nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
William Saroyan

William Saroyan (31 Agosti 1908 – 18 Mei 1981) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Aliandika hasa mikusanyiko ya hadithi, tamthiliya na riwaya. Mwaka wa 1940 aliteuliwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa ajili ya tamthiliya yake “Wakati wa Maisha Yako” (kwa Kiingereza: The Time of Your Life). Lakini alikataa kupokea tuzo hiyo.
Thornton Wilder

Thornton Niven Wilder (17 Aprili 1897 – 7 Desemba 1975) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Aliandika riwaya na tamthiliya. Mwaka wa 1928 alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Bridge of San Luis Rey. Tena alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili, 1938 na 1943. Anajulikana hasa kwa tamthiliya yake iitwayo kwa Kiingereza The Matchmaker. Ilitolewa mwaka wa 1954, na 1964 ilibadilishwa kuwa igizo la muziki chini ya jina Hello, Dolly!.
William Carlos Williams

William Carlos Williams (17 Septemba 1883 – 4 Machi 1963) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Marekani. Pamoja na kufanya kazi kama daktari, aliandika mashairi, insha za historia na riwaya fupi. Mwaka wa 1963 wakati alipokuwa ameshafariki aliteuliwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi kwa ajili ya mkusanyiko wake “Picha za Brueghel, na Mashairi Mengine” (kwa Kiingereza: Pictures from Brueghel, and Other Poems) iliyotolewa mwaka wa 1962.
Maputo

Mahali pa Jiji la Maputo katika Msumbiji Maputo ni mji mkuu wa Msumbiji. Hadi 1976 ilijulikana kwa jina la Kireno la Lourenço-Marquès. Serikali mpya ya Msumbiji huru chini ya rais Samora Machel iliipa jina jipya la Maputo. Mji una wakazi 1,200,000 (pamoja na mitaa ya nje: 1,800,000). Uchumi wake unategemea sana bandari yake kwenye hori ya Maputo ya Bahari Hindi. Mito miwili inaishia kwenye hori ni Tembe na Maputo.
Thomas Aquinas Mtakatifu

Mtakatifu Thomas Aquinas (Roccasecca, katika eneo la watawala wa Aquino, leo katika wilaya ya Frosinone, Italia, 1224 au 1225 - Fossanova, wilaya ya Latina, Italia, 7 Machi 1274) alikuwa mtawa wa Shirika la Wahubiri na padri wa Kanisa Katoliki. Mwenye akili kubwa ajabu, alishirikisha hekima yake ya pekee kwa mafundisho na kwa maandishi. Mnyofu, mkimya, aliyekuwa tayari kutumikia, kiutu alipendwa na wote, naye alipendelea watu wa chini, akihubiria mafukara kwa usahili na wema hata zaidi ya mara moja kwa siku. Kuliko wengine wote, Thoma aliona elimu na masomo kama njia ya kufikia utakatifu; ni kati ya watu bora upande wa nadharia, hasa wa teolojia ya shule, iliyofikia kilele chake katikati ya karne XIII. Mwanafunzi wa Alberto Mkuu, alitumia hasa mawazo ya mwanafalsafa wa Ugiriki Aristoteli na ya Waarabu waliomtafsiri, lakini pia ya Plato: ili kufafanua imani, alikubali ukweli ulioweza kutolewa na yeyote, kwa sababu kweli zote zinatoka kwa Mungu; kinyume chake alikanusha udanganyifu wowote. Hivyo aliweza kufanya usanisi mpana ambao mpaka leo Kanisa Katoliki linautambua kama tokeo bora la mafundisho yake lenyewe na kama kielelezo cha namna ya kufikiri na ya kufanya teolojia. Anajulikana hasa kwa vitabu vyake “Jumla ya Teolojia” (kwa Kilatini Summa theologiae) na “Jumla dhidi ya Wapagani” (kwa Kilatini Summa contra gentiles). Alitangazwa na Papa Yohane XXII kuwa mtakatifu tarehe 18 Julai 1323, halafu na Papa Pius V kuwa mwalimu wa Kanisa mwaka 1568. Kwa Kilatini anaitwa Doctor Angelicus (Mwalimu wa Kimalaika) au Doctor Communis (Mwalimu wa wote). Ni msimamizi wa wanateolojia, wanachuo, watoaji na wauzaji wa vitabu, wanafunzi na shule. Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 28 Januari. Alizaliwa na Landolfo, sharifu mwenye asili ya Kilombardi, na mke wake, Teodora, katika ngome ya familia yao
Austen Chamberlain

Austen Chamberlain (16 Oktoba 1863 – 16 Machi 1937) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Uingereza. Kuanzia 1924 hadi 1929 alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Mwaka wa 1925, pamoja na Charles Dawes alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani kwa ajili ya kazi yake ya kupitisha Maafikiano ya Lokarno.
Gustav Stresemann

Gustav Stresemann (10 Mei 1878 – 3 Oktoba 1929) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1923 alikuwa Waziri Mkuu na kuanzia 1924 hadi 1929 alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Mwaka wa 1926, pamoja na Aristide Briand alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.
Norman Angell

Sir Ralph Norman Angell Lane (26 Desemba 1872 – 7 Oktoba 1967) alikuwa mtaalamu wa uchumi na mwandishi wa habari kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alijitahidi kutekeleza amani ya kimataifa. Anajulikana sana kwa kitabu chake “Uwongo Mkubwa” (kwa Kiingereza Great Illusion) kilichotolewa mwaka wa 1910. Mwaka wa 1931 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza. Mwaka wa 1933 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.
Kigali

Kigali ni mji mkuu wa Rwanda na pia mji mkubwa kuliko mingine yote nchini. Iko karibu sana na mstari wa ikweta kwenye kimo cha 1400 - 1600 m juu ya UB. Hali ya hewa ni ya wastani hakuna baridi kali wala joto kali. Kigali ina wakazi 600,000. Kigali ilianzishwa wakati wa ukoloni wa Kijerumani mwaka 1907 kama kituo cha mwakilishi wa Afrika ya Mashariki Mjerumani Richard Kandt. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivamiwa na Wabelgiji ikawa sehemu ya eneo lao na kukabidhiwa Rwanda na Burundi chini ya utawala wa Ubelgiji. Baada ya kugawa kwa Rwanda-Burundi kuwa nchi mbili za Rwanda na Burundi, Kigali ikawa mji mkuu wa Rwanda mwaka 1962. Mauaji ya Watutsi ya mwaka 1994 yalianza Kigali. Mji ulipungukiwa wakazi 100,000 wakati ule. Misingi ya uchumi ya Kigali ni biashara ya kahawa, mifugo na Bustani. Kigali ina uwanja wa ndege wa kimataifa uitwao Kigali International Airport. Kuna barabara kwenda Burundi na Uganda
Ruanda-Urundi

Ruanda-Urundi ni jina la zamani kwa ajili ya nchi za Rwanda na Burundi. Zote mbili zilikuwa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani hadi 1916. Wakatu wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia jeshi la Force Publique la Ubelgiji kutoka Kongo lilivamia maeneo yake; katika ugawaji wa koloni ya Kijerumani maeneo yale yalikubaliwa na Uingereza kubaki upande wa Ubelgiji. Baadaye zilikabidhiwa na Shirikisho la Mataifa kama eneo la kudhaminiwa kwa Ubelgiji. Ubelgiji ilitawala nchi zote mbili kama eneo moja la "Ruanda - Urundi". Hali halisi ziliangaliwa kwa muda mrefu kama eneo la nyongeza la Kongo ya Kibelgiji. Lakini hali yake katika sheria ya kimataifa kuwa eneo la kudhaminiwa iliizuia kuunganishwa rasmi na koloni ile kubwa. Nchi zote mbili zilitawaliwa kwa mfumo wa "utawala usio moja kwa moja" ihali Wabelgiji walitumia watawala wa jadi. Wafalme hao waliotwa Mwami walitoka kimapokeo katika kundi la Watutsi ilhali idadi kubwa ya wananchi walihesabiwa katika kundi la Wahutu. Makundi haya hayakuwa makabila tofauti maana walikuwa na lugha na utamaduni wa pamoja; walikuwa zaidi matabaka katika jamii ambayo yaliwahi kuanza karne kadhaa zilizopita kama makabila tofauti lakini zimeshaunganika kiutamaduni; hata hivyo yalikuwa tofauti kiuchumi kwa mkazo wa ufugaji upande wa Watutsi na ukulima upande wa Watutsi. Hata hivyo iliwezekana kwa Mhutu kupata ng'ombe wengi na kuitwa Mtutsi, na Mtutsi maskini kuanza kulima akitazamiwa kuwa Mhutu. Kisiasa tofauti ilisababishwa na mfumo wa utawala wa mwami (mfalme) aliyepaswa kuteuliwa kutoka familia za Watutsi
Libreville

Libreville ni mji mkuu na mji mkubwa nchini Gabon. Iko kwenye pwani la Atlantiki kiasi ndani ya mdomo wa mto Komo au mto Gabon. Kuna bandari. Libreville ina wakazi 578,000 (2005). Jina la “Libreville” lina maana ya “mji huru” au “mji wa watu huru” kutokana na historia yake. Libreville ilianzishwa na Wafaransa kama kituo cha biashara kwa jina la Gabon kufuatana na mto uliopo baada ya kununua ardhi tangu 1839 BK. Wakati ule wenyeji wa eneo walikuwa hasa Wampongwe. 1843 Wafaransa walijenga boma la Fort Aumale kama bandari ya kijeshi. Mwaka 1848 idadi ya wakazi iliongezeka ghafla kwa watumwa waliowekwa huru. Wakati ule meli za kijeshi za Ufaransa zilishirikiana na Waingerezea katika majaribio ya kukomesha biashara ya watumwa. Walikamata meli ya L'Elizia na kupeleka mzigo wake wa watumwa Gabon walipopewa uhuru. Wakati ule kituo kilipanuka kuwa mji mdogo ukapewa jina la Libreville kwa kuiga mji wa “Freetown” huko Sierra Leone ambako Waingerezea waliwahi kupangisha watumwa waliopewa uhuru
Wilhelm Ostwald

Friedrich Wilhelm Ostwald (Kilatvia: Vilhelms Ostvalds), (Riga, Latvia, 2 Septemba 1853 – 4 Aprili 1932) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa ajili ya utafiti wake kuhusu uchocheaji.
Otto Wallach

Otto Wallach (27 Machi 1847 – 26 Februari 1931) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza michanganyiko kama terpini. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Malabo

Malabo ni mji mkuu wa Guinea ya Ikweta mwenye wakazi 90,000 - 100,000. Iko mwambaoni wa Atlantiki kwenye pwani la kaskazini ya kisiwa cha Bioko (zamani: Fernando Po). Mji ulianzishwa kwa jina la Port Clarence kuanzia 1827 na Waingereza waliokuwa wamekodi kisiwa cha Fernado Po kutoka kwa Hispania. Uingereza ulitumia kisiwa kama kituo cha jeshi la uanamaji lilizozunguka Atlantiki kwa shabaha ya kukomesha biashara ya watumwa. Waingereza walipeleka hapa watumwa waliopatikana kwenye meli za bishara ya watumwa. 1843 Waingereza walihamisha kituo chao ch kijeshi kwenda Sierre Leone na sehemu ya watumwa wa zamani waliopewa uhuru wao walibaki wengine wakafuatana na Waingereza kwenda Sierra Leone. Wahispania walirudi polepole wakabadilisha jina la mji kuwa Santa Isabel. Tangu uhuru wa Guinea ya Ikweta mwaka 1968 Santa Isabel ikawa mji mkuu. Wakati wa udikteta wa rais Francisco Macías Nguema jina lilibadilishwa kuwa Malabo. Idadi ya wakazi ilipungua sana kutokana na utawala wa kidikteta, wengi walikimbia kama wanachi kwa ujumla. Tangu mwisho wa Macias Nguema idadi imeongezeka tena lakini bado dalili ya uharibifu zinaonekana. Pamoja na hasara hizo Malabo ni kitovu cha kiuchumi cha nchi
Harare

Harare (zamani: Salisbury) ni mji mkuu wa Zimbabwe pia mji mkubwa nchini ukiwa kitovu cha utawala na uchumi. Uko kwenye kimo cha mita 1,500 juu ya UB. Idadi ya wakazi imehesabiwa kufika 1,492,000, pamoja na mitaa ya nje hadi 3,120,000. Mtaa wa nje ulio mkubwa ni Chitungwiza yenye wakazi 340,000 kusini kwa uwanja wa ndege wa kimataifa. Mji ulianzishwa mwaka 1890 BK kama kambi la jeshi la binafsi la Cecil Rhodes. Tangu kuwa makao ya kudumu mji ulipewa jina la Salisbury kutokana na Lord Salisbury aliyekuwa waziri mkuu wa Uingereza miaka ile akamsaidia Cecil Rhodes kazika mipango yake ya kupanusha ukoloni katika Afrika ya Kusini. Salisbury ilipata cheo cha mji mwaka 1935 ikawa mji mkuu wa Maungano ya Rhodesia na Unyasa mwaka 1953 hadi 1963. Baada ya uhuru wa Zimbabwe jina la Salisbury ilibadilishwa mwaka 1982 kwa heshima ya chifu wa Washona Neharawa kuwa Harare. Tangu 2002 mji uliathiriwa vibaya na matatizo ya kisiasa nchini Zimbabwe. Vyama vya upinzani vilipata kura nyingi mjini kushinda serikali ya Robert Mugabe katika chaguzi za kisiasa. Serikali ikalipiza kisasi kwa kufuta Halmashauri ya Mji. Mwaka 2005 serikali ilibomoa mitaa ya vibanda katika kempeni ya Operation Murambatsvina (Mradi wa "kuondoa takataka")
Kunene (mto)

Kunene (au Cunene) ni mto wa Afrika ya kusini-magharibi. Chanzo chake kiko Angola katika Nyanda za Juu za Bie, unaelekea kusini hadi kufikia mpaka wa Namibia kwenye mji wa Ruacana. Kuanzia hapo mto ni mpaka kati ya Angola na Namibia hadi kufikia bahari ya Atlantiki. Mdomo wa mto baharini ni delta yenye upana wa km 30. Mwendo wote ni wa km 1207, beseni lina km² 109,832 . Kunene ina maporomoko huko Ruacana, pia Epupa. Serikali ya Namibia ilipanga kutengeneza lambo kwenye maporomoko ya Epupa. Mipango hii imepingwa vikali kwa sababu inaonekana kuhatarisha ekolojia ya eneo pamoja na hali ya maisha ya Wahima walio wenyeji. Jina la mto unarudia katika jina la mkoa wa Namibia wa Kunene.
Bloemfontein

Mahali pa mji wa Bloemfontein katika Afrika Kusini Bloemfontein (tamka: "Blumfontain" - Kiholanzi/Kiafrikaans "chemchemi ya maua") ni kati ya miji mikuu mitatu ya Afrika Kusini pamoja na Pretoria na Cape Town. Jina la Kisotho ni Mangaung linalomaanisha "kwa duma". Bloemfountain ni makao ya Mahakama Kuu ya Afrika Kusini pia mju mkuu wa mkoa wa Vrystaat (au: Free State - "Dola huru"). Mji uko kwenye uwanja wa juu wenye kimo cha 1,395 m juu ya UB. Mji mwenyewe una takriban wakazi 500,000. Kuna mji wa pili wa Mangaung wa wakazi 650,000 uliojengwa wakati wa utawala wa ubaguzi wa rangi kwa ajili ya watu weusi.
Biolojia

Biolojia ni sayansi asilia inayohusu utafiti wa uhai na viumbehai, kama vile mimea, wanyama, kuvu (kama uyoga), bakteria na virusi, na jinsi vinavyohusiana kati yao na katika mazingira yao, pamoja na muundo wao, kazi, ukuaji, asili, mageuko, uenezi, na nadharia ya uainishaji. Biolojia ni somo kubwa mno lenye matawi, mada na masomo mengi. Miongoni mwa mada muhimu zaidi kuna kanuni unganishi tano ambazo zinasemekana kuwa misingi yenye hakika na dhahiri ya biolojia ya kisasa: Masomo madogo ya biolojia yanatumika kwenye msingi wa kipimo kinachotumiwa kufanya utafiti wa viumbe na mbinu zinazotumika kwa utafiti wao: Tena kuna matawi mengine, kwa mfano: Lugha ya kisayansi katika biolojia inatumia maneno mengi ya asili ya Kigiriki na Kilatini. Lugha nyingi zimeingiza maneno haya tu katika msamiati wao; katika lugha kadhaa wataalamu wametafsiri sehemu ya maneno haya kwa lugha zao lakini kwa ujumla sehemu kubwa na majina ya kisayansi hufuata utaratibu wa Kigiriki na Kilatini. Wataalamu wengi huona ya kwamba viumbehai vyote hugawiwa katika sehemu au milki kubwa tatu: Neno biolojia katika maana yake ya kisasa linaonekana kuwa lilianzishwa na Karl Friedrich Burdach (1800), Gottfried Reinhold Treviranus (Biologie oder Philosophie der lebenden Natur, 1802), na Jean-Baptiste Lamarck (Hydrogéologie, 1802). Ni mchanganyiko wa zamani wa maneno ya Kigiriki βίος, bios, "uhai" na kiambishi tamati λογία, -logia, "utafiti wa." Ingawa biolojia katika mtindo wake wa kisasa ni maendeleo ya hivi karibuni, sayansi zinazohusiana na zinazojumuishwa ndani yake zimechunguzwa tangu kale. Falsafa ya maumbile ilisomwa tangu siku za ustaarabu wa kale wa Mesopotamia, Misri, Bara Hindi na China. Hata hivyo, asili ya biolojia ya kisasa na mtazamo wake kwa utafiti wa viumbe mara nyingi hupata asili yake kwa Ugiriki wa kale. Huku mafunzo rasmi ya udaktari yakiwa yalianza wakati wa Hippokrates (460 KK hivi - 370 KK hivi), ni Aristotle (384 KK - 322 KK) ambaye alichangia sana ustawisho wa biolojia. Muhimu hasa ni "Historia ya Wanyama" na kazi zake nyingine ambazo alionyesha mwelekeo wa mwanaviumbe, na baadaye kazi za kijarabati zilizolenga usababisho wa kibiolojia na tofauti za uhai. Theophrastus, mrithi wa Aristotle katika Lyceum, aliandika mfululizo wa vitabu juu ya botania ambavyo vilisalia kama mchango muhimu zaidi wa mambo ya kale kwa sayansi za mimea, hadi Karne za Kati
Porto Novo

Porto Novo (Kireno kwa: "Bandari mpya" - inaitwa na wenyeji pia Hogbonou na Adjache) ni mji mkuu rasmi wa Benin. Ni mji wa bandari kwenye kidaka cha Atlantiki. Mwaka 2002 Porto Novo ilikuwa na wakazi 223,552 (sensa 2002) na mji wa pili katika Benin. Hapa ni ikulu ya rais na makao ya bunge lakini wizara nyingi zina ofisi zao mjini Cotonou. Jina la kihistoria ni Ajache. Kwa jina hili mji ulikuwa mji mkuu wa ufalme wa Aja. Wareno walijenga kituo cha biashara ya watumwa wakaiita "Porto Novo - bandari mpya". Mwaka 1863 ufalme ulikubali ulinzi wa Ufaransa kwa hofu ya Waingerezea. 1883 eneo lake likawa sehemu ya koloni ya Kifaransa ya Dahomey na mwaka 1900 mji mkuuw a koloni yote. Wafalme wa Porto Novo waliendelea kuwa na makao mjini hadi kifo cha mfalme wa mwisho Alohinto Gbeffa mwaka 1976. Tangu mwisho wa utumwa huko Brazil Waafrika wa Brazil walirudi wakifika Porto Novo na kukaa hapa. Hivyo athira za Brazil zimeonekana katika utamaduni wa mji, hasa katika ujenzi na chakula
Cape Town

Mahali pa mji wa Cape Town katika Afrika Kusini Cape Town (yaani "Mji wa rasi", kwa Kiafrikaans: Kaapstad; kwa Kixhosa: iKapa) ni mji mkubwa wa tatu wa Afrika Kusini na mmoja kati ya miji mikuu mitatu ya nchi ikiwa ni makao ya Bunge. Pia ni mji mkuu wa jimbo la Rasi Magharibi (Western Cape / Wes-Kaap). Ni sehemu ya Jiji la Cape Town. Eneo lake ni km² 1,644 lenye wakazi 2,375,910 (mwaka 2005). Jina la mji limetokana na Rasi ya Tumaini Jema iliyoko karibu na mji upande wa kusini. Cape Town ni mji ambako bahari ya Hindi hukutana na Bahari ya Atlantiki. Uko kwenye latitudo ya 33.55° S (sawa na Sydney na Buenos Aires) na longitudo ya 18.25° E. Ishara ya mji ni Mlima wa Meza unaotazama hori ya Cape Town ukitenganisha kitovu cha mji na makazi ya Cape Flats. Kitovu cha mji kiko kati ya mlima na bahari, sehemu yenye umbo kama la bakuli. Upande wa kusini iko rasi yenyewe, kama ulimi wa nchi wenye milimamilima kwa urefu wa kilomita 40
Banjul

Banjul ni mji mkuu wa Gambia. Mji wenyewe una wakazi 34,828 pekee lakini pamoja na mitaa ya nje ni zaidi ya nusu milioni. Banjul iko kwenye kisiwa cha Mt. Mariamu (au: Kisiwa cha Banjul) mdomoni mwa mto Gambia unapoishia katika bahari ya Atlantiki. Waingereza walianzisha mji mwaka 1816 BK kama kituo cha biashara na kituo cha kijeshi cha kukomesha biashara ya watumwa. Jina la mji lilikuwa "Bathurst" kufuatana na Henry Bathurst aliyekuwa waziri wa makoloni wakati ule. Mwaka 1965 Bathurst ilikuwa mji mkuu wa nchi huru ya Gambia. Mwaka 1973 jina lilibadilishwa kuwa Banjul. Tarehe 22 Julai 1994 palikuwa na mapinduzi wa kijeshi yaliyoanzisha utawala wa Rais Yahaya Jammeh. Geti la mji "Arch 22" lilijengwa kama kumbukumbu ya mapinduzi haya. Banjul ni kitovu cha utawala na biashara katika Gambia. Mawasiliano ndani ya nchi ni hasa kwa njia ya feri kwenye mto Gambia hadi mji wa Barra
Niamey

Niamey ni mji mkuu wa Niger. Iko mwambaoni wa mto Niger. Ikiwa na wakazi 1,803,000 hivi (2018) Niamey ni mji mkubwa wa Niger na kitovu cha kiutawala, kiuchumi na kiutamaduni. Kilimo katika mazingira ya mji kina karanga kama mazao ya sokoni; kuna viwanda vya matofali, saruji na nguo. Niamey ilikuwa kijiji kikaanza kukua tangu Ufaransa ulijenga hapa kituo cha kijeshi tangu miaka ya 1890 BK. Mwaka 1926 ikawa mji mkuu wa koloni ya Niger. Mwaka 1930 ilikuwa na wakazi 3,000, wakati wa uhuru mwaka 1960 na wakazi 30,000 na mnamo 1980 na wakazi 250,000.
Bamako

Bamako ni mji mkuu wa Mali pamoja na kuwa mji mkubwa nchini ikiwa na wakazi milioni moja na nusu. Iko mwambaoni wa mto Niger katika kusini ya nchi. Bamako ilianzishwa kama mji katika karne ya 17 BK na machifu wa kabila la Niare Seribadian Niaré na Soumba Coulibaly. Jina la asili lilikuwa "Bammako" (Kibambara: "bwawa la mamba"). Bamako ilikuwa soko muhimu pamoja na mji wa elimu ya Kiislamu katika Dola la Mali. Wakati wa karne ya 19 sifa zake zilikuwa zimepungua. Mwaka 1883 Wafaransa walikuta kijiji kikubwa cha watu 600 chenye kuta za ulinzi. Wakati wa ukoloni Bamako ikawa makao makuu ya koloni la Senegal ya Juu-Niger mwaka 1899 halafu mji mkuu wa Sudan ya Kifaransa mwaka 1920. Ikulu ya Koulouba ilijengwa 1907 kama makao makuu ya gavana ikawa ikulu ya rais baada ya uhuru. Mwaka 1904 Bamako iliunganishwa na reli ya Dakar - Niger. Majengo mengine ya siku zile yalikuwa kanisa kuu la katoliki mwaka 1927, daraja la kwanza juu ya mto Niger 1947 na misikiti mkuu mwaka 1948. Mwaka 1955 Bamako ilipewa cheo cha mji kufuatana na sheria ya kifaransa
Kiafrikaans

Kiafrikana au Kiafrikaans ni lugha ya Afrika Kusini iliyotokea katika karne nne zilizopita kwenye msingi wa Kiholanzi pamoja na athari za lugha mbalimbali. Hata kama ni lugha iliyozaliwa Afrika na kujadiliwa hapa, kitaalamu ni kati ya lugha za Kijerumaniki. Imekuwa lugha rasmi katika Afrika Kusini tangu mwaka 1925 badala ya Kiholanzi. Hadi sasa ni lugha rasmi mojawapo Afrika Kusini pamoja na lugha 9 nyingine. Ni pia kati ya lugha za taifa huko Namibia. Kiafrikana kina wasemaji wa lugha ya kwanza milioni saba ambao ni sawa na 13.5% za raia wa Afrika Kusini, ambako ni lugha ya tatu wenye wasemaji wengi baada ya Kizulu na Kixhosa. Wasemaji wote hukadiriwa kuwa kati ya milioni 15 hadi 23. Ni lugha kuu kwenye nusu ya magharibi ya Afrika Kusini yaani kwnye majimbo ya Rasi ya Kaskazini na Rasi ya Magharibi. Kufuatana na sensa ya 2011 wasemaji wa Kiafrikana ni Machotara wa Afrika Kusini milioni 4.8, Wazungu wa Afrika Kusini milioni 2.7, Waafrika Weusi 600,000 na Wahindi wa Afrika Kusini 58,000
Tunis

Tunis (kwa Kiarabu: تونس ) ni mji mkuu wa Tunisia na mji mkubwa nchini ikiwa na wakazi 602,560 (mwaka 2022) ambao pamoja na wakazi wa mitaa ya nje wanafikia jumla ya milioni 2.7. Mji uko ufukoni mwa Mediteranea, karibu na Karthago ya Kale. Mji wa kale (Medina ya Tunis) umeorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia.
Rabat

Mahali pa mji wa Rabat katika Moroko Rabat (Kiarabu الرباط Ar-Ribat) ni mji mkuu wa Moroko na mji mkubwa wa pili nchini baada ya Casablanca ikiwa na wakazi 1,622,860 (2004) pamoja na Sale. Jina lenyewe la "ribat" linadokeza kwa asili ya mji kuwa boma la kijeshi. Rabat iko mwambanoni wa Atlantiki kwenye mdomo wa mto Bou Regreg. Ng'ambo ya mto iko Sale ambayo ni mji pacha. Miji yote miwili ina viwanda vya nguo, vyakula na za ujenzi. Utalii pamoja na mabalozi ya nchi nyingi walioko Rabat kwa mfalme wanaongeza misingi ya uchimu wa mji. Mji wa kwanza katika eneo la Rabat ya leo ulikuwa Chellah. Maghofu yake ni kando la mji wa kisasa ufukoni wa mto Bou Regreg. Mwaka 40 KK Waroma wakauvamia na kkufanya mji wa Kiroma wa Sala Colonia. Kuanzia mnamo mwaka 250 BK mji ulikuwa chini ya watawala wa Kiberber. Hadi mwaka 1146 mji wa kale ulikuwa umeshapungua sana labda hata bila watu kwa sababu mwaka ule mtawala wa Wamuwahid Abd al-Mu'min alijenga "ribat" yaani boma la mpakani kilomita kadhaa kutoka majengo ya Chellah yaliyotumika kama machimbo ya mawe ya kujengea. Mjukuu wake Ya'qub al-Mansur alihamisha mji mkuu wake hapa
Ghuba ya Guinea

Ghuba ya Guinea ni kidaka kikubwa cha bahari ya Atlantiki kwenye pwani ya magharibi mwa Afrika. Eneo lake linahesabiwa kuanza nchini Liberia kwenye rasi ya Palmas na kwisha kwenye rasi Lopez nchini Gabon. Jina la "Guinea" limetokana na jina la kale la sehemu kubwa ya upande wa kusini wa Afrika ya Magharibi kati ya jangwa la Sahara na Atlantiki likimaanisha "nchi ya watu weusi" kwa lugha ya Kiberber. Kati ya mito mikubwa inayoishia kwenye ghuba hiyo ni Niger, Volta na Kongo. Mwambao wa ghuba una vidaka viwili vidogo ambavyo ni hori ya Benin na hori ya Biafra (Nigeria imebadilisha jina hili kuwa hori ya Bonny baada ya vita vya Biafra).
Guinea (kanda)

Guinea ni jina la kihistoria kwa ajili ya kanda ya kusini ya Afrika ya Magharibi kati ya jangwa Sahara na Atlantiki. Nchi zote kuanzia Senegal hadi kaskazini ya Angola zilihesabiwa kuwa "Guinea". Waandishi wa Ulaya walitofautisha "Guinea ya Juu" (Senegal hadi Kamerun) na "Guinea ya Chini" (Kamerun hadi Angola). Lugha za Ulaya zilikuwa na majina ya kihistoria kwa ajili ya sehemu mbalimbali za pwani la Guinea ya Juu: Pwani la Pilipili (ing. "Pepper Coast"), Pwani la Meno ya Ndovu (ing. Ivory Coast), Pwani la Dhahabu (ing. Gold Coast) na Pwani la Watumwa (ing. Slave Coast). Majina haya yametokana na biashara kuu katika sehemu zile. Jina la "Pwani la Meno ya Ndovu" linaendelea kutumika katika nchi ya Cote d'Ivoire (Ivory Coast). Ghana lilitwa "Gold Coast" (Pwani la Dhahabu) hadi uhuru. Jina la "Guinea" limetokana na jina la kale kwa ajili ya sehemu kubwa ya upande wa kusini ya Afrika ya Magharibi likimaanisha "nchi ya watu weusi" kwa lugha ya kiberber