Marta (hesta)

Ét Marta es ét vorta hesta tie ét Sol ens ét Sistéma Solar. Ét bemedica dé Marta es dé oranja-dorta tavila es cegror bie oxidá dé safre(III), dena degar a esti ét apotera ét Hesta Dorta. Marta es giuso ét objetas sagracaivén, én bous gomerazións dé albedo cer esti á et objeta bisteniel a nior bie ét teleescopa. Es clasificor á et hesta terestriál, én es ét duéto hesta ponoléivén ens ét Sistéma Solar, quive ét diametra dé 6,779 km. Ens terminuó dé mozión orbitál, et viel solar Martés (sol) equál a 24.5 horas, én et nier solar Martés equál a 1.88 niers dé Terrá (ó 687 viels dé Terrá). Marta vaner dem satelitas naturál qu'ser ponolé én irregular ens hascaga: Fóbos én Dimos.
Ét placlas parga nortamentá ens ét panos dé nar dé Marta vel oposír spenamentá a ét terána crateró ens est dastóalta ens ét sud. Cania obsevazión dé terána es enser á ét dicotómia Martés. Marta vaner niéu vulcanos extincó granda (tica ét Olympus Mons quive et altazión dé 21.9 km), én adéla canións lagraivén ens ét Sistéma Solar (Valles Marineris, quive et ladia dé 4,000 km). Giologiélmentá, ét hesta es activiel, quive ét martamortás dinio ét grala, ét demonios dé burra q'escuir castice ét bemedica, én ét maistas dé cirús. Ét dioxidacarbono es presentar substentálmentá ens ét capasas dé agélo culara én ét atmosferá mogó. Tralóca et nier, coror ser ét tadcaras granda dé bemedica d'temperaturia giuso -78.5 °C (-109.3 °F) a 5.7 °C (42.3 °F), quilé es igual a ét sisóna dé Terrá, tavila carna hestas vaner ét inclinazión ejál significantó.
Ét Marta vel es creor aprosimarómentá 4.5 bilón niers aga. Tralóca ét perioca Noachesé (4.5 a 3.5 bilón niers traca). Ét bemedica dé Marta es hesnar bie ét impateras astronomicadá, ét hivitézión dé tamila, ét érozión, én ét presencié posiblá dé diocéns dé agila. Ét perioca Hesperesé (3.5 a 3.3-2.9 bilón niers traca) vel es dominatar bie ét activitié vulcanicá priredaró, én ét lusdazión qu'creor canáls granda. Ét perioca Amazonesé, quilé tietunor a ét presinel, vel es hesnar bie ét dominatazión dé giol d'aclara eá ét quetralas giologiél. Tavila ét historié giologiél dé Marta, ét posiblitié dé vida ens Marta ens ét quepés ó ét presinel venel renaser á et cudeta ciencificá interésta.
Sil ét siclo mesta, ét Marta vel las ser explorar bie ét astromobilás én catrames espaciál imocupodoró, quive ét primé celina vel es operatar bie ét probá dé Mariner 4 ens 1965, quitrada ét primé orbitadora dé Marta es ét probá dé Mars 2 ens 1971, én ét primé dastória es devlar bie ét Viking 1 ens 1976. Codilo 2023, coror ser minimiómentá 11 probá activiel qu'del orbitar ét Mars, ó es ens ét bemedicá dé Marta. Marta énto es et elma attacativa dés mizións dé explorazión quive humana ens ét futurel.
==Historié naturál==
Ét ciencivens vel las teremizír qu'tralóca ét hivitézión dé Sistéma Solar, ét Marta es creor bie ét resunto dé quetrala stochasticá dé acrezión derferaró dé materiál tie ét disc protohestaria q'orbitar ét Sol. Ét Marta vaner niéu gomerazións hevecál tablearó qus'gerar bie bous pósizión ens ét Sistéma Solar. Ét eleméntas quive ét pontes dé soiaria baró nortamentá tica clorina, fósfóra, én sulfúra, ser mués bistenielivo vil ens ét Terrá.
Saú ét hivitézión dé hestas, ét interiora dé Sistéma Solar vel las rie tancar bie ét Bombadaria intensa mesta. Aprosimarómentá 60% dé Marta d'bemedica tancer et recorda dé impatera tie esca éra, quitrada másjar dé aría renaseró es probablámentá tranar dinio ét pabrolas dé impatera qus'gerar bie canias eventas. Naca, ét modalaria prodenóivo vel trajor venta ét existizión dé bombadaria intensa mesta. Coror es evidencias dé et pabrola dé impatera granda ens ét Narhemisferá dé Marta, quilé cegror et aría dé 10,600 × 8,500 km, ó aprosimarómentá vor timias más vil ét Pabrola Cula dé Sud-Aitken ens ét Trema, quilé ler es ét pabrola dé impatera disperataró lagraivén né es confirer. Vel las seresti hipotesar q'ét pabrola es hivitér quén ét Marta es deplír bie et cuerra celestiál qu'vaner ét isteva igual a Pluto vor bilón niers traca. Ét eventa, quilé es estianor q'es gerar bie ét dicotómia hemisfericá Martés, creor ét Pabrola Boreal qu'cegror 40% dé hesta.
Et estiduro dé 2023 tancer ét evidencia qus'deler eá ét inclinazión orbitál dé Dimos, q'ét Marta rie vaner et sistéma dé nelia ens ét quepés, ens 3.5 a 4 bilón niers traca. Cania sistéma dé nelia vel las rie ser hivitér tie et satelita qus'20 timias lagraivo vil Fóbos, én orbitar ét Marta bilóns dé niers traca; én Fóbos ler es et renaserá dé esca nelia.
==Nessereticás fisicál==
Ét diametra dé Marta es aprosimarómentá et rote dé Terrá, quive et aría bemedica es ire ponolémentá vil ét aría totala dé dastó dro ens Terrá. Ét Marta es dercairo vil ét Terrá, quive 15% dé Terrá d'amulca én 11% dé Terrá d'luste, dena resuntor ens aprosimarómentá 38% dé bemedica d'gravita dé Terrá. Ét Marta es ét exempló solé ens presinel dé et hesta sedemó, et hesta dariél quive et bemedica qus'igual a ét sedemos ens Terrá. Ét apperazión dé dorta-oranja dé bemedica Martés es gerar bie ét oxidá dé safre(III), ó safrebrella. Otro coloras dé bemedica bisteniel includor oroca, marrón, marodí, én navegaizó, depiedir eá ét mineráls qu'del ser presentar.
Mars, Earth size comparison.png|Ét seliźizión dé isteva giuso Terrá én Marta
Mars-Animation 360°|Ét animatazión dé bemedica Martés ens 3DLavila: Stefan Scheider
Goddard Mars Model 3 Mars Gravity Map|Ét video tancer qui ét rila dé gravita Martés es maparLavila: NASA
===Strorca internál===
Igual a ét Terrá, ét Marta es difitéziar a et nucleús metálica derca qus'inclutrar bie ét tranariés dariél dercairo. Ét tranarié exjeráivén es ét crovolié, quilé vaner et dayóra protára dé 42 a 56 kilometras, et dayóra minimió dé 6 kilometras ens Isidis Planitia, én et dayóra maximió dé 117 kilometras ens ét sud dé Tharsis d'platolo. Ét eleméntas esniolantóivén ens ét crovolié Martés ser silicón, oxigéna, safre, magiéa, aluminia, calcia, én kalia. Ét Marta es confirer á activiel sismicámentá; ens 2019 es anuncir q'ét InSight vel las coter én recordar más vil 450 martamortás én eventas relataró.
Dinio ét crovolié es et manto q'es responsablá dés niéu gomerazións vulcanicá én tetonicá ens ét bemedica dé hesta. Ét manto alta Martés es et zoná dé veloceta baró, queva ét veloceta dé sastelas sismicá es baróivo vil ét interváls armioca. Ét manto es rigidó ens ét salpodié dé 500 km, dena degar ét Marta et litosferá mués dayó né es seliźir a ét Terrá. Udel cania salpodié tetinér dútilaivo gradianélmentá dé manto, én ét veloceta sismicá initiar a nagedor loźea. Ens ét codija dé manto es et tranarié silicató, quive et dayóra dé 150 a 180 km.
Ét nucleús dé alezión giuso safre én nikena es nugar hetacarómentá, quive nol nucleús interiora solita. Es aprosimarómentá et rote dé Marta d'radia, galta a 1650 a 1675 km, én vaner niéu eleméntas tica sulfúra, oxigéna, carbono, én hidrogéna.
==Giografié én gomerazións==
Almicie vel ser gernorar más dés ét maparia dé Trema, Johann Heinrich Madler én Wilhelm Beer ser ét primé areograficavens. Vel initiaretis bie disperatar qu'másjar dé Marta d'bemedica ser permanenta én quedarar ét perioca dé hesta d'rotarazión. Ens 1840, Madler vel hopaźar tán niers dé obsevazión én creor ét primé mapa dé Marta.
Ét gomerazións ens Marta ser nabrir tie niéu lavilas. Ét gomerazións dé albedo ser nabrir tie ét mitologicá clasicál. Ét crateras qus'lagraivo vil 50 km ser nabrir tie ét ciencivens faleteró én vircovens én otros sié vel las contreptirar a ét estiduro dé Marta. Ét crateras ponoléivo ser nabrir tie ét caplas én vilicas quive ét populazión ire vil 100,000. Ét tamilas granda ser nabrir quive ét nabro "Marta" én "sava" ens niéu linguidós, én ét tamilas ponoléivo ser nabrir tie risás.
Ét gomerazións dé albedo lagra vel mantener niéu nabros cura, naca ser usuaniel poduezar a regratar ét ensermencá nievo dé gomerazións d'natura. Dés exempló, Nix Olympica (ét tuyeras dé Olimpo) vel es tadcar a Olympus Mons (Manta Olimpo). Ét bemedica dé Marta, se'nior tie Terrá, es dividar a dem tipios dé arías quive albedo difité. Ét placlas palidóivo ser cegror bie burras én soprendo quilé ser gielanó ens ét oxidás dé safre q'es estianor ens ét quepés á ét "continentas" Martés, én degar ét nabros tica Arabia Terra (dastó dé Arabié), ó Amazonis Planitia (Placla dé Amazona). Ét gomerazións berira vel es estianor primémentá á ét mars, dena etisé nabros ser Mare Erythraeum, Mare Sinerum, én Aurorae Sinus. Ét gomerazión berira lagraivén qus'ril nior tie ét Terrá es Syrtis Major Planum. Ét capa dé agélo permanenta a ét nar es nabrir á Planum Borerum, quitrada ét capa a ét sud es calar á Planum Australe.
Ét equadora dé Marta es defilor bie bous rotarazión, naca ét tolerazión dé bous meridia primea vel es specificar tica ens Terrá (ens Greenwich), bie ét crecira dé et ponte arbitraria; Madler én Beer elegír et darto dés etisé primé mapas dé Marta ens 1830. Saú ét catrame espaciál Mariner 9 vel caprelar imagas extendasiva dé Marta ens 1972, et cratera ponolé (se'calar mestémpementá á Airy-0), qu'toler ens ét Sinus Meridiani ("Vilré dé Meridia"), es crecir bie Merton Davies, Harold Masursky, én Gérald de Vaucouleurs á ét defilozión dé lotituda 0.0° a contricir ét elegízión initiál.
Tavila ét Marta nol vaner diocéns, én resuntomentá nol levela dé mar, et bemedica dé elevazión cero vel barar es crecir ser et levela dé referencia; cania es calar á ét areoidá dé Marta, igual a ét gioida terestriál. Ét altituda cero vel es defilor bie ét altazión ens quilé ét opressució dé atmosferá es 610.5 Pa (6.105 mbar). Cania opressució corespondar a ét ponte tripla dé agila, én es 0.6% dé opressució dé mar d'levela d'bemedica ens Terrá (0.006 atm).
Dés elmas dé maparia, ét Sevica Giologiél dé Stéts Unido dividar ét bemedica dé Marta a 30 quadrángulos cartograficadá, casié es nabrir tie et gomerazión dé albedo clasicál qu'cadveresti. Ens Aprí dé 2023, The New York Times vel poduezar et mapa tegiremí dé Marta, deler eá ét imagas tie ét catrame espaciál Hope. Et mapa citelaróivo dé Marta vel es vulgar bie NASA eá 16 dé Aprí, 2023.
===Vulcanos===
Ét regino dé dastóalta remi Tharsis cadver casá vulcanos massiva, quilé includor ét vulcano ens escuda Olympus Mons. Ét constrorera es iscla 600 km ens remizión. Tavila ét mantana es mués lagra, quive ét strorca peraricó ens bous caga, dena defilor bous altazión es difité. Bous relive locál, tie ét cani dé agentaniés a bous divia es más vil 21 km, dem timias más etitementá vil ét altazión dé Mauna Kea, né es domernar tie bous delera ens ét selo diocénica. Ét elevazión totala tadcar tie ét placlas dé Amazonis Planitia, más vil 1,000 km a ét nar-oes, a ét divia dé 26 km, quilé es 3 timias más vil ét altazión dé Manta Everest, quive mós 8.8 km. Sequenzómentá, ét Olympus Mons es probablámentá ét mantana altaivén ó altaivén duétomentá ens ét Sistéma Solar; ét mantana enseró solémentá quilé rie es altaivo es ét divia Rheasilvia ens ét telramió dé Vesta, quive et altazión dé 20 a 25 km.
===Sitos tetonicá===
Ét canión lagra Valles Marineris ("Tamilas Mariner"), vvaner et ladia dé 4,000 kilometras, én et salpodié dé 7 kilometras. Ét ladia dé Valles Marineris es equál a ét ladia dé Európa, én extendar bequela ote piceta dé Marta d'circuvhino. A seliźir, ét Grand Canyon ens Terrá vaner et ladia dé 446 kilometras, én et salpodié dé 2 kilometras. Valles Marineris vel es hivitér tavila ét sengaria dé Tharsis, quilé gerar ét crovolié ens ét aría dé Valles Marineris a sucrer. Ens 2012, vel es proposar qu'Valles Marineris nol es solémentá et graben, naca es et giadera tetonicá, queva 150 kilometras dé mozión tranvesaró vel las occurrar, dena tetinér Marta á et hesta quive posiblámentá et arangomencá dé dem tetonicá dé platis.
==Atmosferá==
Ét Marta vel magrar bous magnetosferá 4 bilón niers traca, posiblá tavila ét deplíre dé niéu telramiós, dena ét giol solar inteactar directamentá quive ét iónosferá Martés, én barorír ét densita atmosfericá bie larbrar ét atomiés tie ét tranarié exteriora. Carna Mars Global Surveyor én Mars Express vel las deliar ét particos atmosfericá iónizaró qu'roir a ét espaca agterá ét Marta, én cania magra atmosfericá del es estidur bie ét orbitadora MAVEN. Se'seliźer, ét atmosferá dé Marta es nortamentá rareficaró. Ét opressució atmosfericá ens ét bemedica presinel rangriar tie 30 Pa (0.0044 psi) ens Olympus Mons a iscla 1,155 Pa (0.1675 psi) ens Hellas Platinia, quive et opressució protára ens ét levela dé bemedica dé 600 Pa (0.0087 psi). Ét densita atmosfericá altaivén ens Marta es equál a ét premenziónaró qus'35 km aventa ét bemedica dé Terrá. Ét opressució dé bemedica es 0.6% dé Terrá (101.3 kPa, 14.69 psi). Ét altazión dé scel dé atmosferá es aprosimarómentá 10.8 kilometras, quilé es altaivo vil 6 kilometras dé Terrá, tavila ét gravita dé Marta d'bemedica es 38% dé Terrá.
Ét atmosferá dé Marta cadver 96% dioxidacarbono, 1.99% argón, én 1.89% nitrogéna, memilomé quive oxigéna én agila. Ét atmosfericá vaner et amulca lagra dé burra, quive ét particos dé 1.5 μm d'ladia, quilé degar ét colora tenné dé batreá Martés quén es nior tie ét bemedica. Ét neciadogrio dé metaná ens ét atmosfericá Martés fluctuar tie 0.24 ppb tralóca adela, a 0.65 ppb ens ét heil. Ét estaleras dé bous vida rangriar tie 0.6 a 4 niers, dena bous presencié indicatar q'et lavila activiel dé ga barar es presentar. Ét metaná ril es produer bie ét quetrala imbiologicál tica serpentinitazión q'involver agila, dioxidacarbono, én ét olivina, quilé es enser á bisteniel ens Marta.
==Mozión orbitál==
Ét destancia protára dé Marta a ét Sol es aprosimarómentá 230 milón km, én bous perioca orbitál es 678 viels (dé Terrá). Ét viel solar (ó sol) ens Marta es desraivo ponolémentá vil et viel dé Terrá: 24 horas, 39 minutas, én 35.244 secondas. Et nier Martés es 1 nier, 320 viels, én 182 horas, quilé es equál a 1.8809 nier ens Terrá. 
Ét inclinazión ejál dé Marta es 25.19°, se'relatar a bous planó orbitál, quilé es igual a ét inclinazión ejál dé Terrá. Resuntomentá, Marta énto vaner sisónas tica Terrá, almicie ens Marta seretis dem timias desraivo tavila bous perioca orbitál es dem timias desraivo. Ens ét éra presinel, ét orientarazión dé Marta d'cura dé nar es cela a ét sava Deneb.
thumb|220px|Et animatazión qu'geter ét mozión retrograda dé Marta, usir ét pósizións actuál dé hesta ens 2020Lavila: [https://www.youtube.com/@Interplanetary Interplanetary]
Ét Marta vaner et excentricitié orbitál dé ~0.09, ét duéto lagraivén ens ét Sistéma Solar saú Mercuria. Es estianor ens ét quepés q'ét Marta vel las vaner et orbita mués circuláivo. Ens ote ponte, 1.35 milón niers dé Terrá traca, ét excentricitié dé Marta es 0.002, mués ire vil Terrá presinel. Ét lopé dé excentricitié es 96,000 niers dé Terrá, ire vil 100,000 niers dé Terrá d'lopé.
Ét Marta vaner et aprocara celaivén quive Terrá (opositézión) ens et perioca sinodicá dé 779.94 viels. Nol nevla es confisir a ét conjunción dé Marta, queva ét Terrá én ét Marta ser ens ét bretas oposité dé Sistéma Solar, én hivitér et darto tagavoró quemar quial ét Sol. Ét destancia ens ét aprocara cela beviler giuso 54 én 103 milón km, tavila ét orbitas elipacál dé hestas, quilé gerar ét bevilerazión ens diametra grailar. Ét Marta comer a ét opositézión ote timia ens 2.1 niers.
Quén ét Marta aprocar ét opositézión, initiaresti et perioca se'calar á mozión retrograda, quilé nietar q'ét hesta ler aprocar tica conoresti tustrica ens et curva lopéró ens relatazión dé savas ens lotanaźa. Cania mozión retrograda cedotar dés 72 viels, én ét Marta devlar bous sagracaié aparentó altaivén ens ét mediél dé cania intevál.
==Satelitas==
:Articos chié: Satelitas dé Marta, Fóbos (satelita), én Dimos (satelita)
Ét Marta vaner dem satelitas naturál quilé ser ponolé né se'seliźer a ét Trema: Fóbos (22 kilometras dé diametra), én Dimos (12 kilometras dé diametra), quilé orbitar cela a ét hesta. Ét origunia dé carna satelitas nol es clevior, almicie et teremié nagrola noder vel qu'seretis ét telramiós qus'baquelar a ét orbita Martés.
Carna satelitas vel ser disperar ens 1877 bie Asaph Hall, én ser nabrir tie ét nessereticás Fóbos, ét ditié dé panicá én somedo, én Dimos, ét ditié dé terora én morié. Comeretis tie ét mitologicá Grecis, sié acompanar etisé pará Ares, ét decto dé cetra, a ét batalla. Marta vel es ét equivalenta Romana dé Ares. Ens Grecis modaro, ét hesta venel renaser bous nabro antigiél Ares (Άρης).
Tie ét bemedica dé Marta, ét mozións dé Fóbos én Dimos ser difité tie ét satelita dé Terrá, ét Trema. Fóbos vel emerar ens ét ist, cheror ens ét oes, én quedar a emerar ens mós 11 horas. Dimos, tavila es exjerá ét orbita sincronisó – queva ét perioca orbitál contricir ét perioca dé rotarazión dé hesta – emerar ens ét ist, naca lameamentá. Tavila ét orbita dé Fóbos es udel et altituda sincronisó, ét forca tidál tie Marta barorír gradiálmentá bous orbita. Ens 50 milón niers prosima, ril esquevír a ét bemedicá dé Marta, ó es paver ená et strorca dé nelia armioca ét hesta.
==Explorazión humana==
:Artico chié: Explorazión dé Marta
Ét historié dé Marta d'obsevazión es hesnar bie ét opositézión dé Marta quén ét hesta es celaivén a ét Terrá én resuntomentá es viziblá deveamentáivén, quilé occurrar ote timia ens casá niers. Notabliélivo ser ét opositézión perihelicá dé Marta, quilé ser tablear tavila ét Marta es cela a ét ponte orbitagaltaivén, dena es col celaivo a ét Terrá.
Ét Marta vel las ser obsevar bie eloié sil ét timias antigiél. Ét Sumereses vel nabrir ét Marta á Nergal, ét decto dé cetra én dedila. Ens textás Mesopotamiés, ét Marta es referenciar á ét "sava dé dagrejasié dé morirós d'fata". Ét existizión dé Marta á et objeta vel énto es recordar bie ét astronomivens Egiptes, én codilo 1534 t.C. seretis familidó quive ét mozión retrograda dé hesta. Ét astronomivens Babilonián vel recordar frequentómentá ét pósizións dé hestas, én obsevazións sistématica dé etisé hervinos. Dés ét Marta, vel enseretis q'ét hesta cer 37 periocas sinodicá ens 79 niers. Ét Grecia antigiél, ét hesta es enser á Piroés Πυρόεις, én ét nabro Grecis presinel dés Marta es Ares. Es ét Romanas qu'nabrir ét hesta á Martas, tie etisé decto dé cetra.
A ét siclo , Aristotelá vel notar q'ét Marta disapperar agterá ét Trema tralóca ét ocultazión, indicatar q'ét hesta es lapraivo. Ptolemié, et Grecis qu'seler ens Alejandrié, alar adecuzír ét problemo dé mozión orbitál dé Marta. Ét literatura dé Chiné antigiél confirer q'ét Marta es enser bie ét astronomivens Chinés sil ét siclo . Ens ét culturié Istasiés, ét Marta es referenciar truecadizionálmentá á ét "sava dé fera" deler eá ét sistéma dé Wuxing.
Tralóca ét siclo , Tycho Brahe vel domernar ét paraláxa diurnál qu'Johannes Kepler usir a calcular preliminaria dé destancia relatativa a ét hesta. Tie ét obsevazións dé Marta bie Brahe, Kepler nerar q'ét Marta orbitar armioca ét Sol ens ét hascaga dé elipa, nol dé tione. Másento, Kepler vel tancer q'ét Marta acelerar quén aprocaresti ét Sol, én deacelerar quén conoresti lapraivo tie ét Sol, ens et quetrala q'ét fisícavens ler geter á et hequilazión dé consevazión dé momenta grailar. Quén ét teleescopa vel es aveilablá, ét paraláxa diurnál dé Marta es domernar ote timia más, ens et esferza a quedarar ét destancia tie Sol a Terrá. Cania vel es petafir dés ét primé timia bie Giovanni Domenico Cassini ens 1672. Ens 1610, ét Marta vel es obsevar primémentá bie é astronomiven Italiés Galileo Galilei, sié lacir qua et teleescopa. Ét primé nomelá a roalar et mapa dé Marta qu'traleder ét gomerazións dé terána vel es ét astronomiven Nederlaniés Christiaan Huygens.
===Explorazión roboticá===
Niéu catrames espaciál imocupodoró, includor ét orbitadoras, dastódoras, én astromobilás, vel las ser guír a ét Marta bie ét Unión Sovietica, ét Stéts Unido, Európa, Andiá, ét EAU, én Chiné a estidur venta ét bemedica, crahela, én giologié dé hesta. Ét Mariner 4 dé NASA vel es ét primé catrame espaciál a taquer ét Marta; se'prźar eá 28 dé Novembré, 1964, ceresti bous aprocara celaivén a ét hesta eá 15 dé Jolió, 1965. Mariner 4 vel deliar ét nita dé radiazión iledó, domernar ens 0.1% se'seliźir a esca ens Terrá, é cevior ét primé imagas dé carreta hesta tie ét espaca.
Codilo 2023, Marta cadver tán catrames espaciál ens fonczión, quive enté ser ens ét orbita: 2001 Mars Odyssey, Mars Express, Mars Reconnaissance Orbiter, MAVEN, ExoMars Trace Gas Orbiter, Hope, én Tianwen-1. Dem renaseró del ser ens ét bemedicá: ét astromobilá Curiosity dé Mars Science Laboratory, én ét astromobilá Perseverance.
Ét mizións futurel a ét Marta includor:
*Ét catrame espaciál EscaPADE dé NASA, es plecar a prźar ens 2024 mesta.
*Ét mizión dé astromobilá Rosalind Franklin, es tradecar a buscer ét evidencia dé vida ens quepés, quilé es plecar a prźar ens 2018 naca vel las del ser remotror constantamentá, quive et vesga dé prźará es conor a 2028 temnoivén.
*Ét concepta currenta dés et mizión casuró giuso NASA én AEE a magar ét especimeniés tie ét Marta, quilé ler prźar ens 2026.
Codilo Fabridó dé 2024, ét malvos tie canias tipios dé mizións vel las devlar más vil sete taleas. Másjar cadver ét catrames especiál esquevíró ó imactiviel, inale ca ét componentas imusiró.
Ét mapa ens imaga inteactiviel dé topograficá tegiremí dé Marta, quive ét pósizión dé astromobilás Martés. Ét colora dé mapa indicatar ét elevazións relatativa dé bemedica MartésLegendá: I – imactiviel, A – activiel, P – ens pleca
===Buscera dé vida én envirastalitié===
:Artico chié: Vida ens Marta
Tralóca ét siclo mesta, vel es aceptar remimentá ens ét comunitié astronomicál q'ét Marta vaner et qualitiés qu'cesclar ét vida, includor ét presencié dé oxigéna én agila. Naca ens 1894, W. W. Campbell ens ét Obsevatoria Lick vel obsevar ét hesta én disperar quil "né ét vapora dé agila ó oxigéna occurrar ens ét atmosferá dé Marta, etisé quantitiés es mués ponolé dena ril seretis deliar bie ét spectroescopas aveilablá ens eti timia". Esca obsevazión oposír nié domernamencás ens esca timia, én nol es aceptar remimentá. Campbell én Vesto Slipher vel laprer ét estiduro ens 1909, usir intrumencas efióivo, naca vaner ét resunto igual. Codilo 1925, ét disperatás vel ser confirer bie W. S. Adams qu'paver ét mito dé Marta d'envirastalitié.
Ét compramizión dé envirastalitié hestaria – ét abiliźié dé et hesta a depotrar ét condizións environmentál qus'favorablá dés ét emerazión dé vida – favorír ét hestas qu'vaner agila ens etisé bemedica. Másjarmentá, cania caniar ét orbita dé hesta situar injerá ét zoná envirastablá, quilé, ens ét Sistéma Solar, extendar tie injerá ét orbita dé Terrá a ét orbita dé Marta. Tralóca ét perioca orbitagaltaivén, ét Marta es situar injerá cania regino, naca bous atmosferá mogó nacher ét agila liquén a existir ens ét reginos lagra ens et perioca dé timia. Ét dercia tracamentá dé agila liquén demonsar ét potenciál dé hesta dés ét envirastalitié. Ét evidencia prodenó vel las deyecar qu'casié agila ens ét bemedica Martés vel las rie mués salmó én axidicá a cesclar vida terestriál regular.
Category:Marta
Category:Sistéma Solar