ma tomo Poson

ma tomo Poson (toki Inli: Boston) li ma tomo lawa li ma tomo pi jan mute nanpa wan lon ma Masasusi. ma tomo Poson li jo e ma pi suli Kilometa 125. ona li ma tomo mani tawa ma Nu 
Inlan lon ma Mewika. jan 675,647 li lon ma ni. ona li ma tomo pi jan mute nanpa 25 lon ma Mewika. 
ma tomo Poson li open lon ma palisa Samuta lon tenpo sike nanpa 1630. nimi ona li tan ma tomo Poson lon ma lili Likonsi lon ma Juke. tenpo pi utala open pi ma Mewika la, ijo suli mute li kama lon ma tomo Poson. ijo ni li pana e wawa tawa utala. ijo ni li: moli suli pi ma Poson (tenpo sike nanpa 1770), weka ike pi telo kasi (tenpo sike 1773), tawa wawa pi jan Palo Wipe lon tenpo pimeja (tenpo sike nanpa 1775), utala lon nena Panke (tenpo sike nanpa 1775), awen ike pi ma tomo Poson (tenpo sike nanpa 1775-1776). ma Mewika li kama weka tan ma Piten la, ma tomo Poson li awen suli. ona li ma tawa tomo telo suli. ona li ma tawa pali ilo. ona li ma pi pana sona li ma pi nasin jan. 
ma tomo ni li kama suli mute. ona li pana e ma sin lon telo poka. ona li kama jo e ma tomo lon poka ni. tenpo ni la, jan mute li kama lukin e ma tomo Poson. tomo Panuwi taso la, jan pi mute 20,000,000 li kama lukin e ona lon tenpo sike wan. ma tomo Poson li jo e ijo suli mute pi nanpa wan lon ma Mewika: ma kasi pi jan ale (ma kasi Poson Komon, tenpo sike nanpa 1634), tomo sona pi jan ale pi tenpo open nanpa wan lon ma Mewika (tomo sona Poson Lasin, tenpo sike nanpa 1635), nasin tawa anpa ma (nasin tawa anpa Temon, tenpo sike nanpa 1897).
tan open pi ma Mewika la, ma tomo Poson li lawa e sona suli e pali sona lon ma ale. tomo sona suli Poson en tomo sona suli Nositan li lon insa pi ma tomo Poson. tomo sona suli Poson Kole li lon ma poka Sesena lon ma Masasusi. tomo sona suli Hawa (ona li tomo sona suli pi tenpo open nanpa wan lon ma Mewika) en tomo sona suli pi ilo sona Masasusi (toki Inli: MIT) li lon ma tomo Kanpisi. tomo sona ni tu li suli mute lon ma ale. jan mute li toki e ni: tomo sona ni li pona mute.
lon pali sona en pali lawa en pali sijelo en pali ilo en pali esun la ma tomo Poson li nanpa wan lon ma Mewika. esun pali sin 5000 li lon ma tomo ni. tan ni la ma tomo Poson li open e nasin sin lon ma ale. ona li pali e ilo sona sin. mani en pali pona en pali pi sona ilo en pali lawa li lon ma tomo Poson. jan pi ma tomo Poson li pana e mani mute tawa pona pi jan ante. kin la, esun en kulupu jan pi ma tomo Poson li lon sewi lon ma Mewika ale tan ni: ona li awen e ma ale li pana mani tawa pali sin.
== tenpo pini ==
=== tenpo pi jan nanpa wan ===
tenpo pini la, jan pi ma Elopa li kama ala lon ma ni la, kulupu Masasusi li lon ma ni. lon ma tomo ona la ona li awen lon tenpo lili taso. jan Jan Winto en kulupu ona li kama lon tenpo sike nanpa1630 la, kulupu Masasusi li lon ala ma palisa Samutu. jan mute li moli tan ike sijelo pi jan Elopa. jan pi pali kipisi ma li kama lukin e ilo pi alasa kala. ilo ni li lon nasin Politon. ilo ni li majuna mute. kulupu tenpo nanpa 7000 pi sewi Jesu ala, jan pi ma ni li pali e ona.
=== jan Elopa li kama lon ma tomo Poson ===
jan Elopa nanpa wan lon ma Poson li jan Wilan Pakton. ona li jan sona pi jan sewi. ona li kama tan ma tomo Kanpisi lon ma Piten. ona li lawa e ni: jan Pulitan li kama lon ma Poson lon tenpo sike nanpa 1630. jan Pakton li toki tawa jan lawa Pulitan Isaki Jonson. ona li toki e ni: o kama tawa ma ni tan ma tomo Kalaton. ma tomo Kalaton li pini. jan Pulitan li kama tawa ma Poson kepeken telo lon tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1630. 
===== nimi pi ma tomo ni =====
jan Jonson li pana e nimi "Poson" tawa ma sin lon poka telo. tenpo kama lili la, ona li moli lon tenpo suno pini pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1630. jan Jonson li lawa e ma tomo Kalaton. pini lawa ona la, ona li pana e nimi "Poson" tawa ma palisa lon poka telo. jan Jonson li kama tan ma tomo Poson lon ma Juke. tan ni la, ona li pana e nimi sama tawa ma sin ni. meli ona en jan Jan Koton kin li kama tan ma tomo ni. (jan Koton li mama mama pi jan Koton Mata.)
nimi pi ma tomo Inli li tan nimi pi jan sewi Potopo. jan Potopo li jan sewi suli pi ma tomo ni. jan Koton li jan lawa pi tomo sewi ona lon tenpo pini. tenpo pini mute la, nimi pi ma Poson lon ma Juke li "ma tomo pi jan sewi Potopo". tenpo kama la, nimi ni li kama "Poson".
tenpo pini la, ma ni li jo e nimi ante. jan Pakton li toki e nimi "Samuta". kulupu Pulitan li toki e nimi "Temonten".
===== kulupu Pulitan li lawa =====
ma tomo Poson li lon ala la kulupu Pulitan li open lawa e ma ni. ona li pali e lipu Kanpisi lon tenpo sike nanpa 1629. lipu ni li open e ma Masasusi Pe Koloni. jan lawa nanpa wan li jan Jan Wintopo. ona li sitelen e nimi ona lon lipu ni. nasin pi jan Pulitan en sona ona li lawa e tenpo open pi ma tomo Poson. tomo sona pi jan ale pi tenpo open nanpa wan (tomo sona Poson Lasin) li open lon tenpo sike nanpa 1635.
ma tomo Poson li suli mute. ona li ma tomo suli nanpa wan lon ma ale pi jan lawa Inli lon ma Mewika. tenpo kama la, ma tomo Pilatepija li kama suli mute tawa ma tomo Poson. ma tomo Poson li lon poka telo. tan ni la ona li ma pona tawa tomo telo. tenpo pini la jan pi ma tomo ni li pali mute lon tomo telo li alasa e kala. ma tomo Poson li ma pona tawa nasin pi tawa ijo tan telo suli Kalipi. ona li kama jo e telo suwi mute tan ma Kalipi. tan ni la jan pi ma tomo Poson li pali e moku suwi Poson Pe Pin.
lon tenpo sike mute pi tenpo pini pi utala open la, mani pi ma tomo Poson li kama ike. lon insa kulupu tenpo 1800 la, ma tomo Nujo en ma tomo Pilatepija li kama jo e mani mute. ma tomo Poson li jo e mani lili. tenpo ni la, ma tomo Poson li jo e mani ike. taso ma tomo ante lon ma Nu Inlan li kama suli mute.
=== utala open pi ma Mewika ===
tenpo pi utala open pi ma Mewika la, ijo suli mute li kama lon ma tomo Poson. jan kulupu ike pi ma tomo ni, en jan en pilin ike pi jan ni tawa ma Piten en lawa ona li pali e pilin pi wile ante e nasin lawa lon ma ni. jan lawa pi ma Piten li pali e lawa pi lipu mani la kulupu jan pi ma tomo Poson li pakala e tomo pi jan Antu Olipe pi jan Toma Utinsen. jan Olipe li pali e lawa ni. jan Utinsen li jan lawa tu pi ma Masasusi. jan utala pi ma Piten li kama lon ma tomo Poson lon tenpo sike nanpa 1768. ona li wile pona e pilin ike pi jan ma. taso jan ma li pilin ike mute tan ni. lon tenpo sike nanpa 1770 la jan utala pi ma Piten li moli e jan pi ma tomo Poson tan ni: jan pi ma tomo Poson li pakala e ona. jan ma li wile e ni: jan utala pi ma Piten o tawa weka tan ma ni. jan mute li kama sona e ni. tan ni la pilin pi wile ante pi nasin lawa li kama suli lon ma Mewika. 
lon tenpo sike nanpa 1773 la, kulupu lawa li pali e lawa pi telo kili. jan mute pi ma tomo Poson li pilin e ni: lawa ni li wile e ni: jan li pana e mani tawa kulupu lawa. tan ni la jan mute li pilin ike. ona li weka e telo kasi tan tomo telo suli tawa telo Poson. kulupu lawa li pilin ike mute li pali e lawa ike sin. ona li wile e mani tan jan pi ma tomo Poson. jan pi ma sin li pilin ike mute. tenpo kama lili la utala suli li open. utala li open lon ma Konko lon ma Lekinton. ona li lon poka pi ma tomo Poson.
jan utala pi ma Piten li awen lon sike pi ma tomo Poson lon tenpo sike wan. ni li open lon tenpo suno 19 pi tenpo mun 4 lon tenpo sike nanpa 1775. kulupu utala pi ma sin li awen e tawa pi kulupu utala pi ma Inli. jan Wilian Awa li lawa e kulupu utala pi ma Piten lon tenpo ni. lon tenpo suno 17 pi tenpo mun 6 la kulupu utala pi ma Piten li kama jo e ma tomo Kalaton. utala suli ni li lon nena Panka. kulupu utala pi ma tomo Poson la kulupu utala pi ma Piten li suli mute. jan mute pi kulupu utala pi ma Inli li moli. ni li ike mute tawa ona. kulupu utala pi ma sin li sona pona e pali utala ona. tan ni la kulupu utala pi ma Inli li ken ala kama jo e ma tomo Kalaton kepeken wawa lili.
tenpo lili kama la jan So Wasinton li kama lawa e kulupu utala pi ma sin. kulupu lawa pi ma ale sin li pali e kulupu utala sin. ona li pali e ni tan ni: ona li wile wan e wile utala pi ma sin ale. kulupu utala tu li jo ala e ijo mute la utala li lili taso lon tenpo pi awen ike. ma lili Poson Ne li wan e ma tomo Poson tawa ma suli. ni la jan Wasinton li ken ala kama jo e ma tomo Poson. kulupu utala pi ma Piten li awen lon ma lili ni. jan utala Lupu Putan li toki insa e nasin pona. ona li pali e sinpin wawa kepeken sijelo kasi. sinpin ni li ken tawa. jan Putan li pali e ni lon tenpo pimeja lon ma lete. ona li pali pona e sinpin wawa e ilo utala pi sike kiwen lon nena Toseta. jan Enli No li kama jo e ilo utala ni tan tomo utala Takonteloka lon ma lete. 
tenpo suno sin la kulupu utala pi ma Inli li lukin e ilo utala mute lon nena sewi. jan Owe li toki e ni: jan utala pi ma Mewika li pali e ijo suli mute lon tenpo pimeja wan. jan utala mi li ken ala pali e sama lon tenpo mun 6! kulupu utala pi ma Inli li utala kepeken ilo utala pi sike kiwen lon tenpo lili. taso ona li ken ala pakala e ilo utala pi kulupu utala pi ma Mewika tan ni: ilo utala li lon nena sewi. kulupu utala pi ma Piten li tawa weka tan ma tomo Poson kepeken tomo telo. tenpo suno ni li kama jo e nimi "tenpo weka" (toki Inli: Evacuation Day). ma tomo Poson li awen sona e tenpo ni lon tenpo suno 17 pi tenpo mun 3 pi tenpo sike ale. ni li pona mute tawa jan Wasinton. tan ni la jan Lupu Putan li kama jan ilo nanpa wan.
=== tenpo kama pi utala open en utala pi tenpo sike nanpa 1812 ===
tenpo kama pi utala open la sona tawa telo pi ma tomo Poson li lon e ni: ma tomo Poson li suli tawa tomo telo suli. ona li pana li esun e ijo tan ma Mewika tan ma ante. pali lon ma pi tomo telo lon ma tomo Poson li lili tan lipu Epako pi tenpo sike nanpa 1807 (ona li lawa ike tawa tomo telo pi ma ante. jan lawa pi ma Mewika li pali e lipu ni tan ni: ona li wile pakala e mani pi ma Kanse e mani pi ma Inli.) en utala suli pi tenpo sike nanpa 1812. tenpo pini pi utala ni la esun li suli. taso, jan esun pi ma tomo Poson li pali e nasin ante. pali ilo li kama suli lon ma tomo ni. mani la esun pi ma ale la pali ilo li kama suli lon insa pi kulupu tenpo nanpa 1800. nasin telo lon poka pi ma tomo Poson li wan e ma tomo ni tawa ma telo ale. tan ni la nasin telo ni li pona e tawa ijo li suli e nanpa pi tomo pali. tempo kama la nasin pi tomo tawa linja li suli e esun pona.
tenpo ni la nasin jan pi ma tomo ni li pona mute. jan mute li pali e lipu suli li pali e sitelen pona mute. jan mute pi kulupu majuna (kulupu Poson Pamin) li kama jan nanpa wan pi nasin jan. jan li sona e ni: kulupu ni li sama kulupu suli pi ma Mewika li sama tomo sona suli Hawa li sama kulupu sewi Episopa. tenpo pini la ma tomo Poson li ma suli pi esun jan pimeja lon ma sin pi ma Inli. tenpo kama la ni la, ma tomo Salen lon ma Masasusi en ma tomo Nupo lon ma Otalan li kama suli mute. tenpo kama la ma tomo Poson li kama ma suli pi wile ala pi esun jan. jan mute pi ma tomo ni li pilin ike tawa lipu lawa pi tenpo sike nanpa 1850 (lipu ni li toki e ni: jan lawa o pana e jan pimeja weka tawa jan pi jo jan.) tawa ni la jan lawa suli Pankin Pise li wile pali e ijo ike tawa ma tomo Poson tan ni: jan Antowi Pen (jan pimeja) li alasa tawa weka.
lon tenpo sike nanpa 1822 la jan pi ma tomo Poson li ante e nimi ona tan "ma tomo lili Poson" tawa "ma tomo suli Poson". lon suno nanpa 19 pi tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike sama la jan pi ma tomo Poson li pilin pona tawa lipu lawa ni: ona li pana e ken pi ma tomo suli tawa ma tomo Poson. tenpo ni la nanpa jan li 46226. ma tomo li lili - ona li ma pi suli Kilometa 12.
=== tenpo sike mute nanpa 1800 ===