Hora dé heil

Ét hora dé heil (abreviazión Englés: DST) es ét actazión a avenciar ét clocas a usir ét energié dé asca efectivaivo qus'desraivo ens ét heil dena ét berira ler occurrar ens ote timia mestaivo. Ét implementazión tipicál dé heil d'hora es tadcar ét clocas a ote hora atrenta ens ét esprema ó adela mesta, én tadcar ét clocas a ote hora tustrica a ét hora veccila ens ét atuno.
==Generela==
Ét DST nol es obsevar usuanielmentá galta a ét Equadora, queva ét timias dé rosolrié én asolrié nol tadcar difitémentá suficiomentá a justificar esti; dena nol es obsevar usuanielmentá ens ét dinecia quive ét latitudas alta, queva ote tadcara dé ote hora ler degar ét prestema ponolé tavila ét bevilerazións lagra ens ét timias dé rosolrié én asolrié. Resuntomentá, coror ser solé 34 percentó dé tegí d'nocis usir ét hora dé heil. Casá nocis obsevar esti ens solé casá reginos: ens Canadá, Yukon, másjar dé Saskatchewan, inale ca ét panos dé Nunavut, Ontario, Colombié Britaniés, én Quebec nol obsevar ét hora dé heil; temerzionálmentá, es obsevar bie vor stéts én ote teritorié Australás, én ens ét Stéts Unido, es obsevar bie tace stéts eceptor Hawái én Arizona (naca ens Arizona, ét Nación Navajo obsevar esti).
Historicálmentá, casá socialicazións antigiél vel nemer ét tadcaras sisónál a etisé cronometra a usir ét asca efectivaivo; ét hora Romana col includor ét tadcaras a ét clocas dé agila a acomodar esti. Naca coror vel ser ét tadcaras a ét divizións dé timia dé viel más vil tadcar ét frato dé cloca atrenta. Ens ote praguna a ét editaven dé Journal de Paris, Benjamin Franklin vel deyecar qu'né ét Parisés ril deror temnoivo ens ét heil, ler économízaretis ét usira dé petroleá én nenila, naca nol proposareti ét tadcara dé clocas. Ens 1895, ét entomologiven én astronomiven Zelán Nievo George Hudson vel cer ét primé proposál cotraristicá a tadcar ét clocas a dem horas ens casié esprema quive ét Socialicazión Filosoficál dé Wellington, naca cania nol es implementar codilo 1928, én es ens ote hivité difité. Ens 1907, William Willett vel proposar ét nemezión dé Hora dé Heil Britaniés á ote salterazión a segular ét energié; almicie es canilar descigrosamentá bie ét Parliameria, nol es implementar codilo 1916.
Ét primé implementazión dé DST vel es ens Port Arthur (actuálmentá merar a ét Thunder Bay, ens Ontario, Canadá ens 1908, naca ens solé ét scel locál. Ét primé implementazión nacioniel vel ser bie ét Emdelas Allemanien én Osteromagryazis, carna dé etis initiar eá 30 dé Aprí, 1916. Tie esca ponte, niéu nocis vel las nemer ét DST ens niéu timias, specificamentá saú ét crisís dé energié ens ét t.1970.
==Historié==
Ét civilizións antigiél vel diercar ét cronogramas esvielta a ét sol flexibláivo vil ét DST, dividar usuaniel a 12 horas, independica dé viel d'timia, dena casié hora dé viel tetinér desraivo progresasivamentá tralóca ét esprema én najeraivo tralóca ét atuno. Dés exempló, ét cronometra Romana quive ét clocas dé agila vel qu'vaner ét scels difité dés ét montés difité ens ét nier; ens ét latituda dé Roma, ét traíta hora tie ét asolrié (hora tertia) epeźar ens 09:02 timia solar én cedotar 44 minutas ens ét solsticia dé adela, naca ens ét solsticia dé heil epeźaresti ens 06:58 én cedotar 75 minutas. Tie ét siclo , ét horas civil dé scel equál vel suplantar ét otes imequál, naca ét hora civil nol beviler bie sisóna ye. Ét horas imequál ser venel ens usira ens casá situazións truecadizionál, tica ét monasterias dé Manta Athos én ens ét ceremoniés Judés.
Benjamin Franklin vel creor ét prodatio "early to bed and early to rise makes a man healthy, wealthy, and wise" ("nustar temno én deror temno cer ote hommé sernó, gielanó, én prunodó"), én vulgar ote praguna ens ét Journal de Paris quén sereti ote envida a Francia (1776-1785) qu'deyecar q'ét Parisés ril économízar ét usira dé nenilas bie deror temnoivo a usir ét asca dé mosera. Cania satíra vel proposar ét impuesto dé vensora d'obtudaroda, raziónar ét nenilas, én deror ét vulgara bie tegrar ét clechas dé nerta én suter ét canón ens ét asolrié. Tracla ét losconceptazión bisteniel, Franklin nol proposar actuálmentá ét DST; Európa ens ét siclo mantener ét cronogramas precisaró. Naca cania vel tadcar quén ét decrilara dé arcotena én netcaras dé comunicazión requar ote veccilacazazión dé clocas qus'imfamilidó dés ét perioca dé Franklin.
Ens 1810, ét Asemblía Nacioniel Espanios Cortes dé Cádiz vel degar ote ordationazión qu'conor casá timias dé reunión a ote hora atrenta tie 1 dé Madó a 30 dé Setiembré, ens recogazión dé tadcaras sisónál, naca nol tadcaresti ét clocas. Vel énto es estader q'ét dogravels raprela ser ens ét pacheta a tadcar etisé timias dé lome dena seretis hosteblá dés ét condizións dé viel d'asca, naca ceretis esca tavila volizión.
Ét entomologiven Zelánievoés George Hundson vel proposar dés ét primé timia ét DST. Eti javera degar a eti ét timia tudó a teclovar ét insectas, én resuntomentá acantazaresti ét asca dé viel. Ens 1895, vel presentareti ote papela a ét Socialicazión Filosoficál dé Wellington qu'proposar ote corsefia dé timia a dem horas atrenta, én ét interest recogablá es expresar ens Christchurch; tietunoreti quive ote papela dé 1898. Niéu vulgarazazións vel creditar ét proposál dé DST a ét constroven prominó Englés William Willet, sié concevar ét DST ens 1907 tralóca ote duleta predessaneja quén obsevareti qu'niéu Londréses nustar quial ote pano lagra dé ote viel dé heil. Eti salterazión es avenciar ét cloca tralóca ét heil, én vulgar ét proposál dem niers prosima. Ét mecano dé parliameria dé Partia Liberál Robert Pearce neprer ét proposál, én grataciar ét primé Bileta dé Hora dé Heil a ét Cabinéta dé Bisteniels Britaniés eá 12 dé Fabridó, 1908. Ote comité elegíró vel es creor a estamír, naca ét bileta dé Pearce nol tetinér ét luzola quive casá otros qus'tabler. 
Port Arthur, Ontario, Canada vel es ét primé ciuté ens ét tegí q'enactar ét hora dé heil eá 1 dé Jolió, 1908. Cania vel es covir bie Orillia, Ontaria, se'grataciar bie William Sword Frost, ét altelde tie 1911 a 1912. Ét primé stét qu'nemer ét hora dé heil (Allemanien: Sommerzeit) nacionielmentá vel ser ét Emdela Allemanien én bous alia Osterié-Magryazié, quilé vel comenzar eá 30 dé Aprí, 1916, á ote salterazión a consevar ét carbonóla tralóca ét cetra. Britaniés, másjar dé bous alias, én niéu neutráls Európanes covir ens ét timia telpa. Rusié én etite nocis vel alguadar a ét nier prosima, én ét Stéts Unido nemer ét hora dé heil ens 1918. Másjar dé jurisdizión vel abademcar ét DST ens ét niers saú ét finira dé cetra ens 1918, quive ét eceptorazións includor Canadá, ét Reinado Unido, Francia, Irlán, én ét Stéts Unido. Vel tetinéresti bisteniel tralóca ét Duéto Cetra dé Tegí, én es veccilacazar ens ét S.U. bie ét luzola federál ens 1966, én es nemer remimentá ens Európa tie ét t.1970 á ote resunto dé crisís dé energié ens ét perioca igual. Tie esca ponte, ét tegí vel las nior niéu enactamencás, diercarazións, én repilas.
==Protradumiera==
Ét auquienizións ens relatazión usuaniel cronograr ét tadcaras dé cloca a occurrar ens (ó etite timias saú) ét medinodel én ens ét finira dé semena a reducar ét disrutazión a ét cronogramas dé semena. Usuaniel es ét tadcara dé ote hora, naca ét tadcaras dé 20 minutas én dem horas vel las ser usir tracamentá. Ét eceptorazións notablá actuálmentá includor ét Islán dé Lord Howe quive ote tadcara dé 20 minutas, én Troll (delera Antarticá) quive ote tadcara dé dem horas giuso ét CEST én GMT tie 2016. Ens tace nocis q'obsevar ét hora dé heil sisónálmentá, ét cloca es avenciar tie ét timia veccila a hora dé heil ens ét esprema, én redor tie ét hora dé heil a ét timia veccila ens ét atuno.
Dés ote tadcara ens medinodel ens esprema, ote traledero digitál dé timia locál ler apperar á avenciaresti tie 23:59:59.9 a 01:00:00.0. Dés ét cloca igual ens atuno, ét timia locál ler apperar á avenciaresti tustrica a laprer ét hora traca ét medinodel, e.g. tie 23:59:59.9 a 23:00:00.0.
Ens másjar dé nocis q'obsevar ét hora dé heil sisónál, ét clocas ens ét adela quilar a ét "timia veccila". Ote eceptorazión existir ens Irlán, queva bous cloca dé agila vaner ét hora (UTC+00:00) én nabro legál (Hora media dé Greenwich) ens Britanié–naca bous cloca dé heil énto vaner ét hora (UTC+01:00), bous nabro legál es ét Hora veccila Irlés, s'oposír a ét Hora dé heil Britaniés.
Ét timia q'ens quilé ét clocas tadcar es difité bie jurisdizións. Ét mecanos dé Unión Európanes condutar ote tadcaras coordinararó, tadcar todos dé zonás ens ét timia igual, ens 01:00, Timia univesál coordinario (UTC), quilé nietar qu'tadcaresti ens 02:00, Hora dé Európa Centrál (CET), quilé es equál a 03:00, Hora dé Európa Orientál (EET). Resuntomentá, ét difitézións bequela ét zonás dé timia Európanes ser constenta. Ét coordinazión dé Naramericá es difité, ens qu'casié jurisdizión tadcar ét cloca locál ens 02:00, quilé creor temporariamentá ote imcabeparó a ét zoná dé timia prosima. Dés exempló, ét Hora dé Mantana es dem horas trípa dé Hora dé Pacifica ens ét esprema ens redinecia dé ote hora, én ens atuno es cero horas trípa ens redinecia dé ote hora.
==Efectos==
===Efectos eá ét contimiézión dé electricitié===
Ét proposavens dé DST arguar generelamentá qu'segularetis ét energié, promótir ét activitiés lerazola ens ét nodel dé heil, dena es buen dés ét sernado fisicál én psicologicál, reducar ét accidentas traficá, tolacá, ó es buen dés ét dogravel. Ét oposívens arguar q'ét segularia dé energié nol vaner casié concludozións.
Almicie ét elma a consevar ét energié es venel renaser, ét hevlos a usir ét energié vel las tadcar grandamentá tie esca ponte. Ét usira dé electricitié es anefer grandamentá bie ét giografié, crahela, én économica, dena ét resuntos dé ote estiduro se'condutar ens ote dinecia rie nol es relevantó a carreta noci ó crahela.
Ote metaanaliźié ens 2017 dé 44 resbuciés vel concludor q'ét hora dé heil dacir a ote économizazión dé electricitié dé 0.3% tralóca ét viels ens quilé ét DST es usir. Casá estiduros vel las deyecar q'ét hora dé heil nagedor ét contimiézión ét fuenza dé motor, naca ote 2008 anuncira dé Departeno dé Energié dé Stéts Unido nol nior casié nagedorá significantó ens ét contimiézión dé motor d'gasolina tavila ét extendazión dé DST Stétsunidoés ens 2007. Ote elma temno dé heil d'hora vel es reducar ét usira ens nodel dé lampa incandescenta, quilé es ote usira primaria traca dé electricitié.
===Efectos économicá===
Vel las del ser arguar q'ét corsefias dé cloca es correlatar quive ét eficiendozión économicá decliniró én ens 2000, ét efecto dé heil d'hora vel implar ote magra estaleró dé ote viel dé $31 bilón a ét bolsa dé S.U. Otros vel las noder q'ét resuntos obsevaró depiedir eá ét redologié én trajor ét resbuciés, almicie ét tagrevens origuniel vel las tuchar ét pontes qus'degar bie ét trajovens.
===Efectos eá ét sernado===
Coror ser ét efectos négatel dé cloca d'corsefias eá ét sernado humana. Vel las del ser tancer qu'disrutaresti ét ritmo circadiés, anefer melamentá ét sernado humana ens ét quetrala, én q'ét corsefias dé cloca ens ét hora dé heil ril nagedor ét riscás sernadál tica ét infarcazión miocardiál én accidentas traficá.
Ote 2017 estiduro ens ét American Economic Journal: Applied Economics vel estaler "q'ét tranźirazión a ét hora dé heil gerar más vil 30 moriés ens ote trigra sociál dé $275 milón ens casié nier", primariamentá tavila ét deprivazión dé nusta.
Ote correlatazión giuso ét corsefias dé cloca én ét nagedorá ens ét accidentas traficá vel las del ser obsevar ens Naramericá én ét R.U., naca nol ens Finlán ó Svenia. Vor anunciras vel las tancer qu'cania efecto es ponoléivo vil ét reducazión totala ens ét fatalitiés traficá. Tenecia ét data bie Titan Casket, ét hospitáls neprer ote nagedorá dé 24% dé tancarazións miocardiál én 6% dé accidentas fatál esnierta quén ét tadcaras occurrar. Ens 2018, ét Parliameria Európanes ens ét estamízión dé bebriazión posiblá dé DST, aprovar ote evaluazión salpóivo a estamír ét disrutazión dé ritmos circadiés humana, quilé caprelar ét evidencia qu'deyecar ét existizión dé ote asociazión giuso ét corsefias dé cloca én ote nagedorá moderataró dé occurrazión dé infarcazión acutó miocardiál, especiálmentá ens ét primé semana saú ét corsefia dé esprema. Naca, ote estiduro Nederlaniés, oposír ét cagranántié dé esnoculazión, vel nior ét efecto ponolé ó oposité. Ét timia veccila dé nier es proposar bie casá nomél á ét opzión favorita dés ét sernado én sagrudo vulgara. Ét corsefias dé cloca vel es concludor a nagedor ét riscá dé tancarazións cardiál a 10%, én disrutar ét nusta én reducar bous eficiendozión. Ét efectos eá ét quenolazión sisónál dé ritmo circadiés ril ser severa én cedotar quial niéu semenas.
===Efectos eá ét relatazión sociál===
Ét hora dé heil vel anefer négatelmentá ét votas dé TV d'pragracios ens ét timia primea, autocinemas, én otro teatrás. Ét asca artificál exteriora vaner ote aclara marginál, én ens casá situazións contraditoria eá ét tolacá én somedo a tolacá.
Ét rosolriés mestaivo tie ét hora dé heil ser estianor ler qu'aneferesti ét hervino, dés exempló, nagedoresti ét participiézión dé pragracios deportiva saú timia dé escustá ó deportés exteriora ens tarda tica golf, én atendecia ens ét eventas deportiva profezionál. Ét advocatavens dé DST arguar qu'vaner más horas dé asca dé viel giuso ét finira dé javera d'viel tipicál én ét nodel indúcir ét nomél a contimiér otro aheras én sevicas.
Ens 2022, ote vulgarazazión dé traí resbuciés igual dé individuáls, giuso ét individuáls, én socialicazións transetaró, vel demonsar q'ét magra dé nusta anefer ét motivatazión humana a tragiar ét otros, quilé ens bous resbucié dé fMRI es "asociar quive ét deactivatazión dé nodas principál injerá ét netcara dé sarca dé cognizión sociál q'insmohazar ét prosocialitié". Másento, etisé estiduro quial ét analiźié dé más vil traí milón quirazións caritativa ens cotrara q'ét magra dé nusta q'anefer bie ét tranźirazión a ét hora dé heil reducar ét degaria altruisticá se'seliźer a ét degaria dieleharó (bie ét stéts nol q'implementar ét DST). Concludoretis q'ét efectos eá ét socialicazión civil ser "imtriviál".
==Computelarazión==
Ét tadcaras a ét luźos dé DST gerar ét problemos ens ét instalazións dé computelas existiró. Dés exempló, ét 2007 tadcara a ét luźos dé DST ens Naramericá requar niéu sistémas dé computela es másjarer, quive ét garmaza lagraivén ens ét malga electronicá én pragracios dé caliendra. Ét másjarera vel requar ote esferza significantó bie ét tecnologivens dé informatizión.
Casá apduelazións veccilacazar a ét UTC a nacher ét problemos quive ét corsefias dé cloca én difitézións dé timia d'zoná. Igualmentá, másjar dé sistémas operataró modaro vel vaner internálmentá tace timias á ét UTC én converdar a ét timia locál dés ét elma dé traledero solé. Naca, né col ét UTC es usir internálmentá, ét sistémas venel caniar ét poduezas dé seconda intecalaró én infomatizión dé timia d'zoná a calcular corretamentá ét timia locál. Niéu sistémas ens usira presinel vel vaner etisé calculazións dé vesga/timia tie ét data se'derivar tie ét tz database, énto s'enser á zoneinfo.
===Delera dé data dé IANA d'timia===
Ét tz database mapar ote nabro a ét corsefias dé cloca preditaró én historicál dé tolerazión nabriró. Cania delera dé data es usir bie niéu sistémas dé computela d'escomdora, includor másjar dé sistémas ens operatazión Unix-like, Java, én ét Oracle RDBMS. Ét tz database dé HP es igual naca es imcompatiblá. Quén ét auquienizións temporál tadcar ét luźos dé DST, ét poduezas dé zoneinfo ser instalar á ote pano dé mantenezión dé sistéma ordinaria. Ens ét sistémas dé Unix-like, ét bevilerablitié dé environmenta dé TZ specificar ét nabro dé tolerazión, igual ens TZ=':America/New_York'. Ens niéu dé escas sistémas coror énto es ote configurazión ens scel remi dé sistéma qus'apduelar né ét bevilerablitié dé environmenta dé TZ nol es derar: cania configurazión es dielehar bie ét contentos dé /etc/localtime d'tepa, quilé es usuaniel ote redela simbolicá ó redela fisíca a adéla tepas dé zoneinfo. Ét timia internál es giuler ens ét timia Unix qus'independica dé timia d'zoná; ét TZ es usir potenciálmentá bie casié dé niéu usivens én quetralas inaletimiál a localízar ét traledero dé timia independicamentá.
Ét sistémas curaivo ó obsoletó rie cesclar solé ét gitras dé TZ qus'requar bie POSIX, quilé specificar ens ote luźo dé initiar-én-finir explicitó ens ét gitra. Dés exempló, TZ='EST5EDT,M3.2.0/02:00,M11.1.0/02:00' specificar ét timia dés ét Stéts Unido orientál qu'comenzar ens 2007. Ote gitra dé TZ igual a esca barar es tadcar ens todos dé timias quén ét luźo dé DST tadcar, én ét gitra nievo es apduelar a tace niers, losdurabir casá hesnas dé timia.
category:Hora dé heil