Kazimierz Nitsch

Kazimierz Ignacy Nitsch (ur. 1 lutego 1874 w Krakowie, zm. 26 września 1958 tamże) – polski językoznawca slawista, historyk języka polskiego, dialektolog. Był jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego i w latach 1919–1958 redagował organ towarzystwa „Język Polski”. W 1901 rozpoczął badania dialektologiczne na Kaszubach. Prezes Polskiej Akademii Umiejętności.
== Życiorys ==
Kształcił się w Gimnazjum św. Anny. W 1903 uzyskał stypendium Akademii Umiejętności i wyjechał na studia do Pragi i Paryża. Po powrocie w 1904 rozpoczął badanie dialektów pomorskich. W 1908 habilitował się pod kierunkiem Jana Rozwadowskiego na podstawie pracy Stosunki pokrewieństwa języków lechickich. W 1911 został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Jagiellońskim i pracował u boku Jana Łosia. W 1917 przeniósł się na Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie i tam objął samodzielne stanowisko profesora języka polskiego, ale już w 1920 r. wrócił na Uniwersytet Jagielloński, by objąć opuszczone przez Jana Łosia stanowisko profesora filologii słowiańskiej, a po śmierci Łosia w 1928 także katedrę języka polskiego.
Należał do czołowych polskich akademii naukowych – Polskiej Akademii Umiejętności (1911 członek korespondent, 1924 członek czynny), Polskiej Akademii Nauk (1952 członek rzeczywisty), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1932 członek zwyczajny). Był ekspertem delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku zajmującym się zagadnieniami geograficznymi i etnograficznymiEugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918–1919. przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I Wrocław 2010, s. 25.. W 1939 przeszedł na emeryturę. 6 listopada 1939 został aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau, więziony w Sachsenhausen skąd zwolniono go w lutym 1940.
W latach 1946–1952 pełnił funkcję prezesa PAU, od 1952 był członkiem rzeczywistym PAN, w latach 1952–1957 wiceprezesem PAN, w latach 1952–1958 członkiem jej prezydiumCzłonkowie PAN: Skorowidz.. Po wojnie członek Komisji Ustalania Nazw Miejscowości.
Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
== Życie prywatne ==
Był synem Maksymiliana. Jego żoną została Aniela Gruszecka, pisarka, córka Artura Gruszeckiego, pisarza i publicysty. Stryjecznym bratem Kazimierza był Roman Nitsch, mikrobiolog, członek Polskiej Akademii Umiejętności (PAU).
== Twórczość (wybór) ==
* Mowa ludu polskiego (1911),
* Dialekty języka polskiego (1915, wyd. zmienione w 1923 i 1958),
* Atlas językowy polskiego Podkarpacia (1934, wraz z Mieczysławem Małeckim).
== Odznaczenia i nagrody ==
* Order Sztandaru Pracy I klasy (1 lutego 1954) „w związku z 80 rocznicą urodzin za wybitną działalność i osiągnięcia w dziedzinie nauki”.,
* Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1951) „za wybitną działalność naukową”.,
* Złoty Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za wybitną twórczość naukową, związaną z literaturą piękną”.,
* Nagroda państwowa I stopnia (1953)Dziennik Polski, rok IX, nr 173 (2948), s. 7..
== Przypisy ==
== Bibliografia ==
* Gruszecka-Nitschowa, A.: Całe życie nad przyrodą mowy polskiej. Kazimierz Nitsch i jego prace, Kraków 1977.
* Nitsch, K.: Ze wspomnień językoznawcy, Kraków 1960.
* Kazimierz Nitsch – uczony i badacz w rozwoju polskiego językoznawstwa.- Warszawa 1954.
Kategoria:Członkowie delegacji polskiej na konferencję pokojową w Paryżu
Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie
Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej
Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy
Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim
Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau
Kategoria:Polscy dialektolodzy
Kategoria:Polscy slawiści
Kategoria:Prezesi Polskiej Akademii Umiejętności
Kategoria:Urodzeni w 1874
Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen
Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego
Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Lwowskiego
Kategoria:Zmarli w 1958
Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie
Kategoria:Członkowie Honorowi Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego