PLDN Thesaurus Best Practices

__NOTOC__
===PLDN Werkdocument 28 september 2020===
Deze versie:
:https://www.pldn.nl/wiki/PLDN_Thesaurus_Best_Practices
Redacteur:
:Pieter van Everdingen, PLDN
Reviewers:
:Hans de Rond, Bureau De Rond
:Pano Maria, Skemu
Doe mee (wordt nog ingericht):
:GitHub Platform Linked Data Nederland/PLDN-Thesaurus 
:Dien een melding in 
:Revisiehistorie 
Rechtenbeleid:
:Creative Commons Attribution 4.0 International Public License
-----
==Samenvatting==
Dit document beschrijft een mogelijke best practice voor het maken van een SKOS thesaurus aan de hand van het maken van een nieuwe PLDN Linked Data Thesaurus als werkend voorbeeld.
==Status van dit document==
Dit is een eerste werkversie van dit document waar nog aan gewerkt wordt. De 0.6. versie van dit document zal later dit jaar samen met de 0.6 versie van de PLDN Thesaurus aangeboden worden ter consultatie aan de PLDN-community.
==1. Inleiding==
Startpunt voor het maken van een nieuwe PLDN Linked Data Thesaurus was de Expertiselijst op onze PLDN-website en de nieuwe BegrippenXL Skosmos omgeving waarin je door een aantal thesauri kan browsen en kan zoeken. De vraag was 1) of de expertiselijst als basis kon dienen voor het maken van een nieuwe PLDN Linked Data Thesaurus en 2) of deze thesaurus opgenomen kon worden in BegrippenXL. Het antwoord op beide vragen is ja, maar de Expertiselijst is inmiddels verouderd en vervuild geraakt. Daarom ontstond de wens om een compactere PLDN Linked Data Thesaurus te maken met alleen de echte Linked Data kernbegrippen en ook om te kijken welke tooling we daar dan het beste voor konden gebruiken en hoe je dan de bijbehorende werk- en onderhoudsprocessen het beste kan inrichten.
Dit document beschrijft de ervaringen van de PLDN Linked Data Thesaurus Werkgroep tot nu toe en hoe we tot onze ontwerpkeuzen zijn gekomen bij het maken van een nieuwe PLDN Linked Data Thesaurus. Deze werkgroep bestaat uit Pieter van Everdingen (PLDN), Hans de Rond (Bureau De Rond), Pano Maria (Skemu) en Jan Willem van Veen (ArchiXL) en we hebben de werkgroep in de eerste fase bewust klein gehouden om eerst een redelijke basis te hebben voor de PLDN Linked Data Thesaurus, die we dan met een grotere groep verder wilden delen en uitwerken. De PLDN Linked Data Thesaurus zal daarbij een onderdeel zijn van een grotere PLDN Thesaurus, die gebruik maakt van een PLDN Publicatie Ontologie en een PLDN Community Ontologie. Hoe deze PLDN Vocabulaires zijn uitgewerkt en met elkaar samenhangen zal in de volgende hoofdstukken worden uitgelegd, waarbij de nadruk zal liggen op de keuzes die gemaakt zijn bij het maken van de PLDN Thesaurus.
==2. Doelgroep==
De doelgroep voor deze best practice zijn niet alleen de deelnemers van onze PLDN-community, die al met thesauri werken in hun dagelijks werk, maar vooral ook de deelnemers die nog niet werken met thesauri en die met het maken en beheren van thesauri aan de slag willen gaan.
==3. Ambitie en doelen==
Tijdens de discussies binnen de PLDN Linked Data Thesaurus Werkgroep ontstond de behoefte om scherper onze ambitie en doelen te definieren. Wat willen we precies opleveren? Voor wie? Etc. En de vraag was of we dit in een doelenboom konden vastleggen. Dit laatste hebben we nog niet gedaan, maar we hebben wel een begin gemaakt met het definieren van vier hoofdoelen m.b.t.:
* Het resultaat
* De kennisdeling
* De gebruikers
* Het onderhoud 
 
===3.1 Resultaat===
Voor wat betreft het resultaat, willen we een kwalitatief-hoogwaardige PLDN Thesaurus opleveren, waarin de echte Linked Data kernbegrippen gedefinieerd zijn met korte duidelijke en eenduidige definities en met verwijzingen naar officiele informatiebronnen. Dus, wat is het en waar kan je aanvullende informatie vinden (van W3C e.d.), staan centraal bij het definieren van de Linked Data begrippen. En daarbij willen we ook zoveel mogelijk verwijzen naar al bestaande definities van Linked Data begrippen in DBpedia en Wikidata.
===3.2 Kennisdeling===
Voor wat betreft de kennisdeling, willen we onze ontwerpkeuzes goed documenteren (dit document), zodat de lezer makkelijk kan volgen welke ontwerpkeuzes gemaakt zijn en waarom bij het maken van de PLDN Thesaurus. En bij verdere PLDN-activiteiten zullen de ervaringen met het maken van de PLDN Thesaurus gedeeld worden en zouden er bijv. ook vanuit de PLDN Linked Data Thesaurus Werkgroep nog extra sessies ingepland worden om dit onderwerp verder te bespreken en best practices verder te ontwikkelen. 
===3.3 Gebruiker===
Voor wat betreft de gebruiker, is het belangrijk dat het resultaat goed aansluit bij zijn/haar behoeften. Veel thesauri worden helaas nauwelijks gebruikt, omdat ze mogelijk niet goed aansluiten bij de wensen van de gebruiker. Dus, in het review- en consultatieproces moet duidelijk worden of de structuur en inhoud van de PLDN Thesaurus makkelijk te gebruiken is als de gebruiker de betekenis van een begrip wilt weten en dat dan ook makkelijk genavigeerd kan worden naar aanvullende informatie met meer details over het begrip.
===3.4 Onderhoud===
De PLDN Thesaurus moet makkelijk te onderhouden zijn met een klein team van thesaurus managers. Dus, de gekozen tooling en het werk- en onderhoudsprocessen moeten dit zoveel mogelijk faciliteren en zo eenvoudig mogelijk maken. Met tools als VocBench, TriplyDB en Skosmos en we voldoende tools om een efficient werkproces in te kunnen richten. Parallel aan het maken van de PLDN Thesaurus zullen we deze processen stap-voor-stap gaan inrichten, zodat uiteindelijk een volwaardige thesaurusbeheeromgeving ontstaat.
==4. Herbruikbare thesauri en best practices?==
Bij de start van de PLDN Linked Data Thesaurus Werkgroep activiteiten hebben we eerst gekeken wat we eventueel zouden kunnen hergebruiken aan thesauri en best practices op dit gebied, maar dat valt erg tegen.
===4.1 Herbruikbare linked data thesauri?===
We hebben gekeken of we Linked Data glossaries, taxonomies, thesauri of ontologies konden vinden, maar we kwamen daarbij niet veel verder dan een verouderde W3C Linked Data Glossary uit 2013, een Social Semantic Web Thesaurus uit 2012, een Linked Data glossary van OpenLink Software en een GO FAIR Glossary uit 2020. 
De echte Linked Data kernbegrippen uit de W3C Linked Data Glossary zijn wel bruikbaar, maar dan ontbreken nog veel nieuwere Linked Data begrippen. Hetzelfde geldt voor de Social Semantic Web Thesaurus, waarin meer begrippen gedefinieerd zijn, maar die ook de status 'deprecated' (verouderd) heeft. De glossary van OpenLink Software bevat ook een aantal Linked Data begrippen, maar is ook redelijk leveranciersspecifiek en de GO FAIR Glossary is op zich een prima glossary, maar deze bevat maar een paar echte Linked Data begrippen.
In grotere, meer algemene vocabulaires, zoals EuroVoc en de UNESCO Thesaurus vindt je ook wel wat definities van data-gerelateerde begrippen, maar die zitten dan ergens diep binnen een hierarchische structuur en ook deze begrippen zijn maar beperkt bruikbaar.
===4.2 Herbruikbare thesaurus best practices?===
Bij het bestuderen van thesauri zie je wel wat overeenkomsten, maar vooral ook veel verschillen. Dat kan en dat mag ook wanneer je werkt met Linked Data standaarden om een thesaurus te maken, maar dat betekent ook dat niet echt een goede best practice voor het maken van thesauri, hooguit wat richtlijnen van individuele Linked Data experts. Deze conclusie vindt je ook terug in de laatste druk van het boek 'Semantic Web for The Working Ontologist'. In hoofdstuk 11 van dit boek staat op blz. 313 deze tekst met dezelfde strekking:
Voor ons een extra reden om te kijken of er nu in 2020 wel een best practice voor het maken van thesauri te maken is.
==5. Gewenste opzet en workflow==
Dit hoofdstuk beschrijft de gewenste opzet voor de PLDN Thesaurus in relatie tot andere PLDN vocabulaires en externe data bronnen en hoe de gewenste workflow voor het produceren, publiceren en distribueren van de thesaurus eruit kan zien. Uitgangspunt daarbij is, dat we zoveel mogelijk willen hergebruiken wat er al is aan definities en beschrijvingen op het gebied van Linked Data.
===5.1 Modulaire opzet met meerdere PLDN Vocabulaires===
Geen enkele Linked Open Vocabulaire is een losse stand alone dataset. Bij Linked Data gaat het om het linken, waarbij er gekeken wordt naar de binnenkomende links en de uitgaande links naar andere vocabulaires met definities van data en datasets met instanties van data. Bij het ontwerp van een vocabulaire moet je je dus altijd afvragen hoe jouw definities gepositioneerd kunnen worden ten op zichte van de reeds bestaande Linked Open Vocabulaires (LOV) en hoe jouw instanties gepositioneerd kunnen worden binnen de LOD-Cloud. Daarbij probeer je zoveel mogelijk te hergebruiken wat er al is. Voor de PLDN Thesaurus en de andere PLDN Vocabulaires hergebruiken we reeds bestaande classes en properties van 16 Linked Open Vocabulaires, waarbij we ook aansluiten op de keuzes van een aantal bekende thesauri en ontologieen. 
Zo, zien we bij de BBC Ontologies een modulaire opzet met een Core Ontology met de meer generieke classes en properties en een aantal meer specifieke ontologies voor het het vastleggen van data over Nieuws, Sport, Muziek, Wildlife, etc. Al deze Linked Data van de BBC is machine-leesbaar en wordt gebruikt voor het annoteren en indexeren van alle BBC-data, zodat het zoeken in BBC-databronnen sterk verbeterd wordt en een stuk informatiever is voor de gebruiker (meer informatie en ook in samenhang tot andere data). In de BBC Core Ontology worden o.a. de classes voor personen, organisaties en activiteiten gedefinieerd en iets dergelijks kunnen we voor PLDN ook definieren in een PLDN Community Ontology, zodat we dat dan maar één keer hoeven te definieren en kunnen hergebruiken bij onze andere PLDN vocabulaires.
En bij de UNESCO Thesaurus zien we een bijbehorende Publication Ontology, waarin de classes worden gedefinieerd voor supergroups en subgroups, die dan in de UNESCO Thesaurus gebruikt worden om hoofdthema's en subthema's te definieren in de thematische structuur van de UNESCO Thesaurus. Dat geeft een grofmazigere ingang om te kunnen zoeken in een thesaurust naast een fijnmazigere hierarchische structuur die je ook kan definieren voor een thesaurus, zoals bij AGROVOC. Voor de PLDN Thesaurus willen we alle mogelijkheden en dus mogelijke ontwerpkeuzen laten zien, waarbij we een aantal topconcepten zullen kiezen voor onze hierarchische structuur en een aantal hoofd- subthema's voor onze thematische structuur en de classes die we voor die thema's nodig hebben, definieren we in onze PLDN Publication Ontology.
** Plaatje toevoegen **
===5.2 Naamgevingsconventie en URI-strategie===
===5.3 Gewenste workflow en distributies===
==6. PLDN Thesaurus definitie==
===6.1 Prefix list definitie===
===6.2 Meta- en provenance data definitie===
===6.3 Concepten definities===
===6.4 Conceptgroepen definities===
==7. PLDN Publication Ontology definitie==
===7.1 Prefix list definitie===
===7.2 Meta- en provenance data definitie===
===7.3 Classes definities===
===7.4 Properties definities===
==8. PLDN Community Ontology definitie==
==9. PLDN Vocabulaires VoID-file==
===9.1 Prefix list definitie===
===9.2 Meta- en provenance data definitie===
===9.3 Datasets definities===
===9.4 Linksets definities===
==10. Workflow en tooling==
===10.1 PLDN VocBench===
===10.2 PLDN TriplyDB===
===10.3 BegrippenXL Skosmos===
===10.4 PLDN Semantic MediaWiki===
===10.5 Github PLDN===
==11. Onderhoudsrichtlijnen==
===11.1 Onderhoudsproces===
===11.2 Documentatieproces===
==12. Planning 2020/2021==
===12.1 PLDN Thesaurus===
===12.2 PLDN Publication Ontology===
===12.3 PLDN Community Ontology===
===12.4 PLDN Vocabularies VoID-file===
===12.5 PLDN Datasets met instanties===
====12.5.1 PLDN Publication Ontology instanties====
====12.5.2 PLDN Community Ontology instanties====
==Bijlagen==
===A. Overzicht van alle prefixes van gebruikte vocabulaires in prefix lijsten===
Deze tabel geeft een overzicht van de linked open vocabulaires met de bijbehorende prefixes, die hergebruikt zijn bij het definieren van de PLDN Vocabulaires. Nog checken of de PURL URI's nog vervangen moeten worden door andere URI's (omdat de PURL-service offline zou gaan).
Prefix 	Volledige URI
xsd 	<http://www.w3.org/2001/XMLSchema#>
rdf 	<http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#>
rdfs 	<http://www.w3.org/2000/01/rdf-schema#>
owl 	<http://www.w3.org/2002/07/owl#>
skos 	<http://www.w3.org/2004/02/skos/core#>
isothes	<http://purl.org/iso25964/skos-thes#>
vaem 	<http://www.linkedmodel.org/schema/vaem#>
foaf 	<http://xmlns.com/foaf/0.1/>
dcterms	<http://purl.org/dc/terms/>
schema 	<http://schema.org/>
cc 	<http://creativecommons.org/ns#>
void 	<http://rdfs.org/ns/void#>
dcat 	<http://www.w3.org/ns/dcat#>
adms 	<http://www.w3.org/ns/adms#>
voag 	<http://voag.linkedmodel.org/1.0/schema/voag>
freq 	<http://purl.org/cld/freq/>
===B. Overzicht van de gebruikte meta- en provenance data properties bij het ConceptScheme===
Predicate 	Toelichting
dcterms:identifier 	Definieert de URI van deze thesaurus (als resource)
dcterms:title 	Definieert de naam van deze thesaurus in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
dcterms:description	Definieert een omschrijving van deze thesaurus in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
dcterms:type 	Definieert het type vocabulaire van deze thesaurus (als literal)
dcterms:language 	Definieert in welke talen deze thesaurus gedefinieerd is (als resource)
dcterms:subject 	Definieert welke trefwoorden deze thesaurus typeren in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
dcterms:audience 	Definieert voor wie deze thesaurus bedoeld is in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
dcterms:conformsTo 	Definieert aan welke thesaurus standaarden deze thesaurus voldoet (als literal)
dcterms:format 	Definieert in welk RDF-serialisatieformaat deze thesaurus gedefinieerd is (als resource)
dcterms:publisher 	Definieert de naam van de uitgever van deze thesaurus (als resource)
dcterms:creator 	Definieert de naam van de werkgroep die deze thesaurus gemaakt heeft (als resource)
dcterms:contributor	Definieert de namen van de werkgroepleden die aan deze thesaurus hebben meegewerkt (als resources)
owl:versionInfo 	Definieert het versienummer van deze versie van de thesaurus (als literal)
owl:versionIRI 	Definieert de URI van deze versie van de thesaurus (als resource)
owl:priorVersion 	Definieert de URI van de vorige versie van deze thesaurus (als resource)
adms:versionNotes 	Definieert een aanvullende toelichting over de soort versie (bijv. eerste reviewversie) van deze thesaurus in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
adms:status 	Definieert wat de status is van deze versie van de thesaurus (als resource)
dcterms:created 	Definieert op welke datum de eerste versie van deze thesaurus is aangemaakt (als literal)
dcterms:modified 	Definieert op welke datum deze versie van deze thesaurus voor het laatst is aangepast (als literal)
dcterms:issued 	Definieert op welke datum deze versie van de thesaurus is gepubliceerd (als literal)
dcterms:license 	Definieert welke datalicentie van toepassing is op deze thesaurus (als resource)
cc:attributionName 	Definieert de naam van de organisatie die als bron vermeld moet worden bij hergebruik van de thesaurus (als resource)
cc:attributionURL 	Definieert de URL van de homepage van de organisatie die als bron vermeld moet worden bij hergebruik van de thesaurus (als resource)
schema:usageInfo 	Definieert een aanvullende toelichting die aangeeft hoe de thesaurus gebruikt mag worden in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
cc:morePermissions 	Definieert bij welk e-mailadres aanvullende rechten aangevraagd kunnen worden om de thesaurus te kunnen bewerken (als resource)
void:inDataset 	Definieert in welk void-bestand aanvullende meta- en provenance data van de thesaurus gevonden kan worden (als resource)
void:uriSpace 	Definieert het vaste URI-patroon voor concepten en conceptgroepen in deze thesaurus (als literal)
===C. Overzicht van de gebruikte properties bij de Concepten===
Predicate 	Toelichting
dcterms:modified 	Definieert op welke datum dit concept voor het laatst is aangepast (als literal)
skos:prefLabel 	Definieert het voorkeurslabel bij dit concept in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag), waarbij afkortingen en acroniemen als voorkeurslabel mogen voorkomen
skos:altLabel 	Definieert de alternatieve labels bij dit concept in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag), waarbij afkortingen en acroniemen ook als alternatief label gedefinieerd worden als zij niet als voorkeurslabel zijn gedefinieerd om ze ook vindbaar te maken voor entity extraction
vaem:abbreviation 	Definieert apart de afkorting bij dit concept (als literal met een language tag), zodat deze later makkelijk uit de thesaurus gefilterd kunnen worden ten behoeve van een aparte afkortingenlijst (als literal); Deze afkortingen zijn niet vindbaar voor entity extraction (geen SKOS label)
skos:definition 	Definieert de betekenis van dit concept in een korte, duidelijke en eenduidige omschrijving in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
skos:inScheme 	Definieert in welke concept schemes (hier alleen de thesaurus) dit concept is opgenomen (als resource)
skos:topConceptOf 	Definieert of dit concept een topconcept is van deze thesaurus (als resource)
isothes:broaderGeneric 	Definieert een broader relatie met een generieker concept (als resource)
isothes:broaderPartitive 	Definieert een broader relatie met een generieker concept waarvan dit concept een onderdeel is (als resource)
isothes:broaderInstantial	Definieert een broader relatie met een generieker concept waarvan dit concept een instantie is (als resource)
skos:related 	Definieert associatieve relaties met andere concepten binnen deze thesaurus (als resource)
skos:exactMatch 	Definieert de URI’s van de externe resources die exact dezelfde betekenis hebben als dit concept (als resource)
skos:closeMatch 	Definieert de URI’s van de externe resources die bijna dezelfde betekenis hebben als dit concept (als resource)
foaf:primaryTopicOf 	Definieert de URL’s van de autoratieve brondocumenten voor dit concept (als resource)
dcterms:source 	Definieert de namen van de bronorganisaties van de externe resources en brondocumenten waarnaar verwezen wordt voor dit concept (als literal met een language tag)
===D. Overzicht van de gebruikte properties bij de Conceptgroepen===
Predicate 	Toelichting
dcterms:modified 	Definieert op welke datum deze conceptgroep voor het laatst is aangepast (als literal)
skos:prefLabel 	Definieert het voorkeurslabel voor deze conceptgroep in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
skos:definition 	Definieert een korte, duidelijke en eenduidige omschrijving van deze conceptgroep in het Engels en het Nederlands (als literal met een language tag)
skos:notation 	Definieert de positie van deze conceptgroup in de thematische structuur (als literal)
skos:inScheme 	Definieert in welke concept schemes (hier alleen de thesaurus) deze conceptgroep is opgenomen (als resource)
isothes:subgroup 	Definieert welke subgroepen (subthema's) vallen onder deze supergroep (als resource)
isothes:superGroup	Definieert onder welke supergroep (hoofdthema) deze subgroep valt (als resource)
skos:member 	Definieert welke concepten horen bij deze conceptgroep (als resource)
===E. Overzicht van alle prefixes, gebruikte classes, properties en datatypen===
Prefixes	Gebruikte classes, properties en datatypen
rdf 	a (rdf:type)
skos 	skos:ConceptScheme, skos:Concept, skos:Collection, skos:prefLabel, skos:altlabel, skos:hiddenLabel, skos:definition, skos:scopeNote, skos:editorialNote, skos:historyNote, skosChangeNote, skos:broader, skos:related, skos:inScheme, skos:topConcept, skos:exactMatch, skos:closeMatch, skos:notation, skos:member
isothes 	isothes:ConceptGroup, isothes:subGroup, isothes:broaderGeneric, isothes:broaderPartitive, isothes:broaderInstantial
vaem 	vaem:abbreviation
foaf 	foaf:primaryTopicOf, foaf:depiction
owl 	owl:Ontology, owl:Thing, owl:Class, owl:ObjectProperty, owl:DataypeProperty, owl:versionInfo, owl:versionIRI, owl:priorVersion
rdfs 	rdfs:label, rdfs:comment, rdfs:subClassOf, rdfs:domain, rdfs:range
dcterms 	dcterms:identifier, dcterms:title, dcterms:description, dcterms:type, dcterms:language, dcterms:subject, dcterms:audience, dcterms:conformsTo, dcterms:format, dcterms:publisher, dcterms:creator, dcterms:contributor, dcterms:created, dcterms:modified, dcterms:issued, dcterms:license, dcterms:source
schema 	Voorlopig gebruiken we nog vergelijkbare rdfs en dcterms properties (die worden nog het meest gebruikt)
cc 	cc:attributionName, cc:attributionURL, cc:morePermissions
void 	void:DatasetDescription, void:Dataset, void:Linkset, void:subset, void:target, void:linkPredicate, void:triples, void:exampleResource, void:uriSpace, void:inDataset, void:sparqlEndpoint
dcat 	Nog kiezen bij het uitwerken van de distributions
adms 	adms:versionNotes, adms:status
voag 	voag:frequencyOfChange
freq 	freq:quarterly
xsd 	^^xsd:string, ^^xsd:date
==F. Bronnen==
Deze bijlage geeft een overzicht van de bronnen die geraadpleegd zijn bij het maken van de PLDN thesaurus, welke tooling we daarbij gebruikt hebben en de belangrijkste thesaurus voorbeelden die als inspiratie hebben gediend. 
===W3C bronnen===
* SKOS Simple Knowledge Organization System Primer (W3C)
* SKOS Simple Knowledge Organization System Reference (W3C)
===Presentaties===
* Juan Antonio Pastor Sánchez, Elaboration of controlled vocabularies using SKOS (SKOS Workshop), University of Murcia (Spain) (PDF)
===Artikelen/papers===
* Thomas Baker, Sean Bechhofer, Antoine Isaac, Alistar Miles, Guus Schreiber, Ed Summers, Key choices in the design of Simple Knowledge Organization System (SKOS), Elsevier, 2013
* M. Mercedes Martinez-Gonzales, Maria-Luisa Alvite-Diez, Thesauri and Semantic Web: Discussion of the Evolution of Thesauri Toward Their Integration With the Semantic Web, IEEE Access, 2019
===Boeken===
* The Data-Centric Revolution
* Semantic Web for The Working Ontologist
* Semantic Modeling for Data (pitfalls and dilemma’s)
* Demystifying OWL for The Enterprise
* Validating RDF Data 
* Learning SPARQL
===Blogs===
* Jan Willem van Veen, Hoeders van thesauri, verenigt U!, ArchiXL, 2020
===Videos===
* BBC Short Stuff: What Makes Soup, Soup?
* Sesamstraat: Ernie verdeelt zijn speelgoed in groepen
===Thesaurus en ontologie voorbeelden===
* BBC Ontologies
* Play-a-LOD (model en instanties)
* Getty Vocabularies
* UNESCO Thesaurus (en Publicatie Ontologie)
* AGROVOC
* EuroVoc
* GEMET
* Etc.
===Vocabulaire editors===
* VocBench
* Visual Studio Code (VSC) met de Stardog RDF Grammars extensie
===Triplestores===
* TriplyDB
* Fuseki
===Skosmos omgevingen===
* Omgevingen voor meerdere thesauri
** BARTOC
** Finto
** BegrippenXL
** Loterre
* Omgevingen voor 1 thesaurus
** UNESCO Thesaurus
** AGROVOC
** ArchiXL Thesaurus
** ABDL Thesaurus