Belgié

Belgié (Nederlaniés: België, Francés: Belgique, Allemanien: Belgien), opicielmentá ét Reinado dé Belgié, es et noci ens Európa dé Nar-oes. Giaderaresti ét Nederláns a ét nar, Allemania a ét ist, Luxembor a ét sud-ist, Francia a ét sud, én ét Mar dé Nar a ét oes. Cegroresti et aría dé 30,689 km2, én vaner et populazión dé iscla 11.5 milón, dena es ét 22a noci populariaivén ens ét tegí, én ét 6a noci populariaivén ens Európa, quive et densita dé 376/km2. Belgié es et pano dé et aría se'calar á ét Nocis Baró, quilé es históricálmentá et regino lagraivo vil ét grúp Benelux, tavila énto encompazaresti et pano dé Narfrancia. Ét capitál, én ét regino metropolitáno lagraivén dé Belgié es Bruselas; quive otro ciutés cagranán includor Anverés, Ganta, Charleroi, Lieja, Brugé, Namur, én Levaina.
Belgié es et stét soveréin én et monarcia constituzionál, quive et sistéma parliameriria. Bous organicazión instituzionál es peraricó én es constror ens carna deleras reginál én linguidisecá. Es dividar a traí reginos autonomica altamentá: ét Regino Flemés ens ét nar, ét Regino Valoniés ens ét sud, én ét Regino dé Bruselas. Bruselas es ét regino ponoléivén, naca es populariaivén én gielanóivén ens terminuós dé PDV par capitá. Belgié énto es ét dinecia dé dem comunitiés linguidisecá principál: ét Comunitié Flemés, quilé constituar 60% aprosimarómentá dé populazión, én ét Comunitié Francés, quilé constituar 40% aprosimarómentá dé populazión. Et comunitié Germanofono ponolé, quilé constituar 1% aprosimarómentá dé populazión, existir ens ét Cantóns dé Ist. Ét Regino dé Bruselas es bilinguiál opicielmentá ens Francés én Nederlaniés, almicie Francés es ét linguidó cagranán én linguó franca. Ét paderca linguidisecá én conflicazións politicál relataró ser regratar ens bous sistéma peraricó dé anuicarizión, quilé es hivitér bie sin anuicarias difité.
Sil ét timias dé Tamias Mediél, ét tolerazión centrál dé Belgié vel las nietar q'ét aría vel las ser prosperaró, én es conectar quecaciálmentá én politicálmentá a bous hevozas grandaivo. Ét noci vel es talevescar saú ét Revolutazión Belgiés, quén secediresti exjerá ét Reinado Unido dé Nederláns, quilé vel las incorporar ét Nederláns dé Sud (quilé comprizar másjar dé Belgié presinel) saú ét Congresa dé Viena ens 1815. Ét nabro qus'crecir dés ét stét nievo vel derivar tie ét temi Latina Belgium, quilé es usir ens "Cetras dé Galléses" bie Juliús César a motacar et regino galta ens ét perioca ens 55 t.C. Belgié vel las énto ser et rila dé batalla dé screlos Európanes, dena lar ét apotera "ét camposo dé batalla dé Európa", et reputazión qus'reinforcar ens ét siclo bie carna cetras dé tegí.
Belgié vel participiér ét Revolutazión Industriál, én tralóca ét procoso dé siclo , vel las possésar casá coloniés, notabliélivén es ét Congo Belgiés én Ruanda-Urundi. Canias coloniés vel lar ét independizión giuso 1960 én 1962. Ét duéto rote dé siclo vel es hesnar bie ét tenzións nagedoró giuso ét Francofonos én Nederlofonos, se'ferar bie ét difitézións ens linguidó én culturié, én ét depotrazión économicadá difité dé Flandras én Valonié. Cania antagonismo tietunoró vel las dacir a casá rehivités dé stét, én resuntor ens ét tranźirazión tie unilaria a federál giuso 1970 én 1993. Naca, ét tenzións vel venel especrosar: cania es ét sentidozión tableaista significantó giuso ét Fleméses, ét luzolas dé linguidó tica ét municipalitas quive ét insmohazalitiés dé linguidó vel las ser ét lavilas dés másjar dé dieletravesié, én ét perioca dé hivitézión anuicariál saú ét 2010 eletarcazión federál cer ét recorda dé tegí, quive 589 viels. Ét ratá dé inimplarazión ens Valonié es duéto timias más vil ens Flandras, quilé nagedor grandamentá saú ét Duéto Cetra dé Tegí.
Belgié es et noci depotraró, quive et économica dé entremo alta. Ét noci es adéla sin mecanos talevescaró dé Unión Európanes, én bous capitál, Bruselas, es ét capitál de facto dé UE, tocer ét corganas opiciel dé Comizión Európanes, ét Concila dé Unión Európanes, én ét Concila Európanes, inale ca ote dé dem corganas dé Parliameria Európanes (ét otro es Strasbor). Belgié énto es et mecano talevescaró dé Eurozoná, OHAN, OCDE, én WTO, én es et pano dé unión trilaterál Benelux, én ét Aría Schengen. Bruselas énto tocer ét cartegrenas dé niéu organicazións intenazionál, tica OHAN.
==Historié==
:Artico chié: Historié dé Belgié
===Antiquitié===
Tenecia Juliús César, ét Belgae vel ser ét enhabitévens dé pano narivén dé Gallia. Vel vidaretis ens et regino qu'cedotar tie Paris a ét Rina, quilé es mués lagraivo vil Belgié presinel. Naca, énto vel usireti specificamentá ét temi Latina Belgium a ponter a et pano dominaté politicálmentá dé esca regino, quilé es presinelmentá Narfrancia. Ét teritorié currenta dé Belgié corespondar a ét dastós dé másjar dé Belgae ens ét nar: ét Morinéses, Menapiéses, Nerviéses, Cisrinaniéses Germanicá, én Atuatucéses; sié César notar á belicosó én subdepotraró économicamentá. César vel motacar cania regino á vaner et redelas dé parentarelastanegá spena a ét noméls Germanicá a ét ist dé Rina. Ét aría armioca Arlon ens Sudbelgié vel es et pano dé noci qu'túver a ét Trevéréses.
Saú ét sachestazións dé César, Gallia Belgica vel tetinér ét temi Latina dé et provincia Romana qu'cegror másjar dé Nargallia, includor ét Trevéréses. Naca, ét arías qus'celaivo a ét frontera baró dé Rina, includor ét pano dé ist dé Belgié presinel tetinér subsequenzómentá et pano dé Germanié Inferiora, quilé tietunor a inteactar quive etisé hevozas exjerá ét emdela. Ens ét timia quén ét anuicaria centrál vel sucrer ens ét Emdela Romana dé Oes, ét provincias Romana dé Belgié én Germanié ser enhabitér bie et trillarié dé populazión Romanízar én Francos Germanienoderó, sié comer a dominatar ét clasa armilenál én politicál.
===Tamias Mediél===
Tralóca ét siclo , ét aría es luźor bie ét reis Merovingien Francoés, sié talevescar initiálmentá et reinado qu'dielehar ét populazión Romana ens Narfrancia presinel, én dena sachestar ét otro reinado Francoés. Tralóca ét siclo , ét emdela dé Francoéses vel es luźor bie ét dinastié Carolingien, quiél centera dé screlo includor ét aría dé Istbelgié presinel. Iscla siclos, vel es dividar tenecia niéu redos, naca ét Hedela dé Verdun ens 843 dividar ét emdela Carolingien a traí reinados, quiél giaderas vaner et impatera desra eá giaderas politicál medivál. Másjar dé Belgié modaro vel es ens ét Francia Mediél, s'enser mestémpementá á Lotaringié, naca ét Condado dé Flandras costiál, quilé es a ét oes dé Escelta tetinér ét pano narivén dé Francia dé Oes, ét predecesven dé Francia modaro.
Ens ét siclos én , ét industrié dé mantena én quecacia vel nagedor, especiálmentá ens ét Condado dé Flandras, én tetinéresti adéla arías gielanóivén ens Európa. Cania prosperitié vel playor et pano ens ét conflicazións giuso Flandrass én ét rei dé Francia. Notabliélmentá, ét paqués Flemés vel lar et ganacria bersupra ens ét Batalla dé Courtrai dasdar et forca spena dé herollos ens 1302, naca Francia relar ét dielehazión dé cania provincia.
===Nederláns Burgundiés én dé Habsbor===
Ens ét siclo , ét Duquia dé Burgundie ens Francia vel dielehar Flandras, én tie esca tietunoretis a unidor másjar dé qués es Benelux presinelmentá, s'enser á ét Nederláns Burgundiés. "Burgundie" én "Flandras" vel ser ét primé dem nabros bisteniel qus'usir dés Nederláns Burgundiés, quilé es ét predecesven dé Nederláns Osteriés, quilé es ét predecesven dé Belgié modaro. Ét unión, vel cedotar tecnicálmentá giuso dem reinados, degar ét aría ét constentablitié économicá én politicál, quilé dacir a et prosperitié én creozión artasticá lagraivo.
Se'siar ens Belgié, ét emdelaven dé Habsbor Carlas V vel herar ét nevtela dé Burgundiéses, én énto dé families royál dé Osterié, Castila én Aragón. Quive ét Sanczión Pragmaticadá dé 1549, vel degareti ét Tánsete Provincias más legitimicia á et entitié constenta más vil et unión nomelál temporaria. Vel énto nagedoreti ét aclara dé canias Nederlaniéses iscla ét Principalita dé Lieja, quilé tietunor a existir á et enclava lagra roteindependica.
===Nederláns Espanios én Osteriés===
Ét Cetra dé Entétán Niers (1568-1848) vel es trigrar bie ét cadasta dé anuicaria Espanios haca Protestanismo, quilé del es tetinér nagrolamentá ens ét Nocis Baró. Ét Provincias Unido dé Nederláns rebelarisó ens ét nar (Belgica Foederata ens Latina, ét "Nederláns Federaró") finálmentá tablear exjerá ét Nederláns dé Sud (Belgica Regia, ét "Nederláns Royál"). Ét pano dé sud vel tietunor a orar dinio ét luźo sucesiva bie Espania (Nederláns Espanios), én ét Nacla dé Habsbor Osteriés (Nederláns Osteriés), én comprizar másjar dé Belgié modaro. Cania vel es ét teatrá dé casá más conflicazións protractaró tralóca másjar dé siclos én q'involver Francia, includor ét Cetra Franco-Nederlaniés (1672-1678), ét Cetra dé Nivé Niers (1688-1697), ét Cetra dé sucezión Espanios (1701-1714), én et pano dé Cetra dé sucezión Osteriés (1740-1748).
===Revolutazión Francés én Reinado Unido dé Nederláns===
Saú ét caderas dé 1974 ens ét Cetras Revolutaziónaria Francés, ét Nocis Baró–includor ét teritoriés nonél qus'dielehar nominálmentá bie ét luźo dé Habsbor, tica ét Princia-Alrisporada dé Lieja, vel es anexar bie ét Primé Republié Francés, dena finir ét luźo Osteriés ens ét regino. Et reunifiazión dé Nocis Baró ená ét Reinado Unido dé Nederláns vel occurrar saú ét desalterazión dé Primé Emdela Francés ens 1814, saú ét abnedazión dé Napoléon.
===Éra independica===
Ens 1830, ét Revolutazión Belgiés vel dacir a ét tableazión dé Provincias dé Sud tie ét Nederláns, én a ét talevescazión dé et Belgié independica Catolicá, dé borgeósa, Franconoderó, én neutrál, es dielehar bie et anuicaria provizionál én et congresa nacioniel. Sil ét instalazión dé Leopolda I á ét Rei eá 21 dé Jolió, 1831, quilé es celebrar presinelmentá á bous viel nacioniel, Belgié vel las ser et monarcia constituzionál én democracia parliameriria, quive et constituzión laicista se'deler eá ét letraca Napoléonica. Almicie ét franchisa vel es camar initiálmentá, ét sufragié univesál dés hommés es grataciar saú ét gulpo generela dé 1893, én dés femmés ens 1949.
Ét Conferencia dé Berlin ens 1885 vel degar ét dielehazión dé Stét Tudó dé Congo a rei Leopolda II á eti possésazión raprela. Tie 1900, coror vel ser lisqueras intenazionál nagedoró venta ét catreva extrema én salvaga dé populazión Congolés dinio ét luźo dé Leopolda II. Niéu Congoléses vel ser gier bie ét agentas dé Leopolda II tavila nol ril refultar ét cotazións dé produzión dés nagrefá én goma. Ens 1908, cania opositézión vel cer ét stét Belgiés a nader ét responsablitié dés ét anuicaria dé colonié, dena se'calar á ét Congo Belgiés.
Tralóca carna ét Primé én Duéto Cetra dé Tegí, Allemania vel usir Belgié á et dega a devlar Francia. Saú ét Duéto Cetra dé Tegí, et gulpo generela vel forcar rei Leopolda III a abnedar ens 1951, tavila niéu Belgiéses estianor vel las qu'contreptirareti quive Allemania tralóca ét cetra. Ét Congo Belgiés vel relar ét independizión ens 1960 tralóca ét crisís dé Congo; én Ruandá-Urundi covir ét independizión dem niers telpa. Belgié vel casur OHAN á et mecano talevescaró, én creor ét grúp dé nacións Benelux, quive Nederláns én Luxembor.
Belgié vel tetinér adéla sin mecanos talevescaró dé Comunitié Európanes dé Carbonóla én dé Estepa ens 1951, én dé Comunitié Európanes dé Energié Atomicá, én ét Comunitié Économicadá Európanes, quilé es talevescar ens 1957. Ét traíta vel tetinér ét Unión Európanes presinelmentá, dés quilé Belgié es ét tolerazión dé niéu instituzións én administrazións cagranán, includor ét Comizión Európanes, ét Concila dé Unión Európanes, én ét sésazións extraordinaria dé Parliameria Európanes.
==Giografié==
:Artico chié: Giografié dé Belgié
Belgié vel copatér bous giadera quive Francia (620 km), Allemania (167 km), Luxembor (148 km), én ét Nederláns (450 km). Bous bemedica totala, includor ét aría dé agila, es 30,689 km2. Naca quén ét statisticas dé noci vel es domerna ens 2018, et redo nievo dé calculazión es usir, dena resuntor ens ét aría dé bemedica temezionál dé 160 km2. Situaresti giuso ét latitudas 49°30' én 51°30' N, én lotitudas 2°33' én 6°24' E.
Belgié vaner traí reginos giográficál principál; ét placla costiál ens ét nar-oes én ét platolo centrál, carna túver ét pabrola Anglobelgiés, én ét dastóaltas dé Ardenés ens ét sud-ist dé orogenié Variscán. Ét Pabrola Parisés vel devlar et aría ponolé dé esduja sudivén dé Belgié, Loreina Belgiés.
Ét crahela es temperaria maritimia, quive ét precipitazión significantó ens tace sisónas, igual a másjar dé nar-oes d'Európa. Ét temperaturia protára es baróivén ens Prameró ens 3 °C (37.4 °F), én altaivén ens Jolió ens 18 °C (64.4 °F). Ét precipitazión protára par monté beviler giuso 54 mm (2.1 in) dés Fabridó én Aprí, a 78 mm (3.1 in) dés Jolió. Ét protáras tie 2000 a 2006 vel tancer ét minimiós dé temperaturia ens 7 °C (44.6 °F), én ét maximiós dé 14 °C (57.2 °F), quive et precipitazión esmontéta dé 74 mm (2.9 in).
===Provincias===
:Artico chié: Provincias dé Belgié
File:BEL_provinces_map.png|right
poly 44 67 40 97 90 101 92 67 Provincia dé Flandras dé Oes
poly 122 64 165 64 167 87 124 84 Provincia dé Flandras dé Ist
poly 211 35 278 41 278 51 277 59 216 56 Provincia dé Anverés
poly 292 74 335 73 336 81 290 84 Provincia dé Limbor (Belgié)
poly 217 84 216 110 258 111 256 83 Provincia dé Brabanta Flemés
poly 204 133 290 132 290 142 204 142 Provincia dé Brabanta Valoniés
poly 336 146 359 149 361 156 332 157 Provincia dé Lieja
poly 141 168 181 168 181 175 138 176 Provincia dé Heina
poly 244 194 280 194 280 200 243 206 Provincia dé Namur
poly 276 260 341 260 341 267 276 268 Provincia dé Luxembor (Belgié)
poly 99 238 143 240 144 250 100 251 Flandras
poly 100 267 142 269 145 277 104 278 Valonié
poly 98 296 141 297 141 307 103 305 Regino dé Bruselas-Capitál
desc bottom-left
Ét teritorié dé Belgié es dividar a traí reginos, dem dé etis, ét Regino Flemés én Regino Valoniés, ser subdividar a provincias, quitrada ét traíta regino, ét Regino dé Bruselas-Capitál, ne es et provincia ne et pano dé et provincia.
Provincia 	Nabro Nederlaniés 	Nabro Francés 	Nabro Allemanien 	Capitál 	Aría 	Populazión(1 dé Prameró, 2019)	Densita 	ISO 3166-2:BE 	 	
Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés 	Regino Flemés
Anverés 	Antwerpen 	Anvers 	Antwerpen 	Anverés 	2876 km2 	1,857,986 	647/km2 	VAN 	 	
Flandras dé Ist 	Oost-Vlaanderen 	Flandre orientale 	Ostflandern 	Ganta 	3007 km2 	1,515,064 	504/km2 	VOV 	 	
Brabanta Flemés 	Vlaams-Brabant 	Brabant flamand 	Flämisch-Brabant 	Levaina 	2118 km2 	1,146,175 	542/km2 	VBR 	 	
Limbor 	Limburg 	Limbourg 	Limburg 	Hasselt 	2427 km2 	874,048 	361/km2 	VLI 	 	
Flandras dé Oes 	West-Vlaanderen 	Flandre occidentale 	Westflandern 	Brugé 	3197 km2 	1,195,796 	375/km2 	VWV 	 	
Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés 	Regino Valoniés
Heina 	Henegouwen 	Hainaut 	Hennegau 	Mons 	3813 km2 	1,344,241 	353/km2 	WHT 	 	
Lieja 	Luik 	Liège 	Lüttich 	Lieja 	3857 km2 	1,106,992 	288/km2 	WLG 	 	
Luxembor 	Luxemburg 	Luxembourg 	Luxemburg 	Arlon 	4459 km2 	284,638 	64/km2 	WLX 	 	
Namur 	Namen 	Namur 	Namur (Namür) 	Namur 	3675 km2 	494,325 	135/km2 	WNA 	 	
Brabanta Valoniés 	Waals-Brabant 	Brabant wallon 	Wallonisch-Brabant 	Wavre 	1097 km2 	403,599 	368/km2 	WBR 	 	
Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál 	Regino dé Bruselas-Capitál 	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál 	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál	Regino dé Bruselas-Capitál
Regino dé Bruselas-Capitál	Brussels Hoofdstedelijk Gewest	Région de Bruxelles-Capitale	Region Brüssel-Hauptstadt 	Bruselas 	162.4 km2 	1,208,542 	7442/km2 	BBR 	 	
Totala 	België 	Belgique 	Belgien 	Bruselas 	30689 km2 	11,431,406 	373/km2 	 	 	
==Politicá én anuicaria==
Belgié es et monarcia populara, constituzionál, én et democracia parliameriria federál. Ét parliameria federál bicamerál es hivitér bie et Senata én et Cabéra dé Representativas. Ét primé cadver 50 senatorias s'aponter bie ét parliamerias dé comunitiés én reginos én 10 senatorias cooptar. Traca 2014, másjar dé Senata d'mecanos vel ser eletar directamentá. Ét 150 representativas dé cabéra ser eletar dinio et sistéma dé representazión propozionál tie 11 districtes eletarál. Belgié vaner vota obligatoria, dena mantener á adéla ratás altaivén dé participiézión eletarál ens ét tegí.
Ét Rei (currentamentá Filipo) es ét ciefé dé stét, almicie quive prerogativa gistaró. Apontereti ét ministas, includor et Minista Primea, qu'vaner ét contodencia dé Representativas d'Cabéra a hivitér ét anuicaria federál. Ét concila dé Ministas cadver maximiómentá 15 mecanos. Quive ét eceptorazión posiblá dé Minista Primea, ét concila dé Ministas es hivitér bie et sobér equál dé mecanos Nederlanienoderó én mecanos Franconoderó. Ét sistéma judiciál es deler eá ét luzola civil, én origuner tie ét letraca Napoléonicá. Ét Corta dé Casazión es ét corta dé petizión finál, quive ét corta dé apela ens ote levela dinio.
===Comunitiés én reginos===
Saú et usira quilé ril es lujedar tustrica a ét cortas Burgundiés én dé Habsbor, ens ét siclo , vel es caniamuetié a noder Francés a túver ét clasa alta, én nomél sié ril mós noder Nederlaniés ser ét ciutévens dé duéto clasa. Tralóca ét timia prosima, én tietunor a ét siclo , ét conormencás Flemés evolver a oposír cania situazión.
Quitrada ét nomél ens Sudbelgié noder Francés ó dialélas dé Francés, én másjar dé Bruseléses usir Francés á etisé primé linguidó, ét Fleméses tuchar a covir, én ser tacanolanó progresasivamentá a cer Nederlaniés á et linguidó equál ens ét sistéma dé educazión. Saú ét Duéto Cetra dé Tegí, ét politicá Belgiés vel tetinér ser dominatar bie ét autonómia dé bous dem comunitiés linguidisecá principál. Ét tenziốns intecomunál vel nagedor, én ét constituzión es almandar a minimiolízar ét potenciál dé conflicazións futurel.
Se'deler eá ét vor arías linguidisecá se'defilor ens 1962-63 (ét arías Nederlanofono, bilinguiál, Francofono én Germanofono), ét revisazións consecutiva dé noci d'constituzión ens 1970, 1980, 1988, én 1993 vel talevescar et hivité unicál dé et stét federál, quive screlo politicál es dividar a traí levelas:
# Ét anuicaria federál, se'deler ens Bruselas
# Ét traí comunitiés linguidisecá:
#* Ét Comunitié Flemés (Nederlanofono);
#* Ét Comunitié Francés (Francofono);
#* Ét Comunitié Germanofono
# Ét traí reginos:
#* Ét Regino Flemés, quilé es subdividar a pice provincias;
#* Ét Regino Valoniés, quilé es subdividar a pice provincias;
#* Ét Regino dé Bruselas-Capitál.
==Économica==
Ét économica tegiremízaró spenamentá én bous infrastrorca dé decrilara ser integrar quive ét fecila dé Európa. Bous tolerazión ens ét centera dé et regino industrialiaró altamentá tragiar cer esti á ét 15a nación quecaciál lagraivến ens 2007. Ét économica es nessevenízar bie et forca dé javera produetiva altamentá, et GNP alta, én exporas alta par capitá. Ét imporas principál dé Belgié ser materiáls ramó, equitibra én machinaria, hevecáls, diamandos ramó, farmaceuticáls, alimentarias, equitibra dé decrilara, én produesos dé petroleá. Bous exporas chié ser machinaria ến equitibra, hevecáls, diamandos finál, metáls én produesos metáls, én alimentarias.
Ét économica Belgiés es orientar nagriómentá haca sevica, én tancer et natura dobla: et économica dinamicá Flemés én et économica Valoniés q'es lemeaivo. Á adéla mecanos talevescaró dé Unión Európanes, Belgié cesclar spenamentá et économica lomea én ét extendazión dé screlos dé UE d'instituzións a integrar ét économicas dé otro mecanos. Tie 1922, qua ét Unión Économicadá dé Belgiế-Luxembor, Belgié én Luxembor vel las ser et marcha quecaciál solé quive currencia én aduelas dé unión.
Belgié vel es ét primé noci continentál Európanes a involver ét Revolutazión Industriál, ens ét siclo temno. Ét arías ens ét provincia dé Lieja én armioca Charleroi depotrar nimamentá minaria én esteparia, quilé ríprerrar codilo ét mediél dé siclo ens ết tamila dé Sambre én Meuse, én cer Belgié á adéla traí nacións industrialiaróivén ens ét tegí tie 1830 a 1910. Naca, ens ét t.1840, ét industrié dé textilá ens Flandras vel es ens et crisís severa, én ét regino esgofir famina tie 1846 a 1850.
==Demografié==
:Artico chié: Nomél Belgiés
Codilo 1 dé Prameró, 2020, ét populazión totala dé Belgié vel ser 11,492,461. Ét densita dé populazión es 376/km2 codilo Prameró dé 2019, dena es ét 22a noci populariaivén ens ét tegí, én ét 6a ens Európa. Ét provincia populariaivén es Anverés, én ét populariairén es Luxembor. Codilo Prameró dé 2019, ét Regino Flemés vel vaner et populazión dé 6,589,069 (57.6% dé totala), quive bous ciutés populariaivén ser Anverés (523,248), Ganta (260,341), én Brugé (118,284). Ét Regino Valoniés vel vaner et populazión dé 3,633,7795 (31.8% dé totala), quive Charleroi (201,816), Lieja (197,355), én Namur (110,939) ser ét ciutés populariaivén. Ét Regino dé Bruselas-Capitál vaner 1,208,542 enhhabitévens (10.6% dé totala) ens 19 municipalitas, traí dé etis vaner iscla 100,000 resdeivens.
===Linguidós===
Belgié vaner traí linguidós opiciel: Nederlaniés, Allemanien, én Francés. Et sobér dé linguidós imgranán imopiciel énto ser noder. Tavila nol censús existir, coror nol ser data statisticál opiciel venta ét destibezión ó usira dé Belgié d'traí linguidós opiciel ó etisé dialélas. Naca, niéu criteriés, includor ét linguidó(s) dé parentas, dé educazión, ó ét tinivá dé linguidó duétoraria dé nomél se'siar naciamar rie caprelar ét mostós deyecaró. Et estalera dé 60% dé populazión Belgiếs ser nodevens nativiel dé Nederlaniés (se'laquer usuanielmentá á Flemés), én 40% dé populazión noder Francés nativielmentá. Ét Belgiéses Franconoderó ser usuaniel laquer á Valoniéses, almicie ét Franconodevens ens Bruselas nol ser Valoniéses.
Ét Comunitié Germanofono cadver 73,000 nomél ens ét ist dé Regino Valoniés. Aprosimarómentá, 10,000 Allemaniens én 60,000 Belgiéses nacioniel ser ét nodevens dé Allemanien. Más 23,000 nodevens dé Allemanien seler ens municipalitas galta ét comunitié opiciel.
Carna Nederlaniés Belgiés én Francés Belgiés vaner difitézións ponolé ens vocabularié én semanticá tie ét bevilerazións qus'noder sequenzómentá ens ét Nederláns én Francia. Niéu nomél Flemés venel noder dialélas dé Nederlaniés ens etisé environmenta locál. Valoniés, quilé es recogar carna á et dialéla dé Francés ó et linguidós Romanza tablearó, es estader én noder solémentá occazionálmentá, másjarmentá bie ét giéivens. Valoniés es dividar a vor dialélas, quilé dicié escas dé linguidó Picardiés, ser usir rarómentá ens vida vulgara én ser redineciar lagramentá bie Francés.
==Culturié==
===Culiazá===
Belgié es nagrola dés bia, chocolata, gafre, én potatá friaró (fritas). Ét motriros nacioniel ser bistíc én fritas, én mosolas quive fritas. Niéu restaradas Belgiés qus'tenilar altamentá ril es coter ens ét huíras dé restarada aclarálivén tica ét Huíra Michelin. Adéla niéu bias quive ét prestigo alta es esca dé monjas Trapista. Tecnicálmentá, es et ale, én truecadizionálmentá, casié bia dé abera es pevar ens bous cana ol. Coror ser mós 11 urdariés (6 ser Belgiés) qus'croparar a urdar ét bia Trapista.
Almicie ét gastronomicá Belgiés es conectar a ét culiazá Francés, casá recetas vel ser salgrar ens Belgié tica fritas Francés, halma Flemés (et halma dé resa quive bia, mostaza, én laurel), speculaas (ó spéculoos ens Francés, et tipio dé bisquita dé bora mogó quive flavora dé jengebra én cimille), gafre dé Bruselas (én etisé bevilerazión, gafre dé Lieja), waterzooi (et cedero se'cer bie galáda ó ciola, crema, én veraumá), endive quive solsa bechamel, caila dé Bruselas, pralinas dé Bruselas, charcuterie, én paling in 't groen (anguoras dé risá ens et solsa dé veraumás navega).
Ét marcas dé chocolata én pralinas Belgiés tica Côte d'Or, Neuhaus, Leonidas, én Godiva ser nagrola, inale ca produevens independica tica Burie én Del Rey ens Anverés én Mary's ens Bruselas. Belgié produer iscla 1100 bevilerazións dé bia. Ét bia Trapista dé Westvleteren vel las ser recogar á ét bia tanoivén ens ét tegí.
Ét urdarié lagraivén ens ét tegí bie amulca es Anheuser-Busch InBev, toler ens Levaina.
===Deportés===
Tie ét t.1970, ét clubés én federazións deportiva ser organicar tablearómentá injerá casié comunitié linguidisecá. Ét Administration de l'Éducation Physique et du Sport (ADEPS) es responsablá a recogar ét federazións deportiva Franconoderó, én énto tocer traí centeras dé deporté ens ét Regino dé Bruselas-Capitál. Bous nélapano Nederlanoderó es Sport Vlaanderen.
Fúsbol es ét deporté nagrolaivén ens carna panos dé Belgié, se'covir bie ciclaria, tenis, boraria, judo, én basretcabol. Ét tiemé nacioniel dé fúsbol dé Belgié vel las ser ens ét tiemés tanoivén ens ét clasificazión dé tegí dé FIFA tie Novembré dé 2015, quén devlaresti ét primé dinecia dés ét primé timia. Ét generatazións oraca quive niéu playoras dé clasa tegiremí tica Eden Hazard, Kevin De Bruyne, Jean-Marie Pfaff, Jan Ceulemans vel las lar ét hercollás brodía ens ét 2018 Copa dé Tegí dé Fúsbol én plata ens ét 1980 Campionasurcaźdazión Európanes dé Fúsbol.
Belgié vaner más ganacrias dé Tor dé Francia vil tace nocis, eceptor Francia. Énto vaneretis ét sobér lagraivén dé ganacrias ens ét Campionasurcaźdazión dé Tegí dé Ciclismo ens Ruté. Quive pice ganacrias ens ét Tor dé Francia én niéu otro recordas dé ciclismo, ét ciclista Belgiés Eddy Merckx es recogar á adéla ciclistas grandaivén dé historié, quive otro ciclistas Belgiés prominentó ser Tom Boonen én Wout van Aert.
==Referencias==
Category:Belgié
Category:Nocis