nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
lupa

lupa li nasin open lon insa ijo. pini anu pini ala li ken lon lupa. lupa poki li pini. lupa pi pan lupa suwi li pini ala. 
soweli ale li jo e lupa. nena kon jan li jo e lupa tu. nena kute tu jan li jo e lupa tu. uta li lupa pi suli nanpa wan lon jan. lupa monsi li lupa sama uta.
==lupa tomo==
tomo li jo e lupa mute. 
Old farm house window.JPG|jan li ken lukin tawa weka tomo lon lupa lukin
File:باب مسجد الحاكم بأمر الله.JPG|jan li tawa insa tomo lon lupa nasin
kulupu:lupa
lupa mama

lupa mama li ma unpa pi meli sijelo li ma mama.
meli li wile unpa la lupa ona li kama jo e telo.
meli li wile la, mije li ken insa e palisa mije tawa lupa. meli li weka la, jan ante li ken insa e palisa luka tawa lupa. anu la, meli ken kepeken e palisa luka ona e ilo unpa. meli tu li wile la, meli tu li ken wan e lupa tu. ni ale li pilin pona.
nena unpa meli lili li lon sewi lili tan lupa meli. ona kin li pana e musi unpa tawa meli.
kulupu:mama
kulupu:sijelo
kulupu:unpa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
lupa monsi

lupa monsi li pana e ko jaki. jan en soweli en akesi en waso en kala en pipi li jo e lupa monsi lon monsi.
tawa jan mute la lupa monsi li lupa unpa. jan li ken unpa e lupa monsi kepeken palisa mama, kepeken palisa luka, kepeken ilo unpa.
kulupu:sona sijelo
kulupu:unpa
ma Aja

li ma lawa lon ma Kakasi, lon ma Asija. ma Asepajan, en ma Ilan, en ma Katelo, en ma Tuki li lon poka ona. ma tomo lawa ona li ma tomo Jelewan. 
== nimi ==
tenpo pini la nimi pi ma Aja kepeken toki Aja li Հայք. tenpo ni la nimi pi ma Aja lon toki Aja li Հայաստան. ona li jo e stan ("ma") tan toki Ilan. ken la ona li tan jan Hayk. jan sitelen li sitelen e ni: jan Hayk li pali e ma lon nena Alalata. taso ni li lon ala tawa jan mute.
== tenpo pini ==
ma Aja li lon poka nena Alalata. ma Aja en jan Aja en ma tomo Jelewan li majuna mute. ma suli nanpa wan lon poka ma Aja li ma Ulatu. ma Ulatu li toki e toki Ulatu. taso jan lon ma Ulatu li toki e toki Aja li jo e jan Aja. tenpo ni la jan li toki ala e toki Ulatu. ma Ulatu la ma tomo Jelewan li pali. taso ma tomo lawa pi ma Ulatu li ma tomo Tusapa. ma Ulatu li lon ala la nimi "Amenija" li lon. ma Loma pi tenpo pini li lon la ma Aja li suli. jan lawa pi ma Aja li jan Tikan Suli. tenpo pini la jan Aja li jo e nasin sewi Aja. taso tenpo ni la nasin sewi li nasin sewi Kolisu. 
tenpo pini la ma Aja li lon ma Saweki. 
ma Aja en ma Asepajan li utala pi ma Nakona-Kalaba. ona li jo e jan Aja. taso ma Saweki la ni li lon ma Asepajan. tenpo ni la ma Nakona-Kalaba li lon ma Asepajan.
== kulupu jan ==
jan Aja mute li lon ma Aja. jan ante mute ala li lon ma Aja. ma Aja li 98% jan Aja li 1.1% jan Jasiti li 0.5% jan Losi li 0.4% jan ante. jan Aja mute li lon ma ante ni li: ma Losi en ma Kanse en ma Ilan en ma Mewika en ma Katelo en ma ante. jan Aja li toki e toki Aja taso jan Aja mute li toki e toki Losi tan ni: tenpo pini la ma Aja li lon ma Saweki.
kulupu:ma
kulupu:ma Asija pi pini suno
kulupu:ma Elopa
ma Alensina

li lon ma Amelika seli. tenpo pini la ona li lawa tan ma Epanja. nimi "Argentina" li tan ni: ona la kiwen mani walo li lon.https://dle.rae.es/argentino. ma li jo e nimi mute tan tenpohttps://www.argentina.gob.ar/normativa/nacional/ley-24430-804/texto; taso jan mute li kepeken nimi "Republica Argentina" taso.
ma ni li poka e ma Pasila e ma Palakawi e ma Polipija e ma Sile e ma Ulukawi.
==tenpo pini==
tenpo pini la lawa Epanja li lawa ma Amelika seli. ma ni li kipisi li ma mute. ma wan ni li . ma ni la, ma tomo Puwenosale li lon li lawa. 
jan Napolejon Ponapa li kama lawa ma Epanja la, jan Epanja li pilin ike li alasa lawa ma. ma tomo Epanja li alasa kama lawa ma ona. sama la, ma tomo Puwenosale li utala e ma ante li kama lawa. jan Napolejon li kama weka la, ma tomo Epanja li lawa e . taso, ma tomo Puwenosale li lawa ala e jan lawa Epanja. tenpo ni la ma tomo Puwenosale li lawa ma suli lon ma Lilopata. ona en ma mute Lilopata li utala e ma Epanja, li kama lawa. li kama wan. 
taso, tenpo ni la ma tomo Puwenosale li suli mute li lawa ma ale. ni la jan ma li pilin ike. ona li wile e ni: ma ona en ma Puwenosale en ma ante ale li sama lawa. ni la, nasin lawa pi kulupu ma li lon ala; ma li utala.
Alensina
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Amelika

ma Amelika li ma suli li jo e ma mute. ona li jo e ma Amelika lete e ma Amelika seli. ma Amelika insa li lon insa.
tenpo nanpa wan la jan li kama tawa ma Amelika tan ma Asija. jan ni li jan nanpa wan pi ma Amelika.
jan Le Elison pi ma Isilan li jan nanpa wan pi ma Elopa lon ma Amelika. taso jan Kitopa Kolon en kulupu ona li kama e ma tomo awen nanpa wan pi ma Epanja lon ma Amelika li jan pi ma Elopa li kama lukin li kama lawa li pali e tomo mute. ni la jan pi ma Elopa li anpa li moli e jan nanpa wan mute. sama la jaki lili pi ma Elopa li moli e jan nanpa wan mute.
ma Mewika li open e weka pi ma Amelika tan lawa pi ma Elopa. tenpo ni la jan pi ma Elopa li lawa ala e ma mute pi ma Amelika.
== nimi ==
nimi "Amelika" li tan nimi pi jan Ameliko Wepusi lon toki Lasina. nimi Ameliko pi toki Italija li sama nimi Emeki pi toki Tosi. kon pi nimi ni li "jan lawa wawa" anu "jan lawa tomo". 
toki jan la jan Ameliko Wespusi li toki pi tenpo nanpa wan e ni: ma Amelika li ma suli ante li ma Asija ala sama pilin pi jan Kitopa Kolonpo. open la jan li kepeken nimi ni tawa ma Amelika seli. taso jan pali Ke Keme (Kelatu Mekato lon toki Lasina) pi lipu ma li kepeken nimi tawa ma Amelika tu.
kulupu:ma Amelika
kulupu:ma suli
ma Anku

li ma lon ma Asija pi open suno. 
ma Anku li lon poka ma Soson lon ma palisa sama. ma Anku en ma Soson li jo e toki wan li jo e kulupu jan wan. ma Anku en ma Soson li wile wan. taso, ona li kipisi tan ni: kulupu lawa ona li ike tawa ona ante.
ma ante lon poka pi ma Anku li ma Nijon li ma Sonko.
== nimi ma ==
nimi lawa pi ma Anku li Daehan Minguk (대한민국)
toki mute la, nimi pi ma wan li Kolija. jan Anku la, nimi pi ma wan li Anku (한국). jan Soson la, nimi pi ma wan li Soson (조선). 
jan Soson la, nimi pi ma Anku li Nam Soson (남조선)
== tenpo pini ==
tenpo pini la, ma Anku en ma Soson li ma wan. tenpo sike 1910 la, ma Nijon li e ma Anku. 
lawa pi ma Nijon li pini lon pini pi utala suli nanpa tu. tenpo ni la, ma Mewika en ma Sesesele li tu e ma. 
tenpo sike 1950 la, ma Anku en ma Soson li utala tan ni: ona li jo e nasin lawa ante li wile wan.
== len sitelen ==
len sitelen pi ma Soson li jo e kule loje e kule walo e kule laso e kule pimeja
== jan ==
jan pi mute 51.700.000 li lon ma Anku.
== toki ==
jan pi ma Anku li toki e toki Anku. toki Anku en toki Soson li toki sama.
== ma ==
===ma tomo suli===
nanpa jan lon tenpo sike 2020 la ma tomo suli pi ma Anku li ni:
#ma tomo Solu (서울시) 9 586 195
#ma tomo Pusan (부산시) 3 349 016 
#ma tomo Insen (인천시) 2 945 454 
#ma tomo Teku (대구) 2 410 700 
#ma tomo Teson (대전) 1 488 435 
#ma tomo Kansu (광주) 1 477 573
#ma tomo Suwen (수원) 1 210 150
#ma tomo Usan (울산) 1 135 423
#ma tomo Jonin (용인시) 1 066 975
#ma tomo Kojan (고양시) 1 045 497
kulupu:ma Asija
ma Antalusija

ma Antalusija li ma lon anpa pi ma Epanja. ma tomo lawa ona li ma tomo Sewija. ma Elopa la ona taso li lon poka telo suli Mesitelane li lon poka telo suli Alansi kin.
nimi Antalusija li kama tan toki Alapi. tenpo pini la ma Kalipa Umawija li lanpan e ma Ipelija. ma Ipelija la ona li toki e . 
== sitelen ma ==
lipu li sitelen lon sitelen lasina la sitelen lawa li jo e tu toki: 
"Dominator Hercvles Fvndator", ni li lon toki Lasina e "jan lawa, wawa Ekuje, jan kulupu pi nanpa wan". 
en "Andalucía por sí, para España y la Humanidad", ni li lon toki Epanja e "ma Antalusija li tan ma ona (sike la), tan ma Epanja, tan jan ale" 
sitelen lawa en len ma li kule e laso e walo e linja jelo. sitelen lawa lon meso li jo e tu soweli wawa jelo, ni li wawa soweli. jan Ekuje li lon meso, jan Ekuje li lon leko, 
ni li soweli lawa. sitelen lawa ni li awen lon kulupu pi tenpo 1918 pi tomo Lonta. 
== tenpo pini ==
=== jan ale Penisijon ===
=== jan ale Loman ===
=== jan ale Wisikoton en lawa pi sike sin anu jan ale Alapi ===
kulupu:ma lili pi ma Epanja
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Antasika

ma Antasika li ma suli lete.
jan ala li tan ma Antasika tan lete. jan pi mute lili a li lon ona. jan sona li tawa ma Antasika tawa ni: ona li kama sona. jan li ken kama sona e ijo mute lon ma Antasika. telo kiwen li ken pana e sona tan tenpo pini. kon pi ma Antasika li ken pana e sona tan kon pi ma ale. jan li ken kin lukin e sewi e mun ante mute tan ma Antasika.
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Antekapaputa

li ma lawa li ma mute lon telo Kawipen. ona li jo e ma suli tu: ma Anteka en ma Paputa. nimi Antigua and Barbuda lon toki Inli li kama tan ni.
tenpo pini la ma Juke li lawa e ona.
kulupu:ma Amelika
kulupu:kulupu ma lon telo
kulupu:telo suli Kalipi
ma Antewijo

ma Antewijo li ma lon ma Kanata. toki Inli la nimi ona li Ontario.
ona li jo e ma tomo Towano e ma tomo Otawa.
nanpa jan la, ma Antewijo li ma lili nanpa wan lon ma Kanata.
da -
de -
en -
eo -
es -
fr -
it -
ja -
la -
nl -
pl -
sv -
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Apika

ma Apika li ma suli li lon anpa pi ma Elopa li lon poka pi ma Asija. telo suli kin li lon poka pi ma Apika. ma Apika li jo e ma suli pi telo ala li jo e ma pi kasi mute.
tenpo pini weka ,mama mama pi jan lon ma ale li kama tan ma Apika. ni la ma Apika li ma mama pi jan ale.
tenpo ni la, kulupu jan ante mute li lon ma Apika. jan lon ma Apika li toki e toki ante mute.ma Apika li jo e kiwen pona mute e ma pona mute.taso,jan pi mani lili li lon.kulupu jan pimeja mute mute li lon ma Apika.
===lipu ante===
*nimi pi ma mute
*sitelen ma pi jan Pije
== ma pi ma Apika==
*ma Ankola
*ma Kana
* ma Konko suli
* ma Konko lili
*ma Masu
*ma Naselija
*ma Posuwana
*ma Setapika
kulupu:ma
kulupu:ma Apika
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Apika Elasija

li ma suli ni: ona li jo e ma Apika, e ma Elopa, e ma Asija.
ma ni ale li wan. telo ala li tu e ma Elasija.
 li tu e ma Apika Elasija tawa ma Apika, tawa ma Elasija. taso, ma mute la, linja telo ni li lili, li kama tan jan. nasin linja sewi tu li wan e ma Apika, e ma Elasija.
kulupu:ma suli
ma Apika pi pini suno

ma Apika pi pini suno li lon ma Apika. ma mute wan la, ma lawa pi mute 16 li lon ma Apika pi pini suno:
*ma Penen
*ma Pukina Paso
*ma Kapu Wesi
*ma Kanpija
*ma Kana
*ma Kine
*ma Kinepisa
*ma Kosiwa
*ma Lapewija
*ma Mali
*ma Mulitanija
*ma Nise
*ma Naselija
*ma Seneka
*ma Sijela Lijon
*ma Toko
kin la, ma Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha li lon ma Apika pi pini suno. taso, ma Juke li lawa e ona.
kulupu:ma Apika pi pini suno
kulupu:ma Apika
kulupu:ma Apika pi pini suno
ma Asalawakupa

li ma pi telo lili lon ma Apika. suli ma la, ona li ma seli nanpa wan pi telo lili. taso, ma Antasika en ma Asika li jo e telo lili tan sewi kin. taso, ona li ma pi kiwen lete la, kiwen lete li ken kama telo.
ma Asalawakupa li poka e telo suli Alansi e telo suli Mesitelane e telo suli loje e ma Sawi. ma Sawi li ma seli, taso ma Asalawakupa la, ona li jo e telo mute tan sewi.
==nimi==
toki Alapi la, ma Asalwakupa li jo e nimi "aṣ-ṣaḥrā' al-kubrá" (الصحراء الكبرى). kon pi nimi ni li "ma suli nanpa wan pi tenpo lili". toki ante mute la, nimi ona li kama tan "aṣ-ṣaḥrā'" lon nimi ni. tan ni la, nimi ona lon toki mute li "ma Sawala" anu nimi sama mute. toki Alapi la, kon pi kipisi ni li "ma pi telo lili" taso.
kulupu:ma Apika
kulupu:ma pi telo lili
ma Asepasan

li lon ma suli Elopa li lon ma suli Asija. ma Losi en ma Katelo en ma Aja en ma Tuki en ma Ilan li lon poka ona.
==tan nimi==
nimi Asepasan pi toki pona li tan toki Asepasan, li tan nimi Azərbaycan ([ɑːzæɾbɑjˈd͡ʒɑn] , [ɑːzærbɑjˈd͡zɑn], "(pi) ma Asepasan"), tan nimi azərbaycanca ("(pi) toki Asepasan") tan nimi azərbaycanlı ("jan pi ma Asepasan"). toki pona la nimi Asapasan en nimi Asepajan en nimi Asapajan kin li ken.
nimi Azərbaycan li tan nimi pi jan lawa Atepata (toki Ilan majuna: *Ātr̥pātah). tenpo pini pi weka suli la jan ni li pali e ma sin Atepatakana (toki Ilan majuna: Ātṛpātakāna) li lawa e ona. ma ni pi tenpo pini li lon poka pi ma Asepasan.
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Asija pi pini suno
ma Asija

ma Asija li ma suli. nanpa ma la, ona li ma suli nanpa wan. nanpa jan la, ona li ma suli nanpa wan. ma Asija li lon kama suno pi ma Elasija. ma Elopa li lon pini suno ona.
ma Asija li jo e ma mute e kulupu jan mute e nasin kulupu mute. nasin ni li ante mute lon kipisi ante pi ma ni.
== kipisi pi ma Asija ==
* ma Asija lete
* ma Asija insa
* ma Asija pi open suno
* ma Asija pi pini suno
* ma Asija seli
* ma Asija seli pi open suno
Asija
kulupu:ma Asija
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
ma Asija pi pini suno

ma Asija pi pini suno li lon ma Asija. ona la ma ni li lon:
*ma Aja 
*ma Asepajan 
*ma Ilakija 
*ma Ilan 
*ma Imalasi 
*ma Isale 
*ma Jamanija 
*ma Katali 
*ma Katelo 
*ma Kiposi 
*ma Kuwasi 
*ma Masu (ma Sawina taso) 
*ma Lunpan 
*ma Palani 
*ma Pilisin 
*ma Sajusi 
*ma Sulija 
*ma Tuki (ma Antolu taso) 
*ma Uman 
*ma Utun 
kulupu:ma Asija pi pini suno
ma Asija seli pi open suno

ma Asija seli pi open suno li lon ma Asija. ona li jo e ma ni:
*ma Intonesija
*ma Kanpusi
*ma Lajo
*ma Malasija
*ma Mijama
*ma Pilipina
*ma Simolete
*ma Tawi
*ma Wije
*ma Sinkapo
ma Awawi

li ma lili pi ma Mewika, li kulupu ma lon telo.
==sona pi lon ona==
tenpo pini mute la jan Osejanija li kama ma Awawi. tenpo sike 1778 la jan Inli li sona e ma Awawi li nimi e ona kepeken nimi ni: "ma Senwi". ona li pana e nimi ni tan ni: jan lawa Senwi li lon. jan Awawi li moli tan ni: jan Inli li pali e esun li pana e jaki tawa jan Awawi. jan pi ma ante li wile e kasi palisa suwi. 
tenpo pi utala nanpa tu la jan utala Nijon li utala e ma lili Awawi, la ma Mewika li kama utala nanpa tu.
tenpo sike 1959 la ma Awawi li kama ma lili pi ma Mewika.
==sona ma==
ma Awawi li kama lon tan ni: nena seli li pana e ko seli mute la, ko li kiwen, li kama ma. kulupu ma Awawi li jo e ma lili luka tu wan. ona li ma Awawi, li ma Mawi, li ma Owaju, li ma Kawawi, li ma Molokawi, li ma Lanawi, li ma Nijaju, li ma Kojolawe.
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Awisi

ma Awisi li ma lon telo Kalipi lon ma Amelika. ona li lon ma lon telo Epanjola. ma Tominika pi ma tomo Santo Tomino li lon ma Epanjola kin li lon poka ona.
tenpo pini la, ma Awisi li lawa tan ma Kanse. ona li jo e jan jo mute lon ma ona. taso, jan jo li kama sewi li utala e jan sewi ona lon tenpo sike 1791. tenpo sike mute la, jan jo li utala e kulupu utala pi ma Kanse. lawa pi ma Kanse li weka lon tenpo sike 1804.
kulupu:ma Amelika
kulupu:telo suli Kalipi
ma Ekuwato

ma Ekuwato li lon ma Amelika seli. toki Epanja la nimi ona li "Ecuador". tenpo pini la ma Epanja li lawa e ma ni en toki Epanja li toki lawa.
ma ni li poka e ma Kolonpija e ma Pelu. ma tomo lawa li ma tomo Kito
da -
de -
en -
eo -
es -
et -
fi -
fr -
it -
ja -
la -
ms -
nl -
no -
pt -
ru -
sl -
sv -
Ekuwato
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
ma Elasija

li ma suli. ona li jo e ma Elopa, e ma Asija. ma mute li lon ma Elopa taso anu ma Asija taso. ma Losi en ma Tuki li lon ma Elopa li lon ma Asija kin.
pini pi ma Elopa pi ma Aija li lon seme la, jan mute li pilin ante tawa ni.
kulupu:ma suli
ma Ele

anu li lon ma Elopa. ona li lon ma sike telo Ele, li lon poka pi ma Ele lete (ma Juke). ma Ele la toki Inli en toki Kelike li suli.
== tenpo pini ==
ma Ele pi tenpo ni li open lon tenpo sike nanpa 1921. 
ma Inli li open lawa e ma sike Ele lon kulupu nanpa luka luka tu pi sike suno ale. jan Ele li wile e ni: jan Inli li awen ala lon ma Ele. tan ni la, kulupu nasin pi lawa jan li lon tenpo mute. tenpo sike nanpa 1798 la, kulupu nasin pi lawa jan li utala e jan Inli tan ni: ona li wile kama jo e ma. taso ni li lon ala. tenpo sike nanpa 1801 la, ma Piten en ma Ele li wan tawa ma Juke.
tenpo sike nanpa 1845 la kili pan li kama mute lili tan ijo jaki. tenpo sike poka la jan mute li moli tan ni: ona li ken ala moku. jan mute kin li tawa ma Mewika.
tenpo sike nanpa 1919 la kulupu nasin pi lawa jan li utala e jan Inli. ona li kama jo e ma mute. ma Ele li kama ken pali pi wile ona. taso ma Ele lete li awen lon ma Juke.
Ele
ma Ele lete

ma Ele lete anu ma Alan lete li ma lon ma Ele. ma Juke li lawa e ona. ona li lon poka pi ma Ele lawa. ona li jo e kipisi ma luka wan pi ma lili Use.
ma Ele lete li kama tan ni: jan pi ma Ele li utala tawa ni: ma Juke o lawa ala. taso, jan mute lon ma Use li jan pi nasin sewi Potesu li wile awen lon ma Juke. ma pi jan mute ni li kipisi tan ma Ele ante. tenpo sike nanpa 1921 la, ma Ele ante li kama ma lawa sin, taso ma Ele lete li awen lon ma Juke. taso, ona li jo e kulupu jan pi nasin sewi Katolika. kulupu ni li wile e lawa tan ma Ele. tan ni la, utala mute li kama. jan mute li wile e lawa tan ma Ele la jan ni li toki e ni: kulupu lawa li ike tawa ona.
tan tenpo sike nanpa 1960 tawa tenpo sike nanpa 1970 la, utala sin li kama tan ni: jan pi kulupu Katolika li wile ante. taso, jan pi kulupu Potesu li pilin ante. nimi ona li . utala suli ni li pini lon tenpo sike nanpa 1997 tan ni: ona li toki tawa pini utala tawa ante. taso, utala lili li ken kama lon tenpo ni.
kulupu:ma Juke
kulupu:ma Ele
ma Elina

ma Elina anu li ma lon ma Elopa. ma Elina li lon poka pi ma Pokasi li lon poka pi ma Maketonija lete li lon poka pi ma Sipe li lon poka pi ma Tuki.
len sitelen pi ma Elina li jo e linja laso e linja walo.
jan [720 000|10 720 000] li lon ma Elina.
jan pi ma Elina li toki e toki Elina.
== tan nimi ==
nimi Elina li tan nimi mute pi toki Elina:
* Ελλάδα (Elládha /eˈlaða/ - ma Elina)
* Έλληνας (Éllinas /ˈelinas/ - mije pi ma Elina)
* Ελληνίδα (Ellinídha /eliˈniða/ - meli pi ma Elina)
* ελληνικά (elliniká /eliniˈka/ - toki Elina)
* ελληνικός (ellinikós /eliniˈkos/ - pi ma Elina, pi toki Elina, pi kulupu Elina)
kalama "elin" pi nimi "Elina" li kama tan nimi Έλληνας, tan nimi Ελληνίδα, tan nimi ελληνικά, tan nimi ελληνικός. ken la kalama "-a" li kama tan nimi Έλληνας anu nimi Ελλάδα.
== tenpo pini ==
== ma tomo ==
*ma tomo Asina
*ma tomo Tesaloniki
*ma tomo Pata
*ma tomo Ilalijo
*ma tomo Laliso
*ma tomo Polo
*ma tomo Jowanina
*ma tomo Sikala
*ma tomo Kakita
*ma tomo Sele
== tenpo ni ==
=== jan ===
=== esun ===
=== kulupu lawa ===
=== musi ===
kulupu:ma
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elena
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
ma Eliteja

ma Eliteja li ma lawa lon ma Apika. ona li lon poka pi ma Sutan, li lon poka pi ma Itejopija, li lon poka pi ma Sipusi. ma tomo Amawa li ma tomo lawa pi ma Eliteja.
tenpo pini la ma Eliteja li ma lili pi ma Itejopija. taso, sike suno nanpa 1991 la ma Eliteja li kama ma lawa.
kulupu:ma
kulupu:ma Apika
ma Elopa

li ma suli lon pini suno pi ma Elasija. ma mute li lon ona. ma mute pi ma Elopa li jo e mani mute. tenpo pini la, ma pi ma Elopa li lawa li anpa e ma lon ma suli ante. tan ni, nasin kulupu en toki pi ma Elopa li tawa e ma mute. ma Elopa li pana ante mute tawa ma ante.
tenpo ni la, ma mute pi ma Elopa li lon e kulupu ma Elopa. 
==tenpo pini==
tenpo sike 40,000 la jan li kama tawa ma Elopa. ken la, ona li moli e jan Nejanatala.
ma nanpa wan lon ma Elopa li lon poka pi telo suli Mesitelane. ma Loma pi tenpo pini li ma pi suli mute lon tenpo pini.
==kipisi pi ma Elopa==
*ma Elopa pi open suno
*ma Elopa pi pini suno
*ma Elopa seli pi open suno
*ma Elopa insa
*ma Elopa seli
*ma Elopa lete
==ma lon ma Elopa ==
*ma Aja
*ma Antola
*ma Asepajan
*ma Ele
*ma Elena
*ma Epanja
*ma Esalasi
*ma Esi
*ma Isilan
*ma Italija
*ma Juke
*ma Kanse
*ma Katelo
*ma Lawi
*ma Lijatuwa
*ma Lisensan
*ma Lomani
*ma Losi
*ma Lowasi
*ma Lowenki
*ma Lowensina
*ma Lusepu
*ma Maketonija
*ma Mata
*ma Monako
*ma Mosijo
*ma Motowa
*ma Netelan
*ma Nosiki
*ma Pelalusi
*ma Pesije
*ma Pokasi
*ma Posan
*ma Posuka
*ma Potuke
*ma Sanmalino
*ma Seki
*ma Sinakola
*ma Sipe
*ma Sopisi
*ma Sumi
*ma Suwasi
*ma Tansi
*ma Tosi
*ma Tuki
*ma Ukawina
*ma Wasikano
*ma Wensa
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma suli
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
ma Elopa insa

thumb|sitelen pi ma Elopa insa.|204x204pxma Elopa insa li leko pi ma Elopa. ma Elopa pi open suno en ma Elopa pi pini suno li lon poka ona.
== ma ==
* ma Lisensan
* ma Lowenki
* ma Lowensina
* ma Mosijo
* ma Esalasi
* ma Posuka
* ma Seki
* ma Suwasi
* ma Tosi
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elopa insa
ma Elopa lete

ma Elopa lete li leko pi ma Elopa.
== ma ==
* ma Ele
* ma Isilan
* ma Esi 
* ma Juke
* ma Lawi 
* ma Lijatuwa
* ma Nosiki
* ma Sensa
* ma Sumi
* ma Tansi
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elopa lete
ma Elopa pi open suno

ma Elopa pi open suno li wan pi open suno pi ma Elopa. ma Elopa insa en ma Asija pi pini suno li lon poka ona.
== ma ==
* ma Lusi
* ma Lominija
* ma Lowenki
* ma Lowensina
* ma Mosijo
* ma Motowa
* ma Pelalusi
* ma Posuka 
* ma Pokasi
* ma Seki
* ma Sinakola
* ma Sipe
* ma Sopisi
* ma Ukawina
ma tan ma Asija li lon kin ma Elopa pi open suno
* ma Aja
* ma Asepajan
* ma Katelo
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elopa pi open suno
ma Elopa pi pini suno

ma Elopa pi pini suno li leko pi ma Elopa.
== ma ==
* ma Ele
* ma Juke
* ma Kanse
* ma Lisensan
* ma Lusepu
* ma Monako
* ma Netelan
* ma Osalasi
* ma Pesije
* ma Suwasi
* ma Tosi
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elopa pi pini suno
ma Elopa seli

ma Elopa seli li leko pi ma Elopa.
== ma ==
* ma Antola
* ma Elina
* ma Epanja
* ma Italija
* leko pi ma Kanse
* ma Kiposi
* ma Lowensina
* ma Maketonija lete
* ma Mata
* ma Monako
* ma Mosijo
* ma Potuke
* ma Posan
* ma Samalino 
* ma Sinakola
* ma Sipe
* leko pi ma Tuki
* ma Wasikano
kulupu:ma Elopa
kulupu:ma Elopa seli
ma Ensi

ma Ensi anu ma Nosan Tewitowi li ma kipisi pi ma Oselija. ma tomo lawa ona li ma tomo Tawin. ma tomo Alisin la jan mute li lon ona kin. ma Ensi la ma suli seli en nena ma mute li lon ona. nena Ululu li lon ma Ensi li sewi mute tawa kulupu jan pi nanpa wan ma Oselija.
ma mute lon ma Ensi li ma seli. taso la, telo li ken lon anpa mahttps://en.wikipedia.org/wiki/Lake_Eyre_basin.
kulupu:ma Oselija
kulupu:ma
ma Esalasi

li ma lon insa pi ma Elopa. ona li poka tawa ma Suwasi tawa ma Tosi tawa ma Italija tawa ma Lisensan tawa ma Seki tawa ma Mosijo. ma Esalasi la jan li toki Tosi.
tenpo pini la, ma Esalasi en ma Mosijo li wan li ma Esalasi Mosijo.
kulupu:ma Elopa
ma Esisi

li ma lili lon ma Oselija. ma Niju Sato Weli li lon poka ale ona. ona la ma tomo Kanpela li lon. ma tomo ni la lawa pi ma Oselija li lon.
== tenpo pini ==
tenpo pini la, jan pi ma tomo Sini li utala toki e jan pi ma tomo Mepin. ona li utala toki tawa ni: tenpo kama la, ma tomo lawa pi ma Oselija li seme. utala ni li pini la ma tomo lawa sin li kama lon insa pi ma tu.
ma Etulija

li kipisi pi ma Italija lon tenpo majuna. ona li open lon poka pi nasin telo Anlu, li pini lon poka pi nasin telo Tipeli. tenpo ni la, ma ona li ma Tokana, li ma Lasijo, li ma Unpija. kulupu Lasena li lon ma ni lon tenpo ona.
== ma tomo ==
toki pona 	toki Lasena	toki Lasina	toki Italija
ma tomo Alisin 	Arritim 	Arretium 	Arezzo
ma tomo Alita 	Atria 	Adria 	Adria
ma tomo Kasila 	Caisra 	Caere 	Cerveteri
ma tomo Kelusin 	Clevsin 	Clusium 	Chiusi
ma tomo Kutun 	Curtun 	Cortonium 	Cortona
ma tomo Pelasi 	Felathri 	Volaterrae 	Volterra
ma tomo Pupuluna	Fufluna 	Populonium 	Populonia
ma tomo Palusija	Parusia 	Perusia 	Perugia
ma tomo Takana 	Tarchna 	Tarracina 	Terracina
ma tomo Takanla 	Tarchnal 	Tarquinii 	Tarquinia
ma tomo Wewi 	Veii 	Veii 	Veio
ma tomo Wetuluna	Vetluna 	Vetulonium 	Vetulonia
ma tomo Wisu 	Vipsul 	Faesulae 	Fiesole
ma tomo Weleke 	Velch 	Vulci 	Volci
ma tomo Wensa 	Velzna 	Volsiniia 	Volsinii
kulupu:ma pi tenpo pini
kulupu:ma Italija
ma Iku

ma Iku (toki Lusi:Ирку́тская о́бласть,Irkutskaya oblast.toki Pula pi kulupu toki Monko :Эрхүүгэй можо,Erkhüügei mozho) li ma lili pi ma Lusi.https://zh.db-city.com/%E4%BF%84%E7%BD%97%E6%96%AF--%E4%BC%8A%E5%B0%94%E5%BA%93%E8%8C%A8%E5%85%8B%E5%B7%9E
== tan sona ==
ma Ilakija

ma Ilakija li ma lon ma Asija pi pini suno. ona li lon poka pi ma Ilan pi ma Kuwasi pi ma Sajusi pi ma Utun pi ma Sulija pi ma Tuki. kulupu jan mute li lon ma ni. nasin sewi nanpa wan li nasin sewi Isilan. 
ma Ilakija li lon sike kipisi kasi. tenpo pini suli la, ma Mesopotamija li kama lon ma ni. ma tomo mute en nasin pi sitelen toki nanpa wan en nasin sona mute li kama lon ma ni.
tenpo sike 2003 la, ma Mewika li utala li weka e kulupu lawa pi ma Ilakija.
kulupu:ma Asija pi pini suno