Desjima

Dezjima (ook Dejima, Desjima of Decima; op ou prente word die eiland soms Schisma genoem) was 'n klein kunsmatige eilandjie in die hawe van Nagasaki in Japan. Die eilandjie was van 1641 tot 1859 'n Nederlandse handelspos wat onder leiding van 'n opperhoof van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie gestaan het. 

 

Alhoewel daar al sedert 1600 kontak was tussen die Nederlanders en Japan, het die handelsverhouding teen 1641 gedreig om ten gronde te gaan. Die shogun het nie die opdringerigheid van die Europeërs vertrou nie, waarvan sommige, by name die Portugese, al langer in Japan aanwesig was. Die pogings van die Jesuïete, gesteun deur Spanjaarde en Portugese, om die Japannese te bekeer, was veral vir hom 'n doring in die vlees, aangesien die bekeerde daimyo's versetgebiede gevorm het. Hy was veral bevrees oor die feit dat hulle 'n ander (wêreldse) 'leier' as hulle opperhoof beskou het: die hoof van die Vatikaan, die pous.

Hy het daarom aan alle buitelanders die bevel gegee om hulle eie huise aan die brand te steek. Die Nederlanders het dit sonder teëspraak gedoen (die enigstes) en het hom vriendelik by die rokende puinhope ingewag met die vraag hoe hulle dan nou die naderende winter moes deurkom. As gevolg van hierdie optrede was hulle die enigste buitelanders wat hy toegelaat het om te bly. Verder het hulle ook 'n rol gespeel in die stryd van die shogun teen die Japannese Christene. Daar was wel streng beperkings: Die Nederlanders moes op Dezjima gaan woon, en hulle kontak met die Japannese is tot die noodsaaklike minimum beperk.

In die hele tydperk tot 1853 was Dezjima die enigste punt van kontak van die keiserryk met die buitewêreld. Daar is altyd slegs 'n beperkte aantal (20) Nederlanders op die eiland toegelaat en behalwe een jaarlikse besoek aan die shogun in Edo (vandag Tokio) mag hulle nie die eilandjie verlaat het nie. Bowendien het daar ongeveer 200 sogenoemde dwarskijkers op die eiland gewoon, mense wat die gevaarlike barbare in hulle gate moes hou. 

Hoewel die Nederlandse handelspos met sy handelsmonopolie vir die VOC besonder winsgewend was, is Japan ook baie aan Dezjima verskuldig. Die Nederlandse skepe het boeke en ander inligting na Japan gebring wat die land in staat gestel het om meer oor die buitewêreld, en in die besonder die ontwikkelende Europese wetenskap, te leer. Die Japanners, waarvan sowat 70% tot 80% geletterd was, het ywerig Rangaku beoefen, 'n soort 'Nederlandkunde' waarvolgens duisende Nederlandse boeke vertaal en versprei is. Die vertaalde boeke het gretig aftrek in die geïsoleerde Japan gekry.

Die aanwesigheid van die Nederlanders het ook die plaaslike kultuur beïnvloed. In straatfeeste in die stad Nagasaki word afbeeldings van die Nederlandse skepe, kompleet met rooi-wit-blou, rondgedra. Verder het Nagasaki 'n pretpark, Huis ten Bosch, met Nederland as onderwerp.

Met verloop van tyd het die oorspronklike Dezjima byna geheel en al verdwyn; deur drooglegging is dit al lank nie meer 'n eilandjie nie en die ou geboue is grotendeels gesloop. Na aanleiding van die herdenking van die 400 jaar oue betrekkinge tussen Nederland en Japan in die jaar 2000 is daar egter 'n projek van stapel gestuur om die eiland weer in geheel na sy ou staat te restoureer. Inmiddels is enkele van die geboue op ware skaal gerekonstrueer en dien tans as museums.

Lys van opperhoofde van Dezjima tydens die bewind van die VOC 
 

François Caron:3 Februarie 1639 - 13 Februarie 1641 
Maximiliaen Le Maire: 14 Februarie 1641 - 30 Oktober 1641
Jan van Elseracq: 1 November 1641 - 29 Oktober 1642
Pieter Anthonijszoon Overtwater: 29 Oktober 1642 - 1 Augustus 1643
Jan van Elserac: 1 Augustus 1643 - 24 November 1644
Pieter Anthonijszoon Overtwater: 24 November 1644 - 30 November 1645
Reijnjer van't Zum: 30 November 1645 - 27 Oktober 1646
Willem Verstegen [Versteijen]: 28 Oktober 164 - 10 Oktober 1647
Frederick Coijet: 3 November 1647 - 9 Desember 1648
Dircq Snoecq: 9 Desember 1648 - 5 November 1649
Anthonio van Brouckhorst: 5 November 1649 - 25 Oktober 1650
Pieter Sterthemius: 25 Oktober 1650 - 3 November 1651
Adriaen van der Burgh: 1 November 1651 - 3 November 1652
Frederick Coijet: 4 November 1652 - 10 November 1653
Gabriel Happart: 4 November 1653 - 31 Oktober 1654
Leonard Winninx: 31 Oktober 1654 - 23 Oktober 1655
Joan Boucheljon: 23 Oktober 1655 - 1 November 1656 
Zacharias Wagenaer [Wagener]: 1 November 1656 - 27 Oktober 1657
Joan Boucheljon: 27 Oktober 1657 - 23 Oktober 1658
Zacharias Wagenaer [Wagener]: 22 Oktober 1658 - 4 November 1659
Joan Boucheljon: 4 November 1659 - 26 Oktober 1660
Hendrick Indijck: 26 Oktober 1660 - 21 November 1661
Dirck van Lier: 11 November 1661 - 6 November 1662
Hendrick Indijck: 6 November 1662 - 20 Oktober 1663
Willem Volger: 20 Oktober 1663 - 7 November 1664
Jacob Gruijs: 7 November 1664 - 27 Oktober 1665
Willem Volger: 28 Oktober 1665: - 27 Oktober 1666
Daniel Six [Sicx]: 18 Oktober 1666 - 6 November 1667
Constantin Ranst: 6 November 1667 - 25 Oktober 1668
Daniel Six [Sicx]: 25 Oktober 1668 - 14 Oktober 1669
Francois de Haas: 14 Oktober 1669 - 2 November 1670
Martinus Caesar: 2 November 1670 - 12 November 1671
Johannes Camphuijs: 22 Oktober 1671 - 12 November 1672
Martinus Caesar: 13 November 1672 - 29 Oktober 1673
Johannes Camphuijs: 29 Oktober 1673 - 19 Oktober 1674
Martinus Caesar: 20 Oktober 1674 - 7 November 1675
Johannes Camphuijs: 7 November 1675 - 27 Oktober 1676
Dirck de Haas: 27 Oktober 1676 - 16 Oktober 1677
Albert Brevincq: 16 Oktober 1677 - 4 November 1678
Dirck de Haas: 4 November 1678 - 24 Oktober 1679
Albert Brevincq: 24 Oktober 1679 - 11 November 1680
Isaac van Schinne: 11 November 1680 - 31 Oktober 1681
Hendrick Canzius: 31 Oktober 1681 - 20 Oktober 1682
Andreas Cleyer [Andries]: 20 Oktober 1682 - 8 November 1683
Constantin Ranst de Jonge: 8 November 1683 - 28 Oktober 1684
Hendrick van Buijtenhem: 25 Oktober 1684 - 7 Oktober 1685
Andreas Cleyer: 17 Oktober 1685 - 5 November 1686
Constantin Ranst de Jonge: 5 November 1686 - 25 Oktober 1687
Hendrick van Buijtenhem: 25 Oktober 1687 - 13 Oktober 1688
Cornelisz.van Outhoorn: 13 Oktober 1688 - 1 November 1689
Balthasar Sweers: 1 November 1689 - 21 Oktober 1690
Hendrick van Buijtenhem: 21 Oktober 1690 - 09.11.1691
Cornelis van Outhoorn: 9 November 1691 - 29 Oktober 1692
Hendrick van Buijtenhem: 29 Oktober 1692 - 19 Oktober 1693
Gerrit de Heere: 19 Oktober 1693 - 7 November 1694
Hendrik Dijkman: 7 November 1694 - 27 Oktober 1695
Cornelis van Outhoorn: 27 Oktober 1695 - 15 Oktober 1696
Hendrik Dijkman]: 15 Oktober 1696 - 3 November 1697
Pieter de Vos: 3 November 1697 - 23 Oktober 1698
Hendrik Dijkman: 23 Oktober 1698 - 12 Oktober 1699
Pieter de Vos: 21 Oktober 1699 - 31 Oktober 1700
Hendrik Dijkman: 31 Oktober 1700 - 21 Oktober 1701
Abraham Douglas: 21 Oktober 1701 - 30 Oktober 1702
Ferdinand de Groot: 9 November 1702 - 30 Oktober 1703
Gideon Tant: 30 Oktober 1703 - 18 Oktober 1704
Ferdinand de Groot: 18 Oktober 1704 - 6 November 1705
Ferdinand de Groot: 26 Oktober 1706 - 15 Oktober 1707
Hermanus Menssingh: 15 Oktober 1707 - 2 November 1708
Jasper van Mansdale: 2 November 1708 - 22 Oktober 1709 
Hermanus Menssingh: 22 Oktober 1709 - 10 November 1710
Nicolaas Joan van Hoorn: 10 November 1710 - 31 Oktober 1711
Cornelis Lardijn: 31 Oktober 1711 - 7 November 1713
Cornelis Jardijn: 7 November 1713 - 27 Oktober 1714
Nicolaas Joan van Hoorn: 27 Oktober 1714 -19.10.1715
Gideon Boudaen: 19 Oktober 1715 - 3 November 1716 
Joan Aouwer: 3 November 1716 - 24 Oktober 1717
Christiaen van Vrijbergh[e]: 24 Oktober 1717 - 13 Oktober 1718
Joan Aouwer: 13 Oktober 1718 - 21 Oktober 1720 
Roeloff Diodati: 21 Oktober 1720 - 9 November 1721
Hendrik Durven: 9 November 1721 - 18 Oktober 1723
Johannes Thedens: 18 Oktober 1723 - 25 Oktober 1725
Joan de Hartogh: 25 Oktober 1725 - 15 Oktober 1726
Pieter Boockestijn: 15 Oktober 1726 - 3 November 1727
Abraham Minnedonk: 3 November 1727 - 20 Oktober 1728
Pieter Boockestijn: 22 Oktober 1728 - 12 Oktober 1729
Abraham Minnedonk: 12 Oktober 1729 - 31 Oktober 1730
Pieter Boockestijn: 31 Oktober 1730 - 7 November 1732
Hendrik van de Bel: 7 November 1732 - 27 Oktober 1733
Rogier de Laver: 27 Oktober 1733 - 16 Oktober 1734
David Drinckman: 16 Oktober 1734 - 4 November 1735
Bernardus Coop [Coopa] à Groen: 4 November 1735 - 24 Oktober 1736
Jan van der Cruijsse: 24 Oktober 1736 - 13 Oktober 1737
Gerardus Bernardus Visscher: 13 Oktober 1737 - 21 Oktober 1739
Thomas van Rhee: 22 Oktober 1739 - 8 November 1740
Jacob van der Waeijen: 9 November 1740 - 28 Oktober 1741
Thomas van Rhee: 29 Oktober 1741 - 17 Oktober 1742
Jacob van der Waeijen: 17 Oktober 1742 - 9 November 1743
David Brouwer: 5 November 1743 - 1 November 1744
Jacob van der Waeijen: 2 November 1744 - 28 Desember 1745
Jan Louis de Win: 30 Desember 1745 - 2 November 1746
Jacob Balde: 3 November 1746 - 25 Oktober 1747
Jan Louis de Win: 28 Oktober 1747 - 11 November 1748
Jacob Balde: 12 November 1748 - 8 Desember 1749
Hendrik van Homoed: 8 Desember 1749 - 24 Desember 1750
Abraham van Suchtelen: 25 Desember 1750 - 18 November 1751
Hendrik van Homoed: 19 November 1751 - 5 Desember 1752 
David Boelen: 6 Desember 1752 - 15 Oktober 1753
Hendrik van Homoed: 16 Oktober 1753 - 3 November 1754
David Boelen: 4 November 1754 - 25 Oktober 1755
Herbert Vermeulen: 25 Oktober 1755 - 12 Oktober 1756
David Boelen: 13 Oktober 1756 - 31 Oktober 1757
Herbert Vermeulen: 1 November 1757 - 11 November 1758
Johannes Reijnouts: 12 November 1758 - 11 November 1760
Marten Huijshoorn: 12 November 1760 - 30 Oktober 1761
Johannes Reijnouts: 31 Oktober 1761 - 2 Desember 1762
Fredrik Willem Wineke: 3 Desember 1762 - 6 November 1763
Jan Crans: 7 November 1763 - 24 Oktober 1764
Fredrik Willem Wineke: 25 Oktober 1764 - 7 November 1765 
Jan Crans: 8 November 1765 - 31 Oktober 1766
Herman Christiaan Kastens: 1 November 1766 - 20 Oktober 1767
Jan Crans: 21 Oktober 1767 - 8 November 1769
Olphert Elias: 9 November 1769 - 16 November 1770
Daniel Armenault: 17 November 1770 - 9 November 1771
Arend Willem Feith: 10 November 1771 - 3 November 1772
Daniel Armenault [Almenaault]: 4 November 1772 - 22 November 1773
Arend Willem Feith: 23 November 1773 - 10 November 1774
Daniel Armenault [Almenaault]: 11 November 1774 - 28 Oktober 1775
Arend Willem Feith: 28 Oktober 1775 - 22 November 1776
Hendrik Godfried Duurkoop: 23 November 1776 - 11 November 1777
Arend Willem Feith: 12 November 1777 - 28 November 1779
Isaac Titsingh: 29 November 1779 - 5 November 1780
Arend Willem Feith: 6 November 1780 - 23 November 1781
Isaac Titsingh: 24 November 1781 - 26 Oktober 1783
Hendrik Casper Romberg: 27 Oktober 1783 - ? Augustus 1874
Isaac Titsingh: ? Augustus 1784 - 30 November 1784
Hendrik Casper Romberg: ? November 1784 - 21 November 1785
Johan Fredrik van Rheede tot de Parkeler: 22 November 1785 - 20 November 1786
Hendrik Casper Romberg: 21 November 1786 - 30 November 1787
Johan Frederik van Rheede tot de Parkeler: 1 Desember 1787 - 1 Augustus 1789
Hendrik Casper Romberg: 1 Augustus 1789 - 13 November 1790
Petrus Theodorus Chassé: 13 November 1790 - 13 November 1792
Gijsbert Hemmij: 13 November 1792 - 8 Julie 1798
Leopold Willem Ras: 8 Julie 1798 - 17 Julie 1800
Willem Wardenaar: 16 Julie 1800 - 14 November 1803 
Hendrik Doeff: 14 November 1803 - 6 Desember 1817
Jan Cock Blomhoff: 6 Desember 1817 - 20 November 1823
Johan Willem de Sturler: 20 November 1823 - 5 Augustus 1826
Germain Felix Meijlan: 4 Agustus 1826 - 1 November 1830 
Jan Willem Fredrik van Citters: 1 November 1830 - 30 November 1834 
Johannes Erdewin Niemann: 1 Desember 1834 - 17 November 1838 
Eduard Grandisson: 18 November 1838 - ? November 1842
Pieter Albert Bik: ? November 1842 - 31 Oktober 1845
Joseph Henrij Levijssohn: 1 November 1845 - 31 Oktober 1850 
Frederick Colnelis Rose: 1 November 1850 - 31 Oktober 1852 
Janus Henricus Donker Curtius: 2 November 1852 - 28 Februarie 1860

Bronnelys 
 Blomhoff, J.C. (2000). The Court Journey to the Shogun of Japan: From a Private Account by Jan Cock Blomhoff. Amsterdam
 Blussé, L. et al., eds. (1995-2001) The Deshima [sic] Dagregisters: Their Original Tables of Content. Leiden.
 Blussé, L. et al., eds. (2004). The Deshima Diaries Marginalia 1740-1800. Tokyo.
 Boxer. C.R. (195). Jan Compagnie in Japan, 1600-1850: An Essay on the Cultural Aristic and Scientific Influence Exercised by the Hollanders in Japan from the Seventeenth to the Nineteenth Centuries. Den Haag.
 Caron, F. (1671). A True Description of the Mighty Kingdoms of Japan and Siam. London.
 Doeff, H. (1633). Herinneringen uit Japan. Amsterdam. 
 Leguin, F. (2002). Isaac Titsingh (1745-1812): een passie voor Japan, leven en werk van de grondlegger van de Europese Japanologie. Leiden.
 Nederland's Patriciaat, Vol. 13 (1923). Den Haag. 
 Screech, Timon. (2006). Secret Memoirs of the Shoguns: Isaac Titsingh and Japan, 1779-1822. London.
 Siebold, P.F.v. (1897). Nippon. Würzburg e Leipzig.
 Titsingh, I. (1820). Mémoires et Anecdotes sur la Dynastie régnante des Djogouns, Souverains du Japon. Paris.
 Titsingh, I. (1822). Illustrations of Japan; consisting of Private Memoirs and Anecdotes of the reigning dynasty of The Djogouns, or Sovereigns of Japan. London.

Eksterne skakel 
 Webblad van Nagasaki oor Dezjima 

Eilande van Japan
Geskiedenis van Japan
VOC
Voormalige Nederlandse kolonies