nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
Mataifa ya ushirikiano

Mataifa ya ushirikiano (kwa Kiing.: Allied powers, Allies of WW II) ni jina la kutaja mataifa yaliyoungana dhidi ya Ujerumani na nchi zilizoshikamana nayo hasa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na pia wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Ujerumani ilishambulia Poland tarehe 1 Septemba 1939. Ufaransa na Uingereza ziliwahi kutia saini mikataba ya ulinzi pamoja na Poland, hivyo zilitangaza hali ya vita dhidi ya Ujerumani. Kanada, Australia, New Zealand na Afrika Kusini zilizokuwa nchi huru ndani ya British Commonwealth zilifuata kutangaza vita dhidi ya Ujerumani katika siku za kwanza za Septemba 1939. Ufaransa na Uingereza zilikuwa na makoloni yao, hivyo sehemu kubwa ya eneo la dunia lilijumlishwa tayari katika juhudi za mataifa ya ushirikiano. Ni hasa Uhindi wa Kiingereza (Uhindi, Pakistan na Bangla Desh leo) iliyochangia mali na watu wengi katika vita. Maaskari Waafrika kutoka majeshi ya kikoloni waliungwa pia na juhudi hizi. Baada ya mashambulio ya Ujerumani dhidi ya Denmark, Norwei, Ubelgiji na Uholanzi nchi hizo zilitazamwa kama sehemu ya mataifa ya ushirikiano hata kama yalitekwa na kutawaliwa na Ujerumani. Mwaka 1941 uliona vita ya Ujerumani na Italia dhidi ya Umoja wa Kisovyeti (Urusi) na nchi za Ulaya kusini-mashariki kama Ugiriki na Yugoslavia. Marekani ilikuwa bado nje ya vita lakini serikali yake ilikuwa inatoa tayari misaada mingi kwa Uingereza. Mwezi wa Novemba 1941 viongozi wa nchi kubwa Franklin D
Pearl Harbor

Pearl Harbor (Kiing. "bandari ya lulu"; Kihawaii: Pu'uloa) ni bandari ya kijeshi ya Marekani kwenye kisiwa cha Oahu katika jimbo la visiwani la Hawaii (Marekani). Kituo hiki cha kijeshi kipo ndani ya kidaka iliyo bandari asilia ambako meli na manowari zinakaa salama wakati wa dhoruba. Katikati ya kidaka kuna kisiwa kinachoitwa Ford Island ambayo ni kitovu cha kituo cha kijeshi. Tangu Marekani kutwaa Hawaii na vita ya Marekani dhidi Hispania mwaka 1898 bandari hii ilikuwa makao makuu ya kundi la manowari za Marekani katika Bahari Pasifiki. Pearl Harbor ilikuwa maarufu kutokana na mashambulizi ya ghafla ya Japani dhidi ya manowari za Marekani yaliyotokea hapa tar. 7 Desemba 1941. Hatua hii ilisababisha Marekani kuingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujiunga rasmi na mataifa ya ushirikiano. Katika siku kabla ya 7 Desemba wanamaji wa Japani walifaulu kukaribia funguvisiwa na kundi la manowari pamoja na manowari ndege 6. Eropleni 350 kutoka manowari ndege hizi zilishambulia kituo cha Pearl Harbor katika masaa ya mapema ya 7 Desemba zikafaulu kuzamisha manowari 9 na kuleta uharibifu mkubwa kwa manowari 21 nyingine, tatu kati hizi hazikuweza kutengenezwa tena. Wamarekani 2350 waliuawa. Pia ndege nyingi za kijeshi za kimarekani ziliangamizwa
Kim Young-sam

Kim Young-sam (Kikorea: 김영삼 金永三) (20 Desemba 1927 - ) ni mwanasiasa Mkorea aliyekuwa rais wa kumi na nne wa nchi ya Korea Kusini, 1993 na 1998.
Pilosa

Nusuoda 2, familia 4: Pilosa ni jina la Kisayansi cha oda ya walasisimizi na slothi. Oda Pilosa
Tembo-bahari

Spishi 2: Tembo-bahari (kutoka Kijerumani: see-elefant; jenasi Mirounga) ni wanyama wakubwa wa Bahari ya Pasifiki na Bahari ya Kusini wenye mkonga mfupi kama tembo. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Dubu barafu

Dubu barafu (Ursus maritimus, pia huitwa: Dubu Akitiki) ni dubu mkubwa mweupe wa duara ya Akitiki.
Koala

Koala (kutoka Kiing.: koala, Kisayansi: Phascolarctos cinereus) ni mnyama mdogo wa Australia mwenye manyoya ya kijivu na anaofanana na dubu. Kama kangaruu na marsupialia wengine, koala wa jike huwa na pochi (ambayo inaitwa marsupiumu) ambamo mtoto humalizia kukua akiwa humo ndani. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Cervidae

nusufamilia 4: Kulungu (jina la kisayansi: Cervidae) ni jina la kawaida wa wanyama wa Ulaya, Asia au Amerika wanaofanana na kulungu. Ili kupata maelezo kuhusu masanduku ya uanapwa ya spishi angalia: Wikipedia:WikiProject Mammals/Article templates/doc.
Ichiro Suzuki

Ichiro Suzuki (kwa Kijapani: 铃木 一 朗, すずき いちろう; anajulikana Marekani kama "Samurai The Silent"; amezaliwa 22 Oktoba 1973) ni mchezaji wa baseball wa Japani ambaye ana mafanikio makubwa katika Ligi Kuu ya Baseball. Anashikilia rekodi kwa idadi kubwa ya mafanikio wakati wa msimu wake katika MLB (262).
Hidetoshi Nakata

Makala hii ina dalili ya kutungwa kwa kutegemea programu ya kompyuta kama vile "Google translation" au "wikimedia special:content translation" bila masahihisho ya kutosha. Watumiaji wanaombwa kuchunguza tena lugha, viungo na muundo wake. Wakiridhika na hali yake wanaweza kuondoa kigezo hiki kinachoonekana kwenye dirisha la kuhariri juu ya matini ya makala kwa kutumia alama za {{tafsiri kompyuta}} . Hidetoshi Nakata (katika Kijapani: 中田 英寿) (amezaliwa 22 Januari 1977 katika Kofu, Japan) ni wa zamani wa soka Kijapani mchezaji ambaye alicheza kama kiungo na klabu kadhaa za Ulaya, na Bell Mare Hiratsuka katika nchi yake. Utendaji wake kuwa na chuma yake sifa kama mmoja wa wachezaji bora Kijapani kwa wakati. Nakata ilikuwa mwaka 2004 kama mtu wa pekee Kijapani, kuchaguliwa kwa FIFA 100, ni daraja ya mpira wa 125 bora wanaoishi katika historia, na pia katika wawili 1,997 na 1,998 kupigiwa kura ya mchezaji bora wa mwaka katika bara la Asia. Nakata alishinda 2001 Serie A na AS Roma na mwaka baada ya Coppa Italia na Parma FC. Nakata alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 21 Mei 1997 dhidi ya Korea Kusini. Nakata alicheza Japani katika mechi 77, akifunga mabao 11.
Panda Mkubwa

Nususpishi 2: Panda mkubwa (kutoka Kiing.: giant panda, Kisayansi: Ailuropoda melanoleuca) ni dubu mkubwa kiasi wa Uchina aliye mweusi na mweupe. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Kinyegere

Kinyegere na Nyegere-vunde (jina la kisayansi: Mephitidae) ni mnyama mdogo mweusi na mweupe wa Amerika na Indonesia.
Wolverini

Nususpishi 2: Wolverini (kutoka Kiing.: wolverine, Kilat.: Gulo gulo), pia huitwa mlafi, karkajuu au cheche-dubu, ni spishi kubwa zaidi kati ya wanyama wanaoishi ardhini wa familia ya Mustelidae (cheche). Ni mla-nyama mnene mwenye misuli ambaye hufanana kwa karibu zaidi na dubu mdogo kuliko mustelidi wengine. Wolverini huwa wakatili na wenye nguvu nyingi kwa kuwiana na ukubwa wao, na huwa uwezo wa kuua mawindo yao makubwa zaidi kuwaliko. Wolverini wanapatikana hasa katika taiga (biomu inayojulikana kwa kuwa na misitu ya misindano, kama vile: misonobari, misprusi na miteashuri), maeneo ya chini ya Aktiki na tundra ya kialpu ya Nusudunia ya Kaskazini ambapo kuna wolverini wengi kaskazini mwa Kanada, Alaska na nchi za Kinordiki za Ulaya, na Urusini na Siberia. Idadi yao imepungua tangu karne ya 19 kutokana na utegaji, upunguzaji wa eneo na kuvunjavunja makazi yao, hivi kwamba huwa hawapatikani kabisa mwishoni mwa kusini mwa eneo lao la Ulaya. Idadi kubwa zinafikiriwa kubaki Amerika Kaskazini na Ulaya kaskazini. Wolverini huwa wanyama pweke. Ushahidi wa kinasaba unadokeza kwamba wolverini huwa uhusiano kwa karibu zaidi na taira na konje (majina ya kisayansi Eira na Martes). Kati ya jenasi ya Gulo, utengano hutokea kati ya nususpishi mbili: ile ya Dunia ya Kale Gulo g. gulo na ile ya Dunia Mpya G
Mhanganungu

Jenasi 2, spishi 4: Wahanganungu au ekidna ni wanyama wa familia Tachyglossidae katika oda Monotremata wanaofanana na kalunguyeye. Wanatokea Australia na Nyugini. Wanyama hawa pamoja na kinyamadege ni mamalia pekee wanaobaki ambao bado wanataga mayai. Lakini kinyume na wanyama wengine wanaotaga mayai, wananyonyesha watoto wao.
Elki

Elki (kutoka Kiing.: elk, Kisayansi: Alces alces) ni spishi kubwa katika familia Cervidae. Elki wanajulikana kwa kichwa chake kikubwa na pembe-tawi zake zinazogawanyika kama vidole vya kiganja; spishi nyingine za familia hii huwa na pembe-tawi zinazogawanyika katika matawi. Kwa kawaida elki huishi misituni mwa kaskazini na misitu yenye miti ya kupukutika majani yake ya Nusudunia ya kaskazini katika hali za nchi za wastani hadi maeneo ya chini ya Aktiki. Kutokana na uwindaji, elki wana makazi madogo zaidi. Sasa elki wengi wanapatikana Kanada, Alaska, Skandinavia na Urusi. Wao hula mimea ya ardhini na majini. Wanyama ambao huwinda elki ni mbwa-mwitu, dubu na binadamu. Tofauti na spishi zingine za kulungu, elki ni wanyama pweke na huwa hawaishi na kundi la elki wengine. Ingawa elki kwa kawaida hutembea polepole, wakasirishwapo elki waweza kuwa mkali na kusonga haraka. Wakati wa demani iliye majira yao ya kupandana, madume wa spishi hupigana na madume wengine na kumshindania jike. Jina elki limekopwa kutoka Kiingereza
Bui-bahari

AustrodecidaeCallipallenidaeColossendeidaeEndeididaeNymphonidaePallenopsidaePhoxichilidiidaePycnogonidaeRhynchothoracidae Bui-bahari ni cheliserata wa oda ya Pantopoda, oda pekee ya ngeli ya Pycnogonida, ambao wanaotokea baharini. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Rakuni

Spishi 3: Rakuni (kutoka Kiing.: raccoon) ni wanyama wa Amerika wenye kinyago cheusi kwa uso wao. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Shetani wa Tasmania

Nususpishi 2: Shetani wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian devil, Kisayansi: Sarcophilus harrisii) ni mnyama wa Marsupialia wa Tasmania mwenye manyoya meusi ambaye anapatikana katika maeneo ya porini ya kisiwa cha Australia kwenye makao ya Tasmania ikiwemo kisiwa kidogo cha Maria ambapo kuna mpango wa utunzaji wa wanyama wasio na magonjwa. Kamusi za Kiswahili ama zinatofautiana kuhusu matumizi ya neno hili au hazieleweki au hazina neno kwa jambo linalojadiliwa.
Dodo (ndege)

Dodo (Raphus cucullatus; kutoka Kiing.: dodo) alikuwa moja ya spishi mbili za ndege ya nusufamilia Raphinae katika familia Columbidae. Aliishi kisiwani kwa Morisi na vijisiwa vyake lakini alikwisha mnamo miaka ya 1690. Spishi nyingine ilikuwa njiwa mtembeaji (Pezophaps solitaria) wa kisiwa cha Rodrigues. Jamaa wao aliyeishi hadi sasa ni njiwa wa Nikobari (Caloenas nicobarica; Nicobar pigeon) wa Asia ya Kusini na ya Kusini-Mashariki.
Mpasuambegu

Spishi 17: Wapasuambegu ni ndege wadogo wa jenasi Crithagra katika familia Fringillidae. Spishi nyingine za Crithagra ambazo zina rangi njano na/au nyekundu huitwa chiriku. Wapasuambegu wana rangi ya kahawa, kijivu na nyeupe na pengine njano kidogo na wana michirizi myeusi. Hawa ni ndege wa maeneo yenye miti. Hula mbegu lakini hulisha makinda yao wadudu. Hujenga tago lao kwa manyasi, nyuzinyuzi na pengine vigoga na kuvumwani katika panda ya mti. Jike huyataga mayai 2-5.
Tandala

Tandala ni kundi la spishi mbili za jenasi Tragelaphus: Spishi hizi mbili zinafanana sana, lakini tandala wakubwa ni wakubwa kuliko tandala wadogo. Dume la tandala mkubwa hufikia urefu wa zaidi ya m 1.5 kuanzia bega, na dume la tandala mdogo hufikia urefu wa takribani m 1.2. Madume ya spishi zote mbili wana pembe ndefu zinazoelekea juu, zikijikunja kama kizibuo.
Tunguu (maana)

Neno "Tunguu" linaweza kumaanisha: Maelezo katika ukurasa huu yawe mafupi, na kwa kila maana kuwe na kiungo kimoja tu ambacho kiunge ukurasa kuhusu nia yenye maana hii. Ukiwa umefika hapa kwa kutumia kiungo katika makala nyingine, tafadhali badalisha kiungo kile kiunge makala iliyokusudiwa moja kwa moja.
Tunguu (mmea)

Tunguu ni sehemu ya shina la mimea fulani ilio na majani manene kwa umbo wa gamba yanayohifadhi chakula. Mifano ni kitunguu, kitunguu saumu na matunguu ya mimea mingine ya ngeli Monocots. Tunguu ni tofauti na kiazi ambacho ni sehemu ya mzizi.
Godfrey Mwakikagile

Godfrey Mwakikagile (alizaliwa Kigoma, 4 Oktoba 1949) ni mwandishi Mtanzania aishiye nchini Marekani. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu wa rais Julius Kambarage Nyerere. Ameandika zaidi ya vitabu sabini . Vitabu vyake vingi vinatumiwa vyuoni katika nchi mbalimbali duniani. Ameandika vitabu vya siasa, uchumi, historia na masomo mengine kuhusu bara la Afrika na nchi mbalimbali katika bara hilo. Pia ameandika vitabu kuhusu watu weusi wenye asili ya Kiafrika nchini Marekani, Uingereza na visiwa vya Karibi pamoja na nchi ya Belize, bara la Amerika, ambayo pia ina asili ya watumwa kutoka Afrika. Pia aliwahi kuwa mwandishi wa gazeti la Daily News ambapo wakati huo lifahamika kama "The Standard". Mwakikagile alikuja kupata umaarufu baada ya kuandika kitabu kinachoitwa Nyerere and Africa: End of an Era , ambacho ni biografia ya Rais wa kwanza wa Tanzania Julius Nyerere na ambacho kinaongelea Afrika, maisha ya ukoloni, vita vya ukombozi katika nchi za kusini mwa Afrika ambapo Nyerere alisaidia kwa kiasi kikubwa. Kabla ya kwenda nchini Marekani, Godfrey Mwakikagile alikuwa mwandishi wa habari, Daily News moja kati ya magazeti makubwa na makongwe nchini Tanzania, pia ni kati ya magazeti makubwa Afrika Mashariki, Dar es Salaam, Tanzania. Pia aliwahi kuwa mwandishi wa habari katika Wizara ya Habari na Utangazaji, Dar es Salaam. Mhariri wa Daily News wakati ule, Benjamin Mkapa, ambaye baadaye alichaguliwa kuwa rais wa Tanzania, alimsaidia kwenda Marekani kusoma. Alipokuwa mwanafunzi Chuo Kikuu cha Wayne State, Detroit, Michigan, nchini Marekani, Godfrey Mwakikagile alichaguliwa kuwa rais wa Chama cha Wanafunzi wa Kiafrika katika chuo hicho
Wilhelm Bleek

Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek (8 Machi 1827 - 17 Agosti 1875) alikuwa mwanaisimu na mwandishi Mjerumani aliyeishi nchini Afrika Kusini. Anajulikana hasa kwa kuandika kitabu cha sarufi ya Kizulu pamoja na tafiti nyingi za lugha za Kibantu.
Kitunguu

Kitunguu (Allium cepa) ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa kila mahali pa dunia. Spishi A. cepa haitokei porini. Spishi za pori yenye nasaba ya karibu sana ni A. vavilovii na A. asarense. Aina yenye rangi ya zambarau huitwa kitunguu maji. Aina hiyo hufikiriwa kutibu maradhi arobaini, ambayo miongoni mwao ni joto la mwili kwa ujumla na mbegu za uzazi zilizokuwa za moto.
Mariestad

Mariestad ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 25,000 (mwaka 2005). Iko kando ya Ziwa Vänern. Eneo lake ni 10.96 km².
Einigkeit und Recht und Freiheit

Einigkeit und Recht und Freiheit ("Umoja na haki na uhuru") ni maneno ya kwanza ya wimbo wa taifa la Ujerumani. Wimbo huo ulitungwa kiasili na mshairi Hoffmann von Fallersleben mwaka 1841 kama "wimbo la Wajerumani" (Lied der Deutschen) likiwa na mabeti matatu. Lakini beti ya tatu pekee inayokubaliwa kama wimbo la taifa. Muziki yake iliandikwa na Joseph Haydn. Beti asilia ya kwanza inajulikana kutokana na chanzo chake "Ujerumani juu ya yote" (Deutschland, Deutschland über alles) lakini baada ya maarifa ya utaifa mkali katika karne ya 20 uliopeleka nchi katika vita kuu mbili Wajerumani wengi hawapendi tena beti hii hivyo haitumiki tena. Joseph Haydn alitunga muziki hii kwa heshima ya Kaisari Franz wa Austria na Dola Takatifu la Kiroma likawa wimbo la taifa la Austria hadi mwisho wa ufalme mwaka 1918. Muziki latumiwa pia kwa nyimbo za kanisani katika nchi mbalimbali. Mshairi August Heinrich Hoffman von Fallersleben alitunga shairi kwa ajili ya muziki hii mwaka 1841. Wakati huu Ujerumani iligawanyika katika madola mengi madogo. Kati ya wananchi hamu ilikuwa kubwa kuungana lakini wanasiasa katika kila sehemu hawakuona faida kuachana na hali halisi. Kwa wibo wake alitaja mipaka ya ameneo walipokaa watu waliosema Kijerumani katika madola mbalimbali, wengi ndani ya mipaka ya Shirikisho la Ujerumani lakini pia wengine nje yake. Alitaka kutamka tumaini alke wote wataunganishwa siku moja
Kitunguu saumu

Kitunguu saumu au kitunguu thumu (kwa jina la kisayansi Allium sativum) ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa mahali pengi duniani. Hata kama “sativum” inamaanisha “ya pori”, mimea ya spishi hii ambayo inamea porini inatokana na mashamba na bustani. Jamaa yake ya pori ni A. longicuspis. Matunguu ya saumu hayako chini ya ardhi tu; mengine humea juu ya shina. Kitunguu saumu kitiba kina matumizi mbalimbali. Kitunguu saumu kinatibu maradhi arobaini (40). Maradhi hayo kwa uchache ni kama yafuatayo: shinikizo la damu, baridi yabisi, kuondoa sumu mwilini, kisonono, minyoo, bawasiri, maradhi ya mgongo, kichocho, malaria, homa za matumbo na kadhalika. Kwa mfano, kwa maradhi ya tumbo unatumia mbegu saba kwa kumeza au kutafuna kwa muda wa siku 11-15; kwa uwezo wa Mungu unaweza kuondokana na tatizo hilo.
Ulafi

Makala hii inahusu mtazamo wa mtu. Kuhusu matokeo ya kimwili ona unene wa kupindukia, ulevi Ulafi (pamoja na ulevi) ni hamu isiyoratibiwa ya kula (na kunywa). Tabia hiyo ina madhara makubwa kwa afya ya binadamu. Inakadiriwa kuwa siku hizi mtu 1 kati ya 3 anakula kuliko mwili wake unavyohitaji, na hivyo anasababisha maradhi mbalimbali yampate. Upande wa maadili unahesabiwa kuwa dhambi, tena kimojawapo kati ya vilema vikuu, ambavyo katika mapokeo ya Wakristo mbalimbali ni mizizi ya dhambi nyingine, hata kubwa zaidi.
Uzinifu

Uzinifu ni hamu isiyoratibiwa ya ashiki katika maisha ya binadamu. Kwa kawaida watu wanakubaliana kwamba utafutaji wa ashiki unahitaji kuwa na mipaka, hasa usilenge ndugu wa damu. Katika maadili unaorodheshwa kati ya vilema vikuu vilivyo mizizi ya dhambi nyingine, Biblia inavyoonyesha wazi katika habari ya mfalme Daudi kuzini na mke wa askari wake Uria Mhiti (2Sam 11-12).
Fransisko wa Fabriano

Fransisko Venimbeni wa Fabriano (2 Septemba 1251 - 22 Aprili 1322) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Fabriano (Marche, Italia). Mapema alianza kuheshimiwa kama mwenye heri. Hatimaye Papa Pius VI alithibitisha uhalali wa heshima hiyo tarehe 1 Aprili 1775. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake. Kisha kumaliza masomo yake ya sayansi za jamii na falsafa, alijiunga na Wafransisko mwaka 1267, akajikita katika masomo ya teolojia, uandishi na utume katika mji wake asili na maeneo ya kandokando. Alikuwa wa kwanza kuipatia konventi ya shirika lake maktaba kubwa. Maandishi yake ("Chronica Marchiæ et Fabriani", "De veritate et excellentiâ Indulgentiæ S. Mariæ de Portiuncula", "Opusculum de serie et gestis Ministrorum Generalium", "Ars Prædicantium", mbali na "Hotuba" na vitabu vingine) yamepotea karibu yote.
Mary Benson

Dorothy Mary Benson (9 Desemba 1919 - 19 Juni 2000) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa Afrika Kusini. Kwa vile aliupigia vita ubaguzi wa rangi, alilazimishwa na serikali kuhama nchi yake na kukaa Uingereza. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu ya Nelson Mandela (1990), historia ya ANC (1962) na riwaya moja, kichwa chake At the Still Point (1969).
John Knox Bokwe

John Knox Bokwe (1855 - 1922) alikuwa mchungaji wa kikristo, mwandishi na mtungaji wa muziki wa Afrika Kusini. Aliandika kuhusu mambo ya kidini katika lugha yake ya Kixhosa. Pia alikuwa mhariri wa magazeti mawili, The Kafir Express na Isigidimi samaXhosa. Mwaka wa 1914 Bokwe alitolea wasifu yake, Ntsikana: The Story of an African Convert.
Herman Charles Bosman

Herman Charles Bosman (3 Februari 1905 - 14 Oktoba 1951) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika hadithi fupi; mhusika mkuu wa hizo nyingi aliitwa Oom Schalk.
Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach (16 Septemba 1939 - 16 Novemba 2024) alikuwa mwandishi kutoka Afrika Kusini. Tangu 1962 amekaa Ufaransa. Ameandika hasa dhidi ya ubaguzi wa rangi kwa Kiingereza na Kiafrikana. Alipotembelea nchi yake ya asili mwaka wa 1975 alitiwa ndani kwa miaka saba kwa vile kule Ufaransa alifunga ndoa na mke mwenye asili ya Vietnam. Kitabu chake cha wasifu, jina lake The True Confessions of an Albino Terrorist, kinaeleza miaka hiyo yake katika jela. Pia alitunga mashairi mengi.
Dennis Brutus

Dennis Brutus (28 Novemba 1924 - 26 Desemba 2009) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Kwa vile aliandika dhidi ya ubaguzi wa rangi alifungwa jela na baadaye kuishi uhamishoni 1966-1990. Hasa alitunga mashairi na alifundisha kama profesa wa ushairi nchini Marekani. Dennis Brutus alizaliwa tarehe 28 Novemba, mwaka wa 1924 mjini Salisbury, Rhodesia, ambapo sasa huitwa Harare nchini Zimbabwe. Alisoma kwenye Paterson High School nchini Afrika Kusini na kupata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika somo la Kiingereza mwaka wa 1947. Mwaka wa 1950 alimwoa May Jaggers, wakawa na watoto wanane. Kuanzia 1948 hadi 1961, Brutus alifundisha Kiingereza na Kiafrikaans kama mwalimu wa sekondari mjini Port Elizabeth. Mwaka wa 1960 alianza pia kufanya kazi kama mwandishi wa habari. Kwa vile aliandika dhidi ya siasa ya apartheid, alifungwa jela kisiwani mwa Robben kwa miezi 18 (1964-65), na kutoka Afrika Kusini mwaka wa 1966. Uhamishoni kwanza alifanya kazi mjini London kwa shirika la International Defence and Aid Fund. Mwaka wa 1971 akahamia Marekani. Kule akawa profesa wa chuoni, kwanza kwa somo la Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Northwestern mjini Evanston (1971-85), na hatimaye tangu mwaka wa 1986 akawa profesa katika idara ya elimu ya kijamii ya watu weusi, Chuo Kikuu cha Pittsburgh
Yohane Parenti

Yohane Parenti (Carmignano? - 1250) alikuwa mfuasi wa Fransisko wa Asizi ambaye baada yake aliongoza shirika la Ndugu Wadogo (1227-1232). Labda alizaliwa Carmignano (Italia), lakini alisoma sheria na kupata nafasi ya hakimu huko Civita Castellana. Alijiunga na utawa pamoja na mwanae baada ya ziara ya Fransisko mjini Firenze mwaka 1211. Mwaka 1219 Fransisko alimtuma Hispania alipoanzisha konventi ya kwanza ya shirika, mjini Zaragoza. Akiwa bado mkuu wa kanda ya Hispania, mkutano mkuu wa Assisi (1227) ulimchagua kuwa mkuu wa shirika lote. Miaka ya mwisho ya maisha yake, Fransisko, pamoja na kuzidi kuheshimiwa, alizidi pia kuonekana anazuia shirika lisifuate mkondo wa historia ndani ya Kanisa. Pamoja na kukiri utakatifu wake na wa karama yake asili, wengi waliona haja ya kuondoa kizuio hicho: ndiyo kazi aliyoikabili ndugu wa kwanza kuchaguliwa mwandamizi wa mwanzilishi baada ya kifo chake: Yohane Parenti (1227-1232). Uchaguzi wake unaonekana kuwa tokeo la tathmini makini juu ya mahitaji ya shirika: alikuwa mtu mkomavu ambaye alishiriki kwa jirani maisha asili ya Fransisko, lakini pia alipata mang’amuzi mengine kama Mtumishi wa Hispania. Hivyo aliweza kulinganisha mitazamo tofauti na kuchukua maamuzi ya kufaa akitegemea pia ujuzi wake wa sheria. Tarehe 16 Julai 1228 alifurahia ibada ya fahari ya kumtangaza Fransisko kuwa mtakatifu, akimuachia Elia Bombarone kazi ngumu ya kumjengea kanisa ambalo lionyeshe alivyoheshimiwa na waamini wote. Lakini ilimbidi pia kukabili masuala yote yaliyojitokeza shirikani kutoka nchi mbalimbali sana. Hasa lile la msingi lililozidi kusumbua ndugu wengi, kadiri walivyozidi kung’amua ugumu wa kutekeleza kanuni jinsi ilivyo bila ya kuifafanua kama ulivyodai wasia wa mwanzilishi
Basilika la Mt. Fransisko

Basilika la Mt. Fransisko huko Assisi, (mkoa wa Umbria, (Italia) ni kanisa kubwa lililojengwa kwa muda mfupi (1228-1253) ili kutunza masalia ya Fransisko wa Asizi (1182-1226). Ni kati ya patakatifu panapotembelewa na watu wengi zaidi, milioni kadhaa kila mwaka. Kutokana na ubora wa sanaa zake, mwaka 2000 limetangazwa kuwa urithi wa dunia. Bokody, Péter. "Mural Painting as a Medium: Technique, Representation and Liturgy." In Image and Christianity: Visual Media in the Middle Ages, ed. Péter Bokody (Pannonhalma: Pannonhalma Abbey, 2014), 136-151. https://www.academia.edu/8526688/Mural_Painting_as_a_Medium_Technique_Representation_and_Liturgy
Kaizari Federiki II

Federiki II (Jesi, Marche, Italia, 26 Desemba 1194 - Castel Fiorentino di Puglia, Italia, 13 Desemba 1250) alikuwa Kaizari wa Dola takatifu la Roma kwa miaka 30 hadi kifo chake.