nyuuzyou/soloby huggingface dataset:
Вопрос: Чаму жыціі карысталіся папулярнасцю пасля Хрышчэння Русі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Хрысціянская Царква з самага пачатку свайго існавання збірала звесткі пра шчырых вернікаў. Першапачаткова, у эпоху Антычнасці, гэта былі творы пра пакутнікаў, у эпоху Сярэднявечча — пра святых праведнікаў, людзей, праслаўленых бязгрэшным жыццём. Цікавасць да жыцій абумоўлена паступовым узмацненнем элементаў гуманізму.У эпохі Старажытнай Русі, ды і пазней для Вялікага Княства Літоўскага яшчэ доўга захоўваўся прыярытэт перад каштоўнасцю асобнага чалавека. Так дыктавалі геапалітычныя і гістарычныя абставіны. Хрысціянства — такая рэлігія, якая сцвярджае якраз значнасць кожнага чалавека незалежна ад яго сацыяльнага паходжання і эканамічнага статусу. Літаратура да разумення гэтага прыйшла не адразу — ішла доўга, на працягу стагоддзяў. І ўсё ж жыціі — якраз пачатак у прыгожым пісьменстве гуманістычнай тэндэнцыі.
Вопрос: Чым адметны горад Полацк?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Полацк - адзін з самых старажытных гарадоў усходніх славян, унікальны горад-музей. Заснаваны крывічамі ў 1-й палове 1-га тысячагоддзя. Першы гістарычна вядомы полацкі князь Рагвалод, які «прыйшоў з-за мора», быў забіты падчас паходу на Полацк Наўгародскага князя Уладзіміра ў 980-х гадах. Яго дачка Рагнеда стала адной з жонак вялікага кіеўскага князя Уладзіміра. Полацк нейкі час быў у складзе Кіеўскай Русі. У X-XIII стагоддзях - цэнтр буйнога Полацкага княства. У 988-1001гг. полацкім князем быў сын Рагнеды Ізяслаў Уладзіміравіч, а з 1003г. - Брачыслаў Ізяславіч, які ажыццявіў ў 1021г. паход на Ноўгарад. Пры Усяславе Чарадзеі (1044-1101) Полацкае княства дасягнула найвышэйшага росквіту. Зручнае геаграфічнае становішча на Заходне-Дзвінскім адгалінаванні гандлёвага шляху «з варагаў у грэкі» спрыяла хуткаму развіццю горада. З IX ст. тут дасягаюць росквіту кавальскае, ювелірнае, кастарэзнае, гарбарнае, швейная, будаўнічае і інш. рамёствы. З сярэдзіны XII ст. вядомыя імёны дойліда Іаана, які пабудаваў царквы ў Бельчыцкага Барысаглебскім і Полацкім Спаса-Еўфрасіннеўскім манастыры, і ювеліра Лазара Богшы, які зрабіў у 1161г. крыж Еўфрасінні Полацкай
Вопрос: Як «Жыціе Еўфрасінні Полацкай» выяўляе асноўныя этапы біяграфіі святой падзвіжніцы?
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Жыціе Еўфрасінні Полацкай» — твор літаратуры Сярэднявечча, паколькі напісаны ён па тыповай па тым часе схеме, альбо каноне: 
-твор прысвечаны афіцыйна прызнанай царквою святой Еўфрасінні Полацкай; 
-строга вытрыманы уступ, асноўная і заключная часткі; 
-галоўная гераіня твора фактычна пазбаўлена недахопаў, яе жыццё ідэалізавана і паказана такім чынам, каб стаць для хрысціяніна ўзорам для перай-мання.
Вопрос: Што спрыяла разумоваму развіццю Еўфрасінні?
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Жыціе» падрабязна распавядае пра дзяцінства Прадславы (свецкае імя Еўфрасінні), якая выхоўвалася ў любові да Бога. Дзяўчына з юных гадоў вылучалася сваім розумам і глыбокім разуменнем кніжнага навучання. Можна меркаваць, што кнігі сапраўды сфарміравалі светапогляд дапытлівай дзяўчыны, умацавалі волю, увогуле вызначылі лёс князёўны. Сярод кніг, якія перакладалі і перапісвалі, прыехаўшы на Русь, візантыйскія і балгарскія святары, а таксама іх мясцовыя паслядоўнікі, большасць складалі набажэнскія тэксты. Але ў княжацкі хорам траплялі, безумоўна, і іншыя творы: хронікі, гістарычныя аповесці, прыродазнаўчыя трактаты. Еўфрасіння вывучала «Аповесць мінулых гадоў», напісаную кіеўскім манахам Нестарам. Верагодна знаёмства Прадславы з перакладнымі візантыйскімі хронікамі, якія маглі трапляць да полацкага двара праз дынастычныя сувязі. Не магла не знаёміцца Еўфрасіння і з навуковымі творамі візантыйскіх аўтараў, напрыклад, «Фізіёлагам», дзе расказвалася пра розных жывых істот, як рэальных, так і фантастычных, тыпу птушкі Фенікс. Усе гэтыя кнігі давалі даволі шырокі погляд на свет, які ўспрымаўся як дар Божы — вялікі цуд, напоўнены прыгажосцю. Круг чытання Еўфрасінні — тыповы для адукаваных людзей таго часу.
Вопрос: Дзе закончыла Еўфрасіння сваё жыццё?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Пад канец жыцця Еўфрасіння Полацкая падарожнічала ў святы горад Іерусалім разам з Еўпраксіяй і братам Давыдам. У гэтым горадзе Еўфрасіння хахварэла і ў 1173 годзе памерла.
Вопрос: В отношении противоположности находятся следующие понятия 
 (*ответ*) старый, молодой 
 интернет, интернат 
 компас, барометр 
 старый, нестарый 
В приведенных примерах укажите единичное имя 
 (*ответ*) первый космонавт 
 европейская страна 
 государство 
 космонавт 
В приведенных примерах укажите исключающее суждение 
 (*ответ*) все студенты группы, кроме трех человек, сдали экзамен досрочно 
 на всякого мудреца довольно простоты 
 Л.Н. Толстой - автор романа «Война и мир» 
 для судебных экспертиз разработана специальная методика 
Вывод о принадлежности определенного признака исследуемому объекту (предмету, событию, отношению или классу) на основании его сходства в существенных чертах с другим уже известным объектом, - это умозаключение 
 (*ответ*) по аналогии 
 традуктивное 
 индуктивное 
 дедуктивное 
Выражение, содержащее только логические константы и переменные, и являющееся истинным в любой предметной области - это 
 (*ответ*) логический закон 
 определение 
 логическая форма 
 логическая операция 
Дополнительная информация о характере обоснованности суждения, явно выраженная в самом суждении, называется 
 (*ответ*) модальностью 
 истинностью 
 характеристикой 
 определением 
Закон достаточного основания формулируется 
 (*ответ*) всякая мысль признается истинной, если она имеет достаточное основание 
 два несовместимых друг с другом суждения не могут быть одновременно истинными; по крайней мере одно из них необходимо ложно 
 всякая мысль в процессе рассуждения должна быть тождественна самой себе 
 два противоречащих суждения не могут быть одновременно ложными, одно из них необходимо истинно 
И субъект и предикат являются распределенными в суждении 
 (*ответ*) Е (общеотрицательном) 
 I (частноутвердительном) 
 О (частноотрицательном) 
 А (общеутвердительном) 
К какому логическому типу относится суждение «Среди правонарушителей есть подростки» 
 (*ответ*) тип I: Некоторые S есть Р 
 тип Е: Все S не есть Р 
 тип О: Некоторые S не есть Р 
 тип A: Все S есть Р 
К правилам деления понятия относятся следующие (укажите лишнее) 
 (*ответ*) деление должно быть ясным 
 деление должно быть полным 
 члены деления должны быть попарно несовместимыми 
 деление должно производиться по одному основанию 
К родовидовым определениям относятся (укажите лишнее) 
 (*ответ*) остенсивное 
 операциональное 
 генетическое 
 атрибутивное
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Якія рысы беларускай літаратуры выявіліся ў «Жыціі Еўфрасінні Полацкай»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У «Жыціі Еўфрасінні Полацкай» — адным з першых арыгінальных твораў на беларускай зямлі — выявіліся тыя рысы беларускай літаратуры, якія вызначаць яе спецыфічны воблік на працягу стагоддзяў. У прыватнасці, для твора характэрны спакойны тон, які тым не менш хавае ўнутранае напружанне, увага да духоўнага свету асобы, лагічнасць і яснасць выкладу.
Вопрос: Паспрабуйце прасачыць уплыў родных мясцін таго ці ін-шага пісьменніка на яго творчасць.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Уплыў родных мясцін на творчасць Е. Полацкай і К.Тураўскага сказваецца нават у іх прозвішчах, якія гавораць пра горад і паходжанне пісменнікаў. Е. Полацкай заснавала ў Полацку два манастыры, адкрыла школу, была мецэнаткаю.
Вопрос: Што вядома пра біяграфію Кірылы Тураўскага?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Гады жыцця Кірылы Тураўскага дакладна невядомыя. Сёння прапануюцца наступныя даты: 1130—1190 гады. Кірыла нарадзіўся — паводле новых даных — у княжацкай сям’і, ён быў унукам Тураўскага князя Святаполка ІІ. Яго бацька, малодшы сын Святаполка, загінуў, калі хлопчыку было дзесяць гадоў. Кірыла атрымаў выдатную адукацыю: яго вучыў грэчаскі манах, які прыехаў з Візантыі. Даволі рана (па пісьмовых даных, у трынаццаць гадоў) Кірыла пастрыгся ў манахі ў мясцовым манастыры. Грунтоўнае знаёмства з кніжнай мудрасцю, грэчаскімі літаратурнымі ўзорамі і праведнае жыццё хутка паспрыялі яго знакамітасці. Жыхары Турава папрасілі яго стаць іх епіскапам. Трыццаць гадоў ён нёс гэтую няпростую службу. Апошнія гады яго жыцця прайшлі ў манастыры Святога Мікалая ў Тураве.
Вопрос: Якімі подзвігамі веры праславіўся Кірыла Тураўскі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Кірыла стаў стоўпнікам — аскетам, першым у нас па-дзвіжнікам стоўпніцтва, унікальнай формы подзвігу веры, характэрнай у асноўным для паўднёвых рэгіёнаў Еўразіі — Сірыі, Палесціны. Ён выбраў надзвычай цяжкі і невядомы яшчэ на Русі манаскі подзвіг — аддаленасць ад людзей, адмаўленне ад шмат якіх чалавечых радасцей, сузіральніцтва. Стоўп уяўляў сабою драўляную вежу, хутчэй калону, куды раз на дзень манаху перадавалі ежу. Тут Кірыла на самоце і моўчкі духоўна працаваў — маліўся і пісаў.
Вопрос: Як упісваецца творчасць Кірылы Тураўскага ў агульную сярэдневяковую літаратурную традыцыю?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Адчуванне значнасці і велічы свету было найважнейшай асаблівасцю літаратуры эпохі Сярэднявечча. Пафас яе — у пазнанні прыроды і чалавечай душы. 

Не менш важная рыса сярэдневяковай літаратуры — сусветная гісторыя як тэма, у цэнтры якой знаходзіцца жыццё Хрыста. Каляндарныя хрысціянскія святы нагадвалі пра асаб-ліва важныя падзеі, фактычна паўтаралі свяшчэнную гісторыю. Такім чынам, чалавек жыў як бы ў цэнтры сусветных падзей, адлюстраваных у такіх абрадах, як Каляды, Дабравесце, Вялікдзень. Зямны лёс Хрыста нябачна прысутнічае і ў кожным літаратурным творы. Толькі праз Хрыста можна зразумець сэнс таго, пра што апавядаецца ў творах Кірылы Тураўскага. Вобраз Хрыста сам па сабе — узор ідэальнага чалавека, які аказваў велізарнае выхаваўчае ўздзеянне на слухачоў і чытачоў.
Вопрос: Што характэрна для стылю Кірылы Тураўскага як пісьменніка?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вартасць творчасці Кірылы Тураўскага ў тым, што ён, застаючыся хрысціянскім аўтарам, у значнай ступені засноўваўся на народнай традыцыі разумення быцця. 

Мова кірылаўскіх слоў, казанняў, малітваў выключна багатая, эмацыянальная. Асноўны мастацкі прынцып яго слоў — павучанняў-казанняў — квяцістасць стылю: нагнятанне сінонімаў, параўнанняў, метафар, цытат. Гэтым дасягаецца вялікая сіла ўздзеяння на вернікаў. 

Яшчэ адной характэрнай асаблівасцю твораў Кірылы Тураўскага з’яўляецца частае апісанне ў іх з’яў прыроды. Тлумачэнне біблейскіх фактаў праз прыродныя працэсы рабіла больш зразумелым творы кніжніка. У сваіх словах-казаннях Кірыла спыняўся ў асноўным на тых момантах, якія давалі матэрыял для мастацкіх абагульненняў, жанравых карцін, апісанняў саду, веснавой прыроды, душэўных перажыванняў святых асоб. Напрыклад, уражвае сілаю мацярынскага пачуцця плач Божай Маці над целам Хрыста пасля Яго раскрыжавання. Павучальны сэнс казанняў у аўтара на першым месцы, але важнае значэнне меў і мастацкі бок — інакш бы яны не даходзілі да сэрцаў слухачоў-вернікаў. 

Малітвы Кірылы Тураўскага таксама ўражваюць багаццем і разнастайнасцю спосабаў арганізацыі паэтычнай мовы. Дамінуе ў іх тэма святла і цемры, а таксама часу. Асноўны метад пісьменніка — алегарычна-сімвалічнае тлумачэнне Новага Запавету. Можна сказаць, што менавіта ў Кірылы гэты метад дасягнуў найвышэйшай дасканаласці.
Вопрос: Параўнайце жыццё Еўфрасінні Полацкай і Кірылы Тураўскага
Категория: школьный раздел
Ответы:
З імёнамі Ефрасінні Полацкай і Кірылы Тураўскага звязаны з перыядам станаўлення беларускай дзяржаўнасці, а іх дзейнасць стала выключна важнай для нашай гісторыі, літаратуры і мастацтва. 

Абодва вялікіх суайчынніка выраслі ў багатым асяроддзі ў эпоху двух вер, атрымалі бліскучую адукацыю і выбралі адзіна магчымы для сябе шлях: служыць асвеце роднай зямлі. Такая дзейнасць была магчымай праз служэнне царкве ў эпоху станаўлення хрысціянства на беларускай зямлі. 

Так, дзейнасць Ефрасінні Полацкай была накіравана на адукацыю дзяцей у школах, кнігапісання, якое развівалася пры кляштарах, падтрымку і развіццё мастацтваў і рамёстваў. Па праве Ефрасінню Полацкую называюць першай мецэнаткай беларускай зямлі. Іншым кірункам грамадскай дзейнасці Ефрасінні стала барацьба супраць братазабойчых войнаў, феадальных паміж усобіц, раздзіралі радзіму. 

Кірыла Тураўскі вядомы ў першую чаргу, як філосаф мінулы шлях ад прызнання ісціны, як дадзенасці ў «Святым пісанні» да прызнання чалавека «вянком тварэння». Яго спадчына, якое ўключае дыдактычныя аповесці, пропаведзі і гімнаграфія, фармуе ідэал мірскага чалавека таго часу. Грамадская дзейнасць Кірыла ў розныя перыяды яго жыцця, гэтак жа як і яго вялікай суайчынніцы, накіравана на барацьбу супраць братазабойчых войнаў, разладу і расколу.
Вопрос: У чым значэнне творчасці Кірылы Тураўскага для развіцця беларускай літаратуры?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Кірылу Тураўскага па праву можна лічыць першым еўрапейскага ўзроўню пісьменнікам, які жыў на тэрыторыі Беларусі. Яго творы распаўсюджваліся ў шматлікіх спісах. Непасрэдны спадкаемца Кірылы Тураўскага ў жанры малітваў — Францыск Скарына. Але для ўсіх старабеларускіх пісьменнікаў Кірыла Тураўскі быў самым высокім царкоўным аўтарытэтам, духоўным бацькам. Творы Кірылы Тураўскага атрымалі фенаменальную папулярнасць сярод адукаваных людзей ужо пры яго жыцці, а таксама і ў пазнейшыя эпохі. Шмат якія дасягненні яго стылю вызначылі найбольш характэрныя асаблівасці нацыянальнай літаратурнай традыцыі.
Вопрос: Хто і калі хрысціў Старажытную Русь?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Хрышчэнне язычніцкай Русі было рпаведзена князем Уладзімірам, назва-ным Святым. Хрышчэнне адбылося ў 988 годзе ў Кіеве і ў 992 годзе ў Полацку.
Вопрос: У чым значэнне і наступствы Хрышчэння Русі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У палітычным плане гэтая акцыя ставіла Русь упоравень з іншымі еўрапейскімі дзяржавамі, уводзіла ў агульнаеўрапейскую хрысціянскую сям’ю. Цяжка пераацаніць і духоўнае, этычнае значэнне хрысціянства. Уладзімір прыняў рэлігію праз Візантыю, і гэта дазваляла ўспрыняць культуру як Антычнасці, так і Азіі, на тэрыторыі якой раскінулася Візантыйская імперыя і дзе, уласна кажучы, хрысціянства і ўзнікла.
Вопрос: К семантическим категориям относятся (укажите лишнее) 
 (*ответ*) логические законы 
 предикаторы 
 предметные функторы 
 имена 
Какая логическая операция с понятием проведена в следующем примере: «Выделяются многосторонние, односторонние и двусторонние виды сделок» 
 (*ответ*) деление понятия 
 обобщение понятия 
 ограничение понятия 
 определение понятия 
Какая логическая операция с понятием проведена в следующем примере: «Посредник - один из соучастников преступления, содействующий совершению преступлениями своими действиями» 
 (*ответ*) определение понятия 
 деление понятия 
 обобщение понятия 
 ограничение понятия 
Какой логический закон формулируется следующим образом «Два противоречащих суждения не могут быть одновременно ложными, одно из них необходимо истинно» 
 (*ответ*) закон исключенного третьего 
 закон непротиворечия 
 закон тождества 
 закон достаточного основании 
Конъюнкцией называется логическая операция, выражающаяся в языке союзом 
 (*ответ*) «и» 
 «если, и только если…, то…» 
 «если…, то…» 
 «или» 
Логическая операция, выражающаяся в языке союзами «если…, то…» называется 
 (*ответ*) импликацией 
 эквивалентностью 
 дизъюнкцией 
 конъюнкцией 
Логическая операция, выражающаяся в языке союзом «или» называется 
 (*ответ*) дизъюнкцией 
 конъюнкцией 
 импликацией 
 эквивалентностью 
Логическая операция, раскрывающая содержание понятия (термина) во всех его существенных и характеристических признаках, и придающая ему тем самым точный смысл и значение, называется 
 (*ответ*) определением 
 описанием 
 обобщением 
 понятием 
Мышление имеет содержание и форму. Содержание мышления составляет 
 (*ответ*) отражаемая действительность 
 структура мысли 
 истинность мысли 
 способ отражения действительности 
Направление современной формально логики, отличающееся применением особого символического языка, называется 
 (*ответ*) математической логикой 
 интуитивной логикой 
 логистикой 
 логикой стоиков 
Общая теория знаковых систем (семиотика) включает в себя следующие разделы (укажите лишнее) 
 (*ответ*) лексика 
 прагматика 
 семантика 
 синтаксис
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Калі і кім быў створаны летапісны звод «Аповесць мінулых гадоў»?
Категория: школьный раздел
Ответы:
«Аповесць мінулых гадоў» — летапіс, помнік дакументальнага гістарычнага аповеду, у той жа час твор гістарычнай прозы, характэрнай для пачатковага этапу развіцця літаратуры ў Старажытнай Русі. Запісы гістарычных падзей пачалі весці ў Кіеве і Ноўгарадзе, а магчыма, і ў іншых гарадах яшчэ ў Х стагоддзі. Традыцыйна лічыцца складзеным манахам Нестарам у Кіеве ў XII ст.(каля 1113 г.) Апісвае гісторыю Русі з IX па XIII стагоддзе. Збор гэты вядомы ў складзе шэрагу іншых летапісных збораў, якія захаваліся ў спісах, з якіх лепшымі і найбольш старымі з'яўляюцца Лаўрэнцеўскі 1377 і Іпацьеўскі 1420-х. Летапіс увабраў у сябе вялікую колькасць аповесцяў, легенд, вусных паэтычных паданняў аб розных гістарычных асобах і падзеях пачатковай гісторыі Русі. Даследчыкі XVIII - XIX стст. лічылі Нестара першым летапісцам, а “Аповесць” - першым летапісам на Русі, але больш дасканалае вывучэнне паказала, што існавалі летапісныя зборы, якія папярэднічалі “Аповесці”, а сама аповесць не з'яўляецца адзіным творам.
Вопрос: Што вызначае жанр летапісу?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Летапіс — помнік дакументальнага гістарычнага аповеду, у той жа час твор гістарычнай прозы, характэрнай для пачатковага этапу развіцця літаратуры ў Старажытнай Русі. Аповед тут вядзецца па гадах, а «год» у старажытнарускай мове, як і ў народных беларускіх гаворках, называўся «лета». Адсюль і назва — летапіс.
Вопрос: З якой даты пачынаецца дзяржаўнасць на Русі?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Летапіс афіцыйна пачынае гісторыю Старажытнай Русі з 862 года — ад канкрэтнай падзеі: запрашэння жыхарамі Ноўгарада на княжанне ўнука іх памерлага князя Гастамысла — Рурыка, бацька якога быў князем па-лабскіх славян. Гісторыя ж Беларусі пачынаецца ад моманту заснавання першага горада на яе тэрыторыі — Полацка. У гістарыяграфіі тэрмін Русь распаўсюджваецца на ўсю тэрыторыю Старажытнарускай дзяржавы з моманту яго заснавання ў 862 годзе.
Вопрос: Хто такі Рурык?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Рурык (швед. Rurik, розум. 879) - летапісны заснавальнік Наўгародскага княства на Русі, вараг з народу русь, князь наўгародскі з 862 года і родапачынальнік княжацкай, сталай пасля царскай дынастыі Рурыкавічаў. Нярэдка разглядаецца як заснавальнік Старажытнарускай дзяржавы.Згодна старажытнарускага летапіснага зводу XII стагоддзя, «Аповесці мінулых гадоў», у 862 годзе вараг Рурык з братамі па запрашэнні такіх плямёнаў, як чудзь, ільменскіх Славеніі, крывічы, быў прызваны княжыць у Ноўгарад. Гэта падзея, з якой традыцыйна адлічваецца пачатак праўлення дынастыі Рурыкавічаў, якая аб'яднала Наўгародскую і Кіеўскую Русі. Летапісец назваў прычынай запрашэння міжусобіцу. Рурык прыйшоў з усім сваім родам, званым русь, этнічная прыналежнасць якога працягвае аспрэчвацца даследчыкамі.
Вопрос: Што вам вядома пра нашчадкаў Рурыка?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Гэта родапачынальнік княжацкай, сталай пасля царскай дынастыі Рурыкавічаў. Рурыкавічы - княскі, вялікакняскі, пазней таксама царскі (у Маскве) і каралеўскі (у Галіцка-Валынскай зямлі) род нашчадкаў Рурыка, раздрабніць з цягам часу на мноства галін. Большасць прадстаўнікоў дынастыі з'яўляліся кіраўнікамі Старажытнарускай дзяржавы (Кіеўскай Русі) і ўтварыліся пасля яго распаду рускіх княстваў, прадстаўнікі адной з галін (нашчадкі Расціслава Міхайлавіча) былі удзельнымі кіраўнікамі ў венгерскім-харвацкай каралеўстве, адзінкавыя прадстаўнікі Рурыкавічаў кіравалі ў Вялікім княстве Літоўскім (Шварн) і абвяшчалі сваю ўладу ў Балгарскім царстве (Расціслаў Міхайлавіч), былі суправіцелямі Грузінскага царства (Юрый Андрэевіч Багалюбскага), Герцагства Аўстрыя і Герцагства Штырыя (Раман Данілавіч), таксама, магчыма, былі кіраўнікамі Великопермского княства (гл. Великопермские князі) і Мараўскага княства (гл. Алег Мараўскі). Апошнімі манархамі з ліку Рурыкавічаў былі цары Фёдар I Іаанавіч і Васіль Шуйскі.
Вопрос: Як Рагнеда стала жонкай Уладзіміра і як склалася яе жыццё?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Праўнук Рурыка Уладзімір у барацьбе за ўладу забіў полацкага князя Рагвалода, сілаю ўзяў шлюб з яго дачкой Рагнедай і незаконна авалодаў прастолам бацькі ў Кіеве. А ў 988 годзе ён жа хрысціў Русь. У Рагнеды і Уладзіміра было чатыры сыны і дзве дачкі. Рагнеда пакутавала ў палацы Уладзіміра, бо не магла дараваць яму жорсткага абыходжання з ёю і смерці блізкіх. Калі ў 988 годзе Уладзімір хрысціў Русь, ён запатрабаваў ад візантыйскага імператара Васіля ІІ яго сястру Ганну сабе ў жонкі. Таму Рагнеду са старэйшым сынам Ізяславам ён адправіў у горад Ізяслаўль, спецыяльна для іх пабудаваны ў водападзеле паміж басейнамі Дняпра і Нёмана (сёння гарадок Заслаўе каля Мінска). Тут Рагнеда заснавала ці не першы ва Усходняй Еўропе жаночы манастыр і стала ігуменняй у ім. Адсюль і пачало пашырацца па Полацкай зямлі хрысціянства. А Уладзімір аддаў сыну Ізяславу ў княжанне горад Полацк, вотчыну дзеда Рагвалода і маці Рагнеды. У 992 годзе Ізяслаў хрысціў палачан. Рагнеда памерла ў 1000 годзе
Вопрос: Як апісваецца князь Усяслаў Полацкі ў летапісе?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Адзін з самых яскравых вобразаў у летапісным зводзе, як і ў «Слове пра паход Ігаравы», — менавіта полацкі князь Усяслаў Чарадзей, найбольш упарты супраціўнік Кіева. Яго жыццё перапоўнена ўдачамі і няўдачамі, падзеямі радаснымі і драматычнымі. Як сведчыць летапіс, Усяслаў — самая велічная асоба за ўвесь час існавання Полацкай зямлі. Ужо пры жыцці яго імя было ахутана славай і рознымі легендамі. З Усяславам звязваюць і заснаванне ў сярэдзіне XI стагоддзя ваеннай крэпасці Мінска на далёкім ускрайку Полацкага княства. Усяслаў пабудаваў тут Сафійскі сабор, які якраз сімвалізаваў роўнасць Полацка з Кіевам і Ноўгарадам, паколькі Сафійскія храмы будаваліся толькі ў сталіцах. 

Яго вобраз у «Слове пра паход Ігаравы» паказаны са значным парушэннем храналогіі, як бы перамешаны. Сам Усяслаў у паэме малюецца не з асуджэннем, а нават з цеплынёй. Гэта непрыкаяны князь, які мітусіцца па Русі, як загнаны звер; ён здзіўляе хуткасцю свайго перамяшчэння. Таму ў народзе і вырашылі, што ён ваўкалак. Акрамя таго, нават летапіс згадвае пра незвычайнасць нараджэння Усяслава. У паэме Усяслаў у якасці ваўкалака надзелены здольнасцю да матэрыяльных метамарфоз і аддзялення душы (думкі, хітрасці) ад цела, што дапамагае яму фантастычным чынам пераадольваць прастору і час. Вось чаму Усяслаў і ўвайшоў у гісторыю як Чарадзей. 

Беларускі Усяслаў Чарадзей згадваецца і ў рускіх былінах — пад імем Волха Усяславіча. Волх народжаны ад цмока. Паводле міфалагічных уяўленняў, людзі, народжаныя ад змея, валодаюць асаблівай мудрасцю. Волх — такі ж пярэварацень, што і Усяслаў: ён можа пераўвасабляцца ў ваўка, тура, сокала. Даследчыкі адзначаюць, што пярэваратніцтва персанажаў характэрна для казкі, але абсалютна не характэрна для былін. Таму можна меркаваць, што з’явіўся гэты матыў у былінах пад уплывам народных легендаў менавіта пра Усяслава Чарадзея: былінны вобраз Волха і рэальны Усяслава зліліся. Полацкі князь сваімі незвычайнымі ўласцівасцямі, якія прыпісалі, як і ў Волха, яго паходжанню, глыбока ўразіў сваіх сучаснікаў, таму і ўвайшоў у быліны. Прычым у іх імя Усяслава стала яго імем па бацьку, а на першае месца выйшла мянушка — тое, чым ён, уласна, і вызначаўся — чарадзей, Волх-жрэц, вяшчун.
Вопрос: Як ішло станаўленне Вялікага Княства Літоўскага?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У ХІІІ стагоддзі велізарная Полацкая дзяржава падзялілася на дробныя ўдзельныя княствы. На захадзе Беларусі пачало ўтварацца Літоўскае княства са сталіцай у Наваградку. Заснавальнікам яго лічыцца Міндоўг. У 1323 годзе яго нашчадак Гедымін перанёс сталіцу княства ў Вільню. Распад Кіеўскай Русі, Полацкага княства і ўтварэнне новай дзяржавы — Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага (ВКЛ) — садзейнічала фарміраванню трох усходнеславянскіх народнасцей — беларускай, рускай і ўкраінскай.
Вопрос: Што вы ведаеце пра культуру ВКЛ?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Беларусы знаходзіліся ў складзе ВКЛ ад моманту яго ўзнікнення. Як народ больш развіты ў культурных адносінах, чым літоўскі (яшчэ язычніцкі), маючы засвоеныя традыцыі праваслаўнай візантыйскай і старакіеўскай культуры, беларускі этнас набыў у ВКЛ вялікія перавагі ва ўсіх сферах дзейнасці. Пачала шырока распаўсюджвацца праваслаўная вера: яна цэментавала народ перад небяспекай навалы як з захаду з боку крыжаносцаў, так і з усходу ад мангола-татар. У ВКЛ былі добра распрацаваны законы, якія склалі агульнадзяржаўны звод — Статут. Старабеларуская літаратурная мова, якая называлася «рускай» і была ўжо дастаткова апрацаванай на той час, выкарыстоўвалася ў якасці агуль-надзяржаўнай, урадавай. Высокага ўзроўню дасягнула царкоўнае пісьменства. Славіліся сваім майстэрствам беларускія іканапісцы, дойліды і асабліва разьбяры па дрэве. У час інтэнсіўнага дзяржаўнага, культурнага будаўніцтва абудзілася цікавасць шырокіх колаў насельніцтва да свайго мінулага, да ўласнай гісторыі. Безумоўна, у культурным ужытку былі летапісы, жыціі, хронікі больш ранняга, кіеўска-полацкага, перыяду і нават яшчэ і папярэдняга, бо антычная спадчына вывучалася актыўна, — гэта была прыкмета эпохі, якая атрымала назву Адраджэння. Але складвалася і ўласнае летапісанне. Яго росквіт прыпадае на XV—XVI стагоддзі.
Вопрос: Пра што распавядаюць першыя беларуска-літоўскія летапісы?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Найбольш ранні помнік беларуска-літоўскага летапісання — «Летапіс вялікіх князёў літоўскіх», напісаны ананім-ным аўтарам у першай палове XV стагоддзя. Храналагічна летапіс ахоплівае перыяд ад смерці вялікага князя Гедыміна ў 1341 годзе і да канца XV стагоддзя. Найважнейшы сюжэт хронікі — аповед пра праўленне яго нашчадкаў Альгерда і Вітаўта, але асноўная ўвага скіравана на барацьбу паміж Ягайлам Альгердавічам і яго дзядзькам Кейстутам Гедымінавічам. 

Вызначаецца гэтымі асаблівасцямі і наступны з летапісаў — «Беларуска-літоўскі летапіс 1430—1446 гадоў», які ахоплівае гісторыю ўсходніх славян і літоўцаў ад IX да сярэдзіны XV стагоддзя. Тут падрабязна апавядаецца пра нядаўнія падзеі — паходы Вітаўта, бітву яго з татарамі на рацэ Ворскла, а галоўнае — пра самую, бадай, важную падзею ў гісторыі ўсіх усходніх славян — перамогу над нямецкімі крыжаносцамі пад Грунвальдам у 1410 годзе. Перамога пад Грунвальдам надоўга — да XX стагоддзя — спыніла захопніцкія імкненні нямецкай ваеншчыны. Умацавала яна і Вялікае Княства Літоўскае, якое раскінулася дзякуючы Вітаўту ад Чорнага мора да Балтыйскага. У летапіс уключаны некалькі твораў іншага жанру, сярод якіх вылучаецца «Пахвала вялікаму князю Вітаўту» — усхваляванае лірычнае слова, што ўслаўляла князя як мудрага і мужнага ўладара. У панегірычным (узвелічальным) слове выказана і асноўная ідэя ўсяго летапіснага зводу — погляд на ВКЛ як на вядучы цэнтр аб’яднання ўсіх усходнеславянскіх зямель.
Вопрос: Общеутвердительное суждение А выражается схемой 
 (*ответ*) Все S есть Р 
 Все S не есть Р 
 Некоторые S не есть Р 
 Некоторые S есть Р 
Определите сравнимые понятия 
 (*ответ*) христианство, буддизм 
 закон, законность 
 актер, пьеса 
 христианство, христианин 
Основателем формальной логики является 
 (*ответ*) Аристотель 
 Платон 
 Декарт 
 Бэкон 
Основным содержанием логики Аристотеля является 
 (*ответ*) теория дедукции 
 логика «пропозиций» 
 риторика 
 теория индукции 
Основными формально-логическими законами являются (укажите лишнее) 
 (*ответ*) закон объективности 
 закон исключенного третьего 
 закон непротиворечивости 
 закон тождества 
Первый член импликации, выражающий условие в сложном условном предложении, называется 
 (*ответ*) антецедентом 
 посылкой 
 следствием 
 консеквентом 
По способу связи с обозначаемым знаки подразделяются на (укажите лишнее) 
 (*ответ*) знаки-имена 
 знаки-символы 
 знаки-индексы 
 знаки-копии 
По характеру признаков содержания понятия делятся на отрицательные и положительные. Определите отрицательное понятие 
 (*ответ*) аноним 
 мошенничество 
 принципиальность 
 ненастье 
Понятие «дееспособность» является 
 (*ответ*) абстрактным 
 относительным 
 отрицательным 
 конкретным 
Понятие «Конституция Российской Федерации» является 
 (*ответ*) единичным 
 собирательным 
 пустым 
 общим 
Понятия «орган государственного управления» и «министерство» находятся в отношении 
 (*ответ*) подчинения 
 противоречия 
 перекрещивания 
 эквивалентности 
Понятия «совершеннолетний» и «несовершеннолетний» находятся в отношении 
 (*ответ*) противоречия 
 подчинения 
 соподчинения 
 противоположности
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Як разгортвалася барацьба, згодна летапісаў, паміж Ягайлам і Вітаўтам?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Вітаўта, якому Ягайла, стаўшы каралём Польшчы, вымушаны быў аддаць вярхоўную ўладу ў ВКЛ. Аўтар летапісу ўхваляе збіральную, цэнтралізатарскую палітыку Вітаўта, асобы цікавай і значнай у гісторыі нашай дзяржавы. 

Калі пасля смерці Альгерда, які княжыў у Полацку і Вільні, вялікім князем стаў яго сын Ягайла, Кейстут не стаў спрачацца. Сам жа Ягайла баяўся і брата, і дзядзьку, у якога, як у сына Гедыміна, было больш правоў на віленскі прастол. Таму Ягайла нацкаваў на Кейстута Тэўтонскі ордэн. Паходы крыжаносцаў на княства Кейстута не перапыняліся на працягу многіх гадоў. Прычым яго сын Вітаўт не раз атрымліваў над захопнікамі перамогу. У далейшым Ягайла ўзяў у палон Кейстута, і яго служкі ў засценку замка Крэва задушылі Гедымінавіча. Вітаўту ж удалося збегчы з палону дзякуючы сваёй жонцы Ганне. З дазволу Ягайлы яна прыйшла да мужа ў склеп разам са служанкай, у адзенні якой Вітаўт і выйшаў з турмы. Шмат гадоў Ягайла, баючыся Вітаўта, то дарыў яму пэўныя княствы, гарады, то адбіраў іх. Сам Вітаўт не перапыняў барацьбы з братам за сваю незалежнасць, маючы на ўвазе стварэнне літоўска-рускай хрысціянскай дзяржавы. 

У «Беларуска-літоўскі летапісе 1430—1446 гадоў», у ліку іншых падзей расказваецца пра перамогу над нямецкімі крыжаносцамі пад Грунвальдам у 1410 годзе. У дадзеным выпадку перад варожай навалай Ягайла і Вітаўт выступілі як саюзнікі, і іх ваенны вопыт, зладжанасць, прадуманасць дзеянняў дапамаглі ў неверагодна складанай сітуацыі.
Вопрос: Якія элементы мастацкасці можна заўважыць у беларуска-літоўскіх летапісах?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Беларуска-літошскія летапісы — першая ўдалая спроба летапісання на беларускай мове, прычым з новых пазіцый у параўнанні з кіеўскай «Аповесцю мінулых гадоў». «Летапіс» стымуляваў з’яўленне новых твораў падобнага жанру. Праўда, у ВКЛ летапісанне развівалася тады, калі ў іншых краінах яго час ужо заканчваўся, а пачыналася эпоха мастацкай прозы. Можа быць, таму ў беларуска-літоўскіх летапісах — пад заходнім уплывам — больш элементаў мастацкасці. У прыватнасці, рамантычна-міфалагізаваных звестак, тыпу паходжання першых літоўскіх князёў ад рымскага сенатара Палямона, ледзь не брата самога імператара Аўгуста, або легенды пра заснаванне Вільні Гедымінам пасля ўбачанага ім сну. Больш тут і цэласных, сюжэтна завершаных уставак, уключаных у храналогію. «Ды і ў сваёй бессюжэтнасці беларускі летапіс захапляльны і маляўнічы, драматычны і трагічны, сардэчнасны і міласлівы»,- адзначаў А. Лойка. 

Беларускія летапісы маюць вялікае культурна-гістарычнае значэнне як жывыя сведкі багатага мінулага беларускага народа, неацэнная крыніца пазнання яго гісторыі і культуры. Свецкія па змесце, яны служылі і служаць крыніцай тэм, вобразаў і сюжэтаў для вучоных, пісьменнікаў і мастакоў. У апошні час іх вельмі шырока выкарыстоўваюць беларускія пісьменнікі, якія працуюць у гістарычным жанры: Канстанцін Тарасаў, Леанід Дайнека, Вітаўт Чаропка і многія іншыя.
Вопрос: Якія фактары ўплывалі на развіццё старажытнай беларускай літаратуры?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Зараджэнне літаратуры на беларускіх землях выклікана надзённымі патрэбамі культурна-гістарычнага развіцця і непасрэдна звязана са з'яўленнем у Х ст. ва ўсходніх славян пісьменства, чаму спрыяла і прыняцце хрысціянства. Яна абапіралася на багатыя традыцыі фальклору, грэка-візантыйскай літаратуры і спачатку развівалася ў цеснай сувязі з літаратурай Кіеўскай Русі. Арыгінальныя літаратурныя творы ўзніклі ўслед за перакладнымі біблейскімі і дагматычнымі творамі. На Беларусі ў эпоху сярэдневякоўя бытавалі ўсе асноўныя віды, жанры і творы старажытнай літаратуры, якая вызначалася сур'ёзнасцю зместу, значнасцю тэм, праблем і герояў, высокай ідэйнасцю, сінкрэтызмам, з перавагай твораў царкоўна-рэлігійнага характару. Найбуйнейшымі цэнтрамі пісьменства былі Полацк і Смаленск, дзе перапісваліся розныя творы богаслужэбнага прызначэння, узніклі шматлікія помнікі дзелавой літаратуры, свецкай і клерыкальнай (граматы, пасланні, словы і інш.), вяліся мясцовыя летапісы, складзены арыгінальныя жыціі Ефрасінні Полацкай і Аўрамія Смаленскага. У Тураве вырас і тварыў славуты майстар аратарскай прозы Кірыла Тураўскі (ХII ст.). Развіццю пісьменства і літаратуры ў XII—XV ст. садзейнічалі палітычнае аб'яднанне беларускіх зямель у ВКЛ і завяршэнне фарміравання беларускай народнасці са сваёй адметнай культурай. 

Росквіт беларускай літаратуры наступіў у XVI ст.. Старабеларуская мова была афіцыйнай мовай Вялікага Княства Літоўскага(Статуты ВКЛ 1529, 1566 і 1588 г., палемічная рэлігійная літаратура). У гэты перыяд актыўна развівалася дзелавое пісьменства, з'явіліся пераклады твораў зарубежнай літаратуры на беларускую мову. У 1-й пал. XV ст. зарадзілася агульнадзяржаўнае летапісанне, у якім творча выкарыстаны старажытна-рускія літаратурныя традыцыі. Першыя беларуска-літоўскія летапісныя помнікі («Летапісец вялікіх князёў літоўскіх» і Беларуска-літоўскі летапіс, 1446) адлюстравалі выдатную ролю літоўска-беларускай дзяржавы ў тагачаснай Еўропе і сталі здабыткам беларускай гістарычнай прозы. Важныя культурна-гістарычныя зрухі ў жыцці беларускага грамадства, рост духоўных запатрабаванняў, зараджэнне рэнесанснага гуманізму, пашырэнне сувязей з перадавымі краінамі Еўропы, узнікненне кнігадрукавання і іншыя фактары спрыялі развіццю беларускай літаратуры.
Вопрос: Чым былі выкліканы змены ў матэрыяльным і духоўным жыцці грамадства ў эпоху Адраджэння?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Еўрапейскія краіны ў XVI стагоддзі перажывалі якасныя змены ва ўсіх сферах жыцця: эканамічным, палітычным і культурным. Гэты час вызначаўся вялікімі геаграфічнымі адкрыццямі і найвышэйшымі дасягненнямі чалавечага розуму. Асноўнай прычынай такого ўздыму (ці адраджэння) з'явіўся заняпад феандальных і зараджэнне новых, буржуазных адносін. А гэта, у сваю чаргу, было звязана з развіццём і гарадоў, удасканаленнем таварна-грашовых адносін, росквітам навук і мастацтва.
Вопрос: Дакажыце, што гуманізм, абагаўленне чалавека-творцы, раскрыццё разнастайных чалавечых талентаў прынёс у Еўропу Рэнесанс.
Категория: школьный раздел
Ответы:
У гэты перыяд у барацьбе са старым нараджаўся новы чалавек, якому былі ўласцівы ўсе радасці зямнога жыцця. Ён не чакаў узнагароды за добрасумленнае жыццё толькі пасля смерці (як у Сярэднявеччы), а знаходзіў радасць у штодзённым жыцці, быў свабодны, меў пачуццё ўласнай годнасці, спадзяваўся на ўласныя сілы і на тое, што яго жыццё залежыць ад уласных намаганняў. Гэты новы чалавек, пазбаўлены сярэднявечных страхаў, стаў цэнтрам увагі, героем і стваральнікам новай культуры. Прагрэсіўная сістэма поглядаў таго часу, цэнтрам увагі якой стаў чалавек, называецца гуманізмам (што з лацінскага азначае чалавечы).
Вопрос: 14.Величина, обратная периоду, называется:
срезом временного ряда
фазой временного ряда
частотой динамического ряда (*ответ к тесту*) 
амплитудой временного ряда
15.Средний темп роста ежегодного товарооборота равен 110 %. Определить ожидаемый товарооборот в 2010 году, если товарооборот в 2008 году составил 150 млн. руб.
181,5 млн руб. (*ответ к тесту*) 
315 млн. руб.
180 млн. руб.
165 млн. руб.
16.В моментном динамическом ряду с неравными промежутками времени между датами средний уровень определяется по формуле:
хронологической простой
геометрической
хронологической взвешенной (*ответ к тесту*) 
арифметической
17.Сумма, на которую начисляются непрерывные проценты, равна 2000 у. е., сила роста 12 %, срок 5 лет. Число е=2,718. Точность промежуточных расчетов до 0,000001. Ответ округлить до целого. Наращенная сумма составит:
3697
3644 (*ответ к тесту*) 
3725
3709
18.Экономический прогноз является оперативным, если:
период упреждения до одного месяца; (*ответ к тесту*) 
период упреждения более пяти лет.
период упреждения более одного года, но не превышает пяти лет;
период упреждения от одного месяца до года;
19.Клиент в конце каждого года вкладывает 100000 руб. в банк, выплачивающий сложные проценты по процентной ставке 20 % годовых. Определить сумму, которая будет на счете клиента через 3 года.
362000
360000
364000 (*ответ к тесту*) 
366000
20.Сумма, на которую начисляются непрерывные проценты, равна 2200 у. е., сила роста 12 %, срок 5 лет. Число е=2,718. Точность промежуточных расчетов до 0,000001. Ответ округлить до целого. Наращенная сумма составит:
3959
4057
4098
4008 (*ответ к тесту*)
Категория: экономические
Ответы:
Правильные ответы к тесту выделены по каждому вопросу
Вопрос: Зварот да традыцый Антычнасці — адна з галоўных рыс эпохі Адраджэння. Якімі шляхамі Антычнасць пранікала ў беларускае мастацтва?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага было моцна інтэгравана ў Заходнюю Еўропу, таму ідэі Рэнесансу знайшлі ў Беларусі ўдзячную глебу для пашырэння. Той, хто імкнуўся да навукі, добра валодаў тагачаснай міжнароднай мовай — лацінскай (а яна вывучалася ў ВКЛ ва ўсіх сярэдніх навучальных установах), меў магчымасць вучыцца ў заходнееўрапейскіх універсітэтах (Прага, Кракаў, Падуя, Кёнігсберг, Оксфард і інш.).
Вопрос: Як пасадзейнічала эпоха Адраджэння абуджэнню народнай, у тым ліку беларускай, свядомасці? У чым гэта выявілася?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Яшчэ пры князю Альгердзе (1345—1377) старабеларуская літаратурная мова стала дзяржаўнай у ВКЛ. Дзякуючы гуманістам эпохі Рэнесансу пачалося станаўленне самасвядомасці беларусаў («ліцвінаў» або «русінаў», як тады іх называлі), статус беларускай мовы ў дзяржаўным і рэлігійным жыцці яшчэ больш павысіўся. На ёй вялося справаводства, прымаліся агульнадзяржаўныя прававыя акты (Судзебнік 1468 г. Казіміра Ягелончыка, Метрыка ВКЛ), быў створаны і выдадзены найбольш дасканалы ў Еўропе ХVІ—ХVІІІ стагоддзяў звод асноўных законаў, што выконваў функцыі Канстытуцыі дзяржавы, — Статут ВКЛ (тры рэдакцыі: 1529, 1566, 1588). Усё гэта спрыяла развіццю беларускай культуры, розных відаў і жанраў літаратуры (проза, паэзія, публіцыстыка, эпісталярная спадчына і інш.).
Вопрос: Якія поспехі еўрапейскай і беларускай літаратур звязаны з эпохай Адраджэння?
Категория: школьный раздел
Ответы:
I сённяшні чытач захапляецца такімі творамі суснетнай літаратуры эпохі Адраджэння, як «Рамэо і Джульета», «Атэла», «Кароль Лір» Шэкспіра, «Дон Кіхот» Сервантэса, «Боская камедыя» Данте, «Гарганцюа і Пантагруэль» Франсуа Рабле, «Пахвала і іупству» Эразма Ратэрдамскага, лірычнымі твора-мі Франчэска Петраркі, навеламі Джавані Бакачыо. Гэтыя творы ўвайшлі ў залатую скарбніцу сусветнай літаратуры. 

Сярод дасягненняў таго часу нельга не адзначыць выдання на беларускай мове Статута ВКЛ і таго, што беларуская мова стала дзяржаўнай на ўсёй тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага. Магутным сродкам культурнага прагрэсу з'явілася і кнігадрукаванне. Беларускае мастацтва слова гэтага перыяду узбагацілася як перакладной, так і арыгінальнай літаратурай. 

Да перакладной літаратуры адносіцца вядомая «Аповесць пра Трышчана», рыцарскі раман «Гісторыя разбурэння Троі», «Александрыя», «Гісторыя пра Атылу» і іншыя. У гэты час шмат перакладалася твораў замежнай літаратуры, і ў першую чаргу творы старажытнагрэчаскіх і рымскіх аўтараў. Перакладаліся і рэлігійная літаратура («Страсці Хрыстовы», альбо «Пакуты Хрыста»). 

Да арыгінальнай літаратуры адносяцца летапісныя творы «Летапіс, вялікіх князёў літоўскіх», "Хроніка Быхаўца». Нельга абмінуць і напісаную ў далёкім Рыме Міколам Гусоўскім «Песню пра зубра». Гэты твор — натхнёны аповед пра веліч і магутнасць нашай зямлі. Адрасаваны аўтарам замежнаму чытачу, гэты твор і сёння гучыць гімнам Беларусі.
Вопрос: Што вы можаце сказаць пра шматмоўную літаратуру Беларусі эпохі Адраджэння?
Категория: школьный раздел
Ответы:
У тагачаснай літаратуры Беларусі ўзаемадзейнічалі ўсход-нія, візантыйска-праваслаўныя, і заходнія, лаціна-каталіцкія, традыцыі. Гэта прывяло да існавання беларускага пісьменства адначасова на чатырох мовах. Апрача старабеларускай, творы пісаліся на стараславянскай (беларускай рэдакцыі), лацінскай і польскай мовах. Беларускамоўная творчасць і творчасць на стараславянскай (беларускай рэдакцыі) мове, якая падтрымлівалася дзяржаўнасцю беларускай мовы, шырока ўвасаблялася ў рэлігійнай літаратуры (Біблія ў перакладзе Францыска Скарыны, «Катэхізіс» Сымона Буднага, «Евангелле» Васіля Цяпінскага), паэзіі («Храналогія» і «Эпікграмы» Андрэя Рымшы), летапісах («Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага», «Хроніка Быхаўца»), эпі-сталярыі («Лісты» Філона Кміты-Чарнабыльскага), мемуарах («Дыярыуш» Фёдара Еўлашоўскага), перакладной свецкай літаратуры («Аповесць пра Трышчана», «Аповесць пра Баву», «Аповесць пра пабоішча Мамая», «Гісторыя пра Атылу, караля Угорскага»). Звярталіся нярэдка беларускія аўтары і да польскай мовы («Дзесяцігадовая Аповесць» Андрэя Рымшы, «Перагрынацыя» Мікалая Крыштофа Радзівіла, «Пасольства Льва Сапегі да вялікага князя маскоўскага» Гальяша Пель-грымоўскага, «Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсяе Русі» Мацея Стрыйкоўскага). Пашырана была і літаратура на лацінскай мове (паэмы Міколы Гусоўскага «Песня пра зубра», Яна Вісліцкага «Пруская вайна», творы Беняша Буднага, Андрэя Волана, Міхалона Літвіна, Яна Радвана і інш.). З 324 кніг, выдадзеных у ХVІ стагоддзі толькі ў друкарнях Вільні і Еўя, на беларускай і стараславянскай мовах з’явілася 50, на польскай — 114 і на лацінскай — 151. З 374 кніг, якія выйшлі з 1600 па 1625 год у розных беларускіх друкарнях  (у тым ліку ў Брэсце, Нясвіжы, Лоску, Любчы і інш.), 56 выкарысталі беларускую і стараславянскую мовы, 202 — польскую і 107 — лацінскую.
Вопрос: Раскажыце пра беларусазнаўчыя звесткі ў еўрапейскіх крыніцах.
Категория: школьный раздел
Ответы:
Творы беларускіх аўтараў на лацінскай мове адкрывалі Беларусь і славянскі Усход у цэлым усяму адукаванаму грамадству Заходняй Еўропы. Разам з тым у эпоху Рэнесансу, у час вялікіх геаграфічных і навуковых адкрыццяў, і заходнееўрапейскія аўтары пачалі цікавіцца нашымі землямі і наогул усходнімі славянамі. Найбольш папулярная кніга пра беларускія землі — «Трактат пра дзве Сарматыі» (Кракаў, 1517) прафесара Кракаўскага ўніверсітэта Мацвея Мяхоўскага. Кніга адразу вытрымала 16 выданняў на розных мовах свету. «Трактат» Мяхоўскага істотна дапоўніў і ўдакладніў сваімі «Запіскамі пра маскоўскія справы» (Вена, 1549) аўстрыйскі дыпламат Сігізмунд Герберштэйн, які двойчы (1517, 1526), едучы ў Маскву, праязджаў праз Беларусь. У яго «Запісках» маюцца цікавыя звесткі пра беларускія гарады (Брэст, Гродна, Віцебск, Крэва, Мінск, Оршу, Полацк і інш.), заняткі і побыт беларусаў, іх рэлігійныя вераванні, узаемаадносіны ВКЛ з іншымі дзяржавамі і г. д. Гэта кніга карысталася вялікай папулярнасцю, паслужыла крыніцай ведаў пра наш край для шэрагу еўрапейскіх навукоўцаў.
Вопрос: Понятия «юрист» и «депутат парламента» находятся в отношении 
 (*ответ*) перекрещивания 
 эквивалентности 
 противоположности 
 соподчинения 
Понятия, в содержании которых есть общий родовой признак, называются 
 (*ответ*) сравнимыми 
 несовместимыми 
 совместимыми 
 несравнимыми 
Понятия, не имеющие общих элементов объема, называются 
 (*ответ*) несовместимыми 
 совместимыми 
 сравнимыми 
 несравнимыми 
Принципами употребления языковых знаков являются (укажите лишнее) 
 (*ответ*) принцип достаточного основания 
 принцип взаимозаменимости 
 принцип предметности 
 принцип однозначности 
Проанализируйте умозаключение: «Поедешь направо - коня потеряешь, поедешь налево - сам пропадешь. Но он и коня не потерял, и сам не погиб. Значит, он не ездил ни направо, ни налево». Это - пример 
 (*ответ*) сложной деструктивной дилеммы 
 сложной конструктивной дилеммы 
 простой деструктивной дилеммы 
 простой конструктивной дилеммы 
Проблема «универсалий» является центральной в 
 (*ответ*) логике средневековья 
 символической логике 
 индуктивной логике 
 античной логике 
Процедура установления истинности какого-либо высказывания путем его эмпирической проверки называется 
 (*ответ*) верификацией 
 опытом 
 доказательством 
 фальсификацией 
Процедура установления ложности какого-либо высказывания путем его эмпирической проверки называется 
 (*ответ*) фальсификацией 
 выводом 
 верификацией 
 доказательством 
Раздел семиотики, изучающий отношения между языком и описываемой им реальной действительностью, называется 
 (*ответ*) семантикой 
 аналогией 
 синтаксисом 
 прагматикой 
Разделительно-категорическое умозаключение дает достоверное заключение, если 
 (*ответ*) большая посылка является суждением строгой дизъюнкции 
 посылки являются истинными суждениями 
 этот вид умозаключения не дает достоверного заключения 
 этот вид умозаключения всегда дает достоверное заключение 
Родоначальником индуктивной логики является 
 (*ответ*) английский философ и естествоиспытатель Ф. Бэкон 
 немецкий философ и математик Г. Лейбниц 
 французский философ Р. Декарт 
 английский философ Дж. Стюарт Милль 
Слово или словосочетание, обозначающее какой-либо объект, называется 
 (*ответ*) именем 
 квантором 
 символом 
 знаком
Категория: гуманитарные
Ответы:
Правильные ответы помечены по тексту
тест  прошел проверку
пользуемся)
Вопрос: Што вы ведаеце пра жыццёвы шлях і творчасць Францыска Скарыны?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Францыск Скарына нарадзіўся ў сям'і полацкага купца Лукаша Скарыны. Дата яго нараджэння днкладна невядома: або 1486, або 1490 год. Вышэйшую адукацыю атрымаў у горадзе Кракаве (1506 год). 6 жніўня 1517 года — дата выхаду з друку «Псалтыра». Гэта знамянальная падзея лічыцца пачаткам беларускага кнігадрукавання. Кожная Скарынава кніга суправаджалася прадмовай. Усяго ім напісана 50 прадмоў, якія склада юць аснову літаратурна-публіцыстычнай спадчыны Скарыны. 3 боку літаратуры —прадмовы Скарыны сталі наогул класічным узорам у гэтым жанры і па сённяшні дзень. У пражскіх выданнях Скарыны змешчана ўсяго 25 прадмоў і яшчэ 22 прадмовы ў адным толькі «Апостале», які быў выдадзены ў Вільні. Адраснасць сваіх кніг Скарына вызначыў у эпіграфе: 

“Богу в троіці едіному ко чті і ко славе, Матері его пречістой Маріі к похвале, Всем небесным сілам і святым его к веселенію, Людем посполітым к доброму наученію”. Усяго ім выдадзена 23 кнігі «Бібліі» ў Празе і яшчэ дзве кнігі ў Вільні. Апошнія гады свайго жыцця Скарына правёў у горадзе Празе, дзе працаваў у батанічным садзе. Дата смерці знакамітага першадрукара дакладна невядома, але звесткі пра яго адсутнічаюць з 1551 года, таму можна меркаваць, што гэты год і стаў апошнім годам жыцця асветніка.
Вопрос: У чым выявілася асветніцкая дзейнасць перакладчыка Бібліі на старабеларускую мову?
Категория: школьный раздел
Ответы:
Скарына выявіў сябе як выдатны перакладчык. Ён сярод перакладчыкаў першым парушыў традыцыйны ў перакладзе Свяшчэннага Пісання прынцып літаралізму. Ф. Скарына ўнёс у тэкст Бібліі пэўныя змены: ужываў вобразы з вуснай народнай творчасці, народныя прыказкі, параўнанні, карыстаўся рознымі аратарскімі прыёмамі. Так, перадаючы на роднай мове вядомыя дзесяць запаведзяў, Ф. Скарына ў адным месцы ўзнаўляе іх вершамі ў свецкім духу, 10-я запаведзь з ХХ раздзела расчляняецца ім на дзве, у іншых выпадках ён дае скарочаны пераклад ці пераказ тэксту. Усё гэта было прадвызначана шырокімі асветніцкімі мэтамі, а таксама палкім жаданнем даць у рукі «ліцвінаў» і «русінаў», яго землякоў, даступную для ўспрымання Кнігу Кніг — Біблію, паколькі «там ест справедливость. Там ест чистота душевная и телесная. Там ест наука всякое правды. Там мудрость и разум досконалый. Там ест милость и друголюбство без лести; и вси иншии добрые нравы, яко бо со источника, оттоле походять» (з прадмовы да «Псалтыра»).