nyuuzyou/wikis huggingface dataset:
nasin mani

li nasin esun suli, li nasin pali suli. nasin mani la, jan esun en kulupu esun li jo e ijo, e ilo pali, e tomo pali, e ma. kama jo e ijo la, jan li wile kepeken mani. jan li pali tawa ni: ona li wile jo e mani, e ijo pi suli mani suli.
ma pi nasin mani la, mani en ijo li suli tawa kulupu lawa. jan li jo e tomo la, kulupu lawa li ken ala weka e tomo tan ona, li ken ala pana e tomo tawa jan ante. (lon la, nasin lawa li ken pana e wawa ni tawa kulupu lawa.)
nasin mani pi tenpo ni li kama lon e tenpo pi ante ilo suli. tenpo ni la, ma mute li ma pi nasin mani.
jan pi toki utala li toki e ijo ni: nasin mani la, jan pi mani mute li jo e wawa mute. jan pi mani lili li jo e wawa lili. jan pi mani mute li ken ante mute e nasin esun, li ken ike tawa jan pi mani lili. jan pi pilin ike tawa nasin mani li open e nasin pi pali kulupu.
== pona en ike pi nasin mani ==
kulupu:esun
kulupu:nasin lawa
nasin mun walo

nasin mun walo li kulupu mun suli pi palisa en linja open. kulupu suno mi li lon. mun suno li sike lon ni. linja ni li 87,400 ± 3,600 ly. oko jan li lukin e mun ali ala e seli lili palisa taso la, nimi ni li lon.
nasin mun walo la, insa li palisa. poka insa li linja suli tu tu en linja lili. suno mi li lon linja Olijon li 27,700 ly tan insa.
suno mi li sike lon 250 km lon tenpo Sekon. tenpo pi sike wan li tenpo sike pi 212 Meka.
ken la, lupa pimeja li lon insa pi nasin mun walo li linja e mun.
nasin nanpa Lasina

nasin nanpa Lasina li nasin nanpa. ona li sitelen e nanpa kepeken nimi lili pi nasin sitelen Lasina.
o lukin e ni:
I 	wan
II 	tu
III 	tu wan
IV 	tu tu
V 	luka
VI 	luka wan
VII 	luka tu
VIII	luka tu wan
IX 	luka tu tu
X 	luka luka
tenpo pini la jan Loma li sitelen e nanpa kepeken nasin sitelen ni.
tenpo ni la jan li kepeken lili e ona.
kulupu:nasin nanpa
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin nanpa leko

nasin nanpa leko li toki e ni: nanpa la poka leko en sewi leko li suli pi nanpa ni la suli pi insa leko li seme?
jan li ken toki e ni kepeken nasin ante:
nanpa li lon. mi pana e nimi "n" tawa nanpa ni. ona li ken nanpa pi wile sina. nanpa ali la nasin ni li sama.
nasin nanpa leko li toki e ni: nanpa n li lon kulupu la, kulupu pi nanpa n li lon la nanpa pi mute seme li lon.
kulupu:sona nanpa
nasin nanpa sitelen Jusisa

li nasin namako pi nasin Juniko. ona li nasin sin pi .
nasin Juniko la, sitelen wan li jo e nanpa wan. taso, nanpa ni li lon: kulupu Juniko li pana ala e sitelen tawa ona, tan ni: jan ante li ken pana e sitelen ante tawa ona. nanpa ni li . en li pana e sitelen mute tawa kulupu nanpa PUA, li nasin e ona. nasin ona li nasin Sisa.
nasin Sisa la, nasin sitelen sin pali mute li lon.
jan tu ni li pini nasin e sitelen lon tenpo sike nanpa 2008 tan ni: pali suli ante li lon la tenpo li lili. li suli e nasin Sisa li pali e nasin Jusisa.
nasin Jusisa li kama jo e nasin sitelen ante mute. wan la, sitelen pona. kepeken nasin Jusisa la, jan li ken kepeken sitelen pona lon ilo nanpa.
nasin sitelen ilo lili li ken pana e lukin pi nasin Jusisa. nasin Fairfax en li tu ona.
== nanpa ==
nasin Jusisa li kepeken nanpa ni: ona li open lon nanpa E000 li pini lon nanpa F1C3F.
sitelen pona li lon nasin Jusisa. ona li open lon nanpa F1900 li pini lon nanpa F19FF. kin li lon, li open lon nanpa F1C80 li pini lon nanpa F1C9F.
== tan sona ==
nasin nanpa tu

nasin nanpa tu li nasin pi sitelen nanpa. lon ijo mute la nasin nanpa tu li sama tawa nasin nanpa Alapi.
nasin nanpa tu li pali lon nanpa tu (2). sama ala la, nasin nanpa Alapi li pali lon nanpa luka luka (10).
== sitelen nanpa ==
tenpo mute la, nasin nanpa tu li kepeken e sitelen tan nasin nanpa Alapi. taso, nasin nanpa tu li wile e sitelen tu taso. tan ni la, jan li ken kepeken e sike anu palisa anu sitelen ale tawa sitelen.
nasin nanpa pi toki pona	nasin nanpa Alapi	nasin nanpa tu
ala 	0 	0
wan 	1 	1
tu 	2 	10
tu wan 	3 	11
tu tu 	4 	100
mute 	20 	10100
mute mute mute tu tu 	64 	1000000
== lon ma pi tenpo ni ==
lon insa la, ilo wawa ale li kepeken e nasin nanpa tu tan ni: wawa li ken lon anu lon ala taso. tenpo pini la jan li wile lawa e ilo wawa, ona li wile sona e nasin nanpa tu. tenpo ni la jan li wile lawa e ilo lawa, ona li wile ala sona.
== pali nanpa ==
lon nasin nanpa tu la, nanpa lili li ken suli. taso, jan li ken nanpa kepeken pali lili.
tawa pali nanpa poka la, jan li wile sona e ijo tu tu taso:
* 0 + 0 = 0
* 0 + 1 = 1
* 1 + 0 = 1
* 1 + 1 = 10
 1 1 0 0 = 12
 + 1 1 0 1 1 = 27
 ------------
 1 
 1 0 1 1 1
 ------------
 1 0 0 1 1 1 = 39
nasin sama li lon tawa pali nanpa ante.
kulupu:sona nanpa
nasin pi jan sewi ala

jan li kepeken e nasin pi jan sewi ala la ona li pilin e ni: "jan sewi li lon ala. nasin sewi li nasin nasa. ma taso li ma ni. ma sewi li ma pi sitelen lape taso. o pali ala e ijo tawa jan sewi. o pali e ijo pi ma ni. pali pi ma ni li pali pona kin. pali tawa jan sewi li nasa li ike tan ni: jan sewi li ala."
jan sewi ala
jan sewi ala
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin pi jan utala

jan utala li pona. sina la ona li pona mute. ona li ken pali e ijo la jan ante li sona ala e ni. ona li ken moli e soweli e jan e kala kiwen lon tenpo pi lili mute. 
utala ona li kepeken e kipisi Samuwi. ona li pali e wawa li lon e monsuta suli pi pali ona kepeken lipu pi ma Asija. jan Harry Potter la ona li pona mute. 
ona li kute e kalama musi majuna (pi tenpo pini) la ona li lukin e lipu nimi. tenpo suno ale la ona li utala e kala ike li pini e tenpo kepeken palisa wawa.
ona li pake e monsuta IT. 
tenpo pi pini mute la ona li utala e akesi pi lawa mute kepeken palisa wawa suno pi sewi Zeus.
tenpo sin la....
ona li pona~!
kulupu:utala
kulupu:nasin
kulupu:jan
kulupu:jan utala
kulupu:nasin pi jan utala
kulupu:ma Sonko
kulupu:ma Nijon
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin pi jo jan lon ma Mewika

tenpo pini la jan li jo e jan lon ma Mewika. nasin ni li open lon tenpo sike nanpa 1619 li pini lon tenpo sike nanpa 1865. jan pi esun jan li lanpan e jan tan ma Apika tawa ma Mewika la ma Mewika li jo e nasin lawa pi selo pimeja. jan pimeja li kama kulupu anpa pi kulupu jan lon ma Mewika. jan walo pi mani mute li jo e jan ni. nasin ike tawa jan pi selo ante lon ma Mewika li kama tan nasin ni. 
lon pi jo jan mani li ike. jan jo jan pakala e mani jan ona. mani jan mute li pali e kasi len e kasi moku lon ma pan suli. tenpo lili la mani jan li utala e jan lawa ona. ni li pana e monsuta tawa jan jo jan. jan mani li alasa e jan weka kepeken kulupu pi alasa mani jan. kulupu ni li kama e jan pi awen lawa pi ma Mewika.
tenpo pini pi utala kipisi pi ma Mewika la kulupu lawa pi ma Mewika li pini e nasin pi jo jan kepeken ante luka luka tu wan pi lipu lawa pi ken jan lon ma Mewika. jan mute li pilin e ni: jan lawa Linkon pini e nasin pi jo jan lon ma Mewika. taso, jan mute pini e nasin ni.
kulupu:ma Mewika
kulupu:tenpo pini
nasin pi lawa ala

nasin pi lawa ala li nasin kulupu. jan pi lon kulupu ni li jo ala e jan lawa. jan nasin pi lawa ala li pilin e ni: jan lawa li ike li pakala e mute. nasin pi sona ala li pana sona e ni: jan wile ala e jan lawa.
sona nasin pi lawa ala pi tenpo ni li kama tan tenpo 1800s. taso, tan pi nasin pi lawa ala li tan tenpo pini mute mute.
jan pi nasin pi lawa ala li wile e ni: jan ale li sama. 
ma linja li lon ala. mani li lon ala. 
jan li lon li pali lon kulupu.
lon nasin ni la jan lawa li jo ala e ilo pali. kulupu jan li jo e ilo pali.
==tenpo pini==
===tenpo pini nasin pi lawa ala pi tenpo ===
tenpo pini mute la jan Sonko en jan Elina li sitelen e nasin sama nasin pi lawa ala. lawa o lon ala lon la, jan pi nasin sewi To li toki lon sitelen pi jan Suwan So (莊周) pi jan Lase (老子). kin la jan Asulo (Αἰσχύλος) en jan Sopoki (Σοφοκλής) li kepeken toki Antikoni (Ἀντιγόνη) tan ni: kulupu la lawa sitelen pi kulupu lawa en ken pi pilin jan li ken lon ala.
===nasin pi lawa ala pi tenpo ni li kama===
kulupu pi sike suno nanpa 18 la jan Wilan Kowin (William Godwin) li weka e tan pona pi kulupu lawa Inli. jan Masu Sijana (Max Stirner) li pali e nasin jan taso. (nasin jan taso li sama ni: jan ale li lawa e jan ala. jan li ken pali e ale.) jan Pijesose Pudon (Pierre-Joseph Proudhon) li pali e nasin pi lawa ala pi esnu kulupu, li jan nanpa wan ni: jan li kepeken nimi "jan nasin pi lawa ala."
===ante lawa Lusi===
ante lawa Lusi la jan nasin pi lawa ala li pana e pona tawa kulupu lawa pi tu suli (большевик). jan nasin pi lawa ala en jan pi tu suli li utala e kulupu walo (Бѣлое движеніе). ma Ukawina la jan nasin lawa ala li pali e ma Manosina (Махновщина). taso, kulupu lawa pi tu suli li kama wawa la tu silli li utala e ma Manosina e jan nasin pi lawa ala e jan pi nasin ante pi pali kulupu kin.
==kipisi nasin pi lawa ala==
* nasin pi lawa ala pi esun ala
* nasin pi lawa ala pi kulupu pi jan pali
* nasin pi lawa ala pi nasin sewi
* nasin pi lawa ala pi utala ala
ni li nasin pi lawa ala pi nasin mani kin, taso jan mute li toki e ni: ona li lon ala e nasin pi lawa ala.
kulupu:nasin
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin pi lawa kasi

anu nasin pi pona kasi li pona tawa jan, li lon ma mute. jan li lawa e kasi la, kasi li kama pona, li kama ken kama mute. jan li lawa e kasi tan ni: kasi moku en kasi len en kasi pali. 
== kasi moku ==
kasi moku li kasi pi kama lawa tan jan. sitelen sewi la tenpo pini la ni li kili palisa pi lawa ala, li palisa ala, li laso. taso la, kepeken tenpo la jan li pona e kili ni. ona li kama pona tawa uta, li kama palisa. ni li nasin wan pi lawa kasi.
jan mute pi ma ante mute li pona e kili ni. tan ni la, kili palisa ante mute li lon.
== kasi len en kasi pali ==
thumb|ni li kasi len ko walo.
kasi len en kasi pali li kasi pi lawa tan jan. 
kasi len wan la, ona li kasi len ko walo. jan li kepeken ona la, jan li ken pali e len. 
tenpo pini la, kasi len ko li lon ma mute pi ma Apika en ma Asija en ma Amelika. taso la tenpo ni la kasi len ko li kama lon ma ante mute. jan li pana e ni tawa jan ante tan mani.
kulupu:kasi
kulupu:nasin
nasin pi lawa sewi

nasin pi lawa sewi la sewi li jo e wawa ma. sewi li lawa. jan sewi pi ma li toki e ni: mi kute e sewi li sona e lawa pona. jan mute li kute e jan sewi pi ma tan ni: jan mute pilin e ni: jan sewi pi ma li toki lon sewi li sona wile sewi. nasin pi lawa sewi la nasin sewi en nasin lawa li sama.
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin pi len toki

nasin pi len toki li sona.
tenpo mute la, jan li pilin e ni:
tenpo la ona li wile toki tawa jan ante, kama la ona li wile ala e ni: jan ante li sona e toki.
sona pi lukin ala li ilo tawa ni. jan li ken toki kepeken ona. jan ante li ken ala sona.
sona pi lukin ala li ilo tawa ijo ante mute. taso ijo ante ni li sama lili.
sona nanpa li suli tawa sona pi lukin ala. nanpa lawa kin.
lukin ala
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin pi mama sewi mute

la nasin sewi li jo e mama sewi mute.
tenpo pi nasin sewi Alawan ala la, nasin pi mama sewi mute li nasin nanpa wan.
nasin sewi Intu en nasin sewi Kantonpe en nasin sewi Sinto en nasin sewi Wika en nasin sewi ante li nasin sewi pi mama sewi mute pi tenpo ni.
== nimi ==
nimi ona pi toki Elina li kama tan nimi πολύς ("mute") li kama tan nimi θεός ("mama sewi")
== mama sewi mute lon nasin sewi ante ==
=== nasin sewi Kolisu ===
jan sewi mute li ike tawa nasin sewi Kolisu. kulupu jan Jejuta li ike tawa nasin sewi Kolisu tan ni.
=== nasin sewi Isilan ===
jan pi nasin sewi Isilan li nimi e jan sewi mute e nimi .
kulupu:nasin sewi
nasin pi mama sewi wan

la nasin sewi li jo e mama sewi wan taso. 
kulupu pi nasin sewi Alawan (nasin sewi Jejuta en nasin sewi Kolisu en nasin sewi Isilan) en nasin sewi Esisi en nasin sewi Pajaje en nasin sewi Siki en nasin sewi ante li jo e mama sewi wan.
== nimi ==
nimi ona pi toki Elina li kama tan nimi μονος ("wan") en nimi θεος ("jan sewi").
kulupu:nasin sewi
nasin pi pali kulupu

nasin pi pali kulupu anu nasin pi jo kulupu anu nasin pi jo sama anu nasin pi sama mani li nasin esun li nasin lawa. nasin li wile e ni: jan ali li jo sama. nasin pi jo sama la toki pi jan Ka Maku li suli. nasin pi jo sama la kulupu jan li lawa e nasin pali e nasin esun. wile nasin la jan lili en jan suli li lon ala. ante ni li ike mute lon nasin. tenpo la lawa li wawa ike lon ma ni: jan li pali e moku kepeken kasi. nasin li toki e ni: jan ale li jo sama e ijo la ike jo li pini lon. ma Wije en ma Sonko en ma lajo en ma Kupa li toki e ni: ona li kepeken nasin ni.
nasin la sitelen ni li suli: ilo pali en ilo pan li lon ona.
== ante pi nasin Komunisin pi nasin Sosalisin ==
nasin Komunisin en nasin Sosalisin li jo e sama mute. nasin Komunisin en nasin Sosalisin la, jan pali li jo e nasin pali.
nasin Komunisin la, mani en lawa ma en kulupu mani li weka. taso, jan Wasimi Lenin li pilin e ni: jan pali o lawa. ma Saweki li kepeken e nasin pi jan Wasimi Lenin pi jan Ka Maku.
nasin pi lawa ala la, nasin pi jan Wasimi Lenin li ike. nasin pi lawa ala la, lawa ma o weka. 
kulupu:nasin lawa
nasin pi palisa mute

li nasin lawa. tenpo pini la, ma Tosi en ma Nijon en ma Italija li kepeken nasin ona. tenpo ona li utala suli pi nanpa tu.
nasin Nasi li nasin pi palisa mute. jan Atoje Ite en jan Penito Musolini en jan Ilowito li jan suli pi nasin ni. jan pi nasin ni li weka li moli e jan mute.
== nasin ==
jan nasin pi palisa mute li pilin e ni: kulupu li kipisi tan jan wawa, tan jan pi wawa ala. jan pi nasin ni li utala tawa ma ona li olin e kulupu jan ona li utala e kulupu jan ante. nasin ni li utala e nasin pi jan pali e nasin lawa pi jan ale. 
tenpo mama pi nasin ni la, kulupu pi nasin pi jan pali li wawa. ona li wile weka e nasin mani. jan mani li pilin ike tawa ona li wile utala li wile weka e kulupu pi jan pali. jan mani li pilin e ni: kulupu pi jan pali li kipisi la, kulupu ona li wawa ala. nasin pi palisa mute li kipisi e kulupu pi jan pali. ona li toki sama e kulupu pi jan pali. taso: ma pi nasin ni la, jan mani li lon li wawa.
== nimi ==
mama nimi li ilo palisa mute tan ma Loma.
kulupu:nasin lawa
kulupu:ma Italija
kulupu:ma Tosi
kulupu:ma Nijon
nasin pi sewi ala

nasin pi sewi ala la, jan li toki insa e ni: ijo sewi anu jan sewi li lawa ala e jan.
== nasin ante==
nasin pi sewi ala la, nasin wan kiwen li lon ala. jan ante li toki insa e ijo ante. taso, nasin suli pi jan mute li lon.
* nasin pi sewi ala: "ijo sewi en jan sewi li lon ala."
* nasin pi sona sewi ala: "mi sona ala e ni: jan sewi li lon ala lon? nasin sewi mute li toki e ijo ante. tan ni la, mi toki insa e ni: nasin sewi ala li toki ala e lon."
* nasin pi sewi ike: "mi wile ala kepeken e nasin sewi tan ni: toki insa mi la, jan sewi pi nasin sewi mi li ike."
nasin pi tenpo suno mun

nasin ni la sina ken toki e tenpo kepeken lukin suno mun.
== nasin pi tenpo sike ==
tenpo sike la ma ni li tawa lon sike. sike ni la suno li lon insa. tenpo sike nanpa wan pi nasin ni li open lon tenpo 3/27/2001https://nilakayas.neocities.org/karya/kalender. tenpo ni li tenpo open pi tenpo kasi.
== nasin pi tenpo mun ==
tenpo mun la mun li sike tawa lukin. tenpo sike luka tu wan la tenpo sike luka li jo e tenpo mun luka luka tu. taso tenpo sike tu wan li jo e tenpo mun luka luka tu e mun namako. tenpo sike seme li jo e mun namako? sina ken kama sona kepeken toki musi ni: "namako ala, namako, namako ala, namako ala, namako, namako ala, namako, namako ala"
sina ken toki e tenpo mun kepeken nimi tuhttps://www.reddit.com/r/tokipona/comments/oikpr8/toki_tan_a_creation_story_in_toki_pona_inspired/:
# tenpo mun kama pi tenpo kasi / mun nanpa Wan
# tenpo mun awen pi tenpo kasi / mun nanpa Kon
# tenpo mun pini pi tenpo kasi / mun nanpa Seli
# tenpo mun kama pi tenpo seli / mun nanpa Ma
# tenpo mun awen pi tenpo seli / mun nanpa Telo
# tenpo mun pini pi tenpo seli / mun nanpa Mama
# tenpo mun kama pi tenpo pan / mun nanpa Kasi
# tenpo mun awen pi tenpo pan / mun nanpa Pipi
# tenpo mun pini pi tenpo pan / mun nanpa Kala
# tenpo mun kama pi tenpo lete / mun nanpa Akesi
# tenpo mun awen pi tenpo lete / mun nanpa Waso
# tenpo mun pini pi tenpo lete / mun nanpa Soweli
# mun namako / mun nanpa Namako
== nasin pi tenpo suno ==
tenpo suno la suno li kama li weka. tenpo mun nanpa wan li jo e tenpo suno mute luka tu tu. tenpo mun nanpa tu li jo e tenpo suno mute luka luka. tenpo mun nanpa tu wan li jo e tenpo suno mute luka tu tu. tenpo mun nanpa tu li jo e tenpo suno mute luka luka. ni li sike lon mun ali. taso mun namako li jo e tenpo suno mute luka luka.
sina ken toki e kulupu lili pi tenpo suno kepeken nasin ni pi lukin mun:
# mun len pimeja
# mun lili kama
# mun kipisi open
# mun suli kama
# mun suli sike
# mun suli tawa
# mun kipisi pini
# mun lili tawa
ni la sina ken toki e suno sama ni: "tenpo suno nanpa tu pi mun lili kama pi tenpo mun awen pi tenpo kasi"
== nasin tenpo lon insa pi tenpo suno ==
kipisi pi tenpo suno li ken nihttps://www.reddit.com/r/tokipona/comments/p1qkb5/a_clock_for_the_toki_pona_lunisolar_calendar/:
# tenpo pimeja pana
# tenpo pimeja len
# tenpo pimeja weka
# tenpo suno kama
# tenpo suno awen
# tenpo suno tawa
kin la sina len kepeken e linja nimi "open pi" e linja nimi "pini pi".
nasin sewi

nasin sewi li nasin pi alasa kulupu. ken la, nasin sewi li jo e pali e pilin e toki e sitelen. nasin sewi la, jan li pilin e kon sewi. ken la, nasin sewi li suli li jo e pilin mute li jo e pali mute. jan li alasa e nasin sewi lon ma poka ali. nasin sewi ante li jo e pilin ante e pali ante.
tenpo ali la, jan li pilin e tan jan e tan pi ma ali. jan mute li pilin kin e jan wawa. mama sewi ni li tawa e sewi e kon li pana e kasi lon ma ali li pali e soweli. taso, nasin sewi mute li jo ala e mama sewi.
tenpo sike 2012 la, kulupu Pew Research Center li toki e ni: nanpa 84% pi jan ali lon ma ali li alasa e nasin sewi.The Global Religious Landscape | Pew Research Center taso jan mute ante li alasa ala e nasin sewi. ken la, jan ni li pilin e ni: ona li alasa e nasin pi sewi ala. jan ante li pilin e ni: ona li sona ala e sewi lon ala lon.
== nasin sewi ==
*nasin sewi Intu
*nasin sewi pi jan Alawan
**nasin sewi Isilan
**nasin sewi Jejuta
**nasin sewi Kolisu 
*nasin sewi Kantonpe
*nasin sewi Kemetesin
*nasin Konpusi
*nasin sewi Matajansa
*nasin sewi Omalo
*nasin sewi Puta
*nasin sewi Sajana
*nasin sewi Siki
*nasin sewi Sinto
*nasin sewi Tesu 
*nasin To
*nasin sewi pi jo tan ale 
*nasin Wisinu 
==tan sona==
 
sewi
nasin sewi Intu

nasin sewi Intu li nasin sewi pi tenpo pini mute tan ma Palata. mama sewi mute li lon.
nasin sewi Intu li jo e kulupu tu tu pi mama sewi alasa. nimi pi ona mute li nasin Wisinu li nasin Siwa li nasin Santa li nasin Sakasi.
lipu sewi Kita li lipu pi nasin ni. ona li toki kepeken toki pi jan Asuna en jan Kisina.
Intu
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin sewi Isilan

anu nasin sewi Silami li nasin sewi pi mama sewi wan taso. ona li kepeken e nimi ni tawa toki pi mama sewi: "Allah". taso, kon pi nimi ni li "mama sewi" lon toki Alapi. nanpa jan la, ona li nasin sewi nanpa tu lon ma ale. ona li nasin sewi pi jan Alawan. jan pi nasin sewi Isilan li pilin e ni: jan Muwama li jan toki pini pi jan sewi. ona li pilin e ni: jan Alawan en jan Jesu li jan toki ante pi tenpo pini tawa jan Muwama.
lipu sewi ona li lipu Kulan. jan pi nasin sewi Isilan li pilin e ni: mama sewi li pana e toki pi lipu ni tawa jan Muwama.
ona li jo e kipisi suli tu. ni li nasin sewi Suni li nasin sewi Sija. ona li kipisi lili ante kin.
kulupu:nasin sewi Isilan
kulupu:nasin sewi
kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin
nasin sewi Jaten

li nasin sewi tan ma Masu pi tenpo pini. jan lawa Akenaten li jan lawa pi ma Masu la nasin sewi Jaten li kama e nasin sewi lawa. jan lawa Tutankamun li weka e nasin sewi Jasin li pana sin e nasin sewi Masu. 
ona li nasin sewi pi mama sewi wan taso. ni li nasa tawa ma Masu pi tenpo ona tan ni: nasin sewi pi ma Masu li jo e mama sewi mute.
== mama sewi Jaten ==
mama sewi jaten li suno. ona li tan jan sewi Le, taso jan lawa Akenaten li toki e ni: jan sewi Jaten li suli ante tawa jan sewi ale. tenpo ante la jan lawa Akenaten li toki e ni: jan sewi wan taso li lon la jan ni li jan sewi Jasin.
kulupu:ma Masu
kulupu:nasin sewi
kulupu:tenpo pini
nasin sewi Jejuta

li nasin sewi suli. ona li nasin sewi pi jan Jejuta. ona li nasin sewi pi mama Alawan.
lipu sewi suli ona li lipu Tanaka. lipu Tanaka la lipu Towa ("lipu pi pana sona" anu "lipu lawa") en lipu Newin ("lipu pi jan toki sewi") en lipu Ketupin ("lipu sitelen") li lon. lipu ante mute li lon kin. tenpo mute la jan sona Jejuta mute li toki e nasin sewi. toki ona li lon lipu Tamu ("lipu pi pana sona"). ni li lipu suli tawa nasin sewi Jejuta pi jan sona. 
nasin sewi lili mute pi nasin sewi Jejuta li lon. ona mute li kama tan nasin sewi Jejuta pi jan sona tan tenpo pini. nasin ni la sewi li pana e lawa ona tawa jan Mose lon nena Sinawi. nasin ante sama nasin Jejuta pi jan Sato anu nasin Jejuta pi ma Elena la ni li ante lon tenpo pi tomo sewi nanpa tu. tenpo ni la nasin sewi Jejuta pi ante ala en nasin sewi Jejuta awen en nasin sewi Jejuta ante li nasin suli pi nasin sewi Jejuta.
tenpo pini pi weka mute la nasin sewi Jejuta li kama lon tan kulupu pi ma Isale. ni la ona li nasin sewi suli lon ma Isale. sama la jan Jejuta mute li lon ma Mewika. taso jan pi nasin sewi Jejuta li lon ma ale. tenpo pini la jan Jejuta mute li lon ma Apika. taso ona mute li tawa ma Isale. tenpo sama kin la jan Jejuta mute li lon ma Elopa. taso jan Jejuta mute li moli lon tenpo ike moli pi jan Jejuta tan kulupu ike Nasi.
kulupu:nasin
kulupu:nasin sewi
nasin sewi Kantonpe

nasin sewi Kantonpe li nasin sewi lon ma Pasila. toki Potuke la, nimi li Candomblé. tenpo pina la tan pi nasin sewi li ma Apika.
tenpo pini la, jan li kama jo e jan pi ma Apika li weka e ona tawa ma Pasila. jan jo li awen e nasin sewi ona lon ma Pasila. taso nasin sewi pi ma Apika li ike tawa jan walo li ike tawa nasin sewi Katolika. jan pi nasin sewi Katolika li toki e ni: sina ken ala pali e nasin sewi pi ma Apika. tenpo ni la, jan li ken ala jo e jan ante lon ma Pasila. jan mute li pali e nasin sewi Kantonpe.
==kulupu mute==
jan jo pi ma Pasila li kama tan kulupu mute pi ma Apika. jan li kama tan kulupu Jolupa, li kama tan kulupu Ewe, li kama tan kulupu Pon, li kama tan kulupu Pantu. jan li kama tawa ma Pasila la, ona li tawa ma ante mute lon ma Pasila li. ante li kama. ante pi kulupu mute li jan sewi li musi kalama li toki pi nasin sewi.
==sona==
nasin sewi li sona e jan sewi wan taso.
Jolupa : Yoruba (Nigeria) (ma Naselija)
kulupu:nasin sewi
kulupu:ma Apika
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin
nasin sewi Kemetesin

nasin sewi Kemetesin li nasin sewi Pakano pi jan sewi mute. nasin sewi Kemetesin li wan pi nasin sewi mute pi nanpa wan lon tenpo. tenpo pini 6000 tenpo sike la, ona li open lon ma Kemete. (tenpo ni la, ma Kemete li jo e nimi ni: ma Masu.)
tenpo pini 1800 tenpo sike la, nasin sewi Kolisu li moli e nasin sewi Kemetesin. taso, tenpo ni la, nasin sewi Kemetesin li jo e pali. jan mute pi nasin sewi Kemetesin li kama tan ma Mewika li kama tan ma Juke li kama tan ma Oselija. tenpo ni la, ma Masu li jo ala e jan pi nasin sewi Kemetesin tan ni: jan pi nasin sewi Silami kama tan Masu li jo e pilin ni: nasin sewi pi jan sewi mute li ike tawa ona.
jan pi nasin sewi Kemetesin li sona e jan sewi ni:
*jan sewi Asete li jan sewi pi wawa nasa, li jan sewi pi mama meli, li jan sewi pi sewi kon.
*jan sewi Osali li jan sewi pi jan moli, li jan sewi pi ma anpa ma.
*jan sewi Eluse-Weli li jan sewi waso, li jan sewi pi jan lawa.
*jan sewi Sute li jan sewi pakala, li jan sewi pi ma seli pi telo ala.
*jan sewi La li jan sewi suno, li lawa pi jan sewi mute.
*jan sewi Sekime li pali e pona, li jan sewi pi telo loje pi sijelo.
*jan sewi Tejuti li jan sewi sona, li jan sewi mun.
*jan sewi Sope li jan sewi pi akesi telo, li jan sewi pi nasin telo.
*jan sewi Kenun li pali e jan tan kiwen ko.
*ante mute.
mama pi jan mute pi nasin sewi Kemetisin li jan sewi: jan sewi Kenun en ante tu.
jan pi nasin sewi Kemetisin li pali poka jan sewi pi nanpa lili. taso, ona li sona e jan sewi pi nanpa mute.
kulupu:nasin sewi
kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin