Michał Łesiów

Michał Łesiów (ur. 3 maja 1928 we wsi Huta Stara na Tarnopolszczyźnie, zm. 15 lipca 2016) – polski filolog i językoznawca pochodzenia ukraińskiego, twórca slawistyki i ukrainistyki lubelskiej.
== Życiorys ==
Jego ojciec był Ukraińcem, mama Polką. W 1946 po śmierci ojca rodzina profesora skorzystała z możliwości repatriacji i przesiedliła się do wsi Zielin w ówczesnym województwie szczecińskim. W Gryfinie uzyskał tzw. „małą maturę” (1948), natomiast w Niższym Seminarium Duchownym w Gorzowie Wielkopolskim „dużą maturę” (1950) oraz maturę państwową. Absolwent polonistyki (1955) na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (mgr – Gwara mieszkańców wsi Huta Stara w byłym powiecie buczackim; promotor: Tadeusz Brajerski). Od 1956 był pracownikiem Katedry Języka Polskiego UMCS. Doktorat uzyskał w 1962 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego (Język dramatów zachodnioukraińskich XVII-początek XVIII wieku). Promotorem pracy był Leon Kaczmarek. W 1969 został docentem. Habilitację uzyskał w 1973 na podstawie pracy Terenowe nazwy własne Lubelszczyzny. W 1983 otrzymał tytuł naukowy profesora. W latach 1969–1991 był kierownikiem Zakładu Filologii Rosyjskiej (następnie Zakładu Języka Rosyjskiego) oraz w latach 1992–1998 Zakładu Filologii Ukraińskiej. W okresie 1973-1976 był dyrektorem Instytutu Filologii Rosyjskiej i Słowiańskiej UMCS. W latach 1981–1984 był Dziekanem Wydziału Humanistycznego UMCS. Od 1981 był ponownie związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim (prowadził zajęcia zlecone). Od 1990 roku zatrudniony na KUL jako profesor nadzwyczajnyKsięga pamiątkowa w 75-lecie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wkład w kulturę polską w latach 1968–1993, red. Marian Rusecki, Lublin 1994, s. 420 (biogram).. W latach 1989–1998 kierował Sekcją Filologii Słowiańskiej KUL, będąc jednocześnie kierownikiem Katedry Języków Słowiańskich KUL.
W 1973 prowadził wykłady na Harvard University. Z kolei w 1986 był visiting professor na Uniwersytecie Minnesota w Minneapolis.
Jego badania naukowe dotyczyły dialektologii, onomastyki, historii języka, folklorystki oraz współczesnego języka rosyjskiego i ukraińskiego. Szczególną wagę przykładał do badań terenowych nad gwarami Lubelszczyzny oraz nazwami terenowymi. Zajmował się też pograniczem polsko-ukraińskim, a zwłaszcza folklorem, czego świadectwem są liczne edycje twórczości ludowej zwłaszcza z regionu lubelskiego. Był promotorem 20 doktorów oraz blisko 600 magistrów filologii rosyjskiej, ukraińskiej i słowiańskiej.
== Członkostwo w towarzystwach naukowych ==
Michał Łesiów był członkiem: Komitetu Słowianoznawstwa PAN, od 2000 był przewodniczącym) Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych przy Oddziale PAN w Lublinie, członkiem Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk w USA, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Międzynarodowej Asocjacji Ukrainistów, Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki, Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu. Wchodził też w skład Rady Naukowej Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie.
== Nagrody i odznaczenia ==
* Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* Złoty Krzyż Zasługi
* Medal „Pro Ecclesia et Pontifice”
* Medal Komisji Edukacji Narodowej
* Medal „Memoriał iustorum”
== Upamiętnienie ==
Michał Łesiów jest patronem działającej od 2022 Ukraińskiej Szkoły Sobotniej w Lublinie. Ponadto w listopadzie 2022 na KUL-u odsłoniętą tablicę pamiątkową dedykowaną Michałowi Łesiowowi.
== Wybrane publikacje ==
* Paulina Hołyszowa, Nasze wesele, wstęp i oprac. Michał Łesiów, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1966.
* Walenty Kunysz, Wesele kraczkowskie, wstęp i oprac. Michał Łesiów, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1968.
* Terenowe nazwy własne Lubelszczyzny, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1972.
* Paulina Hołyszowa, O grudko mojej ziemi, wybór, oprac. i posłowie Michała Łesiowa, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1976.
* Współczesne podania ludowe, wybór, wstęp i oprac. Michał Łesiów, Lublin: Wyd. Lubelskie 1982.
* Stepan Sidoruk, Nad Bugom, uporjadkuvannaja i vstupne slovo Michailo Lesiv, Varšava: Ukrains’ke Suspil’no-Kul’turne Tovaristvo 1983.
* Wacław Lipowski, Puszczy granie, wybór i posł. Michał Łesiów, Lublin: Wyd. Lubelskie 1983.
* Cudowny bijak: bajki ludowe współcześnie pisane, wybór, wstęp i oprac. Michał Lesiów, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1984.
* Jadwiga Wichracka, Opowiadania ludowe, wybór, oprac., słowo wstępne Michał Łesiów, Lublin: Wyd. Lubelskie 1984.
* Nad ołtarzem pól: antologia religijnej poezji ludowej Lubelszczyzny, wybór i słowo wstępne Michał Łesiów, Lublin: Wyd. Kurii Biskupiej 1986.
* Słownictwo języków słowiańskich w aspekcie porównawczym: materiały Sesji Naukowej w Lublinie w dniach 4–5 listopada 1983 r. z okazji 20-lecia rusycystyki lubelskiej, Lublin: UMCS 1987.
* Jan Król, Biją dzwony, wybór i wstęp Michał Łesiów, Lublin: Wyd. Lubelskie 1988.
* Władysław Koczot, Z pól i łąk, wybór, oprac., posł. Michał Łesiów, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1990.
* Ukraina wczoraj i dziś, Lublin: UMCS 1994 (wyd. 2 – 1995).
* Škìl’na gramatika ykraïns’koï movi, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1995.
* Studia z językoznawstwa słowiańskiego, pod red. Michała Łesiowa i Michała Sajewicza, Lublin: UMCS 1995.
* Ukraïns’kì govìrki u Pol'ščì, Varšava: „Archiwum Ukraińskie”, 1997.
* Rola kulturotwórcza ukraińskiej cerkwi greckokatolickiej, Lublin: Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 1999 (wyd. 2 – 2001).
* Z badań nad polsko-ukraińskimi powiązaniami językowymi, pod red. Dmytra Buczki, Michała Łesiowa, Lublin: Wyd. KUL 2003.
* Mikrotoponimia na pograniczach językowo-kulturowych: materiały z XVII Konferencji Podlaskiej, red. Michał Łesiów, Marek Olejnik, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2005.
* (współautor: Marek Melnyk), O Ukrainie: prawie wszystko!?, Olsztyn: Katedra Aksjologicznych Podstaw Edukacji. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski 2011.
* Recensio pro pročitanì knižki ta ïh avtorìv, zìbr. ì do dr. pìdg. Volodimir Pilipovič, peredm. napisav Marko Mel’nik, Peremišl’: Tovaristvo „Ukraïns’kij narodnij dìm” 2012.
* Moï movnì poradi: stattì ì dìâlogi z čitačami, do dr. pìdgat. Volodimir Pilipovič, Peremišl’: Tovaristvo „Ukraïns’kij narodnij dìm” 2015.
* Ukraïns’ka lìteraturna mova XVII-XVIII stolìt’: zìbranì pracì, peredmovu napisav Mìhael’ Mozer ; zìbrav ì do druku pìdgotuvav Volodimir Pilipovič, Peremišl’: Tovaristvo „Ukraïns’kij narodnij dìm” 2016.
== Przypisy ==
== Bibliografia ==
* 75-lecie urodzin profesora Michała Łesiowa: dorobek naukowo-dydaktyczny i działalność społeczna, Łuck – Lublin: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Oddział 2003.
* Feliks Czyżewski, Michał Sajewicz, Bibliografia prac Prof. dr. hab. Michała Łesiowa wraz z wykazem wykonanych pod jego kierunkiem prac magisterskich i doktorskich (1988-1997), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF, Philologiae” 14/15 (1996/1997), s. 21–48.
* Bibliografia prac prof dr. hab Michała Łesiowa wraz z wykazem wykonanych pod jego kierunkiem prac magisterskich i doktorskich, oprac. Feliks Czyżewski, Michał Sajewicz, Lublin: UMCS 1988.
* Michał Sajewicz, Człowiek zafascynowany Ukrainą i pograniczem polsko-ukraińskim: w osiemdziesiątą rocznicę urodzin profesora Michała Łesiowa, „Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze” (2008), z. 25/26, s. 397–402.
* Michał Sajewicz, Jubileusz Profesora Michała Łesiowa, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF, Philologiae” 14/15 (1996/1997), s. 12–17.
* Michał Sajewicz, W służbie dwóch narodów: w 75. rocznicę urodzin profesora Michała Łesiowa, „Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze” (2004), z. 17/18, s. 403–408.
* Janusz Rieger, Laudacja Michała Łesiowa Laureata, „Przegląd Wschodni” 12 (2013), z. 4, s. 740–743.
* Scripta manent: bio-bibliografia profesora Michała Łesiowa na osiemdziesięciolecie urodzin, pod red. Marii Borciuch i Mateusza Jastrzębskiego, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2009.
* Dagmara Nowacka, Albert Nowacki, W służbie prawdy: Michał Łesiów i jego Alma Mater – KUL: z okazji jubileuszu osiemdziesiątych urodzin profesora, „Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze” (2008), z. 25/26, s. 403–412.
* Z lubelskich badań nad słowiańszczyzną wschodnią: księga dedykowana profesorowi Michałowi Łesiowowi, Lublin: Wydawnictwo KUL 2010.
== Linki zewnętrzne ==
* https://web.archive.org/web/20161221000832/http://www.umcs.pl/pl/aktualnosci,56,zmarl-profesor-michal-lesiow,38858.chtm
* http://www.umcs.pl/pl/umcs-aktualnosci,1,zmarl-sp-prof-dr-hab-michal-lesiow,38874.chtm
* http://www.kul.pl/in-memoriam-sp-profesor-michal-lesiow-1928-2016,art_68829.html
* http://www.kul.pl/in-memoriam-prof-dr-hab-micha-esi-w-1928-2016,gal_15655.html
* http://ukraincy.wm.pl/372350,Pozegnalismy-profesora-Michala-Lesiowa.html#axzz4TBrxXXP1
* 
Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Kategoria:Polscy rusycyści
Kategoria:Polscy slawiści
Kategoria:Ukrainoznawcy
Kategoria:Polacy pochodzenia ukraińskiego
Kategoria:Urodzeni w 1928
Kategoria:Wykładowcy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Kategoria:Wykładowcy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice
Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi
Kategoria:Zmarli w 2016