Bolek i Lolek

Twórcą utworu i jego koncepcji, inicjatorem serii, pierwotnym autorem i współautorem opracowania utworu w formie projektów plastycznych był Władysław Nehrebecki. Synowie Władysława Nehrebeckiego, Jan i Roman, oraz sam autor w licznych wywiadach, oświadczeniach i wspomnieniach podają, że inspiracją dla stworzenia utworu były zabawy synów autora i że ich ówczesne figle i psoty były natchnieniem powstających od 1962 roku scenariuszy do tej serii. W pierwotnym zamyśle Nehrebeckiego Bolkiem miał być niższy i grubszy chłopiec, Lolkiem wyższy i szczuplejszy. Twórca został jednak przegłosowany przez radę artystyczną studia[1].
Sam Władysław Nehrebecki w wywiadzie udzielonym „Gazecie Południowej” w 1977[2] mówi o tym, że inspiracją do tworzenia filmów z serii Bolek i Lolek były także pomysły wysyłane do studia przez dzieci, a postaci Bolka i Lolka „odpowiadały jego synom nie zewnętrznie, ale pewnymi cechami charakteru, które w filmie zostały wyolbrzymione i dodatkowo wzbogacone”[3] Imiona postaci nawiązują do przedwojennego polskiego filmu Bolek i Lolek z 1936 roku w reżyserii Michała Waszyńskiego, w którym obie tytułowe postacie grał Adolf Dymsza, ulubiony aktor Władysława Nehrebeckiego. Autorami rysunkowego wizerunku głównych bohaterów (Bolek – czerwone szorty, żółta bluza, wyższy i szczuplejszy, Lolek – fioletowe spodnie na szelkach, biały podkoszulek, niższy i tęższy) byli Alfred Ledwig, Leszek Lorek i Władysław Nehrebecki. Za montaż, dźwięk i efekty odpowiadali Otokar Balcy i Alojzy Mol. Kompozytorem najbardziej znanego motywu muzycznego jest Waldemar Kazanecki, oprócz niego muzykę do filmu napisał Tadeusz Kocyba.
Seria Bolek i Lolek została zainicjowana w 1962 roku. Pomysł stworzenia serii był odpowiedzią na rozwój polskiej telewizji. W wywiadzie udzielonym Marii Malatyńskiej w Magazynie Filmowym Nr.8 z 1971 roku Władysław Nehrebecki wyraźnie wskazuje inspiracje i genezę swoich bohaterów. Założeniem było stworzenie dwóch bohaterów przeżywających podwórkowe przygody, wcielając się w postacie znane z literatury młodzieżowej i z filmów w zabawach, w których ulega zatarcie między fantazją a fikcją. W pierwszym filmie Kusza (1963), którego scenariusz chłopcy wcielają się w postać Wilhelma Tella. W założeniach film miał przestrzegać przed zabawami z bronią. Obraz ten w reżyserii Władysława Nehrebeckiego otrzymał nagrodę na festiwalu w Gottwaldowie. Wszystkie filmy z Bolkiem i Lolkiem powstały w Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. Przez 23 lata nakręcono ponad 150 odcinków w 10 seriach oraz dwa filmy pełnometrażowe. Najobszerniejsza seria to Przygody Bolka i Lolka, która zawiera 63 odcinki. Pozostałe serie nie są tak obszerne, ale bazują na jednym ściśle określonym temacie, np. podróże po świecie, spędzanie wolnego czasu. Przy realizacji jednego odcinka pracowało około 20 osób. Zajmowało im to kilka miesięcy.
Duet bohaterów szybko zdobył sympatię młodych i starszych widzów. Filmy z ich udziałem odniosły wielki sukces w kraju i za granicą. Były wyświetlane w wielu krajach na wszystkich kontynentach. W 1973 twórcy filmu wprowadzili na życzenie żeńskiej części widowni nową postać – Tolę. Pierwszy raz wystąpiła w odcinku zatytułowanym „Tola”. W sumie pojawiła się w 30 odcinkach[4].
Większość odcinków nie posiada dialogów. Wyjątkiem jest film pełnometrażowy Wielka podróż Bolka i Lolka i wyprodukowane już po śmierci Władysława Nehrebeckiego film montażowy Bolek i Lolek na Dzikim Zachodzie i serie z lat 80 Olimpiada Bolka i Lolka oraz Bolek i Lolek w Europie[5], gdzie głównym bohaterom głosu użyczały: Bolkowi – Ewa Złotowska, Ilona Kuśmierska, Lolkowi – Danuta Mancewicz, Danuta Przesmycka.
Film Wielka podróż Bolka i Lolka (1977) był pierwszym polskim pełnometrażowym filmem animowanym. W tejże produkcji po raz pierwszy Bolek i Lolek przemówili na ekranie. Nad filmem pracowało około 30 osób, a w końcowej fazie produkcji nawet 50. Realizacja filmu trwała trzy lata. Tam też pojawiła się postać Jeremiasza – negatywnego bohatera, który miał być wykorzystany w kolejnych seriach z Bolkiem i Lolkiem w tym m.in. Podróże kosmiczne. Do realizacji Podroży kosmicznych nie doszło, zamiast tego wyprodukowano serię Bolek i Lolek wśród górników. Film wzbudził zainteresowanie amerykańskiej wytwórni Columbia, z którą Studio Filmów Rysunkowych zawarło pierwsze kontrakty. Spór o prawa autorskie do projektu plastycznego postaci przekreślił jednak plany współpracy z amerykańską wytwórnią.
Ostatnie filmy o Bolku i Lolku nakręcono w 1986 roku. Były to trzy filmy montażowe złożone z kilku odcinków z serii Bolek i Lolek na wakacjach i Bajki Bolka i Lolka rozdzielonych komentarzami oraz Bolek i Lolek na Dzikim Zachodzie złożony z odcinków połączonych dokrętkami. Filmy te zostały wyprodukowane bez zgody i przy sprzeciwie żony Władysława Nehrebeckiego – Elżbiety, która odmówiła Studiu sprzedaży praw do realizacji tych filmów. SFR świadomie zignorowało jej wolę jako jedynej osoby uprawnionej do wykonywania nadzoru nad dorobkiem zmarłego męża[6].
Filmy z przygodami niezapomnianego duetu chętnie oglądają kolejne pokolenia. W zorganizowanym przez TVP i „Gazetę Wyborczą” w 1997 roku plebiscycie Dobranocka wszech czasów Bolek i Lolek zajęli pierwsze miejsce przed Smerfami (II miejsce) i Wilkiem i zającem (III miejsce)[7]. Obecnie Bolek i Lolek pojawiają się często w książeczkach, kolorowankach, grach i programach komputerowych. W okresie PRL-u również produkowano dużą ilość zabawek: figurki, filmy na przezroczach i taśmie 8 mm, pocztówki, gry zręcznościowe, układanki z klocków i wiele innych.
19 maja 2011 w Bielsku-Białej odsłonięto pomnik Bolka i Lolka.
W trakcie produkcji filmów z Bolkiem i Lolkiem powstał 1 film pełnometrażowy oraz 3 montażowe[5]. Łączna liczba wszystkich odcinków krótkometrażowych (w tym 9 edukacyjnych) wynosi 183
Category:Actresses
Category:Polish actresses