Marjen Raterford she maoris: 14. Emaii lai a hom

14. Emaii lai a hom	
Tri-ney dey de safara es zuy mushkile. Monta-riva-ki oltaim krosi dao. Oni go tra li pa chyenlok, al ke ais-lenge akwa ateni galsa. Ston eskapi fon sub peda e kun guruha desapari in glube monta-gap. Iven mahtaful plechas de Raterford es fatigi-ney por porti grave kazan. Jek Mallon es yo exosti-ney e shakwi om kisma.	
chyenlok (chyen+lok) – ford, wade; shoal, sandbank / vado, esguazo; banco de arena / брод; отмель
fon sub peda – from under the feet / de debajo de los pies / из-под ног
- Sertem li ve separi nu fon mutu toshi, - ta plaki-shwo. – E kwo hi me ve zwo sole? Me ve pagalifi por dashat. Yu es forte, Raterford, yu es durte. Yu janmog ladi kun li. E me, den me oni ve kili pa un ora afte nuy separa...	
plaki-shwo – lament / lamentarse / причитать
ladi kun koywan - get on with smb, be on good terms with smb / llevarse bien con / ладить с кем-л.
pa un ora afte – in one hour after / dentro de una hora después / через час после
Raterford selfa fobi ke oni ve separisi li. Ta voki-mah-lai Eshu e kwesti ela kyetem, ob Emaii yao doni li a koywan, kom ta he doni otres.	
- Non, - yungina jawabi, - patra bu ve doni yu a koywan. Ta shwo-te ke ta ve lyu fo swa den zuy forte wan e den zuy yunge wan. Blan boy ke yu dukti kun swa, a ta patra ve dai gro-mucho chia, dabe ta kresi kway e bikam sam gran e sam jamile kom yu.	
Sey worda kalmisi Raterford e konsoli Jek Mallon.	
- Mogbi koytaim nu suksesi fugi fon hir, - Jek Mallon shwo drimem. – Me ve returni a Dablin, a may mata...	
drimem = drima-nem (musingly)
- Dabe mog fugi, nu treba jivi pa mar-sahil, - Raterford jawabi. – Si nu fugi nau hi, eventi sama kom in kasu de Jon Wotson oda iven koysa pyu bade. Al nau nu mus trai gwin sol un kosa: ke islajen fidi nu e lasi nu go kadalok ke nu yao. Bat fo to haishi mucho falti.	
Afte go mucho ora sin sole reposa-stopa plenjen en-vidi un gran vilaja on dale kolina. Al en-jan ke es vilaja de Emaii, plenjen sospiri kun levifa: also sey fatigi-she safara fini sun, oni ve mog reposi. Yedoh, vilaja es haishi aika dale. Fo ateni it oni mus trago dwa riva.	
Un-ney riva fa-reveli ga chyen. Dasta trago it fasilem, iven sin mokrisi genus. Pa otre taraf de riva shulin es extirpi-ney, plenjen vidi un gran agra beplanten bay repa, kol, melon, nangwa e yoshi koy legum ke li bu koni.	
fa-reveli – turn out to be / se revelar, resultar / оказаться (каким-либо)
beplanten=beplanti-ney (be+planti+ney)
Kelke gina zai gun in agra. Li laxisi arda bay staka e ston-chapa, fo nove semening.	
laxisi arda – loosen soil / mullir suelo/ рыхлить землю
chapa – hoe, mattock / azada / мотыга
Staka bu godi hao fo kavi arda, bat maoris bu koni lopata. In Nyu-Siland oli agra-gunsa gei zwo bay gina. Raterford divi ke li he pai laxisi tanto gran agra bay tanto nobyen tul.	
divi – wonder at, marvel, look with amazement / maravillarse / дивиться
Al vidi lai-she dasta, gina krai fon dalem den pinchan "Airmaree!" e en-lopi pa ol mogsa a vilaja, dabe bringi joisaful habar un-ney hi.	
pa ol mogsa – with all one's might, as fast as one can / a todo poder / из всей мочи, со всех ног
Sekwi-she riva kel krosi ley dao yus bifoo vilaja, it fa-reveli chaure e glube. Pa un-ney ves Raterford vidi tal gran riva in Nyu-Siland. Aften ta en-jan ke it nami Waikato. Tra oli bifoo-ney riva li go-te pa chyenlok, bat tu go tra Waikato pa chyenlok bu es posible. Vilajer sendi a li kelke piroga. Sey piroga es auskaten aus pina-balka e ornen bay jatile ingrava*. Pa kapa de zuy gran piroga ye un stan-she stik kun kati-ney gina-kapa, yo ga suhifi-ney, do har ondi-she sub feng. Emaii zin sey foba-ney piroga. Suy ko-safari-sha zin reste piroga, e flotilia kway en-muvi versu kontra-ney sahil de riva.	
auskaten = auskati-ney; ornen = orni-ney
jatile – sophisticated / мудрёный
ingravi* – to carve, engrave / tallar, grabar / резать, вырезать (по дереву, металлу), высекать; гравировать
kapa (plus-ney signifa) – prow / prua / нос, носовая часть (лодки и т.д.)
Piroga landi a nicha de kolina, on kel-ney sima vilaja loki. Es evidente ke Emaii-ney ko-jen gro-sinian om janmalok, bikos li salti aus piroga e malgree fatiga en-lopi uupar pa ol mogsa. Eshu lopi zuy kway. Ela avanpasi oli man e pa un-ney hi arivi a hom-ney stakatot.	
janmalok (janma+lok) – native place, home / suelo natal / родина, родной дом
Furia-nem wuli-she jenmenga lai fo miti li. Gina swingi borya* kom saluting. Man skrapi swa-ney fas bay naka e ston-ki. Avanen oli resivi-sha ye un gorbi-ney rugi-ney laogina. Grey har on elay kapa es tanto rare ke oni travidi brun ronde kapal. In elay muh denta yok. Ela go al apogi on nodaful stik e al kan-kan dushtem. Sey laogina sembli nafra-ney a plenjen.	
borya* - woven mat / estera, petate /циновка
gorbi – to hump, hunch / corcovar(se), gibar(se) / горбить(ся), сутулиться
nodaful – knotty, snaggy, gnarled / nudoso / узловатый, сучковатый
Yedoh a ela hi Eshu lopi un-nem. Longtaim Eshu froti suy syao nos-ki kontra huklik nos de lao jadugina. Poy Emaii lai a laogina e toshi longtaim froti suy nos kontra ela. Patra e docha aspekti santush, felise. Diva yok: sey nafra-ney laogina es mata de Emaii e oma de Eshu.
huklik – hooked / ganchudo, ganchoso / крючковатый
diva yok – no wonder / no es asombroso / неудивительно, немудрено (diva – wonder, smth you look at with amazement)	
Pa un-ney minuta oli tanto joi por lai a dom ke ga fogeti om plenjen. Raterford e Jek Mallon klimbi a kolina-sima pa laste, pa hunta kun gulam kel porti grave loda. Emaii en-remembi om li e dukti li a swa-ney mata. Laogina dushtem examini plenjen al fruni grey yeroshen brovas. Ela bu pri li gro. Turan ela begin hisi e farfari kom iri-ney kota. Poy ela extendi suy longe ostalik bracha e pinsi gamba de Jek Mallon. Agude, masbute naka pirsi derma de yunge marjen. Jek Mallon ek-krai lautem e salti a taraf.	
yeroshen = yeroshi-ney
Ti stan sirkum na gwerjen en-fai ha-ha alegrem. Bat Emaii fai nosantush kansa a li, e rida stopi tuy.	
Haishi longtaim li froti nos bay nos, krai, skrapi swa til hema por joisa. Pa fin ol jenmenga zin vilaja gurtem.	
gurtem = gurti-shem
Vilaja de Emaii verem simili shefvilaja: hir ye amini semshi huta. Nul ti plenjen gwo visiti na vilaja mog fa-kompari kun it relatem grantaa. Also bu es strane ke suy habiter he subordini a swa den vaste landa.	
Huta de Emaii es yus in mida de vilaja. It es mucho pyu gran kem otre huta. Bat suy zindwar es sam nise kom zindwar de oli maori huta: al zin swa-ney palas, sobreshefa majbur muvi pa char pata. In ofnelok oni tuy aranji festachia. Sol zuy eminente gwerjen partisipi in it. Restes stan sirkum al kan. Raterford fa-astoni wen turan Emaii mah-sidi ta kun Jek Mallon bli swa. Shefa fai honor a plenjen, honor ke maiste subjen bu pai. Oni bringi rosten swina. Eminente gwerjen ataki chia kun pinchan hunga.	
ofnelok = feldakin (open place, opening, glade / calvero, claro / поляна, открытое место)
restes = resta-ney-las, oli reste jen
rosten = rosti-ney
Inter chi-sha ye sol un gina. Es mata de Emaii. Iven den Eshu oni bu lasi partisipi in festachia. Ela stan in jenmenga e kan komo elay patra e oma chabi. Plenjen samaji ke Emaii trati li amigem, e en-joi por to. Bat un kosa nokalmisi li: mata de Emaii kan-kan li tanto dushtem ke al kada elay kansa Jek Mallon ek-tremi por foba.	
ek-tremi – flinch, give a start / estremecerse / вздрогнуть, содрогнуться
Oni chi duran tri ora. Pa fin swina es chi-ney, e gwerjen begin gani chuyshuke gwerlik gana. Surya he lwo, stara yo glimi in skay, e gwerjen zai gani oltaim pyu lautem, oltaim pyu furia-nem. Muchos en-stan pa salta e virti mer in aira. Gwerlik gana mah li gro-agiti-ney, e Raterford en-fobi ke inter li batala sal begin.	
chuyshuke - boastful, vainglorious / jactancioso / хвастливый
gwerlik – warlike / guerrero, belicoso / воинственный
Dan shefa de visin-ney vilaja kun dwa son arivi fo saluti Emaii. Ta bringi tri basketa kun melon kom dona a sobreshefa. Emaii kun joisa resivi gasta, mah li sidi bli swa. Sol dan ta merki ke ugostika yok: swina es yo chi-ney.	
ugosti - regale (with) / agasajar / угощать, потчевать 
ugostika – koysa fo ugosti
- Den hema! Den hema! – turan gwerjen en-krai al stopi gani.	
Raterford samaji maori lingwa yo aika hao. Bat ta bu samaji kwo gwerjen yao. Yedoh sun olo fa-klare.	
Mata de Emaii en-stan e go inu jenmenga kel stan sirkum chi-sha. Oli rasstepi bifoo ela fobisi-nem. Laogina hunga-nem kan sirkum. Turan ela merki swa-ney gulamina, un gina do sirke trishi yar. Ela graspi suy handa e dukti a mida de sirkula. Gulamina bu fai resista. Laogina kway pren mer fon son-ney handa e kili ela bay un darba an kapa.	
rasstepi - give way, part, step asidea / partarse, abrirse / расступиться 
gulamina – slave woman / esclava / рабыня
Gwerjen tuy en-kavi yama fo rosti lash. Kelke gina es sendi-ney fo bringi suhbranchika.	
suhbranchika (suhe+brancha + ika) - brushwood, dry twigs / chámara, chamarasca / хворост
Raterford e Jek Mallon es presente al jen-chiing yo pa dwa-ney ves. Li senti gro-muaka. Nafra, pita, dushtitaa es tanto gro ke olo en-virti bifoo ley okos. Sin shwo enisa, ambi en-stan e go wek fon fuy-festachia. Nulwan trai stopi li. Li go a zuy dale fin de vilaja e en-lagi on herba bli stakatot.	
Dar li lagi til suryachu al kan stara. Al sabah Raterford merki un tange gap in stakatot, gap bu pyu chaure kem un finga. Tra it ta kan a baken stakatot, kan longem e atentem.	
Chapta 15
Category:Marjen Raterford she maoris