nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
kulupu SPD

li kulupu pi nasin lawa lon ma Tosi. ona li kulupu suli li jo e mute jan pi nanpa 365.000. jan Ola So li jan lawa pi ma Tosi li jan pi kulupu SPD.
tenpo pini pini la, nasin ona li nasin pi jan pali. taso: tenpo mute la, nasin ona li tawa meso.
== tenpo pini ==
tenpo pi nanpa 1890-10-18 la, kulupu SPD li kama lon li kulupu nasin pi jan pali. tenpo ona la, kulupu ona li wile e ni: jan pali li utala e nasin mani.
 la, kulupu SPD li toki e ni: nasin pi jan pali li lili. nasin pi jan Tosi li suli. tan ona la, kulupu SPD li lon poka pi jan mani. jan pali en jan mani li wan kepeken nasin Tosi.
jan pali mute li pilin ike tawa nasin ona. tenpo pi nanpa 1917 la, jan ona li kipisi tan kulupu SPD li kama lon e kulupu USPD. tenpo pi nanpa 1920 la, kulupu USPD en kulupu ante li wan li kama lon e kulupu KPD. kulupu SPD li jo e nimi 'kulupu MSPD' lon tenpo ona.
kulupu NSDAP li lawa e ma Tosi Nasi la, ona li weka e kulupu SPD e kulupu KPD e kulupu ante mute.
 li pini la, kulupu NSDAP li weka. tenpo ona la, kulupu SPD li lon. kulupu SPD lon ma Tosi pi open suno en kulupu KPD li wan li kama lon e kulupu SED. ona li lawa pi ma Tosi pi open suno. kulupu SPD lon ma Tosi pi pini suno li tawa nasin lawa meso li kepeken ala e nasin pi jan pali.
== tenpo ni ==
tenpo ni la, kulupu SPD li kulupu suli lon ma Tosi. ona li kipisi pi kulupu lawa lon poka pi kulupu FDP lon poka pi kulupu laso. jan lawa pi kulupu SPD li li .
kulupu:kulupu pi nasin lawa
kulupu Studio 54 pi pana weka pi kalama musi

li pana e kalama musi kepeken ilo pi kalama weka. jan pi kulupu ni li lon , lon kipisi ma suli Kalapija, lon ma Italija. jan li ken kute e kalama pi kulupu ni lon kipisi ma lili ni: ma Mesina, en ma Katanja, en ma Leso Kalapija, en ma Kosensa, en ma Wipo Walensija, en ma Katansalo, en ma Kotone, en ma Lese, en ma Potensa, en ma Saleno.
== tenpo pini ==
tenpo sike nanpa 1985 la, tenpo mun nanpa 6 la, tenpo suno nanpa 6 la, kulupu ni li kama lon tan wile pi jan ni: jan Peto Paleta, en jan Panseko Masala. jan ni kin li lon: jan Enso Kato, en jan Memo Minisi, en jan Peto Munsesi. open la, kulupu li jo e nimi "Radio DJ Club Studio 54". open la, jan li ken kute e kalama pi kulipu ni lon ma lili taso.
tenpo sike nanpa 1991 la, kulupu li open kepeken ilo sin .
tenpo sike nanpa 1994 la, pana kalama pi kulupu ni li open kepeken ilo nanpa.
tenpo sike nanpa 1995 la, kulupu ante li esun e kulupu ni, la jan li ken kute e ona lon ma Kalapija ale. tenpo la, jan pi ma lili ante li kama ken kute e ona.
tenpo sike nanpa 1997 la, kulupu li alasa pana e kalama kepeken linluwi. ona li kepeken ilo Real Audio.
tenpo sike nanpa 1998 la, kulupu li kama jo e nimi Studio54Network.
tenpo sike nanpa 2000 la, kulupu li pana e kalama tawa ilo kalama suli pi lon ma tomo. ni li tan kulupu Stargatelipu milanodabere.it la, lipu "Sanremo 2007: da Fabbrica di sogni a sagra del Belpaese" lon ilo Internet Archive pi awen sona. lipu open li pini lon..
== jan kulupu ==
* li sona e esun;
* , en , en , en , en , en li sona e kalama;
* , en , en , en , en , en , en , en , en , en , en , en li toki;
* li toki tawa jan jo pi kalama musi;
* en li lawa e tenpo pi kalama musi.
== tan sona ==
== lipu ilo ==
lipu ilo pi kulupu ni li lipu studio54network.it.
kulupu:kulupu jan
kulupu:ma Italija
kulupu:kalama musi
kulupu Wapeli

kulupu Wapeli (toki Inli: Industrial Workers of the World, IWW) li kulupu pi jan pali tan ma mute.
== sona tenpo ==
ona li kama lon tenpo suno 1905 lon ma tomo Sikako lon ma Mewika. toki pona la, ona li "kulupu pi jan pali pi ma ali".
taso, jan mute li nimi e jan pi kulupu ni e ni: jan Wapeli (toki Inli: Wobblies). kulupu Wapeli li jo e jan pali pi pali ali. kulupu mute ante pi jan pali li jo e jan pali pi pali wan taso. ona li jo ala e jan lawa esun.
== tan ==
tan pi kulupu Wapeli li ni: ona li wan e kulupu pali. ona li toki e ni: kulupu pali en kulupu jo li jo ala e sama. jan Wapeli mute li jan pi nasin pi lawa ala anu nasin pi jo kulupu.
tenpo 1910 en tenpo 1920 la, kulupu Wapeli li kama suli. taso, kulupu lawa li utala e kulupu Wapeli. taso, kulupu Wapeli li moli ala. tenpo ni la, kulupu Wapeli li lon ma Mewika li lon ma Kanata li lon ma Piten li lon ma Ele li lon ma Tosi li lon ma Osalasi li lon ma Suwasi li lon ma Italija li lon ma Isilan li lon ma Oselija. ona li kama suli kin.
==lipu ante==
*lipu pi kulupu Wapeli
kulupu:kulupu
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
kulupu Wepalikan

li kulupu pi nasin lawa suli pi ma Mewika. kulupu suli ante li kulupu Temokasi. ona li kama lon tenpo pini pi utala insa pi ma Mewika. tenpo ni la, ona li pilin ike tawa poki jan. tenpo sike 1860 la, jan Apajan Linkon li kama jan lawa nanpa wan tan kulupu Wepalikan. tenpo kama la, jan lawa mute pi ma Mewika li tan kulupu Wepalikan. 
jan lawa suli ante pi kulupu Wepalikan li jan Tesi Losewe. ona li pana e lipu lawa sin tawa awen e ma kasi. taso, tenpo sike 1929 la, anpa esun suli li open. jan Pankin Telano Wosape pi kulupu Temokasi li kama jan lawa sin. tenpo ni la, kulupu Wepalikan li pilin e ni: lawa ma o pali lili.
tenpo kama la jan lawa kama pi kulupu Wepalikan li jan Wi Asenowe. lawa ona la, kulupu NASA li open.
kulupu Wepalikan la, jan Tana Tan li suli lon tenpo lon. tenpo sike 2016 en tenpo sike 2020 en tenpo sike 2024 la, jan Tona Tun li jan wile pi jan lawa pi kulupu Wepalikan.
kulupu:kulupu pi nasin lawa
kulupu:nasin lawa pi ma Mewika
kulupu jan

kulupu jan li kulupu pi jan mute. jan ni li pali pi nasin kulupu sama.
jan li ken pali e kulupu suli e kulupu lili. kulupu lawa pi ma Mewika li kulupu suli. kulupu mama li kulupu lili.
==ijo suli pi kulupu jan==
*jan kulupu li wile e ijo la kulupu li ken pana: jan kulupu li pakala la kulupu ona li ken pona e jan kulupu ni. mama li wile pana e jan lili la meli ante li ken pali. jan li jo ala e moku la jan kulupu ante li ken pana e moku.
*kulupu jan li pali pi nasin kulupu: kulupu li ken pali e nasin. nasin ni li lawa e pali pi jan kulupu.
*kulupu li wile e jan pona li pakala e jan ike: jan li pona la kulupu li pona tawa jan ni. kulupu li ken pana e mani tawa jan ni. taso jan li ike la kulupu li anpa e jan ni. kulupu li ken pana e jan ni tawa tomo awen.
*jan kulupu ali li ken sona: jan li ken pana e sona tawa jan kulupu ali. mi mute li jo e tomo tawa tan ni.
*kulupu li suli tawa jan lili: kulupu li suli tawa jan lili tan ni: jan lili li wile e mama. mama li pana e moku e sona tawa jan lili. mama li pana e nasin kulupu kin tawa jan lili ona.
kulupu:jan
jan
kulupu:kulupu jan
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
kulupu jan Alapi

li kulupu jan suli pi tan sama. jan Alapi mute li lon ma lon poka pi sike kipisi kasi li lon ma Asija pi pini suno li lon ma Apika sewi. jan Alapi ante li lon ma ante kin. kulupu jan Alapi li kulupu jan suli nanpa wan lon ma mute. ma ni li ma Alapi. ma Alapi mute li lon kulupu ma Alapi. nasin toki pi kulupu jan Alapi li toki Alapi.
tenpo open la, kulupu jan Alapi li kama tan ma palisa Alapi. kulupu jan Alapi li tawa li kama suli lon tenpo open pi nasin sewi Isilan. tenpo ni la, jan Alapi mute li alasa e nasin sewi Isilan. jan Alapi lili li alasa ala e nasin ni. taso, kulupu pi jan Alapi pi alasa e nasin sewi ante li lon.
kulupu:kulupu jan
kulupu jan An

anu kulupu jan Sonko An li kulupu jan pi tan sama. ona li kama tan ma Sonko. ona li toki e toki pi kulupu toki Sonko. nanpa jan la, ona li kulupu jan nanpa wan pi ma Sonko. kulupu jan ante pi ma Sonko li jo e nanpa lili. nanpa 91.1% pi jan pi ma Sonko li jan pi kulupu An lon tenpo sike 2021.China - The World Factbook CIA World Factbook kin la, jan An mute li lon ma ante. nanpa la, ona li kulupu jan nanpa wan pi tan sama lon ma ale. taso, kulupu jan An li jo e kulupu jan lili mute. kulupu ni li jo e toki ante li jo e nasin ante.
nimi "An" li kama tan . ona li open lawa e ma Sonko lon tenpo sike 202 BCE li pini lawa e ma Sonko lon tenpo sike 220 CE.
==tan sona==
kulupu:ma Sonko
kulupu:kulupu jan
kulupu jan Lasena

kulupu jan Lasena li kulupu pi tenpo pini. tenpo ni la ona li lon ala. tenpo pina la ona li lon ma Italija. toki Lasena la nimi ona li Rasenna. jan pi ma Loma li pana e nimi Etruria tawa ona.
tenpo open ona la nimi ante la ona li kulupu Wilanowa. ona li kama suli li kama esun tawa ma Elina tawa kulupu Kelita.
ona li lawa wan ala. jan lawa pi ma tomo luka luka tu li poka li kulupu Lasena.
pini la ma Loma li pakala e kulupu jan Lasena li moli e ona li kama e ni: jan pi kulupu Lasena li kama jan pi ma Loma li kama toki pi ma Loma.
kulupu:tenpo pini
kulupu jan Majoli

kulupu jan Majoli (toki Majoli: Māori) li kulupu jan nanpa wan lon ma Nusilan. ona li kama tan ma Polinesija lon tenpo pini suli. tawa toki pi ma Nusilan la, ona li toki e ni: ma Otejalowa (Aotearoa). toki pi jan Majoli li toki Majoli.
pini e kama pi kulupu Majoli la, jan tan ma Elopa li kama. tawa toki pi jan Elopa la, jan Majoli li kepeken e nimi ni: jan Pakeja (Pākehā). ma Juke li kama lawa e ma Nusilan. taso, tenpo ni la, nasin pi jan Majoli li suli tawa jan pi ma Nusilan. jan Majoli mute li pilin pona tan e nasin ona.
kulupu:kulupu jan
kulupu jan Sami

jan Sami li kulupu jan. kulupu jan ni li suli. kulupu jan ni li toki e toki mute ante. ona li toki e toki Sami. ni li kulupu toki pi kulupu toki Ula. jan Sami li lon lete pi ma Wensa en ma Nosiki en ma Sumi en ma Losi. nimi ma ni li Sápmi kepeken toki Sami. pali pi jan Sami li jo e soweli, li kama jo e kala, li pali e ijo. jo e soweli li tawa jan Sami taso lon ma Nosiki.
== Sápmi ==
tenpo mute la jan Sami li lon Sápmi. ma ni lon ma tu tu. ona li lon ma Wensa en ma Nosiki en ma Losi en ma Sumi. ona li jo e ma kasi mute e ma suli lete ala kasi. ona li lon kin poka telo suli. 
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin kulupu:kulupu jan Sami
kulupu jan Sine

li jan nanpa wan pi ma Amelika. ona li kama tan ma Mewika li lon ma Numesiko li lon ma Ewisona li lon ma Juta. nanpa mute la, ona li kulupu jan nanpa wan pi nanpa wan lon ma Mewika. tomo ona li lon ma pi telo mute ala. ma ona li suli a. taso, kulupu jan ni li jo ala e mani mute.
kulupu:ma Mewika
kulupu:kulupu jan
kulupu jan Wiku

li kulupu jan lon ma Sinsan pi ma Sonko. jan mute pi kulupu ni li lon nasin sewi Silami.
== toki pi ma Sonko li ike e ona mute ==
pali len 
BBC li toki e ni:kulupu lawa pi ma Sonko li ike e ona mute li kepeken ona mute tawa pali e len.https://www.bbc.com/zhongwen/simp/chinese-news-55344353 
ma Sonko la,ni li tan pali len pi ma Sonko li suli nanpa wan lon ma ale,BBC en ante li toki pi lon ala tan lili e esun pi ma Sonko.https://news.hexun.com/2021-03-25/203278334.html 
ike e ona mute en ante 
jan mute pi ma Elopa pi ma Mewika li toki e ni:ma Sonko li ike e ona mute li pini e ken mama pi ona mute li insa e ona mute lon tomo ike li unpa pi ken ala e ona mute.https://web.archive.org/web/20201216200613/https://apnews.com/article/269b3de1af34e17c1941a514f78d764chttps://www.dw.com/zh/%E7%BE%8E%E5%85%B3%E5%88%87%E6%96%B0%E7%96%86%E5%86%8D%E6%95%99%E8%82%B2%E8%90%A5%E5%A6%87%E5%A5%B3%E9%81%AD%E7%B3%BB%E7%BB%9F%E6%80%A7%E8%BD%AE%E6%9A%B4%E6%8C%87%E6%8E%A7/a-56447991 
ma Sonko li toki e ni:ni li lon ala,tomo ike li ma pi pana sona,jan Wiku sin mute mute li kama lon.http://www.xinhuanet.com/politics/2021-02/04/c_1127065561.htm 
== tenpo pini ==
lawa Sonko Sin (Qing) li lawa e jan Wiku . taso ona li lawa ala lon sike suno 1911. jan Wiku mute li utala tan sike suno 1934 tawa 1949 tan ona li wile lawa e ma ona. sike suno 1949 la kulupu utala Sonko li lawa e ma Wiku.
== toki ==
jan Wiku li toki e toki Wiku. toki ni li sama toki Tuki. taso,jan mute en ilo mute li kepeken toki Wiku.
== tan sona ==
kulupu:kulupu jan
kulupu:ma Sonko
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika

jan nanpa wan pi ma Amelika li kulupu jan. tenpo pini la, ona li tawa ma Amelika tan ma Asija. tenpo ni la, ma Amelika en ma Asija li wan. 
jan pi ma Amelika li kepeken toki ante mute. toki ni li lon kulupu toki ante mute. 
jan pi ma Elopa li kama lon ma Amelika la, jan mute pi ma Amelika li moli. jaki sijelo li moli e jan mute.
==nimi==
nimi "kulupu jan Palata" (toki Epanja: Indios) li lon tan jan Kitopa Kolon. kulupu ni li nimi "jan nanpa wan" (toki Inli: First Nations) tan ma Kanata. nimi "jan open pi ma Mewika" (toki Inli: Native Americans) li lon tan ma Mewika.
==tenpo pini==
===tenpo majuna tawa jan Kolon===
tenpo majuna tawa jan Kitopa Kolon (toki Epanja: tiempo precolombino) li tenpo majuna tawa tenpo sike nanpa 1492. ma mute li lon tan tenpo ni. ma Maja en ma Nawa en ma Tawansinsuju li ma suli pi tenpo ni.
===lanpan pi ma Amelika tan kulupu jan Elopa===
kulupu jan Elopa li lanpan e ma Amelika. ona li moli jan mute nanpa wan. jan pi ma Elopa li pakala e lipu mute li pana e jaki sijelo tawa jan mute nanpa wan. jan Kitopa Kolon li alasa e ma Amelika tawa ma Elopa li moli e jan nanpa wan.
kulupu:ma Amelika
kulupu:kulupu jan
kulupu jan pi tan sama

li kulupu jan suli pi pilin sama. ken la, ona li jo e mama suli pi tenpo weka sama e toki sama e nasin sewi sama e nasin kulupu sama e ma sama anu ijo ante sama. jan sona ante li pilin ante tawa kon pi kulupu jan pi tan sama.
jan pi kulupu ni ken pilin ante tawa jan pi kulupu ante. tenpo mute la, jan li ike li utala e jan pi kulupu ante.
tenpo la, kulupu jan pi tan sama ken kama mute anu kama wan.
==kulupu jan mute==
*kulupu jan Jejuta
*kulupu jan Sami
*kulupu jan Elena
*kulupu jan Majoli
*kulupu jan Wiku
*kulupu jan Lasena
*kulupu jan Tata
kulupu:nasin jan
kulupu:kulupu jan
kulupu laso (ma Tosi)

nimi pi kulupu pi nasin lawa laso pi ma Tosi li "Bündnis 90 / Die Grünen" (kulupu 90 / jan pi pilin laso).
== wile ==
wile lawa pi nasin lawa laso li ni: kon en telo en ma o pona. soweli en kasi o pilin pona. ni la jan pi tenpo ni en jan pi tenpo kama kin li pilin pona. nimi li tan kasi laso.
ona li wile e ni kin: jan pi ma ale o utala ala. meli en mije o jo e wawa sama.
== tenpo ni ==
jan 130.000 li jan kulupu.https://www.gruene.de/service/haeufig-gestellte-fragen
 en li jan lawa kulupu.
open pi tenpo sike nanpa 2021 la kulupu pi nasin lawa laso li lon kulupu pi jan lawa pi ma Tosi. ona li lon poka pi kulupu SPD li lon poka pi kulupu FDP.
== tenpo pini ==
tenpo sike nanpa 1980 la jan li open e kulupu lon ma Tosi pi poka pini suno. tenpo sike nanpa 1983 la jan li open lon kulupu lawa.
tenpo sike nanpa 1989 la jan pi ma Tosi pi poka open suno li open e kulupu mute tan ni: wawa taso pi kulupu SED o pini. jan ale o jo e wawa. tenpo sike nanpa 1990 la ni li kama. kulupu lawa tan wile pi jan ale li open. kulupu pi sitelen ni lon supa li wan li jo e nimi pi kulupu 90. kulupu pi nasin lawa laso li open kin.
ma Tosi li wan. tenpo ni la kulupu ni tu wan li wan. kulupu sin li jo e nimi tan ni.
open pi tenpo sike nanpa 1998 la pini pi tenpo sike nanpa 1994 la kulupu pi nasin lawa laso li lon kulupu pi jan lawa pi ma Tosi. ona li lon poka pi kulupu SPD.
tenpo sike 2016 la li kama jan lawa pi ma Paten Wetenpe. ona li jan lawa nanpa wan pi kulupu laso lon ma lili pi ma Tosi.
kulupu:kulupu pi nasin lawa
kulupu lipu pi toki Epanja

li kulupu lipu sitelen kepeken toki Epanja.
== lipu lawa ==
* lipu pi Kite mi
* lipu pi olin pona tan Suan Lije
* jan Kiso tan ma Lamansa tan jan Mike te Kewante
* La Kelesina tan jan Penanto Te Loka (Fernando de Rojas)
== jan sitelen ==
* jan Pankiko Te Keweto (Francisco de Quevedo)
* jan Lije Te Kowa (Luis de Góngora)
* jan Lope Te Weka (Lope de Vega)
* jan Peto Kaletelono ke la Pawa (Pedro Calderón de la Barca)
kulupu:toki Epanja
kulupu:kulupu lipu pi toki Epanja
kulupu ma Alapi

li kulupu pi ma lawa mute pi kulupu jan Alapi pi toki Alapi. ona li kama lon tenpo sike nanpa 1954 lon ma tomo Kajila. tenpo open la, ma lawa nanpa luka wan li lon ona. ma ni li ma Masu li ma Ilakija li ma Utun li ma Lunpan li ma Sajusi li ma Sulija. tenpo ni la ma lawa nanpa luka luka luka luka tu li lon ona.
==ma pi tenpo lon==
* ma Ilakija 
* ma Imalasi 
* ma Jamanija 
* ma Kata 
* ma Komo 
* ma Kuwasi 
* ma Lipija 
* ma Lunpan 
* ma Malipe 
* ma Masu 
* ma Mulitanija 
* ma Palani 
* ma Pilisin 
* ma Sajusi 
* ma Sasali 
* ma Sipusi 
* ma Somalija 
* ma Sulija 
* ma Sutan 
* ma Tunisi 
* ma Uman 
* ma Utun 
kulupu:kulupu ma
kulupu:ma Apika
kulupu:ma Asija
kulupu ma Apika

kulupu ma Apika li kulupu ma pi ma mute. ma pi poka ali lon ma Apika li lon kulupu ma Apika. taso ma Malipe li lon ala kulupu ni.
== toki ==
kulupu ma Apika li jo e toki li mute. toki ona li tan ma Elopa li tan ma Apika li tan ma Asija lili. tenpo pini la ma Apika li wawa ala. ma mute en jan mute li tawa lon ma Apika. toki ona li kama tawa ma Apika kin. 
toki suli pi kulupu ni li toki Inli li toki Kanse li toki Potuke li toki Alapi. toki Sawili en toki Tosi en toki Apikan li wawa taso.
Apika
kulupu:ma Apika
kulupu ma Elopa

kulupu ma Elopa li kulupu ma lon ma Elopa. sike suno nanpa 1957 la ona li kama lon. sike suno nanpa 2023 la ona li jo e ma mute luka tu. ma tomo lawa ona li ma tomo Puse ( anu Puseli ) lon ma Pesije. kulupu ma Elopa la jan li ken tawa ma ante li ken esun lon ma ante pi kulupu sama. ma mute pi kulupu ni li kepeken mani sama. mani ni li mani Elopa. poka ma pi kulupu ma Senken la, jan lawa li wile ala lukin e lipu tawa jan.
nimi Elopa li tan nimi Europa pi toki Lasina tan nimi Εὐρώπη pi toki Elina.
==ma ale pi kulupu ma Elopa==
=== ma kulupu lon tenpo ni ===
sike suno nanpa 2023 la, ma ni li lon kulupu ma Elopa:
*ma Ele
*ma Elina
*ma Epanja
*ma Esalasi
*ma Esi
*ma Italija
*ma Kanse
*ma Lawi
*ma Lijatuwa
*ma Lomani
*ma Lowasi
*ma Lowenki
*ma Lowensina
*ma Lusepu
*ma Mata
*ma Mosijo
*ma Netelan
*ma Pesije
*ma Pokasi
*ma Posuka
*ma Potuke
*ma Seki
*ma Sumi
*ma Tansi
*ma Tosi
*ma Sensa
*poka anpa pi ma Kiposi
=== ma kulupu lon tenpo pini ===
sike suno 2020 la, ma Juke li weka tan kulupu ma Elopa. ma ante pi weka tan kulupu ni li lon ala.
=== ma kulupu lon tenpo kama ===
jan lawa pi kulupu ma Elopa li toki e ni: ma luka li wile kama tawa kulupu ma Elopa. ma pi wile kama li ni: ma Tuki, ma Maketonija lete, ma Sinakola, ma Sopisi en ma Kosowa.
== toki ==
toki mute pi kulupu ma Elopa li lon:
* toki Elina
* toki Epanja
* toki Esi
* toki Inli
* toki Italija
* toki Kanse
* toki Kelike
* toki Lawi
* toki Lijatuwa
* toki Lomani
* toki Lowasi
* toki Lowenki
* toki Lowensina
* toki Masi
* toki Mosijo
* toki Netelan
* toki Pokasi
* toki Posuka
* toki Potuke
* toki Seki
* toki Sumi
* toki Tansi
* toki Tosi
* toki Sensa
== o lukin ==
* ma Elopa
* kulupu ma wan
kulupu:kulupu ma Elopa
kulupu:kulupu ma
kulupu ma Piten

kulupu ma Piten anu ma Piten en ma Ele li kulupu ma pi poka ale telo. ona li lon ma Juke li lon ma Ele.
ma suli pi ma kulupu Piten li jo e ma Piten suli e ma Ele. kin la, ona li jo e ma Manin e ma Hepisi e ma Setan. ken la, ona li jo e ma Selije e ma Kensi.
kulupu:kulupu ma lon telo
kulupu:kulupu ma Piten
kulupu ma Senken

li kulupu ma lon ma Elopa. tawa lon insa kulupu ni la jan lawa li wile ala lukin e lipu tawa jan. sike suno nanpa 1995 la kulupu ni li kama open. nimi ona li kama tan li kama tan .
ma mute tu wan lon kulupu ma Elopa en ma Isilan en ma Lisensan en ma Nosiki en ma Suwasi li lon kulupu ni. tenpo kama la ma Kiposi en ma Lomani en ma Pokasi li lon kulupu ni. ma Ele li lon kulupu ni ala. kin la ma lili tu wan li ma Monako li ma San Malino li ma Wasikano li lon kulupu Senken ala. taso, selo ma li lon ala ma ni.
kulupu:ma
kulupu:kulupu ma
kulupu:kulupu ma Elopa
kulupu:ma Elopa
kulupu ma Sosa Sanwi pi anpa pi sitelen ma

kulupu ma Sosa Sanwi pi anpa pi sitelen ma li lon anpa pi telo Alansi. ma Juke li lawa e ona, taso ma Alensina li wile lawa e ona li toki e ni: ona li lawa. ma ni li lawa ala e ona sama. toki lawa la ma ni li kama ante tawa ma Pokulan lon tenpo sike nanpa LLLTTAMMMML. tenpo ante la ma Pokulan en kulupu ma Sosa Sanwi li ma sama. jan ma li lon ala ma ni, taso jan li tomo lon ona kepeken tenpo lili. tenpo sike nanpa MALW la mute jan li lon poka pi nanpa mute. jan pi alasa sona li lon ma Po (toki Inli: Bird Island). jan lawa pi tomo pi sona pi tenpo pini li lon ma tomo Kiwikan (toki Inli: Grytviken). jan pi lawa pi ma Juke li lon li awen tan ni: jan Juke o lon ma lili Juke ni. ni la ma ante li ken ala weka e ona. suli la jan li lon k
ulupu ma Sosa Sanwi tan ijo tu wan ni taso.
kulupu ma utala pi telo Alansi lete

li wan pilin sama li kulupu utala pi ma ante lon poka telo suli Alansi. utala suli nanpa tu li pini la, ma mute li pali e ona lon tenpo sike 1949. ona li kama tan ni: tawa awen e ma pi nasin mani. kulupu ma li jo e ma pi pilin pona tawa ma Mewika lon utala lete. utala lete li kama, kulupu ni li kama suli. tenpo pini ni la, ona li kulupu ike tawa kulupu ma utala pi ma tomo Wasawa. pini pi utala lete la, kulupu utala pi telo Alansi lete li awen.
==ma lon kulupu==
*ma Isilan (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Italija (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Juke (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Kanata (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Kanse (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Lusepu (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Mewika (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Netelan (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Nosiki (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Pesije (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Potuke (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1949)
*ma Elena (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1952)
*ma Tuki (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1952)
*ma Tosi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1955)
*ma Epanja (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1982)
*ma Mosijo (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1999)
*ma Posuka (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1999)
*ma Seki (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 1999)
*ma Esi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lawi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lijatuwa (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lominija (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lowenki (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lowensina (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Pokasi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2004)
*ma Lowasi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2009)
*ma Sipe (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2009)
*ma Sinakola (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2017)
*ma Maketonija lete (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2020)
*ma Sumi (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2023)
*ma Sensa (ona li kama lon kulupu e kulupu lon tenpo sike nanpa 2024)
kulupu:kulupu ma
kulupu:ma Amelika lete
kulupu:ma Elopa
kulupu mama toki

kulupu mama toki li kulupu mama pi nasin toki mute. ona li kama tan ni: toki wan li kama toki mute lon tenpo. kulupu li kipisi li kama toki sin mute. toki sin li sama lili. ni la, ona li "kulupu mama toki."
==kulupu toki pi toki wan taso==
kulupu toki mute li jo e toki wan taso. toki Esuka li ni.
kulupu:toki