nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
รายชื่อแหล่งมรดกโลกในประเทศโตโก

องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกของประเทศโตโกทั้งสิ้น 1 แหล่ง *หมายเหตุ: ระบุชื่อสถานที่ตามที่ขึ้นทะเบียนในบัญชีแหล่งมรดกโลก ประเทศโตโกมีสถานที่ที่ได้ขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) เพื่อพิจารณาเป็นแหล่งมรดกโลกในอนาคตทั้งสิ้น 4 แห่ง
มิวทู

มิวทู (ญี่ปุ่น: Mewtwo; โรมาจิ: ミュウツー; ทับศัพท์: Myūtsū) เป็นสิ่งมีชีวิตสมมุติจากแฟรนไชส์สื่อโปเกมอนของนินเท็นโดและเกมฟรีก สร้างโดยเค็ง ซูงิโมริ ปรากฏครั้งแรกในวิดีโอเกม โปเกมอนภาคเรดและบลู และภาคต่อ และหลังจากนั้นปรากฏในสินค้าต่าง ๆ เกมภาคแยก และแอนิเมชัน มะซะชิกะ อิชิมุระ พากย์เสียงมิวทูฉบับดั้งเดิมในภาษาญี่ปุ่น และร่างที่เด็กกว่าพากย์เสียงโดยฟุจิโกะ ทะกิโมะโตะ ในซีดีดรามาเรื่องซาวด์พิกเชอร์บอกซ์: มิวทูส์ออริจิน และพากย์เสียงโดยโชทะโระ โมะริกุโบะ ในฉบับอนิเมะ ในภาษาอังกฤษ เจย์ โกเอด พากย์เสียงมิวทูในโปเกมอน เดอะมูฟวี่ ตอน ความแค้นของมิวทู และละครดนตรี โปเกมอนไลฟ์ ในการผลิตภาพยนตร์โปเกมอน เครดิตแสดงชื่อเขาเป็นนามแฝงว่า "ฟิลิป บาร์ตเล็ตต์" แดน กรีนพากย์เสียงให้มิวทูในตอน การกลับมาของมิวทู นักแสดงหญิง เรอิโกะ ทะคะชิมะ พากย์เสียงตัวละครมิวทูในภาคพิเศษ มิวทู: โพรล็อกทูอะเวกเคินนิง และภาพยนตร์โปเกมอน เดอะมูฟวี่ ตอน เกโนเซ็กท์ เจ้าความเร็ว กับการตื่นรู้ของ มิวทู ในวิดีโอเกม ผู้เล่นสามารถต่อสู้และจับมิวทูมาต่อสู้กับโปเกมอนตัวอื่น ๆ ได้ ผู้เล่นรู้เรื่องราวของมิวทูภายหลังในเกมโปเกมอนภาคเรดและบลูจากการอ่านเอกสารที่ทิ้งไว้ในซากห้องปฏิบัติการในเกาะซินนาบาร์ เอกสารเผยว่านักวิทยาศาสตร์คนหนึ่งใช้เวลาหลายปีตัดต่อพันธุกรรมบรรพบุรุษของมิว ในที่สุดมิวทูหลบหนีไปหลังจากแข็งแกร่งเกินที่จะเก็บไว้เลี้ยงดู เนื่องจากถูกมองว่าเป็นหนึ่งในโปเกมอนที่แข็งแกร่งที่สุด มิวทูได้เปลี่ยนวิถีการเล่นของผู้เล่นโดยบังคับผู้เล่นด้วยกันให้ต่อต้านผู้เล่นที่ใช้มิวทู งานวิจัยพบว่ามิวทูเป็นที่นิยมในเด็กผู้ชาย ซึ่งตรงข้ามกับมิว ปฏิกิริยาที่มีของมิวทูในอนิเมะถูกแบ่งออกเป็นส่วน ๆ โดยนักวิจารณ์ต่าง ๆ เช่น จากหนังสือพิมพ์เดลีเรคอร์ดมองว่ามิวทูเป็นตัวร้ายธรรมดาทั่วไป ขณะที่นักวิจารณ์อีกกลุ่ม เช่น จากนิตยสารแอนิเมะริกา และไซต์แอนด์ซาวด์ ยกย่องความสามารถของตัวละคร ในปัจจุบัน มิวทูมีร่าง Mega Evolution อยู่ 2 ร่าง คือ มิวทูเอ็กซ์ (Mewtwo X) และ มิวทูวาย (Mewtwo Y)
แท่งควบคุม

แท่งควบคุม (อังกฤษ: Control rod) มีการใช้ในเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ เพื่อควบคุมอัตราการเกิดปฏิกริยาฟิชชันของยูเรเนียมและพลูโตเนียม มันประกอบด้วยองค์ประกอบทางเคมีเช่นโบรอน เงิน อินเดียมและแคดเมียมที่มีความสามารถในการดูดซับนิวตรอนจำนวนมากโดยไม่เกิดปฏิกริยาฟิชชันเสียเอง เพราะว่าองค์ประกอบเหล่านี้มีพื้นที่หน้าตัดในการดักจับนิวตรอนที่แตกต่างกันสำหรับพลังงานที่แตกต่างกัน องค์ประกอบของแท่งควบคุมจะต้องได้รับการออกแบบสำหรับคลื่นความถี่นิวตรอนของแต่ละเครื่องปฏิกรณ์ฯ เครื่องปฏิกรณ์แบบน้ำเดือด (BWR) เครื่องปฏิกรณ์น้ำแรงดันสูง (PWR) และเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลหนัก (HWR) ทำงานด้วยนิวตรอนความร้อน (อังกฤษ: thermal neutron) ในขณะที่เครื่องปฏิกรณ์แพร่พันธุ์ (อังกฤษ: breeder reactor) ทำงานด้วยนิวตรอนเร็ว (อังกฤษ: fast neutron) แท่งควบคุมมักจะถูกใช้ในชุดก้านควบคุม (ปกติมี 20 แท่งสำหรับชุด PWR เพื่อการค้า) มันจะถูกเสียบเข้าไปในท่อนำทางภายในขิ้นส่วนเชื้อเพลิง แท่งควบคุมจะถูกดึงออกหรือเสียบเข้าไปในแกนกลางของเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อเพิ่มหรือลดกระแสนิวตรอนตามลำดับ ซึ่งจะกำหนดจำนวนนิวตรอนที่แยกออกจากอะตอมยูเรเนียมต่อไป ในการนี้จะส่งผลกระทบต่อพลังงานความร้อนและปริมาณของไอน้ำที่ใช้ผลิตกระแสไฟฟ้า นั่นก็คือปริมาณของกระแสไฟฟ้าที่จะสร้างขึ้น แท่งควบคุมมักจะอยูในแนวตั้งภายในแกนกลาง ในเครื่องปฏิกรณ์แบบ PWRs มันจะถูกเสียบจากด้านบน ด้วยกลไกการขับเคลื่อนที่ติดตั้งอยู่เหนืออ่างความดัน (อังกฤษ: pressure vessel) ของเครื่องปฏิกรณ์ ในเครื่องปฏิกรณ์แบบ BWRs เนื่องจากความจำเป็นของตัวอบแห้งไอน้ำ (อังกฤษ: steam dryer) ที่จำเป็นต้องติดตั้งอยู่เหนือแกนกลาง แท่งควบคุมจึงถูกออกแบบให้ต้องสอดใส่จากด้านล่าง แท่งควบคุมจะถูกดึงออกจากแกนกลางบางส่วนเพื่อยอมให้เกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ลูกโซ่เกิดขึ้น จำนวนของแท่งควบคุมที่ต้องสอดใส่เข้าไปและระยะความลึกจะมีการเปลี่ยนแปลงเพื่อควบคุมการทำงาน ระยะเวลาปกติในการชัตดาวน์สำหรับเครื่องปฏิกรณ์ที่ทันสมัยเช่นเครื่องปฏิกรณ์แรงดันยุโรปหรือเครื่องปฏิกรณ์ขั้นสูง CANDU คือ 2 วินาทีสำหรับการลดลง 90% ของพลังงาน ซึ่งจะถูกจำกัดโดยความร้อนจากการสลายกัมมันตรังสี (อังกฤษ: decay heat)
สุริยัน สุจริตพลวงศ์

สุริยัน สุจริตพลวงศ์ หรือ หมอหยอง (16 พฤศจิกายน 2505 — 7 พฤศจิกายน 2558) คือ อดีตนักโหราศาสตร์และนักสังคมสงเคราะห์ชาวไทย อดีตกรรมการและที่ปรึกษาในหลายหน่วยงาน และผู้ต้องหาในคดีความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 สุริยัน สุจริตพลวงศ์ มีสกุลเดิมว่า "อริยวงศ์โสภณ" ซึ่งสกุล "สุจริตพลวงศ์" นั้นเป็นนามสกุลพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวครั้งทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร หมายความว่าเผ่าพันธุ์ที่เจริญรุ่งเรืองด้วยพลังแห่งความสุจริต ในโอกาสวันคล้ายวันเกิดวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 เกิดเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2505 ที่ตำบลคลองเต็งอำเภอเมือง จังหวัดตรัง เป็นบุตรคนที่ 9 ของครอบครัวในจำนวนพี่น้องทั้งหมด 13 คน ของนายย่องอื้อและนางปราณี อริยวงศ์โสภณ บิดาประกอบอาชีพค้าขาย ส่วนมารดาช่วยบิดาทำงาน ฐานะทางบ้านค่อนข้างยากจน หมอหยองจึงต้องกัดฟันดิ้นรนต่อสู้กับชีวิต ทั้งรับหนังสือพิมพ์ไปส่ง ขายลอตเตอรี่ โดยหมอหยองนั้นเป็นคนที่ปากหวานมาก คนจึงชอบที่จะซื้อของกับหมอหยอง เขาถูกจับกุมและจำคุกในวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2558 ด้วยคดีอาญามาตรา 112 เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558 พลเอกไพบูลย์ คุ้มฉายา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ในขณะนั้น แถลงว่าสุริยัน สุจริตพลวงศ์ ได้เสียชีวิตแล้วเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน เวลาประมาณ 22.00 น. อันเนื่องมาจากติดเชื้อในกระแสเลือด บทความชีวประวัตินี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล
ชายฝั่งมะละบาร์

ชายฝั่งมะละบาร์ (อังกฤษ: Malabar Coast) เป็นแนวชายฝั่งทะเลยาวและแคบทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศอินเดีย บริเวณที่ราบรัฐเกรละและรัฐกรณาฏกะ ระหว่างเทือกเขาฆาฏตะวันตก (Western Ghats) กับทะเลอาหรับ กินพื้นที่ตั้งแต่รัฐกัวถึงเมืองกันยากุมารี (Kanyakumari; เดิมเรียก เคปคอโมริน) ในขณะที่ชายฝั่งทางตะวันออกเฉียงใต้ของอินเดียเรียกว่า ชายฝั่งโคโรมันเดล (Coromandel Coast) บางครั้งชายฝั่งมะละบาร์ยังหมายถึงพื้นที่ชายฝั่งทั้งหมดของอินเดียตั้งแต่ชายฝั่งกงกัณ (Konkan) จนถึงเมืองกันยากุมารี มีความยาวมากกว่า 845 กิโลเมตร (525 ไมล์) ตั้งแต่ชายฝั่งทางตะวันตกเฉียงใต้ของรัฐมหาราษฏระ ผ่านรัฐกัวและชายฝั่งทั้งหมดของรัฐเกรละและรัฐกรณาฏกะถึงเมืองกันยากุมารี ชายฝั่งแห่งนี้ทิศตะวันตกจรดทะเลอาหรับ ทิศตะวันออกจรดเทือกเขาฆาฏตะวันตก และทางใต้มีป่าผลัดใบที่ชุ่มชื้นที่สุดในอินเดียใต้ ชายฝั่งมะละบาร์มีความสำคัญมาตั้งแต่สมัยโบราณ เป็นจุดทำการค้าหลักกับเมโสโปเตเมีย อียิปต์ กรีซ โรม เยรูซาเลม และอาหรับ และยังมีเมืองท่าหลายเมือง เช่น โกจจิ (Kochi), โคชิโคด (Kozhikode), กัณณูร์ (Kannur) ซึ่งเป็นหนึ่งในศูนย์กลางทางการค้าที่สำคัญของมหาสมุทรอินเดียมานานนับศตวรรษ ในสมัยศตวรรษที่ 15 ราชวงศ์หมิงได้ให้เจิ้งเหอนำกองเรือออกเดินทางสำรวจดินแดนต่าง ๆ ชายฝั่งมะละบาร์เป็นจุดหนึ่งที่กองเรือจีนมักจะมาขึ้นฝั่ง หลังจากนั้นไม่นาน ในปี ค.ศ. 1498 วัชกู ดา กามา นักสำรวจชาวโปรตุเกสได้มาขึ้นฝั่งที่เมืองแคลิคัต (Calicut; ปัจจุบันคือเมืองโคชิโคด) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการค้าเครื่องเทศของโปรตุเกสและมหาอำนาจยุโรป
ฮหวิ่ญ เติ๊น ฟ้าต

ฮหวิ่ญ เติ๊น ฟ้าต (เวียดนาม: Huỳnh Tấn Phát; เกิด พ.ศ. 2456 หมีทอ อินโดจีนของฝรั่งเศส - เสียชีวิต 30 กันยายน พ.ศ. 2532 นครโฮจิมินห์ ประเทศเวียดนาม) เป็นนักการเมืองชาวเวียดนามใต้และนักปฏิวัติ เป็นสมาชิกของสภาแห่งชาติสมัยแรก (สาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนาม) และเป็นประธานรัฐบาลเวียดนามใต้ และหลังจากรวมชาติแล้วจึงได้เป็นรองประธานาธิบดีเวียดนาม
เค็น ซุงิโมะริ

เค็ง ซูงิโมริ (ญี่ปุ่น: 杉森 建; โรมาจิ: Sugimori Ken เกิด 27 มกราคม ค.ศ. 1966) เป็นนักออกแบบวิดีโอเกม นักวาดภาพ ศิลปินมังงะ และผู้กำกับชาวญี่ปุ่น เขามีชื่อเสียงโดดเด่นจากการเป็นผู้ออกแบบและกำกับศิลป์ให้กับแฟรนไชส์โปเกมอน ซูงิโมริยังได้รับเครดิตเป็นผู้กำกับศิลป์ให้กับแฟรนไชส์อื่น ๆ เช่น พัลส์แมน ด้วย ซูงิโมริออกแบบและวาดโปเกมอนดั้งเดิม 151 ตัวด้วยตนเอง เขาทำงานให้กับภาพยนตร์โปเกมอนหลายเรื่อง การ์ดเกม และเกมอื่น ๆ เช่น เกมชุดซูเปอร์สแมชบราเธอร์ส ตั้งแต่ ค.ศ. 1981 ถึง ค.ศ. 1986 ซูงิโมริวาดภาพให้กับแฟนซีนเกี่ยวกับเกมชื่อว่าเกมฟรีก ริเริ่มโดยซาโตชิ ทาจิริ ซูงิโมริพบนิตยสารฉบับนี้ในร้านค้าโดจินชิ และตัดสินใจขอมีส่วนร่วม ในที่สุด ทั้งสองคนตัดสินใจขายแบบเกมตู้ให้กับนัมโค พวกเขาปรับปรุงบริษัทเกมฟรีกให้เป็นบริษัทพัฒนาเกมและสร้างเกมเมนเดลพาเลซขึ้นมา ซูงิโมริเป็นผู้ออกแบบและกำกับศิลป์ให้กับแฟรนไชส์โปเกมอน และวาดโปเกมอนดั้งเดิม 151 ตัวด้วยตนเอง เขายังทำทำงานให้กับภาพยนตร์โปเกมอนหลายเรื่อง การ์ดเกม และเกมอื่น ๆ ด้วย ในเกมโปเกมอนภาคแบล็กและไวต์ ซูงิโมริดูแลพนักงาน 17 คนในการออกแบบตัวละครใหม่ให้กับเกม แม้ว่าเขามักจะวาดภาพฉบับสมบูรณ์ด้วยตนเอง เขาได้รับแรงบันดาลใจจากการดูสัตว์ชนิดต่าง ๆ ในตู้ปลาและสวนสัตว์ ซูงิโมริยังเขียนและวาดภาพมังงะภาคแรก รวมถึงมังงะที่จำหน่ายพร้อมกับการสั่งเกมก่อนกำหนดของเกมโปเกมอนมิสเตอรีดันเจียน: เอกซ์พลอเรอส์ออฟไทม์และเอกซ์พลอเรอส์ออฟดาร์กเนส เมื่อเขาเริ่มทำตัวละครใหม่ การทำงานของเขาจะเป็นการร่างภาพ จากนั้นร่างคร่าว ๆ บนกระดาษฟิล์มขณะขัดเงาและทำให้ภาพวาดดูมีฝีมือมากขึ้น หลังจากนั้น เขาวาดตัวละครอีกหลายครั้ง ปรับเปลี่ยนสัดส่วนจนกระทั่งเขารู้สึกพอใจ
เฉิน เหยียนซี

มิเชลล์ เฉิน เฉิน เหยียนซี (จีนตัวย่อ: 陈妍希; จีนตัวเต็ม: 陳妍希; พินอิน: Chén Yánxī; ชื่อภาษาอังกฤษ: Michelle Chen) หรือชื่อเกิด เฉินเหม่ยซวน เป็นนักร้องและนักแสดงไต้หวัน บทบาทที่ทำให้เธอเริ่มเป็นที่รู้จักมากขึ้นจากการรับบทเป็นเซียวเหล่งนึ่งในมังกรหยก 2 เกิดเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2526 ด้านชีวิตส่วนตัว กำลังคบหาดูใจกับเฉินเสี่ยวซึ่งรับบทเอี้ยก้วยด้วยและได้แต่งงานแล้ว
ไวท์มิวสิก

ไวท์มิวสิก (อังกฤษ: White Music) เป็นค่ายเพลงย่อยในสังกัดบริษัทของจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ ดูแลโดยรัฐการ น้อยประสิทธิ์ (อาร์ม) มีศิลปินในสังกัดปัจจุบันอย่างเช่น ลุลา, เป็ก ผลิตโชค, นิว จิ๋ว, หมู MuZU, อะตอม ชนกันต์, เก็ตสึโนวา, สุพล พัวศิริรักษ์, โอปอ ประพุทธ์, คณิตกุล เนตรบุตร และอ๊อฟ ปองศักดิ์ บทความเพลง ดนตรี หรือ เครื่องดนตรีนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล
สาธารณรัฐเตอร์กิสถานตะวันออกที่ 1

สาธารณรัฐเตอร์กิสถานตะวันออกที่ 1 (First Eastern Turkestan Republic; ETR) หรือ สาธารณรัฐอิสลามเตอร์กิสถานตะวันออก (Islamic Republic of East Turkestan; TIRET; ภาษาอุยกูร์: شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى‎‎ Sherqiy Türkistan Islam Jumhuriyiti) เป็นสาธารณรัฐอิสลามอายุสั้น ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2476 ศูนย์กลางอยู่ที่กัชการ์ ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเขตปกครองตนเองซินเจียง-อุยกูร์ในสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นผลจากการเคลื่อนไหวของขบวนการเรียกร้องเอกราชของชาวอุยกูร์ที่อยู่ในบริเวณนั้น สาธารณรัฐนี้ประกอบด้วยประชากรที่เป็นชาวคีร์กิซและกลุ่มที่ใช้ภาษาตระกูลเตอร์กิกอื่นๆ ขบวนการแบ่งแยกดินแดนของชาวอุยกูร์เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 25 โดยได้รับอิทธิพลจากขบวนการยาดิดิสต์ที่แพร่หลายในหมู่ชาวอุยกูร์ โดยเป็นแรงบันดาลใจจากการสร้างชาติตุรกีที่ยิ่งใหญ่ มีการจัดระบบการศึกษาในซินเจียง มีการจัดโรงเรียนแบบตะวันตกที่กัชการ์ เน้นการเรียนด้านวิทยาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ภาษาและคณิตศาสตร์ ซึ่งการเคลื่อนไหวของขบวนการนี้ส่งผลต่อสถานะดั้งเดิมในซินเจียง ผู้ปกครองซินเจียง หยาง เจินซิน (楊增新) ได้สั่งปิดโรงเรียนเหล่านี้ การเกิดขึ้นของสหภาพโซเวียตและสาธารณรัฐเอเชียกลางที่เน้นสังคมนิยมส่งผลต่ออุยกูร์ เพิ่มกลุ่มของขบวนการแบ่งแยกดินแดนชาตินิยมและการแพร่กระจายของคอมมิวนิสต์ องค์กรปฏิวัติคอมมิวนิสต์ในท้องถิ่นจัดตั้งขึ้นในซินเจียงตั้งแต่ พ.ศ. 2464 พื้นที่นี้มีปัญญาชนที่มีความรู้ด้านคอมมิวนิสต์จากเอเชียกลาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในขบวนการชาตินิยมเตอร์กิกซินเจียง สถานการณ์ในซินเจียงเลวลงเมื่อเกิดการลอบสังหารหยาง เจินซินในพ.ศ. 2471 และการขึ้นสู่อำนาจของจิน ชู่เหริน (金樹仁) ผู้ประกาศตนเป็นผู้ปกครองหลังจับกุมและประหารชีวิตผู้ลอบสังหารหยาง เจินซิน ซึ่งคือฝานเย่าหนาน (樊耀南) จินได้ใช้นโยบายทำให้เป็นจีน เพิ่มภาษี นำเจ้าหน้าที่ชาวฮั่นเข้ามาแทนเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น สถานการณ์วุ่นวายขึ้นใน พ.ศ. 2473 เมื่อข่านแห่งกุมุลหรือฮามีในซินเจียงตะวันออกนามชาห์ เมกซุตเสียชีวิต ตามนโยบายของราชวงศ์ชิง ข่านสามารถปกครองโดยสืบทอดทายาทจามระบบศักดินาได้ ความสำคัญของฮามีคืออยู่บนเส้นทางหลักที่จะไปยังจีนตะวันออก และมีที่นาที่ยังไม่พัฒนาอยู่มาก และความต้องการของรัฐบาลที่ต้องการกำจัดอำนาจดั้งเดิมออกไป ทำให้จนสั่งยุบตำแหน่งข่านและเข้าปกครองโดยตรงทันทีหลังชาห์ เมกซุตเสียชีวิต จิน ชู่เหรินเพิ่มภาษีการเกษตรเป็นสองเท่าสำหรับชาวอุยกูร์ท้องถิ่น และเปิดโอกาสให้ผู้อพยพชาวฮั่นจากมณฑลใกล้เคียงอพยพเข้ามา ทำให้ชาวอุยกูร์ต้องไปรวมตัวในที่ดินคุณภาพต่ำใกล้ทะเลทราย ต้องเพิ่มทหารในฮามี และใน พ.ศ. 2473 การประท้วงของขบวนการต่อต้านเริ่มขึ้น และแพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปทั่วบริเวณ ฟางเส้นสุดท้ายเกิดขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ
เฉวียนโจว

เฉวียนโจว (จีน: 泉州; พินอิน: Quánzhōu; เวด-ไจลส์: Ch'üan2-chou1) หรือภาษาฮกเกี้ยนเรียก จวนจิว (เป่อ่วยยี: Choân-chiu) เป็นนครที่ใหญ่ที่สุดในมณฑลฝูเจี้ยน ประเทศจีน ในสมัยราชวงศ์ถัง เฉวียนโจวเป็นท่าเรือที่สำคัญ 1 ใน 4 ของจีน เฉวียนโจวเป็นบ้านเดิมของชาวจีนโพ้นทะเลหลายตระกูล และยังเป็นจุดเริ่มต้นเส้นทางสายแพรไหมทางทะเลซึ่งแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างจีนกับต่างประเทศ ในบันทึกบางเล่มมีการเอ่ยนามเมืองล่าถง, เมืองถง, เมืองหลี่เฉิง ทั้งหมดนี้เป็นชื่อของนครเฉวียนโจว บทความประเทศจีน ประวัติศาสตร์จีน หรือภาษาจีนนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล
โปเกมอน โกลด์และซิลเวอร์

โปเกมอน โกลด์ และ ซิลเวอร์ (อังกฤษ: Pokémon Gold Version and Silver Version[a]) เป็นเกมโปเกมอนรุ่นที่สองของซีรีส์โปเกมอน พัฒนาโดยบริษัทเกมฟรีก และวางจำหน่ายโดยนินเท็นโด สำหรับเครื่องเล่นเกมบอย ต่อมาเกมได้ปรับปรุงและทำการตลาดสำหรับเครื่องเล่นเกมบอยคัลเลอร์ วางจำหน่ายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 1999 โดยแบ่งเป็น 2 เวอร์ชันประกอบไปด้วย พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ สีทอง[b] และ พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ สีเงิน[c] ต่อมาได้ถูกวางจำหน่ายในภาษาต่างประเทศทั้งอเมริกาเหนือ, ออสเตรเลีย และทวีปยุโรป โดยออสเตรเลียวางขายเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม ค.ศ. 2000 ตามด้วยทวีปอเมริกาเหนือ วันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 2000 และทวีปยุโรป วันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 2001 และในปีต่อมาได้เพื่มเวอร์ชันเสริมที่มีชื่อว่า พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ คริสตัลเวอร์ชัน[d] วางจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 2000 ต่อมาได้ถูกนำมาทำใหม่สำหรับเครื่องนินเท็นโด ดีเอส ในชื่อ โปเกมอน ฮาร์ตโกลด์ และ โซลซิลเวอร์ นอกจากนี้ได้ถูกวางจำหน่ายในรูปแบบเวอร์ชวลคอนโซลบนเครื่องนินเท็นโด 3ดีเอส เมื่อวันที่ ในวันที่ 26 มกราคม พ.ศ
พัก จ็อง-ฮวัน

พัก จ็อง-ฮวัน (เกาหลี: 박정환; อักษรโรมัน: Park Jeong-hwan; 11 มกราคม ค.ศ. 1993 – ) เป็นนักหมากล้อมระดับอาชีพ 9 ดั้งชาวเกาหลีใต้ พักเป็นฝ่ายโค่นอี ชัง-โฮ แล้วเข้าสู่รอบสุดท้ายของการแข่งขันอิงคัพ 2012 ที่ซึ่งเขาได้พบกับฟ่าน ถิงยฺวี่ ในนัดดังกล่าว โดยเป็นฝ่ายแพ้ไปสามต่อหนึ่งเกม อย่างไรก็ตาม เขาเป็นผู้ชนะรายการฟุจิสึคัพ 2011 และแอลจี คัพ ครั้งที่ 19 ในปี ค.ศ. 2015 ครองแชมป์รายการแข่งขันรวมอันดับเก้าในประเทศเกาหลี (อิงจากข้อมูล ณ เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2013)
สมมติฐานเนบิวลา

สมมติฐานเนบิวลา (อังกฤษ: Nebular hypothesis) เป็นแบบจำลองที่ยอมรับกันมากที่สุดในสาขาของทฤษฎีการกำเนิดจักรวาล ซึ่งอธิบายถึงการกำเนิดและวิวัฒนาการของระบบสุริยะ ทฤษฎีนี้ยืนยันว่าระบบสุริยะก่อตัวขึ้นจากวัสดุเนบิวลา ทฤษฎีนี้สร้างขึ้นโดยอิมมานูเอล คานท์ และตีพิมพ์ลงในหนังสือของเขา แต่เดิมทฤษฎีนี้ถูกใช้อธิบายแค่ระบบสุริยะของเราเท่านั้น แต่กระบวนการการก่อตัวของระบบดาวเคราะห์นี้ใช้ได้ทั่วทั้งเอกภพ แบบจำลองที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดของสมมติฐานเนบิวลา มีชื่อว่า แบบจำลองเนบิวลาดวงอาทิตย์ สมมติฐานเนบิวลานี้อธิบายถึงสมบัติของระบบสุริยะจำนวนมาก รวมทั้ง การที่ดาวเคราะห์มีวงโคจรเป็นรูปร่างเกือบกลมและอยู่บนระนาบเดียวกัน และยังอธิบายถึงการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ที่ไปทางเดียวกันกับการหมุนรอบตัวเองของดวงอาทิตย์ เนื้อหาบางส่วนของสมมติฐานจะถูกกล่าวถึงมากในทฤษฎีที่อธิบายถึงการก่อตัวของดาวเคราะห์ในปัจจุบัน แต่ส่วนมาก เนื้อหาเหล่านี้มักจะถูกแทนที่ บทความดาราศาสตร์นี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล
โปเกมอน รูบีและแซฟไฟร์

โปเกมอน รูบี้ และ แซฟไฟร์ (อังกฤษ: Pokémon Ruby Version and Sapphire Version) หรือ พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ รูบี้ และ แซฟไฟร์ (ญี่ปุ่น: ポケットモンスター ルビー・サファイア; โรมาจิ: Poketto Monsutā Rubī Safaia) เป็นวิดีโอเกมลำดับที่สามของ โปเกมอน พัฒนาโดยบริษัทเกมฟรีก จำหน่ายโดยบริษัท โปเกมอน จำกัดและนินเท็นโด ถูกผลิตสำหรับเครื่องเล่นเกมบอยอัดวานซ์ เกมออกวางจำหน่ายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 2002 และได้วางขายในต่างประเทศเมื่อปี ค.ศ. 2003 โดยแบ่งเป็น 2 เวอร์ชันประกอบไปด้วย พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ รูบี้ (ญี่ปุ่น: ポケットモンスター ルビー; โรมาจิ: Poketto Monsutā Rubī) และ พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ แซฟไฟร์ (ญี่ปุ่น: ポケットモンスター サファイア; โรมาจิ: Poketto Monsutā Safaia) ต่อมาได้เพิ่มเวอร์ชันอีกเวอร์ชันชื่อว่า พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ เอเมอรัลด์ (ญี่ปุ่น: ポケットモンスター エメラルド; โรมาจิ: Poketto Monsutā Emerarudo) ออกวางจำหน่ายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 2004 ต่อมาได้ถูกนำมาทำใหม่สำหรับเครื่องนินเท็นโด 3ดีเอส ในชื่อ โปเกมอน โอเมการูบี้ และ แอลฟาแซฟไฟร์ โปเกมอน รูบี้ และ แซฟไฟร์ เป็นเกมโปเกมอนชุดใหม่ของซีรีส์เกมโปเกมอน ชุดที่ 3 โดยหน้าปกของเกมประจำเวอร์ชันนี้คือ กราด้อน (รูบี้) และ ไคโอก้า (แซฟไฟร์) โดยตัวเกมได้เข้าสู่รุ่นของเกมบอยอัดวานซ์ (GBA) หลังจากที่ผลิตจากเกมบอยคัลเลอร์เป็นเวลายาวนาน ทำให้เกมนี้ได้ปรับประสิทธิภาพมากกว่าเครื่องเล่นเก่าคุณภาพกราฟิกต่างๆ ของเกมให้ทันสมัยยิ่งขึ้น รวมทั้งเพิ่มระบบการเล่นใหม่ในรูปแบบการแข่งซึ่งนั่นก็คือแท็กแบทเทิล รวมทั้งความสามารถพิเศษของโปเกมอนและเพิ่มส่วนนิสัย ในส่วนผู้กำกับเกมได้ จุนอิจิ มัตสึดะ มารับหน้าที่เป็นผู้กำกับเกมนี้ หลังจากที่ ซาโตชิ ทาจิริ ได้กำกับเกมซีรีส์โปเกมอนตั้งแต่ โปเกมอน เรด, กรีน, บลู, พิคาชู, โปเกมอน โกลด์ และ ซิลเวอร์ จนกระทั่งได้ลาออกจากการส่วนกำกับในช่วงที่ระหว่างพัฒนาเกมคริสตัลเวอร์ชันอยู่ จึงทำให้ จุนอิจิ มัตสึดะ เข้ามาดูแลงานกำกับเกมนี้เป็นต้นมา ความแตกต่างที่สำคัญระหว่าง รูบี้ และ แซฟไฟร์ คือการปรากฏของโปเกมอนเฉพาะของเวอร์ชันที่มี, ประเภทของโปเกมอนที่ปรากฏ, ข้อความรายละเอียดจากสมุดภาพโปเกมอน และ กลุ่มศัตรูที่แตกต่างกัน โดยรายละเอียดฉากของเกมบทสนทนาของตัวละครจะแตกต่างกันไปในแต่ละเวอร์ชัน ในส่วนของโปเกมอนได้เพิ่มโปเกมอนตัวใหม่ถึง 135 ชนิดด้วยกันและรวมจากโปเกมอนจำนวน 251 ชนิดที่ปรากฏก่อนหน้านี้ รวมกันเป็น 386 ชนิด ซึ่งได้ถูกเก็บข้อมูลในข้อมูลเกมที่ลง GBA มาแล้ว 5 เกม ในส่วนของตัวเกมมีให้จับเพียง 200 ชนิด ซึ่งจำนวน 200 ชนิดที่ให้จับนั้นมีข้อมูลจากสมุดภาพภูมิภาคเฉพาะโดยเรียกว่า สมุดภาพโฮเอ็น (ホウエン図鑑, Hoenn Dex) (ยกเว้น จิราชิ, เดอ็อกซิส ที่เป็นโปเกมอนมายาซึ่งได้จากแคมเปญต่างๆ) ในส่วนโปเกมอนที่ไม่ได้ถูกบันทึกข้อมูลในสมุดภาพโฮเอ็นนั้น ในช่วงแรกที่วางจำหน่ายเกมยังไม่ได้มีการบอกว่าตามหาที่ไหน จนกระทั่งในอีก 1 ปีถัดมา ได้มีเกม โปเกมอน โคลอสเซียม ที่วางนำหน่ายเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 2003 ผลิตสำหรับเกมคิวบ์ และ โปเกมอน ไฟร์เรด และ ลีฟกรีน วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 29 มกราคม ค.ศ. 2004 รวมทั้งเกมเวอร์ชันใหม่ พ็อกเก็ตมอนสเตอร์ เอเมอรัลด์ ที่วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ
เอลิซาเบธแห่งบอสเนีย สมเด็จพระราชินีแห่งฮังการีและโปแลนด์

เอลีซาเบตาแห่งบอสเนีย (ราวค.ศ. 1339 – มกราคม ค.ศ. 1387) เป็นสมเด็จพระราชินีและผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งราชอาณาจักรฮังการีและราชอาณาจักรโครเอเชีย และเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งราชอาณาจักรโปแลนด์ เป็นพระธิดาในบานสตีเฟนที่ 2 แห่งบาเนทบอสเนีย เอลิซาเบธอภิเษกสมรสกับพระเจ้าลาโยสที่ 1 แห่งฮังการีในปี ค.ศ. 1353 ในปี ค.ศ. 1370 พระนางทรงมีพระประสูติกาล เจ้าหญิงแคทเทอรีน ทายาทองค์แรกหลังจากรอคอยมาอย่างยาวนาน และพระนางทรงกลายเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งโปแลนด์ เมื่อพระเจ้าหลุยส์ทรงสืบราชบัลลังก์โปแลนด์ต่อจาก พระเจ้าเครซิเมียร์ที่ 3 แห่งโปแลนด์ พระมาตุลา ทั้งสองพระองค์ทรงมีพระธิดาอีกสององค์ ได้แก่ เจ้าหญิงแมรี และเจ้าหญิงยัดวีกา แต่เจ้าหญิงแคทเทอรีนสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1378 ในช่วงต้นเป็นพระมเหสีที่ไร้อำนาจและไม่มีอิทธิพลมากมาย ต่อมาพระนางเอลีซาเบตาทรงแวดล้อมไปด้วยขุนนางที่จงรักภักดี นำโดยคนโปรดของพระนาง คือ นิโคลัสที่ 1 การาย เมื่อพระเจ้าลาโยสที่ 1 สวรรคตในปี ค.ศ
ไนรา

สกุลเงินไนรา (สัญลักษญณ์: ₦; รหัส: NGN) ไนราเป็นสกุลเงินของประเทศไนจีเรีย 1 ไนรา มีค่าเท่ากับ 100 โคโบ ในปัจจุบันได้มีการผลิตเหรียญไนราทั้งหมด 3 ชนิดได้แก่ 50 โคโบ, 1 และ 2 ไนรา ในปัจจุบันได้มีการพิมพ์ธนบัตรไนราออกมา 8 ชนิดได้แก่ 5 ,10 , 20, 50, 100, 200, 500 และ 1,000 ไนรา
ดอลลาร์ออสเตรเลีย

ดอลลาร์ออสเตรเลีย (อังกฤษ: Australian dollar, สัญลักษณ์: $; รหัส: AUD) เป็นสกุลเงินของประเทศออสเตรเลียและดินแดนของตนเอง (เกาะคริสต์มาส, หมู่เกาะโคโคส (คีลิง) และเกาะนอร์ฟอล์ก) และยังเป็นสกุลเงินอย่างเป็นทางการของ 3 ประเทศบนหมู่เกาะแปซิฟิก คิริบาส, นาอูรู และตูวาลู เงินสกุลนี้เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมายในประเทศออสเตรเลีย โดยในประเทศออสเตรเลียมักเขียนในรูปย่อเกือบทุกครั้งเป็นสัญลักษณ์ดอลลาร์ ($) บางครั้งจะเขียนเป็น A$ หรือ AU$ เพื่อแยกมันกับสกุลเงินอื่น ๆ ที่ใช้หน่วยดอลลาร์เหมือนกัน หนึ่งดอลลาร์สามารถแบ่งได้เป็น 100 เซนต์ มีการเปิดตัวดอลลาร์ออสเตรเลียในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966 เพื่อแทนที่ปอนด์ออสเตรเลีย โดยมีอัตราแลกเปลี่ยนที่สองดอลลาร์ต่อหนึ่งปอนด์
โรคพยาธิตาบอด

โรคพยาธิตาบอด (Onchocerciasis) ที่รู้จักเช่นกันว่า โรคตาบอดแถบแม่น้ำ (river blindness) และ โรคโรเบิ้ลส์ (Robles disease) เป็นโรคที่มีสาเหตุการติดเชื้อจาก พยาธิปรสิต ที่เรียกว่าOnchocerca volvulus อาการ ได้แก่ อาการคันอย่างรุนแรง ตุ่มใต้ผิวหนังและ ตาบอด โดยเป็นสาเหตุที่พบมากเป็นอันดับสองที่ทำให้เกิดตาบอดจากการติดเชื้อ รองมาจาก ริดสีดวงตา พยาธิปรสิตชนิดดังกล่าวแพร่กระจายผ่านทางรอยกัดจาก ริ้นดำ ชนิด ซิมูเลียม  ปกติก่อนจะเกิดการติดเชื้อได้ต้องถูกกัดหลายครั้ง ริ้นจำพวกนี้อาศัยอยู่แถบใกล้แม่น้ำ จึงได้เกิดชื่อโรคดังกล่าว หลังจากพยาธิเข้าสู่ร่างกายมนุษย์แล้ว จะสร้าง ตัวอ่อน ที่หาทางออกมาทางผิวหนัง ณ จุดนี้ ตัวอ่อนสามารถทำให้ริ้นดำตัวต่อมาที่มากัดมนุษย์ติดเชื้อต่อ การวินิจฉัยโรคนั้นมีหลายวิธีด้วยกัน ซึ่งได้แก่ การนำ ชิ้นเนื้อตัดส่งตรวจ จากผิวหนังไปใส่ใน น้ำเกลือธรรมดา แล้วเฝ้าสังเกตตัวอ่อนที่จะออกมา การสังเกตหาตัวอ่อนในดวงตารวมทั้งการมองหาพยาธิตัวเต็มวัยในตุ่มใต้ผิวหนัง โรคดังกล่าวยังไม่มี วัคซีน ป้องกัน การป้องกันทำได้ด้วยการหลีกเลี่ยงไม่ให้ถูกริ้นกัด ซึ่งอาจรวมถึงการใช้ ยาไล่แมลง และสวมเสื้อผ้าที่เหมาะสม ความพยายามด้วยวิถีทางอื่นๆ รวมไปถึงการพยายามลดจำนวนประชากรด้วยการฉีดพ่นยาฆ่าแมลง ส่วนความพยายามในอันที่จะกำจัดโรคด้วยการรักษาทีเดียวทั้งกลุ่ม ปีละสองครั้งนั้นยังทำกันอย่างต่อเนื่องในหลายพื้นที่ทั่วโลก การรักษาผู้ได้รับเชื้อคือโดยการใช้ยา ไอเวอร์เมคติน ทุกๆ หกถึงสิบสองเดือน การใช้ยานี้จะไปฆ่าตัวอ่อน แต่ไม่ฆ่าพยาธิตัวเต็มวัย ยา ด็อกซีไซคลีนซึ่งฆ่าแบคทีเรียที่ เกี่ยวพันไปถึง ที่เรียกว่า วอลบาเชีย ดูเหมือนว่าจะไปทำให้พยาธิดังกล่าวอ่อนกำลังลงและมีการแนะนำให้นำไปใช้อยู่บ้างเช่นกัน นอกจากนั้น ยังอาจรักษาด้วยการผ่าตัดเอาก้อนใต้ผิวหนังออก มีผู้ที่ได้รับเชื้อโรคตาบอดแถบแม่น้ำประมาณ 17 ถึง 25 ล้านราย โดยเป็นผู้ที่เกิดสายตาเสียไม่มากก็น้อยถึงประมาณ 0.8 ล้านราย ส่วนใหญ่การติดเชื้อดังกล่าวเกิดใน อาฟริกาแถบตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา แม้ว่ามีบางรายที่มีรายงานว่าเกิดใน เยเมน และในท้องที่ห่างไกลของอเมริกา กลาง รวมทั้งใน อเมริกาใต้ ในปีพ.ศ. 2458 นายแพทย์ โรดอลโฟ โรเบิลส์ เป็นผู้แรกที่เห็นว่าพยาธิดังกล่าวมีความเกี่ยวโยงไปถึงโรคตา ทั้งนี้ องค์การอนามัยโลกจัดให้โรคดังกล่าวอยู่ในรายการ โรคเขตร้อนที่ถูกละเลย
โรคไข้ริฟต์แวลลีย์

โรคไข้ริฟต์แวลลีย์ (อังกฤษ: Rift Valley fever, RVF) เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสที่อาจก่อให้เกิดอาการขั้นปานกลางถึงรุนแรง อาการขั้นปานกลางต่างๆ ได้แก่: เป็นไข้ ปวดกล้ามเนื้อ และปวดศีรษะ ซึ่งอาจมีอาการนานถึงหนึ่งสัปดาห์ อาการขั้นรุนแรงต่างๆ ได้แก่: สูญเสียความสามารถในการมองเห็นในช่วงสามสัปดาห์แรกหลังจากติดเชื้อ การติดเชื้อที่สมอง ที่อาจก่อให้เกิดการปวดศีรษะอย่างรุนแรงและเกิดอาการสับสน และการมีเลือดออกร่วมกับความผิดปกติของตับ ซึ่งอาจเกิดขึ้นภายในช่วงวันแรกๆ ผู้ป่วยที่มีเลือดออกมีโอกาสของการเสียชีวิตสูงถึง 50% เชื้อโรคที่เป็นสาเหตุของโรคไข้ริฟต์แวลลีย์นี้คือเชื้อไวรัส ประเภท Phlebovirus เชื้อโรคนี้แพร่ระบาดโดยการสัมผัสโดนเลือดของสัตว์ที่ติดเชื้อโรคหรือหายใจโดยสูดอากาศที่อยู่รอบๆ สัตว์ที่ติดเชื้อโรคที่กำลังถูกฆ่า การดื่มนมดิบจากสัตว์ที่ติดเชื้อโรค หรือถูกยุงที่ติดเชื้อโรคกัด สัตว์ อาทิเช่น วัว แกะ แพะและอูฐอาจติดเชื้อโรคได้การติดเชื้อโรคในสัตว์เหล่านี้โดยมากมักมียุงเป็นพาหะนำโรค ทั้งนี้ไม่พบว่าโรคนี้ติดต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่ง การวินิจฉัยโรคสามารถทำได้โดยการตรวจหา แอนติบอดี ต้านไวรัสนี้หรือตรวจหาเชื้อไวรัสในเลือด  การป้องกันโรคนี้ในคนคือการฉัดวัคซีนต้านเชื้อโรคนี้ให้แก่สัตว์ต่างๆ การฉีดวัคซีนต้องทำก่อนที่จะมีการแพร่ระบาดเกิดขึ้น เนื่องจากการทำในระหว่างที่มีการแพร่ระบาดนั้นจะทำให้สถานการณ์เลวร้ายยิ่งขึ้น การหยุดเคลื่อนย้ายสัตว์ในระหว่างการแพร่ระบาดอาจเป็นสิ่งที่มีประโยชน์เช่นกัน เนื่องจากเป็นการลดจำนวนของยุงและหลีกเลี่ยงไม่ให้สัตว์ถูกยุงกัด มีวัคซีนเพื่อป้องกันโรคนี้สำหรับคน อย่างไรก็ตาม วัคซีนนั้นไม่เป็นที่แพร่หลายจนกระทั่งถึงปี 2553 อีกทั้งยังไม่มีการรักษาที่เฉพาะเจาะจงสำหรับผู้ที่ติดเชื้อโรค การแพร่ระบาด ของโรคนี้เกิดขึ้นในทวีปแอฟริกาและอาระเบียเท่านั้น การแพร่ระบาดมักเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่มีฝนชุกกว่าปกติซึ่งทำให้จำนวนของยุงเพิ่มขึ้น ครั้งแรกที่มีการรายงานถึงโรคนี้คือในกลุ่มปศุสัตว์ที่ ริฟต์แวลลีย์ ของ เคนยา เมื่อราวปี 2445 และมีการแยกเชื้อของไวรัสนี้เป็นครั้งแรกในปี 2474