Universiteit Stellenbosch

Die Universiteit Stellenbosch (US) is 'n Suid-Afrikaanse universiteit, geleë in die Wes-Kaapse Boland.

Die instelling is in 1865 gestig as Openbare Skool, maar word in 1866 herdoop as die Stellenbossche Gymnasium. In 1874 kom die sogenaamde Arts Department van die Stellenbosch Gymnasium tot stand met 'n leerlingtal van 120, en word amptelik as Kollege verklaar in 1881.

Danksy 'n ruim skenking deur mnr Jan Marais van Coetzenburg, wat in sy testament £100 000 vir hoër onderwys op Stellenbosch nagelaat het, kon die inrigting onafhanklike status as universiteitsinrigting verkry. Die Universiteitswet is in 1916 deur die Unie-parlement aangeneem. Op 2 April 1918 het hierdie wet in werking getree en is die Victoria Kollege deur die Universiteit van Stellenbosch vervang. Die totale getal ingeskrewe studente aan die Kollege in die jaar voor sy verhoging tot Universiteit, het 503 beloop. In dieselfde jaar het die doserende personeel uit 40 lede bestaan, van wie 22 professore en 18 lektore was. 

Namate nuwe behoeftes in verband met die opleiding van studente ontstaan het, is daar aan die Universiteit van Stellenbosch nuwe fakulteite en afdelings gestig; vandag beskik die universiteit oor tien fakulteite. Duisende mense het al op Stellenbosch gestudeer en uitgegaan om 'n waardevolle bydrae in die praktyk te lewer. Op talle terreine van die samelewing speel oudstudente van Stellenbosch 'n belangrike rol. Sonder hulle sou Suid-Afrika vandag baie armer gewees het. Vandag word die Universiteit gereken onder die voorste universiteite in die suidelike halfrond en blink dit uit op die terrein van die onderrig, navorsing en gemeenskapsdiens.

Wapens 
Die Victoria College het Stellenbosch se destydse munisipale wapen gebruik, met die bykomende wapenspreuk "Pectora roborant culturis recti".  Op die vooraand van universiteitswording in 1918 is 'n nuwe wapen in gebruik geneem.  Dit is in 1939 by die Departement van Binnelandse Sake geregistreer.   Die wapen kan soos volg geblasoneer word : Gevierendeel, I en IV in goud drie rooi torings;  II in blou die kop van Minerva in silwer;  III in blou drie gestingelde en geblaarde silwer akkers;  op 'n swart binneskild 'n ope boek van silwer.  Die helmteken is 'n hand wat 'n brandende fakkel vashou.  Die bestaande wapenspreuk is behou.

Bekende oudstudente 
US-studente staan bekend as Maties.

 Edwin Cameron
 Danie Craven
 Riaan Cruywagen
 Casper de Vries
 Johan Degenaar
 Cromwell Everson
 J.B.M. Hertzog
 Elsa Joubert
 Marina Joubert
 Uys Krige
 C.J. Langenhoven
 D.F. Malan
 Beyers Naudé
 Johann Rupert
 Frederik van Zyl Slabbert
 Jan Smuts
 Sampie Terreblanche
 Andries Treurnicht
 Deon van der Walt
 Ernst van Heerden
 Dr. Hendrik Verwoerd
 John Vorster
 Heinz Winckler

Fakulteite 
 Agriwetenskappe
 Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe
 Fakulteit Gesondheidswetenskappe
 Fakulteit Ingenieurswese
 Krygskunde
 Lettere en Sosiale Wetenskappe
 Natuurwetenskappe
 Opvoedkunde
 Regsgeleerdheid
 Teologie

Koshuise 
Manskoshuise

 Dagbreek
 Eendrag
 Helderberg
 Helshoogte
 Huis Marais
 Huis Visser
 Majuba 
 Simonsberg
 Wilgenhof 

Wilgenhof is die oudste universiteitskoshuis in Afrika en is in 1913 geopen

Dameskoshuise

 Erica
 Harmonie
 Heemstede
 Huis Ten Bosch
 Huis Francie van Zijl
 Irene
 Lydia
 Minerva
 Monica
 Nemesia
 Nerina
 Serruria
 Sonop 

Gemengde Koshuise

 Academia
 Concordia
 Goldfields
 Hippokrates
 Kerkenberg
 Metanoia
 Meerhoff

Mans PSO's
 Pieke
 Libertas
 Oude Molen
 Vesta

Dames PSO's
 Aristea
 Equité
 Silene
 Venustia

Gemengde PSO's
 Aurora
 Osler
 Olympus

Studentegemeenskappe (klusters)
Koshuise en Privaat Studente Organisasies (PSO’s) word in klusters gegroepeer om studentegemeenskappe te vorm. Vir elke kluster word ’n fasiliteit opgerig wat as ’n naaf (hub) bekend staan. Twee klusterfasiliteite is reeds opgerig, naamlik amaMaties en Wimbledon. Hier kan dagstudente, net soos koshuisstudente, etes koop, aan mentorgroepe deelneem en tyd tussen klasse by ’n goed toegeruste plek met internettoegang deurbring. 

Klusters op die Stellenbosch-kampus

 amaMaties
 Rubix 
 Validus
 VicMeyr
 Victoria
 Wimbledon

Kluster op die Tygerberg-kampus

 Tygerberg

Hoofde

Omstredenheid

Afrikaans as voertaal 
In 2015 het 'n bestuurspan onder leiding van Wim de Villiers beslis dat "alle onderrig aan die Universiteit Stellenbosch in Engels gefassiliteer sal word" en dat "aansienlike akademiese ondersteuning volgens studente se behoeftes in ander Suid-Afrikaanse tale beskikbaar gestel sal word". In 2017 word die Universiteit se Taalbeleid, wat in 2016 hersien is, toegepas. Die hersiene beleid stel Engels as onderrigtaal op dieselfde vlak as Afrikaans en het hewige polemiek ontlok. Die US bied steeds onderrig in Afrikaans aan. Die Grondwetlike Hof se beslissing in Gelyke Kanse en Andere v Voorsitter van die Senaat van die Universiteit van Stellenbosch en Andere (gelewer op 10 Oktober 2019) het egter Afrikaans se toekoms as voer- en kultuurtaal aan dié staatsinstelling die nekslag toegedien.

Persgesig-insident 
Twee damesstudente het hulself in 2016 gegrimeer om soos ruimtewesens te lyk. Die US-bestuur het op grond van foto’s geoordeel dat hulle hulle gesigte swart gesmeer het. Die twee dames is daarna uit 'n US-koshuis geskors. Die gebeure staan as die persgesig-insident of swartgesig-herrie bekend, waar dit skynbaar onverskoonbaar vir wit mense is om hulle soos swart mense te vermom.

'n Soortgelyke foto het in 2014 opslae gemaak toe twee US-studente hul gesigte swart gesmeer het om soos die tennis-susters Venus en Serena Williams te lyk. Die universiteit het destyds besluit om nie dissiplinêr op te tree nie, maar eerder die voorval vir “versoening” aan te wend.

Sien ook 
 Lys van universiteite in Suid-Afrika

Verwysings

Bronne

Eksterne skakels 

 Amptelike webwerf van die Universiteit van Stellenbosch
 Amptelike geskiedenis op die Universiteit se webwerf