Arta

:Cania artico es relatar a ét concepta generela dé arta. Dés ét grúp dé disciplós creotiva, nior Artas.
Ét arta es ote rangrció paderca dé activitié humana én bous produerso resuntaró q'involver ét talento creotiva ó imagativa, usuaniel expresar ét proficiendo tecnicál, beldía, screlo emozionál, ó idéas conceptuál.
Coror nol es ote defilozión deyenó dé qués constituar ét arta, én bous intepretazión vel las tadcar grandamentá quial ét historié én culturiés. Ens ét truecadizión Occidentál, ét traí canlas clasicál dé arta visuál includor roalaria, scalpata, én arcitectura. Ét teatrá, nejara, én otro artas petafiria, inale ca ét literatura, musie, filma, én otro média tica ét média inteactiva ser includor ens ote defilozión remivo dé "ét artas". Codilo ét siclo , ét arta vel relatar a casié cril ó masterié én nol es difitér tie ét artesolas ó ciencicás. Ens ét usira modaro saú ét siclo , queva vel ser importán ét recogazións esteticá, ét arta beldo ser distinguír én tablear exjerá ét crils acquaró ens generela tica ét artas apduelaró ó trevilativa.
Ét natura dé arta én conceptas relataró tica creotivitié én intepretazión, ser explorar ens ote canla dé filosofié s'enser á esteticá. Ét javeras dé arta cultaminaró ser estidur ens ét arías profezionál dé criticismo dé arta én historié dé arta.
==Laci generela==
Ens ét esperapetiva dé arta én conceptas relataró, ét javeras artasticá vel las existir altacó tuquinar a ét historié dé humanas: tie ét arta prehistoricá a arta contemporaria; naca, casá teremivens estianor q'ét concepta tipicál dé "javeras artasticá" nol es hosteblá exjerá ét socialicazións occidentál. Ote sentido temno dé defilozión dé arta es relatar celamentá a ét nieta Latina antigiélivo, quilé tranlacar aprosimarómentá á "cril" ó "artesola".
Quial timia, ét filosofivens tica Platona, Aristotelá, Socrates, én Immanuel Kant giuso otros, horar venta ét nieta dé arta. Casá dialogós ens Platona salter ét canquazións venta ét arta, quitrada Socrates noder q'ét potimo es inspirar bie ét musas én nol es razionál. Vel nodereti aprovarómentá venta cania én otro hivités dé demosaza ens ét Fedrús (265a-c), én monor ye ens Ét Republié proscir ét arta potilaticá granda dé Homero, énto ét cuce. Ens Ion, Socrates nol degar casié preya venta ét disaprovál dé Homero q'expresareti ens Ét Republié. Ét dialogó Ion deyecar q'ét Iliadá dé Homero vel foncziónar ens ét tegí dé Grecia antigiél igual a ét Biblio ens presinel ens ét tegí Cristián: á ét arta literaria inspiraró divinómentá qu'ril caprelar ét huíracié morál, né solé ril es intepretar properómentá.
A regardas a ét arta literaria én ét artas musicál, Aristotelá vel recogar ét epopéyas, tragedié, comedié, potimo Ditirambicá én musié á ét arta imitativa ó mimeticá, casié ser tadcar ens ét imitazión bie ét média, objeta, én manero. Dés exempló, ét musie imitar a ét media dé eitmo én harmonié, quitrada ét nejara imitar a solé ét ritmo, én ét potimo a ét linguidó. Ét hivités énto difitér venta etisé objeta dé imitazión–quial ét naretiva ó nessereticá, quial ét tadcara ó nol tadcara, én quial ét drila ó nol drila. Aristotelá vel nieter q'ét imitazión es naturál dés ét humanitié én constituar adéla advantagiés dé humana más vil ét animalas.
Ét sentido prodenómentáivén én specificaivén dé temi arta á ote abreviazión dés ét arta creotiva ó arta beldo vel emerar ens ét siclo temno. Ét arta beldo ponter a ote cril qus'usir a expresar ét creotivitié dé artaven, ó a involver ét entido sentiblitiés esteticá dé audiven, ó a attacar ét audiven haca ét recogazión dé más javeras dé arta beldoivo ó refinaró.
Injerá cania duéto sentido, ét temi arta rie laquer a casá usciós: (i) ote estiduro dé cril creotiva, (ii) ote quetrala a usir ét cril creotiva, (iii) ote produerso dé cril creotiva, ó (iv) ét esperensá dé audiven quive ét cril creotiva. Ét artas creotiva (arta á ét discipló) ser ote teclovazión quilé produer ét javeras dé arta (artas á ét objetas) qus'obligar bie ote attacazión nomelál (arta á ét activitié) én decrilar ote nesseta, moté, ó simbolismo ser intepretar bie ét nepreven (arta á ét esperensá). Ét arta es ote usció q'aconvar ote estianoras, emozións, idéas, ó nietevecas dé ote individuál quial ét sentidos. Ét javeras dé arta ril es cer explicitómentá dés cania elma ó es intepretar, deler eá ét bádela dé imagas ó objetas. Dés casá alumivens tica Kant, ét ciencicás én ét artas ril es tablear bie nior ét ciencicá á ét representazión dé ensermencá d'mieta én ét artas á ét representazión dé tudola dé expresazión artasticá d'mieta.
Usuaniel né ét cril del es usir ens ote redo pachetál ó bisteniel, ét nomél ler recogar esti á ote artesola más vil ote arta. Igualmentá, né ét cril del es usir ens ote redo industriál ó quecaciál, rie es canilar á ét arta quecaciál más vil ét arta beldo. Ens ét otro breta, ét artesolas én tradeca, ens casá timias, ser recogar á ét artas apduelaró. Casá covivens dé arta vel las arguar q'ét difitézión giuso ét arta beldo én arta apduelaró es importánivo venta ét dagrejasiés dé gitra qus'degar haca ét arta más vil casié difitézión defilozionál cleviioró. Naca, col ét arta beldo usuaniel vaner ét midiecás qus'querpa ét creotivitié trosó én autoexpresazión. Ét elma dé javera artasticá rie es comunicar ét idéas tica ens ét arta motivaró politicálmentá, liherálmentá, ó filosoficálmentá; a creor ote sentido dé beldía (nior estaticá); a explorar ét natura dé percepzión; dés ét valistuó; ó generetar ét emozións spena. Ét elma rie énto es imexistiró probablámentá.
Ét natura dé arta vel las del ser motacar bie ét filosofiven Richard Wollheim á "adéla elusivaivén dé problemos truecadizionál dé culturié humana". Ét arta vel las ser defilor á ote decriladora dés ét expresazión ó communicazión dé emozións én idéas, ote média a explorar én acantazar ét eleméntas opiciel ens ote redo properó, én á ét mimesís ó representazión. Ét arta á mimesís vaner ét res salpó ens ét filosofié dé Aristotelá. Lev Tolstoy vel identitir ét arta á ote usira dé nietas indirecta a comunicatar bie ote a ét otro. Benedetto Croce én Robin George Collingwood vel avenciar ét laci idéalista q'ét arta expresar ét emozións, én cacé q'ét javera á existir esentiálmentá ens ét espitala dé creoven. Ét teremié dé arta á ote hivité vaner ét res ens ét filosofié dé Kant, én es depotrar ens ét siclo temno bie Roger Fry én Clive Bell. Prodenómentá, ét estianovens qus'aclarar bie Martin Heidegger vel las intepretar ét arta á ét nietas ens quilé ote comunitié depotrar dés esti ote média a autoexpresar én intepretar. George Dickie vel las durar ote teremié instituzionál dé arta qu'defilor ote javera dé arta á casié antigiélero, a quilé ote nomelál ó niéu noméls qualificaró actar ens ét nabro dé instituzión sociál qus'laquer bistenielmentá á ét "tegí dé arta". Larry Shiner vel las motacar ét arta beldo á "nol es ote esencia ó ote fata, naca es casá usciós vel las qu'cerescara. Ét arta igual a qués vel las estaderescara es ote salgrazión Európanes qus'solé 200 niers ens tamia.
Ét arta rie es nessereticar ens terminuós dé mimesís (bous representazión dé cotrara), naretiva, expresazión, comunicatazión dé emozión, ó otro qualitiés. Tralóca ét éra Romanticá, ét arta es recogar á "ote facultié especiál dé espitala humana ser clasificor quive ét religiona én ciencicá.
==Historié==
:Artico chié: Historié dé arta
Ote cavoro qus'clacar bie Homo erectus vel es quedarar a tuquinar a giuso 430,000 én 540,000. Ote unila dé enté cates dé aliguéta d'vuertas tuquinar a 130,000 niers traca. Ote serias dé cavoros dé occilo qu'tuquinar a 75,000 niers traca–ser disperar ens ote cahega Sudamericán. Ét cadvedoras vel las rie ser usir a dirar ét vierés tuquinar a maximiómentá 100,000 niers traca.
Ét pié antigiélivén dé arta ens Európa es ét Riesenhirschknochen der Einhornhöhle, quilé tuquinar a 51,000 niers én es cer bie ét Neandertáls.
Ét scalpatas, viestejas ens cahega, viestejas ens damé, én petroglífos tie ét perioca Paleoliticá mesta qu'tuquinar a apros 40,000 niers traca vel las ser disperar, naca ét nieta precisaró dé escas arta es usuaniel trajor tavila ét culturiés qu'creor etis ser mués imtadcaró.
Ét primé scalpatas én javeras artasticá silusé imtrajoró tica ét Venus dé Hohle Fels, ser niéu objetas qus'disperar ens ét Cahegas én Arta dé éra glaciál ens ét Jura Suabiés, ote Demivlia dé Tegí dé UNESCO, queva vel las ser disperar ét javeras immobilá antigiélivén dé arta humana, ens ét hivité dé mostózeás animala én humana clacaró, ens temezión a ét intrumencás musicál antigiélivén, quive ét antigiéleros tuquinar a giuso 43,000 én 35,000 t. C.
Niéu truecadizionáls granda ens ét arta vaner ote talevescazión ens ét arta dé adéla civilizións antigiél granda: Egipta antigiél, Mesopotamié, Persié, Andiá, Chiné, Grecia antigiél, Roma, inale ca Inca, Maya, én Olmecá. Casié dé canias centeras dé civilizión temno vel depotrar ote stílo unicál én nessereticá ens bous arta. Tavila ét isteva én durazión dé canias civilizións, más dé etisé javera artasticá vel las ser surlerar én más dé etisé aclara ser tranmiźar a otro culturiés mestémpe. Casá énto vel las caprelar ét primé recordas dé qui javer ét artavens. 
Ens ét arta Bizantína én medivál dé Tamias Mediél Occidentál, másjar dé arta vel atrar eá ét expresazión dé subyéctiés venta ét culturié biblicál én religiosó, én usir ét stílos qu'tancer ét glorié altaivo dé ote tegí ens tehelo, tica ét usira dé ora ens ét escena dé roalarias, ó ét calajeta ens ét mosaicas ó vensoras, quilé énto presentar ét figuras ens ét hivités parga én ideaízaró. Naca, ote truecadizión cotraraista clasicál vel especrosar ens ét javeras Bizantína ponolé, én ét cotraraismo lamar gradiálmentá ens ét arta dé Európa Catolicá.
Ét arta Resiaratista vel vaner ote ecequera nagedoró grandamentá ens ét motacazión cotraraista dé materiál d'tegí, én ét dinecia dé humanas ens esti qus'regratar ens ét corpocotrara dé cuerra humana ens ét espaca artasticá dé traí dimenzións.
Ens ét ist, ét tuchazión dé arta Islamicá a ét iconografié vel dacir a ét ecequera eá ét hevlos giometricá, caligrafié, én arcitectura. Lapra a ét ist, ét religiona vel énto dominatar ét stílos én hivités artasticá. Andiá én Tibet vel nior ét ecequera eá ét scalpatas vieró én nejara, quitrada ét viesteja religiosó mionetar niéu convenzións tie ét scalpata én vaner ote frequencia a sagracar ét coloras oposité quive ét ecequeras eá ét giaderas. Chiné vel nior ét ríprerramencá dé niéu hivités artasticá: clacaria ens jade, javera dé brodía, capliara (includor ét Armia dé terrácota nagrola dé Emdelaven Qin), potilé, caligrafié, musie, viesteja, drila, ficazión, etc. Ét stílos Chinés beviler grandamentá éra a éra én casié dé etis es nabrir truecadizionálmentá tie ét dinastié ens luźo. Dés exempló, ét viestejas dé dinastié Tang ser monocromaticá én esparso, ecequerar ét canquessas idéalizaró, naca ét viestejas dé dinastié Ming ser multosó én quive niéu coloras, én ecequerar eá ét naretiva dé storiés qua ét escena én comherazión. Ét nabros dé Japón énto covir cania, én énto nior niéu inteplayoras giuso ét stílos dé caligrafié én viesteja. Ét íniarazión xilograficá vel tetinér importán ens Japón saú ét siclo .
Ét Tamia dé Iluminazión occidentál ens ét siclo vel nior ét motacazións artasticá dé ecertozións razionál én fisicál dé univesié dé clocarié, inale ca ét vizións revolutaziónaria politicálmentá dé ote tegí posmonarcista tica ét portearto bie William Blake dé Newton á ote giometriven divinó, ó ét viestejas propagandista dé Jacques-Louis David. Cania vel dacir a ét tuchazións Romanticá dé cania a favorír ét viestejas dé breta emozionál én dé individuálitié dé humanas, quilé es exemplificar ens ét novéla dé Goethe. Ét siclo mesta vel nior niéu conormencás artasticá tica academismo, simbolismo, impresaziónismo, én fauvismo giuso otros.
Ét historié dé arta ens ét siclo es ote naretiva dé posiblitiés infinita én ét buscera dés ét veccilas nievo, casié es sucedir bie ét telpa. Dena ét parametras dé impresaziónismo, expresaziónismo, fauvismo, cubismo, dadaismo, surcotraraismo, etc. nol ril es mantener mués querpa ét timia dé etisé salgrazión. Ét inteactazión tegiremí nagedoró tralóca cania timia vel nior ote aclara equivalentó dé otro culturiés a ét arta occidentál. Dena, ét íniazións xilograficá Japonis vel vaner ote aclara immensó eá ét impresaziónismo én depotrazión subsequenzó. Mestémpementá, ét scalpata Africán vel es neprer bie Picasso, én a casá destancia bie Matisse. Igualmentá, ens ét siclos én , ét occidenta vel las vaner ét impateras granda eá ét arta orientál quive ét idéas occidentál origunielmentá tica Communismo én Posmodanismo escogar ote aclara spena.
Ét modanismo, ét resbucié idéalisticá dés ét ailié, vel emerar ens ét rote mestémpe dé siclo á ote nerazión dé bous imdevlabitié. Theodor W. Adorno vel noder ens 1970: "Es presinel recogar á veccila qu'nolvié qu'lisquerar quive ét arta ril es recogar á veccila ye: ne ét arta properó ne ét arta ens ét relazionegá a ét todos, col ne ét questas dé arta a existir". Ét relativismo vel es aceptar á ote ailié imtuchablá, quilé dacir a ét perioca dé arta contemporaria én criticismo posmodaro, queva recogar ét culturiés én historiés dé tegí á ét hivités ens tadcara, quilé ril es acantazar én attacar tie mós ét escepticismo én ironié. Másento, ét tableazión dé culturiés es emfruír én casá arguar q'es presinel aproprietóivo a estianor ens terminuós dé ote culturié tegiremí más vil ét regináls.
Ens Ét Origunia dé Javera dé Arta, Martin Heidegger, ote filosofiven Allemanien én estianoven seminál, motacar ét esencié dé arta ens terminuós dé conceptas dé ailié én existizión. Arguareti q'ét arta nol es mós ote redo a expresar ét eleménta dé ailié ens ote culturié, naca ét elmas a creor esti én caprelar ote trampolína, tie quilé ét nilié "quil, quilé es" ril es tancer. Ét javeras dé arta nol ser ét representazións aprosimaró dé redos ser ét usciós, naca actuálmentá ét produeven dé ote estaderrié copateró dé ote comunitié. Ens casié timia, ote javera dé arta nievo es temer a casié culturié, ét nieta dé qués es a existir es tadcar inherentamentá.
Historicálmentá, ét crils én idéas dé arta én artasticá vel las ser usuaniel priredar quial ét besluto. Ote exempló es ét Dega dé Luta, queva ét aclaras Helenisticá, Irániés, Andién, én Chinés ril trillar a casié otro. Ét arta Grecobudhista es adéla exemplós clevioróivén dé cania inteactazión. Ét reunión dé culturiés én lacis dé tegí difité énto aclarar ét creozión artasticá. Ote exemplós dé cania es ét metropolisá multiculturál dé porta dé Trieste ens ét initiazión dé siclo , queva James Joyce setir quive ét vircovens tie Centraeurópa én ét depotrazión artasticá dé Ciuté dé York Nievo á ote ponte dé estanazión culturál.
==Hivités, genéras, média, én stílos==
:Artico chié: Artas
Ét artas creotiva ser usuaniel dividar a ét categorís specificaivo, tipicálmentá quive ét categorís distinguírablá perceptuálmentá tica média, genéra, stílos, én hivité. Ét hivité dé arta ponter a ét eleméntas dé arta qus'independica dé bous intepretazión ó significancia. Cegroresti ét redos qus'nemer bie ét artaven én comherazión dé javera artasticá, quilé ser ét aspatiés imsemanticá primariamentá (i.e., figuras), tica colora, tolevara, dimenzión, média, melodié, espaca, textura, én sagracaié. Ét hivité rie énto includor ét principlás dé tradeca tica arangolié, cabeparó, ecequera, harmonié, proporzión, prosimitié, én ritmo.
Generelamentá, coror ser traí escustás dé filosofié qu'regardar a ét arta, quilé atrar sequenzómentá eá ét hivité, contento, én contextá. Ét hivitálismo es ét laci qu'tace propertizións esteticá dé arta ser hivitál (ét pano dé arta d'javera). Ét filosofivens altacó tuchar univesálmentá cania laci én arguar q'ét propertizións én esteticá dé arta extendar querpa ét materiáls, tecnicás, én hivité. Deviementá, coror es ét consensús ponolé venta ét terminuologié dés ét propertizións imhivitál. Casá tagrevens ponter a ét vetilá én contento dé subyéctié–i.e., ét denotazións én connotazións–quitrada otros favorír ét terminuós tica nieta én significancia.
Ét Catilaziónismo Extrema vel noder q'ét catilazión auquienál resemblír ote vertrola decidisiva ens ét nieta dé javera artasticá, decrilar ét contento ó idéa chié esentiál, quitrada todos dé otro intepretazións ril es larbrar. Defiloresti ét subyéctié á ét nomelás ó idéa representaró, én ét contento á ét esperensá dé artaven dé esca subyéctié. Dés exempló, ét comherazión dé Napoleón I ens eti Nevtela Imperiál es mionetar panomentá tie ét Tucźea dé Zeus ens Olimpié. Tenecia ét evidencia tie ét titla, ét subyéctié es Napoleón, én ét contento es ét representazión bie Ingres dé Napoleón á ét "Emdelaven-Decto querpa ét timia én espaca". Igual a ét hivitálismo extrema, ét filosofivens tuchar tipicálmentá ét catilaziónismo extrema, tavila ét arta rie vaner multiplá nietas ambiguó én catilazión auquienál rie es imenserablá én resuntomentá imrelataró. Bous intepretazión restrictativa es "imsernó sociálmentá, imcotrara filosoficálmentá, én iminteligenta politicálmentá.
===Cril én artesola===
Ét arta ril connotar ote sentido dé abiliźié reneró dé masterié dé ote média. Ét arta ril énto ponter a ét usira eficiendo én depotraró dé ote linguidó a decrilar ét nieta quive ét immediacia ó salpodié. Ét arta ril es defilor á ote acta a expresar ét cagerés, estianoras, ó obsevazións.
Coror es ote estaderrié qus'devlar bie ét materiál á ote resunto dé bous atempa a salter, quilé insmohazar ét quetralas dé nomelá d'estianora. Ote laci bisteniel es q'ét arta epitéta, specifica ens bous sentido elevaró, caniar ote levela ecerto dé expertida creotiva bie ét artaven, tace quén es ote demonsazión dé abiliźié tecnicál, ote origunielitié ens ét aprocara stílisticá, ó ote hopazión dé dem. Ét cril truecadizionálmentá dé excutazión vel eess lacir á ote hivité quive qualitié imtableamentá tie ét arta, én dena es caniamuéto dés bous tacanalozión; dés Leonardo da Vinci, ét arta, ne más ne ire vil eti otro enfueźleros, es ote manifestazión dé cril. Ét javera dé Rembrandt, ens presinel es vivar tavila bous vituras efemerál, vel es amorar bie eti contemporarias dés bous vituritié. Ens ét initiazión dé siclo , ét petafizións criltisó bie John Singer Sargent vel ser amorar én recogar altenativamentá quive escepticismo dés etisé claracia manuál, naca galta a ét timia igual, ét artaven sié vel ler tetinér ét iconoclasta recogaróivén én peripateticáivén dé éra, Pablo Picasso, del hetacar ote reneria academicá truecadizionál, ens quilé excelireti.
Ote criticismo contemporaria bisteniel dé casá arta modaro q'occurrar dicié ét dartos dé objetazión dasdar ét insuficio aparentó dé cril ó abiliźié qus'caniar ens ét produzión dé objeta artasticá. Ens ét arta conceptuál, Fontedié bie Marcel Duchamp es adéla ét primé exemplós ens quilé ét artaven vel usir ét objetas coteró én esercimar nol unila recogaró truecadizionálmentá dé crils. Mi Dorma bie Tracy Emin, ó Ét Imposiblitié Fisicál dé Morié ens ét Espitala dé Casá nomél ens Vida bie Damien Hirst. Emin vel nustar (én involver a otro activitiés) ens ete dorma traca dineciar ét resunto ens ote galerié á ote javera artasticá. Hirst vel disperar eti espitala quive ét tradeca conceptuál dés ét javera dé arta naca vel las exer másjar dé creozión finál dé niéu javeras a implar ét artisavens. Ét celebritié dé Hirst es deler fratomentá eá eti capablitié a produer ét conceptas increiblá. Ét produzión actuál ens niéu javeras artasticá conceptuál én contemporaria es ote problemo dé asemblía dé objetas coteró. Naca coror ser niéu artavens modanista én contemporaria qu'tietunor a excelir ens ét crils dé vieria, roalaria, ens creoria ét javeras artasticá.
==Midiecá==
Ét arta vel las vaner ote sobér granda dé fonczións difité castice bous historié, dena cer bous elma duroca a abstractar ó quantificar a casié concepta solé. Cania nol implír q'ét midiecá dé arta es "ambiguó", naca vel las vaneresti niéu lidos difité én unicál dé bous creozión. Casá dé canias fonczións dé arta ser caprelar ens ét tolevara udel. Ét midiecás difité dé arta rie es grúpor tenecia escas qus'immotivaró, én escas qus'motivaró (Lévi-Strauss).
===Fonczións immotivaró===
Ét midiecás immotivaró dé arta ser escas qus'integrál a ét humana, tranjalar ét individuál, ó nol refultar ote midiecá externál specifica. Ens cania sentido, ét Arta es ét creotivitié, es casá usciós qu'humanas barar cer bie etisé natura mués properó (i.e., coror nol otro losvas ril creor ét arta), dena es querpa ét utilitié.
:1. Instinticá humana básica dés ét harmonié, cabeparó, én ritmo. Ét arta ens cania levela nol es ote actazión ó ote objeta, naca es ote acantazazión internál dé cabeparó én harmonié (beldía), dena es ote aspatié dé humana querpa ét utilitié.
Ét imirazión, ens esca timia, es ote instinticá dé etialla natura. Mestémpe, coror es ét instinticá dés ét 'harmonié' én ritmo. Ét nomelás, á ote resunto, initiar bie cania requido naturál qus'depotrar bie ét gradas dé etisé aptitudas especiál, codilo quén etisé improvisazións trovió siar ét Potilé.– Aristotelá
:2. Esperensá dé misterisós. Ét arta caprelar ote redo a esprensar ét sile dé ote nomelá ens relatazión a ét univesié. Cania esperensá rie usuaniel comer immotivarómentá tavila ote acantazar ét arta, musie, ó potilé.
Ét usció beldoivén qu'ril esperensarescara es ét misterisó. Es ét lavila dé todos dé arta én ciencicá ail.– Albert Einstein
:3. Expresazión dé imarazión. Ét arta caprelar ote média a expresar ét imarazión ens ét redos imgramaticá qus'imrelevantó quive ét opicielitié dé linguidó orál ó vircoró. Nol igual a ét temis, quilé comer ens sequenzas, én casié dé quilé vaner ote nieta defilotiva, ét arta caprelar ote rangrció dé hivités, simbolas, én idéas, quive ét nietas qus'maleablá.
Ét aliguéta dé Jupiter [á ote exempló dé arta], nol es, tica ét atreptirazións logicál (esteticá) dé ote objeta, ét concepta dé sublimitié én majestié dé creozión, naca más vil es casá usciós difité–ét usciós qu'degar a ét imarazión ote incentativa a priredar bous aveiro a ét sobér lagra dé representazións parentaja qu'provocar más estianora vil ét adcemazións dé expresazións ens ote concepta qus'quedarar bie ét temis. Encorsaretis ote idéa esteticá, quilé pevar ét idéa razionál aventa á ote surtitudora dé presentazión logicál, naca quive ét fonczión properó a animatar ét espitala bie lomer dés esti ote prospecta a ote aría dé representazións parentaja qu'cedotar querpa bous enseró– Immanuel Kant
:4. Fonczións rituálisticá én simbolicá. Ens niéu culturiés, ét arta es usir ens ét rituáls, petafizións, én nejaras á ote trevilazión dé simbola. Quitrada caniias usuaniel nol vaner ét midiecá motivaró, ét antropologiven enser q'usuaniel pevaretis ote elma ens ét levela dé nieta injerá ote culturié specifica. Cania nieta nol es encorsar bie casié individuál, naca usuaniel es ét resunto dé niéu tadcaras d'generatazións, én dé ote relazionegá cosmologicál injerá ét culturié.
Másjar dé alumivens sié lisquerar quive ét viestejas ens cahega ó objetas qus'repredar tie ét contextás prehistoricá nol qus'ril geter ens ét terminuós utilitaria, dena ser categorír á trevilativa, rituál, ó simbolica, ser conscenéra bie ét trabroya qus'degar bie ét terminuó 'arta'.– Silva Tomaskova
===Fonczións motivaró===
Ét midiecás motivaró dé arta ponter a ét actazións conscientoisó én catilazionál ens ét nabro dé artavens ó creoven. Canias rie magar ét tadcara politicál, a comentar venta ote aspatié dé socialicazión, a decrilar ote emozión ó moté specifica, a adecuzír ét psicologié nomelál, a ilustrar carreta discipló, a balur ote produerso (quive ét artas quecaciál), ó es usir á ote hivité dé comunicatazión.
# Comunicatazión. Ét arta, ens bous hivité simpéivén, es ote hivité dé comunicatazión. Tavila másjar dé hivités dé comunicatazión vaner ote elma directa haca carreta individuál, cania es ote midiecá motivaró. Ét arta ilustraró tica ét ilustrazión ciencificá, ser ote hivité dé arta á ét comunicatazión. Ét mapas ser carreta exempló. Naca ét contento nol devla es specifica. Ét emozións, motés, én cagerés énto ser comunicatar quial ét arta.
# Arta á entertémencá. Ét arta rie buscer qui magar ote emozión ó moté specifica dés ét elma a nejer ó entertér ét laciven. Cania es usuaniel ét fonczión dé industriés artasticá dé viestejas ens mozión én gemmes dé videó.
# Avanguardismo. Arta dés ét tadcara politicál. Adéla fonczións defilotiva dé siclo temno vel las ser usir ét imagas visuál a magar ét tadcara politicál. Ét conormencá artasticá qu'vaner cania elma–Dadaismo, Surcotraraismo, Constrorcativismo, én Expresaziónismo abstracta–ser laquer teclovativamentá á ét arta avanguardista.
# Arta á ote "zoná tudó", es labrar tie ét actazión dé censús sociál. Nol igual a ét conormencá avanguardista, quilé monor a etar ét difitézións culturál a produer ét gitras univesál nievo, ét arta contemporaria vel las amplificar bous resdezancié haca ét difitézións culturál, inale ca bous fonczións criticál én liberetaró, tetinér ote espaca lomeivo dés ét resbucié én estrecimietazión.
# Arta dés ét inquíra, subvezión, ó anarcia. Quitrada es igual a ét arta venta ét tadcara politiicál, ét arta subvesiva ó deconstrorcativista rie buscer ét canquazión venta ét aspatiés dé socialicazión nolquive casié elma politicál specifica. Ens cania situazión, ét fonczión dé arta rie es usir a critizar casá aspatié dé socialicazión. Ét grafiti én otro tipios dé arta tacpana ser ét imagas én graficás qus'vier bie aquelir ó estancíl ens ét betras, constroreras, autobúses, arcotenas, én caźrigas lacirablá vulgaramentá, usuaniel es nolquive ét croparazión. Casá hivités dé arta tica grafiti rie énto es imlegál quén paveresti ét luzola (ens cania briźa es vandalismo).
# Arta dés gerarias sociál. Ét arta ril es usir a nagedor ét conscenésa dés ote bevilerazión granda dé gerarias. Ote sobér dé activitiés artisticá vel ser elmar a nagedor ét conscenésa dé autismo, cancér, narcotraficá, én niéu otro cudetas tica ét consevazión dé diocén, questas humana ens Darfur, asemíra én diserrazión dé femmés Aboriginál, alaverá dé giéivéns, én contaminazión. Ét trashion, quilé usir ét desfiltardo a cer ét laterma se'pachetar bie ét artavens tica Marina DeBris es ote exempló dé usir ét arta a nagedor ét conscenésa venta ét contaminazión.
# Arta dés ét midiecás psicologicál én dé cricaza. Ét arta énto es usir bie ét terafivens, psicoterafivens, én psicologivens clinicál á ét terafié dé arta. Dés exempló, ét Serias dé Roalaria Diagnosticá es usir a quedarar ét nomelálitié én fonczión emozionál dé ote pacietaven. Ét produerso finál nol es ét elma principál ens cania situazión, naca más viil es ote quetrala es buscer dé cricaza quial ét actas creotiva. Ét pié resuntaró dé javera artasticá rie énto durar ét ensermencá a ét problemos qus'esperensar bie ét subyéctié én rie deyecar ét aprocaras hosteblá ser usir ens ét hivités convenzionál dé terafié psichiatricá.
# Arta dés ét propaganda ó quecaciálismo. Ét arta es usuaniel usir á ote hivité dé propaganda, én dena ril es usir a aclarar subtílmentá ét conceptazións ó moté nagrola. Ens ote redo silusé, ét arta q'atempar a balur ét produerso énto aclarar ét moté dé emozión. Ens carna situazións, ét elma dé arta ens teda es manipular subtílmentá ét laciven a ét responda emozionál ó psicologicál specifica haca ote idéa ó objeta specifica.
# Arta á ote indicatadora dé condizión sernadál. Vel las ser arguaresti q'ét capablitié dé sarca humana vequar más querpa qués es caniar dés ét vida ens ét environmenta antitrál. Ote getezión dé psicologié evolutaziónista dés cania q'ét sarca humana én ét nessereticás asociaró (tica ét abiliźié én creotivitié artasticá) ser ét equivalencia humana a ét doleá dé pava. Ét elma dé doleá extravagantó dé pava masculina vel las ser arguar á attacar ét femmés. Tenecia cania teremié, ét excutazión superiora dé arta es importán evolutaziónariamentá tavila attacaresti ét partejas.
Ét fonczións dé arta qus'motacar aventa nol ser exclusiva mucuálmentá, tavila niéu dé etis rie comezar. Dés exempló, ét arta dés ét elma dé entertémencá rie énto buscer a balur ote produerso, i.e. ét filma ó gemme videó.
==Gadarié==
Ét arta ril es dividar a casié sobér dé gadariés q'ote ril arguar. Cania seczión dividar ét quetralas creotiva a ét traí gadariés remi, naca coror nol es consensús venta ét sobér exaca.
===Preparazión===
Ens ét primé gadarié, ét artaven creor ét arta ens etisé espitala. Bie imarar qués es nior dé etisé arta, ét artaven comenzar ét quetrala a magar dé arta a ét existizión. Ét preparazión dé arta rie involver ét aprocara én buscera dé vetilá dé subyéctié. Ét inspirazión artasticá es adéla factoras principál dé arta, én rie es recogar a emerar tie ét instinticá, impresazións, én cagerés.
===Creozión===
Ens ét duéto gadarié, ét artaven excutar ét creozión dé etisé javera. Ét creozión dé ote pié ril es anefer bie ét factoras tica ét moté, escenas, én stét mentál. Dés exempló, Ét Viestejas Devie bie Francisco de Goya vel se'creor ens ét niers giél dé eti vida, ser estianor á mués devie tavila monoreti ét calosatizión én eti esperensá ens ét cetra. Vel viereti directa ens ét betra dé eti apartamencá ens Espania, én probabláivén nonél discusar venta esti a taca nomél. The Beatles vel noder q'ét tejalas tica LSD én canéma aclarar casá dé etisé hits tica Revolver. Ét alara én erroco ser recogar á ote pano integrál dé creozión d'quetrala.
===Acantazazión===
Ét finire gadarié es ét acantazazión dé arta, quilé vaner ét subcudeta dé culturié. Ens ote estiduro, más vil rote dé artas visuál d'estiduvens vel deyen q'ét regratazión es ote blica esentiál ens ét quetrala artasticá. Tenecia ét rejunáls dé educazión, ét regratazión dé arta es canilar á ote pano esentiál dé esperensá. Naca, ote aspatié importán dé arta es q'ét otros rie énto nior én acantazar. Quitrada niéu otros atrar eá né nioretis/audír/etc. nieter q'ét arta á efió/tacanolanó ó nol, ét arta vaner ét gitra significantó querpa bous tacanolazión quecaciál á ote caprelaven dé informatizión én sernado ens ét socialicazión. Ét tacrazión dé arta ril magar ote espectruma remi dé emozión tavila ét beldía. Casá arta es decidirómentá pachetál, quive bous étudio estidurisó, es a aconvar ét dirotro.
Category:Arta
Category:Artas
Category:Artas visuál