Twaalf heilige heuwels van Imerina

Die twaalf heilige heuwels van Imerina is heuwels van historiese belang vir die Merina-volk van Madagaskar. Hulle is versprei dwarsoor Imerina, die sentrale deel van die plato van Madagaskar. Die heuwels was dikwels antieke hoofstede, die geboorteplek van belangrike openbare figure of die plek waar geëerde politieke en spirituele leiers begrawe is. Die eerste stel heilige heuwels is in die vroeë 17de eeu deur koning Andrianjaka aangewys. Die heiligheid van die heuwels is herbevestig deur koning Andrianampoinimerina van die laat 18de eeu wat ’n paar van die ou terreine met nuwes vervang het. Deur die geskiedenis is meer as 12 heilige heuwels dus aangewys, maar die idee van 12 heilige heuwels het voortbestaan vanweë die belangrikheid van die getal 12 in Malgassiese kosmologie. 

Vandag is daar min konkrete bewyse dat die historiese belangrikheid van die heuwels steeds van toepassing is, maar die belangrike argeologiese en kulturele erfenis van die terreine geld steeds. Die historiese belangrikheid van die terreine word die beste verteenwoordig deur die Rova van Antananarivo by Analamanga, die antieke gefortifiseerde stad by Alasora, die huise en grafte van die andriana (adellikes) by Antsahadinta en die antieke versterkings en paleise by Ambohimanga. Laasgenoemde is sedert 2001 ’n Unesco-wêrelderfenisterrein.

Geskiedenis 
Volgens oorlewering het koning Andrianjaka (1610-1630) 12 heuwels in Imerina heilig verklaar vanweë hul historiese, politieke en spirituele belangrikheid vir die Merina-volk. Koning Andrianampoinimerina (1787-1810) het dieselfde gedoen – hy het verskeie van Andrianjaka se terreine ingesluit. Die meeste van die heuwels was die ligging van mededingende koninkryke se hoofstede wat Andrianampoinimerina verower en onder sy bewind verenig het; ander was die magsetels van historiese monarge van die Koninkryk Imerina.

Belangrikste terreine 
Twaalf is die heilige getal in Merina-kosmologie en daar word algemeen gesê Andrianampoinimerina het 12 vroue gehad het en elk op ’n heuwel in sy koninkryk laat woon. Eintlik het hy meer as 12 vroue gehad en daar is meer as 12 heuwels om Antananarivo wat heilig was. Die presiese 12 heuwels wat Andrianampoinimerina as heilig aangewys het, bly dus seffens betwis, maar uiteenlopende bronne noem die volgende terreine:

Alasora 

Alasora, 1 348 m, breedtegraad 18°57'46.08"S, lengtegraad 47° 34'09.74"O, 15 km noordoos van Antananarivo: Alasora is een van die oudste dorpe in Imerina. Prins Ramasimparihy het dit vermoedelik in 1490 gestig. Koningin Rangita (1500-1520), wat van Imerimanjaka af regeer het, en haar broer Andrianamponga het aan die terrein sy huidige naam gegee. Tydens die bewind van Rangita se dogter, koningin Rafohy (1520-1540), is die streek se hoofstad verskuif van Imerimanjaka na Alasora. Van die oorblyfsels op die terrein is van strukture wat later deur haar seun koning Andriamanelo (1540-1575) aangebring is, insluitende die hadivory en hadifetsy (verdedigingslote om die dorp) en die vavahady, ’n dorpspoort. Hierdie model is later vir ander dorpe in Imerina gebruik. Andriamanelo is hier begrawe.

Ambohidrabiby 
Ambohidrabiby (of Ambohitrabiby), 20 km noord van Antananarivo: die terrein van die hoofstad van koning Ralambo (1575-1610). Hy is hier begrawe, saam met sy Vazimba-oupa (of skoonpa) Rabiby, ’n bekende astroloog na wie die heuwel genoem is.

Ambohidratrimo 
Ambohidratrimo, 1 352 m, breedtegraad 18°49'25.52"S, lengtegraad 47°26'48.70"O, 17 km noord van Antananarivo: genoem na koning Ratrimo, wat volgens oorlewering in die middel 12de eeu die eerste koning was wat oor die gebied regeer het. Ná ’n paar mislukte pogings om die heuwel te verower het Andrianampoinimerina eindelik die gebied oorgeneem deur te trou met sy eerste vrou, Rambolamasoandro, prinses van Ambohidratrimo. Sy was die ma van sy seun en opvolger, Radama I.

Ambohimanga 

Ambohimanga ("Blou Heuwel"), 1 456 m, breedtegraad 18°45'66.18"S, lengtegraad 47°33'69.30"O, 21 km noord van Antananarivo: terrein van Imerina se hoofstad onder Andrianampoinimerina. Ambohimanga is in 2001 aangewys as ’n Unesco-wêrelderfenisterrein.

Analamanga 

Analamanga ("Blou Woud"), breedtegraad 18°55'24.86"S, lengtegraad 47°31'56.06"O (Antananarivo): terrein van die Rova van Antananarivo. Analamanga is die hoogste heuwel in die hoofstad en die een waarop koning Andrianjaka die oorspronklike dorp gebou het.

Antsahadinta 
Antsahadinta ("Vallei van die Bloedsuiers"), 1 390 m, breedtegraad 19°00'72.18"S, lengtegraad 47°27'45.00"O: magsetel van Wes-Imerina en ’n terrein met verskeie goed bewaarde aristokratiese houthuise, een van die eerste 12 openbare skole wat die sendeling James Cameron laat bou het en verskeie koninklike graftombes wat oor 700 jaar terugdateer. Net Ambohimanga  se kulturele en argeologiese erfenis is groter as dié van Antsahadinta.

Ikaloy 
Ikaloy, 1 435 m, breedtegraad 18°35'43.72"S, lengtegraad 47°38'99.76"O: geboorteplek van koning Andrianampoinimerina. Van die oorblyfsels van die historiese dorp is ’n tradisionele vavahady-steen en die oorspronklike dorpspoort, verskeie ongemerkte antieke steengrafte en ’n goed bewaarde, oorspronklike adellike houthuis.

Ilafy 
Ilafy, breedtegraad 18°51'16.63"S, lengtegraad 47°33'54.43"O, 10 km van Antananarivo: terrein van die hoofstad van die koninkryk Andrianjafy (1770-1787), sowel as ’n eenvoudige adellike houtvakansiepaleis wat deur Radama II (1861-1863) laat bou is. Dit is ook die terrein van die eerste wapenvervaardiger op Madagaskar wat in 1833 deur Jean Laborde gevestig is. Die oorspronklike graf van Radama II is hier geleë, maar sy oorskot is later geskuif.

Imerimanjaka 

Imerimanjaka: terrein van die graftombes van twee Vazimba-koninginne: Rangita, wat van hier af regeer het; en Rafohy, ma van Andriamanelo, die eerste koning van Imerina.

Imerimandroso 
Imerimandroso, breedtegraad 17°25'47.02"S, lengtegraad 48°35'32.58"O: Imerimandroso was ’n belangrike dorp vir die Vazimba-volk.

Namehana 
Namehana, breedtegraad 18°50'03.00"S, lengtegraad 47°32'55.79"O: Terrein van ’n groot slag in die Frans-Hova-oorlog tussen die Merina en Franse magte in 1895.

Ander heuwels 
Verskeie ander heuwels word ook soms genoem as een van die 12 heilige heuwels. Van hulle is:

 Ambohijoky (12 km suid van Antananarivo)
 Antongona
 Androhibe
 Ampandrana
 Ambohimalaza
 Hiarandriana
 Ambatomanohina
 Ambohidrapeto
 Fenoarivo
 Iharanandriana
 Ambohidrontsy (Ambohihontsy, Ambohimanambola)
 Ambohitrondrana
 Amboatany:
 Ambohiniazy:
 Ambohijafy
 Ambohimandranjaka

Verwysings

Eksterne skakels 
  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Geskiedenis van Madagaskar
Geografie van Madagaskar