Procesarchitectuur Processenlandschap

==Overzicht==
Onderstaande figuur toont het gemeentelijke processenlandschap, een overzicht van de processen binnen de gemeentelijke context, in een ArchiMate-diagram. Zie de criteria voor opname voor meer informatie over waarom een specifiek proces wel of niet in het landschap is opgenomen.
==Procesbeschrijvingen==
Hieronder staat een beschrijving voor de belangrijkste processen in het processenlandschap.
==Clusters van processen==
In het processenlandschap zijn de bedrijfsprocessen geplot binnen clusters. Onderstaande figuur toont het landschap met daarin alleen de (hoofd)clusters getoond.
Als horizontaal georiënteerde lagen (in lichtgrijs) zijn de procestypen zichtbaar: sturende, uitvoerende en ondersteunende processen. Daarbinnen zijn in donkerder grijs clusters getekend.
Binnen de bovenste laag (sturende processen) zijn drie clusters onderkend: richting bepalen, programmeren en evalueren. Er is een verband tussen die drie clusters. Richting bepalen is voorwaardelijk voor programmeren, evalueren vormt de schakel tussen de uitvoerende processen en de start van een nieuwe PDCA-cyclus die weer begint bij richting bepalen en/of programmeren.
Binnen de middelste laag zijn vijf clusters onderkend: Ontwikkelen, Samenwerken in de keten, Uitvoeren, Handhaven, Nazorgen. Hierin is iets herkenbaar dat we de "gemeentelijke waardeketen" kunnen noemen. Waar in de industrie eerst iets ontworpen moet worden, alvorens het gebouwd en daarna verkocht kan worden, kan op een hoog niveau ook een dergelijke "gemeentelijke waardeketen" worden onderkend. Alvorens iets "uitgevoerd" kan worden, moet het eerst zijn "ontwikkeld". Een gemeente kan bijvoorbeeld pas subsidie verlenen voor versiering van de stad indien hier een subsidieregeling voor ontwikkeld is. "Handhaven" kan een gemeente enkel op bepalingen uit een verordening of bepalingen die als voorwaarden gelden bij een verstrekt product (vergunning, uitkering). Na het "uitvoeren", bijvoorbeeld het verstrekken van een product of het heffen van een belasting, kan "nazorg" plaatsvinden, zoals het in behandeling nemen van klachten of bezwaren. 
Het samenwerking in de keten kan in elk van deze clusters plaatsvinden en is om die reden als apart cluster opgenomen. De plaatsing onder "ontwikkelen" is vooral praktisch ingegeven.
Binnen de onderste laag zijn meerdere clusters onderkend. Deze clusters representeren de ondersteunende bedrijfsfuncties. Deze functies (zoals personeelsmanagement) kennen meerdere processen; die allemaal opnemen zou teveel afleiden van de primaire uitvoerende processen waar de focus van deze architectuur ("waarde creëren") ligt.
==Criteria voor opname in het processenlandschap==
Het processenlandschap toont niet alle individuele processen binnen de gemeentelijke context. Om een en ander overzichtelijk te houden is gekozen voor een filtering met de volgende criteria:
* in het landschap zijn alleen bedrijfsprocessen opgenomen, geen ondersteunende deelprocessen. In de vorige versie van de procesarchitectuur was dat nog wel het geval, maar die lijst was natuurlijk niet compleet. De reden is dat deelprocessen/processtappen (zoals bijvoorbeeld ("betalen en innen") geen zelfstandige processen zijn, maar deel uitmaken van andere (primaire) processen die al elders in het processenlandschap staan. Dat wil niet zeggen dat deze deelprocessen/processtappen niet belangrijk zijn. In tegendeel, met de introductie van het concept procesbouwstenen krijgen deze herbruikbare elementen een eigen plaats in de architectuur.
* in het landschap zijn minder belangrijke processen weggelaten. Criterium voor opname is dat een proces significante impact heeft op de organisatie, rollen en informatievoorziening.
* in het landschap is gekeken vanuit diverse perspectieven, bijvoorbeeld: wettelijk kader, procesoptimalisatie, dienstverlening, en besturing. Door vanuit meerdere perspectieven te kijken naar wat een gemeente doet en deze perspectieven als het ware ‘bij elkaar op te tellen’, levert dit het huidige processenlandschap op.
* in het landschap zijn gelijkvormige processen gebundeld tot een generieke vorm. Een voorbeeld is het proces "behandelen aanvraag vergunning", dat meerdere specialisaties kent zoals "behandelen aanvraag omgevingsvergunning".
* in het landschap zijn processen die (vrijwel) geen enkele gemeente meer zelf uitvoert, achterwege gelaten.