Claude Lévi-Strauss

Claude Lévi-Strauss (Brussel, 28 November 1908 – Parys, 30 Oktober 2009) was 'n Franse kulturele  antropoloog wat beskou word as een van die grootste denkers van die twintigste eeu. Hy het aangevoer dat die "wilde" verstand dieselfde strukture as die "beskaafde" verstand het en dat menslike eienskappe oral dieselfde is. Hierdie waarnemings het 'n hoogtepunt bereik in sy beroemde boek Tristes Tropiques (1955) wat sy posisie as een van die sentrale figure in die strukturalisme gevestig het.

Lewensloop 
Lévi-Strauss studeer filosofie en regte, maar het homself toegewy aan die antropologie. Filosofie was vir hom te abstrak. In 1935 vertrek hy na Brasilië om filosofie te gaan doseer aan die universiteit van São Paulo. Daar bestudeer hy in sy vrye tyd die Indiaanse samelewing. Van sy reiservarings doen hy verslag van in Tristes Tropiques (1955).

Tydens die Tweede Wêreldoorlog bly hy in ballingskap in New York Stad. Daar ontmoet hy Roman Jakobson en maak kennis met die strukturalistiese taalkunde. Hy sien daarin 'n mootlikheid om die kwaliteit van wetenskaplikheid in die sosiale wetenskappe te verhoog. In die jare na die oorlog bou hy sy denke oor die strukturele antropologie uit in 'n omvangryke reeks publikasies, waarin sy belangstelling veral fokus op die struktuur van familiebande, mites en rites.

Lévi-Strauss se denke bevat in essensie geen of uiters moeilik toetsbare hipoteses, wat meestal wel gebaseer was op noukeurige waarnemings. Die strukturele antropologie is nader aan die spekulatiewe en interpreterende wetenskappe, soos die psigoanalise, eerder as die eksakte wetenskappe. Hoe dit ook al sy, in die werk van Lévi-Strauss word die mees uiteenlopende aspekte van die kultuur ondersoek, van Indiaanse maskers in die Amasonerivier-bekken tot die musiekdramas van Richard Wagner of die sosiobiologie en bevolkingsgenetika.

In 1973 ontvang Lévi-Strauss in Nederland die Erasmusprys en word hy verkies tot lid van die Académie française. Hy sterf in Oktober 2009 op 100-jarige leeftyd.

Aspekte van sy denke

Die kultuur en die reël 
Vir Lévi-Strauss voldoen nog biologiese nog sosiale benaderings om die bloedskandeverbod in samelewings te verklaar. Die bloedskandeverbod kom voor in die oorgang van natuur na kultuur, volgens hom. Dit reguleer die natuur  deur 'n nuwe orde daar te stel. Die kultuur is die geheel van al die reëls van orde, en is ook dié reëls wat deur die antropoloog bestudeer word. Lévi-Strauss kies die strukturele taalteorie as model. Net soos die geheel aan onbewuste reëls betekenis verleen, so sal alle sprekende onderwerpe aan derglike reëls onderwerp wees.

Die argaïese illusie 
Lévi-Strauss verwerp die gedagte dat daar so iets bestaan soos 'n primitiewe kultuur. Elke samelewing het sy eie geskiedenis en dinamiek. Sonder om die menselike natuur te negeer, stel Lévi-Strauss dat die kultuur in sy geheel verwerf word in 'n samelewing. Dus kan 'n pasgeborene in enige kultuur grootgemaak word. Die denke van die kind is nog nie gespesialiseerd nie en moet moet nog gevorm word volgens die maatstawe van die samelewing waarin die kind ontwikkel. Daar is dus 'n ooreenkoms tussen die kind en 'n verteenwoordiger van 'n ander kultuur; beide is nie aangepas tot die sedes en gewoontes van hul eie kultuur nie. Ons sal geneig wees om die ander, na analogie met die kind, as primitief te bestempel, maar die ander sal geneig wees om met ons presies dieselfde te doen.

Die wilde denke 
Die sogenaamde wilde denke – magie, bricolage, mites – is volgens Lévi-Strauss nie in teenstelling met die wetenskaplike denke van die moderne Westerse denke – wetenskap, tegnologie, rede nie. Die twee vorme van denke loop parallel aan mekaar en beide vertaal sintuiglike indrukke in verstandelike begrippe en gee ook betekenis aan die kulture waartoe hulle behoort. Die wetenskap lei tot die groei van kennis en vind sy neerslag in tegnologiese toepassings. Die resultate van die magie kan  natuurlik nie hiermee vergelyk word nie, maar die rol van die magie binne 'n kultuur is nie minder werklik nie. Omdat die wilde denke soveel ouer is as die wetenskaplike rasionaliteit, sien Lévi-Strauss dit as substaat van die beskawing. Dus hoef ons nie te verbaas wees nie dat ook in ons samelewing so baie irrasionele impulse kop uitsteek nie, in die vorm van geloofsoortuigings en allerlei opmerklike gebruike. Die wilde denke is nie vir ons vreemd nie, en die strukturele analise poog om insig te verskaf in die werking daarvan, om uiteindelik lig te kan werp op die universele reëls van geestelike aktiwiteite.

Bibliografie 
 La vie familiale et sociale des Indiens Nambikwara (1948)
 Les structures élémentaires de la parenté (1949)
 Race et histoire (1952)
 Tristes tropiques (1955)
 Anthropologie structurale (1958)
 Entretiens avec Claude Lévi-Strauss (Georges Charbonnier) (1961)
 Le totémisme aujourd’hui (1962)
 La pensée sauvage (1962)
 Mythologiques I: Le cru et le cuit (1964)
 Mythologiques II: Du miel aux cendres (1967)
 Mythologiques III: L’origine des manières de table (1968)
 Mythologiques IV: L’Homme nu (1971)
 Anthropologie structurale II (1973)
 La voie des masques (1975, hersiene druk 1979)
 Le regard éloigné (1983)
 Paroles données (1984)
 La potière jalouse (1985)
 De près et de loin (met Didier Eribon) (1988)
 Histoire de lynx (1991)
 Regarder, écouter, lire (1993)
 Saudades do Brasil (1994)
 Saudades de São Paulo (1995)
 Anthropologie face aux problèmes du monde moderne (2011)
 L’Autre face de la lune. Écrits sur le Japon (2011)

Bron 
 Hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse Wikipedia

Franse akademici
Franse filosowe
Franse Jode
Filosowe in die 20ste eeu
Filosowe in die 21ste eeu
Geboortes in 1908
Sterftes in 2009