Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)

Die Cheetahs (weens borgskapredes bekend as die Toyota Cheetahs), is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspan wat tans aan die multinasionale Verenigde Rugbykampioenskap deelneem, nadat hulle van 2006–2017 aan die Superrugbykompetisie deelgeneem het. Die konsessie sluit die Vrystaat en die Noord-Kaap in. In terme van Curriebekerunies kom die Cheetahs spelers van die Vrystaat Cheetahs, Noord-Vrystaat Griffons en die Griekwas af.  Hulle speel hul tuiswedstryde op die Toyota-stadion in Bloemfontein. Die huidige kaptein van die span is Francois Venter.

Die Cheetahs was een van die twee konsessies wat in 2006 tot die uitgebreide Super 14-kompetisie toegetree het; die ander was die Western Force. Die Sentrale Unie is in April 2005 ten koste van die SOK-unie die konsessie toegeken.  In hul eerste seisoen het die Cheetahs verbasend goed gevaar toe hulle tiende uit 14 geëindig het.  Voordat die Cheetahs tot Superrugby aanvaar is in 2006 het hul spelers as deel van die Cats-konsessie op die veld gedraf.  Die Vrystaatse Curriebekerspan het in 1997, voordat Suid-Afrika konsessies toegeken het, ook aan die Super 12 kompetisie deelgeneem. In 2017 is die Cheetahs se deelname aan Superrugby beëindig en het die span begin met deelname aan die Pro14-toernooi.

Kleure 
Die primêre kleure van die Sentrale Cheetahs is ’n wit trui met ’n oranje kraag met ’n turkoois en pers motief teen die kant van die trui.  Die kleure verteenwoordig die drie Curriebekerunies wat deel uitmaak van die konsessie; oranje en wit (Vrystaat Cheetahs), turkoois (Griekwas) en pers (Noord-Vrystaat Griffons).

Die alternatiewe trui het dieselfde ontwerp, behalwe dat die primêre kleur oranje is. Die klere word deur Puma vervaardig en die primêre borg van die konsessie is Toyota.

Geskiedenis 
Voor Suid-Afrika se toetrede tot die toenmalige Super 12, het die plaaslike Curriebekerspanne aan die kompetisie deelgeneem. Die Vrystaat Cheetahs, een van die spanne wat die teenswoordige Sentrale Cheetahs opmaak, het in 1997 aan een Super 12 seisoen deelgeneem. Die Vrystaat het in 11 wedstryde gespeel waarvan hulle 5 gewen en 6 verloor het. Aan die einde van die seisoen was hulle  op die punteleër.

Voorstelle van die Sentrale Unie-konsessie en die SOK (Suidelike en Oostelike Kaap)-konsessie is bestudeer vir die toekenning van ’n vyfde Super 14-spanlisensie.  Die Sentrale Unie het aan SARU beklemtoon dat die streek tweede na die Westelike Provinsie was in terme van aantal Springbokke gelewer.  Die Sentrale Unie het ook genoem dat hulle ’n stewige en stabiele ondersteuningsbasis het wat sou kon voldoen aan die finansiële en administratiewe verantwoordelikhede en vereistes van ’n Super 14-rugbyspan.

In die helfte van April 2005 het die Suid-Afrikaanse Rugbyunie aangekondig dat die Sentrale Unie-konsessie die vyfde Suid-Afrikaanse span sou wees vir die uitgebreide Super 14-kompetisie wat in 2006 sou afskop. Die konsessie is ten koste van die Suidelike en Oostelike Kaap (sien Southern Spears) aan die Sentrale Cheetahs toegeken. In die voorseisoen van die nuwe Super 14-kompetisie het die Cheetahs teen die twee ander nuwe konsessies gespeel; die Australiese Western Force en die ander Suid-Afrikaanse span, die Southern Spears.  Die Cheetahs was die sterkste van die drie spanne en het die Spears met 48 - 0 vermorsel en het die Western Force in Perth oortuigend geklop met 29 - 19.

Superrugby 
Die Cheetahs het hul eerste wedstryd gespeel op 10 Februarie 2006 en het getoon dat hulle gereed is vir die kompetisie, maar was nie goed genoeg om die Bulls van Pretoria te klop nie. Hulle het met 18 - 30 in hul eerste amptelike wedstryd verloor. In die tweede week van die kompetisie het die Cheetahs hul eerste Super 14-wedstryd gewen toe hulle die Sharks in ’n opwindende wedstryd met een punt (27 - 26) gewen het. Teen die vierde ronde van die 2006 seisoen het die Cheetahs teen die punteleiers, die Hurricanes te staan gekom. Die Cheetahs het, tot die verrassing van baie mense, die Hurricanes geklop en so hul eerste tuiswedstryd afgedwing en bewys dat hulle in die kompetisie behoort. Die Cheetahs het 2006 afgesluit met ’n tiende plek uit 14 spanne.

Die Sentrale Cheetahs het die 2007 Super 14-seisoen op ’n hoë noot afgeskop toe hulle die Stormers met 27 - 9 in Bloemfontein geklop het. Die res van die seisoen het hulle nog drie wedstryde gewen. Hulle het die seisoen afgesluit met ’n  plek op die punteleër. In 2008 kon die Cheetahs slegs een wedstryd wen (teen die Reds maar het dertiende geëindig omdat hulle so baie bonuspunte gehad het (9 in totaal). In die 2009 Super 14-seisoen het dit egter nog slegter gegaan toe die Cheetahs heel laaste geëindig het op die punteleer. Een ligpunt was dat hulle daarin kon slaag om die Sharks, wat op daardie stadium tweede op die punteleer was, met 31 - 9 te klop. Twee weke later het die Cheetahs die verdedigende kampioene, die Crusaders met 20 - 13 geklop.

In 2011 het die Cheetahs hul swak oorsese rekord begin verbeter deur hul eerste wedstryd te wen (teen die Waratahs, en in 2012 het hulle nog beter gevaar deur twee wedstryde te wen en 11 ligapunte in die buiteland te behaal.

In 2013 het die Cheetahs sonder meer hul beste toernooi tot dusver beleef deur sesde in die kompetisie te eindig en sodoende te kwalifiseer vir die uitspeelrondes (iets van ’n kwarteindstryd). Die span het ook sy vorige rekord van vyf seges in ’n seisoen na tien verbeter en die 54 ligapunte is die meeste wat die span nóg in een seisoen kon bymekaarmaak en die span het sy beste oorsese toer beleef deur drie van die vier wedstryde te wen. Voorts is spelers soos Pieter Labuschagne, Trevor Nyakane, Pieter van Zyl, Willie le Roux en Robert Ebersohn as beloning vir goeie spel gedurende die toernooi as nuwe spelers in die Springbokgroep vir die inkomende toetsreeks teen Samoa, Skotland en Italië gekies waarvan slegs Labuschagne en Ebersohn nie hul debuut vir die Springbokke gemaak het nie.

In 2014, na ’n teleurstellende veldtog in die Superrugbytoernooi, het die Vrystaat ’n aantal spelers aan oorsese en plaaslike klubs afgestaan. Spelers soos Johan Goosen, Riaan Smit, Philip van der Walt, Rossouw de Klerk (Frankryk), Hennie Daniller, Andries Ferreira (Italië), Ligtoring Landman (Wallis), Nick Schonert (Engeland), Kevin Luiters (Oostelike Provinsie), Pieter Labuschagne, Trevor Nyakane en Adriaan Strauss (Blou Bulle) het groener weivelde gaan soek terwyl Piet Lindeque uitgetree het. Ten spyte hiervan is spelers soos Cornal Hendricks, Lood de Jager en Oupa Mohoje na die Springbokspan opgeroep om teen Wallis en Skotland te speel.

Op 2 Desember 2015 is aangekondig dat die konsessie van die Cheetahs, waarvan die rugbyunies van die Vrystaat, Griekwas en Griffons sedert 2006 gesamentlike aandeelhouers was, oorgedra word aan die Vrystaatse Rugbyunie as enigste aandeelhouer. Met hierdie skuif saam is die logo van die konsessie aangepas om die kleure van die Vrystaat Cheetahs te verteenwoordig. Die nuwe logo is ’n samevoeging van die vorige logo van die konsessie en dié van die Vrystaat Cheetahs.

Pro14 
Deur die loop van die 2017-seisoen van Superrugby is besluit om die toernooi se formaat weer aan te pas en die aantal spanne van 18 na 15 te verminder. Suid-Afrika sou twee spanne en Australië een span moes prysgee. Die Cheetahs, saam met die Kings is in Julie die trekpas gegee. Later in Julie is bekend gemaak dat die Cheetahs saam met die Kings en twaalf spanne van Ierland, Wallis, Skotland en Italië sal meeding in ’n nuwe uitgebreide formaat van die Pro14-toernooi waar hulle 21 rondomtaliewedstryde sal speel voor die aanvangs van die uitkloprondes.

Stadion 

Die tuisveld van die Cheetahs is die Vrystaatstadion, voorheen bekend as Vodacom Park, in Bloemfontein. Die stadion het sitplek vir 48,000 toeskouers nadat dit in 2009 opgegradeer is vir die 2010 FIFA Wêreldbeker. Die stadion is die tuiste van rugby in die Vrystaat en is ook die tuiste van die Vrystaat Cheetahs, ’n Curriebekerspan wat die meeste spelers aan die konsessie lewer. Wedstryde word ook op Hoffepark in Kimberley, tuiste van die Griekwas Rugbyunie, en op die Noordwes-stadion in Welkom, tuiste van die Griffons Rugbyunie, gespeel.

’n Volgepakte stadion (met 37 383 toeskouers) het die eerste amptelike wedstryd van die Cheetahs in die Super 14 teen die Bulls op 10 Februarie 2006 aanskou.

Seisoenbepalings

Super 14 
Die volgende tabel som die Cheetahs se Super 14-uitslae en een Super 12-uitslag op:
 {| class="wikitable"
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width="20"| Seisoen
! width="20"|Pos
! width="20"|Gespeel
! width="20"|Gewen
! width="20"|Gelyk
! width="20"|Verloor
! width="20"|Punte vir
! width="20"|Punte teen
! width="25"|+/-
! width="20"|BP
! width="20"|Pte
! width="250"|Notas
|- align=center
|align=left|1997
|align=left|7de
|11||5||0||6||301||327||−26||5||25||As Vrystaat
|- align=center
|align=left|2006
|align=left|10de
|13||5||0||8||272||367||−95||7||27||
|- align=center
|align=left|2007
|align=left|11de
|13||4||1||8||265||342||−77||4||22||
|- align=center
|align=left|2008
|align=left|13de
|13||1||0||12||255||428||−173||9||13||
|- align=center
|align=left|2009
|align=left|14de
|13||2||0||11||213||341||−128||4||12||
|- align=center
|align=left|2010
|align=left|10de
|13||5||1||7||315||393||−78||4||26||
|}

Superrugby 
Die volgende tabel som die Cheetahs se Superrugby-uitslae op:
 {| class="wikitable"
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width="20"|Seisoen
! width="20"|Pos
! width="20"|Gespeel
! width="20"|Gewen
! width="20"|Gelyk
! width="20"|Verloor
! width="20"|Punte vir
! width="20"|Punte teen
! width="25"|+/-
! width="20"|BP1
! width="20"|Pte
! width="250"|Notas
|- align=center
|align=left|2011
|align=left|11de
|16|| 5 || 0 || 11 || 435 || 437 || −2 || 12 || 40 ||
|- align=center
|align=left|2012
|align=left|10de
|16|| 5 || 0 || 11 || 391 || 458 || −67 || 10 || 38 ||
|- align=center
|align=left|2013
|align=left|6de
|16|| 10 || 0 || 6 || 382 || 358 || +24 || 6 || 54 || Verloor teen Brumbies in kwalifiserende rondte
|- align=center
|align=left|2014
|align=left|14de
|16|| 4 || 1 || 11 || 372 || 527 || −155 || 6 || 24 || 
|- align=center
|align=left|2015
|align=left|12de
|16|| 5 || 0 || 11 || 357 || 531 || −174 || 6 || 26 || 
|}
1 Punte toegeken vir ’n loslootjie is nie hierby ingereken nie.

Die volgende tabel som die Cheetahs se Superrugby-uitslae vir die uitgebreide toernooi van agtien spanne op:
 {| class="wikitable"
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width="20"|Seisoen
! width="20"|Pos Alg
! width="20"|Pos Groep
! width="20"|Gespeel
! width="20"|Gewen
! width="20"|Gelyk
! width="20"|Verloor
! width="20"|Punte vir
! width="20"|Punte teen
! width="35"|+/−
! width="20"|BP1
! width="20"|Pte
! width="250"|Notas
|- align=center
|align=left|2016
|align=left|14de
|align=left|5de
|| 15 || 4 || 0 || 11 || 377 || 425 || –48 || 5 || 21 ||
|- align=center
|align=left|2017
|align=left|13de
|align=left|6de
|| 15 || 4 || 0 || 11 || 395 || 551 || –156 || 5 || 21 ||
|}

Keltiese Liga/Pro12/Pro14 
{| class="wikitable"
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width="20"| Seisoen
! width="20"|Pos
! width="20"|Gespeel
! width="20"|Gewen
! width="20"|Gelyk
! width="20"|Verloor
! width="20"|BP
! width="20"|Punte
! width="300"|Notas
|- align=center
|align=left|2017-’18
|align=left|6de
| 21 || 12 || 0 || 9 || 15 || 63 || Verloor in uitspeelwedstryd teen Scarlets
|- align=center
|align=left|2018-’19
|align=left|11de
| 21 || 8 || 1 || 12 || 12 || 46 ||
|}

Huidige span 
Cheetahs-span vir die 2022-’23 Europese Professionele Klubrugby (ECPR) Uitdaagbeker

Afrigter 
 Rassie Erasmus (2006 – 2007)
 Naka Drotské (2008 – 2015)
 Franco Smith (2016 – 2019)
 Hawies Fourie (2019 – )

Kapteins 
Cheetahkapteins sedert 2006.

Verwysings

Eksternale skakels 

  Amptelike webblad
  Amptelike webblad van die Griekwaland-Wes Rugbyunie
  Data en statistiek by pickandgo.info
  Data en statistiek by itsrugby.co.uk
  Cheetahs  by RugbyHeaven.com
  Cheetahs by SuperXV.com

Sport in Bloemfontein
Suid-Afrikaanse Superrugbyspanne
Pro14-spanne