nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
ma Kapon

li ma lon ma Apika insa. ma Kanse li jo e ona lon tenpo pini. jan 1 811 079 li lon ona. ma tomo lawa li ma tomo Lipewa. toki ona li toki Kanse. jan lawa ona li jan Ali Ponko Onsimpa.
nimi ona li tan . "Kapajo" li nimi pi nasin telo Me.
ma Kamelun en ma Konko pi ma tomo Pasawi en ma Kinejekatolija li lon poka ona.
== tenpo pini ==
jan pikmei li lon ona lon tenpo pini mute. tenpo sike nanpa 1472 la, jan Luwi te Sikelu li kama tawa ma Kapon. ona li tan ma Potuke. jan pi ma Inli en jan pi ma Netelan en jan pi ma Epanja en jan pi ma Kanse li kama tawa ma Kapon. tenpo sike nanpa 1700~ la, ma Olunku li lon ma lon poka telo pi ma Kapon. ona li pana e jan pali.
jan Luwi Etuwa li pali e tomo pi tomo tawa lon telo lon ma lon poka telo pi ma Kapon. ona li tan ma Kanse. jan pi ma Kanse li jo e ma lon poka telo pi ma Kapon. tenpo sike nanpa 1948 la, jan pi ma Kanse li utala e ma lon telo pi ma Potuke. ona li jo e jan pali. jan pi ma Kanse li open e jan pali ni. jan pali e pali e ma tomo Lipewa.
tenpo sike nanpa 1960 la, ma pi ma Kapon li lawa. jan lawa pi ma Kapon nanpa wan li jan Lejo Pa.
kulupu:ma
kulupu:ma Apika
ma Kapuwesi

li ma lon poka pi ma Apika li lon telo suli Alansi. ona li kulupu ma lon telo. 
tenpo pini la, ma Potuke li lawa e ona. pini tawa kama pi jan Potuke la, jan ala li lon ma ni. ona li kama suli lon esun pi jan jo.
kulupu:ma Apika
kulupu:kulupu ma lon telo
ma Katala

ma Katala li ma lon ma Epanja.
toki Katala la nimi ona li Catalunya. toki Epanja la nimi ona li Cataluña.
ma tomo lawa pi ma Katala li ma tomo Paselona.
tenpo sike 2017 la, kulupu lawa pi ma Katala li toki e lawa kipisi. kulupu lawa pi ma Epanja li toki e ni: lawa kipisi pi ma Katala li powe li ken ala. kulupu lawa pi ma Epanja li weka e kulupu lawa pi ma Katala.
== lipu ante ==
* lipu pi jan lawa pi ma Katala
kulupu:ma Katala
Katala
kulupu:kulupu pi ma en jan pi toki ala
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Katasa

li ma suli tan ma tomo Katasa. tenpo suli ona la, ona li suli tan ma Ipelija tawa ma Apika. ona li kepeken e tan kulupu toki Semi. 
== tenpo open ==
ma tomo Katasa li open lon poka tenpo luka luka suli lon ma Apika tan jan Punisi tan ni: ona li pali e esun tawa jan mute lon poka telo suli Mesitelenija 
== tenpo meso ==
lon tenpo meso ona la, ma tomo Taja li kama wawa ala. ijo ni la, ona li weka lili tan ona. ona li kama ma suli en ona li tawa ma Sikilija, ma Sasinija, ma Kosika, ma Ipelija. ona li open e ma tomo lon ma Ipelija, mi ken pana e nimi ni, ma tomo Katesa. ona li esun e ijo mute tawa jan Ipelija 
== tenpo pini ==
e kulupu, e nasin, e jan ona li pini tan ni: utala Punisi pi nanpa wan e utala Punisi pi nanpa tu la, ma Loma li anpa e ona. pini pi utala Punisi pi nanpa tu wan la, ma Loma li seli e ma tomo Katasa e esun e jan lili lon tomo ona (jan li mute ala).
ma Katata pi tenpo pini

li ma tomo suli lon tenpo pini. jan pi ma tomo ni li kama jo e ma ante li kama suli. ona li utala e jan pi ma Loma; utala suli tu wan li lon. tenpo lon la, ma ona li lon ma Tunisi. ma ni li lawa e ma mute lon poka pi telo suli Mesitelane. ma ona li pona tawa esun. ma Katata li pini lon la, ma Loma li kama wawa li kama lawa e ma Mesitelane. toki Lasina la, ona li jo e nimi Carthago.
ma Katemala

ma Katemala li ma lawa pi ma Amelika insa. ona li lon poka pi ma Mesiko, li lon poka pi ma Peli, li lon poka pi ma Esawato, li lon poka pi ma Ontula. ma tomo Katemala li ma tomo lawa li ma tomo suli pi ma Katemala. toki Epanja li toki lawa pi ma Katemala. taso, jan ona pi kulupu nanpa wan li toki e toki pi kulupu toki Maja kin. tenpo pini la kulupu Maja li jo e ma Katemala. ma Epanja li anpa e ona lon tenpo kama pi tenpo ni. ma ona li kama kipisi pi ma Nuwa Epanja. tenpo sike nanpa 1821 la ma Katemala li kama anpa ala.
kulupu:ma
kulupu:ma Amelika
ma Kenja

ma Kenja li ma lon ma Apika pi suno kama. ona li lon poka e ma Somalija e ma Itejopija e ma Susi Sutan e ma Jukanta e ma Tansanija. ma tomo lawa ona li ma tomo Najopi. ma tomo lawa pi ma Kenja la ma tomo Monpasa li majuna nanpa wan.
tenpo pini la, ma Juke li lawa e ma Kenja. tenpo sike 1963 la ma Kenja li kama ma ante. jan Somo Kenjata li jan lawa nanpa wan pi ma Kenja pi lawa e ona sama.
kulupu:ma Apika
ma Kenu

ma Kenu anu ma Konwa li ma lili pi ma Inli, li lon pini ma pi ma Piten suli. ma tomo Tulo li ma tomo lawa pi ma Kenu.
toki Kenu li toki majuna lon ma Kenu. toki Kenu li moli lon poka pi tenpo sike suno nanpa 1700 la toki Inli li kama toki suli pi ma Kenu. taso, tenpo pini la jan li moli ala e toki Kenu. tenpo lon la jan lili li toki kepeken toki ni. toki Kenu en toki Kinla li sama mute.
ona li lon poka pi ma Tewen. kulupu ma lon telo Sili li lon ma Kenu.
kulupu:ma Juke
kulupu:ma palisa lon poka telo
ma Kepeke

ma Kepeke li ma lili pi ma Kanata. ma tomo lawa ona li ma tomo Kepeke, taso ma tomo suli nanpa wan li ma tomo Monkela.
tenpo pini la, ma Kanse li lawa e ona. taso, ma Juke li kama lawa e ona. ona li kama wan lon ma Kanata. jan mute lon ma Kepeke li toki e toki Kanse. taso, jan mute lon ma Kanata ante li toki e toki Inli. jan mute lon ma Kepeke li wile weka e ma Kanata tan ni: ona li pilin ante tawa jan pi ma Kanata ante.
kulupu:ma Kanata
ma Kijana pi ma Kanse

ma Kijanakanse li lon ma Amelika seli. toki Kanse la nimi ona Guyane française. toki Inli la nimi ona li "French Guiana".
tenpo ni la ma Kanse li lawa e ma Kijanakanse. toki lawa pi ma Kijanakanse li toki Kanse. ma Kijanakanse li poka e ma Suliname e ma Pasila.
da -
de -
en -
eo -
fi -
fr -
it -
ja -
la -
nl -
pt -
sv -
Kijanakanse
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Kijusiju

ma Kijusiju (toki Nijon: 九州) li lon ma Nijon. ma Kijusiju li lon poka pi ma Onsu lon poka pi ma Sikoku. ona li suli nanpa tu wan lon ma Nijon, li ma lon telo suli nanpa mute luka luka luka tu lon ma ale.
== ma lili ==
ma lili luka tu li lon.
* ma Pukujoka
* ma Ojeta
* ma Saka
* ma Nakasaki
* ma Kumamoto
* ma Mijasaki
* ma Kakosima
== tenpo pini ==
=== tenpo pi majuna mute ===
jan pi tenpo majuna li toki e ma Kijusiju kepeken nimi "ma Tukusinosima" (toki Nijon: 筑紫島). lipu majuna pi ma Sonko la ma Na en ma Ito en ma ante mute li lon ma Kijusiju.
=== tenpo pi majuna meso ===
ma lon telo Taneka la jan pi ma Potoke li pana e ilo utala pi sike lili. ma Kijusiju li ma tomo esun suli tawa jan pi ma Elopa tawa jan pi ma Asija seli.
ma Kilin

ma Kilin li ma palisa lon ma Elopa pi open suno. ona li lon poka pi telo suli pimeja. jan mute pi toki Losi li lon. jan pi toki Ukawina en jan pi toki Kilin Tata li lon kin. 
tenpo sike 2014 la, ma Losi li lanpan e ma Kilin tan ma Ukawina. tenpo ni la, ma Losi li lawa e ma Kilin. lanpan pi ma Kilin la, ma ante pi mute lili li toki ken. toki ken pi ma ante mute la, ma Kilin li lon ma Ukawina.
kulupu:ma Losi
kulupu:ma Ukawina
ma Kinejekatolija

ma Kinejekatolija li ma lon ma Apika. ona li lon poka pi ma Kapon li lon poka pi ma Kamelun li lon poka pi ma Satomejepinsipe. ma tomo lawa pi ma Kinejekatolija li ma tomo Malapo lon ma Pijoko. taso, tenpo kama la ma tomo Ojala li ma tomo lawa. ma tomo pi ma Kinejekatolija la ma tomo Pata li suli nanpa wan. 
ona li pali e mani mute kepeken telo pimeja. taso, jan nanpa lili li jo e mani mute. jan mute lon ma Kinejekatolija li jo e mani pi lili mute.
== tenpo pini ==
tenpo pini mute la kulupu Pantu li kama tawa ma Kinejekatolija.
tenpo sike 1472 la jan Fenajo Po li lukin e ma Pijoko la nimi pi ma Pijoko li ma Fenajopo lon tenpo pini. ma Potuke li anpa e ma.
tenpo sike 1778 la ma Epanja li jo e ma Kinejekatolija.
tenpo sike 1968 la ma Kinejekatolija li tawa tan ma Epanja li kama ma lawa. jan Fansiko Masija Nujema li kama jan lawa ike pi ma Kinejekatolija. jan mute li weka tan ma Kinejekatolija. taso, jan Masija li moli e jan pi 50,000 anu 80,000.
tenpo sike 1979 la kulupu utala pi ma Kinejekatolija li weka li moli e jan Masija. jan Tejotowo Opijan Nujema Masoko li kama jan lawa pi ma Kinejekatolija.
kulupu:ma
kulupu:ma Apika
ma Kiposi

li ma lon telo suli Mesitelane. ona li poka tawa ma Asija tawa ma Elopa kin. nena suli mute li lon ona. nena pi suli nanpa wan li nena Olinpo. kasi suli mute kin li lon.
sike nanpa 1983 la ma Kuse Kiposi li toki e lawa sin. ma Kiposi en ma ante li toki e ni: ma Kuse Kiposi li ken ala toki e ma pi lawa ante.
== tenpo pini ==
nasin sewi pi ma Elena pi tenpo pini la sewi Aposite li tan ma Keposi. ona li sewi olin.
ma Juke li kama lawa e ma Kiposi lon sike nanpa 1878. suli la ona li weka tan lawa ni lon sike nanpa 1960. taso ma Juke li awen lawa e ma tomo tu tawa utala. ni li ma Akosili li ma Tekelija.
ma Kiposi la kulupu tu li lon. ona wan li toki Elena li lon nasin sewi Kolisu li nimi . ona wan li toki Tuki li lon nasin sewi Silami li nimi . sike nanpa 1974 la ma Kiposi li kama tu. kulupu pini ni li weka tan lawa pi ma Kiposi li open e ma Kuse Kiposi. 
sike nanpa 2004 la lawa pi ma Kiposi li alasa sona e ni: ona en ma Kuse Kiposi li kama wan la ni li pona seme tawa jan pi ma Kiposi. ona li kama sona e ni: jan pi ma Kiposi li wile ala.
sike sama nanpa 2004 la ma Kiposi li kama lon kulupu Elopa wan li kama kepeken mani Elo.
kulupu:ma Asija pi pini suno
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Kiposi
kulupu:ma lon telo
ma Konko pi ma tomo Kinsasa

li lon ma Apika insa. ma la, ona li ma suli nanpa wan lon ma Apika. nanpa jan la, ona li ma suli nanpa tu tu lon ma Apika. ma Ankola en ma Konko pi ma tomo Pasawi en ma Santapiken en ma Susi Sutan en ma Ukanta en ma Luwanta en ma Upulunsi en ma Tansanija en ma Sanpija li lon poka ona.
ma ni lon ma anpa Konko. ni li ma anpa pi telo linja Konko.
tenpo pini la, ona li lawa tan ma Pesije. tenpo sike 1971 la, jan lawa Moputu li ante e nimi ma tawa . lawa ona li pini la, nimi pi tenpo pini li kama sin.
ma Konko pi ma tomo Kinsasa li jo e ijo mani mute. taso jan ona li jo e mani lili. tenpo mute la, jan ante mute tan ma ante li wile lawa e ijo mani ona.The Dark Side of Globalization. The Vicious Cycle of Exploitation from World Market Integration: Lesson from the Congo - Working Papers in Economics and Statistics, University of Innsbruck
==tan sona==
kulupu:ma Apika
kulupu:ma Apika insa
ma Kosalika

li ma lawa lon ma Amelika insa. ma tomo Sanjose li ma tomo lawa li ma tomo suli nanpa wan pi ma Kosalika. toki Epanja li toki lawa pi ma Kosalika. taso, jan lili pi ma Kosalika li toki kepeken toki Pipi, kepeken toki Mekatelu. 
tenpo pini la kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika li jan taso pi ma Kosalika. tenpo kama pi tenpo ni la ma Epanja li anpa e ma Kosalika. tenpo sike tu wan pi tenpo kama pi tenpo sike nanpa 1821 la ma Kosalika li ma lili pi ma Mesiko. tenpo kama lili pi tenpo ni la ma Kosalika li ma lili pi ma Sentewojamelika. ma Kosalika li kama ma lawa lon tenpo sike nanpa 1847. pini pi utala kipisi pi ma Kosalika lon tenpo sike 1847 la ma Kosalika li weka e kulupu utala ona. tenpo lon la ma Kosalika li jo ala e kulupu utala.
kulupu:ma
kulupu:ma Amelika
kulupu:ma Amelika insa
ma Kosiwa

ma Kosiwa anu ma pi kiwen walo lon poka telo li ma lon ma Apika pi pini suno. ma Lipelija en ma Kine en ma Pukinapaso en ma Kana li lon poka ona. telo suli Alansi li lon poka ona.
ma tomo lawa pi ma Kosiwa li . taso, ma tomo pi suli nanpa wan li 
pali pi kili Koko la, ma Kosiwa li nanpa wan.https://ourworldindata.org/grapher/cocoa-bean-production
kulupu:ma Apika pi pini suno
ma Kosowa

ma Kosowa li ma pi ma Elopa. ma Sopisi en ma Maketonija en ma Sipe en ma Sinakola li lon poka ona. tenpo sike 2008 la ma Kosowa li toki e lawa kipisi. ma Sopisi li ken ala e kipisi pi ma Kosowa. ma Sopisi la, ma Kosowa li lon ma Sopisi.
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma pi toki ken lili
ma Kuli

li kulupu ma lon telo pi ma Lusi. ona li tu e ma Kamtatka e ma Kokajto. ona li tu e telo suli Pasipi e telo suli Okoto. ona li jo e ma lon telo nanpa 56. jan nanpa 21501 li lon ona. ma lon telo suli la, ma Itulup li nanpa wan lon ona. ma Nijon li wile e poka pini pi open suno ona.
ona li tu e leko tu: ma Kuli suli en ma Kuli lili. kasi lili li lon poka open pi open suno ona. kasi suli li lon poka pini pi open suno ona. soweli mute ala li lon ona. waso en kala mute li lon ona.
== tenpo pini ==
kulupu jan Ajenu li lon ona lon tenpo pini. tenpo sike nanpa 1635 la, jan pi ma Nijon li kama tawa ma Kuli. tenpo sike nanpa 1697 la, jan pi ma Lusi li kama tawa ona. ma Lusi en ma Nijon li wile e ma Kuli. ona li utala. tenpo sike nanpa 1905 la, ma Nijon li anpa e ma Lusi lon utala pi ma Lusi en ma Nijon. ma Lusi li pana e ma Kuli tawa ma Nijon tan ni. tenpo sike nanpa 1945 la, ma Sesesele li anpa e ma Nijon lon utala pi ma Sesesele en ma Nijon. ma Sesesele li jo e ma Kuli.
== jan ==
jan nanpa 21501 li lon ona lon tenpo ni. ona li lon ma Itulup en ma Palamusil en ma Kunasil en ma Sikotan. ma tomo nanpa 19 li lon ona. jan mute la, jan nanpa 29500 lon tenpo sike nanpa 1989.
kulupu:kulupu ma lon telo
kulupu:ma Lusi
kulupu:ma Nijon
ma Kupa

li ma lon ma Amelika lete en telo Kalipi.
tenpo pini la ma Epanja li lawa e ma ni. tan ni la, toki Epanja li toki lawa pi ma Kupa.
ma tomo lawa pi ma ni li ma tomo Apana. kulupu lawa ona li alasa e nasin pi jo kulupu.
ma Kupa li poka lon ma Mewika en ma Sameka en ma Pajama en ma Awisi.
==tenpo pini==
jan nanpa wan pi ma Kupa li li . tenpo sike 1492 la jan Kitopa Kolon li kama tawa ma Kupa. jan pi ma Epanja li kama lawa e ma Kupa. tenpo sike 1895 la, jan pi ma Kupa li kama utala e ma Epanja tan ni: ona li wile weka e lawa pi ma Epanja. tenpo sike 1899 la ma Mewika li esun e ma Kupa tan ma Epanja. ni li lon tenpo pini pi utala pi ma Epanja pi ma Mewika. ma Kupa li kama ma lawa sin lon tenpo sike 1902. taso, ma Mewika li pali mute kin lon nasin lawa ona. tenpo sike 1959 la ma Kupa li kama utala li weka e kulupu lawa ona li anpa e lawa pi ma Mewika. li kama jan lawa sin.
kulupu:ma
kulupu:telo suli Kalipi
kulupu:ma Amelika lete
kulupu:ma lon telo
ma Kuse Kiposi

li ma pi toki ken lili lon ma Kiposi. ma mute li toki e ni: ma Kuse Kiposi li wan pi ma Kiposi li jo ala e lawa ante. ma Tuki li toki e ni: ma Kiposi li jo e lawa ante. tenpo pini la ma Pakisan en ma Panla li toki e ni: ma Kuse Kiposi li jo e lawa ante. tenpo ni la ona li toki ala e ni. toki Tuki la nimi suli li Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti. ma tomo lawa ona li ma tomo Kuse Lekosija.
tenpo suno 1974 la, kulupu EOKA B li lanpan e lawa pi ma Kiposi. kulupu li wile wan e ma Elena e ma Kiposi. kulupu utala pi ma Tuki li utala e ma Kiposi. tenpo suno 1983 la, ma Kuse Kiposi li toki e lawa ante.
kulupu:ma Kiposi
kulupu:ma pi toki ken lili
ma Lanka

ma Lanka li ma lon ma Asija. ona li ma lon telo suli Palata. ona li lon poka pi ma Palata. tenpo pini la, nimi ona li .
ma Lanka li ma pi kulupu jan mute. kulupu jan Sinala en kulupu jan Tami en kulupu jan Sonaka en kulupu jan Puke en kulupu jan Malasija en kulupu jan An en kulupu jan Weta li lon ona. suli la, kulupu jan Sinala li kulupu jan nanpa wan.
kulupu:ma Asija
kulupu:ma lon telo
ma Lapanuwi

ma Lapanuwi li ma sike telo lon telo suli Pasipi. ona li lawa tan ma Sile. ma ante li lon weka tawa ona.
tenpo pini la kulupu Polinesijan li kama lon ma Lapanuwi. jan mute li sona e ma ni tan ni: ona li jo e lawa kiwen suli mute. ona li jo e nimi "moʻai". tenpo sike nanpa 1722 la jan tan ma Elopa li kama lon ma Lapanuwi li pana e jaki e esun tawa ona. jan mute li pilin e ni: pali pi kiwen ni li pakala e ma li weka e moku. tenpo pi jan tan ma Elopa li kama la, jan nanpa lili li lon e ma. tenpo sike nanpa 1878 la jan mani Alesante Awijepajeja Samon li pali e ma pan esun lon ma Lapanuwi li kama jan lawa pi Lapanuwi. tenpo sike nanpa 1888 la ma Sile li anpa e ma.
kulupu:ma Osejanija
kulupu:ma Sile
kulupu:ma lon telo
ma Lawi

li ma lili lon ma Elopa. ona li poka e telo suli Palute e ma Esi e ma Losi e ma Pelalusi e ma Lijatuwa.
jan Lawi mute li toki e toki Lawi. taso jan Lawi ante mute li toki e toki Losi. toki Losi la nimi pi ma Lawi li Ла́твия. ma tomo lawa pi ma Lawi li ma tomo Lika.
kulupu:ma Elopa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Lesepu

ma Lusepu li ma lon ma Elopa. ona li poka e ma Tosi e ma Kanse e ma Pesije. toki lawa pi ma Lusepu li toki Lesepu e toki Tosi e toki Kanse.
ma tomo lawa li ma tomo Lesepu. mani pi ma Lesepu li mani Elo (€).
jan mute li sona e ma ni tan ni: ona li lili mute.
==tenpo pini==
tenpo pini weka la ma Lesepu li lon ma Netelan.
==esun==
ma Lesepu la, kulupu lawa li lanpan lili e mani tan kulupu esun. ni la, kulupu esun mute en tomo esun li lon ma Lesepu.
kulupu:ma Elopa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Lipija

li ma lon ma Apika.
ma Masu en ma Sate en ma Nise en ma Sutan en ma Sasali en ma Tunisi li lon poka ona.
ma Lipija li jo e toki Alapi sama toki suli mute, taso kin la, jan pi ma Lipija li toki Tamasi mute li toki Tuki li toki Elina.
kulupu:ma Apika
kulupu:ma
ma Lisensan

li ma lili lon ma Elopa. toki Tosi la nimi ona li Liechtenstein. ona li poka e ma Osalasi e ma Suwasi. toki lawa pi ma Lisensan li toki Tosi. ma tomo lawa pi ma Lisensan li ma tomo Vaduz. ma Lisensan li jo e nena mute. ma Lisensan li lon kulupu nena Alpen. ma Lisensan li jo e mani mute.
== tenpo pini ==
tenpo 1699 la jan Johan Adam Andreas li esun e ma Schellenberg. tenpo 1721 la ona li esun e ma Vaduz. tenpo sike 1719 la jan Karl der Vierte li wan e ma tu. ona li pana e nimi Lisensan tawa ma. tenpo 1806 la ma Lisensan li ma ala pi ma Heiliges Römisches Reich. tenpo mute la ma Lisensan li pilin e ni: ma Esalasi li pona mute mute. taso ma Lisensan li wile e ni tan tenpo utala pi nanpa wan: ma Lisensan en ma Suwasi li jo e ma esun sama. ma Lisensan en ma Suwasi li utala ala lon tenpo utala pi nanpa tu.
kulupu:ma Elopa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Lonpasija

anu anu li ma lili lon ma Italija.
ma Italija la, jan pi mute nanpa wan li lon ma lili ni. jan 1'00'00'00 li lon. ma tomo Milano li ma tomo lawa ona li suli nanpa wan lon ma Italija.tenpo 2024/02/08 la, kulupu Eurostat pi nanpa jan la, lipu ilo ona en ilo pi awen lipu.
== sijelo ma ==
left|thumb|142x142px|nena ma Pelukesi
ma Lonpasija li lon poka pi ma ni: ma Suwisela en ma Tensino Ato Asite en ma Weneto en ma Emilija Lomanja en ma Pijemonte.
suli lipu Kilo Meton la, ma Lonpasija li suli 2'38'61. ma Italija la, ma lili tu wan taso li suli mute tawa ona; ona li ni: ma Sisilija en ma Pijemonte en ma Satenja.tenpo 2019/02/15 la, kulupu Tuttitalia. ona li awen kepeken ilo Internet Archive. nena pi kulupu Alepi li lon ma Lonpasija; ma ni la, nena Pelukesi li sewi nanpa wan, li suli Meton 4020. poka wan pi nena ma Pelukesi li lon ma Italija, poka ante li lon ma Suwisela.
linja telo Po en linja telo Minso en telo lili Kata en telo lili Masole li lon ma Lonpasija.
== tan sona ==
ma Lowenki

ma Lowenki li ma pi ma Elopa. toki pi ma Lowenki li toki Lowenki. toki Lowenki la nimi ona li Slovenská republika. ma poka pi ma ni li ma Seki li ma Osalasi li ma Mosijo li ma Ukawina li ma Posuka.
ma Lowenki li jo ala e telo suli. taso ma ni li jo e nena mute.
== tenpo pini pi ma Lowenki ==
ma Lowenki li tan ma Seki-Lowenki. tenpo sike 1993 la ma Seki-Lowenki li tu tawa ma Seki en ma Lowenki. jan lawa pi nanpa wan pi ma Lowenki li jan Misa Kowa. jan lawa pi tenpo ni li jan Pete Pelekini.
=== jan lawa mute pi ma Lowenki ===
* jan Misa Kowa
* jan Luto Suse
* jan Iwan Kapalowi
* jan Anle Kisa
* jan Susana Saputowa
* jan Pete Pelekini
== ma tomo suli li lon ma Lowenki ==
* ma tomo Pasilawa - ma tomo lawa
* ma tomo Kosise
kulupu:ma Elopa
 
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Lowita

li ma lili pi ma Mewika. ona li ma palisa lon ma seli pi ma Mewika. telo suli Mesiko en telo suli Alansika li lon selo ona. ma tomo Talawasi li ma tomo lawa ona.
== tenpo pini ==
tenpo pini la jan Amelika mute li lon ma Lowita li lon ala poka pi jan Elopa. jan Ponsa li nimi e Lowita tan nimi pi toki Epanja Florida. ken la jan Ponsa li jan kama nanpa wan ala pi ma Lowita. 
tenpo pini la jan Epanja en jan Kanse li jo e ma lon ma Lowita. ona li pali e tomo mute. jan Epanja li ike tawa jan Kanse. jan Kanse li wile pakala e jan Epanja, taso jan Epanja li wawa li moli e jan Kanse mute.
tenpo pini la jan Epanja li jo wawa ala e ma Lowita. ona li ante e nasin pi jan Amelika tawa nasin sewi Kolisu. jan lawa mute pi jan Amelika li pona tawa jan Epanja li ante e nasin ona li pana e ma e tomo tawa jan sewi pi nasin sewi Kolisu.
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Lunpan

li ma lon ma Asija. ma Sulija en ma Isale li lon poka ona.
==tenpo pini==
===kulupu jan Poniki===
Phoenicia map-en.svg
tenpo pini la, li lon. ma Lunpan en ma lon poka la, ona li lon. ni li ma Kanan. en en li ma tomo suli lon.
kulupu jan Poniki li kama e kulupu jan mute lon poka telo pi telo suli Mesitelane. lon ma Tunisi li kama tan kulupu jan Poniki.
nasin pi sitelen toki pi kulupu jan Poniki li mama pi nasin sitelen Elina. ona li jo e taso e ala.
kulupu:ma Asija pi pini suno
ma Lusi en ma Ukawina li utala

tenpo sike nanpa 2014 la ma Lusi li utala e ma Ukawina. tenpo sike nanpa 2024 la utala ni li awen.
pini la, jan mute pi ma Ukawina li toki utala tawa lawa ma ona. jan Wito Janukowi li jan lawa pi ma Ukawina. ona li weka e toki kulupu pi wan Elopa. jan mute li wile weka e lawa pi ma Ukawina, li pilin ike tawa ma Lusi, li pilin pona tawa kulupu ma Elopa. la jan lawa pi ma Ukawina li lukin pakala e jan toki, li moli e ona. jan lawa pi ma Lusi li pilin pona tawa ni. taso jan pi toki utala li anpa e lawa ona, li pali e lawa sin. jan Wito Janukowi li tawa ma Lusi.
kulupu utala pi ma Losi li tawa ma Kilin. taso ona li jo ala e len utala pi ma Lusi. ona li tawa ma Kilin, li moli e jan, li monsuta e jan, li nasa e toki nasin. tan nasa la lawa pi ma Kilin en li weka tan ma Ukawina. ma Lusi li lanpan e ona. ni li open e utala. ma Lusi li lanpan e ma Kilin.
jan mute pi toki Losi lon open suno pi ma Ukawina li toki utala tawa lawa sin pi ma Ukawina. jan ni la, ma tomo Tonesiki, lon ma tomo Lukansiki li open weka tan ma Ukawina li toki e lawa sin. ma Lusi li pana e ilo utala e kulupu utala tawa ma ni.
tenpo sike nanpa 2021 la, kulupu utala pi ma Losi utala la li tawa insa pi ma Ukawina tan ma ona, tan ma Pelalusi. tan ma Pelalusi la, kulupu utala li lanpan e tomo wawa Sonlopeli li tawa ma tomo Kiju. ma Lusi li pana e ilo pakala mute lon ma tomo pi ma Ukawina. jan mute li moli. lawa pi ma mute li toki ike li pini e ni: ona en ma Lusi li ken esun.
kulupu:utala
kulupu:ma Lusi
kulupu:ma Ukawina
ma Luwanta

ma Luwanta li ma lon ma Apika pi kama suno. ona li lon poka e ma Konko pi ma tomo Kinsasa e ma Ukanta e ma Tansanija e ma Lunsi. tenpo pini la ona li lawa tan ma Pesije.
tenpo pini la, jan ante pi tan ante lon ma Luwanta li utala. tenpo sike 1994 la, jan pi kulupu Utu li pali tawa moli e jan pi kulupu Tusi ali. pali moli li pini tan ni: kulupu RPF li kama lawa e kulupu lawa. tenpo ni la, ma Luwanta li kama pona.
kulupu:ma Apika
ma Maketonija (kon ante)

ma mute li jo e nimi Maketonija
* ma Maketonija lete li ma lawa pi tenpo lon, li lon ma Elopa;
* ma Makesonija li kipisi pi ma Elina;
* ma Maketonija majuna li ma lawa lon tenpo pini;
* ma Maketonija li ma, li lon ma Elina lon ma Maketonija lete.
ma Maketonija lete

ma Maketonija lete li lon ma Elopa. toki Maketonija la nimi ona li Македонија.
tenpo pini la, nimi li ma Maketonija. ni li ike tawa ma Elena tan ni: ona li jo e ma pi nimi ma Maketonija. tan ni, nimi pi ma Maketonija ante li kama e ma Maketonija lete lon tenpo sike 2019.
kulupu:ma Elopa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Malakasi

ma Malakasi anu li ma sike telo lon ma Apika. telo suli Palata li lon sike ona. ma sike telo la, ona li suli nanpa tu tu (ma Ponejo li suli nanpa tu wan). soweli 90% pi ma Malakasi li lon ala ma ante. soweli jan pi kon moli (soweli jan Lemu) li lon ma Malakasi. tenpo pini la, jan Malakasi li kama tan ma Intonesija. tenpo sike 900 la, jan Pantu li kama tan ma Apika. tenpo sike 1896 la, ma Kanse li kama lawa e ma Malakasi. tenpo sike 1960, ma Malakasi li toki e lawa sin.
==nimi==
nimi Matasikala li kama tan jan Mako Polo. nimi ni li kama tan ma tomo Mukasiso lon ma Somalija.
kulupu:ma lon telo
kulupu:ma Apika
ma Malasija

ma Malasija li ma lon ma Asija. ona li ma pi jan lawa wawa. ma ona li jo e ma lili luka luka tu wan (13) e ma ante tu wan (3). ma tomo Kulalunpa (Kuala Lumpur) li ma tomo lawa pi ma Malasija, li ma tomo suli nanpa wan lon Malasija. ma tomo Putasaja (Putrajaya) li ma tomo pi kulupu lawa pi ma ona. 
kulupu:ma
kulupu:ma Asija
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin