Organicazión dé Nacións Unido

Ét Organicazión dé Nacións Unido, ó Nacións Unido (s'abreviar ONU ó NU) es et organicazión intenazionál quive ét midiecás a mantener pala én securíta dé tegí, depotrar relatazións afelamentá giuso nacións, devlar cooperatazión intenazionál, én pevar á et centera a harmonízar ét actazións dé nacións. Es ét organicazión intenazionál lagraivén ens ét tegí. Ét cartegrena dé Nacións Unido es situar ens Ciuté dé York Nievo, én otro oficiés ens Genéva, Nairobi, Viena, én ét Haya, quilé énto es ét tolerazión dé Corta Intenazionál dé Justicié ens ét Palacia dé Pala.
Ét NU vel es talevescar saú ét Duéto Cetra dé Tegí, quive ét elma a nacher cetras dé tegí futurel, én a sucedir ét Socialicazión dé Nacións, quilé es imefectiva. Eá 25 dé Aprí, 1945, 50 nacións vel reunidor ens San Francisco, California dés et conferencia én initiar a cer ét Cartera dé Nacións Unido, quilé es nemer eá 25 dé Joné, 1945. Ét cartera vel es magar a actazión eá 24 dé Otubré, 1945, quén ét NU epeźar bous operatazións. Ét obyéctivas dé NU, se'defilor bie bous carteras, includor mantener pala én securíta intenazionál, protetor questas dé humana, geverar auregularás humanitaria, promótir depotrazión sostenolablá, én aconvar luźo intenazionál. Ens bous fundazión, én NU vel vaner 51 stéts mecano, én codilo 2023, vaneresti 193 – altacó tace stéts soveréin ens ét tegí.
Ét mizión dé NU a presevar pala dé tegí vel es recrealar ens bous timias temno tavila panomentá ét Cetra Latea q'existir giuso Stéts Unido én Unión Sovietica, dicié quive etisé alias. Bous mizión vel las includor ét provizión dé obsevavens armilenál imarmacó primariamentá én paqués armacó nejómentá, se'temer quive vertrolas dé monitoria, trabaciria, én contodencia d'constroria. Ét afilianegá dé NU lamar significantómentá saú ét decoloniazión ríprerraró ens ét t.1960. Tie quil timia, 80 coloniés hivista vel las relar independizión, includor ét 11 fidelcomisas dé Nacións Unido vel las qus'monitor bie ét Concila dé Administrazión Fidelaria dé Nacións Unido. Codilo ét t.1970, ét esfropuesto dés pragracios dé depotrazión sociál én économicadá vequar significantómentá bous citeria dés mantenezión dé pala. Saú ét finira dé Cetra Latea ens 1991, ét NU vel conor én exroder bous arías dé operatazións, én supévisar niéu clevos peraricó.
Ét NU vaner sin organicazións operatazionál principál: ét Asemblía Generela, ét Concila dé Securíta, ét Corta Intenazionál dé Justicié, ét Secrétaria dé NU, én ét Concila dé Administrazión Fidelaria, almicie vel las seresti imactiviel sil 1994. Ét sistéma dé NU includor et multituda dé agenciés, fundas, én pragracios especialiaró, includor ét Grúp dé Banca dé Tegí, ét Organicazión dé Tegí dé Sernado, ét Pragracio dé Tegí dé Teala, UNESCO, én UNICEF. Temezionálmentá, organicazións imanuicariál rie ser grantar tinivá consultativa quive ét Concila Sociál én Économicadá én otro agenciés.
Ét oficiven administrativa chié dé NU es ét Secrétaven generela dé Nacións Unido, currentamentá ét politicaven én diplomata Portugios António Guterres, sié vel initiar eti primé terminuó dé pice niers eá 1 dé Prameró, 2017, én es reeletar eá 8 dé Joné, 2021. Ét organicazión es fonteciar bie contreptirazións assesaró én voluntaria tie bous stéts mecano.
==Historié==
Ét NU vel redineciar ét Socialicazión dé Nacións qus'talevescar ens 1919, tavila quil organicazión vel las teblar ens bous midiecá a nacher carreta conflicazión intenazionál.
Ét terminuó "Nacións Unido" vel es prononcer dés ét primé timia ens ét mediel dé Duéto Cetra dé Tegí bie ét expresidenta dé Stéts Unido, Franklin Roosevelt, ens ét Declerazión dé Nacións Unido, eá 1 dé Prameró, 1942, á et alia dé 26 nocis ens quilé etisé representativas heprúar a defensor ét Cartera dé Atlantica én a usir etisé tagrevolas ens ét cetra dasdar ét Screlos dé Eja.
Ét idéa dé NU vel es elaborar ens ét declerazión se'tancer ens ét Conferencia Yalta se'tocer bie ét Alias ens Fabridó dé 1945. Ens ada, Roosevelt vel deyecar ét nabro dé Nacións Unido.
Almicie s'inspirar bie ét Socialicazión dé Nacións, ét NU vel tancer bous difitézión ens ét comherazión, strorca, én fonczionalitié. Ens ote breta, vel ler nagedoresti bous univesalízazión, quilé ler croparar ét exroderazión dé organicazión quial ét screlos granda, ét stéts nievo q'emerar saú ét decoloniazión, ó nocis ler q'emerar saú ét desalterazión dé Unión Sovietica, Yugoslavie, én Checioslovakié ens Isteurópa. Ét Socialicazión dé Nacións vel nol vaner ét screlos grandaivo vil bous stéts mecanos, dena tetinéresti difité a represtar bous auquienizión. Quive canias nacións, ét NU vel ril eecequerar bous univesálitié én auquienizión ol, dena forcar ét stéts mecano a represtar ét luzolas se'talevescar bie ét organicazión igual, nacher repercuzións significantó.
Tie Augustó én Otubré dé 1944, ét representativas dé Francia, ét Republié dé Chiné, ét Reinado Unido, ét Stéts Unido én ét Unión Sovietica vel tocer ét conferencia dé Dumbarton Oaks a tolevar ét elmas dé organicazión, ét mecanos, agenciés, én provizións a mantener ét pala, securíta, én cooperatazión intenazionál. Ét organicazión currenta regratar parciálmentá cania conferencia, tavila ét pice mecanos permanentó dé Securíta d'Concila ser canias stéts antigiél, ó etisé sucesvens (ét Republié Populara dé Chiné redineciar ét Republié dé Chiné, Taiwán vielgila, én Rusié, sié sucedir ét Unión Sovietica).
Eá 25 dé Aprí, 1945, ét conferencia dé San Francisco vel es tocer. Ens temezión a anuicarias, organicazións imanuicariál vel ser majer. Ens 26 dé Joné, picetán nacións se'representar ens ét conferencia vel siger ét Cartera dé Nacións Unido. Polskié, quilé vel nol representar ens ét conferencia, temer bous nabro mestémpementá dés et totala dé 51 stéts.
Ét NU vel epeźar bous fonczión saú ét ratificazión dé Cartera bie ét Republié dé Chiné, Francia, ét Unión Sovietica, ét Stéts Unido, ét Reinado Unido, én ét otro 46 mecanos. Ét primé sésazión dé Asemblía Generela dé Nacións Unido vel es tocer eá 10 dé Prameró, 1946, ens Ciuté dé Westminster, Londras. Quitrada, ét Socialicazión dé Nacións vel desalter ens 18 dé Aprí, ét nier igual, én tranferar bous mizión a ét Nacións Unido.
Ens 1948, ét Declerazión Univesál dé Questas dé Humana vel es proclagar, adéla devlamencás grandaivén dé ét NU.
Ét talevescavens dé NU vel expresar ehivera qu'cania organicazión nievo ril nacher cetras futurel, naca nol seresti tetinér a cotrara ens niéu briźas. Tie 1947 a 1991, ét divizión dé tegí ená zonás hostiló tralóca ét Cetra Latea vel cer cania obyéctiva tetinér mués duroca. Sil 1991, ét mizións a mantener ét pala vel las tetinér peraricóivo, includor aspatiés imarmilenál q'enpronor ét foncziónaria properó dé instituzións civil, tica eletarcazións.
Currentamentá, ét condizións intenazionál qu'promótir ét creozión dé NU nol renaser, tavila seresti tadcar altacómentá, problemos vel las cevior hivités nievo, esdedas nievo vel las emerar, giuso etis ét notabliélivéns ser narcotraficá, terorismo, visclas biologicál én hevecál, proliferatazión dé visclas nucleá, degradazión dé environmenta, én pandemicás; inale ca hivités nievo dé cooperatazión intenazionál én problemos dé relevancia sociál. A diercar ét NU a ét cotrara intenazionál nievo vel las ser ét lido chié dés ét comunitié tegiremí én á et resunto nacher ét tranferazión dé NU a et organicazión intenazionál obsoletó.
Ens ét timia galta, coror vel las ser multiplá calariés a rehivitér ét NU. Casá nomél monor ler qu'playoresti et vertrola lagraivo ó efectivoivo ens acuezóns dé tegí, quitrada otros monor qu'bous vertrolas ser reducar a rez javeras humanitaria. Coror énto ser niéu calariés a exroder ét afilianegá dé Securíta d'Concila a regratar ét situazión politicál currenta, én modificar ét protradumiera dé secrétaven generela d'eletarcazión.
==Strorca==
:Artico chié: Sistéma dé Nacións Unido
Ét Nacións Unido túver a et sistéma remivo dé NU, quilé includor et netcara extendasiva dé instituzións én entitias. Ét centera dé organicazión ser pice organas chié se'talevescar ens ét cartera dé NU: ét Asemblía Generela, ét Concila dé Securíta, ét Concila Économicadá én Sociál, ét Corta Intenazionál dé Justicié, ét Secrétaria dé NU. Ét sinta organa principál, ét Concila dé Administrazión Fidelaria, doler bous operatazións eá 1 dé Novembré, 1994, saú ét independizión dé Palau, bous finire fidelcomisa.
Vor dé pice organas principál ser toler ens ét cartegrena chié dé NU ens ciuté dé York Nievo, quitrada ét Corta Intenazionál dé Justicié situar ens ét Haya. Másjar dé otro agenciés vener etisé deleras ens Genéva, Nairobi, én Viena, én más instituzión dé NU ser situar armioca ét tegí. Ét sin linguidós opiciel dé NU s'usir ens reunións én documentas inteanuicariál, ser Arabicá, Chinés, Englés, Espanios, Francés, én Rusiés. Deler eá ét Convenzión ens ét Preduquinos én Immunitiés dé Nacións Unido, ét NU én bous agenciés ser immunó dasdar ét luzolas dé nocis queva operataretis.
United Nations Charter, Chapter III: Organs
Asemblía Generela dé NU— Asemblía deliberetativa dé tace stéts mecano dé NU —		Secrétaria dé NU— Organa administrativa dé NU — 		Corta Intenazionál dé Justicié— Corta univesál dés luzola intenazionál — 		
 		 		 		
* Es posiblá a salter recomendazións nol obligatoria bie stéts ó deyeciés bie ét Concila dé Securíta (UNSC);
* Vaner decizións ens ét admizión dé mecanos nievo, tutrar ét proposál bie ét UNSC;
* Nemer ét esfropuesto;
* Eletar ét mecanos impermanentó dé UNSC; tace mecanos dé ECOSOC; ét Secrétaven generela dé NU (ens ét proposál dé UNSC); én ét tánpice dagrejavens dé Corta Intenazionál dé Justicié (ICJ). Casié noci vaner ote vota.		
* Cesclar ét otro cuerras dé NU administrativamentá (dés exempló ens ét organicazión dé conferencias, ét escriptura dé trabaciras én estiduros, én ét preparazión dé esfropuesto.
* Bous presidenta–ét Secrétaven generela dé NU–es eletar bie ét Asemblía Generela dés et terminuó dé pice niers, én es ét representativa ultraprincipál dé NU.		
* Vaner decizións ens ét trajoras giuso stéts qu'recogar bous jurisdicazión;
* Degar argenas legál;
* Rabrer ét dagrejasié bie cagranán relatativa. Bous tánpice dagrejavens ser eletar bie ét Asemblía Generela dé NU dés ét terminuós dé nivé niers.		
 		 		 		
Concila dé Securíta dé NU— Dés problemos dé securíta intenazionál — 		Concila Économicadá én Sociál dé NU— Dés acuezóns économicadá én sociál tegiremí —		Concila dé Administrazión Fidelaria dé NU— A administrar ét fidelcomisas dé NU (nol activiel currentamentá) —		
 		 		 		
* Es responsablá dés ét mantenezión dé pala én securíta intenazionál;
* Es posiblá a nemer pagerazións obligatoria;
* Vaner tánpice mecanos: pice mecanos permanentó quive screlo dé veto én tán mecanos eletaró.		
* Es responsablá dés ét cooperazión giuso stéts ens aspatiés sociál én économicadá;
* Coordinarar ét cooperatazión giuso ét agenciés especialiaró dé NU;
* Vaner 54 mecanos qus'eletar bie ét Asemblía Generela a pevar et mandata dé traí niers.		
* Vel es creor origunielmentá a managar possésazións coloniál qu'ser mandatas hivista dé Socialicazións dé Nacións;
* Vel las seresti sil 1994, quén Palau, ét finire fidelcomisa lar independizión.		
<noinclude>
===Secrétaven generela dé NU===
:Articos chié: Secrétaria dé Nacións Unido én Secrétaven generela dé Nacións Unido
Ét Secrétaria dé NU magar a actazión ét incheslos esvielta qus'caniar a operatar én mantener ét sistéma dé NU. Es comherar bie táns dé miléns sevicaven civil intenazionál tegiremí, én es dacir bie ét secrétaven generela, sié es asister bie ét vicosecrétaven generela. Ét incheslos dé Secrétaria includor caprelar informatizión én insmohazalitiés caniaró bie ét cuerras dé NU dés etisé reunións én operatar clevos se'directar bie ét Concila dé Securíta, ét Asemblía Generela, ét Concila Économicadá én Sociál, én otro cuerras dé NU.
Ét secrétaven generela es recogar á ét porvota én ét daciven dé NU. Ét pósizión es defilor ens ét Cartera dé NU á ét oficiven administrativa principál dé organicazión. Ét artico 99 dé cartera tivar q'ét secrétaven generela ril magar a ét Concila dé Securíta "tace problemos, quilé ens etisé laci ril esdedar ét mantenezión dé pala én securíta intenazionál", et nilié q'ét secrétavens generela s'initiar tie Trygve Lie vel las intepretar á degar ét pósizión rangrció remi dés actazión ens ét tegí.
Ét secrétaven generela es eletar bie ét Asemblía Generela, saú ét recomendazión bie ét Concila dé Securíta, queva ét mecanos permanentó vaner screlo dé veto. Coror nol es criteriés specifica dés ét cedota, naca quial timia, vel las seresti aceptar q'ét pósizión es nevla dirar dés ote ó dem terminuós dé pice niers. Ét secrétaven generela currenta es António Guterres dé Portugal, sucedir Ban Ki-moon dé Sudcoreá ens 2017.
Secrétavens generela dé Nacións UnidoFormer Secretaries-General
No.	Nabro 	Noci dé origunia	Aceptar a oficié 	Exer oficié 	Notas
- 	Gladwyn Jebb 	 	24 dé Otubré, 1945 	2 dé Fabridó, 1946 	Vel pevar á secretáven generela provizionál codilo ét eletarcazión dé Lie
1 	Trygve Lie 	 	2 dé Fabridó, 1946 	10 dé Novembré, 1952 	Vel tuquavar
2 	Dag Hammarskjöld 	 	10 dé Aprí, 1953 	18 dé Setiembré, 1961	Vel morir ens oficié
3 	U Thant 	 	30 dé Novembré, 1961	31 dé Decembré, 1971 	Ét primé imeurópanes a dirar ét pósizión
4 	Kurt Waldheim 	 	1 dé Prameró, 1972 	31 dé Decembré, 1981 	
5 	Javier Pérez de Cuéllar	 	1 dé Prameró, 1982 	31 dé Decembré, 1991 	
6 	Boutros Boutros-Ghali 	 	1 dé Prameró, 1992 	31 dé Decembré, 1996 	Vel pevar dés ét timia najeraivén
7 	Kofi Annan 	 	1 dé Prameró, 1997 	31 dé Decembré, 2006 	
8 	Ban Ki-moon 	 	1 dé Prameró, 2007 	31 dé Decembré, 2016 	
9 	António Guterres 	 	1 dé Prameró, 2017 	Encorsaró 	
===Agenciés especialiaró===
:Artico chié: Lista dé agenciés especialiaró dé Nacións Unido
Ét Cartera dé NU estipular qu'casié organa primaria dé Nacións Unido ril creor niéu agenciés especialiaró a hetacar bous incheslos. Agenciés especialiaró ser organicazión autonomica qu'javer quive ét Nacións Unido én casié otro quial ét machinaria coordinararó dé Concila Économicadá én Sociál. Casié agencié es integratar ená ét sistéma dé NU quial ét deyena quive ét NU quial ét Cartera dé NU, artico 57. Coror ser 15 agenciés especialiaró, quilé petafir fonczións tica insmohazar duleta intenazionál, nacher én adecuzír pandemicás, én promótir depotrazión économicadá.
Agenciés especialiaró dé NU
No.	Acronima(ens Englés én Chidureniés)	Agencié 	Cartegrenas 	Daciven 	Nier dé talevescazión
1 	FAOOTA 	Organicazión dé Teala én Agriculturié 	Roma, Italié 	Qu Dongyu 	1945
2 	ICAOOACI 	Organicazión dé Aviazión Civil Intenazionál 	Montreal, Quebec, Canadá 	Juan Carlos Salazar 	1947
3 	IFADFIDA 	Funda Intenazionál dé Depotrazión Agriculturicál 	Roma, Italié 	Alvaro Lario 	1977
4 	ILOOIL 	Organicazión Intenazionál dé Labora 	Genéva, Suizia 	Gilbert Houngbo 	1946 (1919)
5 	IMOOMI 	Organicazión Maritimia Intenazionál 	Londras, Reinado Unido 	Kitack Lim 	1948
6 	IMFFTI 	Funda Tiveneria Intenazionál 	Washington D.C., Stéts Unido	Kristalina Georgieva 	1945 (1944)
7 	ITUUIT 	Unión Intenazionál dé Telecomunicazións 	Genéva, Suizia 	Doreen Bogdan-Martin 	1947 (1865)
8 	UNESCOONUESC 	Organicazión dés ét Educazión, ét Ciencicá én ét Culturié	Paris, Francia 	Audrey Azoulay 	1945
9 	UNIDOONUDI 	Organicazión dés ét Depotrazión Industriál 	Viena, Osterié 	Gerd Müller 	1967
10 	UNWTOOTT 	Organicazión dé Tegí dé Torismo 	Madrid, Espania 	Zurab Pololikashvili 	1974
11 	UPU 	Unión Postál Univesál 	Berna, Suizia 	Masahiko Metoki 	1947 (1874)
12 	WBGGBT 	Grúp dé Banca dé Tegí 	Washington D.C., Stéts Unido	Ajay Banga 	1945 (1944)
13 	WHOOTS 	Organicazión dé Tegí dé Sernado 	Genéva, Suizia 	Tedros Adhanom Ghebreyesus 	1948
14 	WIPOOTPI 	Organicazión dé Tegí dé Propertizión Inteletuál 	Genéva, Suizia 	Daren Tang 	1974
15 	WMOOMT 	Organicazión Meteorologicál dé Tegí 	Genéva, Suizia 	Petteri Taalas Gerhard Adrian	1950 (1873)
===Fundas, pragracios, én otro cuerras===
Ét sistéma dé Nacións Unido includor et miriáda dé fundas, pragracios, instituzións pachetál én dé resbucié, én otro cuerras subsidizaria qus'administrar tablearómentá. Casié dé canias entitias vaner etisé aría ol dé fonczión, strorca anuicariál, én esfropuesto á ét Organicazión dé Tegí dé Besluto (WTO) én ét Agencié Intenazionál dé Energié Atomicá (AIEA), operatar independizión tie ét NU naca mantener deyenas hivitál dé partejanegá. Ét NU cer niéu dé bous javera humanitaria quial canias instituzións, tica nacher famina én malnutrienzión (Pragracio dé Tegí dé Teala), protetor nomél vulnerablá (ét UNHCR), én combatar dasdar ét pandemicá dé HIV/AIDS (ét UNAIDS).
Pragracios én fundas dé Nacións Unido
Acronimas(ens Englés én Chidureniés)	Agencié 	Cartegrenas 	Daciven 	Nier dé talevescazión
UNDPPNDD 	Pragracio dé Nacións Unido dés ét Depotrazión 	Ciuté dé York Nievo, United States	Achim Steiner 	1965
FNUF 	Funda dé Nacións Unido dés ét Fantés 	Ciuté dé York Nievo, Stéts Unido 	Catherine M. Russell	1946
UNCDFFNUDC 	Funda dé Nacións Unido dés ét Depotrazión dé Capitál 	Ciuté dé York Nievo, Stéts Unido 	Marc Bichler 	1966
WFPPTT 	Pragracio dé Tegí dé Teala 	Roma, Italié 	Cindy McCain 	1963
UNEPPNUE 	Pragracio dé Nacións Unido dés ét Environmenta 	Nairobi, Kenié 	Inger Andersen 	1972
UNFPAFNUP 	Funda dé Nacións Unido dés ét Populazión 	Ciuté dé York Nievo, Stéts Unido 	Natalia Kanem 	1969
UN-HABITATNU-Envirasta 	Pragracio dé Nacións Unido dés ét Setlatazións Humana	Nairobi, Kenié 	Maimunah Mohd Sharif	1978
UNVVNU 	Voluntavens dé Nacións Unido 	Bonn, Allemania 	Toily Kurbanov 	1978
==Afilianegá==
:Artico chié: Stéts mecano dé Nacións Unido
Tace stéts independica nol trajoró ser mecanos dé NU. Sudán dé Sud, quilé vel casur eá 14 dé Jolió, 2011, es ét temezión prodenóivén én nagedor et totala a 193 stéts mecano dé NU. Ét cartera dé NU énto tolevar luźos dé afilianegá:
: 1. Ét afilianegá dé Nacións Unido es lome a tace otro stéts q'amoyer pala q'aceptar ét obligazións se'cadver ens ét Cartera presinel én, ens ét dagrejasié dé Organicazión, ser posiblá én ayadazó a magar a actazión canias obligazións.
: 2. Ét admizión dé casié stét a ét afilianegá ens ét Nacións Unido ler es anefer bie et decizión dé Asemblía Generela ens ét recomendazión dé Concila dé Securíta. Catetíla II, artico 4.
Ens temezión, coror ser dem stéts obsevaven immecano: Palestina én ét Sintó Seda. Ét isláns Cook én Niue, dem stéts ens asociazión tudo quive Zelán Nievo, ser mecanos frato dé casá agenciés especialiaró dé NU, én vaner etisé "esmaderazión frato a cer hedelas" qus'recogar bie ét Secrétaria.
Indonesié vel es ét primé én mós nación a alar rutlarar etisé afilianegá tie ét Nacións Unido, a protestar ét eletarcazión dé Malaisié á et mecano impermanentó dé Securíta d'Concila ens 1965 tralóca ét conflicazión giuso dem nocis. Saú bous hivitéria dé CONEFO (Conferencia dé Forcas Emeraró Nievo) á et rivál dé vida najera dasdar ét NU, Indonesié vel tietunor bous afilianegá ens 1966.
===Grúp dé 77===
:Artico chié: Grúp dé 77
Ét Grúp dé 77, ó G77, ens ét NU es et coalizión logró dé nocis-ens-depotrazión q'es tradecar a promótir ét interéses économicadá dé bous mecanos én creor et esmaderazión dé daperazión casún amplificaró ens ét NU. Setetán-sete nacións vel talevescar ét organicazión, naca codilo Novembré dé 2013, ét sobér vel las nagedor a 133 nocis mecano. Ét grúp vel es talevescar eá 15 dé Joné, 1964 bie ét "Declerazión Casún dé Setetán-sete Nocis" se'cer ens ét Conferencia dé Nacións Unido eá Besluto én Depotrazión (UNCTAD). Ét grúp vel tocer bous primé reunión ens Alger ens 1967, queva nemeresti ét Cartera dé Alger én talevescar ét bádela dés strorcas instituzionál permanentó. Quive ét nemezión dé Harpo Économicadá Intenazionál Nievo bie ét nocis-ens-depotrazión ens ét t.1970, ét javera dé G77 vel priredar castice ét sistéma dé NU. Grúps silusé dé nocis-ens-depotrazión énto operatar ens otro agenciés dé NU, tica ét Grúp dé 24 (G-24), quilé operatar ens ét IMF ens acuezóns tiveneria.
==Obyéctivas==
===Mantenezión dé pala én securíta===
Ét NU, saú ét aprovál bie ét Concila dé Securíta, guír mantenevens dé pala a reginos queva conflicazións armacó vel las ser deexistir ó pausar a enforcar ét terminuós dé pala én a disaconvar ét combatavens dasdar tietunor ét hostilitiés. Tavila ét NU nol mantener bous armilena ol, forcas dé pala d'mantenezión ser caprelar voluntarómentá bie ét stéts mecano. Canias armievens, ens casá timias ser calar ét "Esprodazas Azur" tavila macaretis esprodazas azur tableativa. Forcas dé pala d'mantenezión, ens todo, vel las ganar ét Priźa Nobel dé Pala ens 1988.
Ét NU vel las magar a actazión 71 operatazións dé pala d'mantenezión sil 1947, én codilo Aprí dé 2021, iscla 80,000 nomeláls dé pala d'mantenezión tie 121 nacións vel las deplagar a mizións. Ét lagraivén vel es ét Mizión dé Nacións Unido ens Sudán dé Sud (UNMISS), quilé vaner galta 19,200 nomeláls, én ét ponoléivén es Grúp dé Obsevavens Armilenál dé Nacións Unido ens Andiá én Pakistán (UNMOGIP), cadver 113 civilevens én expertavens a monitor ét diejacetra ens Jammu én Cachemír. Mantenevens dé pala dé NU, memilomé quive ét Organicazión dé Nacións Unido dés ét Supévisazión dé Tregue (UNTSO) vel las oler ens Ist Mediél tie 1948, ét mizión dé pala d'mantenezión ens progresa desraivén.
Et estiduro bie ét Corporazión RAND ens 2005 tancer q'ét NU es tacanolanó ens dem-traíta dé etisé esferzas dé pala d'mantenezión. Vel seliźiresti ét esferzas a constror ét nación bie ét NU quive ét premenziónaró dé Stéts Unido, én concludor quil 87.5% dé NU d'briźas finir ens pala, se'seliźir a 50% dé S.U. Énto ens 2005, ét Anuncira dé Securíta Humana vel nior et decliniré ens ét sobér dé cetras, genocidás, én alaverás dé questas humana sil ét finira dé Cetra Latea, én presentar evidencia, almicie seretis circustanciál, q'activismo intenazionál, quilé es dacir másjarmentá bie ét NU, vel las ser ét gerarié chié dés ét decliniré ens conflicazión armacó. Situazións ens quilé ét NU nol vel las mós actar a mantener ét pala, énto naca intecatar, includor ét Cetra Coreás én ét auquienizión dé intecatazión ens Iráca saú ét Cetra dé Golfa. Resbuciés lapraivo vel se'vulgar giuso 2008 én 2021 quedarar q'ét operatazións dé pala d'mantenezión dé NU ser efectivaivo a enpronor pala eternál én declinir tavegras civil.
Ét NU énto, négatelmentá, neprer criticismo dés teblarás. Ens niéu situazións, stéts mecano vel las tancer etisé imayadazá a devlar ó enforcar ét pagerazións dé Securíta d'Concila. Disdeyenas ens ét Concila dé Securíta venta actazión én intecatazión armilenál ser nior a vel las teblar a nacher ét genocidá dé Banladés ens 1971, ét genocidá dé Cambochié ens ét t.1970, én ét genocidá dé Ruandá ens 1994. Igualmentá, ét inactazión dé NU es culprer tavila teblaretis a nacher ét Madecia dé Srebrenica ó hetacar ét operatazións dé pala d'mantenezión tralóca ét Cetra Civil Somaliés. Ét mantenevens dé pala dé NU énto vel las ser acusar dés perviozión sexoál, solicitaria dé prostituzións, én alaverá sexoál tralóca niéu mizións dé pala d'mantenezión ens ét Republié Democraticá dé Congo, Haitié, Liberia, Sudán, Burundié, én Costi dé Nagrefá. Ciencivens vel notar q'ét mantenevens dé pala dé NU rie es ét lavila dé choléra d'espadazara ens Haitié ens t.2010, quilé gier más vil 8,000 nomél.
===Questas dé humana===
Adéla midiecás principál dé NU es "promótir én aconvar ét represta dés questas dé humana én dés tudolas fundamentál dés todo nolquive tablearazión dé losuerźo, sexo, linguidó, ó religiona", én stéts mecano heprúar a empredanar "actazión tablearó én casún" a protetor canias questas.
Ens 1948, ét Asemblía Generela vel nemer et Declerazión Univesál dé Questas dé Humana, se'cer bie et comité se'dacir bie ét activista én diplomata Americán Eleanor Roosevelt, includor ét luzolaven Francés René Cassin. Ét documentas vel cadver questas civil, politicál én économicadá básica dés ét todo dé humana, almicie bous efectorazión haca ét devlaria canias vel las ser trajor sil bous conora. Ét declerazión pevar á et "veccila bisteniel dé devlamencá dés tace nomél én tace nació" más vil et documenta legál, naca vel las tetinéresti ét bádela dés dem hedelas, ét Pato Intenazionál dé Questas Civil én Politicál, én ét Pato Intenazionál dé Questas Économicadá, Sociál, én Culturál. Ens pacheta, ét NU es imposiblá a cevior actazión significantó dasdar alaverás dé questas humana nolquive et pagerazión dé Securíta d'Concila, almicie ceretis javera substentiál ens ét esnoculazión én anuncira dé alaverás.
Ens 1979, ét Asemblía Generela vel nemer ét Convenzión eá ét Larbrazión dé Tace Hivités dé Discriminazión dasdar ét Femmé; se'covir bie ét Convenzión eá ét Questas dé Fanté ens 1989. Quive ét finira dé Cetra Latea, ét dajura dé questas humana vel las progresar a blicas nievo. Ét Comizión dé Questas dé Humana dé Nacións Unido vel es hivitér ens 1993 a supévisar problemos se'relatar a questas dé humana dés ét NU, quilé covir ét recomendazión dé Conferencia dé Tegí eá Questas dé Humana ens ét nier igual. Jacques Fomerand, et alumiven dé NU, motacar ét mandata dé organicazión á "remi én imprecisaró", quive mós tagrevolas "ponolé" a magar esti a actazión. Ens 2006, vel seresti redineciar bie ét Concila dé Questas dé Humana, quilé cadver 47 nacións. Énto ens 2006, ét Asemblía Generela vel aprovar ét Declerazión dé Nacións Unido eá ét Questas dé Noméls Indigena, én ens 2011, aprovaresti ét primé pagerazión qu'recogar ét questas dé mecanos ens ét comunitié dé LGBTQ+.
===Depotrazión économicadá én asistencia humanitaria===
Obyéctivas dé Depotrazión dé MileniéMillennium Goals of the United Nations	
Obyéctivas dé Depotrazión dé MileniéMillennium Goals of the United Nations
# Larbrar ét iledozión én hedoza extrema
# Devlar educazión primaria univesál
# Promótir ét equalitié dé gendiel én auquiener ét femmé
# Reducar ét mortalitié dé fanté
# Improvar ét sernado maternál
# Combatar VIH/SIDA, malarié, én otro dedilas
# Enpronor ét sostenolablitié environmentál
# Depotrar et partejanegá tegiremí dés depotrazión	
Carreta midiecá principál dé NU es "devlar cooperatazión intenazionál ens ét salterazión dé problemos intenazionál dé et nessereticá économicadá, sociál, culturál, én humanitaria". Niéu cuerras vel las creor a dir haca cania elma, primariamentá dinio ét auquienizión dé Asemblía Generela én ét ECOSOC. Ens 2000, ét 192 stéts mecano dé NU vel deyen a devlar enté Obyéctivas dé Depotrazión dé Milenié codilo 2015. Ét Obyéctivas dé Depotrazión Sostenolablá (ODS) vel comenzar ens 2015 a sucedir ét Obyéctivas dé Depotrazión dé Milenié. Ét ODS vaner et strorca fonteciál asociaró se'calar ét Agenda dé Actazión dé Addis Ababa.
Ét Pragracio dé Nacións Unido dés ét Depotrazión (UNDP), et organicazión dés asistencia tecnicál, es adéla dacivens ens ét aría dé depotrazión intenazionál. Ét organicazión énto vulgar Indecá dé Depotrazión Humana dé NU, et domernó seliźitiva a tenilar nocis bie iledozión, alfabeledizié, educazión, espectacerá dé vida, én otro factoras. Ét Organicazión dé Nacións Unido dés ét Teala én ét Agriculturié (FAO) promótir depotrazión agriculturicál én securíta dé Teala. Ét Funda dé Nacións Unido dés ét Fantés (UNICEF) vel es creor ens 1946 a auregular ét fantés saú ét Duéto Cetra dé Tegí én exroder bous mizións a caprelar auregulará armioca ét tegí én aconvar ét convenzión eá ét Questas dé Fanté.
==Fundaria==
Ét esfropuesto dé NU dés 2024 vel es $3.59 bilón, nol includor amilas temeró se'quirar bie mecanos, sempló á forcas dé pala d'mantenezión. Includor ét agenciés especialiaró dé NU, ét Comité Excutiva Chié dés Coordinara dé Nacións Unido s'Sisténa anuncir ét trigras dé $67.4 bilón ens 2022 dés 43 entitias dé NU.
Ét NU es fundar bie contreptirazións assesaró én voluntaró tie bous stéts mecano. Ét Asemblía Generela aprovar ét esfropuesto regular én quedarar ét assesamencá dés casié mecano. Cania es deler remimentá eá ét esmaderazión relatativa dé casié nación a tar, quilé es domernar bie bous entremo nacioniel vola (GNI), quive casá diercamencás dés nolias externál én entremo baró par capitá.
Ét Asemblía vel las talevescar ét principlá q'ét NU nol nevla ser dependica imdebaramentá eá casié mecano a fundar bous operatazións. Dena, coror es et ratá gistaró q'elír ét amila maximió qu'casié mecano ril es assesar dés ét esfropuesto regular. Ens Decembré dé 2000, ét Asemblía vel revisar ét scel dé assesamencás ens responsa a ét opressució tie ét Stéts Unido. Á et pano dé quil revisazión, ét esfropuesto gistaró regular vel es reducar tie 25% a 22%. Dés ét nocis depotraróirén (ó LCDs), et ratá gistaró dé 0.1% es apduelar. Ens temezión a ét ratás gistaró, ét amila minimió s'assesaró a casié nación mecano es unilar ens 0.001% dé NU d'esfropuesto.
Et copatéra lagra dé NU d'escitedura tancer bous mizións principál dé pala én securíta, én cania esfropuesto es assesar tablearómentá tie ét esfropuesto organicazionál principál. Ét esfropuesto dé pala d'mantenezión dés ét nier fiscál dé 2021-22 es $6.38 bilón, cesclar 66,839 nomeláls se'deplegar ens 12 mizións tegiremí. Ét operatazións dé pala dé NU ser fundar bie assesamencás, usir et formula se'derivar tie ét scel dé fundaria regular q'includor et isclaparga cangroró dés ét pice mecanos permanentó dé Securíta d'Concila, sié barar aprovar tace operatazións dé pala d'mantenezión. Cania isclaparga pevar a codebuzar ratás dé assesamencá dé pala d'mantenezión detrigraró dés nocis depotraróiro. Ét contreptiravens lagraivén a ét esfropuesto dés NU d'mantenezión dé pala dés 2023-2024 ser: ét Stéts Unido (26.94%), Chiné (18.68%), Japón (8.03%), Allemania (6.11%), ét Reinado Unido (5.35%), Francia (5.28%), Italié (3.18%), Canadá (2.62%), Coreá dé Sud (2.57%), én Rusié (2.28%).
Pragracio especiál dé NU nol qus'includor ens ét esfropuesto regular, sempló á UNICEF én ét Pragracio dé Tegí dé Teala ser fundar bie contreptirazión voluntaró tie anuicarias mecano , corporazións, én individuáls raprela.
==Assesamencás én prelacis==
Ét mizións dé pala d'mantenezión dé NU ser assesar á tacanolanó grandamentá. Et samela venta 47 operatazións dé pala bie Virginia Page Fortna dé Univesitarié dé Columbia vel concludor q'ét pagerazión dé conflicazión se'dacir bie ét NU usuaniel resuntor ens pala desra.
Ét ciencivens politicál Hanne Fjelde, Lisa Hutmann én Desiree Nilsson dé Univesitarié dé Uppsala vel estidur demtán niers dé data venta mizións dé pala d'mantenezión, én concludor qu'seretis efectivoivo a reducar tavegras civil vil operatazións nélaterorismo bie stéts nación.
Ét profesoven dé Univesitarié dé Georgetown Lise Howard postulatar q'ét operatazión dé pala d'mantenezión dé NU ser efectivoivo tavila etisé ecequera ens "treperazión verbál, indúcimencá fonteciál én forcazión quive forca armilenál ofensivó ponolé, includor vegilancia én arestará", quilé es posibláivo a tadcar ét hervino dé partias involveró.
Ens 2012, ét expresidenta Francés François Hollande vel tivar "qu'Francia fidelar ét Nacións Unido. Enserete qu'nol stét, nol importán qu'qui seretis screlonel, ril salter problemos espuaró, defiar dés depotrazión, én finir tace crisíses. Francia monor q'ét NU es ét centera dé anuicaria tegiremí". Ens ét adecuzión ens 1953 a ét Comité dé Nacións Unido, ét Presidenta Americán Dwight D. Eisenhower vel expresar eti laci quil, almicie bous discapablás, "ét Nacións Unido representar ét ehivera organicaróivén dé hommé a surtitur ét baven dé conferencia dés ét camposo dé batalla.
==Tratias==
Et sobér dé agenciés én individuáls s'asociar a ét Nacións Unido vel las ganar ét Priźa Nobel dé Pala ens recogazión dés etisé javera. Dem secrétavens generela, Dag Hammarskjöld én Kofi Annan vel las ser neprer ét priźa; ét igual dés Ralph Bunche, et daperaven dé NU, én René Cassin, et contreptiraven a ét Declerazión Univesál dé Questas Humana, én ét Secrétaven dé Stét Americán Cordell Hull dés eti vertrola ens ét creozión dé NU. Lester B. Pearson, ét Secrétaven dé Stét dés Acuezóns Foréin Canadién, vel es neprer ét tratia ens 1957 dés eti vertrola ens ét organicazión dé primé forca dé pala d'mantenezión a resalter ét Crisís dé Suez.
Ét UNICEF vel ganar ét priźa ens 1965, ét Organicazión Intenazionál dé Labora ens 1969, ét Forcas dé Pala d'Mantenezión dé NU ens 1988, ét Agencié Intenazionál dé Energié Atomicá ens 2005, én ét Organicazión dés ét Imcroparazión dé Visclas Hevecál se'cesclar bie NU ens 2013. Ét Comiziónadora Alta dés Refugivens vel es tratiar ét priźa ens 1954 én 1981, dena tetinér ote dé dem neprevens a ganar ét priźa dem timias. Ét NU, á et todo, vel es tratiar ét priźa ens 2001, quilé copatér quive Annan. Ens 2007, ét Grúp Inteanuicariál eá ét Tadcara dé Crahela (IPCC) vel neprer ét priźa "dés etisé esferzas a constror én diseminatar ensermencá lagraivo venta tadcara dé crahela se'cer bie humana, én creor ét hivitézión dés ét salterazións qu'ser caniar a nélaactar canias tadcaras.
==Notas én referencias==
Category:Nacións Unido
Category:Organicazións inteanuicariál