nyuuzyou/soloby huggingface dataset:
Вопрос: Вызначце найважнейшыя рысы рэнесанснага гуманізму ў творчасці Францыска Скарыны.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Францыск Скарына — выдатны асветнік і гуманіст, таму што ён даў пачатак усходнеславянскаму кнігадрукаванню, падняў адукацыю і культуру свайго народа. С. Падокшын так ацэньвае Ф. Скарыну як гуманіста: 

«Для Скарыны як мысліцеля характэрна спроба гуманістычнай інтэрпрэтацыі Святога Пісання.У прадмовах ён імкнуўся з дапамогай біблейскі х тэкстаў апраўдаць і абгрунтаваць гуманістычныя ідэі Рэнесансу аб рэлігійнай і маральнай аўтаноміі чалавека, яго годнасці, якая вызначаецца не столькі паходжаннем альбо сацыяльным становішчам, колькі іптэлектуальна-маральнымі дабрачыннасцямі, і асабістымі заслугамі». Шматграннасць таленту Скарыны ставіць яго ўровень з выдатнейшымі людзьмі эпохі Рэнесансу.
Вопрос: Што характэрна для публіцыстыкі Францыска Скарыны, яго прадмоў і пасляслоўяў? Якія праблемы закранаюцца ў прадмовах да кніг «Псалтыр», «Іоў», «Юдзіф»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Ф. Скарына — выдатны публіцыст, аўтар 50 арыгінальных прадмоў і 62 пасляслоўяў да выдадзеных ім асобных кніг Бібліі. У гэтых бліскучых публіцыстычных тэкстах пісьменнік паўстаў перад намі як неардынарны тэолаг і гісторык, філолаг і юрыст. Ён стварыў падрабязныя анатацыі да кніг апавядальна-гістарычнага і сюжэтна-фабульнага зместу, вытлумачыў прынцыпы перакладу, вызначыў кола чытачоў, якім прапаноўвалася тая ці іншая кніга, апавясціў сваё аўтарства і мэты і г. д. 

Асветніцкімі, выхаваўчымі мэтамі кіраваўся Ф. Скарына, першы з усіх славян (выключаючы толькі чэхаў, якія распачалі гэтую справу крыху раней), друкуючы кнігі Бібліі. Пра гэта ён выразна сказаў у той жа прадмове да «Псалтыра»: «И видечи таковые пожитки в так малой книзе, я, Францишек, Скоринин сын с Полоцька, в лекарских науках доктор, повелел есми Псалтырю тиснути рускыми словами, а словенскым языком напред ко чти и к похвале Богу… а потом к пожитку посполитого доброго, наболей с тое причины, иже мя милостивый Бог с того языка на свет пустил». У часы Скарыны ўжо адно гэта — даць у рукі людзей даступную ім Біблію — было подзвігам. 

У кожнай з прадмоў акцэнтуецца ўвага чытача кнігі на яе ідэйнай скіраванасці. Так, у прадмове да кнігі «Іоў» дысгармонія чалавечага жыцця («чего ради Господь Бог на добрих и на праведных допущаеть беды и немощи, а злым и несправедливым даеть щастье и здравие») апраўдваецца справядлівасцю нябеснай. Нягледзячы на тое што праведнік Іоў перанёс шматлікія «беды и немощи» (смерць дзяцей, усіх родзічаў, гібель жывёлы, страшную хваробу), ён не адрокся ад веры ў Бога. І Бог вярнуў яму ўсё, даў даўгалецце (пражыў Іоў 140 гадоў). Кніга «Іоў» — «зерцало жития нашего, лекарство душевное, потеха всем смутным». Яна заклікае да зямнога цярпення і пакаяння. 

Подзвіг Юдзіфі ў прадмове да кнігі «Юдзіф» паўстае 

ўзорам патрыятызму, вернасці грамадзянскаму абавязку, духоўнай моцы і трываласці. Ворагі асадзілі родны горад жанчыны, іх жорсткі камандзір Алаферн пагражаў вынішчыць усіх гараджан. Тады ўдава Юдзіф прабіраецца ў стан ворага, заварожвае сваёй прыгажосцю Алаферна і ноччу, соннага, забівае яго. Калі раніцай ворагі ўбачылі адрэзаную галаву іх правадыра, яны з жахам кінуліся наўцёкі. Так адна Юдзіф выратавала родны горад і яго жыхароў ад знішчэння. У прадмове да кнігі мы сустракаемся з высокапаэтычным выказваннем Ф. Скарыны пра любасць чалавека да свайго «роднага кута»: «Понеже от прирожения звери, ходящие в пустыни, знають ямы своя; птици, летающие по возъдуху, ведають гнезда своя; рибы, плывающие по морю и в реках, чують виры своя; пчелы и тым подобная боронять ульев своих, — тако ж и люди, и где зродилися и ускормлены суть по бозе, к тому месту великую ласку имають». Вялікую «ласку» (любоў) адчуваўсам аўтар гэтых слоў да роднага Полацка і ўсёй тагачаснай Літвы-Беларусі, дзе яму пашчасціла нарадзіцца і вырасці.
Вопрос: Францыск Скарына — пісьменнік. У чым выявіліся яго пісьменніцкія здольнасці?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Прадмовы і пасляслоўі Ф. Скарыны — узор мастацкай дасканаласці, красамоўства. У іх выкарыстоўваюцца разнастайныя рытарычныя (воклічы, звароткі, пытанні) і стылістычныя (анафара, падваенне, шматзлучнікавасць, інверсія, градацыя, антытэза і інш.) фігуры. 

Ф. Скарына таксама з’яўляецца пачынальнікам беларускай (і ўсёй усходнеславянскай) вершатворчасці. Менавіта ён пакінуў нам у спадчыну першыя вершаваныя радкі. Вось, у прыватнасці, вершаваны эпіграф да кнігі «Іоў»: 

Богу в Троици единому ко чти и ко славе, 
Матери его пречистой Марии к похвале, 
Всем небесным силам и святым Его к веселию, 
Людем посполитым к доброму научению. 

Перад намі цэзураваны сілабічны верш, у цотных радках якога па 14 складоў, у няцотных — па 15. Традыцыя сілабічнага вершаскладання, закладзеная Францыскам Скарынам, будзе працягвацца ў беларускай паэзіі некалькі вякоў, да канца ХІХ стагоддзя.
Вопрос: Паразважайце над агульнаславянскім і еўрапейскім значэннем дзейнасці Францыска Скарыны.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Францыск Скарына - выдатны дзеяч беларускай культуры. Заснавальнік беларускага і ўсходнеславянскага кнігадрукавання, рознабаковая дзейнасць якога мела агульнаславянскай значэнне. Адукаваны, энергічны палачанін паклаў пачатак беларускаму і ўсходнеславянскаму кнігадрукаванню, 

Скарына першым прапанаваў для айчыннай асветы адукацыйную праграму «сямі вольных мастацтваў», якая ўключала граматыку, рыторыку, дыялектыку, арыфметыку, геаметрыю, астраномію, музыку і адыграў значную ролю ў развіцці ўсходнеславянскай сістэмы адукацыі, збліжэнні айчыннай культуры з культурай Захаду. 

Выданні Скарыны паслужылі ўмацаванню хрысціянскіх асноў жыцця беларускага народа, яны былі распаўсюджаны і на Украіне. Захаваўся асобнік кнігі Ісуса сына Сірахова з Кіева-Пячэрскага манастыра. Знаёмыя з Бібліяй Скарыны былі і ў Ноўгарадзе. 

Славянская мова, на якую Скарына пераклаў Біблію на пачатку XVI ст. была жывой і зразумелай. Гэта быў хоць і не гутарковая, але літаратурная мова - агульная для ўсіх усходнеславянскіх народаў. Асветнік вельмі шмат зрабіў для збліжэння царкоўна-славянскай і жывой гутарковай мовы, іх узаемнага ўзбагачэння. Для выдання кніг Бібліі ім выкарыстоўвалася беларуская рэдакцыя царкоўна-славянскай мовы. 

Блізкая да народнай мова Ф. Скарыны знайшла разуменне ў заходне-рускім грамадстве. Яго пераклад выклікаў за сабою шэраг варыянтаў, вядомых у спісах XVI і XVII стагоддзяў, у асобных частках Бібліі, у выглядзе свабодных перапісаў або пераробак друкаванага тэксту. Уся мясцовая, паўднёва-заходне-руская перакладчыцкая дзейнасць XVI стагоддзя, у галіне біблейскіх тэкстаў, стаіць у цеснай залежнасці або ідэйнай сувязі з працай вялікага беларускага асветніка Ф.Скарыны.
Вопрос: Як ушанаваны Францыск Скарына ў Беларусі і ў замежных краінах?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Подзвіг Ф. Скарыны як усходнеславянскага першадрукара, мастака, асветніка, перакладчыка, публіцыста, паэта высока ацэнены ў Беларусі і свеце. Здзейснена факсімільнае перавыданне яго Бібліі ў трох тамах (1990—1991), выдадзены энцыклапедычны даведнік «Францыск Скарына і яго час» (1988), узнікла асобная галіна літаратуразнаўчай навукі — скарыназнаўства. Імя асветніка прысвоена Гомельскаму дзяржаўнаму ўніверсітэту, яго імем названы вуліцы ў многіх гарадах нашай рэспублікі. Помнікі яму ўзвышаюцца ў Мінску, Полацку і Празе, мемарыяльныя дошкі ў яго гонар устаноўлены ў Кракаве і Падуі. У Рэспубліцы Беларусь ордэнам Францыска Скарыны і медалём Францыска Скарыны ўзна-гароджваюцца асобы за выдатныя дасягненні ў развіцці айчыннай культуры. Воблік беларускага асветніка ўвасоблены ў скульптуры, жывапісных палотнах (З. Азгура, І. Ахрэмчыка, М. Басалыгі, С. Вакара, Г. Вашчанкі, Я. Драздовіча, П. Сергіевіча і інш.), музычных творах (сімфонія У. Дарохіна «Францыск Скарына, жыццё і бессмяротнасць», опера Д. Смольскага «Францыск Скарына» і інш.), фільмах («Я, Францыск Скарына» рэжысёра Б. Сцяпанава). У 1990 годзе па рашэнні ЮНЕСКА пяцісотгадовы юбілей Скарыны адзначаўся ва ўсім свеце.
Вопрос: Якія дзве галоўныя грамадскія падзеі абумовілі развіццё беларускай літаратуры ў перыяд Позняга Адраджэння?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Люблінская ўнія 1569 года і пашырэнне Рэфармацыі.
Вопрос: У чым і як прадоўжылі справу Францыска Скарыны Сымон Будны і Васіль Цяпінскі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Сымон Будны і Васіль Цяпінскі ўслед за Скарынам звярнуліся да беларускай мовы ў творах на рэлігійную тэматыку. С.Будны надрукаваў па-беларуску свае творы — «Катэхізіс» і «Апраўданне грэшнага чалавека перад Богам». Другая кніга, на жаль, не захавалася. У прадмове да «Катэхізіса», выдадзенага «для простых людей языка руского», пісьменнік звярнуўся з заклікам да князёў Радзівілаў шанаваць родную мову. В. Цяпінскі пераклаў на родную мову “Евангелле”, а ў «прадмове» абгрунтаваў неабходнасць перакладу Бібліі на беларускую мову, спаслаўшыся на прыклад іншых народаў (немцаў, палякаў, французаў, іспанцаў, англічан і інш.), якія ў той час ужо мелі поўныя пераклады Свяшчэннага Пісання на сваёй мове.
Вопрос: Што нам вядома пра жыццёвы і творчы шлях Сымона Буднага і Васіля Цяпінскага?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Сымон Будны — таленавіты пісьменнік, філосаф і багаслоў, рэфарматар па сваіх рэлігійных поглядах, гуманіст па светаразуменні. Кнігі яго, выдадзеныя ў Нясвіжы і Лоску на беларускай, польскай і лацінскай мовах, былі вядомы далёка за межамі ВКЛ. Нарадзіўся Сымон Будны на Беласточчыне, у мястэчку Буда (адсюль і прозвішча), скончыў Кракаўскі ўніверсітэт. Валодаў многімі еўрапейскімі мовамі, у тым ліку лацінскай, грэчаскай, іўрытам, стараславянскай, польскай. Гэта прадвызначыла высокую дакладнасць яго перакладаў рэлігійнай літаратуры (напрыклад, польскамоўнага перакладу Новага Запавету; Лоск, 1574 г.), дазволіла выявіць яго талент пісьменніка і навукоўца, кантактаваць з многімі выдатнымі еўрапейскімі філосафамі і тэолагамі, весці з імі на роўных навуковыя дыскусіі. У залежнасці ад месца працы і наяўнасці мецэнатаў Сымон Будны ў розны час жыў у Вільні, Клецку, Хоўхлаве, Заслаўі, Лоску, Іўі. Памёр і пахаваны ў Вішневе (Валожынскі раён). У 1562 годзе ў Нясвіжы Будны надрукаваў па-беларуску свае творы — «Катэхізіс» і «Апраўданне грэшнага чалавека перад Богам». Прыблізна ў адзін час з Будным, толькі ўжо на ўсходзе Беларусі, да прапаганды роднай мовы праз Свяшчэннае Пісанне звярнуўся Васіль Мікалаевіч Цяпінскі (Амельяновіч) . Нарадзіўся пісьменнік каля 1540 года ў маёнтку Цяпіна (цяпер Чашніцкі раён) у шляхецкай сям’і. Біяграфічных звестак пра яго захавалася вельмі мала. Вядома толькі, што ў пачатку 70-х гадоў ХVІ стагоддзя ён пачаў перакладаць на старабеларускую мову «Евангелле». У канцы тых жа 70-х гадоў паспрабаваў выдаць пераклад, але сродкаў хапіла, каб на-друкаваць толькі два першыя з сінаптычных Евангелляў «и початок Луки». Нават не здолеў уключыць у кнігу прадмову, рукапіс якой цудам захаваўся.
Вопрос: Содержание и объем понятия находятся в следующей зависимости 
 (*ответ*) чем больше объем понятия, тем меньше его содержание 
 объем и содержание понятия независимы друг от друга 
 ем меньше объем понятия, тем меньше его содержание 
 чем больше объем понятия, тем больше его содержание 
Структура суждения включает в себя 
 (*ответ*) S (субъект), P (предикат), связка, кванторное слово 
 понятие о признаке предмета 
 S (субъект) и P (предикат) 
 субъект и объект 
Суждение «Ничто не проходит бесследно» является 
 (*ответ*) общеотрицательным 
 общеутвердительным 
 частноутвердительным 
 частноотрицательным 
Требования какого логического закона нарушено в рассуждении «N. не давал и не получал взяток, поэтому он не может быть привлечен к уголовной ответственности» 
 (*ответ*) закон достаточного основания 
 закон тождества 
 закон непротиворечия 
 закон исключенного третьего 
Укажите в приведенных примерах выделяющее суждение 
 (*ответ*) лишь сильное государство обеспечивает свободу своим гражданам (Руссо) 
 ничто не проходит бесследно 
 многие поступки диктуются обстоятельствами 
 люди - не ангелы 
Укажите в приведенных примерах собирательное понятие 
 (*ответ*) коллегия адвокатов 
 экономика 
 преступление 
 наука 
Укажите модальное суждение в приведенных примерах 
 (*ответ*) формирование гражданского общества невозможно без правового государства 
 на какой срок избирается Государственная Дума Российской Федерации 
 некоторые государства не являются унитарными 
 наука - один из важнейших компонентов духовной культуры 
Укажите относительное понятие 
 (*ответ*) причина 
 логика 
 столица России 
 имя существительное 
Укажите понятия, находящиеся в отношении эквивалентности 
 (*ответ*) уголовное правонарушение, преступление 
 социальная справедливость, гуманизм 
 студент, отличник 
 европейское государство, федеративное государство 
Укажите правило, нарушенное в следующем определении «Мошенник - человек, занимающийся мошенничеством» 
 (*ответ*) правило запрета круга 
 определение должно производиться по существенным признакам 
 определение должно быть ясным 
 определение должно быть соразмерным 
Укажите правильно выполненную операцию обобщения 
 (*ответ*) Трудовой кодекс РФ - трудовой кодекс - кодекс 
 ценная бумага - акция 
 кодекс - трудовой кодекс - трудовой кодекс РФ 
 месяц - год - десятилетие 
Укажите совместимые понятия 
 (*ответ*) преступление, уголовное правонарушение 
 трамвай, троллейбус 
 университет, институт 
 преступление, преступник
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Раскажыце пра характар выкарыстання роднай мовы і яе ролю ў «Катэхізісе» і «Евангеллі».
Категория: школьный раздел
Ответы:
У прадмове да «Катэхізіса», выдадзенага «для простых людей языка руского», С. Будны звярнуўся з заклікам да князёў Радзівілаў шанаваць родную мову: «Слушная бо речь ест, абы ваши княжацкие милости того народу язык миловати рачили, в котором давные предки и их княжацкие милости панове отци ваших княжецких милости славне преднейшие преложеньства несуть». Сам жа «Катэхізіс» выдатна спалучыў мэты навучальныя (тут у форме пытанняў і адказаў падавалася сутнасць хрысціянскага веравучэння) з бліскучым літаратурна-мастацкім выкладам матэрыялу на ўзорнай старабеларускай літаратурнай мове. Яскравыя параўнанні, метафары, выслоўі, рытарычныя пытанні, воклічы — усё было скіравана на тое, каб надаць аповеду належную зразумеласць, шчырасць і эмацыянальнасць. 

У «Прадмове» Цяпінскі абгрунтаваў неабходнасць перакладу Бібліі на беларускую мову, спаслаўшыся на прыклад іншых народаў (немцаў, палякаў, французаў, іспанцаў, англічан і інш.), якія ў той час ужо мелі поўныя пераклады Свяшчэннага Пісання на сваёй мове. Ён абгрунтоўваў неабходнасць выкарыстання роднай мовы ў розных галінах грамадскага жыцця — у рэлігіі, навуцы, асвеце, літаратуры. Цяпінскі бачыў і балюча перажываў пашырэнне паланізацыйных працэсаў у ВКЛ, што ён расцэньваў як Божае пакаранне. Паводле яго меркаванняў, занядбанне роднай мовы, асабліва вышэйшым станам грамадства, варта не толькі жалю, але і асуджэння. І сёння хвалююць нас словы, сказаныя ім у «Прадмове»: «Бо а хто богобойный не задержить, на такую казнь Божию гледечи, хто бы не мусил плакати, видечи так великих княжат, таких панов значных, так много деток невинных, мужов з жонами в таком зацном руском, а звлаща перед тым довстипном учоном народе, езыка своего славного занедбане, а просто взгарду». Цяпінскі слушна лічыў, што сутнасць Божай навукі людзі не зразумеюць без роднай мовы. Таму тэксты Евангелля ён надрукаваў паралельна на стараславянскай і старабеларускай мовах. З гэтай публікацыі добра бачна і блізкасць гэтых моў, і іх істотная розніца ў лексіцы, фразеалогіі, марфалогіі і сінтаксісе. Бачым мы і адметнасць стылю Цяпінскага-перакладчыка. І ў самім тэксце, і з дапамогай глосаў (заўваг на палях кніжкі) ён вытлумачваў асобныя словы («сатана», «геена», «асанна» і інш.), раскрываў сутнасць пэўных падзей, з’яў, рэчаў. Тым самым пісьменнік уносіў свой уклад у развіццё тэорыі і практыкі беларускага перакладу як асобнага віду творчасці.
Вопрос: Адзначце, якія факты з біяграфіі М. Гусоўскага ляглі ў аснову паэмы «Песня пра зубра». Як атмасфера Вечнага горада паўплывала на фарміраванне светапогляду паэта?
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Песня пра зубра» — гэта крыніца нашых ведаў пра біяграфію М. Гусоўскага, паэма яго жыцця. Лічыцца, што ён нарадзіўся ў сям’і княжацкага паляўнічага каля 1480 года. Па яго ж уласных сведчаннях у тэксце самой паэмы, паходзіў з беларускіх зямель былога Вялікага Княства Літоўскага; верагодна, з мястэчка ці вёскі з назваю Гусава, Усава ці Уса, якіх і цяпер шмат у нашым краі. Адсюль, відаць, прозвішча паэта — Гусоўскі. Выказваюцца меркаванні, што краем юнацтва паэта маглі быць Наднямонне ці Прыдняпроўе або Белавежская пушча. У «Песні...» двойчы ўпамінаецца «Дняпра паўнаводная строма», якую, як прызнаецца аўтар, ён у маладыя гады неаднойчы «пераплываў з канём у пагоні за зверам». З радкоў паэмы мы даведваемся, што з дзіцячых гадоў бацька прывучаў Міколу да паляўнічай справы. Таму так прафесійна расказвае ён пра паляванне на зубра, яго павадкі, пра абавязкі і паводзіны ўдзельнікаў ловаў. Пачатковую адукацыю Мікола мог атрымаць на радзіме. Пазней разам з бацькам часта перабіраецца з месца на месца і, найбольш верагодна, што працягвае навучанне ў Вільні. Затым — набываў веды ў навучальных установах Польшчы, Італіі. Дапытлівага сына паляўнічага прыкмеціў сакратар велікакняжацкай канцылярыі Эразм Цёлак (Вітэліус), які зрабіў Міколу дарадцам у дыпламатычнай дзейнасці. Дакладна вя-дома, што ў 1518 годзе М. Гусоўскі суправаджаў Вітэліуса ў пасольскай місіі Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага, якая прыбыла ў Рым. Задачай пасольства было пераканаць Папу Льва X Медычы ў неабходнасці стварэння кааліцыі еўрапейскіх дзяржаў супраць Турцыі і Крымскага ханства, якія пагражалі бяспецы ўсёй Еўропы. 

Рымскі перыяд творчасці Гусоўскага быў найбольш плённы і вызначальны. У гэтай «калысцы Адраджэння», цэнтры самай высокай і перадавой на той час культуры, сфарміравалася творчая індывідуальнасць М. Гусоўскага як мастака. У 1522 годзе ў далёкім Рыме наш славуты зямляк М. Гусоўскі і стварыў на лацінскай мове сваю неўміручую «Песню пра зубра».
Вопрос: Якой ідэяй прасякнута «Песня пра зубра»? У чым вы бачыце мастацкую значнасць гэтага твора?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У паэме выразна паказаны патрыятычны заклік да яднання і сяброўства розных па веры і культуры еўрапейскіх народаў перад пагрозай турэцкага і татарскага нашэсця, услаўленне свабоднай і мужнай асобы, ідэя патрыятызму і антываенны пафас, узаемадачынення чалавека, грамадства і прыроды, міждзяржаўныя адносіны.
Вопрос: Як намаляваны вобраз зубра ў паэме? Дайце характарыстыку зубра, падмацоўваючы свой адказ цытатамі з твора.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Цэнтральным героем “Песні…” з’яўляецца зубр: 
“Вось ён - бізон наш, што ў нас называецца зубрам! 
Масці паджарай, як мешанка, бурай і чорнай, 
Быццам з вякоў у вякі пераходзіў праз горны 
І гартаваўся, сабраўшы адценні стагоддзяў.” 
Мікола Гусоўскі, расказваючы пра зубра, услаўляе яго прыгажосць, постаць, магутнасць, сілу, яго веліч над усімі астатнімі жыхарамі лесу. 
“Лютасцю больш небяспечны, чым люты драпежнік, 
Зубр для людзей не страшны, не чапай — не зачэпіць, 
Будзе стаяць як укопаны— пастыр на варце, 
Не страпянецца, а позіркам пасціць няспынна…” 
“Смелы, і ў гэтым няма яму роўнага зверу 
Ў свеце жывёльным пушчанскага краю…” 
Асновай твора з'яўляецца сутыкненне паміж зубрам і людзьмі, паляванне на зубра. Жывёла з усіх сіл імкнецца выжыць, уся душа зубра напоўнена нянавісцю да тых, хто захацеў яе пакрыўдзіць, хто замахнуўся на яе незалежнасць і жыццё. Звер з апошніх намаганняў імкнецца адпомсціць за свае раны, за кроў. 
Зубр у паэме з’яўляецца своеасаблівай эмблемай Радзімы паэта — Вялікага Княства Літоўскага, яго даўняй магутнасці і багацці. У вобразе зубра М. Гусоўскі паказаў беларускі народ. Нораў зубра — хіба гэта не адметны характар беларуса: моцны, непакорны, міралюбівы, спакойны, незвычайна добры. І, наадварот, калі ён абараняецца ад тых, хто ідзе на яго з мячом, то паўстае страшным, бязлітасным, помсцячым ворагам «і за кроў, і за раны, і за парушанае мірнае жыццё». 
“Страшная прагнасць у звера адпомсціць, сквітацца 
З ворагамі сілай сваёй і за кроў, і за раны…” 
Ачалавечванне зубра відаць ва ўсім, нават калі паэт засяроджвае ўвагу на паводзінах зубрынага статка. Ухваліўшы гарманічныя адносіны ў зубрынай сям’і, аўтар пераносіць іх на паводзіны ў людскіх сем’ях, заклікае людзей да гуманных узаемадачыненняў. 
“Вернасць у парах зубрыных адной толькі смерцю 
Можа парушыцца: скажам, самца забадалі — 
І аўдавелая матка вяртаецца ў статак… ” 
Безліч радкоў прысвячае паэт незвычайнасці і яркасці самога абраду палявання на зубра. Падрабязна і дэталёва ён апісвае тое, як спачатку заганяюць зубра ў загон, як на яго сыплецца цэлы град стрэл і коп’яў, як раз’юшаны звер гатовы крушыць і ламаць, зносіць усё на сваім шляху, «як лавіна з гары». Дужы зубр, «пушчаў жыхар», паводзіць сябе ваяўніча, нястрымна, дзіка: 
Грозны і страшны цяпер гэты лясны велікан 
Гневам напяты ўвесь, шыбуе праз пні і калоды, 
Прагнучы, як наталіць ярасць крывёю ахвяр. 
Адна з самых драматычных старонак паэмы — сцэна смерці зубра, дзе гучаць словы-прысуд жорсткасці і бесчалавечнасці: 
Смерцю маёй пацяшацца сышліся? Чакайце ж, 
Я пакажу вам забойства — вякі не забудуць! 
З храпам набраўшы паветра, разявіўшы пашчу, 
Рыкам усіх аглушыў, скалануў наваколле... 
Тыцнуўся ў снег і прыкленчыў, нібы пакланіўся 
Шумнай дуброве: «Даруй, мая родная, ўсё мне».
Вопрос: Як у паэме раскрываецца тэма вайны і міру? Якія падзеі тагачаснай гісторыі выклікалі з’яўленне ў ёй антываеннай тэмы?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У паэме ёсць месца роздумаў пра вайну і мір: 
Сумленне, і розум, і гонар 
Ўладна загадваюць кніжніку: як са званіцы, 
Бі ў сваё звонкае слова, узбройвай народы 
Супраць разбою... 
Антываенная накіраванасць, гуманістычны пафас паэмы робяць яе надзвычай сучаснай. Як і аўтар неўміручай песні Старажытнай Русі «Слова пра паход Ігаравы», М. Гусоўскі бачыць прычыны аслаблення дзяржавы ў дэспатызме князёў, міжусобных войнах: «І ад сваіх міжусобіц мы ўсе не дужэем»; «Б’юцца князі-ваяводы, а стогнуць народы». Гора і пакуты нясуць простаму люду войны. М. Гусоўскі асуджае іх як сродак адносін паміж людзьмі: «Войны. Злачынная справа — вайна выклікае мой гнеў, і слёзы, і боль...». Надзённа гучыць яго гуманістычны заклік: «Спынім забойствы!» У заключнай малітве-звароце да Маці Боскай паэт просіць міру, ладу і шчасця для сваёй шматпакутнай краіны. Тут прачытваецца і традыцыйнае, хрысціянскае тлумачэнне вобраза (зварот да Дзевы Марыі як да «першай заступніцы люду»), і разам з тым створаны вельмі блізкі зямному чалавеку жыццёвы вобраз маці, якая мае сыноў і дачок на беларускай зямлі і таму шкадуе іх: 
Знаю, што ты міласэрная, добрая маці — 
Ты мне даруеш, і тут я з васковаю свечкай 
Перад табою, святой Багародзіцай, кленчу... 
О, заступіся за нас! Праз любоў к Чалавеку 
Бацька наш Бог і абраў цябе сам, і паставіў 
Першай заступніцай люду, і ты заступіся! 
Як птушаняты ў нягоду пад матчына крылле, 
Так пад тваю абарону і мы прыбягаем... 
Ты — наша маці-заступніца, мы — твае дзеці, 
Крыўдзяць, цкуюць нас і ганьбяць — утры нашы слёзы. 
О міласэрная ўцешніца, Дзева Марыя, 
Не пакідай нас, прымі нашу скаргу-малітву. 
М. Гусоўскі ў вырашэнні тэмы вайны і міру выступае прадаўжальнікам вялікай традыцыі, якая складае ідэйны стрыжань старажытнарускіх і беларуска-літоўскіх летапісаў, усходнеславянскай паэмы «Слова пра паход Ігаравы» і арыгінальнага твора мясцовай агіяграфіі «Жыціе Барыса і Глеба». Твор вучыць нас любові і пашане да роднай зямлі, свайго народа, любові і павазе да іншых народаў, заклікае весці няспынную барацьбу за мір.
Вопрос: Чаму ў паэме аўтар вяртаецца ў мінулае, у перыяд княжання Вітаўта? Што супадае ў характарыстыцы князя Вітаўта ў паэме М. Гусоўскага і ва ўрыўку («Пахвала Вітаўту») з «Летапісу вялікіх князёў літоўскіх»? Пацвердзіце свой адказ вытрымкамі з тэкстаў.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Зварот аўтара да вобраза Вітаўта абумоўлены вераю ў тое, што «толькі такі гаспадар, як Вітаўт, мог бы вярнуць яго Радзіме былую славу і веліч». 

Калі параўнаць апісанне Вітаўта ва ўрыўку і Песні пра зубра" і ў «Пахвале Вітаўту», то можна адзначыць, што невядомы аўтар вельмі эмацыяна выказвае ўдячнасць вялікаму князю за яго стваральную дзейнасць. I гэта яднае абдва творы, таму што “ У песні пра зубра» Мікалай Гусоўскі раскрывае і ўсхваляе мудрую палітыку і ўпраўленне Вітаўта. 

Аб’ядоўвае творы і высокая ацэнка мірнаці, сілы і храбрасці Вітаўта. Розняцца творы выкладам матэрыялу. У творы: «Пахвала Вітаўту» аўтар раскрывае тэму ў традыцыйнай для эпохі Сярэднявечча манеры: першая чаетка — хвала Богу, асноўная частка — услаўленне мудрасці і велічы князя. Вобраз Вітаўта, створаны Гусоўскім, адпавядае традыцыям эпохі Адраджэння. Аўтар звяртаецца да гісторыі, каб паказаць, што толькі герой такога кшталту здольны адрадзіць веліч і славу Радзімы і менавіта гэтай пазіцыі характарызуе героя.
Вопрос: Якія праблемы, узнятыя паэтам, з’яўляюцца актуальнымі і для нашага часу?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Можна сказаць што многія праблемы, узнятыя аўтарам у паэме актуальныя і ў наш час. Гэта і тэма патрыятызму, яднанне і сяброўства розных па веры і культуры еўрапейскіх народаў, услаўленне свабоднай і мужнай асобы, антываенны пафас, узаемадачынення чалавека, грамадства і прыроды, міждзяржаўныя адносіны.
Вопрос: Што падштурхнула Я. Семяжона да аднаўлення паэмы па-беларуску? Якімі прынцыпамі мастацкага перакладу ён кіраваўся?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пераклад «Песні...» на беларускую мову зроблены Я. Семяжонам (1969; 1980 — новая рэдакцыя).. Такім чынам, як сцвярджае перакладчык, ён імкнуўся паказаць, што «пад вонкавай абалонкай чужога слова павінна пульсаваць жывая крывінка твайго роднага, пад сціплым вобразам аб’ёмнай і эканомнай латыні — шырыня і прастор, гнуткасць і дасканалая распрацаванасць мовы тваіх продкаў». Працуючы над аднаўленнем паэмы па-беларуску, Я. Семяжон імкнуўся, наколькі гэта было ў яго магчымасцях, быць верным арыгіналу — яго слову і зместу, але літаральна верным толькі там, дзе такая адэкватнасць па духу і даслоўнай адпаведнасці не шкодзіла мастацкаму ўзнаўленню твора ў цэлым і адпавядала натуральнаму гучанню беларускага верша. Улічваючы інтарэсы масавага чытача, Я. Семяжон стараўся прытрымлівацца аднаго з найважнейшых прынцыпаў школы мастацкага перакладу: перакладаць не толькі словы, але і тое, што стаіць за гэтымі словамі (падчас у падтэксце!), — ідэі і пачуцці, манеру іх выказвання, а месцамі нават і тое, што «прачытвалася» па-за радкамі, дзеля чаго гэты твор быў напісаны. Гэта не значыць, аднак, што перакладчык адвольна дапісваў твор за аўтара. Ён усяго толькі расстаўляў акцэнты там, дзе аўтар, у меру сваіх абмежаваных магчымасцей, вымушаны быў гаварыць шэптам ці толькі намёкамі.
Вопрос: Што яднае М. Гусоўскага і Ф. Скарыну? Ахарактарызуйце значэнне творчасці М. Гусоўскага ў агульнаеўрапейскім кантэксце.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Францыск Скарына і Мікола Гусоўскі — буйныя дзеячы эпохі Адраджэння. У творах Ф. Скарыны і М. Гусоўскага раскрываюцца ідэі і характар новага чалавека эпохі Адраджэння. Тое што ствараў і выдаў Скарына, засталося ў спадчыну не толькі беларускім “людзям паспалітым к добраму навучэнню”, а і ўсім усходнім славянам. І тое, што пакінуў са сваёй літаратурнай спадчыны беларус па паходжанні М.Гусоўскі, таксама належыць усім усходнім славянам у такой жа меры, як і лепшыя здабыткі сусветнай літаратуры — усяму свету. Яго творы – гэта сапраўднае мастацтва , пабуждальнай сілай якога з’яўляюцца гуманныя ідэалы, здольна ўзбагачаць чалавецтва маральнымі і духоўнымі каштоўнасцямі. Гуманістычная канцэпцыя “Песні…” складе глыбінны падмурак усёй мастацкай тканіны твора. Тэма гуманізму, веры ў чалавека і яго высокае прызначэнне на зямлі “як бы прарастае першым семем на некранутым полі” праз карціны трагедыі і пакут цэлых народаў. Вобраз зубра ўчпрымаецца як поўны глыбокага сэнсу сімвал цэлай краіны, якую пісьменнік паставіў за мэту дастойна адкрыць Заходняй Еўропе. На прыкладзе суровых выпрабаванняў, што выпалі на долю радзімы паэта, павінны былі на яго думку ўскалыхнуць “свет хрысціянства” і з’яднаць яго для адпору агульнаму ворагу. 

Гукамі сусветна прызнанай латыні Гусоўскаму-лірніку ўдалося пачаць патрыятычны спеў пра родную зямлю і яе прыгажосць, пра гераічнае мінулае і легендарных асоб, пра зубра-волата і веліч народа. Музыка беларускіх пушчаў на ўсю моц загучала ў палацах адукаванага еўрапейскага слухача, пераконваючы яго ў найвышэйшай гуманістычнай ідэі першакаштоўнасці ўсяго жывога на свеце. Гэтак мог гаварыць толькі Чалавек Адраджэння. І менавіта такім быў М. Гусоўскі. Ён спадзяваўся ўвесці беларускае жыццё і гісторыю ў пантэон гуманістычнай культуры Еўропы. Ідучы з розных кірункаў, ужываючы розныя сродкі, абодва гуманісты, паэт і вучоны-першадрукар, выконвалі тую самую цывілізатарскую і патрыятычную місію.
Вопрос: Калі б вам давялося ствараць карту «Шляхамі М. Гусоўскага», якія мясціны вы б на ёй адзначылі? Адказ абгрунтуйце.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вёска Гусава — прыкладнае месца нараджэння паэта. 
Наднямонне ці Прыдняпроўе або Белавежская пушча — прайшло юнацтва паэта. 
Вільня — тут Гусоўскі навучаўся. 
Рым — знаходзіўся ў складзе пасольскай місіі. 
Кракаў — тут аўтар друкуе “Песню…” пры сакратара каралевы Боны Людовіка Альфія.
Вопрос: Укажите соподчиненные понятия 
 (*ответ*) субъект Российской Федерации, Ставропольский край, Республика Башкортостан 
 компромисс, стабильность, независимость 
 журнал, газета, книга 
 студент, москвич, отличник 
Укажите, в каком примере операция ограничения понятия выполнена правильно 
 (*ответ*) высшее учебное заведение - университет - СГУ 
 Гражданский кодекс РФ - Уголовный кодекс РФ 
 университет - факультет - курс 
 СГУ - университет - высшее учебное заведение 
Умозаключение, в котором на основании принадлежности признака отдельным предметам или частям некоторого класса делают вывод о его принадлежности классу в целом, является умозаключением 
 (*ответ*) индуктивным 
 дедуктивным 
 по аналогии 
 традуктивным 
Умозаключение, в котором одна из посылок - разделительное суждение, а другая посылка и заключение - категорические суждения, называется 
 (*ответ*) разделительно-категорическим 
 простой конструктивной дилеммой 
 чисто условным 
 условно-разделительным 
Умозаключение, в котором одна посылка - условное суждение, а другая - разделительное, называется 
 (*ответ*) условно-разделительным 
 условно-категорическим 
 разделительно-категорическим 
 чисто условным 
Умозаключение, в котором переход от общего знания к частному является логически необходимым, является умозаключением 
 (*ответ*) дедуктивным 
 традуктивным 
 по аналогии 
 индуктивным 
Умозаключение, все посылки которого являются условными суждениями, называется 
 (*ответ*) чисто условным 
 условно-разделительным 
 разделительно-категорическим 
 условно-категорическим 
Форма мышления, в которой обобщаются и выделяются предметы по их существенным признакам, - это 
 (*ответ*) понятие 
 доказательство 
 умозаключение 
 суждение 
Форма мышления, в которой утверждается или отрицается свойство у предмета, действие предмета или отношение между предметами, называется 
 (*ответ*) суждением 
 аргументом 
 понятием 
 умозаключением 
Форма мышления, посредством которой из одного или нескольких суждений выводится новое суждение, называется 
 (*ответ*) умозаключением 
 аргументацией 
 суждением 
 понятием 
Формальная логика - это 
 (*ответ*) наука о законах и формах правильного мышления 
 наука о всеобщих закономерностях, которым подчинены как бытие, так и мышление человека 
 способ познания мира 
 метод научного мышления
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Раскажыце пра прычыны ўзнікнення літаратурнага напрамку барока і яго асаблівасці.
Категория: школьный раздел
Ответы:
У Беларусі барока было абумоўлена і сацыяльным змаганнем (антыфеадальныя рухі), і міжканфесійнымі спрэчкамі (паміж праваслаўем, каталіцтвам і ўніяцтвам), і праявамі контррэфармацыі, паланізацыі, і катастрафічнымі наступствамі для беларускіх зямель ваенных канфліктаў Рэчы Паспалітай з Маскоўскім царствам (1654—1667), падзеямі Паўночнай вайны (1700—1721). Усё гэта парушала гармонію, духоўнае адзінства народа, эстэтыку прыгожага, узнёслага і гераічнага, што вызначала эпоху Адраджэння. На месца суладдзя прыходзіла дысгармонія, на месца рацыянальнага — ірацыянальнае, падсвядомае. Мэта барока — уразіць гледача і чытача. Неад’емнымі яго якасцямі сталі тэатралізацыя, непрадбачаныя эфекты, злучэнне нечаканасцей у форме і змесце, супастаўленне кантрастаў, перавага крывалінейных, а не прамалінейных і сіметрычных абрысаў. 

Барока рассунула рамкі, што скоўвалі літаратуру. Яно звярнулася да сродкаў, якія ішлі ад папярэдніх эпох, сінтэзавала сярэдневяковыя і рэнесансныя традыцыі, звярнула ўвагу і на фальклор. Барока абвастрыла цікавасць да чалавечай асобы, якая мітусіцца ва ўмовах быццам бы невырашальных рэлігійных, маральна-этычных і сацыяльных канфліктаў. Чалавек літаратуры барока, унутрана супярэчлівы, надзелены добрымі і заганнымі якасцямі, стаў больш рэальным, зямным, чым гарманічны і цэльны чалавек Ранняга Рэнесансу. Барока імкнулася выявіць трагічны гуманізм часу, хоць у розных краінах гэта раскрывалася па-рознаму
Вопрос: Што характэрна для беларускай палемічнай літаратуры барока як жанру публіцыстыкі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Барока абумовіла з’яўленне палемічнай літаратуры як асобнага жанру. У канцы ХVІ стагоддзя ў шматмоўнай літаратуры Беларусі распачалася спрэчка вакол мэт і прынцыпаў аб’яднання дзвюх хрысціянскіх канфесій — усходняй, праваслаўнай, і заходняй, каталіцкай. Асабліва яркі след у палемічнай літаратуры Беларусі пакінулі Іпацій Пацей, Хрыстафор Філалет, Мялецій Сматрыцкі, браты Стафан і Лаўрэнцій Зізаніі, Афанасій Філіповіч і інш. Адны з іх (Х. Філалет, С. Зізаній, Л. Зізаній, А. Філіповіч) у сваіх вострапубліцыстычных, разнажанравых творах (слова, казанне, катэхізіс, дыярыуш) абаранялі прынцыпы праваслаўя, рэзка выступалі супраць уз’яднання яго з каталіцызмам. Другія (І. Пацей) з не меншым пафасам і літаратурным майстэрствам даказвалі неабходнасць кампрамісу ўсходняй і заходняй цэркваў з захаваннем праваслаўнай абраднасці пры верхавенстве Папы Рымскага. Трэція, як М. Сматрыцкі, вагаючыся паміж гэтымі двума канфесійнымі палюсамі, урэшце прыходзілі да ўніяцтва. Палемічная барокавая літаратура Беларусі заслугоўвае ўвагі і з іншага боку. «Продкі беларусаў для “зняцця” натуральных супярэчнасцей і непазбежных канфліктаў — сацыяльных, этнічных, канфесійных, міжна-родных — абіралі не сілавыя, збройныя метады, не шлях фізічнага знішчэння ворага (апанента), а пераносілі барацьбу ў інтэлектуальную сферу, надавалі ёй формы свабоднай, адкрытай дыскусіі на старонках друкаваных і рукапісных твораў» (І. Саверчанка). Усе названыя вышэй аўтары вылучаліся не толькі своеасаблівым байцоўскім характарам, але і значным літаратурным талентам, высокай адукаванасцю. Пісьменнікі звярталіся да народнай творчасці (прыказкі, прымаўкі, фразеалагізмы, устойлівыя параўнанні), жывой гутарковай мовы. Стыль тэкстаў вызначаўся спалучэннем просьбаў, пытанняў, заклікаў, дакораў, асуджэнняў, зваротам да навацый тагачаснай паэтыкі і рыторыкі (вузкаўжывальная лексіка, розныя тропы, сінтаксічныя фігуры і г. д.), спакойны аповед у іх пераходзіў у з’едлівую сатыру, развага суседнічала з іроніяй і інш. Творы палемістаў насычаны фальклорнай, міфалагічнай і біблейскай сімволікай, зваротамі да заходнееўрапейскай гуманістычнай літаратуры.
Вопрос: Што вы ведаеце пра жыццёвы і творчы шлях Сімяона Полацкага? 
Сімяон Полацкі (1629—1680)
Категория: школьный раздел
Ответы:
Нарадзіўся ён у Полацку (там цяпер узвышаецца велічны помнік асветніку), сапраўдныя яго імя і прозвішча — Самуіл Пятроўскі-Сітніяновіч. Са званнем дыдаскала (настаўніка) ён скончыў Кіева-Магілянскую калегію, затым паглыбляў веды ў Віленскай езуіцкай акадэміі. Тут, захапіўшыся ідэяй мірнага яднання хрысціянскіх цэркваў, уступіў ва ўніяцкі ордэн базыльян. У студэнцкія гады пачаў пісаць традыцыйныя для таго часу сілабічныя вершы на старабеларускай, стараславянскай, лацінскай і польскай мовах, абапіраючыся і на народную песенную лірыку. Навучанне Самуіла ў Віленскай акадэміі перапыніла вайна Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай. У 1655 годзе рускія войскі авалодалі Вільняй. Самуіл вяртаецца ў Полацк, пад імем Сімяон прымае манастырскі пострыг. Калі ў наступным годзе рускія войскі на чале з царом Аляксеем Міхайлавічам увайшлі ў Полацк, Сімяону даручылі выступіць перад рускім манархам з вітальнымі вершамі. Вершы цару спадабаліся, і гэта вызначыла далейшы лёс Сімяона. У 1664 годзе завяршаецца беларускі перыяд жыцця і творчасці Сімяона: па запрашэнні цара ён пераязджае ў Маскву, атрым-лівае афіцыйнае прозвішча Полацкі. Тут ён займаецца шырокай асветніцкай і літаратурнай дзейнасцю ў Маскве. Становіцца выхавацелем Пятра І, заснаваў тэатр і друкарні. Памёр Сімяон Полацкі раптоўна на 51 годзе.
Вопрос: Які ўклад унёс беларус Сімяон Полацкі ў рускую культуру і літаратуру?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У Маскве ён арганізоўвае ў адным з манастыроў лацінскую школу для служачых Прыказа тайных спраў, становіцца выхавальнікам і настаўнікам царскіх дзяцей, у тым ліку будучага цара Пятра І. Такім чынам, несумненная заслуга Сімяона Полацкага і ў фарміраванні еўрапейскасці светапогляду будучага расійскага дзержца, які «прасёк акно ў Еўропу». Дзейнасць Сімяона Полацкага характарызуецца гуманістычнымі і патрыятычнымі тэндэнцыямі. У стылі барока на стараславянскай мове, літаратурнай у тагачаснай Масковіі, ён піша новыя сілабічныя вершы (у тым ліку фігурныя: у выглядзе зоркі, крыжа, сэрца), байкі, паэмы, закладаючы тым самым асновы рускага прафесійнага вершаскладання. Заснаванае Сімяонам Полацкім сілабічнае вершаскладанне праіснавала ў рускай паэзіі да першай трэці ХVІІІ стагоддзя, да з’яўлення сілаба-танічнага верша ў выніку так званай рэформы Традзьякоўскага—Ламаносава. У Маскве Сімяон Полацкі па прапанове цара арганізаваў і першы Расіі прыдворны тэатр, спецыяльна напісаў для яго «Камедыю прыпавесці пра блуднага сына» і «Трагедыю Навухаданосара». Прыкладам яму паслужыў тэатр, які існаваў у яго родным Полацку яшчэ ў 1595 годзе, першым паказам якога была п’еса «Навухаданосар». У заснаванай Сімяонам Полацкім у царскім палацы Верхняй друкарні было апублікавана больш за дзесяць яго ўласных кніг: зборнікі казанняў «Абед душэўны» і «Вячэра душэўная», паэтычны пераклад псалмоў «Псалтыр рыфматворны», а таксама зборнікі вершаў «Верта-град шматкветкавы», «Рыфмалагіён, альбо Вершаслоў» і інш. Памёр Сімяон Полацкі раптоўна на 51 годзе. Яго творчасць «садзейнічала стварэнню цэлага літаратурнага напрамку, які стаў своеасаблівым рускім Адраджэннем».
Вопрос: Чым вызначаюцца сатырычныя творы ХVІІ стагоддзя «Прамова Мялешкі» і «Ліст да Абуховіча»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Сатырычныя творы «Прамова Мялешкі» (другая чвэрць ХVІ ст.) і «Ліст да Абуховіча» (не раней за 1654 г.) — ананімныя і вызначаюцца сваёй парадыйнасцю. Першы, напісаны ў форме соймавай прамовы, скіраваны супраць засілля чужаземшчыны, з’едліва высмейвае здраднікаў свайго, роднага («Наша костка, однак собачім мясом обросла і воняет!»). У другім, эпісталярным тэксце, крытыкуецца ваявода Піліп Абуховіч, які ў 1654 годзе здаў Смаленск маскоўскім войскам, быццам бы атрымаўшы ад іх вялікі хабар («Лепей было, пане Філіпе, седзець табе ў Ліпе. Уваляўся ў велікую славу, як свіня ў грась…»). Абодва творы выразна прасякнуты патрыятычным пафасам.
Вопрос: Што ўяўляюць сабой інтэрмедыя і батлейка і які ўплыў яны аказалі на развіццё пазнейшага прафесійнага тэатра?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У часы барока разам з пашырэннем езуіцкіх школ узнік і самадзейны школьны тэатр са сваёй драматургіяй. П’есы звычайна пісаліся на лацінскай, часам польскай мовах, былі цалкам рэлігійнага зместу. Паміж доўгімі дзеямі школьных драм, у час антрактаў, каб пацешыць публіку, разыгрываліся інтэрмедыі — невялікія камічныя п’ескі. Дзейныя асобы іх — карыкатурна паказаныя вучні і сяляне, прадстаўнікі іншых слаёў грамадства («Іван і царкоўны стораж», «Селянін і студэнт», «Чорт Асмалейка», «Селянін у касцёле» і інш.). Інтэрмедыі данеслі да нас тагачасную жывую беларускую мову, на якой размаўлялі ў іх сяляне, мяшчане, казакі, часам цыганы і яўрэі. Мова іншых асоб — лацінская (студэнты, ксяндзы, папы) або польская (паны). Інтэрмедыі ў другой палове ХVІІІ стагоддзя паспрыялі ўзнікненню жанру беларускай камедыі. Асобныя іх сюжэты былі запазычаны нават у драматургіі ХХ стагоддзя. Так, напрыклад, сюжэт інтэрмедыі «Літаратар, селянін, Самахвальскі» быў пакладзены ў аснову шырокавядомай п’есы Віталя Вольскага «Несцерка». 

У час барока ўзнікае і народны лялечны тэатр — батлейка, а таксама першыя батлеечныя п’есы — «Цар Ірад», «Цар Максімільян» і інш. Батлеечны паказ, які адбываўся ў двухпавярховай скрынцы накшталт доміка або царквы, складаўся з дзвюх частак: сур’ёзнай, якая апавядала пра нараджэнне Хрыста і яго ганенне, і камедыйнай. У камедыйнай разыгрываліся інтэрмедыі вясёлага зместу з песнямі, танцамі. Сёння батлейку можна ўбачыць у «Беларускай хатцы» ў Мінску (філіял Дзяржаўнага літаратурнага музея М. Багдановіча). У цэлым жа батлейка паўплывала на ўзнікненне сучаснага тэатра лялек.
Вопрос: Як можна характарызаваць эпоху Асветніцтва ў літаратуры Еўропы і Беларусі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У другой палове ХVII — XVIII стагоддзі ва ўсёй Еўропе пачынаецца этап развіцця, які ў адносінах да Сярэднявечча і Адраджэння называецца Новым, а сама эпоха — эпохай Асветніцтва. Яна характарызуецца стратай у духоўным жыцці людзей улады рэлігіі і царквы, сцвярджэннем ідэй асве-ты, распаўсюджаннем адукацыі сярод усё большых колаў насельніцтва, фарміраваннем капіталістычных адносін. Усе названыя працэсы ў той ці іншай ступені закранулі і тэрыторыю Беларусі
Вопрос: Дайце агульнае паняцце класіцызму, сентыменталізму, асветніцкага рэалізму.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Класіцызм арыентаваўся на класічныя традыцыі, на традыцыі Антычнасці — старажытнагрэчаскай і рымскай. Ішло фарміраванне нацыянальных дзяржаў, кансалідацыя іх, як правіла, пад абсалютнай уладай манарха, які ў барацьбе з арыстакратыяй абапіраўся на так званае трэцяе саслоўе — буржуа-зію, ужо моцную эканамічна, але пакуль слабую палітычна. 

Сентыменталізм — Гэты літаратурны напрамак у процівагу класіцызму сваю ўвагу засяродзіў на паказе чалавечых пачуццяў, перажыванняў. Духоўны свет прадстаўніка ніжэйшых слаёў грамадства (шляхціца, селяніна) — адно з асноўных заваёў. 

Асветніцкі рэалізм — сцвярджаў рэалістычныя прынцыпы паказу рэчаіснасці. Ён заявіў пра сябе спачатку ў тэатральным мастацтве, найперш у інтэрмедыях. У творах, скіраваных на пашырэнне прыярытэту асветы, навукі і розуму ў жыцці асобы, грамадства і краіны, увасабляўся асветніцкі рэалізм. Гэтыя творы ўзніклі на хвалі буржуазных рэвалюцый, навуковых адкрыццяў і былі падтрыманы філасофскімі вучэннямі пра вызначальную ролю свядомасці ў развіцці грамадства. У Беларусі ідэі Асветніцтва рэалізоўваліся і ў ХІХ стагоддзі.
Вопрос: Вызначце ідэйна-мастацкія асаблівасці паэмы «Энеіда навыварат».
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Энеіда навыварат» — парадыйна-сатырычная паэма; адзін з першых буйных твораў беларускай літаратуры новага часу.Напісана пасля 1812 і не пазней пач. 1830-х г. Да нас дайшоў толькі ўрывак з паэмы (палавіна 1-й песні). Першыя датаваныя спісы адносяцца да 1837, першая публікацыя — у пецярбургскім часопісе «Маяк» (1845), больш поўная — у «Смоленском вестнике» (1890). Большасць даследчыкаў лічыць, што паэма нарадзілася на заходняй Смаленшчыне, цесна звязанай з Беларуссю, яе аўтар В. Равінскі. 

Паэма напісана ў жанры травесціі (гл. бурлеска) і парадзіруе «Энеіду» Вергілія. Прымыкае да шэрагу травесційных «Энеід», якія пачынаючы з XVII ст. ўзнікалі ў многіх еўрапейскіх літаратурах як дэмакратычная рэакцыя на класіцызм. Бліжэйшымі ўзорамі для аўтара «Энеіда навыварат» былі адпаведныя ўкраінскія (І. Катлярэўскага) і рускія (М. Осіпава) творы. У сваіх папярэднікаў ён запазычыў сюжэт (прыгоды легендарнага героя Энея), але стварыў арыгінальны твор, напоўнены рэаліямі беларускага жыцця часоў прыгонніцтва. Траянцаў — спадарожнікаў Энея — аўтар надзяліў рысамі прыгонных сялян, паказаў кемлівасць, працавітасць і жыццелюбівасць народа. Пад выглядам старажытных багоў (Юнона, Эол) і некаторых іншых персанажаў (Дыдона) выводзяцца памешчыкі і іх памагатыя. 

Твор беларуса ўсё ж арыгінальны, мае выразны нацыянальны каларыт, які выявіўся ў шматлікіх апісаннях, напрыклад адзення, ежы, абрадаў. Так, багіня Венера, збіраючыся да Зеўса прасіць за свайго сына, «андрак1 з насоўкай апранула, // З падплётам ўздзела кавярзні, // Анучкі рабыя абула...» Цікавасць выклікаюць апісанні тыпова беларускіх страў, пра некаторыя з якіх мы сёння ўжо і забыліся, а таксама абрадаў, напрыклад валачобніцтва, таксама характэрнага менавіта для беларускага рэгіёну. 

Эней — герой, яго справа — ваяваць і ўладарыць. Але суправаджаюць яго звычайныя беларускія сяляне, якія прадстаўляюцца царыцы Карфагена Дыдоне майстрамі на ўсе рукі: Піліп наш лепіць гарлачы, // Пракоп жа ступы, таўкачы, // А Саўка зелле ўсяка знае...» Чытач па гэтых прыкладах мог атрымаць уяўленне пра сапраўды высокае майстэрства беларускіх рамеснікаў, сялян, якія і сёння дэманструюць выдатную апрацоўку дрэва, умельства ў ганчарстве, ды нават і ў знахарстве. 

Звычайна лічыцца, што ў вобразах багоў, паказаных у творы, В. Равінскі выкрывае бюракратычную сістэму тагачаснай Расіі. Наўрад ці ён меў на ўвазе выкрывальныя, сатырычныя мэты: ён паказваў уладароў такімі, якія яны ёсць, — дастаткова жорсткімі ў адносінах да простага чалавека («Юнона, баба злая, — адроддзя панскага, ліхая»). І па праўдзівым паказе мы якраз можам уявіць прыгонна-бюракратычную сістэму таго часу. 

Аўтар прадэманстраваў дасканалае веданне беларускага фальклору, вялікія выяўленчыя магчымасці беларускай мовы (усходнебеларускія гаворкі). Твор багаты па танальнасці і фарбах. У паказе жыцця аўтар імкнецца да праўдзівасці, хоць гэта яшчэ не рэалізм у поўным сэнсе слова. «Энеіда навыварат» адыграла вялікую ролю ў станаўленні новай беларускай літаратуры і ўваходзіць у скарбніцу беларускай паэзіі.
Вопрос: Фундаментальные законы логики закон тождества, закон исключенного третьего, закон противоречия были сформулированы 
 (*ответ*) Аристотелем 
 Фреге 
 Б. Расселом 
 Витгенштейном 
Член импликации, выражающий следствие в сложном условном предложении, называется 
 (*ответ*) консеквентом 
 заключением 
 причиной 
 антецедентом
"Слишком узкое определение" - часто встречающаяся ошибка:
 (*ответ*) неверно
 верно
"Слишком широкое определение":
 (*ответ*) объем дефиниендума (DFD) включен в объем дефиниенса (DFN)
 объем дефиниендума (DFD) не включен в объем дефиниенса (DFN)
 объем дефиниендума (DFD) меньше объема дефиниенса (DFN)
 объем дефиниендума (DFD) больше объема дефиниенса (DFN)
А = В - все элементы понятия В есть элементы понятия А:
 (*ответ*) верно
 неверно
Атрибутивное понятие - определяемое понятие, раскрывающееся по смыслу через атрибуты или признаки:
 (*ответ*) верно
 неверно
Большинство понятий, которыми мы мыслим, - конкретные понятия:
 (*ответ*) истинно
 ложно
В объеме пустых понятий присутствует один элемент:
 (*ответ*) неверно
 верно
В объмах общих понятий присутствует ряд элементов:
 (*ответ*) да
 нет
Генетическое определение раскрывает:
 (*ответ*) происхождение определяемого
 признаки определяемого
 свойства определяемого
 характеристики определяемого
Для двух объемов понятий существуют случаи исключений объемов:
 (*ответ*) один случай
 два случая
 четыре случая
 множество случаев
Единственно научными определениями за исключением описания или характеристик являются:
 (*ответ*) родовидовые определения
 атрибутивные определения
 абстрактные определения
 логические определения
Конкретные понятия - понятия, которые отражают в нашем мышлении признак:
 (*ответ*) неверно
 верно
Мораль и право - понятия, не имеющие сравнимых признаков:
 (*ответ*) истинно
 ложно
Несобирательное понятие указывает на единственность:
 (*ответ*) да
 нет
Описание и характеристика - операции, не сходные с определением:
 (*ответ*) ложно
 истинно
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)