Aralmeer

Die Aralmeer (Kasaks: Арал теңізі, Aral tenjizi; Oesbekies: Orol dengizi; Russies: Аральскοе море) was ’n meer tussen Kasakstan in die noorde en Oesbekistan in die suide. ’n Rowwe vertaling van die naam is "See van Eilande" – dit verwys na meer as 1 534 eilande wat vroeër daar voorgekom het; in Oud-Turks beteken aral "eiland" of "struik".

Dit was voorheen een van die grootste vier mere in die wêreld met ’n oppervlakte van 68 000 km². In die 1960's het dit geleidelik begin krimp omdat die riviere wat dit gevoed het, deur die Sowjetunie weggelei is vir besproeiingsprojekte. 

Teen 2007 het dit tot 10% van sy oorspronklike grootte gekrimp en in vier mere verdeel: die Noord-Aralmeer, die oostelike en westelike komme van die eens veel groter Suid-Aralmeer en een kleiner meer tussen die Noord- en Suid-Aralmeer. Teen 2009 het die suidoostelike meer verdwyn en die suidwestelike meer gekrimp tot ’n smal strook. 

Die meer is taamlik vlak, die grootste deel is dit nie dieper as tussen 10 en 20 m nie. Die kuste is oor die algemeen moerasagtig. Twee riviere vloei in hierdie meer, naamlik die Amoe Darja en Sir Darja. Albei riviere stort jaarliks miljoene ton slik in die meer. Die maksimum diepte van die Aralmeer is 42 m (2008).

Die krimping van die Aralmeer is "een van die planeet se ergste omgewingsrampe" genoem. Die streek se eens vooruitstrewende visbedryf is so te sê vernietig en dit het werkloosheid en ekonomiese teenspoed meegebring. 

Die streek is ook erg besoedel en dit het ernstige gesondheidsprobleme tot gevolg gehad. Dit het na berig word ook die klimaat beïnvloed: somers is warmer en droër en winters kouer en langer.

In ’n poging om die Aralmeer te red en weer van water te voorsien, het Kasakstan ’n damprojek in 2005 voltooi; in 2008 het die watervlak met 24 m gestyg vanaf sy laagste vlak in 2007. Die soutinhoud het ook gedaal en genoeg vis kom weer in die meer voor sodat vissery lewensvatbaar kan wees.

Die Aralmeer het talle eilandjies en skiereilande. In die winter is die noorsoostelike deel van die meer kliphard gevries. Steurvis en karpers word gevang en in die omgewing van die meer word natriumsulfaat gedelf. Die grootste kusdorp is Aralsk.

Fotogalery

Verwysings

Bronne 
 KENNIS, 1980, ISBN 0798108231, volume 1, bl. 79

Eksterne skakels 
  
 Post-Soviet Legacy: Aral Sea Pollution from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
 
 
 
 

  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Geografie van Kasakstan
Geografie van Oesbekistan
Mere in Asië