Hartbloedvatsiekte

Hartbloedvatsiektes is ’n groep siektes wat die hart en bloedvate aantas. Dit sluit in kroonslagaarsiektes soos angina en hartaanvalle. Ander hartbloedvatsiektes is beroertes, hartversaking, rumatiese hartsiekte, kardiomiopatie, hartritmestoornis, hartklepaandoening, hartontsteking, aorta-aneurismes en trombose.

Die onderliggende oorsake kan verskil na gelang van die siekte. Kroonslagaarsiektes en beroertes behels aterosklerose. Dit kan onder meer veroorsaak word deur hoë bloeddruk, rook, diabetes, ’n gebrek aan oefening, vetsug, hoë cholesterol, slegte eetgewoontes en te veel alkohol. Hoë bloeddruk lei tot 13% van sterftes aan hartbloedvatsiektes, tabak tot 9%, diabetes tot 6%, gebrek aan oefening tot 6% en vetsug tot 5%.

Voorkoming 

Daar word voorspel 90% van hartbloedvatsiektes kan voorkom word. Die voorkoming van aterosklerose behels die voorkoming van die risikofaktore: gesonde eetgewoontes, oefening en die beperkte inname van tabak en alkohol. Ook voordelig is die behandeling van risikofaktore soos hoë bloeddruk en diabetes. Die uitwerking van aspirien op mense wat andersins gesond is, is onduidelik.

Hartbloedvatsiektes is die grootste oorsaak van sterftes wêreldwyd. Dit geld vir alle dele van die wêreld behalwe Afrika. In 2015 het dit gelei tot 17,9 miljoen sterfgevalle (32,1%), op van 12,3 miljoen (25,8%) in 1990. Sterfgevalle op ’n sekere ouderdom weens dié siektes neem toe in ’n groot deel van die ontwikkelende wêreld; sterfgevalle in die ontwikkelde wêreld het sedert die 1970's afgeneem. Kroonslagaarsiektes en beroertes is verantwoordelik vir 80% van sterfgevalle weens hartbloedvatsiektes onder mans en 75% onder vroue. Die meeste siektes raak ouer volwassenes. Die gemiddelde ouderdom van sterfgevalle weens dié siektes in die ontwikkelde wêreld is sowat 80 en in die ontwikkelende wêreld sowat 68.

Patofisiologie 
Studies het getoon aterosklerose, die grootste voorloper van hartbloedvatsiektes, begin kleintyd. Volgens een ondersoek begin intimale beskadiging in alle aortas en in meer as die helfte van regterkroonslagare in die ouderdom van sewe tot nege jaar. Dit is baie belangrik in die lig daarvan dat een uit elke drie mense sterf weens komplikasies wat aan aterosklerose toegeskryf kan word. Om dié neiging te stuit, is opvoeding en bewusmaking dat hartbloedvatsiektes die grootste bedreiging vir die mens inhou, nodig. Maatreëls om dié siektes te keer moet dus geneem word.

Vetsug en diabetes word dikwels met die siektes verbind, asook ’n geskiedenis van chroniese niersiekte en ’n oormaat cholesterol. Lyers aan diabetes se kans om aan hartbloedvatsiektes te sterf is twee tot vier keer  dié van ander mense.

Verwysings

Eksterne skakels 
  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia