nyuuzyou/soloby huggingface dataset:
Вопрос: Шаўчэнка-патрыёт і Шаўчэнка-інтэрнацыяналіст. Як выяўлялася любоў да роднага народа і да іншых народаў у яго творчасці?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Дзякуючы Т. Шаўчэнку ўвесь цывілізаваны свет атрымаў — у форме паэтычнага слова — усёахопную праўду пра гістарычнае прызначэнне ўкраінцаў. Першыя творы паэта вырасталі пераважна з украінскай вусна-паэтычнай творчасці. Родны фальклор «дараваў» паэту не толькі матывы, сюжэты для твораў (балады, паэма «Кацярына» і інш.), але і рытма-інтанацыйныя сродкі арганізацыі верша (каламыйкавы верш). Разам з тым і Т. Шаўчэнка ўзбагачаў украінскі фальклор. Многія яго вершы атрымалі музычнае ўвасабленне, сталі народнымі песнямі («Запавет», «Раве ды стогне Днепр шырокі…»). Нямала твораў паэт прысвяціў і ўкраінскай гісторыі (паэма «Гайдамакі», драма «Назар Стадоля»). 

Аднак Т. Шаўчэнка веліччу свайго сэрца імкнуўся сагрэць усё славянства. З-пад яго пяра выходзяць творы, прысвечаныя рускім, палякам, чэхам. Падзеі з чэшскай гісторыі ўвасоблены, у прыватнасці, у паэме «Ерэтык» пра Яна Гуса. У творчасці паэта з’яўляюцца каўказскія матывы (паэма «Каўказ»). І ўсюды Шаўчэнка застаецца верны сваёй галоўнай ідэі — заклікаць народы да самапазнання, беражлівага стаўлення да роднага слова і веры продкаў. Так, пазнаёміўшыся ў Пецярбургу з літаратарамі Янам Баршчэўскім, Рамуальдам Друцка-Падбярэскім, мастаком Міхаілам Мікешыным, братам Кастуся Каліноўскага Віктарам і інш., паэт наказваў ім, «каб не пакідалі сваёй працы для народа, бо гэта іх павіннасць, а праца іх, нягледзячы на цяжкія варункі, не прападзе дарэмна, і сляды гэтай працы застануцца» (Р. Зямкевіч). 

Палымяная мара Т. Шаўчэнкі — «каб усе славяне сталі добрымі братамі // І сынамі Сонца-Праўды» — упісвае творцу і ў наш час. Зрэшты, ён з’яўляецца сучаснікам на вякі. Само жыццё паэта — узор хрысціянскага пакутніцтва за ідэю, за чалавецтва. Ён адкрыта і з’едліва выступаў супраць тыраніі і таталітарнага рэжыму («Сон»), асуджаў адступніцтва, здраду, хцівасць, гвалт (пасланне «І мёртвым, і жывым…»). Ён «мучыўся, але не каяўся» і няўхільна сцвярджаў сваю любоў да слабых і пакрыўджаных. Паэт часта ў сваіх творах абапіраўся на Біблію, трактуючы яе як цэласную маральна-этычную сістэму. 

Для Т. Шаўчэнкі беларуская зямля і яе насельнікі не былі чужымі і незнаёмымі. Праз Беларусь паэт некалькі разоў праязджаў і праходзіў, пачынаючы з дзіцячага ўзросту. Пятнаццацігадовым хлапчуком-казачком ён правандраваў Беларуссю з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, калі ў абозе пана Энгельгарта ехаў з Кіева ў Вільню. Праз Беларусь пралягалі яго шляхі, калі ён дабіраўся з Вільні ў Пецярбург, з Пецярбурга ў Кіеў і назад, з Кіева ў Пецярбург. Дарожныя назіранні затым адлюстраваліся ў аповесці «Музыка», у яго «Дзённіку». З беларусамі паэт сустракаўся не толькі ў Пецярбургу, але і ў казахскіх стэпах, дзе адбывалі ссылку ўдзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў. У прыватнасці, у ссылцы паэт пазнаёміўся і пасябраваў з мастаком Браніславам Залескім, родам са Случчыны, прысвяціў яму верш («Як мы былі йшчэ казакамі»), а калі Залескі вярнуўся на радзіму, то перапісваўся з ім, пасылаў яму свае карціны.
Вопрос: У чым і як у паэзіі Кабзара выявілася сувязь з вуснай народна-паэтычнай творчасцю? Якія вершы паэта сталі папулярнымі народнымі песнямі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Увесь "Кабзар" непарыўна звязаны з народнай творчасцю. Гэта цалкам натуральна і зразумела. Паэт вырас з украінскага фальклору і ніколі гэтых сувязей не парываў. Адзін з гісторыкаў украінскай літаратуры яшчэ ў дожовтневі часы пісаў: "З Котляревским да літаратуры народ увайшоў і сеў у ей па куце, остаючись там і па гэты дзень жаданым госцем". Калі пра літаратуру да Шаўчэнкі яшчэ можна было выказацца ў такі спосаб, то з прыходам Кабзара народ ва ўкраінскай літаратуры стаў не госцем, а гаспадаром.Заўседы адчуваючы непарыўную сувязь з народам, пост смела чэрпаў з вуснапаэтычнай творчасці ідэі, сюжэты, вобразы, рытміку. Гэта не "мяжа", уласціва яго папярэднікам і сучаснікам-рамантыкам, гэта не стылізацыя пад фальклор, да якой звярталіся шматлікія пасты да Шаўчэнкі, у час яго і пасля яго. Элементы вуснай народнай творчасці (у пэўнай ступені і неўсвядомлена) ўпляталіся ва ўласныя думы і словы паэта. Часам ен мог запазычыць з народнай песні нават асобныя радкі. 

Многія творы Шаўчэнкі сталі песнямі: “Думы мае”, “Запавет”, “Сон”, “Мінаюць дні, мінаюць ночы”, “Доля”, “Зацвіла ў даліне”, “Цячэ вала з-пад явара” і інш.
Вопрос: Якім чынам падзеі беларускай гісторыі дапамаглі Тарасу Шаўчэнку глыбей выявіць ідэйную сутнасць паэмы «Цары»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У аснову ўрыўка з паэмы «Цары» пакладзены вядомыя ўсім гістарычныя падзеі, ўдзельнікамі якіх стаў кіеўскі князь Уладзімір і полацкая князёўна Рагнеда. Калі князёўна адмовіла Уладзіміру, ён захапіў горад і на вачах Рагнеды забіў яе бацьку Рагвалода і яго сыноў, братоў Рагнеды. Саму князёўну гвалтам прымусіў стаць яго жонкай. Гэта гісторыя мае працяг. Праз пэўны час князёўна, якая не змагла дараваць Уладзіміру смерць сваіх родных, робіць спробу забіць соннага князя Уладзіміра, але той прачынаецца. Смерць княгіні здавалася б непазбежнай, але за маці заступаецца сын Ізяслаў. Усё далейшае жыццё Рагнеды звязана з горадам Ізялавам (зараз Заслаўе), які атрымаў назву ў гонар сына княгіні. 

ІІІаучэнка, апісваючы гэтыя гістарычныя падзеі, маючы і сучасных яму цароў усклікае: «Дык вось наколькі ў іх святога, у тых царах!»
Вопрос: Раскажыце пра сувязь Тараса Шаўчэнкі з Беларуссю.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Для Т. Шаўчэнкі беларуская зямля і яе насельнікі не былі чужымі і незнаёмымі. Праз Беларусь паэт некалькі разоў праязджаў і праходзіў, пачынаючы з дзіцячага ўзросту. Пятнаццацігадовым хлапчуком-казачком ён правандраваў Беларуссю з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, калі ў абозе пана Энгельгарта ехаў з Кіева ў Вільню. Праз Беларусь пралягалі яго шляхі, калі ён дабіраўся з Вільні ў Пецярбург, з Пецярбурга ў Кіеў і назад, з Кіева ў Пецярбург. Назіраючы ўмовы жыцця прыгнечаных царызмам беларусаў, Шаўчэнка знаходзіў шмат агульнага з жыццём сялян на роднай яму Украіне. Усё ўбачанае і перажытае пазней пісьменнік адлюстраванне ў яго творах. Паэт быў асабіста знаёмы з Янам Баршчэўскім, дзякуючы якому пачуў і палюбіў беларускія народныя песні, з братам Кастуся Каліноўскага — Віктарам. 

Для беларусаў Шаўчэнка стаў, па словах Янкі Купалы, «бацькам мілым». Усё, пра што расказвае вялікі Кабзар, было блізкім і добра зразумелым і нашаму народу. Творы пісьменніка перакладаліся на беларускую мову і ставіліся на сцэнах беларускіх тэатраў: Творчасць Тараса Шаўчэнкі аказала дабратворнае ўздзеянне на станаўленне і развіццё новай беларускай літаратуры. Сёння складана нагадаць пісьменніка, які б не звяртаўся да творчай спадчыны вялікага сына ўкраінскага народа. 3 павагай і захапленнем пісалі пра яго Янка Купала і Якуб Колас, Максім Танк, П. Панчанка і П. Броўка.
Вопрос: Раскажыце пра жыццёвы і творчы шлях В. Дуніна-Мар-цінкевіча, назавіце яго галоўныя творы, кнігі.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вінцэнт Іванавіч Дунін-Марцінкевіч па праву лічыцца першым класікам новай беларускай літаратуры. 

Нарадзіўся ў фальварку Панюшкавічы (цяпер Бабруйскі раён) у сярэднезаможнай шляхецкай сям’і. Закончыў Бабруйскую павятовую школу (1824). Вучыўся ў Пецярбурскім унівэрсытэце на мэдыцынскім факультэце. З 1827 служыў у Менскай эпархіяльнай кансысторыі, Менскай крымінальнай палаце. У 1840 пакінуў службу, набыў фальварак Люцынка каля гораду Івянца. Тут разгарнулася яго культурна-асьветная, літаратурная і тэатральная дзейнасьць і прайшлі ўсе наступныя гады жыцьця. У час паўстання 1863-64 гадоў абвінавачваўся ў распаўсюджванні «шкодных для ўраду» ідэяў, быў арыштаваны, знаходзіўся пад следствам, потым выпушчаны пад нагляд паліцыі. Пахаваны на могілках у Тупальшчыне (в. Падневічы, недалёка ад Люцынкі), цяпер Валожынскі раён. 

Пісаў па-беларуску і па-польску. Творчую дзейнасьць пачаў з опэрных лібрэта, першыя зь якіх не захаваліся. У 1846 годзе ў Вільні надрукаваны яго драматычны твор «Сялянка» («Ідылія»; пастаноўка ажыцьцёўлена ў Менску ў 1852 годзе). У 1850-я гады стварыў шэраг паэтычных твораў, вершаваных аповесьцей і апавяданьняў — «Вечарніцы» і «Гапон» (1855), «Купала» (1856), «Шчароўскія дажынкі» (1857), «Травіца брат-сястрыца» і «Быліцы, расказы Навума» (напісана ў 1857 годзе). Пісаў таксама творы на польскай мове: «Благаславёная сям’я» і «Славяне ў ХІХ ст.» (1856). У 1859 годзе пераклаў на беларускую мову паэму Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш». Арганізаваў тэатральную трупу — першы беларускі тэатр, які наладжваў спэктаклі ў Люцінцы, а таксама ў Менску,Бабруйску і іншых месцах. У 1860-я — 1870-я гады напісаў камэдыі «Пінская шляхта» і «Залёты». Значная частка яго твораў, у тым ліку камэдыі, ня ўбачылі сьвету пры жыцьці аўтара. 

Распрацаваў у беларускай літаратуры новыя жанры: вершаваная аповесць і апавяданне. Таксама лічыцца пачынальнікам беларускай нацыянальнай драматургіі. 

Пачаўшы пісаць, ён сутыкнуўся з тымі самымі цяжкасцямі, што і ўсе літаратары гэтага перыяду — адсутнасцю ўнармаванай беларускай мовы (не было слоўнікаў і граматык). Нягледзячы на гэта, ён здолеў выйсці за вузкія дыялектныя межы і зарыентаваўся на агульнанародныя моўныя сродкі (пачаў ужываць формы словаў, якія былі вядомыя ва ўсёй Беларусі).
Вопрос: Чаму амаль усе асноўныя прыжыццёвыя кніжныя выданні пісьменніка з’явіліся менавіта ў сярэдзіне 50-х гг. ХІХ ст., а не раней ці пазней?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Прыжыццёвыя кніжныя выданні пісьменніка — «Сялянка: опера ў двух актах» (Вільня, 1846 г.), «Гапон: аповесць беларуская…» (Мінск, 1855 г.), «Вечарніцы і Апантаны: паэзія» (Мінск, 1855 г.), «Цікавішся? — Прачытай: тры аповесці і верш з нагоды» (Мінск, 1856 г.), «Дудар беларускі, або Усяго патроху» (Мінск, 1857 г.), «Люцінка, або Шведы на Літве: аповед гістарычны, у 4-х абразках» (Вільня, 1861 г.), а таксама цудам выратаваны з-пад агню царскіх цэнзараў паасобнік перакладзеных В. Дуніным-Марцінкевічам першых дзвюх песень-«быліц» паэмы Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш» (Вільня, 1859 г.) убачылі свет і захаваліся— сапраўдны цуд. Да паўстання 1863 года царская цэнзура «единой и неделимой» пільна сачыла за духоўным жыццём «нацыянальных ускраін», не давала ім развіваць сваю культуру, афіцыйна карыстацца роднай мовай. Крыху вальней (ды ненадоўга) дыхнулася ў сярэдзіне 1850-х гадоў, пасля смерці цара Мікалая І, чым і скарыстаўся В. Дунін-Марцінкевіч. Пасля ж паўстання 1863—1864 гадоў пра друкаванне беларускіх твораў на радзіме і гутаркі быць не магло.
Вопрос: Якімі талентамі валодаў В. Дунін-Марцінкевіч, у чым і як гэта выявілася?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Верш, паэма, вершаваная аповесць, камедыя, фарс-вадэвіль, опернае лібрэта, публіцыстыка, паэтычны пераклад — далёка не ўсім літаратурам пашанцавала, каб ля самых іх вытокаў адразу з’явілася столькі мастацкіх відаў і жанраў, як гэта здарылася з нашай літаратурай дзякуючы Беларус-каму Дудару (так сучаснікі называлі пісьменніка). А да чыста літаратурнага таленту В. Дуніна-Марцінкевіча дадаюцца яшчэ і іншыя выдатныя здольнасці — артыста, спевака, кампазітара, рэжысёра, стваральніка і мастацкага кіраўніка першага нацыянальнага тэатральнага калектыву. З усёй новай беларускай літаратуры па шырыні пісьменніцкага таленту з В. Дуніным-Марцінкевічам можа параўнацца, бадай, адзін У. Караткевіч. Аўтара лібрэта аперэт «Рэкруцкі яўрэйскі набор» (1841), «Спаборніцтва музыкаў», «Чарадзейная вада» (1843), «Ідылія» (1846) і іншых можна смела назваць бацькам беларускага музычна-драматычнага тэатра. Як слушна сцвярджае тэатразнавец А. Сабалеўскі, «Дунін-Марцінкевіч, як і Катлярэўскі ва Украіне, узяў на сябе надзвычай скла-даную задачу — стварыць менавіта сінтэтычны тэатр, які б арганічна аб’яднаў, увабраў усе віды сцэнічнага мастацтва — драматычнага, музычнага, вакальнага, танцавальнага». Можна толькі ўявіць, якіх вышынь дасягнуў бы беларускі тэатр яшчэ ў ХІХ стагоддзі, калі б на тое былі спрыяльныя ўмовы! Сам жа В. Дунін-Марцінкевіч выдатна выявіў сябе на мінскай тэатральнай сцэне як рэжысёр асобных спектакляў і як акцёр — у ролі яўрэя Іагана Бенатана («Рэкруцкі яўрэйскі набор»), беларускага селяніна Навума Прыгаворкі («Ідылія») і інш.
Вопрос: Объемы внеположенных понятий не содержат ни одного общего объекта:
 (*ответ*) да
 нет
Понятие "университет" является общим:
 (*ответ*) да
 нет
Понятие "учебник" по содержанию больше, чем понятие "учебник логики":
 (*ответ*) нет
 да
Понятие - мысленный образ объекта, оно также составляет смысловую основу для образования и функционирования слова:
 (*ответ*) да
 нет
Понятие способно отражать глубинные, сущностные стороны познаваемых явлений:
 (*ответ*) да
 нет
Понятия "молодость", "старость" находятся в отношении:
 (*ответ*) контрарности (противоположности)
 контрадикторности (противоречия)
 подчинения
 перекрещивания
Понятия "река Обь", "студент Иванов" являются единичными:
 (*ответ*) да
 нет
Понятия "Ф. Достоевский" и "автор литературного произведения "Неточка Незванова" " находятся в отношении:
 (*ответ*) равнообъемности
 внеположенности
 подчинения
 перекрещивания
Понятия, в которых предмет мысли соотносится с группой предметов, мыслимой как одно целое, называются собирательными:
 (*ответ*) да
 нет
Понятия, содержащие предельно противоположные признаки, называются контрадикторными:
 (*ответ*) нет
 да
Произведение внеположенных понятий образует нулевой класс:
 (*ответ*) да
 нет
Результат умножения родового и видового понятий объемно равен видовому, а результат сложения тех же понятий - родовому:
 (*ответ*) да
 нет
Содержание понятия - совокупность объектов, обладающих признаками понятия:
 (*ответ*) нет
 да
Среди перечисленных наименьший объем имеет понятие:
 (*ответ*) пассажирский самолет "ИЛ-86"
 самолет
 летательный аппарат
 пассажирский самолет
Среди перечисленных нулевой объем имеет понятие:
 (*ответ*) кентавр
 лошадь
 овцебык
 утконос
Сумма контрадикторных понятий P и Q (или не-Р) образует универсальный класс:
 (*ответ*) да
 нет
Утверждение "при увеличении объема понятия увеличивается и его содержание":
 (*ответ*) ложно
 истинно
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: В. Дунін-Марцінкевіч як літаратар прайшоў шлях ад сентыменталізму і рамантызму да рэалізму. Ці быў такі шлях характэрны і для рускай літаратуры? Калі так, прывядзіце прыклады.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Такі шлях быў характэрны і для рускіх літаратараў. Напрыклад твор “Ідылія” па сваім сюжэце, тэматыцы, тыповым шчаслівым заканчэннем — прыклад сентыменталісцкіх твораў. У расійскай літаратуры такі сюжэт з «пераапрананнем» герояў сустракаемся ў аповесці Аляксандра Пушкіна «Барышня-крестьянка». Пяру гэтага знакамітага пісьменніка належаць і такія знакамітыя творы “Яўген Анегін”, “Капітанская дачка”, “Дуброўскі”, у якіх выразна прасочваецца пераход ад сентыменталізму, рамантызму і да рэалізму аўтра.
Вопрос: Прааналізуйце верш Янкі Купалы «Памяці Вінцука Марцінкевіча». На што звярнуў увагу пясняр, характарызуючы свайго папярэдніка?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У сваім вершы «Памяці Вінцука Марцінкевіча» (1910) Янка Купала, паказваючы духоўную сувязь паміж Беларускім Дударом і беларускімі адраджэнцамі пачатку ХХ стагоддзя (дый увогуле ўсімі беларусамі), пісаў: 
Хто мы — адбірала нам памяць, 
Чужыншчынай ціснула грудзі. 
Не раз падцікалася з думкай, 
Што мы ўжо — не мы і не людзі… 
Нябожчык Вінцук Марцінкевіч 
Не сцерпіў такой нашай мукі, — 
Паслухаўшы сэрца, бярэ ён 
Дуду беларускую ў рукі… 
Як стораж, стаў смела на варце 
Радзімых запушчаных гоняў, 
Стаў сеяць па-свойску ўсё тое, 
Што мы далей сеем сягоння. 
А кемкую меў ён натуру, — 
Спанатрыў, дзе праўду шукаці, 
У тахт беларусавай думцы 
Патрапіў запеці, зайграці. 
Для пісьменніка «спанатрыць» (зразумець) народную думку, выказаць яе («у тахт» патрапіць «запеці, зайграці»), тым больш выказаць яе своечасова, вельмі важна, ды, бадай, не самае галоўнае. Галоўнае па-мастацку, на высокім эстэтычным узроўні выявіць, увасобіць тую думку ў слове. І на гэта таксама звярнуў увагу Янка Купала, кажучы пра Беларус-кага Дудара: 
Калі засмяецца, бывала, 
То хоць за бакі ты бярыся; 
Калі ж і разжаліцца сумам, 
Дык хоць ты з слязою жаніся. 
У ацэнцы творчай спадчыны В. Дуніна-Марцінкевіча Янка Купала аказаўся больш аб’ектыўны і прадбачлівы, убачыўшы ў ім сапраўднага генія і наватара ў беларускай літаратуры.
Вопрос: Чым была выклікана некаторая недаацэнка творчасці В. Дуніна-Марцінкевіча Ф. Багушэвічам і М. Багдановічам?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Максім Багдановіч сцвярджаў: «…Заслугі Марцінкевіча перад беларускай літаратурай ляжаць усё ж не ў галіне мастацкіх дасягненняў, а ў галіне чыста гістарычнай. Яны ў тым дэмакратызме, які веяў ад сентыментальна-народніцкіх паэм Марцінкевіча, у той гуманізатарскай тэндэнцыі, якая выразна праступае з кожнага іх радка і якая была па тым часе вельмі не лішняй. Нарэшце, адзначым, што, шмат пішучы і шмат друкуючы, ён узбуджаў вакол сваіх твораў размовы і палеміку, нагадваў пра існаванне беларускай мовы і зародкаў беларускай літаратуры, наводзіў на пытанне пра магчымасць іх далейшага развіцця». Амаль з усім можна згадзіцца ў гэтым выказванні Максіма Багдановіча, апрача прымяншэння заслуг Беларускага Дудара перад беларускай літаратурай «у галіне мастацкіх дасягненняў». Магчыма, аўтар «Вянка» не выказаўся б так катэгарычна, калі б ведаў самыя значныя мастацкія творы пісьменніка. Аднак, на жаль, знакаміты фарс-вадэвіль «Пінская шляхта» і камедыя «Залёты» змаглі ўбачыць свет толькі пасля смерці Максіма Багдановіча, у 1918 г. А вершаваныя аповесці «Травіца брат-сястрыца», «Злая жонка» і «Халімон на каранацыі» — яшчэ пазней, ажно пасля Вялікай Айчыннай вайны... 

Няведаннем асноўных марцінкевічаўскіх твораў абумоўлена і меркаванне Францішка Багушэвіча, выказанае ім у прадмове да кнігі «Смык беларускі» (1894): кніжкі «якогась пана Марцінкевіча… як бы смеючыся з нашага брата (г. зн. з селяніна) пісаны». Сапраўды, некаторымі сваімі раннімі творамі пісьменнік, кажучы яго словамі, імкнуўся, з аднаго боку, сялян «заахвоціць… да асветы і паправіць маральна», з другога — адукаваць паноў, паказаць ім, што вясковы люд — «гэта дзеці адной маткі, што гэта пакрыўджаныя браты і хрысціяне, якія маюць права на веды, як на нябесны хлеб» (з допісу ў варшаўскую «Польскую газету» ў 1861 г.). В. Дунін-Марцінкевіч ніколі не смяяўся з селяніна. Больш таго, ён таксама бачыў сацыяльную няроўнасць, усім сэрцам ненавідзеў прыгоннае права. Яшчэ ў «Ідыліі» (1846), першым з твораў, які дайшоў да нас цалкам, вуснамі селяніна Ціта заявіў: «Кажуць, што мужык хіцёр, ураг сваім панам і іх абмануе. Як жа нам быць шчырымі, калі яны з-пад ногця кроў нам высысаюць і, як з гадам, з мужыком абыходзяцца. А мы ж такі апошніх сіл дабываем, штоб на іх прыхаці зарабіць».
Вопрос: Пісьменнік У. Караткевіч у рамане «Каласы пад сярпом тваім», які вы будзеце вывучаць у наступным класе, так апісаў знешнасць В. Дуніна-Марцінкевіча: «На краёчку канапы, у кутку, сядзеў, зручна ўціснуўшыся ў мяккую падушку, нібы патануўшы ў ёй круглаватай фігуркай, маленькі дабрадушны гарбун. Горб у яго быў невялічкі і нагадваў бы лёгкую сутуласць, калі б толькі правае плячо не было вышэй за левае… На круглым мяккім абліччы блукала ўсёдаравальная, расчуленая ўсмешка. Гарбуну было год сорак пяць, але праставатыя блакітныя вочы, светла-русыя валасы, у якіх цяжка было заўважыць сівізну, румяны ўсмешлівы рот надавалі ягонаму абліччу добры, наіўны, у нечым дзяціны выраз. Зірнуўшы на яго, нельга было не сказаць: “Ах, які добры чалавек!”». Параўнайце гэты слоўны партрэт з фотапартрэтам В. Дуніна-Марцінкевіча 1863 г., змешчаным на форзацы вучэбнага дапаможніка. Апішыце вынікі сваіх назіранняў.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Трэба адзначыць, што У.Караткевіч вельмі дакладна і ярка намаляваў партрэт В. Дуніна-Марцінкевіча, адзначыўшы ўсе ўласцівасці яго знешнасці. На фотаздымку на нас сапраўды глядзіць добрадушны, “кругленькі”, з “расчуленай усёдаравальнай усмешкай” пісьменнік, які стаў выдатнай фігурай нашай літаратуры. Круглатвары, адкрыты, з уважлівымі вачыма, ён здаецца зазірае ў душу. Адчуваецца, што гэта прыемны, чулы, адкрыты чалавек, з якім хочацца пасябраваць, паразмаўляць, параіцца, як з добрым настаўнікам.
Вопрос: Як ушаноўваецца памяць В. Дуніна-Марцінкевіча ў Беларусі і ў свеце?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Па рашэнні ЮНЕСКА 200-годдзе В. Дуніна-Марцінкевіча ў 2008 годзе адзначалася ва ўсім свеце. 

Імя Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча носіць вуліца ў Менску. Таксама імя В. Дуніна-Марцінкевіча носіць Магілёўскі абласны тэатар драмы і камэдыі ў Бабруйску. Міністэрства культуры Беларусі і Беларускі саюз тэатральных дзеячаў (БСТД) заснавалі тэатральную прэмію імя Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча. У Беларусі існуе Міжнародны фестываль нацыянальнай драматургіі, які таксама носіць імя драматурга. 4 лютага 2008 году Нацыянальны банк Беларусі ўвёў у абарачэньне памятныя манэты «В. Дунін-Марцінкевіч. 200 год». Пошта Беларусі ў 2008 годзе выпусціла марку, прысвечаную пісьменніку. 

На магіле пісьменніка ва ўрочышчы ТупаЂльшчына, недалёка ад Люцінкі, пастаўлены помнік, а ў самой Люцінцы месца, дзе стаяла хата Беларускага Дудара, адзначана мемарыяльным знакам. Мемарыяльная дошка ўстаноўлена і на радзіме пісьменніка, у вёсцы Сычкава Бабруйскага раёна. Выдадзены самы Поўны, у двух тамах, збор твораў В. Дуніна-Марцінкевіча. Творы яго перакладаюцца і друкуюцца на розных еўрапейскіх мовах. Імем В. Дуніна-Марцінкевіча названы Магілёўскі абласны тэатр драмы і камедыі ў Бабруйску, вуліцы ў Мінску, Мала-дзечне, Івянцы і іншых населеных пунктах Беларусі. З вялікім поспехам ідуць спектаклі па п’есах «Пінская шляхта» і «Ідылія» ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы ў Мінску, у іншых тэатрах рэспублікі і за мяжой. Асобныя творы пісьменніка атрымалі музычнае ўвасабленне.
Вопрос: Як у «Пінскай шляхце» спалучаны якасці вадэвіля і фарса? У чым гэта выявілася?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Паводле дакладнага вызначэння самога аўтара, перад намі «фарс-вадэвіль у 1-й дзеі». 

Вадэвіль — гэта аднаактны лёгкі камедыйны твор з зай-мальнай інтрыгай, анекдатычным парадаксальным сюжэтам, дынамічнымі дыялогамі, песнямі, часам танцамі і шчаслівай развязкай. 

Усё гэта прысутнічае ў «Пінскай шляхце. Тут і анекдатычны сюжэт: два збяднелыя, але ганарыстыя шляхціцы з глухога кутка Піншчыны, Ціхон Пратасавіцкі і Іван Цюхай-Ліпскі, «п’яныя завяліся ды пабіліся з сабою за шляхецтва», бо другі назваў першага «мужыком». Сварка бацькоў пагражае шлюбу закаханых дзяцей — дачкі Пратасавіцкага Марысі і сына Цюхай-Ліпскага Грышкі. Але на разбор справы прыязджае станавы прыстаў Кручкоў, і ўсё канчаецца шчасліва: шляхціцы мірацца, дзяцей бласлаўляюць да шлюбу, і ўсе радасна танцуюць, спяваюць. Аднак перад намі не проста вадэвіль, а фарс-вадэвіль. Слова «фарс» паказвае, што ў вадэвілі вострая камедыйнасць павінна «напаўняцца» жыццёвай злабадзённасцю, рэалістычнай канкрэтнасцю, нават вальнадумствам. Многае з гэтага маецца і ў «Пінскай шляхце». Адмена прыгоннага права прывяла да рэзкага павелічэння класа царскіх чыноўнікаў. І ўсіх іх патрэбна было ўтрымліваць у асноўным хлебаробскай працай. Само ж чыноўніцтва зрабілася надта нахабным, стала займацца паборамі, не баялася адкрыта браць хабары. Як той станавы прыстаў Кручкоў з «Пінскай шляхты», які не саромеецца браць хабар, праводзіць адначасова «следства» і «суд» і з дапамогай пісарчука Пісулькіна абсурднымі штрафамі абірае запалоханую пінскую шляхту да ніткі.
Вопрос: Растлумачце выраз: «Страх — галоўная сіла, што рухае сюжэт твора». Пра які страх тут ідзе гаворка?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пісьменнік ярка паказвае не столькі «цемнату» пінскай шляхты, колькі яе запалоханасць. Не забудземся, што дзеянне п’есы адбываецца не толькі «ў глушы Палесся», але і ў часы надзвычай жорсткай рэакцыі, якая наступіла ў Беларусі і Польшчы пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў. Асобныя кіраўнікі і ўдзельнікі паўстання былі павешаны, расстраляны (у тым ліку Кастусь Каліноўскі), дзясяткі тысяч трапілі ў турмы, на катаргу. Адно толькі за спачуванне паўстанцам, спяванне гімнаў або чытанне паўстанцкіх пракламацый ссылалі ў Сібір, як гэта здарылася з дачкой В. Дуніна-Марцінкевіча Камілай. Рэпрэсіі самым непасрэдным чынам закранулі і заходняе Палессе. Часам ствараецца ўражанне, што страх настолькі паралізаваў свядомасць пінскай шляхты, што яна нават не разумее, у якім стагоддзі жыве або што ў месяцы не можа быць больш чым 31 дзень (у вуснах жа Кручкова гучыць і «49 апреля», і «марта 69 дня», і «октября 45 числа»). Наогул жа, «галоўная сіла, што рухае развіццё сюжэта камедыі (фарса-вадэвіля) Дуніна-Марцінкевіча, — страх… Абодва бакі… выдатна разумеюць вынікі непадпарадкавання царскім указам, былым і існуючым. Прыстаў Кручкоў для пыхлівай шляхты ні больш, ні менш — “Найяснейшая Карона”. Паважным зваротам драматург нібы падкрэсліваў сувязь паміж дробным судовым кручкатворам і самадзержцам, што трымаў у страху ўсю імперыю» (Я. Янушкевіч).
Вопрос: Як паказвае драматург засцянковую шляхту?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У камедыі паўстаюць яркія вобразы засцянковай шляхты. Па сваім матэрыяльным і культурным узроўні яна нічым не адрознівалася ад сялянства. Пратасавіцкі, Цюхай-Ліпскі і Куторга — заможныя сяляне, простыя хлебаробы, уласнымі рукамі апрацоўваюць зямлю, ходзяць у лапцях, большасць з іх непісьменныя. Але яны ўпарта лічаць сябе людзьмі вышэйшага класа, з пагардай адносяцца да сялян. Пратасавіцкі пабіў Ліпскага толькі за тое, што ён назваў яго мужыком. Камізм гэтых вобразаў у тым, што фармальная прыналежнасць да высокага дваранскага саслоўя ніяк не вяжацца з іх фактычным становішчам простых хлебаробаў. Аўтар дасціпна высмеяў у п'есе такое «дваранства», яго ганарлівасць, невуцтва і грубасць. Грышка і Марыся — прадстаўнікі маладога пакалення. Маладыя людзі не «хварэюць» на шляхецтва, не хочуць мірыцца з застарэлымі традыцыямі і звычкамі, за якія моцна трымаюцца іх бацькі. Яны гатовы абараняць сваё шчасце і каханне. Але на працягу твора мы не бачым актыўнасці маладых. Маладыя людзі спадзяюцца больш на заўзятага хабарніка Кручкова, чым на свае ўласныя сілы. У мове шляхты сустракаюцца вульгарызмы, якія сведчаць аб нізкай культуры глухіх шляхецкіх засценкаў. Разам з тым, яна вельмі багатая на вострыя і дасціпныя народныя выразы, прыпеўкі, прыказкі. Імі часта карыстаецца Куторга.
Вопрос: Дайце характарыстыку вобраза Куторгі. У чым яго неадназначнасць?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Харытон Куторга — стары кавалер, які паабяцаў выступіць сведкай за Пратасавіцкага, у замен на тое, што іх дачка будзе яго жонкаю. 

Куторга прызнаецца Марысі ў каханні. Гаворыць дзяўчыне кампліменты і цалуе ручкі. Марыся на заляцанні старога шляхціца гаворыць, што думае толькі пра Грышку. Куторга пагражае Марысі, калі яна не пойдзе за яго, то будзе сведчыць супраць Пратасавіцкага, Марысінага бацькі. Хваліцца, што дакажа асэсару так, як яму трэба. 

Пахвальбу Куторгі чуюць Кручкоў і Пісулькін. Кручкоў за згоду «крыва прысягнуць» загадвае арыштаваць Куторгу.Яго выпускаюць толькі калі шляхта нарэшце адкупліваецца ад Кручкова. 

У мове Куторгі нямала трапных выказванняу, ён часта ўжывае народныя прыказкі і прымаўкі: "не цяпер, то ў чацвер", "як чорта з балота", "даганяючы не нацалуешся". 

Куторга — «хітры ліс», што перахірыў самога сябе і «ўехаў у нерат — ні ўзад, ні ўперад». Пацярпеўшы фіяска, Куторга самакрытычна зазначае: «Які тут у чорта розум, калі так неасцярожна папаўся ў бяду, вось швед пад Палтавай!» Усё сваё пісьменніцкае і чалавечае захапленне найбагацейшым скарбам народным — мовай — В. Д. Марцінкевіч выявіў праз вобраз Куторгі, мова якога надзвычай багатая на трапныя народныя залацінкі: «млын меле — мука будзе, язык меле — бяда будзе»; «здаровы, як рыжкі баровы». I куплеты Куторгі — таксама фальклорная рэмінісцэнцыя, што з'яўляецца яшчэ адным сведчаннем увагі пісьменніка да творчасці народа і шырокага выкарыстання фальклору ва ўласнай. Вобраз Куторгі — адзін з самых яскравых у «Пінскай шляхце». Пры гэтым ён не адназначны. З аднаго боку, Куторга гатовы дзеля ўласнай ка-рысці «крыва» сведчыць на судзе. З другога боку, ён — свое-асаблівы філосаф («Быць філосафам — то значыць: // Не бач, што не трэба бачыць»), выяўляе здольнасці спевака, спявае рамансы, прыпеўкі. Менавіта яму аўтар даручае закончыць свой фарс-вадэвіль традыцыйным зваротам да публікі
Вопрос: /\ - обозначение:
 (*ответ*) конъюнкции
 дизъюнкции
 отрицания
 нестрогой дизъюнкции
 - знак отрицания, "не":
 (*ответ*) верно
 неверно
Вертикали логического квадрата являют собой отношение:
 (*ответ*) субординации
 контрарности
 субконтрарности
 контрадикторности
Временные модальности имеют четыре вида:
 (*ответ*) неверно
 верно
Все модальности имеют три взаимоисключающие характеристики:
 (*ответ*) да
 нет
Диагонали логического квадрата являют собой отношение:
 (*ответ*) контрадикторности
 конрарности
 субординации
 субконтрарности
Дополнительную характеристику в суждениях задает модальный оператор:
 (*ответ*) да
 нет
Количество и качество суждения - информативные характеристики категорического суждения:
 (*ответ*) да
 нет
Контрадикторность - противоречие:
 (*ответ*) да
 нет
Контрадикторные суждения могут быть одновременно истинными или ложными:
 (*ответ*) неверно
 верно
Конъюнкция (/\) - логическое "или":
 (*ответ*) неверно
 верно
Логический квадрат демонстрирует соотношение между четырьмя видами категорических суждений:
 (*ответ*) верно
 неверно
Модальное суждение - суждение, в котором помимо количества и качества присутствует дополнительная характеристика:
 (*ответ*) да
 нет
Модальность - дополнительная характеристика суждения:
 (*ответ*) да
 нет
Модальные характеристики суждения дают основную информацию:
 (*ответ*) неверно
 верно
Модальные характеристики суждения могут добавляться, аннулироваться или изменяться без достаточного на то основания:
 (*ответ*) неверно
 верно
Нестрогая дизъюнкция:
 (*ответ*) \/
 /\
 
Основные характеристики суждения не могут добавляться, аннулироваться или изменяться без достаточного на то основания:
 (*ответ*) верно
 неверно
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Што можна сказаць пра аўтэнтычную мову «Пінскай шляхты»? Хто і як яе «апрацоўваў»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Сёння «Пінскую шляхту» мы звычайна ўспрымаем на літаратурнай беларускай мове. На самай справе, аўтэнтычны тэкст напісаны на рускай мове — прозвішчы дзеючых асоб, усе аўтарскія рэплікі і заўвагі — і заходнепалескім (пінскім) дыялекце (беларуска-ўкраінскай гаворцы, як называў гэты дыялект акадэмік Я. Карскі) — маналогі і дыялогі дзеючых асоб, радкі песень. Тым самым драматург адчувальна ўзмацніў рэалістычны пачатак твора. Прыгадаем, што жыццёвае праўдападабенства такім чынам выяўляецца і ў некаторых іншых творах В. Дуніна-Марцінкевіча. Так, на польскай мове, як было гэта і ў жыцці, гавораць паны, на беларускай — сяляне ў «оперы ў дзвюх дзеях» «Ідылія» і ў «фарсе-вадэвілі ў 1-м акце» «Залёты». Літаратурную норму мове твора прыдаў на пачатку ХХ стагоддзя («апрацаваў») Янка Купала. Дунін-Марцінкевіч меў выразныя філалагічныя здольнасці, свабодна валодаў беларускай, рускай і польскай мовамі. Ён, раз’язджаючы па Беларусі ў сувязі з выкананнем розных юрыдычных абавязкаў (гэтым, апрача сельскай гаспадаркі, зарабляў грошы на пражыццё), знаёміўся і з асобнымі дыялектамі жывой беларускай мовы.
Вопрос: Чым у творы дасягаецца камічны эфект?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вызначальнае ў камедыі — фарсавае, гратэскавае, моцнае, часам даведзенае да абсурду, адлюстраванне рэчаіснасці. Ярка выкарыстоўваецца прыём гратэску. У сюжэце гэтага твора абсурдна бадай усё, акрамя любоўнай інтрыгі, што пакладзена ў яго аснову. 

Абсурдны канфлікт, з-за якога «заварылася ўся гэта каша»: Іван Цюхай-Ліпскі назваў Ціхона Пратасавіцкага мужыком. Такой абразай «гонару» нанесена «смяротная» крыўда. Пыхлівыя шляхціцы выкінулі пальчатку адзін ад-наму — і каша варыцца. В. Дунін-Марцінкевіч — выдатны майстар стварэння эфекту абсурду. Эфект дасягаецца найперш камічнымі сітуацыямі, якія выдатна вызначаюць цану «гонару і годнасці» пыхлівых шляхціцаў. Кручкоў назначае Ціхону Пратасавіцкаму, «как угалоўнаму прэс-тупніку», «25 лоз на голой земле без дывана» (вядома ж, які дыван таму, каго абазвалі мужыком!); Івану Цюхаю-Ліпскаму, «как нанёсшаму лічнае аскарбленіе Протасавіц-каму», «15 лоз на дыване». Да ўсяго ж і штрафы заплацілі «в пользу врэменнаго прысуцтвія». Але самым вялікім выдаткам для сябе з усяго гэтага «дзела» Ціхон лічыць той, што кару давядзецца адбываць на сырой зямлі: «Даў бы сто рублёў, каб дыван падаслалі». Самым гратэскавым у п'есе з'яўляецца вобраз Круч-кова. Гэта здзеклівая пародыя на правасудцзе. Прыёмам давядзення ўчынкаў галоўнага героя да абсурду («свідзецелям, каторыя відзелі драку і не разнялі дзеруіцыхся — па 10 лоз на дыване і па 10 руб. штрафа в пользу врэмен-ного прысуцтвія; всей прочэй шляхце, каторая не відзела дракі, за то, што не відзела, а цем самым не магла і разняць дзерушчыхся — па 5 лоз на дыване і па 5 руб. штрафа...») Сістэма, улада, у якой такія, з дазволу ска-заць, «слугі», не толькі не мае права на існаванне, але і асуджана на крах. Калі ёй служаць прайдзісветы, авантурысты, хабарнікі і невукі (Кручкоў нават не ведае, колькі дзён у месяцы, блытае ўказы, правіцеляў і нават эпохі: «марта 69-га дня», «49-га апрэля», Екацярына Вялікая, паводле яго «вучонасці», царавала ў 1903 годзе), то рана ці позна такая сістэма павінна рухнуць, бо якая ўлада — такія і слугі; і наадварот гэты алгарытм таксама правільны. Нездарма ж Кручкоў увесь час падкрэслівае, што ён дзенічае ад імя «найяснейшай кароны».
Вопрос: Як у п’есе спалучаецца развязка дзеяння з яго завязкай?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Заканчэнне твора звычайна супадае з развязкай дзеяння. У «Пінскай шляхце», аднак, развязка папярэдняга дзеяння супадае з завязкай наступнага. Кручкоў, імкнучыся да нажывы, пры сваім ад’ездзе хітра страўлівае яшчэ адну пару пінскай шляхты. Ён адводзіць убок Альпенскага і паведамляе, што Статкевіч адмаўляе яму ў праве называцца шляхціцам. Затым падыходзіць да Статкевіча і кажа: «Знаеш? Цябе Аль-пенскі аблаяў мужыком». Статкевіч раз’юшыўся: «Ён смеў назваць мяне мужыком?! Мне сам Юры Кабылінскі падпісаў грамату — дык я ж на шкуры яго выпішу сваё шляхецтва!» Зноў пачынаецца бойка. Калі ж Ліпскі просіць Кручкова разняць «дерущихся», «а то і з вас штраф будзе належыць», той адказвае: «Не ка мне, не ка мне, — няхай у суд падаюць, тагды прыеду на следства! Бывайце здаровы!» І з Пісулькіным пакідае пінскую шляхту ў надзеі на новы прыезд, на новы добры «ўлоў».
Вопрос: Раскажыце пра ўплыў «Пінскай шляхты» і творчасці В. Дуніна-Марцінкевіча ўвогуле на беларускую літаратуру.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Фарс-вадэвіль В. Дуніна-Марцінкевіча «Пінская шляхта» вось ужо сто гадоў не сыходзіць са сцэны шэрагу беларускіх тэатраў. Асаблівым поспехам карыстаецца яго ўвасабленне рэжысёрам М. Пінігіным на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. У пастаноўцы гэтага рэжысёра спектакль у перакладзе на польскую мову ідзе і на варшаўскай сцэне. Відавочна, і праблемы п’есы, і майстэрства драматурга імпануюць гледачам. «Пінская шляхта», як і некаторыя іншыя драматычныя творы В. Дуніна-Марцінкевіча, аказала ўплыў на развіццё беларускай драматургіі. У прыватнасці — на творчасць Янкі Купалы, на яго камедыю «Паўлінка». Творчасць Дуніна-Марцінкевіча аказвала значны ўплыў на фарміраванне беларускай нацыянальнай літаратуры і ў пазнейшыя часы.
Вопрос: Раскажыце пра станаўленне рэалізму ў сусветнай і беларускай літаратуры, вызначце этапы гэтага станаўлення.
Категория: школьный раздел
Ответы:
У ХІХ стагоддзе еўрапейскія, у тым ліку беларуская, літаратуры прайшлі шлях ад рамантызму да рэалізму, які ў савецкім літаратуразнаўстве атрымаў назву класічны, або крытычны, рэалізм, а ў заходнім — пазітывізм. 

На месца выключнага (у рамантызме) рэалізм паставіў тыповае — як выражэнне заканамернага ў жыцці, адзінства абагульненага і індывідуальнага, праўдзівае адлюстраванне рэчаіснасці ў формах самой рэчаіснасці. 

Рэалізм узнік і развіваўся паступова. У беларускай літаратуры можна вызначыць наступныя этапы: 

Ранні этап — рэалізм Адраджэння: 

выявіўся найперш у асветніцкай дзейнасці і творчасці Францыска Ска-рыны (празаічныя і вершаваныя прадмовы і пасляслоўі да перакладаў асобных кніг Бібліі), у паэзіі Міколы Гусоўскага («Песня пра зубра») і інш. 

Асветніцкі рэалізм ХVІІІ — сярэдзіны ХІХ стагоддзя: 

Зварот увагі на ніжэйшыя слаі грамадства, на асобныя этнасы, народы, краіны, іх своеасаблівасць, быт, культуру, патрэбы. У прыватнасці, яго рысы мы назіралі ў асобных «беларусазнаўчых» польскамоўных і беларускамоўных творах пісьменнікаў, сваім нараджэннем і тэматыкай цесна звязаных з Беларуссю (А. Міцкевіч, Я. Чачот, Я. Баршчэўскі і інш.). Пафасам адкрыцця беларусаў як народа прасякнуты паэмы Вікенція Равінскага «Энеіда навыварат» і Канстанціна Вераніцына «Тарас на Парнасе», якія ў ХІХ стагоддзі шырока бытавалі ў якасці ананімных фальклорных твораў. 

Класічны (крытычны) рэалізм: 

Галоўныя рысы — тыповасць, праўдзівасць, сацыяльная скіраванасць, гістарызм. Да іх ушчыльную наблізіўся Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, у прыватнасці сваёй вершаванай аповесцю «Халімон на каранацыі» (1857) і фарсам-вадэвілем «Пінская шляхта» (1866). Аднак канчаткова класічны рэалізм у Беларусі сцвердзіўся ў беларускамоўнай творчасці Францішка Багушэвіча і польскамоўнай — Элаізы Ажэшкі («Зімовым вечарам», «Хам», «Над Нёманам» і інш.).
Вопрос: Што паўплывала на ўзнікненне рэалізму як літаратурнага напрамку ў беларускай літаратуры ХІХ ст.?
Категория: школьный раздел
Ответы:
На ўзнікненне рэалізму як літаратурнага напрамку ў беларускай літаратуры ХІХ стагоддзя паўплывалі розныя фактары. Па-першае, адмена прыгоннага права, цяжкае несправядлівае становішча сялян, якія не атрымалі кавалка зямлі, павялічвалася сацыяльнае размежаванне, маёмасная няроўнасць, сяляне разараліся. Яны вымушаны былі пакідаць свой родны кут і ў пошуках працы ісці ў гарады ці выязджаць у замежныя краіны або абжываць бяскрайнія прасторы Сібіры і Далёкага Усходу — «выбірацца ў прочкі». Па-другое, дзякуючы сялянам узнікалі новыя фабрыкі і заводы, разбудоўваліся гарады, пракладваліся чыгункі. Па-трэцяе, Да прыгнёту сацыяльнага далучаўся нацыянальны. Яшчэ за год да нараджэння Францішка Багушэвіча (1839) была афіцыйна ліквідавана на Беларусі ўніяцкая царква, да якой традыцыйна належалі бяднейшыя слаі насельніцтва і якая ўжывала ў набажэнстве і беларускую мову. У год жа нараджэння пісьменніка (1840) «по высочайшему повелению» цара Мі-калая І пад забарону трапілі ўжо самі назвы Беларусь і Літва, якімі дагэтуль іменаваліся адпаведна ўсходне-, а таксама цэнтральна- і заходнебеларускія землі (сённяшняя Літва тады называлася Жэмайція, або Жмудзь). Землі, што ўваходзяць у склад цяперашняй Беларусі, на доўгі час атрымалі назву не этнічную, а геаграфічна-адміністрацыйную — «Северо-Западный край». Беларуская мова не дапускалася да афіцыйнага ўжытку. Дый сама яна не прызнавалася, не лічылася самастойнай, а толькі гаворкай («наречием») рускай мовы, ігнаравалася, высмейвалася, забаранялася.
Вопрос: У чым выяўлялася суіснаванне рэалізму і рамантызму ў літаратуры ХІХ ст.?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Прычым асветніцкі, а затым і класічны рэалізм у пісьменнікаў ХІХ стагоддзя суіснавалі побач з асобнымі рысамі рамантызму (выключнасць герояў, умоўнасць абставін, вобразная незвычайнасць і г. д.). Што мы назіраем як у Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча («Ідылія», «Гапон»), так і ў пісьменнікаў канца ХІХ стагоддзя — Францішка Багушэвіча («Хцівец і скарб на святога Яна», «Быў у чысцы»), Янкі Лучыны («Паляўнічыя акварэлькі з Палесся») і інш.Па-чацвёртае, нацыянальна-вызваленчага паўстанне начале з Кастусём Каліноўскім 1863 г. — ўвасабленне на прак-тыцы беларускай нацыянальнай ідэі
Вопрос: Што вы ведаеце пра жанр гутарак у беларускай літаратуры?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У час паўстання К.Каліноўскага і пасля яго стварэнне і пашырэнне шматлікіх ананімных вершаваных і празаічных гутарак — твораў, у якіх у форме непаспешлівага, доказнага дыялогу асвятляліся сацыяльна-палітычныя (зямля і воля, адмена прыгоннага права, характар эксплуатацыі рабочага чалавека) і маральна-этычныя (праўда і крыўда, п’янства, распуста моладзі) праблемы («Вось які цяпер люд стаў», «Гутарка двух суседаў», «Гутарка Данілы са Сцяпанам», «Дзядзька Антон», «Гутарка пана з селянінам» і інш.). У канцы ж стагоддзя ідэі Кастуся Каліноўскага падхапілі беларускія народнікі, студэнты пецярбургскіх ВНУ, якія выдавалі на гектографе падпольны часопіс «Гоман» (1884).
Вопрос: Пакажыце вялікае значэнне публіцыстыкі ў літаратурным і грамадскім жыцці Беларусі ХІХ ст.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Калі літаратары з расійскай часткі Украіны маглі публікавацца ў Аўстра-Венгрыі (напрыклад, у Львове), куды ў выніку падзелаў Рэчы Паспалітай трапілі заходнеўкраінскія землі і дзе такога жорсткага нацыянальнага ўціску не было (там выходзілі газеты, часопісы, кнігі на ўкраінскай мове), то беларускія пісьменнікі такіх магчымасцей зусім не мелі. У 1863 годзе ў Польшчы ўспыхнула нацыянальна-вызваленчае паўстанне. Яно перакінулася і на беларускія землі. Тут яго ўзначаліў таленавіты публіцыст, прадаўжальнік справы рускіх рэвалюцыйных дэмакратаў, юрыст па адукацыі Кастусь Каліноўскі. Менавіта ён стая ля вытокаў стварэння першай газеты на беларускай мове «Мужыцкая праўда» (зразумела, падпольнай; выйшла ўсяго 7 нумароў), ва ўласнай беларус-камоўнай рэвалюцыйнай публіцыстыцы і паэзіі. Пачатае Кастусём Каліноўскім не прапала дарэмна. Яно адгукнулася ў пашырэнні ў часе паўстання і пасля яго шматлікіх ананімных вершаваных і празаічных гутарак — твораў, якіх у форме непаспешлівага, доказнага дыялогу асвятляліся сацыяль на-палітычныя (зямля і воля, адмена прыгоннага права, характар эксплуатацыі рабочага чалавека) і маральна-этычныя (праўда і крыўда, п’янства, распуста моладзі) праблемы. У канцы ж стагоддзя ідэі Кастуся Каліноўскага падхапілі беларускія народнікі, студэнты пецярбургскіх ВНУ, якія выдавалі на гектографе1 падпольны часопіс «Гоман» (1884). Вялікае пашырэнне ў вусным ужытку атрымалі вершы, байкі, гутаркі, нават цэлыя паэмы, якія дзякуючы вершаванай мове маглі лёгка запамінацца і перадавацца ад аднаго чалавека да другога.
Вопрос: Чым вызначалася грамадскае жыццё ў Беларусі ХІХ ст. і як яно ўплывала на літаратурны рух?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У ХІХ стагоддзі, найперш у другой яго палове, адраджэнню не толькі беларускага прыгожага пісьменства, але і гістарычнай памяці народа, узвышэнню яго годнасці і гордасці паспрыялі розныя беларусазнаўчыя даследаванні, якія штораз часцей пачалі з’яўляцца як у рускім, так і ў польскім друку. Іх аўтарамі — а гэта былі запісы фальклору, развагі пра беларускую мову, гісторыю, культуру, вусную народна-паэтычную творчасць — з’яўляліся ўраджэнцы беларускай зямлі ці людзі, духоўна пародненыя з ёй (А. Міцкевіч, У. Сыракомля, Я. Чачот, М. Нікіфароўскі, Е. Раманаў, П. Шэйн, Я. Карловіч, Я. Карскі, А. Кіркор, М. Доўнар-Запольскі, І. Насовіч, А. Багдановіч, М. Федароўскі і інш.). Многае значыла і маральная падтрымка вядомых іншанацыянальных пісьменнікаў і вучоных, сярод якіх былі і рускія рэвалюцыйныя дэмакраты.
Вопрос: Отношение контрадикторности устанавливается между разными по количеству и качеству суждениями:
 (*ответ*) верно
 неверно
Отношение субординации устанавливается между категорическими суждениями, разными по качеству, но одинаковыми по количеству:
 (*ответ*) неверно
 верно
При истинности общего суждения частное обязательно подчинено истинному:
 (*ответ*) да
 нет
При ложности частного суждения общее истинно:
 (*ответ*) неверно
 верно
Пропозициональные переменные - буквы латинского алфавита, замещающие отдельные простые суждения:
 (*ответ*) да
 нет
Сложные суждения образуются из простых с помощью логических связок:
 (*ответ*) да
 нет
Сомнение - прогрессивная форма убеждений:
 (*ответ*) верно
 неверно
Субординация - противоречие:
 (*ответ*) неверно
 верно
Суждение, в котором нет дополнительной характеристики, называется:
 (*ответ*) ассерторическим
 эпистемическим
 алетическим
 деонтическим
Схема логического квадрата применима только при условии константности субъекта и предиката:
 (*ответ*) да
 нет
Физъюнкция - соединительный союз:
 (*ответ*) неверно
 верно
Эпистемология - отношение к знаниям:
 (*ответ*) да
 нет
Аналогия - форма вероятностного знания:
 (*ответ*) да
 нет
Аналогия состоит:
 (*ответ*) из трех этапов
 из одного этапа
 из двух этапов
 из пяти этапов
В методе сопутствующих изменений при изменении одного из обстоятельств меняется явление, а общий набор обстоятельств остается стабилен:
 (*ответ*) да
 нет
В неполной обобщающей индукции вывод носит только вероятностный характер:
 (*ответ*) да
 нет
В условно-категорической дедукции одна из посылок - условие, а другая - категорическое суждение:
 (*ответ*) да
 нет
В физической и химической областях строгость аналогии и вывод вероятности близок к единице:
 (*ответ*) да
 нет
Вероятность ложной аналогии может быть равна нулю:
 (*ответ*) да
 нет
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Як атмасфера таго часу паўплывала на станаўленне светапогляду правадыра паўстання?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Сярод фактараў, што фарміравалі асобу будучага правадыра паўстання, прадвызначалі яго шлях, трэба назваць незвычайную атмасферу таго часу, насычанага бурнымі грамадска-палітычнымі падзеямі, і асяродак, у якім адбывалася станаўленне дэмакратычнага светапогляду юнака. 

Пасля заканчэння Свіслацкага павятовага вучылішча, вядомага не толькі педагагічнымі дасягненнямі, але і багатымі традыцыямі ўдзелу навучэнцаў у вызваленчай барацьбе, Кастусь працягвае адукацыю на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта (сюды годам пазней, толькі на фі-зіка-матэматычны факультэт, паступіць Ф. Багушэвіч). Студэнцкія гады мелі вырашальнае значэнне для далейшага грамадзянскага сталення К. Каліноўскага. У час вучобы ён пазнаёміўся з будучымі ўдзельнікамі паўстання і стаў адным з кіраўнікоў антыўрадавай арганізацыі. Вялікі ўплыў на Кастуся зрабіў яго старэйшы брат Віктар, апантаны даследчык мінуўшчыны роднага краю. К. Каліноўскі быў на другім курсе, калі зазваніў «Колокол» А. Герцэна, і на апошнім курсе, калі ў 9-й кніжцы «Современника» М. Чарнышэўскага пабачыў свет артыкул М. Дабралюбава з вядомым прароцтвам: «Паглядзім, што яшчэ скажуць самі беларусы». 

Атрымаўшы званне кандыдата права, вясной 1861 года Каліноўскі вярнуўся на радзіму. Паводле сваіх здольнасцей ён мог бы стаць даследчыкам і літаратарам, як і іншыя слаўныя сыны беларускай шляхты ХІХ стагоддзя. Але лёс і гісторыя прызначылі яму быць адным з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
Вопрос: Па якой прычыне К. Каліноўскі называе сябе Яська-гаспадар з-пад Вільні? Наколькі такі літаратурны псеўданім адпавядае зместу і форме газеты «Мужыцкая праўда»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Дзейнасць К. Каліноўскага стаяла каля вытокаў публіцыстычнага жанру новай беларускай літаратуры. Публіцыстыка разглядае надзённыя праблемы чалавечага жыцця (эканамічныя, філасофскія, культурныя і інш.), каб паўплываць на грамадскія погляды або на існуючыя палітычныя рэаліі. «Мужыцкая праўда» — першая беларуская нелегальная газета, якая несла народу праўду пра тагачасную грамадска-палітычную сітуацыю на Беларусі. Газета выдавалася на беларускай мове, друкавалася лацінкай; захавалася сем нумароў яе. Кожны нумар пачынаўся палымяным зваротам «Дзецюкі» і канчаўся подпісам «Яська-гаспадар з-пад Вільні», што выклікала сімпатыю ў сялян — тых, каму К. Каліноўскі адрасаваў на старонках газеты свае творы і ў чыіх душах сеяў усведамленне права «людзьмі звацца». У напісанні і выданні газеты апрача К. Каліноўскага прымалі ўдзел яго сябры-паплечнікі Валерый Урублеўскі (потым — генерал Парыжскай камуны) і паэт Фелікс Ражанскі. Каліноўскі-публіцыст бачыў, разумеў важнасць асветніцтва і ў сувязі з гэтым выключную ролю беларускага друкаванага слова ў абуджэнні стагоддзямі прыгнечанага народа. Па трапным выказванні С. Александровіча, «так пагарджанае беларускае слова ўпершыню выйшла з-пад сялянскай страхі на шырокі грамадскі прастор».