3 จีในประเทศไทย

3 จีในประเทศไทย เป็นความพยายามในการก้าวเข้าสู่การให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในระยะที่ 3 ของประเทศไทย ซึ่งการให้บริการดังกล่าวจำเป็นต้องมีการนำคลื่นความถี่ชุดใหม่ที่ไม่ได้ใช้งานและไม่มีผู้ถือครองอื่นใดนอกจากกองทัพไทยออกมาใช้งานเป็นครั้งแรก นั่นคือคลื่นความถี่ 2100 เมกกะเฮิร์ตซ์ ท่ามกลางความสับสน รวมถึงการเปลี่ยนโครงสร้างทางการเมือง และการบริหารคลื่นความถี่ในประเทศไทยที่ถูกบังคับย้ายเข้ามาอยู่ภายใต้การดูแลของหน่วยงานอิสระแทนหน่วยงานกำกับการดูแลการสื่อสารในประเทศไทยในขณะนั้น ทำให้การพัฒนา 3 จีในประเทศไทย จึงล่าช้าไปจากกำหนดการของโลกนานนับสิบปี จนในที่สุด 3 จี ก็สามารถเริ่มทดลองให้บริการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 แต่ก็เกิดปัญหามากมายและยังไม่มีการให้บริการอย่างเป็นทางการนับจากนั้นจนถึงอีกหลายปีต่อมา ปัจจุบัน เอไอเอส ดีแทค ทรูมูฟ เอช และเอ็นที มีพื้นที่ให้บริการ 3 จีทั่วประเทศกว่า 99% และกำลังให้บริการควบคู่ไปกับ 4 จี กับ 5 จี ใน พ.ศ. 2550 กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเริ่มเห็นความสำคัญของระบบโครงข่ายโทรศัพท์มือถือระยะที่ 3 (3 จี) และได้เรียกประชุมผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในขณะนั้น คือ บริษัท กสท. โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน), บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน), บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน), บริษัท โทเทิล แอคเซส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน), บริษัท ทรูมูฟ จำกัด และบริษัท ฮัจจิสัน ซีเอที ไวร์เลส มัลติมีเดีย จำกัด มาร่วมกันหารือเรื่องการพัฒนาโครงข่าย 3 จีบนคลื่นความถี่เดิมที่ตัวเองถืออยู่ภายในระยะเวลา 6 เดือนหลังจากการประชุมเสร็จสิ้น โดยบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) เห็นว่าสามารถให้บริการได้แน่นอนภายในกรอบระยะเวลา 6 เดือน แต่ติดปัญหาที่ตนถือคลื่นความถี่ 900 เมกะเฮิร์ต ส่วนทางบริษัท โทเทิล แอคเซส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) นั้นถือคลื่นความถี่ 850 เมกะเฮิร์ตจากกสท. โทรคมนาคมอยู่ ส่วนทางบริษัท ทรูมูฟ จำกัด หวังแบ่งสัมปทานคลื่นความถี่ 850 เมกกะเฮิร์ต ของเครือข่ายฮัทซ์ จากทางกสท. โทรคมนาคมมาทำการพัฒนาเพิ่มเติมเท่านั้น หลังเสร็จสิ้นการประชุม ต่อมา บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) ได้เปิดให้บริการ 3 จีเอสเอ็ม แอดวานซ์ขึ้นที่จังหวัดเชียงใหม่ในเดือนพฤษภาคม ปีเดียวกัน โดยประกันว่ามีข้อดีตรงที่ใช้งบในการวางเสาสัญญาณน้อย เพราะคลื่นความถี่สามารถเดินทางได้ไกลกว่า แต่การให้บริการในขณะนั้นเป็นเพียงการให้บริการกลุ่มเล็ก เพราะเครื่องที่รองรับยังมีน้อย แต่ไม่กี่วันก่อนเปิดให้บริการ คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติได้มีหนังสือเร่งด่วนส่งถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารว่า ไม่ให้ออกใบอนุญาตนำเข้าอุปกรณ์อัพเกรดคลื่นความถี่เดิมเป็น 3 จี บนคลื่นความถี่เดิม โดยให้ความเห็นว่าต้องการออกกฎ กติกาและระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการให้ใบอนุญาตนำเข้าอุปกรณ์อัพเกรดระบบ 3 จี ให้เรียบร้อยเสียก่อน แล้วจะให้ใบอนุญาตแก่ผู้ประกอบการทุกรายไปพร้อม ๆ กัน ซึ่งในขณะนั้นสมาคมจีเอสเอ็มโลกได้ออกมาเกลี้ยกล่อมให้คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติทำการออกใบอนุญาต 3 จี คลื่นความถี่ 2100 เมกกะเฮิร์ตโดยเร็ว หลังกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมีคำสั่งให้ชะลอการให้ใบอนุญาตในการนำเข้าและติดตั้งอุปกรณ์และเทคโนโลยี HSPA เพื่ออัพเกรดคลื่นความถี่ 900 เมกะเฮิร์ตของบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) นั้น ไม่กี่วันคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติกลับประกาศตรงกันข้าม คือ อนุญาตให้เอไอเอสนำเข้าอุปกรณ์เพื่อทำการอัพเกรดโครงข่ายโทรศัพท์มือถือบนคลื่นความถี่เดิม ซึ่งเป็นการติดตั้งเพิ่มเติมในจังหวัดเชียงใหม่ที่ได้เปิดให้บริการไปแล้ว โดยในกรุงเทพมหานครก็กำลังอยู่ในระหว่างการเตรียมการออกใบอนุญาตการอัพเกรดให้เอไอเอสเช่นเดียวกัน ส่วนทางทรูมูฟและดีแทคนั้นยังไม่สามารถดำเนินการได้ เพราะติดปัญหาเรื่องการตกลงเรื่องคลื่นความถี่ 850 เมกกะเฮิร์ตที่เป็นของกสท. โทรคมนาคม หลังคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติได้เตรียมออกใบอนุญาตการอัพเกรดโครงข่ายเป็นโครงข่าย 3 จีบนคลื่นความถี่ 900 เมกกะเฮิร์ตของเอไอเอสนั้น กลับกลายเป็นว่าเอไอเอสต้องการที่จะใช้งานคลื่นความถี่ 850 เมกะเฮิร์ตแทน เพราะเอไอเอสเห็นว่าลงทุนคุ้มกว่าคลื่นความถี่ 900 เมกะเฮิร์ตที่เปิดใช้งานอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ เพราะติดปัญหาเรื่องจำนวนเครื่องที่รองรับน้อย รวมไปถึงไอโฟน 3 จีนั้นไม่รองรับคลื่นความถี่ 900 เมกะเฮิร์ตเช่นกัน เอไอเอสจึงไม่สามารถใช้เรื่องคลื่นความถี่ไปต่อรองกับแอปเปิลได้ และมองว่าการที่คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาตินั้นทำการแบ่งคลื่นความถี่ให้ดีแทคและทรูมูฟนั้นผิดกฎหมาย ในที่สุดคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติก็สามารถออกใบอนุญาตการอัพเกรดโครงข่ายโทรศัพท์มือถือระยะที่ 3 ในประเทศไทยได้สำเร็จ โดยแบ่งจากมากไปหาน้อยได้ดังนี้ ซึ่งในช่วงแรกหลังได้รับอนุญาต เอไอเอสได้เริ่มเปิดให้บริการ 3 จีเอสเอ็ม แอดวานซ์ อีกครั้งที่เซ็นทรัลเวิลด์ในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2551 โดยผู้ที่ต้องการทดสอบไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนซิมการ์ด เพียงแต่อยู่ในระยะที่ตัวเครื่องสามารถรับสัญญาณได้เท่านั้น ต่อมาทรูมูฟจึงได้ประกาศแถลงข่าวร่วมกับ กสท. โทรคมนาคม ว่าตอนนี้ได้วางโครงข่ายเอาไว้พร้อมแล้ว โดยเน้นพื้นที่ใจกลางเมือง เช่น สีลม สาทร ราชประสงค์ และท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ แต่ติดปัญหาเรื่องคลื่นความถี่ จึงยังไม่สามารถเปิดให้บริการได้ แต่ทางดีแทคยังไม่มีความคืบหน้าอะไรมาก แต่ก็ได้เตรียมความพร้อมในการอัพเกรดเช่นเดียวกัน เพียงแต่เป็นการลงทุนแบบช้า ๆ เนื่องจากดีแทคมองว่าประเทศไทยยังไม่มีความจำเป็นที่ต้องการรับข้อมูลข่าวสารทางโทรศัพท์มือถือมากขึ้น และมองว่าเทคโนโลยีเอดจ์ (EDGE) ยังเพียงพอต่อการใช้งาน คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติได้กล่าวในงานเสวนาว่า กำลังอยู่ในระหว่างการกำหนดวิธีการจัดสรรคลื่นความถี่ให้ได้ภายในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ