Irtisj

Die Irtisj (Mongools: Эрчис мөрөн, Erchis mörön, "erchleh", "kronkel"; Russies: Иртыш; Kasaks: Ертіс, Ertis, ه‌رتىس‎; Chinees: 额尔齐斯河, pinyin: É'ěrqísī hé, Xiao'erjing: عَعَرٿِسِ حْ; Oeigoers: إيرتيش, Әртиш, Ertish; Tartaars: Cyrillies Иртеш, Latyns İrteş, Arabies ﻴﺋرتئش, Siberiese Tartaars: Эйәртеш, Eya’rtes’) is 'n rivier wat sy bron op die Mongools-Chinese grens het en deur Xinjiang, Kasakstan en Rusland na die Ob-rivier stroom.

Dit is die grootste linkersyrivier van die Ob. Met 'n lengte van 4 248 km is die Irtisj langer as die Ob self. Van die Irtisj se bron tot die Ob se monding is 5410 km, wat die langste rivier van Rusland en die tweede langste rivier van Asië is.

Geografie 

Die Irtisj is die langste syrivier van die wêreld. Sy bron lê op die grens van Mongolië en die Volksrepubliek China op die oostelike helling van die Mongoolse Altai-gebergte.

Die rivier bereik Kasakstan en word Эрцисыхэ, "Swart Irtisj", genoem. In Kasakstan is die enigste brug oor die Swart Irtisj in die rajon van Boran.

Die Swart Irtisj mond vloei in die Zajsan-meer en vorm daar 'n groot delta. Talle ander riviere mond vanuit die Roedniese Altaj en die kranse van Tarbaghataj en Saoer hierin uit. Versterk deur hierdie waters vloei die Irtisj in die noordweste na die Boegtarminski-dam en die stad Serebrjansk. Verder vloei dit na die Sjoeljbinski-dam en die stad Semej.

Effens hoër as Pavlodar en ontvang die Irtisj-Karaganda-kanaal wat na die weste vloei water van die Irtisj. In die gebied van Chanto-Mansië bereik die Irtisj die Ob.

Hidrologie 
Die rivier word verskillend gevoed: sy bolope ontvang water van sneeu en ys; minder van reën, die benedeloop kry dit van sneeu, reën en van grondwater. Die vloed begin in sy bolope in April en bereik sy hoogtepunt van April-Junie en neem af tot Oktober. Die vloei is gereguleer. Die gemiddelde afloop In Oest-Kamenogorsk is 628 m³/s, in Semej meer as 960 m³/s, in Omsk  917 m³/s, in Tobolsk 2150 m³/s by die monding meer as 3000 m³/s. Die jaarlikse vloei is ongeveer 95 kubieke kilometer.

Verwysings

Eksterne skakels 

  

Riviere in die Volksrepubliek van China
Riviere in Kasakstan
Riviere in Rusland
Siberië
Xinjiang