Gliese-katalogus

Die Gliese-katalogus van nabygeleë sterre is ’n katalogus van sterre wat binne 25 parsek (81,54 ligjare) van die Aarde af lê.

Eerste uitgawe en byvoegsels 
In 1957 het die Duitse sterrekundige Wilhelm Gliese sy eerste sterkatalogus, die Gliese-katalogus van Nabygeleë Sterre, gepubliseer van byna duisend sterre binne 20 parsek (65 ligjare) van die Aarde af, saam met hul eienskappe en gerangskik volgens hul regte klimming. Die sterre het die voorvoegsel GL NNN gehad plus ’n nommer van 1-915.

Hy het in 1969 ’n aansienlik uitgebreide katalogus gepubliseer met bykomende sterre tot 22 parsek van die Aarde af. Daar was toe 1 529 sterre, wat Gl NNN.NA genoem is, genommer van 1.0 tot 915.0. Nuwe sterre wat nie in die oorspronklike katalogus voorgekom het nie, het nommers met punte gekry om hulle tussen die ander sterre in te pas sodat hulle hul oorspronklike volgorde volgens regte klimming kon behou.

’n Bylae wat in 1970 deur Richard van der Riet Woolley en sy vennote uitgegee is, het die afstand tot 25 parsek uitgebrei. Nommers van 9001-9850 is bygevoeg, asook die nou verouderde voorvoegsel Wo. Dié sterre gebruik nou ook die voorvoegsel GJ.

Nuwer uitgawes 
Gliese het ’n uitgebreide weergawe van die tweede uitgawe van die katalogus in 1979 gepubliseer in samewerking met Hartmut Jahreiß. Die gekombineerde katalogus is nou bekend as die Gliese–Jahreiß (GJ)-katalogus. Die sterre het die naam GJ NNNN gehad en is in twee tabelle ingedeel: die eerste tabel loop van 1000–1294 vir bevestigde nabygeleë sterre; tabel 2 was vir vermoedelike nabygeleë sterre, met nommers van 2001–2159. Ná die publikasie van laasgenoemde katalogus het al die sterre in die gekombineerde katalogus en die opvolgende byvoegsels die voorvoegsel GJ gekry.

In 1991 het Gliese sy derde katalogus (CNS3) gepubliseer, weer in samewerking met Jahreiß. Dit het nou 3 803 sterre bevat. Hoewel dit as "voorlopig" beskryf is, is dit die een wat vandag nog gebruik word. Die meeste van die sterre het ’n GJ-nommer gehad, maar daar was ook 1 388 sterre sonder nommers. Omdat daar geen "finale weergawe" van die katalogus verskyn het nie, is die sterre sonder nommers van 3001–4388 genommer. ’n Voorbeeld van ’n ster waarvoor een van hierdie nieamptelike name dikwels gebruik word, is GJ 3021.

Van die sterre is beter bekend onder die naam Gliese, soos Gliese 581 en Gliese 710.

Die mees onlangse, byna ten volle bygewerkte weergawe van die katalogusse is in 2010 gepubliseer. Dit bevat hersiene koördinate volgens die epog J2000 en kruisverwysings na 2MASS-bronne indien moontlik.

Bekende Gliese-sterre 
Die sterre in die Gliese-katalogus word dikwels bestudeer vanweë hul nabyheid aan die Aarde. Van die bekendste sterre en hul eksoplanete is:

 Gliese 1
 Gliese 2
 Gliese 16.1
 Gliese 33
 Gliese 65
 Gliese 67
 Gliese 75
 Gliese 86
 Gliese 105
 Gliese 174
 Gliese 176
 Gliese 179
 Gliese 229, ’n rooi dwerg in die sterrebeeld Haas
 Gliese 229B, ’n bruin dwerg wat om Gliese 229 wentel
 Gliese 250
 Gliese 370, ’n oranje ster
 Gliese 370 b, ’n eksoplaneet wat om Gliese 370 wentel. Op 25 Augustus is dit nog beskou as die planeet met die grootste moontlikheid van lewe
 Gliese 436, ’n rooi dwerg
 Gliese 436 b, ’n eksoplaneet om Gliese 436
 Gliese 436 c, ’n hipotetiese eksoplaneet om Gliese 436 wat 5 keer so groot soos die Aarde is
 Gliese 445
 Gliese 541 – Arcturus
 Gliese 542
 Gliese 559 (A en B) – Alpha Centauri
 Gliese 570
 Gliese 581, ’n rooi dwerg in die sterrebeeld Weegskaal
 Gliese 581 b, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 581 c, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 581 d, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 581 e, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 581 f, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 581 g, ’n eksoplaneet om Gliese 581
 Gliese 623
 Gliese 651
 Gliese 651 b, ’n eksoplaneet om Gliese 651
 Gliese 667
 Gliese 673
 Gliese 710, ’n rooi dwerg in die sterrebeeld Slang
 Gliese 721 is Vega, een van die helderste sterre in die lug
 Gliese 725
 Gliese 747AB
 Gliese 777
 Gliese 777 Ab
 Gliese 777 Ac
 Gliese 783
 Gliese 876
 Gliese 876 b
 Gliese 876 c
 Gliese 876 d
 Gliese 876 e
 Gliese 882 – 51 Pegasi; dit het die eerste eksoplaneet wat om ’n Son-agtige ster ontdek is
 Gliese 884
 Gliese 892
 Gliese 1214, ’n rooi dwerg in die sterrebeeld Slangdraer
 Gliese 1214 b, ’n super-aarde
 Gliese 3021

Verwysings

Eksterne skakels 
 Die Gliese-katalogus by die Heidelberg-universiteit 
  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia</small>