David Kotzé

Ds. David Nicolaas Gerhardus Kotzé (algemeen bekend as ds. D.N., plaas Kantienpoort, Aliwal-Noord, Kaapkolonie, 8 April 1888 – Pretoria, Suid-Afrika, 2 April 1984) was tussen 1915 en 1960 predikant in vyf gemeentes van die Gereformeerde Kerk, naamlik Koster 1915–1921, Rustenburg 1921–1946, Swartruggens 1946–1951, Pietersburg 1951–1955 en Ventersdorp 1955–1960, toe hy sy emeritaat aanvaar.

Herkoms en opleiding 

Die latere ds. Kotzé het sy eerste jare op ’n boereplaas, Kantienpoort, in die distrik Aliwal-Noord deurgebring. Die grondslag vir sy latere vorming is syns insiens daar in sy ouerhuis gelê, waartoe die plaaslewe ook baie bygedra het. Destyds was skole skaars en so moes sy ouers self inspring om die kinders te leer. Dikwels was hulle douvoordag uit die bed uit en by ’n liggie aan die etenstafel was al die kinders dan druk besig met hul lesse. Nadat ’n skool gebou is (waarskynlik op ’n plaas in die omgewing), moes die kinders gedwee met die ABC in die vreemde taal wegval en spoedig met weersien boonop kennis maak met die Dutch mark.

Tydens die Tweede Vryheidsoorlog (1899–1902) is die skooltjie gesluit en ná die vryheidstryd is David Kotzé eers na ’n paar dorpskole, van waar hy begin 1908 na Potchefstroom gegaan het vir sy teologiese opleiding. Hy het omstreeks 1959 gesê sy studiejare was vir hom "’n fees". "Die aanraking met manne en studie onder leiding van manne soos proff. (Jan Lion) Cachet, (Jan) Kamp, drr. (Ferdinand) Postma en (J.D.) Du Toit en die omgang met die medestudente het my oë oopgemaak vir die beginsels waarmee die Here ons begenadig het. Veral van Totius het ek veel geleer. Toe hy in 1911 professor word, het (ek en) my drie klasmaats wyle ds. J.V. Coetzee, di. J.H. Boneschans en J.C. van der Walt ... ook net met Teologie begin." Hy het sy studie einde 1914 voltooi.

Gemeentebediening 

Weens die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914–1918) en die gepaardgaande Maritz-rebellie (1914), moes Kotzé en sy klasmaats eers wag voor hulle beroep is. Eers op 27 November 1915 is hy te Waterkloof bevestig as predikant van die Gereformeerde kerk Koster in die dae toe die twee gemeentes nog een was. Van Koster was hy die eerste predikant nadat dit in 1914 van Rustenburg afgestig het. Hierna het gevolg Rustenburg van 1921 tot 1946, Swartruggens (tot 1951), Pietersburg (tot 1955) en laastens Ventersdorp (tot 1960).

As leraar van Swartruggens het hy die Gereformeerde kerk Elandskraal op Mooinooi se hoeksteen op 2 September 1950 gelê. In 1972 is die kerkgebou opgeknap en ’n nuwe preekstoel, orrel en banke ingesit.

Ds. Kotzé was die vyfde beroepene na Pietersburg nadat die vorige leraar, ds. Christian Malan, in 1951 na Linden vertrek het. So word ds. Kotzé dan Pietersburg se vyfde predikant. Hy is op 24 November 1951 in die gemeente bevestig. In hierdie tydperk het die sake van die kerkraad in 'n rustige bedding gevloei. Die kerk het 'n nuwe tydperk binnegetree ten opsigte van sy geldsake. Die klem is weer gelê op die insameling van die offergawes. Met vreugde kon gemeld word dat Pietersburg op 7 Augustus 1954 sy beoogde £1 000 vir die Eeufeesbedieningsfonds bymekaargebring het. (Die Sinode het dié fonds gestig waarvan die rente meerdere bediening in gemeentes moes bevorder.)

Vanaf dié tyd het daar sprake van ’n nuwe kerk begin kom. Die ou kerkie wat al herbou en vergroot is, het te klein geword. Vanaf Oktober 1954 is met alle erns geld bymekaargemaak vir die nuwe kerk. Die administrasie van die gemeente het ook toe so uitgebrei dat 'n kaartstelsel aangepak is asook 'n attestasie-skriba gekies is om die meerdere werksaamhede te behartig. Min. Tom Naudé het in die tyd (1953) die Kanselbybel aan die kerk geskenk. Ongelukkig moes die kerk op 15 Januarie 1955 ds. Kotzé losmaak (vier jaar en drie dae ná ds. Malan se vertrek) aangesien  hy 'n beroep aangeneem het na Ventersdorp. Hy woon later in GK Rustenburg se ou pastorie van omstreeks 1973 tot 1980. Hy het in die tyd op gevorderde leeftyd nog in Rustenburg gepreek.

Huwelikslewe 
Ds. Kotzé was twee maal getroud: eers met Hester Hendrina van Rooy (gebore Steynsburg, 30 Julie 1892, oorlede Rustenburg, 1 Augustus 1936), die tiende kind van H.C. van Rooy (1855–1941) van die plaas Roosterfontein, distrik Steynsburg, die oudste kind van die Van Rooy-stamvader, Johannes Cornelis van Rooy. Uit dié huwelik is twee seuns gebore: Die seuntjie, Gabriël, is op 9 Junie 1917 op Steynsburg gebore en oorlede op 2 Oktober 1927 op Rustenburg. Die dogter, Hester Hendrina, is op 4 November 1919 op Steynsburg gebore en het blykbaar baie oud geword (oorlede 1991) ouma van ds Ronald Bain.

Sy tweede eggenote was die onderwysers Laurika (gebore op Bethulie, 27 Julie 1907, oorlede in Pretoria, 3 Augustus 1994), ’n dogter van ds. J.A. van Rooy (die stamouers se sewende kind) en dus ’n niggie van sy eerste vrou. Uit dié huwelik, op 21 Desember 1938, is op 30 Oktober 1941 'n dogter, Breggie, gebore. Sy is op 21 November 1981 in Pretoria oorlede en op haar geboortedorp, Rustenburg, begrawe.

Waardering 
Ds. P.J. Venter skryf in ds. Kotzé se lewensberig in die Almanak van 1985 hy het tot kort voor sy dood, 'n week voor sy 96ste verjaardag, altyd baie goeie gesondheid geniet en lewenslank noukeurig gelet op wat hy eet. "Hy was nie groot van postuur nie; tog het hy verbasende werkkrag gehad en het besonder baie werk gedoen, veral vrugbare werk in die Kerk en die koninkryk van God." Al was hy ruim 24 jaar lank emeritus-predikant, het ds. Kotzé nie die emeritaatstraktement geneem nie omdat hy, volgens hom, oorgenoeg gehad het om van te leef.

Galery

Bronne 
  Die Gereformeerde Vroueblad. 1959. Die Gereformeerde vrou 1859–1959. Potchefstroom: Potchefstroom Herald.
  Die familie Van Rooy in Suid-Afrika . URL besoek op 13 Desember 2016.
  Venter, ds. H.J. 1959. Eeufees-gedenkalbum van die Gereformeerde kerke in die Klassis Waterberg 1859–1959. Potgietersrus: Deputaatskap vir die Eeufees en Gedenkalbum.

Verwysings 

Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika
Suid-Afrikaanse predikante
Geboortes in 1888
Sterftes in 1984