nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
jan Winsen Tan Kowe

li kama sin lon tenpo sike nanpa 1853, li moli lon tenpo sike nanpa 1890. ona li jan musi, li pali e sitelen kule la ona li jan musi suli tawa tenpo tawa poka ma pi suno pini. kepeken tenpo sike luka luka la, ona li pali e sitelen 2100. ona li sitelen e ma, e ijo pi tawa ala, e jan, e ona sama. sitelen ni la, ona li kepeken kule wawa suli, li kepeken linja pi tawa wawa. ona li kama jo e mani ala tan ni, li moli e ona sama tan lawa nasa tan pilin ike mute tan mani ala.
sin ona la, kulupu ona li mani mute pi mani mute suli ala. jan Winsen li lili la, ona li open e sitelen, li kalama lili, li kepeken insa lawa mute, li pana e pilin musi nasa ala. ona li kama suli la, ona li esun e sitelen, li tawa ma mute. taso ona li kama lon ma tomo Lonton la, pilin ona li kama ike. ni la, ona li kama kepeken nasin sewi, li pana e nasin sewi lon ma Pesije. sijelo ona li kama ike. ona li lon kulupu ala. ona li kama sin lon kulupu mama ona la, ona li open e sitelen kule lon tenpo sike nanpa 1881. jan sama ona lili Tejo (Theo) li pana e mani tawa ona. jan Winsen en jan Tejo li toki kepeken lipu lili tawa lon tenpo mute. pali musi ona open li sitelen e ijo pi tawa ala, e jan pali pan lon tenpo mute, li kepeken kule wawa mute ala. tenpo sike nanpa 1886 la, ona li kama lon ma tomo Paki (Paris), li kama sona e jan musi ante. jan ni li utala musi e nasin musi pi tenpo ni. nasin sama la, jan Winsen li ante e nasin ona, li pali e nasin sin tawaw sitelen ona. ona li kepeken kule wawa. ona li kama lon ma tomo Akele (Arles) lon tenpo sike nanpa 1888 la, nasin ona li kama wawa, li kama pini. ona li sitelen e kasi kiwen, e ma pan, e kasi pi sama suno.
tenpo mute la, lawa pi jan Winsen li sona ala e lon, e lon ala. ona li wile pona e lawa ona. taso ona li pona ala e sijelo ona lon tenpo mute sama ni: ona li moku ike, li moku e telo nasa. jan pona ona Kokan li kama jan pona ona ala tan tenpo ike. tenpo ike ni la, jan Winsen li weka e kute wan ona tan lawa ona kepeken ilo pi weka linja. ona li tawa tomo pipona sijelo pi pona lawa. tenpo la, ona li weka tan tomo ni, li tawa tomo lon ma tomo Owe Lon Wase lon poka pi ma tomo Paki. pilin ike ona li awen. jan sona la, ona li pakala e sijelo sinpin ona kepeken ilo alasa pi kiwen lili moli tenpo suno nanpa 27 pi tenpu mun nanpa luka tu pi tenpo sike nanpa 1890. tenpo suno tu li pini la, ona li moli tan pakala ni.
tenpo pini la, pali pi jan Winsen li pona ala tawa kulupu. kulupu la, ona li jan pi nasa mute, li jan anpa. moli ona la, jan mute li kama sona e ona. pali ona li kama pona mute tawa jan ni, li kama mani mute. pilin pi jan mute la, pakala lawa en musi pona mute li kama tan sama. 
tenpo ni la, sitelen kule ona li lon kulupu sitelen pi mani nanpa suli. tomo pi sona awen li awen e kulupu sitelen ona pi mute nanpa suli, li kepeken nimi ona.
kulupu:jan
kulupu:jan pi sitelen kule
kulupu:tan lipu Wikipedia
jan lawa

jan lawa li lawa e kulupu jan. jan lawa li toki tawa jan mute. jan lawa o pali e ijo suli mute.
lawa ma li jo e jan lawa. nasin ante la jan li kama jan lawa. jan So Piten li jan lawa pi ma Mewika. nasin wile pi jan lawa la jan So Piten li kama jan lawa. jan lawa Elisepe nanpa tu li jan lawa pi ma Juke. mama pi jan Elisapesi nanpa tu li jan lawa li moli la jan Elisapesi nanpa tu li kama jan lawa. ma ante la, jan li lanpan e lawa. jan Penito Musolini li lanpan e lawa pi ma Italija lon tenpo sike 1922.
kulupu ante kin li jo e jan lawa. jan Ilon Mu li jan lawa pi kulupu Tesa.
lawa ma li ken jo e jan lawa mute. jan lawa Elisipe nanpa tu li jan lawa mama pi ma Juke. jan Powi Sonsen li jan nanpa wan pi lawa ma. tenpo pini la, jan lawa mama li toki wile e jan nanpa wan pi lawa ma lon ma Juke. tenpo sin la, kulupu lawa anpa pi ma Juke li toki wile e jan nanpa wan pi lawa ma. 
jan lawa li ike la, jan li ken weka e ona. utala anu utala ala la jan li ken weka e jan lawa. nasin wile pi jan lawa la, jan ale li toki e ni: jan seme o kama jan lawa. jan li jo e wile pi mute nanpa wan la, jan li kama lawa.
==jan lawa mama==
jan lawa mama li lawa lon tenpo ale ona. ken la, ona li jan lawa sewi pi lipu lawa li jan lawa sewi pi wawa ale.
jan lawa sewi li ken lawa e ma mute. jan Alisapa nanpa tu li lawa e ma Juke e ma Kanata e ma ante. 
tenpo mute la, ona li pana e wawa tawa jan lili lon ona li moli.
tenpo pini la, lawa ma mute mute li jo e jan lawa sewi.
==jan lawa pi nasin sewi==
nasin sewi mute la, jan lawa li lon.
kulupu:lawa kulupu
kulupu:lawa ma
 
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
jan lawa Elisepe nanpa tu

tenpo pini la, li jan lawa mama pi ma Juke li jan lawa pi kulupu ma pi lawa mama pi kulupu Komenwe. ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 1952 tan ni: mama mije ona li jan lawa So nanpa luka wan li moli. tenpo sike 2022 la jan lawa Elisepe li kama moli. ona li tan . tenpo sike mute mute mute luka luka la ona li lawa. jan lawa ante pi ma Juke li lawa ala lon tenpo mute ni.
ma Juke ala la, ma pi lawa ona li ni: ma Antekapaputa en ma Kanata en ma Keneta en ma Nusilan en ma Oselija en ma Pajama en ma Papuwanjukini en ma Peli en ma Sameka en ma Sankinewi en ma Sanlusije en ma Sanwinsijenkenesin en ma Solomon en ma Tuwalu. tenpo sike nanpa 2022 la ma Papeto li pini e lawa ona (lon ma Papeto).
jan lili ona li . ona li kama jan lawa sin pi ma Juke.
kulupu:jan lawa
jan lawa Iwan pi nanpa tu tu

jan lawa Iwan nanpa tu tu li jan lawa mama pi ma Losi majuna.
==ona li jan lili la lipu sona==
mama mije ona li jan pi kulupu mama Lulikowisi. mama meli ona li jan kin.
jan lili Iwan li kama lon la mama li pana e nimi Iwan tawa ona tan jan sewi Ijowan.
mama mije li moli la jan lili Iwan li kama jan lawa. taso, jan Iwan li kama ala tenpo sike 15 la kulupu jan li lawa e ma. tenpo sike wan la kulupu li lawa. tenpo sike ante la kulupu li kama pakala.
tenpo sike 1545 la jan Iwan li kama tenpo sike 15 li kama jan lawa wawa.
==tenpo pi lawa ona==
jan Iwan li pali e ante mute pi sona lawa ma.
jan Iwan li tawa utala ma Kasan.
jan Iwan li tawa utala ma Asakan.
jan Iwan li pali e pana pi ma Piten la ma Wensa li pilin ike li utala e ma Losi. 
kin la ma Lipon li utala e ma Losi.
jan Iwan li tawa utala ma Kilema.
ona li pali e pali ante musi e pali ante musi ala.
==moli==
tenpo sike 1584 la jan Iwan li moli tan ni: ona li pilin ike mute mute. ken la jan poka ona li moli e ona kepeken telo ike.
kulupu:jan lawa
kulupu:ma Losi
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan lawa Kulu nanpa tu

, anu jan Kulu suli li jan lawa pi tenpo pini li mama pi ma lawa suli Akemeni. ni li ma lawa suli nanpa wan pi ma Ilan. lawa ona la, ma Akemeni li kama suli mute li anpa e ma mute. ona li kama lawa e ma Asija mute pi pini suno e ma Asija insa lili. tenpo lon ona la, ona li ma lawa suli nanpa wan pi tenpo ale.
kulupu:jan lawa
jan lawa Nalusito

li jan lawa mama pi ma Nijon. mama mije ona li jan Akisito. jan Lakisito li jan lawa pi ma Nijon tan tenpo sike 1989 tawa tenpo sike 2019 la jan Lakisito li pini e wawa ona. tenpo ni la, jan Nalusito li kama jan lawa sin.
kulupu:jan lawa
jan lawa Pikame

li jan sewi pi nasin sewi pi ma Mesopotamija majuna. lipu suli pi jan lawa Pikame la ona li suli. lipu suli ni li lipu nanpa wan lon tenpo ale. 
jan Enkitu li jan pona pi jan lawa Pikame. kulupu ni li utala e monsuta Uwawa li utala e soweli mani sewi. jan sewi Inana li pilin ike tan ni: jan lawa Pikame li olin ala e ona. jan sewi Inana li moli e jan Enkitu. jan lawa Pikame li wile moli ala. jan Pikame li alasa e jan Unapisin. jan Unapisin li pana e kasi suli tawa jan lawa Pikame. taso, akesi linja li moku e kasi ni.
kulupu:nasin sewi
jan lawa Sa nanpa tu wan pi ma Juke

li jan lawa mama pi ma Juke li jan lawa pi ma mute ante pi kulupu Komenwe. ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 2022 tan ni: mama meli ona li jan lawa Elisepe nanpa tu li moli. ona li tan . 
ma Juke ala la, ma pi lawa ona li ma Antekapaputa li ma Kanata li ma Keneta li ma Nusilan li ma Oselija li ma Pajama li ma Papuwanjukini li ma Peli li ma Sameka li ma Sankinewi li ma Sanlusije li ma Sanwinsijenkenesin li ma Solomon li ma Tuwalu.
kulupu:jan lawa
jan lawa Somu

li pali mute lon tenpo lawa ona pi kulupu lawa Nala. ona li pana sona suli e ijo pi nasin sewi Puta tawa jan pi ma Nijon, li lawa e pali mute lon ma tomo Nala. https://www.britannica.com/biography/Shomu-emperor-of-Japan
== lon ==
jan lawa Somu li kama lon tenpo pi pini pi kulupu lawa Asuka. nimi pi lawa ala ona li ni: .
ona li kama jan lawa Somu la, ona li toki e ni tawa jan pali: o pali e tomo sewi Towawi, o pali e kiwen suli pi jan Puta.
kulupu:jan
kulupu:jan pi tenpo pini
kulupu:jan pi ma Nijon
jan li utala e tomo lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2021

tenpo suno luka wan tenpo mun nanpa wan tenpo suno sike 2021 la, jan mute li utala e tomo lawa pi ma Mewika li tawa insa ona. jan mute li pilin e ni: pana wile pi ma Mewika lon tenpo sike 2020 li pakala. jan Tana Tan o awen jan lawa. jan Sose Paten o jan lawa ala. 
jan pi mute 5 li moli. 
kulupu:ma Mewika
jan li wile e jan lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2020

tenpo sike 2020 la, jan li pana e wile ona tawa jan lawa pi ma Mewika. jan So Patan li anpa e jan Tana Tan, li kama jan lawa sin. jan Tana Tan li toki e ni: pana wile li lon ala. jan pi pilin sama li tawa tomo lawa pi ma Mewika li ante e pini pi pana wile. tan ni la, kulupu lawa pi ma Mewika li wile weka e jan Tana Tan tan jan lawa. 
ijo suli pi pana wile ni li tawa suli pi jaki Kolona. jan mute lon ma Mewika li kama jaki li moli. jan li pilin e ni: jan Tana Tan li pini e tawa pi jaki Kolona.
kulupu:tenpo sike 2020
kulupu:jan li wile e jan lawa pi ma Mewika
jan li wile e jan lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2024

tenpo sike 2024 la, jan li pana e wile ona tawa jan lawa pi ma Mewika. jan Tana Tan pi kulupu Wepalikan li anpa e jan Kamala Ewi pi kulupu Temokasi, li kama jan lawa sin. 
insa pi tenpo sike 2017 pi tenpo sike 2021 la jan Tana Tan li jan lawa pi ma Mewika. taso, ona li kama anpa tan jan So Patan lon pana wile pi tenpo sike 2020. jan So Patan li wile e tenpo lawa sin. taso, ona li pini wile. jan Kamala Ewi li kama jan ken sin pi jan lawa lon kulupu Temokasi.
kulupu:tenpo sike 2024
kulupu:jan li wile e jan lawa pi ma Mewika
jan lili

jan lili li jan. jan li lon la ona li kama suli. jan lili li lon tenpo lili. tan ni la ona li suli ala li lili. jan lili li wile pali e mute li wile ante e ali. taso jan suli li pilin e ni: mi lon tenpo mute. tan ni la mi pona. tan ni la jan lili li pona ala.
lili
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan lili li jo e palisa seli lili (sitelen tawa)

sitelen tawa ni la jan lili li jo e palisa seli lili. jan James Williamson li pali e sitelen tawa ni. ona li jo e kalama ala.
ona li tan toki pi nimi sama. jan Antesen (Hans Christian Andersen) li pali e toki ni.
== seme li lon ==
tenpo lete li lon. jan meli lili li esun e palisa seli lili. taso jan ala li wile esun e ona. jan meli lili li kama e seli nanpa wan la ona li lukin e seli lon tomo. ona li kama e seli nanpa tu la ona li lukin e moku mute. ona li kama e seli nanpa tu wan la ona li lukin e kasi pi tenpo kama Jesuwa. ona li kama e seli nanpa tu tu la ona li lukin e mama mama ona. jan lili li moli. jan sewi li pana e kon ona tawa sewi. jan utala li tawa la ona li lukin e jan lili moli.
== lipu ante ==
* sitelen tawa ni lon lipu Komon
kulupu:sitelen tawa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan lon lupa

anu li jan pi kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika lon ma kasi Amasona lon ma Pasila. kulupu lili ona la, ona li jan awen pini. jan li sona ala e nimi ona, e toki ona e kulupu ona. ona li jan taso pi . kulupu lawa pi ma Pasila li toki e ni: ma ni li awen li ma pi kulupu jan nanpa wan.
jan tan ma Pasila li moli e kulupu ona. ona li toki ala tawa jan ante. taso, kulupu li awen e ona. tomo ali ona la, ona li pali e lupa. tan ni la, jan li pana e nimi "jan lon lupa" tawa ona. tenpo sike 2022 la, ona li moli lon tomo ona.
jan mute pi sijelo wan

sijelo jan pi mute lili li ken jo e jan mute. jan ni la nimi li ken jan mute pi sijelo wan li ken kulupu. kulupu li lili li ken suli.
kulupu li ken pana anu pana ala e awen sona. tenpo mute la jan pi kulupu sijelo li jo e nimi ante e wile ante e sona ante e suli tenpo ante. jan ante pi kulupu sijelo li ken olin e jan ante. tenpo ante la jan ante li lawa e sijelo ona. jan mute li ken lawa e sijelo lon tenpo wan.
ijo sin li ken kama lon kulupu tan ijo mute. tenpo mute la ijo kulupu li kama tan tenpo ike mute. taso ijo kulupu li kama tan tenpo pona kin.
kulupu pi toki pona en kulupu tonsi li jo e kulupu mute.
== pilin pi kulupu misikeke tawa kulupu ==
pilin mute pi kulupu misikeke tawa kulupu li ike. pini la jan pi misikeke lawa li pilin e ni: sijelo jan ale li jo e jan wan. ona li pilin e ni: jan mute pi sijelo wan li lon ala tawa ona li nasa anu ike. ni la jan mute li pilin ike tawa kulupu. jan li kepeken e nimi misikeke Inli: tenpo pini la "multiple personality disorder" anu "split personality disorder". tenpo ni la nimi misikeke Inli li "dissociative identity disorder". 
tan ni la kulupu mute lon kulupu kulupu li pilin ike tawa kulupu misikeke.
kulupu:nasin jan
jan nanpa wan pi ma Oselija

jan nanpa wan pi ma Oselija li kulupu mute jan. ona li tawa ma Oselija lon tenpo pini mute mute. 
ona li kulupu wan sama ala la ona li jo ala e toki wan e nasin wan e ma wan. ona li jo e toki mute ante e nasin ante. 
taso la kulupu mute li jo e ijo sama. 
ijo sama li ni: 
ona li pilin sewi tawa ma li pilin suli tawa jan pi tenpo mute.
jan ni li pana e sona pi tenpo pali e sona nasin lawa.
jan li lawa ala e ijo e ma. 
ona li alasa li tawa. ona li pali tomo mute ala li pali ma kasi mute ala.
jan pi awen lon tomo

=== jan pi ike tawa kulupu lawa ===
jan li pali ike tawa kulupu lawa ma la ona li ken kama jan pi awen lon tomo. tenpo lili anu tenpo suli la ona li ken ala weka tan tomo ni tan kulupu lawa.
=== jan pi wile awen lon tomo ===
 la ona li pilin ike tawa kulupu ona la tenpo suli la ona li awen lon insa tomo ona. tenpo mute la ona li lon ala tomo sona kulupu, li wile ala weka tan tomo lon. jan mute pi nasin ni la kulupu mama ona li pona tawa ona, li pona e ona.
ma Nijon la, jan mute pi nasin ni li lonhttps://www.japantimes.co.jp/news/2011/10/09/national/media-national/nonprofits-in-japan-help-shut-ins-get-out-into-the-open/. kulupu lawa en kulupu lon li toki e ni: nasin ni li ike tawa sijelo, li ike tawa lawa.
tenpo pi jaki Kolona la jan mute o awen lon tomo. ken la jan pi mute lili kin li kama jan pi wile ni.
ㅤ
=== jan awen pi tenpo pi jaki Kolona ===
tenpo pi jaki Kolona la kulupu lawa mute li toki e ni: jan mute pi ma mute o awen lon tomo tan ni: jaki Kolona li ken ike e sijelo, li ken moli e jan. taso la tan ni la jan mute li awen lon tomo pi tenpo suli la ona li kama wile ala weka.
jan pi pilin ike lon kulupu

jan pi pilin ike lon kulupu li sona ala e ni: nasin seme la jan li toki tawa jan ante.
jan ni li pilin pona tawa jan ante la, ona li ken ala toki e ni tawa jan ante ni.
ona li pilin ike tan ni.
pilin ike lon kulupu
kulupu:pilin
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan pi sona sijelo

jan pi sona sijelo li jan pi sona mute tan sijelo. jan ni li lukin e nasin pi pilin ike lon sijelo en pali e nasin pona tawa sijelo. tenpo ali la, sijelo pi jan mute li lon toki ike. jan pi sona sijelo li ken pali e sijelo ni li lon toki pona.
jan pi sona sijelo li ken pali lon tomo pi sona sijelo, tomo kin la, lon tomo suli pi jan ike mute. lon tomo ni, jan pi sona sijelo li sona e ijo ike lon sijelo en toki e nasin pona pi moli ala e pilin ike.
== pali pi jan pi sona sijelo ==
jan pi sona sijelo li pali e pali mute tan jan ante. nasin pali li lon ni:
# lukin e sijelo – jan pi sona sijelo li toki tawa jan, li lukin e nasin pi sijelo lon toki pona. jan li toki e ijo ike pi sijelo.
# ilo sona – jan pi sona sijelo li kepeken ilo pona tawa sona e pilin ike lon sijelo.
# pana e sona – jan pi sona sijelo li toki tawa jan ike mute, li toki e nasin pona pi sijelo en pona pi moli ala ike.
# pali e pilin pona – jan pi sona sijelo li toki e nasin pona lon sijelo tan ijo ike.
== nasin sona pi jan pi sona sijelo ==
jan pi sona sijelo li kama jo e sona mute tan tenpo mute pi sona en pali. jan ni li wile sona e sijelo pi jan ali. sijelo li ijo suli lon kulupu jan, en jan pi sona sijelo li sona e nasin pi pilin pona, pilin ike, en pona pi moli ala ike. jan li ken sona e ijo mute pi sijelo, sama pi telo kili, tomo tawa kon, lupa uta, en kulupu uta. jan pi sona sijelo li sona e nasin pi sijelo tawa lon pona mute.
pilin ike li lon sijelo pi jan mute. jan pi sona sijelo li sona e pilin ike lon luka, sijelo, uta, en sijelo ante. tenpo toki li lon la, jan pi sona sijelo li toki tawa jan pilin ike en toki e nasin pona tawa moli ala ike.
jan pi sona sijelo li sona e ijo ike pi sijelo, sama pi len sijelo pi jan utala, kulupu lili pi sijelo kon, en selo pi sijelo jelo. jan sona sijelo li ken toki tawa jan e pilin ike lon sijelo li pali e nasin pona pi lon pona jan.
jan pi sona sijelo li ken kepeken ilo sona, sama pi tomo sona sijelo pi tomo suli. jan li ken lukin e sitelen tan ilo sitelen kon en toki tawa jan mute lon tomo sona sijelo.
sona pi jan pi sona sijelo li kama tan tenpo mute pi lukin e sijelo, en sona ni li ken awen e pilin pona tawa kulupu jan mute!
== jan sona sijelo lon tomo sijelo ==
jan pi sona sijelo li pali lon tomo pi sona sijelo. lon tomo ni, jan li ken lukin e sijelo tan ike mute, li toki pona lon sijelo. jan pi sona sijelo li toki tawa jan sijelo mute li pana e nasin pona tawa jan ali.
== jan pi sona sijelo li jan utala pilin ike ==
jan pi sona sijelo li sama jan utala tan pilin ike lon sijelo. sona pi jan ni li pali mute, li tawa pona lon sijelo tawa jan mute. pilin pona li kama lon kulupu tan pali pona pi jan pi sona sijelo.
== pilin pona pi jan pi sona sijelo ==
pali pi jan pi sona sijelo li pona tawa jan mute. jan pi sona sijelo li ken pana e pilin pona tan pilin ike lon sijelo. tenpo mute la, jan pi sona sijelo li pali pona tan pilin pona pi sijelo mute.
jan pi sona sijelo li pona mute!
jan li wile toki pona e ijo ike lon sijelo, li toki e sona pona tan jan pi sona sijelo. pali ni li pona mute lon kulupu pi jan ali.
kulupu:sona sijelo
kulupu:pali
jan pi tomo ala

jan pi tomo ala li jan. ona li lon ala e tomo. ona li wile awen. taso, ona li jo ala e ni. tenpo mute la, ona li jo ala e mani mute. tenpo mute la, ale ona li ike. 
jan mute pi kulupu mute li lon tomo ala. jan lili pi kulupu ante li jan pi tomo ala la, jan mute pi kulupu mute lili li jan pi tomo ala. kulupu ni li jan pi tawa tan ike anu utala li jan pi jo e ken ala li jan pi kulupu kule.
kulupu:nasin jan
jan pi weka seli

thumb|jan pi weka seli lon ma Anku.
jan pi weka seli li jan pali li utala e kon seli suno. ni li tan ni: kon seli ni li ike li pakala e ijo li ken moli. ken la, jan pi weka seli li weka e jan tan tomo pi kon seli.
kulupu jan pi weka seli li kulupu pi awen jan pi tenpo pakala.
kulupu:pali
jan sewi

kon ante pi nimi ni la o lukin e lipu ni: sewi (kon ante) en jan sewi (kon ante).
jan sewi anu sewi li jan pi wawa sewi. jan li pana e olin sewi tawa jan sewi. nasin wan la jan pilin e ni: jan sewi mute li lon; taso mi pana e olin sewi tawa mama sewi taso. nasin sewi Salatuta li nasin ni. ken la nasin sewi Intu li nasin ni. nasin ante la jan li pilin e ni: mama sewi taso li lon; jan sewi wan li lon. nasin sewi Jejuta en nasin sewi Kolisu en nasin sewi Silami en nasin sewi Siki li nasin ni. nasin ante la jan li pilin e ni: jan sewi mute li lon. nasin sewi Loma li nasin ni. ken la nasin sewi Intu li nasin ni. jan pi olin sewi li pilin e ni: jan sewi li jo e wawa tawa kon sewi tawa jan tawa ijo mute. jan sewi li jan ala tawa jan mute. tan ni la jan mute li pana ala e nimi pi jan sewi tawa ona li pana e nimi sewi taso tawa ona.
kulupu:jan sewi
jan sewi (kon ante)

jan sewi li jo e kon ni:
* sewi: jan pi wawa mute sewi.
* jan waso: jan toki pi kama tan sewi. mute la jan li sitelen e ona nasin ni: ona li jo e luka waso. tan ni ona li jo e nimi "jan waso" kin.
* jan pona sewi: ona li pali e pona pi nasin sewi.
* jan lawa pi nasin sewi: pali ona li ni: pali e nasin tan jan tawa sewi e nasin tan sewi tawa jan.
jan sewi Aton

jan sewi Aton (toki Masu: tm; toki Nilemenkemi: ⲁⲧⲟⲩⲙ, Atoum; toki Elena: Ατούμ, Atoúm) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li lawa e suno e ma. jan li olin sewi e ona lon ma tomo Anu. tan ni la jan li toki e ni: jan sewi Aton en jan sewi Le li sama. jan li pana e nimi Atonle tawa ona. jan sewi Aton li pali e ona sama. tan ni la nimi ona pi toki Masu li kon pi jan pini. lukin la ona li mije li jo e len kiwen lawa walo loje pi ma Masu ale. tenpo pi mute lili la ona li waso suli. ona li jo e nimi ni: jan lawa pi ma tomo Anu. akesi li sewi tawa ona.
jan li toki e ni: jan sewi Aton li lon e ona sama tan telo pi jan sewi Non. jan sewi Su en jan sewi Tenu li tan telo walo unpa ona. jan sewi Su en jan sewi Tenu li lon e jan sewi Ke e jan sewi Nu. jan sewi Ke en jan sewi Nu li lon e jan sewi Wesile e jan sewi Ese e jan sewi Sete e jan sewi Nipeho. jan sewi Wesile en jan sewi Ese li lon e jan sewi Olo. tan ni la jan sewi Aton li pali e jan sewi luka tu tu.
== tan sona ==
* Asante, Molefi Kete, and Ama Mazama. “Atum.” Encyclopedia of African Religion, SAGE, London, 2009, pp. 76–77.
* Bunson, Margaret. “Atum (Tem, Tum).” Encyclopedia of Ancient Egypt, Facts On File, New York, 2012, p. 59.
* Remler, Pat. “Atum.” Egyptian Mythology, A to Z, Chelsea House, New York, 2010, p. 24.
kulupu:nasin sewi
jan sewi Ese

jan sewi Ese (toki Masu pi sin ala: ꜣst; toki Nilemenkemi: Ⲏⲥⲉ, Ēse; toki Elena: Ἶσις, Îsis) li jan sewi pi nasin sewi Masu. ona li lawa e pona silejo e wawa sewi e ken pi kama jan e kon mama meli. mama mije ona li jan sewi Ke. mama meli ona li jan sewi Nu. jan sama mute ona li jan sewi Wesile li jan sewi Sete li jan sewi Nipeho. mije ona li jan sewi Wesile. sitelen nimi ona li supa monsi pi jan lawa lon sitelen Masu. jan pi mute lili li toki e ni: nimi pi jan sewi Ese li kama tan nimi pi supa monsi. jan sewi Sete li moli e jan sewi Wesile la jan sewi Ese en jan sewi Nipeho li alasa e jan sewi Wesile moli li lon e ona tan moli. jan sewi Ese li kama jo e jan sewi lili Olo li awen e ona.
sitelen ona li sitelen Te. lukin la sitelen Te en sitelen An li sama. taso luka pi sitelen Te li anpa. lukin la jan sewi Ese li meli li jo e kasi e sitelen An lon luka. len kiwen lawa ona li supa monsi pi jan lawa. jan sewi Ese en jan sewi Nipeho li alasa e jan sewi Wesile moli li mu tan pilin ike tan ni. kute la mu meli pi pilin ike en mu waso li sama. tan ni la jan li sitelen e jan sewi Ese e jan sewi Nipeho. tenpo la jan li sitelen e ona mute sama waso. tenpo la jan sewi Ese li jo e luka waso tu. jan mute li toki e ni: jan sewi Esi en jan sewi Haho li sama. tan ni la jan sewi Ese li kama jo e kon mute pi jan sewi Haho. ona li kama jo e ilo pi kalama musi e palisa lawa pi soweli e suno lon lawa.
jan Alekanto suli li anpa e ma Masu la jan lawa Tolemi mute li lawa la jan Elena en jan Loma li kama pana e olin sewi tawa jan sewi Ese e jan sewi Selapi. jan Selapi li jan sewi Wesile pi ma Elena. kin la jan li toki e ni: jan sewi Ese li jan sewi Temete li jan sewi Apotite li jan sewi Pesepone. jan lawa mute pi nasin sewi Kolisu li pini e olin sewi pi jan sewi Ese e olin sewi pi jan sewi Wesile.
ijo:Sarcophage de Ramsès III (Louvre, D 1) - Largeur coté sud cropped and sharpened.jpg|sitelen pi jan sewi Ese. ona li jo e luka waso.
ijo:Tit (Isis knot) amulet MET DP109370.jpg|sitelen Te
ijo:Statuette of Isis and Horus MET DP241036.jpg|jan sewi Ese en jan sewi lili Olo. jan sewi Ese li jo e len kiwen lawa pi supa monsi.
ijo:Marble statue of Isis, the goddess holds a situla and sistrum, ritual implements used in her worship, from 117 until 138 AD, found at Hadrian's Villa (Pantanello), Palazzo Nuovo, Capitoline Museums (12945630725).jpg|sitelen kiwen pi jan sewi Ese tan ma Loma
kulupu:nasin sewi