Uxmal

Uxmal (Mayathan: Óoxmáal, [óˑʃmáˑl], Spaans: [ʊʃ.ˈmal]) verwys na die ruïnes van 'n voormalige groot en kultureel belangrike Majastad in Meksiko. Die naam Uxmal is moontlik afgelei van die Mayathanse word ox-mal wat "drie keer" beteken. Die ruïnes is in die effens golwende karstlandskap Puuc (Mayathan: pu'uk) op die Yucatán-skiereiland in die gelyknamige Meksikaanse deelstaat sowat 80 km suid vanaf Mérida geleë.

Uxmal word as een van die belangrikste argeologiese terreine van die Majabeskawing beskou, saam met Palenque, Chichén Itzá en Calakmul in Meksiko, Caracol en Xunantunich in Belize, en Tikal in Guatemala. Dit is in die Puuc-streek geleë en word as een van die mees representatiewe Majastede vir dié streek se argitektoniese styl beskou. Sy geboue is bekend vir hul grootte en versierings. Antieke paaie, sacbes genoem, verbind die geboue met mekaar en is ook na ander stede in die omgewing, soos Chichén Itzá in hedendaagse Meksiko, Caracol en Xunantunich in hedendaagse Belize, en Tikal in hedendaagse Guatemala gebou.

Die stad het sy goue eeu aan die einde van die Laat-Klassieke tydperk in die 9de en vroeë 10de eeu beleef, maar is reeds een of twee eeue later heeltemal verlaat. Die geboue word deur die "Piramide van die Towenaar" oorheers, wat soos die meeste ander geboue in Uxmal tydens die vestiging van die stad weer en weer herbou en uitgebrei is. Die sogenaamde "Goewerneur se Paleis" is die mees kragtige enkele gebou en is geleë op 'n hoë platform. Uxmal is een van die mees besoekte Majaruïnes en deur restourasie van geboue bied dit 'n goeie insig in die oorspronklike voorkoms van die stad.

Uxmal se geboue is kenmerkend vir die Puuc-stil, met gladde, lae mure wat op versierde friese oopmaak, gebaseer op voorstellings van tipiese Majahutte. Dit word voorgestel deur kolomme (wat die riete vir die mure van die hutte verteenwoordig) en sweefstokvormige (wat die rietdakke verteenwoordig). Verweefde slange en in baie gevalle tweekopige slange is vir maskers van die reëngod Chaac gebruik; sy groot neuse verteenwoordig die strale van die storms. Gevederde slange met oop toutjies word getoon toe hulle dieselfde mense verlaat. In sommige stede kan ook die invloed van die Nahua gesien word, wat aanhangers van die kultus van Quetzalcoatl en Tlaloc was. Hierdie is geïntegreer met die oorspronklike elemente van die Puuc-tradisie.

Die geboue trek voordeel uit die terrein om hoogte te kry en belangrike volumes te bekom, insluitende die Piramide van die Towenaar, met vyf vlakke, en die Goewerneurspaleis, wat 'n oppervlakte van meer as 1 200 m² (12 917 vt²) beslaan.

Die Voor-Spaanse stad van Uxmal is in 1996 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

Verdere leerstof

Eksterne skakels 

  
  

Maja
Argeologiese vindplekke in Meksiko
Geboue en strukture in Meksiko
Wêrelderfenisgebiede in Meksiko