Zenon van Elea

Zenon van Elea (Grieks: Ζήνων ὁ Ἐλεάτης) (ca. 490 v.C. – ca. 430 v.C.) was 'n Voorsokratiese Griekse filosoof van suid-Italië en 'n lid van die Eleatiese skool wat deur Parmenides gestig is. Aristoteles het hom die uitvinder van die dialektiek genoem. Hy is besbekend om sy paradokse, wat deur Bertrand Russell beskryf is as "onmeetlik subtiel en diepsinnig".

Lewe 
Min is bo enige twyfel omtrent Zenon se lewe bekend. Alhoewel dit byna 'n eeu na Zenon se dood opgestel is, is die hoofbron vir biografiese inligting aangaande Zenon die dialoog van Plato genaamd die Parmenides. In die dialoog, beskryf Plato 'n besoek aan Athene deur Zenon en Parmenides, op 'n tyd toe Parmenides "omtrent 65" was, Zenon "bykans 40" was (Parmenides 127b) en Sokrates "’n baie jong man" was (Parmenides 127c). Deur Sokrates se ouderdom op sowat 20 jaar te skat, en deur Sokrates se geboortedatum as 469 v.C. te neem, kan 490 v.C. voorgestel word as 'n benaderde geboortejaar vir Zenon.

Plato meld dat Zenon "lank en aanvallig" was, en dat hy "in die dae van sy jeug … na bewering Parmenides se beminde was" (Parmenides 127b).

Ander, miskien minder betroubare detail van Zenon se lewe word deur Diogenes Laërtios verskaf in sy Lewens en Menings van Vooraanstaande Filosowe, waar dit gemeld word dat hy die seun van Teleutagoras was, maar die aangenome seun van Parmenides, wat "bedrewe was in beredenering van albei kante van enige vraagstuk, die universele kritikus," en dat hy gearresteer is en moontlik om die lewe gebring is deur die toedoen van 'n tiran van Elea.

Volgens Plutarchus, het Zenon gepoog om die tiran Demylos om die lewe te bring, en toe hy misluk, "sy eie tong deurgebyt, en dit in die tiran se gesig gespoeg."

Werke 
Alhoewel etlike antieke skrywers na Zenon se lektuur verwys, het geen van sy geskrifte intakt behoue gebly nie.

Plato sê dat Zenon se geskrifte "vir die eerste keer na Athene gebring is, by geleentheid van" die besoek van Zenon en Parmenides (Parmenides 127c). Zenon, soos deur Plato aangehaal, sê dat hierdie werk "bedoel is om die argumente van Parmenides te bestendig" (Parmenides 128c). Dit is in Zenon se jeug opgestel, van hom gesteel, en sonder sy toestemming gepubliseer (Parmenides 128e). In Plato word die "eerste stelling van die eerste argument" van Zenon se werk as volg deur Sokrates weergegee: "as bestaan veelvuldig is, moet dit sowel eenders as verskillend wees, en dit is onmoontlik, want nóg kan die eenderse verskil, óf die verskillende eenders wees" (Parmenides 127d,e).

Proklos meld in sy Kommentaar op Plato se Parmenides, dat Zenon "nie minder as veertig argumente wat teenstrydighede onthul" voortgebring het nie (p. 29). Tans is egter slegs nege bekend.

Zenon se argumente is moontlik die eerste voorbeelde van 'n bewysmetode bekend as reductio ad absurdum, wat letterlik beteken om tot die absurde te reduseer. Hierdie argumentvorm het gou bekend geword as die epicheirema (ἐπιχείρημα). In Boek VII van sy Topika, sê Aristoteles dat 'n epicheirema ’n dialektiese sillogisme (beredeneerde sluitrede) is. Dit is 'n aaneenlopende redenasiestuk wat deur 'n teenparty as waar voorgehou word. Die betwister se oogmerk is om die beredeneerde sluitrede tot 'n val te bring. Hierdie aftakelende redenasiemetode is dermate deur hom gehandhaaf dat  Seneca die jongere 'n paar eeue later sou opmerk, As ek toegee aan Parmenides bly daar niks oor as die Een nie; as ek toegee aan Zenon, bly selfs die Een nie oor nie.

Zenon se paradokse 

Zenon se paradokse het filosowe, wiskundiges, en fisici vir meer as twee millennia verwar, uitgedaag, beïnvloed, geïnspireer, gekoggel en vermaak. Die mees beroemde is die sogenaamde "argument teen beweging" wat deur Aristoteles in sy Fisika beskryf word.

Notas

Verwysings

Verdere leesstof 
 Early Greek Philosophy Jonathan Barnes. (Harmondsworth, 1987).
 Zeno and the Mathematicians G.E.L. Owen. Prosedures van die Aristotelian Society (1957-8).
 Paradoxes Mark Sainsbury. (Cambridge, 1988).
 Zeno's Paradoxes Wesley C. Salmon, red. (Indianapolis, 1970).
 Zeno of Elea Gregory Vlastos in The Encyclopedia of Philosophy (Paul Edwards, red.), (New York, 1967).
 De compositie van de wereld, Harry Mulisch. (Amsterdam, 1980).

Eksterne skakels 

 Zenon van Elea - MacTutor
 Plato se Parmenides.
 Aristoteles se Fisika.
 

Ou Griekse filosowe
Mense in die 5de eeu v.C.
Geboortes in 490 v.C.
Sterftes in 425 v.C.