Noteć

Noteć () – rzeka o długości 391 km w Polsce. Największy dopływ Warty. Powierzchnia dorzecza wynosi  km². Siódma pod względem długości i szósta pod względem powierzchni dorzecza rzeka Polski.
Noteć przepływa przez trzy województwa: kujawsko-pomorskie, wielkopolskie oraz lubuskie.
Dzieli się na dwa odcinki:
* Noteć Górna – od źródeł do Nakła o długości (204 km),
* Noteć Dolna – od Nakła do ujścia do Warty (187 km).
== Przebieg ==
Źródło Noteci znajduje się na obszarze pomiędzy wsią Szczecin a Bogołomia w gminie Chodecz, na Pojezierzu Kujawskim, na zachód od Jeziora Kromszewickiego. Dalej płynie w kierunku południowo-zachodnim do jeziora Przedecz.
W 1928 roku Walenty Winid opisał Noteć jako powstającą z dwóch nurtów – Noteci wschodniej oraz Noteci zachodniej, która obecnie zwana jest Małą Notecią.
Dalej rzeka przepływa przez Jeziora Brdowskie, Modzerowskie oraz Długie. Następnie płynąc na zachód, a potem na północ, przepływa wzdłuż jez. Gopło.
W dalszym biegu Noteć przepływa jeszcze przez małe jeziora pałuckie, po czym dostaje się do Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Odtąd płynie wśród rozległych łąk i bagien.
W Nakle rzeka łączy się z Kanałem Bydgoskim i odtąd aż do ujścia (na długości 187 km) jest elementem drogi wodnej Wisła-Odra. Od Nakła do Krzyża na długości 137 km ma charakter rzeki skanalizowanej z 14 stopniami wodnymi (śluzami i jazami).
Dość ospały bieg „leniwej Noteci” zmienia się dopiero po przyjęciu największego dopływu – Gwdy, który w tym miejscu jest większy od Noteci – średni przepływ Gwdy wynosi 27 m³/s w PileIndex. Noteci 44 m³/s -w Ujściu po połączeniu rzekIndex.. Ostatnim większym dopływem jest Drawa.
Ujście rzeki do Warty znajduje się w Santoku koło Gorzowa Wielkopolskiego.
== Żegluga ==
Noteć jest żeglowna na prawie całej długości. Od czasu budowy Kanału Bydgoskiego w 1774 r. jest elementem szlaku żeglugowego łączącego Wisłę z Odrą. Prace regulacyjne na Noteci Dolnej przeprowadzono w latach 1863–1915. W rezultacie tych prac, między Nakłem, a ujściem Drawy zbudowano 14 stopni wodnych oraz wykonano 105 przekopów likwidujących zakola rzeki o promieniu poniżej 180 m, skracając ją przy tym o 30 km.
Natomiast na Noteci Górnej na odcinku od jeziora Gopło do Kanału Bydgoskiego prace regulacyjne przeprowadzono w latach 1878–1882. Doprowadziły one do budowy Kanału Górnonoteckiego wraz z 6 stopniami wodnymi, budowy dwóch śluz na Noteci, a także pogłębienia oraz wyprostowania koryta rzecznego poprzez przekopy o długości 30 km.
Od czasu uruchomienia drogi wodnej Wisła – Odra ranga Noteci urosła do najważniejszego szlaku transportowego
północnej Wielkopolski. Po przebudowie szlaku w latach 1905–1915, po Noteci pływały barki o nośności ponad 500 ton. Upadek żeglugi towarowej na Noteci rozpoczął się w latach 80. XX w. Od lat 90. XX w. nie wykonuje się prac bagrowniczych, co doprowadziło do zamulenia dna i wstrzymania ruchu jednostek z ładunkami. Doszło do likwidacji firm żeglugowych, stoczni, portów, przystani i infrastruktury transportowej.
Nadzieje ożywienia ruchu żeglugowego na Noteci wiąże się od początku XXI wieku z rozwojem turystyki wodnej. W celu poprawy stanu środowiska i infrastruktury Noteci powstało w 2000 roku stowarzyszenie pod nazwą Związek Miast i Gmin Nadnoteckich (ZMiGN).
Od początku XXI wieku dorzecze Noteci, należące do terenów o najniższych średniorocznych sumach opadów w Polsce, jest objęte zjawiskiem suszy hydrologicznej. W rezultacie zmniejsza się zarówno przepływ, jak i poziom wody w rzece. W lipcu 2019 u ujścia rzeki do Warty w Santoku zanotowano skrajnie niski poziom wód wynoszący zaledwie 6 cm, a odcinek drogi wodnej między śluzą Krostkowo na 68,25 km szlaku a śluzą Gromadno na 53,4 km przestał się nadawać nawet dla ruchu łodzi turystycznych, wymagając doraźnego pogłębienia.
== Szlak kajakowy ==
Szlak kajakowy na Noteci posiada następujące parametry:
* skala trudności – ocena: ZWA (ZWB), czyli bardzo łatwy z miejscami łatwymi,
* skala uciążliwości – ocena: U3 (dość uciążliwy) do Kaliny, dalej U1 (nieuciążliwy),
* skala atrakcyjności – ocena: **(*), czyli malowniczy, miejscami dość malowniczy (rzeka jest w dużej części uregulowana).
Na spływ całą rzeką należy przeznaczyć około 7–8 dni (do Kaliny trzy i to tylko przy wyższych stanach wód).
== Noteć w sieci międzynarodowych dróg wodnych ==
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnychRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych ()., Noteć Górna – od jeziora Gopło do połączenia z Kanałem Bydgoskim – ma klasę żeglowną Ia, Noteć Dolna – od połączenia z Kanałem Bydgoskim do ujścia rzeki Drawy – klasę Ib, zaś Noteć Dolna – od ujścia Drawy do ujścia do Warty – klasę II.
Noteć Dolna (187,2 km, od Nakła do ujścia do Warty) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance).
== Hydronimia ==
Nazwa rzeki wywodzi się z praindoeuropejskiego rdzenia *(s)ne-t- || *(s)nē-t-, por. stind. snāti ‘pławi, kąpie się’, ‘pływać’, grec. νοτος, νοτιος ‘mokry’, ilir. Natiso, Natissa.
== Dorzecze ==
Lewe dopływy:
* Mała Noteć
* Gąsawka
* Kcynka
* Gulczanka	
Prawe dopływy:
* Gwda
* Drawa
* Łobżonka
== Urbanizacja ==
Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu	Większe miejscowości leżące nad Notecią bądź w jej pobliżu
herb 	miejscowość 	ludność 	 	 	 	
 	Przedecz 	1780 	 	 	 	
 	Brdów 	1215 	 	 	 	
 	Izbica Kujawska 	2771 	 	 	 	
 	Sompolno 	3624 	 	 	 	
 	Kruszwica 	8969 	 	 	 	
 	Inowrocław 	72 643 	 	 	 	
 	Pakość 	5824 	 	 	 	
 	Barcin 	7715 	 	 	 	
 	Łabiszyn 	4563 	 	 	 	
 	Rynarzewo 	1461 	 	 	 	
 	Nakło nad Notecią 	19 542 	 	 	 	
 	Szamocin 	4258 	 	 	 	
 	Miasteczko Krajeńskie 	1163 	 	 	 	
 	Ujście 	3869 	 	 	 	
 	Czarnków 	11 375 	 	 	 	
 	Wieleń 	5899 	 	 	 	
 	Drezdenko 	10 193 	 	 	 	
== Przypisy ==
== Bibliografia ==
* 
* 
* RZGW w Poznaniu
* Marek Beer. Międzynarodowa Droga Wodna E-70 Prezentacja Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego
* Mapa Międzynarodowej Drogi Wodnej E-70 na obszarze Polski
* Techniczne, ekonomiczno-społeczne i środowiskowe uwarunkowania aktywizacji dróg wodnych śródlądowych w relacji wschód-zachód (E-70 i E-60). Instytut Morski w Gdańsku. Prezentacja
* Międzynarodowa Droga Wodna E-70
* Rewitalizacja drogi wodnej Wisła-Odra szansą dla gospodarki regionu. T. I. Praca pod red. Zygmunta Babińskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Instytut Geografii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008
* Zasoby przyrodnicze i kulturowe drogi wodnej Wisła-Odra. Praca pod red. Danuty Szumińskiej. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Instytut Geografii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008
* Rewitalizacja drogi wodnej Wisła-Odra szansą dla gospodarki regionu. T. III. Praca pod red. Zygmunta Babińskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Instytut Geografii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009
 
Kategoria:Rzeki w Polsce