nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
Sofala

Sofala (leo hii: Nova Sofala) ni bandari na mji mdogo katika Msumbiji karibu na mji mkubwa wa Beira. Uko kando la mdomo wa mto Sofala unapoishia katika Bahari Hindi. Tangu kuundwa kwa Beira Sofala haina umuhimu tena lakini ilikuwa bandari kuu ya Msumbiji wote kwa karne kadhaa kabla ya kuja kwa Wareno. Sofala ilikuwa bandari ya biashara ya dhahabu kutoka milki ya Mwene Mtapa. Vilevile ilikuwa bandari ya kusini kabisa kati ya mabandari ya Afrika ya Mashariki ambako wafanyabiashara Waswahili na Waarabu walifika mara kwa mara. Taarifa ya karne ya 17 ya msafiri Mfaransa Vincent Leblanc yasema kuwa mji wa "Cefala" uliundwa na Waislamu kutoka Kilwa na Mogadishu akitaja pia migodi ya dhahabu za Manika katika Zimbabwe ya leo. Inaaminiwa kuundwa kwa mji kulitokea katika karne ya 9 BK. Wareno walitwaa Sofala na mwaka 1505 walijenga boma muhimu kama kituo cha kijeshi alipokaa gavana wa kwanza wa Wareno katika Msumbiji. Bandari yake iliweza kutunza jahazi 100. Tangu kuhamishwa kwa makao makuu kwenda Msumbiji kisiwani umuhimu wa mji ulipungua na baada ya kuundwa kwa Beira mwaka 1871 ulipotea kabisa. Mawe ya boma lake yaliondolewa na kupelekwa Beira kwa ujenzi ka Kanisa Kuu jipya.
Kiswidi

Kiswidi ni lugha ya Kigermanik ambayo husemwa na zaidi ya watu milioni 10 hivi Uswidi kote na sehemu za Ufini.
ANC

African National Congress, kwa kifupi "ANC", ni chama cha kisiasa kinachotawala nchini Afrika Kusini. Mwenyekiti wake tangu Desemba 2017 ni Cyril Ramaphosa aliyemshinda mtangulizi wake Jacob Zuma ambaye alikuwa rais wa Afrika Kusini hadi 2018. ANC ilianzishwa mjini Bloemfontein tar. 8 Januari 1912 kwa jina la "South African Native National Congress". Jina la "Congress" lilichaguliwa kufuatana na mfano wa chama cha Kinhindi cha "Indian National Congress" ilikuwa chama cha kwanza katika koloni za Uingereza kilichodai mabadiliko ya ukoloni kwa njia ya kisiasa. Madai ya ANC yalikuwa hasa haki kwa ajili ya wakazi asilia katika nchi mpya ya Umoja wa Afrika Kusini. Mwaka 1924 jina likabadilishwa kuwa "African National Congress". Chama kilidai haki sawa kwa wakazi wote bila kujali rangi yao. Mwendo huu uliunganisha Waafrika kutoka pande mbalimbali kama vile wasomi, machifu, viongozi wa kanisa na wengine. Wanawake walikubaliwa tangu 1931 na 1943 wakapewa haki zote za uanachama. Umoja wa Vijana wa ANC (ANC Youth League) ulianzishwa 1944 na Nelson Mandela, Walter Sisulu na Oliver Tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha. 1947 ANC iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya Natal Indian Congress na Transvaal Indian Congress
Nouméa

Noumea (pia: Numea) ni mji mkuu wa Kaledonia Mpya (Kifaransa: Nouvelle-Calédonie - nuvel kaledoni) ambayo ni eneo la ng'ambo la Ufaransa katika bahari ya Pasifiki. Mji ulianzishwa mwaka 1854 kwa jina la "Port-de-France" (Bandari ya Ufaransa) kwenye rasi ya kusini ya kisiwa cha Grande Terre. Idadi ya wakazi wake imefikia watu 91.000. Uchumi wa Noumea hutegema utalii pamoja na migodi ya nikeli. Anwani ya kijiografia : 22°16'33"S, 66°27'29"E
Msenge

Kwa sasa hakuna maandishi katika ukurasa huu. Unaweza kutafuta jina la ukurasa huu katika kurasa nyingine, au tafuta kumbukumbu zinazohusika, lakini huruhusiwi kuanzisha ukurasa huu.
Tamazight

Aina za Tamazight au lugha za Kiberber katika Afrika ya Mashariki. Kiberberi au Kiamazighi ni jina la kundi la lugha zinazosemwa hasa Moroko na Aljeria lakini pia kati ya wakazi wa jangwa kubwa la Sahara hadi eneo la Sahel. Ni lugha ya Waberberi wanaoishi kati ya wasemaji wa Kiarabu katika Afrika ya Kaskazini. Kiberberi ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Wasemaji wa Kiberberi watazamiwa kuwa wenyeji asilia wa Afrika ya Kaskazini kabla ya kuja kwa Waroma wa Kale au kwa Waarabu. Tangu uenezaji wa Kiarabu matumizi ya Kiberberi kimerudi nyuma polepole. Wakazi wengi wa nchi za Afrika ya Kaskazini ni wa asili ya Kiberber lakini kwa kawaida kupotea kwa lugha humaanisha pia upotevu wa tabia ya kuwa Berber. Leo hii wamebaki wasemaji milioni 10 na wengi wao hutumia lugha yao pamoja na Kiarabu au Kifaransa katika maisha ya kila siku. Kiberberi kimeandikwa tangu miaka maelfu. Mifano ya kale kabisa imehifadhiwa tangu 200 KK iliyoandikwa kwa mwandiko wa Tifinagh unaoendelea kutumiwa na Watuareg. Aina ya Tifinagh imekuwa mwandiko rasmi nchini Moroko tangu mwaka 2003 pamoja na Kiarabu na Kilatini. Tangu mwaka 1000 na uenezaji wa Uislamu lugha imeanza kuandikwa kwa herufi za Kiarabu
Ibadan

Ibadan (kwa Kiyoruba Ìbàdàn, kirefu (Ìlú) Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, (mji kwenye) ombwe la mbuga) ni mji mkubwa wa tatu wa Nigeria wenye wakazi 3,800,000 (kadirio 2007) na wengi wao ni Wayoruba. Ni mji mkuu wa jimbo la Oyo. Uko katika Nigeria ya kusini-magharibi, takriban kilometa 125 kutoka Lagos. Kihistoria ulikuwa kitovu cha Nigeria yote ya magharibi ikiwa makao makuu ya jimbo la magharibi baada ya uhuru wa nchi. Mji ulianzishwa mwaka 1829 kama makao makuu ya wafalme wa Wayoruba.
Sade

Helen Folasade Adu (amezaliwa 16 Januari 1959) ni mwanamuziki kutoka nchi ya Nigeria. Anajulikana zaidi kwa jina la Sade. Sade ambaye amewahi kupata Tuzo ya Grammy hasa ni mwimbaji na mtunzi. Sade alizaliwa katika mji wa Ibadan katika Jimbo la Oyo. Baba yake, Bisi Adu, alikuwa ni Mnigeria, mhadhiri wa masuala ya uchumi, na mama yake, Anne Hayes, alikuwa ni nesi toka Uingereza. Baada ya baba na mama yake kuachana, mama yake alirudi Uingereza ambapo aliwachukua Sade na kaka yake, Banji. Akiwa Uingereza, Sade alijenga mapenzi na masuala ya mitindo, dansi, na kuimba. Wakati huo alipenda kuwasikiliza wanamuziki kama Marvin Gaye, Curtis Mayfield, na Donny Hathaway.
Bata mchovya

Jenasi 17: Mabata wachovya ni ndege wa majini wa nusufamilia Anatinae katika familia Anatidae. Spishi hizi hula mimea ya majini na huzamia kichwa chao tu; nyingine hutafuta chakula aghalabu ardhini. Miguu yao iko karibu zaidi ya katikati ya mwili kuliko miguu ya mabata wazamaji na kwa sababu hiyo wanaweza kutembea vizuri. Hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito. Hujenga matago yao ardhini au ndani ya shimo. Wanaweza kuruka angani vizuri na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi. Uainisho wa Anatinae hauna hakika. Hapa jenasi kumi zimewekwa ndani ya familia ndogo hii zilizopo bado, na pia jenasi tatu zilizokwisha sasa. Visukuku vya spishi ndogo vimefunuliwa katika kisiwa cha Rota (Visiwa vya Mariana) ambayo inafanana na jenasi Anas.
Ferdinand Braun

Karl Ferdinand Braun (6 Juni 1850 – 20 Aprili 1918) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza mambo ya umeme. Mwaka wa 1909, pamoja na Guglielmo Marconi, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Bata mzamaji

Jenasi 4: Mabata wazamaji ni ndege wa maji wa nusufamilia Aythyinae katika familia Anatidae. Spishi hizi huzamia kabisa ili kukamata samaki, wanyamakombe au mimea ya maji. Miguu yao iko nyuma zaidi ya mwili kuliko miguu ya mabata wachovya ili kujisogeza mbele vizuri ndani ya maji. Kwa sababu hiyo hawawezi kutembea vizuri. Hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito, lakini bata mzamaji mkubwa (Aythya marila) huingia bahari wakati wa majira ya baridi. Wanaweza kupuruka sana na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi. Hujenga matago yao visiwani kwa maziwa au ndani ya uoto wa matete uliosongamana.
Walther Nernst

Walther Hermann Nernst (25 Juni 1864 – 18 Novemba 1941) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Aliongeza utafiti wa kemia kwa jumla. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Tibesti

Tibesti ni safu ya milima nchini Chadi na pia Libya yenye milima mikubwa zaidi ya eneo lote la jangwa la Sahara. Asili yake ni ya kivolkeno. Mlima wenye kimo kirefu ni Emi Koussi (m 3415), Kegueur Terbi (m 3376), Tarso Taro (m 3325) na Pic Tousside (m 3265) ambayo ni volkeno hai. Sehemu za juu mlimani hupokea mvua kidogo kila mwaka, kiasi hadi sentimita 12, kinachowezesha kustawi kwa mimea na hata miti kadhaa. Kwa hiyo kuna wakazi wachache wa kudumu. Zamani, kabla ya kuenea kwa Sahara, eneo lilikuwa na wanyamapori wengi, jinsi inavyoonekana katika michoro kwenye mapango yaliyokuwa makazi ya binadamu takriban miaka 5000 iliyopita (yaani mnamo 3000 KK).
Bata-shimo

Jenasi 10: Mabata-shimo ni ndege wa maji wa nusufamilia ya Tadorninae katika familia ya Anatidae. Mabata hawa ni katikati ya mabata wachovya na mabata bukini kwa ukubwa na kwa umbo. Wanaitwa mabata-shimo kwa sababu spishi nyingi hutaga mayai ndani ya shimo la mti au pango la sungura, mhanga n.k. Hula wanyamakombe, kaa, wadudu, nyungunyungu au manyasi, mimea ingine na mbegu. Wakiruka angani wanafanana zaidi na mabata bukini kuliko na mabata wachovya.
Radio Tanzania Dar Es Salaam

Radio Tanzania Dar Es Salaam ni chombo cha taifa la Tanzania ambacho hutoa burudani za aina mbalimbali kama vile muziki, ngoma za utamaduni, mpira, mashairi, taarabu na taarifa mbalimbali za kitaifa na za kimataifa. Redio hii ina ofisi kuu yake Barabara ya Nyerere (zamani ilijulikana kama Pugu Road), Dar es Salaam.
Musalia Mudavadi

' Wycliffe Musalia Mudavadi (anajulikana zaidi kwa jina la Musalia Mudavadi; alizaliwa katika Kaunti ya Vihiga, 12 Septemba 1960) ni mwanasiasa maarufu nchini Kenya. Mudavadi amekuwa mbunge kwa miaka mingi. Aliingia bungeni kwa mara ya kwanza mwaka 1989 baada ya baba yake, Moses Mudavadi, aliyekuwa akishikilia kiti hicho, kufariki. Alikuwa ndiye makamu wa rais wa mwisho kabla Daniel Arap Moi hajaondoka madarakani. Inaaminika kuwa alipewa umakamu wa rais ili kushawishi Waluhya kuiunga mkono KANU. Mpango huu haukufanikiwa. Katika uchaguzi wa urais nchini Kenya mwaka 2002, Mudavadi alikuwa mgombea mwenza wa Uhuru Kenyatta. Pamoja na kuungwa mkono na rais aliyekuwa akimaliza muda wake, Moi, na mtandao mkubwa wa KANU, Kenyatta na Mudavadi walishindwa uchaguzi, Kenyatta hakuchaguliwa kuwa rais na Mudavadi alipoteza kiti cha ubunge wa Sabatia. Wakati wa upigaji wa kura ya maoni kuhusu katiba mpya ya Kenya, Mudavadi alikuwa kwenye kambi iliyokuwa ikiipinga katiba hiyo. Katika kambi hiyo alikuwemo mwanasiasa maarufu Raila Odinga. Mudavadi alikuwa kwenye kambi ya watakaogombea urais wa Kenya mnamo Desemba 2007.  Mwaka 2015 alianzisha chama cha Amani National Congress (ANC) kilichoendelea kusimama upande wa Raila Odinga kwenye uchaguzi wa rais mnamo 2017
George Washington

George Washington (22 Februari 1732 - 14 Desemba 1799) alikuwa mwanasiasa, kiongozi wa kijeshi na rais wa kwanza wa Marekani kati ya 1789 na 1797. Alizaliwa kama mtoto wa pili wa mlowezi Augustine Washington katika koloni la Virginia lililokuwa mali ya mfalme wa Uingereza. Wazazi walikuwa na shamba kubwa lililolimwa na watumwa Waafrika. George alisoma shule miaka michache, hakuendelea sana katika elimu. Baada ya shule alianza kazi ya upimaji na ramani. Baada ya kifo cha kaka yake alirithi shamba kubwa pamoja na watumwa, akawa mkulima tajiri. Sehemu ya urithi ilikuwa cheo cha msimamizi wa wanamgambo waliokuwa kikosi cha kijeshi cha hiari waliotakiwa kusaidiana na wanajeshi Waingereza kutetea koloni dhidi ya majirani Waindio na Wafaransa walioenea kuelekea kusini kutoka koloni lao la Kanada - Quebec. Katika umri mdogo wa miaka 22 Washington alijikuta kama mkuu wa wanamgambo katika vita vya Uingereza dhidi ya Wafaransa na Waindio vilivyopanuka baadaye kuwa Vita ya Miaka Saba. Akaongoza kikosi chake dhidi ya maadui akafaulu mara kadhaa. Baadaye alishirikiana na jeshi rasmi la Uingereza katika mapigano ya Monongahela na kuongoza mabaki ya jeshi baada ya kifo cha jemadari Mwingereza. Mwaka 1755 akawa mkuu wa jeshi la koloni la Virginia. Lakini baada ya ushindi Waingereza walikataa kumpa cheo katika jeshi la mfalme, hivyo akajiuzulu akarudi kwenye shamba lake na kufuata siasa kwenye bunge la koloni
Mkoa wa Kati (Kenya)

Mkoa wa Kati (Central Province) ni mkoa wa Kenya unaoenea kati ya Mlima Kenya, Nairobi na Nyahururu. Eneo lake si kubwa lakini kuna msongamano mkubwa wa watu kulingana na mikoa ya jirani kwa sababu ya hali ya hewa na rutba ya ardhi inayolisha watu wengi. Nairobi iko nje ya mkoa. Hali ya hewa mkoani ni poa hakuna baridi kali kutokana na kimo cha juu. Kuna mvua nyingi kiasi na majira yake ni kuanzia Machi hadi Mei halafu Oktoba hadi Novemba. Mkoa wa Kati ni kitovu cha kilimo cha Kenya. Kuna kahawa nyingi pia mazao mengine. Maziwa na bidhaa kutokana na maziwa kama vile jibini hutengenezwa hasa mkoani. Soko zake ni pamoja na mji mkuu wa Nairobi ulio nje ya mkoa mwenyewe lakini imepakana nayo. Makao makuuy a mkoa yapo Nyeri. Kuna wilaya saba kama zifuatazo: Wenyeji asilia ni hasa Wagikuyu, Waembu na Wameru wanoitwa pia watu wa G.E
Edward Cummings

Edward Estlin Cummings (kwa kifupi E. E. Cummings; 14 Oktoba 1894 - 3 Septemba 1962) alikuwa mshairi na mwandishi mashuhuri kutoka Marekani. Kwa jumla aliandika na kuchapisha mashairi, riwaya na tamthilia mia tisa. Vile vile, Cummings alijulikana sana kama mchoraji wa picha kadhaa zilizovutia. Mashairi ya Cummings yaligusia sana masuala ya mapenzi na mazingira - alipenda sana kuandika juu ya majira ya kuchipua. Mashairi yake yalipata umaarufu kwa sababu hayakuakifishwa kama ilivyo kawaida. Watalaamu wengi wanaamini kuwa Cummings alikuwa mmojawapo wa washairi waliojulikana sana kule Marekani katika karne ya 20. Mashairi aliyoandika Cummings, na ambayo yanajulikana sana, ni kama: "In Just Spring", "A Man Who Had Fallen Amongst Thieves", "The Cambridge Ladies" na "Buffalo Bill".
Kakamega

Mahali pa mji wa Kakamega katika Kenya Kakamega ni mji ulio makao makuu ya kaunti ya Kakamega nchini Kenya. Wakazi walikuwa 91,768 wakati wa sensa ya mwaka 2009. Wenyeji ni hasa Waluhya. Kakamega iko takriban kilomita 100 kaskazini kwa Kisumu. Tangu mwaka 2006 chuo cha ufundi Kakamega kilipandishwa cheo kuwa Chuo Kikuu cha Malinde Musiro (Masinde Muliro University of Science and Technology).
Nyeri

Mahali pa mji wa Nyeri katika Kenya Nyeri ni mji wa Kenya ya kati, takriban kilomita 100 kaskazini kwa Nairobi, miguuni mwa safu ya Aberdare ikitazama mlima Kenya. Nyeri ni makao makuu ya Kaunti ya Nyeri. Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 125,357. Wakazi walio wengi ni Wakikuyu. Nyeri imejulikana kimataifa kwa sababu ni mahali pa kuzikwa kwa Robert Baden-Powell anayekumbukwa kama mwanzilishi wa harakati ya maskauti. Maskauti kutoka nchi mbalimbali za dunia hufika hapo mara kwa mara kwa kumheshimu mzee huyu.
Pentekoste

Pentekoste ni sikukuu ya dini za Uyahudi na Ukristo ambayo huadhimishwa wiki 7 za siku 7 baada ya Pasaka, hivyo siku ya 50 baada yake. Jina hili lilianza kutumika kwa sababu kwa lugha ya Kigiriki lina maana ya namba 50. Hivyo "πεντηκοστή [ἡμέρα]" (pentekostē [hēmera]) ni "(siku ya) hamsini". Sikukuu ya Kiyahudi ya Pentekoste inaadhimishwa siku ya hamsini baada ya Pasaka ya Kiyahudi. Sikukuu hii husherehekewa na Wayahudi pia kwa jina asili la Kiebrania חג השבועות, Hag ha Shavuot, yaani Sikukuu ya Majuma, kwa kifupi "shavuot" ("majuma") jinsi ilivyoamriwa katika kitabu cha Mambo ya Walawi 23:16. Ilikuwa sikukuu ya mavuno kama vile Pasaka ilivyohusiana na malimbuko. Kwa wafuasi wa Yesu Kristo ni ukumbusho wa umwagaji wa Roho Mtakatifu juu ya mitume na wanafunzi wengine wa Yesu na kuanzishwa kwa Kanisa siku ya 50 baada ya Pasaka ya Kikristo au ufufuko wa Yesu. Inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa Yesu wanafunzi wake - ambao walikuwa wote Wayahudi - walikutana kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Shavuot wakati ambapo Wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea Yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile. Tangu kuachana kwa kalenda ya Kikristo na kalenda ya Kiyahudi sikukuu zake kwa kawaida haziangukii siku ileile tena. Maelezo juu ya Pentekoste ya kwanza ya Kanisa hupatikana katika sura ya pili ya kitabu cha Matendo ya Mitume cha Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Humo Mwinjili Luka anasimulia jinsi wanafunzi wa Yesu walivyokutana katika mji wa Yerusalemu siku ile ya "Pentekoste" na kupokea paji la Roho Mtakatifu. Baadaye walitoka nje ya nyumba ya ghorofa walimokaa, wakianza mara kuhubiri juu ya Yesu Kristo mbele ya watu wengi, wakiwa wakazi wa mji huo pamoja na wageni kutoka nchi nyingi
Edmund Hillary

Edmund Percival Hillary (20 Julai 1919 - 11 Januari 2008) alikuwa mpelelezi kutoka New Zealand aliyejulikana hasa kutokana na milima mingi aliyopanda. Pamoja na sherpa Tenzing Norgay alikuwa mwanadamu wa kwanza wa kufika kwenye kilele cha Mlima Everest tarehe 29 Mei 1953. Alijifunza kupanda milima tangu utoto wake kwao New Zealand. Alifanya kazi ya kufuga nyuki iliyomwezesha kutumia miezi ya majira ya baridi ya New Zealand kwa safari zake duniani. Hillari alikuwa pia mtu wa kwanza aliyevuka bara la Antaktika kwa trekta.
Olusegun Obasanjo

Matthew Olusegun Aremu Obasanjo (alizaliwa 5 Machi 1937) ni jenerali mstaafu wa Jeshi la Nigeria aliyepata kuwa rais wa Nigeria mara mbili. Awamu yake ya kwanza ilikuwa kama rais wa kijeshi kati ya miaka 1976 na 1979, halafu awamu ya pili kama rais aliyechaguliwa na wananchi kati ya miaka 1999 na 2007. Obasanjo alizaliwa katika kabila la Wayoruba akalelewa kama Mkristo wa Kibaptisti. Mwaka 1958 akajiunga na jeshi akapanda ngazi haraka. Miaka 1967-1970 alishiriki katika vita dhidi ya Biafra. Baada ya uasi wa jeshi chini ya Murtala Mohammed mwaka 1975 alipewa cheo cha makamu wa rais. Mwaka 1976 Mohammed aliuawa na wapinzani ndani ya jeshi waliokosa kumwua Obasanjo pia. Obansajo aliweza kukandamiza uasi akateuliwa na halmashauri ya kijeshi kuwa rais mpya. Alitumia nafasi yake kuandaa uchaguzi wa mwaka 1979 akakabidhi madaraka kwa rais aliyechaguliwa, Shehu Shagari. Kati ya 1980 hadi 1995 alikuwa na vyeo mbalimbali vya kimataifa akagombea nafasi ya Katibu Mkuu wa UM halafu alikuwa mwenyekiti wa halmashari ya Transparency International (TI). Dikteta wa kijeshi Sani Abacha alimfunga gerezani mwaka 1995 hadi 1998. Wakati wa uchaguzi baada ya kifo cha Abacha aligombea urais kwa tiketi ya chama cha People's Democratic Party akashinda akawa rais tena tangu 1999
Umaru Yar'Adua

Umaru Musa Yar'Adua (16 Agosti 1951 – 5 Mei 2010) alikuwa mwanasiasa kutoka nchini Nigeria na rais wa 13 wa nchi hiyo tangu 2007 hadi kifo chake hapo 2010. Ni rais wa kwanza mwenye shahada katika historia ya Nigeria. Yar'Adua alikuwa Mwislamu kutoka familia ya Wafulbe katika Nigeria ya Kaskazini. Baba yake Musa Yar'Adua alikuwa waziri katika serikali ya kwanza ya nchi baada ya uhuru. Kaka yake jenerali Shehu Musa Yar'Adua alikuwa makamu wa rais chini ya Olusegun Obasanjo kati ya 1976 hadi 1979 akafungwa jela chini ya udikteta wa Sani Abacha. Umaru Yar'Adua alisoma kemia tangu mwaka 1972 kwenye Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello mjini Zaria akawa mwalimu kwenye vyuo mbalimbali. Tangu 1983 akaacha kufundisha akijishughulisha na kampuni mbalimbali. Mwaka 1999, baada ya serikali ya Abacha, alichaguliwa kuwa gavana wa jimbo la Katsina akarudishwa mwaka 2003. Yar'Adua alisifiwa kwa sababu alitangaza mali zake kabla ya uchaguzi wa 1999 na 2003. Anasemekana alikuwa gavana aliyekataa rushwa. Alikuwa kati ya magavana wachache wasiochunguzwa na mamlaka ya kupambana na rushwa "Economic and Financial Crimes Commission". Alipingwa kwa sababu alishiriki katika tangazo la muundo wa shari'a ya Kiislamu kuwa sheria ya jimbo wakati yeye ni gavana; Katsina ilikuwa jimbo la tano katika Nigeria iliyotangaza shari'a
Abia (jimbo)

Abia ni jimbo la kujitawala la Nigeria lenye wakazi milioni 4.2 (2005) na eneo la km² 5,834. Mji mkuu ni Umuahia na mji mkubwa Aba wenye wakazi 900,000. Abia imepakana na majimbo ya Enugu, Ebonyi, Cross River, Akwa Ibom, Rivers, Imo na Anambra. Haina pwani. Mito muhimu ni mto Imo na mto Aba inayoelekea kwenye delta ya mto Niger. Kusini mwa jimbo ni tambarare ya chini yenye mvua nyingi. Maeneo ya kaskazini ni ya juu kidogo. Uchumi umetegemea hasa kilimo. Nafaka, minazi, mahindi, mpunga, muhogo, matunda na mboga hulimwa. Kuna pia madini yanayochimbwa: ni hasa zinki, mchanga, chokaa pia kiasi cha mafuta ya petroli. Abia hukorogwa bia na kuna viwanda vya nguo na kioo
Adamawa (jimbo)

Adamawa ni jimbo la kujitawala la Nigeria lenye wakazi milioni 3.7 (2005) katika eneo la km² 36,917. Mji mkuu ni Yola na mji mkubwa ni Jimeta wenye wakazi 248,166 (2005). Jimbo liko mashariki mwa Nigeria, mpakani mwa Kamerun. Limepakana na majimbo ya Borno, Gombe na Taraba. Adamawa ilianzishwa mwaka 1976 kama jimbo kwa jina la Gongola kutokana na maeneo ya jimbo la awali la Kaskazini-Mashariki. Mwaka 1991 jina likabadilishwa kuwa Adamawa.
Akwa Ibom (jimbo)

Akwa Ibom ni jimbo la kujitawala la Nigeria lenye eneo la 7,081 km² na wakazi milioni 4,8 (2005). Mji mkuu ni Uyo na mji mkubwa jimboni ni Ikot Ekpene mwenye wakazi 254,821 (2005). Akwa Ibom iko katika kusini ya Nigeria kwenye mwambao wa ghuba ya Guinea ikipakana na majimbo ya Abia, Rivers na Cross River. Jimbo lilianzishwa kutokana na sehemu za eneo la jimbo la Cross River mwaka 1987.
Jimeta

Jimeta ni mji mkubwa katika jimbo la Adamawa nchini Nigeria. Mji umekadiriwa kuwa na wakazi lakhi mbili na nusu mwaka 2005. Uko kando ya mto Benue ukitazama [Kameruni]. Kwa miaka kadhaa wakati wa ukoloni uliunganishwa na mji wa karibu wa Yola lakini tangu mwaka 1955 umekuwa tena mji wa pekee. Jimeta ni bandari muhimu kwenye njia ya mto Benue. Hasa wakati wa maji mengi kati ya Julai hadi Oktoba meli ndogo hubeba karanga na pamba kutoka Kameruni pamoja na ngozi kutoka Adamawa kwenda mabandari ya baharini kwenye mdomo wa mto Niger. Jimeta imeunganishwa kwa barabara na Yola, Bombi, Mubi, Bama, and Maiduguri. Kuna feri kwenda Kamerun.
Benue (mto)

Mto Benue (kwa Kifaransa: Bénoué) ni tawimto kubwa la mto Niger. Chanzo chake ni katika nyanda za juu za Kamerun, hasa milima ya Adamawa. Katika sehemu ya kwanza ya mwendo wake unatelemka mita 600 kwa mwendo kali. Karibu na mji wa Garua unaungana na mto Mayo Kébi. Baada ya mwendo wa km 350 mto huo unatoka Kamerun na kuingia Nigeria karibu na bandari ya Jimeta. Huko mto una upana wa kilomita moja unaoweza kupanua wakati wa mvua. Baada ya Yola mto unapokea tawimto lake muhimu zaidi, mto Gongola. Katika Nigeria mto ni njia muhimu ya kusafirisha mizigo na mazao ya nchi kati ya pwani ya Atlantiki na sehemu za bara. Unaishia katika mto Niger kwenye mji wa Lokoja.
Hariri

Hariri ni uzi asilia inayopatikana kutoka kwa kifukofuko cha kivawi cha nondo-hariri wa Asia, Bombyx mori, au nondo wengine, kama nondo-hariri wa Afrika, Gonometa postica, au Anaphe panda wa Msitu wa Kakamega, Kenya. Nyuzi zake zatumiwa kwa kutengeneza kitambaa. Kihistoria watu wa China walikuwa wa kwanza wenye ujuzi wa kutengeneza hariri. Kitambaa cha hariri kilipelekwa kote Asia na Ulaya kupitia barabara ya hariri na kuuzwa kwa bei kubwa. Wachina walifaulu kwa karne nyingi kuficha siri ya hariri. Mwaka 555 wamonaki Wakristo walifaulu kubeba mayai ya kipopo hadi Bizanti na kuyampatia Kaisari wa Dola la Roma ya Mashariki. Tangu siku zile hariri ilitengenezwa pia katika nchi za Mediteranea.
Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi

- % maji Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi (kwa kifupi: "Jamhuri ya Kisovyeti ya Kirusi" au: "Urusi wa Kisovyeti") (Kirusi: Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика, РСФСР RSFSR) ilikuwa kitengo kikubwa kati ya jamhuri 15 za Umoja wa Kisovyeti chenye wakazi wengi. Baada ya mwisho wa Umoja wa Kisovyeti ikawa Shirikisho la Urusi tangu 1991. Urusi wa Kisovyeti ulikuwa jamhuri ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Ndani yake ilikuwa na muundo wa shirikisho. Maeneo yenye wakazi wenye lugha au utamaduni usio wa kirusi yalipewa maeneo ya pekee yaliyoitwa pia Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii halafu kwa jina la taifa au kabila la eneo. Kinadharia jamhuri hizi zilijitawala ndani ya Urusi lakini hali halisi zilikuwa na kiwango fulani ya kujiamulia katika mambo ya utamaduni menginevyo ziliongozwa kutoka Moskva. Jamhuri hizi ndani ya Urusi zilikuwa: Baada ya mwisho wa ukomunisti 1991 zimeendelea kama majimbo ya kujitawala ndani ya Urusi zikiendelea kuitwa "Jamhuri" zikiwa na kiwango cha kujitawala kikubw zaidi kuliko mikoa ya shirikisho inayojitawala pia kwa kiasi.