Osaka

Osaka (Hepburn: Ōsaka, Japannees: 大阪, Ōsaka, [oːsaka], , letterlik: "groot heuwel" of "groot helling"), is die derde grootste stad in Japan met 'n bevolking van 2,7 miljoen. Die stad is geleë op Honsjoe-eiland, by die mond van die Jodorivier aan Osakabaai. Dit is een van Japan se hoofhandelsentrums en -hawens. 

In die Nippon-shiki- en Kunrei-Romeinse stelsels is die stad se naam Ôsaka en in JSL Oosaka. Alternatiewe Hepburn-metodes verwys ook na die twee laasgenoemde alternatiewe spelvorms. Dit was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 wat Japan en Suid-Korea saam aangebied het.

Agtergrond 

Osaka is 'n aangewese stad in die Kansai-streek van Honsjoe in Japan. Dit is die hoofstad van en mees bevolkte stad in die Osaka-prefektuur, en die derde mees bevolkte stad in Japan, na Tokio en Jokohama. Met 'n bevolking van 2,7 miljoen in die 2020-sensus, is dit ook die grootste komponent van die Keihanshin Metropolitaanse Gebied, wat die tweede grootste metropolitaanse gebied in Japan is en die tiende grootste stedelike gebied in die wêreld, met meer as 19 miljoen inwoners.

Osaka is tradisioneel beskou as Japan se ekonomiese middelpunt. Teen die Kofun-tydperk (300–538) het dit ontwikkel tot 'n belangrike streekhawe, en in die 7de en 8ste eeue het dit kortstondig as die keiserlike hoofstad gedien. Osaka het gedurende die Edo-tydperk (1603–1867) bly floreer en het bekend geword as 'n sentrum van die Japannese kultuur. Na die Meiji-herstel het Osaka grootliks uitgebrei en vinnige industrialisasie ondergaan. In 1889 is Osaka amptelik as 'n munisipaliteit gestig. Die konstruksie-oplewing het bevolkingsgroei deur die volgende dekades versnel, en teen die 1900's was Osaka die industriële spilpunt in die Meiji en Taishōperiodes. Osaka het bekende bydraes tot herontwikkeling, stedelike beplanning en soneringstandaarde gelewer in die naoorlogse tydperk, die stad het vinnig ontwikkel as een van die belangrikste finansiële sentrums in die Keihanshin Metropolitaanse Gebied.

Osaka is 'n belangrike finansiële sentrum van Japan, en dit word erken as een van die mees multikulturele en kosmopolitiese stede in Japan. Die stad is die tuiste van die Osaka-aandelebeurs sowel as die hoofkwartiere van multinasionale elektroniese korporasies soos Panasonic en Sharp. Osaka is 'n internasionale sentrum van navorsing en ontwikkeling en word verteenwoordig deur verskeie groot universiteite, veral Osaka Universiteit, Osaka Metropolitaanse Universiteit en Kansai Universiteit. Bekende landmerke in die stad sluit in Osaka Castle, Osaka Aquarium Kaiyukan, Dōtonbori, Tsūtenkaku in Shinsekai, Tennōji Park, Abeno Harukas, Sumiyoshi Taisha Grand Shrine, en Shitennō-ji, een van die oudste Boeddhistiese tempels in Japan.

Meiji tot Heisei-tydperk 

Met die enorme veranderinge wat die land gekenmerk het ná die Meiji-herstel (1868), en die verskuiwing van die hoofstad van Kioto na Tokio, het Osaka 'n tydperk van agteruitgang betree. Van die hoofstad van die ekonomie en finansies te wees, het dit 'n oorwegend industriële sentrum geword. Die moderne munisipaliteit is gestig in 1889 deur regeringsverordening, met 'n aanvanklike oppervlakte van 15 vk kilometer, wat vandag se Chuo en Nishi wyke oorvleul. Later het die stad deur drie groot uitbreidings gegaan om sy huidige grootte van 223 vk kilometer te bereik. Osaka was die industriële sentrum wat die duidelikste omskryf is in die ontwikkeling van kapitalisme in Japan. Dit het bekend geword as die "Manchester en Melbourne van die Ooste". In 1925 was dit een van die grootste en mees bevolkte stede in Japan en in die wêreld.

Die vinnige industrialisasie het baie Asiatiese immigrante (Indiërs, Chinese en Koreane) gelok, wat 'n aparte lewe vir hulself opgerig het. Die politieke stelsel was pluralisties, met 'n sterk klem op die bevordering van industrialisasie en modernisering. Geletterdheid was hoog en die onderwysstelsel het vinnig uitgebrei, wat 'n middelklas opgelewer het met 'n smaak vir letterkunde en 'n gewilligheid om die kunste te ondersteun. Van 1927 het General Motors 'n fabriek genaamd Osaka Assembly bedryf tot 1941, wat Chevrolet, Cadillac, Pontiac, Oldsmobile en Buick voertuie vervaardig het, bedryf en beman deur Japannese werkers en bestuurders. In die nabygeleë stad Ikeda in die Osaka-prefektuur is die hoofkwartier van Daihatsu, een van Japan se oudste motorvervaardigers.

Soos sy Europese en Amerikaanse eweknieë, het Osaka krotbuurte, werkloosheid en armoede opgelewer. In Japan was dit hier waar munisipale regering die eerste keer 'n omvattende stelsel van armoedeverligting ingestel het, wat gedeeltelik na Britse modelle gekopieer is. Osaka-beleidmakers het die belangrikheid van gesinsvorming en wedersydse bystand beklemtoon as die beste manier om armoede te bekamp. Dit het die koste van welsynsprogramme tot die minimum beperk. 

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Osaka in 1945 onder lugaanvalle deur die Amerikaanse weermag se lugmagte gekom as deel van die lugaanvalle op Japan. Op 13 Maart 1945 het 'n totaal van 329 Boeing B-29 swaar bomwerpers aan 'n klopjag op Osaka deelgeneem. Volgens 'n Amerikaanse krygsgevangene wat in die stad aangehou is, het die lugaanval byna die hele nag geduur en 65 vk km van die stad vernietig. Die VSA het die stad weer twee keer in Junie 1945 gebombardeer en weer op 14 Augustus, 'n dag voor Japan se oorgawe. 

In die dekades ná die Tweede Wêreldoorlog het die heropbouplan en die vlytigheid van sy inwoners vir Osaka selfs groter welvaart verseker as wat dit voor die oorlog beleef het. Osaka se bevolking het in die 1960's weer tot meer as drie miljoen toegeneem toe grootskaalse prefekturale voorstedelikheid begin het en teen die 1990's tot twee miljoen verdubbel het. Die fabrieke is herbou en handel het herleef, die stad het vinnig ontwikkel, en het 'n belangrike multikulturele en finansiële sentrum geword in die naoorlogse tydperk tussen die 1950's en die 1980's, om bekend te staan as die "Chicago en Toronto van die Ooste". 

Osaka-prefektuur is gekies as die plek vir die gesogte Expo '70, die eerste wêreldskou wat ooit in 'n Asiatiese land gehou is. Sedertdien is talle internasionale geleenthede in Osaka gehou, insluitend die 1995 APEC-beraad.

Die munisipaliteit, wat toe dit in 1889 gestig is 'n gebied van net 15 vk km beset het, insluitend die distrikte Chūō en Nishi, het na drie opeenvolgende uitbreidings 'n oppervlakte van 222 vk km bereik. Osaka was een van die eerste stede in Japan wat in 1956 aangewese stadstatus gekry het.

21ste eeu tot hede 

Die plan om Osaka en sy provinsie in 'n metropool soos Tokio te herorganiseer, het in sommige munisipaliteite hewige teenkanting ondervind, veral die hoogbevolkte Sakai. Die plan het toe teruggeval op 'n projek wat die opdeling van die 24 wyke van Osaka ingesluit het, en sodoende die stad in vyf nuwe spesiale distrikte verdeel met 'n status soortgelyk aan dié van die 23 spesiale wyke van Tokio. Dit is bekendgestel deur die voormalige burgemeester Tōru Hashimoto, leier van die hervormingsparty Osaka Restoration Association, wat hy gestig het. Die referendum van 17 Mei 2015 in Osaka het gevra vir die goedkeuring van hierdie projek  en het die noue oorwinning van nee gesien. Hashimoto het gevolglik sy onttrekking aan die politiek aangekondig. ’n Tweede referendum vir ’n samesmelting in vier semi-outonome wyke is met 692 996 (50,6%) afgestem.

Volgens die Forbes-lys van die wêreld se duurste plekke om te woon in 2009, was Osaka die tweede duurste in die wêreld ná Tokio. Teen 2020 het dit gedaal tot die vyfde plek op die ranglys van duurste stede.

Op 7 Maart 2014 is die 300 meter hoë Abeno Harukas geopen, wat die hoogste wolkekrabber in Japan is.

Bekende boorlinge 
 Tadao Ando, argitek (* 1941).

Verwysings

Eksterne skakels 

  
  Amptelike webwerf

Nedersettings in Japan