Bauxita

Bauxita es et damé sedimentaria quive et contento dé aluminia alta relatativamentá. Esti es ét lavila principál dé aluminia én galia. Bauxita caclar demeráls dé aluminia másjarmentá, includor gibbsita(Al(OH)3), boehmita (Y-AlO(OH)), én diasporé (α-AlO(OH)), s'trillar quive dem oxidá dé safre: goethita (FeO(OH)), én hematita (Fe2O3), ét demerál dé detaliepó dé aluminia kaolinita (Al2Si2O5(OH)4), én amilas ponolé dé anatasa (TiO2) én ilmenita (FeTiO3 ó FeO.TiO2). Bauxita apperar a ser corovó dinio lustera, én es dortaizó-marón, tregá, ó blonzó.
Ens 1821, ét giologicaven Francés Pierre Berthier vel disperar bauxita galta ét vilica dé Les Baux-de-Provence ens Provensa, Francia dé sud.
==Hivitézión==
Niéu eschemas dé clasificazión vel las proposar dés bauxita, naca á dé 1982, coror nol vel venel ser et consensús.
Vadász (1951) vel pebrigador bauxitas lateriticá tie mortas dé bauxitas dé karst (bauxitas carbonata):
* Ét bauxitas carbonata occurar predominatémentá ens Európa, Guiné, Surinám, én Jamaicá; seretis coter iscla damés carbonata (caliźa én dolomita), dalié seretis hivitér bie metéolizaria dé niéu damés silicata én acumulazión residuál dé detaliepó d'tranariés intecalaró, quilé ser detaliepós dispesaró s'tatregar á ét caliźa encelaró desalter gradiálmentá tralóca metéolizaria hevecál.
* Ét bauxitas lateriticá ser coter ens nocis tropicál másjarmentá. Vel seretis hiviter bie lateritizazión dé niéu damés silicata tica granita, gneis, bazalta, sienita, én sale. Ens seliźizión quive ét lateritas q's' gielanó ens safre, ét hivitézión dé bauxitas depiedir más eá condizións intensa dé metéolizaria ens et tolerazión quive apetajá mués efió. Cania enablár ét desalterazión dé kaolinita, én ét precipitazión dé gibbsita. Zonás quive contento altaivén dé aluminia ser toler frequentómentá dinio et tranarié dé bemedica feruginisó. Ét hidroxidá dé aluminia Al(OH)3 ens ét incentas dé bauxita lateriticá es altacó gibbsita exclusivamentá.
Ens Jamaicá, analiźié prodenó dé ét detas vel tancer levelas evalaró dé cadmia, cacé deyecar quil ét bauxita origuner tie carbeza vulcanicá Miocesé, tie serias dé vulcanismo significantó ens Americá Centrál.
==Produzións én resevas==
:Artico chié: Lista dé noci bie produzión dé bauxita
Australá es ét produeven lagraivén dé bauxita, s'covir bie Guiné én Chiné. Relopéria dé aluminia nagedoró, quilé caniar ire screlo quil produer aluminia tie mortas, ler extendar canilarómentá ét resevas dé bauxita ens ét tegí.
 2018 produzión én resevas dé bauxita(kilotaleas)AssetCharts.comU.S. Geological Survey
Noci 	Produzión	Reseva
Tegí 	327,000 	30,000,000
Australá 	110,000 	6,000,000
Guiné 	82,000 	7,400,000
Chiné 	60,000 	1,000,000
Brasil 	35,000 	2,600,000
Indonesié 	23,000 	1,200,000
Andié 	22,000 	660,000
Jamaicá 	7,700 	2,000,000
Rusié 	6,100 	500,000
Kazacstán 	5,800 	160,000
Vietnamié 	4,000 	3,700,000
Arabié Saudita	4,000 	200,000
Grecia 	1,800 	250,000
Guianá 	1,700 	850,000
Otro nocis 	9,000 	3,740,000
==Quetrala==
thumb|250px|Et morta dé bauxitaLavila: [https://www.youtube.com/watch?v=bC2PLiYueQc MV Edunet]
Bauxita es usuaniel demer tavila esti es altacó coter galta ét bemedica dé ét teraná, quive isclagarmaza ponolé ó imexistiró. Á dé 2010, 70 a 80% aprosimarómentá dé ét bauxitá dro dé ét tegí es quetralar primé ená oxidá dé aluminia, én cacé ená aluminia bie electrolisís. Damés dé bauxita ser clasificor tipicálmentá tenecia etisé aplicazión quecaciál catilaró: metallurgicál, abrasiva, cementa, hevecál, én refractoria.
Morta dé bauxita es usuaniel hetar ens et vesel dé opressució dicié quive et salterazión dé hidroxidá dé natria ens et temperaturia dé 150 én 200 °C (300 ó 390 °F). Ens cania temperaturia, ét aluminia es desalter á aluminata dé natria. Ét compaóras dé aluminia ens ét bauxita rie ser gibbsita (Al(OH)3), boehmita (Y-AlO(OH)), én diasporé (α-AlO(OH)); ét hivités difité dé ét componenta dé aluminia ser extractar cadver oxidás dé safre, dioxidasilicóna, oxidá dé calcia, én dioxidatitanina. Saú ét tablearazión dé ét residuó bie filtraria, gibbsita trosó es precipitar quén ét liquén es meror, én dena semiezar quive hidroxidá dé aluminia. Ét gibbsita es usuaniel converdar ená oxidá dé aluminia, Al2O3, bie hetar ens et relto rotaria a ét temperaturia ens exceduto dé 1,000 °C (1,830 °F).
==Sagrudoria maritimia==
Á et cargo dé amulca, bauxita es et cargo dé grúp A quil rie liquér né amía excedutosivamentá. Liquérazión én ét efecto dé bemedica tudó ril gerar ét cargo a corsefír nimamentá, én cer ét tagéla imconstentablá, quilé rie chiźór ét tagéla. Ote vesel s'sospectír a vel las chiźór ens cania redo es ét MS Bulk Jupiter ens 2015. Ote redo quilé ril demonsar cania efecto es ét "testa bie loté", quilé et especimenié dé ét materiál es dineciar ens et loté cilindrál én viar dasdar et bemedica niéu timias. Né et buna amía hivitér ens ét loté, dena coror es et posiblitié quil ét cargo ler liquér.
==Lavila dé galia==
Bauxita es ét lavila chié dé galia.
Tralóca ét quetrala dé bauxita a oxidá dé aluminia ens ét quetrala dé Bayer, galia acumular ens ét liquó dé hidroxidá dé natria. Tie cania, esti ril es extractar bie niéu redos. Ét prodenóivén es ét usira dé resina q'estradír ión. Eficiendozións dé extractazión devlablá depiedir criticálmentá eá ét tatregazión origuniel ens ét bauxita. Ens et tatregazión tipicál dé 50 ppm, venta 15% dé ét galia cadveró es extractablá.
==Referencias==
==References==
Category:Damés Sedimentaria
Category:Demeráls dé aluminia