilikhede
In 1912 was Weston onsuksesvol in sy pogings om as raadgewer vir die regering van Jan Smuts aangestel te word om beleggings in militêre vliegtuie en vlieënieropleiding te beding. Destyds het die vliegvertonings groot skares getrek, maar min beleggings. In Januarie 1913 is reëlings getref vir vliegvertonings op Brandfort. ’n Groot skare het op die renbaan saamgedrom toe ’n stofstorm begin en die vliegtuig vernietig het. Toe, vroeg in Februarie 1912, is die Brandfort-loods deur brandstigting vernietig. Weston het die aanbod van 'n gesamentlike onderneming met die vlieënier, Cecil Compton Paterson, van die hand gewys. Op 1 Julie 1913 is die Paterson Lugvaartsindikaat in Kimberley geregistreer en op 10 September 1913 het Paterson en die Unie-regering 'n ooreenkoms aangegaan oor die opleiding van die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieëniers vir wat later die Suid-Afrikaanse Lugmag sou word.

Eerste Wêreldoorlog
Weston het in Junie 1913 na Engeland verhuis en teen Oktober 1913 het hy saam met die Willow's Aircraft Company gewerk aan militêre bestuurbare lugskepe. In Februarie 1914 het hy British Aeronaut's Certificate No. 38 (vir vlieënde ballonne) sowel as Airship Pilot's Certificate No.23 ontvang.

Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Weston by die Suid-Afrikaanse magte aangesluit wat aan die Suidwes-Afrika-veldtog (die huidige Namibië) deelgeneem het. Hy was verantwoordelik vir die verskaffing en instandhouding van vliegvelde. Op 6 Februarie 1915 sluit hy aan by die Suid-Afrikaanse Lugkorps (SAAK) met die rang van luitenant. Eers op 1 Mei 1915 was vliegtuie vir Suid-Afrika se militêre magte beskikbaar en dit is toe as ondiensbaar bevind. Weston kon egter bakens plaas vir vlieëniers so ver as Garub, nou in Namibië.

Nadat Duitse magte op 9 Julie 1915 in Suidwes-Afrika gekapituleer het, het Weston en sy gesin na Engeland gereis en op 9 September 1915 in Tilbury aangekom. Op 1 Julie 1916 is hy as 'n tydelike sub-luitenant in die Royal Naval Volunteer Reserve aangestel vir pligte by die RNAS. Sy eerste plasing was na No. 3 Airplane Wing, Manston. Op 28 September 1916 is hy bevorder tot tydelike waarnemende luitenant. Die No. 3 (Vloot) Vleuel het gedurende die lente van 1916 gevorm. Weston se groep was een van die eerste vertrekke na 'n vliegveld by Luxeuil-les-Bains, wat oor 'n strategies belangrike Duitse vervaardigingsgebied bedryf is. Weston se rol het kalibrasie van passers en die verskaffing van gemerkte kaarte aan waarnemers en vlieëniers, intelligensiewerk en die herwinning van afgekiete lugmanne ingesluit. Hy het ook herstelwerk onderhandel vir plaaslike boere en inwoners wat deur sy eenheid se bedrywighede geraak is, aangesien hy Frans gepraat het. Vanaf 28 Julie 1916 het Weston ook as vertaler gewerk.

Op 2 April 1917 is Weston geplaas as 'n kompasoffisier na die nommer 2 vleuel, RNAS, by Moudros op die Griekse eiland Lemnos in die Egeïese See. Weston het ook vliegveldkonstruksie, dreinering en padmaak bestuur. Hierdie plasing het 'n kort tydjie as 'n intelligensiebeampte in Port Said in Egipte ingesluit. Dit het ook opleiding van vlieëniers, bemanning en ingenieurs van die Helleense Vloot Lugdiens ingesluit. Weston is beskryf as "'n deeglike en doeltreffende karteringbeampte, baie energiek en hardwerkend ... 'n baie bekwame 'E'-beampte". Hy het ten minste tot 1918 in Moudros gebly. Tussen 1919 en 1921 het Weston twee reise na die Verenigde State van Amerika onderneem vir die lug ministerie. Hy verlaat die diens op 22 November 1923.

Met die stigting van die Royal Air Force uit die Royal Naval Air Service en die Royal Flying Corps op 1 April 1918, is Weston as 'n luitenant in die RAF aangestel. In Augustus 1918, terwyl hy gesekondeer is na die Britse Vlootsending na Griekeland as hoof van die tegniese afdeling, is hy bevorder tot "majoor terwyl hy spesiaal in diens was”.  Op 9 Januarie 1919 is  Weston bevorder tot majoor ter erkenning van sy uitnemende diens.  In Julie 1919 is die "Kruis van Offisier van die Orde van die Verlosser" aan Weston toegeken. en in 1923 is hy bevorder tot vise-admiraal in die Koninklike Helleense Vloot. Weston het later sy Suid-Afrikaanse eiendom die "Admiraliteitslandgoed" genoem.

Reis

Suid-Afrika
Weston het 'n liefde vir reis gehad en het dit by sy kinders aangemoedig. Terwyl hy in die VSA was, tussen 1919 en 1921, het Weston 'n Detroit-vervaardigde Commerce eenton-vragmotor met 'n Continental N-enjin gekoop. Die vragmotor is na Engeland verskeep, waar Weston dit omskep het in 'n motorhuis met slaapplek vir vyf. Weston het die voertuig geel met swart afwerking geverf en dit "Suid-Afrika" genoem. Die Suid-Afrika was in wese 'n groot houtstruktuur op die agterste onderstel van die vragmotor. Vensters is aan die voorkant van die woonkwartiere en in die kante van die lanterndak geplaas. Die voertuig kon regop op 'n skeepsdek gehys word. 'n Bordjie aan die kant lees: "Ons herehuis: 7 by 14 voet, Ons veld: die wêreld, Ons familie: die mensdom." en rondom dit, in 'n sirkel, "Round the World." Weston en sy gesin het 'n toer van 18 weke in die Suid-Afrika van Engeland na Griekeland onderneem. Die Westons het vir twee jaar in Athene gewoon, toe in Mei 1924, het in die Suid-Afrika teruggekeer na Engeland en vandaar na Suid-Afrika. In 1925 het Weston uitgebreide reise deur suidelike Afrika gemaak. In 1926 het die gesin probeer om terug te keer na Engeland, oorland. In 1927 het Weston gevind die motorkaravaan was nie geskik vir die reis nie en het teruggekeer na Kaapstad. (Die huis in Brandfort is in April 1928 verkoop.) Die motorhuis word steeds uitgestal as 'n uitstalling van die Winterton Museum.

Prairie Schooner
Die Prairie Schooner was 'n tweede motorkaravaan wat deur Weston gebou is. Dit het 'n verwyderbare leefarea met 'n seilbedekking gehad en was waterdig vir rivierkruisings. In 1931 - 1932 het Weston van Kaap Agulhas, die mees suidelike punt van Afrika, na Belgrado, Bulgarye (en na Engeland en terug) gereis. Weston het die Prairie Schooner vir die res van sy lewe gebruik. In 1975 het die Prairie Schooner deelgeneem aan die Internasionale Veteraan- en Vintagemotortydren van Durban na Kaapstad. Dit is later deur Weston se skoonseun, Carl Rein Weston, aan die Winterton Museum, KwaZulu-Natal, Suid-Afrika geskenk.

Later lewe
Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1933 het Weston 'n plaas in die Bergville-distrik, naby die Sterkfonteindam, gekoop. Op 24 Julie 1950 is Weston en sy vrou in 'n aanval beseer. Weston is drie dae later op die ouderdom van 78 oorlede. Sy vrou het oorleef. Sy het saam met haar oudste dogter, Anna, in Transvaal gewoon en is op 91-jarige ouderdom oorlede.

Verwysings

Suid-Afrikaanse ingenieurs
Lugvaartpioniers
Geboortes in 1873
Sterftes in 1950