nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
jan Jako Kin

li jan pi sona toki li jan pi sitelen toki tan ma Tosi. ona li wile kama alasa sona e nasin pi kulupu jan. ona li kama sona e ni: nasin pi ante kalama lon kulupu toki Kemani tan toki Palata Elopa nanpa wan. ni li jo e nimi ni: toki lawa pi jan Kin. ona li sitelen e e .
mije sama ona li jan Wilen Kin. wan la, ona li mije sama Kin. ona li alasa e toki musi nasa tan kulupu jan pi ma Tosi li sitelen e ona. sitelen ni lon "lipu pi toki musi pi jan Kin".
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi sona toki
kulupu:jan sona
jan Jakonson

jan Jakonson (toki Inli: Jack Johnson) li jan kalama musi pi pilin pona tan ma Awawi lon ma Mewika. ona li kama open lon tenpo sike 1975. lon tenpo pali ona, ona li pali e kulupu kalama musi luka tu tu.
jan Jakonson li jan pali pona e ma. ona li wile e ni: telo suli ale li pona li ken jo e kala mute! tan ni, jan Jakonson en meli olin ona li open e Johnson Ohana Charitable Foundation e Kōkua Hawaii Foundation. ona li pali e kulupu kalama musi ona la ona li kepeken e wawa suno.
== lon ona ==
mama ona li jan Jeponson (toki Inli: Jeff Johnson). ona li tawa lon telo suli kepeken palisa. tan ni, jan Jakonson li pali e ni. one li pali e ni la, ona li pakala e lawa ona. ike mute ! tenpo ni, ona li ken ala pali e ni la, ona li wile pali e kalama musi. 
ona li lon tomo kama sona suli la, ona en jan pona ona li pali e kalama musi. 
jan Jakonson li pali e kalama musi tan jan ni: jan Po Sila (Bob Dylan), jan Imi Ensi, (Jimi Hendrix), kulupu Latijo Jeto, (Radiohead), jan Osi Lesi (Otis Redding), kulupu Olin "G" en Ko Nasa (G. Love and Special Sauce), jan Pen Apa (Ben Harper), kulupu Supami (Sublime), kulupu Pijete (the Beatles), jan Po Mali (Bob Marley), jan Ni Jon (Neil Young), en Kulupu ni li Tawa (A Tribe Called Quest).
== kulupu musi ona ==
lon tenpo pali ona, ona li pali e kulupu kalama musi laku tu tu :
* Toki pi Seli Lili pi Kasi Suwi (Brushfire Fairytales)
* Tawa en Awen Ala (On and On)
* Poki pi Toki Insa (In Between Dreams)
* Kalama Musi Lape pi Sitelen Tawa Suli pi Soweli Nasa en Wile Kama Sona (Sing-A-Longs and Lullabies for the film Curious George)
* O Lape lon Kalama Jaki (Sleep Through the Static)
* Tawa Telo Suli (To The Sea)
* Tan Lon Ni Tawa Tenpo Ni Tawa Sina (From Here to Now to You)
* En Suno Ale Lon Sewi (All the Light Above It Too)
* O Alasa e Suno Mun (Meet the Moonlight)
jan Jan Ka Ko

(anu jan JanKaKo, anu jan Jan), tan ma Intonesija, taso tenpo ni la ona li lon ma Antewijo, ma Kanata.
===jan ijo pi moli ala la tan tawa sitelen musi ===
tan tenpo 2019 la, jan Jan Ka Ko li kama e mute ijo pi moli ala ni, tan mute tawa sitelen musi:
*jan Pepakuwata (Papercraft)
*jan Wajapowawa (Wildflower)
*jan Kowan Jisu (Clownfish)
* jan Wusin (Routine)
*jan Sepisu (Selfish)
*jan Si Pato (SeaBird)
*jan Teta (Tetra)
*jan Si Towajipu (SeaDrive)
*jan Kowitu (Convict)
*jan Wupi (Groupie)
*jan Watakowa (Watercolor)
*jan Suweku (Speckle)
*jan Peta anu jan Kupan (Betta/Cupang)
*jan Dowapetu (Droplet)
jan Jan Silesen

li jan pi kalama musi. ona li pali e kalama musi pi pona mute.
tenpo 1970 la ona li kama sike e suno li kama lon tan mama ona. tenpo mama ona li kama jo e jan Jan Silesen la ona li lon ma Kanse.
tenpo lili la ona li pali e kalama musi ni tawa sitelen tawa. jan mute li sona e jan Jan Silesen tan ni: ona li pali e kalama musi tawa sitelen tawa Ameli.
ona li ken pali e kalama musi kepeken kalama musi ilo mute. ona li kepeken kalama musi ilo kute e kalama musi ilo pi linja mute.
== kalama musi ona pi sitelen tawa ==
sitelen tawa li jo e kalama musi ona li sitelen tawa ni:
* "jan Ameli". (toki Kanse la nimi pi sitelen tawa ni li nimi Ameliè).
* "jan Lenin o tawa pona!". (toki Inli la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "Good bye, Lenin!").
* "jan Tabali". (toki Kanse la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "Tabarly").
* "CICLO, tenpo pini mute la tawa li lon". (toki Epanja la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "CICLO, érase una vez un viaje.")
kulupu:jan
kulupu:jan pi kalama musi
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Jani Sina

li jan pi tan ma Italija. jan li sona e ona tan ni: ona li jan pi sijelo musi ni: jan li tawa e sike musi lili kepeken ilo palisa lipu pi linja mute. musi sijelo ona la, ona li wawa nanpa wan lon musi pi jan wan tawa kulupu ATP; la ona li wawa nanpa wan lon ma Italija lon tenpo ale. ona li kama wawa nanpa wan lon tenpo suno nanpa 10, lon tenpo mun nanpa 6, lon tenpo sike nanpa 2024. kama sona ATP pi wawa sijelo la ona li wawa nanpa wan lon tenpo luka luka lukatenpo sike nanpa 2024 la, tenpo mun nanpa 1 la, tenpo suno nanpa 28 la, kulupu BBC la, lipu "Australian Open 2024: Jannik Sinner 'dances in pressure storm' to win first major"kulupu ATP la, lipu "Jannik Sinner defeats Grigor Dimitrov in Miami final | ATP Tour | Tennis"kulupu ATP la, lipu "Jannik Sinner defeats Grigor Dimitrov at French Open | ATP Tour | Tennis"tenpo sike nanpa 2024 la, tenpo mun nanpa 8 la, tenpo suno nanpa 20 la, kulupu Sky Sport la, lipu "Jannik Sinner, i titoli ATP vinti e le finali giocate dall'azzurro".
jan Sina li tan kipisi . jan li toki Tosi lon ma ni. tenpo pini la, ona li tawa wawa lon ko lete kepeken palisa noka. ni li pini lon tenpo sike nanpa 13 pi lon ona. jan Sina li open musi pi palisa linja, la ma tomo Posikela li kama tomo ona. ma tomo ni la, li pana e sona pi musi ni tawa onatenpo sike nanpa 2024 la, tenpo mun nanpa 6 la, tenpo suno nanpa 4 la, kulupu Tennis Majors la, lipu "All you need to know about Jannik Sinner"tenpo sike nanpa 2018 la, tenpo mun nanpa 6 la, tenpo suno nanpa 1 la, lipu ubitennis.com la, lipu "Piatti Tennis Center: Sinner, a Bordighera sulle orme di Seppi".
== tan sona ==
kulupu:jan
kulupu: jan pi ma Italija
jan Jesu

pi ma Nala anu jan Jesuwa li jan suli pi nasin sewi Kolisu. ona li jan pi pana sona sewi li jan lawa pi nasin sewi tan tenpo pini. jan pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan Jesu li sewi li jan lili sewi li jan lawa kama pi lipu sewi Tanaka.
jan sona mute li pilin e ni: tenpo pini la jan Jesu li lon kin. taso lon pi lipu sewi la ona ale li pilin sama ala. jan Jesu li jan pi kulupu Jejuta tan ma Kali. jan Jowanan pi pana telo li pana e jan Jesu lon telo. jan Jesu li open e tenpo pi pana sona ona. jan kute li awen e pana sona ona kepeken toki uta. jan lawa li weka e ona li moli e ona lon palisa tan lawa pi jan Ponsiju Pilatu. jan pi nasin ona li pilin e ni: ona li kama lon sin tan moli lon tenpo suno tu wan. kulupu ni li kama kulupu pi nasin sewi.
jan pi nasin sewi li pilin e ni: moli ona la ona li pona e ike jan. ni la ona li ken kama lon poka sewi. nasin ona la jan Jesu li tawa sewi li kama sin lon ma lon tenpo kama.
jan mute pi nasin sewi Kolisu la, kama pi jan Kolisu (tenpo Christmas) li tenpo suno sewi. jan Jesu li kama lon sin tan moli la, kama tan moli pi jan Kolisu li tenpo suno sewi.
mama pi jan Jesu li jan Malan li jan Jose. ona li tan ma tomo Nasawe.
sama la jan Jesu li suli tawa nasin sewi Silami tawa nasin sewi Pajawi.
kulupu:jan pi lipu Pipija
kulupu:kulupu jan Jejuta
kulupu:nasin sewi Kolisu
jan Jojane Pajulu nanpa tu

jan Jojane Pajulu nanpa tu (toki Inli: John Paul the Second, toki Lasina: Ioannes Paulus II, toki Posuka: Jan Paweł Drugijan Jan Pawen nanpa tu) li lawa pi nasin sewi Katolika lon tenpo pini. ona li jan lawa sewi nanpa wan tan ma Posuka. ona li jan suli pi ma Posuka. ona li moli lon tenpo 02.04.2005, 21:37. tenpo mute la jan li toki musi e kalama musi Palkahttps://youtu.be/0qzLRlQFFQ4 tan ni: kalama musi ni li pona mute tawa jan Jojane.
==nasin pi lipu ante==
kulupu:jan lawa
kulupu:nasin sewi Kolisu
jan Josi Salin

li jan lawa nanpa tu pi ma Sesesele. 
==lon==
tenpo sike 1878 la, jan Josi Salin li kama lon ma tomo Kowi (ma Katelo). tenpo kama ona la, nimi ona li . mama mije ona li jan Pesalijon Sukasili. mama meli ona li jan Katelina Sukasili.
tenpo sike nanpa 1886 la, mama meli ona li wile e ni: ona li kama tawa tomo sona. taso jan Josi li ken ala tan ni: ona li sona ala toki Lusi. ona li kama sona e toki Lusi. tenpo sike nanpa 1888 la, ona li kama tawa tomo sona. ona li sitelen e lipu. tenpo sike nanpa 1899 la, ona li wile pini e tomo sona. ona li pana e sona.
tenpo sike nanpa 1901 la, jan li nimi e ona. jan lawa li ike tawa ona. ona li pali e lipu. tenpo sike nanpa 1903 la, ona li kama tawa jan suli (toki Lusi: Большевики).
tenpo sike nanpa 1906 la, ona li olin e jan Katelina Swanitse. tenpo sike nanpa 1907 la, ona mute li mama e jan Akow. jan olin ona li moli. tenpo sike nanpa 1909-1911 la, ona li kama tawa nanpa tu pi ma tomo Solwitekotsk tan jan lawa. ona li mama e jan Konstantin Kusakow.
tenpo sike nanpa 1912 la, jan li nimi e ona. ona li kama tawa ma tomo Nalim tan jan lawa. tenpo sike nanpa 1913 la, ona li kama tawa tomo open ala. ona li toki jan Wasimi Lenin kepeken lipu.
tenpo sike nanpa 1917 la, ona li pini e lon tomo open ala tan ni: jan en jan Lenin li utala e jan lawa. ona li kama tawa lawa.
tenpo sike nanpa 1918 la, ona li olin e jan Natesta Aliluewa. tenpo sike nanpa 1921 la, ona mute li mama e jan Wasimi. jan Atom Selewa li kama tawa kulupu mama ona. jan Atom li jan lili pi jan Peto Selewa. jan Peto li jan pona pi jan Josi. tenpo sike nanpa 1922 la, ona li jan lawa pi ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1926 la, ona li mama e jan Swetlana.
utala pi jan Josi Talin li pakala e jan mute. ona li pilin ike tawa jan la jan li kama tawa tomo KULAK. jan Josi li utala e jan Atoje Ite lon utala suli nanpa tu. 
tenpo sike nanpa 1953 la, ona li moli tan jaki plekia. 
jan Josi li pona li ike tawa jan sin.
==sitelen==
ijo:Stalin 1894 Colour.jpg|sitelen pi jan Josi (1894)
ijo:Vissarion Jughashvili.jpg|sitelen pi jan Pesalijon Sukasili
ijo:Ekaterina Dzhugashvili.jpg|sitelen pi jan Katelina Swanitse
ijo:Ekaterina Svanidze.jpg|sitelen pi jan Katelina Swanitse
ijo:Tehran Conference, 1943.jpg|jan Jose en jan Pankin Losewe en jan Winton Tese
kulupu:jan lawa pi ma Sesesele
kulupu:jan lawa
jan Jowan Sepasijan Pake

jan Jowan Sepasijan Pake li jan sitelen suli pi kalama musi tan ma Tosi. ona li pali e kalama musi lon tenpo Baroque. ona li suli mute tawa kalama musi. sitelen kalama suli ona li kulupu kalama pi ilo kalama linja, li kalama Konsete Pantenpu li ante kalama Kope li wawa pi jan sewi Mate li pali pona pi kalama Puke. ona li pana e kalama musi sewi e kalama musi pi sewi ala.
kulupu:jan pi kalama musi
jan Juli Kakalin

jan Juli Kakalin li jan tawa nanpa wan lon sewi pimeja. tawa lon insa pi tomo tawa mun Vostok 1 la, ona li sike e ma lon tenpo sike nanpa 1961. ona li jan tawa pi tomo tawa kon li kama tan ma Sesesele. ona li lon kulupu utala kon ona. kulupu lawa ona li pana e ona tawa pimeja mun. ona li tan ni: kama tawa pimeja mun la, ma Sesesele li utala tawa e ma Mewika. ni li utala tawa pi sewi pimeja. tan tawa ona la, jan mute mute li kama sona e ona. ona li kama jan suli pi ma Sesesele.
ona li kama moli lon tenpo sike nanpa 1968 tan ni: tomo tawa kon ona li pakala li anpa lon poka pi 
kulupu:jan pi ma Losi
kulupu:jan tawa
jan Juliju Kesali

li jan lawa pi jan utala pi ma Loma li jan lawa pi ma Loma. utala pi ma Loma en ma Kalija la jan Kesali li pakala li anpa e . jan Kesali la utala insa pi ma Loma li lon. utala ni la jan Kesali li pakala li anpa li moli e jan kulupu Opima (toki Lasina la nimi Optimas) la jan Kesali li lawa e ma Loma. taso jan kulupu pi nasin lawa pi ma Loma li moli e jan Kesali kepeken ilo kipisi. lon wile moli pi jan Juliju Kesali, ona li mama e jan Okuse.
==utala pi ma Kalija==
==utala insa pi ma Loma==
===utala lon ma Masu===
==lawa pi jan Juliju Kesali==
===nasin tenpo pi jan Juliju Kesali=== 
===moli pi jan Juliju Kesali===
==lipu ante==
*Julius Caesar - kulupu pi sitelen tawa tan jan Historia Civilis lon ilo Jutu
kulupu:jan lawa pi ma Loma pi tenpo pini
jan Ka Maku

li jan sona li jan pi sona esun li jan pi sona kulupu li jan pi sona lawa tan ma Tosi. ona li pana sona mute tawa nasin pi jo kulupu. taso, ona li mama taso ala pi nasin pi jo kulupu. jan Ka Maku li weka ma Tosi tan ni: sitelen ona li ike mute tawa kulupu lawa lon ma Tosi. ona li kama tawa ma tomo Lontan lon poka meli en jan lili ona.
ona li pali e sitelen mute lon poka e . sitelen suli ona li lipu lawa pi nasin pi jo kulupu (Manifest der Kommunistischen Partei) li lipu mani (Das Kapital).
==lipu ante==
*jan Aten Si
kulupu:jan sona
kulupu:jan pi nasin lawa
kulupu:jan pi sitelen toki
jan Kajekosu Sapusi Sowapi

jan Kajekosu Sapusi Sowapi (toki Inli: Kaikhosru Shapurji Sorabji) li jan pi kalama musi tan ma Inli. tenpo sike nanpa 1892 la, ona li kama lon lon ma tomo Lanten. mama ona li jan Sapusi Sowapi li jan Matelin Osi. ona li pana e nimi Lijon Toti Sowapi tawa ona. taso, ona li ante e nimi ona.
ona li sitelen e kalama musi li kepeken ilo kalama pimeja walo. ni li kalama musi suli ona:
* 
* 
* 
tenpo sike nanpa 1936 la, ona li kama pini pana e kalama ona tawa jan mute pi tenpo sama li kama pana e kalama lon lipu taso. kin la ona li kama toki e ni: jan ale o kalama ala e kalama ona tawa jan pi tenpo sama. tenpo mute la, ona li lon ala poka pi jan ante. ona li kepeken tenpo ni tawa pali pi kalama musi sin. tenpo sike nanpa 1976 la, ona li kama e ni: sin la, jan ante li ken kalama e kalama ona. tenpo sike nanpa 1988 la, ona li moli.
kulupu:jan pi kalama musi
jan Kaka

li jan pi sitelen toki li jan pi toki musi tan ma Seki. toki mama ona li toki Tosi. ona li kepeken toki ni lon sitelen ona.
sitelen ona li jo e pali nasa ike mute pi kulupu lawa. jan mute li sona e sitelen ona tan ni. sitelen ona li pana mute tawa pali mute pi jan ante mute.
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki musi
jan Kakamine Lin en jan Kakamine Len

en li ilo pi kalama musi li ilo Pokalo tu. li mama e ona. ona li kama tan ma Nijon. kalama uta ona li tan jan Asami Simota. ona li kepeken ilo Vocaloid 2 li kepeken ilo Vocaloid 4 tan . kulupu Kuliputon li toki ala e kon ona. ona li ken olin e ona anu ona tu li sama.
==lukin==
jan Kakamine Lin en jan Kakamine Len li jo e linja jelo e len jelo.
{| class="wikitable mw-collapsible"	
sijelo 	meli
sike suno 	sike suno 14
tenpo pi kama lon	sike #2007, mun #12, suno #27
suli sewi 	152 cm / 5 ft 0 in
suli pi tawa anpa	43 kg / 95 lbs
kulupu:ilo kon
kulupu:kalama musi
jan Kalu suli

anu li jan lawa. ona li lawa e mute pi ma Elopa pi pini suno. mama pi ma Elopa la, jan li nimi e jan Saleman.
mama mije pi jan Saleman li jan Pepin lili. jan Kaloman nanpa wan li jan pi mama sama pi ma Saleman. jan Pepin li kama jan lawa pi kulupu Panki lon tenpo sike 751. tenpo sike 1768 la, jan Pepin li moli. tenpo sike 771 li Kaloman nanpa wan li moli kin. ni la, jan Saleman li kama jan lawa pi ma Panki ale.
jan Saleman li lanpan e ma mute lon ma Tosi lon ma Italija lon ma ante.
tenpo sike 800 la, jan lawa sewi pi ma tomo Loma li toki e ni: jan Saleman li jan lawa suli pi ma Loma. ni li open pi ma suli Loma sewi.
kulupu:jan lawa
jan Kamala Ewi

li jan lawa nanpa tu pi ma Mewika lon tenpo pi jan lawa So Paten. ona li meli lawa nanpa tu pi ma Mewika lon tenpo nanpa wan. jan lawa nanpa wan ona li jan So Paten.
ona li tan ma tomo Olan pi ma Kaliponija. ona li tawa tomo sona suli Awa pi ma tomo Wasinton li tawa tomo sona suli pi ma Kaliponija.
mama meli ona Samala Kopalan Ewi li jan pi ma Mewika tan ma Palata. mama mije ona Tana Ewi li jan pi ma Mewika tan ma Sameka.
mije ona li jan Ta Enka. ona li mije pi meli lawa nanpa tu lon tenpo nanpa wan lon ma Mewika.
jan So Paten li weka tan wile lawa sin la jan Kamala Ewi li alasa e ni: ona li kama jan lawa sin.
kulupu:jan pi ma Mewika
kulupu:jan pi kulupu lawa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Kasane Teto

li ilo pi kalama musi li ilo UTAU. ona li ilo Pokalo ala. tenpo pi kama lon ona li tenpo suno musi.
==lukin==
jan Kasane Teto li jo e linja lawa loje.
 lukin pi jan Kasane Teto重音テトとは？. lipu Kasane Teto. lukin tan tenpo 2023-09-14.
sijelo 	
sike suno 	sike suno 31
tenpo pi kama lon	sike #2008, mun #4, suno #1
suli sewi 	159.5 cm / 5 ft 3in
suli pi tawa anpa	47 kg / 103 lbs
==tan sona==
kulupu:ilo kon
kulupu:kalama musi
jan Kene Teka

li jan sona tan ma Kanse. toki suli ona li ni: .
tenpo pini mute la ona li wile sona e ni: seme li lon? ni la ona li pilin li kama sona e tan ale. taso sona wan li wile ala e tan. ona li pilin la ona li ken toki ala e ni: mi pilin ala pilin? tan ni la toki suli ona li kama lon: "mi pilin. tan ni la mi lon".
kulupu:jan sona
jan Kesen Makala

li jan pi sona toki tan ma Kanata. ona en li mama pi lipu kalama Lingthusiasm. ona li sitelen e lipu Because Internet. lipu ni la ona li toki e toki pi jan pi ilo sona.
==lipu==
* lipu Because Internet: Understanding the New Rules of Language
==lipu ante==
* lipu ona
* lipu ona pi sona toki
* lipu ona lon lipu Wired
* lipu kalama ona
kulupu:jan pi sona toki
jan Kin Sonilu

jan Kin Sonilu li mije li nanpa tu mama pi ma Soson. toki ona la nimi ona li 김정일. lili pi jan Iluson en jan Sonsu. ma Losi nimi li Juli Isenowi Kin. jan Kin Sonilu li kama moli la, mije lili ona jan Kin Sonun li kama jan lawa.
==ona mama en lili==
===lili===
*jan Sonan: 김정남
*jan Sonsolu: 김정철
*jan Sonun: 김정은 (lawa)
*jan Soluson: 김설송
*jan Sunson: 김춘송
kulupu:jan lawa
kulupu:jan lawa pi ma Anku lete
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Kisu Kolonpa

li pali e sitelen tawa li kama lon lon tenpo sike nanpa 1958 lon ma Pensiwenija. ona li pali e sitelen tawa "jan taso li lon tomo" lon tenpo sike nanpa 1990 la jan mute li kama sona e ona. kin la ona li pali e sitelen tawa tu pi jan Ali Pota e sitelen tawa ante mute.
==lon==
jan Kisu Kolonpa li kama lon lon ma Pensiwenija. ona li jan lili la ona li lon ma Owajo li pali e lipu sitelen e sitelen tawa lili.
olin la jan Kisu en meli li kama wan lon tenpo sike nanpa 1983. ona en jan lili tu tu ona li lon ma tomo San Pansiko.
jan Kitopa Kolon

li jan pi alasa ma tan ma Italija. ona li alasa e ma Amelika tan jan lawa tu pi ma Epanja. alasa ona li open e ni: ma Amelika li anpa. kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika li moli mute tan utala tan jaki.
ona li tawa ma Pawama li tawa ma Kupa li tawa ma Awisi kepeken tomo tawa telo Santa Malija.
kulupu:jan tawa
jan Konpusi

tenpo pini la li jan sona pi ma Sonko. ona li pali e nasin Konpusi. nasin ona li toki e toki insa pona e pali pona e toki lon. ona li sitelen e lipu suli mute. 
==o lukin e ni kin==
*lipu Anale
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
jan Kote

li jan suli pi sitelen toki tan ma Tosi. kina la ona li jan sona li jan pi nasin lawa.
sitelen suli ona li li li . sitelen ona li suli mute tawa sitelen pi toki Tosi.
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki musi
kulupu:jan sona
kulupu:jan pi nasin lawa
jan Kulosawa Akila

li mama pi sitelen tawa tan ma Nijon. ona li jan lawa pi pali sitelen tawa nanpa mute luka luka (30). pali ona li suli tawa sitelen tawa ante mute.
sitelen tawa nanpa wan li lon tenpo sike nanpa 1943. sitelen tawa suli ona li (1950) li (1952) li (1954) li (1961) li (1980) li (1985).
kulupu:mama pi sitelen tawa
jan Kusapo Peto

li jan lawa tan ma Kolonpija. Ona li jan lawa pi ma Kolonpija nanpa 34, ante e jan Ipan Tuke lon tenpo suno 7 mun 8 sike 2022.
jan Peto li jan pi kulupu utala kute ala kulupu tenpo suno 19 mun 4 (M-19) lon tenpo sike 1977 (lon tenpo ona li tenpo sike 17),¿Quién es Gustavo Petro? CTXT awen e lon kulupu utala ala ante pi M-19 (kulupu wan tawa nasin lawa pi jan ale pi M-19) la, lon tenpo sike 1991 pana wile e ona lili kulupu lawa pi Kolonpija la, tawa tenpo sike 1997.El alcalde Gustavo Petro, un eterno rebelde El País Cali lon tenpo sike 2005 la jan Peto li lupa e poka ante tawa nasin lawa pi jan ale, lon tenpo sike 2006 ona pana wile e suli kulupu lawa pi Kolonpija la, tawa tenpo sike 2010.En doce años se desgranó el Polo La Silla Vacía
lon tempo sike 2011 la, jan Peto li pali e ma Kolonpija anpa (nimi e lon tenpo sike 2010 tawa tenpo sike 2017 li "kulupu jan pi tawa nasin"), lon tenpo ona li jan lawa pi ma tomo Pokota, ma tomo lawa pi Kolonpija la, lon tenpo suno 1 mun 1 sike 2012 (ante e jan Kala Lope),Primer encuentro nacional de Progresistas El Nuevo Siglo tawa tenpo suno 19 mun 3 sike 2014 la (pini e jan Lafaje Pato),Los dos caminos del Presidente frente a medidas cautelares al Alcalde El Tiempo sin tenpo suno 23 mun 4 sike 2014 (ante e jan Malija Mesete Matonato),Quién es Quién: María Mercedes Maldonado La Silla Vacía sike tenpo suno 31 mun 12 sike 2015 (pini e jan Enlike Penjalosa).
== tan sona ==
jan Kuwisu San

li jan linluwi, li jan sitelen, li jan musi, li meli tonsi tan ma Mewika. linluwi la, jan Kulisitin li jo e nimi jan . ni li sama nimi lili ona li sama nimi pi ma Nijon. jan Kuwisu li pilin e ni: ona li meli sewi, li jan Jesu, li soweli Pokemon . ken la, jan ni li jan insa sin ona. 
ona li kama lon lon tenpo sike nanpa 1982. 
tenpo suli la, jan Kuwisu li pali e lipu Soniku. lipu ni la, soweli nasa Pokemon li lon. soweli ni en jan soweli li kama wan. jan mute li sona e lipu ni tan ni: lipu ni li ike li jo e unpa mute e utala mute e ijo nasa ante kin. kin la, lipu ni la, jan Kuwisu en jan lon ante mute li lon tenpo mute. tenpo mute la, jan Kuwisu li ike e jan lon ni lon lipu ona.
kin la, jan Kuwisu li pali e sitelen tawa e kalama musi.
jan mute li lukin e pali pi jan Kuwisu kepeken linluwi tan ni: jan mute li pilin e ni: jan Kuwisu li nasa mute li musi mute. jan li open e lukin lon tenpo sike nanpa 2007 tan ni: jan li lukin e jan Kuwisu lon tomo musi li pana e sitelen ona tawa linluwi. sitelen ni la, ona li jo e len pi soweli Pokemon lon sinpin ona. kin la, ona li jo e sitelen pi wile olin tan ni: ona li wile e meli olin. jan mute li pilin e ni: jan li lukin e jan ante kepeken linluwi la, ona li ike mute. taso jan ante li pilin e ni: jan Kuwisu li ike li pali e ike. ni la, ni li pona: jan li lukin e ona li ike e pilin ona. jan lukin pi jan Kuwisu li jo e nimi . sona pi jan Kuwisu li jo e nimi . 
lukin ni la, jan ante ale la, jan li sona e ijo mute pi jan Kuwisu. ona li jo e lipu pi nimi . 
jan mute li toki e ni tawa jan Kuwisu: "mi meli sina. mi olin e sina.". taso ona li toki pi lon ala. ona li wile e musi taso tan jan Kuwisu. ona li wile e toki musi e sitelen musi e ijo musi ante. tenpo wan la, mije lili li toki e ni tawa jan Kuwisu: "mi meli suli! mi olin e sina.". kepekin nasin ona la, ona li kama jo e sitelen unpa pi jan Kuwisu. tenpo pini la, ona li lon e ni: jan Kuwisu li pakala e lupa monsi ona kepeken ijo kiwen pi soweli Soniku.
jan mute li kama sona e jan Kuwisu tan ni: ona li unpa e mama meli ona. ni la, ona li tawa tomo awen. tenpo suli la, ona li lon tomo awen. taso tenpo ni la, ona li lon ala tomo awen. taso tenpo ni la, ona li lon ala linluwi lon tenpo mute.
jan Lase

jan Lase li jan pi pali lipu tan ma Sonko. toki Sonko la toki ona li 老子 (Laozi). nimi ni li sitelen e ni: jan sona pi tenpo sike mute mute. lipu ona li lipu lawa tawa nasin sewi nasin pona. nimi tawa lipu ni li lipu Totesin. jan sona li sona lili mute tawa ona. ken la ona li pana sona e jan Konse. jan mute li pilin e ni: ona li jan sewi.
kulupu:ma Sonko
kulupu:jan
kulupu:tenpo pini
kulupu:jan pi ma Sonko
kulupu:sona pi sona jan
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Leke

toki majuna nasa la, li jan lawa nanpa wan pi ma Posuka. ona li jan lili pi jan Pan, jan lawa pi ma Panonija. mije sama ona li jan Seki li jan Lusi. jan ni li mama pi ma Seki li mama pi ma Lowan pi open suno (ma Lusi en ma Ukawina en ma Pelalusi).
kulupu:ma Posuka
jan Lipe

li jan pi sitelen toki tan ma Sonko. ona li suli mute tawa sitelen toki lon toki Sonko. sitelen suli ona li .
==lon==
tenpo sike nanpa 701 la, jan Lipe li kama lon ma tomo Ansi. kulupu mama ona li sona ala.
ona li jan lili la, ona li ken sitelen e sitelen toki.
tenpo sike nanpa 744 la, ona li kama lukin e jan Tupu. tan ni la, jan Tupu li jan pona ona. 
tenpo sike nanpa 762 la, ona li moli. jan ala li sona e tan pi moli ona.
==ijo==
*telo nasa li pona mute tawa jan Lipe. ona li moku e telo nasa la, ona li ken sitelen e sitelen pona.
*jan Lipe en jan Tupu li jan pona, li suli mute tawa sitelen toki. jan ante li pana e nimi "Litu suli"(大李杜) tawa ona.
==sitelen pilin lon pimeja pi kalama ala==
静夜思
pilin lon pimeja pi kalama ala
床前明月光，
sinpin pi supa lape la suno mun li lon.
疑是地上霜。
ni li ko lili lete sewi ma, anu seme?
举头望明月，
o sewi e lawa tawa ni: o lukin weka e mun suno.
低头思故乡。
o anpa e lawa tawa ni:o pilin e ma tomo mama.
== sitelen ante ==
* 《望庐山瀑布》 - lukin e anpa telo pi nena Lu
* 《行路难》 - nasin li ike
* 《蜀道难》 - nasin Su li ike
* 《将进酒》 - o moku e telo nasa
kulupu:jan pi sitelen toki