Straat van Gibraltar

Die Straat van Gibraltar (Arabies: مضيق جبل طارق, Spaans: Estrecho de Gibraltar) is die seestraat wat die Atlantiese Oseaan met die Middellandse See verbind en Gibraltar en Spanje in Europa van Marokko in Afrika skei. In Engels staan dit algemeen bekend in die meervoudsvorm: The Straits of Gibraltar, of 'n kort vorm: Strog (STRait Of Gibraltar) soos dit welbekend is in vlootkringe.

Etimologie 

Die naam is afgelei van die Rots van Gibraltar, wat van die Arabiese naam "Jebel Tariq" kom en Tariq se berg beteken. Dit verwys na die Berber-Moslemgeneraal Tariq ibn-Ziyad wat die Iberiese Skiereiland in 711 verower het.

Grense en ligging 
Aan die noordekant is Spanje en Gibraltar, aan die suidekant Marokko en Ceuta ('n Spaanse eksklawe in Noord-Afrika). Die grense daarvan was in die antieke tyd bekend as die Pilare van Hercules. Daar is 'n paar klein eilande, soos die bestrede Isla Perejil, waarop Spanje en Marokko aanspraak maak.

Die Straat van Gibraltar het 'n baie strategiese ligging. Skepe wat van die Atlantiese oseaan na die Middellandse See en omgekeer gaan, vaar deur die seestraat waaroor die Rots van Gibraltar uitkyk. Verder reis baie mense wat van Europa na Afrika en omgekeerd reis oor die seestraat. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die Britte die straat vanaf 'n nabygeleë basis beheer. Duitse duikbote wat die Middellandse See binnegegaan het was effektief vasgekeer, omdat hulle nie op die oppervlak kon uitkom nie en die ondersese strome te sterk was om onderwater uit te vaar.

Logistiek 
Die diepte van die seestraat is ongeveer 300 m. Die nouste punt is omtrent 14 km wyd.

Tonnel 
Die Spaanse en Marokkaanse regering ondersoek die moontlikheid van 'n tonnel onder deur die seestraat, soortgelyk aan die kanaaltonnel tussen Engeland en Frankryk oor die afgelope aantal jare. Die tonnelideë is egter verwerp aangesien dit onmoontlik sou wees om motoruitlaatgasse uit 'n tonnel van omtrent 14 km lank te kry. 'n Nuwe driejaar-studie vir 'n spoorwegtonnel is in 2003 aangekondig.

Brug 
Verder het 'n groep Amerikaanse en Britse ingenieurs ook die moontlikheid ondersoek om 'n brug oor die seestraat te bou. So 'n brug sou 'n kombinasie van hang-stut ontwerp wees en sou enige bestaande brug in terme van hoogte (meer as 900 m) en lengte (15 km) verdwerg. Die 1979 wetenskapfiksieroman The Fountains of Paradise deur Arthur C. Clarke het met so 'n brug gespog.

Southeid 
Die byna landingeslote Middellandse See het 'n verdampingstempo hoër as die gekombineerde invloei van die riviere wat daarin uitmond. Die sill van die Straat van Gibraltar tree op om die meng van water tussen die koue, minder sout Atlantiese Oseaan en die warm Middellandse Seewater, wat soveel souter is dat dit onder die konstant invloeiende Atlantiese water sink en 'n hoogs sout (thermohaline, beide warm en sout) bodemwater, genaamd die Middellandse See-uitvloei, vorm; dit vloei uit en af teen die kontinentale helling, verloor southeid, totdat dit 'n ekwilibrium bereik by 'n diepte van omtrent 1000 m. Die Middellandse Seewater kan vir duisende kilometers gevolg word voor dit sy identiteit verloor.

Antieke geskiedenis 
Omtrent 6 miljoen jaar gelede het die seestraat toe geraak en daarmee die Middellandse See in 'n reuse soutmeer verander wat op die ou einde opgedroog het in wat bekend staan as die Messinian Southeid Krisis.

Eksterne skakels 

Oor die tonnelplanne:
 Project for a Europe-Africa permanent link through the Strait of Gibraltar, UN document E/2001/19
 Map of strait
 Estudios Geográficos del Estrecho de Gibraltar , Research team about the Strait of Gibraltar. Universities of Tetouan (Morocco) and Seville (Spain)

Geografie van Gibraltar
Geografie van Marokko
Geografie van Spanje
Middellandse See
Gibraltar