Ọba Ògbómọ̀ṣọ́

Oba Ogbomoso (Omo Isé Fóyámu) Ògbómòsó òle ò gbé Ògbómòsó òle ò gbé, eni ó bá lágbárá ni gbébe 1 Lóótó ni béèni Òdodo ni Ògbómòsó ‘mo ajekà ká tó mùko yangan Ògbómòsó ‘mo a jòrépo-tú-yì Àlà e wà bí o ? Inú ilé gbogbo kàà sì n kan an ní tíwa. Ògúnlola lorúko sòún àkókó je Soun kéìtán iwin lábérinjo Àísá Òkin onígùru-gùrù kéta Adàdá mówù moja àpà Oba tóbá onígògòngò jagun àlùsì àpà Eléyun ni ni oòòò Òun loba tó kókó tèlú ògbómòsó òòòòòò Un lókó tèlú Ògbómòsó dó Lóòtó ni, béèni òdodo ni kì gbogbo Oba kí won ó tó mó on je N gbà tí ò dè si eléyun nì mó o Ògbómòsá òle ò gbé eni ó lágbára ní gbébe Temi bá n lo sónà ibè mo monú ilée wa Èyi loríkì ti ògbómòsó ajílété Béè náà ni Oba ajísegírí niilé wa E dáké Ògbómòsó òle ò gbé Eni ó lagbara ni gbebe. Ògbómòsó, Ogbomojúgun Temi bá n lo sónà ibè mo monú ilé wa Báàbá bára wa tan, a fògbó kògbó nnú lé Àlà e wà bí ò ò ò 2. Inú ilé gbogbo kàà sí n kan ní ti waaa kótó wá kàjàyí-Olú-Ògídí oníkànga àjí pon Aíléwólá agidingbi lójú Ogun Àtilé atona ni baba mi Àrèmi fi sá nka ìjà á sí Béènáàni Aíléwólá agidingbi lójú ogun O lájá ti n be nínú ilé méì wulè gboni, Ènìyàn Àjàyí té e rí ò gbodò ya só o mó lásán Béè náà ni omo aráyé nì n kóba lóro Ìgbà ti ò dè si eléyùn nì mó o N ló wa kan Oba Ajagunbádé Témi bá n lo sónà ibè mo mo on mi ilé wa Ìbísùnmí, Lákanngbò, oko aràgan Ajagungbádé Onídugbe Àráráriri, Gbángbóyè ìrèlè baba òkè Kójú ó torì, kóràn ó dòrìsà Òrìsà mo kaàbá Bábà bá yè Ajagungbádé Jánjanjan ní mo ón dunni Ajírèrín Òkeke Àdàgbàlagbà Sinyan àgbìgbò nìwòn Ìbísùnmí ní n tósàgbònìwòn té e dékun èrín rín Tobá segúnnugún a kowo móri eyin Nnkan to sàjààsá té e délé ìbàdàn Tóbá solówó erú ni, à bá ti rérú è mó pátápátá 3 Atìbàdàn wá joyè bí omo jógíoró Okùnrin pon pon pon bí ìbon ògodo Gbongbòn janran baba mi ìbisùnmí tó wúwo bí àte àdí Aja-n-gba-da-gírì-jagi Ò-jebòlò jegi ìdi rè Sara-sara làá kina bolé Òjò pàà pàà ti tújà Abomo on mú sànpònná kàrà-kàrà nìgbà osàn Ó yi éyìn osè, o pomo òsú lékún O sìkà osumí ògódó ó kanga oní kanga Báni bù ú wò omo òkèèbàdàn Àlá ó ba bùú, ó ní iyán lémo Témi bá n lo sónà ibè mo mo on nú ilé waaa Ìgbà tí ò dè sí eléyun nì mo òòòò N ló wá kàlàbí Òyéwùmí Oyèwùmí Ládiméjì, Ládèjo Afolábí omo Tinúuwin Ajíkobi Dèjì omo iwin ìgbàlè Dèjì omo Àsààkún eni tó bá wolodumare ní dá lólá Òkìkí ò posù, ariwo ò ní pojó 4 òkìkí ò nó somo onílè ni n kankan Ojo ò tòòjó, ojó ò tojò Ojó táwon kenimoni gbórí àbíkú kale lójàajagun Eni tó kúrú n wón n tiro Ènìyàn tó gùn n bèrè Àlàbí ò gùn béè ni ò kúrú Ó dúró gbangba, óbálábòsí wijo Níwájú òyìnbó ajélèèèè o jàree abínú eni Orí ewúré sunwòn itú ló bí Tàgùtàn sin àn ó bí yàgbò Ìpàdéolá abesin gbórùlé jìgbàró Orí baba Láléye sin àn tó bárá Ìbàdàn tan A rí bí won tí n sojú oko Olúgbódi Àrán inú àpóti oko Efúntádé Àrìnjó káàkótó oko ògboyà Méèle nìkàn sùn, méèle nìkàn dájí Nílé làlàbí òkín lóti málàké ròòde Témi bá n ko sónà ‘bè mo monú ilé wa Agbe tori omo rè dáró Àlùpò dùdù tori omo rè kosùn Lèkélèké gbàràndá ó torí omo rè déwù aso funfun 5 Torí Àbáké lo fi ránmo láyédé Torí Àbáké lo fi lo o kóògùn aremo Àsoba sàrìnjó tí n gbonílù tí fi gbèwù àrán Oyèwùmí Àlàbí n ní gbomo Ológbàó tí fí wé gèlè genga Eléyelé ìyàwó, oko jólásún Ará ilé Àdùnní, OLókan aya bale ajísomo Dèjì Àlàbí oko látúndùn Oyèwùmí Àlàbí ló fi Ládùnní rópò ara rè tó dip ó térí gbaso Témi bá n lo sónà ibè mo mo on nú ilé waaa Òun loládùnnúnní Àkànó Oba tí n be lógbomòsó òòòò Oba ògbómòsó tí n be lórí oyè ní ìsinsin in Témi bá n lo sónà ibè mo on lé wa Ìbà baba mi Àkànó Oládùnúnní òòò Oládùnúnní Oba tó rojó ilè tó jàreee Bémi bá n lo sónà ibè mo monú ílé waaa O jàre gbogbo àwon ìjòyè tí n be lórí ilè náà Àlàa`fíà ke wà bí o Témi bá n lo sónà bè mo molé wa Eléyelé ìyàwó òko Lárónké òòò Ará ilé Àbìó ò ò ò Oyèwùmí Àlààbí 6 Oyèwùmí Àlàbí Oládùnní Ajagungbádé kan Olá òkan ò jòkan aya Bale ajísomo Dèjì Àlàbí Oko Túndùn Témi bá n lo sónà bè mo monú ilé won *Àwon lomo Ìbàrùbá niwón elégùn esè Ìbàrùbá niwon elégùn esè Olàyankú omo ode bárán eti oya Omo Abérisé Omo Agbònkájù Omo Ajijoperin Ìbàrùbá omo olójà n lìkì Ìbàrùbá mojà lójà Ilé yìí, ilé àwon baba mi Mo bá e dó kááda oníkáadé Oníkáda won ò sì ní gbèsab àwò ò ní tánmo lórùn n lìkì Omo pákí nimi, mé je sìgo Omo nàmù-námú, erú ò joòrì Omo kékeré Ìbàrìbá téerì ò gbodo jáwé apá sié lánlán Ìbàrùbá Olákòndórò, Oláyínnkú, omo ode bare eti oya Omo abérinsé, omo agbònkájù, omo ajíjóperin Looto ni béèni òdodo ni Ìbàrùbá won èé sunlé àjà Won a ní e bámi wéké yógùn nanana ki ni róhun kólé 7 Ìbàrùbá onílè lìkì Ìbàrùbá won è é pèkùlù Won a ní e kálo o lé lóhunún ká lo rèé kédò erin Ìbàrùbá Olákòndórò Oláyankú Omo amérin wá á mòlú, omo aréfòndiyàyà Àrá abowó òjà lálálá Baba mi ògìdán tí fowó ìjà ralè Óní bí elérèé ò bá réni Tí ìjèsà ò bá tajà láwìn A kòí molésà lásán Òyíìrí lápó Oládòkun èjè ti ti ti lénu esin Tayérunwón, Tègbésòrun Agbesin lówó Olúpaje Aare akòta sùsùsù ofà Sòún abiléfà n wájú Kéètán abilé ofà léyìn Dáùsí abilé ofà láàrin Baba wa ló soró kan bí agogo A fìbènbé ooró kù bi òjò Eléyun ni nú ò ò ò Àwon Oba tó tògbómòsó o Jógioró akandehunso, àpáti Olúmokò tí kogun lójú tòsán tòòru 8 léfá wolé, lóòsà wolè kò jé ki elénpe bòdé mó o gbesin lówó Olúgbaja, ààre a-ko-ta-sù sù ofà témi bá n lo sónà bè mo monú ilé wa Ìgbà ti ò dè sí eléyùn nì mó ò ò ò ti jógioró kú ò Eranko orí ráre tii dún mònnàhun-mònnàhun Témi bá n lo sónà bè mo mole wa N ló wá kan Ik’’umóyèdé Àjàsá alátò oyè lábé Oba lábé bánbóba bánbóba Oba tóláya márùn-ún táwon márààrún ti an bímo oyè Wórókòòkan Oba ni wón je Témi bá n ló sónà ibè mo mo on nú ilé wa Eléyun nì óòòò` Taa lóbí, taa lóbí òòò? Òun ni baba Àjàjí Olú ògidí òòò Olúwùsì Àjàyí Lóòtó ni béè ni òdodo ni Olúwùsì Àjàyí Onísòro sègì òpónrororo, baba mi akòtòpò iyùn Òbá jègbè ìlèkè Àjàyí ebí láàrin lòbá mó on gbé Ailéwólá o yanjú Olá gandangbon Ìgbà ti ò dè sí eléyun nì mó ò ò ò Taa lóbí, ta a lóbí ò ò ò ? N lókàndòwú bólántà a wùwón 9 ìdòwú Bólántà a wuwòn on bólá bá dojúdé a súwon súwon Àkèyìn sí olá kì í rò Ìdòwú Olóde Àgbánká Fárónbi abesi kan kúro lójú ogun Gúdúgúdú abojú légbèé Àlùkojú órun àpinti Adáso mó fágírí, oko ògúnyìnmí Agbinni mó gbinsè, oko Ajíbólá Ògòngò gongo nírìhànló Oko òjíbù ti jájolá Ayìndòwú nibon kò kú, a tomo jógíoro lóra o mú gbogbo e je Ògbó dì ofà tii semú wìlìkí O ní kòsí oya òòòò Ogun a kólé e rá òòò Bí ò sí olùfòn ogun a jà lérìn Tí ò bá síi lákidófà Ìdòwú Ogun ni jòsogbo Ó gòkè òrá, o seré nà fún gàmbàrí Ò se rebee níjó dósogbo Ògbèkè n gbekè, rábesè gbékèlé Ó fàtògòrò, ó súwon lóòrógàn títí Ó gbójúlé lé jagun níjó ogun níjó ode Èdù òkin ti fóhnn sà Témi bá n lo sónà bè molé wa Ìgbà tí ò dè si eléyun nì mó ò ò ò 10 lówá kan Akíntúndé òwè ìsòlá Tí jówólè Oòni Akíntúndé Apébu Apéébu wóló, atìdí yògòlò Amúlé gbolófófó Àwa la múlé gbelé aseni Ilé aseni won ò jìnnà ó jà Àbá molé olórò ni, a ò sì molé aseni Àbá mole aseni, òràn won a tètè tán N lèmi pogunlabí Òwè ò jejò kínní o feran ejò se lénu Yàkàtà yakata kò jé a rí ìdí ìsápá Ìbíkúnlé ìbàdàn, won ò je á sodún arò ní nkankan Ìgbì tí n gbìkúnlé A jade tòun tòbùrù gege bi elégbára ègbè léyìn gbogbo àgbà Bàdàn. Òháhá ilé lógundégèlé ò eruku esin lofi légún Déyemo Awon ará Òòyì, àwon n won ò gbón Àwon n won ò mònràn Won ò mò pérúukú lòwò o báwí 11 Ogunlabí kójúmó tó mo lo kó gbogbo won lóóde Òlémo gbó Àsàmú baba Àb áàsì Ìgbà ti ò dè sí eleyun nì ìn mó òòòò` N mí Oba márun òòòò Lóòtó ni béè ni òdodo ni in Temi bá n lo sónà bè mo monlé wa Ó wa kàbàrí Olúòyó, ebìíyà Àbàrí OlúÒyó, Oyèédòjun, Látiri abólugun-Oba Oba táaké ké ti ò juke Oba táa gègè tí ò jugè Òrìsà tí ò jugè, ojú pópó ní gbé Dúdú fílàní n lomo lákan lé fi modi Pupa re ní sàatà, ìdùkúrùkú Témi bá n lo sónà bè, mo monú ilé won Ìgbà tí ò dè sí eléyun nì mó ò Témi bá n lo sónà ibè mo mo on lé e wa a In ló wá kàlàó, Onísòrosègi Àlàó témi bá n lo sona Òun ni baba Àtàndá Ògúnwèndé òòò Àlàó táa wí yìí, òun ni baba Àtàndá Ògúnwèmdé òòò Òun ni baba Láoyè tíí jórumogegege 12 Apásánlá abaralómú, lómú omo kélébe Ààre asòkò senbe àbàjà Sòún dáìsí Oláoyè ni baba ònpetu Bàbá lelébùrú àásáká Oláoyè abìlé gbogbo lóógunlóógun Odán nigi àwúre Òpè nigi ìràdà Àgbà ti n féni láfèé lólé Iwo nlá ni fólúwa re je Té lésin, bàà lésin Òkètè n ketè, a mò ón gùn jomo àgbè Àtùké bóun àsá baba lágbéndé pinpin pin lórí esin Òpòló tóo yírò òo se é to Oláoyè okólé baba re lóbá kan kórí Alùfáà a pàkòi, Oúnlé orí omo kélebe Témi bá n lo sónà be momolée wa Ìgbà ti ò dè si eléyun nì ìn mó o N ló wá kàntá Olóndé omo Omídélé òòò Témi bá n lo sónà bè mo monlé wa Bá à kègbón taní kàbúrò Mo kókó fe e lo sílé baba itabiyi Témi bá kó n lo sónà bè mole wa 13 òjó aburúmoku ò ò ò ò Témi ba n lo sónà bè mo monlé wa Kékeré àsá omo ajùújù bala Àgbàlagbà àsá omo ajùújù bala Kékeré làdàbà subu táwon tí n je láàrin òtá Olóumí kékée lo ti n soko won nílé Kekere lo ti n soko won lóki Kékeé lòjó ti n soko won lóna ijù Oníyòówón, Inásírù, Ibasòrun Kínyodé Iba tíí begun wolé e rémo lo Iba tí n bá n bò, a kòdi órun Òfesè mejeèjì gungi òbobò Eléyun nì ní ò ò ò Òun ni baba ìtá Olóndé omo Omídélé ò ò ò Òré ò sí, Olórun Oba dada Ináwolé baba kóta Ó ní Ifá firipò nínú igbó Òpèlè firipò laàtàn Òrìsà ké kè firipò lágbède agodi Ináwolé baba kóta 14 Témi bá n lo sónà bè nmo monlé wa Tí ún bá n lo sónà tòkun, òkun lolórí omi Ìgbà ti ò dè si eléyun nì mó ò ò ò ò N lówá koláyodé ò ò ò Adékúnkèé, Adégòkè oko pàte Oláyodé omo egúngún oko Àrà n baba mi Àatàndá Adégòkè omo iwin ìgàlè Lékèélékèé eléwù akese Ahan ran mòjàngbòn, eléwù pànpànkusà Ògbómòsó ní wón gbé, won ó mo lòó sàyonuso, sí Láyodé omo egúngún oko Ò-déyìn-ìlèkùn-di-baba-àgbàlagbà Òmìmyín-mìnyín té e rí ò le è meyín erin Èfúùfùlèlè n won ò leè mi òkun Won ò sì leè mi òsà Ìse tí èfúùfùlèlè táwon n se sókè lorùn Àtàndá Òkín Olóun Oba nu ò joke ó wó Àsá n ta, kò leè tagba raso Àwòdì wón n rà, won ò le e rewin ìgbàlè Títí tí àwòdì òkè tée gbélé ò ile mò pé ojú eye oko a mó on ri íri-íri Ìse ègbón, n wón n pe àbúrò Àbúrò ìba sègbónm ojú won n pón 15 Àbúrò ìba sègbón, ojú won a pón kankan bí oju alala, orùn won a wò pèrè-pèrè bí èwù àgbàlagbà Ìgbà ti ò dè sí eléyun nì mó o Témi bá n lo sónà bè mo monlé wa Ó wa kan Ajíbnólá, Adogun Eléèpo àrán Ajíbólá Oba to kobi sóyi Témi bá n lo sónà ibè mo monú ilé wa Ajíbólá Oba tó kobi sóyi sógun Àlà e wà bí, gbénkan dùgbè-dùgbè Un ní pé Olóun Oba gbàmi Oba séríkí, in ní gbani lóhun tótóbi ní nla tóbi Sòkòtò èfà mi ò òn balè Adìgún ni kásá paà lówó lówó Táa bá ti lówó lówó gbogbo e níí tóní Àlà e wà bí ò, inú ilé gbogbo kàà si nkan nítiwa. Agbà ti ò dè sí eléyun nì mó o Ó wa kòkò lánipèkun 16 Témi bá n lò sónà an bè, mo mo on nú ilé wa aa Àlàáfìà ke wà bí o ? Òkè Olánipèkun? Òkè kéé kèè ké, mó on jólè rè sánpónná Kóniyangí kó mó on jélégbáa Òkè tó lo sóòwu òbò Eléèé tó lo sóowu ò dé Adéowó dáké mo joke kóòwu jojololá omo Bádéjéorúko Òkè ni ò ri powó awon èlèdà Àlà e wà bi, inú ilé gbogbo kàà si n kan nít iwa Ìgbà ti ò dè si eléyun nì mó o In ló wa kan Olátúnjí Eléèpo àrán Olátúnji omo gbángbéfun Àrágada sí bààmú lójú oko Oyèládùn Kòlù-kòlù mó kolùmi Olátúnji ò ò ò Eni Olátúnjí Àlàó Àlàó bá kolù yó febo jura Ìgbà ti ò dè sí eléyun nì mó o N ló wá kolágidé, Olágíde Àjàgbé òkin baba Lúfójè Témi bá n lo sónà bè mo monú ilé waaa 17 Òyìnbó funfun ò doable fóba láàfin sòún ri o Níjó títáláyé ti dáyé ò ò ò Béè náà ni, níwájú omo Odérónké ti n wó tuuru Níjó tó fòyìnbó párì joyè Àlà e wà bí inú gbogbo kàà si n kan ni tiwa a Àjàgbé Òkin baba ìlúróyè Tí ùn n bá tún lo sónà bè mo mo mole wa Ìgbà tí ò dè si eléyin ni mó ò Ó wá korímádégún àjààgbé Òkin, Tí ùn bá n lo sónà an be mo nú ilé wa Salami Àjàgbé, omo ìtá Olónjó, omo Omídélé Òré Òsú, Olóun Oba dàda Ináwole baba kóta Gbogbo won pata-pátá táa wí yí òòò Orílè ti wón ti wá Gbogbo won lomo ìbààrú onílè lìkì Oláyankú omo ode báré etí oya Ìbàrùbá won è é sunlé àlà Won a ni e bami wéké yógùn nanana kí n róhun kole adodo 18 ìbàrùbá oonílè lìkì Ìbàrùbá niwon eledin ese, omo ode báré eti oya Òun ni baba tó se gbogbo wón lè pátápátá pogodo Nílé è bààrú onílèe lìkì. ÀWON ÌTUMÒ ÒRÒ TÍ Ó TA KÓKÓ NÍNÚ ORÍKÌ OBA ÒGBÓMÒSO 1. Ìran ìbàrùbá ni sòún ògúnlolá, ode ni ó se dé ibi ti a mò só Ògbómosò lónìí yìí. Sòún Ògúnlolá àwon kan pàdé nínú igbo, gégé bí ìtàn ti so, èéfìn iná ni wón fi mò pé àwon kan tún wà nínú igbó nàá. Lára àwon kan tún Ògúnlolá bá pàdé ni Aálè èyí tí ó jé bale Òkèelérin, òbé ti ó jé bale Ìjérù, ìran Ègbá ni Òbé jé, nígbà tí Aálè jé ìran Tápà, gbogbo won jo n se ìpàdé ní òdò Sòún Ògúnlola, wón sì fi se alága. 2 Ìtumò Ògbó mòsó: Ìyàwó Sòún Ògúnlólá jé eni tí n pon Otí tà, orúkootí náà ni oti ewe. Ìyàwó Ògúnlolá je bábá ìjèsà kan ní Owo, nibi ti wón ti jo n sòrò lówó ni Sòún Ògúnlolá wolé, èdè àìyedè dé láàrin Ògúnlolá àti baba náà, Sòún si lu bàbá náà pa