Meteora

Meteora (Grieks: Μετέωρα, letterlik "middel van die lug " of "in die lug hangend" – etimologies verwant aan "meteoriet") is naas Berg Athos die grootste en belangrikste kloosterkompleks van die Oosters-Ortodokse Kerk in Griekeland. Daar was aanvanklik 24 kloosters wat op natuurlike sandsteen-rotspilare gebou is aan die noordwestekant van die Tessaliese Vlakte naby die Piniosrivier en Pindosgebergte in Tessalië, Sentraal-Griekeland. Die naaste nedersetting is Kalambaka. Van die oorspronklike kloosters word nog net ses bewoon. Die ander 18 is óf vervalle óf verwoes. Meteora is op Unesco se lys van Wêrelderfenisgebiede.

Geskiedenis 
Die Teopetra-grotte 5 km suid van Meteora is sowat 50 000 jaar gelede al bewoon tydens die Paleolitikum (50 000 tot 5 000 jaar gelede). Die oudste voorbeeld van ’n mensgemaakte struktuur in ’n grot is in een van dié grotte gevind. Dit is ’n klipmuur wat twee derdes van die ingang bedek. Die grot word sedert 1987 opgegrawe. Die muur is sowat 23 000 jaar gelede opgerig, tydens die koudste periode van die mees onlangse Ystydperk, moontlik om die inwoners teen koue winde te beskerm.

In die 9de eeu het ’n groep asketiese monnike begin woon in holtes en skeure in die rotspilare, wat tot 550 m bo die vlakte uittroon. Dié hoogte en die styl rotswande het gesorg dat net die mees vasberade besoekers dit daar gewaag het. Die hermiete het aanvanklik ’n afgesonderde lewe gelei, en net op Sondae en spesiale kerkdae byeengekom vir dienste en gebed in ’n kapel bekend as Doupiani.

Dit is onseker presies wanneer al die kloosters gebou is. Teen die laat 11de en vroeë 12de eeu het ’n elementêre monnikestaat, die Skiti van Stagoi, ontstaan om die Kerk van Teotokos (Gods Moeder), wat steeds staan. Teen die einde van die 12de eeu het ’n groter asketiese gemeenskap in Meteora begin vorm aanneem.

In 1344 het Athanasios Koinovitis van Berg Athos af gevlug en ’n groep volgelinge na Meteora gebring. Van 1356 tot 1372 het hy die Klooster van Groot Meteoron gestig, wat perfek vir die monnike was; hulle was veilig teen politieke onrus en het volle beheer gehad oor toegang tot die klooster. Die enigste manier om dit te bereik was met ’n lang leer. Dié is opgetrek sodra die monnike bedreig gevoel het.

Teen die einde van die 14de eeu is die Bisantynse Ryk se heerskappy van 800 jaar oor Noord-Griekeland toenemend bedreig deur Turkse aanvallers wat beheer oor die vrugbare Tessaliese Vlakte wou hê. Die ontoeganklike rotspilare het beskerming gebied teen die uitbreidende Ottomaanse Ryk. Altesaam 24 kloosters is van die 14de eeu af gebou, waarvan ses oor is. Daar word algemeen geglo dat Athanasios (die stigter van die eerste klooster) nie die rots uitgeklim het nie, maar deur ’n arend daarheen gedra is.

In 1517 het Nectarios en Theophanes die Klooster van Varlaam gebou wat na bewering die vinger van Johannes en die skouerblad van Andreas huisves.

Lang lere en groot nette is aanvanklik gebruik om goedere en mense op te trek boontoe. Groot geloof was hiervoor nodig – volgens oorlewering is die toue net vervang "wanneer God hulle laat breek het". In die woorde van Unesco "simboliseer die nette waarin pelgrims vertikaal teen die 373 m hoë rotse opgetrek is waar die Varlaam-klooster oor die vallei uittroon, die kwesbaarheid van ’n tradisionele lewenswyse wat deur uitwissing bedreig word". In die 1920's is trappe in die rotse gekap wat toegang tot die kompleks verleen.

Vier van die kloosters wat oor is, word deur mans bewoon en twee (St. Stefanus en Rousanou) deur vroue. Die kloosters het minder as 10 inwoners elk en is nou toeriste-attraksies.

Kloosters

Bewoonde kloosters 
Die meeste kloosters in Meteora is bo-op hoë rotspilare geleë en almal behoort tot die Oosters-Ortodokse Kerk. ’n Groot deel van die argitektuur is "Athonies" (met verwysing na Berg Athos). Meteora is sedert 1988 ’n Wêrelderfenisgebied. Die ses kloosters wat vandag nog bewoon word, is:

Vervalle kloosters 
Kloosters wat nie meer bestaan nie of onbewoonbaar is, is:

 Klooster van die Heilige Apostels (Μονή Αγίων Αποστόλων, Moni Agion Apostolon): ’n Klooster waarvan net ruïnes en ’n watertenk oorgebly het. Melding is reeds in 1551 daarvan gemaak.
 Klooster van die Heilige Gees (Μονή Αγίου Πνεύματος, Moni Agiou Pnevmatos): Die klooster, wat uit rots gekap is, is taamlik verwaarloos. Twee watertenks, ’n sarkofaag, ’n paar selle en die uit klip gekapte altaar het oorgebly van die kompleks, wat volgens oorlewering uit die 14de eeu dateer.
 Klooster van die Ketting van die Apostel Petrus (Μονή Άλυσος του Αποστόλου Πέτρου, Moni Alisos tou Apostolou Pétrou): Die klooster, wat moontlik omstreeks 1400 gebou is, het nie behoue gebly nie.
 Klooster van St. Antonius (Μονή Αγίου Αντωνίου, Moni Agiou Antoniou): ’n Klein klooster uit die 14de eeu waarvan net ’n klein kerk behoue gebly het.

 Klooster van die Marialigmis (Μονή Υπαπαντής, Moni Ipapantis): Dit is in 1347 gebou en die geboue het in ’n redelike toestand behoue gebly. Dit word selde besoek omdat dit effens verder weg geleë is en meestal gesluit is.
 Klooster van St. Modestos (Μονή Αγίου Μόδεστου, Moni Agiou Modestou): Dit is die eerste keer in ’n brief uit die 12de eeu beskryf en is in 1614 in dokumente genoem. Dit bestaan nie meer nie.
 Klooster van St. Nikolaas Bandofas (Μονή Αγίου Νικολάου Μπάντοβα, Moni Agiou Nikolaou Bantova): Is omstreeks 1400 in ’n grot gebou, maar het nie behoue gebly nie. Dit is in 1943 tydens die Tweede Wêreldoorlog deur bomme vernietig.
 Heilige Klooster (Μονή Αγίας Μονής, Moni Agias Monis): Net ruïnes oor. Daar het sedert 1614 meer as 20 monnike gewoon.
 Ipsilotera- of Kaligrafon-klooster (Μονή Υψηλοτέρας of Καλλιγράφων, Moni Ipsiloteras of Kalligraphon): Het nie behoue gebly nie. Soos die naam aandui, was dit bekend vir manuskripte wat daar gemaak is.
 Klooster van die Maagd Maria (Μονή Παναγίας, Moni Panagias): Net ruïnes is oor.
 Klooster van St. Nikolaas Kofinas (Μονή Αγίου Νικολάου Κοφινά, Moni Agiou Nikolaou Kophina)
 Klooster van die Heilige Aartsengele (Μονή Αγίων Ταξιαρχών, Moni Avion Taxiarkhon)
 Klooster van St. Athanasius (Μονή Αγίου Αθανασίου, Moni Agiou Athanasiou)
 Kallistratos-klooster (Μονή Καλλιστράτου, Moni Kallistratou)
 Klooster van die Allerhoogste (Μονή Παντοκράτορος, Moni Pantokratoros): Dit is in 1650 in hitoriese dokumente genoem. Vandag is nog net stukke mure oor.
 Klooster van St. Dimitrius (Μονή Αγίου Δημητρίου, Moni Agiou Dimitriou): Het nie behoue gebly nie. Griekse opstandelinge in die 19de eeu het hul hoofkwartier daar ingerig en dit eindelik verwoes.
 Klooster van St. Georgius Mandila (Μονή Αγίου Γεωργίου Μανδηλά, Moni Agiou Georgiou Mandila): Die klooster is vervalle.
 Klooster van Johannes die Doper (Μονή Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, Moni Agiou Ioanni Prodromou): Het nie behoue gebly nie.

Besoeke 
Die bewoonde Kloosters van Groot Meteoron, Varlaam, Rousanou, die Heilige Drie-eenheid, Stefanus en Nikolaas Anapafsas kan besoek word. Elk van die koosters het ’n ander rusdag sodat almal nie tegelykertyd gesluit is nie. Besoekers moet op hul kleredrag let. Mans mag nie kortbroeke dra nie en vroue se liggame moet goed bedek wees. Vroue wat broeke dra, kan gevra word om ’n voorskoot aan te sit wat by die ingang gehuur kan word.

Daar word nie aanbeveel dat mense na die vervalle kloosters opklim nie omdat dit gevaarlik is.

Rotsklim 
Die rotse van Meteora is van die gewildste klimbestemmings in Griekeland. Die Duitser Dietrich Hasse het ’n gidsboek oor staproetes en klimplekke in die gebied geskryf. In 2001 het die Base-springer Felix Baumgartner ’n sprong van 120 meter van een van die rotse af gedoen.

In letterkunde, musiek en rolprente 
 Tonele is in 1981 by die Klooster van die Heilige Drie-eenheid geskiet vir die James Bond-fliek For Your Eyes Only.
 Tonele in Tintin and the Golden Fleece is ook by die Meteora-kloosters geskiet.
 Die rotsgebied was ’n groot inspirasie vir die Linkin Park-album Meteora.
 Michina in die fliek Pokémon: Arceus and the Jewel of Life is op Meteora gebaseer.
 Meteora is die belangrikste terrein in die fiksieboek The Spook's Sacrifice deur Joseph Delaney.
 Die Klooster van St. Nikolaas Anapafsas was die inspirasie vir St. Francis Folly in die rekenaarspeletjie Tomb Raider en Tomb Raider: Anniversary.
 Een van die oorlewende karakters in "Max Brooks" se zombieverhaal "World War Z" vind toevlug in die kloosters tydens en ná die zombie-oorlog.
 Die 2012-fliek Meteora, met Spiros Stathoulopoulos as regisseur, speel af in die kloosters en omgewing van Meteora.

Galery

Verwysings

Eksterne skakels 
 Reader's Digest. Strange Worlds Amazing Places (1994). Reader's Digest Association Limited, Londen. ISBN 0-276-42111-6
 Verskeie artikels oor Meteora en Tessalië, en foto's
 Interaktiewe kaart van Meteora by Visitmeteora.travel 
 20 pragtige foto's van die kloosters*
  Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse, Nederlandse en Duitse Wikipedia

Kloosters
Oosters-Ortodokse Kerk
Christendom in Griekeland
Wêrelderfenisgebiede in Griekeland