nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
యెల్లారెడ్డి

ఎల్లారెడ్డి,తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని కామారెడ్డి జిల్లా, ఎల్లారెడ్డి మండలానికి చెందిన జనణగణన పట్టణం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది కామారెడ్డి జిల్లాకు 42 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. కామారెడ్డి జిల్లా ఏర్పడకముందు ఎల్లారెడ్డి పట్టణం/ గ్రామం, నల్గొండ జిల్లా, కామారెడ్డి రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలో,ఇదే పేరుతో ఉన్న మండల పరిధిలో ఉంది. 2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాల ఏర్పాటులో భాగంగా ఎల్లారెడ్డి గ్రామాన్ని, కొత్తగా ఏర్పడిన కామారెడ్డి జిల్లా, కామారెడ్డి రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోకి ఎల్లారెడ్డి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉన్న ఎల్లారెడ్డి మండలంలో చేర్చుతూ ది.11.10.2016 నుండి అమలులోకి తెస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఎల్లారెడ్డి పట్టణ జనాభా మొత్తం 14,923. ఇందులో 7,493 మంది పురుషులు కాగా, 7,430 మంది మహిళలు ఉన్నారు
కేశంపేట

కేశంపేట, తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా, కేశంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 78 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1037 ఇళ్లతో, 4431 జనాభాతో 2445 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2242, ఆడవారి సంఖ్య 2189. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 743 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 328. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575240. గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఉంది
పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు

పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు (మార్చి 28, 1914 - సెప్టెంబర్ 1, 1990) ఒక తెలుగు కవి. ఆయన సంగీతం, సాహిత్యం మూర్తీభవించిన వ్యక్తిత్వం ఆయనది. అతను పలుకు పలుకులో మధురిమ ఒలుకుతుంది. ఆధునిక మహాకావ్యంగా పలువురు పండితులు అభివర్ణించే శివతాండవ కావ్యం సృష్టికర్త, తెలుగు సాహితీకారులలో అగ్రగణ్యుడు, బహుబాషా కోవిదుడు పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు. ఆ కావ్యంలో అతను సాధించిన లయాత్మక సౌందర్యం చెప్పుకోదగినది. అందుకే ఆ కావ్యాన్ని ఆధునిక మహాకావ్యంగా పలువురు పండితులు అభివర్ణిస్తారు. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు 1914, మార్చి 28, న అనంతపురం జిల్లా అనంతపురం మండలంలోని చియ్యేడు గ్రామంలో జన్మించారు. అతను తండ్రి శ్రీనివాసాచార్యులు, తల్లి లక్ష్మిదేవి (ķóndamma) గొప్ప సంస్కృత ఆంధ్ర పండితులు. అసలు వారి ఇంటి పేరు తిరుమల వారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయల రాజగురువు తిరుమల తాతాచార్యుల వంశం వారిది. తాతాచార్యులు గొప్ప శాస్త్ర పండితుడు. అతను గురించి కొందరు అల్పబుద్ధుల వల్ల హాస్యకథలు పుట్టాయి
నిజాంసాగర్‌

నిజాంసాగర్‌ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రములోని కామారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం నిజామాబాదు జిల్లా లో ఉండేది.  ప్రస్తుతం ఈ మండలం బాన్సువాడ రెవెన్యూ డివిజనులో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది కామారెడ్డి డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 30 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అందులో 4 నిర్జన గ్రామాలు. మండల కేంద్రం నిజాంసాగర్ (గ్రామం) 2011 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం జనాభా మొత్తం:36,913 - పురుషులు:17,889 - స్త్రీలు:19,024; అక్షరాస్యత: మొత్తం 43.51% - పురుషులు:57.72% - స్త్రీలు:29.87% 2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 241 చ.కి.మీ
ముప్పాళ్ళ (గుంటూరు జిల్లా)

(ప్రస్తుతం ఈ పేజీ ఖాళీగా ఉంది)
పల్నాటి యుద్ధం

పల్నాడు యుద్ధం 1178-1182 CE సంవత్సరాలలో జరిగింది. పల్నాడులోని గురజాల ప్రాంతాన్ని పాలించిన నలగామరాజు అనే హైహయ యాదవ రాజు, మాచర్ల ప్రాంతాన్ని పాలించిన అతని సవతి సోదరుడు మలిదేవరాజు మధ్య జరిగిన ప్రసిద్ధ యుద్ధం. ఇది ఆంధ్ర మహాభారతము గా ప్రసిద్ధి చెందిన యుద్ధం. నలగామరాజును నాయకురాలు నాగమ్మ సమర్థించగా, మలిదేవరాజును సంఘ సంస్కర్త శీలం బ్రహ్మనాయుడు సమర్థించారు. మౌఖిక మరియు వ్రాతపూర్వక కథనాలు రెండింటిలోనూ అందించబడిన కథ, శాసనపరమైన రికార్డుల ద్వారా ఎక్కువగా ధృవీకరించబడింది. సా.శ.1176-1182 మధ్యకాలంలో కారంపూడి వద్ద పల్నాటి యుద్ధం జరిగింది. ఇందులో జరిగిన అపారమైన జన, ఆస్తి నష్టం వల్ల ఆంధ్ర రాజులందరూ బలహీనులయ్యారు. ఈ పరిస్థితిలో ఓరుగల్లు కాకతీయులు ఇక్కడున్న రాజులందరినీ ఓడించారు. పల్నాటి యుద్ధం ఆంధ్రదేశంలో ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందిన యుద్ధం అయినప్పటికీ సమకాలీన శాసనాలలో గానీ, ఆ తరువాత శాసనాలలో గానీ ఈ యుద్ధం యొక్క ప్రస్తావన ఎక్కడా లేదు. శాసనాలలో పేర్కొనక పోయినా ఈ యుద్ధం జరగలేదని భావించుటకు వీలులేదు
భారతదేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం

ఈ వ్యాసం భారతదేశం రాజకీయాలు, ప్రభుత్వంలో ఒక భాగం. కేంద్ర ప్రభుత్వం రాజ్యాంగం భారత ప్రభుత్వ పోర్టల్ భారతదేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం, దీనిని తెలుగు వాడక భాషలో, ఆంగ్ల పదం సుప్రీం కోర్టు అనే ఎక్కువుగా వాడతారు. ఇది ఎటువంటి రాజకీయ జోక్యానికి తావులేని రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వతంత్ర న్యాయ వ్యవస్థ. ఇది హైకోర్టు లేదా ఉన్నత న్యాయస్థానాలపై నియంత్రణాధికారం కల్గిఉంటుంది. 2019లో తీర్పులు భారతీయ భాషలలోకి అనువదించి ప్రకటించడం మొదలు పెట్టింది. సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తి పదవీ అర్హతలు: భారతదేశంలోని మరే ఇతర న్యాయస్థానాన్ని లేదా తనను ధిక్కరించిన ఎవరినైనా శిక్షించేందుకు రాజ్యాంగంలోని 129, 142 అధికరణ పరిధిలో సుప్రీంకోర్టుకు అధికారం ఇవ్వబడింది. మహారాష్ట్ర మంత్రి స్వరూప్ సింగ్ నాయక్ విషయంలో సుప్రీంకోర్టు ఈ అధికారాన్ని ఉపయోగించి ఒక అసాధారణ చర్య తీసుకుంది, 2006 మే 12న కోర్టు ధిక్కార నేరంపై అతడికి కోర్టు 1 నెల జైలు శిక్ష విధించింది. మంత్రి పదవిలో ఉన్న ఒక వ్యక్తి జైలుకు పంపబడటం ఇదే తొలిసారి. రాజ్యాంగం ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని సౌకర్యం కోసం మార్చకూడదని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది. 1973 ఏప్రిల్ 24న, కేశవానంద భారతీ v. కేరళ రాష్ట్రం కేసులో, ఈ సవరణలు రాజ్యాంగబద్ధమైనప్పటికీ, అవి రాజ్యాంగం యొక్క "ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని" మార్చరాదని సూచిస్తూ, పార్లమెంట్ ఆమోదించిన ఈ సవరణలను తన విచక్షణాధికారంతో తోసిపుచ్చింది, ఈ నిర్ణయానికి ప్రధాన న్యాయమూర్తి సిక్రీ నేతృత్వం వహించారు. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పాలించిన ఒక శక్తివంతమైన కేంద్ర ప్రభుత్వ హయాంలో న్యాయవ్యవస్థ స్వాతంత్ర్యం తీవ్రంగా తగ్గించబడింది
జనవరి

జనవరి (January), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో మొదటి నెల. జనవరి నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి.రోమన్ పురాణాలలో ప్రారంభాలు , పరివర్తనాల దేవుడు జానస్ పేరు మీద జనవరి (లాటిన్లో, ఇయాన్యూరియస్ ) పేరు పెట్టారు . ముందుపక్క ఒకముఖము, వెనుకపక్క ఒక ముఖము, చేతిలో తాళపు చేతుల గుత్తీ కలిగిన ఒక దేవుడు రోమక పురాణాల్లో కనిపిస్తాడు. అతను పేరు జేనస్ (Janus). మహాయుద్ధాలు జరిగే వేళలలో మాత్రమే రోమనులు ఆదేవుని కోవెలతలుపులు తెరచి పూజిస్తారు. శాంతి సమయాల్లో ఎన్ని యేండ్లయినా సరే ఆకోవెల తలుపులు మూసివేస్తారు. ఏపని చేసేముందు ఓం ప్రథమంగా మనము విఘ్నేశ్వర పూజ చేసేటట్లే రోమనులు ప్రతి కార్యారంభంలోనూ జేనస్ దేవునిని పూజిస్తారు. అతను స్వర్గలోకానికి ద్వారపాలకుడట. అతను కోవెలకు ద్వాదశ ద్వారాలు ఉంటాయి. ఒక్కొక్కటీ ఒక్కొక్క మసాధిదేవత రాకపోకలుగ ఏర్పడ్డవట. విఘ్నేశ్వరుని వంటి ఈ జేనస్ దేవుని జ్ఞాపకార్ధమే మొదటినెలకు అతనుపేరే పెట్టారు
వెల్దండ

వెల్దండ, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా,వెల్దండ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 68 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.  2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం 1380 ఇళ్లతో, 5697 జనాభాతో 3087 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2804, ఆడవారి సంఖ్య 2893. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1413 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 174. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575321.పిన్ కోడ్ నం. 509 360., యస్
ఫిబ్రవరి

ఫిబ్రవరి (February), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో రెండవ నెల.ఫిబ్రవరి నెలను రోమన్ క్యాలెండర్‌లో సా.శ.పూ.713 లో చేర్చబడింది. నెల పొడవు కాలక్రమేణా మారిపోయింది.ఒక సమయంలో దీనికి 23 రోజులు మాత్రమే ఉన్నాయి.భారతదేశంలో, ఫిబ్రవరి నెల శీతాకాలపు చివరి చల్లని నెల. జూలియస్ సీజర్ రోమన్ క్యాలెండర్‌ను పునర్నిర్మించినప్పుడు, సాధారణ సంవత్సరాల్లో ఈనెలకు 28 రోజులు,ప్రతి నాలుగు సంవత్సరాలకు వచ్చే లీపు సంవత్సరాల్లో 29 రోజులు ఉంటాయి. కొన్నివేల యేండ్లకుముందు ఫిబ్రవరినెల కడపటి నెలగా ఉండేది. ఆతరువాత కొంతకాలనికి రెండవనెలగా మారింది. సా
మార్చి

మార్చి (March), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులోని మూడవ నెల. ఈ నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి. రోమను పురాణాల్లో మార్సు (Mars) అనే యుద్ధ దేవత ఒకడు. ఉగ్రమూర్తి. సదా సర్వకాలములందును ఆయన భేరీభాంకారాలు, శంఖనాదాలూ, సైనికుల అట్టహాసాలూ మొదలైన భీకరవాతావరణంలోనే సంచరిస్తూవుంటాడుట. తెల్లని రెండు గుర్రాలు కట్టిన దంతపుతేరు అతనికి వాహనము. ఈఅపర నరసింహావతారపు శాఉర్యోటాపాలను, కోపతాపాలను స్మరించినంతమాత్రానే రోమనులు గడగడ వణికి పోతారుట. విల్లు, కత్తి, దండము, గద, ఈటె మొదలైన వివిధాయుతాలతోనూ ఈయన వీరవిహారము చేస్తూ ఉంటాడు. ఉరుములు, మెరుపులు, పిడుగులు, వాన మొదలైనవన్నీ ఈయనవల్లనే ఏర్పడుతున్నవని వీరి నమ్మకము. ఈఉగ్రమూర్తికి ఆదేశస్థులు గొర్రెలు, మేకలు, కోడిపుంజులు మొదలైనవి బలి ఇచ్చి శాంతింపజేస్తూ ఉంటారు. రోమనులు ఇతర దేశాలమీదకు దండెత్తి వెళ్ళినప్పుడు బుట్టడు ధాన్యపు గింజలను కోళ్ళముందు కుమ్మరిస్తారుట, అవి గనుక ఆధాన్యపు గింజలను విరుచుకుపడి తిన్నాయంటే వారు తలపెట్టిన దండయాత్ర జయించినట్లే. ఈశకునాన్ని వారు అతి నమ్మకంగా పాటించేవారు
నెల

నెల (మాసం) కాలమునకు ప్రమాణం. ఇది క్యాలండర్లలో ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది చంద్రుని కదలికకు సంబంధించిన సహజ కాలానికి సుమారు సమానంగా ఉంటుంది. చంద్రుడు, నెల అనేవి ఒకదానికొకటి సంబంధం ఉన్న పదాలు. సాంప్రదాయకంగా ఈ భావన చంద్ర దశలతో ఉధ్బవించింది. అటువంటి నెలలను చాంద్రమాన మాసములు అంటారు. ఇది సుమారు 29.53 రోజులకు సమనంగా ఉంటుంది. త్రవ్వకాలలో లభించిన గణన కర్రలు (టాలీ స్టిక్) ల నుండి పాలియోలిథిక్ యుగం యుగం ప్రారంభంలోనే ప్రజలు చంద్రుని దశలకు సంబంధించి రోజులు లెక్కించారని పరిశోధకులు ఊహించారు. భూమి-సూర్య రేఖకు సంబంధించి చంద్రుని కక్ష్య కాలం ఆధారంగా సైనోడిక్ నెలలు నేటికీ చాలా క్యాలెండర్లకు ఆధారం. అవి సంవత్సరానికి విభజించడానికి ఉపయోగిస్తారు. చంద్రమానంప్రకారం ఒక నెల 30 రోజుల కాలానికి సమానము
సంవత్సరము

సంవత్సరము అనేది ఒక కాలమానము. భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరిగే భ్రమణ క్రమంలో ఒక స్థానానికి భూమి తిరిగి రావడానికి పట్టే కాలాన్ని (సమయాన్ని) సంవత్సరం అంటారు. ఇదే నిర్వచనాన్ని ఇతర గ్రహాలకూ విస్తరించవచ్చును. ఉదాహరణకు సూర్యుని చుట్టూ అంగారక గ్రహం ఒకమారు తిరగడానికి పట్టే కాలాన్ని "అంగారక సంవత్సరం" అనవచ్చును. ఒక సంవత్సరంలో 365 రోజులు (12 నెలలుగా విభజించబడి) ఉన్నాయి. తెలుగు కేలండర్ ప్రకారం అరవై సంవత్సరాలు ఉన్నాయి. ఇవి చక్రంలాగా మారుతూ ఉంటాయి. కేలెండర్‌లో రెండు ఒకే తేదీల మధ్య కాలాన్ని "కేలెండర్ సంవత్సరం" అంటారు. గ్రిగేరియన్ కేలెండర్ ప్రకారం vernal equinox మార్చి 21న గాని, అంతకు కొంచెం ముందుగాని వస్తుంది. కనుక గ్రిగేరియన్ కేలెండర్ "tropical year" లేదా "vernal equinox year"ను అనుసరిస్తాయి. ఒక కేలెండర్ సంవత్సరం సగటు పరిమాణం 365.2425 "సగటు సౌర దినాలు" (mean solar days)
కల్వకుర్తి

కల్వకుర్తి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, కల్వకుర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది జనగణన పట్టణం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2013 మార్చి 22న కల్వకుర్తి పురపాలకసంఘంగా ఏర్పడింది. ఇది మహబూబ్ నగర్ నుండి నల్గొండ వెళ్ళు ప్రధాన రహదారిపై ఉంది. హైదరాబాదు నుండి కూడా బస్సు సౌకర్యము ఉంది., ప్రతి 15 నిమిషాలకి ఒకసారి కల్వకుర్తి నుండి హైదరాబాదుకు, హైదరాబాదు నుండి కల్వకుర్తికి బస్సులు ఉన్నాయి. మండలపు దక్షిణ సరిహద్దులో డిండి నది ప్రవహిస్తోంది. కల్వకుర్తి శాసనసభ నియోజకవర్గంలో 5 మండలాలు ఉన్నాయి.పిన్ కోడ్: 509324. ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్వం కలువకుర్తి అని పిలిచేవారు. నిరంకుశ నిజాం పాలన వ్యతిరేక పోరాటంలో కల్వకుర్తిలో లింగారెడ్డి నాయకత్వంలో తదితరులు నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమంలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు
తెల్కపల్లి

తెల్కపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, తెల్కపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన నాగర్‌కర్నూల్ నుండి 17 కి. మీ. అచ్చంపేట నుండి 23 కి.మీ. ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2004 ఇళ్లతో, 10384 జనాభాతో 2822 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4990, ఆడవారి సంఖ్య 5394. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 3071 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 119. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575683.పిన్ కోడ్: 509385
తాడూరు

తాడూరు, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, తాడూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 43 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 998 ఇళ్లతో, 4579 జనాభాతో 2129 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2238, ఆడవారి సంఖ్య 2341. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 946 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 21. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575714.పిన్ కోడ్: 509502. గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది
తుమ్మల సీతారామమూర్తి

తుమ్మల సీతారామమూర్తి (డిసెంబరు 25, 1901 - మార్చి 21, 1990) తెలుగులెంకగా సుప్రసిధ్ధుడైన ఆధునిక పద్య కవుల్లో అగ్రగణ్యుడు. అభినవ తిక్కన బిరుదాంకితుడు. 1901 డిసెంబరు 25న గుంటూరు జిల్లా కావూరులో రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. తాడేపల్లి వెంకటప్పయ్యశాస్త్రి, దువ్వూరి వెంకటరమణశాస్త్రి వంటి ప్రముఖుల వద్ద విద్యనభ్యసించిన తుమ్మల, కవిగా, పండితుడిగా, తనకు తానే తీర్చిదిద్దుకొన్నాడు. తుమ్మల అచ్చమైన గాంధేయవాది. తెలుగుదనం మూర్తీభవించిన జాతీయోద్యమ కవి. "మహాత్ముని ఆస్థానకవి" అని కట్టమంచి రామలింగారెడ్డితో పలికించుకున్న తుమ్మల, ఆత్మకథ, మహాత్మకథ వంటి ఆదర్శ ప్రౌఢకావ్యాలు, ఆత్మార్పణము, రాష్ట్రగానము, ఉదయగానము, పఱిగపంట, పైర పంట, శబల, సమదర్శి, నా కథలు వంటి సామాజిక కవిత్వాన్ని అందించారు. అచ్చ తెలుగు మాటలతో అందమైన పద్యాలు అల్లగలిగిన ఆధునిక కవుల్లో తుమ్మలను మించిన వారు లేరంటె అతిశయోక్తి కాదు. ఆధునిక పద్య కవుల్లో అగ్రగణ్యుడైన తుమ్మల గాంధీ భక్తి, తెలుగు భాషానురక్తి కలిగిన జాతీయోద్యమ కవి. తుమ్మల సీతారామమూర్తి 1901 డిసెంబర్ 25 న గుంటూరు జిల్లా చెరుకుపల్లి మండలంలోని కావూరు గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లిదండ్రులు చెంచమాంబ, నారయ్య. 1930లో అన్నపూర్ణమ్మతో అయనకు పెళ్ళి జరిగింది
మానోపాడ్

మనోపాడ్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జోగులాంబ గద్వాల జిల్లాలో, మానవపాడ్ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన కర్నూలు నుండి 28 కి. మీ. దూరంలో, 7 వ నెంబరు జాతీయ రహదారి నుంచి 4 కిలోమీటర్ల లోపలికి ఉంది. ఈ గ్రామానికి రైలు సదుపాయం ఉంది. జిల్లా రాజధాని నుంచి 113 కిలోమీటర్ల దూరం లోనూ, కర్నూలు నుంచి 28 కిలోమీటర్ల దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.  2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1063 ఇళ్లతో, 5013 జనాభాతో 1754 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2547, ఆడవారి సంఖ్య 2466. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1283 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 33. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576405. గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది
పానగల్

పానగల్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వనపర్తి జిల్లా, పాన్‌గల్‌ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 15 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.  2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1106 ఇళ్లతో, 5174 జనాభాతో 2320 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2673, ఆడవారి సంఖ్య 2501. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 726 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 26. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576174.పిన్ కోడ్: 509120. ఎస్.టి
పెద్దకొత్తపల్లి

పెద్దకొత్తపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, పెద్దకొత్తపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 44 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఈ మండలం మామిడి తోటలకు ప్రసిద్ధి. జిల్లాలోనే అత్యధికంగా ఈ మండలంలో మామిడి తోటలున్నాయి. పెద్దకొత్తపల్లిలో సర్దార్‌ సర్వాయి పాపన్న విగ్రహాన్ని 2022 డిసెంబర్ 26న ఎక్సైజ్‌ శాఖ మంత్రి వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్, ఎమ్మెల్యే బీరం హర్షవర్ధన్ రెడ్డితో కలిసి ఆవిష్కరించాడు. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1127 ఇళ్లతో, 5407 జనాభాతో 1613 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2729, ఆడవారి సంఖ్య 2678. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1274 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 80
వనపర్తి

వనపర్తి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని వనపర్తి జిల్లా, వనపర్తి మండలానికి చెందిన పట్టణం, జిల్లా పరిపాలన కేంద్రం.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 1959, అక్టోబరు 11న రాష్ట్రంలోనే మొదటి పాలిటెక్నిక్‌ కళాశాల ఈ పట్టణంలోనే ప్రారంభించబడింది. రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 149 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది. వనపర్తి జిల్లా కేంద్ర స్థానమైన వనపర్తి పట్టణం భౌగోళికంగా జిల్లా మధ్యలో రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదుకు నైరుతి వైపున 149 కిలోమీటర్ల దూరంలో 16°36" ఉత్తర అక్షాంశం, 78°06" తూర్పు రేఖాంశంపై ఉంది. చుట్టూ కొండలు, గుట్టలచే ఆవరించబడిన ఈ పట్టణానికి రవాణా పరంగా రోడ్డు, దగ్గరలో మదనాపురం రైల్వే స్టేషను మార్గాన మంచి వసతులున్నాయి. వ్యవసాయకంగా, పారిశ్రామికంగా ఈ పట్టణం అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదు. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారము ఈ పట్టణ జనాభా మొత్తం జనాభా 101500 కాగా అందులో పురుషులు 51000, స్త్రీలు 50500 నిజాం పరిపాలనలో వనపర్తి సంస్థానం ప్రముఖ స్థానం ఆక్రమించింది. వనపర్తి సంస్థానం వైశాల్యం 450 చ.మై
తిమ్మాపురం (యడ్లపాడు)

తిమ్మాపురం ఆంధ్రప్రదేశ్, పల్నాడు జిల్లా, యడ్లపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన యడ్లపాడు నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన చిలకలూరిపేట నుండి 10 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1810 ఇళ్లతో, 6918 జనాభాతో 1222 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3468, ఆడవారి సంఖ్య 3450. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2472 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 90. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590207 ఇది గుంటూరు నుండి 33 కి. మీ దూరంలో జాతీయ రహదారి సంఖ్య 5 పై గలదు. చిలకలూరిపేట నుండి 5 కి
ఏప్రిల్

ఏప్రిల్ (April), గ్రెగోరియన్, జులియన్ కేలెండర్ ప్రకారం సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో నాలుగవ నెలగా ఉంది.ఈ నెలకు 30 రోజులు ఉన్నాయి.ఈ పదం లాటిన్ భాష నుండి ఉద్భవించింది.ఏప్రియల్ పేరు గ్రీకు దేవత అనే ఆఫ్రొడైట్ (ఆఫ్రోస్) పేరు మీద పెట్టబడిందని కొంత మంది నమ్మకం. ఏప్రియల్, చెట్లు చిగిర్చి, పూలు పూసే వసంత ఋతువులో ఒక భాగంగా ఉంది. రోమన్ క్యాలెండరు ప్రకారం వాస్తవంగా సంవత్సరంలో 30 రోజులు కలిగిన రెండవ నెలగా ఉంది. సా.శ.పూ.450లో జనవరి నెలను మొదటి నెలగా గుర్తించినప్పుడు 29 రోజులు నిడివితో సంవత్సరంలో నాలుగవ నెలగా మారింది.జూలియస్ సీజర్ క్యాలెండరును సవరించినప్పుడు తిరిగి ఏప్రియల్ నెలకు 30 రోజుల నిడివికిపెరిగింది. చాలా మందిలో పాతసామెత ఒకటుంది
మే

మే (May),జూలియన్, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్లు ప్రకారం సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో ఐదవ నెల. ఈ నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి.సంవత్సరంలో 31 రోజులున్న 7 నెలలులో మూడవది. "మే " ఉత్తరార్ధగోళంలో, వసంత ఋతువు, దక్షిణార్ధగోళంలో శరదృతువు వాతావరణం కలిగి ఉంటుంది.అందువల్ల, దక్షిణార్ధగోళంలో మే, ఉత్తరార్ధగోళంలో నవంబరుతో సమానమైన కాలానుగుణమైంది, దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది.యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడాలో వేసవి సెలవుల కాలం సాధారణంగా మే తో ఆలస్యంగా ప్రారంభమవుతుంది. ఇది సెప్టెంబర్ మొదటి సోమవారం కార్మిక దినోత్సవంతో ముగుస్తుంది.మే నెల ఏ సంవత్సరంలోనైనా ఏ నెల వారంలో అదే రోజున ప్రారంభం కాదు, కానీ ముగుస్తుంది. ఈ రెండు లక్షణాలతో ఉన్న నెల ఇది మాత్రమే.అయితే, తరువాతి సంవత్సరం జనవరి వారంలోని అదే రోజున ప్రారంభమై ముగుస్తుంది.అలాగే, సాధారణ సంవత్సరాల్లో, మేనెల ప్రారంభం గత సంవత్సరం ఆగస్టు ప్రారంభ వారం మాదిరిగానే ప్రారంభమవుతుంది, ముగుస్తుంది. లీపు సంవత్సరాల్లో, ఇది మునుపటి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి, మార్చి, నవంబరు నెలల మాదిరిగా ప్రారంభమవుతుంది
జూన్

జూన్ (June), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో ఆరవ నెల. ఈ నెల 30 రోజులును కలిగి ఉంది.జూలియన్, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం జూన్ సంవత్సరంలో ఆరవ నెల.ఈ నెలకు రోమన్ దేవత జూనో పేరు పెట్టారు.ఆమె బృహస్పతి భార్య, గ్రీకు దేవత హేరాతో సమానం.ఈ నెల పేరు లాటిన్ వర్క్ యంగర్ వన్స్ నుండి వచ్చిందని మరొక నమ్మకం.యంగర్ వన్స్ అంటే “చిన్నవారు” అని అర్థం. మొదట రోమన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం జూన్ నెల 30 రోజులతో నాలుగవ నెలగా ఉండేది. సా.శ.పూ. 450 లో క్యాలెండర్ సంస్కరణలు తరువాత 29 రోజుల పొడవుతో ఐదవ నెలగా అయ్యింది
జూలై

జూలై (July) నెల, జూలియన్,గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్లు ప్రకారం సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో ఏడవ నెల. ఈ నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి.పురాతన రోమన్ క్యాలెండర్లో ఐదవ నెల కావడంతో జూలై నెలను గతంలో లాటిన్లో "క్విన్టిలిస్" అని పిలిచేవారు. జూలియన్ క్యాలెండర్ సంస్కరణ సందర్భంగా జూలియస్ సీజర్ గౌరవార్థం నెల పేరు జూలైగా మార్చబడింది. భారతదేశంలో ఇది వర్ష ఋతువులో ఒక భాగం. ఈ నెలలో నైఋతి ఋతుపవనాలు దేశమంతటా వ్యాపించి బాగా వర్షాలు కురుస్తాయి. జూలై నెల భారతదేశంలో అత్యధికంగా వర్షపాతం ఉండే రెండు నెలల్లో ఒకటి. ఆగస్టు, రెండవది. జూలై మొదట క్విన్టిలిస్, రోమన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం జులై నెల మొదట, సంవత్సరంలో 31 రోజులు కలిగిన ఐదవ నెలగా ఉంది.లాటిన్లో దీనిని "క్విన్టిలిస్" అని పిలిచేవారు.సా.శ
ఆగష్టు

ఆగస్టు (August), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో ఎనిమిదవ నెల. ఈ నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి.భూమి దక్షిణార్థగోళంలో ఆగస్టు నెల వాతావరణం, ఉత్తరార్థగోళంలో ఫిబ్రవరి వాతావరణం ఒకేరకంగా ఉంటాయి. మొదట్లో ఈ మాసాన్ని సెక్స్టిలస్ అని పిలిచేవారు. ఎందుకంటే ఆనాటి పాత రోమన్ పంచాంగంలో ఇది ఆరవ మాసం. ఆ రోజుల్లో సంవత్సరంలో "మార్చి" మొదటి నెలగా ఉండేది. సంవత్సరానికి మొత్తం పది నెలలు మాత్రమే ఉండేవి. ఆ తర్వాత సా.శ.పూ. ౭౦౦ (700) నాటికి జనవరి, ఫిబ్రవరి నెలలు కలపడంతో ఇది ఎనిమిదవ నెల అయింది. మొదట్లో ఈ నెలకు కేవలం ౨౯ (29) రోజులు మాత్రమే ఉండేవి
సెప్టెంబర్

సెప్టెంబరు (September), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో తొమ్మిదవ నెల. ఈ నెలలో 30 రోజులు ఉన్నాయి.రోమన్ క్యాలెండరు ప్రకారం అసలు సంవత్సరంలో సెప్టెంబరు ఏడవ నెలగా ఉండేది.దానిపేరు ఇక్కడే నిర్ణయించబడింది.తరువాత క్యాలెండరు‌కు జనవరి, ఫిబ్రవరి నెలలను చేర్చినప్పుడు ఇది తొమ్మిదవ నెలగా మారింది.బ్రిటిష్ వారు 1752 లో జూలియన్ క్యాలెండరు నుండి గ్రెగోరియన్ క్యాలెండరుకు మారినప్పుడు, నెలలతో సీజన్లను సమలేఖనం చేయడానికి వారు కొన్ని రోజులు సర్దుబాటు చేసారు.సెప్టెంబరు నెల నుండి నేరుగా సెప్టెంబర్ 3 నుండి 14 వరకు 11 రోజులు తీసుకున్నారు.1752 లో సెప్టెంబర్ 3, 13 మధ్య రోజులు బ్రిటిష్ చరిత్రలో ఎన్నడూ జరగలేదు. సెప్టెంబరులో ఇవి కొన్ని ముఖ్యమైన జాతీయ,అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. సెప్టెంబర్ ..
అక్టోబర్

అక్టోబరు (October), సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో పదవ నెల. ఈ నెలలో 31 రోజులు ఉన్నాయి.అక్టోబరు నెలలో గాంధీ జయంతి వంటి మరిన్ని ప్రత్యేక రోజులతో ముడుపడి ఉంటుంది.ఈ మాసంలో శరదృతువు జరిగే కాలంలో అక్టోబరు రెండవ నెల.పండుగలు, కాలానుగుణ సంఘటనలు వంటి సందర్భాలను గుర్తించే ముఖ్యమైన రోజులు అక్టోబరు‌లో ఉన్నాయి.ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే సంఘటనలు ఈ నెలలో ఉన్నాయి. అక్టోబరులో ఇవి కొన్ని ముఖ్యమైన జాతీయ, అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.
నవంబర్

నవంబరు (November), జూలియన్, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ల ప్రకారం సంవత్సరంలోని ఆంగ్లనెలలులో పదకొండవ నెల.ఈ నెలలో 30 రోజులు ఉన్నాయి.సా.శ.ఫూ.750లో రోములస్ క్యాలెండర్ ప్రకారం సంవత్సరంలో ఇది తొమ్మిదివ నెలగా ఉంది. రోమన్ క్యాలెండర్‌లో జనవరి, ఫిబ్రవరి నెలలను చేర్చినప్పుడు, నవంబరు నెల తొమ్మిదివదిగా మారి, దాని పేరును నిలుపుకుంది. (లాటిన్లో దీనికి "తొమ్మిది" అని అర్ధం సూచిస్తుంది) నిలుపుకుంది. ప్రాచీన రోమ్‌లో లుడి ప్లెబీ నవంబరు 4 నుండి 17 వరకు, ఎపులం జోవిస్ నవంబరు 13 న, బ్రూమాలియా వేడుకలు నవంబరు 24న జరుగుతాయి.ఈ తేదీలు ఆధునిక గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్‌కు అనుగుణంగా లేవు.నవంబరు నెల దక్షిణార్ధగోళంలో వసంతఋతువు, ఉత్తరార్ధగోళంలో శరదృతువులోని చివరి పూర్తి నెల అయినప్పటికీ, దేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు ఈ నెలలో చల్లటి ఉష్ణోగ్రతలు, మంచు కలిగి ఉంటాయి.రోజులో పగటికాలం తక్కువకు చేరుకుంటుంది
వారము

వారం అనేది ఏడురోజులకు సమానమైన ఒక కాలమానం. ఒక సంవత్సరంలో 52 వారాలు, ఒకటి లేదా రెండు రోజులు ఉంటాయి. వారంలో ఉన్న 7 రోజులు ఈక్రింది విధంగా పిలువబడతాయి: పంచాంగంలోనూ, భారతీయ సంప్రదాయాలలోను ఈ వారాలకు అధిపతులను, ఆ యా వారాలలో చేయదగిన కార్యాలను ఇలా పేర్కొన్నారు. శ్లో || నృపాభిషేక మాంగళ్యం, సేవాయా వస్త్ర కర్మకృత్ ఔషదాహ వధాత్వాది, విదేయం భానువాసరే || శ్లో || శంఖ ముక్తాబురజత, వృషేన్ క్షుస్త్రీ విభూషణం పుష్పగీత క్రతు క్షీర కృషి కర్మేందు వాసరే || శ్లో || విషాగ్ని బందనం స్ధేయ, సంధి విగ్రహమానసం ధాత్వాకర ప్రహళ స్త్రీ, కర్మ భూమిజ్యవాసరే || శ్లో || నృత్య శిల్పి కళాగీతా లిపి భూ ధన సంగ్రహం వివాహ ధాన్య సంగ్రాహ్య కర్మా సౌమ్యవాసరే || శ్లో || యజ్ఞ పౌష్టికం మాగళ్యం స్వర్ణ వస్త్రాది భూషణం వృక్ష గుల్మలతాయన కర్మదేవీజ్యవాసరే || శ్లో || నృత్యవాయిద్య గీతాది, స్వర్ణ స్త్రీ రత్నభూషణం భూషణోత్సవ గోదాన కర్మ భార్గవ వాసరే || శ్లో || త్రపు సీసా శాస్త్ర విషవాహన వానృతం స్ధిర కర్మాఖిలం వాస్తు సంగ్రహం సౌరిదాసరే ||
పక్షము

పక్షము;-అనగా 15 [రోజులకు](లేదా కచ్చితంగా 14 రాత్రులకు) సమానమైన ఒక కాలమానము. ప్రతి నెలలో రెండు పక్షాలుంటాయి: 1.'శుక్ల పక్షం'( శుద్ధ తిధులు, అమావాస్య నుంచి పున్నమి వరకు)రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల పెరిగి రాత్రుళ్ళు తెల్లగా, కాంతివంతంగా అవుతాయి. (శుక్ల అంటే తెలుపు అని అర్థం) 2.'కృష్ణ పక్షం (బహుళ పక్షం: పున్నమి నుంచి అమావాస్య వరకు) : రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల తరిగి రాత్రుళ్ళు నల్లగా చీకటితో నిండుతాయి. (కృష్ణ అంటే నలుపు అని అర్థం). వేద సమయానుసారము ఒక చాంద్రమాన రోజును తిథి అంటారు లేదా శాస్త్రీయముగా సూర్యుడు, చంద్రున్ని కలుపుతూ ఉన్న ఆక్షాంశ కోణము 12 డిగ్రీలు పెరగడానికి పట్టే కాలాన్ని తిథి అనవచ్చు. తిధులు రోజులోని ఏ వేళలలో అయినా మొదలయ్యి, అంతమయ్యే అవకాశము ఉంది. ఒక్కొక్క తిథి దాదాపు 19 నుండి 26 గంటల సమయము ఉంటుంది. ప్రతి చాంద్రమాసములో 30 తిధులు ఉంటాయి.
దశాబ్దము

దశాబ్దము లేదా దశాబ్ది అనేది 10 సంవత్సరములకు సమానమైన ఒక కాలమానము. దీన్ని దశకం అని కూడా అంటారు. తెలుగులో దీన్ని పదేళ్ళు అని కూడా అనవచ్చు. సంస్కృతంలో అబ్దము, అబ్ది అంటే ఒక సంవత్సరం, దశ అంటే పది. వందేళ్ళను శతాబ్దము, శతాబ్ది అని, వెయ్యేళ్ళను సహస్రాబ్దం, సహస్రాబ్ది అనీ అంటారు. ఏ పదేళ్ళ కాలాన్నైనా దశాబ్ది అని అనవచ్చు. అయితే, క్యాలెండరు సంవత్సరాల్లో, పదవ స్థానంలోని అంకెతో దశాబదిని ఉదహరించడం సామాన్యంగా జరుగుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు 2010 నుండి 2019 వరకూ ఉన్న పదేళ్ళ కాలాన్ని 2010లు అని పిలుస్తారు. గ్రెగోరియన్ క్యాలెండరు 1 వ సంవత్సరంతో మొదలౌతుంది. సున్నా సంవత్సరం లేదు). సామాన్య శకం 1 వ సంవత్సరానికి ముందున్న సంవత్సరాన్ని సామాన్య శక పూర్వం 1 గా వ్యవహరిస్తారు. మధ్యలో సున్నా సంవత్సరమేదీ లేదు
వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి

వేటూరి గా పిలవబడే వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి (జనవరి 29, 1936 - మే 22, 2010) సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినీ గీత రచయిత. వేటూరి దైతా గోపాలం ఆ తర్వాత మల్లాది వద్ద శిష్యరికం చేశారు. తొలినాళ్ళలో పాత్రికేయునిగా పనిచేసిన వేటూరి కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వం వహించిన ఓ సీత కథ ద్వారా సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు. తర్వాత కొన్ని వేల పాటలను రాశారు. వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి 6 నంది అవార్డులతో పాటు మొత్తం 14 అవార్డులు, ఒక జాతీయ పురస్కారం అందుకున్నారు. తెలుగు పాటకు శ్రీశ్రీ తర్వాత జాతీయ ఖ్యాతిని ఆర్జించి పెట్టింది వేటూరియే. వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి 1936 న జనవరి 29 న కృష్ణా జిల్లా, మోపిదేవి మండలం పెదకళ్ళేపల్లిలో జన్మించాడు. మద్రాసులోని ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్, బెజవాడలో డిగ్రీ పూర్తిచేశారు. ఆంధ్ర ప్రభ పత్రిక ఉప సంపాదకుడిగా పనిచేశారు. 1956 నుంచి పదహారేళ్ళపాటు పాత్రికేయ వృత్తిలో ఉన్నారు. కె