Gereformeerde kerk Die Kandelaar

Die Gereformeerde kerk Die Kandelaar is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk (GKSA) in Pretoria. 

Die kerkgebou is geleë in die woonbuurt Waverley, maar volgens die gemeente se beskrywing in die Almanak van die GKSA sluit sy grense "Pretoria en omstreke" in omdat dit op 8 Oktober 1950 ontstaan het as die eerste gemeente van die Vrye Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika. Later het Die Kandelaar van die Vrye Gereformeerde Kerk afgeskei en eindelik in 1983 deel geword van die GKSA-kerkverband. Die VGK het wel nog twee gemeentes in die stad, Pretoria en Pretoria-Maranata.

Rietfontein se kerkie 

Aanvanklik is die gemeente-eredienste gehou in ’n geboutjie wat eers aan die Nederduitsch Hervormde Kerk behoort het. Die kerkvensters was afkomstig uit die Verenigde kerk wat op Kerkplein gestaan het (sien NG gemeente Pretoria). Twee van dié vensters is ingemessel in die voorportaal van die huidige kerk.

Dié kerkie was geleë op die noordoostelike hoek van 14de Laan en Frederikastraat, Rietfontein, en was een van die eerste kerkgeboutjies in Pretoria se Moot. Dit was slegs drie blokke van die Gereformeerde kerk Innesdal af. Dié gebou is in 1909 opgerig as kerksaal vir die lidmate van die Hervormde gemeente Pretoria wat in die oostelike deel van Pretoria se Moot gewoon het. Toe die Nederduitsch Hervormde gemeente Noordelike Pretoria in 1934 afstig, het dit een van die nuwe gemeente se kerkgeboue geword. In 1938 is dit omvattend herbou en het dit ’n kruisvorm gekry. Die banke in die kerk is uit die laaste kerk op Kerkplein gekoop, soos ook die twee vensters wat behoue gebly het. In 1948 het die Hervormers dié geboutjie aan ene M.J.P. Taljaard verkoop. 

Dis onduidelik waarvoor die kerk die volgende sewe jaar gebruik is, maar in 1955 het die Vrye Gereformeerde Kerk dit gekoop. Dié gemeente van Nederlandse immigrante het die gebou onder leiding van J.C. Jansen ’n unieke aansig gegee. Herstelwerk is uitgevoer en volop Bybelse simboliek aan die binnekant aangebring. Heelwat daarvan is eindelik oorgeplaas na die gemeente se huidige gebou.

Waverley-kerk 

Die gemeente Die Kandelaar het sy laaste erediens op 11 Mei 1985 in die Rietfonteinse kerkie gehou, waarna hulle die nuwe, groter gebou in Waverley betrek het. Die ou kerkie, fraai en geskiedkundig soos hy was, is kort daarna gesloop. Van die nuwe gebou, wat die gemeente in 1986 betrek het, was dr. G.M. van der Waal, bygestaan deur dr. G. Hagg, die argitektuuradviseurs. Hulle was albei lidmate van die gemeente en kunshistorici. 

Die gemeente se lidmaattal is betreklik bestendig omdat dit nie afhanklik is van enkele woonbuurte waarin lidmaattalle kan wissel na gelang van mense wat in- of uittrek nie. Aan die begin van die 21ste eeu was hier 322 belydende en 184 dooplidmate vir ’n sieletal van 506. Dertien jaar later (einde 2014) het die belydende lidmate 337 en die dooplidmate 152 getel vir ’n sieletal van 489, die meeste van die 13 kerke in die Klassis Pretoria-Moot. Die afname dié eeu was minder as 4 persent en was net weens die dalende kindertal, aangesien die belydende lidmate in werklikheid toegeneem het.

Predikante 
 Droomer, Nardus, 1983 – 2000 (aanvaar sy emeritaat)
 Van Voore, Jaftha William, 1995 – 2001 (evangelisering in Eersterus en omgewing; verlaat die bediening)
 Momberg, Hendrik Lodewyk Jacobus, 1998 – 2012
 Howell, dr. Jacobus Hercules, 2013 – 2018 (oorlede in die amp)
 Botha, dr. Christiaan, 2019 – hede

Bronne 
  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1957. Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1958. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1958. Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
  Vogel, Willem (red.). 2014. Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

Verwysings

Sien ook 
 Gereformeerde Skool Dirk Postma

Eksterne skakels 
  Die Gereformeerde kerk Die Kandelaar, soos te sien op Google Maps. URL besoek op 5 Desember 2015.

Gereformeerde Kerke in Groot-Pretoria
Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika