Ömer ile Ahmed - Şiir

Ömer: Selahattin Paşalı
Ahmed: Mert Ramazan Demir
Hasan: Onur Seyit Yaran
Baba Ârif: Necip Memili
Teyze: Pınar Deniz
Köprüden çok geçerim; hem ne kadar geçtimse,
Beni sevk etmedi bir kerrecik olsun ye’se,
Ne Halîc’in o yosun çehreli miskin suları;
Ne onun hilkate küsmüş gibi durgun kenarı!
Ki hilkatin ne kadar şekli varsa: Ulvîsi,
Kesîfi, müdriki, uzvîsi , gayr-ı uzvîsi ;
Dilenci şekline girmiş bu sinsi cânîler,
Bu, gündüzün bile yol vermeyen, harâmîler,
Adımda bir dikilir, azminin, gelir, önüne...
Zavallı yolcunun artık kıyar bütün gününe!
Evet, dilenci sanır seyr eden kıyâfetini;
Fakat bir onluğa âgûş açan sefâletini,
Görüp de rikkate şâyân, biraz sokulsa, hemen,
Vurur şikârını tâ kalbinin samîminden!
Hayâtımızda gediktir “gedikli” nâmıyle,
Açık durur koca bir kavmin ihtimâmıyle!
Sakın firengiye benzetmeyin fecâ’atini :
Bu karha milletin emmekte rûh-i gayretini.
Dehân-ı lâ’nete benzer yarıklarıyle tavan,
Kusar içinde neler varsa hâtırâtından!
O hâtırâtı sakın sanmayın: Meâlîdir;
Bütün rezâil-i târîhimizle mâlîdir.
O kahraman babalardan doğan bu nesl-i cebîn
Ne gîrûdâr-ı maîşet bilir, ne kedd-i yemîn.
Azâb içinde kalır sa’yi görse rü’yâda!
Niçin yorulmadı zâten “ölümlü dünyâ”da?
Vücud emânet-i Hak, doğru, hem de cennetlik.
Bu kahveler gibi cennet de müslimîne gedik!
Köprüler asma imiş Avrupa âfâkında...
Bugün yatıp duruyorsun ayaklar altında?
Bu âşığınsa -vakûr alnı çizgi çizgi fütûr-
Derin bakışları dalmış semâya dûrâdûr.
Unutma kendini, hem bilmiş ol ki ey insan,
Müebbeden kalacak hilkatin esâsı nihan.
Yok öyle heybeye dirsek verip ımızganmak ;
Yataksa emre müheyyâ içerde... Hem ne yatak!
Uzandığın gibi dünyâdan insilâh ederek;
Dolaş semâları artık düşünde yelyepelek !
Köprünün nerde görülmüş, hani, tahte’l-bahrı?
Bu, zıpır; âlemin evlâdını dersen, haşarı;
Etse zâten ne çıkar? Hak zıpırındır yalınız
Dövülen mahkemelerden kovulur, çünkü cılız!
Hem i’tiyâdını hiçbir zaman değiştiremez;
O nazlı sîneye zîrâ, acıklı şey giremez!
Geçen kıyâmet için “Fırtınaydı, geçti” diyor.
Diyor da zevkine, vur patlasın, devâm ediyor.
– Bugün Florya mı? A’lâ! Yarın ne var!
       – Konser...
“Sular” da pek ömür amma, açık değil, dediler.
– Açılmamış diye evlerde kalmak olmaz ya!
– Hakîkat öyle! Ne yapsak? Gider misin Mama’ya?
– Ne var ki?
       – Orta oyun var. Gelir misin? Haydi!
– Kavuklu, Hamdi mi? Gerçek... O sağ değil...
       – Abdi.
– Hayır, hayır? Bana lâzım değil ne Abdi, ne şey!..
Bilir misin ki ne gördüm...
       – Hey gidi günler hey!
Yemek yiyip yatıverdim, tamam yarıydı gece,
Bir öyle hayvana bindim ki, seçmedim iyice.
– Peki, o bindiğin at mıydı, anlasak, neydi?
– Bilir miyim? Yalınız dört ayaklı bir şeydi...
Yutan olmazsa dedin, öyle mi? Beyhûde merak;
Dehâna sâhib ol artık!..
       – Dehâyı şimdi bırak!
Felâketin başı, hiç şüphe yok, cehâletimiz;
Ne saygı var, ne hayâ var. Eğer bizim işimiz,
Bu kaltabanlara kalmışsa vay benim başıma!
– Herif belâya sokarsın dırıldanıp durma!
– Nevâzil olmuşum, Ahmed, bırak sesim yok hiç...
– Sesin mi yok? Açılır şimdi: Bir imam suyu iç!
– Ahmed’in annesi gelmiş...
       – Nasıl Ahmed, oğlum?
– Hani bizdeydi bugün...
       – Ha! Küçük Ahmed... Ma’lûm.
Lâkin aldırmıyor Ahmed, cereyanlar müdhiş;
Karnı irkilse, bacaklar gidecek, hem ne gidiş!
Bu resim, askeri basmakta iken Fir’avn’ın ,
Ömer ve Ahmed yarılıp geçmesidir Mûsâ’nın.
– Hani Mûsâ be adam?
       – Çıkmış efendim karaya...
– Fir’avun nerde?
       – Boğulmuş.
               – Ya bu kan rengi boya?
Adın nedir senin oğlum?
       – Hasan.
               – Hasan, dinle.
Sabahleyin dolaşıp bir kazanca hizmetle;
Cenâze sarmak içindir, eziyyet etme sakın!
Ay! Herif sıyrılıyor, hem ne kolaylıkla, bakın!
İşin hakîkati: Hilkat ne kâr arar, ne zarar;
– Hasislik etme oğlum, ver!
       – Alırsa sonra kırar.
– Nasıl kırar a canım? Etme oynasın, veriver!
– Olur mu beybaba?
       – Elbet olur.
               – Kırarsa eğer?
Biraz nefesleneyim, dur ki, yorgunum...
       – Duramam.
Hiç merâk etme... Bu akşam kalabilsen?
       – Kalamam.
Ömer bu âlemi gördükçe gaşy içindeydi...
Herif lâf anlamıyor, gel de sonra yat, haydi!
– O kim gelen?
       – Baba Ârif.
               – Sakallı, gel bakalım...
Yanaş.
       – Selâmün aleyküm.
               – Otur biraz çakalım...
– Uzatma, sen buluyorsun belânı Allah’tan...
Bu: Elde bir; yalınız pek seçilmiyor ne zaman...
Taleb nasılsa, tabî’î, netîce öyle çıkar,
Bugünkü konseri hayretle dinleyen kafalar,
Arattı kendini ustan... Dinince dinlensin!
– Hasan be, sen de nasıl nazlı nazlı söylersin!
Nedir o türkü... Aman başka yok mu?.. Hah, şöyle!
– Ömer, ne nazlanıyorsun? Biraz da sen söyle.
– Ağırca davranıyorsun... Biraz çabuk yürüsek...
O filân meslek, evet, bizde filândan yüksek;
– Hayır, kapatmalıdır “Câmi’in!” deyip kemeri;
Ömer’in zâbıta me’mûru geleydin bâri!
– Nasıl kapatmalı?
       – Gâyet kolay: “Şu meydanlık,
Ki yol geçen hanı olmuştu, avludur artık;
Bu avludan geçecekler namaz için geçecek.”
Deyip kapatmalı!
       – Yâhu, akıllısın gerçek!
– Geçende yıkmaya kalkıştılardı mahfili ya!
– Demek ki zır deli bunlar!
       – Sorar mısın? Deli ya!
Delirmedikçe bir insan nasıl varır eli de,
Kıyar şu mahfile, yâhud şu muhteşem geçide?
“Bizim de var medeniyyetle âşinâlığımız...
Hem eskidir...” diyebilmek için dayandığımız,
Yegâne hüccet-i sengîni yırtacaklar da,
Sıkılmadan gezecekler “geniş” sokaklarda!
– “Sıkılmadan” diye bir nükte salladın... Lâkin,
Yerinde oldu...
       – Değil, sende anlayış keskin!
– Ben anlamam ya, fakat pek değerli olsa gerek...
Hakîkaten şu geçit çok güzel midir?
       – Ne demek!
– Değil, bu tatsız oyunlar çekilmiyor: Monoton!
– Pekî! Ne yapmalı? Sen bâri söyle... Bak: Saat on.
– Evet, ne yapmalı? Dur dur! Ne Üsküdar, ne Mama;.
O müslümanları sen şimdi, hey kuzum arama!
Söz anladım ki uzun, hem de pek uzun sürecek;
Benimse vardı o gün pek çok işlerim görecek
Bıraktım onları, saptım yokuşlu bir yoldan.
Ne oldu şimdi aceb, kim bilir, zavallı Hasan?
– Mızıkçı dendi mi, sensin diyor, bakın ağalar:
Benim îman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir îmânı boğar?
Odun yemez iyi bil ha! Geberse karşı koyar.
Yakında râyet-i ikbâli ser-nigûn olsun...
Ömer, belâsını dünyâda isterim bulsun!
Efendiler, ağalar, siz de bir nasihat edin,
Sizin de belki var evlâdınız...
       – Hasan, ne dedin?
“Beşerin adli masal, hak zıpırındır yalınız;
Dövülen mahkemelerden kovulur, çünkü: Cılız!”
– Neden?
       – Fenâma gider beklemek de...
               – Vah! Vah! Vah!
– Yeminsiz oynayamazlar ki, ah çocuklar ah!
Ölür de yüz suyu dökmem sizin halîfenize!..
Ömer vuruldu bu son sözle...
       – Haklısın, teyze!
– Çizersin...
       – Öyle mi? Lâkin silinmiyor çetele!
Bakın tavan tebeşirden görünmez oldu...
       – Hele!
– Aman bizim Baba Ârif susuz musuz içiyor!
– Edecek yok, çocuk artık yola girmiş, gidiyor!
Mesâfe, baktım, uzun; yük yaman; Ömer yaralı;
Okumak bahsini geç... Çünkü o defter kapalı,
“Hasan, dayım yatı mekteplerinde zâbittir;
Senin de zihnin açık... Söylemiş olaydık bir...
Koyardı mektebe... Dur söyleyim” demişti hani?
Bilir mahalleli kim aldığın zamanda beni,
Ki “Bir tependen inersem!” diyen hasır zembil;
Ne yaparsın? Ömer olsan, yine hâlin müşkil.
Sufûf ayakta iken, dalgalar ayakta idi;
Asâlet olmalı san’atte evvelâ... Bu: Abdi!
Hayır, Abdi de değil... Belki birçok üslûbun
Halîta hâli ki, tahlîle kalkışılsa: Uzun!
Geçende dövmek için yoklayım dedim Kerim’i...
“Bırak! Eşek değilim ben!” deyip dikilmez mi?
Dayak eşekler içinmiş, adam dövülmezmiş...
Kene bir şey mi aceb, ah o ne doymaz şeyimiş!
Ne o kızdın mı?
       – Hayır, anlarım amma keneyi,
Delip halâs olayım, der, bu sermedî geceyi!
Kızın yetişti, alan yok, nasıl olur ki? Soran
“Şu sarhoşun kızı İffet değil mi? Vazgeç aman!”
Diyen kadınlara; “Pek doğru, pek” deyip gidiyor.
Bu söz zavallıyı bilsen ne türlü incitiyor!
Döverdiler bizi her gün de, karşı koymazdık...
Ben öyle terbiye oldum... Kolay mı insanlık?
Siz gidin bunları ıslâha bakın peyderpey;
– Nedense pek asabîsin bugün, Ferîdun Bey!
– Otuz yaşında idim belki; annesiz, dışarı,
Kolay kolay çıkamazdım: Döverdi çünkü karı!
Al götür haydi!..
       Kızım, gel!.. Hele bak, gel, diyorum!
Hatırım yok mu? İnatlık iyi olmaz, yavrum...
Söyledim yapmayacak bir daha. Mahcûb olmuş...
Böyle şeyler olağandır...
       – Ne desem hepsi de boş!
Bu benim alnıma bir kerre yazılmış...
       – Öyle.
– Gazı göstersene Ömer! Gidiniz devletle.
– Hasan, bizim yeni damat ne oldu anlamadık,
Görünmüyor.
       – Karı koyvermiyor: Herif, kılıbık.
– Ne yaptı, teyze, Ömer, böyle inkisâr edecek?
– Ya ben yetîm avuturken, Ahmed uyur mu gerek?
– Karışmasan işin olmaz değil mi? Sen de bunak!
– Gelirsem Öğretirim şimdi...
       – Ay şu pampine bak!
– Gelip de öğretecekmiş... Mezarcı Mahmud’a git!
Bir üflesen gidecek ha... Tirit mi sâde tirit!
– Mezarcı Mahmud’a git ha? Bakın it oğluna bir!
Küfürbaz, alçak, edepsiz... Bu söylenir mi Bekir?
– Yolunca terbiye verdin ya âferin Hasan Ağ.
– Bıraksalar beni, çoktan marizlemiştim ya!..
– Mezarcı Mahmud’a ha? Vay babasının canına!
Bunun yaşında iken biz büyüklerin yanına,
Okur da öyle girer, hem ayakta beklerdik;
“Otur” demezseler elpençe sâde dinlerdik;
“Hayır, bu böyle değildir” demek, ne haddimize!
“Evet” desek bile derlerdi: “Sus behey geveze!”
Emiyor fırsatı bulmuş yapışıp, hem ne emiş!
– Ya biz, sözüm ona, merkeb miyiz Bekir, bu ne iş?
Ne intibâha çalışmak, ne i’tilâya emek;
Kim teper ni’meti? İnsan meğer olsun eşşek.
– Birden eşşek deme, bîçâre henüz müsvedde...
Hitâma erdi nihâyet o sermedî secde:
Bütün a’râz, şehîkıyle, zefîriyle.
       – Yeter!
Yeniden mevlid okursun bize, da’vâ da biter.
– Fakat, bu sözleri aczim nasıl benimseyecek?
Teşekkür etmeye insan hicâb eder...
       – Ne demek?
Hakîkaten görecek şey değil mi ya? Derken,
Dönünce arkama, baktım: Beş on adım geriden,
Belinde enlice bir şal, başında âbânî ,
Bir orta boylu, güler yüzlü pîr-i nûrânî ;
Yanında koskocaman bir küfeyle bir çocucak,
Yavaş yavaş geliyorlar. Fakat tesâdüfe bak:
Çocuk, benim o sabah gördüğüm zavallı yetîm...
Şu var ki, yavrucağın hâli eskisinden elîm :
Cılız bacaklarının dizden altı çırçıplak...
Bir ince mintanın altında titriyor, donacak!
Ayakta kundura yok, başta var mı fes? Ne gezer!
Düğümlü, alnının üstünde sâde bir çember.
Nefes değil, o soluklar, kesik kesik feryâd;
Nazar değil o bakışlar, dümû’-i istimdâd .
Bu bir ayaklı sefâlet ki yalnayak, baş açık;
On üç yaşında buruşmuş cebîn-i sâfı, yazık!
Duyuldu bir iri ses, arkasından istiğfar ...
Meğer geğirti imiş.
       – Pek şifâlı şey şu hıyar:
Cacık yedin mi, ne hikmet, hazır hemen teftih ...
– Evet şifâlı yemiştir...
       – Yemiş mi? Lâ-teşbîh .
– Günâha girme. Tefâsirde öyle yazmışlar...
Dayım demişti ki: Gördüm, hıyar hadiste de var.
– Nedir elindeki yâhu?
       – Cerîde .
               – At şu pisi.
– Neden?
– Yalan yazıyor, oğlum, onların hepisi.
– Ya doğru yazsa? Asarlar... Ne oldu Volkan’cı,
Unuttunuz mu?
       – Bırak, boşboğazlık etme Hacı!
Şu karşıdan gözeten fesli, zannım, ağzıkara...
– Hayır, demem o değil...
       – Durma sen belânı ara!
– Canım, lâtîfe yapar, bilmiyor musun Ömer’i?
– Biraz rahatsızım Ahmed, yakın benim feneri!
Ayak teriyle cilâlanma tahta peykelere,
Külâhlı, fesli dizilmiş yığın yığın çehre:
Nasîb-i fikr ü zekâdan birinde yok gölge;
Duyulmamış bu beyinlerde his denen meleke!
– Aman canım, şu bizim komşu amma uğraşıcı!
– Ne belledin ya efendim? Onun bir ismi Hacı!
– Çocuğ, ha mektebe verdim, ha vermedimdi diye,
Sokak sokak geziyor...
       – Koymuyor mu medreseye?
– Koyar mı hiç? Arabî şimdi kim okur artık?
– Evet, gâvurcaya düştük de sanki iş yaptık!
– Binâ’ya üç sene gittimdi hey zamanlar hey!
İlim de kalmadı...
       – Zaten ne kaldı? Hiç bir şey.
– Mahalle Mektebi lâzımdır eski yolda bize;
Sülüs, nesih bitiyor yoksa hepsi... Keyfinize!
– On üç yaşında idim aldığım zaman ketebe.
Geçende “Sen ne bilirsin?” demez mi bir zübbe?
Dedim: “Ulan seni gel ben bir imtihan edeyim,
Otur da yap bakalım şöyle bir kıyak temmim.”
– Evinde çan çan eden erkeğin de aklına şaş...
Lâf anlamaz dişi mahlûku , durma sen uğraş.
Kim uğraşır a babam, bunca yıllık ehlim iken
Adam hesabına koymam bizim köroğlunu ben.
O anda mekteb-i rüşdiyyeden taburla çıkan
Bir elliden mütecâviz çocuk ki, muntazaman
Geçerken eylediler ihtiyârı vakfe-güzin ...
Ömer’le karşılaşırken bu sahne oldu hazîn:
Evet, bu yavruların hepsi, pür-sürûd-i şebâb,
Eder dururdu birer âşiyân-ı nûra şitâb .
Birazdan oynayacak hepsi bunların, ne iyi,
Fakat Ömer, babasından kalan o pis küfeyi,
-Ki ezmek istedi görmekle reh-güzârında -
İlel’ebed çekecek dûş-i ıztırârında !
O, yük değil, kaderin bir cezâsı ma’sûma...
Yazık, günâhı nedir, bilmeyen şu mahkûma!