nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
Dúró Ládipọ̀

Dúró Ládipọ̀ (1931–1978) jẹ́ ọ̀kan lára àwon ògúná gbòngbò olùkọ̀tàn eléré oníṣe Yorùbá tí ń dátó lẹ́nu ìgbín ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ lẹ́yìn ìmúnisìn àwọn òyìnbó. Àwọn ìwé àpilẹ̀kọ rẹ̀ dá lórí èdè Yorùbá, ̀ó kó gbogbo ohun àmúyẹ àṣà Yorùbá bí tàwọ̀n àkoni ìgbà ìwáṣè nínú ọ̀pọ̀ ìwé àpilẹ̀kọ rẹ̀, ní èyí tí ó ṣàyípadà rẹ̀ sí àwọn ohun ìgbafẹ́, àwòrán àti sinimá àgbéléwò.eré oníṣe Ọ̣ba kò so (The King did not Hang), jẹ́ ọ̀kan kàǹkà lára ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ tí ó ṣòro nípa bí ọba Ṣàngó ṣe di Òriṣà àkúnlẹ̀bọ, loyin-mọmọ àdò láti Nàìjíríà títí dé àwùjọ àgbáyé pàá pàá jùlọ àwùjọ ìpéjọ-pò àkọ́kọ́ 'Commonwealth Arts Festival' ní 1965 àti ní ilẹ̀ aláwọ̀ funfun pátá pátá European,níbi tí lámèyítọ́ ilẹ̀ Berlin kan, ọ̀gbẹ́ni Ulli Beier tí ṣe gbémi n gbé ọ wò láàrín Ládípọ̀ sí Karajan. Ládípọ̀ sábà ma ń kópa nínú eré oníṣe rẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà. Wọ́n wo Dúró Ládípọ̀ ní ìlànà onígbàgbọ́, tí bàbá rẹ̀ sì jẹ́ adarí ìjọ mímọ́ ti Àgùdà (Anglican) ní Òṣogbo. Àmọ́ ṣá, ó ṣe é ṣe kí Ládípọ̀ ti já ìfun bàbá baba rẹ̀ tí ó ṣe àtìpó wá láti Òṣogbo léyìn Ogun Jálumi je. Bàbá yìí fẹ́ràn àwọn ìtàn akọni ìgbà ìwáṣẹ̀ pàá pàá jùlọ èyí tí ó bá ṣẹ̀ wá láti Ọ̀yọ́, bí ó tilè jẹ́ wípé wón mọ bàbá baba rẹ̀ mọ́ Ṣàngó àti Ọya bíbọ nígbà ayé rẹ̀. Ládípọ̀ gbìyànjú gidi tí ó sì lààmì laaka látàrí ìgbìyànjú rẹ̀ láti tan àṣà, ìṣẹ̀se àti àkọmọ̀nà Yorùbá jákè jádò àgbáyé kódà nígbà tí ó wà ní abẹ́ àṣẹ àwọn ̀òbí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onígbàgbọ́. Nígbà èwe rẹ̀, ó ma ń yọ́ kúrò nílé láti lọ wo ìran ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá. Ìfara-fọkàn sáṣà yí ni ó jẹ́ kí ó ma patú oríṣi ríṣi nínú eré oníṣe orí-ìtàgé àti àwọn àpilẹ̀kọ rẹ̀ lọ́kan ò jọ̀kan. Lẹ́yìn tí ó kúrò ní Òṣogbo, ó gbéra lọ sí Ìbàdàn, ní bi tí ó ti ń ṣiṣẹ́ olùkọ́. Lásìkò tó wà ní Ìbàdàn, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìgbìmọ̀ tó dá ẹgbẹ́ òṣèré M̀bárí M̀báyọ̀ kalẹ̀, ní èyí tí ó sì tún ṣe ìfilọ́ọ́lẹ̀ ẹgbẹ́ náà ní Òṣogbo tí ẹgbẹ́ náà sì digi àlọ́yè fún ìdàgbàsókè àti ìgbélárugẹ iṣẹ́ ọpọpọlọ àti ọpọ òṣèré ní ìlú lẹ́yìn tí ó ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwúrí láti ọ̀dọ̀ Beier, Òṣogbo
Gabriel Okara

Wọ́n bi Gabriel Imomotimi Okara ni ojo Kerinlelogbon osu Kerin odun 1921 (born 24 April 1921). eni ti won bi ni Bumoundi Yenagoa, Bayelsa State. O je akewi ati olukotan omo orile ede Naijria O je okan lara awon akewi igbalode (Modernist poet of Anglophone Africa) ile alawo dudu ti o n so Geesi. Won mo Gabriel latari awon iwe itan , The Voice (1964), ati iwe ewi ti o ko ti o fi gba ami eye, iyen: The Fisherman's Invocation (1978), The Dreamer ati His Vision (2005). Ninu awon iwe itan aroso ati ewi re ni Okara ti ma n fi eko, esin, alo-onitan ati awon ami oniruuru ile alawo dudu han. fun idi eyi, ni won se n pee ni "the Nigerian Negritudist". Gege bi alatunse awon ise re Brenda Marie Osbey, se so, o ni " A le so wipe awon ise olokan-o-jokan paapaa julo ewi akoko ti Gabriel Okara koko ko ni ise litireso orile-ede Naijiiria ati ewi igbalode ile Adulawo ti bere" Gabriel Imomotimi Gbaingbain Okara, je omo oloye ile Ijọ kan, won bi ni Bomoundi ni ilu Niger Delta ni odun 1921. O keko nile eko ijoba ti Government College Umuahia, ti o si tun lo si ile eko agba ti later Yaba Higher College. Lasiko ogun agbaye elekeji (World War II), o gbiyanju lati dara po mo omo ogun oke ti ile Britiko iyen British Royal Air Force sugbon ko pari eko wiwa oko ofurufu, amo o ba ile ise papako ofurufu ti British Overseas Airway Corporation ti won pada yi si (British Airways). Ni odun 1945, Okara ri ise gege bi atewe fun ile ise itewe ijoba amunisin ile Naijiria. O sise ni ile ise yii titi di igba ti oun naa fi bere si ni kowe jade. O koko sogbufo ewi kan lati ede Ijaw si ede Geesi, ti o si ko iwe fun ile ise iroyin asoro-magbesi ijoba
Public holidays in Nigeria

Nigeria .
Gladys Knight

Gladys Maria Knight (ojoibi May 28, 1944), to gbajumo bi "Empress of Soul", (Iyaluaye orin Soul)) je akorin, olukoweorin ato osere ara Amerika. O gba Ebun Grammy ni emeje, Knight gbajumo fun awon ayori orin to gbejade ni igba ewadun 1960s ati 1970s, fun ile-ise agbeorinjade Motown ati Buddah Records, pelu egbe olorin re to unje Gladys Knight & the Pips, to ni egbon re Merald "Bubba" Knight ati awon iyekan re Edward Patten ati William Guest bi omo egbe olorin. Ẹ le fẹ̀ jù báyìí lọ tàbí kí ẹ ṣàtúnṣe rẹ̀ lọ́nà tí yíò mu kúnrẹ́rẹ́. Ẹ ran Wikipedia lọ́wọ́ láti fẹ̀ẹ́ jù báyìí lọ.
Shina Peters

Sir Ṣínà Peters tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹẹ̀dọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́ta, ọdún 1958 (30 May 1958) ní ó jẹ́ olórin Jùjú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Wọ́n bí Olúwásínà Àkànbí Peters ní Ìpínlẹ̀ Ògùn. Peters bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin kíkọ láti ìgbà èwe rẹ̀, nígbà tí ó ma ń ṣeré pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ lábé orúkọ " Olúṣínà àti àwọn Ọmọ ìyá-Méjìlá gidi (Olushina and His Twelve Fantastic Brothers). Lásìkò náà, ni ó ti kọ́ bí wọ́n ṣe ń ta dùrù (piano) tí ó sì padà di ọmọ lẹ́yìn Ebenezer Obey. Lẹ́yìn èyí, ó kúrò lẹ́yìn Obey láti dara pọ̀ mọ́ ọmọ ẹgbẹ́ ọ̀gbẹ́ni General Prince Adékúnlé gẹ́gẹ́ bí oní jìtá. Ẹgbẹ́ Adékúnlé ló ma ń ṣeré ní àwọn ilé ìtura ìlú-Èkó bíi: ' Western Hotel, Palm Beach Hotel àti Executive Hotel. Nígbà míràn tí ó àárẹ̀ bá kọlu ọ̀gbẹ́ni Adékúnlé, Peters ló ma ń sábà ṣíwájú orin fún ẹgbẹ́ náà. Láìpẹ́ ni ó kúrò lẹ́yìn Adékúnlé láti dá ẹgbẹ́ Ṣínà Adéwálé sílẹ̀ pẹ̀lú ìlú-mọ̀ọ́ka olórin jùjú Ṣẹ́gun Adéwálé. Àmọ́ ṣá, kò pẹ́ tí wọ́n tún fi pínyà lẹ́yìn tí ó ti śe àwọn àwo orin ọlọ́kan-ò-jọ̀kan jáde pẹ̀lú Ṣẹ́gun Adéwálé láàrín ọdún 1980, ní ó pinu láti dá ẹgbẹ́ òṣèré tirẹ̀ kalẹ̀ tí ó pè ní "Sir Shina Peters & His International Stars". Sina Peters ló tún jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé nínú eré 'Agbára Owó (Money Power). Inú eré yìí tí Ọlá Balógun jẹ́ olùkọ̀tàn rẹ̀ ni ó ti yófẹ̀ẹ́ pẹ̀lú arábìnrin Clarion Chukwura tí òun náà jẹ́ òṣèré tí wọ́n sì jọ di tọkọ-taye tí wọ́n sì bí ọmọ ọkùnrin kan fúnra wọn, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Clarence Peters. Ẹgbẹ́ Sir Shina Peters & His International Stars gbé àwo orin 'Ace (Afro-Juju Series 1) jáde ní ọdún 1989
Adeniran Ogunsanya College of Education

Adeniran Ogunsanya College of Education, tí àgékúrú rẹ̀ ń jẹ́ (AOCOED), jé ilé-ẹ̀kó gíga (Higher Education) tí ó wà ní ìlú Ọ̀tọ̀-Àwórì lábẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́, Ìpínlé̀ Èkó. ilé- ẹ̀kọ́ Adéníran Ògúnsànyà ń ṣètò ìmọ̀ ìkọ́ni gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ tí ó sì ń pèsè ìwé ẹ̀rí 'Nigeria Certificate in Education' (NCE) àti ìmọ̀ ìkọ́ni tí ilé-ẹ̀kọ́ àgbà alákọ́kọ́ (undergraduate first degree), pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ àgbà ti ìpínlẹ̀ ( Èkìtì State University )  Ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà tí wọ́n kọ́kọ́ ń pè ní "ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti ìpínlẹ̀ Èkó" (Lagos State College of Education), ni wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1958 gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹ̀kọ́ àwọn olùkọ́ onípele kẹ́ta, tí wọ́n sì kọ́kọ́ gbà àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó tó Àádọ́sàán (90) ní ọdún àkọ́kọ́. Ní ọdún 1982, wọ́n gbé ilé-ẹ̀kọ́ náà kúrò ní Súrùlérè lọ sí Ọ̀tọ̀-Àwórì, látàrí àìtó àwọn ohun amáyé-dẹrùn ìgbà-lódé àti pípọ̀ tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń pọ̀ si lọ́dọọdún.
Unity Party of Nigeria

Unity Party of Nigeria (UPN) ló ti fìgbà kan jẹ́ ẹgbẹ òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ tó lààmì laaka ní àpá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà lásìkò ìjọba àwa-arawa ẹlẹ́kejì (second republic) ní ọdún 1978-1983. Ẹgbẹ́ òṣèlú náà ló dá lórí ipò aṣáájú ológbèé Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, ẹni tí ó ti fìgbà kan jẹ́ ìlú-mọ̀ọ́ka olóṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó sì ti dípò ìṣèjọba mú rí lásìkò rẹ̀. Àmọ́, ànìyàn ẹgbẹ́ òṣèlú náà ló dá lórí ìṣèjọba àwùjọ àwa-arawa ló mú yàtọ̀ sí àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú tó kù. Ẹgbẹ́ UPN jogún ìmọ̀ wọn láti ẹgbẹ́ òṣèlú àtijọ́ tẹ́lẹ̀ tí Action Group tí ó sì jẹ́ kí ó di ẹgbẹ́ òṣèlú fún gbogbo àwùjọ́. Òun ló jẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó ṣe ìgbé-lárugẹ fún ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ fún gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Àríwòye ìjọ́ba ológun tí ọ̀gágun Ólúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni kí ó dá ẹgbẹ́ òṣèlú tí yóò mú ẹlẹ́yà-mẹyà kúrò lágbo òṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà lásìkò ìjọba àwa-arawa ẹlẹ́kejì. Ẹgbẹ́ òṣèlú UPN àti People's Redemption Party (PRP) ni wọ́n mú àbá tó dára jùlọ nípa dídìbò yàn tí ọdún 1979. Ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress of Nigeria ni wọ́n gbà wípé ó jẹ́ àrólé fún ìdàpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú méjèjì yìí: AG ati UPN.
Ile Ominira

Ilé òmìnira ó jẹ́ ilé alájà mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n, èyí tí ó fi ìkàlẹ̀ sí ìwò-oòrùn Tafawa Balewa Square, Onikan ní ìlú Èkó. Àwọn ìjọba orílẹ̀-èdè Bírítéènì (the British government) ni wọ́n fi ètò ilé yìí lélẹ̀ láti jẹ́rìí sí inú rere àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí wọ́n ní sí ètò òmìnira orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 1960.  Àwọn kankëré tí wọ́n dúró re ni wọ́n fi kọ́ ilé yìí, ilé yìí jẹ́ èyí tí ó kó onírúurú ilé iṣẹ́ sínú, tí ó sì tún jẹ́ olú ilé iṣẹ́ aláábò lábẹ́ ìṣèjọba Ààrẹ ológun Babangida wọn a sì máa tọ́ka sí ilé yìí gẹ́gẹ́ bíi ilé Aláàbò. Ní ọdún 1993, apá kan lára ilé yìí jóná, láti ìgbà náà ni wọ́n kò ti kọ ibi ara sí i mọ́n.  Àdàkọ:Nigeria-struct-stub
Oke Ila

Òkè-Ìlá Òràngún (tí a ma n gé kúrú sí Òkè-Ìlá) jẹ́ ìlú àdàyé bá ní ìhà gúsù-iwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà tí o ti fi ìgbà kan jẹ́ olú-ìlú ẹ̀yà àwọn Igbomina-Yoruba tí a n fi orúko kan an naa pe. Òkè-Ìlá jẹ́ ọ̀kan l'ára àwọn ìlú tí o wa ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, ní orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá wa ni apá ìhà àríwá ilà-oòrùn ilẹ̀ Yoruba ni gúsù-iwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá ní ìlú kan tí o sunmọ, èyí ti ìtàn sọ fún wa pé ìbátan rẹ ni, tí a n pe ni Ìlá Òràngún. Ìlá Òràngún wa ní ìwọn kìlómítà méjìlá (maili meje ati aabọ) si ìhà ariwa-ilà-oòrùn, àwọn ọ̀gbun ti o ti ìhà ariwa wá si pin wọn si ìsọ̀rí-ìsọ̀rí ti a mọ si Òkè-Ìlá. Òkè-Ìlá Òràngún ni olú-ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ ní ìpínlè Ọṣun. Olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ wa ni ìhà ariwa etí ìlú náà. Àmójútó iṣe'jọba àwọn ilu mejeeji yi, ati ti àwọn ìlú kéréje-kéréje pẹlu àwọn igberiko ti o yi wọn ka ni on ti olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ jade wa.
Òkè Ìlá

Òkè-Ìlá Òràngún (tí a ma n gé kúrú sí Òkè-Ìlá) jẹ́ ìlú àdàyé bá ní ìhà gúsù-iwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà tí o ti fi ìgbà kan jẹ́ olú-ìlú ẹ̀yà àwọn Igbomina-Yoruba tí a n fi orúko kan an naa pe. Òkè-Ìlá jẹ́ ọ̀kan l'ára àwọn ìlú tí o wa ní ìpínlẹ̀ Ọṣun, ní orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá wa ni apá ìhà àríwá ilà-oòrùn ilẹ̀ Yoruba ni gúsù-iwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Òkè-Ìlá ní ìlú kan tí o sunmọ, èyí ti ìtàn sọ fún wa pé ìbátan rẹ ni, tí a n pe ni Ìlá Òràngún. Ìlá Òràngún wa ní ìwọn kìlómítà méjìlá (maili meje ati aabọ) si ìhà ariwa-ilà-oòrùn, àwọn ọ̀gbun ti o ti ìhà ariwa wá si pin wọn si ìsọ̀rí-ìsọ̀rí ti a mọ si Òkè-Ìlá. Òkè-Ìlá Òràngún ni olú-ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ ní ìpínlè Ọṣun. Olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ wa ni ìhà ariwa etí ìlú náà. Àmójútó iṣe'jọba àwọn ilu mejeeji yi, ati ti àwọn ìlú kéréje-kéréje pẹlu àwọn igberiko ti o yi wọn ka ni on ti olú Ilé-ìṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ìfẹ́dayọ̀ jade wa.
Àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́sí ilẹ̀ Nàìjíríà

Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé: Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé: Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé: Ilé-ìfowópamọ́ tí kì í gba èlé lórí owó tí ó bá yáni ní ilẹ̀ Nàìjíríà, ní ṣiṣẹ̀-n-tẹ̀lé: Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé:
Àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́sí ilẹ̀ Ẹ́gíptì

Eyi ni atojo awon ile ifowo-apmo olokowo ile Egypt ni tele n tele in
Shola Allyson

Shola Allyson-Obaniyi (lédè Yorùbá: Ṣọlá Allyson-Ọbáníyì), jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ akọrin ẹ̀mí (soul) àti ìbílẹ̀, ó sì tún jẹ́ olùkọ́ orin. Ó di gbajú-gbajà akọrin pẹ̀lú ìkan lára àwọn orin rẹ̀ tí ó pè ni "Ejì Òwúrọ̀" ní ọdún 2003, orin yìí sì tún jẹ́ orin àgbàsílẹ̀ fún fíìmù kan tí ó dẹ̀ pè ni "Ejì Òwúrọ̀". Lẹ́yìn tí ó gbé àwo yìí jáde, àwọn àwo orin mìíràn tí ó tẹ̀ lé pọ̀. Nínú àwo orin rẹ̀ "Ejì Òwúrọ̀" bí gbogbo àwọn àwo orin tí ó ṣe lẹ́yìn èyí, orin tí ó kọrin dẹ̀ pọ̀, fún àpẹẹrẹ "Obinrìn Ni Mi", "Àṣeyẹ", "Ìsinmi", àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ wà nínú àwo "Ejì Òwúrọ̀" rẹ̀.. Yàtọ̀ sí wí pé Ṣọlá jẹ́ olórin, ó tún jẹ́ akọ́ni lóhùn orin àti olùgbànímọ̀ràn. Won bi Shola Allyson ni ilu Ikorodu, ni ipinle Eko ni ibere odun 1970. O lo si ile-iwe alakoobere Anglican , ti ilu Ikorodu, leyin eyi ni o te siwaju ni ile-iwe Girama Shams-el-deen, ni ilu Ikorod fun ipele eko eleekeji. Leyin eyi ni o lo si ile-iwe Gbogbonise ti ijoba (Technical College) ni Agidingbi Ikeja, ni bi ti o ti ko nipa imo okowo (Business Studies) ti o si gba iwe eri (NBTE). Ni odun 1997, o wo ile-iwe Polytechnic, Ibadan ti o si ko nipa imo Ayinike Orin (Music Technology), ti o da lori bi a se n lo ohun ninu orin. Ibe ni o ti ni iwe eri (HND) Higher National Diploma pelu ipo ti o ga julo. Arabinrin Shola Allyson bere igboke-gbodo ise orin re ni opin odun 1980s, nigba ti o wa ni omo odun Metala (13 yrs)
Badagry

Àgbádárìgì tí a kọ́kọ́ mọ̀ sí Gbagle láti ìbèrè jẹ́ ìlú ẹ̀bádò àti ìjoba ìbílè ní ipínlè Èkó, lórílẹ̀-èdè Nàìjíría. Àgbádárìgì gúnwà láàárín Ìlú Èkó àti orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin. Èyí jásí wípé, Ó tún jẹ́ ìlú alálà Nàìjíría àti orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin ni Sèmè.. Gẹ́gẹ́bí àkọsílẹ̀ ètò ìkànìyàn ọdún 2006, àpapọ̀ iye enìyàn tó wà ní Àgbádárìgì jẹ́ 241,093. Àgbádárìgì jẹ́ ìlú tí a tẹ̀dó si ẹ̀bádò ìwọ̀-òorùn Nàìjíría. Ó jẹ́ ìlú tó pàlà pẹ̀lú Gulf of Guinea làgbègbè gúsú. Ó wọn ìwọ̀n máìlì mẹ́tàdínlógójì (43) ní apá gúsú ìwọ̀-òorùn ti ìlú Èkó, bákan náà ó wọn ìwọ̀n máìlì mẹ́jìdínlọ́gbọ̀n (32) ní apá ìwọ̀-òorùn ní ìlú Sẹ̀mẹ̀ tí ó pàlà pẹlú orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin. Gẹ́gẹ́bí erékùsù Èkó, Àgbádárìgì jẹ́ ìlú tí a tẹ̀dó sí etí omi, nítorí ìdí èyí, àyè wà láti rìnrìn-àjò gbojú omi láti Èkó sí Ìlú Porto Novo. Àlàfo tó wà láàárín òkun àti ọ̀sà dá lórí ẹ̀bádò, ní Àgbádárìgì, ó tó máìlì kan sí ara wọn. Jíjìnà àwọn òdò wònyí máa ń dá lórí irú àsìkò tí a bá wà, ó máa ń jìnnà bíi ìwọ̀n mítà mẹ́ta bí òdò kuń dẹ́nu, Ṣùgbọ́n lásìkò ọ̀gbẹḷẹ̀, ó máa ń jìnnà bíi ìwọ̀n mítà ẹyọ kan. Onírúurú ọ̀pọ̀ ẹja ló wà nínú àwọn òdò wọ̀nyí, lára àwọn ẹja tó wà nínú òdò Àgbádárìgì ni; ọ̀bọ̀kún, èpìà, àrọ̀, kókà, bongá at pompano
Mary Slessor

Mary Mitchell Slessor (Ọjọ́ kejì oṣù kejìlá ọdún 1848 si ọjọ́ kẹtàlá oṣù kínní ọdún 1915) jẹ ajihinrere si orílẹ̀-èdè Naijiria lati ilu Scotland. Ní kété tí o dé orílẹ̀-èdè Naijiria, Slessor bẹ̀rẹ̀ si kọ èdè Efik, ti o jẹ́ èdè ìbílẹ̀ níbẹ̀. Nítorí ìmò ti o ni nipa èdè ìbílẹ̀ yi ati ìsẹ̀dá rẹ gẹ́gẹ́ bi ẹni ti o nígbo'yà, Slessor rí ojú rere àwon ará ìlú náà o si rọrùn fun un lati tan ẹsin ọmọ lẹyin Kristi ka ti o si tun ni anfani lati ṣe agbatẹru ẹtọ àwon obìnrin àti àmójútó àwon ọmọde ni ilẹ̀ náà. Ohun ti o sọ ọ di gbajúgbajà ni bi o ṣe da aṣa pípa àwon ọmọ-ọwọ ti o jẹ ìbejì duro laarin àwon ẹ̀yà Ibibio, ni apa gúsù-ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Naijiria.
Priscilla Studd

Priscilla "Scilla" Studd (saájú ọdún 1887 si ọdún 1929, Omidan Priscilla Livingstone Stewart) jẹ́ ajíhìnrere ni ijọ alátẹnumó-ọmọ lẹ́yìn Krístì, o si jẹ ìyàwó ọ̀gbẹni Charles Studd. A bi i ni Lisburn, l'ẹba Belfast, ni ìlú Ireland, (eleyi ti o ti di apá ariwa ilẹ̀ Ireland l'ode oni) Priscilla Stewart gúnlẹ̀ ni ìlú Shanghai ni ọdún 1887 gẹ́gẹ́ bi ọ̀kan lára àwon ọgọrun ajíhìnrere ti iṣẹ́ iranṣẹ aarin gbungbun ilẹ China o si jẹ ọkan làra àwon ọ̀wọ́ ti o pọ jù ti o de papọ. Alaye fi idi rẹ múlẹ̀ wípé o fi ìwòjú ati ìṣe han gẹ́gẹ́ bi ọmọ ilẹ̀ Ireland pẹ̀lú ojú rẹ ti o jẹ aláwọ̀ buluu ati irun rẹ ti o jẹ alawọ omi wúrà. Lẹ́yìn ti o ti gbé́ fun ìgbà diẹ ni Shanghai, òun pẹ̀lú àwon obìnrin mẹta miran lọ bere si ṣe iṣẹ́ ni ilu Ta-Ku-Tang.
Lamidi Adeyemi III

A bí Aláàfin Ọ̀yọ́, Ọba Làmídì Ọláyíwọlá Adéyẹmí III ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá, (1938-2022). Ó jẹ́ Ọba tó wà lórí ìtẹ́ Aláàfin lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ìlú Ọ̀yọ́.
Dele Odule

A bí Délé Òdúlé tí a bí lọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kọkànlá ọdún 1961 jẹ́ àgbà òṣèré tíátà àti olótùú-àgbà. Ní ọdún 2014, wọ́n yaǹ-án láti gba àmìn-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ òṣèré Yorùbá ni (Best of Nollywood Awards) fún ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò "Kori Koto". Òun ààrẹ àwọn òṣèré tíátà àti sinimí àgbéléwò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà A bí Délé Òdúlé ní ìlú Òrù-Ìjèbù, Ní Ìjọba Ìbílè Ijebu North ti ìpínlẹ Ogun ní ọdún 1961. Ibè ni ó ti ka ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti gíga. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè Olùkọ̀ onípele kejì (Teachers' Grade II Certificate) ní Oru kí ó tó tẹ̀síwájụ́ ẹ̀kọ́ ní University of Ibadan, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níbi tí ó ti ń kọ́ nípa ìmọ̀ tíátà (Theatre Arts.) Àdàkọ:Inc-filmInc-film
Délé Òdúlé

Délé Òdúlé (ọjọkẹtàdínlógún, oṣù kọkànlá ọdún 1961) jẹ́ àgbà òṣèré tíátà àti olótùú-àgbà. Ní ọdún 2014, wọ́n yaǹ-án láti gba àmìn-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ òṣèré Yorùbá ni (Best of Nollywood Awards) fún ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò "Kori Koto". Òun ààrẹ àwọn òṣèré tíátà àti sinimí àgbéléwò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà A bí Délé Òdúlé ní ìlú Òrù-Ìjèbù, Ní Ìjọba Ìbílè Ijebu North ti ìpínlẹ Ogun ní ọdún 1961. Ibè ni ó ti ka ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti gíga. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè Olùkọ̀ onípele kejì (Teachers' Grade II Certificate) ní Oru kí ó tó tẹ̀síwájụ́ ẹ̀kọ́ ní University of Ibadan, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níbi tí ó ti ń kọ́ nípa ìmọ̀ tíátà (Theatre Arts.)
Aríyìíkẹ́ Akínbòbọ́lá

A bí Aríyìíkẹ́ Lawal-Akínbọ̀bọ́lá ní ọjọ́ kẹẹ̀édọ́gbòn oṣù kẹẹ̀rin ọdún 1982. O je olootu orisiirisii eto lori ero tẹlifịṣàn, oníròyìn àheso, agbẹjọ́rò àti òṣèré sinimá àgbáléwò Since 2011, she has worked as an associate producer and TV presenter for Spice TV a fashion and lifestyle channel on the DSTV platform. She hosts Spice TV's flagship programme 'On the Couch' and in addition she has produced and presented the fashion news and has as well presented other TV Shows including Sugar and Spice, Urban Spice, Instant Beauty Queen and Project Swan. She also currently presents the gadget show Spice Toys.
Wizkid

Ayodeji Ibrahim Balogun , a bi i ni ojo kerindinlogun osu jeje odun 1990, oruko itage e ni Wizkid, o je̩ olukọrin ti owa lati ilu Naijiria. Lati ọmọ ọdun mọkanla ni oti bẹrẹ sini kọrin, otun ṣe record pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ Glorious Five, ti ohun ati awọn ọrẹ rẹ dasilẹ. Ni ọdun 2009, Ogbeni Banky W gba wizkid si inu ẹgbẹ akọrin rẹ, eyi tin jẹ Empire Mates Entertainment (E.M.E). Ni ọdun 2010 , wizkid di gbajumọ aye pẹlu orin rẹ Holla at Your Boy lati ẹrọ orin rẹ Superstart ojade ni 2011.Ẹrọ orin ẹkeji ti wizkid gbejade ni ọdun 2014 ni awọn orin bi "Show You the Money" ,Jaiye Jaiye ati bẹbẹlọ
Akínwùnmí Ambọ̀dé

Akínwùnmí Aḿbọ̀dé (tí a bí ní Ọ̣jọ́ Kẹrìnlá Oṣù Kẹfà Ọdún 1963) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ gómìnà Ìpínlẹ̀ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó láàrin ọdún 2015 sí 2019. Ó ti fìgbà kan jẹ́ òṣìṣẹ́ ìjọba fún ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n. Ó jẹ́ Olùgbaninímọ̀ràn lórí ìsúnná owó kí ó tó wá díje dupò Gómìnà ní ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 2015. apejuwe kukuru | Oniṣiro ati oloṣelu Naijiria}} Àdàkọ:Lo awọn ọjọ mdy Àdàkọ:Olutọju ọfiisi Infobox 'Akinwunmi Ambode' '(ti a bi ni 14 Okudu 1963) jẹ Gomina Ipinle Eko, Nigeria.  O jẹ oṣiṣẹ ijọba fun ọdun 27 ati oludamọran owo ṣaaju ṣiṣe fun ọfiisi gbogbogbo bi Gomina ti Ipinle Eko ni ọdun 2015.. Ambode dije fun ipo gomina ipinlẹ Eko ni oṣu Kẹrin ọdun 2015 gẹgẹ bi ọmọ ẹgbẹ All Progressives Congress, ẹgbẹ to n ṣejọba ipinlẹ naa.  O bori ninu idibo naa, o kan ṣẹgun ekeji -ibi oludije Jimi Agbaje ti People Democratic Party nipasẹ ibo 150,000.  O bẹrẹ akoko rẹ gẹgẹ bi gomina Eko ni ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu Karun ọdun 2015, ti o jọba gomina tẹlẹ Babatunde Fashola. Ni ọdun 2019, Ambode padanu ninu idibo alakọbẹrẹ gomina si Babajide Olusola Sanwo-Olu, ti o sẹ fun u ni aye lati dije fun igba keji.  Nikẹhin o ṣe atilẹyin fun Babajide Sanwo-Olu ipolongo ti o mu iṣipopada irọrun wa ni ipinlẹ naa. A bi Akinwunmi Ambode ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹfa ọdun 1963 ni Ile -iwosan Gbogbogbo ti Epe, sinu idile Festus Akinwale Ambode ati Christianah Oluleye Ambode
Fémi Pedro

Olúfẹ́mi "Fémi" Pedro (tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìnínní ọdún 1955 ni Ilu Eko) tí fìgbà kan jẹ́ Igbákejì Gómìnà ti Ìpínlẹ̀ Èkó, ní Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà latí ọdún 2003 títí di ọdún 2007. Kí a tó dìbò yàn án pẹ̀lú Bọ́lá Tinúbú, ó jẹ́ ó̀gá àgbà ilé-iṣẹ́ àti ọ̀kan lára àwọn òlùdásílẹ̀ ilé-iṣé First Atlantic Bank, tí a mọ̀ sí FinBank báyìí Ní báyìí, Fẹ́mi Pedro jẹ́ Alága fún ilé-iṣẹ́ Ìjọba tó ń rí sí ìdàgbàsókè okowò pẹ́pẹ̀pẹ́ (Small and Medium Enterprise Development Agency of Nigeria, SMEDAN), ó sìn tún jẹ́ Alága àkọ́kọ́ fún Ẹ̀ka Ilé-iṣẹ́ ìkówójọ fún Eré-Ìdárayá ní Ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State Sports Trust Fund.)
Igbó Olodùmarè

Igbó Olódùmarè jẹ́ ìwé-ìtàn àròsọ méèrírí tí Ọgb́eni Daniel O. Fágúnwà. Ó jẹ́ ìwé-ìtà àròsọ àkọ́kọ́ tí a kọ lédè Yorùbá àti ní ilẹ̀ adúláwò ̣Áfíríkà. A kọ ó ní ọdún 1949, Òun sì ni ìwé-ìtàn àròsọ kejì òǹkọ̀wé náà, Daniel O. Fágúnwà.
Zainab Ashadu

Zainab Ashadu je oludasile ile ise Zashadu ton se apo agbekowo lorisirisi to jasi pe awon ohun igbalode ni meremere, bi kase nkan pelu awo omi ati lilo aworan asa aye awon babawa tohunti fifi owo hun awo eran taamo si "leather" ni ede geesi towa lati apa Ariwa Naijiria. Awon eyan nife si ise owo arabinrin yii toje omo odun mejilelogbon. Idi pataki nipe gbogbo ohun ti on lo je ti orile ilu wa atipe awon ohun wonyi ni apa ibi ti otiwa ni ilu Naijiria. Lati adugbo kan ni Fesitaki, nibi ti ariwo ero iranso tin dun ni gbogbo igba lati ma n ri opo eyan bi mefa toje onimo lori awon uhun meremere lodoodun ma n hun apo agbekowo bi igba (200) si odunrun (300). Awon obi Ashadu wa lati apa Ariwa ile Naijiria. Apa Ariwa je ibi kan ti ohun to dara toje ojunigbese tiwa, leyi ti arabinrin onise ara yii fi n se apo owo ati apo agbekowo ti o n ta ni le okere fun owo iyebiye laarin $185 si $180. Awo eran wonyii wa lati ilu to tobi julo ni apa Ariwa Naijiria tamo si ilu Kano, ati awo ewure to wa lati Guusu/Ariwa ilu Sokoko lorile ede Naijiria, tohun ti awo ejola (Python skin) lati oko ejo (snake farm) ni agbegbe yi. Toyato si ti awon ile ise asaraloge ile Yuroopu to se pe ilu Naijiria ni won ti n ri eroja bi awo tosi je wipe won ma n run laro, Ashadu pin nu lati lo ogbon toun ti imo abalaye toje yo ilu Kano ti a si fi mo iran omo yoruba to mo nipe ise owo ni meremere. Zainab Ashadu sope, "Ose pataki fun mi lati se ise ni ilana ti o mu aye derun". O tuni, "Mo n se ifowosowopo pelu awon ebi kekeke to mo awo run, awon eranko yi ni amin idamo, a n lo aro elewe pelu awon aro to fanimora lagbegbe". Arabinrin yi man ni ayo okan fun ise yi lakoko to ba lo se idunadura larin oja Mushin to wa ni inu ilu Eko (Lagos). Awon awo yi larinrin gaan … awo po lopo yanturu tojepe igbamin onisowo gan o ni oye bi awo se dara si
Osula Ebuwa Patricia

Osula Ebuwa Patricia, ti awọn eyan mọ gẹgẹbii Uwatricia, jẹ olukọ-orin ati olufuni ni ounjẹ ẹmi lati ilu Ẹdọ.
Mutiat Mustapha/sandbox/2

Tiwatope Savage-Balogun  (bii ni Ọjọ Karun, Oṣu Keji, Ọdun 1980), ti awọn eniyan mọ si Tiwa Savage, jẹ akọrin, oluṣakoso orin, oniṣẹ ati oṣere ilu Naijiria. Lọwọlọwọ, o ni iṣowo ṣiṣakoso-orin pẹlu Sony/ATV Music Publishing. Savage fi ọwọ si adehun iṣẹ pẹlu Mavin Records ni ọdun 2012, o tun fi ọwọ si adehun iṣakoso pẹlu Roc Nation ni oṣu kẹfa, ọdun 2016 ti o jẹrisi ni ori Instagram. O pẹlu awọn miran lati kọ orin Collard Greens & Cornbread lati inu alibọọmu ti wọn yan fun ẹyẹ Grammy, Back to Me. Tiwa Savage ṣe afihan lori Solar Plexus, akojọ alibọọmu ti Mavin Records ṣe afihan rẹ.  Alibọọmu akọkọ rẹ, Once Upon a Time, jade ni ọjọ kẹta, oṣu keje, ọdun 2013. Awọn orin ailẹgbẹ ti wọn ṣe atilẹyin rẹ ni: "Kele Kele Love", "Love Me (3×)", "Without My Heart", "Ife Wa Gbona", "Folarin", "Olorun Mi" ati "Eminado". Alibọọmu rẹ keji, R.E.D, jade ni ọjọ kọkandilogun, oṣu kejila, ọdun 2015 o si mu awọn orin wọnyi jade: "My Darling", "African Waist" ati "If I Start To Talk". Savage jẹ ẹni ti o ma n kọ orin ni ede Gẹẹsi ati Yorùbá.  Gẹgẹbi akọrin, awọn aṣeyọri rẹ pẹlu: MTV Africa Music Award kan, ẹyẹ The Headies meji, Channel O Music Video Award Kan, Nigeria Music Video Award Kan ati City People Entertainment Awards meji