Algerië

Algerië (Arabies: الجزائر, al-Jazā'ir; Berbers: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ, Dzayer, Frans: Algérie), amptelik die Demokratiese Volksrepubliek Algerië (Arabies: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; Berbers: ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ), is 'n groot, bergagtige land in Noord-Afrika en die grootste land van Afrika, effens groter as die Demokratiese Republiek van die Kongo. Die grootste deel van die land lê in die Saharawoestyn met 'n smal kusvlakte aan die Middellandse See, noord van die Atlasgebergte. In die suidooste van Algerië is die Ahaggarbergreeks geleë. In die suide grens dit, van wes na oos, aan Wes-Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. Die Middellandse See vorm die noordgrens. Dit vorm saam met Marokko en Tunisië, waartussen dit lê, die Magreb (of Tamazgha).

Algerië het 'n ou Berber-beskawing wat dateer uit die jaar 200 v.C. tydens die Berber-koninkryk Numidië. Algerië was tussen 1830 en 1962 'n kolonie van Frankryk. Die land het op 5 Julie 1962 onafhanklik geword.

Die hoofstad en grootste stad is Algiers. Die meeste mense woon in die breë, bergagtige kusstrook. In die suide is 'n deel van die noordelike Sahara. Die oorheersende godsdiens is Islam, maar die land het ook 'n klein persentasie Christene.

Etimologie 
Die landsnaam is ontleen aan die stad Algiers. Die stadsnaam op sy beurt is afgelei van die Arabiese al-Jazā'ir (الجزائر, "die eilande"), 'n korter vorm van die ouer Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Eilande van die Mazghanna-stam"), gebruik onder andere deur die Middeleeuse geograaf al-Idrisi.

Onlangse geskiedenis 
Sedert 1992 beveg die Algerynse regering diverse groepe Islamitiese ekstremiste. Veral deur terreuraksies van hierdie groepe, het tienduisende mense in dorpe en stede in die noorde van Algerië gesterf. Die land ly ook onder werkloosheid, watertekort en behuisingsnood. In 2003 is die noorde deur 'n sterk aardbewing getref.

Data

Basisgegewens 
 Bestuursindeling: 48 provinsies
 Hoofstad: Algiers (3 415 811 (2011), metropolitaanse gebied 7 796 923)
 Ander stede: Oran (1 560 329), Tébessa (634 332), Constantine (464 219), Djelfa (339 248), Biskra (307 987), Batna (290 645), Sétif (288 461), Annaba (257 359), Mostaganem (245 330), Sidi bel Abbès (212 935), Skikda (182 903), Blida (182 447), Tiaret (178 915), Béjaïa (177 988), Tlemcen (173 531), Béchar (165 627), Bordj Bou Arréridj (158 812), El Oued (134 699), Ouargla (133 024)

Bevolking 
 Bevolkingsgroepe: Arabiere 70%, Berbers 30%, Franse
 Tale: Arabies (amptelike taal), Berber (Tamazight, Kabilies e.a.), Frans
 Lewensverwagting: 77,2 jaar (2018), 75,8 jaar (mans), 78,7 jaar (vroue)
 Bevolkingsgroei: 1,63% (2018)
 Geletterdheid: 80,2% (2015) mans 87,2%, vrouens 73,1%

Politiek 

Algerië is 'n unitêre semi-presidensiële grondwetlike republiek. Die parlement bestaan uit 'n nasionale vergadering van 480 lede wat elke vyf jaar verkies word, en 'n nasionale raad met 96 indirek gekose en 48 deur die president benoemde lede; elke drie jaar word die helfte van die lede verkies. Die president word elke vyf jaar regstreeks verkies.
 President: Abdelmadjid Tebboune (waarnemend sedert Desember 2019)
 Regeringsleier: Aymen Benabderrahmane (sedert Junie 2021)
 Partye met aantal setels (verkiesing Mei 2002):
 FLN (Front de Libération Nationale) 160 van 480; nasionale raad: 40 van 96 gekose lede
 RND (Rassemblement National Démocratique): 100 – 42
 FFS (Front des Forces socialistes; sosiaal-demokraties): 4 – 0
 TAJ (Rassemblement pour l'espoir de l'Algérie): 20 – 0
 MPA (Mouvement populaire algérien): 13 – 1
 MPS (Mouvement de la société pour la paix): 34 – 0
 Ennahda – FJD: 15 – 0
 FF: 14 – 1
 FFS: 14 – 0
 PT: 11 – 0
 RCD: 9 – 0
 Ander partye: 75 – 43
 Onafhanklikes: 10 – 6
 Vakant: 2 – 1

Ekonomie 

 BNP: $200,171miljard (2019), $4 646 per persoon
 Groei BNP: 3,7%
 Landbou: graan, dadels, sitrus, wyn
 Grondstowwe: aardolie, aardgas, yster, fosfaat, sink, sout
 Uitvoere (2002): ruolie, aardgas en verwante produkte (97%), halfvervaardigde goedere (3%)
 Uitvoervennootskappe: Italië 17,4%, Spanje 13%, Frankryk 11,9%, Verenigde State 9,4%, Brasilië 6,2%, Nederland 5,5% (2017)
 Invoere: masjinerie en vervoermiddels 38%, halfvervaardigde goedere 20%, verbruikersgoedere 14%
 Invoervennootskappe: Volksrepubliek China 18,2%, Frankryk 9,1%, Italië 8%, Duitsland 7%, Spanje 6,9%, Turkye 4,4% (2017)

Verwysings

Bronne 
 Algemeen

Eksterne skakels 

  

 
Voormalige Franse kolonies
Arabiese wêreld