Kaap Verde

Kaap Verde (Portugees: Cabo Verde, [ˈkabu ˈveɾdɨ]), amptelik die Republiek Kaap Verde (República de Cabo Verde), is 'n eilandstaat en republiek geleë op 'n argipel in die Makaronesiese ekogebied van die Noord-Atlantiese Oseaan, langs die westelike kus van Afrika. Die voorheen onbewoonde eiland is in die 15de eeu deur die Portugese ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir slawe uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van beide groepe af.

Kaap Verde is genoem na Cap-Vert, nou in Senegal, die mees westelike punt van Afrika. Saam met die Asore, die Kanariese Eilande en die Madeiraeilande vorm Kaap Verde 'n eie biogeografiese streek, Makaronesië, wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon.

Geskiedenis 

Kaap Verde was onbewoon toe die Portugese in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die Portugese Ryk. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel.

In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van Guinee-Bissau en Kaap Verde (PAIGC). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001.

Politiek 
Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die eerste minister en president gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die president en eerste minister deur die Hooggeregshof aangestel.

Geografie 

Kaap Verde is 'n argipel langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoof eilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is:
 Barlavento's (noordelike eilandgroep)
 Santo Antão
 São Vicente
 Santa Luzia
 São Nicolau
 Ilha do Sal
 Boa Vista
 Sotaventos (suidelike eilandgroep)
 Maio
 Santiago
 Fogo
 Brava

Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is vulkanies, maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande – Fogo.

Van die klein eilande is Branco en Razo.

Munisipaliteite 

Kaap Verde word verdeel in 22 munisipaliteite:
 Santo Antão eiland:
 Paúl
 Porto Novo
 Ribeira Grande
 São Vicente eiland:
 São Vicente
 Santa Luzia eiland
 São Nicolau eiland:
 São Nicolau
 Tarrafal de Sao Nicolau
 Sal eiland:
 Sal
 Boa Vista eiland:
 Boa Vista
 Maio eiland:
 Maio
 Santiago eiland:
 Praia
 Ribeira Grande de Santiago
 Santa Catarina
 Santa Cruz
 São Domingos
 Sao Lourenco dos Orgaos
 São Miguel
 Sao Salvador do Mundo
 Tarrafal
 Fogo eiland:
 São Filipe
 Mosteiros
 Santa Catarina do Fogo
 Brava eiland:
 Brava

Ekonomie 

Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die nasie se BBP is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die Euro gekoppel het.

Voormalige Portugese eerste minister José Manuel Durão Barroso, president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die Europese Unie se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het voormalige Portugese president Mário Soares 'n versoek van stapel gestuur wat die Europese Unie vra dat lidmaatskap samesprekings met Kaap Verde te begin.

Demografie 
Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die Verenigde State (264 900 Kaap Verdiërs), Portugal (80 000) en Angola (45 000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in São Tomé en Príncipe, Senegal, Frankryk, Brasilië en Nederland.

Kultuur 
Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos Morna (die Kaap Verdiese Fado) en die stedelike Kaap Verdiese kizomba, en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die Funana – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van coladeira (letterlik "gegom"), en die Afrika Batuquedans. 'n Wêreldbekende sanger van Morna was Cesária Évora. Die musiek van Kaap Verde weerspieël die diverse oorsprong van die eilande se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur van die Kaap Verde te verwys.

Kaap Verdiese letterkunde 
Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika.
 Digters: Frusoni Sergio, Tavares Eugénio, B.Léza, João Cleofas Martins, Luís Romano de Madeira Melo, Ovídio Martins, Barbosa Jorge, Fortes Corsino António, Baltasar Lopes (Osvaldo Alcântara), João Vário, Oswaldo Osório, Arménio Vieira, Vadinho Velhinho, José Luís Tavares, ens.
 Skrywers: Manuel Lopes – Movimento Claridade, Almeida Germano, Luís Romano de Madeira Melo, Germano de Almeida, Orlanda Amarilis, Jorge Vera Cruz Barbosa, Pedro Cardoso, Mário José Domingues, Daniel Filipe, Mário Alberto Fonseca de Almeida, Corsino António Fortes, Arnaldo Carlos de Vasconcelos França, António Aurélio Gonçalves, Aguinaldo Brito Fonseca, Ovídio de Sousa Martins , Osvaldo Osório, Dulce Almada Duarte, Manuel Veiga
 Komponiste: Manuel de Novas, Vasco Martins
 Gedigte in Portugees: Capeverdean Poems, Poesia
 Capeverdean Literature
Sopinha de Alfabeto
 Bekende verhale: Ti Lobo and Chibinho

Taal 
Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese Kreools (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie Kreools. 'n Mens kan tussen twee hoofgroepe onderskei:
 Sotavento Kreole: Kreools van Santiago (Badiu), Maio, Fogo en Brava.
 Barlavento Kreole: Kreools van São Vicente (Criol d'Soncente, Criol d' Saocente), São Nicolau, Sal, Boavista en Santo Antão

Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreoolstale is tussen die Kreools van Santiago en die Kreools van Santo Antão.

Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die Nuwe Testament van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese Kreools van São Vicente vertaal onder die titel: Vangêle contód d 'nôs móda.

Kaap Verdiese Kreoolstale is deur die volgende digters en outeurs bevorder:
 Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel
 Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola
 Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva
 Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo
 Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins
 Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint
 Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada

Kaap Verdiese Kreools (Crioulo) skakels 
 Sérgio Frusoni (Werk van Sergio Frusoni-Crioulo van São Vicente)
 Adriano Gominho (Kreools van São Nicolau)
 "Morna aguada" deur Eugénio Tavares (Kreools van Brava)
 Uitreksels van 'OS LUSÍADAS' in die Kreools van Santo Antão
 Perspektief op Kaap Verdiese Crioulo

Koerante 
Koerante:
 A Semana (Praia, 1991-)
 Expresso das Ilhas
 Jornal O Cidadao (São Vicente)
 Jornal Horizonte (Praia, 1988-)
 Terra Nova (S.Vicente, 1975-)
 Artiletra (S.Vicente, 1991-)

Koerante in die Internet:
 VozDiPovo-Online :: A Voz + Jovem de Cabo Verde
 A Semana
 Infopress
 O Cidadao
 Paralelo 14

Verwysings

Bronnelys 
 Algemeen

Eksterne skakels

Geskiedenis 
  Cabo Verde Chronological References

Regering 
  República de Cabo Verde – Amptelike regeringswebwerf
  Assembleia Nacional de Cabo Verde – Amptelike parlementêre webwerf

Nuus 
  allAfrica.com – Cape Verde – Nuushooftrekkeskakels

Oorsigte 
  BBC News – Country Profile: Cape Verde
  CIA World Factbook – Cape Verde

Toerisme 
  
  Reisinligting deur Lucete Fortes
 Kaarte en handleidings deur Lucete Fortes
 Kaap Verde foto's

 
Voormalige Portugese kolonies