Gratianus

Flavius Gratianus Augustus (18 April/23 Mei 359 – 25 Augustus 383), bekend as Gratianus was die keiser van die Wes-Romeinse Ryk van 375 tot 383. Hy was die seun van Valentinianus I en Marina Severa.

In 367 stel keiser Valentinianus I sy agtjarige seuntjie Gratianus aan die soldate voor as sy mede-Augustus om 'n erflike dinastie te vestig. Sy pa is in 367 dalk deur 'n hartaanval dood, toe Gratianus in Trier was en op 24 Augustus het hy self keiser geword, maar sy broertjie Valentinianus II wat net vier jaar oud was, is  naas hom en Valens as derde keiser benoem. Gratianus wysig sy pa se taamlik harde beleid teenoor die senaat. Op 1 Januari 376 word 'n oratio in die senaat voorgelees waarin aangekondig word dat 'n paar van sy pa se Pannoniese amptenare wat die aristokasie van Rome geteister het, soos die praefectus annonae en vicarius urbis Maximinus ontslaan word. Maximinus word later in hierdie jaar vir sy wandade tereggestel.

Daar is onrus aan die Ryn en in Tirol in 378, maar Gratianus behaal naby Colmar in die huidige Elsas 'n oorwinning wat die Lentienses, 'n stam wat in die Swartwoud woon tot gehoorsaamheid dwing.

Religieuse politiek 
Daar is groot religieuse verskille in die keiserlike familie. Gratianus se oom Valens, die keiser van die ooste en sy tante Justina wie in naam van Valentinianus II Italia en Africa bestuur is aanhangers van die unitariese arianisme wat in Konstantinopel alle kerke in hande het. Gratianus neig meer na die trinitariese vorm van Christendom wat die belydenis van Nicea aanhang.

Valens moet skielik van 'n oorlog teen die Perse na die Balkan terugkeer omdat hierdie gebied deur die Gote geplunder word. Hy kry nie die hulp van Gratianus wat hy verwag het nie. Ná Valens se nederlaag en dood teen die Gote in die slag van Adrianopel stel Gratianus in 379 vir Theodosius I aan as sy mede-keiser in die ooste.

Hierdie besluit het belangrike gevolge omdat Theodosius I 'n trinitariër is. Dit lei tot die einde van die mag van die arianisme in die ryk. Die Gote sal nogtans nog lank hierdie unitariese vorm van Christendom bely.

Gratianus verwaarloos die noordelike provinsies en bly liewer in die komfortabele stad Mediolanum. Daar onderhou Gratianus sterk kontakte met die Christelike intellektuele soos biskop Ambrosius wat 'n bekende kerkvader is. Ambrosius groot invloed op Gratianus uit. Hy was 'n vrome (trinitariese) christen, in 379 stel hy alle kettery buite die wet en doen afstand van die titel pontifex maximus (opperpriester) wat die keisers voor hom altyd gevoer het. Die Priscillianisme word verbied en hulle leiers in ballingskap gedwing en hulle kerke onteien. Nog Ambrosius, nog pous Damasus I wil hulle help, maar hulle win 'n regsaak en kan terugkeer. Onder Magnus Maximus word hulle opnuut vanweë kettery en magie veroordeel en tereggestel. Van hulle oortuigings is niets meer bekend nie. Onder invloed van Ambrosius word ook die heidene deur Gratianus vervolg. In 382 laat hy die altaar vir die godin van die oorwinning, Victoria, verwyder, waar die senatore elke môre 'n offer gebring het voor hulle aan die werk gegaan het.

Die einde 
Gratianus moet in 383 optree teen die Alamanni wat Gallia binnegeval het. Hy trek oor die Brennerpas en na Gallia maar die veldtog eindig in 'n ramp. In dié jaar usurpeer Magnus Maximus die keiserlike troon nadat Gratianus vir 'n groep Alaanse drosters 'n feesmaal bereid het, terwyl sy eie troepe niks gekry het nie. Gratianus se Galliese troepe bly aanvanklik trou, maar na effens met Maximus s'n gebaklei te het, loop hulle oor. Gratianus probeer om oor die Alpe te vlug maar in Lugdunum word hy deur Andragathius op 25 Augustus 383 vermoor.

Verwysings

Eksterne skakels 

Bisantynse keisers
Geboortes in 359
Mense in die 4de eeu
Romeinse keisers
Sterftes in 383