Messier 81

Messier 81 of M81 (ook bekend as onder meer NGC 3031) is ’n spiraalsterrestelsel sowat 11,8 miljoen ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Groot Beer. Dit is in 1774 deur Johann Elert Bode ontdek en daarom word dit soms Bode se Sterrestelsel genoem. Charles Messier en Pierre Méchain het dit in 1779 herontdek en Messier het dit daarna in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

Vanweë sy nabyheid aan die Aarde, grootte en aktiewe kern met ’n supermassiewe swartkolk van 70 miljoen sonmassas is M81 al intensief deur professionele sterrekundiges bestudeer. Vanweë sy helderheid is dit ook baie gewild onder amateur-sterrekykers.

Stof-emissie 
Die grootste deel van die stelsel se infrarooistrale kom van interstellêre stof. Die stof word hoofsaaklik in die spiraalarms aangetref en word verbind met gebiede van stervorming. Die algemene verduideliking is dat die warm blousterre met ’n kort leeftyd wat in die stelsel se stervormende gebiede aangetref word, die stof verhit en so die uitstraling van infrarooistrale vanaf dié gebiede verhoog.

Supernova 
Net een supernova is al in M81 gesien. SN 1993J is op 28 Maart 1993 deur F. Garcia in Spanje ontdek. Dit was toe die tweede helderste supernova wat nog in die 20ste eeu waargeneem is.

Die spektraal-eienskappe van die supernova het mettertyd verander. Aanvanklik het dit soos ’n tipe II gelyk (’n supernova wat gevorm word wanneer ’n ster ontplof) met sterk waterstof-spektraallyn-emissies, maar die waterstoflyne het later verdof en sterk helium-spektraallyne het verskyn, wat dit meer soos ’n tipe Ib laat lyk het. Die variasies in SN 1993J se helderheid het ook nie ooreengestem met dié van ander tipe II-supernovas nie, maar met tipe 1b. Die supernova is toe geklassifiseer as tipe IIb, ’n oorgangsklas tussen II en Ib.

M81-groep 

Messier 81 is een van die grootste sterrestelsels in die M81-groep, ’n groep van 34 sterrestelsels in die Groot Beer. Op sowat 11,8 ligjare van die Aarde af, is dié groep en die Lokale Groep, met onder meer die Melkweg, bure in die Virgo-superswerm.

Swaartekrag-interaksies tussen M81, M82 en NGC 3077 het waterstofgas van al drie sterrestelsels weggestroop en dit het gasagtige strukture in die groep gevorm. Dit het ook veroorsaak dat interstellêre gas in die binnestreke van M82 en NGC 3077 beland het, wat tot kragtige stervorming daar gely het.

Verwysings

Eksterne skakels 
 StarDate: M81 
 SEDS: Messier 81
 Spizer: Messier 81 
 NightSkyInfo.com
 ESA/Hubble-foto's
 Bode se Sterrestelsel

  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

80081
Spiraalsterrestelsels
NGC-voorwerpe
Groot Beer