Dunajec

Dunajec () – rzeka w południowej Polsce, prawy dopływ Wisły (rzeka II rzędu). Powstaje z połączenia wód Czarnego Dunajca i Białego Dunajca w Nowym Targu; za początkowy odcinek uważa się Czarny Dunajec (w najwyższym biegu Wyżni Chochołowski Potok). Długość 247 km (łącznie z Czarnym Dunajcem), z czego 17 km liczy odcinek graniczny między Sromowcami Wyżnymi a Szczawnicą. Powierzchnia dorzecza wynosi 6804 km², z tego w Polsce 4854,1 km², na Słowacji 1949,9 km² (z czego 1594,1 km² przypada na dorzecze Popradu, a 355,8 km² – na zlewnię samego Dunajca na wspomnianym odcinku granicznym).
== Przebieg rzeki ==
Po połączeniu potoków źródłowych, Dunajec płynie szeroką doliną przez Kotlinę Nowotarską. Dalej wpływa do Zbiornika Czorsztyńskiego spiętrzonego zaporą w Niedzicy, a tuż poniżej do Zbiornika Sromowskiego w Sromowcach Wyżnych. Przepływając przez Pieniny tworzy malowniczy przełom na odcinku między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą, jednocześnie będąc rzeką graniczną między Polską a Słowacją. Dalej płynie na północ przez Beskidy Zachodnie (przełom między Pasmem Lubania a Pasmem Radziejowej), Kotlinę Sądecką. Po połączeniu z największym dopływem, Popradem, płynie szeroką doliną wielodzielnym korytem. Przełamuje się przez wzniesienia Pogórza Rożnowskiego, gdzie przegradzają go zapory wodne: w Rożnowie – Jezioro Rożnowskie i Czchowie – Jezioro Czchowskie. Wpływa do Kotliny Sandomierskiej, płynąc w końcowym odcinku przez Nizinę Nadwiślańską obwałowanym korytem w szerokiej dolinie. Uchodzi do Wisły w okolicach Opatowca i Ujścia Jezuickiego.
Dunajec charakteryzuje się bardzo dużymi, gwałtownymi wahaniami poziomu wody (do 11 m w dolnym biegu) i wielkości przepływu. W Nowym Targu – min. przepływ 1,60 m³/s, średni 14,3 m³/s, maks. 604 m³/s; przy ujściu – średni 84,3 m³/s zaś maksymalny 3500 m³/s. Skutkowało to nieraz katastrofalnymi powodziami (1934, 1970). Zbiorniki wodne służą celom retencyjnym, energetycznym i rekreacyjnym.
== Dopływy ==
; Główne dopływy:
* prawe: Białka, Grajcarek, Poprad, Kamienica Nawojowska, Biała
* lewe: Ochotnica, Kamienica (Gorczańska), Łososina.
; Alfabetyczna lista dopływów DunajcaSzczawnica. Plan miasta 1:7000 i Pieniny. Mapa turystyczna 1:70 000, wyd. II, Wydawnictwo Gauss, Kraków 2015/2016 ,:
== Miejscowości leżące nad Dunajcem ==
== Turystyka ==
Dunajec ma duże znaczenie dla turystyki i rekreacji. Spływ Pienińskim Przełomem jest atrakcją turystyczną. Występują dogodne warunki dla uprawiania kajakarstwa górskiego oraz łowienia ryb. Ponadto rejony jeziora Rożnowskiego i Czchowskiego stanowią bazę turystyczną i rekreacyjną z ośrodkami wczasowymi i hotelami dla mieszkańców pobliskiego Nowego Sącza oraz Tarnowa i Krakowa.
== Zarybienie ==
Występują w nim liczne gatunki ryb. W górnym biegu od źródeł po połączenie z Popradem, gdzie Dunajec ma charakter rzeki górskiej, są to: pstrąg potokowy, lipień, kleń, brzana, świnka, ukleja, okoń, jelec, brzanka; rzadziej, okresowo, bądź miejscowo: szczupak, płoć, leszcz, pstrąg tęczowy, głowacica, troć jeziorowa; z ryb niewędkarskich: głowacz pręgopłetwy i białopletwy, strzebla potokowa; sporadycznie inne gatunki. W zbiornikach zaporowych oraz rzece poniżej zapory czchowskiej przeważają ryby spokojnego żeru (karpiowate) oraz nizinne drapieżniki (szczupak, sandacz, okoń, sum). Liczba ryb poszczególnych gatunków podlega rokrocznie zmianom z powodu silnej presji wędkarskiej, kłusownictwa oraz niekorzystnego wpływu zespołu zbiorników Czorsztyn-Niedzica.
== Galeria ==
Plik:Przełom Dunajca a12.jpg|Przełom Dunajca w Pieninach
Plik:Kotuńka a1.jpg|Skała Kotuńka w Szczawnicy
Plik:Tropsztyn-tropie.jpg|Dunajec w Tropiu
Plik:Brzeg Dunajca kamienisty w Piaskach Drużków.jpg|Brzeg Dunajca w Piaskach-Drużków
Plik:Dunajec pod Melsztynem 20140501 2551.jpg|Dunajec pod Melsztynem
Plik:Tarnow--Biala-i-Dunajec--ujscie.JPG|Ujście Białej do Dunajca
Plik:Dunajec river in Otfinów.JPG|Dunajec w Otfinowie
Plik:Dunajec river - point of connection with Vistula river.JPG|Ujście Dunajca do Wisły
== Przypisy ==
== Linki zewnętrzne ==
* 
Kategoria:Rzeki na Słowacji
Kategoria:Wody Pienin
Kategoria:Wody Gorców
Kategoria:Wody Beskidu Wyspowego
Kategoria:Rzeki w Polsce
Kategoria:Rzeki graniczne
Kategoria:Kotlina Sądecka
Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii