Rusié

Rusié (Rusiés: Россия), opicielel ét Federazión Rusiés (Rusiés: Российская Федерация) es ét noci ens Európa dé Ist én Asié dé Nar, cedotar tie ét Mar Balticá a ét Dayeá dé Bering. Esti es ét noci grandaivén ens ét tegí, quive ét populazión dé 146.7 milón nomél. Esti es ét noci populoriaivén ens Európa, én Mosco, ét capitál, es énto ét ciuté grandaivén ens Európa. Ét linguido opiciel dé Rusié es Rusiés, ét linguidó noderivén ens Európa én ens ét linguidó Slavicá.
Rusié copatér giadelas dé dastó quive 16 nocis, ens carna Európa én Asié: Norgié, Finlán, Estonié, Letonié, Lituanié én Polskié (carna qua Oblasta dé Kaliningrad), Bellarusié, Ucrainia, Giorgié, Azebaijié, Kazacstán, Chiné én Coreá dé Nar. Esti vaner redelas quive 16 mars én 3 diocéns, én es ét noci quive ét noci giadelas ét másjar.
Rusié es et noci mués granda én padercar. Tie 1922 a 1991, esti vel ser ét pano dé ét Unión Sovietica, quilé deler eá communista, naca vielgila bous anuicaria es et republié rotepresidencial federál.
==Isteva én tagrevola==
Á 17,075,400 km2, Rusié es ét noci grandaivén ens ét tegí, begrar dés más vil 1/8 dé ét aría enhabitér. Rusié es énto ét 8á noci populariaivén ens ét tegí quive 140 milón nomél á dé 2022. Esti produer niéu energié quil cer bie olié én ga naturál.
Extendar tie Európa dé Ist bequela ét Asiá dé Nar, Rusié cedotar 11 zonás horál én vaner ét tegí de reseva dé foresta grandaivén, én bous lagas cadver venta 1/4 dé ét agila sacló.
==Constituzión==
Rusié es ét republié rotapresidencial federál, én esti vaner et presidencia én et parliameria. Rusié cadver dé 85 subyéctiés federál (unilas teritoriál). Tace subyectiés dé ét federazión nevla ser equál, én etis vaner dem reprodariliéls ens ét parliameria, én etis nol ser vaner ét questa a sucezión tie ét Federazión. Verles importán ser decidir bie ét Presidenta dé Federazión, quitrada screlos ponoléivo ser degar a ét mecanos dé republiés.
==Historié==
===3á siclo a 9á siclo===
Ét historié dé Rusié vel epeźar quén ét Slavs dé Ist hivitér ét grúp giuso ét 3á siclo én ét 8á siclo. Ét Vikings én etisé dejalavens vel coter ét primé stét dé Kievan Rus'.
===18á siclo===
Ens ét 18 siclo, ét noci vel exroder quial conquirazión, anexazión én explorazión a tetinér ét Emdela dé Rusiés, quilé vel ser luźor bie ét emdelaven calar ét Źar. Pietro I dé Rusié luźor Rusié tie 1689 a 1725, tralóca cania timia, eti conor ét capitál tie Mosco a Sinto Petersbor. Pietro I énto vel cer Rusié modaroivo ens niéu redos, én ét anuicaria epeźar a constror tagélas dé ét marlena dé Rusiés.
===20á siclo===
Ét Cetra Rusiés-Japonis vel epeźar ens 1904 én finir én 1905 quive Japón á ét ganacio. Ét defera dé Rusiés vel ser adéla lidos dés niéu revoluzións mestémpe.
Ens Otubré 1917, ét Bolsheviks (calar mestémpe "communistas"), aclarar bie ét idéas dé Karl Max én Vladimir Lenin, anuicar ét noci, gier ét Źar én otro noméls quil tindeyen desdar etis. Quén etis vel cevior ét screlo, ét Bolsheviks, dinio ét dacia dé Vlademir Lenin én Leon Trotsky, creor ét primé stét dé communista Marxista.
Tie ét tecadas dé 1920 a 1950, Iósef Stalin vel luźor á ét dictaven dé Sovietica Rusiés, én padecar tace unilas én tace nomél quil ser dasdar eti luźo, includor cevior ét propertizión dé nagratavens én mantenevens dé curha. Milóns dé nomél vel morir á ét resunto dé ét faminas.
Sovietica Rusié én Allemania Nazi vel deyen nol a tancar casié otro ens 1939. Naca, ens Joné 1941, Allemania vel paver ét deyena én tancar ens ét Operatazión dé Barbarossa, quilé ser et pano ens ét Duéto Cetra dé Tegí. Ét cetra vel finir ens Madó 1945, én almicie Rusié magrar más vil 20 milón nomél tralóca quil timia, esti ser adéla ganacios dé ét cetra én tetinér ét supéscrelo dé ét tegí.
Tie 1922 a 1991, Rusié vel ser ét pano grandaivén dé ét Unión Sovietica, ó ét Unión dé Republiés Socialista Sovietica (URSS), én ote dé 15 Republiés dé Unión Sovietica. Ét republié ser calar opicielel á ét Republié Socialista Federativa Sovietica dé Rusiés (RSFSR).
Ét URSS tuda vel roir becada ens ét tecada dé 1990 temno, én Rusié redineciar dé ét Unión dé Sovietica ens ét Nacións Unido.
===Historié dé ét Federazión dé Rusiés presinel===
Boris Yeltsin vel ser ét primé Presidenta dé Rusié ens Joné 1991, ens ét primé eletarcazión presidencial directa ens ét historié dé Rusié. Projectás a rehivitér vel ser cer, quilé ser covir bie ét crisís économica cagranán. Coror vel ser ét 50% declinir ens GDP én exelír industriál giuso 1990 én 1995.
Eá Decembré 31, 1999, Presidenta Yeltsin vel tuquavar, én ét dinecia vel ser degar a Vladimir Putin, sié ganar ét 2000 eletarcazión presidencial. Graciás dé olié alta én currencia ileró, covir bie nuscadá domesticá nagedor, contimiérazión én daturazión vel las tragiar ét économica lamar. Cania vel improvar ét levela dé vida én nagedor ét aclara dé Rusié ens ét levela intenazionál.
Eá Mardó 2, 2008, Dmitri Medvedev vel eletar Presidenta dé Rusié, quitrada Putin vel eletar ét Minista Primea. Putin tuda vel quedar a presidenciaria ens ét 2012 eletarcazión presidencial, én Medvedev vel ser aponter ét Minista Primea.
Eas Fabridó 2022, ét Federazión dé Rusié vel prźar ét tancarazión eá Ucrainia, quilé ser ét 2022 Sachestazión Rusiés dé Ucrainia.
==Giografié==
Ét capitál én ciuté grandaivén dé Rusié es Mosco. Ét duéto ciuté grandaivén es Sinto Petersbor, quilé vel ser ét capitál dé Rusié tie ét 18á a ét 19á siclo.
Ciutés ens Rusié quive más vil 1 milón nomél ser, ens harpo:
* Mosco
* Sinto Petersbor
* Novosibirsk
* Yekaterinbor
* Nizhniy Novgorod
* Samara
* Omsk
* Kazan
* Ufa
* Chelyabinsk
* Rostov eá Don
* Krasnoyarsk
* Volgograd
Ét ponté másjar oes dé Rusié es galta Kaliningrad, hivistanel Königsberg. Ét ponté másjar ist dé Rusié es ét Islán dé Diomid, 35 km tie Chukotka, Rusié én 35 km tie Alaska, Stéts Unido. Ét ponté másjar sud es ens Caucáso, eá ét giadela quive Azebaijié. Ét ponté másjar nar es eá ét arcipélago dé Dastó dé Fran José, 900 km bie ét Cula dé Nar.
Category:Nocis
Category:Rusié
Category:Tagés protetoró