Ernst van Heerden

Ernst van Heerden (20 Maart 1916 – 30 September 1997) behoort tot die vooraanstaande Afrikaanse digters. Sy werk sluit vyftien digbundels, een epiese gedig, 'n aantal opstelle, reisdagboeke en outobiografiese werke in. Hoewel hy geen geheim gemaak het van sy seksuele oriëntasie nie, skryf hy eers in sy laaste bundels enkele gedigte met 'n gay strekking. Gedigte oor liggaamlikheid en sportfigure maak van meet af aan 'n belangrike deel van sy oeuvre uit, en in 1948 verwerf hy internasionale bekendheid met die toekenning van 'n Olimpiese Spele-silwermedalje vir sy Ses gedigte.

Biografie 
Die boorling van Pearston (Oos-Kaap, Suid-Afrika) verwerf sy matriek by die Hoërskool Grey in Port Elizabeth en studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1936 sy M.A. behaal, en aan die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, waar hy die digters William Ewart Gladstone Louw (1913–1980), een van die Digters van Dertig, en Willem Jacobus du Plooy Erlank (1901–1984), beter bekend onder sy pseudoniem Eitemal, ontmoet.

Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog keer hy na Suid-Afrika terug en doseer aan die universiteite van Stellenbosch en Pietermaritzburg. Vanaf 1943 word hy eers 'n dosent in Engels en later in Afrikaans by die Departement van Onderwyskunde aan die Universiteit van Stellenbosch.

In 1959 word 'n beurs van die Carnegie-stigting aan hom toegeken, wat hom in staat stel om na die VSA te reis en die Amerikaanse Letterkunde te studeer. In hierdie tyd ontmoet hy vooraanstaande Amerikaanse digters soos Theodore Roethke en Richard Wilbur. In die somers van die jare 1963 en 1964 reis hy dwarsdeur Suid-Amerika.

In 1960 word Van Heerden 'n dosent in poësie aan die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg. Later word hy 'n senior dosent en in 1967 uiteindelik 'n professor van die Departement Afrikaans en Nederlands.

'n Ernstige siekte lei in 1974 tot die amputasie van sy bene. In 1981 tree hy af as professor. Hy is op 30 September 1997 in die Olivedale-kliniek in Johannesburg oorlede.

Oeuvre

Poësie 
 1942: Weerlose uur
 1946: Verklaarde nag
 1951: Die sewe vrese
 1952: Die bevryding (epiese vers in drie dele)
 1953/1977: Reisiger
 1956: Koraal van die dood
 1961: Die klop
 1963: Op die mespunt (1982: nuwe uitgawe van hersiene gedigte, saamgestel deur A.P. Grové)
 1966: Anderkant besit
 1972: Teenstrydige liedere
 1975: Tyd van verhuising
 1976: Die ysterwoud (faksimilee-uitgawe ter herdenking van sy 60ste verjaarsdag, later opgeneem in Kanse op 'n wrak, 1982)
 1981: Kleur van donkerte: Verse 1942–1956 (Versameling van eerste 6 bundels gepubliseer ter herdenking van sy 65ste verjaarsdag)
 1982: Kanse op 'n wrak
 1985: Die swart skip
 1986: The runner and the shadow (’n seleksie van verse vertaal deur Jean Branford et al)
 1987: Amulet teen die vuur
 1990: Kwadratuur van die sirkel
 1993: Najaarswys
 1996: Die herfstelike lig

Reis 
 1961: Etikette op my koffer
 1964: Wolk van die mooi weer

Outobiografies 

 1966: Die aamborstige klok
 1988: Die ligtende trein

Literêre Kritiek 
 1963: Rekenskap
 1963: N.P. van Wyk Louw
 1969: Die ander werklikheid
 1977: Digterlike diagnose
 1984: Huis van stemme

Pryse en toekennings 
 1948: Silwermedalje by die Internasionale poësiekompetisie van die Olimpiese Spele vir Ses gedigte / Six poems
 1949: SAUK Prys vir ’n gedig wat hy later publiseer as Die bevrydiging
 1962: Hertzogprys vir Die klop (1961)
 1975: Hertzogprys vir Teenstrydige liedere (1972)
 1977: Diploma van die União Brasileira de Escritores van Manaus
 1981: ’n Spesiale uitgawe van Standpunte, gewy aan Ernst van Heerden verskyn in Maart 1981.
 1982: Doctor honoris causa: Universiteit van die Witwatersrand
 1985: Doctor honoris causa: Rhodes Universiteit
 1981: Hulsels van kristal (opstelle byeengebring deur A.J. Coetzee en gepubliseer ter herdenking van die digter se 65ste verjaarsdag)
 1988: W.A. Hofmeyrprys vir Amulet teen die vuur (1987)
 1988: C.N.A. prys vir Amulet teen die vuur (1987)
 1991: Gustav Preller Prys vir Literêre Kritiek
 1991: Doctor honoris causa: Universiteit van die Oranje Vrystaat
 1991: Verse vir Ernst, ’n geleentheidsbundel met gedigte in sy eer deur kollegas
 1995: Doctor honoris causa: Universiteit van Stellenbosch

Verwysings

Eksterne skakels 
 Olimpiese medalje

Afrikaanse digters
Geboortes in 1916
Sterftes in 1997
Suid-Afrikaanse digters
Afrikaners