Rzeki w Islandii

Rzeki na Islandii są stosunkowo krótkie, od kilkunastu do około 200 km, ale często charakteryzują się wysokimi przepływami (np. w rzekach lodowcowych). Charakteryzują się także dużymi spadkami, wypływając z górzystego wnętrza wyspy. Na wielu z nich uformowały się wodospady, osiągające do 200 m wysokości.
Ze względu na rodzaj zasilania rzeki na wyspie można podzielić na 3 grupy:
thumb|240px|Fnjóská, przykład rzeki zasilanej wodami powierzchniowymi
thumb|240px|Sog, przykład rzeki zasilanej wodami podziemnymi
* rzeki zasilane bezpośrednio z wód powierzchniowych – znaleźć je można na obszarach, gdzie podłoże skalne jest starsze (z trzeciorzędu) i nieprzepuszczalne, m.in. w zachodniej i północno-zachodniej części wyspy, w tym we Fiordach Zachodnich oraz we wschodniej części wyspy we Fiordach Wschodnich; rzeki te mają stosunkowo niskie przepływy, osiągające 30-40 m3/s (np. Fnjóská, Grímsá), ale zróżnicowane w ciągu roku (najwyższe w okresie wiosennych roztopów i po wysokich opadach); temperatura wód jest uzależniona od aktualnej temperatury powietrza; inne przykłady rzek tego rodzaju to: Stóra-Laxá, Laxá í Kjós, Norðurá, Mjólká, Laxá á Ásum i Hoffellsá;
* rzeki lodowcowe zasilane wodami z topniejących lodowców – wypływają one w postaci strumieni z czoła lodowca, z jęzorów lodowcowych, tuneli lub jaskini lodowych, a także z jezior lodowcowych (w szczególności z jezior proglacjalnych); rzeki te mają stosunkowo duże zlewnie i wysokie przepływy, płyną często wieloma korytami, niosąc dużo osadów, odkładając je w postaci rozległych aluwiów; temperatury wód są niskie, w pobliżu źródeł wynoszą 1-4 °C; rzeki te charakteryzują się regularnymi wahaniami przepływów w skali doby (wyższe w ciągu dnia, niższe w nocy) i roku (wyższe latem, niższe zimą), wynikającymi z tempa topnienia lodowca – przepływy te mogą wahać się pomiędzy 5-10 m3/s w styczniu a 100-200 m3/s w lipcu; niekiedy dochodzi na nich do gwałtownych powodzi glacjalnych zwanych jökulhlaup, które mogą być wynikiem albo przerwania tamy utworzonej przez lodowiec, albo gwałtownego topnienia lodu na skutek aktywności geotermalnej albo wybuchu wulkanu; największe rzeki lodowcowe Islandii pod względem wartości średniego rocznego przepływu to: Þjórsá (380 m3/s), Kúðafljót (250 m3/s), Jökulsá á Dal (220 m3/s); Jökulsá á Fjöllum (190 m3/s), Hvítá í Borgarfirði (190 m3/s);
* rzeki zasilane z wód podziemnych, które wydostają się na powierzchnię w postaci źródeł lub jezior; zlewnie tych rzek są z reguły niewielkie, mniejsze niż w pozostałych dwóch typach; wahania przepływów na tych rzekach są również mniejsze, niosą też mniejszą ilość osadów; temperatura wód jest zbliżona do średniej rocznej temperatury powietrza, czyli 4-7 °C; znaleźć je można na obszarach aktywnych wulkanicznie, gdzie zwierciadło wód podziemnych jest wysoko, np. na dawnych polach lawowych; tego rodzaju rzeki wypływają m.in. z dwóch największych jezior Islandii: z Þingvallavatn wypływa największa rzeka o takim zasilaniu Sog, o średnim przepływie 110 m3/s; a z jeziora Mývatn – Laxá í Aðaldal (44 m3/s); inne rzeki reprezentujące ten typ to: Elliðaár, Kaldá, Eystri-Rangá, Fossálar, Lindá, Grafarlandaá i Kráká.
== Największe rzeki Islandii ==
===Według długości===
Lp.	Nazwa 	Długość w km
1 	Þjórsá 	230
2 	Jökulsá á Fjöllum 	206
3 	Hvítá z Ölfusá 	185
4 	Skjálfandafljót 	178
5 	Jökulsá á Dal 	150
6 	Lagarfljót 	140
7 	Héraðsvötn 	130
8 	Blanda 	125
9 	Fnjóská 	117
9 	Hvítá í Borgarfirði	117
11 	Kúðafljót 	115
12 	Markarfljót 	100
13 	Laxá í Aðaldal 	93
14 	Víðidalsá 	91
15 	Hofsá 	85
16 	Vatnsdalsá 	74
17 	Hólsá 	71
18 	Eyjafjarðará 	60
19 	Skeiðará 	30
===Według powierzchni dorzecza===
Lp.	Nazwa 	Powierzchnia w km2
1 	Jökulsá á Fjöllum 	7 750
2 	Þjórsá 	7 530
3 	Hvítá z Ölfusá 	6 100
4 	Skjálfandafljót 	3 860
5 	Jökulsá á Dal 	3 700
6 	Héraðsvötn 	3 650
7 	Hvítá í Borgarfirði	3 550
8 	Lagarfljót 	2 900
9 	Kúðafljót 	2 400
10 	Blanda 	2 370
11 	Laxá í Aðaldal 	2 150
===Według średniego przepływu===
Lp.	Nazwa rzeki 	Miejsce pomiaru	Średni przepływ w m3/s
1 	Ölfusá 	Selfoss 	423
2 	Þjórsá 	Urriðafoss 	370
3 	Kúðafljót 	Kúðaós 	250
4 	Jökulsá á Dal 	Héraðsflói 	205
5 	Jökulsá á Fjöllum	Axarfjörður 	183
6 	Tungnaá 	Sultartangi 	175
7 	Lagarfljót 	Héraðsflói 	130
8 	Skaftá 	Skaftárdalur 	122
9 	Skeiðará 	Skaftafell 	110
10 	Héraðsvötn 	Skagafjörður 	108
10 	Sog 	Ljósafoss 	108
12 	Hólsá 	Rangársandur 	100
13 	Skjálfandafljót 	Skjálfandi 	95
14 	Hvítá 	Borgarfjörður 	89
15 	Markarfljót 	Krossandur 	85
16 	Blanda 	Blönduós 	60
16 	Laxá í Aðaldal 	Skjálfandi 	60
18 	Eyjafjarðará 	Eyjafjörður 	45
19 	Hofsá 	Vopnafjörður 	44
20 	Fnjóská 	Eyjafjörður 	43
21 	Kreppa 	Kreppubrú 	42
== Rzeki Islandii według regionów ==
Ważniejsze rzeki Islandii w poszczególnych częściach kraju, wymienione począwszy od południowego wybrzeża w kierunku wschodnim:
=== Południowa Islandia ===
* Ölfusá
** Hvítá
*** Tungufljót
***Brúará
*** Stóra-Laxá
** Sog
** Öxará
* Þjórsá
** Tungnaá
* Hólsá
** Þverá
*** Eystri-Rangá
** Ytri-Rangá
*** Hróarslækur
* Markarfljót
** Krossá
* Múlakvísl
* Kúðafljót
** Tungufljót
* Skaftá
* Skeiðará
=== Wschodnia Islandia ===
* Lagarfljót
* Jökulsá á Dal
* Hofsá
=== Północna Islandia ===
* Jökulsá á Fjöllum
* Laxá í Aðaldal
* Skjálfandafljót
* Fnjóská
* Eyjafjarðará
* Glerá
* Hörgá
* Héraðsvötn
** Austari-Jökulsá
*** Vestari-Jökulsá
**** Hofsá
** Norðurá
* Blanda
=== Vestfirðir ===
* Dynjandisá
=== Zachodnia Islandia ===
* Hvítá
* Norðurá
* Grímsá
=== Reykjavík i okolice ===
* Elliðaár
== Zobacz też ==
* Jeziora Islandii
* Wodospady Islandii
== Linki zewnętrzne ==
* Mapa głównych rzek Islandii
== Przypisy ==
 
Kategoria:Listy rzek