François Verster

Dr. François (Swys) Verster is 'n Afrikaanse skrywer wat fiksie- sowel as niefiksieboeke in Afrikaans en Engels vir verskillende ouderdomsgroepe skryf.

Biografie 
François Philippus Verster is op 24 Januarie 1962 in Bellville, 'n voorstad van Kaapstad gebore. Hy word in Parow groot, waar hy aan die Laerskool Parow-Wes uitblink in atletiek en rugby. Weens kroniese rug- en spierbeserings neem hy eerder tennis op, wat hy met groot entoesiasme speel, hoewel slegs op klubvlak. Teen ouderdom 30 moes hy egter alle sport staak, en begin hy skilder en skryf. Van kleins af is hy versot op lees; enigiets van strokiesboeke tot volwasse lektuur. Hy matrikuleer by die Hoërskool President in Vrijzee in 1979 met 'n A-gemiddelde en bekom 'n onderwysbeurs, waarna hy inskryf aan die Universiteit van Stellenbosch.

François se studieloopbaan begin in 1980, waar hy as inwoner van die manskoshuis Eendrag eers 'n B.A. met Geografie en Geskiedenis as hoofvakke behaal, daarna in 1983 'n Honneurs in Geskiedenis voltooi, en toe inskryf vir 'n M.A. in Geskiedenis. Hy gaan voort met hierdie navorsing terwyl hy met spesiale toestemming van die universiteit ook sy Hoër Onderwysdiploma in 1985 behaal. Gedurende die tydperk van ses jaar se studie, teken hy enkele spotprente vir studenteblaaie, maar skryf geen fiksieverhale nie.

In 1986 meld hy vir nasionale diensplig aan by Ysterplaat en reis per trein na die Infanterieskool op Oudtshoorn. Weens sy rugprobleme (veroorsaak deur skoliose) wat hom van kindsbeen pla, word hy in die weermag as G3 geklassifiseer en meegedeel dat hy as “medies ongeskik” 'n keuse het om of stoorklerk of onderwyser in Suidwes-Afrika te word. Hy gaan as vrywilliger na Omega in die Caprivistrook waar hy vir Boesmans skool gee en klaar daar uit die Weermag in Desember 1987. Daarna is hy teen wil en dank by kadette (selfs die meisiespeloton en skoolorkes) betrokke, maar toe hy uit die onderwys bedank, het hy nooit weer in uniform verskyn nie. 

Weens ’n gesukkel om 'n permanente onderwyspos te kry, veroorsaak dit dat hy van een skool na die ander swerf: (Ladismith in 1988; Kuruman 1989 Januarie – Junie; Vrijzee 1989 Julie – Desember; Mosselbaai 1990), waarna hy uit die onderwys bedank en tydelike werk doen totdat hy in Julie 1991 by die Kaapstadse Argief aansluit. Hier werk hy in verskillende afdelings totdat hy 'n nuwe afdeling vir openbare betrekkinge (Outreach) stig en hom daarop toespits om argiefwerk aan die publiek bekend te maak. Hiervoor ontvang hy die toekenning vir uitsonderlike bydraes tot die argiefwese van die Minister van Kultuur en Sport in 2008.

Reeds in Julie 2007 verlaat hy die staatsdiens en begin as maatskappy-argivaris van die mediamaatskappy Naspers in Kaapstad werk. Sy eerste taak was om die hele argief te moderniseer en te digitaliseer, wat in verskillende stadia uitgevoer is. 'n Groot deel van sy pligte behels steeds bewusmaking van argiewe, wat lesings en die skryf van artikels insluit.

Gedurende sy loopbaan by die staatsargief konsentreer hy op skilderwerk, maar skryf hy ook honderde artikels oor argiefwetenskap, navorsing en geskiedenis vir 'n aantal publikasies, asook enkele kortverhale. Hy tree op as redakteur van die nasionale argiefblad Argiefnuus en skryf vir akademiese en vaktydskrifte, terwyl hy sy MA in Geskiedenis (1992) verwerf. In 1994 voltooi hy 'n Nasionale Argiefdiploma en 'n D Phil in Kultuurgeskiedenis in 2003. Tussendeur neem hy skilderklasse en neem hy aandklasse in Xhosa en Frans saam met sy Suidwesmeisie Charlene (van Zyl), met wie hy in 1992 getroud is.

In 2004 skryf hy sy eerste boek, gebaseer op sy doktorale studie oor die lewe en werk van T.O. Honiball en word genooi om in Frankryk by die Universiteit van Dijon 'n lesing daaroor te gee. Dit lei tot die egpaar Verster se eerste reis na Europa. Hy vertaal die boek self in Engels sodat die eerste uitgawe in Engels is en die Afrikaanse uitgawe in 2005 verskyn.

In dieselfde jaar word hy gevra om 'n boek te skryf oor 'n reis wat Simon van der Stel in 1685 na Namakwaland onderneem het, met vergelykende informasie aangaande 'n herdenkingsreis in 1985 deur (die uitgewer) Willie Visagie en 'n aantal vriende. Dié boek waarvoor Verster ook illustrasies gemaak het, verskyn in 2005 (in 2004 verskyn 'n boek Deur die Duineveld na Skipskop, deur die kultuur-historikus Brönnhilde Ekermans, waarvoor Verster ook illustrasies doen).

In 2006 neem Verster 'n skryfkursus by Riana Scheepers (op Wellington), wat hom motiveer om nuwe genres aan te durf en stel hy 'n CD ROM saam getiteld Verras jouself, waarin ook werke van medekursusgangers opgeneem is. In 2008 word van sy haikoes in 'n bundel (Gebede vir 'n landskap, deur Strijdom van der Merwe) opgeneem en in 2009 volg kinderverse in Die Nuwe Kinderverseboek, saamgestel deur R. Scheepers en S. Kotze-Myburgh. In 2011 word 'n gedig opgeneem in die jeugbundel Toulopers (Jaco Jacobs). Kortverhale vir kinders is vervat in die bundels Metz and Bop and the big library theft (2009) en Spoke, rillers en ander grillers (2010). In 2012 volg kortverhale vir volwassenes in Grensoorlogstories (2012) en Skarlakenkoors (2013). Sy eerste roman Een teen Adamstor verskyn ook in 2013, waarvoor hy die prys vir beste Afrikaanse jeugroman by Maskew Miller Longman wen en in 2014 verskyn die wetenskapfiksieroman Deur na Nebula Nege.

Tussendeur sit Verster sy studies voort – in 2007 verwerf hy 'n diploma in joernalistiek by CPUT in Kaapstad (waar hy hoë lof en aanmoediging kry) en gaan hy voort met vryskutwerk, veral met die doel om die publiek aan te moedig om te lees en hulle bewus te maak van hul erfenis en streeksgeskiedenis. Hy probeer deurgaans om sy repertoire uit te brei en meer oor skryfkuns te leer, waaroor hy ook sedert 2006 gereelde rubrieke skryf vir bv. Kaapse Bibliotekaris. 'n Tweede weeklange skryfskool by Scheepers, 'n dagkursus by Rachelle Greeff en 'n twee-weke kursus by Centre for the Book in Kaapstad stu sy ambisie om sy skryfvaardighede te verskerp.

Verster glo daarin om deur oefening en verdere leeswerk algaande te verbeter en daarom woon hy in 2013 ook die skryfskool op Potchefstroom by – nuwe insigte en wenke oor wat om níé te doen nie, maak sulke skryfskole die moeite werd. Dog, veral kontak met vriende en die motivering wat hulle bied is die brandstof waarmee die skrywer van een mylpaal na die volgende kan beweeg. in 2017 woon hy ook die skryfskool op Wellington, onder leiding van Rachelle Greeff by. 

Die meeste van Verster se skryfwerk bly steeds artikels en rubrieke en hy het ook dosyne boekresensies gedoen, maar verkies nou om op eie skryfwerk te fokus en hoop dat hy 'n paar substantiewe romans sal publiseer, maar nie-fiksiewerk sal ook altyd 'n belangstelling bly en hy hunker altyd terug na die akademie. In 2010, dertig jaar nadat hy daar as eerstejaarstudent ingeskryf het, voltooi hy sy MPhil in Joernalistiek by die Universiteit van Stellenbosch. 

In 2016 is hy en Charlene geskei en in 2018 trou hy met Ilse Viljoen van Bloemfontein.

Beroep 
François Verster is 'n argivaris by Naspers sedert 2007.

Skryfwerk

Boeke: Nie-Fiksie 
 T.O Honiball: Culture with a smile (ook beskikbaar as e-boek), 2004 en die Afrikaanse uitgawe: Van Kaspaas tot Kaas: die lewe en werk van TO Honiball (2005);
 CD ROM: Honiball 100 (in English & Afrikaans), 2004 en 'n opgedateerde en uitgebreide weergawe in 2005, African Sun Media.
 Op die spore van Simon van der Stel (1685–1985), (red: Wille Visagie), Uitgewer: Willie Visagie, 2005.
 CD-ROM: Verras Jouself – skryfskool 2006 – Inspirasie, Konsentrasie en Perspirasie, 2008, selfuitgawe
 Omega, oor en uit, Tafelberg, 2016.
 Die Groot Drie, Penguin, 2016.
Op soek na Jacobus Verster (Groep 7, 2019).

Boeke: Fiksie 
Verster het drie romans geskryf:
 Een teen Adamastor, Maskew Miller Longman (2013).
 Deur na Nebula Nege, Thompson Boekdrukkery (2014).
 Inversium, Thompson Boekdrukkery (2015).

Kortverhale in bundels opgeneem 
 The tree that barked in "Metz and Bop and the big library theft". (BK Publishers, 2009),
 Die geheim van die blou slym in "Spoke, rillers en ander grillers" (Fantasi Boeke, 2010),
 Hulle kyk vir my in "Grensoorlogstories" (Litera Uitgewers, 2012),
 Stort by die werk in "Skarlakenkoors" (Tafelberg Uitgewers, 2013) kry eervolle vermelding as die storie met die beste einde in Huisgenoot.

Artikels 
Sy artikels het verskyn op die webblaaie van Afrifiksie, Litnet, History Online, wiki.nuwegeskiedenis en mygeskiedenis.com, Ancestry24.com, Potchefstroom ATKV Skryfskool webblad (Facebook-weergawe), Mediamense.com, asook in tydskrifte en koerante soos Village Life, @Stellenbosch, Cape Librarian, Beeld, Die Burger, By, Oudtshoorn Courant, Nuus Hoorn, Tygerburger, Bolander, The Plainsman, Atlantic Sun, Helderberg Sun, Cape Towner, Rapport, My24 en akademiese artikels in Argiefnuus, Quarterly Bulletin of SA National Library, Hugenote Bulletin, Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis en Global Media Journal.

Sy rubrieke het in Bolander, Paarl Post, Cape Librarian en My24 verskyn. Boekresensies verskyn in Rapport Boekeblad, Cape Librarian, Bolander, Litnet en Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.
Redaksionele bydraes wissel van redakteur van Argiefnuus tot lid van die redaksionele raad: Journal of SA Society of Archivists.

Pryse en vermeldings 
François Verster se boek Een teen Adamastor was die beste Afrikaanse roman in Maskew Miller Longman se jeugromanskompetisie vir 2013. Een teen Adamastor is op Listopia benoem as beste Afrikaanse wetenskapfiksieroman en "Inversim as derde beste op die lys. "Omega oor en uit" is deur 'n resensent die "beste Grensoorlogboek van 2016" genoem, terwyl "Die Groot Drie" die kortlys vir beste nie-fiksieboek van 2016 by KykNET-Rapport se jaarlikse boekpryse gehaal het.

Sy werk is vermeld in publikasies soos Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis, Quarterly Bulletin for the SA National Library, Cape Librarian, Die Burger, Rapport Weekliks, BY, Kakkerlak, Pomp, Landbouweekblad, Taalgenoot en Huisgenoot.

Beeldende werk 
'n Strokiesverhaal is in Basel, Switserland in 1999 uitgestal by 'n globale kompetisie. Ook is teks vir strokies in Rapport Boekeblad gedoen (2011).

Illustrasies en spotprente in die streekskoerant Bolander. Illustrasies in Deur die duineveld na Skipskop (2004), Op die spore van Simon van der Stel (2005) en Deur na Nebula Nege (2014). Van sy skilderye is in privaatversamelings soos dié van CPUT opgeneem.

Openbare diens 
Verster was lid van die Kaapstadse Straatnamekomitee asook die Provinsiale Geografiese Pleknamekomitee tussen 2008 en 2013, trustee van die Coachman’s Cottage Museum, voorsitter van die SA Kultuurgeskiedenisvereniging, ondervoorsitter van die Vereniging van Argivarisse, lid van die Raad vir Nominasies van die Wes-Kaapse Ministeriële Kuns, Kultuur & Erfenistoekennings, en lid van die uitvoerende komitee van die Vriende van Boerneef- en Welgemeend, Vriende van die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika, Die Stigting VOC en die Van Riebeeck-Vereniging. In 2019 word hy deur die Minister van Kuns en Kultuur as voorsitter van die Adviserende Argiefkomitee van die Wes-Kaap aangestel. 

Let wel: François Verster moet nie verwar word met 'n naamgenoot wat lid was van die Broederbond nie of die filmmaker met dieselfde naam nie. Van films weet hy niks, en 'n lid van geheime organisasies was hy nooit.

Verster is die oudste seun (hy het een broer Jacques en 'n suster, Sandra) van Frans Verster wat ook vir Naspers gewerk het in die rolpersafdeling. Die eerste Verster wat hom in Suid-Afrika gevestig het, Jacobus, was die eienaar van die plaas Oude Westhoff, in 1753.

Hy is ook trots daarop dat hy verwant is aan die skrywers J.H.H. de Waal en Dr Goedhardt, die spotprenttekenaars D.C Boonzaier en Fred Mouton, asook die gevierde illustreerder en skrywer, Tanja Joubert.

Verwysings

Eksterne skakels 
 http://thompsonboeke.com
 http://www.stellenboschwriters.com/versterf.html

Afrikaanse skrywers
Geboortes in 1962