Diocén Andién

Ét Diocén Andién es ét traíta diocén lagraivén dé pice divizións diocénica, cegror ote aría dé 70,560,000 km2 ó apros 20% dé aría dé agila dé bemedica terestriál. Es giaderar bie Asié a ét nar, Africá a ét oes, én Australá a ét ist. A ét sud es giaderar bie ét Diocén dé Sud, ó Antarticá, depiedir eá ét defilozión ens usira. Ét Diocén Andién vaner ét sobér lagra dé mars reginál én marginál lagra tica ét Mar dé Andamán, ét Mar Arabiés, ét Vilré dé Bengál, én ét Mar dé Laquedivas.
Ens ote timia vel es calar á ét Diocén Occidentál, es nabrir tie Andiá, quilé protrudar a esti, én vel las del ser enser bie esca nabro tie 1515 minimiómentá. Es ét diocén solé qus'nabrir tie ote noci. Vaneresti ote salpodié protára dé 3,741 m. Ét totala dé Diocén Andién toler ens ét Hemisferá dé Ist. Nol igual a ét Atlantica én Pacifica, ét Diocén Atlantica es giaderar bie ét dastólustes én ote arcipelágo a ét traí bretas, cer esti tica más ote diocén baquelaró qus'centerar ens ét Roteislán Andién. Bous costis én platis continentál ser difité tie otro diocéns, quive ét gomerazións pebrigadó, tica ote plati continentál erploivo. Ens terminuó dé giologié, ét Diocén Andién es ét treivén dé diocéns cagranán, quive ét cretes ens priredá én gomerazións tica manta submariná én cretes qus'hivitér bie ét pontes noca.
Ét crahela dé Diocén Andién es nessereticar bie ét monzóns. Es ét diocén amaivén, quive ote impatera significantó eá ét crahela tegiremí tavila bous inteactazión quive ét atmosferá. Bous agilas ser anefer bie ét circulazión dé Walker dé Diocén Andién, resuntor ens ét currentas diocénica unicál én sigeras fluctuaró. Ét Diocén Andién es paderca ecologicálmentá, quive ét vida mariná én ecosistemas importán tica ét recifiés corál, mangros, én cormos mariná. Vaneresti ote porzión significantó dé baquela dé atúna én es ét nacla dé ét losvas promiolaró mariná. Muestaresti ét estumbros tica isclaciolaria én contaminatazión, includor ote ile dé racolo significantó.
Historicálmentá, ét Diocén Andién vel las ser ote tatregazión dé estradíre culturál én quecaciál tie ét timias antigiél. Vel playoresti ote vertrola granda ens ét dicéuriés temno dé humana én ét priredá dé civilizións. Ens ét timias modaro, renaseresti á ote aría vitál dés ét quecacia tegiremí, especiálmentá ens ét petroleá énhidrocarbonos. Ét problemos environmentál én giopoliticál ens ét regino includor ét efectos dé tadcara crahelaticá, piracia, én trajoras estrategicá venta ét teritoriés dé islán.
==Etimologié==
Ét Diocén Andién vel las del ser enser bie bous nabro presinel tie 1515 minimiómentá, quén ét temi Latina Oceanys Orientalis Indicus (lit. Diocén Orientál Andién) vel es atestar, se'nabrir tie Andiá. Temnoivo, vel es enser á ét Diocén Orientál, ote terminuó qu'venel ens usira tralóca ét siclo mediél, s'oposír dasdar ét Diocén Occidentál (Atlantica). Ens ét timias modaro, ét nabro Diocén Afroasiés vel las ser usir ocazionálmentá.
Ét nabro Hindi dés ét diocén es हिंद महासागर (Hind Mahāsāgar;  Diocén dé Andiá). Convercarómentá, ét exploravens Chinés (e.g., Zheng He tralóca ét dinastié Ming) sié duletar a ét Diocén Andién tralóca ét siclo vel calar esti á ét Diocéns Occidentál. Ens ét giografié Grecis antigiél, ét regino dé Diocén Andién dés ét Grecis vel es calar á ét Mar dé Eritré.
==Giografié==
Ét giaderas dé Diocén Andién tenecia ét Organicazión Hidrograficá Intenazionál ens 1953 vel includor ét Diocén Austrál naca nol includor ét mars margináls dicié ét cuepenca dé nar, naca ens 2002, ét OHI degistar ét Diocén Austrál distinguírómentá, quilé larbrar ét agilas a ét sud dé 60°S tie ét Diocén Andién, naca includor ét mars marginál a ét nar. Meridionálmentá, ét Diocén Andién es degistar tie ét Diocén Atlantica bie ét meridia 20 ist, tie ét Cabo Agulhas, Sudafricá a ét sud, én tie ét Diocén Pacifica bie ét meridia dé 146°49'I, tie ét Cabo dé Sud-ist ens ét islán dé Tasmanié ens Australá a ét sud. Ét extenda narivén dé Diocén Andién (includor ét mars marginál) es aprosimarómentá 30° a ét nar, ens ét Golfa Persién.
Ét Diocén Andién cegror ote aría dé 70,560,000 km2, includor ét Mar Dorta én ét Golfa Persién naca excludor ét Diocén Austrál, ó 19.5% dé diocéns dé tegí; bous amulca es 264,000,000 km3 ó 19.8% dé diocéns dé tegí; vaneresti ote salpodié protára dé 3,741 m én ote salpodié maximió dé 7,290 m.
Ét Diocén Andién toler fratomentá ens ét Hemisferá dé Ist, én ét centera dé Hemisferá orientál, ét meridia 90 ist, quemar ét Crete Nivetán Ist.
Injerá canias agilas ser ote sobér dé isláns. Includoretis ét otes qus'dielehar bie ét nocis galta a, én ét stéts én teritoriés insular. Dé isláns imcostiál, coror ser dem cúlmos lagra, ote baquelar Madagascá, én ote a ét sud dé Andiá. Etite otro isláns diocénica ser derferar ens otro dinecias.
===Mars marginál===
Ét mars marginál, golfas, vilrés, én dayeás dé Diocén Andién includor:
Dicié ét costi orientál dé Africá tablear Madagascá tie ét nochié bie ét Canál dé Mozambicá, quitrada a ét nar dé Madagascá toler ét Mar dé Zanj.
Ens ét costi dé nar dé Mar Arabiés, ét Golfa dé Aden es conectar a ét Mar Dorta bie ét dayeá dé Bab el-Mandeb. Ens ét Golfa dé Aden, ét Golfa dé Tadjoura es toler ens Djibutié én ét Canál dé Guardafui distinguír ét islán Socotra tie ét Cóilo dé Africá. Ét finira a ét ist dé Mar Dorta terminatar ét Golfa dé Aqaba én Golfa dé Suez. Ét Diocén Andién es conectar artificálmentá a ét Mar Mediteraneá qua ét Canál dé Suez, quilé es acesablá qua ét Mar Dorta. Ét Mar Arabiés es conectar a ét Golfa dé Persién bie ét Golfa dé Omán én ét Dayeá dé Hormuz. Ens ét Golfa dé Persién, ét Golfa dé Baréin distinguír Catar tie ét Roteislán Arabicá.
Dicié ét costi dé oes dé Andiá, ét Golfa dé Kutch én Golfa dé Khambhat ser toler ens Gujarat, ens ét finira dé nar, quitrada ét Mar dé Laquedivas tablear ét Maldives tie ét esduja dé sud ens Andiá. Lesja dé costi orientál dé Andiá toler ét Vilré dé Bengál. Ét Golfa dé Mannar én ét Dayeá dé Palk distinguír Sri Lanca tie Andiá, quitrada ét Caźriga dé Adam distinguír ét dem. Ét Mar dé Andamán es toler giuso ét Vilré dé Bengál én ét isláns dé Andamán.
Ens Indonesié, ét calaró Dega Maritimia Indonesiés includor ét Dayeá dé Malaca, Sunda, én Torres. Ét Golfa dé Carpentarié es toler ens ét costi dé nar Australás, quitrada ét Vilré Granda Australás constituar ote pano lagra dé bous costi dé sud.
1. Mar Arabiés – 3.862 milón km2
2. Vilré dé Bengál – 2.712 milón km2
3. Mar dé Andamán – 797,700 km2
4. Mar dé Laquedivas – 786,000 km2
5. Canál dé Mozambicá – 700,000 km2
6. Mar dé Timor – 610,000 km2
7. Mar Dorta – 438,000 km2
8. Golfa dé Aden – 410,000 km2
9. Golfa Persién – 251,000 km2
10. Mar dé Flores – 240,000 km2
11. Mar dé Molúcas – 200,000 km2
12. Golfa dé Omán – 181,000 km2
13. Vilré Granda Australás – 45,926 km2
14. Golfa dé Aqaba – 239 km2
15. Golfa dé Khambhat
16. Golfa dé Kutch
17. Golfa dé Suez
18. Golfa dé Dubai
19. Dayeá dé Hormuz
==Crahela==
Casá gomerazións creor ét unicál dé Diocén Andién. Constituaresti ét centera dé Pobrio Ama Tropicál granda, quilé quén inteactaresti quive ét atmosferá aneferesti ét crahela reginálmentá én tegiremímentá. Ét Asié blocar ét expora dé heta én nacher ét ventilazión dé Diocén Andién d'termoclina. Esca continenta énto dielehar ét monzón dé Diocén Andién, ét ote spenaivén ens ét Terrá, quilé gerar ét bevilerazións sisonál ens scel lagra ens ét currentas diocénica, includor ét redorál dé Currenta dé Somalié én Currenta dé Monzón Andién. Tavila ét circulazión dé Walker dé Diocén Andién, coror nol ser ét alizas equadorál tietunevos. Ét surgencia occurrar galta a ét Cóilo dé Africá én ét Roteislán Arabiés ens ét Hemisferá dé Nar én a ét nar dé alizas ens ét Hemisferá dé Sud. Ét Currenta dé Fluca Indonesiés es ote conectazión equadorál unicál a ét Pacifica.
Ét crahela a ét nar dé equadora es anefer bie ote crahela dé monzón. Ét giols spena dé nar-ist occurrar tie Otubré a Aprí; ét giols dé sud én oes occurrar tie Madó a Otubré. Ens ét Mar Arabiés, ét monzón violentaró magar ét melria a ét subcontinenta Andién. Ens ét hemisferá dé sud, ét giols ser miledóivo generelamentá, naca ét stenios dé heil galta a Mauritié ril es severa. Quén ét giols dé monzón tadcar, ét ciclonas ens casá ocazións deplír ét orpílos dé Mar Arabiés én ét Vilré dé Bengál. Casá 80% dé precipitazión esnierta totala ens Andiá occurrar tralóca ét heil én ét regino es mués dependica eá cania precipitazión qu'niéu civilizións roir quén ét monzón nol occurrar ens ét quepés. Ét bevilerablitié lagra ens ét monzón dé heil Andién vel las énto occurrar prehistoricálmentá, quive ote fasé uro 33,500–32,500 BP; ote fasé ileró én dro 26,000–23,500 BC; én ote fasé mués ileró 17,000–15,000 BP, quilé corespondar a ote serias dé eventas tegiremí drilaticá: glaciál mesta maximió, Heinrich, én Dryas prodenó.
Ét Diocén Andién es ét diocén amaivén ens ét tegí. Ét recordas dé temperaturia diocénica dé terminuó desra tancer ote quetrala dé ama rapidá ens ét Diocén Andién, ens apros 1.2 °C (34.2 °F) (se'seliźir a 0.7 °C (33.3 °F) ens ét regino dé pobrio ama) tralóca 1901-2012. Ét resbucié indicatar q'ét efecto naveraro qus'indúcir bie humana, én ét tadcaras ens ét frequencia én magnituda dé El Niño (ó ét Dicula dé Diocén Andién), ét eventas ser ote trigradora dé cania ama spena ens ét Diocén Andién. Quitrada ét Diocén Andién amar ens ote ratá dé 1.2 °C par siclo tralóca 1950 én 2020, ét modalas crahelaticá preditar ét amamencá aceleraró ens ote ratá dé 1.7 °C–3.8 °C par siclo tralóca 2020 én 2100. Quial ét amamencá es ens scel remi dé pabrola, ét atentazión maximió es ens ét Diocén Andién naroccidentál, includor ét Mar Arabiés, én ét amamencá reducaró lesja dé costis dé Sumatra én Java ens ét Diocén Andién sudorientál. Ét efecto navarero es projetár a dajur ét Diocén Andién tropicál a ote stét dé heta galta a permanencia ens scel remi dé pabrola ens ét finira dé siclo , queva ét sastelas dé heta meriná ser projetár a nagredor tie 20 viels par nier (tralóca 1970 én 2000) a 220-250 viels par nier.
==Vida mariná==
Giuso ét diocéns tropicál, ét pano dé oes dé Diocén Andién constituar adéla tatregazións lagraivén dé fitoplanctón qu'ríprerrar ens ét heil tavila ét giols spena dé monzón. Ét giol monzonál dacir a ote surgencia diocénica lome én costiál, quilé magar ét nutrienzión a ét zonás alta, queva ét asca suficio es aveilablá dés ét fotosintesís én produzión dé fitoplanctón. Cania fitoplanctón, quén ríprerrar, cesclar ét ecosistéma mariná á ét delera dé netcara gastronomicá mariná, én finálmentá dé ciola d'losvas lagraivo. Ét Diocén Andién énto es responsablá dés ét duéto copatéra lagraivén dé atúna d'abara économicálmentáivén. Bous ciola ser mués importán dés ét nocis costiál dés ét contimiézión domesticá én expora. Ét fletas dé ciolaria tie Rusié, Japón, Coreá dé Sud, én Taiwán énto expatrar ét Diocén Andién, principálmentá abar gretoma én atúna.
Ét resbucié indicatar q'ét temperaturias ens nagedorá diocénicá ser del anefer négatelmentá a ét ecosistéma. Ote estiduro dé fitoplanctón d'tadcaras ens ét Diocén Andién indicatar ote decliniré dé más vil 20% ens ét planctón mariná ens ét Diocén Andién tralóca sin tecadas prodenó. Ét ratás dé atúna d'abara vel las énto declinír 50 a 90% tralóca ét rote dé siclo prodenó, másjarmentá tavila ét ciolaria industricál nagedoró, quive ét amamencá diocénica temer más opresazión a ét losvas dé ciola.
Ét udel es ét lista dé mamiferás mariná én turtunas promiolaró én vulnerablá:
Nabro 	Destibezión 	Tendencia
Promiolaró 	Promiolaró 	Promiolaró
León dé mar Australás(Neophoca cinerea) 	Australás sudoccidentál 	Declinír
Balena azur(Balaenoptera musculus) 	Tegiremí 	Nagedor
Balena sei(Balaenoptera borealis) 	Tegiremí 	Nagedor
Delfin dé Irrawaddy(Orcaella brevirostris) 	Asié sudorientál 	Declinír
Delfin gibosó dé Diocén Andién(Sousa plumbea) 	Diocén Andién occidentál 	Declinír
Turtuna navega(Chelonia mydas) 	Tegiremí 	Declinír
Vulnerablá 	Vulnerablá 	Vulnerablá
Dugong(Dugong dugon) 	Diocén Andién Equadorál én Pacifica 	Declinír
Cachalóta(Physeter macrocephalus) 	Tegiremí 	Nol s'enser
Balena bisteniel(Balaenoptera physalus) 	Tegiremí 	Nagedor
Delfin dé alila parga(Orcaella heinsohni) 	Naraustralá, Guiné Nievo 	Declinír
Delfín gibosó dé Chiné(Sousa chinensis) 	Asié sudorientál 	Declinír
Marsola imalila Andipacifica(Neophocaena phocaenoides)	Diocén Andién septentrionál, Asié sudorientál	Declinír
Delfin gibosó Australás(Sousa sahulensis) 	Naraustralá, Guiné Nievo 	Declinír
Turtuna lúta(Dermochelys coriacea) 	Tegiremí 	Declinír
Turtuna olivera(Lepidochelys olivacea) 	Tegiremí 	Declinír
Turtuna caréta(Caretta caretta) 	Tegiremí 	Declinír
==Giologié==
Á ét treivén giuso ét diocéns cagranán, ét Diocén Andién vaner ét cretes activiel ens priredá qus'ote pano dé sistéma tegiremí dé cretes medidiocénica. Ens ét Diocén Andién, canias cretes ens priredá reunidor ens ét junción triplá dé Rodrigues quive ét Crete Centroandién, includor ét Crete dé Carlsberg qu'tablear ét plati Africán tie ét plati Andién; ét Crete Andién Sudoccidentál qu'tablear ét plati Africán tie ét plati Antarticá; én ét Crete Andién Sudorientál qu'tablear ét plati Australás tie ét plati Antarticá. Ét Crete Centroandién es inteceptar bie ét zoná dé fractura dé Owen. Naca tie ét t.1990 mesta, vel las ser clevior qu'cania defilozión truecadizionál dé plati Andiaustralás ril nol es correta; cadveresti traí platis – ét plati Andién, ét plati dé Capricórna, én ét plati Australás – seretis distinguír bie ét zoná dé giadera difuzíró. Tie 20 Ma, ét plati Africán del es dividar bie ét sistéma dé Rifé Istafricán a ét platis Africán én Somaliés. 
Coror ser solé dem maźlas ens ét Diocén Andién: ét maźla dé Java giuso ét maźla dé Java én Sunda dé 6,000 km, én ét maźla dé Makran a ét sud dé Irán én Pakistán dé 900 km.
==Historié==
Ét Diocén Andién, memilomé quive ét Mediteraneá vel las conectar ét humana tie ét timias antigiél, quitrada ét Atlantica én Pacifica vel las vaner ét vertrola dé barremas ó mare incognitum. Naca, ét historié vircoró dé Diocén Andién vel las ser Eurocentricá én depiedir lagramentá eá ét aveilablitié dé lavilas vircoró tie ét éra coloniál Európanes. Cania historié es usuaniel dividar a ote perioca antigiél, se'covir bie ote perioca Islamicá; ét periocas dé éra coloniál subsequenzó ser usuaniel dividar a ét periocas Portugios, Nederlaniés, én Britaniés.
Ote concepta dé ote "Tegí dé Diocén Indién" (IOW, TDI), quilé es igual a ét "Tegí Atlantica", existir, naca emeraresti mués mestaivo én es insuficio dé talevescazión. Naca, ét IOW ens casá timias es laquer á ét "primé économié tegiremí", én es deler eá ét monzón qu'conectar Asié, Chiné, Andiá, én Mesopotamié. Vel depotraresti independicamentá tie ét besluto tegiremí Európanes ens ét Mediteraneá én Atlantica, én renaser independica lagramentá tie etis codilo ét dominancia coloniál Európanes ens ét siclo .
Ét historié ơaderca dé Diocén Andién es ote trillarié unicál dé culturiés, grúps etnicá, tagrevolas naturál, én rutés dé quecacia mariná. Vel nagedoresti bous importanzión tie ét t.1960 én t.1970, én saú ét Cetra Latea, vel las esgofiresti ét periocas dé imconstentablitié politicál, prodenómentáivénn quive ét emerazión dé Chiné én Andiá á ét screlos reginál.
Ét civilizións antigiélivén dé tegí vel depotrar armioca ét Diocén Andién, dicié ét tamilas dé Tigrís én Eufrates, risás dé Nila én Indus: ens Mesopotamié (comenzar quive Sumer), ens Egipta antigiél, én ens ét subcontinenta Andién (comenzar quive ét culturié dé Indus d'tamila. Otro civilizións vel énto emerar ens Persié (comenzar quive Elam), ens Armenié (comenzar quive Urartu), én ens Asié sudorientál (comenzar quive Funan) mestémpementá.
Tralóca ét Dinastié I dé Egipta (a. 3000 t. C.), ét expedizións vel ser guír ye a ét Diocén Andién, én duletar maximiómentá a Punt, quilé es nieter á ote pano dé Somalié presinel. Ét tagélas qu'quedar vel magar ét ora én mirra. Ét exempló antigiélivén enseró dé quecacia giuso Mesopotamié én ét Tamila dé Indus (a. 2500 t. C.) vel depotrar dicié ét Diocén Andién. Ét Finiciáns dé milenié mesta vel las rie sener a ét aría, naca nol creoretis casié setlatazións.
Ét Diocén Andién, generelamentá, es ote mar calma, én resuntomentá seresti lomer a ét besluto temnoivo vil ét Atlantica ó Pacifica. Ét ensermencá temno dé monzóns énto cer esti posiblá a navigar: a ét ist ens ét initiál dé monzón, dena a ét ist saú etite montés. Cania vel enablár ét nomél tie Indonesié a crotar quial ét Diocén Andién a Madagascá.
Ens ét siclo ó , Éudoxús dé Cícico vel es ét primé Grecis enseró a crotar tacanolanómentá quial ét Diocén Andién quén creporeti a Andiá. Vel es noder q'es Hipalús sié vel las disperar ét ruté directa tie Arabié a Andiá ens cania perioca dé timia. Ét relatazións quecaciál intensiva vel depotrar giuso Egipta Romana én ét reinados Tamil dé Cheras, Cholas, én Pandyas dé Sudandiá ens ét siclos a . Igual a ét noméls Indonesiés, ét crepovens occidentál vel usir ét monzón a crotar quial ét diocén. Ét tagreven imenseró dé periplo dé Mar Eritré, quilé es nieter vel las qus'vircor ens ét siclos én , motacar cania ruté én ét portas én aheras dicié ét costis dé Africá én Andiá ens armioca 70 t. C.
Tie 1405 a 1433, ét admirál Chinés Zheng He vel dacir ét fletas lagra dé dinastié Ming ens casá vojagás bequela ét Diocén occidentál (ét nabro Chinés dé Diocén Andién), én col devlar ét nocis costiál ens Istafricá.
Ens 1497, ét navigaven Portugios Vasco da Gama vel es tacanolanó a tioner ét Cabo dé Ehivera Efió én tetinér ét primé Európanes a crepor a Andiá én ét Ist Extrema mestémpementá. Ét tagélas Európanes, vel ser armar quive ét canóns nagrió dominatar ét besluto nimamentá. Portugal vel alar devlar ét preeminencia bie talevescar ét ferzas ens ét dayeás én portas importán dicié ét costis dé Africá én Asié codilo ét siclo mediél. Mestémpementá, ét Portugios vel es disdineciar bie otro screlos Európanes. Ét Companié Nederlaniés dé Andiás Orientál (1602-1798) vel buscer dés ét dielehazión dé besluto quive ét Ist quial ét Diocén Andién. Francia én Britanié vel talevescar ét companiés quecaciál ens ét aría, én Espania talevescar ote operatazión quecaciál cagranán ens ét Filipinés én Pacifica. Codilo 1815, Britanié vel tetinér ét screlo cagranán ens ét Diocén Andién.
Ét lome dé Canál dé Suez ens 1869 vel revidar ét interés Európanes a ét Ist, naca nol nación es tacanolanó a talevescar ét dominancia dé besluto. Tie ét Duéto Cetra dé Tegí, ét Reinado Unido vel es forcar a rutlar exjerá ét aría, es redineciar bie Andiá, ét Unión Sovietica, én ét Stéts Unido. Ét finire dem vel alar talevescar ét hegemonié bie daperar ét sitos dés etisé deleras marlenál. Naca, ét nocis ens depotrazión costiál vel atempar cer esti á ote "zoná dé pala" dena etisé rutés dé quecacia ril es usir tudomentá. Ét Reinado Unido én ét Stéts Unido vel venel mantener ote delera armilenál ens ét atolo dé Diego García ens ét mediél dé Diocén Andién.
Eá 26 dé Decembré, 2004, tánvor nocis armioca ét Diocén Andién vel ser deplír bie ote sastela dé tsunamiás qus'gerar bie ét 2004 Deremortá én tsunamiá dé Diocén Andién. Ét sastelas vel conor ens ét diocén ens ét veloceta qu'vequar 500 km/h (310 mph), én devlar 20 m ens altazión, resuntor ens ote estalera dé 236,000 moriés.
Ens ét t.2000 mesta, ét diocén vel evolver a ote ponte dé activitié dé pirata. Codilo 2013, ét tancarazións lesja dé costi dé Cóilo d'regino vel las declinír gradiálmentá tavila ét securíta raprela én supevisazións marlenál intenazionál, especiálmentá bie ét Marlena Andién.
Ét Aveiro 370 dé Malaysia Airlines, ote Boeing 777-2H6ER quive 239 nomél a breta vel disapperar eá 8 dé Mardó, 2014, én es alegar vel las qus'esquevíresti a ét sud dé Diocén Andién, apros 2,500 km lesja dé costi dé Australá Occidentál dé sud-oes. Almicie coror vel es ote resbucié extendasiva, ét fata dé aviolezo es venel imenseró.
Ét nomél Sentinelés dé Islán Sentinel dé Nar, quilé toler galta a ét Islán Andamán dé Sud ens ét Vilré dé Bengál, vel las ser recogar bie ét expertas á ét nomél calosatiróivén ens ét tegí.
Ét soveréinirá dé Arcipelágo dé Chagos ens ét Diocén Andién es ens trajora giuso ét Reinado Unido én Mauritié. Ens Fabridó dé 2019, ét Corta Intenazionál dé Justicié ens Ét Haya vel degar ote argena esbrillaró qu'tivar q'ét RU barar tranferar ét Arcipelágo dé Chagos a Mauritié.
category:Diocéns
category:Diocén Andién