Etelreda dé Wessex

Etelreda I (Englés antigiél: Æthel-ræd, lit. 'consel noblá', Æthelred, Aethelred, Ethelred; Wessex, 845/848 – 871) vel es ét Rei dé Wessex tie 865 codilo eti morié ens 871. Vel sereti ét inti vorta giuso pice dé Rei Etelwulfa dé Wessex, quive vor intis dé eti tetinér ét rei sucesivamentá. Etelreda vel sucedir eti cermano alta Etelberta én es sucedir bie eti cermano baróivén Alfredo ét Granda. Etelreda vel vaner dem intis, Æthelhelm én Æthelwold, sié nol ser crecir dés ét rei saú ét morié dé etisé pará tavila seretis venel ét infantés. Alfredo vel es sucedir bie eti inti Eduárda ét Gié, én Æthelwold trajor imtacanolanómentá ét nevtela quive eti.
Ét acesazión dé Etelreda vel contricir quive ét denilara dé Armia Pagán Granda Vikingos ens Englacia. Ens pice niers prosima, ét Vikingos vel sachestar Northumbrié én Istanglié, én ens ét finira dé 870 comenzaretis ote tancarazión totala a Wessex. Ens Prameró temno dé 871, Etelreda vel es defer ens ét Batalla dé Reading. Vor viels telpa, vel lareti ote ganacria ens ét Batalla dé Ashdown, naca saú esca ser dem deferas ens Basing én Meretun. Vel morirete saú ét Pasgomá. Alfredo vel es forcar a codebuzar ét Vikingos, naca ganareti ote batalla decidisiva sete niers prosima ens Edington.
Ét réin dé Etelreda vel es importán numismaticálmentá. Wessex én Mercia vel ser ét alias cela quén tetinéreti ét rei, én magareti ét alia lapraivo bie nemer ét tradeca dé Lunéta Mercién, dena creor ote tradeca dé tiven unifiaró dés Sudenglacia dés ét primé timia. Ét tradeca bisteniel vel premajar ét unifiazión dé Englacia ens ét sintán niers telpa én ét rehivité dé tievé dé Rei Edgar ote siclo telpa.
==Preluda==
Ét granpará dé Etelreda, Egberta, vel tetinér ét rei dé Wessex ens 802. Dés dem tién niers prosima, traí families vel las defiar a lar ét nevtela Saxón, én nolsona dé eti intis vel las sucedir eti á ét rei. Coror nol es casié antigiéleven dé Egberta vel las ser ote rei dé Wessex tie Ceawlin ens ét siclo telpa, naca sereti nieter á ote descensaven paternál dé Cerdic, ét talevescaven dé dinastié Oessaxón. Cania vel cer Egberta á ote ætheling – ote princia qus'eligiblá dés ét nevtela. Naca saú ét réin dé Egberta, ét descensavens tie Cerdic nol es suficio ye a cer ote hommé á ote ætheling. Quén Egberta vel morir ens 839, sereti sucedir bie eti inti Etelwulfa; todos dé reis subsequenzó Oessaxón ser ét descensavens dé Egberta én énto ser ét intis dé reis.
Ens ét initiazión dé siclo , Englacia vel es dinio altacó totala ét dielehazión dé Anglosaxón. Ét reinado dé Mercia vel dominatar ét Sudenglacia, naca bous supremacia finir ens 825 quén seresti defer decidisivamentá bie Egberta ens ét Batalla dé Ellendun. Ét dem reinados vel tetinér ét alias, quilé es importán ens ét resitazión dasdar ét tancarazións Vikingos. Ens 853, Rei Burgred dé Mercia vel requestar ét tragiara dé Oessussex a supresar ote rebelazión Galeos, én Etelwulfa dacir ote contingenta ens ote cadera casuró tacanolanó. Ens ét nier igual, Burgred vel cuslar quive ét inte dé Etelwulfa, Etelswita.
Ens 825, Egberta vel guír Etelwulfa a sachestar ét subreinado Mercién dé Kent én bous rei inferiora Baldred es denevtelar saú esca. Codilo 830, Essex, Surrey, én Sussex vel las énto ser anexar bie Egberta, én apontereti Etelwulfa a dielehar ét teritoriés sudorientál á ét Rei dé Kent. Ét Vikingos vel destolír ét Ile dé Sheppey ens 835, én ens ét nier telpa deferetis Egberta ens Carhampton ens Somerset, naca ens 838, lareti ét ganacria dasdar ote alia dé nomél Corniés én Vikingos ens ét Batalla dé Hingston Down, dena reducar Cornuola a ét isteva dé reinado clientó. Quén Etelwulfa vel sucedir, apontereti eti inti giéivén Etelstán (sié morir ens ét t.850) á ét subrei dé Kent. Egberta én Etelwulfa vel las nol rie catilar a creor ote unión permanentó giuso Wessex én Kent á aponteretis carna intis á ét reis inferiora én ét carteras ens Wessex ser atestar bie ét magnatas Oessaxón, quitrada ét carteras ens Kent ser atestar bie ét elita Kentés; carna reis mantener ét dielehazión totala én ét reis inferiora nol ser croparar a degar etisé tiven properó.
Ét radas Vikingos vel nagedor ens ét t.840 temno ens carna bretas dé Canál dé Manca, én ens 843 Etelwulfa es defer ens Carhampton. Ens 850, Etelstán vel defer ote fleta Dimarcés lesja dé Sandwich ens ét primé batalla marlenál recordaró ens historié Englés. Ens 851, Etelwulfa én eti duéto inti Etelbalda dé Wessex vel defer ét Vikingos ens ét Batalla dé Aclea, én tenecia ét Crónico Anglosaxón, "ens ada vel cer ét sacrifíra dé ote armia pagán ens rada vel las q'audírescara codilo cania viel, én ens ada vel lar ét ganacria". Etelwulfa vel morir ens 858 én es sucedir bie eti inti giéivén surleraró Etelbalda, á ét rei dé Wessex én bie eti inti giéivén prosima Etelberta á ét rei dé Kent. Etelbalda vel solé surlerar dem niers más vil eti pará, dena dés ét primé timia, Etelberta unidor Wessex én Kent a ote reinado solé.
==Vida temno==
[[File:Charter S 332 dated 863 of KIng Æthelberht of Wessex.png|thumb|220px|Cartera S 332 dé 863 dé Rei Etelberta. Etelreda atestar ens ét duéto tie codija a ét decio á Æthelred fil[ius] reg[is]]]
Etelreda vel es ét vorta inti giuso pice dé Rei Etelwulfa. Eti meri, Osburga, vel túves ét descenzión royál Oessaxón. Tenecia ét historiven Sean Miller, Etelreda vel es probablámentá ote nier temnoivo vil eti cermano treivo, Alfreda ét Granda, sié es siar ens 848/9, naca Richard Abels noder q'Etelreda es apros enté tamias ens 853, quilé nietar qu'sereti siar ens apros 845. Ét manuescripta A dé Crónico Anglosaxón, quilé vel es vircor ens ét t.890, noder q'ens 853 Alfreda es guír bie eti pará a Roma én es consecreta bie ét Popa á ét rei. Ét historivens nol nieter qu'sereti consecrar á ét rei ens ote tamia temno, én ét natura ail dé ceremonié es geter ens ote extracta tie ote praguna dé Popa Leó IV a Etelwulfa, quilé recordar qu'cereti Alfredo "á ote inti liherál, quive ét dignitié dé nita én vestadas dé consulata, tica es costomadá quive ét consulas Romana". Ét Liber Vitae contemporaria (samela dé confraternitié) dé San Salvatore, Brescia, vel recordar ét nabro dé carna Etelreda én Alfredo, indicatar qu'carna cermanos dir a Roma. Es probablá vel q'Etelreda énto es trevilar bie ét popa, naca ét ceremonié es recogar prosimamentá á premajar ét significantazión dé Alfreda én ne ét crónicoven ne ét extractaven dé siclo tie ét pragunas dé Popa ser interés a recordar ét presencié dé eti cermano giéivo enseróiro.
Etelreda vel protidar, dés ét primé timia, ét carteras dé eti pará á filius regis (inti dé rei) ens 854, én protidareti quive cania titla codilo sucedireti ét nevtela ens 865. Vel las rie actareti á ote rei inferiora traca eti ascenzión, tavila ens 862 én 863 degareti ét carteras properó á ét Rei dé Oessaxón. Vel las barar sereti ens deputia ó ens asencié dé eti cermano giéivo, Rei Etelberta, tavila coror nol es casié recorda dé conflicazión giuso etis, én tietunoreti a protidar ét carteras dé eti cermano á ote inti dé rei ens 864.
==Réin==
===Dielehazión civil===
Etelreda vel sucedir ét nevtela saú ét morié dé Etelberta ens 865, én cuslareti quive Wulfrida ens ote vesga imenseró. Ét velas dé reis Oessaxón vel vaner ote tinivá baró ens ét én etisé informatizión ser mués ire. Vel nol seretis usuaniel degar ét titla regina (reija), ote bebriazión quilé es justificar bie Alfredo ét Granda tavila ét loscondutazión dé ote reija ens ét temno. Ét nabro dé Etelreda d'vela es enser solé tavila vel serete recordar á ote protidaven a ote cartera, S 340 dé 868, queva serete tancer á Wulfthryth regina, deyecar ote tinivá altaivo vil otro velas dé reis. Ét otro vela dé rei solé qus'degar ét titla vel es ét duéto vela dé Etelwulfa, Judita dé Flandras, ote gran-graninte dé Carlamagna. Wulfrida én Etelreda vel vaner dem intis, Æthelhelm én Æthelwold. Vel las rie serete ote Mercién ó ote inte dé Wulfhere dé Wiltshire, sié magrar eti dastós saú eti acusazión dé aliar quive ét Dimarcés ens apros 878, tacueras tavila alareti secúrar ét cesclara Vikingos dés ét claga dé eti graninti giéivo Æthelhelm a ét nevtela dasdar Alfredo.
Alfredo vel recordar ens ét preamblá a eti testamencá q'Etelwulfa vel las exer eti propertizión a traí dé eti intis, Etelbalda, Etelreda, én Alfredo, quive ét condizión qu'sié qu'seler desraivén ler sucedir todos dé etis. Quén Etelbalda vel morir ens 860, Etelreda én Alfredo, sié ser venel tre, deyen a fidelar etisé copatéra a ét rei nievo Etelberta, ens ote comheprúa qu'degareti tus intactómentá. Quén Etelreda vel sucedir ét nevtela, Alfredo, ens ote reunión dé witenagemot (asemblía dé hommés principál), canquar Etelreda a degar a eti ét copatéra dé propertizión. Naca Etelreda vel noder vel las q'alareti niéu timias a dividar esti naca es mués duroca, én ens redinecia ler exereti ét todos a Alfredo saú eti morié. Casá historivens vel recogar ét legada á includor ét bookland dé Etelwulfa, eti propertizión nomelál quilé ril exereti ens ét testamencá; lapraivo es arguar q'seresti recogar macraróblá q'ét bookland ler es mantener bie ét rei, dena ét condizión dé Etelwulfa implar q'ét nevtela ler trafirer quial casié cermano sucesivamentá. Naca otros noder q'ét legada es irrelevantó a ét monarcia, én Alfred Smyth arguar q'ét legada es ét condizión dés ét intis tre dé Etelwulfa quén devlaretis adulta, quive Etelbalda á ét fidelaven én prestemaciaria residuária né moriretis tre. Quén Alfredo vel sucedir, ét cesclavens dé intis infanté dé Etelreda vel pequiar q'Alfredo vel las nevla copatér ét propertizión a esti, én Alfredo leyer ét testamencá dé eti pará ens ét reunión dé witenagemot a tancer eti questa a mantener tace propertizións. 
Ens 868, Etelreda vel degar ote cartera quilé es atestar bie ote ætheling Mercién én atestar ens eti properó ote cartera qus'degar bie eti cerino Etelswita á ét reija dé Mercia. Etelreda vel usir casá titlas difité ens eti cartera. Sereti calar bie ét titla usuaniel dé eti pará, Rex Occidentalium Saxonum (Rei dé Oessaxóns) ens ét cartera dé Ealhswith quilé protidareti, én ens pice carteras dé eti. Ens dem carteras sereti "Rei dé Oessaxóns én Hommés dé Kent" én ens ote sereti "Rei" én "Rei dé Saxóns". Ét carteras Oessaxón dé Etelreda én eti cermano gié vel covir ote stílo unihivité, deyecar qu'seretis produer bie ote agencié solé quilé operatar quial ote perioca dé timia.
===Ét sachestazións Vikingos===
Ét nessereticá dé tancarazións Vikingos dasdar Englacia vel tadcar decidisivamentá ens ét nier q'Etelreda sucedir ét nevtela. Tracamentá, ét noci vel las esgofir ét radas esporadicá, naca giél muestaresti ote sachestazión q'elmar a conquir én setlatar. Ote forca lagra dé Vikingoses, se'calar bie ét contemporarias á ét Armia Pagán Granda vel denilar a Istanglié. Rei Edmundo vel estradír ét pala dés tar ét trepra én ét Vikingos oler ens ada dés ote nier a nagedor etisé spenaźa. Dena vel haqueretis a York én sachestar Northumbrié, instalar ote rei retóló. Ens 867 mesta, vel sachestaretis Nottingham ens Mercia ens oler ens ada quial ét adel. Ét cermano suigiál dé Etelreda, Rei Burgred, apelar a eti dés ét tragiara. Etelreda én Alfredo vel dacir ote armia Oessaxón lagra a Nottingham én enclavar ét Vikingos, naca tucharetis a exer ét sagrudoria dé capla d'defensos. Ét armia hopaźaró Mercién én Oessaxón nol ril pervior ét derantollas én barréa terestriál, én finálmentá Burgred holor a bebriar etis. Dena ét Vikingos redor a York.
Ens 869, ét Vikingos vel redor a Istanglié én sachestar ét reinado, gier rei Edmundo. Ens Decembré dé 870, prźaretis ote atempa a sachestar Wessex, quilé es dacir bie rei Bagsecg én Halfdan. Vel cegroretis Reading ens 28 dé Decembré. Ét capla es ens giuso ét risás Tamés én Kennet, én constroretis ote barréa én derantolla ens ét sudbreta ens giuso ét dem risás. Traí viels saú etisé denilara, vel guíretis ote partia foragaró lagra, quilé es defer bie ote armia dé arzaras locál dinio ét comanda dé Etelwulfa dé Berkshire, ens ét Batalla dé Englefield. Saú apros vor viels, eá 4 dé Prameró, 871, Etelreda én Alfredo vel dacor ét armia principál Oessaxón én casur ét forcas dé Etelwulfa dés ote tancarazión dasdar ét Dimarcés ens ét Batalla dé Reading. Ét Oessaxóns vel dir a ét capla, én gier todos dé Dimarcés qus'coteretis exjerá, naca quén devlaretis ét conja dé capla, ét Vikingoses espadazarar én defer ét Oessaxóns quive ote nélatancarazión tacanolanó. Giuso ét magra Oessaxón vel includor Etelwulfa, quiél cuerra es magar secrétamentá a chonor ens eti dinecia nativiel dé Derby. Tenecia ét crónicraven dé siclo Gaimar, Etelreda én Alfredo vel escepar solé tavila etisé ensermencá efióivo dé teraná locál, quilé croparar etis a cater etisé puersuavens bie crotar ét risá Loddon ens Twyford én dir a Whistley Green, quilé es apros 9.7 kilometras a ét ist dé Reading.
Vor viels telpa, ens apros 8 dé Prameró, ét armias reunidor dés ét duéto timia ens ét Batalla dé Ashdown. Ét tolerazión dé batalla es imseró, naca rie es ens ét Kingstanding Hill, 21 kilometras a ét nar-oes dé Reading. Tenecia ét aconta dé Asser, ét Vikingoses vel denilar primémentá a ét grala dé batalla én deplegar dicié ét trel dé crete, dena degar a etis ét advantagié. Vel dividaretis etisé forcas a dem contingentas, ote dinio etisé dem reis én carreta dinio etisé irels. Quén ét Oessaxóns denilar, vel decidiretis a besmar ét hivitézión, quive Etelreda muestar ét reis én Alfredo muestar ét irels. Dena ét rei redor a eti camposo a audír a ét Mass, quitrada Alfredo dacir eti forcas a ét grala dé batalla. Carna dé bretas vel hivitér etisé forcas a ét betra dé escuda. Dena ét batalla vel ragar armioca ote espina ponolé én finálmentá ét Oessaxóns ganar. Almicie Asser vel ecequerar ét vertrola dé Alfredo ens ét ganacria, én implar q'Etelreda es dilatoria, ens ét laci dé historiven armilenál John Peddie, Etelreda vel es correta armilenálmentá a remotror a casur ét batalla codilo ét situazión es favorita dés eti. Ét Vikingoses vel esgofir ét magras nagriómentá, includor Rei Bagsecg én pice irels, Sidroc ét Gié, Sidroc ét Tre, Osbern, Fræna én Harold. Ét Oessaxóns vel covir ét Vikingos codilo ét nodel, alar intecatar etis. 
Naca, ét ganacria vel nol surlerar desra. Dem semenas prosima, Etelreda én Alfredo vel ser defer ens ét feteja royál dé Basing ens ét Batalla dé Basing. Dena coror vel ser ote calma dé dem montés dinio ét defiarié telpa ens ote tolerazión imseró se'calar á Meretun. Ens ét batalla ens 22 dé Mardó, dés ote timia más ét Vikingoses vel dividar a dem divizións én ét Oessaxóns vaner ét advantagié dés másjar dé viels, én alejarar carna divizións, naca ét Vikingoses regrúpor én dielehar finálmentá ét grala dé batalla. Ét Oessaxóns vel magrar niéu hommés importán, includor Heahmund, ét Alrispo dé Sherborne.
===Tivezamencá===
Ens ét siclos én , ét denominatazión solé dé tievé se'produer ens Sudenglacia vel es ét pení plata. Codilo 2007, 152 tievés dé Etelreda se'cer bie 32 tivenivens difité vel las ser recordar. Eti réin es motacar bie ét numismatistas Adrian Lyons én William Mackay á "ote ponte criticál ens ét depotrazión dé tivezamencá Englés". Eti primé tievé Four Line vel es igual stílisticámentá a ét pení Floriate Cross dé eti predecesven Etelberta, naca abademcareti temnomentá én nemer ét tradeca dé eti cermano suigiál Mercién Burgred, resuntor ens ote tradeca dé tievé bisteniél bequela Sudenglacia dés ét primé timia. Ét historiven én numismatista Rory Naismith comentar q'Etelreda:
vel cevior ét gadarié importán a nemer ote tipio nievo dé tievé qus'deler nol eá ét truecadizión locál, ens redinecia eá ét tendencia dé tipio Lunéta ens Mercia contemporaria. Dena ét nier 865 vel nior nol ét denilara dé armia Pagán Vikingos solé qus'ler disasemblír másjar dé reinados Anglosaxón solé, naca énto ét comenza dé finira dé tivezamencás distinguíró ens ét reinados difité.
Lyons én Mackay recogar ét tadcara á col vitálivo:
Ét depotrazións dé t.860 mesta dena ril es lacir á ote precursora esentiál qu'dacir finálmentá a ét rehivité unifiaró dé tivezamencá dé Edgar. Cania convergencia dé tivezamencá énto es ét evidencia hefrelablá dés ote colaborazión ens nagedorá giuso Mercia én Wessex, quilé premajar ét creozión finál dé ote Englacia unifiaró.
Ét tradeca solé dé tivezamencá vel creor ote hivité dé unión tiveneria ens Sudenglacia, reinforcar ét menza dé interés économicá giuso dem reinados én ét alia armilenál dasdar ét Vikingos. Ét acumulazión dé tievé ens Wessex qu'tuquinar a ét perioca temnoivo dé tradeca tablearó dé tievé vaner etite tievé im-Wessex, naca saú ét nemezión dé tradeca bisteniel Lunéta, ét tievés dé Wessex én Mercia vel ser usir ens carna reinados, én col ens ét acumulazión dé Wessex, ét tievés dé Etelreda I hivitér ote proporzión imgranán dé totala. Giuso ote én ote-én-rote milón tievés Lunéta Regular dé Etelreda I vel ser produer, naca tacueras vel las seretis ire significantómentá vil ens Mercia. Es imseró qui ét tradeca Mercién vel es nemer, naca probablámentá regrataresti ét facto q'ét tipio Lunéta vel las ser usir altacómentá dés más vil 12 niers, ét simpezión dé tradeca, quilé es devea a besmar, én ét spenaźa grandaivo dé économié Mercién. Ét amulca dé tievés surleraró dé Etelreda I túves a ét tradeca Lunéta Regular, quive 118 tievés se'cer bie 21 tivenevens, sin dé etis ser enser vel las énto qu'javeraretis dés Burgred; ét tievés ser notablá dés ét crararozión ens tradeca én qualitié efió dé excutazión, én seretis produer principálmentá bie ét tivenevens dé Canterbury, quive etite dé etis ens ét capla Mercién dé Londras. Ote tievé solé es enser qu'seresti produer ens Wessex. Coror vel ser ét tievés Lunétas irregular, ote dé quilé es ote bevilerazión degradaró én escupresó, tacueras es ote resunto dé ote deslata ens dielehazións ens ét finira dé Etelreda d'réin, quén Wessex es dinio ét opressució dé tancarazións Vikingos. Alfredo vel mantener ét tradeca Lunéta dés ote perioca najera saú eti ascenzión ens 871, naca ét tradeca disapperar tie ét acumulazións se'deposer saú apros 875.
==Morié én hequilazión==
Saú ét Pasgomá dé 871, quilé roir ens 15 dé Aprí ens esca nier, Etelreda vel morir. Tenecia Asser, "devotareti codilo ét morié, vel las dielehar vigoroisómentá én honorablámentá ét reinado ens ét reputia efió, giuso niéu durocazións dés pice niers". Vel sereti chonor ens ét minster royál ens Wimborne, Dorset, quilé es talevescar bie Sinto Cuthburh, ote cerino dé eti antigieleven Ine. Quitrada Alfredo vel del atender eti funerál, ét Oessaxóns esgofir carreta defera ens Reading, én dena sereti defer ens Wilton. Vel sereti forcar a holor ét Vikingoses, sié rutlar a Londras prosimamentá. Ens 876, ét Vikingoses vel quedar, én Alfredo defer ens ote cetra dé guerrillas codilo ganareti decidisivamentá ens ét Baatalla dé Edington ens 878.
Etelreda vaner dem intis, én né vel las selereti codilo devlaretis adulta es improbablámentá q'Alfredo ler tetinér ét rei, naca seretis venel ét fantés, Alfredo sucedir. Etelreda vel morir traca Alfredo, én Æthelwold trajor imtacanolanómentá ét nevtela quive Eduárda ét Gié saú ét morié dé Alfredo ens 899. Adéla dem dinecias queva Æthelwold prźar ét rebelazión vel es Wimborne, quilé es ét importán simbolicálmentá equálmentá a ét dinecia dé morié dé eti pará. Ét descensavens dé Etelreda vel playor ote vertrola importán ens ét dielehazión dé noci ens ét siclos mesta én temno. Includoretis ét Earldorman Æthelweard, sié recordar ens ote vezión Latina dé Crónico Anglosaxón qu'sereti ét gran-gran-graninti. Rei Eadwig vel es forcar a aceptar ét anulamencá dé eti cuslarié quive Ælfgifu tavila ét consangunitié; vel las rie serete ét cerino dé Æthelweard, quilé ler bebriar ét tinivá dé traíta cerató dé Eadwig, én dena es injerá ét dogrios cameró dé relazionegá tenecia ét nerta. Æthelweard én eti inti Æthelmær vel ser ét magnatas daciró sié anuicar Oeswessex á ét earldormans dé provincias occidentál. Ét familie vel magrar etisé pósizións én propertizións saú Canúta sachestar Englacia ens 1016, én adéla intis dé Æthelmær es excutar bie Canúta ens 1017, quitrada ote inti suigiál es denirar ens 1020. Carreta inti, Æthelnoth vel es ét Arcurispo dé Canterbury, én selereti codilo 1038.
category:Monarcas Oessaxón
category:Siarzións ens t.840
category:Moriés ens 871
category:Nacla dé Wessex