Friulaans

Die gebied waar Friulaans of Frioelies (Furlan) gepraat word, Frioelië, lê in die uiterste Noord-Ooste van Italië, maar omvat ook dele van Istrië en Dalmasië in Kroasië, afhangend van hoe ruim die definisie van Friulaans geïnterpreteer word. In Italië word Friulaans in skole in die provinsies Udine en Pordenone aangebied.

Friulaans is 'n Latynse dialek en 'n Retoromaanse variëteit. Die taal word ook Oos-Ladinies genoem aangesien dit dieselfde wortels as Ladinies het. Dit het egter deur die eeue op ander maniere ontwikkel onder die invloed van naburige kulture (Duits, Italiaans, Venesies, Sloweens. Die invloed van Duits is baie minder as op die tale wat in Switserland gepraat word. Die taal word lewend gehou deur die ongeveer 750 000 inwoners van die streek, deur 'n aktiewe filologiese genootskap en deur die honderdduisende Friulane wat oor die hele wêreld, met swaartepunt in die Verenigde State, Argentinië en Venezuela, geïmmigreer het. Oënskynlik is daar ook sprekers in Suid-Afrika (Friulaans: Sudafriche).

Fruili heet in Friulaans Friûl; Friulaans heet Furlân, die Friulane heet Furlâns.

Heelwat letterkunde bestaan in Friulaans, veral streekromans en streekgedigte. Die bekende filmregisseur en digter Paolo Pasolini skryf (ook) in Friulaans. Dit is besonders dat baie literêr hoogstaande tekste nog steeds  in Friulaans geskryf word. Die taal bly ook nie agter wat betref kontemporere kultuur nie soos gedemonstreer deur die 
Italiaanse Rap groep DLH Posse wat ook in Friulaans musiek maak.

Voorbeelde 
Hallo, my naam is Jaco!
Mandi, jo o mi clami Jacum!
Dit is vandag baie warm!
Vuê al è propite cjalt!
Ek moet nou gaan, totsien
O scugni propite lâ cumò, ariviodisi
Ek kan nie vanaand saam met jou uitgaan nie, ek moet studeer
No pues vignî fûr usgnot, o ai di studiâ

Eksterne skakels 

 www.sangiorgioinsieme.it/librionline.html
 Internettydskrif in Friulaans 
 Internettydskrif en hulpbronne
 Friuliaanse Wetenskap-vaktydskrif – 'n Vereniging wat hom beywer vir die gebruik van Friuliaans in die wetenskapswêreld
 Fogolâr furlan van Toronto
 Italiaanse Rap groep DLH Posse se amptelike webwerf 

Romaanse tale
Tale van Italië