Lima

Lima is die hoofstad en grootste stad van Peru. Die stad het 'n bevolking van 7 605 742 in 2007 gehad en het 'n oppervlakte van 2 664,67 km². Die stad is op 18 Januarie 1535 deur Spanjaarde onder die conquistador Francisco Pizarro as Ciudad de los Reyes gestig. Die historiese middestad van Lima is in 1988 deur UNESCO as wêrelderfenisgebied gelys.

Geskiedenis 
Lima is op 18 Januarie 1535 gestig deur Francisco Pizarro, onder die naam La Ciudad de Los Reyes (die 'Stad van die Konings'). Die naam Lima kom van die Quechua-woord Rimac ('Speker'), wat ook die naam is van die rivier wat deur Lima loop. Die stad het eers in die 16de eeu hierdie naam gekry.

Die stad het gou een van die belangrikste basisse van die Spaanse bewind in Peru geword. Die katedraal uit die 16de eeu op die sentrale plein (die Plaza de Armas, ook bekend as Plaza Mayor) is 'n herinnering hieraan. Tydens die Spaanse koloniale bewind was Lima 'n belangrike kulturele stad in Suid-Amerika. 'n Groot deel van die koloniale administrasie was ook in Lima gesetel. Die nabygeleë hawe van Callao was 'n belangrike transito-punt vir goedere wat na en van Spanje vervoer is. Dit was die belangrikste hawe tot vir die  binneland van Argentinië.

Lima het sedert die 18de eeu 'n afname beleef. In 1746 is 'n groot deel van die stad vernietig deur 'n aardbewing waarin duisende mense hul lewens verloor het. Die onafhanklikheidsoorloë en daarna die besetting deur Chili van 1881 tot 1883 het 'n uittog uit die stad veroorsaak.

Aan die begin van die 20ste eeu het die stad 140 000 inwoners gehad. Die infrastruktuur is matig verbeter en, soos in baie Latyns-Amerikaanse lande, het die stad 'n groot aantrekkingskrag op mense uit die platteland gehad. Hierdie nuwe inwoners het na die stad verhuis om hul lewens te verbeter. Die verstedeliking in Peru is versterk deur die onveilige situasie op die platteland, veral weens die gewelddadige optrede deur die Maoistiese guerilla-beweging Sendero Luminoso. Ondanks sy klein omvang, is die provinsie Lima aan die begin van die 21ste eeu steeds die grootste industriële en ekonomiese “groeipunt” van die Peruaanse ekonomie. 'n Groot deel van die land se BNP word hier geskep.

Aan die einde van die 20ste eeu het omgewingsbesoedeling 'n groot probleem in Lima geword. Om 'n alternatief vir die besige stadsverkeer te bied, is die konstruksie van 'n metro begin. Die Lima-metro het tans een lyn met 'n lengte van tien kilometre.  Daar word reeds gewerk aan 'n tweede metrolyn.  Die stad het baie nywerhede, vir die bykans 10 miljoen inwoners is daar geen beperkings ten opsigte van die ouderdom of die besoedelingsvlak van hul voertuie nie. Vanweë die openbare vervoer van busse, taxi's en passasiersmotors het die infrastruktuur agterweë gebly. Dit het gelei tot groot verkeersknope binne en buite die stad. Sedert 2006 is lenings voorsien om taxi's op natuurlike gas wat in die Amasone-bekken van Peru onttrek is, te omskep.

In 1988 is die historiese sentrum van Lima op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem. Op 29 Desember 2001 het 'n groot brand in hierdie historiese sentrum ontstaan. In 'n gebouekompleks met winkels en huise het 'n verkoopsman 'n vuurwerk in 'n vuurwerkwinkel aangesteek om dit aan 'n klant te demonstreer. As gevolg hiervan het die ander vuurwerke in die winkel aan die brand geslaan, waarna die brand na geboue in die buurt versprei het. Bykans 300 mense is dood en baie van die historiese geboue is beskadig; vanaf daardie oomblik was dit vir baie jare verbied om tydens Kersfees en Oujaarsaand vuurwerke af te sit. Sedert 2012 word dit weer toegelaat.

In Junie 2011 het die aftredende president Alan Garcia en die Brasiliaanse konstruksiemaatskappy Odebrecht 'n 37 meter hoë witsteen Christus-standbeeld opgerig op die Mooro Solar, die Sonheuwel suid van die baai waarop Lima geleë is. Die beeld kyk uit oor die Stille Oseaan en het die naam Christo Pacifico.

Susterstede 
  Bordeaux (Frankryk), sedert 1956
  Buenos Aires (Argentinië), sedert 1983
  Guadalajara (Meksiko)
  Beijing (China)

Eksterne skakels 

   Amptelike UNESCO bladsy

Kusstede
Nedersettings in Peru
Wêrelderfenisgebiede in Peru