Adam Mickiewicz-universiteit

Die Adam Mickiewicz-universiteit in Poznań (Pools: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poolse afkorting UAM) is een van die grootste Poolse universiteite en geleë in Poznań, Woiwodskap Groot-Pole. Die universiteit se oorsprong kan teruggevoer word na 1611. Die universiteit het egter amptelik op 7 Mei 1919 oopgemaak. Sedert 1955 dra dit die naam van die Poolse Romantiese digter Adam Mickiewicz. Die universiteit word dikwels gelys as een van die drie top universiteite in Pole.

In 2018 het die Shanghai Rangstelsel die universiteit binne die top 701-800 universiteite ter wêreld geplaas.

Geskiedenis
Die Jesuïetekollege het op 28 Oktober 1611 onder die koninklike edik wat deur Koning Sigismund III Vasa gemaak is die eerste universiteit in Poznań geword. Hierdie edik is later versterk deur verdere edikte wat uitgereik is deur Koning Johannes II Casimir in 1650 en Koning Johannes III Sobieski in 1678. Die universiteit het kragtens hierdie edikte grade aan sy studente toegeken. Die inhuldigingseremonie van die universiteit het egter eers 308 jaar nadat dit formeel gestig is plaasgevind met die 400ste herdenking van die stigting van die Lubrański Akademie–wat beskou word as die universiteit se spirituele voorloper–op 7 Mei 1919. Die universiteit se oorspronklike naam was Wszechnica Piastowska ("Universiteit van die Piast dinastie" – wszechnica - is 'n minder algemene Poolse woord vir "universiteit"). Dit is later in 1920 hernoem na Uniwersytet Poznański ("Poznań Universiteit").

In 1920 het die bekende sosioloog Florian Znaniecki die eerste Poolse department van sosiologie aan die universiteit gestig. Dit was een van die eerste sosiologie departemente in Europa. In dieselfde tydperk het die botanis Józef Paczoski die wêreld se eerste instituut van fitososiologie gestig.

Na die inval van Pole is Poznań deur Duitsland geannekseer en die universiteit in 1939 deur die regering van Duitsland gesluit. Dit het in 1941 as 'n Duitse universiteit heropen wat tot 1944 bedryf is. Die personeel en studente van die Poolse universiteit, waarvan sommige deur die Duitsers uit Warskou verban is, het 'n ondergrondse Poolse "Universiteit van die Westelike Streke" (Uniwersytet Ziem Zachodnich) gestig, waarvan die klasse in private woonstelle gegee is. Baie van die professore en personeel is gevange geneem en in Fort VII in Poznań tereggestel, insluitende professor Stanisław Pawłowski (rektor in die jare 1932-33). Na die afloop van die Tweede Wêreldoorlog het die universiteit op baie kleiner skaal weer oopgemaak. In 1950 is die Mediese Fakulteit–insluitende 'n Tandheelkunde- en Farmakologie afdeling– afgeskei om 'n aparte institusie, tans die Poznań Universiteit van Mediese Wetenskappe, te vorm. In 1955 het die Uniwersytet Poznański 'n nuwe naamgenoot aangeneem, die 19de eeuse Romantiese Poolse digter Adam Mickiewicz, wat tans die universiteit se naam is.

Persele
The universiteit se sentrale administrasiegebou is die Collegium Minus wat geleë is aan die westelike kant van Adam Mickiewicz-plein. (Dit is een van 'n groep geboue, insluitende die Rykspaleis, wat in die eerste dekade van die 20ste eeu gebou is toe Poznań steeds onder Duitse heerskappy was. Dit was oorspronklik 'n Koninklike Akademie.) Hierby word ingesluit die Aula, wat dikwels gebruik word vir seremonies en vir klassieke-musiek konserte en die Collegium Iuridicum (wat die Regsfakulteit bevat). Sommige klasse vind plaas in die Collegium Maius, een van die genoemde groep geboue (by ul. Fredry), alhoewel die gebou hoofsaaklik gebruik word deur die mediese universiteit. Ander geboue in die stadsentrum sluit die voormalige kommunistiese partye se hoofkwartiere by Święty Marcin in, die sogenaamde Collegium Novum (dit word hoofsaaklik gebruik vir taalklasse) by Al. Niepodległości, en die universiteit se biblioteek by ul. Ratajczaka.

Die universiteit maak ook gebruik van 'n aantal ander geboue in die suidelike en westelike distrikte van Poznań. Die universiteit is  egter goed op dreef met die ontwikkeling van sy perseel by Morasko wat geleë is in die noorde van die stad. Met ingang 2006 het die Fakulteite van Fisika, Wiskunde, Rekenaarwetenskap, Biologie en Geografiese- en Geologiese Wetenskappe na die nuwe perseel geskuif. In 2015 het die Fakulteit van Geskiedenis (Collegium Historicum Novum) ook na die nuwe perseel geskuif.

Die universiteit het ook eksterne takke in ander dorpe van Wes-Pole, insluitende Kalisz, Ostrów Wielkopolski en Słubice.

Personeel- en studentegetalle
In die begin van die 2008/2009 akademiese jaar het die universiteit 46,817 voorgraadse studente (insluitende omtrent 18,000 wat in naweek- en aandklasse ingeskryf was), 1308 doktorale studente, en 2247 andersoortige nagraadse studente, gehad. Die aantal voorgraadse studente het effens afgeneem tussen 2005 en 2008.

Aan die einde van 2008 het die universiteit 'n totaal van 2892 lektore gehad, insluitende 257 volle professors en 490 assosiaat/assistent professore. Dit het ook 2120 ander werknemers gehad.

Die universiteit beskik ook oor 'n Department Afrikaans binne die Fakulteit Nederlands en Suid-Afrikaans waar die Afrikaanskenner Jerzy Koch klasgee.

Grade en fakulteite

Soos die meeste ander Poolse universiteite ken Adam Mickiewicz-universiteit die volgende grade toe: 
 licencjat, wat normaalweg 'n driejaar kursus is. Dit word somtyds beskou as soortgelyk aan 'n BA-graad (Lettere en Wysbegeerte) of 'n B.Sc-graad
 Meestersgraad, normaalweg 'n tweejaar-kursus wat volg op die licencjat. Word beskou as soortgelyk aan 'n MA- of M.Sc-graad
 Doktorsgraad
 Habilitasies

Die universiteit het ook die volgende fakulteite:

 Fakulteit Nederlands en Afrikaans, met 'n Departement van Afrikaans waar die dosent en Afrikaanskenner Jerzy Koch Afrikaans doseer.
 Fakulteit van Engels
 Fakulteit van Biologie
 Fakulteit van Chemie
 Fakulteit van Opvoedkundige studies 
 Fakulteit van Geografiese en Geologiese Wetenskappe 
 Fakulteit van Geskiedenis 
 Fakulteit van Regte en Administrasie
 Fakulteit van Wiskunde en Rekenaarwetenskap 
 Fakulteit van Moderne Tale en Letterkunde 
 Fakulteit van Fisika 
 Fakulteit van Poolse en klassieke Filologie
 Fakulteit van Politiese Wetenskappe en Joernalisme 
 Fakulteit van Maatskaplike Wetenskappe en Filosofie
 Fakulteit van Teologie 
 Fakulteit van Pedagogie en Fyn Kunste in Kalisz

Noemenswaardige alumni en Ere-Doktors

Van die Universiteit se bekendste gegradueerdes is:

Stanisław Barańczak (1946-2014), digter en vertaler, Nike-prys laureaat
Bogumił Brzezinski (g. 1943), chemikus
Franciszek Gągor (1951-2010), generaal, Hoof van die Generale Staf van die Poolse Gewapende Magte
Krzysztof Grabowski (g. 1965), digter en sanger
Maciej Henneberg (g. 1949), Pools-Australiese anatomis en kommunistiese-era dissident
Kazimiera Iłłakowiczówna (1892-1983), digter, prosa skrywer, dramaturg en vertaler
Anna Jantar (1950-1980), sanger
Tomasz Jasiński (g. 1951), geskiedkundige
Jacek Jaśkowiak (g. 1964), politikus en entrepreneur; die huidige burgemeester van Poznań
Jan A. P. Kaczmarek (g. 1953), komponis, wenner van 'n Oscar
Max Kolonko (g. 1965), Pools-Amerikaanse skrywer en joernalis 
Włodzimierz Kołos (1928-1996), chemikus en fisikus, een van die stigters van moderne kwantum chemie 
Ryszard Krynicki (g. 1943), digter en vertaler
Jan Kulczyk (1950-2015), sakeman en miljardêr
Tomasz Łuczak (g. 1963), wiskundige
Crocheted Olek (g. 1978), New York Stad-gebaseerde Pools-Amerikaanse kunstenaar
Halszka Osmólska (1930-2008), paleontoloog
Kazimierz Marcinkiewicz (g. 1959), konserwatiewe politikus, voormalige Eerste minister van Pole
Adam Michnik (g. 1946), joernalis en kommunistiese-era dissident 
Julia Przyłębska (g. 1959), prokureur, President van die Grondwetlike Tribunaal van Pole
Krzysztof Skubiszewski (1926-2010), politikus, voormalige Minister van Buitelandse Sake van Pole
Hanna Suchocka (g. 1946), politikus, die eerste vroulike Eerste minister van Pole
Marian Rejewski (1905-1980), wiskundige betrokke in die ontsyfering van die Enigma-masjien
Jerzy Różycki (1909-1942), wiskundige betrokke in die ontsyfering van die Enigma-masjien
Jerzy Waldorff (1910-1999), TV persoonlikheid, skrywer, uitgewer en literêre kritikus 
Jan Węglarz (g. 1947), rekenaarwetenskaplike
Henryk Zygalski (1908-1978), wiskundige betrokke in die ontsyfering van die Enigma-masjien

Ontvangers van ere doktorsgrade sluit Maarskalk Józef Piłsudski, Maarskalk Ferdinand Foch, Marie Curie, Ignacy Paderewski, Roman Dmowski, Witold Hensel, Wisława Szymborska, Ernst Håkon Jahr en JM Coetzee in.

Lys van rektore

 1919–1923: Heliodor Święcicki (1854–1923), dokter en filantroop
 1923–1924: Zygmunt Lisowski (1880–1955), prokureur
 1924–1925: Stanisław Dobrzycki (1875–1931), spesialis in Slawiese-tale
 1925–1926: Ludwik Sitowski (1880–1947), dierkundige
 1926–1928: Jan Gabriel Grochmalicki (1883–1936), dierkundige
 1928–1929: Edward Lubicz-Niezabitowski (1875–1946), dokter en dierkundige
 1929–1931: Stanisław Kasznica (1874–1958), prokureur
 1931–1932: Jan Sajdak (1882–1967), klassieke filoloog
 1932–1933: Stanisław Pawłowski (1882–1940), geograaf
 1933–1936: Stanisław Runge (1888–1953), veearts
 1936–1939: Antoni Peretiatkowicz (1884–1956), prokureur
 1939: Bronisław Niklewski (1879–1961),  plant fisioloog
 1945–1946: Stefan Tytus Dąbrowski (1877–1947), dokter en fisioloog
 1946–1948: Stefan Błachowski (1889–1962), sielkundige
 1948–1952: Kazimierz Ajdukiewicz (1890–1963), filosoof 
 1952–1956: Jerzy Suszko (1889–1972), chemikus
 1956–1962: Alfons Klafkowski (1912–1992), prokureur
 1962–1965: Gerard Labuda (1916–2010), geskiedkundige
 1965–1972: Czesław Łuczak (1922–2002), geskiedkundige
 1972–1981: Benon Miśkiewicz (1930–2008), geskiedkundige
 1981–1982: Janusz Ziółkowski (1924–2000), ekonoom en sosioloog
 1982–1984: Zbigniew Radwański (gebore 1924), prokureur
 1984–1985: Franciszek Kaczmarek (gebore 1928), fisikus en wiskundige
 1985–1988: Jacek Fisiak (gebore 1936), Engelse taalspesialis
 1988–1990: Bogdan Marciniec (gebore 1941), chemikus
 1990–1996: Jerzy Fedorowski (gebore 1934), geoloog
 1996–2002: Stefan Jurga (gebore 1946), fisikus
 2002–2008: Stanisław Lorenc (gebore 1943), geoloog
 2008–2016: Bronisław Marciniak (gebore 1950), chemikus
 2016– : Andrzej Lesicki (gebore 1950), bioloog

Internasionale samewerking

 Christian-Albrechts-Universität zu Kiel, Duitsland
 Otto-Friedrich-Universität Bamberg, Duitsland
 University of Greifswald, Duitsland
 Universität Wien, Oostenryk
 Masaryk-universiteit, Brno, Tsjeggiese Republiek
 Université Libre de Bruxelles, België
 Universiteit van Rennes 2 – Bo-Bretagne, Frankryk
 Universidad Complutense de Madrid, Spanje
 Indiana Universiteit van Pennsylvania, Pennsilvanië, VSA
 Cornell-universiteit, Ithaca, New York, VSA 
 Università degli Studi di Udine, Italië
 Università degli Studi di Urbino, Italië
 Escola Superior de Hotelaria e Turismo do Estoril, Portugal
 Sabanci-universiteit, Istanboel, Turkye
 Universidade de Aveiro, Portugal
 Agder-universiteit, Noorweë
 Dogus-universiteit, Istanboel, Turkye
 Anadolu Universiteit, Eskisehir, Turkye
 Balikesir-universiteit, Balikesir, Turkye
 Cukurova-universiteit, Adana, Turkye

Verwysings

Eksterne skakels 
  
  

 
Poolse universiteite
Poznań