Ben Schoeman

Barend Johannes "Ben" Schoeman (19 Januarie 1905 – 2 April 1986) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, 'n lid van die parlement (LP) vir die Verenigde Party en later ook die Nasionale Party. Hy het van 1948 tot 1954 as die minister van arbeid en van 1954 tot 1974 as die minister van vervoer gedien.

Biografie 

Schoeman is op 19 Januarie 1905 in Johannesburg in die Britse kolonie Transvaal gebore. Hy was die seun van die treindrywer Barend Jacobus Schoeman en Abelina Jacoba Schoeman (née Theunissen). Nadat hy die hoërskool verlaat het, betree hy die spoorwegindustrie, waar hy as 'n drywer en stoker gewerk het. Hy het deur die range gevorder en is 16 jaar later tot stasiemeester bevorder.

Voor sy toetrede tot die politiek was Schoeman 'n lid van die nasionalistiese en soms militante Afrikaner organisasie die Ossewabrandwag. Hy is per geleentheid selfs vir sy bedrywighede gearresteer.

Politieke loopbaan 

Schoeman betree die politiek as 'n lid van die Verenigde Party en word tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938 as die LP vir Fordsburg verkies. Tydens dié verkiesing het hy 'n meerderheid van 1 127 stemme teenoor die Arbeidersparty se T.C. Robertson behaal. Op 33-jarige ouderdom was Schoeman die jongste lid van die Volksraad van Suid-Afrika.

Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog ondersteun Schoeman eerste minister J.B.M. Hertzog se posisie van neutraliteit. Toe Hertzog bedank en na die Nasionale Party oorskuif, het hy dienooreenkomstig by die Nasionale Party aangesluit. Schoeman word in 1940 die hoof van die Nasionale Party aan die Witwatersrand en 'n lid van die party se uitvoerende komitee. Hy het Duitsland openlik in die oorlog gesteun, en sê in 1940: "Die toekoms van die Afrikanerdom is afhanklik van 'n Duitse oorwinning. Ons kan dit net sowel openlik sê, want dit is 'n feit".

Na die moord op eerste minister Hendrik Verwoerd (in September 1966), is Schoeman wyd as die gunsteling beskou om die leisels oor die Nasionale Party en die land oor te neem. 'n Enkele dag voor die verkiesing onttrek hy egter aan die wedloop, om 'n oorwinning aan die enigste ander kandidaat, John Vorster, te verseker. In 'n onderhoud ná sy onttrekking, waarin dit voorkom of Schoeman gehuil het, kom dit aan die lig dat hy die besluit as gevolg van "skinderstories, selfs oor my vrou" geneem het. In 2003 stel Terry Bell en Dumisa Buhle Ntsebeza in hul boek, Unfinished business: South Africa, Apartheid and Truth, voor dat Schoeman moontlik deur Vorster afgepers is, hoewel daar geen bewyse daarvoor is nie.

Publikasies

Sien ook 
 Ben Schoeman-hoofweg, snelweg wat na hom genoem is.
 Oos-Londenlughawe, aanvanklik die  Ben Schoeman-lughawe.

Verwysings 

Suid-Afrikaanse ministers van arbeid
Suid-Afrikaanse ministers van vervoer
Geboortes in 1905
Sterftes in 1986
Afrikaners
Politici van die Nasionale Party
Politici van die Verenigde Party