nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
jan Sonja

li jan pi sona toki li jan pi ante toki tan ma Kanata li mama pi toki pona. tenpo pini la nimi ona lon toki mama ona li Sonja Elen Kisa. ona li sitelen e lipu pu e lipu ku e lipu su. toki mama ona li toki Kanse li toki Inli. ona li pali li awen e lipu pi toki pona.
==tenpo pini==
jan Sonja li kama lon lon lon ma Nupansuwi lon ma Kanata."3-60 Toki Pona" en.tokipona.org. tan tenpo 2009-11-15. awen pi lipu ni lon tenpo 2009-11-15. kulupu mama ona li toki kepeken toki tu. ona li kama sona e toki luka (5). ona li toki Alapi li toki Epelanto li toki Kantun li toki Netelan li toki Tosi.
===mama pi toki pona===
sike suno nanpa 2001 la ona li pilin ike mute li open pali e toki pona tan ni: ona li wile pona e pilin ona. sike suno ni la ona li pana e toki tawa lipu ilo. la jan li kama sona e toki pona la pilin ona li kama pona."What is a Language?". Canada Institute of Linguistics. tan tenpo 2018-03-08. awen pi lipu ni lon tenpo 2018-03-08.
jan Sonja li mama pi toki pona. taso, ona li lawa ala e ona. jan ante li pali e ijo mute pi toki pona.
==lipu==
* lipu pu (sike suno nanpa 2014)
* lipu ku (sike suno nanpa 2022)
* lipu su (sike suno nanpa 2024)
==tan sona==
==lipu ante==
* lipu ona
* lipu ona pi toki pona
kulupu:jan pi sona toki
kulupu:mama pi toki sin
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki pona
kulupu:jan pi toki Epelanto
jan Sopija Jano

jan Sopija Jano (Sofia Jannok) li jan kalama musi. ona li jan Sami meli. ona li toki e toki Sami lete e toki Wensa e toki Inli lili. ona li kalama musi kepeken toki Sami lete en toki Inli li kalama musi e kalama musi Sami. ona li tan ma tomo Gällivare pi ma Wensa.
== sike kalama musi ==
jan Sopija Jano li jo e sike kalama musi tu:
Čeaskat (walo)
Áššogáttis (poka seli lili)
== kalama musi pi Čeaskat ==
sike kalama musi Čeaskat li jo e kalama musi luka luka tu.
#Boade Mu Mielde (o kama poka mi)
#Mánu Mánna (jan lili pi lun)
#Gáibmo (jan nimi sama)
#Goaskin (waso wawa)
#Gáhkkor (waso lawa pimeja)
#New Years Eve (tenpo pimeja pi tenpo sike e suno sin)
#Mu Moras (pilin ike mi)
#Liekkas (sina seli)
#Báhkka (seli suli)
#Nástecalbmi (oko suno lili)
#Whiter Than Snow (walo pi ko telo lete)
#Ija Salas (lon luka pi tenpo pimeja)
== kalama musi pi Áššogáttis ==
sike kalama musi Áššogáttis li jo kalama musi luka luka wan.
#Áššogáttis (poka seli lili)
#Árvas (ma lete ala poka kasi pi Árvas)
#Liekkas (sina seli)
#Irene (jan Ilene)
#Davadát (kon tawa tan suno)
#Váralaš (ona li pona li ike)
#Sámi eatnan duodariid (ma lete suli Sami)
#Vuolvojávrri (telo pi Vuolvojávrri)
#Golle Máze (ma tomo Máze pi kiwen jelo)
#Vássán áiggit (tenpo pini)
#Dulla lulla (kalama musi lape Dulla)
Sopija Jano
kulupu:kalama musi
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Sun Su

li jan lawa pi kulupu utala tan ma Sonko pi tenpo pini suli. nimi mama ona li . ona li jan utala pi pi ma lawa U. jan mute li toki e ni: ona li mama pi lipu "nasin utala pi jan Sun Su". taso jan li sona ala e ni: jan Sun Su li lon ala lon.Sun-Tzu - lipu World History Encyclopedia taso tenpo sike nanpa 1972 la, jan li kama jo e sitelen pi jan lili lili lili ona, .
==tan sona==
kulupu:jan utala
kulupu:tenpo pini
jan Sun Sunsan

anu li jan lawa nanpa wan pi ma kulupu Sonko. kin la, ona li jan lawa nanpa wan pi kulupu Komintan. ante suli pi ma Sonko pi tenpo sike 1911 la jan Sun li suli. ona li suli lon ma Tawan lon ma Sonko.
kulupu:jan lawa
kulupu:jan pi ma Sonko
jan Tana Tan

li jan pi nasin lawa pi ma Mewika nanpa mute mute luka. ona li jan esun li jan pi sitelen lawa. jo ona la mani mute li lon. ona li pali e tomo mute e tomo esun pi weka mani. ona li tan ma tomo Nujo lon ma Mewika. jan pi ma Mewika li wile e jan lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2024 la jan Tana Tan li anpa e jan Kamala Ewi li kama jan lawa sin. sin la ona li kama lawa li pini lawa li kama kin lawa.
== wile ona ==
ona li jan pi kulupu Wepalikan. jan mute li toki e ni: ona li jan pi nasin ma. ona li pona li ike tawa jan mute. jan ike ona li toki e ni: ona li ike tawa jan pi ma ante. jan pona ona li toki e ni: ona li pona tawa esun tawa ijo pi ma Mewika. jan Tana Tan li toki e ni: esun tan ma ante la o mani mute. esun tan ma Mewika la o mani lili. 
kulupu:jan lawa pi ma Mewika
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Tante

li jan sitelen tan ma Italija. ona li mama pi lipu Siwina Komesija. lipu ni li suli mute tawa sitelen toki li pona mute tawa jan sona mute pi sitelen toki.
tenpo pi jan Tante la, jan mute li sitelen kepeken toki Lasina. taso, jan Tante li pilin pona tawa toki pi jan mute lon sitelen toki. ona li kepeken e nasin toki ona tawa sitelen. pali ona li suli tawa nasin sitelen pi toki Italija lon tenpo ni.
kulupu:jan pi sitelen toki
jan Tapi Powi

jan Tapi Powi (toki Inli : David Bowie), nimi open ona la jan Tapi Lopa Jon (toki Inli : David Robert Jones) li jan musi li jan kalama musi li jan sitelen tawa pi ma Inli. ona li kama open lon tenpo sike 1947 li moli lon tenpo sike 2016. jan mute li sona e ona tan ni : ona li ante mute e nasin pi pali e kalama musi ona. ona li pali e kalama musi wawa, taso ona li pali e kalama musi ante mute a !
kalama musi ona li wan lon kulupe ante : 
* kalama musi ona open (1967 - 1971)
* kalama musi wawa pi pilin umpa (1972 - 1974)
* kalama musi "kon ko" (1974 - 1976)
* kalama musi pi ma tomo Pelin (1977 - 1979)
* Akesi Ike (en Pipi Ante) (Scary Monsters (And Super Creeps)) en kalama musi jan (1980 - 1989)
* Ilo Kiwen (Tin Machine) (1989 - 1991)
* kalama musi ilo / pika (1992 - 1998)
* kalama musi sin en sin ala (neoclassicist) (1999 - 2012)
* kalama musi pini (2013 - 2016)
tenpo pali ona, ona li pali lon 1962 (open), ona li pini lon 2016 (moli).
== lon ona (jan lili) ==
jan Tapi Lopa Jon li kama open lon tenpo sike 1947 lon ma tomo Lontan. jan lili la jan mute sona e ona sama ni : ona li jan sona pona li jan sona wawa... li jan utala ! 
jan lili la, jan Tapi li jan musi pona. ona li pali e kalama musi kepeken palisa kalama musi lili li tawa musi. ona li alasa e kalama musi pi jan Lita Lili (Little Richard) li toki e ni : "mi kute e sewi o". tan jan ni en jan sama jan Epis (Evlis Presely), ona li wile pali e kalama musi, li kama sona e ilo kalama musi, li wan e kulupu mute pi kalama musi.
jan sama mije pi mama ante ona, jan Teli Ban (Terry Burns) li jan pona tawa jan Tapi Powi. jan Teli li jo iki tawa nasa, li pilin e ni: jan mute li wile alasa e ona (schizophrenia). lon tenpo poka, kalama musi mute ona li tan jan Teli (All the Madmen, The Prisoner, Jump They Say).
jan Tapi Powi li kama sona e musi, e musi sitelen, e kalama musi. 
jan lili la, jan pona pi jan Tapi Powi li utala e ona. tan ni, oko tu ona li kule ante.
kulupu:jan pi kalama musi
jan Tele Sipe

li jan pi kalama musi tan ma Mewika. ona li jan lili la, ona li kama sona e ilo pi kalama musi. ona li suli tawa kalama musi li jo e olin pi jan mute.
ona li open e pali pi kalama musi lon sike suno nanpa 2001. kalama musi pi nanpa wan ona li kama lon sike suno nanpa 2006. tenpo sike suno nanpa 2008 la, ona li kama suli kepeken kalama musi e 
==pali==
kalama musi ona li suli mute lon esun pi kalama musi. tenpo sike 2019 la, ona li utala e kulupu pi esun kalama tan ni: kulupu ni li wile jo e mani pi kalama musi ona. ona li tawa tan kulupu ni li open pali e kalama pi pali sin pi kulupu kalama ona tan ni: ona li ken jo e mani ona.
==kalama==
===kulupu kalama===
ona li jo e kulupu kalama luka luka wan.
*jan Tele Sipe ("Taylor Swift" tenpo sike 2006)
*pilin monsuta ala ("Fearless" tenpo sike 2008)
*o toki lon tenpo ni ("Speak Now" tenpo sike 2010)
*loje ("Red" tenpo sike 2012)
*ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale mute mute mute mute luka tu tu ("1989" tenpo sike 2014)
*nimi sona ("Reputation" tenpo sike 2017)
*jan olin ("Lover" tenpo sike 2019)
*toki musi pi jan kulupu ("folklore" tenpo sike 2020)
*tenpo kama ale ("evermore" tenpo sike 2020)
*tenpo pimeja wawa ("Midnights" tenpo sike 2022)
*toma pali pi jan pi toki musi pi pilin ike ("The Tortured Poets Department" tenpo sike 2024)
===kulupu kalama pi pali sin===
ona li jo e kulupu kalama pi pali sin tu tu.
*pilin monsuta ala (nasin pi jan Tele) ("Fearless (Taylor's Version)" tenpo sike 2021)
*loje (nasin pi jan Tele) ("Red (Taylor's Version)" tenpo sike 2021)
*o toki lon tenpo ni (nasin pi jan Tele) ("Speak Now (Taylor's Version)" tenpo sike 2023)
*ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale ale mute mute mute mute luka tu tu (nasin pi jan Tele) ("1989 (Taylor's Version)" tenpo sike 2023)
Telo Suwipe
jan Temusin

li jan lawa suli pi ma suli Monko. ona li wan e kulupu mute pi ma Monko li anpa li kama lawa e ma mute. ma wan la, ma ona li ma suli nanpa wan lon tenpo ali. ona li lawa e mute pi ma suli Elasija. kulupu utala pi ma suli Monko li kama tawa ma Posuka en ma Anatolu lon suno pini kin.
poki sona li toki e ni: lanpan ma pi jan Temusin li pana pakala mute li pana moli mute. taso, jan mute li pilin pona tawa ona tan ni: ma suli Monko li pana sona li pana esun mute lon ma Elasija. jan mute lon ma Monku pi tenpo ni li toki e ni: ona li mama pi ma Monku.
kulupu:jan lawa
jan Tokin

li jan sitelen pi toki Inli li jan pi sona toki. ona sitelen e lipu musi pi jan lili e lipu musi pi jan lawa pi sike wawa. tenpo sike 1892 pi tenpo mun wan pi tenpo suno tu wan la ona li kama lon. tenpo sike nanpa 1973 pi tenpo mun luka tu tu pi tenpo suno tu la ona li moli.
==lon pi pali ona==
tenpo sike nanpa 1922 la jan Tokin li kama sitelen e lipu Simalilijon. ona li sitelen e lipu musi pi jan lili tawa jan lili tu tu ona. tenpo sike nanpa 1937 la jan Tenli Anujun li pana e lipu tawa ma.
tenpo sike nanpa 1948 la ona li pali e lipu pi jan lawa pi sike wawa. ona li pana e ona tawa kulupu pi jan Alen pi jan Unwin (George Allen & Unwin) la kulupu ni li wile ala pana e lipu ona tawa ma. tenpo sike nanpa 1950 la jan Tokin li tawa kulupu pi jan Kolin (William Collins). taso kulupu pi jan Kolin li toki e ni: "lipu sina li suli ike. sina wile weka e mute tan lipu sina." tenpo sike nanpa 1952 la jan Tokin li tawa kulupu pi jan Alen pi jan Unwin li toki tawa ona: "sina wile la mi lili e lipu mi". taso kulupu Alen en Unwin li wile ala e ni: lipu pi lawa sike pi kama lili. ona li pana e ale pi lipu ni.
tenpo sike nanpa 1960 la lipu pi lawa sike li kama tawa ma Mewika kepeken kulupu lipu Palanteni. lipu ona li kama pona mute mute.
==moli ona==
tenpo sike nanpa 1972 la insa pi jan Tokin li kama ike. jan pi pona sijelo li toki e ni tawa ona: "o moku ala e telo nasa loje". 
tenpo seli pi tenpo sike nanpa 1973 la ona li tawa jan pona ona. tenpo suno ante la ona li lon esun musi pi tenpo sike lon pi meli pi jan pona pi jan Tokin. ona li moku lili e telo nasa. tenpo pimeja la ona li pilin ike. tenpo suno la ona li lon tomo pi pona sijelo. tomo ni la jan pona li lukin e lupa insa pi jan Tokin. ona li moli la ona li jo e tenpo sike 81. jan Tokin moli li lon poka pi meli ona.
==jan lili ona==
jan lili pi jan Tokin li jan Kitope Tokin (Christopher Tolkien). jan Kitope kin li sitelen e lipu pi ma pi mama ona. jan Kitope li pana e lipu Simalilijon tawa ma.
kulupu:jan pi toki musi
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi sona toki
kulupu:jan Tokin
kulupu:mama pi toki sin
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Tokukawa Ijejasu

li lawa e ma Nijon lon open pi tenpo pi kulupu lawa Eto. ona li lawa la utala mute pi ma Nijon li kama pini. 
thumb|272x272px|sitelen pali pi jan Tokukawa Ijejasu. 
kulupu ona li toki e ni: jan pi ma Nijon o toki ala tawa jan pi ma ante, o esun ala tan jan pi ma ante. 
kulupu:ma Nijon
kulupu:jan pi tenpo pini
kulupu:jan
jan Ton Ko

li jan pi lipu Jutu li tan ma Inli. lipu ona li jo e sitelen tawa sona mute. ona li toki e sona pini e sona ma e sona toki e sona lon e sona ilo.
tenpo mute la ona li jo e len sijelo loje anu len sijelo walo e len noka laso.
kulupu:jan pi ilo Jutu
kulupu:jan ilo
jan Ton Ponpasi

li jan lon ala tan jan Tokin. ona li open tan tenpo sike 1934 tan lipu . meli ona li jan Kopeli (Goldberry). monsuta Palowa (Barrow-wight) en kasi suli majuna (Old Man Willow) li ike tawa ona. ona li tan ma kasi majuna (Old Forest) pi ma meso. jan Ton Ponpasi li jan majuna nanpa wan lon ma meso.
jan mute li sona e jan Ton Ponpasi tan lipu pi jan lawa pi sike wawa. lipu ni la, jan Ton Ponpasi li kepeken e sike wawa nanpa wan en sike ni li kepeken ala tawa jan Ton Ponpasi. taso, ona li ala lon sitelen tawa pi lipu ni. 
jan Ton Ponpasi li lon tan jan sewi Wanamonen pi sitelen musi suli Kalewala anu tan ijo musi pi jan lili pi jan Tokin. ona li jan musi li kalama musi mute.
kulupu:lipu
kulupu:jan
kulupu:jan Tokin
jan Totoje

li jan pi sitelen toki suli tan ma Losi. jan mute li sona ona tan sitelen ona ni: lipu "utala en pona" (tenpo 1869) en lipu Ana Kajenina (tenpo 1878).Leo Tolstoy | Russian writer | Brittanica
ona li kama tan kulupu mama wawa sewi pi ma Losi. jan Totowi li pilin e ni: utala ali li ike. ona li alasa e nasin sewi Kolisu e nasin pi lawa ala. pilin ona li pana sona tawa jan Kansi tawa jan Maten Lute Kin lili.Tolstoy - novelist and anarchist
==tan sona==
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki musi
kulupu:jan pi toki Epelanto
jan Tupu

li jan pi sitelen toki tan ma Sonko lon tenpo pi kulupu lawa mama Tan. ona li suli mute tawa sitelen toki lon toki Sonko.
==lon==
tenpo sike nanpa 712 la, jan Lipe li kama lon ma Sonko.
tenpo sike nanpa 744 la, ona li kama lukin e jan Lipe. tan ni la, jan Lipe li jan pona ona. 
tenpo sike nanpa 755 la, jan Anlusan en jan Sisimin li utala e lawa kulupu. tenpo sike nanpa 759 la, ona mute li pakala e kulupu utala pi lawa kulupu. jan Tupu li lukin e ni: jan mute li moli, li pilin ike tan utala. ona li pilin e mute, li sitelen.
tenpo sike nanpa 770 la, ona li moli.
==ijo==
*jan Lipe en jan Tupu li jan pona, li suli mute tawa sitelen toki. jan ante li pana e nimi "Litu suli"(大李杜) tawa ona.
== sitelen ==
* 《登高》 - tawa sewi
* 《石壕吏》 - jan lawa pi ma tomo Sikao
* 《茅屋为秋风所破歌》 - tomo kasi li pakala tan kon tawa
kulupu:jan pi sitelen toki
jan Tutankamun

jan Tutankamun (toki Masu pi sin ala: twt-ꜥnḫ-jmn) li lawa e ma Masu lon tenpo pini. ona lili li kama lawa. nasin sewi Jasin li ike tawa jan Tutankamun la ona li pana e nasin sewi Masu. tomo moli ona li jo e mani mute.
jan Tutankamun li lili. ona li lawa lon tenpo sike ona nanpa 9, li moli lon tenpo sike nanpa 19. jan Tutankamun li jo e sijelo nasa, la tenpo lili la ona li moli. jaki Malawija li tawa ona, la ni li sona nanpa wan pi jaki Malawija. 
tomo moli pi jan Tutankamun li nasa tan lili. tomo moli li lon insa ma. taso, jan Hawata Kata (toki Inli: Howard Carter) li lukin li open e tomo moli. ijo 5 398 li lon tomo moli. poki moli pi kiwen jelo, en poki sinpin pi kiwen jelo, en supa monsi lawa, en palisa pi tawa palisa, en ilo musi Tanpeta, en poki telo, en poki luka en poki noka pi kiwen jelo, en moku, en telo suwi, en len insa sin, la ale li lon tomo moli pi jan Tutankamun. 
jan li toki e ni: ike nasa li tan tomo moli pi jan Tutankamun. jan li tawa insa pi tomo moli la jan li moli kepeken tenpo lili. taso, jan ni mute li moli ala.
thumb|sitelen pi jan Tutankamun pi jan Ankesenamun |229x229px
kulupu:jan lawa
kulupu:ma Masu pi tenpo pini
jan Upu Kiteson

li jan lawa pi ma Sensa. ona li jan lawa pi kulupu pi nasin lawa Moderaterna (toki pona: jan pi ante lili) kin.
jan Upu Kiteson li jan pi sona esun. tenpo pini la ona li pali lon kulupu lawa pi ma Sensa li lawa e ma lili lon ma ni.
kulupu:jan lawa
jan Usawi

jan Usawi li pali e kalama musi lon lipu Jutu lon lipu Pankan. ona li jan pi toki pona.
== pali ==
jan Usawi taso li pali e ni anpa mute.
nanpa 	nimi 	sona
wan 	omekalike 	nimi ona li kama tan nasin ni: o moku e kala ike. toki li lili la ona li kama nimi omekalike. 
ijo ante ona li omekapo.
tu 	monsuta 	mute pi lukin jan la ni li kalama musi nanpa wan pi jan Usawi.
tu wan 	o toki sin 	
tu tu 	tawa lon linja 	
luka 	ma pi lon ala 	
luka wan 	pilin Weliko 	nimi Weliko li kama tan nimi Vertigo pi toki Inli. kon pi nimi Weliko li sama nimi nasa.
luka tu 	7 (likujo) 	jan Kawa en jan Inwin li pali e nimi Likujo. kon pi nimi ni li sama nanpa luka tu.
luka tu wan 	8 (luka tu wan) 	nimi pi kalama musi ni la kon tu li lon: nanpa la luka tu wan li lon. luka pi sijelo jan la 
tu wan li lon.
luka tu tu 	mun ante 	
luka luka 	omekalikante 	nimi ona li kama tan ni: o moku e kala ike ante. ni li sama lili nimi omekalike. 
toki Inli en toki pona ni la jan Usawi li kepeken ona tu.
luka luka wan 	kiwen suwi 	
luka luka tu 	tawa (sona pi telo nasa)	
luka luka tu wan	sina 	sina anu sin a li nimi.
luka luka tu tu 	oww 	ni li sitelen lili pi nimi ni: o wawa.
luka luka luka 	jelo 	
jan Usawi en jan ante li pali e ni.
nanpa	nimi 	sona
wan 	pakala	jan Nasi li pali lawa li kalama uta e ona. jan Usawi kin li kalama uta.
kulupu:jan
kulupu:jan pi kalama musi
kulupu:ilo Jutu
jan Wankeli

anu li jan pi kalama musi tan ma Elena. ona li pana e kalama musi pi wawa linja e kalama musi Kelasike e kalama musi Pokesi . 
jan mute li sona e ona tan ni: ona li pali e kalama musi pi sitelen tawa mute. ni mute li li li li .
taso, tenpo open pi pali ona la, ona li lon kulupu mute pi kalama musi. tenpo sike nanpa 1968, ona li kama lon e . tenpo sike 1972 la, kulupu ni li pana e kulupu pi sitelen kalama "666". sitelen kalama ni li pona mute tawa jan mute li pana e ijo mute tawa kalama musi ante mute. tenpo ni la, kulupu ni li pini. jan Wankeli li pali e kalama musi ante mute kin. ona li pali poka e kulupu NASA e kulupu ESA tan ni: ona li pana kalama musi pi tawa e sewi pimeja.
ona li kama moli lon tenpo sike nanpa 2022.
kulupu:jan pi kalama musi
jan Wasimi Lenin

li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele. jan Lenin li jan sona pi nasin pi pali kulupu.
== lon ==
tenpo sike nanpa 1870 la, jan Wasimi Lenin li kama lon ma tomo Ulianowsk (ma Lusi). tenpo kama ona la, nimi ona li . mama meli ona li jan Mali Ulianow. mama mije ona li jan Ili Ulianow.
tenpo sike nanpa 1879 la, ona li kama lon tomo sona. tenpo sike nanpa 1887 la, ona li pini e tomo sona. ona li kama lon tomo sona suli. jan lawa li moli e jan Alesante (jan sama ona) tan ni: jan Alesante li wile moli e jan Alesante nanpa tu wan (jan lawa lon tenpo ni).
tenpo sike nanpa 1889 la, kulupu mama ona li kama tawa ma tomo Samala. ona li wile moli e jan lawa tan jan sama ona moli. tenpo sike nanpa 1895 la, ona li kama tawa ma ante. tenpo sike nanpa 1917 la, ona en jan mute li utala e jan lawa. ona li jan lawa pi ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1918 la, jan suli (toki Lusi: Большевики) en jan Lenin li moli e jan Nikola nanpa tu e kulupu mama ona.
tenpo sike nanpa 1924 la, ona li moli.
== lipu pi jan Lenin ==
*o pali e seme? (toki Losi: Что делать?)
*lawa ma en ante suli (toki Losi: Государство и революция)
*nasin mani li kama nasin utala (toki Losi: Империализм как высшая стадия капитализма)
*ante mani sin lon kulupu jan pi jo moku (toki Losi: Новые хозяйственные движения в крестьянской жизни)
kulupu:jan pi ma Losi
kulupu:jan lawa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
kulupu:jan pi ma Sesesele
kulupu:jan lawa pi ma Sesesele
jan Wasimi Pusin

li jan lawa pi ma Losi. tenpo sike nanpa 2012 la, ona li kama jan lawa. kin la, kama pi tenpo sike nanpa 1999 la, pini pi tenpo sike nanpa 2008 la, ona li jan lawa lon.
ona li jan lawa pi tenpo lawa tu tu.
tenpo sike nanpa 1952 la, jan Wasimi Pusin li kama lon ma tomo Leninka pi ma Losi. tenpo ni la, ma Lusi li lon ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1975, ona li open pali lon . ni li kulupu pi alasa sona li wile awen e kulupu lawa pi ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1990 la, ona li kama jan pi kulupu lawa pi ma tomo Leninka. tenpo sike nanpa 1996 la, ona li kama tawa ma tomo Makuwa. tenpo sike nanpa 1999 la, jan Poli Jesin li pini e lawa ona pi ma Lusi. jan Wasimi Pusin li kama jan lawa sin pi ma Lusi.
tenpo pi lawa ona la, jan Wasimi Pusin li kama wawa mute. jan ante pi ma Lusi li weka wawa mute. ona li open e utala tawa ma Ukawina lon tenpo sike nanpa 2022. tan ni la, kulupu lawa pi ma ante li pilin ike tawa lawa ona.
kulupu:jan lawa
kulupu:jan pi ma Losi
jan Wiko Uko

li jan pi nasin lawa li jan suli pi sitelen toki tan ma Kanse. ona li jan sitelen pi . toki Kanse la sitelen ona li suli mute.
jan mute li sona e ona tan lipu ona ni: (tenpo sike nanpa 1831) en (tenpo sike nanpa 1862).
jan Wiko Uko li jan lili la, lawa pi kulupu mama li pona tawa ona. taso tenpo la, pilin ona li ante. ona li kama jan pi kulupu lawa la, kipisi ona li wile weka e kulupu mama lawa. pilin ona pi nasin lawa li lon sitelen toki ona.
==sitelen ona==
===lipu toki suli===
* (1823)
* (1826)
* (1829)
* (1831)
* (1834)
* (1842)
* (1862)
* (1866)
* (1869)
* (1874)
kulupu:jan pi kulupu lawa
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki musi
jan Wilijan Sepija

anu li kama lon tenpo sike nanpa 1564 lon li moli lon sike suno nanpa 1616 lon ma tomo sama. ma Inli la ona li sitelen e toki musi li jan pi toki musi. tenpo ni la toki musi ona li suli lon ma ale. tenpo mute la jan li musi e sitelen musi ona li sitelen tawa e ona.
jan ante mute pi sitelen musi li lili. ona li suli.
==kama==
jan li sona ala e tenpo suno ni: jan Wilijan Sepija li kama lon. ona li kama jan lili Kolisu lon tenpo sike nanpa 1564. mama mije ona li jan Son Sepija, mama meli ona li jan Meli Aten li tan kulupu mama mani. tomo sona la jan Wilijan Sepija li kama sona e toki pi tenpo pini e tenpo pini e nasin kulupu pona e nasin pi sitelen musi. ni la ona li kama sona e nasin pi pali musi pi tenpo pini.
ona li suli pi sike suno 18, la ona li kama kulupu olin pi jan An Asawe. ona meli li tan kulupu mama pi pali ma. tan unpa ona jan lili mute ni li kama lon: meli lili Susana, mije lili Anne, meli lili Susi. jan Anne li jo e suli pi sike suno 11 taso, la ona li kama moli tan ijo weka.
tenpo sike nanpa 1592 la ma tomo Lontan la jan Wilijan Sepija li lon kulupu pi pali musi lon tomo pi jan lawa pi ma Inli.
==jan pi sitelen musi, jan pi pali musi, jan esun ==
jan Wilijan Sepija li pana e mani e sitelen musi tawa kulupu ona pi pali musi li pali musi lili lon ona. sitelen ona pi pali musi li kama pona mute tawa jan.
sike suno nanpa 1596 la jan Wilijan Sepija li kama jo e tomo pi pali musi lon poka pi jan ante. tomo ni li jo e sewi pi open ala. kepeken ni la kulupu li ken pali musi lon tenpo lete. jan pi kama pona li wile pana e mani mute.
sike suno nanpa 1599 la kulupu pi jan Wilijan Sepija li kama e tomo pi pali musi. jan Wilijan Sepija li kama jo e ona lon poka pi jan ante. kepeken ni la jan Wilijan Sepija li kama jo e mani e wawa.
==pini ==
sike suno nanpa 1608 la jan Wilijan Sepija li kama lon tomo lon ma tomo Lapo lon tenpo sin. ona li awen jan pona pi jan sama pi pali musi li tawa ma tomo Lantan lon tenpo mute li pana e pona tawa pali musi pi ona mute.
==pali ona== 
*lipu jan Anle
*lipu jan Antoniju en jan Kejopata
*lipu jan Lomejo en jan Sulije
*lipu jan lawa Lita nanpa tu wan
*lipu jan lawa Lija
*lipu jan Mape
* lipu jan Otelo
*lipu jan Tulija Sisa
*lipu Tenpe
Wilijan Sepija
kulupu:jan pi ma Inli
kulupu:jan pi sitelen toki
kulupu:jan pi toki musi
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
jan Wilijan pi lanpan ma

jan lawa Wilijan nanpa wan li jan lawa e ma Nomansi e ma Inli. tenpo sike nanpa 1066 la ona li anpa e ma Inli li moli e jan lawa Halo Kowinson lon utala Asin.
ona li pali lon ma Inli e kulupu lawa sewi sin pi kulupu Noman.
kulupu:jan lawa
jan Winko Sa

li jan pi kalama musi tan ma Inli. ona li kalama kepeken ilo kalama poki lon kulupu kalama Pijete. tenpo mute la ona li toki musi ala lon toki musi tan kulupu Pijete, taso ona li toki lon toki musi "tomo jelo pi tawa telo anpa".
ona li jan lili la, mama ona li jo ala e mani. tenpo mute la, ona li kama ike sijelo. tan ni la, ona li lon tomo pi pona sijelo, li ken ala tawa tomo sona. jan sijelo li wile e ni: ona li kalama musi kepeken nasin ni: ona li kepeken palisa pi kalama musi utala lon supa lape ona, sama ilo kalama poki. tan ni la, ona li kama jan pi kalama musi li kepeken ilo kalama poki.
kulupu:jan pi kalama musi