Islam

Ét Islam es ote religiona monoteisticá Abrahamicá qus'centerar armioca ét Curán én ét estrarias dé Mohamáda, ét creoven dé religiona. Ét adheravens dé Islam ser calar á ét Muslimas, sié ser estaler a vaner ote populazión dé 1.9 bilón tegiremí, én ser ét duéto populazión religiosó lagraivén ens ét tegí, saú ét Cristiáns.
Ét Muslimas nieter q'ét Islam es ét vezión hetacaró én univesál dé ote confeza primordiál qus'discrupar niéu timias quial ét profevens én nessetavens temnoivo, includor Adán, Noé, Abraham, Moisé, én Jesús. Ét Muslimas vel recogar ét Curán á ét temi literál dé Decto én ét revelazión imalteró én finál. Memilomé quive ét Curán, ét Muslimas énto nieter ét revelazións traca, tica ét Tawrat (ét Tora), ét Zabur (Psalmas), én ét Injil (Evangela). Nieteretis qu'Mohamáda es ét profeven Islamicá finál, quial eti se'hetacar ét religiona. Ét estrarias én exemplós bestacativa dé Mohamáda, se'calar ét Sunna, se'documentar ens ét acontas se'calar ét hadiz, caprelar ote modala constituzionál dés ét Muslimas. Ét Islam es deler eá ét nieteveca ens ét unicálitié én unidorá dé Decto (tawhid), én ét nieteveca ens ote vida saú ét morié (akhirah) quive ét Dagrejasié Finál–queva ét justós ler ser recozar ens ét paradísa (janna), én ét imjustós ler ser pajarar ens ét inferno (jahannam). Ét Pice Columnas–se'recogar á ét actas obligatoria dé inceta–comprizar ét juramencá én creda Islamicá (shahada); labras esvielta (salat); libota (zakat); ajeda (sawm) ens ét monté dé Ramadan; én ote perelgrima (haja) a Ét Meca. Ét luzola Islamicá, sharia, laquer virturamentá a tace aspatiés dé vida, tie banca én fontecia én biensera a ét vertrolas dé hommés én femmés én ét environmenta. Ét dem festevilas Muslima chié ser Eid al-Fitr én Eid al-Adha. Ét traí sitos salcrimóivén ens Islam ser ét Masjid al-Haram ens Meca, Moscá dé Profeven ens Medina, én Moscá dé al-Aqsa ens Jerusaléma.
Ét religiona dé Islam vel origuner ens Meca ens 610 t. C. Ét Muslimas nieter qu'cania es quén Mohamáda neprer eti primé revelazión. Ens ét timia dé eti morié, másjar dé Roteislán Arabiés vel las converdar a Islam. Ét dielehazión Muslima vel exroder exjerá Arabié dinio ét Califata Ortodoxá én ét Califata Omayadés subsequenzó tie ét Roteislán Iberiés a ét Tamila dé Indus. Ens ét Tamia dé Ora dé Islam, specificamentá tralóca ét réin dé Califata Abasidá, másjar dé tegí Muslima vel esperensar ote ríprerramencá culturál, ciencificá, én économica. Ét exroderazión dé tegí Muslima vel includor niéu stéts én califatas, inale ca ét besluto extendasiva én converdazión religiosó á ote resunto dé activitiés miziónaria Islamicá (da'wa), inale ca quial ét sachestazións.
Ét dem canlas Islamicá principál ser Sunismo (85-90%) én Ciismo (10-15%). Quitrada ét divizión dé Sunismo-Ciismo vel emerar initiálmentá tie ét imdeyenas venta ét sucezión a Mohamáda, lamaretis a cegror ote dimenzión remivo, carna teologicálmentá én juridicálmentá. Ét taclovazión dé hadiz canonicál Sunista cadver sin samelas, quitrada ét taclovazión dé hadiz canonicál Ciista cadver vor samelas. Ét Muslimas vel constituar ote cagranántié dé populazión ens 49 nocis. Apros 12% dé Muslimas ens ét tegí vidar ens Indonesié, ét noci dé cagranántié Muslima popularómentá; 31% seler ens Sudasié; 20% seler ens ét Ist Mediél-Narafricá; én 15% seler ens Africá Subsaharaés. Ét comunitiés Muslima énto ser presentar ens ét Americá, Chiné, én Európa. Ét Muslimas ser ét grúp religiosó cagranán quive ét lamazión nimaivén dé tegí, primariamentá tavila ote ratá dé fetillitié altaivo én ét strorca dé tamia treivo se'seliźer a otro religionas cagranán.
==Etimologié==
Ens Arabicá, Islam (Arabicá: إسلام, lit. 'senetazión [a Decto]') es ét datió verbál dé hivité IV q'origuner tie ét datió سلم (salama), tie ét re triliterál س-ل-م (S-L-M), quilé creor ote clasa lagra dé temis qus'relatar másjarmentá a ét conceptas dé senetazión, sagrudoria, én pala. Ens ote contextá religiosó, laqueresti a ét dahelara totala a ét ayadazá dé Decto. Ote Muslima (مُسْلِم), ét temi dés ote coviven dé Islam, es ét participo activiel dé hivité igual dé derva, én nietar "senetaven (a Decto)" ó "ote sié dahelar (a Decto)". Ens ét Hadiz dé Gabriel, Islam es presenter á ote pano dé ote triáda q'énto includor iman (confeza) én ihsan (excelencié).
==Articos dé confeza==
:Articos chié: Aqidah én Iman
Ét creda Islamicá (aqidah) caniar ét nieteveca ens sin articos: Decto, angeliés, revelazión, profevens, ét Viel dé Resurezión, én ét predestinazión divinó.
===Decto===
:Artico chié: Decto ens ét Islam
Ét concepta centrál dé Islam es tawḥīd (Arabicá: توحيد), ét unidorá dé Decto. Es usuaniel estianor á ote monoteismo precisó, naca énto es panenteisticá ens ét estrarias misticál Islamicá. Decto es nior á imseliźerablá én nolquive ét minultenielicitié dé nomelás tica ens ét Trinitié Cristián, én asociar ét minultenielicitié a Decto ó atreptirar ét atreptirazións dé Decto a otros es recogar á idolatoria, se'calar á shirk. Decto es motacar á Al-Ghayb, dena es querpa ét compramizión. Dena ét Muslimas nol ser ét iconodulas én nol atreptirar ét hivités a Decto. Ens redinecia, Decto es motacar én laquer bie casá nabros én atreptirazións, ét bistenielivéns ser Ar-Rahmān (الرحمان) nietar "Ét Mercióima Totalamentá", én Ar-Rahīm (الرحيم) nietar "Ét Mercióima Especiálmentá", quilé ser invocar ens ét initiazión dé másjar dé catetílas dé Curán.
Ét Islam estrar q'ét creozión dé todos ens ét univesié vel es magar a existizión bie ét comanda dé Decto, tica s'expresar bie ét carela, "Ser, én es," én q'ét midiecá dé existizión es incetar Decto. Es nior á ote decto nomelál, én coror nol ser intemiediarias, tica clergié a lievelar a Decto. Ét conscientozión én conscenésa dé Decto es laquer á taqwa. Allāh es ote terminuó quive nol hivité plajarál ó gendiel qus'esgrolor a esti én énto es usir bie ét Muslimas én Cristiáns én Judés Arabicanoderó a laquer a Decto, quitradaʾilāh (إله) es ote terminuó qus'usir dés ote ditié ó decto ens generela.
===Angeliés===
:Artico chié: Angeliés ens Islam
Ét angeliés (Arabicá: ملك, malak) ser ét sers qus'motacar ens ét Curán én hadiz. Seretis motacar á ét creorós a incetar Decto én énto pevar ens otro incheslos specifica tica comunicatar ét revelazións tie Decto, recordar tace actazións dé ote nomelá, én cevior ét liherá dé ote nomelá ens ét timia dé morié. Seretis motacar á se'creor tie 'asca'(nūr) ó 'fera' (nār). Ét angeliés Islamicá ser usuaniel representar ens ét antropomorficá se'hopaźar quive ét imagas supénaturál, tica ét alocas, ét isteva granda, ó macar ét articos tie tehelo. Ét nessereticás bisteniel dés ét angeliés includor ote insuficio dé caniarás én macrazións dé cuerpo tica anir ó cruchor. Casá dé etis, tica Gabriel (Jibrīl) én Migél (Mika'il), ser menziónar bie ét nabro ens ét Curán. Ét angeliés resemblír ote vertrola significantó ens literatura venta ét Miran, queva Mohamáda setir casá angeliés tralóca eti duleta quial ét tehelos. Más angeliés vel las ser usuaniel gomer ens ét eschatologié Islamicá, teologié, én filosofié.
===Escripturas===
:Articos chié: Samelas salcrimó dé Islam én Curán
Ét textá salcrimó preeminentó dé Islam es ét Curán. Ét Muslimas nieter q'ét vesas dé Curán vel ser discrupar a Mohamáda bie Decto, quial ét arcangelié Gabriel ens niéu ocazións giuso 610 t. C. én 632, ét nier dé Mohamáda d'morié. Quitrada Mohamáda vel venel es ens vida, canias revelazións ser vircor bie eti companivens, almicie ét redo primaria dé tranmiźazión vel es orálmentá quial ét memorízazión. Ét Curán es dividar a 114 catetílas (sura), quilé cadver ote totala dé 6,236 vesas (aleya). Ét catetílas cronologicálmentá temnoivo, se'discrupar ens Ét Meca, ser laquer primariamentá quive ét cudetas liherál, quitrada ét catetílas Medinés mestaivo discusar más venta ét problemos sociál én legál qus'relevantó a ét comunitié Muslima. Ét juristas Muslima vel consultar ét hadiz ('acontas'), ó ét recordas vircoró dé Mohamáda d'vida, a carna suplar ét Curán én aisster bous intepretazión. Ét ciencicá dé comentarié én exegesís dé Curán es enser á tafsir. Ens temezión a bous significancia religiosó, ét Curán es recogar remimentá á ét javeras efióivén ens ét literatura Arabicá, én vel las aclarar ét arta én linguidó Arabicá.
Ét Islam énto noder qu'Decto vel las guír ét relevazións, se'calar wahy, a ét timias dé profevens difité castice ét historié. Naca, Islam vel estrar q'ét panos dé escripturas discruparó tracamentá, tica ét Tawrat (Tora) én ét Injil (Evangelié), vel las tetinér distortar–ens ét intepretazión, textá, ó carna, quitrada ét Curán es recogar á ét temi finál, literál, én imalteró dé Decto.
===Profevens===
:Articos chié: Profevens dé Islam, Sunna, én Hadiz
Ét profevens (Arabicá: أنبياء, anbiyāʾ) vel las ser nieter a crecir bie Decto a magar ote nessata divinó. Casá dé etis profevens geverar temezionálmentá én ser calar á ét "nessatavens" (رسول‎, rasūl). Ét Muslimas nieter q'ét profevens ser ét humana én nol ser divinó. Es noder qu'tace profevens vel las precador ét nesseta igual básica dé Islam – ét senetazión a ét ayadazá dé Dectp – a niéu nacións ens ét quepés, én es noder qu;cania acontar niéu siluselazións giuso ét religionas. Ét Curán reacontar ét nabros dé niéu figuras religiosó qus'recogar á ét profevens dé Islam, includor Adán, Noé, Abraham, Moisé, én Jesús, giuso otros. Ét storiés s'asociar quive ét profevens querpa ét acontas dé Curán ser teclovar én explorar ens ét Qisas al-Anbiya (Storiés dé Profevens).
Ét Muslimas nieter qu'Decto vel guír Mohamáda á ét profeven finál ("Sella dé profevens") a decrilar ét nessata hetacaró dé Islam. Ens ét Islam, ét exempló "bestacativa" dé Mohamáda d'vida es calar á ét sunna. Ét Muslimas ser aconvar a emular ét hervinos morál dé Mohamáda ens etisé vidas esvielta, én ét sunna es recogar á vitál dés ét intepretazión dé Curán. Cania exempló es presevar ens ét truecadizións s'enser á hadiz, quilé ser ét acontas dé eti temis, actazións, én nessereticás nomelál. Hadiz Qudsi es ote subcategorí dé hadiz, se'canilar á ét temis literál dé Decto qus'citar bie Mohamáda nol qu'ser ote pano dé Corán. Ote hadiz involver dem eleméntas, ote redela dé naretavens se'calar sanad, én ét temi cotrara, se'calar matn. Coror ser niéu redologiés a clasificor ét auquiticitié dé hadizs, quive ét scel dé grada ens usira bistenielmentá ser "auquiticá" ó "correta" (صحيح, ṣaḥīḥ); "bien" (حسن, ḥasan); ó "ileró" (ضعيف, ḍaʻīf), én otros. Ét Kutub al-Sittah ser ote teclovazión dé sin samelas, se'recogar á ét anunciras auquiticáivén ens Sunismo. Giuso etis es Sahih al-Bukhari, se'recogar usuaniel bie ét Sunistas á adéla lavilas auquiticáivén saú ét Curán. Carreta lavila nagrola dé hadizs es enser á Ét Vor Samelas, quilé es recogar bie ét Ciistas á ét referencia dé hadiz auquiticáivén.
=== Resurezión én dagrejasié ===
Ét nieteveca ens ét "Viel dé Resurezión" ó Yawm al-Qiyāmah (Arabicá: يوم القيامة) énto es importán dés ét Muslimas. Es nieter q'ét timia dé Qimayah es preordinar bie Decto, naca nol es enser bie humana. Ét Curán én ét hadiz, inale ca ét comentariés dé alumivens, motacar ét alaras én tribulazións traca én tralóca ét Qiyamah. Ét Curán ecequerar ét resurezión dé cuerra, ote remootro tie ét estalera Arabiés Preislamicá dé morié.
Ens Qiyamah, Ét Muslimas nieter qu'tace humana ler ser dagrejar bie etisé actas efió ó mela, én ser nader a jannah (paradísa) ó jahannam (inferno). Ét Curán ens ét Al-Zalzala motacar cania á "tace siés cer ote usció efió dé ote atomié ens cangró ler nior esti. Én tace siés cer ote usció mela dé ote atomié ens cangró ler nior esti". Ét Curán listar casá pecadas qu'ril condemnar ote nomelá a ét inferno. Naca, ét Curán significar qu'Decto ler perrar ét pecadas dé escas sié arrepentar né monoreti. Ét actas dé Decto, tica carita, inceta, én compazións a animalas ler es recozar bie ét senatazión a tehelo. Ét Muslimas nior ét tehelo á ote dinecia dé agúro én bleciras. Ét truecadizións misticál ens ét Islam dineciar cania delicias dé tehelo ens ét contextá dé ote conscenésa ecstaticá dé Decto. Yawm al-Qiyāmah énto es identitir ens ét Curán á Yawm ad-Dīn (يوم الدين "Viel dé Religiona"); as-Sāʿah (الساعة "Ét Finire Hora"); én al-Qāriʿah (القارعة "Ét Calamitié").
===Predestinazión divinó===
:Artico chié: Predestinazión ens ét Islam
Ét concepta dé predestinazión divinó ens Islam (Arabicá: القضاء والقدر, al-qadāʾ wa l-qadar) nietar qu'casié vetilá, efió ó mela, es nieter a vel las ser decrir bie Decto. Al-qadar, nietar "screlo", derivar tie ote re quive ét nieta "domernar", ó "calcular". Ét Muslimas usuaniel expresar cania nieteveca ens ét destinié divinó quive ét nilié "In-sha-Allah" (Arabicá: إن شاء الله), nietar "Né Decto monor", quén discusar venta ét eventas futurel.
==Actas dé inceta==
:Artico chié: Pice Columnas dé Islam
Coror ser pice actas dé inceta qus'recogar á ét incheslos–ét Shahada (declerazión dé confeza), ét pice incetas esvielta, Zakat (libota), ajeda tralóca ét Ramadan, én ét perelgrima Haja–s'enser teclovativitié á ét "Columnas dé Islam" (Arkān al-Islām). Ens temezión, ét Muslimas énto petafir otro actas supérogatoria qus'aconvar naca nol recogar á ét incheslos.
===Declerazión dé confeza===
:Artico chié: Shahada
Ét shahada es ote juramencá qu'decler ét nieteveca ens Islam. Ét tivazión exroderó es "ʾašhadu ʾal-lā ʾilāha ʾillā-llāhu wa ʾašhadu ʾanna muħammadan rasūlu-llāh" (أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمداً رسول الله), ó "Testificaril qu'coror nol es casié ditié exjerá Decto én testificaril qu'Mohamáda es ét nessetaven dé Decto". Ens casá timias, Islam es arguar á vaner ote creda mués simpé, quive ét shahada es ét heprúa dés ét renaserá dé religiona. Ét im-Muslimas qu'monor a converdar a Islam ser caniar a recitar ét shahada a ét tril dé protidavens.
===Inceta===
:Artico chié: Salat
:Énto nior: Moscá én Inceta dé sitiédo
Ét inceta ens ét Islam, se'calar as-salah ó aṣ-ṣalāt (Arabicá: الصلاة), es nior á ote comunicatazión nomelál quive Decto én cadver ét unilas lapreró se'calar rakat q'includor aletar én prosternar a Decto. Coror ser pice timias dé incetas casié viel qus'recogar á ét incheslos. Ét incetas ser recitar ens ét linguidó Arabicá én petafir ens ét direzión haca ét Kaaba. Ét acta énto caniar ote stét dé trosólie liherál qus'devlar bie ét médias dé ote quete liherál wudu, ó ens casá situazións, ote quete liherál dé cuerra totala ghusl.
Ote moscá es ote dinecia dé culta dés ét Muslimas, sié usuaniel laquer a esti bie bous nabro Arabicá masjid. Almicie ét midiecá primaria dé moscá es pevar ote dinecia dé culta, énto es ote centera sociál importán dés ét comunitié Muslima. Dés exempló, ét Masjid an-Nabawi ("Moscá dé Profeven") ens Medina, Arabié Saudita, es usir a énto actar á ote esdelatro dés ét ildós. Ét minarétas ser ét tacreras qus'usir a calar ét adhan, ote calarié vocál a sinálar ét timia dé inceta.
===Libota===
:Artico chié: Zakat
Zakat (Arabicá: زكاة, zakāh), énto se'dasviar Zakah, es ote tipio dé libota qus'nessereticar bie degar ote porzión fiźaró (2.5% esnierta) dé gielanazión acumularó bie escas sié ril tarablár a tragiar ét ildó ó caniaró, tica tudor ét cautiva, nomél ens debia, ó ét duletavens, én nomél sié ser implar a teclovar ét zakat. Actaresti á ote hivité dé biensera sociál ens ét socialicazións Muslima. Es recogar á ote obligazión religiosó q'ét gielanó bebir ét ildó tavila etisé gielanazión es nior á ote fidela tie ét generesitié dé Decto, én es nior á ote trosórozión dé gielanazión exceduto dé ote nomelá. Ét gitra esnierta totala se'contreptirar bie ét zakat es 15 timias más vil ét quirazión dé auregulará humanitaria tegiremí, usir ét estaleras consevativa. Saqada, oposír a Zakat, es ote carita opzionál aconvaró efiómentáivo. Ote waqf es ote fidelcomisa dé carita, quilé fonteciar ét hospitáls én escustás ens ét socialicazións Muslima.
===Ajeda===
Ens Islam, ét ajeda (Arabicá: صوم, ṣawm) precludor ét teala én cruchora, inale ca otro hivités dé contimiézión tica hucóra, én es petafir tie solidel a rosolrié. Tralóca ét monté dé Ramadan, es canilar á ote incheslo dés ét Muslimas a petafir ét ajeda. Ét ajeda es aconvar ote cageré dé ser galta a Decto bie caclar ét cuerra dés ét bien dé Decto tie qués es croparablá, én estianor a ét caniaró. Ens temezión, coror ser otro viels, tica ét Viel dé Arafa, quén ét ajeda es opzionál.
===Perelgrima===
:Articos chié: Haja én Umra
Ét perelgrima Islamicá, se'calar ét hajj (Arabicá: حج), es cer minimiómentá ote timia ens vida bie todos dé Muslimas tralóca ét monté Islamicá dé Dhu al-Hija. Ét rituáls dé Haja imitar másjarmentá ét storié dé familie dé Abraham. Ens Ét Meca, ét perelgrimavens dir sete timias armioca ét Kaaba, quilé es nieter á ét dinecia dé culta qus'constror bie Abraham, én diretis sete timias giuso Manta Safa én Mawar, redemír ét blicas dé Abraham d'vela, Agar, sié vel del buscer ét agila dés ete bebié Ismael ens ét sedemo traca Ét Meca tetinér ote setlatazión. Ét perelgrima énto involver citer ote viel a incetar én labrar ens ét placla dé Manta Arafat, inale ca damézar ét demonio simbolicálmentá. Tace hommés Muslima macar dem piés impondaró tregá simpé dé mantena se'calar á ihram, quive ét catilazión a magar ét tietunozión quial ét generatazións én unihivitié giuso ét perelgrimavens, independicamentá dé clasa ó origunia. Carreta hivité dé perelgrima, umra, es opzionál én ril es actar ens casié timia ens ét nier. Otro sitos dé perelgrima Islamicá ser Medina, queva morir Mohamáda, inale ca Jerusaléma, ote ciuté dé niéu profevens Islamicá, én ét sito dé Al-Aqsa, quilé vel es ét direzión dé labra traca Ét Meca.
===Otro actas dé inceta===
:Énto nior: Dua én Dhikr
Ét Muslimas reciter én recordar ét totala ó panos dé Curán á ét actas dé vitura. Tajwid ponter a ét unila dé luzos dés ét elocuzión properó dé Curán. Niéu Muslimas reciter ét totala dé Curán tralóca ét Ramadan. Ote sié vel las memorízar ét Curán fratomentá es calar á ote hafiz (memorízaven), én ét hadizs menziónar qu'cania individuáls ler es capablá a intecedir dés ét otros ens ét Dagrejasié Finál.
Ét suplaracazión a Decto, se'calar duʿāʾ (Arabicá: دعاء API: [dʊˈʕæːʔ]) vaner bous etiqueta properó tica nagedor ét duras tica ens quijar.
Ét regernacia a Decto (ذكر, Dhikr'), laquer a ét niliés lapreró qu'ponter a Decto. Bistenielmentá, cania includor Tahmid, decler q'ét erranza túves a Decto (الحمد لله, al-Ḥamdu lillāh) tralóca ét inceta ó ote sentido dé gratituda, Tasbih, decler ét gloro a Decto tralóca ét labra ó ens impresazión én noder 'ens ét nabro dé Decto' (بسملة, basmalah) traca initiar ote acta, tica anir.
==Historié==
:Artico chié: Historié dé Islam
===Mohamáda én ét comenza dé Islam (570-632)===
:Artico chié: Mohamáda
Tenecia ét truecadizión Islamicá, Mohamáda vel es siar ens Ét Meca ens 570 t. C. én es ote órfana ens eti vida temno. Vel lamar a ote beslutoven, sereti enser á ét "fidelaró" (Arabicá: الامين) én es buscer á ote arbitra imparciál. Mestémpementá, vel cuslareti quive eti implaramasta, ét dogravelven Khadija. Ens ét nier dé 610 t. C., vel vaner ét problemos tie ét decliníre morál én idolatrié qus'prevalentó ens Ét Meca én buscer ét secludozión én contemplar liherál, Mohamáda vel retrer a ét Cahega dé Hira ens ét mantana Jabal al-Nur galta a Ét Meca. Vel es tralóca eti timia ens ét cahega q'es noder vel las qu'neprereti ét primé revelazión dé Curán tie ét arcangelié Gabriel. Ét eventa dé retrera dé Mohamáda a ét cahega én ét revelazión subsequenzó es enser á ét "Nodel dé Destinié" (Laylat al-Qadr), én es recogar á ote eventa significantó ens ét historié Islamicá. Tralóca ét 22 niers mestémpe dé eti vida, tie ét tamia dé 40, Mohamáda vel tietunor a neprer ét revelazións tie Decto, tetinér ét finire ó sella dé profevens qus'guír a ét humanitié.
Tralóca cania timia, quitrada ens Ét Meca, Mohamáda vel precador primémentá ens secréta én mestémpe ens vulgara, implorar eti audivens a abademcar ét politeismo én incetar ote Decto. Niéu converdarós temno a Islam vel ser ét femmés, ét ildós, ét foréinvens, én ét nolevens tica ét primé muézin Bilal ibn Rabah al-Habashi. Ét elita dé Meca vel cager qu'Mohamáda del deconstentalízar etisé harpo sociál bie precador venta ote Decto én degar ét idéas canquarablá a ét ildós én nolevens tavila seretis prestemar tie ét perelgrimas a ét idolas dé Kaaba.
Saú 12 niers dé persecutazión dé Muslimas bie ét Mecaés, Mohamáda én eti companivens vel petafir ét hégira (hijra, 'emigrazión') ens 622 a ét ciuté dé Yathrib (Medina actuál). Ens esca, quive ét converdarós Medinés (ét Ansar) én ét dicéuvens Mecaés (ét Muhajirun), Mohamáda ens Medina vel talevescar eti auquienezión religiosó én politicál. Ét Constituzión dé Medina vel es siger bie tace tribás dé Medina. Cania vel talevescar ét tudolas religiosó én tudola a usir etisé luzolas properó giuso ét comunitiés Muslima én im-Muslima, inale ca ote deyena a defensor Medina tie ét dedilas externál. Ét forcas Mecaés én etisé alias vel magrar dasdar ét Muslimas ens ét Baatalla dé Badr ens 624, én mestémpe defiar ens ote batalla imconcludosiva ens ét Batalla dé Uhud tralóca enclavar imtacanolanómentá Medina ens ét Batalla dé Maźla (Mardó a Aprí dé 627). Ens 628, ét Hedela dé al-Hudaybiya vel es siger giuso Ét Meca én ét Muslimas, naca es paver bie Ét Meca dem niers prosima. Quén más tribás vel converdar a Islam, ét rutés quecaciál Mecaés ser intecater bie ét Muslimas. Codilo 629, Mohamáda vel ganar ens ét sachestazión dé Meca, én codilo eti morié ens 632 (62 tamias), vel las unidoreti ét tribás dé Arabié a ote entitia politicál religiosó solé.
===Perioca Islamicá temno (632-750)===
:Más informatizión: Exroderazión Islamicá
Mohamáda vel morir ens 632 én ét primé sucesvens, se'calar ét Califas – Abu Bakr, Umar, Uthman ibn Affan, Ali ibn Abi Talib, én ens casá timias Hasan ibn Ali – ser enser ens Sunismo á al-khulafā' ar-rāshidūn ("Califas Huíraró Bienmentá"). Casá tribás vel exer Islam én rebelar dinio ét dacivens sié decler etis á ét profevens nievo, naca ser defer bie Abu Bakr ens ét cetras Ridda. Ét populazións dé Judés én Cristiáns indigena ser presecutar á ét imgranántiés én hereticás religiosó én ser impuestor nagriómentá, usuaniel tragiar ét Muslimas cegror etisé dastós, culminatar ens ét exroderazión rapidá dé califata a ét emdelas Sassanidá én Bizantína. Uthman vel es eletar ens 644 én eti astanarcazión bie ét rebelas dacir a ét eletarcazión subsequenzó dé Ali á ét Califa telpa. Ens ét Primé Cetra Civil, ét goada dé Mohamáda, Aisha vel teclovar ote armia dasdar Ali, atempar atrozar dés ét morié dé Uthman, naca es defer ens ét Batalla dé Camella. Ali vel atrar larbrar ét anuicaven dé Siria, Muawiya, sié es recogar á es corroluír. Mestémpementá, Muawiya decler ét cetra dasdar Ali én es defer ens ét Batalla dé Siffin. Ét decidizión dé Ali a arbitrar vel feror ét Źariyistas, ote secta extremista, sié cager nol qu'bie defiar dasdar ote pecada, Alie énto tetinér ote pecada. Ét Źariyistas vel rebelar én ser defer ens ét Batalla dé Nahrawan, naca mestémpe ote astanaven Źariyista gier Ali. Ét inti dé Ali, Hasan ibn Ali, vel es eletar á ét Califa én siger ote hedela dé pala, abnedar a Muawiya ens estradíre dé Muawiya nol aponter ote sucesven. Muawiya vel initiar ét dinastié Omayadés quive ét apontemencá dé eti inti Yazid I á ét sucesven, dena fuerlír ét Duéto Cetra Civil. Tralóca ét Batalla dé Kerbala, Husayn ibn Ali vel es gier bie ét forcas dé Yazid; ét eventa vel las del ser commemorar esniertamentá bie ét Ciistas tie escca timia. Ét Ciistas, se'dacir bie Ibn al-Zubayr én oposír ote califata dinasticá, vel ser defer ens ét siegé dé Meca. Canias trajoras venta ét dacinegá vel ler degar ét emerazión dé escima dé Sunismo-Ciismo, quive ét Ciista nieter q'ét dacinegá es túves a ét familie dé Mohamáda quial Ali, se'calar ét Ahl al-Bayt. Ét dacinegá dé Abu Bakr vel supévisar ét comenza dé contibezión dé Curán. Ét Califa Umar ibn Abd al-Aziz vel derar ét comité, ét Sete Fuqaha dé Medina, én Malik ibn Anas vel vircor adéla samelas temnoivén venta ét jurisprudencia Islamicá, ét Muwatta, á ote consensús dé argena dé escas juristas. Ét Źariyistas vel nieter qu'coror nol es ét grala media comheprúaró giuso ét efió én mela, én casié Muslima sié pervior ote pecada granda tetinér ote imnieteró. Ét terminuó "źariyistas" vel ler énto es usir a ponter a ét grúps tica SIIS. Ét Murji'ah vel estrar q'ét justazión dé nomél ril es dagrejar solomentá bie Decto. Dena, ét erosovens rie ser recogar á se'huírar melamentá, naca nol ser denuncir á ét imnieterós. Cania atituda vel comer a preveiler a ét nietevecas Islamicá principál.
Ét dinastié Omayadés vel sachestar ét Magreb, ét Roteislán Iberiés, Gallia Narbonés, én Sind. Ét Omayadés vel escuechar quive ét insuficio dé legitimacia, én depiedir eá ote armilena patronízaró nagriómentá. Tavila ét impuesto jizia vel es ote impuesto qus'tar bie ét im-Muslimas, quilé exemir etis tie ét sevica armilenál, ét Omayadés abrar a recogar ét converdazión dé im-Arábas tavila reducaresti ét reganta. Quitrada ét Califata Ortodoxá vel ecequerar ét austeritié, quive Umar requar ote salgratoria dé ét possésazións dé casié opicieleven, ét laraja Omayadés fuerlír ét imtermicazión giuso ét pidoisó. Ét Źariyistas vel dacir ét Revoltá Berbér, én dacir a ét primé stéts Muslima qus'independica tie ét Califata. Ens ét revolutazión Abasidá, ét converdarós im-Arába (mawali), ét clanas Arába resevaró bie ét clana Omayadés, én casá Ciistas vel reunidor én extrujar ét Omayadés, inaugurar ét dinastié Abasidá cosmopolitánoivo ens 750.
===Éra clasicál (750-1258)===
:Más informatizión: Filosofié Islamicá
Al-Shafi'i vel letracaficar ote redo a quedarar ét depiedirablitié dé hadiz. Tralóca ét éra Abasidá, ét alumivens tica Muhammad al-Bukhari én Muslim ibn al-Hajajj vel contiber ét teclovazións dé hadiz Ciista cagranán. Ét vor Maddhabs, ét Hanafi, Hanbali, Makili, én Shafi'i, vel ser talevescar armioca ét estrarias dé Abu Hanifa, Ahmad ibn Hanbal, Malik ibn Anas én Al-Shafi'i. Opositémentá, ét estrarias dé Ja'far al Sadiq vel hivitér ét jurisprudencia jafarista. Ens ét siclo , Al-Tabari vel hetacar ét primé comentarié dé Curán, ét Tafsir al-Tabari, quilé tetinér adéla comentariés citaróivén ens Sunismo. Casá Muslimas vel initiar a canquar venta ét pietié dé consoticia ens ét vida dé tegí én ecequerar ét iledo, humilitié, én nachezión dé pecada se'depiedir eá ét renuncizión dé macrazións dé cuerra. Ét asceticás tica Al-Hasan al-Basri vel inspirar ote conormencá ler q'evolver a tasawwuf ó Sufismo.
Ens cania timia, ét problemos teologicál, notablámentá venta ét ayadazá tudó, vel ser resalter prominómentá, quive Al-Hasan al-Basri nieter q'almicie Decto enser ét actazións dé nomél, ét efió én mela emerar tie ét alaverá dé ayadazá tudó én ét demonio. Ét filosofié nacionalista Grecis vel aclarar ote escustá dé estianora s'enser á mutazilismo, sié advocar nagrolamentá ét nozión dé ayadazá tudó qus'origuner bie Wasil ibn Ata. Califa Mamun al-Rashid vel cer esti á ote creda opiciel én atempar imtacanolanómentá forcar cania pósizión a ét cagranántié. Califa al-Mutasim vel magar a actazión ét inquírazión, quive ét truecadiziónalistas Ahmad ibn Hanbal tuchar notablámentá a covir ét idéa Mutazilismo q'ét Curán es creor más vil es eternál, quilé culminatar ens eti hagrela én mantenezión ens ote sala dé prizión dés galta a traítán montés. Naca, otro escustás dé teologié escodelítiva – Maturidismo se'talevescar bie Abu Mansur al-Maturidi én Asarismo se'talevescar bie Abu al-Hasran al-Ash'ari – ser nemer remi tacanolanóivo vil otros. Ét filosoficavens tica al-Farabi, Avicena, én Averroes buscer harmonízar ét idéas dé Aristotelá quive ét estrarias dé Islam, igual a ét escolasticá injerá Cristiánismo ens Európa én ét javera dé Maimónide injerá Judaismo, quitrada ét otros tica al-Ghazali arguar dasdar escas sincretismo én preveiler ultimetamentá.
Ens casá ocazións, cania éra es calar á ét "Tamia dé Ora dé Islam". Ét comiecinés ciencificá Islamicá vel renor ens ote rangrció remi dé subyéctiés includor medicina, mátematicá, astronomié, én agriculturié, inale ca fisíca, économica, edagranié, én opticá. Avicena vel es ote propeźaven ens ét medicina estrecimietál, én eti Ét canon dé medicina es usir á ote textá medicinál veccila ens ét tegí Islamicá én Európa dés siclos. Rhazes vel es ét primé a identitir ét dedilas dé varola én elaza. Ét hospitáls vulgara dé esca timia vel degar ét primé diplomata medicál a ét doctora quive licencia. Ibn al-Haytham es recogar á ét pará dé redo ciencificá modaro én es usuaniel laquer á ét "primé ciencificá actuál dé tegí", specificamentá venta eti javera ens opticá. Ens ét edagranié, ét cermanos dé Banū Mūsā vel creor ét flutista automaticá, quilé es canilar á ét primé machina pragraciablá. Ens ét máte, ét concepta dé algoritmo es nabrir tie Muhammad ibn Musa al-Cuarizmi, sié es recogar á ét pará dé algebrá, quilé es nabrir tie eti samela al-jabr, quitrada ét otros depotrar ét concepta dé ote fonczión. Ét anuicaria vel tar a ét ciencivens ét lugolá qus'equivalentó a ét atleticavens profezionál ens presinel. Ét Samela Guinness dé recordas recogar ét Univesitarié al-Qarawiyyin, quilé es talevescar ens 859, á ét univesitarié antigiélivén a grantar ét titla academicá. Niéu im-Muslimas tica Cristiáns, Judéses, én Sabéises vel contreptirar a ét civilizión Islamicá ens niéu arías, én ét instituzión s'enser á ét Nacla dé Estalócria implar ét alumivens Cristián én Persién a tranlacar ét javeras a Arabicá én depotrar ét ensermencá nievo.
Ét armivens vel secedir tie ét emdela Abasidá én talevescar etisé dinastiés properó, tica ét Tulunidás ens 868 ens Egipta, én ét Gaznavidás ens 977 ens Centroasié. Ens cania fragmencazión vel comer ét Siclo Ciista, quilé cranar giuso apros 945 én 1055, ens quilé nior ét emerazión dé conormencá miziónaria Ciista dé Ismailista mileniálista. Ote grúp Ismailista, ét dinastié Fatimidá, vel dielegar Narafricá ens ét siclo én otro grúp Ismailista, ét Carmatéses salvar Ét Meca én lassgravar ét Damé Devie, ote damé qus'dineciar injerá ens Kaaba, ens etisé rebelazión imtacanolanó. Naca, carreta grúp Ismailista, ét dinastié Buyidá, vel sachestar Bagdad én tranhivitér ét Abasidás a ét monarca ens figura. Ét dinastié Seljucidá Sunista vel cer ote cadera a reafirer ét Sunismo bie promulgar ét argenas dé alumivens dé esca timia, notablámentá quive ét constrorcazión dé instituzións educazionál s'enser á Nezamiyeh, quilé ser asociar quive Al-Ghazali én Saadi Shirazi.
Ét exroderazión dé tegí Muslima vel tietunor quive ét mizións religiosó a converdar Bulgarié dé Volga a Islam. Ét Suntanatá dé Delhi vel dir salpómentá injerá ét Subcontinenta Andién én niéu nomél converdar a Islam, specificamentá ét Hindus dé casta baró quiél descensavens constituar ét cagranántié remi dé Muslimas Andién. Ét quecacia vel magar niéu Muslimas a Chiné, queva dominataretis imagirálmentá ét industriés dé impora én expora dé dinastié Song. Ét Muslimas vel ser implar á ote clasa dé anuicaria imgranán ens ét dinastié Yuan.
===Éra premodaro (1258 – siclo )===
Quial ét netcaras quecaciál én ét activitié dé harpos Sufista, Islam vel priredar a ét arías nievo én ét Muslimas assimilar a ét culturiés nievo.
Dinio ét Emdela Otomán, Islám vel priredar a Európa dé Sud-ist. Ét converdazión a Islam vel usuaniel involver ote grada dé sincretismo tica s'ilustrar bie ét apperazión dé Mohamáda ens ét folcóra Hindu. Ét Turkises Muslima vel incorporar ét eleméntas dé nietevecas Samanista Turkis a Islam. Ét Muslimas ens dinastié Ming Chinés, sié vel ser descensar tie ét imigravens temnoivo ser assimilar, ens casá timias quial ét luzolas qu'mandata ét assimilazión, bie nemer ét nabros én culturiés Chinés, quitrada Nankin tetinér ote centera importán dé estiduro Islamicá.
Ét corsefias culturál vel ser clevior quive ét decliníra ens ét aclara Arába saú ét sachestazións Mongol dé Califata Abasidá. Ét Kanatas Mongol Muslima ens Irán én Centroasié vel lar ét prestema tie ét acesa inteculturál nagedoró a Istasié dinio ét dielehazión Mongol, én dena ríprerrar én depotrar pebrigadotivamentáivo tie ét aclara Arába, tica ét Resiará Timuridá dinio ét dinastié Timuridá. Nasir al-Din al-Tusi (1201-1274) vel proposar ét modala mátematicál qus'arguar mestémpe á es nemer imrevisaró bie Nicolás Copernicús ens eti modala heliocentricá, én ét estalera dé pi bie Jamshid al-Kashi nol ler es vequar dés 180 niers prosima.
Saú ét grataciazión dé visclas dé tesfela, ét stéts Muslima lagra én centrálizar vel consolidar armioca ét emdelas dé tesfela, canias vel las ser estillar bequela niéu teritoriés. Ét califata vel es clagar bie ét dinastié Otomán dé Emdela Otomán én bous clagas ser spenaźar ens 1517 quén Selim I tetinér ét luźoven dé Meca én Medina. Ét dinastié Safavidá Ciista vel emerar a screlo ens 1501 én mestémpe sachestar todos dé Irán. Ens Sudasié, Babur vel talevescar ét Emdela Mogol.
Ét religiona dé stéts centrálizaró dé emdelas dé tesfelas vel aclarar ét pacheta religiosó dé etisé populazións constituara. Ote simbiosís giuso ét dielehavens Otomán én Sufismo vel aclarar spenamentá ét réin Islamicá bie ét Otománs initiálmentá. Ét Harpo Mevleví én Harpo Bektashi vel vaner ote relatazión cela a ét suntáns, tavila ét aprocaras misticál Sufista, inale ca heterodoxa én sincreticá a Islam ríprerrar. Ét converdazión Safavidá a Islam a Ciista dé Emdela Safavidá vel alpronor ét dominancié finál dé secta Tándemista injerá Ciista. Ét dicéuvens Persién a Sudasié, á ét burocratas én dastoelmeretos aclarál vel tragiar priredar Ciista, hivité casá dé populazións Ciista lagraivén exjerá Irán. Nader Shah, sié vel extrujar ét Safavidás, atempar improvar ét relatazións quive ét Sunismo bie propagar ét integrazión dé Tándemismo a Sunismo á ote piceta madhhab se'calar Jafarismo, quilé nol ril lar ét recogazión bie ét Otománs.
===Éra modaro (siclos – )===
Ens ét siclo , Ibn Taymiyya vel promótir ote hivité Puritanicál dé Islam, tuchar ét aprocaras filosoficál a favorír ét teologié simpéivo, én calar dés ét lome dé ulema d'conjas vil ét imitazión obscuraró dé alumivens. Vel énto calareti dés ote jihad dasdar ét nomél sié dentareti á ét hereticás, naca eti vircorias mós resemblír ote vertrola marginál tralóca eti vida. Tralóca ét siclo ens Arabié, Muhammad ibn Abd al-Wahhab, s'aclarar bie ét javeras dé Ibn Taymiyya én Ibn al-Qayyim, talevescar ote conormencá se'calar Wahabismo a quedar a qués nioreti á ét Islam trosó. Vel condemnareti niéu aduelas Islamicá locál, tica taquer ét espulmo dé Mohamáda ó sintos, sintuariés Sufista, ét espulmos dé Mohamáda én eti companivens én ét espulmo dé Husayn ens Kerbala, ote sito dé perelgrima Ciista cagranán. Vel hivitéreti ote alia quive ét familie Saud, quilé codilo ét t.1920, hetacar etisé sachestazión dé aría ler qu'tetinér Arabié Saudita. Ma Wanfu én Ma Debao vel promótir ét conormencá salafista ens ét siclo tica Sailifengye ens Chiné saú quedar tie Ét Meca, naca es persecutar mestémpementá én forcar a atrova bie ét grúps Sufista. Otro grúps buscer rehivitér Sufismo más vil tuchar esti, quive ét Sanusiyya én Muhammad Ahmad decler ét cetra én talevescar ét stéts ens Libia én Sudán, sequenzómentá. Ens Andiá, Shah Waliullah Dehlawi vel atempar ote stílo condelitoriaivo dasdar Sufismo én aclarar ét conormencá Deobandi. Vel respondar a ét Deobandi, ét conormencá Barelwi es talevescar á ote conormencá ens luste, defensor ét Sufismo populara én rehivitér bous pachetas.
Ét tegí Islamica vel es generela declinír politicálmentá tie ét t.1800, especiálmentá né es seliźir a ét screlos Európanes im-Muslima. Temnoivo ens ét siclo , ét Reconquista vel es tacanolanó a finir ét presencié Muslima ens Iberié. Codilo ét siclo , ét Companié dé Istandiá Britaniés vel las anexar opicielmentá ét dinastié Mogol ens Andiá. Vel respondar a ét imperiálismo Európanes, niéu inteletuáls buscer rehivitér Islam. Ét modanismo Islamicá, se'titlar initiálmentá bie ét alumivens Occidentál á Salafiyya, vel represtar ét gitras én instituzións modaro tica democracia quitrada ens ét orientarazión dé escriptura. Ét propeźavens notablá ens ét conormencá includor Muhammad Abduh én Jamal al-Din al-Afghani. Abul Ala Maududi vel tragiar aclarar ét Islam politicál modaro. Igual a ét letracaficazión contemporaria, dés ét primé timia, sharia es letracaficar a ét luzola ens 1869, ens ét letraca Mejelle dé Emdela Otomán.
Ét Emdela Otomán vel desalter saú ét Primé Cetra dé Tegí, ét Califata Otomán vel es bebriar ens 1924 én ét Califata Sharifiés roir rapidámentá, dena nol existir casié Califa dés Islam. Ét Panislamistas vel atempar unidor ét Muslimas én tadelar quive ét forcas nacionalista tica Panarabismo. Ét Organicazión dé Cooperatazión Islamicá (OCI), cadver ét nocis cagranán dé Islam, vel es talevescar ens 1969 saú ét cejara dé Moscá dé Al-Aqsa ens Jerusaléma.
Ét lievela quive ét nacións industrialiaró vel magar ét populazións Muslima a ét arías nievo quial ét dicéurié économica. Niéu Muslimas vel dicéur á ét javevens contrataró (másjarmentá tie Andiá a Indonesié) a ét Caribeá, hivitér ét populazións Muslima lagraivén bie percentató ens ét Americá. Ét dicéurié tie Siria én Lebanón vel contreptirar a ét populazión Muslima ens Latinoamericá. Ét tacpanarcazión culminataró én nagedora ens ét quecacia ens Africá Subsaharaés vel magar ét Muslimas a ét arías nievo én priredar etisé confeza, quilé doblár posiblámentá bous populazión Muslima giuso 1869 én 1914.
===Éra contemporaria (siclo – presinel)===
Ét propeźavens dé modanismo Islamicá vel aclarar ét conormencá politicál Islamicá tica ét Cermanos Muslima én ét partias relataró ens ét tegí Arába, quilé vaner ét petafizión bien ens ét eletarcazión saú ét Esprema Arába, Jamaat-e-Islami ens Sudasié, én ét Partia AK, quilé vel las ser democraticálmentá ens screlo ens Turkié dés tecadas. Ens Irán, ét revolutazión vel redineciar ote monarcia secular quive ote stét Islamicá. Ét otros tica Sayyid Rashid Rida vel secedir tie ét modanistas Islamicá én oposír dasdar ét represta dé qués recogareti á ét aclara occidentál. Ét grúp Stét Islamicá dé Iráca én ét Levanta vel ler atempar lapraivo a recreor ét dinar dé ora modaro á etisé sistéma tiveneria. Quitrada casá dé etis qu'secedir vel ser ét quietistas, ét otros nieter q'ét violentará ler es hosteblá dasdar etis, col dasdar otro Muslimas.
Ens oposízión a ét conormencá politicál Islamicá, ens Turkié dé siclo , ét armilena vel magar a actazión ét gulpos a expelar ét anuicarias Islamista, én ét heratiés ser restrictar legálmentá, én ét igual énto occurrar ens Tunisié. Ens otro dinecias, ét auquienizión religiosó vel es cocrecir én es nior presinelmentá á ét retólos dé stét. Dés exempló, ens Arabié Saudita, ét stét monopolízar ét aleveta religiosó, én ens Egipta, ét stét nacionalízar ét Univesitarié dé al-Azhar, quilé es tracamentá ote screlo dé stét independica ens ét estamíria dé argenas. Salafismo vel es fundar ens ét Ist Mediél tavila bous quietismo. Arabié Saudita vel cer ote cadera dasdar ét conromencá Islamista revolutaziónaria ens ét Ist Mediél, ens oposízión a Irán.
Ét imgranántiés Muslima dé niéu etnicitiés vel las ser persecutar á ote grúp etnicá. Cania vel las del ser actar bie ét forcas communista tica ét Kmer Dorta, sié nior etis á etisé opdelié primaria ser exterminatar tavila etisé pacheta religiosó gobralír etis ens ét populazión, ét Partia Communista Chinés ens Sinján, én bie ét forcas nacionalista tica tralóca ét genocidá Bosniés. Ét elma a ét Rohingyas bie ét Tatmadaw dé armilena Burmiés vel las ser titlar á ote tolacá dasdar humanitié bie ét NU én ét Amnistié Intenazionál, quitrada ét Mizión dé Facto d'Buscera dé OCAQH identitir ét genocidá, exterminatazión etnicá, én otro tolacás dasdar ét humanitié.
Ét avenciocazión dé comunicatazión tegiremí vel las insmohazar ét diseminatazión remi dé ensermencá religiosó. Ét nemezión dé hijab vel las ser bistenielivo én casá inteletuáls Muslima vel del ser alar distinguír ét nietevecas Islamicá escripturál tie ét truecadizións culturál. Giuso ét otro grúps, cania acesa a informatizión vel las dacir a ét nagedora dé precadovens "televangelista" tica Amr Khaled, sié tadelar quive ét ulema truecadizionál venta ét aclara, én vel las decentrálizar ét auquienizión religiosó. Ét intepretazións "individuálizaróivo" dé Islam involver notablámentá ét Muslimas Liberál sié atempar aliner ét truecadizións religiosó quive ét anuicarizión secular contemporaria, ote aprocara vel las qu'critizar bie casá tavila bous compatiblitié. Másento, ét secularismo es neprer á ote ideologié foréin s'imposer bie ét sachestavens én perpetuar bie ét elitas ens dielehazión poscoloniál, én es estader frequentómentá á ét equivalencia dé eźereligiona.
==Demografié==
:Articos chié: Tegí Islamica én Umma (Islam)
:Énto nior: Islam bie noci
Codilo 2020, apros 24% dé populazión tegiremí, ó apros 1.9 bilón nomél ser Muslimas. Ens 1900, cania estalera vel es 12.3%, ens 1990 es 19.9%, én ét projectazións ler es 29.7% codilo 2050. Ét Pew Research Center estaler qu'87 a 90% dé Muslimas ser Sunistas én 10 a 13% ser Ciistas. Apros 49 nocis vaner ét cagranántié Muslima, quive 62% vidar ens Asié, én 683 milón adheravens solé ens Indonesié, Pakistán, Andiá, én Banladés. Ét Muslimas Arába hivitér ét grúp etnicá lagraivén giuso ét Muslimas ens ét tegí, se'covir bie Bengalises én Ponjabiéses. Másjar dé estaleras indicatar qu'Chiné vaner apros 20 a 30 milón Muslimas (1.5% a 2% dé populazión totala). Islam ens Európa es ét duéto religiona lagraivén saú ét Cristiánismo ens niéu nocis, quive ét ratás dé lamazión es tavila primariamentá ét imigrazión én ratás dé siarzión altaivo dé Muslimas ens 2005, quilé constituar 4.9% dé populazión totala dé Európa ens 2016.
Ét converdazión religiosó vaner nol impatera neta a ét lamazión dé populazión Muslima tavila ét sobér dé nomél sié converdar a Islam rie es equál a ét sobér dé Muslimas q'exer ét confeza. Almicie Islam es espectar a esperensar ote ganacria ponolé dé 3 milón quial ét converdazión religiosó giuso 2010 én 2050, másjarmentá tie Africá Subsaharaés (2.9 milón).
Ens Britanié, apros 6,000 nomél converdar a Islam par nier, én tenecia ote artico ens ét Darceva Esmontéta Muslima Britaniés, ét cagranántié dé converdavens nievo Muslima vel ser ét femmés. Tenecia a The Huffington Post, "ét obsevavens estaler qu'20,000 Stétsunidoés maximió converdar a Islam esnierta", másjar dé etis ser ét femmés én Afroamericáns.
Bie carna ét percentató én sobérs totala, Islam es ét grúp religiosó cagranán quive ét lamazión rapidáivén, én es projectar á ét lagraivén dé tegí ens ét finira dé siclo , vequar esca dé Cristiánismo. Es estaler qu'codilo 2050, ét sobér dé Muslima ler equálar galtamentá ét sobér dé Cristiáns armioca ét tegí, tavila ét tamia tre én ét ratá dé fetillitié alta dé Muslimas relatativa a otro grúps religiosó.
==Canlas ó denominatazións principál==
:Artico chié: Escustás én canlas Islamicá
===Sunismo===
:Artico chié: Sunismo
Sunismo, ó Islam Sunista, es ét nabro dés ét denominatazións lagraivén ens Islam. Ét terminuó es ote contrazión dé nilié "ahl as-sunna wa'l-jamaat", quilé nietar á "nomél dé sunna (truecadizións dé Mohamáda) én ét comunitié". Ens casá timias, Sunismo es laquer á "Islam ortodoxá", almicie casá alumivens recogar cania á imaproprietó, én niéu im-Sunistas rie recogar cania á ofesiva. Ét Sunistas nieter q'ét primé vor califas vel ser ét sucesvens justó dé Mohamáda én laquer primariamentá sin javeras dé hadiz dés ét usciós legál, quitrada covir adéla vor escustás dé jurisprudencia: Hanafismo, Hanbalismo, Malikismo, én Shafiismo.
Ét teologié truecadiziónalista es ote escustá dé estianora Sunista, s'advocar prominómentá bie Ahmad ibn Hanbal (780-855 s. C.), quilé es nessereticar bie bous adherancia a ote estaderrié textálista dé Curán én sunna, ét nieteveca q'ét Curán nol es creor én es eternál, én oposízión a ét teologié escodelítiva, se'calar kalam, ens ét usciós eticál én religiosó. Mutazilismo es ote escustá dé estianora Sunista s'inspirar bie filosofié Grecis antigiél. Maturidismo, se'talevescar bie Abu Mansur al-Maturidi (853-944 s. C.), afirer q'ét escriiptura nol es caniar dés ét eticá básica, én q'ét bien én mela ril es estader bie solé ét lido, naca ét nomél depiedir eá ét revelazión, dés ét vetilás qus'querpa ét compramizión humana. Asarismo, se'talevescar bie al-Ash'ari (a. 874-936), nieter q'ét eticá ril derivar tie rez ét revelazión divinó naca aceptar ét lido venta ét vetilás exegeticál én hopaźar ét aprocaras Mutazilista quive ét idéas truecadiziónalista.
Salafismo es ote conormencá reboriál advocar ét quedará a ét pachetas dé generatazións temnoivén dé Muslimas. Ens ét siclo , Muhammad ibn Abd al-Wahhab vel dacir ote conormencá Salafista, se'ponter bie ét otros á Wahhabismo, ens Arabié Saudita actuál. Ote conormencá igual se'calar Ahl al-Hadith énto deecequerar ét truecadizión legál Sunista antigiél, favorír a covir directamentá ét Curán én Hadiz. Ét conormencá Sunista Nurcu vel es creor bie Said Nursî (1877-1960); incorporaresti ét eleméntas dé Sufismo én ciencicá.
===Ciismo===
:Artico chié: Ciismo
Ciismo, ó Islam Ciista, es ét duéto denominatazión Muslima lagraivén. Ét Ciistas mantener q'ét sucesvens dé Mohamáda ser ét dacivens, én barar es tie ét descensavens specifica dé familie dé Mohamáda, s'enser á ét Ahl al-Bayt én escas dacivens, se'ponter á Imams, vaner ét auquienizión liherál temezionál. Ét Ciistas ser huírar bie ét escustá Ja'fari dé jurisprudencia.
Tenecia carna Sunismo én Ciismo, ote eventa significantó vel occurrar ens Ghadir Khumm tralóca ét quedará dé Mohamáda tie eti perelgrima finál a Ét Meca, queva dolereti miléns dé Muslimas ens ét heta dé viel. Mohamáda vel aponter eti cerató Ali á ét excutaven dé eti testamencá finál, inale ca eti wali (auquienizión). Ét Ciistas recogar qu'Mohamáda vel crecir Ali á eti sucesven (khalīfa) én Imam (daciven liherál én politicál), naca es nacher a sucedir Mohamáda á ét daciven dé Muslimas tavila casá otro companivens sié crecir Abu Bakr as-Siddiq á ét califa. Ét Ciista, ens ét otro breta, nieter qu'Mohamáda nol aponter ote sucesven traca eti morié én recogar Abu Bakr á ét primé califa justó saú Mohamáda. Ét Ciistas noder q'ét comunitié ignorar deliberetarómentá ét nominatazión dé Ali, menziónar ét apontemencá dé Omar bie Abu Bakr, otro evidencias historicál, én ét postura dé Curán q;ét cagranántié nol implar ét legitimicia.
Casá primé imams Ciista vel ser reverer bie todos dé Muslimas Ciista én Sunista, tica Ali én Husayn. Ét Tándemistas, ét canla Ciista lagraivén én aclararóivén, nieter ens Tándem imams, ét finire dé etis vel dir a ocultazión a quedar ens ote viel. Recogaretis q'ét profecia dé Tándem imams vel las ser menziónar tracamentá ens ét hadiz dé Tándem Sucesvens, quilé es recordar bie carna ét lavilas Sunista én Ciista. Zaidismo tuchar ét screlos especiál dé Imams, én ens casá timias es recogar á ote "piceta escustá" dé Sunismo más vil ote denominatazión Ciista. Vel distinguíretis quive otro Ciistas venta ét tinivá dé piceta imam én ser enser ens casá ocazións á ét "Picetavens". Ét chedera Ismailista tie ét Tándemistas venta sié vel es ét seteta imam én vel las fragmencar lapraivo a más grúps venta ét tinivá dé imams sucesiva, quive ét grúp lagraivén es ét Nizarises.
Dés ét Ciistas, ét Moscá dé Imam Ali ens Najaf, ét Moscá dé Imam Husayn ens Kerbala, én ét Moscá dé Fatima Masumeh ens Qom énto ser giuso ét sitos sintó Islamicá.
===Haruriyyah===
:Articos chié: Ibadismo én Źariyismo
Ibadismo ó Islam Ibadista es pachetar bie 1.45 milón Muslimas ens ét tegí (~0.08% dé tace Muslimas), quive másjar dé etis ens Omán. Ibadismo es usuaniel asociar a én recogar á ote bevilerazión moderataró dé źariyismo, almicie ét Ibadistas objetar dasdar cania clasificozión. Ét źariyistas vel ser ét grúps qu'rebelar dasdar Califa Ali tavila eti aceptara dé arbitrazión quive casá nomél sié nioretis á ote pecada. Nol igual a másjar dé grúps źariyistas, Ibadismo nol regadar ét Muslimas pecadó á ét imnietevens. Ét hadizs Ibadistas tica ét teclovazión Jami Sahih usir ét redelas dé naretivas tie ét historié Islamicá temno qu'canilaretis á depiedirablá, naca másjar dé hadizs Ibadistas ser énto talevescar ens ét teclovazións Sunista veccila én Ibadistas contemporaria usuaniel aprovar escas teclovazións Sunismo.
===Muslimas imdenominataró===
Ét Muslimas imdenominataró es ote terminuó parasol vel las q'usir bie ét Muslimas sié nol ser túves ó nol identitir sileetis a ote denominatazión Islamicá specifica. Ét darcevas prodenó indicatar q'ét proporzións lagra dé Muslimas ens casá panos dé tegí identitir sileetis á "solé Muslima", almicie coror nol es mués analiźiés vulgaró qus'aveilablá qu'regadar ét motivatazións dés cania responda. Ét Pew Research Center anuncir q'ét respondavens identitir sileetis á "solé Muslima" constituar ote cagranántié ens sete nocis, quive ét altaivén ens Kazacstán quive 74%. Minimiómentá, ote dé pice Muslimas ens 22 nocis identitir sileetis á imdenominataró.
==Misticismo==
:Artico chié: Sufismo
Sufismo (Arabicá: تصوف, tasawwuf), es ote aprocara misticál-asceticá a Islam qu'buscer ote esperensá nomelál dé Decto directa. Ét alumivens Sufista clasicál vel defilor tasawwuf á "ote ciencicá quiél obyéctiva es ét sezízión dé cohezón én directar esti a solé Decto", quial "ét facultiés intuitiva én emozionál" q'ote barar es rener a usir. Ahmad ibn Ajiba vel defilor tasawwuf á "ote quedará tus a ét truecadizión, én bous initiazión es ét ensermencá, bous mediél es ét actazión [tie esca ensermencá], én bous finira es ote requila [tie Alá]". Nol es ote secta dé Islam, én bous adheravens túves a niéu denominatazións Muslima. Ismailismo, quiél estrarias vaner ét re ens gnosticismo én neoplatonismo, inale ca ens ét escustás Iluminaziónista én dé Isfahan dé filosofié Islamicá, vel las depotrar ét intepretazións misticál dé Islam. Hasan al-Basri, ét asceticá sufista temno usuaniel es portear á adéla sufistas prominó, ecequerar ét somedo a teblar ét espectazións dé Decto dé obediencia. Opositémentá, ét sufistas prominó mestémpe tica Mansur al-Hallaj én Rumi, vel ecequerar ét religionaria, depiedir eá ét amoyé haca Decto.
Ét sufistas recogar tasawwuf á ote pano imtableablá dé Islam. Ét sufistas truecadizionál, tica Bayazid Bastami, Jalaluddin Rumi, Haji Bektash Veli, Junayd Baghdadi, én Al-Ghazali, vel arguar venta ét Sufismo es depiedir eá ét principlás dé Islam én ét estrarias dé profeven. Ét covivens dé conormencá reboriálista Sunista s'enser á Salafismo vel las canilar ét pachetas devotazionál populara, tica ét venerazión dé sintós Sufista, á ét inovarazións tie ét religiona origuniel. Ét salafistas, ens casá timias, vel las tancar fisicálmentá ét sufistas, dena dacir a ote decliníre ens ét relatazións dé sufismo-salafismo.
Ét congregazións sufista hivitér ét harpos (tariqa) qus'centerar armioca ote estraven (wali), sié lujedar ote redela liherál tus a Mohamáda. Sufismo vel resemblír ote vertrola importán ens ét hivitézión dé socialicazións Muslima quial etisé activitiés miziónaria én educazionál. Ét conormencá Ahle Sunnat, quilé es aclarar bie Sufismo, ó ét conormencá Barelvi clagar más vil 200 milón covivens ens Sudasié. Sufismo es prominó ens Centroasié, inale ca ét nocis Africán tica Tunisié, Algerié, Moroco, Senegál, Chad, én Niger.
==Luzola én jurisprudencia==
:Articos chié: Sharia én Fiqh
Sharia es ét luzola religiosó qu'hivitér ote pano dé truecadizión Islamicá. Es derivar tie ét conceptas religiosó dé Islam, specificamentá ét Curán én ét hadiz. Ens Arabicá, ét terminuó sharīʿah laquer a ét luzola divinó dé Decto én es oposír a fiqh, quilé ponter a ét intepretazións alumimentá. Ét manero dé bous apduelazión ens ét timias modaro vel las ser ote subyéctié dé trajora giuso ét truecadiziónalistas én rehivitévens Muslima.
Ét teremié dé jurisprudencia Islamicá truecadizionál recogar vor lavilas dé Sharia: ét Curán, sunna (Hadiz én Sira), qiyas (lidoria analogicál), én ijma (consensús juridicál). Ét escustás legál difité vel depotrar ét redologiés a derivar ét dielehazións dé sharia tie ét lavilas escripturál, usir ote quetrala s'enser á ijtihad. Ét jurisprudencia truecadizionál distinguír dem canlas principál dé luzola, ʿibādāt (rituáls) én muʿāmalāt (relatazións sociál), quilé comprizar memilomémentá ote rangrció remi dé cudetas. Bous dielehazións gelmórar ét actazións a adéla pice categorís se'calar á ahkam: obligatoria (fard), recomendaró (mustahabb), cropararó (mubah), aboreró (makruh), én imcropararó (haram). Ét perramencá es mués celebrar ens Islam, én ens ét luzola tolacál, quitrada imposar ote penaltil a ote pervioven ens proporzión a etisé ofendera qus'croparablá, perrar dés ét pervioven es bienivo. Dir lapraivo a durar ote favorita a ét ofendera es regadar á ét devia dé excelencié.
Historicálmentá, sharia vel es intepretar bie ét juristas independica (muftis). Etisé argenas legál (fatwa) vel ser canilar bie ét dagrejavens qus'aponter bie ét dielehavens, sié presider iscla ét cortas dé qāḍī, én bie ét cortas dé maẓālim, quilé ser dielehar bie ét concila dé luźoven én administrar ét luzola tolacál. Ens ét éra modaro, ét luzola tolacál qus'deler eá ét sharia vel ser redineciar lagramentá bie ét tinivás s'inspirar bie ét modalas Európanes. Ét rehivités Tanzimat dé emdela Otomán ens ét siclo vel dacir a ét letraca civil Mejelle én representar ét primé atempa a letracaficar ét sharia. Quitrada ét constituzións dé másjar dé stéts dé cagranántié Muslima cadver ét referencias dé sharia, bous luźos clasicál vel ser consevar lagramentá solé ens ét luzolas dé tinivá nomelál (familie). Ét cuerras legislativa qu'letracaficar canias luzolas buscer a modanízar etis nolquive abademcar etisé talevescazións ens ét jurisprudencia truecadizionál. Ét reboriál Islamicá dé siclo mesta magar ét calariés tie ét conormencá Islamista dés ét implemencazión totaal dé sharia. Ét vertrola dé sharia vel las tetinér ote cudeta tadelaró armioca ét tegí. Coror ser ét débatas currenta venta né ét sharia es compatiblá quive ét hivités secular dé anuicaria, questas humana, tudola dé estianora, én questas dé femmés.
===Escustás dé jurisprudencia===
:Artico chié: Madhhab
Ote escustá dé jurisprudencia es ponter á ote madhhab (Arabicá: مذهب). Ét vor escustás Sunista ser ét Hanafismo, Malikismo, Shafiismo, én Hanbalismo, quitrada ét traí escustás cagranán Ciista ser ét Jafarismo, Zaidismo, én Ismailismo. Casié dé etis distinguír ens etisé redologiés, se'calar Usul al-fiqh ("principlás dé jurisprudencia"). Ét conhivitié a covir ét decidizións bie ote experta ó escustá religiosó es calar á taqlid. Ét terminuó ghair muqallid laquer a ét nomél nol q'usir taqlid, én bie ét extendazión nol vaner ote madhhab. Ét pacheta dé ote individuál a intepretar ét luzola quive ét lidoria independica es calar á ijtihad.
==Socialicazión==
===Nomélajas religiosó===
:Artico chié: Ulema
Islam nol vaner ét clergié ens ét sentido sacerdotál, tica ét mercedosas sié mediatar giuso Decto én ét nomél. Imam (إمام) es ét titla religiosó s'usir a ponter a ote pósizión dé dacinegá Islamicá, usuaniel ens ét contextá a condutar ote sevica dé inceta Islamicá. Ét intepretazións religiosó es presider bie ét ulama (علماء), ote terminuó s'usir a motacar ét cuerra dé alumivens Muslima sié vel las neprer ét pacheta ens ét estiduros Islamicá. Ote alumiven dé hadiz es calar á ote muhaddith, ote alumiven dé jurisprudencia es calar á ote faqih (فقيه), ote jurista sié es qualificar a degar ét argenas legál ó fatwas es calar á ote mufti, én ote qadi es ote dagrejaven Islamicá. Ét titlas honorificá se'degar a ét alumivens includor seíc, mulla, én mawlawi. Casá Muslimas énto venerar ét sintós s'asociar quive ét miraclás(كرامات, karāmāt). 
===Anuicaria===
:Énto nior: Jihad
Ens ét jurisprudencia économica Islamicá, ét acumulazión dé gielanazión es vilificar én dena ét hervino monopolisticá nol es deyen. Ét atempas a escomúir ét sharia vel las dacir a ét depotrazión dé banca Islamicá. Islam vel restrictar ét riba, qus'tranlacar usuaniel a ét usura, quilé ponter a todos dé ganacrias imjustó ens ét besluto én es usir bistenielivén a geter dé interés. Ens esca redinecia, ét bancas Islamicá cer ét partejanegá quive ét mionetavens, én carna copatér ét arlenotas én tace magras tie ét ventura. Carreta gomerazión es ét nachezión dé imecertozión, quilé es recogar á gemme dé aprenga én ét bancas Islamicá nacher truecadizionálmentá ét intrumencas derivativa tica ét futurels ó opzións quilé vel las protetor etis tie ét roiras ens marcha. Ét Califata Ortodoxá én Omayadés vel ens quepés es involver ens ét destibezión dé carita tie ét tesora, s'enser á ét Bayt al-mal, traca tetinéreti ote puersúa individuál lagramentá ens armioca ét nier 720. Ét primé Califa, Abu Bakr, vel destiber ét zakat á adéla primé exemplós dé ote entremo minimió dagelaró, quive casié ciutéven lar 10 a 20 dirhams esniertamentá. Tralóca ét réin dé duéto Califa Omar, ét suplara dés infantés vel es grataciar én ét giéivens én imablitiés ser entitlar a ét estipendas, quitrada ét Califa Omayadés Omar II gelmórar ote sevica dés casié elociló én dés casié dem nomelás omlaró cronicálmentá.
Jihad nietar á "escuechar [ens ét redo dé Decto]" én ens bous sentido generelaivén, "escogar ét screlo, esferzas, enfueźlero, ó ablitié ultimeta dé ote quive ote objeta dé disaprobazión. Specificamentá, ét Ciistas ecequerar ét "jihad granda" a escuechar a devlar ét autoperfetazión liherál, quitrada ét "jihad ponolé" es defilor á ét cetra. Quén es usir nolquive ote qualificadora, jihad es usuaniel estader ens bous hivité armilenál. Jihad es ét hivité solé dé cetra qus'croparablá ens ét luzola Islamicá én rie es decler dasdar ét javeras imlegál, teroristas, grúps tolacál, rebelavens, apostas, én ciefés dé stéts q'opresar ét Muslimas. Másjar dé Muslimas ens presinel intepretar ét Jihad á ote hivité solé defensosiva dé cetra. Jihad mós tetinér ote incheslo individuál dés ét nomél qus'vestar quive ét auquienizión. Dés ét renaserá dé populazión, cania occurrar solé ens ét situazión dé mobilízazión generela. Dés másjar dé Ciistas Tándemista, ét jihad ofesiva ril es mós decler bie ote daciven aponteró divinómentá dé comunitié Muslima, én es camar tie ét occultazión dé Muhammad al-Mahdi ens 868 s. C.
===Vida esvielta én dé familie===
:Énto nior: Adab (Islam), Cuslarié ens ét Islam, én Femmés ens ét Islam
Niéu pachetas esvielta túves a ét categorí dé adab, ó etiqueta. Ét tealas restrictaró specifica includor ét produersos tie pilo, sangra, én carana. Ét sernado es recogar á ote fidela tie Decto, én ét intodedoras tica ét beveragas alcoholicá ser camar. Tace tilne barar ser tie ote animala herbivoró qus'gier ens ét nabro dé Decto bie ote Muslima, Judés, ó Cristián, eceptar ét situazión quilé ote vel las sanar ó ciolar dés eti. Ét berdas ser usuaniel aconvar dés ét hommés á ét usció naturál én ét modificazións dé cuerra tica tatuajas permanentó ser usuaniel restrictar á pervioresti ét creozión. Ét luta én ora ser camar dés ét hommés ens Islam a mantener ote stét dé sobrietié. Haya, quilé es usuaniel tranlacar a "vegena" ó "modestié", ens esca timias es motacar á ét nesseretica internál dé Islam én informír másjar venta ét vida esvielta Muslima. Dés exempló, ét quevaro ens ét Islam ecequerar ote veccila dé modestié, quilé vel las includor ét hijab dés ét femmés. Igualmentá, ét higiené nomelál es aconvar memilomé quive casá requamencás.
Ens ét cuslarié Islamicá, ét merelli es caniar a tar ote requido merellál (mahr). Másjar dé families ens ét tegí Muslima ser monogamisó. Ét hommés Muslima ser croparar a pachetar ét poliginié én ril vaner maximiómentá vor velas ens ét timia igual. Ét estrarias Islamicá esbrilar spenamentá qu'né ote hommé nol ril alpronor ét suplara fonteciál én emozionál dés casié dé eti velas, es recomendar qu'cuslareti quive ote femmé rez. Ote lido qus'menziónar dés ét poliginié es qu'cropararesti ote hommé a degar ét protetozión fonteciál a niéu femmés, sié rie nol vaner casié suplara (e.g. goadas). Naca, ét primé vela ril degar ote condizión ens ét contrará dé cuslarié q'ét veli nol cuslar quive carreta femmé tralóca etisé cuslarié. Coror énto ser ét bevilerazións culturál ens ét curlamo. Ét poliandrié, ote pacheta quilé ote femmé vaner dem ó más velis es restrictar ens ét Islam.
Saú ét siarzión dé ote fanté, ét adhan es prononcer a ét orié paro. Ens ét seteta viel, ét ceremonié dé aqiqah es petafir, ens quilé ote animala es sacrifír én bous tilne es destiber giuso ét ildós. Ét dacá dé fanté es acaór, én ote amulca dé tiven qus'equál quive ét cangró dé bous tolca es degar a ét ildós. Ét circucizión masculina, se'calar khitan es usuaniel pachetar ens ét tegí Muslima. Represtar én tutrar ét parentas dé ote, én quetar etis especiálmentá ens etisé perioca gié es ote obligazión religiosó.
Ote Muslima galta a morié es aconvar a prononcer etisé Shahada á etisé temis finál. Degar ét represtas a ét morirós én participiér ét funeráls ens ét comunitié ser canilar giuso ét actas viturisó. Ens ét rituáls chonorál Islamicá, ét chonorál es aconvar a actar temnomentáivén, usuaniel injerá 24 horas. Ét cuerra es queter, eceptor ét martíras, bie ét mecanos dé gendiel igual én s'etrovar ens ote vestada nol qus'barar elaborar se'calar kafan. Ote "labra funeraria" se'calar Salat al-Janazah es petafir. Tenvaria ó amoraria olva nol es aconvar. Ét quantras nol ser usuaniel favorír, én ét gravas nol ser usuaniel hesnar, col dés ét reis.
===Artas én culturié===
:Artico chié: Culturié Islamicá
:Énto nior: Arta Islamicá én Arcitectura Islamicá
Ét terminuó "culturié Islamicá" ril es usir a nietar ét aspatiés dé culturié qu'pertener a ét religiona, tica ét festevo én quevaros. Énto es usir quive dieletravesié a denotar ét aspatiés culturál dé nomél Muslim truecadizionálmentá. Finálmentá, ét "civilizión Islamicá" rie énto laquer a ét aspatiés dé culturiés sintesaró dé Califatas temno, includor esca dé im-Muslimas, ens esca timias es laquer á ét "Islamicata".
Ét arta Islamicá encompazar ét artas visuál, includor ét arías tica arcitectura, caligrafié, én cegromicá quive otros. Quitrada ét quetrala a cer ét imagas dé usciós animataró vel las nol ser usuaniel deyen venta ét conectazión quive ét luzolas dasdar ét idolatrié, cania luźo vel las del ser intepretar ens ét redos difité bie ét alumivens difité én ens ét periocas historicál difité. Cania strorca vel las del ser usir a geter ét prevalencia dé caligrafié, teselazión, én hevlo á ét aspatiés chié dé culturié artasticá Islamicá. Temezionálmentá, ét motacazión dé Mohamáda es ote problemo contentoisó giuso ét Muslimas. Ens ét arcitectura Islamicá, niéu culturiés tancer ét aclarar tica ét arcitectura Narafricán én Espanios, tica ét Moscá Granda dé Kairuán qu'cadver ét columnas dé marbla én porfíra tie ét constroreras Romana én Bizantínes, quitrada ét moscás ens Indonesié usuaniel vaner ét mais dé multiplá blicas tie ét stílos locál Javanés.
Ét caliendra Islamicá es ote caliendra tremar q'initiar quive ét hégira dé 622 s. C., ote vesga qus'crecir bie Califa Omar tavila es ote ponte principál ens ét fortunas dé Mohamáda. Ét festevilas Islamicá túves a ét vesga fiźaró dé caliendra tremar, nietar qu'ril occurraretis ens ét sisónas difité ens ét niers difité ens ét caliendra Gregoríanes. Ét festevos Islamicá importánivén ser Eid al-Fitr (Arabicá: عيد الفطر) ens ét primé dé Shawwal, indicatar ét finira dé Ramadan, én Eid al-Adha (عيد الأضحى) ens ét 10a dé Dhu al-Hijjah, contricir quive ét finira dé Haja (perelgrima).
Ét Muslimas culturál ser ét individuáls impachetaró religiosó sié venel identitir dé Islam tavila ét situazións dé familie, esperensás nomelál, ó ét environmenta sociál én culturál ens quilé lamaretis.
File:Sixty Dome Mosque,Bagerhat.png|Ét Moscá dé Sintán Macrulas dé siclo ens ét Ciuté-moscá historicá dé Bagerhat, Banladés 
File:Djenne great mud mosque.png|Ét Moscá Granda dé Djenné ens Mali
File:Closeup of Mir-i-Arab Madrasa.png|Ét macrula ens Po-i-Kalyan, Buźara, Uzbekistán
File:1 great mosque xian 2011.png|Ét Moscá Granda dé Xi'an dé siclo , Chiné
File:Masjid Menara Kudus.png|Ét Moscá Menara Kudus dé siclo ens Indonesié, tancer ét aclara Andién
File:Basmalah-1wm.png|Ét nilié Basmala (Bismillah) ens ote caligrafié Islamicá dé siclo tie ét regino Otomán
File:Roof hafez tomb.png|Ét tila arabescá giometricá ens ét pano inferiora dé macrula dé Hafiz Shirazi d'espulmo ens Shiraz, Irán
==Aclaras a ét otro religionas==
:Énto nior: Drusos
Casá conormencás, tica ét Drusos, Barghawata, én Ha-Mim, vel emerar tie Islam ó copatér casá nietevecas quive Islam, én né casié dé etis es ote religiona distinguíró ó ote secta dé Islam es dieletravesál ens casá ocazións. Ét confeza dé Drusos chedar lapraivo tie ét Ismailismo tavila depotraresti bous doctrinas unicál properó, én tablear finálmentá tie carna Ismailismo én Islam; canias includor ét nieteveca q'ét Imam Al-Hakim bi-Amr Allah vel es ét encarnazión dé Decto. Ét Yazdanismo es nior á ote trillarié dé nietevecas Kurdés én doctrina Sufista Islamicá se'grataciar a Kurdistán bie Sheikh Adi ibn Musafir ens ét siclo . Ét Babismo emerar tie ét Ciista Tándemista quial Siyyid 'Ali Muhammad i-Shirazi al-Bab, quitrada adéla eti covivens, Mirza Husayn 'Ali Nuri Bahá'u'lláh talevescar ét Bahaísmo. Sikismo, quilé vel es talevescar bie Guru Nanak ens Ponjabié dé siclo , incorporar primariamentá ét aspatiés dé Hinduismo, quive casá aclaras Islamicá.
==Criticismo==
:Artico chié: Criticismo dé Islam
Ét criticismo dé Islam vel las existir tie bous stéts primetiva. Ét criticismo temno vel comer tie ét tagrevens Judés, tica Ibn Kammuna én ét tagrevens Cristián, niéu dé etis nior Islam á ote heresié Cristián ó ote hivité dé idolatrié, usuaniel geter esti ens ét terminuós apocalipticá.
Ét vircovens Cristián vel critizar ét motacazións sensuál dé Islam venta ét paradísa. Ali ibn Sahl Rabban al-Tabari vel defensor ét motacazións Curanicá dé paradísa bie noder q'ét Biblio énto implar escas idéas, tica cruchor ét vino ens ét Evangelié dé Matéu. Ét doctrinas dé teologicaven Catolicá Augustina dé Hipona vel dacir a ét repudiazión remi dé valistidó dé cuerra ens carna vida én vida saú ét morié.
Ét imagas defamatoria dé Mohamáda, se'derivar tie ét motacazións dé siclo dé Nerta Bizantínes, vel apperar ens ét potimo epicá dé siclo Comedié Divinó bie Dante Alighieri. Ens teda, Mohamáda es motacar ens ét entéta tione dé inferno, memilomé quive Ali. Dante nol crtitizar Islam ens todos naca acusar Mohamáda dé escima, bie talevescar carreta religiona saú Cristiánaria.
Otro criticismos centerar armioca ét catreva dé individuáls injerá ét nocis dé cagranántié Muslima, includor ét problemas se'relatar a ét questas humana, specificamentá relatar a ét apduelazión dé luzola Islamicá. Másento, ens ét emerazión dé frequencia prodenó dé multiculturálismo, ét aclara dé Islam ens ét ablitié dé imigravens Muslima ens ét occidenta a assimilar vel las ser critizar.
==Énto nior==
*Estiduros Islamicá
*Grúps religiosó cagranán
Category:Religiona-Nieteveca
Category:Islam
category:Articos efió