Anorexia nervosa

Anorexia nervosa (of anoreksie) is 'n eetsteuring wat deur 'n lae gewig, vrees om gewig op te tel, 'n desperate begeerte om maer te wees, en voedselbeperking gekenmerk word. Baie mense met anoreksie beskou hulleself as oorgewig, selfs al is hulle in werklikheid ondergewig. Hulle weeg hulleself gereeld, eet net klein hoeveelhede, en eet net sekere kosse. Sommige oefen oormatig, forseer hulleself om te braak of gebruik lakseermiddels om gewigsverlies te bevorder. Komplikasies kan osteoporose, onvrugbaarheid en hartskade insluit. Vroue sal dikwels ophou menstrueer.

Tekens en simptome 

Anorexia nervosa is 'n eetsteuring gekenmerk deur pogings om gewig te verloor, soms tot die dood toe. 'n Persoon met anorexia nervosa kan verskeie tekens en simptome van wisselende erns toon, maar dit is nie altyd waarneembaar nie.

Anorexia nervosa, en die wanvoeding wat met selfopgelegde verhongering gepaard gaan, kan komplikasies in al die hooforgaanstelsels in die liggaam veroorsaak.

Simptome kan die volgende insluit:
 Versuim om 'n normale liggaamsmassa-indeks te handhaaf
 Amenorree, 'n simptoom wat ná langdurige gewigsverlies voorkom; veroorsaak dat menstruasie ophou, hare bros word, en die vel geel en ongesond word
 Vrees vir selfs die mees geringe gewigstoename; doen alles moontlik om dit te vermy
 Vinnige, dramatiese gewigsverlies tot minstens 15% onder die normale liggaamsgewig
 Lanugo: sagte, fyn hare wat op die gesig en liggaam groei
 Obsessie met kalorieë en vetpersentasie van voedsel
 Beheptheid met kos, resepte, of kosmaak; berei oordadige etes vir ander, maar nie eet nie self nie
 Kosbeperkings ondanks die feit dat hulle ondergewig is
 Kosrituele soos om hulle kos in klein stukkies te sny, te weier om voor ander te eet, kos weg te steek of uit te gooi
 Suiwering: Gebruik lakseermiddels, dieetpille of waterpille; selfveroorsaakte braking.
 Oormatige oefening insluitend mikro-oefeninge, soos om klein, aanhoudende bewegings met vingers of tone te maak
 Persepsie van die self as oorgewig ten spyte van die feit dat ander vir hulle sê dat hulle te maer is
 Onvermoë om koue te hanteer en kla dikwels dat hulle koud kry; liggaamstemperatuur kan val (hipotermie) in 'n poging om energie te bewaar
 Hipotensie of ortostatiese hipotensie
 Bradikardie of tagikardie
 Depressie
 Afsondering: kan vriende en familie vermy; onttrek hulleself en word geheimsinnig
 Abdominale distensie
 Halitose (as gevolg van braking of ketose weens uithongering)
 Droë vel en hare; hare wat uitval
 Chroniese moegheid
 Vinnige gemoedskommelings

Geassosieerde probleme 

Obsessief-kompulsiewe steuring (OKS) en obsessief-kompulsiewe persoonlikheidsteuring (OKPS) is hoogs komorbied met anoreksie. Die oorsaaklikheid tussen persoonlikheidsteurings en eetsteurings is egter nog nie volledig vasgestel nie. Ander komorbiede toestande sluit in: depressie, alkoholisme, grenslyn- en ander persoonlikheidsteurings, angssteurings, aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring, en liggaamsdismorfiese steuring. Depressie en angs is die mees algemene komorbiede toestande, en depressie word met 'n swakker prognose geassosieer.

Outismespektrumsteurings kom meer algemeen by mense met eetversteurings as by die algemene bevolking voor.

Oorsake 
Daar is bewyse vir biologiese, sielkundige, ontwikkelings-, en sosiokulturele risikofaktore, maar die presiese oorsaak van eetsteurings is onbekend.

Biologies 

Vroeë teorieë oor die oorsaak van anoreksie het dit aan seksuele misbruik van kinders of disfunksionele gesinne gekoppel; bewyse is egter teenstrydig, en deeglik beplande navorsing word benodig. Die vrees vir kos word sitofobie genoem en vorm deel van die differensiële diagnose. Ander sielkundige oorsake van Anoreksie sluit in 'n lae selfbeeld, die gevoel dat 'n persoon nie beheer het nie, depressie, angs en eensaamheid. Groepsdruk en konstante druk van die media en ander mense kan tot 'n lae selfbeeld en ander sielkundige simptome lei, en veroorsaak eetversteurings soos anoreksie.

Diagnose 
'n Diagnostiese assessering sluit die persoon se huidige omstandighede, biografiese geskiedenis, huidige simptome en familiegeskiedenis in. Verder behels dit ook 'n ondersoek van die individu se geestestoestand waar daar veral op sienings van gewig en eetpatrone gefokus word.

DSM-5 
In die jongste weergawe van die Diagnostiese en Statistiese Handleiding van geestesversteurings (DSM 5) word Anorexia nervosa onder Voeding- en Eetsteurings geklassifiseer.

Subtipes 
Daar is twee subtipes van AN:
 Ooreet-/suiweringstipe: die individu ooreet of toon suiweringsgedrag as 'n manier om gewig te verloor. Dit verskil van bulimia nervosa met betrekking tot die individu se gewig. 'n Persoon met ooreet-/suiweringstipe anorexia handhaaf nie 'n gesonde of normale gewig nie, maar is aansienlik ondergewig. Aan die ander kant kan persone met bulimia nervosa soms oorgewig wees.
 Beperkende tipe: persone se voedselinname is beperk en hulle vas, drink dieetpille of oefen as 'n manier om gewig te verloor; hulle kan oormatig oefen om gewig af te hou of gewigstoename te voorkom, en sommige individue eet net genoeg om aan die lewe te bly.

Behandeling 
Daar bestaan nie afdoende getuienis dat enige spesifieke behandeling vir anorexia nervosa beter as ander is nie; daar is egter genoeg getuienis dat vroeë intervensie en behandeling meer effektief is. Behandeling van anorexia nervosa fokus op drie hoofareas.
 Die herstel van 'n persoon se gesonde gewig;
 Die behandeling van die sielkundige steurings wat met die siekte verband hou;
 Die vermindering of uitskakeling van gedrag of gedagtes wat oorspronklik tot die eetsteuring gelei het.
Hoewel daar in die eerste plek op die herstel van 'n persoon se gewig gefokus word, behels optimale behandeling ook gedragsverandering. Daar bestaan getuienis dat hospitalisasie 'n nadelige invloed op die langtermynuitkoms kan hê.

Psigoterapie vir individue met AN is uitdagend aangesien hulle waarde daaraan heg om maer te wees, en graag in beheer wil bly en verandering weerstaan. Sommige studies toon dat gesinsterapie vir adolessente met AN beter as individuele terapie is.

Dieet 
Eetgewoontes is die noodsaaklikste faktor waaraan daar by mense met anorexia nervosa gewerk moet word, en elke persoon se dieet moet by sy/haar behoeftes aangepas word. Voedselverskeidenheid en die insluiting van kossoorte met 'n hoër energiedigtheid is belangrik wanneer maaltydplanne uitgewerk word. Mense moet meer kalorieë inneem, aanvanklik in klein hoeveelhede maar geleidelik meer.

Terapie 
Gesinsterapie blyk meer suksesvol as individuele terapie vir adolessente met AN te wees. Voorstanders van gesinsterapie voer aan dat dit belangrik is om ouers by die adolessent se behandeling in te sluit.

Adolessente en volwassenes met anorexia nervosa kan ook by kognitiewe gedragsterapie baat.

Medikasie 
Farmaseutiese produkte hou 'n beperkte voordeel vir anoreksie self is.

Hospitalisasie 
AN het 'n hoë sterftesyfer en pasiënte wat in 'n kritieke toestand by 'n mediese eenheid opgeneem word, kan in groot gevaar verkeer. Diagnosering en risiko-assessering word nie altyd akkuraat gedoen nie; hervoedingsindroom kan oorgesien of swak behandel word en die gedrags- en gesinsprobleme in AN kan oorgesien of swak bestuur word. Die MARSIPAN-riglyne beveel aan dat mediese en psigiatriese kundiges saamwerk in die behandeling van AN-lyers wat ernstig siek is.

Voeding 
Dit kan moeilik wees om die hervoedingstempo vas te stel, want vrees vir die hervoedingsindroom kan tot ondervoeding lei.

Prognose 
AN is die sielkundige afwyking met die hoogste sterftesyfer. Dit is 11 tot 12 keer hoër as die normale, en die selfmoordrisiko is 56 keer hoër; die helfte van die vroue met AN herstel ten volle terwyl 'n bykomende 20-30% gedeeltelik kan herstel. Indien anorexia nervosa nie behandel word nie, kan ernstige komplikasies soos harttoestande en nierversaking ontstaan en uiteindelik tot die dood lei.

Epidemiologie 
Na beraming sal 0.9% tot 4,3% vroue en 0.2% tot 0.3% mans in Westerse lande op een of ander tyd in hulle lewe aan anoreksie ly. Dit ontstaan dikwels gedurende die tienerjare of by jong volwassenes.

Alhoewel anoreksie gedurende die 20ste eeu meer algemeen gediagnoseer is, is dit onduidelik of die steuring werklik toegeneem het en of die diagnosering bloot verbeter het.

Onderverteenwoordiging 
Eetsteurings word nie so dikwels in pre-industriële, nieverwesterse lande soos in Westerse lande aangemeld nie.

Weens die verskillende skoonheidstandaarde vir mans en vroue word mans selde as anoreksies gediagnoseer. Mans wat aan hulle liggame verander, doen dit oor die algemeen eerder om lenig en gespierd as skraal te wees. Daarbenewens voldoen mans wat andersins met anoreksie gediagnoseer sou word, moontlik ook nie aan die DSM IV-kriteria vir LMI nie aangesien hulle spiermassa het, maar baie min vet. Mans- en vroue-atlete word dikwels oorgesien as anoreksies. Geritualiseerde aktiwiteite soos inweging plaas klem op gewig en kan die ontwikkeling van eetsteurings by atlete bevorder. Terwyl die gebruik van dieetpille 'n aanduiding van ongesonde gedrag en eetsteurings by vroue is, gebruik mans steroïede, wat ook op 'n beheptheid met hulle liggaam en moontlike eetsteurings dui.

Etimologie 
Die term is van Griekse oorsprong: an- (ἀν-, voorvoegsel wat  op ontkenning dui) en orexis (ὄρεξις, "eetlus"), wat dus letterlik 'n verlies aan eetlus beteken.

Verwysings

Verdere leesstof 
 Bailey AP, Parker AG, Colautti LA, Hart LM, Liu P, Hetrick SE (2014). "Mapping the evidence for the prevention and treatment of eating disorders in young people". J Eat Disord. 2 (1): 5. doi:10.1186/2050-2974-2-5. PMC 4081733. PMID 24999427. 
 Coelho GM, Gomes AI, Ribeiro BG, Soares Ede A (2014). "Prevention of eating disorders in female athletes". Open Access J Sports Med. 5: 105–13. doi:10.2147/OAJSM.S36528. PMC 4026548. PMID 24891817. 
 Luca A, Luca M, Calandra C (2015). "Eating Disorders in Late-life". Aging Dis. 6 (1): 48–55. doi:10.14336/AD.2014.0124. PMC 4306473. PMID 25657852.

Eksterne skakels 
 National Association of Anorexia Nervosa and Associated Disorders
 International Eating Disorder Referral and Information Center
 Anorexia nervosa 
 Society of Clinical Psychology--Anorexia

Eetsteurings