Kabardino-Balkarië

Kabardino-Balkarië (Russies: Кабардино-Балкария; Kabardies: Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ; Karatsjai-Balkaries: Къабарты-Малкъар Республика, Qabartı-Malqar Respublika) is ’n outonome republiek (’n deelgebied van Rusland) in die Noord-Kaukasus. Dit word begrens deur Georgië, Noord-Ossetië, Karatsjai-Tsjerkessië en Stawropol-krai. Die hoofstad is Naltsjik. Die gebied is gestig op 5 Januarie 1936.

In die verre suidweste van Kabardino-Balkarië is die hoogste berg van Europa, die Elbroes (5 642 m).

Geografie 
Die republiek word grotendeels beslaan deur die Kaukasus-gebergte. In die noorde kom vlaktes voor.

Berge 
Die hoogste berge is:
 Elbroes – 5 642 m
 Dichtajoe – 5 402 m
 Kosjchatajoe – 5 151 m
 Sjchara – 5 068 m
 Poesjkin – 5 033 m
 Mizjergi – 5 025 m

Riviere 
Die grootste riviere is:
 Terek
 Malka
 Tsjerek
 Tsjegem
 Argoedan
 Baksan
 Koerkoezjin
 Lesken
 Oeroech

Mere 
Daar is sowat honderd klein mere in die republiek. ’n Paar van hulle is:
 Tserikkel
 Nizjni Goloeboje
 Kel-Kettsjen
 Werchni Goloeboje
 Sekretnoje
 Tamboekanskoi

Bevolking 
Kabardino-Balkarië is na twee volke genoem: die Kabardiërs (48% in 1989), wat die Noordwes-Kaukasiese taal Kabardies praat en in die steppe-agtige ooste woon, en die Balkare (9,4%), wat ’n Turkse taal praat en in die bergagtige weste woon. Albei tale word ook saam Karatsjai-Balkaries genoem. Albei volke is Islamities. Altesaam 32% van die bevolking was in 1989 Russies en Russies is die derde amptelike taal van die republiek.

Geskiedenis 
Die Kabardiërs bewoon laaggeleë gebiede weerskante van die Terek-rivier. Die bevolking het in die 16de eeu onder invloed van die Krimkanaat die Islam aanvaar, maar het in dieselfde eeu die beskerming van die Christelike Rusland aanvaar. Onder invloed van die Russies-Turkse oorloë word dit in 1739 onafhanklik (Verdrag van Belgrado) en in 1774 Russies (Verdrag van Küçük Kaynarca). Balkarië val in 1827 in Russiese hande.

Ná die Russiese rewolusie word die outonome oblast Kabardië in 1921 gestig, wat in 1922 hernoem word tot die Kabardino-Balkaarse Outonome Oblast. In 1936 kry dit die status van Outonome Sowjetrepubliek (OSSR) op voorwaarde dat Balkarië uit die naam verdwyn (1944 tot 1957). In April 1944 word alle Balkare deur Josef Stalin na Sentraal-Asië verban, nes die Tsjetsjene, Krim-Tartare en ’n paar ander volke, wat almal beskuldig word van sameswering met die Duitse besetters. Ná hul rehabilitasie in 1957 kon hulle terugkeer.

Groot stede en dorpe 
 Naltsjik (Нальчик) – 274 974
 Prochladni (Прохладный) – 61 772
 Baksan (Баксан) – 35 805
 Nartkala (Нарткала) – 33 775
 Maiski (Майский) – 27 037
 Tiyrniaoez (Тырныауз) – 21 092
 Doegoeloebgei (Дугулубгей) – 20 355
 Terek (Терек) – 20 255
 Tsjegem (Чегем) – 17 893
 Nartan (Нартан) – 12 325
 Sjaloesjka (Шалушка) – 11 240
 Tsjegem Wtoroi (Чегем Второй) – 10 632
 Islamei (Исламей) – 10 582
 Kenzje (Кенже) – 10 326
 Zajoekowo (Заюково) – 10 252
 Chasanja (Хасанья) 10 190

Verwysings 

 ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Nederlandse Wikipedia-artikel :nl:Kabardië-Balkarië

Russiese republieke