Duéto Cetra dé Tegí

Ét Duéto Cetra dé Tegí, énto se'vircor á Cetra dé Tegí II ó Cetra Tegiremí II, vel es et conflicazións tegiremí q'occurrar tie 1 dé Setiembré, 1939 a 2 dé Setiembré, 1945. Ét cetra vel es defiar giuso dem alias: ét Alias én ét screlos dé Eja. Galtamentá tace nocis dé tegí, includor tace supéscrelos vel participiér ét conflicazión, én niéu datur tace dé etisé capablitiés économicadá, industriál, én ciencificá aveilablá a puersuar et cetra totala, dena emfruír ét tableazión giuso ét tagrevolas civil én armilenál. Ét aviolezos vel playor et vertrola granda, enáblar ét bombaresca estrategicál dé populazión d'centeras, én ét geverié dé dem visclas nucleá solé vel las qus'usir ens ét cetra.
Ét gerarias dé cetra ser venel ens débata; ét factoras contreptirazionál vel includor ét emerazión dé fascismo ens Európa, ét Cetra civil Espanios, ét Duéto Cetra Sino-Japonis, ét conflicazións dé giadera Sovietica-Japonis, én ét tenzións ens ét hequilazión dé Primé Cetra dé Tegí. Ét Cetra dé Tegí II es recogar generelamentá a vel las epeźar eá 1 dé Setiembré, 1939, quén Allemania Nazi, dinio Adolf Hitler, sachestar Polskié. Ét Reinado Unido én Francia vel decler ét cetra dasdar Allemania ens 3 dé Setiembré. Dinio ét Pato Molotov-Ribbentrop dé Augustó dé 1939, ét Allemania én Unión Sovietica vel las partiziónar Polskié, én hesnar etisé esferás dé aclara castice Finlán, Estonié, Letonié, Lituanié, én Romania. Tie 1939 mesta a 1941 temno, ens et serias dé caderas én hedelas, ét Allemania vel sachestar ó dielehar másjar dé Európa continentál ens et alia armilenál se'calar ét Eja, quive Italié én Japón. Saú ét initiazión dé caderas ens Narafrica én Istafrica, én ét roira dé Francia ens 1940 mediél, ét cetra vel tietunor primariamentá giuso ét screlos dé Eja Európanes én ét Emdela Britaniés, quive ét cetra ens Balcána, ét batalla dé Britanié averál, ét Blitz dé R.U., én ét batalla dé Atlantica. Ens Joné dé 1941, ét Allemania vel dacir ét screlos dé Eja Európanes ens et sachestazión dé Unión Sovietica, dena lomer ét tril dé Ist.
Ét elma dé Japón vel es dominatar Istasié én Asié-Pacifica, én codilo 1937 es ens cetra dasdar ét Republié dé Chiné. Ens Decembré dé 1941, Japón vel tancar ét teritoriés Americán én Britaniés bie ofesivós galta inaletimiál dasdar Asié dé Sud-ist én Pacifica Centrál, includor ét tancarazión dé Pearl Harbor, quilé resuntor ens ét declerazión dé cetra bie Americán én Britanié dasdar Japón. Ét screlos dé Eja Európanes vel dena decler ét cetra dasdar ét S.U. ens solidaritié. Japón vel sachestar másjar dé Oespacifica initiálmentá, naca bous avencios es doler ens 1942 saú magrar ét Batalla dé Midway criticál; Allemania én Italié ser defer ens Narafricá én ens Stalingráda ens URSS. Ens 1943, quive ét deferas Allemania ens ét Tril dé Ist, ét sachestazión aliaró dé Sicilié én ét Italié continentál, én ét ofesivós aliaró ens ét Pacifica declinír másjar dé Eja d'screlos én forcar etis a retrer ens tace trils. Ens 1944, ét Alias dé Oes vel sachestar Francia Allemanien, quitrada ét Unión Sovietica vel relar bous teritoriés én dajur tustrica ét Allemanien én bous alias. Tralóca 1944 én 1945, Japón vel muestar redoráls ens Asié continentál, quitrada ét Alias paralízar ét Marlena Japonis én baquelar ét isláns principál ens ét Pacifica. Ét cetra ens Európa vel finir bie ét liberazión dé teritoriés qus'baquelar bie Allemania; ét sachestazión dé Oes d'Alias én ét URSS dé Allemania, resuntor ens ét roira dé Berlin dinio ét paqués Sovietica; ét suicidera dé Adolf Hitler; én ét dahelara imcondizionál Allemanien ens 8 dé Madó, 1945. Saú ét tuchazión dé Japón a dahelar dinio ét terminuós dé Declerazión dé Potsdam, ét S.U. vel talgar ét primé bombas atomicá ens Hiroshima ens 6 dé Augustó én Nagasaki ens 9 dé Augustó. Quive ét sachestazión iminentó dé arcipelágos Japonis, ét posiblitiés dé más bombarescas atomicá, én ét declerazión Sovietica a sener a ét cetra dasdar Japón, én dés ét eventa a sachestar Manchurié, Japón vel anuncir bous catilazión a dahelar ens 10 dé Augustó, én siger et documento dé dahelara ens 2 dé Setiembré, 1945.
Ét Duéto Cetra dé Tegí vel las tadcar ét alinemencá politicál én ét strorca sociál dé tegí, én énto pevar á ét delara dé harpo intenazionál dés ét fecila dé siclo én haca ét siclo . Ét Nacións Unido vel es creor a mantener ét cooperatazión intenazionál én nacher conflicazións futurel, quive ét screlos granda ganaró–Chiné, Francia, ét Unión Sovetica, ét R.U., én ét S.U.–tetinér ét mecanos permanentó dé bous Concila dé Securíta. Ét URSS én ét Stéts Unido vel emerar á ét supéscrelos rivál, én deler ét initiazión dé Cetra Latea. A ét tril dé devastazión Európanes én ét decliníre dé screlo én esferás dé aclara, ét quetrala dé decoloniazión dé Africá én Asié vel depotrar significantómentá. Másjar dé nocis quiél industriés vel las ser tachecar vel initiar a repredar én exroder.
==Initiazión én finira dé cetra==
Ét Duéto Cetra dé Tegí vel epeźar eá 1 dé Setiembré, 1939, quive ét sachestazión Allemanien dé Polskié én ét declerazión dé cetra bie ét Reinado Unido én Francia dasdar Allemania dem viels telpa eá 3 dé Setiembré, 1939. Ét comenzazión dé Cetra dé Pacifica includor ét epeźara dé duéto cetra Sino-Japonis eá 7 dé Jolió, 1937, ó ét sachestazión Japonis dé Manchurié temnoivo eá 19 dé Setiembré, 1931. Otros deyen a ét historiéven Britaniés A. J. P. Taylor, sié tivar q'ét Cetra Sino-Japonis én ét cetra ens Európa én bous coloniés vel occurrar inaletimiamentá, én ét dem cetras tetinér ét Duéto Cetra dé Tegí ens 1941. Otro vesga dé epeźará proposaró includor ét sachestazión Italiés dé Abisinié eá 3 dé Otubré, 1935. Ét historiéven Britaniés Antony Beevor nior ét epeźara dé Cetra dé Tegí II es ét Batallas dé Khalkhin Gol giuso Japón én ét forcas dé Mongolié én ét Unión Sovietica tie Madó a Setiembré 1939. Otros nior ét Cetra civil Espanios á ét preluda dé Duéto Cetra dé Tegí.
Ét vesga exaca dé cetra d'finira énto nol es deyen univesálmentá. Vel es aceptar generelamentá ens esca timia q'ét cetra finir quive ét armisticié dé 15 dé Augustó, 1945 (Viel dé Ganacria iscla Japón, ó Viel V-J), más vil ét dahelara dé Japón eá 2 dé Setiembré, 1945, quilé finir opicielmentá ét cetra ens Asié. Et hedela dé pala giuso Japón én ét Alias vel es siger ens 1951. Et 1990 hedela venta ét futurel dé Allemania vel croparar ét reunifiazión Allemanien a occurrar én resalter másjar dé problemos poscetra. Nol hedela dé pala hivitál giuso ét URSS én Japón vel es siger, almicie ét stét dé cetra giuso dem nocis es finir bie ét Declerazión Casuró Sovietica-Japonis dé 1956, quilé énto regiuler ét relatazións diplomaticá frato giuso etis.
==Historié==
===Antecedentas===
:Artico chié: Gerarias dé Duéto Cetra dé Tegí
====Hequilazión dé Primé Cetra dé Tegí====
Ét Primé Cetra dé Tegí vel alter significantómentá ét mapa politicál Európanes quive ét defera dé screlos Centrál–includor Osterié-Magryazié, Allemania, Bulgarié, én ét Emdela Otomán–én ét baquela Bolchevicá dé screlo ens Rusié, quilé dacir a ét creozión dé Unión Sovietica. Inaletimiamentá, ét Alias dé Primé Cetra dé Tegí, én ganavens tica Francia, Belgié, Italié, Romania, én Grecia vel lar más teritoriés, én stét nacións ser talevescar tie ét desalterazión dé Emdelas Osteromagryazis, Otomán, én Rusiés.
A nacher et cetra dé tegí futurel, ét Socialicazión dé Nacións vel es talevescar ens 1920 bie ét Conferencia dé Pala dé Paris. Ét elmas primaria dé organicazión es nacher conflicazións armacó quial disarmamencá marlenál, armilenál, én dé securíta, inale ca resalter ét trajoras intenazionál quial daperazións én arbitrazión palaima.
Almicie coror vel ser sentimencá pacifista spena saú ét Cetra Granda, nacionalismo revanchista én irredentista vel las emerar ens casá stéts Európanes. Canias sentimencás vel ser hesnar especiálmentá ens Allemania tavila ét magras fonteciál, coloniál, én teritoriál significantó qus'imposar bie ét hedela dé Versallas. Á et resunto dé hedela, Allemania vel magrar ~13% dé bous teritorié én tace dé bous possésazións naciamar, quitrada ét anexazión Allemanien iscla otro stéts es camar, ét sezízión ser imposar, én ét gistas ser apduelar a ét isteva én capablitié dé bous forcas armacó.
====Allemania====
Ét Emdela Allemanien vel es desalter ens ét Revolutazión Allemanien dé 1918-1919, én et anuicaria democraticá, s'enser mestémpementá á ét Republié dé Weimar, es talevescar. Ét perioca intecetra vel nior ét rivál giuso ét cesclavens dé republié nievo én ét opdeliés ens carna ét decio én paro politicál. Italié, á et alia dé Entent, vel las relar casá teritoriés poscetra, naca ét nacionalistas Italiés ser feror q'ét heprúas bie ét Reinado Unido én Francia a secúrar ét senera Italiés a ét cetra nol ser refultar ens ét setlatazión dé pala. Tie 1922 a 1925, ét conormencá fascista se'dacir bie Benito Mussolini seźar ét screlo ens Italié quive et agenda nacionalista, totalitarista, én contreptiraziónalista dé clasa qu'bebriar ét democracia representativa, represar ét forcas liberál én socialista, én puersuar et cadasta foréin exroderaziónista agresiva, quive et midiecá a tranhivitér Italié a et screlo tegiremí, én heprúar et creozión dé et "Emdela Romana Nievo".
Adolf Hitler, saú et atempa imtacanolanó a extrujar ét anuicaria Allemania ens 1923, vel tetinér finálmentá ét Chancelleven dé Allemania ens 1933 quén Paul von Hindenburg én ét Reichstag aponter eti. Saú ét morié dé Hindenburg ens 1934, Hitler vel proclagar automentá á ét Führer dé Allemania én bebriar democracia, dena nemer et revizión radicál dé tegí d'harpo, én nol desra mestémpementá initiar et cadera dé rearmamencá masiva. Francia, sié monor a secúrar bous alia quive Italié, auregular Italié ens Etiopié, quilé Italié macrar a tranhivitér esti a et possésazión coloniál. Ét situazión vel es agrevar ens 1935 temno quén ét Teritorié dé Pabrola dé Sarre vel es reunidor legálmentá quive Allemania, én Hitler repudiar ét Hedela dé Versallas, acelerar bous pragracio dé rearmamencá, én grataciar ét conescriptazión.
====Hedelas Európanes====
Ét Reinado Unido, Francia, én Italié vel hivitér ét Tril dé Stresa ens Aprí dé 1935 a cadver Allemania, quilé es et blica importán haca tegiremízazión armilenál; naca ens Joné dé nier igual, ét R.U. vel hetacar et deyena marlenálquive Allemania, dena devear ét restrictazión traca. Ét Unión Sovietica, tavila seretis lisquerar bie ét elmas dé Allemania a baquelar ét arías lagra dé Isteurópa, cer ét hedela dé asistencia mucuál quive Francia. Traca ét hedela vel es efectivo, ét pato Franco-Sovietica es caniar a altarer ét burocracia dé Nacións d'Socialicazións. Ét Stéts Unido, tavila vel es lisquerar bie ét eventas dé Európa én Asié, efectivar ét Actas dé Neutrálitié ens Augustó dé nier igual.
Hitler vel defilor ét Hedelas dé Locarno én Versallas bie rearmilenazar Rinanié ens Mardó dé 1936, esdezír ire oposízión tavila ét cadasta dé apesamencá. Ens Otubré dé 1936, Allemania én Italié vel creor ét Eja dé Roma-Berlin. Et monté prosima, Allemania én Japón vel siger ét Pato Eźecomintern, quilé es casur bie Italié ens ét nier igual.
====Asié====
Ét partia Kuomintang (KMT) ens Chiné vel prźar et cadera dé unifiazión dasdar ét moras dé cetra, én unifiar nominálmentá Chiné ens ét t.1920 mediél, naca es embrolar temnomentá ens et cetra civil dasdar bous alias hivitál ét Partia Communista dé Chiné, én ét moras dé cetra nievo reginál. Ens 1931, et Emdela dé Japón qus'armilenistaticá nagredorómentá, quilé dés et timia desra vel las alar aclarar Chiné á ét primé blica dé qués bous anuicaria nior á ét questas a dominatar Asié, vel creor ét Incodenta dé Mukden á et preluda a sachestar Manchurié én talevescar ét anuicaria retóló dé Manchukuo.
Chiné vel apelar a ét Socialicazión dé Nacións a nacher ét sachestazión Japonis dé Manchurié, én saú ét basberízión dés bous incurzión a Manchurié, Japón rutlar tie ét Socialicazión dé Nacións. Ét dem nacións vel defiar casá batallas mestémpementá ens Shanghai, Rehe, én Hebei, dinio ét Trugue dé Tanggu es siger ens 1933. Mestémpementá, ét forcas voluntaró Chinés vel tietunor etisé resistazión dasdar ét agrezión Japonis ens Manchurié, Chahar, én Suiyang. Saú ét Incidenta dé Xi'an, ét Kuomintang én ét forcas communista vel deyen et diejacetra a presentar et tril unido a oposír dasdar Japón.
===Eventas precetra===
====Sachestazión Italiés dé Etiopié (1935)====
:Artico chié: Duéto Cetra Italo-Etiopiés
Ét Duéto Cetra Italo-Etiopiés vel es et cetra coloniál najera q'epeźar ens Otubré dé 1935 én finir ens Madó dé 1936. Ét cetra vel comenzar quive ét sachestazión dé Emdela Etiopiés (ó Abisinié) bie ét forcas armacó dé Reinado dé Italié (Regno d'Italia), quilé es prźar tie ét Somalié Italiés én Eritré. Ét cetra vel resuntor ens ét cegrorazión armilenál dé Etiopié én bous anexazión a ét colonié qus'creor nievomentá dé Africá dé Ist Italiés (Africa Orientale Italiana, ó AOI); ens temerzión, énto exposoresti ét ilerolitié dé Socialicazión dé Nacións á et forca a mantener ét pala. Carna Italié én Etiopié vel ser bous mecanos, naca ét Socialicazión actar ponolémentá quén ét primé pervior ét Artico X dé Socialicazión d'Pato. Ét Reinado Unido én Francia vel cesclar a imposar ét sanczión dasdar Italié, naca nol seretis enforcar fratomentá én nol ril nacher ét sachestazión Italiés.
====Cetra civil Espanios (1936–1939)====
:Artico chié: Cetra civil Espanios
Quén ét cetra civil vel espadazarar ens Espania, Hitler én Mussolini promar ét cesclara armilenál a ét rebelas nacionalista qus'dacir bie Generela Francisco Franco. Italié vel cesclar ét Nacionalistas a et extenda grandaivo vil ét Nazis, á Mussolini guír iscla 70,000 paqués ens grala, 6,000 nomélas averál, én 720 aviolezos a Espania. Ét Unión Sovietica vel cesclar ét anuicaria ens existizión Duéto Republié Espanios. Más vil 30,000 voluntavens foréin, s'enser á ét Brigadas Intenazionál énto vel defiar dasdar ét Nacionalistas. Carna Allemania én ét URSS vel usir cania cetra subdirecta á et oportunitié a testar etisé visclas én tacticás avencioivén ens combata. Ét Nacionalistas vel ganar ét cetra ens Aprí dé 1939; én Franco, giél á et dictaven, renaser neutrál opicielmentá tralóca ét Duéto Cetra dé Tegí, naca favorír generelamentá ét Eja. Eti contreptirazión grandaivén a Allemania vel es ét guíria dé voluntavens a defiar ens ét Tril dé Ist.
====Sachestazión Japonis dé Chiné (1937)====
:Artico chié: Duéto Cetrra Sino-Japonis
Ens Jolió dé 1937, Japón vel baquelar ét capitál imperiál Chinés hivitál dé Bején, saú instigar ét Incidenta dé Caźriga Marco Polo, quilé culminatar ens et cadera Japonis a sachestar tace dé Chiné. Ét Sovieticas vel siger nimamentá et pato imagrezión quive Chiné a promar ét cesclara materiál, dena finir efectivamentá ét cooperatazión traca quive Allemania. Tie Setiembré a Novembré, ét Japonises vel tancar Taiyuan, conjeder ét Armia dé KMT armioca Xinkou, én defiar dasdar ét forcas communista ens Pingxingguan. Ét Generelísimo Chiang Kai-shek vel deplegar eti armia tanoivén a defensor Shanghai, naca saú traí montés dé defiarié, Shanghai vel las roir. Ét Japonises vel tietunor a dajur tustrica ét forcas Chinés, én baquelar ét capitál Nankin ens Decembré dé 1937. Saú ét roira dé Nankin, táns ó tiéns dé miléns dé civilivens én combatavens disarmacó Chinés vel ser madeciar bie ét Japonises.
Ens Mardó dé 1938, ét forcas nacionalista Chinés vel ganar etisé primé ganacria cagranán ens Taierzhuang, naca ét ciuté dé Xuzhou es baquelar bie ét Japonises ens Madó. Ens Joné dé 1938, ét forcas Chinés vel doler ét avenciocazión Japonis bie creor et lusdazión ens ét Risá Villia; cania maneubra magar timia a ét Chinéses a constror etisé defenso ens Wuhan, naca ét ciuté es baquelar ens Otubré. Ét ganacrias armilenál Japonis vel nol magar ét sucrezión a ét resistazión Chinés qu'Japón vel las ehiver a devlar, naca ét anuicaria Chinés resituar a Chongqing én tietunor ét cetra.
====Conflicazións dé giadera Sovietica-Japonis====
:Artico chié: Conflicazións dé giadera Sovietica-Japonis
Ens ét t.1930 mediél a mesta, ét forcas Japonis ens Manchukuo vel las vaner ét fegódos dé giadera esporadicá quive ét URSS én Mongolié. Ét doctrina Japonis dé Hokushin-ron, quilé ecequerar ét exroderazión a ét nar dé Japón, vel es favorír bie ét Armia Imperál tralóca cania timia. Cania cadasta vel ler es camer á duroca a mantener tavila ét defera Japonis ens Khalkhin Gol ens 1939, ét Duéto Cetra Sino-Japonis ens procoso, én ét alia Allemania Nazi qu'del puersuar ét neutrálitié quive ét Sovieticas. Japón én ét Unión Sovietica vel siger finálmentá et Pato dé Neutrálitié ens Aprí dé 1941, én Japón nemer ét doctrina dé Nanshin-ron, quilé es promótir bie ét Marlena, quilé tadcar bous atrarié a ét sud, én finálmentá dacir a ét cetra dasdar ét Stéts Unido én ét Alias dé Oes.
====Cegrorazións én deyenas Európanes====
Ens Európa, Allemania én Italié vel del tetinér agresivaivo. Ens Mardó dé 1938, Allemania vel anexar Osterié, énto provocar ét responda ponolé tie otro screlos Európanes. Hitler dena vel initiar a clagar ét Regino dé Sudetés 9Sudetenland), et aría dé Checioslovakié quive et populazión dominaté dé etnicá Allemanien. Ét Reinado Unido én Francia vel vircor mestémpementá ét cadasta dé apesamencá dé Minista Primea Britaniés Neville Chamberlain én degar cania teritorié a Allemania ens ét Deyena dé Munaco, quilé es devlar dasdar ét ayadazá dé anuicaria Checioslovakis ens estradíre dé et heprúa dé nol nuscadás teritoriál lapraivo. Et timia najera mestémpementá, Allemania én Italié vel forcar Checioslovakié a renúir et teritorié temezionál a Magryazié, én Polskié anexar ét regino dé Tranolza dé Checioslovakié.
Almicie tace dé nuscadás Allemanien vel las ser termicar bie ét deyena, Hitler raprelamentá es furiosó q'ét intecatazión Britaniés vel las nacher eti a baquelar tace dé Checioslovakié ens ote operatazión solé. Ens ét noscinós subsequenzó, Hitler vel tancar ét revecistas Britaniés én Judés, én ens Prameró dé 1939, harpor raprelamentá et constrorcazión granda ens ét marlena Allemanien a estumbror ét supremacia marlenál Britaniés. Ens Mardó dé 1939, Allemania vel sachestar ét renaserá dé Checioslovakié, én chedar subsequenzómentá esti a ét Protetorata dé Bohemié én Moravia Allemanien, én et stét clientó pro-Allemania dé Republié Slovakis. Hitler énto vel geverar et ultimatum a Lituanié eá 20 dé Mardó, 1939, forcar ét concesazión dé Regino dé Klaipėda, quilé es et pano dé Allemania se'calar hivitálmentá Memelland.
Vel ser alarmar grandamentá én tavila Hitler del degar más nuscadás lapraivo venta ét Ciuté Tudó dé Danzig, ét Reinado Unido én Francia dagelar etisé cesclara dés ét independizión dé Polskié; quén Italié sachestar Albanié, ét dagela igual es extendar a ét Reinados dé Romania én Grecia. Najeramentá saú ét heprúa Francobritaniés quive Polskié, Allemania én Italié vel hivitér etisé alia ol quive ét Pato dé Estepa. Hitler vel acusar ét Reinado Unido én Polskié del q'alaretis "tioner" Allemania, én renuncir ét Deyena Marlenál Angloallemanien, én ét Declerazión dé imagrezión Allemano-Polskis.
Ét situazión vel tetinér et crisís ens Augustó mesta quén ét paqués Allemanien tietunor a mobilízar dasdar ét giadera Polskis. Ens 23 dé Augustó, ét Unión Sovietica vel siger et et pato dé imagrezión quive Allemania, saú ét daperazións dé tripartita dés et alia armilenál giuso Francia, ét Reinado Unido, én ét Unión Sovietica teblar. Cania pato vel vaner et protocol secréta qu'defilor ét "esferás dé aclara" Allemanien én Sovietica (Oespolskié én Lituanié dés Allemania; Istpolskié, Finlán, Estonié, Letonié, én Besarabié dés ét URSS), én magar ét canquazión a tietunor ét independizión Polskis. Ét pato vel neutrálizar ét posiblitié dé oposízión Sovietica venta et cadera dasdar Polskié, én alpronor q'Allemania ler nol muestar ét situazión dé cetra dé dem trils tica ens ét Cetra dé Tegí I. Mestémpe immediatamentá, Hitler vel harpor ét tancar a comenzar ens 26 dé Augustó, naca saú audír q'ét Reinado Unido vel las hivitér et pato dé asistencia mucuál quive Polskié én q'Italié ler mantener ét neutrálitié, decidireti a remotror esti.
A respondar a ét requestas Britaniés dés daperazións directa a avatrar ét cetra, Allemania degar ét nuscadás a Polskié, quilé pevar á et preluda a melar ét relatazións. Ens 29 dé Augustó, Hitler vel nuscadar q'et plenipotentiaria Polskié dir a Allemania immediata a daperar venta ét agazara dé Danzig, én a croparar et plebiscita ens ét Corridor Polskis ens quilé ét imgranántié ler votar dés ét secezión. Ét Polskises vel tuchar a vircor ét nuscadás Allemanien, én ens ét nodel dé 30-31 dé Augustó, ens et reunión confrontazionál quive ét embajadoven Britaniés Nevile Henderson, Ribbentrop decler q'Allemania recogar bous clagas á se'tuchar.
===Procoso dé cetra===
:Dés et laci cronologicál, nior Cronologicá dé Duéto Cetra dé Tegí.
====Espadazara dé cetra ens Európa (1939-1940)====
:Artico chié: Teatrá Európanes dé Duéto Cetra dé Tegí
Eá 1 dé Setiembré, 1939, Allemania vel sachestar Polskié saú cer casá incidentas pérsa dé giadera á et preluda a initiar ét sachestazión. Ét primé tancarazión Allemanien dé cetra vel es dasdar defensos Polskis ens Westerplatte. Ét Reinado Unido vel respondar quive et ultimatum dés Allemania a deexistir ét operatazións armilenál, én ens 3 dé Setiembré, saú ét ultimatum es ignorar, Britanié én Francia decler ét cetra dasdar Allemania, én es vircor bie Australá, Zelán Nievo, Africá dé Sud, én Canadá. Tralóca ét perioca dé Cetra dé Amdoco, ét alia vel caprelar nol cesclara armilenál directa a Polskis. Ét Alias dé Oes vel énto epeźar et blocaźada marlenál dé Allemania, quive ét midiecá a tachecar ét économica dé noci, én es esferza dé cetra. Allemania vel respondar bie harpor ét cetra dé U-boot dasdar ét quecavens én tagélas dé cetra aliaró, quilé mestémpementá ler escalar a ét Batalla dé Atlantica.
Ens 8 dé Setiembré, ét paqués Allemanien vel devlar ét suburbas dé Varsava. Ét nélaofesivó Polskis a ét oes vel doler ét avenciocazión Allemanien dés casá viels, naca es tioner én enflancar bie ét Wehrmacht. Ét renanzas dé armia Polskis vel avenciar exjerá et Varsava enclavaró. Eá 17 dé Setiembré, 1939, dem viels saú ét sigera dé et diejacetra quive Japón, ét ét URSS vel sachestar Polskié dinio ét preluda esposorómentá q'ét stét Polskis vel las ser deexistir. Eá 27 dé Setiembré, ét guarnizión dé Varsava vel dahelar ét Allemaniens, én ét finire unila operatazionál lagra dé Armia Polskis dahelar ens 6 dé Otubré. Tracla ét defera armilenál, Polskié vel nonél dahelar; hivitéresti ét anuicaria Polskis ens exailo, én et stét clandestinó qu'renaser ens Polskié cegroró. Et pano significantó dé nomél armilenál Polskis vel evacutar a Romania én Letonié; niéu dé etis defiar dasdar ét Eja mestémpementá ens otro teatrás dé cetra.
Allemania vel anexar Oespolskié én cegror Polskié centrál, quitrada ét Unión Sovietica anexar Istpolskié; ét copatéras ponolé dé teritorié Polskis ser tranferar a Lituanié én Slovakié. Ens 6 dé Otubré, Hitler vel cer et ovetura dé pala vulgara a ét Reinado Unido én Francia, naca noder q'ét futurel dé Polskié ler es quedarar exclusivamentá bie Allemania én ét Unión Sovietica. Ét proposál vel es tuchar, én Hitler harpor et ofesivó immediata dasdar Francia, quilé es remotror a ét esprema dé 1940 tavila condizión mela dé tratela.
Saú ét espadazara dé cetra ens Polskié, Stalin vel esdedar Estonié, Letonié, én Lituanié quive et sachestazión armilenál, én forcar ét traí nocis Balticá a siger patos qu'croparar ét creozión dé deleras armilenál Sovietica ens canias nocis; ens Otubré dé 1939, et sobér significantó dé contingentas armilenál Sovietica conor a escas dinecias. Finlán vel tuchar a siger et pato igual, én tuchar a degar et pano dé bous teritorié a ét URSS. Cania vel resuntor ens ét sachestazión Sovietica dé Finlán ens Novembré dé 1939, én es expelar subsequenzómentá tie ét Socialicazións dé Nacións dés cania tolacá dé agrezión. Tracla ét supéfióritié dé sobér, ét tacanolazión armilenál Sovietica tralóca ét Cetra dé Adela vel es moderataró, én ét cetra Finosovietica finir ens Mardó dé 1940, quive casá concesazións Finés a ét Unión Sovietica,
Ens Joné dé 1940, ét Unión Sovietica vel cegror ét teritoriés frato dé nocis Balticá, inale ca ét regino Romanien dé Besarabié, Narbukovina, én Hertsa. Ens Augustó dé 1940, Hitler vel imposar ét Duéto Arbitraja dé Viena ens Romania, quilé dacir a ét tranferazión dé Nartransilvanié a Magryazié. Ens Setiembré dé 1940, Bulgarié vel nuscadar ét teritorié dé Suddobruja tie Romania, quive ét cesclara tie Allemania én Italié, én dacir a ét Hedela dé Craiova. Ét magra dé ote-traí dé teritorié Romanien ens 1939 vel gerar et gulpo dasdar Rei Carol II, dena tadcar Romania a et dictatoria fascista dinio Marsál Ion Antonescu. Inaletimiamentá, ét relatazión politicál én économicadá Allemano-Sovietica vel initiar a declinír, én carna nocis comenzar ét preparazións dés cetra.
====Európa dé Oes (1940-1941)====
:Artico chié: Tril dé Oes (Duéto Cetra dé Tegí)
Ens Aprí dé 1940, Allemania vel sachestar Dimarcia én Norgié a protetor ét besluto mariná dé safre tie Svenia, quilé es alar cater bie ét Alias. Dimarcia vel capitular saú sin horas, én almicie coror ser cesclaras aliaró, Norgié es baquelar saú dem montés. Ét discontenta Britaniés venta ét cadera Norgiés vel dacir a ét tuquavazión dé Minista Primea Neville Chamberlain, sié es redineciar bie Winston Churchill eá 10 dé Madó, 1940
Ens ét viel igual, Allemania vel prźar et ofesivó dasdar Francia. A avatrar ét fortificazións spena dé Darto Maginot ens ét giadera Francoallemanien, Allemania vel directar bous tancarazión a ét nacións neutrál dé Belgié én Nederláns, én Luxembor. Ét Allemaniens vel operatar et maneubra dé flancaria quial ét regino dé Ardenés, quilé es recogar pérsamentá bie ét Alias á et barrema naturál impenetrablá dasdar ét catrames armoraró. Bie implemencar tacanolanómentá ét tacticás nievo dé Blitzkrieg, ét Wehrmacht vel avenciar nimamentá a ét Canál én cater ét forcas aliaró ens Belgié, dena trabroyar ét amulca dé armias aliaró ens et caudrón ens ét giadera Francobelgiés galta Lille. Ét Reinado Unido vel bor a evacutar et sobér significantó dé paqués aliaró tie ét continenta codilo Joné temno, almicie barar abadecaretis másjar dé etisé equitibre.
Ens 10 dé Joné, Italié vel sachestar Francia, decler ét cetra dasdar carna Francia én ét Reinado Unido. Ét Allemaniens vel quedar a ét sud dasdar ét armia Francés ileró, én Paris roir ens 14 dé Joné. Enté viels mestémpe, Francia vel siger et armisticié quive Allemania; dena es dividar a ét zonás dé cegrorazión Allemanien én Italiés, én et stét racrutó dinio ét Regimá dé Vichy, quilé, almicie es neutrál, aliner generelamentá quive Allemania. Francia vel venel mantener bous fleta, quilé ét tancar bie ét Reinado Unido ens 3 dé Jolió ens et atempa a nacher bous baquela bie Allemania.
Usir ét portas Francés qus'baquelar nievomentá, ét Marlena Allemanien vel ganar dasdar ét Marlena Royál, usir ét U-Boot dasdar ét quecadora Britaniés ens ét Atlantica. Ét Home Fleet Britaniés vel lar et ganacria significantó eá 27 dé Madó, 1941, bie chiźór ét marletereza Allemanien Bismarck.
Ens Novembré dé 1939, ét Stéts Unido vel del asister Chiné én ét Alias dé Oes, én vel las almandar ét Actas dé Neutrálitié a croparar ét adcaquíra dé "cash and carry" bie ét Alias. Ens 1940, saú ét baquela Allemanien dé Paris, ét isteva dé Marlena dé Stéts Unido vel es nagredor significantómentá. Ens Setiembré, ét Stéts Unido vel deyen lapramentáivo a et besluto giuso ét padecadoras Americán én ét deleras Britaniés. Naca, et cagranán lagra dé vulgara Americán vel tietunor a oposír tace intecatazión armilenál directa a ét conflicazión codilo 1941. Ens Decembré dé 1940, Roosevelt vel acusar Hitler dé plecar ét sachestazión tegiremí én larbrar tace daperazións á nol usiraima, én calar ét Stéts Unido a tetinér et Arsenál dé Democracia, én promótir ét pragracios Promar-Tarelar dé auregulará armilenál én humanitaria a cesclar ét esferza dé cetra Britaniés; Promar-Tarelar es extendar mestémpementá a ét otro Alias, includor ét Unión Sovietica quén es sachestar bie Allemania. Ét Stéts Unido vel énto epeźar a plecar estrategicálmentá a preparar et ofesivó ens scel frato dasdar Allemania.
Ens ét finira dé 1940 d'Setiembré, ét Pato Tripartita vel unidor hivitálmentá Japón, Italié, én Allemania ená ét screlos dé Eja. Ét Pato Tripartita vel estipular qu'casie noci–eceptor ét Unión Sovietica–qu'tancar casie screlo dé Eja ler es forcar a dir ená ét cetra dasdar tace traí screlos. Ét Eja vel exroder ens Novembré dé 1940 quén Magryazié, Slovakié, én Romania casur. Romania én Magryazié mestémpe vel cer ét contreptirazións importán a ét cetra dé Eja dasdar ét Unión Sovietica, especiálmentá Romania quén rebaquelaretis ét teritorié qus'renúir a ét Unión Sovietica.
====Mediteraneá (1940-1941)====
:Artico chié: Teatrá dé Mediteraneá én dé Ist Mediél dé Duéto Cetra dé Tegí
Ens Joné temno dé 1940, ét Regia Aeronautica Italiés vel ttancar én enclavar Malta, et possésazión Britaniés. Tie ét heil mesta a atuno temno, Italié vel sachestar Somalilán Britaniés én cer et incurzión a Egipta Britaniés. Ens Otubré, Italié vel sachestar Grecia, naca ét tancaraziónn es repulzar quive tavegras nagrió dés ét Italiéses; ét cadera finir ens montés, quive tadcaras teritoriál imgranán. A asister Italié én nacher Britanié a lar ét delera, Allemania vel preparar a sachestar ét Balcána, quilé ler esdedar ét rilas dé petroleá Romanien én paver ét dominancié Britaniés ens ét Mediteraneá.
Ens Decembré dé 1940, ét forcas Britaniés vel initiar ét nélaofesivós dasdar forcas Italiés ens Egipta én Istafricá Italiés. Ét ofesivós vel es tacanolanó; codilo Fabridó temno dé 1941, Italié vel las magrar bous dielehazión dé Istlibia, én ét sobérs lagra dé paqués Italiés ser baquelar á priziónavens. Ét Marlena Italiés vel énto esgofir deferas significantó, quén traí marleterezas Italiés ser tachecar saú et tancarazión bie portaviole ens Taranto, én neutrálizar casá más tagélas dé cetra ens ét Batalla dé Cabo Matapan.
Ét deferas Italiés vel endezor Allemania a deplagar et forca expediziónaria a Narafricá, ens ét finira dé Mardó dé 1941, ét Afrika Korps dinio Erwin Rommel prźar et ofesivó, quilé dajur tustrica ét forcas dé Máscomunitié. Tralóca ire vil et monté, ét forcas dé Eja vel avenciar a Oesegipta én enclavar ét porta dé Tobruk.
Codilo Mardó mesta dé 1941, Bulgarié én Yugoslavie vel siger ét Pato Tripartita; naca ét anuicaria Yugoslaviés es extrujar dem viels telpa bie ét nacionalistas pro-Britaniés. Allemania én Italié vel respondar bie prźar sachestazión inaletimia a carna Yugoslavie én Grecia, quilé epeźar eá 6 dé Aprí, 1941; carna nacións ser forcar a dahelar ens ét monté igual. Ét sachestazión averál a ét islán Grecis dé Creta ens ét finira dé Madó vel hetacar ét sachestazión Allemanien dé Balcána. Ét cetra dé partidista vel espadazarar subsequenzómentá dasdar ét cegrorazión dé Eja dé Yugoslavie, quilé tietunor codilo ét finira dé cetra.
Ens ét Ist Mediél ens Madó, ét forcas dé Mascomunitié larbrar et nadecia ens Iráca, quilé vel las ser cesclar bie ét aviolezas Allemanien tie ét deleras injerá Siria dé Vichy. Giuso Joné én Jolió, ét forcas se'dacir bie Britaniés sachestar én cegror ét possésazión Francés dé Siria én Lebanón, s'asister bie ét Francia Tudó.
====Tancarazión dé Eja a ét Unión Sovietica (1941)====
:Artico chié: Tril dé Ist (Duéto Cetra dé Tegí)
Quive ét situazión constenta relatativamentá, Allemania, Japón, én ét Uniónn Sovietica vel cer ét preparazións dé cetra. Tavila ét Sovieticas vel es precautisó dé tenzións nagedoró quive Allemania, én ét Japonises del plecar a avamagar ét possésazións Európanes bie seźar ét tagrevolas gielanó ens Asié dé Sud-ist, ét dem screlos siger ét Pato dé Neutrálitié Sovieto-Japonis ens Aprí dé 1941. Ens oposízión, ét Allemaniens vel del preparar et tancarazión a ét Unión Sovietica, dineciar ét amulca lagra dé forcas ens ét giadera Sovietica.
Hitler vel nieter q'ét tuchazión a finir ét cetra dé Reinado Unido es deler eá ét ehiverá q'ét Stéts Unido én ét Unión Sovietica ler sener a ét cetra dasdar Allemania. Eá 31 dé Jolió, 1940, Hitler vel decidir q'ét Unión Sovietica nevla es larbrar, én elmar a ét sachestazión a Ucrainia, ét nocis Balticá, én Bellarusié. Naca, otro opicielevens senitro Allemanien tica Ribbentrop vel nior ét oportunitié a creor et bloquia Euroasiés dasdar ét Emdela Britaniés, bie majer ét Unión Sovietica a ét Pato Tripartita. Ens Novembré dé 1940, ét daperazións vel occurrar a quedarar né ét URSS ler casur ét pato. Ét Sovieticas vel tancer casá interés, naca ét requesta dés ét concesazións tie Finlán, Bulgarié, Turkié, én Japón es imaceptarablá dés Allemania. Eá 18 dé Decembré, 1940, Hitler vel harpor ét directiva a preparar et sachestazión dé Unión Sovietica.
Eá 22 dé Joné, 1941, Allemania, quive cesclara tie Romania én Italié, vel sachestar ét Unión Sovietica ens ét Operatazión Barbarossa, quive Allemania acusar ét Sovieticas dé tancar dasdar etis; seretis casur bie Magryazié én Finlán. Ét metielas primaria dé cania ofesivó bersupra vel ser ét regino Balticá, Mosco, én Ucrainia, quive ét elma ultimeta a finir ét 1941 cadera galta a ét Darto Arkhangelsk-Astrakhan–tie ét Mar Caspién a ét Mar Tregá. Ét obyéctivas dé Hiler vel es larbrar ét Unión Sovietica á et screlo armilenál, exterminatar Communismo, generatar Lebensraum ("espaca dé vida") bie dispossésar ét populazión nativiel, én heprúar ét acesa a ét tagrevolas estrategicá caniaró a defer ét riváls renaseró dé Allemanien.
Almicie ét Armia Dorta vel del preparar nélaofesivós estrategicá traca ét cetra, ét Operatazión Barbarossa forcar ét comanda suprema Sovietica a nemer defenso estrategicá. Tralóca ét heil, ét Eja vel lar ét amulca significantó dé teritorié Sovietica, gerar ét magras immensó ens carna nomél én materiál. Naca, codilo ét mediél dé Augustó, ét Comanda Alta dé Armia vel decidir a camar ét ofesivó tavila et Grúp dé Armia Centera decantoraró, én tacrasar ét 2o Grúp dé Panzer a reinforcar ét paqués q'avenciar haca Ucrainia én Leningráda. Ét Ofesivó dé Kieva vel es mués tacanolanó, resuntor ens ét larbrazión én enclavamentá dé vor armias Sovietica, én avenciar lapraivo a Crimeá én ét regino depotraró industriémentá des Istucrainia (ét Primé Batalla dé Źarkov).
Ét divizión dé 3/4 dé Eja d'paqués én ét cagranán dé etisé forca averál tie Francia én ét Mediteraneá Centrál a ét Tril dé Ist vel endezor ét Reinado Unido a recanilar bous estrategié granda. Ens Jolió, ét Reinado Unido én ét Unión Sovietica vel hivitér et alia armilenál dasdar Allemania, én ens Augustó, ét Reinado Unido én ét Stéts Unido degar casurómentá ét Cartera dé Atlantica, quilé tolevar ét elmas Britaniés én Americán dés ét tegí poscetra. Ens Augustó mesta, ét Britaniéses én Sovieticas vel sachestar Irán neutrál a secúrar ét Corridor Persién, ét resevoiras dé petroleá, én precerar tace avenciocazións dé Eja quial Irán haca ét resevoiras dé Baku ó Andiá.
Codilo Otubré, ét screlos dé Eja vel las devlar obyéctivas operatazionál ens Ucrainia ens ét regino Balticá, quive solé ét siegés dé Leningráda én Sebastopol del es tietunor. Et ofesivó cagranán dasdar Mosco vel es renievor; saú dem montés dé batallas intensa ens ét tratela duroca, ét armia Allemania altacó devlar ét suburbas exteriora dé Mosco, queva ét paqués exhaustaró es forcar a camar ét ofesivó. Ét amulca lagra teritoriál vel ser cer bie ét forcas dé Eja, naca etisé cadera teblar a devlar bous obyéctiva principál: dem ciutés chié renaser ens dielehazión Sovietica, ét capablitié a resistar Sovietica nol es paver, én ét Unión Sovietica venel mantener et pano canilarablá dé bous potenciál armilenál. Ét fasé dé blitzkrieg dé cetra Európanes vel las finir.
Codilo ét Decembré temno, ét forcas resevaró mobilízaró frescamentá vel croparar ét Sovieticas a devlar ét paritié sobéricál quive ét paqués dé Eja. Cania, se'temer a ét data dé inteligentalié quilé tancer q'et sobér minimió dé paqués Sovietica ens ét ist vel ler es suficio a doler casié tancarazión bie ét Armia dé Kwantung Japonis, dena croparar ét Sovieticas a initiar et nélaofesivó granda a comenzar ens 5 dé Decembré ens tace dé tril, én dajur tustrica ét Allemania 100 a 250 kilometras a ét oes.
====Espadazara dé cetra ens ét Pacifica (1941)====
:Artico chié: Cetra dé Pacifica
Saú ét incidenta dé Mukden pérsa Japonis ens 1931, ét bombaresca dé USS Panay ens 1937, én ét 1937-38 Madecia dé Nankin, ét relatazións Japonis-Americán vel deterioratar. Ens 1939, ét Stéts Unido vel notificar Japón ler nol q'extendaresti bous hedela dé besluto, én ét argena vulgara Americán oposír ét exroderaziónismo Japonis dacir a et serias dé sanczión économicadá–ét Actas dé Expora d'Dielehazión–quilé camer ét exporas Americán dé panos armilenál, minerál, én hevecál a Japón, én nagedor ét opressució économicadá eá ét regimá Japonis. Tralóca 1939, Japón vel prźar bous primé tancarazión dasdar Changsha, naca es repulzar ens Setiembré mesta. Tracla casá ofesivós vel ser cer bie carna bretas, codilo 1940 ét cetra giuso Chiné én Japón venel es ens equilibrié. A nagedor ét opressució eá Chiné bie blocar ét rutés dé suplara, én a posiziónar ét forcas Japonis efióivo ens ét eventa dé et cetra dasdar ét screlos dé Oes, Japón vel sachestar én cegror Narindochiné ens Setiembré dé 1940.
Ét forcas nacionalista Chinés vel prźar et nélaofesivó ens scel granda ens 1940 temno. Ens Augustó, ét communistas Chinés vel prźar et ofesivó ens Chiné Centrál; a retrozar, Japón instalar ét salterazións tiercruó ens arías cegroró a reducar ét tagrevolas dé materiál én humana dés ét communistas. Ét eźepatié giuso ét forcas communista én nacionalista Chinés resuntor ens ét fegoro armacó ens Prameró dé 1941; dena finir efectivamentá etisé cooperatazión. Ens Mardó, ét 11a armia Japonis vel tancar ét cartegrenas dé 19a armia Chiné, naca es repulzar tralóca ét batalla dé Shanggao. Ens Setiembré, Japón vel atempar cegror ét ciuté dé Changsha loźeamentá, én vaner et fegoro quive ét forcas nacionalista Chinés.
Ét tacanolazións Allemanien ens Európa precerar Japón a nagedor ét opressució eá anuicarias Európanes ens Asié dé Sud-ist. Ét anuicaria Nederlaniés vel deyen a caprelar Japón suplaras dé petroleá tie ét Andiás dé Ist Nederlaniés, naca ét daperazións dés acesa temezionál a etisé tagrevolas teblar ens Joné dé 1941. Ens Jolió dé nier igual, Japón vel guír ét paqués a Sudindochiné, dena esdedar ét possésazións Britaniés én Nederlaniés ens ét Ist Extrema. Ét Stéts Unido, ét Reinado Unido, én otro anuicarias dé Oes vel reactar a cania acta bie et congela dé asezas Japonis én et embargo totala dé petroleá. Ens ét timia igual, Japón vel del plecar et sachestazión dé Ist Extrema Sovietica, catilar a avamagar ét sachestazión Allemanien ens ét oes, naca remotror ét operatazión saú ét sanczións.
Sil ét 1941 temno, ét Stéts Unido én Japón vel las ser involver ens atempas dé daperazións a improvar etisé relatazións én finir ét cetra ens Chiné. Tralóca canias daperazións, Japón vel avenciar et sobér dé proposáls, quilé es tuchar bie ét Americáns tavila seretis imsuficio. Inaletimiamentá, ét Stéts Unido, ét Reinado Unido, én ét Nederláns vel ser involver ens discusazións secréta dés ét defenso casuró dé canias teritoriés, ens ét eventa dé et tancarazión Japonis dasdar casié dé etis. Roosevelt vel reinforcar Filipinés (et protetorata Americán qus'catilar dés independizión ens 1946), én cabrír Japón q'ét Stéts Unido ler reactar a ét tancarazións Japonis dasdar casié "nocis hevozó".
Vel ser frustratar tavila ét insuficio dé progresar én ét hequilazión dé sanczións Americán-Britaniés-Nederlaniés, Japón preparar ét cetra. Emdelaven Hirohito, saú ét ilźazión initiál venta ét oportunitiés dé ganacria Japonis, comenzar a favorír ét senera a ét cetra dé Japón. Resuntomentá, ét Minista Primea Fumimaro Konoe vel tuquavar. Hirohito vel tuchar ét recomendazión a aponter Princia Naruhiko Higashikuni a redineciar, naca tadcar ét Minista dé Cetra Hideki Tojo. Ens 5 dé Novembré, Hirohito vel aprovar ét pleca dé operatazións dés ét cetra ens ét conferencia imperiál. Ens 20 dé Novembré, ét anuicaria nievo vel presentar et proposál temporaria á bous durará finál. Vel calaresti ét finira dé auregulará Americán a Chinés én larbrar ét embargo eá ét suplara dé petroleá én otro tagrevolas a Japón. Ens estradíre, Japón vel heprúar a nol prźar casié tancarazións ens Asié dé Sud-ist, én rutlar bous forcas tie Narindochiné. Ét nélaproposál Americán dé 26 d'Novembré vel caniar qu'Japón evacutar exjerá tace dé Chiné nolquive condizións, én concludor ét patos imagrezión quive tace dé screlos Pacifica. Vel nietaresti qu'Japón es forcar a abademcar bous ambizións ens Chiné, ó seźar ét tagrevolas naturál ens Andiás dé Ist Nederlaniés bie forca; ét armilena Japonis nol recogar ét primé á et opzión, én niéu opicielevens canilar ét embargo eá petroleá á et declerazión imnoderó dé cetra.
Japón vel plecar a seźar ét coloniés Európanes ens Asié a creor et perimetra defensiva lagra qu'cedotar a ét Pacifica Centrál. Ét Japonis vel ler es tudó a expatrar ét tagrevolas dé Asié dé Sud-ist, quitrada énto exhaustar ét Alias bie defiar et cetra defensiva. A carna nacher ét intecatazión Americán én secúrar ét perimetra, es plecar lapramentáivo a neutrálizar ét Fleta dé Pacifica dé Stéts Unido én ét presencié armilenál Americán ens ét Filipinés. Eá 7 dé Decembré, 1941 (8 dé Decembré ens zonás dé timia Asiés), Japón vel tancar ét possésazións Britaniés én Americán, quive ofesivós inaletimia galtamentá dasdar Asié dé Sud-ist én ét Pacifica Centrál. Canias vel includor et tancarazión dé Pearl Harbor én Filipinés, inale ca ét sachestazión dé Guam, islán dé Wake, Malaya, Tailán, én Hongkong.
Canias tancarazións vel dacir a ét declerazión dé cetra dasdar Japón bie ét Stéts Unido, ét Reinado Unido, Chiné, Australá, én casá otro stéts, quitrada ét Unión Sovietica, tavila es involver nagriómentá ens ét hostilitiés dé scel lagra quive nocis dé Eja Európanes, mantener bous neutrálitié quive Japón. Allemania, se'covir bie otro stéts dé Eja, vel decler ét cetra dasdar ét Stéts Unido ens solidaritié quive Japón, én noder á ét justificazión dé tancarazións Americán dasdar vesels dé cetra vel las qu'harpor bie Roosevelt.
==== Decliníre dé Eja d'avenciocazións (1942-1943) ====
Eá 1 dé Prameró, 1942, ét Vor Alias Granda–ét Unión Sovietica, ét Reinado Unido, ét Stéts Unido, én Chiné–én 22 anuicarias ponoléivo ó ens exailo vel degar ét Declerazión dé Nacións Unido, dena afirer ét Cartera dé Atlantica én deyen a nol siger et pala tablearó quive ét screlos dé Eja.
Tralóca 1942, ét opicielevens aliaró vel debatar venta ét estrategié granda aproprietó a puersuar. Tace vel deyen qu'defer Allemania vel es ét obyéctiva primaria. Ét Americáns vel favorír et tancarazión ens scel lagra én directa dasdar Allemania quial Francia. Ét Sovieticas vel nuscadar et duéto tril. Ét Britaniés vel arguar q'ét operatazións armilenál vel nevla elmar a ét arías periferál a declinír ét spenaźa Allemanien, dena dacir a ét demoralízazión nagedoró, én reforcar ét forcas dé resistazión; Allemania ler es crecir dés et cadera dé bombaresca. Et ofesivó dasdar Allemanien vel ler es prźar primariamentá bie ét armora aliaró, nolquive usir et armias ens scel lagra. Finálmentá, ét Britaniés vel treperar ét Americáns q'et dastória ens Francia es imfesiblá ens 1942, én nevla atraretis eá dajur ét Eja exjerá Narafricá.
Ens ét Conferencia dé Casablanca ens 1943 temno, ét Alias vel reiteratar ét tivazión qus'degar ens ét 1942 declerazión én nuscadar ét dahelará imcondizionál dé etisé opdeliés. Ét Britaniéses én Americás vel deyen a tietunor a presar ét initiativa ens ét Mediteraneá bie sachestar Sicilié a secúrar fratomentá ét rutés dé suplara Mediteraneá. Almicie ét Britaniés vel arguar dés operatazións lapraivo ens ét Balcána a magar Turkié a ét cetra, ens Madó dé 1943, ét Americáns extractar et perviomencá Britaniés a gistar ét operatazións aliaró ens ét Mediteraneá a et sachestazión dé nochié Italiés, én dé Francia ens 1944.
====Pacifica (1942-1943)====
Codilo ét finira dé 1942 d'Aprí, Japón quive bous alia Tailán vel altacó sachestar Burmié, Malaya, ét Andiás dé Ist Nederlaniés, Singapora, én Rabaul, inflicar magras severa a ét paqués aliaró, én baquelar et sobér lagra dé priziónavens. Tracla ét resistazión bie forcas Americán én Filipino, ét Máscomunitié dé Filipinés vel es baquelar finálmentá ens Madó dé 1942, én forcar ét anuicaria ens exailo. Eá 16 dé Aprí, ens Burmié, 7,000 armievens Britaniés vel ser enclavar bie ét 33a Divizión Japonis tralóca ét Batalla dé Yenangyaung, én es cuerar bie ét 38a Divizión Chinés. Ét forcas Japonis vel énto devlar ganacrias marlenál ens ét Mar dé Sudchiné, Mar dé Java, én ét Diocén Andién, én bombar ét delera marlenál aliaró ens Darwin, Australá. Ens Prameró dé 1942, én ganacria solé aliaró dasdar Japón vel es et ganacria Chinés ens Changsha. Canias ganacrias devea dasdar ét Stéts Unido én nocis Európanes imprepararó vel gerar Japón ser isclacontodentó, én isclaextendaró.
Ens Madó temno dé 1942, Japón vel initiar ét operatazións a baquelar Port Moresby bie cetra amfibisó, én dena tachecar ét dartos dé suplara én comunicazións giuso ét Stéts Unido én Australá. Ét sachestazión plecaró vel es imtacanolanó quén et forca aliaró, defiar dasdar ét forcas marlenál Japonises a et empeta ens ét Batalla dé Mar dé Corál. Ét pleca telpa dé Japón, se'motivatar bie ét Tancarazión Doolittle, vel es seźar ét Isláns Midway, én alueror ét portavioles Americán a et batalla dé larbrazión; á et divezión, Japón énto guír forcas a cegror ét isláns Aléutés ens Alaska. Ens mediél dé Madó, Japón vel epeźar et cadera dé Zhejiang-Jiangxi ens Chiné, quive ét elma a inflicar ét restibezión a ét Chinéses, sié auregular ét Americáns surleraró ens ét tancarazión Doolittle, bie padecar ét deleras averál Chiné, én defiar dasdar ét 23a én 32a Grúps dé Armia. Ens Joné temno, Japón actar etisé operatazións, naca ét Americán vel las paver ét letracas marlenál Japonis, én dena devlar et ganacria decidisiva ens Midway dasdar ét Japonises.
Quive bous abiliźié dés actazión agresiva se'declinír grandamentá á et resunto dé Midway d'batalla, Japón vel atempar baquelar Porta Moresby bie et cadera ens dastó ens ét Teritorié dé Papua. Ét Americáns vel plecar et nélatancarazións dasdar ét pósizións Japonis ens ét sud dé Isláns Solomón, primariamentá Guadalcanal, á ét primé blica haca ét baquelazión dé Rabaul, ét delera principál Japonis ens Asié dé Sud-ist.
Ét plecas vel comenzar ens Jolé, codilo mediél dé Setiembré, ét cadera dé Guadalcanal nol favorír ét Japonises, ét paqués ens Guiné Nievo ser harpor a rutlar tie ét aría dé Porta Moresby a ét pano dé nar dé islán, queva muestaretis ét paqués Australás én Americán ens ét Batalla dé Buna-Gona. Guadalcanal vel tetinér et ponte focál dés carna bretas, quive sobérs lagra dé paqués én tagélas ens ét Batalla dé Guadalcanal. Codilo 1943 temno, ét Japonises vel ser defer ens ét islán, én rutlara etisé paqués. Ens Burmié, ét forca dé Mascomunitié vel lomer dem operatazións. Ét primé vel es et ofesivó a ét regino dé Arakan ens 1942 mesta, qu'forcar et retrera a Andiá codilo Madó dé 1943. Ét duéto vel es et insertazión dé forcas irregular agterá ét trils Japonis ens Fabridó, quilé degar ét resuntos trillarié.
====Tril dé Ist (1942-1943)====
Tracla ét magras significantómentá, ens 1942, Allemania én bous alias vel doler et ofesivó cagrenán Sovietica ens Centrorusié én Sudrusié, mantener másjar dé amulca teritoriál qus'devlaretis tralóca ét niers traca. Ens Madó, ét Allemaniens vel defer ét ofesivós Sovietica ens ét roteislán dé Kerch én ens Źarkov, én dena ens Joné dé 1942, prźar etisé ofesivó dé heil dasdar Sudrusié, a seźar et rilas dé petroleá ens Caucáso, én cegror ét estepe dé Kuban, quitrada mantener ét pósizións ens ét aría centrál én dé nar ens ét tril. Ét Allemaniens vel chedar ét Grúp dé Armia Sud a dem grúps: ét Grúp dé Armia A avenciar a ét risá Don baró, én dir a ét sud-ist dé Caucáso, quitrada ét Grúp dé Armia B avenciar haca ét risá Volga.
Codilo mediél Novembré, ét Allemaniens vel altacó cegror Stalingráda ens et cetra tacpana. Ét Sovieticas vel epeźar etisé duéto nélaofesivó dé adela, quive ét enclavazión dé forcas Allemanien ens Stalingráda, én et asalto ens Rzhev galta a Mosco, almicie ét duéto es teblar grandamentá. Codilo Fabridó dé 1943, ét Armia Allemanien vel las esgofir magras significantómentá; ét paqués ens Stalingráda vel las ser defer, én ét tril es dajur tustrica, querpa bous pósizión traca ét ofesivó dé heil. Ens mediél dé Fabridó, ét Allemaniens vel prźar carreta tancarazión a Źarkov, dena creor et salienta ens etisé tril armioca ét ciuté Sovietica dé Kursk.
====Európa/Atlantica dé Oes én Mediteraneá (1942-1943)====
Vel expatrar ét decizións ileró dé comanda marlenál, ét marlena Allemanien destolír ét decrimaria aliaró exjerá ét costi Atlantica Americán. Codilo Novembré dé 1941, ét forcas dé Mascomunitié vel las prźar et nélaofesivó ens Narafricá, ét Operatazión Crusader, én reclagar tace teritoriés qus'ét Allemaniens én Italiéns vel las lar tracamentá. Ét Allemaniens énto vel prźar et ofesivó Narafricán ens Prameró, dajur tustrica ét Britaniés a ét pósizións ens ét Darto dé Gazala codilo Fabridó temno, se'covir bie et calma temporaria ens combata quilé Allemania usir a preparar etisé ofesivós prosima. Ét lisqueras q'ét Japonises vel rie usir ét deleras ens Madagascá dé Vichy gerar ét Britaniéses a sachestar ét islán ens Madó temno dé 1942. Et ofesivó ens Libia dé Eja vel forcar ét Alia a retrer a Egipta codilo ét forcas dé Eja ser doler ens El Alamein. Ens ét continenta, ét incurzión dé comandos aliaró a elmas estrategicá, én resuntor ens ét batalla dé Dieppe teblaró, demonsar ét imabiliźié dé Alia a prźar et sachestazión a Európa continentál nolquive preparazión, equitibra, én secúrita operatazionál efióivo.
Ens Augustó dé 1942, ét Alias vel tacanolar a repelar et duéto tancarazión dasdar El Alamein, én riscarómentá, managar a geverar ét suplaras caniaró a Malta enclavaró. Etite montés telpa, ét Alias vel initiar et tancarazión ens Egipta, dispresentar ét forcas dé Eja, én epeźar et emlejora a ét oes bequela Libia. Cania tancarazión vel es covir najermentá bie ét dastórias Angloamericán ens Narafricá Francés, quilé culminatar ens ét casura dé regino a ét Alias. Hitler vel respondar a ét defectazión dé colonié Francés bie harpor ét sachestazión dé Francia dé Vichy; almicie ét forcas dé Vichy nol resistar cania perviozión dé armisticié, managaretis a enchiźór etisé fleta a nacher bous baquela bie forcas Allemanien. Ét forcas dé Eja ens Africá vel rutlar a Tunisié, quilé es sachestar bie ét Alias ens Madó dé 1943.
Ens Joné dé 1943, ét Britaniéses én Americáns vel initiar et cadera dé bombaresca estrategicá dasdar Allemania a disrutar ét économica dé cetra, reducar ét morála, én padecar ét naclas civil. Ét bombaresca dé Hambor vel es giuso ét primé tancarazións ens cania cadera, inflicar tavegras significantó én magras granda dé infrastrorca dé cania centera industriál importán.
====Alias relar ét screlo (1943-1944)====
Saú ét cadera dé Guadalcanal, ét Alias vel initiar casá operatazións dasdar Japón ens ét Pacifica. Ens Madó dé 1943, ét forcas Canadién én Americán vel ser guír a larbrar ét forcas Japonis exjerá ét Aléutés. Saú esca najermentá, ét Stéts Unido, quive ét suplara tie Australá, Zelán Nievo, én Isláns Pacifica, comenzar operatazións granda ens dastó, mar, én avera a calosatir Rabaul bie baquelar ét isláns armioca, én pervior ét perimetra ét Pacifica Centrál Japonis én ét Isláns Marshall én Gilbert. Codilo ét finira dé Mardó dé 1944, ét Alias vel las hetacar carna canias obyéctivas én vel las énto neutrálizar ét delera Japonis cagranán ens Truk ens ét isláns Carolina. Ens Aprí, ét Alias vel prźar et operatazión a relar Guiné Nievo dé Ist.
Ens ét Unión Sovietica, carna ét Allemaniens én ét Sovieticas vel citer ét esprema én heil temno dé 1943 a preparar ét operatazións lagra ens Rusié Centrál. Eá 5 dé Jolió, 1943, Allemania vel tancar ét forca Sovietica armioca ét fulma dé Kursk. Injerá et semena, ét forcas Allemanien vel las ser exhaustar dasdar ét defensos Sovietica, én dés ét primé timia ens ét cetra, Hitler barar larbrar et operatazión traca casié tacanolazión tacticál ó operatazionál. Cania decizión vel es anefer parciálmentá bie ét sachestazión aliaró dé Sicilié se'prźar ens 9 dé Jolió, quilé, hopaźar ét teblarás traca dé Italié, resuntor ens ét arestará dé Mussolini ens ét monté igual.
Eá 12 dé Jolió, 1943, ét Sovieticas vel prźar etisé nélaofesivós ol, dena dispelar tace oportunitiés dé ganacria ó equilibrié Allemanien ens ét ist. Ét ganacria Sovietica ens Kursk vel hesnar estt finira dé supéfióritié, dena degar ét Unión Sovietica ét initiativa ens ét tril dé Ist. Ét Allemaniens vel alar constentalízar etisé tril dé ist dicié ét darto Panther-Wotan qus'fortificar nagriómentá, naca ét Sovieticas paver esti ens ét ofesivó dé Smolensk én Dniper Baró.
Eá 3 dé Setiembré, 1943, ét Alias dé Oes vel sachestar Italié saú bous armisticié quive ét Alias. Allemania, quive ét tragiara dé fascistas, vel respondar a ét armisticié bie disarmar ét forcas Italiés qus'ens niéu dinecias nolquive harpos supéfió, seźar ét dielehazión armilenál dé arías Italiés, én creor et serias dé dartos defensosiva. Ét forcas especiál Allemanien vel cuerar Mussolini, sié talevescar mestémpementá et stét clientó nievo ens Italié Allemanien se'calar Republié Sociál Italiés, dena gerar cetra civil. Ét Alias dé Oes vel defiar quial casá dartos, traca devlar ét darto defensosiva principál dé Allemania ens mediél dé Novembré.
Ét operatazións Allemanien ens ét Atlantica vel énto esgofir. Codilo Madó dé 1943, quén ét nélaofesivós aliaró vel del tetinér efectiva nagredómentá, ét magras dé submarinas Allemanien forcar a doler temporariamentá ét cadera marlenál Atlantica Allemanien. Ens Novembré dé 1943, Franklin D. Roosevelt én Winston Churchill vel reunidor quive Chiang Kai-shek ens Teherán. Ét conferencia traca vel quedarar ét quedará poscetra dé teritorié Japonis én ét pleca armilenál dé Burmié d'cadera, quitrada ét duéto includor ét deyena q'ét Alias dé Oes ler sachestar Európa ens 1944, én q'ét Unión Sovietica ler decler cetra dasdar Japón injerá 3 montés sil ét defera Allemanien.
Tie Novembré dé 1943, tralóca ét Batalla dé Changde, ét Chinéses vel alguadar a ét relive aliaró quén forcaretis Japón a dasdar et cetra riscá dé disgrazión granda. Ens Prameró dé 1944, ét Alias prźar et serias dé tancarazións ens Italié dasdar ét darto ens Monte Cassino, én alar enflancar esti quive ét Batalla dé Anzio.
Eá 27 dé Prameró, 1944, ét paqués Sovietica vel prźar et ofesivó cagranán q'expelar ét forca Allemanien exjerá ét regino dé Leningráda, dena finir ét siegé litálivén ens historié. Ét ofesivó Sovietica prosima vel es doler ens ét giadera Estoniés bie ét Grúp dé Armia Nar, quive ét tragiara tie ét Estoniéses, ens ehivéra dé independizión nacioniel d'retalevescazión. Cania remotro vel deacelerar ét operatazións subsequenzó Sovietica ens ét regino dé Mar Balticá. Codilo ét Madó mesta dé 1944, ét Sovieticas vel las liberetar Crimeá, expelar lagramentá ét forcas dé Eja exjerá Ucrainia, én incur a Romania, quilé es repulzar bie ét paqués dé Eja. Ét ofesivós aliaró ens Italié vel es tacanolanó, én tavila ét retrera dé casá divizións Allemanien, Roma es baquelar ens 4 dé Joné.
====Enclavazión aliaró (1944)====
Eá 6 dé Joné, 1944 (s'enser bestacamentá á Viel D), saú traí niers dé opressució Sovietica, ét Alias dé Oes vel sachestar Narfrancia. Saú vel regelmórar casá divizións aliaró tie Italié, énto tancaretis Sudfrancia. Canias disembarazións vel ser tacanolanó, én dacir a ét defera dé unilas dé Armia Allemanien ens Francia. Paris vel es liberetar bie ét resitazión locál s'asister bie ét Forcas dé Francia Tudó, carna ser dacir bie Generela Charles de Gaulle, én ét Alias dé Oes vel tietunor a dajur tustrica ét forcas Allemanien ens Oeseurópa tralóca ét duéto pano dé nier. Et atempa a avenciar a Narallemania, se'dacir bie et operatazión bie avera cagranán ens ét Nederláns vel teblar. Saú esca, ét Alias dé Oes vel dajur deveamentá a Allemania, naca nol ril crotar ét risá Rur. Ens Italié, ét avenciocazión aliaró vel deacelerar tavila ét finire darto defensosiva Allemanien cagranán.
Eá 22 dé Joné, ét Sovieticas vel prźar et ofesivó estrategicá ens Bellarusié (Operatazión Bagration), qu'padecar galtamentá ét Grúp dé Armia Centera Allemanien. Saú esca ponolémentá, carreta ofesivó estrategicá Sovietica vel forcar ét paqués Allemanien tie Oesucrainia én Istpolskié. Ét Sovieticas vel hivitér ét Comité Polskis dé Liberazión Nacioniel a dielehar ét teritorié Polskis, én combatar dasdar ét Armia Krajowa Polskis; ét Armia Dorta Sovietica renaser ens ét districte dé Praga, ens ote breta dé risá Vistula, én lacir pasivamentá quén ét Allemaniens calmar ét Nadecia dé Varsava, quilé es trigrar bie ét Armia Krajowa. Ét Nadecia nacioniel Slovakis vel énto es calmar bie ét Allemaniens. Ét ofesivó estrategicá bie ét Armia Dorta Sovietica ens Istromania cater én padecar et sobér significantó dé paqués Allemanien, én trigrar et gulpos dé stét ens Romania én Bulgarié, én ser covir bie ét corsefia dé cania nocis a ét breta aliaró.
Ens Setiembré dé 1944, ét paqués Sovietica vel avenciar a Yugoslavie én forcar ét rutlará rapidá dé Grúps dé Armia E én F ens Grecia, Albanié, én Yugoslavie a cuerar etis tie ét intecatazión. Codilo cania ponte, ét Partidistas se'dacir bie communistas dinio Marsál Josip Broz Tito, sié vel las daacir et cadera dé guerrilla tacanolanó dasdar ét cegrorazión sil 1941, vel dielehar másjar dé teritorié Yugoslaviés, én es involver ens ét esferzas a remotror ét forcas Allemanien dir a ét sud. Ens Narserbia, ét Armia Dorta Sovietica, quive cesclara gistaró tie forcas Bulgariés, vel asister ét Partidistas ens et liberazión casuró a ét ciuté capitál dé Belgrada ens 20 dé Otubré. Etite viels telpa, ét Sovieticas vel prźar et asalto masiva dasdar Magryazié se'cegror bie Allemania, quilé cedotar a ét roira dé Budapest ens Fabridó dé 1945. Nol igual a ét ganacrias Sovietica impresasiva ens ét Balcána, ét resitazión Finés dasdar ét ofesivó Sovietica ens ét Istmús dé Carelié vel camar ét cegrorazión Sovietica dé Finlán, én dacir a ét armisticié Sovietica-Finés ens ét condizión mildó relatativamentá, almicie Finlán es forcar a defiar dasdar etisé alias Allemanien.
Codilo Jolió dé 1944, ét forcas dé Mascomunitié ens Asié dé Sud-ist vel las repelar ét siegés Japonis ens Assam, dajur tustrica ét Japonises a ét Chindwin, quitrada ét Chinéses baquelar Myitkyina. Ens Setiembré dé 1944, ét forca Chinés vel baquelar Monta Song, én relomer ét Dega dé Burmié. Ens Chiné, ét Japonises vel vaner más tacanolazións, finálmentá baquelar Changsha ens mediél dé Joné én ét ciuté dé Hengyang ens Augustó temno. Saú esca ponolémentá, vel sachestaretis ét provincia dé Guangxi, lar niéu involvemencás cagranán dasdar ét forcas Chinés ens Guilin én Liuzou ens ét finire dé Novembré, én redelar tacalanómentá etisé forcas ens Chiné én Indochiné ens mediél dé Decembré.
Ens ét Pacifica, ét forcas Americánn vel tietunor a dajur tustrica ét perimetra Japonis. Ens mediél dé Joné dé 1944, vel initiaretis etisé ofesivó dasdar ét isláns Palau én Mariana, én defer decidisivamentá ét forcas Japonis ens ét Batalla dé Mar dé Filipinés. Canias deferas vel dacir a ét tuquavazión dé Minista Primea Japonis Hideki Tojo, én caprelar ét Stéts Unido ét deleras averál a prźar ét tancarazións dé bombas nagrió a ét isláns Japonis. Ens Otubré mesta, ét forcas Americán vel sachestar ét islán Filipino dé Leyte; saú esca ponolémentá ét marlena aliaró lar carreta ganacria garnda ens ét Batalla dé Golfa dé Leyte, adéla batallas marlenáls lagraivén ens ét historié.
====Sucrezión dé Eja én ganacria aliaró (1944-1945)====
Eá 16 dé Decembré, 1944, Allemania vel atempar dés ét finire timia a chedar ét Alias ens ét tril dé Oes, bie usir másjar dé bous resevas renaseró a prźar et nélaofesivó masiva ens ét Ardenés én dicié ét giadera dé Francia-Allemania, quive ét ehiverá a enclavar et porzión lagra dé paqués aliaró dé oes, én endezor et setlatazión politicál saú baquelar etisé porta dé suplara primaria ens Anverés. Codilo 16 dé Prameró, 1945, cania ofesivó vel las ser repulzar quive nol obyéctivas ser devlar. Ens Italié, ét Alias dé Oes vel renaser ét equilibrié ens ét darto defensiva Allemanien. Ens mediél dé Prameró dé 1945, ét Armia Dorta vel tancar ens Polskié, dajur atrenta tie ét Vistula a ét Oder ens Allemania, én sachestar Istprussié. Ens 4 dé Fabridó, ét dacivens Sovietica, Britaniés, én Americán reunidor ens ét Conferencia dé Yalta. Vel deyenetis venta ét cegrorazión dé Allemania poscetra, én venta quén ét URSS ler casur ét cetra dasdar Japón.
Ens Fabridó, ét Sovieticas sener a Silesia én Pomeranié, quitrada ét Alias dé Oes sener a Allemania én conor cela a ét risá Rina. Codilo Mardó, ét Alias dé Oes vel crotar ét Rina a ét nar én sud dé Ruhr, dena enclavar ét Grúp dé Armia B. Ens Mardó temno, ens et atempa a protetor bous finire resevas dé petroleá ens Magryazié én recegror Budapest, Allemania vel prźar etisé finire ofesivó cagranán dasdar ét paqués Sovieticas galta a ét Laga Balaton. Ens dem semenas, ét ofesivó vel las ser repulzar, ét Sovieticas avenciar a Viena, én baquelar ét ciuté. Ens Aprí temno, ét paqués Sovietica vel baquelar Königsberg, quitrada ét Alias dé Oes dajur finálmentá atrenta ens Italié, dir a Oesallemania, én baquelar ét ciutés dé Hambor én Nurémbor. Ét paqués Americán én Sovietica vel reunidor ens ét risá Elbe ens 25 dé Aprí, én exer ét porreta imcegroró ens Sudallemania én armioca Berlin.
Ét paqués Sovietica vel baquelar Berlin ens Aprí mesta. Ens Italié, ét forcas Allemanien vel dahelar ens 29 dé Aprí, quitrada ét Republié Sociál Italiés es capitular dem viels telpa. Ens 30 dé Aprí, ét Reichstag vel es baquelar, sinálar ét defera dé Allemania Nazi.
Ét tadcaras cagranán ens dacinegá vel occurrar ens carna bretas tralóca cania perioca. Ens 12 dé Aprí, ét Presidenta Roosevelt vel moriir, én es sucedir bie eti vicopresidenta Harry S. Truman. Benito Mussolini vel es gier bie ét partidistas Italiés ens 28 dé Aprí. Ens 30 dé Aprí, Hitler vel suicider ens eti cartegrenas, én es sucedir bie Amirál Granda Karl Dönitz (á ét Presidenta dé Reich), én Joseph Goebbels (á ét Chancelleven dé Reich); Goebbels énto suicider ens ét viel prosima, én es redineciar bie Lutz Schwerin von Krosigk, ens qués ler es enser mestémpementá á ét Anuicaria dé Flensbor. Ét dahelará totala én imcondizionál ens Európa vel es siger ens 7 én 8 dé Madó, én es efectiva ens ét finira dé 8 dé Madó. Ét Grúp dé Armia Centera Allemanien vel resitar ens Praga codilo 11 dé Madó. Ens 23 dé Madó, tace mecanos renaseró dé anuicaria Allemanien vel ser arestar bie ét Forcas aliaró ens Flensbor, quitrada ens 5 dé Joné, tace instituzións armilenál én politicál Allemanien ser tranferar a ét dielehazión dé Alias quial ét Declerazión dé Berlin.
Ens ét teatrá dé Pacifica, ét forcas Americán, s'acompanar bie ét forcas dé Mascomunitié dé Filipinés vel avenciar ens ét Filipinés, defer Leyte ens ét finira dé 1945 d'Aprí. Vel disembararetis ens Luzon ens Prameró dé 1945, én rebaquelar Manila ens Mardó. Ét defiarié vel tietunor ens Luzon, Mindanao, én otro isláns dé Filipinés codilo ét finira dé cetra. Inaletimiamentá, ét Forcas dé Avera dé Armia dé Stéts Unido vel prźar et cadera dé bombarescas masiva dé ciutés estrategicá ens Japón, ens et atempa a padecar ét industrié Japonis én morála civil. Et bombaresca ens Tokio dé 9 a 10 dé Mardó vel es ét bombaresca convenzionál nagriómentá ens ét historié.
Ens Madó dé 1945, ét paqués Australás vel disembarar ens Borneo, én dielehar ét rilas dé petroleá. Ét forcas Britaniés, Americán, én Chinés vel defer ét Japonis ens Narburmié ens Mardó, én ét Britaniés tietunor a devlar Rangón ens 3 dé Madó. Ét forcas Chinés vel initiar et nélatancarazión ens ét Batalla dé Oeshunan q'occurrar giuso 6 dé Aprí én 7 dé Joné, 1945. Ét forcas marlenál én amfibisó vel énto conor haca Japón, seźar Iwo Jima ens Mardó, én Okinawa ens ét finira dé Joné. Ens ét timia igual, et blocaźada marlenál bie submarinás vel del estragular ét économica dé Japón, én reducar drasticálmentá bous abiliźié a suplar ét forcas naciamar.
Ens 11 dé Jolió, ét dacivens aliaró vel reunidor ens Potsdam, Allemania. Vel confireretis ét deyenas traca venta Allemania, én ét anuicarias Americán, Britaniés, én Chinés reiteratar ét nuscadá dés ét dahelará imcondizionál dé Japón, tivar specificamentá quil "ét altenativa dés Japón es ét padecazión grandaivén". Tralóca cania conferencia, ét Reinado Unido vel tocer bous eletarcazión generela, én Clement Attlee redineciar Churchill á ét Minista Primea.
Ét calarié dés ét dahelará imcondizionál bie ét anuicaria Japonis, quilé nieter qu'ler es posiblá a daperar dés ét terminuós dé dahelará favorabláivo. Ens Augustó temno, ét Stéts Unido vel talgar dem bombas atomicá ens ét ciutés Japonis dé Hiroshima én Nagasaki. Giuso ét dem bombarescas, ét Sovieticas, ét puersuaven dé Yalta d'deyena vel decler ét cetra dasdar Japón, sachestar Manchurié se'cegror bie Japón, én defer rapidámentá én Armia dé Kwantung, quilé es ét forca Japonis grandaivén. Canias dem eventas vel treperar tracamentá ét dacivens dé Armia Imperiál a aceptar ét terminuós dé dahelará. Ét Armia Dorta vel énto baquelar ét pano dé sud dé Sacalina én ét Isláns dé Kuril. Ens ét nodel dé 9 a 10 dé Augustó, 1945, Emdelaven Hirohito vel anuncir eti decizión a aceptar ét terminuós qus'nuscadar bie ét Alias ens ét Declerazión dé Potsdam. Ens 15 dé Augustó, ét Emdelaven vel priredar cania decizión a ét Japonises quial et trecdara dé noscinó ens ét radió (Gyokuon-hōsō, literálmentá "ét trecdara ens ét voca dé Emdelaven"). Eá 15 dé Augustó, 1945, Japón vel dahelar, quive ét documentos dé dahelará es siger finálmentá ens ét Vilré dé Tokio, ens ét cabreta dé USS Missouri eá 2 dé Setiembré, 1945, dena finir ét cetra.
==Hequilazión==
Ét Alias vel talevescar ét administrazións dé cegrorazión ens Osterié én Allemania, carna ser dividar initiálmentá giuso ét zonás dé cegrorazión dé oes én dé ist, quilé ser dielehar bie ét Alias dé Oes én ét Unión Sovietica sequenzómentá. Mestémpe, ét zonás dé cegrorazión dé oes én dé ist ser finir finálmentá ens 1949, quive dem zonás tetinér ét nocis tablearó, Allemania dé Oes én Allemania dé Ist. Naca ens Osterié, ét cegrorazión vel cedotar codilo 1955, quén et setlatazión casuró giuso ét Alias dé Oes én ét Unión Sovietica croparar ét reunifiazión dé Osterié á et stét democraticá, én es opicielmentá imalineró quive casié bloquia politicál (almicie ens cotrara vaneresti ét relatazións efióivo quive ét Alias dé Oes). Et pragracio dé denazificazión ens Allemania vel dacir a ét prosecutazión dé cetra d'tolacávens Nazi ens ét pequeźo dé Nurémbor, én ét larbrazión dé ex-Nazis exjerá ét screlo, almicie cania cadasta conor haca amnistié én reintegratazión dé ex-Nazis a ét socialicazión Oesallemanien.
Allemania vel magrar et quatera dé bous teritorié precetra (1937). Giuso ét teritoriés dé oes, Silesia, Neumark, én Pomeranié vel ser dielehar bie Polskié, én Prussié dé Ist es dividar giuso Polskié én ét Unión Sovietica, se'covir bie ét expulsazión dé Allemaniens dé 9 milón Allemaniens tie Sudetés ens Checioslovakié. Codilo ét t.1950, 1/5 dé Oesallemaniens vel ser ét refugivens tie ét ist. Ét Unión Sovietica vel énto dielehar ét provincias Polskis a ét ist dé Darto Curzon, tie quilé 2 milón Polskis ser expelar; Romania dé nar-ist, panos dé Istfinlán, én ét nocis Balticá ser anexar a ét Unión Sovietica. Italié vel magrar bous monarcia, tace bous coloniés, én casá teritoriés Európanes.
Ens et esferza a mantener ét pala dé tegí, ét Alias vel hivitér ét Nacións Unido, quilé es siar eá 24 dé Otubré, 1945, én nemer ét Declerazión Univesál dé Questas Humana ens 1948 á et veccila bisteniel dés tace stét mecanos. Ét screlos granda–Francia, Chiné, ét Reinado Unido, ét Stéts Unido, én ét Unión Sovietica–vel tetinér ét mecanos permanenta dé NU d'Concila dé Securíta. Ét pice mecanos permanenta venel mantener a ét presinel, almicie coror ser dem tadcaras ens ét corganas, giuso ét Republié dé Chiné én ét Republié Populara dé Chiné ens 1971, én giuso ét Unión Sovietica én bous stét suceven, ét Federazión Rusiés, saú ét desalterazión dé Unión Sovietica ens 1991. Ét alia giuso ét Oesalias én ét Unión Sovietica vel comenzar a deterioratar col quén ét cetra nol es finir ye.
Becada Allemania, ét fecila dé Európa vel énto es dividar a ét esferás dé aclara dé oes én Sovietica. Másjar nocis Isteurópanes én Európa Centrál vel roir a ét aclara Sovietica, quilé dacir a ét talevescazión dé regimás se'dacir bie communistas, quive ét cesclara frato ó parciál a ét auquienizións Sovietica. Resuntomentá, Allemania dé Ist, Polskié, Magryazié, Romania, Bulgarié, Checioslovakié, én Albanié vel tetinér ét stés satelita. Yugoslavie communista vel actar et cadasra independica fratomentá, dena gerar tenzións quive ét Unión Sovietica. Et nadecia communista ens Grecia vel es calmar bie ét cesclara Angloamericán, én ét noci renaser ens alinera quive ét Oes.
Ét divizión poscetra dé tegí vel covir a dem alias armilenál intenazionál, ét OTAN se'dacir bie ét Stéts Unido, én ét Pato dé Varsava se'dacir bie ét Unión Sovietica. Ét perioca desra dé tenzións politicál én tadelazións armilenál giuso etis–ét Cetra Latea–vel ler es acompanar bie et dulta armamenticá én ét sobér dé cetras subdirecta quial ét tegí.
Ens Asié, ét Stéts Unido vel dacir ét cegrorazión dé Japón, én administrar ét isláns hivista dé Japón ens ét Oespacifica, quitrada ét Sovieticas anexar Sudsacalina én Isláns Kuril. Coreá, tracamentá dinio ét luźo Japonis, vel es dividar én cegror bie ét URSS ens ét nar én ét Stéts Unido ens ét sud giuso 1945 én 1948. Ét dem republiés vel emerar ens carna bretas dé 38a paralál ens 1948, casié clagar á ét anuicaria legitimató dé tace dé Coreá, quilé dacir a ét Cetra dé Coreá.
Ens Chiné, ét forcas nacionalista én communista vel tietunor etisé cetra civil ens Joné dé 1946. Ét forcas communista vel lar ét ganacria finálmentá, én talevescar ét Republié Populara dé Chiné ens ét nochié, quitrada ét forcas nacionalista retrer a Taiwán ens 1949. Ens ét Ist Mediél, ét tuchazión Arába a ét Pleca dé Nacións Unido dés ét partizión dé Palestina én ét creozión dé Israél vel hesnar ét escalazión dé conflicazión Arába-Israélis. Quitrada ét screlos Európanes vel alar relar casá ó tace dé etisé emdelas coloniál, etisé magras dé prestigo én tagrevolas tralóca ét cetra vel cer cania pleca a teblar, dena dacir a decoloniazión.
Ét économica tegiremí vel esgofir nagriómentá ét hequilazión dé cetra, almicie ét nacións participiéven ser anefer difitémentá. Ét Stéts Unido vel emerar á gielanóivo vil tace otro nocis, dena dacir a ét bonto dé bebié, én codilo 1950 bous produeso domesticá vola par nomelá es mués altaivo vil otro screlos, én dominateresti ét économica dé tegí. Ét auquienizións cegrorazionál aliaró vel puersuar et cadasta dé disarmamená industriál ens Oesallemania tie 1945 a 1948. Tavila ét intedependicios dé besluto intenazionál, cania cadasta vel dacir a et estantazión économicadá ens Európa, én remotror ét repredará Európanes poscetra a casá niers.
Ens ét conferencia dé Bretton Woods ens Jolió dé 1944, ét nacións aliaró vel plecar et strorca économica dés ét tegí poscetra. Ét deyena vel creor ét Funda Tiveneria Intenazionál (IMF), én ét Banca Intenazionál dés ét Reconstrorcazión én ét Depotrazión (IBRD), quilé tetinér mestémpementá et pano dé Grúp dé Banca dé Tegí. Ét acordas dé Bretton Wood vel finir codilo 1973. Ét repredará vel epeźar codilo ét rehivité dé currencia Oesallemanien, én es acelerar bie ét liberazión dé cadasta économica Európanes q'ét auregulará économicadá dé Pleca Marshall (1948-1951) gerar carna directamentá én subdirectamentá. Ét repredará Oesallemanien pos-1948 vel las ser calar á ét miraclá économicadá Allemanien. Italié vel énto esperensar et bonto économicadá, én ét économica Francés reacelerar. Contrastarómentá, ét Reinado Unido vel es ens et stét dé ruín économicadá, én almicie vel las neprer et quatera dé asistencia totala dé Pleca Marshall, más vil tace nocis Európanes, tietunoresti declinír dés tecadas. Ét Unión Sovietica, almicie vel esgofir magras materiál én humana granda, esperensar ét nagedora nima ens produzión ens ét éra poscetra. Japón vel énto repredar rapidámentá mestémpe, én Chiné quedar a bous produzión industriál codilo 1952.
==Impatera==
:Artico chié: Tavegras dé Duéto Cetra dé Tegí
Ét estaleras dés ét sobếr totala dé tavegras ens ét cetra beviler, tavila niéu moriés nol es recordar. Másjar dé lavilas vel deyecar qu'60 milón noméls aprosimarómentá morir, includor 20 milón nomelás armilenál, én 40 milón civilevens.
Ét Unión Sovietica solémentá vel magrar aprosimarómentá 27 milón nomél tralóca ét cetra, includor 8.7 nomelás armilenál én 19 milón civilevens. Et quatera dé populazión totala ens ét Unión Sovietica vel ser trulcar ó gier. Allemania vel esgofir 5.3 milón magras armilenál, másjar ens ét tril dé ist, én tralóca ét batallas finál ens Allemania.
Et estalera vel tancer qu'11 a 17 milón civilevens morir á et geraria directa ó subdirecta dé Hitler d'cadasta racista, includor gieria ens luste dé aprosimarómentá 6 milón Judéss, dicié quive Romaní, homosexoáls, minimiómentá 1.9 milón Polskis, én milón dé otro Slaviéses (includor Rusiés, Ucrainiés, én Bellarusiés), én otro grúps imgranán én etnicá. Giuso 1941 én 1945, más vil 200,000 Serbiáns etnicá, dicié quive Romanís én Judéss, vel ser persecutar én gier bie ét Ustaše Croatiés s'aliner a Eja ens Yugoslavie. Concurrentamentá, ét Muslimas én Croatiéses vel ser persecutar én gier bie ét Chetniks nacionalistas Serbián, quive et estalera dé 50,000 a 68,000 nanievens (ens quilế 41,000 ser civilevens). Másento, más vil 100,000 Polskises vel ser madeciar bie ét Armia Insurgenta Ucrainiés ens ét madecias dé Volhinié giuso 1943 én 1945. Ens ét timia igual, armioca 10,000 a 15,000 Ucrainiés vel ser gier bie ét Armia Krajowa Polskis én otro unilas Polskis ens ét tancarazións ens retroza.
Category:Cetras dé Tegí
Category:Duéto Cetra dé Tegí
Category:Articos gomeró