nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
tenpo pini

tenpo pini li tenpo li pini. jan li sona pona e tenpo pini la ona li ken kama sona e pakala ona. jan li ken sona e tenpo pini kepeken nasin mute sama ni: ona li lukin e lipu. ona li kute e toki pi jan ante. ona li lukin e ijo pi tenpo pini. tenpo mute la lipu li suli tawa jan sona. taso jan li pali e lipu lon tenpo pi ale ala. tan ni la jan sona li lukin e ijo ante.
== toki pi tenpo pini ==
jan Herodotus pi ma tomo 'Halicarnassus' li jo e nimi ni: "mama pi tenpo pini." taso jan poka ona jan 'Thucydides' li kama e ni: jan sona li wile kama sona e tenpo pini la ona li lukin tawa jan. tenpo ante la jan sona li pilin e ni: jan sewi li kama e ijo. taso jan Thucydides li pilin e ni: ijo jan li kama tan jan.
jan Augustine pi ma tomo Hippo li jan sona suli. taso ona li pilin e ni: jan li wile kama sona e tenpo pini la ona li wile lukin e lipu sewi. jan Hegel pi ma Tosi li pilin e ni: jan li wile kama sona e tenpo pini la ona li wile lukin e ijo jan.
*
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
tenpo sike 2006

tenpo sike 2006 li tenpo sike ni.
* tenpo sike 2005 li pini la ona li kama.
* ona li pini la tenpo sike 2007 li kama.
== seme li kama ==
tenpo sike la ni li kama:
* kama kulupu Ijoko li lon ma tomo Salajewo.
2006
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
tenpo sike 2015

tenpo sike 2015 li tenpo ni:
* tenpo sike 2014 li pini la ona li kama.
* ona li pini la tenpo sike 2016 li kama.
== seme li kama ==
tenpo sike la ni li kama:
* kama sona pi toki Epelanto lon tenpo seli li lon ma tomo Masin lon ma Lowenki. jan pi toki pona li tawa ona kin. ona li toki e toki pona li musi kepeken toki pona.
* kama kulupu Ijoko li lon ma tomo Wipaten lon ma Tosi. jan pi toki pona li tawa ona kin.
* kama sona pi toki pona lon ma Elopa li lon ma tomo Pono lon ma Seki.
* tenpo mun mute la jan mute mute li tawa ma Elopa tan ma Asija. jan mute ni li tawa ma Tosi.
* jan Angela Merkel li toki e ni: jan Sulija li ken kama ma Tosi.
* ma tomo Ino en tomo sona suli Ino li kama lon ma Tata.
2015
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
tenpo sike 2023

tenpo sike 2023 li tenpo sike pi tenpo lon. ona li lon poka pi tenpo sike ni:
* tenpo sike 2022 li pini la ona li kama.
* ona li pini la tenpo sike 2024 li kama.
== seme li kama? ==
=== nasin lawa ===
* jan Lula li open jan lawa pi ma Pasila lon tenpo sin.
===utala===
*ma Lusi en ma Ukawina li utala: ma Lusi en ma Ukawina li awen utala. kulupu utala Wane li tawa poka pi ma tomo Makuwa, li pini. 
*utala insa lon ma Mijanma li awen. kulupu utala en lawa ma ante li utala.
*ma Isale en ma Pilisin li utala: kulupu Hamas li utala e ma Isale, li lanpan e jan tan ma Isale. kulupu utala pi ma Isale li tawa insa pi ma Kasa li pana e ilo pakala.
== tan sona ==
2024
tenpo sike 2024

tenpo sike 2024 li tenpo sike pi tenpo lon. ona li lon poka pi tenpo sike ni:
* tenpo sike 2023 li pini la ona li kama.
* ona li pini la tenpo sike 2025 li kama.
== seme li kama? ==
=== nasin lawa ===
* jan li wile e jan lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2024: jan Tana Tun li anpa e jan Kamala Ewi li kama jan lawa sin.
* lawa pi kulupu utala lon ma Anku lon tenpo sike 2024: jan Jun Sanjo pi ma Anku li toki e ni: lawa pi kulupu lawa li lon. taso, kulupu lawa pi ma Anku li pini e lawa pi kulupu lawa.
===utala===
*ma Lusi en ma Ukawina li utala: ma Lusi en ma Ukawina li awen utala. ma Ukawina li tawa insa pi ma Lusi.
*utala insa lon ma Mijanma li awen. kulupu utala en lawa ma ante li utala.
*ma Isale en ma Pilisin li utala: utala en moli li awen lon ma palisa Kasa. ma Isale li tawa insa pi ma Lunpan.
=== ante ===
*mun li len e suno lon ma Amelika lete lon tenpo sike 2024-10-4.
== tan sona ==
2024
tenpo sike ale

tenpo sike ale li ni: tenpo sike ale. pana lukin la tenpo sike ale nanpa 10. ni li tenpo sike nanpa 901 tawa tenpo sike nanpa 1000 la tenpo pi tenpo pi tenpo pini kama la jan Jesu (kama la jan Jesu). tenpo sike ale nanpa 10 pi tenpo pi tenpo pini tawa jan Jesu (tawa jan Jesu) la tenpo sike nanpa 1000 pi tawa jan Jesu tawa tenpo sike nanpa 901 pi tawa jan Jesu. tenpo sike nanpa 0 li lon ala.
kulupu:tenpo
tenpo suno musi pi tenpo mun nanpa tu tu

tenpo suno musi pi tenpo mun nanpa tu tu anu tenpo kijetesantakalu li tenpo suno musi lon tenpo suno nanpa wan pi tenpo mun nanpa tu tu. ona li kama lon tenpo sike ali. ona li kama tan ma Elopa. tenpo ni la, jan li pali e ijo musi li toki e ijo nasa musi pi lon ala. ken la, jan li pilin e ni: toki ni li toki e ijo lon. toki Inli la, jan li pilin e ni la, jan musi li toki e ni: .
ma mute pi toki Kanse la, jan li wile pana e lon monsi sijelo pi jan ante. jan li kama jo e monsi lon monsi ona la, ona li wile sona ala.
jan Sonja li pana e nimi "kijetesantakalu" tan ni: ona li musi pi tenpo suno ni. taso, jan mute pi toki pona li kepeken ona. tan ni la, tenpo suno ni li tenpo kijetesantakalu tawa jan mute pi toki pona.
kulupu:tenpo musi
tenpo suno pi jan pali pi ma ali

anu li tenpo suno musi suli pi jan pali. ona li lon tenpo suno nanpa wan pi tenpo mun nanpa luka.
== tenpo pini ==
tenpo suno pi jan pali pi ma ali li open lon tenpo sike 1889. ona li tan lon ma tomo Sikako lon ma Mewika.
== tenpo ni ==
jan li musi lon tenpo suno ni lon ma mute. ma mute la, jan li wile pali ala lon tenpo suno ni. ona li suli mute tawa jan pi nasin pi pali kulupu.
== tan sona ==
kulupu:tenpo musi
tenpo utala

tenpo utala la, jan pi ma wan anu kulupu wan li utala e ma ante anu kulupu ante. tenpo mute la, tenpo utala li pana e pakala mute e moli mute. tenpo utala la, kulupu utala ante li utala kepeken ilo utala. tenpo utala ken kama tan tan mute. ken kama la tan e lawa ma anu tan mani anu tan ante pi nasin lawa. ken la, tenpo utala li jo e tan mute. nasin mute la, tenpo utala ken ante e lon jan. ken la, ona li pana ike mute tawa kulupu jan.
kulupu ante pi ma wan li utala la, ona li utala insa.
kulupu:utala
kulupu:nasin jan
toki

toki li esun sona. jan li wile pana e sona la, jan li toki. ken la, toki li toki uta li sitelen toki li .
tenpo ni la, ilo sona mute li toki tawa ilo sona ante mute. ni li kulupu ilo.
==nimi toki==
toki pona la, nimi "toki" li kama tan nimi "tok" toki Topisin. nimi "tok" pi toki Topisin li tan nimi "talk" pi toki Inli.
==toki jan li kama tan seme?==
tenpo pini la, jan li open toki. jan li sona ala e nasin pi kama toki. toki mute pi kama toki li lon: jan mute li pilin e ni: tenpo suli la, toki jan li kama. taso, jan ante li pilin ante e ni: jan li open toki lon tenpo wan tan soweli li kama tan mama li kama ante lon tenpo mute wan.
==toki jan==
jan li esun e sona kepeken toki. jan la, toki li ken jo e nimi mute. jan li toki kalama la, jan li pali e kalama kepeken uta. ona li wile e ni: jan ante li kute e kalama nimi li ken sona e wile ona. jan ante li ken toki kepeken luka ona. jan ni li toki e nimi kepeken luka ona li wile e ni: jan ante li lukin e luka ona li ken sona e wile ona. ni la, toki ni li toki luka. 
toki li kama toki mama pi jan ala la, toki li kama toki moli. toki Lasina en toki Sankita li toki moli.
nasin toki mute li lon ma. taso, nasin toki li sama mute. jan mute li pilin e ni: jan tu li toki kepeken nasin toki ante, li sona e toki pi jan ante la, toki pi jan tu li toki sama. taso, jan ante li pilin e ni: nasin jan en nasin lawa la, nasin toki li ken toki sama anu ken toki ante. pilin ni la, jan li toki e ni: 
===nasin toki uta mute lon ma=== 
jan mute mute li kepeken toki Inli. ona li tan ma Inli. lon ma Sonko la, jan mute mute li kepeken toki Sonko. ken la, jan li kepeken toki sin. jan li pali e toki sin. toki sin li mute kin. toki Epelanto en toki Losupan en toki pona li toki sin. 
=====toki tan ma Asija=====
* toki Anku
* toki Nijon
* toki Sonko 
=====toki tan ma Elopa=====
* toki Elena
* toki Epanja
* toki Inli
* toki Isilan
* toki Kanse
* toki Lasina
* toki Losi
* toki Nosiki
* toki Tansi
* toki Tosi
* toki Wensa 
=====toki sin=====
* toki Epelanto
* toki Losupan
* toki pona
== toki soweli ==
soweli mute li ken toki. mu la, soweli li pana e sona tawa soweli ante. 
===toki waso===
 
waso toki li ken mu kepeken toki jan. jan li toki la waso ona li ken .
jan sona li sona ala e ni: waso ona li ken sona e toki.
kulupu:nasin jan
kulupu:pali
kulupu:toki
toki Ajenu

anu toki Ajenu pi ma Okito li toki. ona li toki lon ma Okito (lon ma Nijon) lon poka pi ma Lusi. tenpo pini la, ona li toki pi kulupu jan Ajenu. tenpo ni la, toki Ajenu li .
 	sinpin	sinpin lili	sinpin lili	monsi
kon pini 	p 	t* 	ts/tʃ* 	k
kon nena 	m 	n 	n 	
kon pini lili	 	s/ʃ* 	s/ʃ* 	h
kon telo 	w 	ɾ 	ɾ 	j
 	sinpin	monsi
sewi	i 	u
insa	e 	o
anpa	a 	a
* ti en tsi li kama tan tʃi en si li kama tan ʃi
lon sitelen Lasina:
sitelen	a	c 	e	h	i	k	m	n	o	p	r	s	t	u	w	y
kalama 	a	ts	e	h	i	k	m	n	o	p	ɾ	s	t	u	w	j
lon sitelen Katakana
 	a 	i 	u 	e 	o
-	a ア 	i ィ 	u ウ 	e ェ 	o オ
c	ca チャ 	ci チ 	cu チュ 	ce チェ 	co チョ
h	ha ハ 	hi ヒ 	hu フ 	he へ 	ho ホ
h	(a)h ㇵ 	(i)h ㇶ 	(u)h ㇷ 	(e)h ㇸ 	(o)h ㇹ
k	ka カ 	ki キ 	ku ク 	ke ケ 	ko コ
k	k ㇰ 	k ㇰ 	k ㇰ 	k ㇰ 	k ㇰ
m	ma マ 	mi 三 	mu ム 	me メ 	mo モ
m	m ㇺ 	m ㇺ 	m ㇺ 	m ㇺ 	m ㇺ
n	na ナ 	ni 二 	nu ヌ 	ne ネ 	no ノ
n	n ㇴ / ン 	n ㇴ / ン 	n ㇴ / ン 	n ㇴ / ン 	n ㇴ / ン
p	pa パ 	pi ピ 	pu プ 	pe ぺ 	po ポ
p	p ㇷ゚ 	p ㇷ゚ 	p ㇷ゚ 	p ㇷ゚ 	p ㇷ゚
r	ra ラ 	ri リ 	ru ル 	re レ 	ro ロ
r	(a)r ㇻ 	(i)r ㇼ 	(u)r ㇽ 	(e)r ㇾ 	(o)r ㇿ
s	sa サ 	si シ 	su ス 	se セ 	so ソ
s	s ㇱ / ㇲ 	s ㇱ / ㇲ 	s ㇱ / ㇲ 	s ㇱ / ㇲ 	s ㇱ / ㇲ
t	ta タ 	ci チ 	tu ト゚ 	te テ 	to ト
t	t ㇳ / ッ 	t ㇳ / ッ 	t ㇳ / ッ 	t ㇳ / ッ 	t ㇳ / ッ
w	wa ワ 	wi ウィ / ヰ 	 	we ウェ / ヱ 	wo ヲ
y	ya ヤ 	 	yu ユ 	ye イェ 	yo ヨ
kulupu:ma Nijon
toki Ala

toki Ala anu li toki sin musi. ona li jo ala e nimi e nasin toki. lon toki Nijon la, "アラズ" (在らず, arazu) li sitelen e "lon ala". li pali e ona lon tenpo sike 2015.
toki sin mute li jo e nimi e nasin toki. tan ni la, jan li wile pali pona e toki sin la, ni li pini ala. taso, wile pi toki Ala li ni: ona li jo e ala. tan ni la, ni li ken pini: pali e ale pi toki Ala. toki Ala li ale tan ala.
== linja tawa selo ==
* lela.iúk.tánxe - アラズ語 (lon toki Nijon)
toki Alapi

li toki suli li lon kulupu toki Semi. ona li toki pi kulupu jan Alapi li toki pi kulupu jan mute ante lon kulupu ma Alapi. kulupu ma ni li lon ma Asija li lon ma Apika. ma Apika la ma Masu en ma Lipija en ma Mulitanija en ma Sasali en ma ante mute li kepeken ona.
==kalama pi toki Alapi==
kalama suli
kalama
(pi) 	kalama
(pi) 	selo uta	insa kiwen uta tu	palisa uta sinpin	palisa uta sinpin en pini lili e anpa uta	supa pi palisa uta	palisa uta monsi	nena pi monsi uta	monsi pi palisa uta	anpa pi palisa uta
nena 	nena 	m 	 	n 	 	 	 	 	 	
pini 	tawa lili mute pi anpa uta	 	 	t 	tˁ 	 	k 	q 	 	ʔ
pini 	tawa ala pi anpa uta 	b 	 	d 	dˁ 	dʒ² 	 	 	 	
pini lili 	tawa lili mute pi anpa uta	f 	θ 	s 	sˁ 	ʃ 	x 	 	ħ 	h
pini lili 	tawa ala pi anpa uta 	 	ð 	z 	ðˁ 	 	ɣ 	 	ʕ 	
insa li pini 	insa li pini 	 	 	l¹ 	 	 	 	 	 	
tawa lili mute 	tawa lili mute 	 	 	r 	 	 	 	 	 	
sama kalama lili	sama kalama lili 	ʋ 	 	 	 	j 	 	 	 	
1 nimi pi jan sewi la,ona li [lˁ].
2 ma Masu la,ona li [g].ma Lunpan en ma mute pi ma Apika lete la,ona li [ʒ] .
kalama lili
 	lili 	lili 	suli 	suli
 	sinpin 	monsi 	sinpin	monsi
open ala	i 	u 	iː 	uː
open 	a aj aw	a aj aw	aː 	aː
==sitelen pi toki Alapi==
:lipu lawa: sitelen Alapi
jan li sitelen e toki Alapi kepeken sitelen Alapi. ona li sitelen e kalama pini taso. kalama open li lon ala sitelen. toki Alapi li jo e kalama mute. taso kalama open li mute ala: /a/, /i/, /u/.
jan li ken sitelen e kalama open kepeken nimi lili lili Alaka: nimi Tama li kalama /u/, nimi Pata li kalama /a/, nimi Kasa li kalama /i/, nimi Sata li kalama pini tu.
==toki kipisi==
jan mute li toki kepeken toki Alapi lon ma mute. tan ni la toki Alapi li jo e toki kipisi mute.
*toki Alapi Maso
*toki Alapi Lepan
*toki Alapi Malipe
*toki Alapi Esasi
*toki Alapi Ilaki
==toki pi toki Alapi==
*toki! = مرحبا /marhaban/
*nimi sina li seme? = ما اسمك /ma ismuk/
*nimi mi li ___. =  ___ اسمي /ismi/ 
*sina sona ala sona e toki Alapi? = هل تستطيع التحدث بالعربية /hal tastatie altahaduth bialerby/
*mi olin e sina. = أحبك /'ahbak/
*pona. = سلام /salam/
*mi tawa en tawa pona = وداعا /wadaeaan/
kulupu:toki
kulupu:toki Alapi
kulupu:kulupu toki Semi
toki Anku

li toki. ma Anku en ma Soson li kepeken toki ni. jan Anku pi ma Sonko li toki kin e ni. tenpo pini la jan Anku li sitelen e toki Anku kepeken sitelen Kansi, taso tenpo ni la jan mute Anku li sitelen e toki Anku kepeken sitelen Anku.
== kalama ==
==ijo ante==
jan Anku li kepeken toki ante tan ni: jan kute li sewi anu anpa tawa ona. o lukin la jan li kepeken toki pona mute tawa jan pi pana sona, tawa/en mama ona. taso jan li kepeken toki pona lili tawa jan lili. sina kepeken toki pona lili tawa jan pi pana sona la ona en jan ante li pilin nasa. ike la jan pi pana sona sina li utala tawa sina.
toki pona mute: -요(yo), -입니다(imnida), -입니까?(imnikka?), -이에요(ieyo); toki pona lili: -야(ya), -니?(ni?), -냐?(nya?)
종이(jong-i) li lipu lon toki Anku. o lukin la '종이입니다' li toki e ni: jan suli o, ni li lipu. taso '종이야' li toki e ni: jan pona o, ni li lipu.
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
toki Ansi

toki Ansi li toki lon kulupu toki Ukuli, insa kulupu toki Ulali. nimi ante/sin ala pi toki ni li toki Osija (Ostyak). sama toki Mansi la, ona li toki wan ala. ma pi toki ni li insa ma Losi, lon ma Anti-Mansi pi jo e ken lili (lon toki Inli: Khanty-Mansi Autonomous Okrug). nanpa pi jan kepeken e toki ni li 14.000~.
== kule pi toki Ansi ==
kule 	nanpa pi jan kepeken
toki Ansi lon sinpin 	10.000 (1993)https://web.archive.org/web/20190211093750/http://www.helsinki.fi/~tasalmin/nasia_report.html#Yurats
toki Ansi lon monsi 	0/56 (2010)https://iling-ran.ru/web/en/node/2645 (moli?)
toki Ansi ala lon poka pi open suno	<1.000 (1993)https://web.archive.org/web/20190211093750/http://www.helsinki.fi/~tasalmin/nasia_report.html#Yurats
== UDHR lon toki Ansi ==
toki Ansi lon sinpin:
Шуши мирӑт ияха муй па атэԯта вәԯты щир тӑйԯӑт, 
хуԯыева хӑннєхәйт па мєт вуԯаң вәԯьня вєрӑт, щитӑт 
мўвтєԯ мирӑт вєрӑт вантты па тўңматты тӑхи мўвтєԯ 
мирӑт вәԯты щир декларация нєпекн хӑншман па 
артаԯуман вәԯԯӑт.
== tan ==
toki Apasiso

toki Apasiso (toki Potuke la pirarrã anu pirahã) li toki tan ma Pasila. ona li kama tan kulupu toki Mula li toki lon taso pi kulupu toki ni. kulupu jan Ijasiwiwi (toki Apasiso la Hi'aiti'ihi) li toki Apasiso. jan ni li toki Apasiso taso la toki Apasiso li awen lon.
jan Tenje Epele pi sona toki li kama sona e kulupu jan Ijasiwiwi e toki Apasiso.
== kalama ==
jan mute pi sona toki li toki e sona ante tan ni: jan pi toki Apasiso li toki la kalama toki li ken sama kalama ante.
=== kalama open ===
 	sinpin	monsi
sewi	i 	o
anpa	a 	o
=== kalama pini ===
 	 	sinpin	insa 	monsi	lupa
pini	kalama ala	p 	t 	(k) 	ʔ <x>
pini	kalama 	b ~ m 	ɡ ~ n	ɡ ~ n	
kon 	kon 	 	s ~ h	s ~ h	h
* toki meli la, kalama /h/ li sama kalama /s/
* jan Tenje Epele la, kalama [k] li sama kulupu kalama /hi/
toki Apasiso li jo e kalama toki lili. toki Owawi li jo e nanpa sama. taso, nanpa a li sona ala. nasin toki mute li lon. o lukin e ni:
* /b/ [b, ʙ, m]: open la, kalama /b/ li kalama [m]. kalama /bo/ li sama kalama [ʙo].
* /ɡ/ [ɡ, n, ɺ͡ɺ̼]: open la, kalama /g/ li kalama [n]. kalama [ɺ͡ɺ̼] li lon. taso, nasin mute lili pi kepeken ona li lon.
* /s/ [s, h]: toki meli la, kalama /hi/ li kama kalama [si].
* /k/ [k, p, h, ʔ]: toki mije la, kalama [k] en kalama [ʔ] lon open li sama. 
nasin mute la, jan Tenje Epele li toki e ni: nasin mute li lon. ni la, [k] ken kalama /hi/.
== nimi ==
=== nanpa ===
tenpo 1986 la, jan Tanje Epele li toki e ni: nanpa la, toki Apasiso li jo e nimi tu: ona li jo e wan (hói) e tu (hoí), (o lukin e ni: kule kalama taso li ante). taso, tenpo 2005 la ona li toki e ni: toki Apasiso la, nimi nanpa li lon ala. kon pi nimi hói li "(nanpa) lili". kon pi nimi hoí li "mute/nanpa suli".
jan Makel Fan en jan ante li wile sona e ni: ni li lon anu seme. ona li pana e linja len wan li toki e ni tawa jan Ijasiwiwi: linja len pi nanpa seme li lon. jan Ijasiwiwi li toki e nimi nanpa la, jan pi sona toki li pana e linja len sin. pini la, linja len luka luka li lon. lon la, hói li wan, hoí li tu. linja mute li lon la, jan Ijasiwiwi li toki e hoí lon poka pi nimi "mute".
tenpo poka la, jan pi sona toki li pana e linja len luka luka. jan Ijasiwiwi li toki e nimi nanpa la, jan pi sona toki li weka e linja len wan. pini la, linja len luka wan li lon la, jan Ijasiwiwi li kepeken nimi hói. linja len tu wan li lon la, jan Ijasiwiwi ale li kepeken e nimi ni.
sona la, jan Michael Frank en jan pona ona li toki e ni: ken la, hói en hoí li jo ala e kon wan taso. ken la, kon li telo li ante tan ni: nanpa ijo li ante.
=== kule ===
toki Apasiso li jo e nimi kule tu taso. toki pi nanpa lili la, ni li lon. toki Apasiso li jo e nimi kule ni taso: walo en pimeja. jan Ijasiwiwi li wile toki e kule loje la, ona li kepeken nimi pi ijo ante. ni la, "loje" li "kule pi telo insa sijelo".
toki Apikan

toki Apikan (Afrikaans) li toki. jan li toki Apikan lon ma Setapika, lon ma Namipija.
mama pi toki Apikan li toki Netelan, taso ona li ante tan toki Netelan. ma Netelan la, jan mute li toki e ni: "mi en jan pi toki Apikan li ken toki, mi ken sona e toki ona, ona li ante mute ala", taso jan mute kin li toki e ni: "mi en jan pi toki Apikan li ken ala toki, mi ken ala sona e toki ona, ona li ante mute a".https://youtu.be/NO62vQNCNZs
== toki pi toki Apikan ==
* toki! = Hallo!
* nimi sina li seme? = Wat is jou naam?
* nimi mi li nimi ___. = My naam is ___.
* sina sona ala sona e toki Apikan? = Praat jy Afrikaans?
* mi olin e sina. = Ek is lief vir jou.
* mute seme? = Hoekom?
* pona. = Goed.
kulupu:toki
kulupu:toki pi ma Apika
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
== tan sona==
toki Apiwili

toki Apiwili li toki sin. nimi ona li Afrihili kepeken toki Apiwili.
jan Atopa li pali e ona tawa ni: jan pi ma Apika li ken sona e toki ni li ken sona e jan ante pi ma Apika.
== nimi pi toki Apiwili ==
pona = Papa
mi = Mi
sin = Sabo
kulupu:toki sin
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
toki Asapaka

toki Asapaka li toki sin li kepeken e nimi pi nanpa lili (102). toki Asapaka li sama toki pona. taso, ante li lon ni: toki Asapaka la nimi li ken kama wan. nimi Asapaka li nimi tu ni: asa (pona) en paka (toki).
==sona kalama==
toki Asapaka li jo e kalama pi nanpa lili ni:
m	n	 	
p	t	k	
f	s	 	h
w	l	j	
i	u
e	o
a	a
==nimi li kama wan==
toki Asapaka la nimi mute li ken kama wan. ona li kama wan kepeken ilo ni: PPPTANVNN (prefix pronoun preposition time adjective noun verb number name).
===nimi pona===
toki pona la jan li toki e ni:"moku suwi". toki Asapaka la jan li toki e ni: "kutefuwa" tan ni: kute li suwi (tan toki Inli "cute"), fuwa li moku.
===nimi "ma"===
toki pona la nimi "ma" li "ala". tenpo ale la nimi lili "ma" li lon pi open nimi. 
toki pona la jan li toki e ni: "ike" e ni: "mute ala". toki Asapaka la jan li toki e ni: "ma-asa" e ni: "masuto".
===nanpa===
toki Asapaka li jo e nanpa ni: 0 (ma), 1 (nowu), 2 (tu), 3 (tili), 5 (sosu). toki Asapaka la jan li wile toki e nanpa mute la ona li wan e nimi ni: 4 li "tutu" anu "tilinowu", 6 li "tilitili" anu "sosunowu". jan li wile toki e nanpa suli suli la ona li ken kepeken e nasin ni: 100 li "nowu_ma_ma", 400 li "tilinowu_ma_ma".
==nimi pi toki Asapaka==
toki Asapaka li jo e nimi pi nanpa lili (102). sina ken lukin e lipu pi nimi ale ona kepeken nimi laso ni: Asapaka dictionary
kulupu:toki
kulupu:toki sin
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
toki Awasa

li toki suli lon ma Apika pi sunpo pini. kulupu jan Awasa li toki e ona. jan Awasa mute li lon ma Naselija sewi en ma Nise anpa. ona li lon ma Sate li lon ma Penin li lon ma Kamelun kin. ona li ken sitelen e toki kepeken sitelen Lasina anu sitelen Alapi.
kulupu:toki pi ma Apika
toki Awawi

jan Awawi li kepeken toki Awawi.
lili la toki li moli. mute pi jan kepeken li kama lili. jan toki mute li sike e suno lon tenpo mute.
ma mute la jan li kepeken toki Inli li kepeken toki Awawi ala.
== kalama ==
kalama pi mute lili li lon toki Awawi tawa toki ante. ma mute Awawi la kalama /t/ li kepeken ala. ni li ante tawa toki pi mute suli.
=== kalama pini ===
 	sinpin	insa 	monsi	lupa
nena 	m 	n 	 	
pini ale 	p 	t ~ k	t ~ k	ʔ
kon tawa 	 	 	 	h
kalama kule	w ~ v 	l ~ ɾ	 	
=== kalama open ===
==== kalama pi wan taso ====
 	tenpo lili	tenpo lili	tenpo mute	tenpo mute
 	sinpin 	monsi 	sinpin 	monsi
sewi	i 	u 	iː 	uː
insa	ɛ ~ e 	o 	eː 	oː
anpa	a ~ ɐ ~ ə 	a ~ ɐ ~ ə 	aː 	aː
==== kalama kulupu ====
toki Awawi li jo e kalama kulupu pi tenpo lili luka tu tu wan:
 	/u/ lon pini	/i/ lon pini	/o/ lon pini	/e/ lon pini
/i/ lon open	iu 	 	 	
/o/ lon open	ou 	oi 	 	
/e/ lon open	eu 	ei 	 	
/a/ lon open	au 	ai 	ao 	ae
kalama kulupu luka wan pi tenpo suli li lon.
 	pini /u/	pini /i/	pini /o/	pini /e/
open /o/	oːu 	 	 	
open /e/	 	eːi 	 	
open /a/	aːu 	aːi 	aːo 	aːe
== sitelen ==
toki Awawi li kepeken sitelen Lasina.
a 	Ee 	Ii 	Oo 	Uu 	Hh 	Kk 	Ll 	Mm 	Nn 	Pp 	Ww 	ʻ
/a/	/e/	/i/	/o/	/u/	/h/	/k~t/	/l/	/m/	/n/	/p/	/v~w/	/ʔ/
toki Awawi li jo e sitelen ‘. toki Awawi la nimi ʻokina. ni li kalama /ʔ/. ona li sama ala sitelen ' tawa lukin
toki Elepen

toki Elepen (tan nimi Elefen tan sitelen LFN tan nimi Lingua Franca Nova) li toki sin pi ma ale tan jan C. George Boeree. nimi ona li tan toki Kanse tan toki Italija tan toki Potuke tan toki Epanja tan toki Katala.
== toki pi toki Elepen ==
*toki!: alo!
*mi tawa / tawa pona: adio
*mi wile e ___: me vole ___
*mute seme?: cuanto?
*mi sona ala: me no sabe
*sina sona ala sona e toki pona?: tu sabe toki pona?
== lipu ante ==
* lipu lawa
toki Elina

toki Elina (anu toki Elena) li kama tan ma Elina. jan Elenka en jan Kiposi li kepeken ona. 
nasin sitelen ona li sitelen Elina. nasin sitelen ante mute li kama tan sitelen Elina.
sitelen Lasina en sitelen Kililisa en sitelen Aja li kama tan sitelen Elina.
== kalama en sitelen ==
sitelen	kalama lon	kalama lon	kalama lon
sitelen	majuna 	ijo 	ni
π 	[p] 	[p] 	[p]
τ 	[t] 	[t] 	[t]
κ 	[k] 	[k] 	[k]
μ 	[m] 	[m] 	[m]
ν 	[n] 	[n] 	[n]
λ 	[l] 	[l] 	[l]
ρ 	[r] 	[r] 	[r]
σ 	[s] 	[s] 	[s]
ψ 	[ps] 	[ps] 	[ps]
ξ 	[ks] 	[ks] 	[ks]
α 	[a] 	[a] 	[a]
ε 	[e] 	[e] 	[e]
ι 	[i] 	[i] 	[i]
ο 	[o] 	[o] 	[o]
φ 	[ph] 	[ph] 	[f]
θ 	[th] 	[th] 	[θ]
χ 	[kh] 	[kh] 	[x]
β 	[b] 	[b] 	[β]
δ 	[d] 	[d] 	[ð]
γ 	[g] 	[g] 	[ɣ]
μβ 	[mb] 	[mb] 	[(m)b]
νδ 	[nd] 	[nd] 	[(n)d]
γγ 	[ŋg] 	[ŋg] 	[(ŋ)g]
μπ 	[mp] 	[mp] 	[(m)b]
ντ 	[nt] 	[nt] 	[(n)d]
γκ 	[ŋk] 	[ŋk] 	[(ŋ)g]
υ 	[y] 	[y] 	[i]
η 	[ɛ:] 	[ɛ:] 	[i]
ω 	[ɔ:] 	[ɔ:] 	[o]
αι 	[ai] 	[ai] 	[e]
ει 	[e:] 	[e:] 	[i]
αυ 	[aw] 	[aw] 	[af/v]
ευ 	[ew] 	[ew] 	[ef/v]
ιυ 	[iw] 	[iw] 	[if/v]
ζ 	[zd] 	[dz]? 	[z]
οι 	[oj]? 	[y] 	[i]
υι 	[yj]? 	[y] 	[i]
ου 	[o:] 	[o:/u:] 	[u]
kulupu:toki
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin