Therapsida

Therapsida, of die terapsides, is ’n groep sinapsides en sluit soogdiere en hul voorsate in. Baie van die kenmerke wat vandag beskou word as uniek aan soogdiere, was reeds by die vroeë terapsides aanwesig – ook die regop houding. Die vroegste fossiel wat as Therapsida geklassifiseer is, is Tetraceratops insignis uit die Vroeë Perm-periode.

Herkoms en diversiteit 

Terapsides het 275 miljoen jaar gelede ontwikkel uit die uitgestorwe orde Pelycosauria (meer spesifiek uit Sphenacodontia). Hulle het die pelikosouriërs in die Middel-Perm vervang as die oorheersende landdiere en is op hul beurt in die Trias deur die archosouromorfe vervang, hoewel een groep terapsides, Kannemeyeriiformes, nog in die Laat-Trias volop was. Die terapsides het Cynodontia ingesluit, die groep wat in die Laat Trias sowat 225 miljoen jaar gelede gelei het tot die soogdiere. Van die terapsides wat nie soogdiere was nie, het net Cynodontia en Dicynodontia die Trias-Jura-uitwissing oorleef. Die laaste groep van dié diere, Tritylodontidae, het in die Vroeë Kryt uitgesterf, sowat 100 miljoen jaar gelede.

Eienskappe 
Hoewel die vroeë terapsides se skedels baie soos dié van hul pelikosouriër-voorsate lyk, is daar verskille in die res van die lyf.

Pote en voete 
Hul pote is meer vertikaal onder die lyf geleë as die uitgespreide pote van reptiele en pelikosouriërs. Die voete was meer simmetries, met die eerste en laaste tone kort en die middelste tone langer. Dit is ’n aanduiding dat die as van die voet parallel met die dier se lyf was en nie na die kant uitgesprei nie. Dit sou aan hulle ’n meer soogdieragtige houding gegee het as die akkedisagtige houding van die pelikosouriërs.

Kake en tande 
Terapsides se openings by hul slape is groter as by pelikosouriërs. Die kake van sommige terapsides is ingewikkelder en sterker, en hul tande bestaan uit verskillende soorte: voortande om te byt, groot oogtande om te skeur en kiestande om te kou.

Taksonomie

Klassifikasie

 Klas Synapsida
 ORDE THERAPSIDA*
?Familie †Tetraceratopsidae
 Suborde †Biarmosuchia*
 Familie †Biarmosuchidae
 Familie †Eotitanosuchidae
 Eutherapsida
 Suborde †Dinocephalia
 Familie †Estemmenosuchidae
?Infraorde †Anteosauria
 Familie †Anteosauridae
 Familie †Brithopodidae
 Familie †Deuterosauridae
 Familie †Syodontidae
 ?Familie †Stenocybidae
 †Tapinocephalia
 Familie †Styracocephalidae
 Familie †Tapinocephalidae
 Familie †Titanosuchidae
 Neotherapsida
 Suborde †Anomodontia*
 Superfamilie †Venyukoviamorpha
 Familie †Otsheridae
 Familie †Venyukoviidae
 Infraorde †Dromasauria
 Familie †Galeopidae
 Infraorde †Dicynodonta
 Familie †Endothiodontidae
 Familie †Eodicynodontidae
 Familie †Kingoriidae
 (Geen rang) †Diictodontia
 Superfamilie †Emydopoidea
 Familie †Cistecephalidae
 Familie †Emydopidae
 Superfamilie †Robertoidea
 Familie †Diictodontidae
 Familie †Robertiidae
 (Geen rang) †Pristerodontia
 Familie †Aulacocephalodontidae
 Familie †Dicynodontidae
 Familie †Kannemeyeriidae
 Familie †Lystrosauridae
 Familie †Oudenodontidae
 Familie †Pristerodontidae
 Familie †Shanisiodontidae
 Familie †Stahleckeriidae
 Theriodontia*
 Suborde †Gorgonopsia
 Familie †Gorgonopsidae
 Eutheriodontia
 Suborde †Therocephalia
 Familie †Lycosuchidae
 (Geen rang) †Scylacosauria
 Familie †Scylacosauridae
 Infraorde †Eutherocephalia
 Familie †Hofmeyriidae
 Familie †Moschorhinidae
 Familie †Whaitsiidae
 Superfamilie Baurioidea
 Familie †Bauriidae
 Familie †Ericiolacteridae
 Familie †Ictidosuchidae
 Familie †Ictidosuchopsidae
 Familie †Lycideopsidae
 Suborde Cynodontia*
 Familie †Dviniidae
 Familie †Procynosuchidae
 (Geen rang) Epicynodontia
 Familie †Galesauridae
 Familie †Thrinaxodontidae
 Infraorde Eucynodontia
 (Geen rang) †Cynognathia
 Familie †Cynognathidae
 Familie †Diademodontidae
 Familie †Traversodontidae
 Familie †Trirachodontidae
 Familie †Tritylodontidae
 (Geen rang) Probainognathia
 Familie †Chinquodontidae
 Familie †Probainognathidae
 (Geen rang) †Ictidosauria
 Familie †Tritheledontidae
 (Geen rang) Mammaliaformes
 Klas Mammalia

Filogenie

Verwysings

Bronnelys 
 Benton, M.J. (2004). Vertebrate Palaeontology, 3de uitg, Blackwell Science.
 Carroll, R.L. (1988). Vertebrate Paleontology & Evolution. W.H. Freeman & Company, New York.
 Kemp, T.S. (2005). The origin and evolution of mammals. Oxford University Press.
 Romer, A.S. (1966). Vertebrate Paleontology. University of Chicago Press, 1933; 3de uitg.

Eksterne skakels 
 Therapsida: Mammals and extinct relatives , "Tree of Life"
 Therapsida: ’n oorsig , "Palaeos"

Tetrapoda
Uitgestorwe spesies