Adjuvilo

( Source: http://postamundi.org/dosieres & https://fr.scribd.com/document/415699608/Gramatiko-de-Adjuvilo-Primitiva-e-Per-Adjuvilo The above text is a copy of the work of Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo )
Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.
Indexo
 
1> Prologo
 
2> Alfabeto, pronunsado ed akcento
 
3> Morfologio e sintaxo
 
4> Vokabularo
 
5> Afixi
 
6> Textos exemplas
 
1)        Pregado sur l'Akropolo
 
2)        La pley bona linguo internacionala
 
3)        Adjuvilo estan la vera solvo quam linguo ajuvanta.
 
4)        Patro Nosa
 
5)        Peizajo de Ameriko sub la luno
 
6)        Quo
 
7)        Junulino
 
8)        Lorelei
 
9)        Dek sep sekundos
 
10)      La severa profesoro e la existo de Dio
 
11)      La tantrismo de Nasrudino
 
7> Lokos internetas utilas por Adjuvilo
1> PROLOGO
Me farin cia gramatiko kopiante sen skrupulos la laboro de altras gramatikistos quam Roy McCoy (pronunsado: Roy Makoy), Washirei (pronunsado: Uashirei), la kreanto de Adjuvilo, Claudius Colas (pronunsado: Klaudyus Kola, kun la pseudonimo de la Profesoro Esperema), Thomas (pronunsado: Tomas) o Partaka. Ma me anke explikan ed explicitan algunas altras aspektos pri la gramatiko de Adjuvilo (anke nomita "Ido simpligita"). Me estan, konseque, furtanto de las autoros que me citan (e de altros) ma por un bona motivo: paroli Adjuvilo od Ido simpligita.
Quam Claudius Colas, me anke evitan la kopirestriktado de cia gramatiko, gramatiko qua restan plubonigebla per las lektantos, segun las vortos ex la kreanto ipsa de Adjuvilo, que me citas koncize ed adaptate: "Num on faron la naturaleso de Adjuvilo ankore pli grand? Me ne savan: tio ne dependan de l'autoro de Adjuvilo, ma de la homos quas uzon it e decidon pri ita sorto.".
La skopo de cia gramatiko ne estan erudita o filologia, ma simple ajuvi che la lernado e la uzo praktika de Adjuvilo, qua ne estan morta peco de muzeo pro esti prezentita en la yaro 1910-esma (mil e novacent e dekesma); Adjuvilo estan tre utila linguo internacionala hodie, pos un sieglo. On nur bezonan la adapto de la vokabularo moderna ed algunas progresos en detalos. Anke me foye, en versionos posas, korektan las eroros de cia gramatiko od agregan novas aspektos bezonotas. Cia texto ne estan sakra nek netushebla; las lektantos deciden pri ita sorto.
Me nur priskriban la Adjuvilo primitiva, kreita de la Profesoro Esperema. On debatan, e ja plubonigan, algunas aspektos de Adjuvilo ne klaritas o nur skisitas de sua kreanto, quam la genro gramatika maskula e femina, la akuzativo, la gerundio de la verbo e la aspekto de la verbo en las formos kompozatas o en la formo pasiva. Cio estan normala, kontre la absurda fixismo de, exemple, la "Fundamento de Esperanto". Ma on bezonan firma punto de komenco, mem por kritiki e plubonigi, e yen la punto de komenco de Adjuvilo: la modelo de Adjuvilo farita de Claudius Colas ipsa, la Profesoro Esperema.  Me konservan e kopian hike omnas exemplos origine en Adjuvilo de la Profesoro Esperema. Pose nos povan e darfan krei gramatikos e metodos de Adjuvilo moderna, kun priskribajos sempre direkte per Adjuvilo (yen, sen referajos de tipo "quam en Ido primitiva") e kun las korekturos od agreguros konsilindas por la efikeso komunikativa.
Generale, me konservan mem las eroros mekanikas evidentas de la Profesoro Esperema, se itos ne provokan konfunduro, quam che "ed ipsa la joyeso estan poke malgaya", quo devun esti " ed ipsa la joyeso estan poke gaya ", o che "povan savi un o du linguos de vicenas landos", quo devun esti "povan savi un o du linguos de vicinas landos". Ma, por eviti konfunduro, me korektan la formo "la telefonilo supre-in la disto inter los" per "la telefonilo supresin la disto inter los".
Mea gramatiko aparan nur per Adjuvilo, sen frazos kompletas per altras linguos, sive teritorias, sive ajuvantas planatas. Tale la transpareso de Adjuvilo aparan duoble: quam instrumento e quam skopo.
Las vortos per Esperanto aparan per "iksosurogato" o "xesurogato", surogato en Esperanto de omna litero supersigna per la koncerna litero baza e pos kun la litero ikso (nomo en Esperanto) o xe (nomo en Ido ed en Adjuvilo); yen, la litero "x", por faciligi la kopiado. On rekomendan, anke por faciligi la kopiado, ke on uzen tipografajo qua klare distingun inter la cifro "1" e las literos "l" minuskula, "I" mayuskula, "i" minuskula e "L" mayuskula, ed inter la cifro "0", la litero "o" minuskula e la litero "O" mayuskula.
Cia versiono de la gramatiko de Adjuvilo primitiva estan ja konsiderata de me quam uzebla por skopos didaktikas, e do me inkluzan it quam mesajo o quam arkivo komputora ex formato RTF en diversas lokos internetas pri linguos ajuvantas planatas. La nomo de la mesajo o de la arkivo estan Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.
Ma, num cio indikan ke me pretendan kopiyuros e patentos de tipo ekonomika o morala pri cia gramatiko? Ne, ne, ne! Omna leganto darfan korekti las eroros tipografias, reformi las frazos, introdukti novas konceptos, revizi, plubonigi od augmenti la verko, ed cetere, sen mea permiso e sen mea aproburo; e la leganto darfas prezenti sua reformota versio de cia gramatiko kun la ipsa titulo, yen, Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.
Amike, Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo, poshto elektronika trigrupo@yahoo.es (trigrupo arobo yahoo punto es).
2> ALFABETO, PRONUNSADO ED AKCENTO
La alfabeto de ADJUVILO od IDO SIMPLIGITA konsistan ex 5 vokalos, 19 konsonantos e 4 digramos.
La vokalos estan a, e, i, o, u.
La konsonantos estan b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v, x, y, z.
La digramos estan ch, sh, gu, qu.
La maniero de pronunsado devun esti tala quale en Ido ed Esperanto o suficante proxima a hispana linguo.
Do la pronunsado de a, b, d, e, f, i, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u estan klara.
La pronunsado de c estan quam en Ido ed en Esperanto: t+s, ma en un sola konsonanto; yen, un afrikato, un konsonanto afrikata e dentosiflanta.
La pronunsado de g estan quam en Ido ed en Esperanto: en la silabos ge, gi, quam en la silabos ga, go.
La pronunsado de h estan quam en Ido ed en Esperanto.
La pronunsado de j estan quam en Ido.
La pronunsado de v estan quam en Ido ed en Esperanto.
La pronunsado de x estan quam en Ido ed en hispana linguo: k+s. Anke estan akcepteblas o tolereblas las pronunsados k+z, g+z e g+s por ica litero.
La pronunsado de y estan quam en Ido ed en hispana linguo; yen, mivokala i.
La pronunsado de z estan quam en Ido ed en Esperanto.
La pronunsado de k+s estan skribata per las du literos ks en vortos kompozatas, ma per la sola litero x en vortos kun un sola radiko precipua. Exemplos. Il eksentan la magio (ek-sent-an). Il exemplan la magio (exempl-an).
La pronunsado de la digramo ch estan quam en Ido ed en hispana linguo.
La pronunsado de la digramo sh estan quam en Ido.
La pronunsado de la digramo qu estan quam en Ido: k+w (la litero w de Ido moderna, de la linguo hispana o de la angla linguo, do mivokala u).
La pronunsado de la digramo gu estan quam en Ido: g+w (la litero w de Ido moderna, de la linguo hispana o de la angla linguo, do mivokala u).
La litero w ne existan en Adjuvilo; it estan remplasata per la litero u. Ma, nature, las vortos stranjeras che Adjuvilo darfan uzi la litero w. Exemplos. "software" o "Washington" (pronunsados: "softuar", "Uashinton").
La akcento estan tre reguloza, it falan sempre sur la antelasta silabo.  Ma, nature, las vortos stranjeras che Adjuvilo darfan prezenti la akcento en altra silabo. Exemplo: "Washington", kun pronunsado "Uashinton", ma kun diftongo "Ua" en la unesma silabo, diftongo qua portan la akcento: Ua-shin-ton. Se existan du vokalos plenas en la fino de la vorto (la litero "y" ne estan vokalo plena) la akcento estan sempre en la antelasta vokalo, qua forman sempre silabo propra. Exemplos. "filozofio" (fi-lo-zo-fi-o), kun akcento en la lasta silabo "fi"; "historio" (his-to-ri-o), kun akcento en la silabo "ri". La akcento de las grupos finas "qua, que, qui, quo" sempre konsideran cias grupos quale diftongos, do kun la akcento ante la diftongo. Exemplos: "sequa" (se-qua) ;  "quoque" (quo-que); "frequi" (fre-qui); "aquo" (a-quo). Ma las grupos finas "gua, gue, gui, guo" bezonan algunas klarifos komplementas. Generale, en Adjuvilo, la grupo  "gu" prezentan un "u" mivokala, escepte se aparan un konsonanto kontigua. Exemplos. "guano" (gua-no, "u" mivokala), "gumo" (gu-mo, "u" anke mivokala ma, pli ofte, plene vokala). Do, on konsilan konsideri anke icas grupos finas "gua, gue, gui, guo" quam diftongos; ma dividi las du vokalos de omna diftongo ne motivun ambigueso. Exemplos. "Ambigua" (am-bi-gu-a), kun akcento en la silabo "gu", ma tre preferinde am-bi-gua, kun akcento en la silabo "bi"; "trilingue" (tri-lin-gue); "desambigui" (des-am-bi-gui), "linguo" (lin-guo).
3> MORFOLOGIO E SINTAXO
ARTIKLO DEFINITA
La artiklo definita estan "la" ed on uzan it en kazos, quande la temo de parolo estan ja konocata e ne prezentata por la unesma foyo. La pluralo estan "las", ma la formo "la" estan anke valida por la artiklo definita plurala. La artiklo singulara ante vokalo o pos vokalo freque havan eliziono, "l'". On darfan prezenti la artiklo elizionata kun un spaco pos it o sen un spaco pos it.
Exemplos.
Me lektan la libro, que tu donin a me.
Las krayonos troviskan sur la tablo.
La krayonos troviskan sur la tablo.
Me lektan l'artiklo, que l'profesoro donin a me.
Me lektan l' artiklo, que l' profesoro donin a me.
Me lektan la artiklo, que la profesoro donin a me.
 
SUBSTANTIVOS
Las substantivos finiskan ye la litero "o" ed en pluralo la finajo estan "os".
Exemplos.
domo, arboro, lando
domos, arboros, landos
ADJEKTIVOS
Las adjektivos finiskan ye la litero "a" ed en pluralo la finajo estan "as".
Same quam en Esperanto, en Adjuvilo existan la konkordo inter la substantivo e la akompananta adjektivo. La formo adjektiva sufican por indiki las personos.
La adjektivo "una", kun sua pluralo "unas", povan funcioni quale adjektivo ne definita o (sen substantivo) quale pronomo ne definita, do sen strikta indikuro de nombro e e mem kun la sufixo substantiva -o.
Exemplos.
Il estan bona homo.
Nos vidan tre belas domos.
Nula savan.
Algunas asertan, algunas negan, las unas diran blanke, las altras diran nigre, omnas pensan diversmaniere.
Algunos asertan, algunos negan, las unos diran blanke, las altros diran nigre, omnos pensan diversmaniere.
Algunas asertan, algunas negan, unas diran blanke, las altras diran nigre, omnas pensan diversmaniere.
Algunas homos asertan, algunas homos negan, unas homos diran blanke, las altras homos diran nigre, omnas homos pensan diversmaniere.
Una asertan, la altra negan.
Una homo asertan, la altra homo negan.
Un richa, la richas, la malrichas.
Un homo richa, la homos richas, la homos malrichas.
AKUZATIVO
En Adjuvilo ne existan akuzativo, nam en linguo internacionala it fakte ne estan bezonata.
Adjuvilo, konseque, ne havan sufixo de akuzativo, ma las pronomos relativas "quo" e "qua" havan las formos akuzativas "que" o "quoque". La prepoziciono "a" estan uzata anke quam prepoziciono de akuzativo, ma ne freque. Anke, on uzan la loko reciproka en la frazo por distingi la objekto e la komplemento.
Exemplos.
 
La siro que tu vidin hike, posedan las agros, que nos admirin dum nosa voyajo (la siro estin vidata de tu e nos admirin las agros).
La siro qua tu vidin hike, posedan las agros, que nos admirin dum nosa voyajo (tu estin vidata de la siro e nos admirin las agros).
Qua-que vu vidin?
Quo-que vu vidin?
Quoque vu vidin?
Que vu vidin? (Icas quar frazos havan la ipsa signifo).
Yen la muro qua demolisin la automobilo (do, la muro falin e la automobilo estin demolisata per la muro).
Yen la muro que demolisin la automobilo (do, la automobilo falin e la muro estin demolisata per la automobilo).
Nos pardonan a nosas ofendantos. = Nosas ofendantos estan pardonatas de nos.
Libros me komprin. = Me komprin libros.
Quoque vu komprin? = Quo estan tio que vu komprin?
Qua vu vidin? = Qua estin vidata de vu? = Quoque vu vidin?
Qua vidin vu? = Qua estin tia, de qua vu estin vidata? = Qua vidin a vu?
GRADOS KOMPARALAS
Omna aparta tipo de grado komparala aparan kun un exemplo.
tam... quam
Vos estan tam bonas quam nos.
plu... quam
Cia arboro estan plu alta quam tia.
la pley... ex (de)
Hike estan la pley bela urbo ex omnas.
men... quam
Tia libro estan men interesanta quam cia.
la min... ex (de)
Ilos kantan la min populara kanto de omnas.
ADVERBOS
Las adverbos finiskan ye la litero "e".
Exemplos.
El parolan bele.
La rejo vivan riche.
Ma existan algunas adverbos kurtas e frequas sen la litero "e" fina.
Exemplos.
ne
tro
nur
ja
VERBOS
La infinitivo estan indikata per "i": paroli, lekti, vidi.
La tempo prezenta estan indikata per "an": me parolan, tu lektan, el vidan.
La tempo pasinta estan indikata per "in": me parolin, tu lektin, el vidin.
La tempo futura estan indikata per "on": il parolon, it lekton, nos vidon.
La kondicionalo estan indikata per "un": vos parolun, elos lektun, ilos vidun.
La imperativo (volitivo, optativo) estan indikata per "en": Parolen! Tu parolen! Vu parolen! Vos parolen! Nos lekten! Ilos viden! Elos lekten! Elos lekten. Ilos viden. Nos lekten. Propagen vos Adjuvilo.
On darfan omisi las pronomos de persono duesma (tu, vu, vos) en la imperativo.
Cia sistemo estan tre klara, nos ripeten:
-an = tempo prezenta
-in = tempo pasinta
-on = tempo futura
-un = kondicionalo
-en = imperativo (volitivo, optativo)
-i = infinitivo
Las participos aktivas estan: -anta, -inta, -onta.
Las participos pasivas estan: -ata, -ita, ota.
On darfan eviti la uzo de la pluralo en la artiklo e las participos.
Exemplos.
 
Nos estin rigardanta la kampos.
Nos estin rigardantas las kampos.
Nos estin rigardanta las kampos.
Nos estin rigardantas la kampos.
Nos estan rigardintas la kampos.
Nos estan rigardantas las kampos.
Nos estan rigardontas las kampos. = Nos eston rigardantas las kampos (en proxima o ne preciza futuro).
Nos eston rigardantas las kampos. = Nos rigardon las kampos.
La formo pasiva de la verbo estan farata per la verbo "esti" e la participo pasiva.
 
Exemplos.
 
Las oranjos estan manjatas de me. = Me manjan las oranjos.
La rokajo estan batata par las sturmos. = Las sturmos batan la rokajo.
Las kampos estin rigardatas de nos. = Nos rigardin las kampos.
Las kampos estan rigarditas de nos. = Nos jus rigardin las kampos.
Las kampos estan rigardatas de nos. = Nos rigardan las kampos.
Las kampos estan rigardotas de nos. = Nos eston rigardantas las kampos (en proxima o ne preciza futuro).
Las kampos eston rigardotas de nos. = Nos rigardon las kampos.
On observen ke la kombinuro de tempos e modos en las formos verbas kun participo indikan la aspekto, e ke la indikado de la aspekto esan un sistemo subtile komplexa. Ma, se ne existan bezono de precizi, en Adjuvilo on preferan las formos verbas simplas e la formo aktiva de la verbo, sen participo.
Exemplos:
Nos rigardin las kampos.
Nos rigardan las kampos.
Nos rigardon las kampos.
Nos rigardun las kampos.
Nos rigarden las kampos.
PRONOMOS PERSONAS ED ADJEKTIVOS POSEDAS
Pronomos personas
me, tu (vu), il, el, it (lo): singularos
nos, vos, ilos, elos, itos (los): pluralos
su: reflexivo
on: pronomo persona ne definita
La formo "vu" estan singulara ed indikan respekto, quale la formo "usted" en linguo hispana. Las formos "it" ed "itos" estan uzatas prefere por la substantivo quam subjekto, ma las formos "lo" e "los" aparan anke por la substantivo quam komplemento de la frazo.
Exemplos.
Tu estan mea filio.
Vu estan mea prezidanto nacionala.
It estan komprenata sen peno per la personos bone edukitas.
Itos estin bonas proyektos.
Adjuvilo venin dop itos.
Adjuvilo venin dop los.
On preske konfundun it kun la linguo espana.
On preske konfundun lo kun la linguo espana.
La fervoyos e la vapornavos proximifin los reciproke.
Adjektivos posedas
mea, tua (vua), ila, ela, ita (loa): de radiko singulara
nosa, vosa, ilosa, elosa, itosa (losa): de radiko plurala
ona = de on (adjektivo poseda ne definita)
sua (reflexivo poseda) = de il, de el, de it, de lo, de ilos, de elos, de itos, de los, de su, de on
Omna adjektivo poseda estan formata agregante la sufixo –a ad omna pronomo persona. La formo "losa" estan plu frequa quam la formo "itosa".
La pluralo de omna adjektivo poseda estan farata norme: meas, tuas, losas, suas, itas, nosas, ed cetere.
Exemplos.
Tu nur bezonan adporti avante losas okulos la sama texto.
Tu nur bezonan adporti avante itosas okulos la sama texto.
On kredin sentadi losa moleso ed elastikeso.
On kredin sentadi itosa moleso ed elastikeso.
Adjuvilo profitin losa sperienco.
It posedan losas qualesos, sen havi losas defektos.
Tia persono nultempe exirin ex sua patrio.
Yen las avios quas kantan en suas horos.
La rivero reaparin, brilanta pro la stelaro de la nokto, que it reflektin en sua sino.
Meas praavos estin konsakritas a l'fora navigado sur maros.
Tuas Argonautos nultempe konocin cias maros.
Vuas Argonautos nultempe konocin cias maros.
Patro nosa, qua estan en cielos, santa esten tua nomo.
Las avios kantan sur las arboros de nosa jardeno.
NOMBROS
Nombros kardinalas
zero (0), un (1), du (2), tri (3), quar (4), quin (5), sis (6), sep (7), ok (8), nov (9), dek (10), cent (100), mil (1000), milion (1000000).
Nombros ordinalas
unesma (1-esma), duesma (2-esma), triesma (3-esma), quaresma (4-esma)... e tale pluse.
KORELATIVOS
Yen la listo de algunas korelativos specifikas por Adjuvilo:
qua (Ido: qua, Esperanto: kiu)
quo (Ido: quo, Esperanto: kio)
cia (Ido: ica, Esperanto: cxi tiu)
cio (Ido: ico, Esperanto: cxi tio)
tia (Ido: ita, Esperanto: tiu)
tio (Ido: ito, Esperanto: tio)
que (Ido: quan, quin, quon; Esperanto: kiun, kiujn, kion)
Las altras aspektan quale en Ido.
Konjuncionos
Las konjuncionos koordinas "e", "o", quale en Ido primitiva, adoptan freque un "d" agregata ante vokalo.
Exemplos.
Me vidan leonos e tigros.
Me vidan leonos ed avios.
Me vidan leonos e avios.
Hodie tu mediton o promenon
Hodie tu mediton od iron a la plajo.
Hodie tu mediton o iron a la plajo.
         4> VOKABULARO
La dicionario havan vortos preske samas quam en Ido ed ulagrade Esperanto, kun algunas eceptajos.
Exemplos de eceptajos.
avio (ucelo)
galo (hano)
galino (hanino)
dago (dio, en Ido; tago, en Esperanto)
dio (deo)
alguna (kelka)
sceno (ceno)
quam (kam)
quin (kin)
nov (non)
quande (kande)
quare (pro quo)
num (kad)
de (di)
it (ol)
lo (ol)
damzelo (yunulo)
damzelino (yunino, damzelo)
kutilo (tranchilo)
sulo (suno)
Vokabularo ex Adjuvilo primitiva aden Esperanto 
La sequanta listo estan farata per analizo de las textos ex Claudius Colas. It kontenan las vortos uzatas ed anke direktas derivados. Exemple: Colas uzin "malluma" e per tio on anke prendin la vorto "lumo" por la listo e ne nur "malluma". Cia vokabularo estan direkte furtita ex la laboro de Thomas (un vokabularo ex Adjuvilo aden la linguo germana), korektota ed adaptota aden Esperanto, la pley konocata linguo ajuvanta planata. Cia linguo, Esperanto, havan las ipsas sufixos por la infinitivo, la adverbo, la singularo de la artiklo, la singularo de la adjektivo e la singularo de la substantivo quam Adjuvilo, ed it anke havan similas radikos semantikas; do cias faktos faciligan la komparado e la konsultado. Cia vokabularo havan cirkum sepacent (700) vortos; evidente, Adjuvilo moderna bezonon multas novas radikos semantikas, ma yen kriterio de inspirado por la adoptado e la adaptado de novas vortos. Un signo de egaleso, "=", indikan la paso ex Adjuvilo primitiva aden Esperanto por omna vorto. On uzan la konocata "iksosurogato" (nomo en Esperanto) o "xesurogato" (nomo en Ido ed en Adjuvilo) de Esperanto por omnas literos supersignas de Esperanto, anke por la litero supersigna "u". Exemplo. La vorto "baldaux" (pronte) aperas kun iksosurogato, do kun la litero "x" pos la koncerna litero sen supersigno, "u". Tale, on diran ke pronte = baldaux.
a = al
a l' = a l'
abismo = abismo
absenteso = foresteco
absoluta = absoluta
adalte = alten, al alte
admiri = admiri
adopto = adopto
adporti = alporti, kunporti
adveni = alveni
aernavo = aersxipo, aviadilo
aero = aero
agiti = agiti
agrabla = agrabla
agro = agro
ajuvanta linguo = helpanta lingvo, helplingvo
ajuvi = helpi
akcepti = akcepti
algo = algo
alguna = kelka, ia, iu
algunas = kelkaj, iaj, iuj
alta = alta
altra = alia
amaso = amaso
amen = amen
Ameriko = Ameriko
ami = ami
amiko = amiko
animo = animo
anke = ankaux
ankore = ankoraux
anteala = antauxa
antealas = antauxaj
antequa = antauxa
anteque = antauxe
apari = aperi
apene = apenaux
apud = apud
apude = apude
aquiri = akiri
aquo = akvo
arbitriala= arbitra
arboro = arbo
Argonauto = Argonauxto
Argonautos = Argonauxtoj
aserti = aserti
astoni = astoni
astro = astro
audi = auxdi
autoro = auxtoro
avante = antauxen, al antauxe
avio = birdo
azura = lazura
barbara = barbara
barbaro = barbaro
bati = bati
bela = bela
bersi = lulili, milde osciligi lulilon kun bebo
berso = lulilo
betolo = betulo
bezoni = bezoni
blanka = blanka
blinda = blinda
blindifanta = blindiganta
blua = blua
bluatra = blueska
bluokula = bluokula
bona = bona
bonifi = bonigi, plubonigi
bordo = bordo
bosko = arbaro
brila = brila
brileso = brileco
brili = brili
cent = cent
cento = cento
centono = centono
certa = certa
che = cxe
cia = cxi tia, cxi tiu
cias = cxi tiaj, cxi tiuj
cielo = cxielo
cio = cxi tio
civilizi = civilizi
civilizita = civilizita
da = da
dago = dago
de = de
de l' = de l'
de la = de la
de las = de la
decensi = descendi, malsupreniri
decidi = decidi
defekto = difekto
defino = difino
dek = dek
deknovesma = deknauxa
dekono = dekono
demokratio = demokratio
dependi (de) = dependi (de)
desfaldi = malfaldi, disfaldi
desflexi = malflexi, disflexi
deskovri = malkovri, diskovri, eltrovi
determini = determini
devi = devi
dezerta = dezerta
dezerto = dezerto
diafana = diafana
diino = diino
dio = dio
diplomatio = diplomatio
direktebla = direktebla
direkti = direkti
diri = diri
dispersi = dispersi
dispozi = disponi
disto = distanco
diversa = diversa
divers-maniere = diversmaniere, diverse, malsame
do = do
dolca = dolcxa
doni = doni
dop = sub
dormi = dormi
du = du
dum = dum
e, ed = kaj
eduki = eduki
edukita = edukita
ekdormi = ekdormi
ekflugi = ekflugi
ekklami = ekklami
eklezio = eklezio
eko = ehxo
el = sxi
ela = sxia
elas = sxiaj
elasta = elasta
elastikeso = elasteco
elemento = elemento
elos = ilisxi, ili (femina plurala pronomo)
en = en
en la parolado = en la parolado
espana = hispana (lingvo aux persono)
esti = esti
ex = el
exercado = ekzercado
exerci = ekzerci
exiri = eliri
expiri = malaperi, morti
expresi = esprimi
extensi = etendi, disvastigi
extrema = ekstrema
facila = facila
facileso = facileco
faldi = faldi
fali = fali
falo = falo
familio = familio
fari = fari
fayrelo = fajrero
fayro = fajro
felicha = felicxa
fero = fero
fervoyo = fervojo
figero = figujo, figarbo
figo = figo
filiino = filiino
filio = filio
fine = fine
fino = fino
flexebla = fleksebla
flexi = fleksi
floko = floko
floraci = floradi, florigxi, florigi, flordoni (iu planto)
floro = floro
floti = flosi
flugi = flugi
flui = flui
flui ex = elflui, flui el
fluvio = rivero
folio = folio
fonteno = fontano
fora = fora, malproksima
fora navigado = fora navigado, malproksima navigado
formi = formi
formo = formo
forta = forta
forteso = forteco
fruktaci = fruktigi, fruktodoni (iu planto)
frukto = frukto
fundo = fundo
galino = kokino
galo = koko
garbo = garbo
gaya = gaja
gemi = gxemi
generaciono = generacio
gepatros = gepatroj
glacio = glacio
glui = glui
golfo = golfo
gosti = placxi, gusti
gramatiko = gramatiko
granda = granda
grandege = grandege
grandeso = grando, grandeco
grelo = hajlo
grelono = hajlero
grupo = grupo
habiteyo = logxejo
habiti = logxi
harmonio = harmonio
harmonioza = harmonioza
havi = havi
herbo = herbo
herisi = hirti
hike = cxi tie
historio = historio
hodie = hodiaux
homo = homo
horizonto = horizonto
horo = horo
humana = humana, homaramika
ibe = tie
ideo = ideo
il = li
ilos = ilili, ili (maskula plurala pronomo)
ilua = lia
imagino = imagikapablo
importanta = grava
industrio = industrio
infantikajo = infaneskajxo
infanto = infano
inspekti = inspekti
inspektoro = inspektoro, inspektisto
instinkto = instinkto
instrukti = instrui
instruktita = instruita
instruktoro = instruisto
inter = inter
internacionala = internacia
internacionaleso = internacieco
interneso = interneco
intervalo = intervalo
ipsa = sama, mema
iri = iri
islo = insulo
it = gxi
ita = gxia
itas = gxiaj
itos = iligxi, ili (neuxtra plurala pronomo)
ja = jam
jardeno =gxardeno
joyeso = gxojeco, gajeco
joyi = gxoji
juna = juna
kalma = kalma, flegma
kalmeso = kalmeco, flagmeco
kampo = kampo
kandelero = kandelingo
kandelo = kandelo
kateno = kateno
katenono = katenero
kanti = kanti
kanto = kanto
karaktero = karaktero
katarakto = katarakto
ke = ke
Kimerianos = Kimerianoj
klami = klami
klara = klara
klareso = klareco
koloro = koloro
koloroza = koloroza, bunta
kompleta = kompleta
komprendebla = komprenebla
komprendi = kompreni
kompri = acxeti
komuna = komuna
konfundi (kun) = konfuzi (kun)
konko = konko
konoci = koni
konsakri = konsekri
konseque = sekve, konsekvence
konsequi = sekvi, rezulti, konsekvenci
konstati = konstati
kontrale = male, kontrauxe
konverti (a) = konverti (al)
korektadoro = korektulo, korektisto
korekti = korekti
koronizi = kroni
korono = krono
kovri = kovri
kozo = ajxo
kredi = kredi
kulturata = kulturata
kulturo = kulturo
kun = kun
kune = kune
kuti = trancxi (per trancxilo)
kutilo = trancxilo
la = la
la cielo su reflektan = la cxielo sin reflektas
laborado = laborado
labori = labori
lago = lago
lakto = lakto
laktosimila = laktosimila
lando = lando
las = la
lasi = lasi
latero = flanko
latina = latina
lauta = lauxta
lekti = legi
lekti par voco lauta = lauxtlegi
lernebla = lernebla
lerni = lerni
libera = libera
liberifi = liberigi, liberi
libro = libro
linguo = lingvo
linguo naturala = natura lingvo, teritoria lingvo
lo = gxi
los = ili
losa = ilia
losas = iliaj
ludadoro = ludanto, ludisto
ludi = ludi
lumo = lumo
luno = luno
ma = sed
malbono = malbono
malfelicha = malfelicxa, trista
malgaya = malgaja, trista
mallumajo = mallumajxo
malmultas = malmultaj
malpezoza = malpeza
malproxima = malproksima
malproximifi = malproksimigi
su malproximifi = malproksimigxi, sin malproksigi
malvarma = malvarma
malyuna = maljuna, olda
malyuneski = maljunigxi, oldigxi
maniero = maniero, modo
mantelo = mantelo
marala = mara
maro = maro
me = mi
mea = mia
mediti = mediti
melankolio = melankolio
mem = ecx
memoro = memoro
men = malpli
merito = merito
mil = mil
milion = miliono
min = minimume, plej malmulte
la min grand = la plej malgranda, la malplej granda
mola = mola
moleso = moleco
momente = momente
momento = momento
mondo = mondo
monto = monto
montri = montri
motoro = motoro
motorveturo = motorveturo
movi = movi
movo = movo
mugi = mugxi
multa = multa
multas = multas
multifi = multigi, obligi, multipliki
musko = musko
naciono = nacio
nam = do, nu
naski = naskigxi
naskifi = naski
naturala = natura
naturaleso = natureco
naturo = naturo
navigado = navigado
navo = sxipo
ne = ne
nebulo = nebulo
nebuloza = nebuloza, nebulricxa, nebulema
necesa = necesa, bezonata
negi = nei
nemulte = nemulte
Niagara = Niagaro
nievo = negxo
nigra = nigra
noci = damagxi, malutiligi
nokteski = noktigxi
nokto = nokto
nombro = nombro
nomo = nomo
nos = ni
nosa = nia
nosas = niaj
nov = naux
nova = nova
nov-latina = novlatina, latinida
nubo = nubo
nula = neniu, nenia
nultempe = nultempe
num = cxu
nur = nur
o, od = aux
obskura = obskura
obskurifi = obskurigi, obskuri
oceano = oceano
ofendanto = ofendanto
ofendo = ofendo
ok = ok
okulo = okulo
ombro = ombro
omna = cxiu, cxia
omnadaga = cxiutaga, taga
omnaloke = cxie
omnas = cxiuj, cxiaj
omnas kune = cxiuj kune, cxiaj kune
omnaspeca = cxiuspeca, cxiel ajna
on = oni
ondo = ondo
ondoforma = ondoforma
opoze = opone
opoze-situata = oponesituata, kontrauxstara, kontrauxloka
or = nu, do
ortografio = ortografio
pace = pace
paco = paco
pano = pano
par = de, per, fare de
pardoni = pardoni
paroladoro = parolanto, parolisto, oratoro
paroli = paroli
patrio = patrio, patrujo
patro = patro
peizajo = pejzagxo
peno = peno
pensi = pensi
per = per
perdi = perdi
perfekta = perfekta
persono = persono
pezo = pezo
pezoza = peza, pezoza
piedo = piedo
pinto = pinto
plano = ebeno
plena = plena
pley = plej
la pley grand ex = la plej granda el
plu = pli
poke = malmulte, maltre, iom
poke e poke = iom post iom, lauxgrade
polo = poluso
polvelo = pulvorujo
polvo = pulvoro, polvo
pomero = pomujo, pomaro
pomo = pomo
popolo = popolo
por = por
porti = porti
posedi = posedi
povi = povi
pozi = starigi, situigi, pozi.
praavos = praavoj
precipua = precipa
preske = preskaux
prezenti = prezenti
pri = pri
primitiva = primitiva
pro = pro
pro ke = cxar
problemo = problemo
profesoro = profesoro
profiti = profiti
profonda = profunda
progresi = progresi
progreso = progreso
pronte = baldaux
propagi = propagi
provi = provi
proxima = proksima
proximifi = proksimigi
proyekto = projekto
qua = kiu, kia
quale = kiel, kiele, kvazaux, kvazauxe
qualeso = kvalito
quam = kiel, kiom
quande = kiam
qua-que = kiun, kian, kion
quar = kvar
quare = kial
quas = kiuj, kiaj
que = kiun, kian, kion
questiono = demando
quin = kvin
quo-que = kiun, kian, kion
radio = radio
ravisi = ravi
razi = razi
razilo = razilo
reapari = reaperi
reciproke = reciproke
reflekti = reflekti
regiono = regiono
regno = regno, lando, sxtato, nacio
regulo = regulo
regulozeso = reguleco, regulozeco
relato = rilato
renkontri = renkonti
rezulto = rezulto
richa = ricxa
rigardi = rigardi
rimarki = rimarki
rimarkinde = rimarkinde
ripeti = ripeti
ripozi = ripozi
ripozo = ripozo
rivero = rivero
rokajo = rokajxo, rokaro
sablo = sablo
sablono = sablero
sama = sama
samtempe = samtempe
sangaci = sangi, sangigxi, produkti sangon (la korpo)
sango = sango
santa = sankta
sateno = sateno
savi = scii, koni
sceno = sceno
scienco = scienco
sciencoza = sciencoza, scienca
sembli = sembli
sempre = cxiam
sen = sen
senekoa = senehxoa
senluma = senluma, obskura
senmova = senmova, kvieta
senpene = senpene
senti = senti
sep = sep
sequanta = sekvanta
sequi = sekvi
shovi = sxovi
sieglo = jarcento
sigarero = cigaringo
sigaro = cigaro
silenco = silento
silvo = arbarego
simila = simila
similesi = sxajni, similigxi
simileso = simileco
simpla = simpla
simpleso = simpleco
simplifi = simpligi
simplifita = simpligita
sino = sino
siro = sinjoro
sis = ses
sistemo = sistemo
situi = situi
sive... sive = jen... jen, cxu... cxu
skripti = skribi
sola = sole
sole = sole, nur
solitara = sola, izolita
solvo = solvo
sonora = sonora, sonoza, sona
sorto = sorto
sovaja = sovagxa
specala = speciala, aparta
speco = speco, specio
spektaklo = spektaklo
sperienco = sperto
spumo = sxauxmo
stelaro = stelaro
stelo = stelo
stepo = stepo
stranga = stranga
strangajo = strangajxo
stranjera = fremda
stranjera linguo = fremda lingvo
stranjero = fremdulo
strigo = strigo
studado = studado
studi = studi
sturmo = sxtormo
su = si
sua = sia
suas = siaj
sub = sub
subita = subita
subite = subite
sufici = suficxi
sukceso = sukceso
sulo = suno
super = super, sur
supereso = supereco
supresi = forigi, elimini
sur = sur, super
tale = tiel
talmaniere = tiel, tiele, tielmaniere
tam = tiom, tiel
tam... quam = tiom... kiom, tiel... kiel
telefonilo = telefono, telefonilo
telegrafilo = telegrafo
tempo = tempo
tento = tempo
tero = tero
texto = teksto
tia = tiu, tia
tia... qua = tiu... kiu, tia... kia
tias = tiuj, tiaj
til = gxis
tio = tio
tondi = tondi
tondilo = tondilo
tota = tuta, kompleta
tote ne = maltute, tute ne
tra = tra, trans, preter
tranchi = trancxi
trapaso = trapaso
tre = tre
tri = tri
tro = tro
trovateski = esti trovata io
troviteski = esti trovita io
trovi = trovi
tu = ci, vi
tua = cia, via
tuas = ciaj, viaj
ula = iu, ia, kelka
un = unu
una = iu, ia, unu
unas = iuj, iaj, unuj
uzi = uzi
valoranta = valora, valorinda, valoranta, valoroza
vane = vane
vapornavo = vaporsxipo
vaporo = vaporo
varma = varma
vato = vato
velo = velo, palatvelo
veluro = veluro
velursimila = velursimila, velureska
veni = veni
vento = vento
verda = verda
vere = vere, reale
vertuo = virto
vertuoza = virta
veturo = veturo
vice = anstataux
vicina = najbara
vicina lando = najbara lando
vicino = najbarulo
vidi = vidi
viro = viro, maskulo
vitrelo = vitrero
vitro = vitro
vivanta linguo = vivanta lingvo, reale parolata lingvo
vivi = vivi
vivo = vivo
voco = vocxo
vokabularo = vortaro
voli = voli
volo = volo
vos = vi
vosa = via
vosas = viaj
voyaji = vojagxi
voyajo = vojagxo
voyo = vojo
vu = ci, vi (singularo de gxentileco)
ye = je, che
yen = jen
yuna = jena
yuneso = juneco, junagxo
yunulino = junulino
zero = zero
zono = zono
           
5> AFIXOS
a) Prefixos.
des (prefixo nova), por la kontreso en las radikos verbas esprimantas ago. Exemplos. La egiptisto deskovrin un piramido sub la sablo. La malfelicha viro desfaldin sua mantelo.
mal, por las radikos esprimantas alguna qualeso (radikos adjektivas). Exemplos. Las fontenos de malvarma aquo ibe fluan ex rokajos. La malfelicha viro desfaldin sua mantelo.
ek indikan, quam en Esperanto, komenco. Exemplos. Ekklami, ekdormi.
b) Sufixos.
ik indikan quo devenan de, quo rezultan de, quo estan sequajo de. Exemplo. Tio estan nur infantikajo. Las sufixos "ik" ed "al" nur eston uzatas quande la sola sufixo adjektiva "a" ne rezulton suficanta.
esk havon la senco preciza de apari kun transformo en altra ento. Exemplos. Troveski, malyuneski, nokteski.
isk eston uzata nur kun las radikos verbas, segun la senco de transformo pasiva en altra ento. Exemplo. Troviski (trov-isk-i)  = trov-at-es-ki, trov-it-esk-i.
if havon sua vera senco internacionala de obteni qualeso. Exemplos. Belifi = obteni la beleso, doni beleso; bonifi; simplifi.
ig eston uzata nur kun verbos, kun la senco de fari o produkti un agado. Exemplos. Amigi (produkti la amado); kantigi (produkti la kantado); lernigi (produkti la lernado).
ac (sufixo nova) signifon produkti nature, estigi, sekrecii. Exemplos. Floraci o fruktaci (un planto); sangaci (un fingro vundita). Ma ne "sigaraci" od "armaci", quo estun absurda nam on ne sekrecian sigaros nek armos.
er signifon quo portan. Exemplos. Kandelero (objekto qua portan kandeli); pomero (arbo); figero (arbo); sigarero.
on havan la senco de un kompleta unueso inter las unuesos de quo la kolekto forman la tuto.  Exemplos. Sablono = grano de sablo; grelono; katenono; centono; dekono. Yen importanta observajo: ica sufixo sempre estan aplikata a vortos kolektivas, ed it estan la sufixo opozata a la sufixo -ar. Exemplos. Sablo = sabl-on-ar-o; kateno = katen-on-ar-o; cento = cent-on-ar-o.
el (sufixo nova) indikan fragmenteso, ma ne un kompleta unueso inter las unuesos de quo la kolekto forman la tuto. Exemplos. Sablonelo = fragmento ex un grano de sablo; vitrelo = fragmento de vitro; polvelo; fayrelo.
or (nur kun radikos verbas) signifon agento od amatoro. Exemplos. Korektoro o korektadoro (amatora, ne profesiona), instruktoro, inspektoro, paroladoro, pensadoro, kantadoro, ludadoro.
ist pluexiston kun sia senco de profesiono. Exemplo. Korektisto (profesiona).
On konservan kun la senco primitiva de Ido las prefixos bo, ge, mal, mi, mis, ne, pre, re, retro, e las sufixos ach, ad, aj, al, an, ar, atr, ebl, eg, em, end, es, estr, et, ey, id, il, in, ind, ism, ist, iv, iz, oz, ul, um, ur, uy.
Ido simpligita, yen, Adjuvilo,  forigan las du sufixos de Ido primitiva ij e yun.
6> '''TEXTOS EXEMPLAS'''
Las du unesmas textos aparontas estan prenitas, tradukitas ed adaptitas ex lernolibros de Ido. La kreanto de la linguo Adjuvilo, la Profesoro Esperema ipsa, prezentan oficale icas du textos quam specimenos didaktikas.
1) PREGADO SUR L'AKROPOLO
Me naskin, bluokula diino, ex barbaras gepatros che la Kimerianos bonas e vertuozas, quas habitan la bordo de maro senluma, herisata de rokajos, sempre batata par la sturmos. Ibe on konocan apene la sulo; la floros estan la muskos maralas, las algos e la kolorozas konkos, que on trovan en la fundo de l'golfetos dezertas. Ibe, la nubos semblan sen koloro, ed ipsa la joyeso estan poke malgaya; ma fontenos de malvarma aquo ibe fluan ex rokajos, e las okulos de las yunulinos estan quale tias verdas fontenos, en quas, sur fundos de herbos ondoformas, la cielo su reflektan. Meas praavos, tam antique quam nos povan konoci, estin konsakritas a l'fora navigado sur maros, que tuas Argonautos nultempe konocin. Me audin, dum mea yuneso la kantos pri voyajos a l'polo; me estin bersata en la memoro de l'glacios flotantas, de la nebulozas maros laktosimilas, de las islos plenas de avios quas kantan en suas horos e, ekflugante omnas kune, obskurifan la cielo.
Ernest Renan (pronunsado: Ernes Renan; texto origina en linguo franca).
2) LA PLEY BONA LINGUO INTERNACIONALA
La progresos de la scienco e de la industrio dum la deknovesma sieglo multifin grandege la relatos inter omnas civilizitas popolos: la fervoyos e la vapornavos proximifin los reciproke; la telegrafilo, la telefonilo supresin la disto inter los. Mem tias, quas ne exirin e nultempe exiron ex sua patrio, povan su vidi subite avante stranjeros venintas per motorveturo o per direktebla aernavo. Or nula povan savi omnas stranjeros linguos, e mem tre malmultas en omna naciono povan savi un o du linguos de vicenas landos. Estan do necesa, ke la mondo haven un linguo ajuvanta komuna por la relatos internacionalas omnaspecas. Or cia linguo devan esti lernebla e komprenebla senpene per la pley granda nombro da personos. Konseque, la pley bona linguo internacionala estan tia, qua prezentan la pley granda facileso por la pley multas homos: e cia defino sufican por determini komplete la solvo de la problemo.
Otto Jespersen e Louis Couturat (pronunsados: Oto Yespersen e Lui Kutura; texto origina en Ido).
La triesma texto ja estan skribita origine per Adjuvilo.
3) ADJUVILO ESTAN LA VERA SOLVO QUAM LINGUO AJUVANTA.
Simpla, flexebla, harmonioza, vere internacionala, en suas elementos, Adjuvilo prezentan a la mondo civilizita la sole vera solvo de linguo ajuvanta. Nam tre facila por homos nemulte instruktitas, it estan komprenata sen peno per la personos bone edukitas. Algunas dagos da studado ed exercado plene sufican ne sole por komprendi, lekti e skripti perfekte la nova linguo, ma ankore por paroli it kun facileso. A la personos, que vu volun konverti a l'Adjuvilo vu nur bezonan montri un texto, e samtempe adporti avante losas okulos la sama texto en altras sistemos de linguo internacionala: pronte ilos vidon la granda supereso de la sistemo que nos prezentan a vu hodie. La precipuas qualesos, que havan Adjuvilo super las altras sistemos, estan la sequantas;
a) absoluta internacionaleso de elementos ed absenteso de formos arbitrialas, sive en la gramatiko, sive en la vokabularo;
b) perfekta regulozeso e simpleso de la gramatiko, talmaniere, ke tia extrema simpleso ne nocan, ma, kontrale ajuvan la klareso de la linguo.
c) Quale vu povan facile konstati lektante par voco lauta la texto que vu havan sub l'okulos, Adjuvilo estan rimarkinde sonora, e tia granda qualeso estan tre importanta, nam it faran la linguo tre facile komprendebla ed agrabla en la parolado.
d) Fine, un ex la pley importantas qualesos de Adjuvilo estan sua granda simileso a un linguo naturala: Vu povan rimarki ke, progresante poke e poke, la linguo internacionala aquirin, en omna nova proyekto, un plu granda naturaleso: Volapuk similesin a nula linguo naturala; Esperanto ja havin ula simileso, ma kun karaktero specala que farin it tro malproxima de nosas vivantas linguos. Ido havan un plu granda naturaleso quam Esperanto, ma kun multas strangajos. Fine Adjuvilo tale similesan a un nov-latina naturala linguo, ke on preske konfundun it kun la linguo espana. Num on faron tia naturaleso ankore pli granda par l'adopto de l'ortografio nov-latina? Me ne savan: tio ne dependan de l'autoro de Adjuvilo, ma de la homos quas uzon it e decidon pri ita sorto.
Nur un kozo estan certa: Adjuvilo estan plu perfekta quam las antealas proyektos; It posedan losas qualesos, sen havi losas defektos. Quare? Num pro la merito de sua autoro? Tote ne! Nur pro ke, venante dop itos, il profitin losa sperienco, ed estan la frukto e la rezulto de la laborado de tota generaciono de valorantas e sciencozas homos, quas konsakrin sua vivo e sua forteso al la studado de tia humana questiono.
PROFESORO ESPEREMA (pseudonimo de Claudius Colas, pronunsado: Klaudyus Kola, la kreanto de Adjuvilo; texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).
Las du textos aparontas estan exemplos de tradukuro ex autoros klasikas.
 
4) PATRO NOSA
Patro nosa, qua estan en cielos, santa esten tua nomo, advenen tua regno, esten farata tua volo, quale en cielos, tale anke sur la tero. Nosa pano omnadaga donen a nos hodie; nosas ofendos pardonen a nos quale nos pardonan a nosas ofendantos, e ne lasen nos fali en tento, ma liberifen nos de malbono. Amen!
(Iesu Kristo; texto origina en linguo aramea).
5) PEIZAJO DE AMERIKO SUB LA LUNO
La luno su montrin super las arboros, ye la opoze-situata horizonto. L'astro solitara poke e poke adalte iradin en la cielo: yen it pace sequadin sua azura voyo, yen it ripozin sur grupos de nubos, quas estin similas a l' pinto de altas montos kronizitas per nievo. Tias nubos, flexante e desflexante suas velos, su desfaldadin en zonos diafanas de blanka sateno, su dispersin en malpezozas flokos de spumo, o formin en la cielo amasos de blindifanta vato, tam dolcas por l' okulo, ke on kredin sentadi losa moleso ed elastikeso. La sceno sur tero ne estin men ravisanta: la brileso bluatra e velursimila de la luno, decensadin en las intervalos de l'arboros, e shovin garbos de lumo til en la interneso de la pley profonda mallumajo. La rivero qua fluadin avante meas piedos, vice su perdin en la bosko, vice reaparin, brilanta pro la stelaro de la nokto, que it reflektin en sua sino. En stepo, che l'altra latero de la rivero, la brileso de la luno dormadin sen movo sur las herbos. Betolos agitatas per la venteto e dispozitas ibe ed hike, formadin islos de ombros flotantas sur tia maro senmova de lumo. Apude, omno estun estinta silenco e ripozo, sen la falo de algunas folios, la trapaso de vento subita, la gemados de la strigo; malproxime, on audin momente la senekoas mugados de la katarakto Niagara, quas, en la kalmeso de la nokto estin ripetatas de dezerto a dezerto, ed expirin tra la silvos solitaras. La grandeso, l'astonanta melankolio de tia spektaklo, ne povus esti expresata en las homas linguos. La pley belas noktos en Europo, ne povan doni ideo pri tio. Vane en nosas kulturatas agros, l'imagino provan su extensi: it renkontran omnaloke habiteyos de homos; ma, en tias sovajas regionos l'animo gostan su malproximifi en oceano de silvaros, planadi sur l' abismos de la kataraktos, meditadi che l'bordo de la lagos et de la fluvios.
Chateaubriand (pronunsado: Shatobryan; texto origina en linguo franca).
Las lastas textos aparontas ne estan textos oldas quam las quin textos antealas, ma textos preparatas per Adjuvilo moderna. La morfologio, la sintaxo e la vokabularo de icas textos povan prezenti diferesos kun la Adjuvilo de la Profesoro Esperema. Me, do, ne uzin los quale exemplos gramatikas, ma nur quale exemplos de uzo viva ex la linguo Adjuvilo.
6) QUO
Quo tu estan por me?
Quo estan por me tuas fingros
e quo tuas labios?
Quo estan por me la sono de tua voco?
Quo estan por me tua odoro
ante nosa embracado
e tua odoro
dum nosa embracado
e post it?
Quo tu estan por me?
Quo me estan por tu?
Quo me estan?
Erich Fried (pronunsado: Erih Frid; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).
7) JUNULINO
Yunulino kun la reda boketo
kun okuletos dolcas e klaras,
tu mea kara yunulineto,
a tu me sempre pensan.
Longa estan hodie la vintrovespero,
e me volan esti che tu,
sidi che tu e babiladi kun tu
en la intima chambreto.
A las labios me volan presi
tua malgranda blanka manuo,
ed it per lakrimos arozi,
tua malgranda blanka manuo.
Heinrich Heine (pronunsado: Haynrih Hayne; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).
8) LORELEI 
Me ne savan quo tio signifikan,
ke mea tanta trista estan
La fablo ex antiqua tempo
estan sempre en mea memoro.
La aero estan fresha e nokteskan
e lente la Rheno fluan
ye la somito de la monto brilan
la lumo del vespero ekdesaparan.
La belega virgino sidan
ibe en la alteso marveloze
la oratra hararo brilan
el pektan it sorgoze.
El pektan it per ora pektilo
kantante kanto
On audan mirakloza melodio
qua estan pura magio.
La navisto en sua naveto
Il ne atentan las rokozas rifos
Il eksentan la magio
Nur rigardante a las montos.
Me pensan ke fine las ondos
devoran la navisto e la naveto
e la kauzo por losas mortos
estan Lorelei la bela yunulineto.
Heinrich Heine (pronunsado: Haynrih Hayne; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).
9) DEK SEP SEKUNDOS
La tempo pasan rapide
Ed la lumo ekpaleskan
Ed omno estan quieta nun
La sento estan forinta
Ed la pikturo desaparan
Ed omno estan malvarma nun
La sonjo devin fini
La deziro nultempe su realifin
Ed la yunulino ekkantan
Dek sep sekundos
Mezuro de la vivo
Angla muzikgrupo "The Cure" (pronunsado: De Kyur; texto origina en linguo angla e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).
10) LA SEVERA PROFESORO E LA EXISTESO DE DIO
Ica anekdoto ne estan fiktiva, ma anekdoto pri faktos realas; it estan anekdoto famoza che omnas universitatos e doceyos de la mondo.
Olim, un severa profesoro aparin, pos sua seanco docanta, severe humiligita. Ed il ne estin facile humiligebla... Ma, fakte, la severa profesoro aparin ne nur severe humiligita, ma anke severe terorigita, severe tremante quam flado agitata. Vinkita, la severa profesoro marchin kun sua dorso severe falanta aden suas gambos, quam chimpanzeo od orangutano... E las altras profesoros demandin ad il: "Or, quo okazin a tu?" Il respondin: "Me demandin a meas dicipulos: num Dio existan?" Surprizitas, las altras profesoros komentin: "Ma tu estan un famoza profesoro de filozofio, etiko, metafiziko, teologio e religio; talas debatos esten normalas inter tuas dicipulos. Kad itos dicin ke Dio ne existan e konseque tu perdin tua fido pro losa racioneso?" E la severa profesoro nuancin: "Ne; me ne volin un respondo sempre pozitiva a la questiono, ma simple stimuli la analizo e la profundeso de penso inter meas dicipulos.". Las altras profesoros insistin: "Or, tu semblan un kadavro pala od un zombio qua marchan eskapinte de la tombeyo. Quoque, exakte, tuas dicipulos respondin a tu?". E la severa profesoro, mem plu severe pala nun, respondin: "Itos respondin... itos respondin deprenante las jupos a las dicipulinos, a suas kompaninos en la lerneyo, ed itos dicin ke la ne existeso sive la existeso de Dio ne donin milion euros!" Nun las altras profesoros ridetin, dicante: "Do, tu nun konocan ke tuas dicipulos ne estan interesatas pri aferos metafizikas subtilas, ma pri la sexo e pri la pekunio. Ma, num cio estin granda surprizo por tu?" E la severa profesoro respondin sincere: "Yes.".
Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo (texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).
11) LA TANTRISMO DE NASRUDINO
En la zenismo (budismo zena), la sufismo e la tantrismo, on uzan freque las koanos, quos estan rakontetos didaktas por pensi ultra la rutino psika. Yen un koano pri la tantrismo.
Nasrudino, la famoza (e sarkasmoza) guruo de la tantrismo, ricevin la vizito de un dicipulo. La maestro e sua dicipulo dialogin.
- Maestro Nasrudino, me konocan la tantrismo per tuas sublimas diskursos e libros. Ma me ne obtenan la suprema paco, la nirvano. E la nirvano estan la skopo lasta de la tantrismo.
- Or, dicipulo amata, qua estan exakte tua problemo?
- Me devan obedi mea sankta religio, nam sen religio ne estan posibla la etiko publika. Me anke devan obedi las legos de la nova guvernistaro revoluciona, nam sen revoluciono ne existon justeso pro las povros. Me anke devan obedi mea employanto, nam me bezonan la employo por gani mea pano. E me devan obedi mea spozino, nam me aman mea spozino e meas filios. Do me ne havan tempo por mediti pri las sanktas principos de nosa doktrino, la tantrismo.
- Yen la solvuro, dicipulo amata. Ica jorno, tu devan fasti por purifi tua spirito e drinki nur aquo. E tu devan viziti me nove, morge, che la ipsa horo.
E tale agin la dicipulo, e tale reirin la hungroza dicipulo por viziti nove la maestro Nasrudino. Sur la tablo de la guruo Nasrudino estin un granda laduo. La laduo estan popula e saporoza bisquito hinda dolca, kun formo de balono. La maestro e sua hungroza dicipulo dialogin nove.
- Amata dicipulo, quoque tu devan fari nun?
- Maestro Nasrudino, nun me devan manji ica laduo!
- Nula problemo, or! La suprema sacerdoto de tua religio manjez la laduo, e tuo reston nutrata. O la prezidanto revoluciona manjez la laduo, e tu anke reston nutrata. O tua employanto, tua amata spozino, tuas filios, ed cetere, manjez la laduo, e tale tu reston nutrata.
- Ma tale me ne manjon vere!
- Or: tu havan dentos, tu havan granda hungro, tu havan laduo... e tu ja havan tempo. Do tu manjen!
Rapide, la dicipulo devorin sua laduo sen lasi krumos. La dialogo kontinuin.
- Amata dicipulo, tu nultempe estin stulta. Do, num tu ja komprenan la solvuro a tua problemo che la tantrismo?
- Yes e ya, granda guruo Nasrudino. Me komprenan nun ke nur me ipsa povan mediti pri la nirvano quam nur me ipsa povan manji un laduo por solvi mea hungro, e ke se, vere, me volan manji un laduo o mediti tantrisme pri la nirvano, me trovon tempo por manji e por mediti. Danko, maestro Nasrudino!
Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo (texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).
7> LOKOS INTERNETAS UTILAS POR ADJUVILO
Yen algunas lokos internetas utilas por lerni, kritiki, praktiki o konsulti Adjuvilo.
http://adjuvilo.blogspot.com/
http://groups.yahoo.com/group/adjuvilo/
http://de.groups.yahoo.com/group/Moderna-Adjuvilo/
http://es.groups.yahoo.com/group/posta_Mundi/
http://es.groups.yahoo.com/group/helpoplanlinguo/
http://tech.groups.yahoo.com/group/esp-novo/