nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
Fanani

Fanani ni mtu ambaye anawasilisha kazi za fasihi kwa hadhira. Kwa mfano, mwimbaji anawaimbia watu ukumbini, hivyo fanani ni mwimbaji kwani anawasilisha ujumbe aliokuwanao kwa jamii, na hadhira ni watu wanaomsikiliza mwanamuziki kwani hawa hupokea ujumbe kuhusu jambo fulani kutoka kwa fanani. Mifano mingine ya fanani, pamoja na mwimbaji, ni mwigizaji, mtangazaji, msimuliaji n.k.
Mia tano sitini

Mia tano na sitii ni namba inayoandikwa 560 kwa tarakimu za kawaida na DLX kwa zile za Kirumi. Ni namba asilia inayofuata 559 na kutangulia 561. Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 5 x 7.
Bumunda

Bumunda ni chakula ambacho ni kama andazi ila inatengenezwa kwa ndizi zilizoiva, unga wa ngano na sukari.
Najisi

Najisi ni kitu chochote ambacho ni kichafu na hakifai katika mwili wa binadamu. Suala la unajisi lilitiwa maanani sana katika Agano la Kale, na hasa katika madhehebu ya Mafarisayo wakati wa Yesu Kristo.
Zebu

Zebu au ng'ombe wa Uhindi ni aina ya ng'ombe wenye kustahimili hali ya ukame na pia wanafanywa kama maksai katika kilimo cha mazao mbalimbali.
Mia tano themanini

Mia tano themanini ni namba inayoandikwa 580 kwa tarakimu za kawaida na DLXXX kwa zile za Kirumi. Ni namba asilia inayofuata 579 na kutangulia 581. Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 29.
Mia tano themanini na moja

Mia tano themanini na moja ni namba inayoandikwa 581 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXI kwa zile za Kirumi. Ni namba asilia inayofuata 580 na kutangulia 582. Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 83.
Nangando

Nangando ni kata ya Wilaya ya Liwale katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,098 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,591  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65517. Barikiwa | Kiangara | Kibutuka | Kichonda | Kimambi | Likongowele | Lilombe | Liwale "B" | Liwale Mjini | Makata | Mangirirkiti | Mbaya | Mihumo | Mirui | Mkutano | Mlembwe | Mpigamiti | Nangando | Nangano | Ngongowele
Nyumbufu

Nyumbufu ni tabia ya mata kuwa kinamo, yaani inaweza kubadilisha umbo lake kama inaathiriwa na kani lakini baadaye inarudi tena katika hali ya awali. Kila mata nyumbufu inamipaka ya unyumbufu wake. Yaani kama kamba ya raba inavutwa sanasana, haitarudi kabisa kwa urefu asilia lakini itakuwa kiasi kirefu zaidi.
Mkoa wa Kilwa (DOA)

Mkoa wa Kilwa ilikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo. Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 56,900 pamoja na visiwa vya Mafia, Kilwa Kisiwani na Songo Mnara. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Kilwa Kivinje. Ofisi ndogo za mkoa (jer. Bezirksnebenstelle) zilikuwepo Kibata, Liwale na Chole (Mafia) Mkoa huu ulipakana na Mwaka 1913 kulikuwa na wakazi 98,000. 96,200 walihesabiwa kama wazalendo, Wazungu 49, na wengine waliotazamiwa kuwa Waarabu au Wahindi. Mifugo ilikadiriwa kuwa ng'ombe 3090, mbuzi 5190 na kondoo 390. Kabla ya 1914 yalikuwepo makampuni 6 ya kizungu na walowezi 7 walioanzisha mashamba ya kibiashara ya pamba, miti ya mpira, minazi, misufi na mikonge. Mashamba haya ya kizungu yalikuwa na eneo la 87.9 km² na 13.7 km² pekee zililimwa hali halisi hadi wakati ule
Jean Stafford

Jean Stafford (1 Julai 1915 – 26 Machi 1979) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1970, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa mkusanyiko wa hadithi fupi zake The Collected Stories of Jean Stafford.
Elon

Elon (kwa Kiebrania אֵילֹן‎‎, Elon, ʼÊlōn, "Mwaloni") alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia. Kadiri ya Waamuzi 12:11 alikuwa wa kabila la Zebuluni akaongoza Israeli kwa miaka 10.
Masebe

Masebe ni kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 4,268 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,967  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53537. Bagamoyo | Bujela | Bulyaga | Ibighi | Ikuti | Ilima | Iponjola | Isongole | Itagata | Kawetele | Kinyala | Kisiba | Kisondela | Kiwira | Kyimo | Lufingo | Lupepo | Makandana | Malindo | Masebe | Masoko | Masukulu | Matwebe | Mpuguso | Msasani | Ndanto | Nkunga | Suma | Swaya
Imalilosongwe

Imalilo Songwe ni kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 14,888 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,268  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53611. Chimala | Igava | Igurusi | Ihahi | Imalilo Songwe | Ipwani | Itamboleo | Kongolo | Lugelele | Luhanga | Madibira | Mahongole | Mapogoro | Mawindi | Miyombweni | Mwatenga | Ruiwa | Rujewa | Ubaruku | Utengule Usangu
Ukristo barani Amerika

Magharibi Wasiosadiki Utatu Ukristo barani Amerika uliingia mara Wazungu walipofikia huko. Kabla ya hapo wakazi walifuata dini za jadi, zikiheshimu roho na uasilia, lakini pengine zikidai pia binadamu atolewe kama kafara. Kati ya Wazungu walioongozana na Kristofa Columbus kulikuwa na mapadri waliokuwa tayari kufanya umisionari walifika kaskazini kabisa mwa bara. Kwa kiasi kikubwa uinjilishaji uliendana na ukoloni wa karne XVI na XVII: katika sehemu mbalimbali wahamiaji wengi kutoka Ulaya walizidi idadi ya wenyeji, lakini pia hawa wa mwisho waliingia Ukristo kwa wingi. Matokeo ni kwamba leo Amerika ndilo bara lenye asilimia kubwa zaidi za Wakristo, wakiwemo hasa Wakatoliki na Waprotestanti, lakini pia Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na madhehebu mengine ambayo yalitokea Marekani hasa katika karne ya 19.
Annie Proulx

Edna Ann Proulx (amezaliwa 22 Agosti 1935) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Hasa ameandika chini ya jina Annie Proulx. Mwaka wa 1994, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Shipping News.
Krak des Chevaliers

Krak des Chevaliers (tamka: krak de she-va-lyee; kwa Kiarabu: قلعة الحصن Qalaat al-Husn) ni ngome ya kihistoria nchini Syria ambayo imeandikishwa katika orodha ya urithi wa dunia. Inapatikana juu ya mlima kwa kimo cha mita 600, takriban katikati ya mji wa Homs na pwani ya Bahari Mediteranea. Ilijengwa wakati wa vita za misalaba kama miaka 800 iliyopita ikawa kituo muhimu cha wanajeshi wa misalaba kutoka Ulaya. Ngome ya kwanza ilijengwa huko na mtawala Mwislamu wa Aleppo. Askari Waislamu waliondoka wakati jeshi la vita ya kwanza ya misalaba lilipopita hapa. Mnamo mwaka 1110 mtawala Mkristo wa Galilaya alituma watumishi wa kudumu walioanza kuimarisha ngome ya awali. Mnamo 1142 ilipitishwa mikononi mwa shirika la wanajeshi wa hospitali ya Mtakatifu Yohane walioendelea kuijenga. Ngome hii ilikuwa kituo kikuu cha Shirika la Mtakatifu Yohane lililoweza kuitetea hadi mwaka 1271. Mwaka ule jeshi kubwa la Mamaluki wa Misri waliishambulia kwa nguvu na wateteaji wa mwisho walikabidhi ngome kwa maadui wakipata wenyewe nafasi ya kuondoka kwa usalama. Ngome ilitengenezwa baadaye mara mbili, awali na Waarabu na katika karne ya 20 na Wafaransa waliotawala Syria kati ya vita kuu ya kwanza na vya pili. Krak des Chevalier ni kati ya mifano bora ya usanifu wa ngome za Kiulaya na pia za Kiislamu za Enzi ya kati. Tangu mwaka 2006 imeandikishwa katika orodha ya UNESCO ya urithi wa dunia
Mfumo wa lugha

Mfumo wa lugha ni namna lugha fulani inavyoundwa, kutokana na sauti, silabi, maneno na sentensi au tungo. Yaani ni ile hali ya kutumia vipashio mbalimbali ambavyo vinahusiana kimaaana unapoitumia lugha. Vipashio hivyo ni kama vile sauti, silabi au neno.
Mkoa wa Tanga (DOA)

Mkoa wa Tanga ilikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo. Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 4,600 kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Tanga mjini. Mkoa huu ulipakana na Kwenye mpaka na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza kulikuwa na kituo cha forodha huko Yasini. Mwaka 1913 kulikuwa na wakazi wazalendo 108,400, pamoja na 2,393 Waasia (Wahindi, Waarabu hasa) na Wazungu 581. Mji wa Tanga ulikuwa na wakazi 12,000, kati yao Wazungu 298.D Mkoa wa Tanga wa DOA ulikuwa kitovu cha uchumi ya mashamba ya kibiashara. Sababu ya kuenea mapema zilikuwa kwanza bandari ya Tanga na pili njia ya reli ya kuelekea Kilimanjaro. Kutokana na miundombinu hii ilikuwa rahisi zaidi kusafirisha mazao na bidhaa nje. Kabla ya 1914 yalikuwepo makampuni 24 ya kizungu na walowezi 72 walioendesha mashamba ya kibiashara, hasa ya mikonge. Mashamba haya ya kizungu yalikuwa na eneo la km² 877
Mia tano themanini na tano

Mia tano themanini na tano ni namba inayoandikwa 585 kwa tarakimu za kawaida na DLXXXV kwa zile za Kirumi. Ni namba asilia inayofuata 584 na kutangulia 586. Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 5 x 13.
Magaga

Magaga ni hali ya kupasukapasuka uwayo wa mguu wa binadamu ambao kwanza umekuwa mgumu (sugu). Mpasuko unaweza kufikia hatua ya kutokwa na damu. Inatokea hasa kwa watu wanaotembea bila viatu au kwa makubadhi katika mazingira magumu, k.mf. ya baridi kali. Mara nyingi wenye tatizo hilo wanalainisha ngozi kwa mafuta.
Lidwina

Lidwina (pia: Lydwine, Lydwid, Lidwid, Liduina) wa Schiedam, Uholanzi (1380 - 1433), alikuwa mwanamke maarufu kwa maisha ya kiroho, sala na karama zake. Tarehe 14 Machi 1890 Papa Leo XIII alithibitisha heshima ya mtakatifu ambayo Wakatoliki walimpa Lidwina tangu zamani. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Aprili. Alipokuwa na umri wa miaka 15, Lidwina alianguka na kuvunjika ubavu akiwa anacheza penye barafu. Badala ya kupona, alizidi kulemaa maisha yake yote, mpaka akapooza mwili mzima isipokuwa mkono wa kushoto.  Lidwina alishika mfululizo saumu na sifa yake kama mtakatifu mponyaji ilizidi kuvuma. Maafisa wa mji wake, Schiedam, wametuachia tamko rasmi la kwamba aliacha kabisa kula na kupata usingizi. Lidwina alifariki akiwa na umri wa miaka 53.
Geraldine Brooks (mwandishi)

Geraldine Brooks (amezaliwa 14 Septemba 1955) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Australia; mwaka wa 2002 alipata pia uraia wa Marekani. Mwaka wa 2006, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake March.
Wakristo wa Kiyahudi

Wakristo wa Kiyahudi walikuwa Wayahudi waliomuamini Yesu kuwa ndiye Masiya (Kristo) aliyetabiriwa katika dini yao. Mwanzoni Kanisa la wafuasi wa Yesu liliundwa na watu wa namna hiyo karibu peke yao, lakini kadiri miaka ya karne ya 1 ilivyozidi kwenda, waamini kutoka mataifa mengine waliongezeka hadi kuwazidi hao wenye asili ya Kiyahudi. Hatimaye Wakristo wa Kiyahudi walionekana kundi dogo la watu waliozidi kuzingatia mno mambo ya Agano la Kale, tofauti na Wakristo wenzao; kwa mfano: tohara, Sabato na ibada za sinagogini. Tofauti kati yao na Wayahudi wengine ilikuwa tu imani kuhusu Yesu. Baadhi yao walisisitiza umuhimu wa desturi za Kiyahudi kiasi cha kudai hata Wakristo wenye asili ya mataifa wazifuate, lakini Mtaguso wa Yerusalemu (Mdo 15:6-35) uliamua tofauti, wakaendelea kumpinga Mtume Paulo na kuvuruga kazi yake ya uinjilishaji wa mataifa. Wakristo wa Kiyahudi walidhoofisha sana na Vita vya Wayahudi kwa ajili ya kujikomboa (66-135), na maangamizi ya Hekalu la Yerusalemu (70) pamoja na itikadi kali ambayo iliongoza Uyahudi baadaye na kufukuza Wakristo wote kutoka sinagogini. Hatimaye hata Kanisa la Yerusalemu lilibaki mikononi mwa Wakristo wasio Wayahudi kwa asili. Pamoja na hayo, mwelekeo wa kutaka Wakristo wafuate masharti mengi au hata yote ya Torati umeendelea hadi leo katika madhehebu mbalimbali.
Floriani wa Lorch

Floriani wa Lorch (alifia dini tarehe 4 Mei 304) alikuwa askari Mkristo wa Dola la Roma aliyeishi Mantem, karibu na Kirchdorf an der Krems, leo nchini Austria. Aliposikia kwamba gavana Akwilino, wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano, amekamata Wakristo 40 mjini Lorch, alitamani kuwa nao akaenda huko. Karibu na kufika alikutana na askari wenzake akajitambulisha kuwa Mkristo, hivyo akakamatwa na kupelekwa kwa Akwilino. Huyo alijaribu kumfanya atoe sadaka kwa miungu, lakini Floriani alipokataa aliagiza apigwe mijeledi na kutupwa katika mto Enns akiwa na jiwe kubwa limefungwa shingoni. Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Jennifer Egan

Jennifer Egan (amezaliwa 7 Septemba 1962) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2011, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Visit from the Goon Squad.
Su Xun

Su Xun (kwa Kichina 蘇洵, 22 Mei 1009-21 Mei 1066) alikuwa mwandishi na mwanasiasa nchini China wakati wa Nasaba ya Song.
Su Shi

Su Tungpo/Su Shi (kwa Kichina 蘇軾, 8 Januari 1036- 24 Agosti1101) alikuwa mwandishi na mwanasiasa nchini China wakati wa Nasaba ya Song.
Vigae vya mwandiko wa kikabari

Vigae vya mwandiko wa kikabari vilikuwa njia ya kuhifadhi habari kimaandishi katika utamaduni wa Mesopotamia ya Kale (takriban Iraki ya leo) na nchi jirani. Ni vipande bapa vya udongo wa mfinyanzi ambamo alama za mwandiko wa kikabari zilichorwa na baadaye vipande vilikaushwa. Kama mwandishi alikosea, ilikuwa rahisi kusahihisha maandishi kwenye udongo mbichi. Vingine vilichomwa pia motoni na hivyo kuwa gumu kama matofali. Vigae elfu kadhaa vya mwandiko wa kikabari vilivyochomwa vimedumu miaka elfu na elfu hadi leo ni chanzo kikuu cha habari za kihistoria kuhusu tamaduni za kale. Mifano ya kale kabisa iliyohifadhiwa ilitengenezwa mnamo mwaka 3000 KK. Mesopotamia ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa mapema wa kilimo wa miji kama Sumeri, Akkadi, Babeli na Ashuru. Mwanzo wa maandishi ilikuwa nia ya kushika kumbukumbu tu kuhusu akiba, idadi ya mazao, mifugo na bidhaa nyingine. Polepole waandishi wa Sumeri na Babeli walibuni mwandiko wa picha ulioendelea kuwa mwandiko wa alama zilizowakilisha maneno au silabi. Baada ya maendeleo hayo kuna pia matini marefu yaliyoandikwa kwa njia hii, kwa mfano Utenzi wa Gilgamesh. Matumizi ya vigae hivi yalikwisha pamoja na matumizi ya mwandiko wa kikabari katika karne za mwisho kabla ya Kristo.
Wakia

Wakia (kutokana na Kiarabu: وقية - اوقية, awqiyah - waqiyah) unaweza kuhusu maana mbili: Wakia asilia ni kipimo asilia kimojawapo cha Kiswahili ukitaja tungamo ya takribani gramu 28. Unafanana na kipimo cha kizungu cha aunsi (ing. ounce). Wakia wa dhahabu wa Kiingereza hufafanuliwa siku hizi kuwa gramu 31.1034768. Waswahili wa zamani walipokea kipimo hiki kutoka lugha ya Kiarabu. Katika nchi za Kiislamu wakia ilikuwa sehemu ya 12 ya "ratl" (ratili) lakini ilhali jina la "ratili" iliweza kutaja uzani tofauti sana kati ya gramu 340 hadi kilogramu mbiloi, hata wakia zilitofautiana. Wakia iliyotumiwa katika Afrika ya Mashariki ilifanana na wakia. Matumizi yake ilisanifishwa kwa kutumia sarafu ya reale kama uzani sanifu. Wakia wa kisasa pia huitwa aunsi. Hufafanuliwa kuwa gramu 28.349523125, au 1/16 ya ratili
Makowo

Makowo ni kata ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59112. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 4,957 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,213  walioishi humo. Ihanga | Iwungilo | Kifanya | Lugenge | Luponde | Makowo | Matola | Mjimwema | Njombe Mjini | Ramadhani | Utalingoro | Uwemba | Yakobi
Jean Jules Jusserand

Jean Adrien Antoine Jules Jusserand (18 Februari 1855 – 18 Julai 1932) alikuwa mwanasiasa na mwanahistoria kutoka nchi ya Ufaransa. Wakati wa Vita_Kuu_ya_Kwanza_ya_Dunia alikuwa balozi wa Ufaransa nchini Marekani. Mwaka wa 1917, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake With Americans of Past and Present Days".
Samuel Flagg Bemis

Samuel Flagg Bemis (20 Oktoba 1891 – 26 Septemba 1973) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1927, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake Pinckney's Treaty. Tena, mwaka wa 1950, alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu kwa wasifu yake ya John Quincy Adams.
Vernon Louis Parrington

Vernon Louis Parrington (3 Agosti 1871 – 16 Juni 1929) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1928, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake Main Currents in American Thought.
Bernadotte Everly Schmitt

Bernadotte Everly Schmitt (19 Mei 1886 – 23 Machi 1969) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake The Coming of the War, 1914.
Bweha (Canis)

C. anthus F. Cuvier, 1820C. aureus Linnaeus, 1758C. mesomelas Johann Christian Daniel von Schreber Bweha au mbweha wa jenasi Canis katika familia Canidae ni wanyama wadogo kiasi wanaofanana na mbwa. Mbwa-nyika (coyote, Canis latrans) huitwa “bweha wa Amerika” pengine, lakini kwa kawaida spishi nne tu katika jenasi Canis huitwa bweha. Spishi hizi huwinda wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi, kama mamalia wadogo, ndege na watambaachi. Ili kufanya hiyo husaidiwa na miguu yao mirefu na mikubwa na mifupa ya miguu iliyounganika. Sifa hizi zinawapa bweha uwezo wa kukimbia umbali mrefu na kudumisha mbio za hadi km 16 (maili 9.9) kwa saa kwa vipindi virefu. Bweha hukiakia wakati wa utusitusi wa alfajiri na machweo. Kwa kawaida sehemu ya kijamii ni jozi inayokaa pamoja abadi na inayokinga eneo lake dhidi ya jozi nyingine wakifukuza washindani wanaovamia na kuweka mkojo na mavi kwa mipaka ya eneo kama landmarks
Mgogwe

Mgogwe au kinyomoro (Solanum betaceum) ni mti mdogo katika familia Solanaceae. Matunda yake yanayoitwa magogwe au matunda ya damu yana vitamini na madini nyingi, vitamini A na C na chuma hasa. Asili ya mti huu ni milima ya Andes lakini siku hizi hukuzwa katika maeneno mengi ya nusutropiki, k.m. nchini kwa Afrika Afrika Kusini, Kenya na Rwanda.
John J. Pershing

John Joseph Pershing (13 Septemba 1860 – 15 Julai 1948) alikuwa jenerali wa jeshi kutoka nchi ya Marekani. Pia aliitwa “Black Jack”. Mwaka wa 1932, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake cha wasifu My Experiences in the World War.
Mtunguja

S. schumannianum DammerS. zanzibarense Vatke Mtunguja, mtunguja-mwitu, mtura, mtula, mtulwa, mtua, mtuatua, mndulele, mnyanya-mwitu au mnyanya-pori ni majina mbalimbali ya mimea ya familia Solanaceae. Fasihi andishi (ya kisayansi na ya umma) haidhihirishi majina gani hutumika kwa spishi gani. Inaonekana kwamba majina yote hutumika kwa Solanum incanum (kwa Kiingereza thorn apple) lakini majina kadhaa hutumika kwa spishi nyingine pia, hasa Solanum schumannianum na Solanum zanzibarense. Mitunguja ina sumu lakini kuna namna ambazo majani na matunda yake huliwa baada ya kupikwa. Yote hutumika kama mitishamba, k.m. dhidi ya magonjwa ya ngozi, ya koo, ya meno na ya tumbo na dhidi ya maumo ya nyoka.
Mngogwe

S. macrocarpon L. Mngogwe au mnyanya-chungu ni jina la spishi mbili za jenasi Solanum katika familia Solanaceae. Matunda yake huitwa ngogwe na huliwa baada ya kupikwa, ila ngogwe Uhabeshi huliwa mbichi pia. Majani yaliyopikwa huliwa vilevile na huitwa mafa. Asili ya mngogwe wa Afrika ni Afrika ya Magharibi na asili ya mngogwe Habeshi ni Uhabeshi, lakini siku hizi spishi zote mbili hukuzwa mahali pengi pa Afrika na katika Asia na Amerika pia. Mngogwe Habeshi hupendwa sana katika Afrika ya Magharibi. Waigbo wa Nijeria wanatumia matunda yake kama mbadala wa koko ya kola.
Sakafu ya bahari

Sakafu ya bahari (kwa Kiingereza seabed, sea floor, seafloor au ocean floor) ni sehemu ya chini kabisa ya bahari au, kwa lugha nyigine, ni sehemu ya uso wa dunia iliyofunikwa na maji ya bahari. Kina cha maji juu ya sakafu ya bahari kinacheza kati ya mita chache hadi takriban kilomita 11 katika mifereji ya bahari. Kwa wastani sakafu iko mita 3,800 chini ya uso wa bahari. Maeneo ya sakafu ya bahari huchunguliwa kwa kutumia nyambizi za utafiti na siku hizi pia kwa picha na vipimo vya satelaiti. Kwenye sehemu zenye kina kidogo, hasa kwenye tako la bara, inawezekana pia kwa wazamiaji kufikia sakafu ya bahari. Sawa na uso wa dunia barani sakafu ya bahari huwa na milima, mabonde, tambarare na volkeno. Kwa jumla maeneo mbalimbali ya sakafu ya bahari hufanana kuliko maeneo ya uso wa dunia bara kwa sababu athira za kufinyanga na kubadilisha uso wa sakafu ni chache kulingana na nchi kavu. Hapo chini ni hasa mikondo ya maji inayobadilisha uso wa sakafu tofauti na nchi kavu ambako mvua, mito, upepo na mabadiliko makali ya joto na baridi zinachangia mmomonyoko na kufinyanga uso wa nchi. Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.
Charles Messier

Charles Messier (tamkaː sharl mesyee; 26 Juni 1730 – 12 Aprili 1817) alikuwa mwanaastronomia kutoka nchini Ufaransa anayekumbukwa kwa kutunga orodha ya magimba ya angani iliyojulikana kwa jina la "Orodha ya Messier". Namba za orodha yake zinatumiwa hadi leo kwa kutaja magimba ya angani mbalimbali, kwa mfano “M31” ambayo ni Galaksi ya Andromeda. Alizaliwa katika jimbo la Lorraine, Ufaransa. Alianza kuvutiwa na habari za astronomia baada ya kuona nyotamkia kubwa ya mwaka 1744 na kupatwa kwa jua mnamo tarehe 25 Julai 1748. Kazi yake ya kwanza kuanzia mwaka 1754 ilikuwa ajira kama karani wa Joseph Nicolas Delisle aliyekuwa mwanastronomia mkuu wa jeshi la maji la Ufaransa. Kazi ya Messier ilikuwa pamoja na kuchora ramani. Deslisle alitambua uwezo wake alimfundisha pia misingi ya astronomia. Hasa alimfundisha kuandika kila kitu alichotazama angani pamoja na maelezo yakinifu. Mwaka 1757 aliagizwa na Delisle kutafuta Kometi ya Halley iliyotabiriwa kurudi mwaka ule; aliitambua tu kwenye Januari 1759 kwa sababu utabiri ulikuwa na makosa. Mwaka 1761 alitazama mpito wa Zuhura mbele ya jua na mwaka 1764 alifaulu kukuta nyotamkia ya kwanza isiyojulikana bado. Tangu 1764 Messier alitafuta hasa nyotamkia angani. Kwa jumla alizitambua 13: Pamoja na nyotamkia hizi alikuta pia kiasi cha magimba mengine kama vile nebula, fungunyota au galaksi
Sayari ya nje

Sayari-nje au Sayari ya nje (kwa Kiingereza "exoplanet", au "extrasolar planet") ni sayari inayozunguka nyota isiyo Jua letu. Iko nje ya mfumo wetu wa Jua. Mnamo Aprili 2019 zaidi ya sayari-nje 4000 zinazozunguka nyota mbalimbali zimetambuliwa tayari.  Kwa muda mrefu sayari zilizoko nje ya mfumo wa Jua letu hazikujulikana. Wataalamu walitofautiana kama magimba ya namna hiyo yapo au la. Giordano Bruno aliwaza mnamo karne ya 16 ya kwamba katika anga kuna dunia nyingi zilizo sawa na Dunia yetu. Isaac Newton alifikiri pia ya kwamba sayari zinaweza kuwepo nje ya mfumo wetu. Lakini haikuwezekana kuthibitisha nadharia hizo hadi miaka ya 1990, hivyo idadi kubwa ya wanaastronomia bado walihangaika kama sayari-nje ziko au la. Matatizo makuu ya kuthibitisha kuwepo kwa sayari-nje ni: Mwaka 1992 watafiti Aleksander Wolszczan na Dale Frail waliofanya kazi ya astronomia ya redio walitangaza kugunduliwa kwa sayari mbili zinazozunguka nyota tutusi (pulsar) PSR 1257+12. Sayari hizo hazikuweza kutazamwa lakini kuwepo kwake kulikadiriwa kwa saabu watafiti walipima mabadiliko ya mwendo wa nyota yaliyoweza kuelezwa tu kutokana na masi ya karibu inayobadilisha mwendo wa kawaida. Miaka michache baadaye taarifa hii ilithibitishwa na wagunduzi wengine. Wataalamu wa astronomia waliendelea kugundua sayari-nje zinazozunguka nyota mbalimbali
Kepler (chomboanga)

Kepler ni darubini ya anga-nje iliyorushwa angani na taasisi ya NASA (Marekani) kwa shabaha ya kugundua sayari za nje zinazozunguka nyota nje ya mfumo wa Jua letu. Jina lilichaguliwa kwa heshima ya mwanaastronomia Mjerumani wa karne ya 17 Johannes Kepler, Kepler ilirushwa katika anga-nje tarehe 7 Machi 2009. Kazi yake ni kupeleleza sehemu ya Njia nyeupe na kugundua sayari za nje hasa zile ambazo zinazunguka nyota zake kwa umbali wenye uwezekano wa kuwa na uhai.  Data za Kepler zililenga kutambua nyota zinazoonyesha mabadiliko ya kurudiarudia ya angavu ya nyota zinazosababishwa na sayari zinazopita mbele ya nyota wakati wa kuangaliwa. Yaani kila sayari ikipita nyota yake inapunguza kiasi kiwango cha nuru kinachoonekana na mtazamaji wa nyota hii inaweza kupimwa. Kwa jumla Kepler ilikusanya data za nyota zaidi ya 500.000. Kutokana na utahmini ya data zake inaaminiwa leo kwamba asilimia 20 hadi za nyota zinazoonekana angani zinaweza kuwa na sayari ndogo zinazoweza kufanana na Dunia. Chomboanga hicho hakikuweza kuendelea na kazi yake jinsi ilivyopangwa kwa sababu kulitokea tatizo la kulenga tena darubini pale panapotakiwa . Mwaka 2014 mbinu ulipatikana kuangalia tena magimba kwenye ekliptiki.. Mwaka 2018 Kepler ilifika mwisho wa uwezo wake baada ya kuishia fueli yote