Caledon

Caledon is 'n dorp in die Wes-Kaap aan die voet van die Klein Swartberg, 125 km oos-suidoos van Kaapstad en 72 km noordwes van Bredasdorp. Die dorp is 244 meter bo seespieël aan die N2 nasionale pad tussen Kaapstad en Port Elizabeth geleë in 'n distrik, algemeen bekend as die Overberg, wat bekend is om sy pragtige natuurtonele en die staalfontein. Dit is wêreldberoemd om sy groot verskeidenheid heide, protea en ander veldblomtipes. Daar is ook 'n casinokompleks op die dorp. Sedert Februarie 2014 produseer die windplaas, Dassiesklip, omtrent 5 km wes van Caledon, ook hernieubare energie aan die hoofkragtoevoer.

Geskiedenis 

Die eerste vestiging deur blankes het in omstreeks 1715 begin. Mettertyd het die dorp 'n gewilde gesondheidsoord geword na aanleiding van die warm staalfontein. Dit het eers bekend gestaan as Zwarte Berg of Zwartebergbad, maar is op 13 Desember 1813 hernoem na die graaf van Caledon (Du Pré Alexander, graaf van Caledon), goewerneur van die Kaap van 1807 tot 1811. 'n Dorpsbestuursraad is in 1840 ingestel en munisipale status op 1 Januarie 1884 toegeken.

Wapens 
Munisipaliteit (1) — Die munisipaliteit het jare lank die graaf van Caledon se persoonlike wapen gebruik, nl Gedeel, silwer en swart, 'n keper vergesel in die skildvoet van 'n wassenaar albei van die een in die ander;  'n blou vrykwartier belas met 'n goue harp.  Bo die wapen was 'n Britse graaf se kroon;  die skildhouers was 'n meermin en 'n olifant.

Afdelingsraad — Caledon se afdelingsraad (d.w.s die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het in 1986 'n wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer : Gedeel, swart en silwer, regs 'n regopgeplaaste koringaar, ook silwer, en links 'n afgesnede  ramskop  van natuurlike kleur.  Die helmteken was 'n speldekussingblom;  die skildhouers was 'n eland en 'n olifant;  en die wapenspreuk was "E mari e terris".

Munisipaliteit (2) — Die munisipale raad het in 1991 'n wapen by die Buro geregistreer : Gedeel, silwer en swart, 'n keper, in die skildvoet vergesel  van  'n  regopgeplaaste koringaar, albei van die een in die ander.  Die helmteken, skildhouers en wapenspreuk was dieselfde as die afdelingsraad s'n.

Staalfontein 

Sewe fonteine met staalwater bereik die oppervlak op min of meer dieselfde plek. Ses se temperatuur is sowat 50 grade Celsius, terwyl die sesde se water koud is. Die fontein lewer 900 000 liter water per dag. Die water is ysterdraend en bevat ook nog ander opgeloste minerale en bevat volgens oorlewering genesende kragte.

In 1709 het die eerste wit nedersetter, Ferdinand Appel, 'n huisie vir die siekes by die fontein gebou. Dit was die oorsprong van die fraai dorp. In 1946 is 'n sanatorium en ontspanningkompleks by die bron deur 'n brand in puin gelê. Dit is nooit herbou nie, hoewel daar 'n woonwapark en 'n swembad op die plek staan.

Botaniese tuin 
Caledon is ook beroemd om sy botaniese tuin. Dit is in 1927 gestig en beslaan meer as 10 hektaar vallei en berghang. Hier word jaarliks in September 'n veldblommeskou gehou.

Opvoeding 
Die voormalige model C-skool, Hoërskool Overberg, het in 2007 552 leerders gehad, en die gelyknamige laerskool 444. Vir die bruin gemeenskap is daar die Laer- en Hoërskool Swartberg, met onderskeidelik 753 en 696 leerders in 2007. Op die dorp en in die omgewing is altesaam 4 skole, waarvan twee hoërskole en twee laerskole is.

Sien ook 
 Caledon (kiesafdeling)
 Myddleton, woonbuurt van Caledon.
 Lys van dorpe in Suid-Afrika

Bronne 
 Olivier, ds. P.L. (samesteller), Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
 Raper, P.E., Dictionary of South African Place Names, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
 Scannell, J.P., Die Afrikaanse Kernensiklopedie, Nasionale Boekhandel Beperk, Kaapstad (et. al.), 1965.
 Kelly, Maureen, Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek, HELM Publikasies, Johannesburg, 1986..
 Mayhew, Vic (red.), ‘’Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa’’, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.

Verwysings

Eksterne skakels 

 'n Foto van die spa voor dit afgebrand het.

Nedersettings in die Wes-Kaap