เนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล

เนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล (เกิด 10 กันยายน พ.ศ. 2539) ชื่อเล่น แฟรงก์ เป็นนักกิจกรรมนักศึกษา ผู้ประพันธ์และผู้คัดค้านโดยอ้างมโนธรรม เขาก่อตั้งสมาพันธ์นักเรียนไทยเพื่อการปฏิวัติระบบการศึกษาไทยและกลุ่มการศึกษาเพื่อความเป็นไท ซึ่งทั้งสองกลุ่มมุ่งปฏิรูปการศึกษาไทย การเคลื่อนไหวช่วงแรก ๆ ของเขาเป็นการมุ่งเน้นเรื่องทรงผมนักเรียน ปฏิรูปหลักสูตรการศึกษา รวมถึงวิจารณ์พิธีกรรมหน้าเสาธงในโรงเรียน และการยกเลิกเกณท์ทหาร คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเคยเสนอ "รางวัลสิทธิมนุษยชน" ประเภทเด็กและเยาวชนจากบทบาทการรณรงค์เคลื่อนไหวเรื่องสิทธิมนุษยชนในโรงเรียนให้เขา แต่เขาปฏิเสธ ปี 2561 เนติวิทย์เป็น 1 ใน 50 บุคคลชาวเอเชียที่น่าจับตามองแห่งปี (50 Asians to Watch) สาขาบุคคลสาธารณะผู้เคลื่อนไหวสังคม ประจำปี 2018 โดยสำนักข่าวสเตรทไทม์ส (Straits Times) ของสิงคโปร์ และได้รับเชิญให้เป็น 1 ในปาฐกงาน Oslo Freedom Forum ประจำปี 2018 จากมูลนิธิ Human Rights Foundation ซึ่งเป็นเวทีระดับโลกที่พูดถึงประเด็นสิทธิมนุษยชน และเป็นส่วนหนึ่งเคลื่อนไหวการประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2565 ปี 2567 ภายหลังจากสำเร็จการศึกษาจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หมดสิทธิผ่อนผันเกณฑ์ทหาร เมื่อวันที่ 5 เมษายน เนติวิทย์ได้เดินทางไปยังจุดตรวจเลือกทหาร ยืนอ่านประกาศแถลงการณ์อารยะขัดขืน ไม่ขอเข้าเกณฑ์ทหาร และยินดีรับโทษตามกฎหมาย โดยมองว่ากระบวนการเกณฑ์ทหารไม่เกิดความเสมอภาคของพลเมือง ควรมีสิทธิเสรีภาพในการเลือกว่าจะเป็นทหารหรือไม่ เนติวิทย์เกิดเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2539 เขาเป็นบุตรคนสุดท้องของครอบครัวเจ้าของร้านขายของชำ เกิดและเติบโตในจังหวัดสมุทรปราการ ศึกษาจบในระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ เขาเป็นผู้คัดค้านโดยอ้างมโนธรรมตั้งแต่อายุ 18 ปี เขาได้รับความสนใจระดับชาติในเดือนมกราคม 2556 หลังออกรายการโทรทัศน์ช่วงไพรม์ไทม์ ในด้านการศึกษา เขาเสนอให้ลดชั่วโมงเรียนและการบ้าน และเปลี่ยนหลักสูตรให้เน้นความสำคัญของภาษา คณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เขาบอกว่าเขากลับต้องท่องจำความยาวของแม่น้ำในทวีปแอฟริกา เขาไม่อยากให้นักเรียนนักศึกษามีพิมพ์เดียวโดยเฉพาะพิมพ์ที่ทำตามคำสั่ง ในเดือนธันวาคม 2556 เนติวิทย์โพสต์ลงในเฟซบุ๊กส่วนตัวกรณีอั้ม เนโกะพยายามนำธงดำขึ้นบนยอดเสาที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ก่อนจะทิ้งท้ายว่าร้องเพลงชาติทีไรคลื่นไส้ทุกครั้ง ต้นปี 2557 เขาเข้าร่วมการประท้วงต่อต้านรัฐประหารและคณะรัฐประหาร ในเดือนพฤษภาคม 2558 เขาถูกควบคุมตัวช่วงสั้น ๆ เมื่อเข้าร่วมการจัดงานไว้อาลัยประชาธิปไตยในกรุงเทพมหานครและจังหวัดขอนแก่น เขากำลังศึกษาในระดับอุดมศึกษาคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยให้เหตุผลว่าเลือกจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่เป็นอนุรักษนิยมมากกว่ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่เป็นเสรีนิยมว่าตนไม่อยากอยู่ท่ามกลางคนที่คิดแบบเดียวกัน ต่อมาเขาให้สัมภาษณ์ว่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยไม่ได้เป็นอนุรักษนิยมมากอย่างที่เขาว่ากัน เมื่อเดือนมิถุนายน 2559 เมื่อเขาได้รับเข้าศึกษาในคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขาถูกอาจารย์คนหนึ่งวิจารณ์หน้าตา และอีกหลายคนกล่าวว่าชีวิตในมหาวิทยาลัยอาจยากลำบาก ในเดือนกรกฎาคม 2559 เนติวิทย์และเพื่อนจำนวน 8 คน ไม่ยอมหมอบกราบต่อหน้าพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยอ้างเหตุผลว่าพระองค์ทรงเป็นผู้ยกเลิกธรรมเนียมดังกล่าวเอง และเดินออกจากพิธีหลังกล่าวคำปฏิญาณต่อมหาวิทยาลัยและเดินไปโค้งคำนับต่อหน้าพระบรมราชานุสรณ์แทน เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้บางคนกล่าวว่าจะช่วยจุดประกายการอภิปรายเกี่ยวกับพิธีนี้ ส่วนบางคน เช่น หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล ว่า ต้องการให้ช่วยขจัด "มะเร็ง" ออกจากมหาวิทยาลัย วันที่ 5 พฤษภาคม 2560 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติและนายกรัฐมนตรี กล่าวเกี่ยวกับกรณีที่เนติวิทย์ได้รับเลือกตั้งให้เป็นประธานสภานิสิตจุฬาฯ ว่า "เสียดายและเป็นห่วง เพราะเสียชื่อสถาบัน มหาวิทยาลัยนี้คงไม่มีปัญหาความคิดสุดโต่งใช่หรือไม่ ตนขี้เกียจรบกับเด็ก"  เนติวิทย์จึงถามกลับว่า ใครคือความอับอายของชาติ ประยุทธ์ทำให้ชื่อเสียงของประเทศเสื่อมเสียจากรัฐประหารเมื่อปี 2557 ไม่เคารพกติกาของบ้านเมือง ทำรัฐประหาร ยึดอำนาจ และลิดรอนสิทธิมนุษยชนของคนไทยมา 3 ปีแล้ว ในปี 2560 เนติวิทย์และสมาชิกสภานิสิตฯ อีก 7 คนเดินออกจากพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณเบื้องหน้าพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวหลังคำนับแล้ว หลังจากนั้นปรากฏภาพอาจารย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยผู้หนึ่งล็อกคอนักศึกษา มหาวิทยาลัยฯ ตั้งคณะกรรมการและเรีรยกตัวนักศึกษามาสัมภาษณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมองว่าการประท้วงดังกล่าวเป็นการเมือง และว่าจัดพื้นที่ต่างหากสำหรับผู้ไม่เห็นด้วยแล้ว และการกระทำของนักศึกษาดังกล่าวไม่เหมาะสม รองอธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยสั่งตัดคะแนนความประพฤติของนักศึกษา ทำให้เนติวิทย์ขาดโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมหรือลงสมัครในตำแหน่งต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัย ทำให้เนติวิทย์พ้นจากตำแหน่งประธานสภานิสิตฯ เขาได้รับการสนับสนุนจากนักวิชาการและนักเคลื่อนไหวจากต่างประเทศ ในเดือนมกราคม 2561 ผู้ได้รับรางวัลโนเบลเจ็ดคนร้องทุกข์ต่อจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอุทธรณ์ให้เนติวิทย์และวิจารณ์มหาวิทยาลัย วันที่ 27 มกราคม 2561 เนติวิทย์เข้าเป็นผู้สังเกตการณ์ในการประท้วงต่อต้าน คสช. ที่จัดโดยกลุ่มฟื้นฟูประชาธิปไตย วันที่ 29 มกราคม คสช. ฟ้องเขาและนักกิจกรรมอีก 6 คนว่าเป็นผู้นำการประท้วง และกล่าวหาว่าเขาละเมิดพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 ต่อมา ศาลปล่อยตัวเขากับนักเคลื่อนไหวโดยไม่มีเงื่อนไข วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2561 เนติวิทย์ได้รับจดหมายเชิญจากมูลนิธิฮิวแมน ไรท์ส ฟาวเดชั่น (Human Rights Foundation) ให้เป็นหนึ่งในปาฐก หรือผู้บรรยายในงาน Oslo Freedom Forum ประจำปี 2018 จัดขึ้น ณ เมืองออสโล ประเทศนอร์เวย์ ซึ่งงานดังกล่าวเป็นเวทีระดับโลกที่พูดถึงประเด็นสิทธิมนุษยชน อีกทั้งยังเป็นเวทีรวมตัวของนักสิทธิมนุษยชนทั่วโลก เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ประมุขของรัฐ และอื่น ๆ โดยเนติวิทย์กล่าวว่า การเดินทางไปเป็นหนึ่งในปาฐกครั้งนี้จะได้พบปะกับผู้รักความเป็นธรรมจากทั่วโลก แลกเปลี่ยนประสบการณ์ พูดคุยเรื่องเมืองไทย ยกย่องเพื่อนผู้กล้าหาญ และจะสร้างประโยชน์ให้กับสังคมไทยและโลกให้มากที่สุด ช่วงต้นปี 2563 เนติวิทย์ได้ลงสมัครลงตำแหน่งนายกสโมสรนิสิตรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในนามของพรรคสิงหราษฎร์ (Demosingh Party) และได้รับชัยชนะในการดำรงตำแหน่งนายกสโมสรนิสิตรัฐศาสตร์ ปีการศึกษา 2563 ในช่วงปีการศึกษานี้ เป็นช่วงที่ประเทศไทยกำลังเจอกับวิกฤตโรคระบาดโควิด-19 ด้วย ซึ่งเนติวิทย์และเพื่อนนิสิตในพรรคก็ได้จัดกิจกรรมใหม่ๆ และได้ปรับรูปแบบตามสถานการณ์ที่ยังคงความเคลื่อนไหวทางสังคมและการเมืองได้ด้วย เช่น โครงการรำลึก 90 ปี ชาตกาล จิตร ภูมิศักดิ์, โครงการปฏิรูปตึกกิจกรรมนิสิต คณะรัฐศาสตร์, โครงการ 44 ปี 6 ตุลาฯ ซึ่งได้เปิดห้องประชุมใหม่ที่ตึกกิจกรรมนิสิต ชื่อว่าห้อง วิชิตชัย อมรกุล และห้องประชุม ดร.​ บุญสนอง บุณโยทยาน เพื่อรำลึกวีรชนรุ่นพี่ผู้เสียสละชีวิตช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลาฯ ด้วย, โครงการจัดติว GAT-PAT ฟรีให้นักเรียนมัธยมศึกษาทั่วประเทศ เป็นต้น ทั้งนี้ ยังมีกิจกรรมหรือแคมเปญอื่นๆ เพิ่มเติมระหว่างปีการศึกษาด้วย เช่น #Saveพี่สมเด็จ จากกรณีที่คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ปลดรูปนาย สมเด็จ วิรุฬหผล วีรชน เหตุการณ์ 14 ตุลาฯ จากห้องสโมสรนิสิตคณะเศรษฐศาสตร์ เรียกร้องให้ อบจ. ในขณะนั้นออกแถลงการณ์ขอโทษจิตร ภูมิศักดิ์​จากกรณีความอยุติธรรมที่เกิดขึ้นในอดีต, ริเริ่มกิจกรรม #ส่งต่อความอิ่ม ช่วยเหลือชุมชนช่วงวิกฤตโควิด-19, และเรียกร้องการเพิ่มทางเท้าและทางม้าลายทั้งภายในและรอบมหาวิทยาลัยเพื่อความปลอดภัยของนิสิตและประชาชน ตั้งแต่เริ่มวาระดำรงตำแหน่ง เนติวิทย์และเพื่อนนิสิตได้ริเริ่มเรียกร้องให้จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยยุติการรื้อถอนสถานที่สำคัญต่างๆ รอบมหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นพื้นที่ดูแลภายใต้สำนักงานจัดการทรัพย์สิน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เช่น กรณีโรงภาพยนตร์สกาลา ซึ่งภายหลังช่วงปลายปี 2564 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้มอบพื้นที่บริเวณนั้นให้เครือเซ็นทรัลพัฒนาเช่าดูแลต่อและได้ทำลายอาคารลงท่ามกลางเสียงคัดค้านจำนวนมากจากนิสิตและประชาชน, กรณีศาลเจ้าแม่ทับทิมสะพานเหลือง ซึ่งเริ่มเรียกร้องมาตั้งแต่กลางปี 2563 ทำให้อาคารศาลเจ้าและทางครอบครัวผู้ดูแลศาลเจ้าสามารถยื้อเวลาอยู่ต่อได้อีกชั่วระยะหนึ่ง เป็นต้น ทั้งนี้ พื้นที่ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้ไล่รื้อชุมชนและต้องการรื้อถอนอาคารออกไปนั้น เป็นไปตามแผนการพัฒนาโครงการ Chula Smart City ที่จะนำพื้นที่ให้บริษัททุนใหญ่ต่างๆ เข้ามาเช่าและสร้างเป็นศูนย์การค้า คอนโดมิเนียม ฯลฯ อีกทั้ง เนติวิทย์ได้ริเริ่มวัฒนธรรมการออกแถลงการณ์เพื่อความยุติธรรมทางสังคมและการเมืองผ่านองค์กรนิสิตนักศึกษา เช่น แถลงการณ์กรณีอุ้มหายวันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์, แถลงการณ์ประณามการคุกคามประชาชนที่ชุมนุมอย่างสันติโดยรัฐผ่านการใช้กฎหมายและความรุนแรง, แถลงการณ์ประณามรัฐบาลกรณีจับกุมผู้ต้องหา 112 อย่างไม่เป็นธรรม, แถลงการณ์เนื่องในโอกาสวันครบรอบ 90 ปีชาตกาล จิตร ภูมิศักดิ์, แถลงการณ์ประณามรัฐประหารเมียนมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564, แถลงการณ์เรียกร้องให้มีการยุติการใช้ความรุนแรงต่อประชาชนและเด็กในวิกฤตอิสราเอล-ปาเลสไตน์ เป็นต้น ก่อนจบวาระในเดือนพฤษภาคม 2564 เนติวิทย์ได้เสนอให้ที่ประชุมคณะกรรมการบริหารองค์การบริหารสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ขอโทษต่อสังคมกรณีที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเคยสนับสนุน กปปส. ซึ่งเป็นต้นเหตุการรัฐประหาร 2557 อันบ่อนทำลายประชาธิปไตยและอนาคตของประเทศ เดือนมีนาคม 2564 เนติวิทย์ได้ลงสมัครตำแหน่งนายกสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมกับเพื่อนนิสิตจากหลายคณะในนามพรรคจุฬาของทุกคน (Chula for All Party) และได้รับชัยชนะด้วยคะแนน 10,324 คะแนน จากนิสิตผู้มาใช้สิทธิ 14,691 คะแนน คิดเป็น 70