Sanskrit

Sanskrit (Devanagari: संस्कृत, saṃskṛta, [ˈsɐ̃skr̩tɐ], ; letterlik: "saamgestel, versier, gevorm"), ook Oud-Indies genoem, is een van die Indo-Europese tale en behoort tot die Indo-Ariese en Indo-Irannese taalgroep. Dit was die klassieke taal van die Indo-Ariese bevolking van die Indiese subkontinent. Sanskrit is van vóór 1200 v.C. tot vandag gebruik as literêre taal, maar is sedert 500 v.C. nie meer die gesproke taal van die massa nie. Sanskrit is een van die amptelike tale van Indië naas Engels en Hindi en van die Indiese deelstaat Uttarakhand. Weens Sanskrit se godsdienstige belangrikheid vir Asiatiese Suid-Afrikaners verwys die Artikel 5 van die Grondwet van Suid-Afrika ook na Sanskrit.

Sanskrit is die liturgiese taal van Brahmanisme, Boeddhisme, Djainisme en Hindoeïsme. Deur die verspreiding van hierdie godsdienste het dit die lingua franca van die oudheid en die Middeleeue in Suid-, Suidoos- en dele van Sentraal-Asië geword.

In Sanskrit is die verbale byvoeglike naamwoord sáṃskṛta- 'n saamgestelde woord bestaande uit sam ("saam, goed, vervolmaak") en krta- ("gemaak, gevorm, werk"). Dit dui dus op 'n werk wat "goed voorbereid, suiwer en volmaak, gepoleer, heilig" is. Die teenoorgestelde van Sanskrit is Prakrit (Prākṛta; letterlik: "natuurlik").

Die grammatika van Sanskrit is uitvoerig beskryf deur die grammatikus Panini (hy het omtrent die 7de of die 3de eeu voor Christus geleef), wie se werk uiteindelik 'n sterk "voorskrywende" funksie gekry het, na mate die volkstaal geleidelik van die geleerde Sanskrit wegbeweeg het. Danksy Panini kan ons die taal se verbuiginge, vervoeginge en aksente bestudeer. Sy noukeurige beskrywinge stel Indo-Europeërs in staat om, met die hulp van die Oud-Griekse en Litause verbuigings- en aksentpatrone, 'n noukeuriger indruk te kry van die sintaks en klanke van die Proto-Indo-Europese taal, waarvan wetenskaplikes aanneem dat dit die oorsprong van alle vroeër en huidige Indo-Europese tale was.

Sanskrit is die oudste bekende, en derhalwe belangrikste, Indo-Europese taal. Die oudste vorm van Sanskrit word Vedies genoem, na die Vedas; religieuse tekste. Vir Suid-Asië speel Sanskrit 'n soortgelyke rol as Latyn vir Europa of Hebreeus of Aramees vir die antieke en moderne Jode.

Sanskrit is afgelei van die woorddele sam- ("saam") en krtam (""geskape"); wat inhou dat die taal veronderstel was om volmaakter te wees as Prakrit; die eweneens Indo-Ariese volkstaal van die ongeletterde massas. Bekende Afrikaanse leenwoorde uit Sanskrit sluit Ariër, Asjram, Awatar, Bhagwan, Chakra, Goeroe, Joga, Karma, Mandala, Mantra, Nirwana, Swastika en Tantra in.

Verwysings

Eksterne skakels 

  
  

Ernstig bedreigde tale
Indo-Ariese tale
Tale van Indië
Tale van Suid-Afrika