Worsboom

Die worsboom (Kigelia) is 'n genus van angiosperms (blommende plante) in die familie Bignoniaceae. Die genus bestaan uit slegs een spesie, Kigelia africana en dit is dus 'n monotipiese takson. Dit kom reg deur tropiese Afrika voor, van Eritrea en Tsjad tot in die noordelike Suid-Afrika en van Senegal in die noordweste tot in Namibië in die suidweste. Die boom se FSA-nommer is 678.

Etimologie 

Die boom se genusnaam is afgelei van die Mosambiekse Bantoenaam, kigeli-keia. Die algemene naam is worsboom, of Sausage Tree in Engels, verwysende na vorm van die boom se vrug. Die boom se Arabiese naam verwys na "die pa van groot sakke" (Roodt, 1992). Daar is twee subspesies:
 Kigelia africana subsp. africana
 Kigelia africana subsp. moosa (Sprague) Bidgood & Verdc.

Verspreiding 
Die boom is inheems in die volgende lande:Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Liberië, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die boom voor in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga.

Verbouing en gebruike 
Vrugte van die boom word vir 'n verskeidenheid van tradisionele Afrika-kure aangewend. Daar word geglo dat die vrugte teen rumatiek, slangbyte, bose geeste, sifilis en selfs teen tornado's (Watkins, 1975) werk. 'n Alkoholiese drank soortgelyk aan bier word ook daarvan gemaak. Die vars vrugte is giftig en is 'n sterk purgeermiddel. Die vrugte word gedroog, gebraai of gefermenteer (Joffe 2003; Mc-Burney 2004) om dit vir menslike gebruik voor te berei. In Botswana word die boom se hout vir mokoro's (mekoro), jukke en rieme gebruik (Roodt 1992). Dit word selfs vir 'n aantal velsorg-produkte ingespan.

Die boom word algemeen as 'n sierplant in tropiese gebiede (vir sy dekoratiewe blomme en ongewone vrugte) gekweek. Die plekke waar dit aangeplant word. moet egter met groot omsigtigheid gekies word. As die vrugte val, kan dit ernstige besering veroorsaak en skade aan geparkeerde voertuie onder die bome aanrig.

Sien ook 
 Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Verwysings

Bronne 
 del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. (1997). Handbook of the Birds of the World 4: 415. Lynx Edicions.
 Huxley, A., ed. (1992). Kigelia. In The New RHS Dictionary of Gardening 2: 735. Macmillan.
 Joffe, P. (2003). PlantZAfrica: Kigelia africana .
 McBurney, R. (2004). African Wild Harvest . Royal Botanic Gardens, Kew.
 Roodt, Veronica (1992). Kigelia Africana in The Shell Field Guide to the Common Trees of the Okavango Delta and Moremi Game Reserve. Gaborone, Botswana.
 Germplasm Resources Information Network (GRIN): Kigelia africana .
 Travel Africa: Sausage Tree .
 Plants of the World Online

Eksterne skakels 

 

Bome van Afrika
monotipiese takson
Flora van Angola
Flora van Benin
Flora van Botswana
Flora van Burkina Faso
Flora van Burundi
Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo
Flora van Eritrea
Flora van Eswatini
Flora van Ethiopië
Flora van Gaboen
Flora van Gambië
Flora van Ghana
Flora van Guinee
Flora van Ivoorkus
Flora van Kameroen
Flora van Kenia
Flora van Liberië
Flora van Malawi
Flora van Mali
Flora van Mosambiek
Flora van Namibië
Flora van Niger
Flora van Nigerië
Flora van die Republiek die Kongo
Flora van Rwanda
Flora van Senegal
Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek
Flora van Sierra Leone
Flora van Soedan
Flora van Somalië
Flora van Suid-Afrika
Flora van Tanzanië
Flora van Togo
Flora van Tsjad
Flora van Uganda
Flora van Zambië
Flora van Zimbabwe