nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
jan sewi Juno

jan sewi Juno (toki Lasina: Iūnō) li jan sewi pi nasin sewi Loma. ona li lawa e kama wan pi jan olin tu e kama pi jan lili li jan lawa pi jan sewi. sitelen ona li waso kule. mama mije ona li jan sewi Satunu. mama meli ona li jan sewi Opi. mije ona en jan sama ona li jan sewi Jupite. jan lili ona li jan sewi Masi li jan sewi Pukan li jan sewi Pelona li jan sewi Juwenta. ona en jan sewi Jupite en jan sewi Minewa li jan sewi tu wan pi nena Kapitolinu. jan li pana e nimi Lekina (toki Lasina: Regina) tawa ona. ni li jo e kon pi meli lawa. nimi ona pi toki Lasina li kama tan nimi iuvenis. ni li jo e kon pi jan sin. nasin sewi Elena la ona li jan sewi Hela. ilo tenpo Loma la nimi pi tenpo mun luka wan li nimi iūnius tan jan sewi Juno.
kulupu:nasin sewi pi ma Loma pi tenpo pini
kulupu:jan sewi
jan sewi Jupite

jan sewi Jupite anu jan sewi Jowi (toki Lasina: Iūpiter anu Iuppiter anu Iovis) li jan sewi pi nasin sewi Loma. ona li jan sewi pi kon sewi li jan sewi pi seli sewi li jan sewi pi kalama sewi. kin la ona li jan lawa pi jan sewi li kama jan lawa sewi pi ma Loma. sitelen ona li waso alasa suli. mama mije ona li jan sewi Satunu. mama meli ona li jan sewi Opi. meli ona en jan sama ona li jan sewi Juno. jan ni li mama pi jan sewi Loma mute. ona en jan sewi Juno en jan sewi Minewa li jan sewi tu wan pi nena Kapitolinu. 
== nimi ==
nimi Lasina ona li tan nimi *djous-pater. ni li jo e kon pi mama mije sewi. nasin sewi Elena la ona li jan sewi Seju. nimi pi mun Jupite li kama tan jan sewi Jupite. 
kulupu:nasin sewi pi ma Loma pi tenpo pini
kulupu:jan sewi
jan sewi Kopi

jan sewi Kopi (toki Masu pi sin ala: ḫprj) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li jo e suno lon open pi tenpo suno. ona li tawa e suno lon sewi. jan Masu li lukin pipi pi jan sewi Kopi. pipi ni li tawa e jaki. pipi lili li kama tan jaki. tan ni la jan Masu li pilin e ni: pipi pi jan sewi Kopi li kama tan ala. kin la ona li pilin e ni: tenpo suno ale la suno li kama tan ala. tan ni la nimi ona pi toki Masu li jo e kon ni: ona li kama lon. jan ante li pilin e ni: mama meli pi jan sewi Kopi li jan sewi Nu. jan li sitelen e ona li toki lon ona. taso jan li pana ala e olin sewi tawa ona. lukin la ona li pipi. anu la ona li jan. jan ni li jo e lawa pipi. ona li kama jan sewi Le lon open pi tenpo suno. jan li kepeken ilo pi wawa sewi tan awen. ilo ni li sitelen pi jan sewi Kopi.
ijo:Khepri - Egyptian relief.jpg|jan sewi Kopi
ijo:Statue of Khepri, British Museum 09.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Kopi
ijo:Ancient Egyptian Scarabs.jpg|ilo pi wawa sewi. ilo ni li pipi
ijo:Chepri head.png|sitelen Masu pi jan sewi Kopi
kulupu:nasin sewi
jan sewi Le

jan sewi Le (toki Masu pi sin ala: rꜥ; toki Nilemenkemi: ⲣⲏ, Rē; toki Elena: Ρα, Ra) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li jan sewi suno. ona li lawa e suno e awen e jan lawa e sewi. nimi ona pi toki Masu li jo e kon suno. tenpo mute la lukin la ona li mije li jo e lawa pi waso alasa li jo e suno e akesi linja lon sewi lawa. jan li open olin sewi e ona lon ma tomo Anu. toki Elena la ma tomo Anu li jo e nimi Elijupoli. ni li jo e kon pi ma tomo suno. tenpo suno la ona li tawa kepeken tomo tawa telo lon sewi. tenpo pimeja ale la ona li tawa lon ma anpa moli. tenpo ni la akesi Apo li alasa moli e ona. taso jan sewi Sete en jan sewi Nipeho li awen e ona.
jan li sona ala e ni: mama ona li seme? jan mute lili li toki e ni: jan sewi Peta li pali e kiwen waso. jan sewi Le li kama tan kiwen waso ni. jan ante li toki e ni: ona li kama tan telo mama. jan ante li toki e ni: ona li kama lon kasi kule nanpa wan. ona li kama lon la ona li kipisi e palisa unpa ona. jan sewi So en jan sewi Hu li kama tan telo sijelo loje ona. ona mute li lon tomo tawa telo pi jan sewi Le. meli lili ona li jan sewi Haho li jan sewi Seme li jan sewi Upete.
jan mute li toki e ni: jan sewi mute li jan sewi Le. jan sewi Le en jan sewi Amon li jan sewi Amonle. jan sewi Le en jan sewi Olo li jan sewi pi jan lawa. jan li toki e ni: jan lawa moli la ona li tawa jan sewi Le. tan ni la ona mute li jan sewi Lejolasi. nimi Lejolasi jo e kon ni: jan sewi Le Olo lon ma open suno lon ma pini suno. jan ni li jan sewi pi tenpo suno. jan sewi Aton kin li lawa e suno. jan toki e ni: jan sewi Aton anu jan sewi Le li mama e ale. tan ni la ona mute li jan sewi Atonle. jan sewi Kopi kin li lawa e suno. tan ni la jan sewi Kopi en jan sewi Le li Lekopi. nasin ni la jan sewi Le en jan sewi mute li kama wan.
jan li toki e ni kin: jan sewi Le li jan sewi ante lon tenpo ante. jan sewi Kopi li jan sewi Le lon open pi tenpo suno. jan sewi Le li lon insa pi tenpo suno. pini pi tenpo suno la jan sewi Le li jan sewi Aton anu jan sewi Atonle. tenpo pimeja la jan sewi Le li lon ma anpa moli la ona li jo e nimi Apule li jo e lawa soweli pi palisa lawa tu. tenpo pimeja la ona li jo e nimi ni kin: soweli sewi lon ma pi pini suno.
ijo:Figure of Re-Horakhty, 305-200 B.C.E., 71.40.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Lejolasi
ijo:Statuette of Amun-Ra, from Egypt, 25th to 26th Dynasty, 700-600 BCE. State Museum of Egyptian Art, Munich.jpg|sitelen kiwen pi jan sewil Amonle
ijo:Ra slays Apep (tomb scene in Deir el-Medina).jpg|jan sewi Le li moli e akesi Apo. ni la ona li soweli.
ijo:Book of Gates Barque of Ra cropped.jpg|sitelen pi jan sewi Apule. ni la ona li jo e lawa soweli.
kulupu:nasin sewi
jan sewi Minewa

jan sewi Minewa (toki Lasina: Minerva) li jan sewi pi nasin sewi Loma. ona li lawa e sona e sona utala e nasin lawa e pali musi. lukin la ona li meli li jo e len kiwen. sitelen ona li waso alasa pi tenpo pimeja. mama mije ona li jan sewi Jupite. ona li kama tan lawa pi jan sewi Jupite. ona en jan sewi Jupite en jan sewi Juno li jan sewi tu wan pi nena Kapitolinu. nimi ona pi toki Lasina li kama tan nimi *meneswo. ni li jo e kon sona. nasin sewi la ona li jan sewi Atena.
kulupu:nasin sewi pi ma Loma pi tenpo pini
kulupu:jan sewi
jan sewi Nipeho

jan sewi Nipeho (toki Masu pi sin ala: nbt-ḥwt; toki Nilemenkemi: ⲛⲉⲃⲑⲱ, Nebthō; toki Elena: Νέφθυς, Néphthys) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li lawa e moli e pilin ike tan moli e pimeja e awen e ken pi kama jan e telo pan e awen suno. nimi ona li jo e kon ni: meli tomo anu meli pi tomo sewi. len kiwen lawa ona li sitelen pi nimi ona. sitelen ni li kon pi tomo sewi lon anpa li kon pi meli lon sewi. lukin la sitelen ni li palisa suli. tenpo la ona li jo e luka waso tu. mama mije ona li jan sewi Ke. mama meli ona li jan sewi Nu. jan sama mute ona li jan sewi Wesile en jan sewi Ese en jan sewi Sete. jan sewi Sete li mije ona. jan pi mute lili li toki e ni: jan sewi Sete en jan sewi Nipeho li lon e jan sewi Ano. jan ante li toki e ni: jan sewi Nipeho pana e telo nasa tawa jan sewi Wesile. ona li toki e ni: mi li jan sewi Ese. ona mute li unpa li lon e jan sewi Ano. 
open la ona en jan sewi Sete li awen e jan sewi suno Le. akesi Apo li alasa moli e jan sewi Le la jan sewi Nipeho li awen e jan sewi Le. tan ni la jan mute li olin sewi e ona. kama la ona li kama lon toki pi jan sewi Wesile. ona en jan sewi Ese li alasa e sijelo moli pi jan sewi Wesile. ona mute li mu tan pilin ike. jan mute li olin sewi e jan sewi Nipeho taso. taso ona li kama jasima pi meli sama ona. kin la ona li jan sewi pi telo pan. jan li pana e olin sewi tawa ona la jan li pana e telo pan tawa ona.
ijo:Sarcophage de Ramsès III (Louvre, D 1) - Largeur coté nord.jpg|sitelen pi jan sewi Nipeho. ona li jo e luka waso tu.
ijo:Egyptian - Triad of Isis, Nephthys, and Harpocrates - Walters 481674.jpg|ilo laso pi wawa sewi. ilo ni li jo e jan sewi Nipeho e jan sewi Olo e jan sewi Ese.
ijo:Ankh-Wennefer 02.jpg|sitelen pi jan sewi Nipeho
ijo:Mourning Nephthys MET LC-12 182 23a EGDP023822.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Nipeho. lukin la ona li pilin ike.
kulupu:nasin sewi
jan sewi Olo

jan sewi Olo (toki Masu pi sin ala: ḥr; toki Nilemenkemi: ϩⲱⲣ, Hōr; toki Elena: Ὧρος, Hôros) li jan sewi pi nasin sewi Masu. tenpo pini la jan li olin sewi e ona lon ma Masu ale. ona li lawa e kon sewi e suno e jan lawa e awen pi ma Masu. lukin la ona li waso alasa. anu la ona li mije li jo e lawa pi waso alasa. ona li jan sewi pi kon sewi la nimi ona pi toki Masu li jo e kon pi jan weka. ona li jo e nimi Olasi kin. nimi ni li jo e kon ni: jan sewi Olo lon ma open suno lon ma pini suno. ona li jo e nimi ante mute. sitelen ona li sitelen Wesa. sitelen Wesa li jo e nimi ni kin: lukin pi jan sewi Olo. sitelen Wesa li sitelen awen. jan li pilin e ni: jan lawa li kama tan jan sewi Olo. kin la jan lawa li moli la ona li kama jan sewi Olo. jan lawa li moli la jan li toki e ni: “waso alasa li tawa sewi” tan ni. 
jan sewi Olo tu li lon: jan sewi Olo pi sin ala en jan sewi Olo sin. jan sewi Olo pi sin ala anu jan sewi Awe li kama tan jan sewi Ke tan jan sewi Nu. lukin mute ona li suno li mun. jan sewi Olo sin anu jan sewi Apakele li kama tan jan sewi Wesile li kama tan jan sewi Ese. jan sewi Sete li moli e jan sewi Wesile la jan sewi Ese li len e jan sewi Olo. jan sewi Sete li pana e ijo ike mute tawa jan sewi Olo tan ni: jan sewi Sete li wile moli e jan sewi Olo. jan sewi Olo li kama suli la ona en jan sewi Sete li utala lon tenpo sike suno mute mute mute mute. pini la ijo tu li ken kama. nasin wan la jan sewi Olo en jan sewi Sete li kipisi e ma. jan wan li jo e kipisi. jan ante li jo e kipisi ante. nasin ante la jan sewi Olo li anpa e jan sewi Sete. nasin ale la awen li kama sin.
jan li kama pilin e ni: jan sewi Le en jan sewi Olo li sama li jan sewi Lejolasi. jan Alekanto suli li anpa e ma Masu la jan lawa Tolemi mute li kama lawa e ma Masu la jan Elena li kama pilin e ni: jan sewi Oli en jan sewi Apolon li sama. ona li pilin e ni kin: jan sewi Olo sin anu jan sewi Apakele li jan sewi Apokate. jan sewi Apokate li jan sewi Olo li lawa e sona len e kalama ala. lukin la ona li jan lili li luka e uta. jan sin pi ma Masu li jo e linja lawa lon poka pi lawa ona. jan sewi Apokate li jo e ni. tenpo mute la ona li jo e luka waso tu.
ijo:Edfu Horus R05.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Olo
ijo:Wedjat Eye Amulet MET DP109382.jpg|sitelen Wesa
ijo:God Horus Protecting King Nectanebo II MET DT559.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Olo. ona li awen e jan lawa.
ijo:Harpocrates gulb 082006.JPG|sitelen kiwen pi jan sewi Apokate
== tan sona ==
* Asante, Molefi Kete, and Ama Mazama. “Heru, Horus.” Encyclopedia of African Religion, SAGE, London, 2009, pp. 313–315.
* Bunson, Margaret. “Horus.” Encyclopedia of Ancient Egypt, Facts On File, New York, 2012, pp. 172–173.
* Mark, Joshua J. “Horus.” World History Encyclopedia, 16 Mar. 2016, https://www.worldhistory.org/Horus/.
* Remler, Pat. “Horus.” Egyptian Mythology, A to Z, Chelsea House, New York, 2010, pp. 83–87.
kulupu:nasin sewi
jan sewi Seju

jan sewi Seju (toki Elena: Ζεύς, Zeús) li jan sewi pi nasin sewi Elena. ona li lawa e kon sewi e seli sewi. nimi ona pi toki Elena li kama tan nimi *Dyēus. ni li jo e kon pi kon sewi. nasin sewi Loma la ona li jan sewi Jupite.
mama mije ona li jan sewi Kono. mama meli ona li jan sewi Leja. jan sewi Leja li kama e jan sewi Hesija e jan sewi Temete e jan sewi Hela e jan sewi Hate e jan sewi Poseton e jan sewi Seju. jan lili li kama lon la jan sewi Kono li alasa moku e ona. tan ni la jan sewi Leja li pilin ike. ona li pana ala e jan sewi Seju tawa jan sewi Kono. ona li pana e kiwen tawa jan sewi Kono. ona li pana e jan sewi Seju tawa jan sewi tawa mama ona. mama ona li jan sewi Kaja li lawa e jan sewi Seju li suli e jan sewi Seju.
jan sewi Seju li kama suli la ona li tawa jan sewi Kono. ona li weka e jan sama mute ona tan insa pi jan sewi Kono. ona li weka e jan mute pi lukin wan e jan mute pi luka mute tan ma anpa ike. tenpo suli la jan sewi Seju en jan sama mute ona en jan mute pi lukin wan en jan mute pi luka mute li utala e jan sewi Kono e jan sama mute pi jan sewi Kono. jan sewi Seju li anpa e jan sewi Kono e jan sama ona li tawa e ona mute tawa ma anpa ike.
jan sewi Seju li kama jan lawa pi jan sewi lon nena Olinpo. jan sewi Poseton li kama jan lawa pi telo suli. jan sewi Hate li kama jan lawa pi ma anpa moli. jan sewi Seju li jo e meli luka tu e jan olin mute li mama e jan lili mute. tan ni la jan sewi Hela li pilin ike li utala e jan olin pi jan sewi Seju e jan lili pi jan olin. 
jan sewi Pometeju li mama e jan ale tan ko li pana e seli tawa ona mute. jan sewi Atena li pana e ken pilin tawa ona mute. tan ni la jan sewi Seju li pilin ike mute. ona li pilin e ni: mama ona li moli e mama mama ona. kin la ona li anpa e mama ona. ken la jan ale li anpa e ona. tan ni la ona li weka e seli tan jan ale. jan sewi Pometeju li pana sin e seli tawa jan ale. tan ni la jan sewi Seju li pana e ike tawa ona mute. ona pana e jan sewi Pometeju lon kiwen. tenpo suno ale la waso kama li moku e insa pi jan sewi Pometeju. tenpo suno ale la insa ona li kama sin. jan sewi Seju li pana e jan Pantola tawa jan ale. ona li meli li jo e poki. jan sewi Seju li toki e ni tawa jan Pantola: o open ala e poki. taso ona li open e poki. ike en pilin ike en sijelo jaki li kama tan poki. wile pi tenpo kama li awen lon poki.
kulupu:nasin sewi
jan sewi Sete

jan sewi Sete (toki Masu pi sin ala: stẖ; toki Nilemenkemi: ⲥⲏⲧ, Sēt; toki Elena: Σήθ, Sḗth) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li lawa e sona ala e awen ala e sijelo jaki e utala e ma pi telo ala e ma ante e kon tawa wawa. lukin la ona li jo e lawa soweli pi jan sewi Sete. jan li sona ala e ni: soweli ni li seme? ona li jo e palisa Wa. sewi palisa ni li jo e sitelen pi lawa ona.
mama mije ona li jan sewi Ke. mama meli ona li jan sewi Nu. jan sama mute ona li jan sewi Wesile en jan sewi Ese en jan sewi Nipeho. meli ona li jan sewi Nipeho. jan lili pi jan sewi Nipeho li jan sewi Ano. taso jan li sona ala e ni: jan sewi Sete li mama mije pi jan sewi Ano anu seme? kin la ona li olin e meli sewi pi ma ante.
ona li moli e jan sewi Wesile li kipisi e sijelo pi jan sewi Wesile. ni la ona li lon e moli. tenpo suli la ona en jan sewi Olo li utala. ona li jan sewi pi ijo ike. taso jan li awen olin sewi e ona. jan li toki e ni: jan sewi Sete en jan sewi pi ma ante li sama. ona li jan lawa sewi pi ma ante. ma sewi ona li ma pi telo ala. tomo sewi ona li lon ma tomo Kon Onpo li lon ma tomo Hawala li lon ma tomo Sepemelu. taso pini la jan lawa pi ma Masu li toki e ni: jan sewi Sete li ike mute li monsuta. jan o olin sewi ala e ona. ona mute li pakala e sitelen pi jan sewi Sete.
ijo:Nephthis and Seth-E 3374-IMG 8007-gradient.jpg|jan sewi Sete en jan sewi Nipeho lon ma tomo Paki
ijo:SethAndHorusAdoringRamsses crop.jpg|jan sewi Sete en jan sewi Ho li pana e olin sewi tawa jan lawa Lamese nanpa tu
kulupu:nasin sewi
jan sewi To

li jan sewi suli pi nasin sewi Pakano. ona li jo e ilo Mijoni (Mjölnir). jan sewi To li jan sewi pi wawa linja sewi. ona li utala e akesi linja suli Jomunkanta (Jörmungandr) li moli tan tenpo Lanaloko (Ragnarök).
kulupu:nasin sewi
jan sewi Wesile

jan sewi Wesile  (toki Masu pi sin ala: wsjr; toki Nilemenkemi: ⲟⲩⲥⲓⲣⲉ, Ousire; toki Elena: Ὄσιρις, Ósiris) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li lawa e kasi e ken pi kama kasi e ken pi kama jan e moli e ma moli kama e kama lon tan moli. ona li jan lawa li jo e len pi jan moli. li jo e ilo tu lon luka ona li jo e len kiwen lawa pi ma Masu seli. len kiwen lawa ona li jo e lipu tu pi waso suli. ona li jo e selo laso. ante la ona li jo e selo pimeja. mama mije ona li jan sewi Ke. mama meli ona li jan sewi Nu. jan sama mute ona li jan sewi Ese li jan sewi Sete li jan sewi Nipeho. kin la jan sewi Ese li meli ona.
jan Masu mute li toki mute ala lon jan sewi Wesile. taso jan pi ma Elena en jan pi ma Loma li toki mute lon ona. ona mute li toki e ni: jan Wesile en jan Ese li jan lawa. jan sewi Sete li pilin ike. tan ni la ona li moli e jan sewi Wesile li kipisi e sijelo pi jan sewi Wesile. jan sewi Ese en jan sewi Nipeho li alasa e sijelo pi jan sewi Wesile. jan sewi Ese li kama lukin e sijelo pi mije ona li wan e ona tan moli. jan sewi Ese li kama e jan lili. jan lili li jan sewi Olo. jan sewi Ese li awen e jan sewi Olo li suli e ona. jan sewi Olo li kama suli la tenpo suli la ona en jan sewi Sete li utala. utala pini la ijo tu li ken kama. nasin wan la jan sewi Olo en jan sewi Sete li kipisi e ma. jan wan li jo e kipisi. jan ante li jo e kipisi ante. nasin ante la jan sewi Olo li anpa e jan sewi Sete. nasin ale la awen li kama sin.
jan Alekanto suli li kama lawa e ma Masu. jan Alekanto li moli la jan Tolemi li lawa e ma Masu. ona li kama olin sewi e jan sewi Wesile. open la jan li toki e ni: jan sewi Wesile li jan sewi Tijoniso tan ni: ona tu li moli li kama lon tan moli. ante la jan li toki e ni: jan sewi Wesile li jan sewi Hate tan ni: ona tu li lawa e moli. jan li kama pana e nimi Selapi tawa jan sewi Wesile. nimi Selapi li wan e nimi Wesile e nimi Hape. jan sewi Hape li soweli suli mije sewi. jan lawa mute pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan o olin sewi ala e jan sewi mute. nasin lawa o pini e ni. tan ni la jan li pini olin sewi e jan Wesile e jan sewi Ese. ma tomo nanpa pini li pana e olin sewi tawa jan sewi Wesile tawa jan sewi Ese. ma tomo ni li ma tomo Pila.
ijo:Osiris-tomb-of-Nefertari.jpg|sitelen pi jan sewi Wesile laso lon ma moli pi jan lawa Nepesisi
ijo:Osiris bookofthedead.JPG|sitelen pi jan sewi Wesile pimeja
ijo:Votive statue of the god Osiris in bronze and gold 700-80 BCE (Saite to Ptolemaic Periods) Penn Museum.jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Wesile
ijo:Triptych Panel with Painted Image of Serapis - Google Art Project.jpg|sitelen pi jan sewi Selapi
kulupu:nasin sewi
jan soweli

musi la, jan soweli li ni: ona li jo e noka tu li ken toki sama jan. taso, sijelo ona li sama soweli anu akesi anu kala anu pipi anu waso. ijo soweli li ken suli: lawa en selo ale li ken soweli. ona li ken lili kin, sama .
jan soweli li lon musi mute. sitelen tawa mute pi kulupu Sinsi la, jan soweli anu soweli toki li lon. nasin soweli pi jan soweli li ken lon ala. musi Pokemon la, nasin soweli sin mute li lon. mute ona li jan soweli.
==kulupu olin==
kulupu jan ni li lon: jan soweli li pona tawa ona. ona li ken pali e sitelen musi ona, li ken jo e selo ona pi lon ala, li ken kama lon kama kulupu.
toki Inli la, nimi pi kulupu ni li "furry" ("[ijo pi] selo linja"). nimi ni li tawa jan soweli kin. tenpo la, jan akesi en jan kala li "scalie" ("[ijo pi] selo kiwen").
jan kulupu mute li sitelen insa e jan soweli pi ona sama, li musi kepeken ona, li ken sitelen e ona li ken esun e sitelen ona. nasin soweli nanpa wan pi jan soweli ni li soweli alasa pi walo pimeja.
==tan sona==
kulupu:nasin jan
jan suli

==jan lawa==
* jan George W Bush
* jan Julius Caesar
* jan Bill Clinton
* jan Thomas Jefferson
* jan Abraham Lincoln
* jan George Washington
* jan Napoleno Ponapate
* jan Alekanto suli
==jan pi toki awen==
* jan Apensen en jan Mu
* jan Kate Chopin
* jan E E Cummings
* jan Charles Dickens
* jan Ernest Hemingway
* jan Stephen King
* jan Wilijan Sepija
==jan/kulupu pi musi kalama==
* jan 50 Cent
* kulupu Allman Brothers
* jan James Brown
* jan Eric Clapton
* jan Charlie Daniels
* jan Enja (jan Enya)
* kulupu Pink Floyd
* jan Rick James
* jan Michael Jackson
* jan Elton John
* jan Lil Jon
* jan Kid Rock
* kulupu Lynyrd Skynyrd
* jan Ewi Peseli (jan Elvis Presley)
==jan sona==
====jan pi sona ali====
* jan Aristotle
* jan Socrates
* jan F. W. Nietzsche
====jan pi sona nanpa====
* jan Pitakola (jan Pythagoras)
====jan pi sona toki====
* jan Sameno
suli
jan utala li tawa noka weka mute lon ma Sonko

toki Sonko la, nimi pi tawa noka ni li 長征, Chángzhēng.
tenpo pini la, kulupu lawa Komintan li lawa e ma Sonko. ona li lawa kepeken nasin mani. jan pali li lon. nasin mani li pona ala tawa ona mute. ona li wile lawa kepeken nasin pali li pali e kulupu lawa sin li utala e kulupu lawa Komintan. nimi li kulupu lawa pi nasin pali.
kulupu lawa pi nasin pali li lon ma Jansi pi ma Sonko. kulupu utala Komintan li utala e ona mute li suli. kulupu utala pi nasin pali li lili. kulupu utala pi nasin pali li tawa weka mute tawa ni: jan utala pi kulupu Komintan li pakala ala e ona mute. ona li sike wan e suno la, ona li tawa noka. ona li tawa mute mute. ona li tawa lon nena suli li tawa lon lete li tawa lon seli. jan mute li moli. ona li tawa la, ona li weka e ma e ijo e ilo utala tan jan lawa utala pi ma Sonko. jan pali li kama poka ona. ona li tawa lon ma luka luka wan pi ma Sonko li tawa.
tenpo ni la, kulupu lawa pi nasin pali li lawa e ma Sonko. toki pi tawa noka li pona mute tawa ona li suli mute tawa ona.
----
ca
de
en
es
fi
fr
he
hi
it
ja
ko
nl
no
pl
ro
ru
sv
zh
kulupu:tenpo pini
kulupu:ma Sonko
kulupu:utala
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jelo

jelo li kule. pan en kasi kule li ken jelo. insa pi sike mama li jelo. suno mi li jelo lili.
==sitelen laso==
ijo:Flag of the Vatican City.svg|len pi ma Wasikano
ijo:Cavendish Banana DS.jpg|kili palisa jelo
ijo:Raw egg.jpg|insa pi sike mama
kulupu:jelo
kulupu:kule
kulupu:kule lawa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jo

jan li jo e ijo la, jan li ken kepeken e ona. jo li suli tawa esun tawa nasin jan. jan li pana e ijo tawa jan ante la, jan ante li kama jo e ona. jan li lanpan e ijo la, jan li kama jo kin e ijo. taso, lanpan li ken ike tawa nasin lawa.
jan li jo e sijelo ona.
jo jan la, jan li jo e jan ante. tenpo pini la, kulupu jan mute li kepeken jo jan. taso, tenpo lon la, jan mute li pilin ike tawa jo jan.
kulupu:jo
jo jan

300px|thumb|jan li jo e jan lili ni lon ma Sansipa lon tenpo 1890.
jo jan li ni: jan li jo e jan ante li wawa e jan jo tawa pali ijo. jan jo ken weka ala tan ni: jan li jo e ona. ken la, jan jo li kama jo e ken weka. tenpo mute la, jan li wawa e jan ante tawa kama jan jo.
tenpo mute suli la, jo jan li lon. tenpo ni la, ona li ike tawa lipu lawa lon ma ale. taso, ma mute la, jan ken wawa e jan ante tawa pali ijo tan ni: ona li ike tawa lipu lawa. jo jan li awen lon tenpo ni, taso ona li ike tawa lipu lawa.
kulupu:pali
kulupu:nasin jan
jo lili

thumb|jan lon ma tomo pi jan pi jo lili lon ma tomo Sakata.
 li ni: jan li jo e mani lili anu ijo lili li wile e mani mute anu ijo mute. ken la, jan li jo ala e tomo anu len anu moku. jan ante li jo lili tawa jan ante pi ma ona.
ma mute la, ona li jan mute pi jo lili. taso, jan pi jo lili li lon ma ante kin. ona li ante suli pi nanpa mani lon kulupu jan ante.
kulupu:nasin jan
kulupu:mani
kala

kala li lon telo. ona li ken kama jo e kon tan telo kepeken uta lon poka.
==kala li lon ma seme?==
kala li lon telo namako li lon telo taso pi namako ala.
== sijelo kala==
kala li jo ala e noka e luka. kala li tawa kepeken tawa sijelo.
kala mute li lon. kala lili li lon. kala suli li lon. kala lili suli en kala suli lili li lon. Kala li tan mama sike. 
==moku kala ==
soweli mute li moku e kala.
kala li mani tawa jan mute. jan li ken kama jo e kala kepeken ilo linja. taso kala mute li kama moku la kala li ken ala awen.
kulupu:kala
kulupu:ijo lon
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
kala len laso

kala len laso anu li kala musi. ona li tan kulupu Ikeja. ona li sama lukin tawa kala pi uta wawa. 
kala len laso li open lon tenpo sike nanpa 2010. taso, nimi pi kala len ni li lon open. kala len ni li kama pimeja lon tenpo sike nanpa 2010, taso kulupu Ikeja li ante e kule ni tawa laso lon tenpo sike nanpa 2012. 
kala len laso li sitelen musi tan kulupu pi ilo sona. ona li sitelen pi kulupu jan tonsi.
kulupu:kala
kulupu:musi
kala pi poki insa mama

li soweli pi nena mama. sijelo ona li sama kala. taso, lon la, kala ni li soweli. kala ni li jo e lawa wawa. tan ni la, ona li ken jo e sona mute.
kala soweli li lon telo suli.
sijelo ona li ken kama suli mute mute. kala laso pi poki insa mama (toki Lasina: Balaenoptera musculus) li soweli suli nanpa wan pi tenpo ale.
kulupu:soweli pi nena mama
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
kalama

kalama li tawa nena lon ijo. ijo ni li ken kon li ken telo li ken kiwen. jan en soweli li ken pilin e kalama. pilin ni li kute. 
soweli ante ken kute e kalama ante pi linja ante. tan ni, jan ken ala kute e kalama mute. jan ken kute e kalama ni taso: suli tawa nanpa 20 Hz, lili tawa nanpa 20 kHz.
kulupu:kalama
kulupu:wawa