Centurion

Centurion (voorheen Lyttelton en Verwoerdburg) is 'n stad in die Gautengprovinsie, Suid-Afrika, geleë tussen Pretoria en Johannesburg.

Geskiedenis 
Die meerderheid van die areas binne Centurion word verbind met die Erasmusfamilie, wat in 1841 in die area gewoon het. Daniel Jacobus Erasmus (bynaam "Swartkoppies") het op die plaas Zwartkop geboer. Sy oudste seun Daniel Elardus Erasmus het op die plaas Doornkloof geboer en sy jongste broer, Rasmus Elardus Erasmus, het op Brakfontein geboer, wat later aanleiding sou gee tot die areaname: Erasmia, Elardus Park, Erasmusrand, Zwartkop en Doornkloof.

In 1881, met die Eerste Vryheidsoorlog, het die slag van Rooihuiskraal plaasgevind. Met die Boerkommando, onder die leierskap van Daniel Erasmus Junior, word Sir George Pomeroy Colley teengestaan. 

In 1889 het Alois Hugo Nellmapius die noord- en noordooste gedeeltes van die plaas Doornkloof gekoop, en noem dit Irene, na sy dogter Irene Violet Nelmapius. 

Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is die Irene-konsentrasiekamp in 1901 op die plaas Doornkloof gestig. In totaal het 1179 kinders en vrouens in die konsentrasiekamp gesterf. Die Irene-konsentrasiekamp se begraafplaas kan besoek word. 

Centurion is in 1964 as Verwoerdburg gestig, en genoem na dr. Hendrik Verwoerd, die Suid-Afrikaanse eerste minister van 1958 tot 1966. Die polities neutrale naam Centurion is later gekies, kort nadat die ANC (African National Congress) aan bewind gekom het in 1994. Dit het geen besonderse betekenis nie en is waarskynlik gekies na aanleiding van Centurion Park (nou SuperSport-park), 'n krieketstadion in die gebied.

Ná afloop van die apartheidsera in 1994 is die Indiërwoonbuurt Laudium, wat vantevore deel van Pretoria was, by Centurion ingelyf. Die woonbuurt vir swart inwoners, Olievenhoutbosch, het as plakkerskamp begin en is mettertyd geformaliseer en deel van Centurion gemaak.

In 2000 het die Centurion Munisipaliteit deel geword van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit, wat Pretoria insluit, en die dorpsraad het ontbind.

Infrastruktuur 

Centurion is geleë op die kruising tussen die N1- (Johannesburg-Pretoria) en N14- (Krugersdorp-Pretoria) snelweë. Die R21 (Pretoria na O.R. Tambo Internasionale Lughawe) loop ook deur Centurion.

Centurion is 'n groeiende stad, met verskeie moderne winkelsentrums (byvoorbeeld Centurion Mall, mall@reds, Lifestyle Centre en verskeie kleiner sentrums), goeie vermaaklikplekke en talle gholfbane. Die Centurion Gholf- en Residensiële Landgoed en landgoedere in Eldoraigne se uitbreidings beskik oor uitstekende woonopsies. Die Unitas-hospitaal verskaf mediese dienste van topgehalte. Daar is ook verskeie klinieke en uitgebreide mediese praktyke vir die gemeenskap beskikbaar.

Die Highveld Techno Park-ontwikkeling huisves internasionale tegnologiemaatskappye soos Siemens Telekommunikasie, Grintek en selfs verskeie Telkom-geboue.

Sinkgate as gevolg van dolomiet is 'n algemene probleem in Centurion, en sinkgate kom gereeld voor. Streng voorwaardes vir geologiese toetse om bouplanne goedgekeur te kry help deels om die probleem te bekamp, maar dis veral die munisipaliteit wat moet sorg dat die waterpypnetwerk nie lek nie, en instandhouding van beide water- en rioollyne is besonder belangrik in Centurion.

Die dienste in Centurion is betreklik stabiel, en die stad het nie besonder baie las van kragonderbrekings of probleme met water en riool nie. Daar is wel kommer oor die gebrek aan skole en die verkeerslas, waarmee die staat nie tred gehou het met die uitbreiding van woonbuurte, veral in die suide van Centurion nie.

Vervoer 
Daar is 'n Gautrein-stasie in Centurion. Die stasie is naby die Centurionmeer in Weslaan geleë. Passasiers kry 'n panoramiese uitsig oor Centurion soos hulle die stasie binnekom of verlaat.

Die Lanseria-lughawe, sowat 30 km wes van Centurion, is nog makliker bereikbaar as die groot lughawe naby Kemptonpark en saam met maklike toegang na verskeie snelweë, is Centurion gerieflik verbind met sy omgewing en verder, wat die stad aantreklik maak vir 'n verskeidenheid besighede en konsultantfirmas.

Biblioteke 
Daar is verskeie Biblioteke in Centurion : 

 Centurion Biblioteek
 Eldoraigne Biblioteek
 Erasmia Biblioteek
 Pierre Van Ryneveld Biblioteek
 Valhalla Biblioteek

Skole 
Daar is verskeie skole in Centurion:

 Laerskool Bakenkop
 Laerskool Fleur
 Laerskool Hennopspark
 Laerskool Louis Leipoldt
 Laerskool Rooihuiskraal
 Laerskool Swartkop
 Laerskool Valhalla
 Laerskool Wierdapark
 Laerskool Uitsig
 Laerskool Raslouw
 Hoërskool Raslouw
 Lyttelton Manor High School
 Lyttelton Primary
 Hoërskool Eldoraigne
 Hoërskool Centurion
 Hoërskool Zwartkop
 Springvale Primary
 Sutherland High School
 Cornwall Hill College
 Centurion Christelike Laerskool
 Regio Centurion Onafhanklike Laerskool
 The Way
 Village Montessori Primary

Geografie 
Centurion is geleë in die oorgangsgebied tussen die hoëveld- en die bosveld-gebiede en die Hennopsrivier vloei deur die hart van Centurion. As gevolg van sy ligging het Centurion 'n besonder ryk voëllewe.

Sport 

Centurion beskik oor 'n toetskrieketstadion, genaamd SuperSport-park weens borgskapredes. Die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan speel soms van sy tuiswedstryde in die stad. Tydens die Krieketwêreldbeker 2003 is vyf wedstryde hier gespeel en tydens die Kampioenetrofee 2009 agt, waaronder die eindstryd. Die permanente motorsportrenbaan Zwartkops is ook deel van die stad.

Kultuur 
Die Centurion-teater is geleë in Amkorstraat in Centurion. Die teater bied 'n verskeidenheid produksies aan.

Museums en gedenktekens 

 Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum
 Smuts Huis Museum
 Centurion Kunsmuseum
 Suid-Afrikaanse Lugmag-gedenkteken
 Irene-Konsentrasiekamp begraafplaas

Natuurreservate en natuurgebiede 

 Bishop voëlpark
 Doringkloofspruit natuurarea
 Lutton Valley voëlbewaringsarea
 FoDS voëluitkykpunt
 Rietvlei-natuurreservaat
 Rooihuiskraal historiese terrein
 Pierre van Ryneveld natuurarea

Woonbuurte van Centurion 

 Amberfield (verskeie uitbreidings)
 Blue Valley Gholflandgoed
 Bronberrick
 Brookelands Lewenstyllandgoed
 Centurion Gholflandgoed
 Claudius
 Clubview
 Cornwall Hill
 Die Hoewes
 Doringkloof
 Eco-Park Estate
 Eldo Glen, Eldo Park, Eldo View, Eldo Meadows
 Eldoraigne
 Erasmia
 Hennopspark
 Heuweloord
 Heuwelsig Landgoed
 Highveld
 Irene
 Kloofsig
 Laudium
 Lyttelton
 Lyttelton Manor
 Olievenhoutbosch
 Pierre van Ryneveldpark
 Raslouw
 Rooihuiskraal
 Sunderlandrif
 Thatchfield
 The Reeds
 Valhalla
 Verwoerdburgstad (in onbruik)
 Wierdapark
 Zwartkop.

Sien ook 
 Gereformeerde kerk Centurion
 Lys van nedersettings in Suid-Afrika

Verwysings

Eksterne skakels 

  
 Kaart op Google
 Centurion Nuus 
 Centurion Teater
 Centurion Kuns Museum
 Laerskool Raslouw
 Hoërskool Raslouw
 Raslouw Pre-primêr
 Centurion Reformia 
 Portaal tot Centurion akkommodasie- en onthaal-diensverskaffers 
 (en) Suid Afrikaanse Lugmag Museum
 (en) Smuts Huis Museum