Bug

Bug (biał. Заходні Буг, Zachodni Buh; ukr. Західний Буг, Zachidnyj Buh) – czwarta najdłuższa rzeka w Polsce, będąca dopływem Narwi, przepływająca przez zachodnią Ukrainę, wschodnią Polskę i zachodnią Białoruś.
== Dorzecze ==
Długość Bugu wynosi 772 km, a powierzchnia dorzecza 39 420 km². Z tego większość leży na terenie Polski – 19,4 tys. km² (49,2%). Na terenie Ukrainy leży 10,8 tys. km² (27,4%) obszaru zlewni, na Białorusi natomiast 9,2 tys. km² (23,3%). Średni przepływ w dolnym biegu, w Wyszkowie, wynosi 154 m³/s, co czyni go czwartą co do wielkości rzeką Polski. Dorzecze rozciągnięte jest południkowo. Obejmuje kilka regionów geologicznych i fizjograficznych.
Nazwa rzeki jest tak zwanym substratem językowym: została przejęta przez Lechitów od ludności wcześniej zamieszkujące jej dorzecze.
== Przebieg ==
mały|Alegoria Bugu, posąg przed pałacem Na Wyspie w Warszawie
Bug ma źródło w Werchobużu na północnej Wyżynie Podolskiej na Ukrainie, na wysokości 311 m n.p.m. Wpływa do jeziora Zegrzyńskiego, stanowiąc jednocześnie lewy dopływ Narwi. W większości (około ¾ długości) biegnie na wysokości 100–200 n.p.m. Na odcinku 363 km (Gołębie – Niemirów) stanowi granicę z Ukrainą i Białorusią. Koryto Bugu w Zosinie jest najdalej na wschód wysuniętym miejscem Polski (24,9°E). W najwyższej swojej części Bug płynie przez Kotlinę Pobuża, dalej przez Wyżynę Wołyńską oraz jej subregiony: Grzędę Sokalską, Kotlinę Hrubieszowską oraz Grzędę Horodelską. Zakole Bugu nieopodal Horodła wyznacza granicę Wyżyn Ukraińskich i Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego. Od Horodła po ujście Krzny Bug biegnie przez cztery obszary Podlasia (prowincja Nizina Środkowoeuropejska, podprowincja Niziny Środkowopolskie).
Zbudowany w XIX wieku Kanał Królewski (budowę rozpoczęto w 1786) łączy Bug przez Prypeć z Dnieprem. Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, Bug ma klasę żeglowną Ia i stanowi szlak wodny na odcinku od ujścia rzeki Muchawiec do ujścia do rzeki Narwi.
Do 1962 uznawano, że Narew jest dopływem BuguHasło „Bug” w Wielkiej encyklopedii powszechnej PWN. W haśle „Narew”, napisanym kilka lat później, Bug jest dopływem Narwi., który ma większy średni przepływ w miejscu połączenia rzek (przepływ Narwi w Zambskach Kościelnych wynosi 140 m³/s).
=== Główne dopływy ===
; Lewe:
; Prawe:
=== Miejscowości nad rzeką Bug ===
Uporządkowane od źródeł do ujścia:
* Czerwonogród
* Sokal
* Kryłów
* Strzyżów
* Zosin
* Horodło
* Dubienka
* Dorohusk
* Świerże
* Wola Uhruska
* Zbereże
* Orchówek
* Włodawa
*Michalków
* Murawiec
* Kuzawka
* Sławatycze
* Kodeń
* Żuki
*Terespol
* Brześć
* Neple	
* Krzyczew
* Pratulin
* Niemirów
* Gnojno
*Sutno
*Wajków
*Serpelice
*Klepaczew
*Zabuże
* Mielnik
*Osłowo
*Stare Mierzwice
*Mierzwice-Kolonia
*Maćkowicze
*Olendry
* Kózki
*Binduga
*Klimczyce
*Ogrodniki
*Mężenin
*Zajęczniki
*Drohiczyn	
* Bużyska
*Starczewice
*Mogielnica
*Tonkiele
*Frankopol
* Granne
* Nur
* Zuzela
* Małkinia Górna
* Brok
* Brańszczyk
* Kamieńczyk
* Wyszków
* Popowo Kościelne
* Kania Polska
* Arciechów
== Przyroda ==
Okolice Bugu wyróżniają się znacznym zróżnicowaniem siedlisk i wystąpujących w nich gatunków. Na odcinku od Gołębi do Terespola stwierdzono występowanie około tysiąca gatunków roślin naczyniowych. Fauna również jest różnorodna – należy do niej blisko 100 gatunków motyli dziennych (około 70% wszystkich polskich gatunków), 44 gatunki ryb (to odpowiednio 57%) oraz 158 gatunków ptaków lęgowych i prawdopodobnie lęgowych (69%). Część doliny Bugu objęta jest ochroną – to 37,6% powierzchni leżących na wymienionym obszarze gmin, od Włodawy Miasto po Mircze.
== Zanieczyszczenie ==
Przeprowadzone w 2005 roku badania poświęcone granicznemu odcinkowi Bugu (363 km) wykazały, że woda w tamtym odcinku rzeki należała w całości do IV i V klasy
jakości, to jest słabej (92%) i złej (8%). W latach 2010–2012 oceniona została jakość wód Bugu na odcinku od Kryłowa (pierwszy punkt pomiarowy po wpłynięciu Bugu z Ukrainy). Do Dorohuska woda wykazywała słaby stan ekologiczny (IV klasa), do Terespola stan umiarkowany (III klasa), po czym znów stan wód pogarszał się do słabego. Jako przyczynę złej jakości wód wskazano w 2016 niewystarczającą współpracę międzynarodową.
== Zobacz też ==
* Boh
* Podlaski Przełom Bugu
* Dolina Dolnego Bugu
== Przypisy ==
== Linki zewnętrzne ==
* 
__BEZSPISU__
Kategoria:Podlasie
Kategoria:Rzeki na Białorusi
 
Kategoria:Rzeki graniczne
Kategoria:Rzeki w Polsce
Kategoria:Rzeki na Ukrainie
Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii