Basike geometria konsepta

= Basike konsepta de geometria =
== Punta, rekta, duan ==
Rekta es komponen aus nofin-ney namba de punta.
Pinchanem oni marki puntas bay gran latina-letras e den rektas bay syao latina-letras. 
Tra eni dwa (farke) punta oni mog duktisi un e sol un rekta.
Dan oni shwo: rekta "r" pasi tra punta "A" e tra punta "B".
Si dwa rekta hev un sarwe punta, oni shwo ke sey dwa rekta krosi. Pa exampla, rekta "r" e rekta "s" krosi pa punta "B". 
Si dwa rekta hev dwa sarwe punta, sey dwa rekta koinsidi.
Un punta oda perteni rekta (loki pa rekta) oda bu perteni rekta (loki ausen it).
Duan es parta de rekta, limiten bay dwa punta. Sey dwa punta nami duan-fin. thumb|rektas e puntas
Tamrin: Duktisi tri rekta tak ke kada dwa la krosi. Marki oli krosa-punta. Kwanto punta ye? Kaulu oli posible kasu.
== Ray, angula ==
Nu duktisi ba un rekta e marki un punta "C" pa it. Punta "C" dividi rekta inu dwa parta kel ambi nami ray kel go aus punta "C". Punta "C" nami beginsa de kada ray. Pinchanem oni marki ray bay un syao latina-letra o bay dwa gran latina-letra al ke un-ney-la signifi beginsa de ray e dwa-ney-la signifi koy punta pa ray. 
Angula es figura de geometria, kel fa-komponi aus un punta e dwa ti go aus sey punta na ray. Sey dwa ray nami angula-taraf, ley sarwe beginsa nami angula-sima.
Kada angula dividi plana inu dwa parta: lo inen e lo ausen de angula. Figura kel fa-komponi aus angula e lo inen de it na toshi nami angula.
Eni ti go aus angula-sima e perteni a lo inen de angula na ray dividi angula inu dea parta.
 
Si ambi angula-taraf loki pa un rekta, tal angula nami plate angula.
Tamrin: rasmi tri ray "h", "k" e "l", kel hev same beginsa. Marki oli ti en-ye na angula.
== Egalitaa de geometria-figura ==
Dwa geometria figura nami egale si li koinsidi al bi pon on mutu.
Nu pon ba dwa duan on mutu tak ke li ambi hev un same fin. Si dwa-ney fin de ambi duan koinsidi toshi, sey dwa duan es egale. Otrekas oni shwo ke ti fai parta de otre-la na duan es meno gran.
Punta kel dividi un duan inu dwa egale duan, it nami duan-mida.
Si oni pon dwa angula on mutu tak ke ley sima e un taraf koinsidi, sey dwa angula nami egale si dwa-ney taraf de ambi angula koinsidi toshi.
Ray kel dividi angula inu dwa egale ray nami midaray.
== Mejing ==
=== Duan-mejing ===
Oni oftem nidi meji duan, to es findi duan-longitaa. Oni meji duan bay kompari suy longitaa kun longitaa de otre duan kel oni nami unida-meja.
Afte ke oni selektti unida-meja, oni mog meji longitaa de eni duan, to es shwo ke longitaa de duan egali a un positive (??) namba.
Dwa egale duan hev egale longitaa. Ti es meno gran na duan hev meno gran longitaa. Si un punta dividi duan inu dwa duan, longitaa de originale duan egali a suma de longitaa de sey dwa duan.
Pinchan unida-meja fo meji duan es metra e koyple (??): kilometra, santimetra.
Fo meji gran distansia oni yusi yoshi milya (egali a 1.852 km) e luma-yar (kel es distansia ke luma pasi duran un yar).
=== Angula-mejing ===
Category:Matematika