Verantwoording nieuwe GEMMA principes

Via een openbare review zijn de GEMMA implicaties in kaart gebracht en is deze verantwoording tot stand gekomen.
== Overzicht van de implicaties ==
Eerder gebruikte principes 	Wijziging/verwerkt 	GAP01 Verplaats je in de gebruiker	GAP02 Geef inzicht in de afhandeling van de dienst	GAP03 Lever een kanaal-onafhankelijk resultaat	GAP04 Bundel diensten	GAP05 Bied de dienst proactief aan	GAP06 Hergebruik voor kopen, voor maken	GAP07 Bouw diensten modulair op	GAP08 Standaardiseer waar mogelijk	GAP09 Beschrijf de dienst nauwkeurig	GAP10 Neem gegevens als fundament	GAP11 Pas Doelbinding toe	GAP12 Informeer bij de bron	GAP13 Beheers risico's voortdurend	GAP14 Verifieer altijd	GAP15 Maak diensten schaalbaar	GAP16 Streef naar eenvoud	GAP17 Stuur cyclisch op kwaliteit	GAP18 Biedt regie op gegevens	GAP19 Zorg voor digitale inclusie	GAP20 Zorg voor digitale weerbaarheid
GEMMA "oude" Architectuurprincipes 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Onze gemeente biedt de klant een goede informatiepositie 	KD04 Verantwoord, KD06 Beschikbaar toegevoegd en zie GAP02, GAP09, GAP10 GAP17 en GAP19 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	
Onze gemeente denkt vanuit de positie van een klant 	KWD Ethisch verantwoord, KD13 Gebundeld en KD14 Toegankelijk en KD15 Begrijpelijk, KD16 Overzichtelijk en KD17 Vindbaar toegevoegd en zie GAP01, GAP02, GAP04, GAP05 ,GAP09 en GAP19	xxx 	xxx 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	
Onze gemeente digitaliseert haar producten en diensten 	KWD Toekomstgericht en KD09 Wendbaar, KD11 Duurzaam toegevoegd en zie GAP03, GAP05, GAP10, GAP11 	 	 	xxx 	 	xxx 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Onze gemeente gaat op een vertrouwelijke manier met gegevens om 	KWD01 Vertrouwen en KWD02 Veilig en KD05 Privacy en KD08 Vertrouwelijk en KD07 Integer toegevoegd en zie GAP11, GAP20 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx
Onze gemeente gebruikt generiek processen en functies 	KWD05 Doelmatig, KD09 Wendbaar, KD18 Uniform en KD19 Noodzakelijk en KD kosten efficiënt toegevoegd en zie GAP06, GAP07, GAP08 en GAP16 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	
Onze gemeente hergebruikt gegevens 	KWD04 Doeltreffend en KW05 Doelmatig en KD18 Uniform en KD20 Kosten efficiënt toegevoegd en zie GAP06 en GAP07, GAP08, GAP12, GAP16 en GAP18 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	xxx 	 	 	 	xxx 	 	xxx 	 	
Onze gemeente stelt gegevens als open data beschikbaar 	KWD07 Open en KD12 Proactief, KD06 Beschikbaar, KD10 Innovatief toegevoegd en zie GAP06, GAP10 en GAP12 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	xxx 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	
Onze gemeente voert regie over uitbestede diensten 	KWD08 Digitaal soeverein toegevoegd, KD04 Verantwoord, KD11 Duurzaam toegevoegd en zie GAP15 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	
Principes Digitale Samenleving 2022 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
I Digitalisering vraagt democratische besluitvorming 	Rechtmatig toegevoegd. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
II Van maatschappelijke waarde en ethisch verantwoord 	is verantwoord en ethisch verantwoord als kernwaarde toegevoegd. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	
III Organiseren en evalueren voor ethiek, verantwoording en controle 	Implicatie gebruik Het Landelijk Algoritmeregister toegevoegd in GEMMA en kernwaarde Maatschappelijk verantwoord en ethisch verantwoord in GEMMA toegevoegd 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	
IV Transparantie centraal 	is Transparant en zie GAP02 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
V Rechten over data geregeld 	Rechtmatig toegevoegd en voorstel implicaties 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	
VI Juridische basis op orde 	Rechtmatig toegevoegd 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
VII Toegankelijke, veilige en gedeelde digitale technologie 	vervallen in versie dec 2022 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Informatie-architectuurprincipes Common Ground en GEMMA gegevenslandschap 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Component gebaseerd : We gebruiken ontkoppelde componenten met afgebakende functionaliteit en gestandaardiseerde interfaces. 	zie en 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Open : We werken transparant en controleerbaar met duurzaam toegankelijke gegevens. 	is Transparant en Duurzaamheid komt bij terug en KW Open toegevoegd 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	
Vertrouwd : We zorgen dat informatiebeveiliging en privacy op orde zijn. 	is Privacy en deels geborgd in GAP11 en op orde in GAP13 . is Vertrouwelijk
Implicatie Privacy by design voor GEMMA toegevoegd 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	
Eenmalige vastlegging : We leggen gegevens eenmalig vast en vragen op bij de bron. 	Zie en Implicaties Registreer bij de bron en ... GEMMA toegevoegd. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	
Regie op gegevens : We faciliteren regie op gegevens. 	Zie toegevoegd principe op GEMMA 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	
Standaarden: We standaardiseren maximaal. 	Zie 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Samenwerkingsarchitectuurprincipes Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Gemeenten bepalen zelf op welke manier en in welk tempo zij aan de transitie naar Common Ground werken (kijken, denken, doen). 	Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Rollen en verantwoordelijkheden van gemeenten en VNG worden per opgave expliciet gemaakt zodat duidelijk is wat er van elkaar verwacht wordt. Het draait allemaal om vertrouwen, teamdynamiek en communicatie. 	Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Agile werken is de norm: in korte cycli van ontwikkelen, reviewen en verbeteren (veel kleine fouten maken om grote te voorkomen). Gemeenten en de VNG ontwikkelen de werkwijze en de daarbij benodigde vaardigheden gezamenlijk met andere stakeholders. 	Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Via het College van Dienstverlening binnen VNG worden standaarden vastgesteld, inclusief de afspraak hoe deze standaarden toegepast worden door gemeenten 	Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Realisatie architectuurprincipes Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Community : Gemeenten, ketenpartners, marktpartijen en de VNG werken als community samen in het realiseren van Common Ground. 	Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Agile: We ontwikkelen incrementeel en iteratief. 	Dubbel!
Zie nieuwe programma opzet Common Ground 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Nieuw naast oud: De nieuwe architectuur vervangt geleidelijk de bestaande architectuur. 	Check: Implicatie Technical Debt in kaart brengen 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Moderne IT: Kansen voor nieuwe technologie moeten benut worden, mits dit meerwaarde heeft. 	Toekomstsgericht 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Open source : Stimuleren van open source software om samenwerking en hergebruik te bevorderen. 	Digitaal soeverein, Interoperabel (toegevoegd in GEMMA) en GAP06 en GAP07 en Implicatie Voorkeur Open Source toegevoegd in GEMMA 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx
Uitwisseling : Zorgen voor veilige, betrouwbare, transparante en snelle uitwisseling van gegevens Met de NLX laten we zien hoe dit kan werken. 	Check: Interoperabel (toegevoegd in GEMMA) en NLX wordt nu voorgesteld als standaard. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
GEMMA Gegevensmanagement (bron) 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
GM-BP1-Gegevens zijn een bedrijfsmiddel en hebben waarde; Gegevens zijn de basis voor informatie en daarmee de basis van kennis waarop besluiten worden genomen. De gegevens zijn daarmee een belangrijk bedrijfsmiddel en worden ook zo behandeld. 	Zie GAP10 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
GM-BP2 - Gegevens worden gedeeld; De gemeente is eigenaar of afnemer van gegevens en niet een afdeling of cluster. Gegevens worden door de gemeente zo breed mogelijk gedeeld. Daar waar mogelijk en toegestaan als open data, en daar waar dat door wetgeving en bedrijfsmatige of ethische afwegingen niet kan zo breed mogelijk binnen de overheid en gemeente.	zie GAP 12 en implicaties rondom open data en data governance 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	
GM-BP3 - Gegevens worden conform wet- en regelgeving verwerkt.Het doel waarvoor gegevens gebruikt mogen worden is vastgelegd in wet- en regelgeving. We verwerken gegevens conform deze wet en regelgeving. 	zie GAP11 
Ook Implicaties privacy by desgin en doelbinding en recht om vergeten te worden toegevoegd in GEMMA 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Regie op gegevens leidende principes 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Burger centraal 	verwerkt in GAP01, gebruiker is ook burger 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Vertrouwen 	Vertrouwen 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	xxx 	xxx 	
Transparantie 	Transparant 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx
Interoperabliteit 	Interoperabel (toegevoegd in GEMMA) 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Balans in belangen 	verwerkt in GAP18 en GAP20 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx
Principes Basisprocessen (bron) 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Een basisproces is de set maximaal gestandaardiseerde handelingen, benodigde gegevens en beslisregels voor de uitvoering van een publiek(e) of privaat(rechtelijke) taak van gemeenten zodanig vormgegeven dat deze taak zoveel mogelijk geautomatiseerd kan worden uitgevoerd. 	Definitie 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	
Een basisproces kan uitgebreid worden met optionele handelingen. 	Definitie 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Handelingen in een basisproces kunnen in volgorde aangepast worden als er geen dwingende relatie is met een voorgaande of opvolgende handeling. 	Laten vervallen. Kan altijd. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Basisprocessen en hun onderdelen worden gezamenlijk beheerd en ontsloten via registers. 	Verwerkt in implicatie in GEMMA 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Basisprocessen worden ontwikkeld onder architectuur. 	Werken onder architectuur is niet echt geborgd en deze ook niet. Is een algemeen geldende afspraak en daarmee een ander soort richtinggevende uitspraak. 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Basisprocessen zijn gemodelleerd volgens de BPMN versie 2 standaard. 	Implicatie toegevoegd in GEMMA 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Domein Dienstverlening : Omichannel Product Dienst Status (bron) 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
PDS-informatie is aangepast op de behoefte van de ontvanger 	Zie , , , en 	xxx 	xxx 	 	 	xxx 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	
PDS-informatie kan via meerdere kanalen worden verkregen 	Zie , en 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	
Voor het leveren van PDS-informatie worden zo mogelijk bestaande componenten en standaarden (her)gebruikt 	Zie , en 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
 PDS-informatie komt uit de bron 	Zie 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	
PDS-informatie wordt vertrouwelijk verwerkt 	Zie en en Vertrouwelijk KD08 Vertrouwelijk 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	
Position paper dienstverlening, leidende principes 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
We bedienen inwoners en ondernemers zo goed als mogelijk op het kanaal dat zij kiezen, vanuit het principe ‘online waar het kan en persoonlijk waar het moet’. 	Zie GAP01, GAP03 en GAP04 	 	 	xxx 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	
We bieden toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen 	Zie , en en Begrijpelijk en Vindbaar 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	
We werken zichtbaar samen met onze ketenpartners en mede-overheden, zodat inwoners en ondernemers integrale dienstverlening ervaren. 	Zie en Uniform 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
We maken gebruik van landelijke standaarden en oplossingen, waardoor onze dienstverlening eenduidiger, veiliger en goedkoper wordt. 	Zie , en 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
We maken gebruik van nieuwe technologische mogelijkheden, zodat wij passende, proactieve dienstverlening kunnen bieden aan onze inwoners en ondernemers. 	Zie en Toekomstgericht 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
VNG API Standaarden 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Transitie van platformen naar protocollen 	voorstel apart inrichtingprincipe op interactielaag 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
API access op grond van federatieve protocollen 	voorstel apart inrichtingprincipe op interactielaag 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Toekomstige oplossing richting Zero Trust Architectuur 	voorstel apart inrichtingprincipe op interactielaag 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	
Toegang op basis van policy based access control 	voorstel apart inrichtingprincipe op interactielaag 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Granulariteit van API’s en hiërarchie van policies als onderliggend uitgangspunt 	voorstel apart inrichtingprincipe op interactielaag 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
Status en relatie zaakgericht werken NORA? 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP 26 Afnemer heeft inzage: de afnemer heeft inzage in de eigen informatie en het gebruik er van 	Zie GAP02 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	
AP28 Afspraken vastgelegd 	Zie en 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP 21 Bundeling van diensten 	Zie 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP01 Diensten zijn herbruikbaar 	Zie , en 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP27 Eén verantwoordelijke organisatie 	Zie , Implicaties : no wrong door 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP05 Nauwkeurige dienstbeschrijving: de dienst is nauwkeurig beschreven 	Zie 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	
AP25 Transparante dienstverlening 	Zie , , , , en en Transparant 	xxx 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	xxx 	 	 	 	xxx 	xxx 	
AP30 Verantwoording dienstlevering mogelijk 	Zie , en 	 	xxx 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	 	xxx 	 	 	 	 	xxx 	 	
Categorie:Strategie en motivatie