Marjen Raterford she maoris: 15. Dom fortesa

15. Dom to fortesa	
Al suryachu festachia fini, e chi-sha rasgo a huta fo somni. Gina go a agra fo gun, e vilaja fa-vakue. Kelke gwerjen kel gardi stakatot, li zai sidi sub surya-shaisa kun lanza in handa e toki lanem. Raterford e Jek Mallon zai wandi tristem ahir-adar pa gata, al mah-wek bay stik den magre doga kel trai kusi ley gamba.	
toki = kunshwo, toka = kunshwosa
Emaii en-jagi exaktem al middey e tuy komandi ke oni dukti plenjen a suy huta.	
Raterford fa-alarmi al en-jan ke shefa demandi ke li lai. Kwo si Emaii iri por ke yeri plenjen kwiti festachia tanto chunautem*?	
kwo si - suppose, what if / y si / а вдруг; что, если
chunauta* – challenge, defiance / desafío / вызов (на борьбу и т.д.)
chunauta-nem, chunautem – defiantly / вызывающе
Yedoh sobreshefa resivi li kun smaila. Ta mangi dela: bay lin-trapa ta mah-wek polva fon kelke ligne figura-ki kel stan in angula de huta. Sey figura-ki, kom Raterford en-jan aften, es sante imaja de tribu-ney prajen. Li es zwo-ney aika kushalem e doti-ney bay tanto dashat-ney fas, ke al kan li eniwan senti sinvole trepa. Sobreshefa es yoshi sobrepreiyuan, ta kipi imaja de prajen in swa-ney huta.	
sinvole = sinvola-ney, kel eventi sin vola
Raterford shuki bay okos den Eshu. Ta sempre preferi shwo kun Emaii al ke Eshu ye, dabe mog yusi-pai elay protekta. Bat Eshu in huta yok. Shayad ela gun in agra kun reste gina. Inplas Eshu Raterford merki in angula den mata de Emaii, e en-sta buhao. Toy wan bu ve konsili nixa hao a swa-ney son. Pa fortuna, ferose laogina zai somni glubem al sinki fas in senu.	
yusi-pai elay protekta – resort to her protection / recurrir a la ayuda de ella / прибегнуть к её защите
sinki fas in – bury one's face in / hundir la cabeza en / уткнуться лицом в
- Yu mus bildi dom fo swa, - Emaii shwo kalmem e iven amigem.	
Raterford tuy pri sey ofra. Si Emaii yao ke li bildi dom fo swa in suy vilaja, also Eshu es prave, ta bu yao ni doni li, ni chi. Emaii kan Raterford kwestem, bat Raterford bu jawabi, weiti-yen kwo Emaii shwo for.	
kwestem – interrogatively / con interrogación / вопросительно
- Me permiti ke yu bildi dom enilok ke yu yao inen stakatot, - Emaii shwo for. – Me ve komandi a gina tu kati-bringi kana fo mur, gwerjen ve helpi yu tu bati staka inu arda. Yu mog bildi un gran dom, si yu yao. Bat hay it es meno gran, kem may-la. Wel, kwo yu shwo, Hwan-har-ney?	
bati inu – beat into / clavar en / вбить в
Raterford dumi idyen.	
- Hao, - ta jawabi. – Nu ve bildi un dom, kom yu komandi. Bat nu bu nidi helpa de gina e gwerjen. Nuy dom ve bi sin kana e sin staka. Ti nu yao jivi na dom es tal dom ke nu jivi-te pa janmalok. E pa nuy janmalok oli dom es ga otre. Lasi nu bildi tal dom.	
- Me lasi, - Emaii aprobi. – Me ve garwefai versu otre shefas por ke me hev tal dom kel she li yok. Bildi it zuy kway posible. Kwo yu nidi dabe gun?	
- Dwa acha e kelke naga ke yu he pai fon nuy ship, - Raterford jawabi.	
Emaii tuy dai a li den dwa acha e para shi-dwaka naga. Raterford pren handa de Jek Mallon, e li ambi chu huta.	
shi-dwaka (shi-dwa + ka) – dozen / docena / дюжина
- Kwo yu begin, Raterford? – Jek Mallon kwesti perplexem. – Yu yao bildi hir un vere dom, kom in Ingland? Bat way? Ob yu bu nadi fugi, ob yu yao instali swa hir fo tote jiva? Bifoo fugi nu mog ya jivi in koy savaja-huta. Way gun vanem e bildi un vere dom?	
- Me bu sal bildi dom, me sal bildi ipu, - Raterford jawabi.	
- Ipu? To es fortesa? – Jek Mallon rikwesti.	
- Ya, fortesa. Nu nidi nuy prope fortesa, wo nu wud mog fai defensa si savajas yao kili nu o separi nu. Nu ve bildi nuy fortesa inen ley vilaja. E mogbi kun suy helpa nu ve gwin libritaa.	
- Libritaa? Komo hi?	
- Yu ve vidi. E al nau treba begin gunsa.	
Bifoo olo, treba findi plasa fo futur-ney dom. Raterford go along gata til fin de vilaja e, pa shi stepa fon stakatot, ta rasmi un gran kwadra on arda.	
- Hir nuy dom ve stan, - ta shwo.	
- Way yu yao bildi it yus pa mida de gata? - Jek Mallon kwesti. – Pyu hao ke it es in same fila ke maori huta.	
- Emaii lasi-te nu selekti eni plasa fo bildi dom. Me opini ke sey hi plasa es zuy byen. Si dom stan pa borda de gata, kom oli otre dom, fon it oni mog vidi sol kontra-ney borda de gata. Bat si dom stan pa mida de gata, fon it oni mog vidi olo ke eventi in tote gata, fon un fin til otre. Sikom in sey vilaja ye sol un gata, fon nuy dom nu ve mog vidi olo ke eventi in tote vilaja.	
Den dom to fortesa oni bu mog zwo aus kana. Oni mus bildi it aus ston o grose balka, dabe ni lanza ni iven kula mog pirsi mur. Sikom bildi-sha hev nul tul fo kati ston, li majbur selekti balka. Bat wo pai balka? Li bu mog go a shulin, bikos oni bu lasi li aus. Krome, komo hi li wud trani grave balka fon shulin sin kaval, sin gari?	
Yedoh Raterford findi chudao. Inen vilaja ye un salim shulinkin aus shi-pet pina, gao e grose. Li kresi ga bli stakatot. Afte un minuta acha de plenjen en-tuki kontra sey pina.	
chudao (chu+dao) – way out / salida / выход из положения
Haf-vilaja lopi-lai fo kan komo blan wan gun. Maoris nulves dumi-te ke bay fer-acha oni mog mah-lwo pina tanto kway. Al pren achas fon "Agnesa", li yao-te yusi li kom arma, bu kom gun-tul. Pinchanem, dabe mah-lwo un baum, maoris mah-jal suy nicha bay agni e poy pushi bay handas dabe baum lwo. Fo un baum li spendi kelke ora. Wen Raterford en-jan om sey dao, ta divi: also, maoris ya treba-te gro-mucho ora, dabe sirkumi ol vilaja bay stakatot. Ta samaji ke stakatot es kreaten bay gunsa de kelke generasion.	
kreaten = kreati-ney
Raterford zai gun kun kaif*. Suy mahtaful muskula joi al tensi. Ta bu zwo-te ya nixa duran longe haf-yar, e to es mushkile fo sane jen abyasen a gunsa fon kinda-yash. Splinta* rasflai kun tal forsa ke kan-sha sinvolem bu osi lai tro blisem. Afte mah-lwo kada baum, Raterford rifai spira e waipi sudor fon frenta bay pama. Dan Jek Mallon en-sidi raidem* on lwo-ney tronka e haki brancha wek.	
kaif *– delight, rapture, ecstasy / placer, éxtasis, delicia / наслаждение, упоение (sinonim de "juisa")
abyasen = abyasi-ney
splinta* - splinter / astilla / щепка
rifai spira - catch one's breath / tomar aliento / перевести дух
raidi* = raki kaval
raidem (raidi-shem) = kwasi raidi-yen, astride / a horcajadas / верхом
Afte mah-lwo tri pina e debranchisi li, marjen begin raskati li inu egale parta. Se okupi aika mucho taim, e Raterford afsosi ke sega yok. Aus kada pina resulti tri-char bugran grose balka. Jek Mallon mah-wek baumkuta, e Raterford zwo holika bli kada fin, tak ke oni mog pon balkas tuhun fo dom-karkasa.	
debranchisi – de(s)+brancha+isi
Nau den tayari-ney balkas treba sundi a bildilok. Kan-sha fa-gro-astoni wen Raterford, ga sole, lifti-pon un balka on plecha e en-porti it, al fa-rude por eforta. In sey gao blan jen ye ya titanike forsa! Depos dan maoris, al miti Raterford, kan ta kun admira e iven foba.	
titanike
Bilding de dom to fortesa duri sirke dwa wik. Emaii lasi li nochi in suy huta taimikem. Li lai tardem pa aksham, fatigen por gun, e tuy fai kama. Emaii resivi li karimem e amigem. Evidentem ta valori li e garwi por li. Li fobi sol suy mata. Ela gro-nopri li ambi, bat osobem ela heni Jek Mallon. Wen ta zin huta, ela hisi dushtem. Si Emaii bu kan, ela lansi inu fas de povre Jek den senu-chuf. Koyves pa nocha ta en-jagi por turan-ney tunga in flanka. To es laogina hi: utilisi-yen tumitaa, ela darbi ta bay swa-ney baston.	
nochi = mah-pasi nocha
- Me fobi sey jadugina, - Jek Mallon konfesi a suy amiga. – Ela yao chi me, sam kom den toy gina. Magari sun hi nu relokifi inu prope dom.	
relokifi – relocate, move / trasladarse, mudar / перебраться, переселиться
Duran to, mur de dom-karkasa shao-po-shao kresi. In avanmur Raterford lyu un ofnitura fo dwar, fo vere dwar, tra kel oni ve mog go sin fa-inklini.	
- E wo nu ve haki-zwo winda? – Jek Mallon kwesti.	
- Nu bu ve haki-zwo winda, - Raterford jawabi. – Oni bu treba winda in fortesa. Way zwo li? Sol fo ke oni ateni nu pyu fasilem? Non, in fortesa mus ye bu winda bat arma-dun. Kan ba, me he zwo yo kelke arma-dun. Tra li oni mog shuti-defensi muy hao.	
arma-dun - loophole, embrasure / aspillera, tronera / бойница
Ta diki a Jek Mallon kelke dun trabori-ney in mur pa farke gaotaa fon arda.	
- Shuti-defensi? – Jek Mallon fa-astoni. – Komo hi nu shuti si agni-arma yok?	
agni-arma – fire-arms / arma de fuego / огнестрельное оружие
Raterford presi un finga kontra labas e kan sirkum. Bat li es inen karkasa, bifoo dwar jen yok, also nulwan mog vidi li. Dan Raterford fa-inklini, muvi un grave ligne pes a taraf, kavi arda sub it e pren aus yama-ki un pistola.	
- Wo yu he pai it? – Jek Mallon kwesti al divi.	
- In Emaii-ney huta sub senu oli pistola de nuy bosmen es ahfi-ney, - Raterford jawabi. – Li es sem oda ot ge. Yeri pa nocha me en-sta lenge, glubifi inu senu e findi li.	
glubifi - get deeper / ahondarse / углубиться, проникнуть глубже
- Way yu pren-te sol un ge?	
- Me fobi-te ke Emaii merki lusa. Dan ta wud tuy suspekti nu, bikos krome suy rishta sol nu hi visiti suy huta. Yedoh, bu es beda ke nu hev sol un pistola, beda es ke in sey pistola ye sol un sharja. Bat me bu tristefai. Si nu fai-te fortuna pa un ves, nu ve fai fortuna i pa otre ves. Afte kelke taim nu ve hev mucho sharja. Treba sol janmog weiti.	
tristefai – be sad / entristecerse / печалиться, унывать
fai fortuna – have luck, be in luck / tener suerte / повезти
i pa otre ves = pa otre ves toshi
Raterford pon pistola bak inu yama-ki, kuydem kovri it bay arda e pon un ligna-pes sobre it.	
Fo bilding treba oltaim nove balka. Kada dey Raterford mah-lwo un pina, e shulinkin gradualem fa-rare.	
- Mah-lwo ba sey-la, - unves Jek Mallon shwo a ta al indiki un gro-gran baum. - Es zuy gran pina in vilaja. Amini sit balka resulti aus it.	
- Non, den sey-la me lyu, - Raterford objeti. – Nu utilisi it fo otre dela.	
- Fo kwel-la? – Jek Mallon kwesti.	
Inplas jawabi, Raterford sirkumpren bay handas den pina-tronka e en-klimbi uupar. Bu es mushkile fo marjen abyasen a klimbing pa mastula. Ta klimbi uupar e uupar, til ke ta en-loki pa dine sima ke feng mah-swingi fon taraf a taraf. Al sidi on flexi-she brancha, ta begin examini hungem-si den gro-vaste spas kel fa-ofni bifoo ta.	
Ta vidi dwa riva kel hunti pa tri milya fon vilaja, ta vidi sinfin-ney tapis de shulin, vidi dale monta kovren bay snega, vidi jatile neta de yaruga* e monta-gap krosi-she ol landa. Ta kan zidem e atentem, kan kada uuparlok e nichlok, ta trai memorisi oli syao detal de sirkum-loko.	
yaruga* - ravine / barranco /овраг
uuparlok - eminence, hills / alturas, colina / возвышенность
nichlok – lowland / depresión, tierra baja / низменность
Afte un wik de zide gunsa dom-karkasa bikam pa un-e-haf ves pyu gao kem Raterford. E Raterford desidi ke es taim fo zwo ruf. Fo ruf ta he reservi dine sima de kati-ney pina. Gunsa avansi kway, bat sun oli naga fini. Maoris opini naga kom verguyka*, e Emaii deklari ke ta bu ve dai a li iven un naga pyu. Afte longe preging ta doni a plenjen den tel chori-ney fon "Agnesa"-ney depo-shamba. Bay sey tel li ligi ruf-ney balka-ki a uupare balkas de karkasa.	
verguy* (ver+guy) – precious / precioso / драгоценный
verguyka – precious thing / alhaja / драгоценность
depo-shamba - stockroom / depósito / кладовая
Wen ruf es tayar, li kalafati* dun in karkasa bay suhe herba. Fo arma-dun Raterford zwo ligne tapa, bay sey tapa oni mog klosi arma-dun fon inen. Den dwar ta zwo aus grose planka; fo instali it ta yusi ligne sharnir, bikos fer-ney yok. Bay un gran pina-ney shuan oni mog shuani dwar.	
kalafati – caulk / calafatear / конопатить, затыкать, заделывать (дыры)
Aus glina Raterford lepi un forna e stavi it ausen, bli dom. Kun pyu-ney plesir ta wud stavi it inen dom, yedoh al nau ta koni yo den maori fenshan e ta jan ke oni ve opini dom kom nosantisi-ney si fan gei kuki inen. E den nosantisi-ney dom treba destrukti tuy.	
fenshan - customs, manners, morals / costumbres, usos / обычаи, нравы
nosantisi (no+sante+isi) - desecrate, defile / profanar, manchar / осквернять
Emaii desidi fai komplete donishiltaa e doni a li toy kazan ke Raterford porti-te dabe helpi a Eshu. Dank a sey kazan li mog kuki fan pa Europa-ney dao.	
Dom to fortesa es pa fin tayar. Fon it oni mog vidi ol gata til geit in stakatot.	
Chapta 16
Category:Marjen Raterford she maoris