Hartswater

Hartswater is 'n dorp geleë tussen Jan Kempdorp en Taung, in die Vaalharts-besproeiingskema van die Noord-Kaap provinsie van Suid-Afrika. Die townships Bonita Park en Pampierstad is naby die dorp. Die bevolking was 10 465 inwoners in 2011, vergeleke met 2 458 in 1979, waarvan 1 300 wit was.

Die Kalahari-agtige omgewing in en om die dorp is in 'n lusoord omskep, danksy die water van die Vaalrivier wat in reuse-betonkanale sowat 50 km ver hierheen herlei word. Deur die ywer van die eerste nedersetters is die sanderige, beboste bodem in 'n kort tydperk ná die dorp aangelê is, in ryk, vrugbare aarde omskep.

Ontstaan 
In 1933 begin die departement van besproeiing met die bou van 'n uitkeerdam in die Vaalrivier naby Warrenton en ook met die bou van kanale na die Hartsriviervallei (destyds "Hartzriviervallei"). Sowat duisend blankes het aan die werk deelgeneem, wat een van die regering se oplossings vir die Armblankevraagstuk was. Die eerste nedersetters het in 1938 op Vaalharts aangekom en binne 12 jaar is meer as duisend kleinhoewes daar beset. Terselfdertyd het nedersetters hulle op Hartswater begin vestig, sodat dit kort voor lank 'n selfstandige dorp geword het. In die omgewing het nedersetters elk 'n kleinhoewe van 30 morg (amper 26 hektaar) besproeibare grond gekry.

NG gemeente 

Die plaaslike gemeente van die NG Kerk is op 8 Mei 1946 met 750 lidmate van die gemeente Vaalharts op die gelyknamige besproeiingskema afgestig. Die eerste leraar, ds. J.S. Grove, is reeds op 4 Augustus daardie jaar bevestig en moes voorlopig in 'n nedersettershuis langs die Ebenhaezer-saal woon. Dit was die eerste kerklike gebou wat hier opgerig is sedert die moedergemeente op 17 Mei 1941 van Warrenton afgestig het.

Omdat honderde huisgesinne uit alle dele van die land hulle heenkome hier kom soek het, het die ou saal gou te klein geraak en in Desember 1950 wy die gemeente die Immanuel-saal met sitplek vir 325 mense in. Toe die gemeente sy vyfde verjaardag in 1951 vier, was hier reeds 1 200 lidmate. In dieselfde jaar kom die gemeente Noorderharts tot stand met Magogong as sentrum, waar die Immanuel-saal geleë was, sodat Hartwater se sentrum die Pokwani-stasie geword het. Die gedeelte van die gemeente op en om Tadcaster het in 1960 van Hartswater afgestig.

In 2009 was dit steeds 'n betreklik groot plattelandse gemeente met sowat 900 volwasse (belydende) lidmate en twee voltydse leraars. In die NGK Jaarboek van 2021 was die lidmaattal 879 belydend en 247 doop.

Sien ook 
 Lys van dorpe in Suid-Afrika

Eksterne skakel 
 Toeriste-inligting

Bron 
 Olivier, ds. P.L. (samesteller), Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

Verwysings 

Nedersettings in die Noord-Kaap