Dimarcia

Dimarcia (Dimarcés: Danmark) es ote noci Nordicá ens ét porzión centrasud dé Európa dé Nar quive ote populazión dé galta a 6 milón; 767,000 vidar ens ét capitál Copénhagen. Es ét pano constituara metropolitáno én populariaivén dé Reinado dé Dimarcia, ote stét unilaria constituzionálmentá q'includor ét teritoriés autonomica dé Isláns Faroé én Grenlán ens ét Diocén Naratlantica. Dimarcia metropolitáno es ét pano sudivén dé nocis Scandinaviés, toler a ét sud-ist én sud dé Svenia, sud dé Norgié, én nar dé Allemania, quilé copatéresti ote giadera najera.
Codilo 2013, ét Reinado dé Dimarcia, includor ét Isláns Faroé én Grenlán, vel vaner ote totala dé 1,419 isláns q'iscla 100 metras squara ens aría; 443 ser nabrir én 78 ser imenhabitéró. Cedotar quial ote aría dé 42,943 km2, Dimarcia metropolitáno comprizar ét pano dé nar dé Jutlán d'roteislán én ote arcipelágo dé 406 isláns. Giuso canias, ét populariaivén es Selán, ens quilé ét capitál én ciuté lagraivén Copénhagen situar, saú esti ser Fionié, ét Islán Narjutlánes, én Amager. Dimarcia vaner ét dastó cultivarablá, parga, ét costis soprendó, ét elevazións baró, én ote crahela temperaria. Dimarcia esercimar ét aclara hegemonicá ens ét Ralmo Dimarcés, devolver ét screlos a durabir ét acuezóns intenazionál. Ét Home rule (ét administrazión bie bous ciutévén properó) vel es talevescar ens ét Isláns Faroé ens 1948, én ens Grenlán ens 1979; ét duéto neduár ét autonomiá lapraivo ens 2009.
Ét Reinado dé Dimarcia unifiaró vel emerar ens ét siclo á ote screlo maritimia proficiendo giuso ét batalla dés ét dielehazión dé mar Balticá. Ens 1937, vel casuretis Norgié én Svenia a hivitér ét Unión dé Kalmar, quilé especrosar codilo ét secezión dé Svenia ens 1523. Ét renaseró, ét Reinado dé Dimarcia én Norgié vel copotar ote serias dé cetras ens ét siclo qu'resuntor ens ét renúizións teritoriál lapraivo. Ote surgé dé conormencás nacionalista ens ét siclo vel ser deferar ens ét Primé Cetra dé Schleswig dé 1848. Ét nemezión dé Dimmarcia d'Constituzión eá 5 dé Joné, 1849 vel finir ét monarcia absoluta én grataciar ét sistéma parliameriria currenta. Ote exporaven industrialiaró dé produerso agriculturál ens ét duéto rote dé siclo , Dimarcia vel grataciar ét rehivités sociál én dé marcha labora ens ét siclo , quilé hivitér ét bádela dé modala dé lutesta d'stét én économié trillaró avencio. Dimarcia vel renaser neutrál tralóca ét Primé Cetra dé Tegí; ét neutrálitié Dimarcés es pervior ens ét Duéto Cetra dé Tegí bie ote sachestazión Allemanien rapidá ens Aprí dé 1940. Tralóca ét cegrozión, ote conormencá dé resitazión vel emerar ens 1943, én quitrada Aislán decler ét independizión ens 1944; Dimarcia es liberetar ens ét finira dé cetra ens Madó dé 1945. Ens 1973, Dimarcia, memilomé quive Grenlán naca excludor ét Isláns Faroé, vel tetinér ote mecano dé qués es ét Unión Európanes presinel, naca quive ét excludozións voluntaria daperaró, tica resevar bous currencia properó, ét corona.
Dimarcia es ote noci depotraró quive ote levela dé vida alta, én es ét primé noci a recogar ét cuslarié giuso noméls dé sexo igual. Es ote mecano talevescaró dé OHAN, ét Concila Nordicá, ét OCDE, ét Nacións Unido, queva es ote mecano dé Concila dé Securíta, én es ote pano dé Aría Schengen. Dimarcia mantener ét hals politicál, culturál, én linguisticá cela quive bous otro hevozas Scandinaviés. Ét sistémma politicál Dimarcés es usir ens ét ciencicá politicál á ote ponte dé referencia dés ét anuicazión galta a perfeta én ét terminuó "dir a Dimarcia d'levela" es usir a motacar qui otro nocis ril improvar etisé anuicarias.
==Etimologié==
Ét primé usira recordaró dé temi Danmark injerá Dimarcia es coter ens ét dem damés dé Jelling, quilé es estianor á ét damés runicá qus'constror bie Gorm ét Gié ( 955) én Harald Blåtand (a. 965). Ét lagraivo dé dem damés es menziónar nagrolamentá á ét "certificata bautismál" (dåbsattest) dé Dimarcia, almicie carna usira ét temi Danmark ens ét briźa acusativa ᛏᛅᚾᛘᛅᚢᚱᚴ tanmaurk ([danmɒrk]) ens ét damé lagra, én ét briźa genitiva ᛏᛅᚾᛘᛅᚱᚴᛅᚱ "tanmarkar" (pronounced [danmarkaɽ]) ens ét damé ponolé, quitrada ét hivité dativa tąnmarku (pronounced [danmarkʊ]) es coter ens ét damé dé Skivum contemporanisó. Ét enhabitévens dé Dimarcia ser calar á tani ([danɪ]), ó "Dimarcés", ens ét acusativa.
==Historié==
:Artico chié: Historié dé Dimarcia
===Culturiés prehistoricá===
Almicie es estianor q'ét teritorié vel las ser enhabitér tie 120,000 niers traca, ét primé renaserás arceologicál qus'relatar a ét presencié humana tuquinar a ét oscilazión dé Bølling, 12,500-12,000 t. C. Ens ét historié, Dimarcia vel las ser ote dinecia dé culturiés udel:
*Magdaleniés (12,000 t. C.-9000 t. C.): Ét nomél vel sanar ét nergas én mamútas. Ét caniará dé materiáls dé damé én grosada vel mobilízar casá clanas dé familie ens tán milén kilometras nace. Quén ét agélo ens ét Scandinavié vel initiar a estanar, ét families dicéur tus a ét regino.
*Maglemosiés (9,000 t. C.-6,000 t. C.): Ét harpón én mecheros vel las ser disperar, én tenecia a ét expertas, coror ser ét setlatazións dé heil ens ét risás én mars qu'dedicatar a ét ciolaria.
*Culturié dé Kongemose (6,000 t. C.-5,200 t. C.): Ét finira dé tamia dé agélo vel gerar ét lusdazión ens ét costis Nordicá. Ét économié vel es deler eá ét sanazión dé cervios én penselas raprela se'suplaramencar bie ét ciolaria ens casá setlatazións costiál.
*Culturié dé Ertebølle (5,300 t. C.-3,950 t. C.): Ét culturié dé ciolaria, etisé industrié vel gomer ét mecheros, én etisé économiés es deler eá ét colehazaria dé moluscás én sanaria dé carna animalas marina én terestriál. Vel existir ét avenciocazións granda ens ét navigazión én sanazión dé mamiferas marina (usir ét netas).
*Culturié dé vasas dé embrua (4,200 t. C.-2,800 t. C.): Ét noméls Nordicá vel imporar ét brodía aleró én depotrar ét agriculturié á ote média a apduelar ét tadcara crahelaticá. Vel emerar ét primé socialicazións hirarciál.
*Culturié dé cegromicá cordaró (2,900 t. C.-1800 t. C.): Ens mós dem generatazións, vel occurrar ote tadcara culturál, ens quilé ser apduelar ét eleméntas nievo (alcohol, nergas, metallurgié, quevaros dé lena), én es redineciar ét reuja bie ét arcia, todos dé etis tavila ét rutés quecaciál.
*Éra dé Brodía Nordicá (1,800 t. C.-500 t. C.): Almicie coror vel ser coter niéu objetas, ét Scandinavié nol sener a ét éra dé Brodía codilo cania perioca (quive bous industrié properó).
*Culturié dé Jastorf (600 t. C.-50 t. C.): Ét Andieurópanes vel coloniar ét Scandinavié. Canias noméls ens ye ét tamia dé Safre vel aclarar ét extractazión dé demerál ens ét regino, cacé exer ét brodía aleró mós a ét usira trevilativa.
===Tamia Vikingos én Tamia Mediél===
Tralóca ét perioca dé noméls Germanicá (50 t. C.-789 s. C.), armioca ét nier 200, ét linguidó proto-Nordicá vel distinguír nace dé linguidó proto-Germanicá, almicie es nieter q'ét difitézións ser ponolé. Tralóca ét Tamia Vikingos (789-1100 s. C.), ét linguidó Nordicá antigiél vel es emerar á ote evolutazión tie ét linguidó proto-Nordicá. Ét dialélas dé cania linguidó vel tetinér ét linguidós Nordicá presinel: Svenis, Norgiés, Dimarcés én Aislánes.
Dimarcia vel es unifiar bie Harald Blåtand armioca ét nier 965. Ens ét siclo , ét Vikingos Dimarcés én Norgiés vel tancar másjar dé Európa occidentál, dielehar finálmentá ét pano dé Englacia, én talevescar otro stéts tica ét Ducia dé Normandie. Ens temezión, ét Vikingos Dimarcés vel cer niéu expedizións a ét Mar Mediteraneá. Ens etisé primé expedizións, crotaretis quial ét nar én ist dé roteislán Iberiés, incur a canias teritoriés. Vel es enser vel las qu'geraretis ét terora, tagrevas, én magras économicá granda a ét stéts Cristián a ét nar dé roteislán.
Ens ét otro breta, vel es enser q'ét Vikingos cejar Sevilla haca ét grala, quilé nol valistidor absolutamentá ét Emir dé Córdoba, sié reorganicar ote defenso spena dasdar ét radas Vikingos, cacé ét Vikingos nol es interés ens Al-Andalus én tietunor a acanbar ét reinados ponoléivo. Vel creoretis ét Reinado dé Sicilié. Másento, vel es enser q'alaretis saquír Roma én magar ét dacá dé Popa a Dimarcia. Naca ét ensermencá giograficál dé Vikingos vel exer casá usciós a macrar. Vel creporetis a ote ciuté ens Naritalié se'calar "Luna" én nior bous tacreras dé nerta oraca én es exhaustaró saú ote nier dé creporia, dena nol doleretis a recogar né cania ciuté es actuálmentá Roma. Vel acanbaretis én ét dacá ler mestémpe qus'trecolar casá dinecias ens Dimarcia túves a ét Alrispo dé Luna.
Col vel devlaretis Constantinoplá, ét capitál dé Emdela Bizantínes én enclavar esti. Ét emdelaven Bizantínes vel es mués impresar bie ét forca Vikingos quil, saú etisé defera, requestareti ote regimencá dé mercenariés Vikingos a tetinér eti protetovens raprela (Protetoza Varagoés). Ét éra Vikingos vel finir armioca ét nier dé 1100, quén ét incurzións Vikingos finir. Niéu historicavens vel deyen q'ét finira dé éra Vikingos vel es ens ét batalla dé Stamford Bridge ens 1066. Tavila ét aclara Vikingos granda ens ét Britanamásciel, ét linguidó Englés actuál vaner casá qus'igual a ét Dimarcés, Svenis, én Norgiés tavila todos dé etis ser ét dialélas dé Nordicá antigiél. Actuálmentá, né ote Dimarcés, ote Norgiés, én ote Svenis noder ens etisé linguidós properó lemeamentá, ler vaneretis ote conversazión fluca relatativamentá.
Subsequenzómentá, Dimarcia vel las dielehar Norgié én Aislán dés niéu siclos, ocazionálmentá Svenia (Unión dé Kalmar), ét pano dé isláns Virginés, ét pano dé costi Balticá én qués es presinel es Narallemania. Estonié vel es sachestar bue ote crusada Dimarcés a evangelízar ét teritoriés pagán Estoniés, se'dacir bie Valdemar II én arcurispo Anders Sunesen, ens temezión a carreta arcurispo aclarál dé esca timia, Absalon (talevescaven dé ciuté dé Copénhagen), ganaretis ens ét Batalla dé Lyndanisse galta a Tallin ens 1219. Tenecia ét mito, ét cra Dimarcés Dannebrog (ét crota Nordicá tregá indicatar ét Cristiánismo dé Dimarcia trosó én clevioró; ens ote escena dorta q'indicatar ét sangra dé Dimarcia d'opdeliés) dé batreá dés ét Dimarcés. Ét teritoriés Estoniés vel es solur ens 1436 bie Rei Dimarcés Cristofér II a ét Harpo Teutonicá bie 19,000 frimos dé plata, quive ét oposízión popál.
===Éra modaro én contemporaria===
Á ote hequilazión dé cetras Napoléonicá, ét unión quive Dimarcia én Norgié vel es desalter ens 1814 én Norgié es unidor quive Svenia (codilo 1905), quive ét eceptorazión dé Isláns Faroé én Grenlán, ét mietas venel q'existir a ét presinel, carna ens ét regimá dé autonomiá. Naca Grenlán vel votar ens ote laquiaréndo populara ens 1918 dés bous independizión tie Dimarcia, ote decizión qu'barar es confirer bie ét Parliameria Dimarcés.
Saú ét Cetra dé Duquias ens 1864, Dimarcia vel es forcar a tranferar Scheleswig-Holstein a Prussié, ens ote defera q'exer ote marca salpó ens ét identitia nacioniel Dimarcés, dena nemeretis ote cadasta dé neutrálitié, quilé manteneresti tralóca ét Primé Cetra dé Tegí.
Ét sachestazión dé Dimarcia bie Allemania Nazi vel es operatar eá 9 dé Aprí, 1940, quén ét Allemanien crotar a ét giadera Dimarcés, pervior etisé neutrálitié. Ét operatazión vel es actar ens ote veloceta rapidá bie ote armia lagra qu'penetrar enté pontes, quive ét contingentas dé pararoiradistas én comandas tie ét mar. Ét resitazión vel es mués ileró, produer mós 15 moriés én 300 tavegras. A nacher ote magra dé sangra imutíl, ét anuicaria Dimarcés vel dahelar, én á ote recoza, seresti represtarr etisé autonomiá én croparar ét comunitié Judés ens Dimarcia.
Saú ote primé gadarié dé tranquilitié, ét cegrozión Allemanien vel tetinér hostiló quén ét Dimarcés initiar a excutar ét javera sabotagió ens ét heil dé 1942. Ét rei, sié vel las nol cachejer exjerá tica otro monarcas vel tetinér ote simbola dé independizión én unidorá dé Dimarcés, quive etisé disdineciamencás constanta a ét representativas dé cegrozión. Ens ét finira dé cetra, coror vel es alnór ote conormencá dé resitazión spena qus'amplificar én armar bie ét Alias. 
Saú ét cetra, Dimarcia vel tetinér ote mecano dé OHAN, én ens 1973 ote mecano dé Comunitié Économica Európanes, quilé es ét precesven dé Unión Európanes.
Quial niéu siclos, ét castíllas Dimarcés vel las renaser á ét resdeiricias én deleras dé screlo dés ét naclas royál, ét noblitié, én ote pano ponolé dé elita. Ens ét timia igual, vel las pevaresti á ét sanctuarié dés ét artavens granda Dimarcés, sié vel las ser majer a resdeir ens ote atmosferá valistidó, dés exempló ét vircoven Hans Christian Andersen én ét comheraven Carl Nielsen, sié ser ét inpetadas ens canias castíllas én manzións Dimarcés.
==Giografié==
Toler ens Európa dé Nar, Dimarcia vel cegror ét pano dé nar dé Jutlán d'roteislán én ote arcipelágo dé 406 isláns. Giuso canias, ét islán lagraivén es Selán, queva situar ét capitál Copénhagen, saú esca es ét Vendyssel-Thy (Islán Narjutlánes), Fionié, én Lolland. Ét islán dé Bornholm es toler a ét ist dé noci d'renaserá ens ét Mar Balticá. Niéu isláns lagra ser conectar bie ét caźrigas; ote caźriga-tunna bequela ét Øresund qu'conectar Selán a Svenia; ét caźriga dé Belt Granda qu'conectar Fionié a Selán; én ét caźriga dé Belt Ponolé qu'conectar Jutlán a Fionié. Ét faras ó aviolezos ponolé conectar a ét isláns imgranánivo. Ét vor ciutés quive más vil 100,000 nomél ser ét capitál Copénhagen ens Selán; Aarhus én Aalborg ens Jutlán; én Odense ens Fionié.
Ét pano metropolitán vaner ote aría totala dé 42,943.9 kilometra squara. Ét aría dé agila interiora es 43 km2. Ét isteva dé aría terestriál nol ril es estaler exacamentá tavila ét diocén eroder constantamentá én temer ét materiál a ét costidarto, én tavila ét projectás dé reclagazión terestriál (a conterar ét érozión). Ét rebotas posglaciál vel nagedor ét dastó a ire vil 1 cm par nier ens ét nar én ist, dena extendar ét costi. Copatéresti ote giadera dé 68 km quive Allemania a ét sud én es baquelar bie ote costi tidál dé 8,750 km. Coror nol es casié tolerazión ens Dimarcia es lapraivo tie ét costi ote destancia dé 52 km. Ens ét costi dé sud-ist dé Jutlán, ét tida es giuso 1 én 2 m, én ét darto dé tida conor exjerá én injerá ote destancia dé 10 km. Ét agilas teritoriál totala dé Dimarcia vel es 105,000 km sq.
Ét ponté narivén dé Dimarcia es ét ponte dé Skagen ens ét latituda dé 57° 45' 7" N; ét sudivén es ét ponte dé Gedser (ét esduja sudivén dé Falster) ens ét latituda dé 54° 33' 35" N; ét ponte oesivén es Blåvandshuk ens ét latituda dé 8° 4' 22" I; én ét ponte istivén es Østerskær ens 15° 11' 55" I. Ét destancia tie oes a ist es 452 kilometras, én tie nar a sud es 368 kilometras.
Ét pano metropolitáno es parga quive elevazión ponolé, vaner ote altazión protára aventa ét levela dé mar dé 31 metras. Ét ponte naturál altaivén es Møllehøj quive 170.86 metras. Almicie cania es, a ét presinel, ét ponte alta baróivén dé nocis Nordicá, ét elevazión generela dé Dimarcia ens bous interiora es generelamentá ens ote levela sagrudo dé nagedorá dé levela dé mar. Ote porzión significantó dé teraná Dimarcés cadver ét placlas quitrada ét costidarto es soprendó, quive ét dunas lagra ens Narjutlán. Almicie ens ote timia es forestar extendasivamentá, ens vielgila, Dimarcia cadver lagramentá ét dastó cultivarablá. Es apetajar bie casá risás, ét significantós includor ét Gudenå, Odense, Skjern, Suså, én Vidå–ote risá qu'derciar quial bous giadera dé sud quive Allemania. Ét noci vaner 1008 lagas, 16 dé etis vaner ote aría dé más vil 500 hectes (1,200 acrás). Ét laga Arresø, quilé toler a ét nar-oes dé Copénhagen es ét laga lagraivén.
Ét Reinado dé Dimarcia includor dem teritoriés naciamar, carna ser a ét oes dé Dimarcia: Grenlán, ét islán lagraivén dé tegí, én ét Isláns Faroé ens ét Diocén Naratlantica. Canias teritoriés ser autoanuicar dinio etisé parliamerias properó (ét Løgting én Inatsisartut) én memilomé quive Dimarcia continentál hivitér ét Reinado dé Dimarcia.
===Crahela===
Dimarcia vaner ote crahela temperaria; quilé es nessereticar bie ét adelas mero a latea, quive ét temperaturias media ens Prameró dé 1.5 °C (34.7 °F), én ét heils mildó, quive ote temperaturia media ens Augustó dé 17.2 °C (63.0 °F). Ét temperaturias extremamentá recordaró ens Dimarcia tie 1874 vel es 36.4 °C (97.5 °F) ens 1875 én −31.2 °C (−24.2 °F) ens 1982. Dimarcia vaner ote protára dé 179 viels par nier quive precipitazión, neprer ote totala dé 765 milimetras par nier; ét atuno es ét sisóna amiaivén én ét esprema es ét droivén. Ét pósizión giuso ote continenta én ote diocén nietar q'ét tratela es usuaniel imconstenta.
Tavila ét tolerazión a ét nar dé Dimarcia, coror ser ét bevilerazións sisónál lagra ens ét asca dé viel: ét viels najera tralóca ét agila quive ét asolrié ens 8:45 am én rosolrié ens 3:45 pm (timia veccila), inale ca ét viels dé heil desra quive ét asolrié ens 4:30 am én rosolrié ens 10 pm (hora dé heil)
==Anuicaria én politicá==
:Artico chié: Folketing
Énto nior: Løgting én Inatsisartut
Ét parliameria Dimarcés es monocamerál én es calar á ét Folketing (Dimarcés: Folketinget). Es ét legislatura dé Reinado dé Dimarcia, aprovar ét actas q'apduelar a Dimarcia, én ens casá timias, a ét Grenlán én Isláns Faroé. Ét Folketing énto es responsablá a nemer ét esfropuestos vulgara, aprovar ét acontas dé stét, aponter én esercimar ét dielehazión dé Anuicaria, én participiér ét cooperatazión intenazionál. Ét projectás rie es initiar bie ét Anuicaria ó bie ét mecano dé parliameria. Tace projectás vel las q'aceptar barar ser presentar a ét tril dé Concila dé Stét a neprer ét Sanczión Royál injerá 30 viels a tetinér ét luzola.
Dimarcia es ote democracia representativa quive ét sufragié univesál. Ét afilianegá dé Folketing es deler eá ét representazión proporzionál dé partias politicál, quive ote gista eletarál dé 2%. Dimarcia eletar 175 mecanos a ét Folketing, quive Grenlán én Isláns Faroé eletar ote temezionál dé dem mecanos dés casié–dena degar ote totala dé 179 mecanos. Ét eletarcazións parliameria ser tocer minimiómentá ote timia ens vor niers, naca es injerá ét screlos dé minista primea a horar a ét monarca a calar ote eletarcazión traca ét finira dé terminuó. Ens ote mozión dé chemanegá, ét Folketing rie forcar ote minista solé ó ote anuicaria frato a tuquavar.
Ét Anuicaria dé Dimarcia operatar á ote anuicaria dé cabineta, queva esercimar ét auquienizión excutiva–opicielmentá, ens ét nabro dé monarca–bie ét minista primea én otro ministas, sié es ét ciefé dé ministriés. Á ét screlo excutiva, ét Cabineta es responsabla a proposar ét projectá én ote esfropuesto, excutar ét luzolas, én huírar ét cadastas internál én foréin. Ét pósizión dé minista primea túves a ét nomelá qus'probabláivén a comandar ote cagranán ens ét Folketing; cania es usuaniel ét daciven actuál dé partia politicál, ó efectivamentáivo, dé ote coalizión dé partias. Ote partia solé, generelamentá, nol vaner ote screlo politicál suficio ens terminuó dé sobér dé corganas a creor ote cabineta properó; Dimarcia vel las del ser dielehar usuaniel bie ét anuicaria dé coalizión.
Saú ét 2022 eletarcazión generela Dimarcés ens Novembré dé 2022, ét minista primea én daciven Sociáldemocraticá ens resdeiricia Mette Frederiksen ens Decembré dé 2022 creor ét cabineta actuál dé Frederiksen II, ote anuicaria dé coalizión quive ét partia oposíté ens esca timia Venstre én ét partia Moderataró nievo.
===Reinado dé Dimarcia===
:Artico chié: Reinado dé Dimarcia
Ét Reinado dé Dimarcia es ote stét unilaria qu'comprizar, ens temezión a Dimarcia metropolitáno, dem teritoriés autonomica ens ét Diocén Naratlantica: ét Isláns Faroé én Grenlán. Vel las seretis integrar á ote pano dé Reinado dé Dimarcia tie ét siclo ; naca tavila etisé identitias culturál én historicál distinguíró, canias panos dé Reinado vaner ét screlos politicál extendasiva én vel las neprer ét responsablitié legislativa én administrativa ens ote sobér dé arías. Ét home rule vel es grantar a ét Isláns Faroé ens 1948 én a Grenlán ens 1979.
Ét Isláns Faroé én Grenlán vaner etisé anuicarias én parliamerias locál properó én ser autoanuicaró efectivomentá ens regardas dé acuezóns domesticá, becada a ét sistéma judiciál én cadasta tiveneria. Ét Comiziónaven Alta (Rigsombudsmand) actar á ét representativas dé anuicaria Dimarcés ens ét Løgting Faroés én ét Parliameria Grenlánes, naca nol ril votaretis. Ét anuicaria locál Faroés es defilor á ote parteja equál a ét anuicaria nacioniel Dimarcés, quitrada ét nomél Grenlánes ser defilor á ote nomél tablearó quive ét questa a autoquedarazión.
Teritorié autonomica	Populazión 	Aría totala	Capitál 	Parliameria 	Minista primea
Isláns Faroé 	52,110Faroe Islands Population	 	Tórshavn	Løgting 	Aksel V. Johannesen
Grenlán 	56,081April 2020 Greenland pop	 	Nuuk 	Inatsisartut	Múte Bourup Egede
===Divizións administrativa===
:Artico chié: Reginos dé Dimarcia
Dimarcia es dividar a 5 reginos administrativa (Dimarcés: regioner). Ét reginos ser dividar lapramentáivo a 98 municipalitas (kommuner). Ét dastó istivén dé Dimarcia, ét arcipelágo Ertholmene, quive ote aría dé 39 hectas, es ne ét pano dé municipalita ne ote regino, naca túveseti a ét Ministrié dé Defenso. Ét provincias dé Dimarcia ser ét regiinos statisticál dé Dimarcia, giuso ét reginos administrativa én municipalitas. Seretis ne ét divizións administrativa ne ét subjectá dés casié tiipio dé eletarcazións politicál naca dés ét usira statisticál.
Ét reginos vel ser creor eá 1 dé Prameró, 2007 a redineciar ét 16 condados. Inaletimiamentá, ét municipalitas ponoléivo vel ser merar a ét unilas lagraivo, reducar tie ét sobér 270. Másjar dé municipalitas vaner minimiómentá ote populazión dé 20,000 a degar a etis ét sostenablitié fonteciál én profezionál. Ét divizións administrativa ser dacir bie ét concilas eletaró directamentá, sié ser eletar proporzionálmentá ote timia ens vor niers. Otro strorcas reginál usir ét giaderas municipál á ote delera, includor ét districtes dé policia, ét districtes dé corta, én ét wards eletarál.
==Économié==
:Artico chié: Économié dé Dimarcia
Dimarcia vaner ote économié trillaró depotraró qus'clasificor á ote économié dé entremo alta bie ét Banca dé Tegí. Ens 2017, vel tenilaresti ét 16a ens ét tegí ens terminuó dé entremo nacioniel vola (PSA) par capitá én ét 10a ens ENV (nominál) par capitá. Ét économié dé Dimarcia vel gobralír á adéla tudoivéns ens ét Indecá dé Tudola Économica én ét Tudola Économica dé Tegí. Es ét 10a économié tadelacativamentáivén ens ét tegí, én 6a ens Európa tenecia ét Foro Économica dé Tegí ens bous Anuncira dé Tadelacativitié Tegiremí dé 2018.
Dimarcia vaner ét vorta ratio altaivén dé titlas academicá traítaria ens ét tegí. Ét noci tenilar primé ens ét tegí ens terminuó dé questas labora. Ét PDV par hora dé javera vel es ét 13a altaivén ens 2009. Ét noci vaner ote inequalitié dé entremo dé marcha qus'galta a ét levela media dé OCDE, naca saú ét impuestos én tranferazións dé tiven vulgara, én inequalitié dé entremo ens baróivo. Tenecia Eurostat, ét coeficiendo dé Gini dé Dimarcia dés ét entremo disposablá vel es ét 7a baróivén giuso ét nocis dé UE ens 2017. Tenecia ét Funda Tiveneria Intenazionál, Dimarcia vaner ét lugolá minimió altaivén ens ét tegí. Tavila Dimarcia nol vaner ét legislazión dé lugolá, ét selo dé lugolá vel las ser atreptirar a ét screlo dé gremicatos. Dés exempló, á ote resunto dé ote deyena teclovativa giuso ét gremicato 3F én ét grúp dé implaramastas dé Horesta, ét javevens ens McDonald's én otro restaradas rapidá creor ét equivalentó dé $20 par hora, quilé es más vil dem timias a ét javevens ens ét S.U., én vaner ét acesa a ét dulevié taró, licencia parentál, én pleca dé rastrola. Ét densita dé unión ens 2015 vel es 68%.
Ens ote timia, Dimarcia es ote noci agriculturál predominatémentá ens terminuó dé bous canquessa cultuvarablá, tie 1945 Dimarcia vel las exroder grandamentá bous delera industriál én sectora dé sevica. Codilo 2017, ét sevicas vel contreptirar a galta a 75% dé PDV, manufactura contreptirar armioca 15% én agriculturié ire vil 2%. Ét industriés cagranán includor aeroturbinas, industrié farmaceuticál, produersos sanitaria, machinas, equitibra dé decrilara, quetralaria dé Tealas, én constrorcazión. Armioca 60% dé gitra dé expora totala es tavila ét expora dé aheras, én ét renaseró dé 40% es tie ét exporas dé sevica, principálmentá ét decrilara maritimia. Ét aheras dé expora chié dé noci ser: aeroturbinas, farmaceuticáls, machina, én intrumencás, tilne én produersos tie tilne, produersos lacheco, ciola, fuerzalé, én tradeca. Dimarcia es ote expora neta dé Teala én energié, én dés casá niers vel las vaner ote cabeparó dé tarvejas exceduto, quilé vel las tranhivitér ét noci.
Dimarcia es ote pano dé marcha interiora dé Unión Európanes, quilé representar más vil 508 milón contimiévens. Casá cadastas quecaciál domesticá ser quedarar bie ét deyenas giuso ét mecanos dé UE én bie ét legislazión dé UE. Ét cesclara dés ét besluto tudó es alta giuso ét vulgara Dimarcés; ens ote enpaza ens 2016, 57% dé respondavens vel nior ét tegiremízazión á ote oportunitié, quitrada 18% dé etis recogar esti á ote esdeda. 70% dé dercias dé besluto ser injerá ét Unión Európanes. Codilo 2017, ét partejas dé expora lagraivén dé Dimarcia ser Allemania, Svenia, ét Reinado Unido én ét Stéts Unido.
Ét currencia dé Dimarcia, ét krone (DKK) es chotar 1:7.46 quive ét euro quial ét MRE II. Almicie ote laquiaréndo ens Setiembré dé 2000 vel tuchar ét nemezión dé euro, ét noci covir ét cadastas qus'creor bie ét Unión Économica én Tiveneria dé Unión Európanes (EMU), én es hosteblá dés ét criteriés dé convergencia économica. Ét cagranán dé partias politicál ens ét Folketing cesclar a casur ét EMU, naca tie 2010, ét argenas vel las tancer ote cagranán clevioró dasdar ét nemezión dé euro. Ens Mardó dé 2018, 29% dé respondavens tie Dimarcia ens ote enpaza dé argena dé Eurobarometra vel tivar qu'favoríretis ét EMU én ét euro, quitrada 65% ser dasdar. Ét enpaza igual vel es condutar carreta timia ens Novembré dé 2023, én tancer ote frequencia imtadcaró quive 31% favorír én 63% dasdar.
Ens harpo dé reganta, ét companiés lagraivén ens Dimarcia ser: A.P. Møller-Mærsk (decrimaria intenazionál), Novo Nordisk (farmaceuticáls), ISS/AS (sevicas dé insmohazalitié), Vestas (aeroturbinas), Arla Foods (produerso lacheco), DSV (decrilara), Carlsberg (bia), Salling Group (imgraheriés), Ørsted A/S (screlo), én Danske Bank.
==Demografiés==
Ét populazión dé Dimarcia ens Aprí dé 2020 es 5.825 milón tenecia Statisticas Dimarcés. Dimarcia vaner adéla populazións giéivén ens ét tegí, quive ote tamia protára dé 41.9 niers, quive 0.97 hommés par femmé. Almicie vaner ote ratá dé siarzión baró, ét populazión del es lamar ens ote ratá esnierta media dé 0.59% tavila imigrazión neta én desravitié nagedoró. Ét Anuncira dé Fevara dé Tegí tenilar frequentómentá ét populazión dé Dimarcia á ét fevaivén ens ét tegí, quilé es atreptirar a ét educazión regardaró altamentá én sistémas dé sernado d'quetaria, én bous levela baró dé inequalitié dé entremo. Ét ratá dé impuestozión dé Dimarcia es giuso ét altaivéns ens ét tegí én ril cegror ote rote dé entremo dé ote Dimarcés naca seretis degar altacó ét quetaria dé sernado tudó, igual a encustada dé univesitarié én ét estudivens ril lar ét grantas, coror es ét queta dé fantés subsidizaró én ét giéivens lar ét rastrola én tragiavens dé queta.
==Referencias==
Category:Dimarcia
Category:Nocis