nyuuzyou/soloby huggingface dataset:
Вопрос: Якія рэвалюцыйна-дэмакратычныя ідэі сцвярджаў К. Каліноўскі ў газеце «Мужыцкая праўда»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Кожны нумар газеты прысвечаны якой-небудзь важнай тэме, якой-небудзь значнай праблеме грамадскага жыцця. У ёй была выкладзена наступная праграма нацыянальнага адраджэння: даць сялянству зямлю і волю грамадзе («Чалавек вольны — гэта калі мае кусочак сваёй зямлі, за каторую ані чыншу і аброку не плаціць, ані паншчыны не служыць»); свабоднае самавызначэнне беларускага народа; неад’емным фактарам нацыянальнага быцця з’яўляецца мова; увесці ў навучанне дзяцей родную мову; народ павінен мець дэмакратычныя свабоды веравы-знання. 

Газета пераконвала сялян, што «ні ад каго чакаць няма чаго, бо той толькі жне, хто пасее», што яны ўласнымі сіламі могуць і павінны дабіцца справядлівага ладу: «Так сейце ж, дзецюкі, як прыйдзе пара, поўнаю рукою, не шкадуйце працы, каб і мужык быў чалавекам вольным». І далей: «Мужык, пакуль здужае трымаць касу і сякеру, бараніць свайго патрапіць і ні ў каго ласкі прасіць не будзе». У гэтым — асноўны пафас «Мужыцкай праўды». Па-сучаснаму надзённа гучыць лозунг, сфармуляваны К. Каліноўскім: «Не народ для ўрада, а ўрад для народа». Не дзіва, што гэтыя словы ўзяты эпіграфам да сучаснай беларускай дзяржаўнай газеты «Рэспубліка».
Вопрос: Якія сродкі вобразна-выяўленчай выразнасці надаюць творам К. Каліноўскага характар гутаркі, ствараюць уражанне непасрэднасці зносін з адрасатам?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Арыгінальнасць «Мужыцкай праўды» заключалася ў тым, што яна стваралася ў форме гутаркі (жанр, які быў распаўсюджаны ў беларускай літаратуры ў 40—50-я гады XIX стагоддзя) разумнага, кемлівага, бывалага Яські-гаспадара з сялянамі-«дзецюкамі». Умела карыстаецца аўтар слоўнай палітрай, насычанай яркімі фарбамі, мастацкімі сродкамі: параўнанні, паралелізмы, іронія, сарказм, трапныя народныя выразы, фальклорная сімволіка (вобраз сяўбы і жніва як сімвал народнага паўстання), традыцыйны для ўсходнеславянскіх літаратур сімвал сейбіта (які сее разумнае, добрае, вечнае), рытарычныя пытанні, воклічы…
Вопрос: Знайдзіце ў тэксце «Мужыцкай праўды» (№ 2) сродкі слоўнай выразнасці, акрэсліце іх экспрэсіўную ролю.
Категория: школьный раздел
Ответы:
У другім нумары газеты «Мужыцкая праўда» аўтар ўздымае вельмі актуальныя праблемы: зямля і воля. Яська, гаспадар з-пад Вільні, тлумачыць сялянам, чаму адны; людзі багатыя, а другія бедныя, адкуль з'явілася паншчына. 

Аўтар выкарыстоўвае розныя сродкі моўнай выразнасці: 

Звароткі: “Дзецюкі”, “Мужыкі” 

Фразеалагізмы: “багацтва нашае калола ў очы”, “каб іх так колька схапіла”, “маскаля з яго сабачым рондам”, “дзяруць астатню шкуру”, “ ўсё зрабілася па-чартоўску” 

Сінекдаха: “ў суседстве з намі жыў Немец і Маскаль.” 

Клічныя сказы: “От гэта так справядлівасць! ”. “"Мужык, давай рэкрута, мужык, давай падаткі, да і паншчыну яшчэ служы альбо плаці аброк у казну!" Так якая ж тут ужэ справядлівасць, калі ўсенька, што цяжка, зваляюць на мужыка, калі з яго дзяруць астатню шкуру, б’юць і плакаць не даюць! ” 

Мова насычана дзеясловамі: “І няма чаго таму дзіваваціся, бо было лесу шмат, поля колька хочаш, а людзей то мала, так нашто ж служыць паншчыну за зямлю, калі кожны мог лесу выцерабіць, хату сабе паставіць і меці сваё поле.”
Вопрос: 21.Клиент в конце каждого года вкладывает 200000 руб. в банк, выплачивающий сложные проценты по процентной ставке 20 % годовых. Определить сумму, которая будет на счете клиента через 3 года.
722000
726000
728000 (*ответ к тесту*) 
724000
22.Для описания экономических процессов, имеющих предел роста, процессов «с насыщением», могут использоваться следующие кривые:
парабола второй степени
прямая
модифицированная экспонента (*ответ к тесту*) 
парабола третьей степени
23. В 1990 г. сельское хозяйство потребило 12 млрд. кВтч электроэнергии, а в 2000 г. – в 2,5 раза больше. Определите среднегодовой абсолютный прирост потребления электроэнергии за 1990-2000 г., млрд. кВтч.
3,0
30,0
1,8 (*ответ к тесту*) 
18,0
24.Точечный прогноз добычи угля на конец 2010 года составил 160 млн. тонн. Среднеквадратическая ошибка составила 10 млн. тонн. Значение t-статистики Стьюдента составило 2. Интервал прогноза будет равен:
(148; 172).
(150; 170);
(140; 180); (*ответ к тесту*) 
(158; 162);
25.В моментном динамическом ряду с равными промежутками времени между датами средний уровень определяется по формуле:
хронологической простой (*ответ к тесту*) 
геометрической
арифметической
хронологической взвешенной
26. Валовой сбор рапса в 2000 году составил 120 тыс. тонн; в 2003 году – 150 тыс. тонн. Тогда средний темп прироста составит:
1,15 %.
5,7 %; (*ответ к тесту*) 
25 %;
6,25 %;]
Категория: экономические
Ответы:
Правильные ответы к тесту выделены по каждому вопросу
Вопрос: Чаму даследчыкі жыцця і творчасці К. Каліноўскага называюць «Ліст з-пад шыбеніцы» і верш «Марыська чарнаброва, галубка мая» запаветам аўтара?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Літаратурная спадчына К. Каліноўскага мае асаблівае значэнне ў гісторыі беларускай культуры. Яна з’яўляецца запаветам, які асвятляе мінулае і шлях у будучыню. Апошняе перадсмяротнае пасланне К. Каліноўскага «Да беларускага народа», вядомае пад назвай «Ліст з-пад шыбеніцы», напісана ў турме і патайнымі каналамі перададзена на волю. Ужо з-пад шыбеніцы вялікі сын пісаў свайму народу: «Браты мае, мужыкі родныя! З-пад шыбеніцы маскоўскай прыходзіць мне да вас пісаці, і, можа, раз астатні. Горка пакінуць зямельку родную і цябе, дарагі мой народзе. Грудзі застогнуць, забаліць сэрца, но не жаль згінуць за тваю праўду». Развітальныя словы, звернутыя да ўсяго беларускага народа, носяць характар запавету. 

Палымяны заклік — «ваяваці за сваё чалавечае і народнае права» — арганічна перарастае ў лірычныя радкі адзінага вядомага нам верша К. Каліноўскага «Марыська чарнаброва, галубка мая», дзе трапяткія ноты пяшчоты да каханай змяняюцца зноў развітальным акордам: 

Бывай здаровы, мужыцкі народзе, 

Жыві ў шчасці, жыві ў свабодзе 

І часам спамяні пра Яську свайго, 

Што загінуў за праўду для дабра твайго. 

За вобразам Марыські чарнабровай даследчыкі бачаць адначасна і канкрэтнага чалавека — Марыську Ямант, дачку аднаго з паплечнікаў К. Каліноўскага па паўстанні, яго каханую, і паэтычнае ўвасабленне Радзімы-Беларусі. Верш К. Каліноўскага «Марыська чарнаброва, галубка мая» — яркі ўзор рэвалюцыйнай лірыкі ў публіцыстыцы.
Вопрос: Хто з дзеячаў беларускай культуры ў сваіх творах звярнуўся да лёсу Каліноўскага?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Запавет Каліноўскага беларускаму народу ажыве потым у паэтычна-праграмных формулах Янкі Купалы — «людзьмі звацца», «заняць пачэсны пасад між народамі». Да вобраза Кастуся Каліноўскага звярталіся ў сваёй творчасці Уладзімір Караткевіч (“Кастусь Каліі ноўскі”, «Каласы пад сярпом тваім», «Нявесце Каліноўскага»), Алесь Якімовіч («Кастусь Каліноўскі»)і Аркадзь Куляшоў («Хамуціус»), Максім Танк («Каліноўскі»), Пятрусь Броўка («Кастусь Каліноўскі») ,і іншыя пісьменнікі.
Вопрос: Што такое публіцыстыка як від літаратуры і які ўклад зрабіў К. Каліноўскі ў беларускую публіцыстыку?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Публіцыстыка (ад лац. publicus — грамадскі) — від літаратуры, які знаходзіцца на памежжы навуковай (грамадска-палітычнай) і мастацкай прозы і аб’ядноўвае выказванні (вусныя і пісьмовыя) на актуальныя для пэўнага часу сацыяльна-палітычныя або грамадска-культурныя тэмы. Публіцысты зацікаўлена выказваюць уласны пункт по-гляду на тыя ці іншыя надзённыя праблемы, з павышанай эмацыянальнасцю звяртаюцца да сваіх сучаснікаў, каб пераканаць іх у праваце сваіх меркаванняў. 

Публіцыстыка Кастуся Каліноўскага стала падмуркам новай нацыянальнай ідэі Беларусі - краіны вольнай і справядлівай, дзе кожнаму чалавеку ёсць годнае месца незалежна ад паходжання і статусу. Гэта былі перадавыя ідэі таго часу, якія і дагэтуль на поўную рэалізуюцца не ва ўсіх нават цывілізаваных краінах. Вельмі сімвалічна, што «Мужыцкая праўда» заклікала людзей да паўстання. Газета сама па сабе ўжо была рэвалюцыяй - сімвалам пералому ў мысленні і самаўспрыманні беларускага народу. Мужыцкая праўда была першай перыядычнай газетай на беларускай мове. Больш-менш рэгулярныя выданні на той час ужо існавалі, але сваёй аўдыторыяй яны мелі досыць абмежаваныя сацыяльныя групы, выходзілі па-польку ці па-расейску. Газета Кастуся Каліноўскага адрасавалася вельмі шырокаму колу чытачоў. Яна звярталася да прадстаўнікоў усіх саслоўяў, але на мове, якой размаўляла большасць насельнікаў гэтага краю. І менавіта ў ёй упершыню раскрыўся сэнс вызначэння беларускі народ, у праве на існаванне якому доўгі час адмаўлялі.
Вопрос: На аснове тэкстаў «Мужыцкай праўды» складзіце «Запаветы Каліноўскага беларускаму народу», кіруючыся наступным азначэннем: запавет — наказ, парады паслядоўнікам, нашчадкам.
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Чалавек вольны — гэта калі мае кусочак сваёй зямлі, за каторую ані чыншу і аброку не плаціць, ані паншчыны не служыць»; 
свабоднае самавызначэнне беларускага народа; 
неад’емным фактарам нацыянальнага быцця з’яўляецца мова; 
увесці ў навучанне дзяцей родную мову; 
народ павінен мець дэмакратычныя свабоды веравы-знання. 
«Ні ад каго чакаць няма чаго, бо той толькі жне, хто пасее» - людзі ўласнымі сіламі могуць і павінны дабіцца справядлівага ладу: «Так сейце ж, дзецюкі, як прыйдзе пара, поўнаю рукою, не шкадуйце працы, каб і мужык быў чалавекам вольным». 
«Мужык, пакуль здужае трымаць касу і сякеру, бараніць свайго патрапіць і ні ў каго ласкі прасіць не будзе”; 
«Не народ для ўрада, а ўрад для народа».
Вопрос: Раскажыце пра жыццёвы шлях Ф. Багушэвіча, яго ўдзел у паўстанні 1863—1864 гг.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пісьменнік нарадзіўся 21 сакавіка 1840 года ў вёсцы Свіраны на Віленшчыне ў сям’і небагатага беларускага шляхціца каталіцкага веравызнання. Аднак сапраўдны «родны кут» пісьменніка — гэта вёска Кушляны цяперашняга Смаргонскага раёна, куды сям’я Багушэвічаў пераехала ў 1846 годзе. Тая старая хата, у якой Францішак правёў свае лепшыя дзіцячыя і юнацкія гады, не захавалася. Але ў атачэнні стагадовых ліп і ясеняў стаіць дагэтуль другая хата, якую ў канцы 1890-х гадоў пабудаваў сам пісьменнік і дзе ён жыў і тварыў ажно да сваёй смерці 28 красавіка 1900 года. У гэтай хаце ў 1990 годзе распачаў сваю працу літаратурна-мемарыяльны музей Ф. Багушэвіча. Пачатковую адукацыю Францішак атрымаў дома, з дапамогай «дарэктараў» (найманых настаўнікаў). Потым была Віленская гімназія, якую ў ліку чатырох лепшых вучняў ён скончыў якраз у год адмены прыгоннага права. У тым жа годзе паехаў у сталіцу Расійскай імперыі і стаў студэнтам фізіка-матэматычнага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта, які годам раней (толькі юрыдычны факультэт) закончыў Кастусь Каліноўскі. Вярнуўшыся на радзіму, Ф. Багушэвіч едзе працаваць настаўнікам у Доцішкі (цяпер у Воранаўскім раёне). У студзені 1863 года пачынаецца паўстанне пад кіраўніцтвам 

К. Каліноўскага, у якім дзейсны ўдзел прымае ўся сям’я пісьменніка. Францішак змагаўся з царскім войскам у мясцінах, дзе яго ніхто не ведаў. Цяжка паранены, ён тайна лечыцца пад Беластокам, потым, каб пазбегнуць арышту, перабіраецца ва Украіну. З дапамогай сваякоў і сяброў ён паступае ў 

1865 годзе ў Нежынскі юрыдычны ліцэй, які заканчвае праз тры гады. Працуе судовым следчым у розных гарадах Украіны і Расіі, ажно пакуль у 1874 годзе не пасяляецца ва ўкраінскім горадзе Канатопе. Тут ён ажаніўся з былой мінчанкаю Габрыэляй Шклёнік, тут у яго нарадзіліся дачка Канстанцыя і сын Тамаш. І толькі праз дваццаць гадоў пасля паўстання, калі ў сувязі з каранацыяй новага рускага цара Аляксандра ІІІ з’явіўся ўказ пра амністыю яго ўдзельнікаў, ён з сям’ёй вяртаецца на радзіму. 

Працаваў у судовай палаце. Асноўнымі кліентамі яго былі сяляне і гарадская бедната. Пісаў артыкулы ў часопіс « «Край”. Менавіта ў віленскі перыяд разгарнулася яго літаратурная і публіцыстычная дзейнасць. 

Дарункам лёсу была для Францішка Багушэвіча спадчына, атрыманая ім пасля смерці варшаўскага сваяка Тадэвуша ў 1896. Паэт здолеў разлічыцца з пазыкамі, адбудаваць нанова занядбаную бацькоўскую сядзібу ў Кушлянах. 20 мая 1898 Ф. Багушэвіч напісаў заяву на фактычнае вызваленне ад абавязкаў прысяжнага паверанага пры Віленскім акруговым судзе. Ён кінуў службу ў царскім судзе, дзе наспеў востры канфлікт з некаторымі калегамі і начальствам, каб аддацца творчай працы. 

Пасля звальнення жыў у в. Кушляны (цяпер Смаргонскі раён), дзе і памёр. Пахаваны ў вёсцы Жупраны Ашмянскага раёна.
Вопрос: Во всех естественных науках активно используется аналогия, но вероятность вывода оговаривается:
 (*ответ*) да
 нет
Для установления причинно-следственных связей применяют:
 (*ответ*) пять методов Бэкона - Милля
 два метода Бэкона - Милля
 три метода Бэкона - Милля
 четыре метода Бэкона - Милля
Индуктивные умозаключения - вероятностные умозаключения:
 (*ответ*) да
 нет
Логическая ошибка может быть намеренной и непреднамеренной:
 (*ответ*) да
 нет
Логически корректное последовательное движение мысли от имеющегося истинного знания частного порядка к новому, выводному знанию общего порядка - индукция:
 (*ответ*) да
 нет
Логические ошибки (софизмы) используются для обмана либо для воздействия на слушателя:
 (*ответ*) да
 нет
Мир состоит из цепочек причин и следствий, называемых причинной обусловленностью:
 (*ответ*) да
 нет
На знание, полученное некорректным путем, можно опираться:
 (*ответ*) нет
 да
Неложная аналогия делится на нестрогую и строгую (научную):
 (*ответ*) да
 нет
Обобщающая индукция делится на полныю и неполную:
 (*ответ*) да
 нет
Обобщающая индукция и обратная индукция - виды индукции:
 (*ответ*) да
 нет
Одна их планет Солнечной системы открыта с помощью:
 (*ответ*) метода остатков
 метода единственного сходства
 метода сопутствующих изменений
 метода единственного различия
От числа и значимости совпавших признаков зависит вероятность вывода по аналогии:
 (*ответ*) да
 нет
Перенос характеристики с одного человека на другого может служить примером логической диверсии:
 (*ответ*) да
 нет
Переносить знания о признаке на основании совпадения несущественных признаков логически некорректно:
 (*ответ*) да
 нет
Полное обобщение возможно только тогда, когда известны все элементы класса:
 (*ответ*) да
 нет
Причина всегда предшествует следствию по времени:
 (*ответ*) да
 нет
Сложное явление - сумма простых в методе остатков:
 (*ответ*) да
 нет
Соединенный метод сходства и различия Бэкона - Милля увеличивает вероятность вывода:
 (*ответ*) да
 нет
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Чаму свае кнігі пісьменнік друкаваў за мяжой Расіі і пад рознымі псеўданімамі? Назавіце гэтыя кнігі, месца і год іх выдання, псеўданімы, якімі карыстаўся Багушэвіч.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Свае кнігі аўтар друкаваў за асабістыя грошы за мяжой, пад псеўданімамі. Гэта было звязана з тым, што пасля паўстання ўсё беларускае было под забаронай, і Багушэвіч вельмі рызыкаваў страціць пасаду і трапіць у турму, калі б выкрылася, што ён друкууе свае творы за мяжой. 

Зноў азвалася беларускае друкаванае слова, якое маўчала ледзь не тры дзясяткі гадоў, лічачы з часу выхаду твораў Вінцэнта Дуніна-Мар-цінкевіча і «Мужыцкай праўды» Кастуся Каліноўскага. А налета ў тым жа Кракаве ананімна выйшла ў свет і кніжачка «Тралялёначка», дзе было змешчана аднайменнае апавяданне пісьменніка. Яшчэ праз два гады, ужо ў Познані (Прусія), выйшаў з друку другі паэтычны зборнік Ф. Багушэвіча — «Смык беларускі». Праўда, псеўданім паэт абраў ужо іншы — Сымон Рэўка з-пад Барысава. У 1896 годзе «Дудка беларуская» была перавыдадзена. Ф. Багушэвіч тым самым хацеў стварыць ілюзію наяўнасці беларускага літаратурнага руху, у якім быў бы не адзін стваральнік нацыянальнай літаратуры, а хаця б некалькі.
Вопрос: Назавіце яшчэ кнігі, якія падрыхтаваў пісьменнік да выдання, адкажыце, чаму яны не пабачылі свет.
Категория: школьный раздел
Ответы:
У канцы жыцця падрыхтаваў трэці зборнік вершаў, які так назваў: «Скрыпачка беларуская». Але ці не было ўжо магчымасцей і сродкаў пераправіць яго за мяжу і там — зноў жа пад псеўданімам — выдаць, ці легкаверна паверыў ён афіцыйнай прапагандзе аб дэмакратызацыі Расіі, але пісьменнік гэты зборнік, а таксама рукапіс кніжкі «Беларускія расказы Бурачка» здаў у мясцовую Віленскую губернскую друкарню. Як і трэба было чакаць, кнігі гэтыя царская цэнзура не прапусціла, убачыўшы «в такого рода сочинениях тенденцию, кроме “малорусской”, создать еще “белорусскую” литературу и таким образом разбить и ослабить литературное и национальное единство, а вследствие этого и политическое могущество русского народа» (з заключэння віленскага цэнзара). Рукапісы гэтых дзвюх кніжак былі страчаны і дагэтуль не адшуканы.
Вопрос: Які ўплыў аказаў Багушэвіч на беларускіх пісьменнікаў — сваіх сучаснікаў і наступнікаў?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Кнігі Ф. Багушэвіча, што парушылі шматгадовае маўчанне беларускага нацыянальнага друку, сталі новым крокам не толькі ў беларускім прыгожым пісьменстве, але і ў станаўленні беларускай нацыянальнай ідэі, у духоўным адраджэнні беларускага народа. Гэтыя кнігі рознымі шляхамі нелегальна траплялі да беларусаў. Яны перадаваліся з рук у рукі, многія змешчаныя ў іх творы перапісваліся, завучваліся на памяць, фалькларызаваліся. Такім чынам Ф. Багушэвіч аказаў уплыў на грамадскую думку, на далейшае развіццё роднай літаратуры. У прыватнасці, яго малодшы літаратурны пабрацім Адам Гурыновіч з удзячнасцю пісаў у сваім вершы “Дзякуй табе, браце, Бурачок Мацею,//За тое, што ў сэрцы збудзіў ты надзею…” Удзячны Ф. Багушэвічу пазней быў і Янка Купала, які, называючы прычыны, што прывялі яго да творчасці на беларускай мове, прыгадваў: «Пісаў спачатку па-польску… Але вось трапляюцца мне ў 1904 годзе ці ў пачатку 1905 года рэвалюцыйныя пракламацыі на беларускай мове і кніжкі “Дудка беларуская” Багушэвіча і “Гапон” ці нейкая іншая кніжка Марцінкевіча, і ўсё маё польскае пісанне пайшло прахам. З гэтага часу я пачынаю пісаць толькі па-беларуску…»
Вопрос: Якія рысы «мужыцкага адваката» можна ўбачыць на здымку Ф. Багушэвіча, што змешчаны на форзацы?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Першае ўражанне — чалавек,які многа пабачыў і сваім жыцці. Просты, сур’ёзны, удумлівы, адукаваны…
Вопрос: Дзе і як Ф. Багушэвіч набываў вопыт публіцыстычнай творчасці?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Ф. Багушэвіч з 1885 года пачаў супрацоўнічаць з пецярбургскім часопісам «Край», адточваючы сваё пяро публіцыста. Віленскі карэспандэнт пісаў пра эканамічны крызіс, гаспадарчае жыццё і судовую практыку ў Паўночна-Заходніх губернях. За сем гадоў (1885—91) «Край» змясціў звыш паўсотні артыкулаў і нататак, якія дасылаў Францішак Багушэвіч, падпісваючы іх рознымі псеўданімамі: Huszicz (утворана ад скарачэння прозвішча), Ten, Tamten, Demos і інш. Яго віленскія допісы саркастычныя і балюча-праўдзівыя, статыстычна-інфармацыйныя і ярка публіцыстычныя. Праз іх выкоўвалася, сталела, удасканальвалася майстэрства Багушэвіча-публіцыста. Выступленні Ф. Багушэвіча на старонках «Краю» ў канцы 1880-х спыніліся і амаль канчаткова перарваліся. Разрыў супрацоўніцтва трэба разумець як нежаданне пісьменніка падтрымліваць згодніцкую палітыку, да якой схіляліся польскія ліберальныя дзеячы.
Вопрос: Раскажыце, як у «Прадмове» да «Дудкі беларускай» Ф. Багушэвіч даказваў, што беларуская мова «такая ж людская і панская», як і іншыя еўрапейскія мовы.
Категория: школьный раздел
Ответы:
На першай старонцы сваёй «Дудкі беларускай», перад вершамі, ён змясціў «Прадмову. Ад імя кемлівага і дасціпнага селяніна Мацея Бурачка (гэта прозвішча-псеўданім стаяла не толькі на вокладцы кніжкі, але пад «Прадмовай») ён найперш распачынае гутарку «аб нашай долі-нядолі, аб нашай бацькавай спрадвечнай мове». Як слушна сцвярджаецца ў «Прадмове», «пазнаюць людзей ці па гаворцы, ці па адзежы, хто якую носе; ото ж гаворка, язык і ёсць адзежа душы». Такім чынам, мова — адзенне душы. Якое глыбокае і разам з тым афарыстычнае выказванне! Аднак нашу мову, як піша Мацей Бурачок, «мы самі, ды і не адны мы, а ўсе людзі цёмныя “мужыцкай” завуць». І калі б хто захацеў «цыдулку ці да бацькі лісток напісаць па-свойму, дык, можа б, і ў сваёй вёсцы людзі сказалі, што “піша па-мужыцку”, і як дурня абсмяялі б». І вось ён гэтым «цёмным» людзям, магчымым чытачам кніжкі, спакойна даводзіць няслушнасць такіх меркаванняў. Пры гэтым адкрыта прызнаецца, што і сам калісьці думаў, што «наша мова — “мужыцкая”», а гэта значыць — горшая за іншыя, непрыгожая, немілагучная. Думаў да таго часу, пакуль навучыўся «чытаць-пісаць», пакуль не паездзіў па свеце, пакуль, чытаючы кніжкі на іншых мовах і чуючы замежную гаворку, не пераканаўся, што «мова нашая ёсць такая ж людская і панская, як французская, альбо нямецкая, альбо і іншая якая». Пісьменнік узгадвае гэтыя мовы, бо яны ў той час у Еўропе лічыліся эталоннымі, самымі прыгожымі і дасканалымі. Нават польскае панства і рускае чынавенства дзеля іх пагарджала сваімі роднымі мовамі, старалася размаўляць па-французску ці па-нямецку. Мацей Бурачок з усёй эмацыянальнасцю абараняе родную мову, «бо яна нам ад Бога даная, як і другім добрым людцам». Уталкоўвае сялянам, што называць яе трэба не «мужыцкай», а «беларускай» (гэтае слова нават вылучана ў «Прадмове»). Пры гэтым ён адрасуецца не толькі да эмоцый, але і да розуму, ведаў. Так, ён прыгадвае часы Вялікага Княства Літоўскага, у якім беларуская мова была дзяржаўнай, сцвярджае, што чы-таў «ці мала старых папераў па дзвесце, па трыста гадоў таму пісаных у нашай зямлі і пісаных вялікімі панамі, а нашай мовай чысцюсенькай, як бы вот цяпер пісалася». Відавочна, ён меў на ўвазе «Статут Вялікага Княства Літоўскага», шматлікія дакументы, напісаныя ў ХІV—ХVІ стагоддзях на старабеларускай мове. Зразумела, простым сялянам гэтыя выданні былі недаступныя, але яны мусілі верыць (і верылі) свайму супляменніку. Як верылі і тады, калі ён прыводзіў прыклады духоўнага адраджэння іншых славянскіх народаў — балгараў, харватаў, чэхаў, украінцаў і «другіх пабратымцаў нашых», якія ўжо мелі — у адрозненне ад беларусаў — «па-свойму пісаныя і друкованыя ксёнжачкі і газэты, і набожныя, і смешныя, і слёзныя, і гісторыйкі, і баечкі».
Вопрос: Як вы разумееце словы Ф. Багушэвіча, што «гаворка, язык і ёсць  адзежа душы»? Давядзіце слушнасць закліку пісьменніка: «Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмёрлі!».
Категория: школьный раздел
Ответы:
Згодна са словамі Ф. Багушэвіча, адраджэнне народа пачынаецца з адраджэння мовы, з набыццём ёю грамадскага статусу, з выкарыстання мовы ў друку, справаводстве, мастацкай літаратуры, у розных сферах культуры, адукацыі, навукі. У той жа час знікненне народа звязваецца са знікненнем яго мовы. Вуснамі Мацея Бурачка, селяніна, якому асабліва павінны давяраць такія ж сяляне-чытачы, ён нагадвае, што «шмат было такіх народаў, што страцілі найперш мову сваю, так як той чалавек прад скананнем, катораму мову займе, а потым і зусім замёрлі». Каб, не дай Божа, не здарылася гэтага, аўтар «Дудкі беларускай» заклікае, умольвае: «Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмёрлі!»
Вопрос: Чаму ў часы Ф. Багушэвіча патрэбна было адстойваць саму назву нашай краіны «Беларусь» і як ён гэта рабіў?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Другая актуальная праблема, на якую звярнуў увагу пісьменнік, была назва тых зямель, на якіх жылі беларусы.З 1840 года яны афіцыйна ў Расійскай імперыі сталі называцца «Северо-Западным краем». Неафіцыйна ж, па традыцыі, губерні Віленская, Гродзенская і Мінская называліся Літвой, а Магілёўская, Віцебская і Смаленская — Беларуссю. І вось кемлівы і дасведчаны Мацей Бурачок адпрэчвае, з аднаго боку, назву «Літва», з другога боку — «Северо-Западный край», даводзіць, што ўсюды трэба карыстацца адной назвай — «Беларусь». Каб не было ніякага сумнення ў правільнасці сваіх меркаванняў, Мацей Бурачок звяртаецца да гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, якое ў перыяд свайго росквіту працягнулася «ад Балтыцкага мора ўдоўжкі аж да Чорнага», а ў сярэдзіне яго, «як тое зярно ў гарэху, была наша зямліца — Беларусь». Паходжанне ж самой гэтай назвы тлумачыцца ім на эмацыянальным узроўні: «Не вялікая, не малая, не чырвоная, не чорная яна была, а белая, чыстая: нікога не біла, не падбівала, толькі баранілася». Мацей Бурачок гэтым выказваннем далучаецца да адной з версій паходжання назвы Белая Русь, на з якой частку Старажытнай Русі, а менавіта цяперашнія беларускія землі, назвалі так таму, што яны не былі заваяваны мангола-татарамі, заставаліся чыстыя (белыя) ад захопнікаў. Зразумела, гэта толькі адна з версій. Аднак «Прадмова» — твор публіцыстычны, а не навуковы, і ў ім не меншае значэнне, чым навуковы доказ, мае мастацкі домысел, вобразны выклад думкі, эмацыянальнае ўздзеянне на чытача.
Вопрос: Як вызначаў этнічныя межы Беларусі Ф. Багушэвіч? Адшукайце ў даступных вам выданнях «Карту беларускага племені» акадэміка Я. Карскага, супастаўце яе з развагамі пісьменніка.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Аўтар «Прадмовы» акрэслівае межы Беларусі. Ён канкрэтна адказваў на пытанне: «Гдзе ж цяпер Беларусь?» Разуменне «мова — народ» ён лагічна разгортваў у трыяду «мова — народ — краіна» і адказваў на гэта пытанне наступным чынам: «Там, братцы, гдзе наша мова жывець: яна ад Вільна да Мазыра, ад Вітэбска за малым не да Чарнігава, гдзе Гродна, Міньск, Магілёў, Вільня і шмат мястэчкаў і вёсак…» Гэта акрэсленне Беларусі, па сутнасці, супадае з вывадамі буйнога вучонага, заснавальніка беларусазнаўства акадэміка Яўхіма Карскага, які прыблізна ў той самы час даследаваў розныя гаворкі беларускай мовы і складаў сваю вядомую «Карту беларускага племені».
Вопрос: Як разумеў Ф. Багушэвіч ролю паэзіі ў жыцці народа? Пакажыце гэта на прыкладзе верша «Мая дудка».
Категория: школьный раздел
Ответы:
Якім павінна быць мастацтва? Каму павінен служыць мастак? Пошукам адказу на гэту праблему прысвечаны верш «Мая дудка». 

«Мая дудка» — своеасаблівае творчае крэда Ф. Багушэвіча. Па форме — гэта алегарычны маналог, звернуты да дудкі, што ў дадзеным выпадку ўвасабляе сабой паэзію. Увогуле, у паэтаў нярэдка розныя інструменты ўвасаблялі паэтычную творчасць. Герой верша «Мая дудка» хоча зрабіць дудку, якая б весяліла людзей, выклікала ў іх радасць. Але такая дудка маўчыць, бо «бачыць» вакол сябе слёзы, стогны і плач людзей. Дудка «ад жалю, ад смутку» аказалася здатнай толькі да сумных песень, у якіх выразіла бязрадасную долю народа. Паэт, сцвярджае аўтар, павінен складаць праўдзівыя песні, якія б паказвалі не толькі гістарычную праўду і лёс народа, але і шлях да лепшага жыцця.Перад намі, па сутнасці, творчае крэда пісьменніка — класічнага рэаліста. Для рэалізму характэрны зварот да асноўных праблем пэўнага часу, выяўленне сацыяльнай праўды жыцця. Разам з тым яму не супрацьпаказана і пэўная рамантычная ўмоўнасць, што, у прыватнасці, увасабляецца ў сімволіцы. Вобраз дудкі беларускай, які вызначыў і назву ўсёй кнігі Ф. Багушэвіча, сімвалізуе сабой мастацтва з яго асноўнай мэтай — служыць працоўнаму чалавеку, стваральніку ўсіх матэрыяльных даброт.
Вопрос: Специфическое умозаключение, где анализируются все объекты определенного класса, - полная обобщающая индукция:
 (*ответ*) да
 нет
Степень вероятности в неложной аналогии растет:
 (*ответ*) да
 нет
Строгая аналогия в чистом виде возможна:
 (*ответ*) в математике
 в астрономии
 в спорте
 в юриспруденции
Термин "индукция" пришел в логику:
 (*ответ*) из физики
 из химии
 из истории
 из литературы
Всякая классификация вещей воспроизводит классификацию людей:
 (*ответ*) нет
 да
Выражение языка, обозначающее предмет, класс предметов, свойства или отношения предметов, является именем:
 (*ответ*) да
 нет
Два понятия равнозначны, если их объемы совпадают:
 (*ответ*) верно
 неверно
Имя, обозначающее более одного предмета, - общее имя:
 (*ответ*) да
 нет
Имя, обозначающее несуществующий реально предмет или предметы, - пустое имя:
 (*ответ*) верно
 неверно
Имя, обозначающее только один предмет, называется единичным:
 (*ответ*) верно
 неверно
К понятиям относятся:
 (*ответ*) "поэт"
 "Пушкин"
 "Евгений Онегин"
 "самый известный русский поэт"
К пустым именам относятся:
 (*ответ*) "физическое действие, лишенное противодействия"
 "физическое действие"
 "сила"
 "противодействие"
К равнозначным понятиям относятся понятия:
 (*ответ*) "сын и внук"
 "сын и отец"
 "сын и дочь"
 "дочь и мать"
Классификация является естественной, если она ведется по существенным признакам:
 (*ответ*) да
 нет
Классификация является искусственной, если она ведется по несущественным, второстепенным признакам:
 (*ответ*) да
 нет
Контекстуальные и остенсивные определения относятся к неявным определениям:
 (*ответ*) да
 нет
Логическая операция, раскрывающая содержание понятия, - определение:
 (*ответ*) верно
 неверно
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Чым «дудка» Ф. Багушэвіча адрозніваецца ад «дуды» В. Дуніна-Марцінкевіча?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Беларускім Дударом называюць Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча — па назве аднаго з яго вершаваных зборнікаў («Беларускі Дудар»). Аднак «дудка» Ф. Багушэвіча значна адрозніваецца ад «дуды» В. Дуніна-Марцінкевіча. Голас «дуды», спакойна-разважлівы, памяркоўны, быў скіраваны ў бок тагачаснай шляхты: пачуйце, панове, мяне, вашага сабрата, я вам дакажу, што і мужыкі — такія ж людзі, палюбіце іх усім сэрцам, гэтых «братоў меншых». Вядома, у часы прыгоннага права такія заклікі былі своечасовымі і ўвогуле прагрэсіўнымі. У той жа час «дудка» Ф. Багушэвіча ўжо зусім іншая. Па-першае, на ёй іграе не шляхціц. Паэт наўмысна ўкладае яе ў вусны селяніна, мужыка. Па-другое, яна не іграе, а — галосіць. Хацелася б, ой як хацелася б іграць на ёй нешта вясёлае, «каб усе ў кола, // Узяўшыся ў бокі, // Ды пайшлі у скокі… // Каб аж пыл курыўся». «Грай, васола, грай, // Альбо долю дай!..» — загадвае паэт сваёй «дудцы», сваёй Музе. Але дзе тут весяліцца, калі, як ён кажа далей: 

Сорак гадоў б’юся, 
Ніяк не звярнуся, 
Ніяк не натраплю 
Вадзіцы хоць каплю, 
Ды такой вадзіцы, 
Ды з такой крыніцы, 
Што, як хто нап’ецца, 
Дык вольным стане. 
І тады паэт вырашае: «Кіну ж тую дудку, // А зраблю другую». Якую? «Ад жалю, ад смутку». Каб яна плакала «над народу доляй», каб іграла «слёзным тонам // Над народу сконам». І толькі тады, калі не стане няшчасных крывавых слёз, кажа паэт, — «тагды кончу гранне». Тут аўтар выступае як паэт-рэаліст, гэта таксама розніць яго творчаць ад творчасці В.Д-М.
Вопрос: Раскрыйце сутнасць і ролю сімвалічных і алегарычных вобразаў у паэзіі Ф. Багушэвіча (вершы «Мая дудка», «Хмаркі»).
Категория: школьный раздел
Ответы:
У вершы “Мая дудка” паэтычным сівалам выступае музычны інструмент. Дудка ў Ф. Багушэвіча ўвасабляе сабой паэзію. Увогуле, у паэтаў нярэдка розныя інструменты ўвасаблялі паэтычную творчасць. Так, у Тараса Шаўчэнкі гэта была кобза. Адсюль і назва яго першага паэтычнага зборніка: «Кабзар». Пазней самога ўкраінскага паэта сталі называць Кабзаром. Вобраз дудкі беларускай, які вызначыў і назву ўсёй кнігі Ф. Багушэвіча, сімвалізуе сабой мастацтва з яго асноўнай мэтай — служыць працоўнаму чалавеку. 

У вершы “Хмаркі” вобраз іх набывае алегарычнае зрначэнне і сэнс. За імі можна бачыць чалавека, якога лёс гнаў, як і самога Ф. Багушэвіча ў свой час, «без дарожанькі», пераганяў з месца на месца, і ён станавіўся, як і тыя хмаркі, «без вуголчыка, без прытулачку».
Вопрос: Супастаўце вершы Ф. Багушэвіча «Хмаркі» і М. Лер-мантава «Тучки». Вызначце агульнае і рознае ў іх.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Часам паэт звяртаецца і да алегорыі. Як, напрыклад, у вершы «Хмаркі». Верш гэты — шматзначны. На першы по-гляд, яго трэба было б аднесці да чыста пейзажнай лірыкі. Але гэта, калі разумець хмаркі толькі ў прамым значэнні, як з’яву прыроды. Аднак іх патрэбна ўспрымаць і ў алегарычным сэнсе. За імі можна бачыць чалавека, якога лёс гнаў, як і самога Ф. Багушэвіча ў свой час, «без дарожанькі», пераганяў з месца на месца, і ён станавіўся, як і тыя хмаркі, «без вуголчыка, без прытулачку». Гэта ўжо — сацыяльныя, грамадскія матывы. Дарэчы, у такім, алегарычным, сэнсе мы ўспрымаем і верш М. Лермантава «Тучки» («Тучки небесные, вечные странники…»). Магчыма, гэты твор рускага па-эта прадвызначыў з’яўленне і верша Ф. Багушэвіча. Аднак у беларускім творы можна ўбачыць і яшчэ адзін матыў — менавіта філасофскі. Ён — у апошніх радках верша: 

Уміраючы, жыццё носіце, 

Усяму жыццё, сабе толькі крэс! 

Крэс — канец, смерць. Праліваючыся дажджом над зямлёй, над нівамі, паміраючы, хмаркі прыносяць жыццё гэтым раслінам, дрэвам. Як тыя зярняты: паміраючы ў раллі, даюць жыццё новаму коласу. Ці не апраўдана такая смерць? І ці не ў гэтым вечным кругазвароце — моц і сэнс жыцця? Пытанні філасофскія. Таму верш можа ўспрымацца і як філасофскі.
Вопрос: Як у вершы «Ахвяра» выявіўся народны пункт погляду на тагачасную рэчаіснасць?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Ф. Багушэвіч як пісьменнік-рэаліст быў нераўнадушны да сацыяльнай несправядлівасці, да няпраўды. Ён добра ведаў, што ў гэтай несправядлівасці найперш вінаваты не простыя людзі, якія не маюць ні матэрыяльных даброт, ні ўлады, а паны, якія праўду калісьці пахавалі, «каменем накрылі, зямлю пааралі». І ў вершы «Ахвяра» паэт ад імя селяніна просіць: «Маліся ж, бабулька, да Бога, // Каб я панам ніколі не быў…» Увесь верш — своеасаблівае тлумачэнне «панскіх заган». Прычым гэтае тлумачэнне ідзе ў форме пажадання самому сабе. Паэт у сваёй малітве да Бога зыходзіць з традыцыйных хрысціянскіх пастулатаў, зафіксаваных яшчэ ў дзесяці запаведзях Хрыста (не забі, не ўкрадзі, палюбі бліжняга, як самога сябе, і г. д.): каб «не жадаў бы ніколі чужога», «каб людзей прызнаваў за братоў», «чужых жон каб не вёў да граху», «каб па двойчы мне грошы не браць за праданы кусочак раллі»… Працуючы следчым і адвакатам, Ф. Багушэвіч не раз сустракаўся з антымаральнымі, антыхрысціянскімі, грахоўнымі ўчынкамі прадстаўнікоў пануючых класаў. Разам з тым у сферу маральных каштоўнасцей паэт уключае і нешта новае, а менавіта нацыянальна-патрыятычнае: «каб за край быў умёрці гатоў», «каб не прагнуў айчызны чужых», «каб не здрадзіў за грошы свой люд», «каб сваю мне зямельку араць // І умёрці на ёй хоць калі»… Несумненна, у тагачаснай інтэлігенцыі (па-іншаму — панства) Ф. Багушэвіч бачыў недахоп гэтых якасцей, таму ў канцы свайго верша «Ахвяра» ён яшчэ раз нагадвае бабульцы: 

Дык прасі ж ты у Бога, малі, 
Каб я панам ніколі не быў! 

У зборным вобразе пана паэт увасобіў увогуле ўсіх прадстаўнікоў улады, прыгнятальнікаў працоўнага чалавека. Як сялянскі адвакат (і не толькі ў прафесійным сэнсе, але і ў пераносным), Ф. Багушэвіч усюды і заўсёды быў на баку пакрыўджаных.
Вопрос: Што вы можаце сказаць пра рэалістычнасць паказу жыцця, матыў праўды ў паэзіі Ф. Багушэвіча?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Асноўнае, што вызначае яго творчы метад пісьменніка — праўдападабенства, рэалістычнасць паказу парэформеннай рэчаіснасці Беларусі. «А праўду сказаў Бурачок у сваёй “Дудцы”…» — так пачынае пісьменнік прадмову да сваёй другой кніжкі «Смык беларускі», вызначаючы адзін з асноўных матываў і гэтага зборніка, і ўсёй уласнай творчасці. Праўда часта персаніфікуецца, набывае рысы жывой істоты. У гэтым сэнсе паказальныя нават самі назвы некаторых вершаў Ф. Багушэвіча, у прыватнасці «Як праўды шукаюць», «Праўда». Верш «Праўда» напісаны ў форме звароту да Бога. Ён нагадвае шчырую споведзь чалавека, які зведаў жыццёвыя пакуты, ліхую долю ад няпраўды на гэтым свеце. Прычым праўда ўспрымаецца як справядлівасць — сацыяльная, маральная. А якая гэта справядлівасць, калі «звякаюць ланцугі на людцах», калі «крыж уеўся ў плечы, ланцугі ў рукі»… Селянін Ф. Багушэвіча не рады свайму з’яўленню на свет: «Ой, Божа мой, Божа, нашто я радзіўся?!» У той час як верш «Мая дудка» прасякнуты ў цэлым мажорным настроем, што выяўляецца нават у рытміцы, рытма-інтанацыйны лад «Праўды» (цэзураваны шасцістопны харэй) стварае інтанацыю, далёкую ад радаснай. Такую інтанацыю фальклорнага плачу-галашэння падтрымліваюць і народна-паэтычныя звароты: «Ой, нашто ж мне дана // Тая мая мова…»; «Ой, нашто ж мне вочкі, // Ой, нашто ж мне ясны?»; «Нашто ж тыя вушы…»; «Ой, ці не на тое ж…» і г. д. 

Ф. Багушэвіч звяртаючыся да Бога, просіць, каб той паслаў «Праўду сваю тую // З неба на зямельку, слязьмі залітую», як калісьці пасылаў свайго Сына — Ісуса Хрыста. Але, ведаючы людскую жорсткасць, тое, што і за дзве тысячы гадоў людзі не падабрэлі і не паразумнелі, ён папярэджвае: 

Пашлі ж цяпер Духа, да пашлі без цела, 

Каб уся зямелька адну праўду мела!
Вопрос: Назавіце найбольш характэрныя матывы паэзіі Ф. Багу-шэвіча, якія выявіліся і ў паэме «Кепска будзе!». Раскрыйце іх сутнасць.
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Кепска будзе!» — так назваў Багушэвіч сваю невялікую сацыяльна-бытавую паэму, сутнасць якой вызначылі два асноўныя матывы, характэрныя для ўсёй яго літаратурна-мастацкай творчасці: Праўда і Свабода. Паэт паказвае, як адсутнасць Праўды — мана, няпраўда — прадвызначыла драматычную долю чалавека, з якога ўсё жыццё «здзеквалісь Бог і людзі». Не ілжы, не мані, бо — «Кепска будзе!», папярэджвае паэт ужо самой назвай твора, якая выяўляе яго асноўную ідэю. 

Другі матыў — свабода і воля. У паэме «Кепска будзе!» знаходзім выдатныя радкі з услаўленнем свабоды, па сутнасці — сапраўдную оду свабодзе. Аліндарка (чытай: паэт) апавядае, як ні птушкі, ні звяры не згаджаюцца жыць без волі, у няволі гінуць самахоць.
Вопрос: Вызначце асноўныя элементы сюжэта паэмы: завязку, кульмінацыю, развязку.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Завязка (“ілжэхрышчэнне” немаўляці), кульмінацыйныя моманты (іх два: арышт Аліндаркі і айчыма; судовае пасяджэнне) і развязка (вочная стаўка Аліндаркі з вясковымі суседзямі, пасля чаго яго выпусцілі з турмы).
Вопрос: Як жыццястойкасць беларускага народа супрацьпастаўлена ў паэме сацыяльнай несправядлівасці?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пераломныя моманты ў лёсе героя паэмы (а значыць, і ў сюжэце твора) акрэслены чаЂсавай мастацкай дэталлю. Падкрэсліваецца, прычым ажно пяць разоў, што падзея адбывалася «ў марцы». Што гэта за месяц? Гэта — самы канец зімы. У той жа час — і самы пачатак вясны. Калісьці ў некаторых народаў (у тым ліку ў славян) год пачынаўся менавіта ў сакавіку, дакладней — 25 сакавіка, у дзень вясенняга раўнадзенства (працягласць дня дасягае працягласці ночы). У сакавіку «агрызаецца» зіма: «Прыйдзе марац — адмарозіць палец». Паводле міфалагічных уяўленняў, у гэты час варожыя чалавеку сілы могуць нанесці яму шкоду. Тройчы гэтыя сілы прыносілі душэўную траўму Аліндарку: «у марцы» яго ілжыва ахрысцілі; «у марцы» маці памерла; «у марцы» загінуў бацька. Але, з другога боку, светлыя сілы сакавіка прыносяць чалавеку і радасць. Менавіта «ў марцы», «якраз у дзень Звеставання» (25 сакавіка), пачалі, нарэшце, разглядаць справу Аліндаркі ў судзе. «У марцы» яго адпусцілі на свабоду. 

Такім чынам, у паэме «Кепска будзе!» Ф. Багушэвіч як сапраўдны рэаліст выкрыў сацыяльную несправядлівасць, што панавала ў беларускім грамадстве ў другой палове ХІХ стагоддзя. Разам з тым ён паказаў надзвычайную жыццястойкасць простага селяніна Аліндаркі, а ў яго вобразе — і ўсяго беларускага народа
Вопрос: Як і ў чым выявіўся ў паэме «Кепска будзе!» гуманістычны ідэал пісьменніка?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У паэме «Кепска будзе!» пісьменнік уславіў праўду і свабоду як асноўныя гуманістычныя вартасці, якімі павінен кіравацца чалавек любога сацыяльнага стану. Гэта дасягваецца праз вобразы Аліндаркі і яго айчыма, якія ўяўляюць сабой наш беларускі народ.
Вопрос: Логическое деление:
 (*ответ*) распределение на группы предметов, мыслимых в исходном понятии
 расчленение предмета на составные части
 выявление содержания понятия
 выведение следствий из принятых посылок
Множество предметов, каждому из которых принадлежат признаки, входящие в содержание имени, - объем имени:
 (*ответ*) верно
 неверно
Можно назвать дихотомическое деление "делением надвое":
 (*ответ*) да
 нет
Неявное определение имеет форму равенства двух понятий:
 (*ответ*) неверно
 верно
Общее имя с относительно ясным содержанием и сравнительно четко очерченным объемом называется "понятием":
 (*ответ*) да
 нет
Операция деления является распределением на группы тех предметов, которые мыслятся в исходном понятии:
 (*ответ*) да
 нет
Подчиняющее понятие называется видом, а подчиненное - родом:
 (*ответ*) нет
 да
Понятие, объем которого полностью входит в объем другого понятия, называется подчиненным:
 (*ответ*) верно
 неверно
Понятия "белый" и "черный" являются противоречащими:
 (*ответ*) нет
 да
Понятия, объемы которых частично совпадают, находятся в отношении пересечения:
 (*ответ*) да
 нет
Противоположные понятия - понятия, объемы которых исключают друг друга, не давая всего объема родового понятия:
 (*ответ*) верно
 неверно
Противоречащие понятия - понятия, исключающие друг друга и исчерпывающие в совокупности объем родового понятия:
 (*ответ*) верно
 неверно
Следующее деление проведено не по одному основанию:
 (*ответ*) "люди делятся на мужчин, женщин и детей"
 "климат делится на жаркий, умеренный и холодный"
 "обувь делится на резиновую и нерезиновую"
 "числа делятся на простые и не являющиеся простыми"
Совокупность свойств, мыслимых в имени (понятии), является содержанием имени (понятия):
 (*ответ*) верно
 неверно
Содержит круг определение:
 (*ответ*) "театр - это театр, а не кино"
 "человек - многоклеточное животное"
 "термометр - прибор для измерения давления"
 "манометр - прибор для измерения температуры"
Требование, чтобы деление велось только по одному основанию, является необходимым:
 (*ответ*) да
 нет
Члены деления могут не исключать друг друга:
 (*ответ*) нет
 да
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Якім паўстае ў лірыцы паэта вобраз Беларусі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пісаць Янка Лучына пачаў рана. Першы ж верш яго на рускай мове «Не ради славы или расчета» з'явіўся ў друку толькі ў 1886 г. У ім ён сцвярджае, што будзе служыць «стране глухой, забытой, где мрак невежества царит, в лачуге где, соломой крытой, мужнк печально днн влачит». Праграма ж яго паэтычнай дзейнасці, эстэтычнае крэда яскрава выражана ў перакладзе верша У. Сыракомлі «Не я пяю — народ божы». У ім Я. Лучына называе сваю творчасць голасам народа, адлюстраванаем яго дум і спадзяванняў: 
З iм я злiўся з добрай волi, 
Чы то ў долi, чы ў нядолi, 
Чы гдзе гора абзавецца, 
Як асiна, грудзь трасецца. 
Беларускамоўныя вершы Я. Лучыны выйшлі асобнай кнігай «Вязынка» ўжо пасля смерці паэта ў 1903 г. у Пецярбургу. У ёй пераважае сялянская тэматыка, што было абумоўлена патрэбамі часу і літаратуры, а таксама ўплывам на творчасць паэта яго папярэднікаў. Селянін, паводле Я. Лучыны, увасабляе сабой радзіму, з'яўляецца носьбітам лепшых маральных якасцей чалавека. I, як найбольш варты прадстаўнік народа, ён займае галоўнае месца ў творчай спадчыне паэта. 3 асаблівай мяккасцю і лагоднасцю расказвае аўтар пра лёс селяніна-беларуса, яго жыццё. У вершы «Што думае Янка, везучы дровы ў горад» раскрываецца ўнутраны стан героя. Трывога, сум, перажыванні за свой горкі лёс ахапілі селяніна ў дарозе: «усюды песні і гулянкі», а ён у старой, рванай, ветрам шытай сярмяжцы едзе ў калядныя маразы прадаваць дровы, каб купіць жыта. 
Нараканні на горкую сялянскую долю гучаць і ў вершах «Сівер», «Вясна». Жыццё людзей вёскі аўтар параўноўвае з лютай зімой, якая не хоча саступіць месца вясне. Веснавое ж абуджэнне асацыіруецца з надыходам лепшага жыцця. «Устрапянуўся бы дух ў чалавечай грудзі, — усклікае герой верша «Сівер», — дый забылі бы мы мора смутку і слёз». У чаканні светлай зары, шчаслівай долі праходзіць жыццё селяніна: 
I не свеціць яшчэ у пацёмках зара. 
Абзавіся! — гдзе ты? — за табой я пайду 
На край света шукаць! — на якой ты мяжы?.. 
Адзавісь, эашчабеч салавейкай ў саду! — 
Яснай зоркай ўзгляні! — Гдзе ты, доля. — скажы!.. 
(«Вясна»)
Вопрос: Назавіце мастацкія сродкі, што спатрэбіліся Янку Лучыну для выяўлення любові да роднага краю ў вершы «Роднай старонцы».
Категория: школьный раздел
Ответы:
Амаль кожны верш Янкі Лучыны — гэта маленькі шэдэўр. Галоўны матыў іх — патрыятычны. Як, у прыватнасці, у вершы «Роднай старонцы» (1891), што вызначаецца надзвычайнай шчырасцю, меладычнасцю, песеннасцю: 
Ты параскінулась лесам, балотамі, 
Выдмай пясчанай, неураджайнаю, 
Маці-зямліца, і умалотамі 
Хлеба нам мерку не даш звычайную. 
Як рэаліст, Янка Лучына праўдзіва апісвае тагачасны беларускі краявід (лес, балота, «пясчана зямліца», «поле скупое, выган без пашы»). Разам з тым ён стварае і тыповы сацыяльны партрэт селяніна: «Сын твой, беднаю адзет сярмягаю, // З лыка пляцёныя лапці абуўшы»; «Часта заплача // Мужык араты дзеля злой долі, // Цяжка працуючы»; «Дасць Бог крывавым потам аратаму // Здабрыць пясчану зямліцу здарыцца…» У паказе паэта чалавек неаддзельны ад прыроды, ён — дзіця прыроды і ў духоўным, і ў фізічным, і ў сацыяльным плане. Пры гэтым паэт далучае сябе да сялянства, выступае ад імя «мы» («хлеба нам мерку», «мы… любім і цэнім — бо яны нашы», «чарка нам зварыцца»), што надае вершу асаблівую шчырасць і даверлівасць. 
Любоўю да роднага краю і яго працавітага народа, спагадай нялёгкаму сялянскаму лёсу, задушэўнасцю і шчымлівым лірызмам прасякнуты верш «Роднай старонцы». Паэт верыць у лепшае жыццё, і таму верш заканчваецца аптымістычнымі радкамі: 
Сонца навукі скрозь хмары цёмныя 
Прагляне ясна над нашай ніваю, 
I будуць жыці дзеткі патомныя 
Добраю доляй — доляй шчасліваю!..
Вопрос: Што можна сказаць пра Лучыну-пейзажыста, зыходзячы з яго паэмы «Паляўнічыя акварэлькі з Палесся»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Паэма «Паляўнічыя акварэлькі» (а яна сапраўды складаецца з 10 самастойных частак, замалёвак-«акварэлек») прысвечана ўзаемадачыненням чалавека і прыроды. Прырода ў творы выступае ў якасці самастойнага аб’екта паказу. У яскравых пейзажных малюнках зафіксаваны ўсе поры года, розны час сутак (начны змрок, сонечны дзень, вечар, світанне), тыповы палескі краявід (лясныя нетры, балоты, дрыгва), розныя пароды дрэў, звяроў і птушак. Аднак гэты адвечны свет прыроды парушаецца навукова-тэхнічным прагрэсам — пракладкай у 1882—1887 гадах (калі і пісалася паэма) Палескай чыгункі (Гомель — Калінкавічы — Лунінец —Брэст).
Вопрос: Як вырашаецца ў паэме праблема ўзаемаадносін чалавека і прыроды?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вобразам Грышкі аўтар выказвае пратэст супраць спажывецкіх, здзеклівых адносін чалавека да прыроды. Асуджае ён капіталістычны лад з яго прагнасцю нажывы, знішчэннем красы прыроды: «Ды відок той брыд-кі // Там, дзе прыроду глуміць чалавек, // Дзе гінуць можа тысячы за грош, дзе здзек, // Бо спрытны ашуканец лупіць скуру з люду, — // Відок дашчэнту той спустошылі прыблуды!..» Выхад жа ён, як і аўтар паэмы, бачыць ва ўсеагульнай адукацыі: «І паўтараю перад смерцяю: навукі! // Навукі дзецям даць!..»
Вопрос: Якімі якасцямі надзелены вобраз Грышкі і ў чым яны выяўляюцца?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Галоўным героем паэмы з'яўляецца Грышка — «дзіця прыроды вольнага Палесся», які выхаваны «імшарай, ды чаротаў песняй, ды азёр бязмежжам». У творы малююцца краявіды беларускага Палесся, лясныя пейзажы, паказваюцца жыццё і побыт лесніковай сям'і. Паэма была як бы прадвесніцай Коласавай «Новай зямлі». Уся паэма — гэта, па сутнасці, ма-налог Грышкі, яго ўспаміны пра асобныя паляўнічыя эпізоды і ўласнае жыццё («Голад», «Апавяданне даязджачага»). Маналог гэты часам перапыняецца дыялогам з «панічом», развагамі і назіраннямі самога «паніча». У сваіх маналогах Грышка самахарактарызуецца, раскрываюцца асноўныя рысы яго народнага беларускага характару: смеласць, кемлівасць, вынослівасць, глыбокае веданне фаўны і флоры, любоў да прыроды, беззапаветная адданасць дружбе.
Вопрос: Супастаўце «Паляўнічыя акварэлькі з Палесся» Янкі Лучыны і «Записки охотника» І. Тургенева. Чым падобныя гэтыя творы і чым яны адрозніваюцца?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Галоўны персанаж паэмы — вопытны палескі паляўнічы Грышка, да якога «паніч» (яго вуснамі аўтар выказвае і ўласныя меркаванні), як да шчырага сябра, прыязджае паляваць на ласёў («Першае маё паляванне на ласёў», «На ласёў рык»), глушцоў («На глушцоў»), ваўкоў («Аблава на ваўкоў»), іншых звяроў. Уся паэма — гэта, па сутнасці, маналог Грышкі, яго ўспаміны пра асобныя паляўнічыя эпізоды і ўласнае жыццё («Голад», «Апавяданне даязджачага»). Маналог гэты часам перапыняецца дыялогам з «панічом», развагамі і назіраннямі самога «паніча». У сваіх маналогах Грышка самахарактарызуецца, раскрываюцца асноўныя рысы яго народнага беларускага характару: смеласць, кемлівасць, вынослівасць, глыбокае веданне фаўны і флоры, любоў да прыроды, беззапаветная адданасць дружбе. Гэтым, а таксама сваёй паляўнічай страсцю ён нагадвае вобразы «Записок охотника» рускага пісьменніка Івана Тургенева.