nvidia/miracl-vision huggingface dataset:
Kapernaumu

Kapernaumu (pia Kafarnaumu, kwa Kiebrania כְּפַר נַחוּם, Kfar Nahum, yaani "Kijiji cha Nahum") ilikuwa kijiji cha uvuvi upande wa kaskazini wa Ziwa Galilaya kilichoanzishwa wakati wa ufalme wa ukoo wa Wahasmonei (karne ya 2 KK). Kilikuwa na wakazi 1,500 hivi na masinagogi mawili. Nyumba iliyogeuzwa kuwa kanisa inasemekana ilikuwa ya Mtume Petro. Kijiji kiliachwa mahame katika karne ya 11 BK. This includes the re-establishment of the village during the Early Islamic period soon after the 749 earthquake. Kapernaumu inatajwa na Injili zote nne (Math 4:13, 8:5, 11:23, 17:24, Mk 1:21, 2:1, 9:33, Lk 4:23, 31,7:1, 10:15, Yoh 2:12, 4:46, 6:17, 24,59). Inaonekana ilikuwa makao makuu (Math 4:12–17) ya kundi la Yesu lililozungukazunguka hasa katika mkoa wa Galilaya. Huko Yesu alitoa mafundisho mengi na kufanya miujiza mingi; lakini kwa kutotubu ilipokea hukumu yake (Math 11:23).
Mafumu Bilali

Mafumu Bilal Bombenga (1958 - 11 Mei, 2020) maarufu kama Super Sax, alikuwa mwanamuziki wa muziki wa dansi kutoka jijini Dar es Salaam, Tanzania. African Beat ilianzishwa mwaka 1998, baada ya Mafumu Bilali Bombenga kujiengua kutoka katika bendi ya African Stars ambayo nayo ilianzishwa mnamo mwaka 1994 kwenye hoteli ya Bahari Beach, jijini Dar es Salaam, huku yeye akiwa ndiye muanzilishi. Bombenga anakumbuka kuwa, wakati akiwa na African Stars ambayo hata jina lake alilibuni yeye, walitamba na vibao kama ‘Sakatu Sakatu’, ‘Mayanga’, ‘Maya’, ‘Afrika’ na ‘Dance Dance’. Baadhi ya wanamuziki waliokuwa wakiunda kundi hilo la African Stars linalojulikana zaidi hivi sasa kama Twanga Pepeta, ni Bob Gady, Andy Swebe, Alfa Nyuki, Palmena Mahalu, Pamela pamoja na Kayumbu ‘Amigolas’. Historia kamili ya kimuziki ya Mafumu, inaanzia mwaka 1972 nilipojiunga na bendi ya Morogoro Jazz Band, wakati huo akitokea jeshini Makutupola. Mwaka 1973 alijiunga na Western Jazz Band alioshiriki nao kupiga Saxophone, kwenye vibao kadhaa vya bendi hiyo, vikiwemo ‘Hakika’, ‘Kazi ni Kazi’ na ‘Sadaka’, kabla ya mwaka 1978 kutimkia Dar International. Pamoja na kupuliza kiustadi Saxophone pamoja na kuimba kwenye nyimbo kemukemu, zikiwemo ‘Mayasa’ na ‘Zuena’, lakini pia Bombenga alishiriki kucharaza gitaa la solo katika kibao Vicky. Mwaka 1979 alibeba mabegi na kutua Vijana Jazz Band alikotunga kibao "Taabu" na pia kushiriki kukiimba, huku kadhalika akipuliza saxophone kwenye vibao kama Chiku na Matata Ndani ya Nyumba. Mwaka 1980 alihamia Maquis ambapo alitesa kwa kupuliza Saxophone kwenye vibao viiingi, baadhi yake ni Zoa, Sina Ndugu, Noel pamoja na Maige. Alikaa Maquis hadi mwaka 1984 alipochomoka tena na kuhamia Bima Lee alikokutana na wakali kama Jerry Nashon Dudumizi, Shaaban Dede Super Motisha, Joseph Mulenga Spoiller. Mwaka 1985 Bombenga alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa bendi ya MK Group Ngoma za Maghorofani, kabla ya mwaka 1986 kuwa tena mmoja wa waanzilishi wa Tancut Almas ya Iringa. Mwaka 1987 alirejea tena MK Group ambapo nyimbo yake ya kwanza kupuliza Saxophone awamu hii ya pili ilikuwa ni ‘Utakuja Kuanguka Kwenye Matope’
Internet Archive

Internet Archive ni shirika lisilotafuta faida linalojenga kumbukumbu ya kidijiti kwenye intaneti inayopatikana kwa kila mtu bila malipo. Makao makuu ya shirika yapo San Francisco, Kalifornia (Marekani). Lilianzishwa mwaka 1996 na Brewster Kahle kwa shabaha ya kutunza yaliyomo ya intaneti kwa kuhifadhi picha za tovuti nyingi. Kwa hiyo inawezekana kuangalia picha za tovuti ambazo zimeshabadilishwa tena mara kadhaa. Tangu mwaka 1999 hifadhi nyingine zimeongezwa. Sasa kuna vitengo vya video, filamu, picha na vitabu. Kitengo maalumu cha IA ni maktaba ya "Open Library". Vitabu visivyo tena na hakimiliki vinapigwa picha kila ukurasa kwa njia ya scanner na kuwekwa kwenye intaneti katika fomati mbalimbali.
Wangwa wa Lagos

Wangwa wa Lagos uko nchini Nigeria ukiwa mmojawapo kati ya nyangwa kubwa kwenye pwani ya ghuba ya Guinea. Eneo lake ni takriban km² 6,354.7 Ni gimba la maji lenye urefu wa kilomita 60 na upana hadi km 15. Kina cha wastani ni mita 2 pekee. Maji yake ni mchanganyiko wa maji ya bahari na maji ya mito hivyo yana chumvi kidogo tu. Mito ya Ogun na Osun inaishia hapa. Ufuko wa wangwa una misitu ya mikoko inayotumika kwa ufugaji wa samaki. Machafuko wa maji ni tatizo kubwa kwa sababu maji machafu kutoka mji na viwanda yanaingia humo bila kusafishwa. Bandari ya Lagos iko ndani ya wangwa. Beseni zake pamoja na njia ya kuingia baharini vinapaswa kuchimbwa mara kwa mara kwa kutunza kina cha kutosha kwa meli kubwa.
Gold Coast

Gold Coast (kwa Kiswahili: Pwani ya Dhahabu) ilikuwa jina la koloni la Uingereza katika Afrika ya Magharibi kwenye mwambao wa Ghuba ya Guinea ambalo limekuwa nchi ya Ghana tangu uhuru wake (1957). Vyanzo vya koloni vilikuwa vituo vya wafanyabiashara kutoka Ulaya waliofika sehemu hii ya pwani tangu karne ya 15 kwa biashara ya dhahabu, watumwa, visu, vioo, pombe kali na silaha kama bunduki. Kituo cha kwanza kilikuwa boma la Elmina lililojengwa na Wareno. Kuanzia mwaka 1800 milki ya Ashanti ilianza kupanuka hadi pwani. Hapo kulitokea vita kati ya Ashanti na milki za pwani. Ashanti ilidai kodi kutoka kwa hao wageni na mwaka 1817 shirika la wafanyabiashara Waingereza lilikubali malipo. Wakati ule Waingereza walianza kuchukua hatua za kukandamiza biashara ya watumwa wakiwa na makao makuu katika Sierra Leone na manowari za Kiingereza zilipita kwenye pwani. Mwaka 1821 vituo vya Kiingereza kwenye Pwani ya Dhahabu viliwekwa chini ya gavana wa Sierra Leone. Wafanyabiashara na walowezi Waingereza waliomba pwani hii iwe koloni kabisa. Hapo walikuwa na matumaini ya ulinzi dhidi ya Ashanti wakidokeza ya kwamba Ashanti iliendelea kufanya biashara ya watumwa iliyowahi kupigwa marufuku na nchi za Ulaya katika Mkutano wa Vienna wa mwaka 1815. Lakini serikali ya London ilikataa kuanzisha koloni kamili kwa sababu waliona gharama za koloni zisingelingana na mapato. Vituo vya pwani viliwekwa chini ya usimamizi wa gavana wa Sierra Leone
Kanku Kelly

Nkashama Kanku Kelly (20 Januari, 1958) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa miongoni wapigaji mashuhuri wa trampeti mwenye historia ya ndefu katika muziki - hasa kwa kushirikiana na Maquis du Zaire na kuwa mwanzilishi wa Kilimanjaro Connection Band. Vilevile amebahatika kushikana mikono na viongozi wakubwa wanaoheshimika duniani kote, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na Mzee Nelson Mandela. Kanku ambaye alifukuzwa shule kwa ajili ya muziki, jina lake halisi ni Nkashama Luis Polycarp, alizaliwa Januari 20, 1958, katika mji wa Kananga Mkoa wa Kasai, Magharibi mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kanku ambaye aliingia nchini Tanzania akiwa kinda kabisa (chini ya miaka ishirini) alikuwa kivutio kikubwa kwenye safu ya wapulizaji wa trumpet katika bendi iliyokuwa tishio miaka ya 1970 hadi 1990 ya Maquis du Zaire iliyokuwa ikipiga muziki wake katika ukumbi wa White House, Ubungo jijini Dar es Salaam. Baba yake mzee Chasuma Leonard alikuwa daktari wa binadamu na mama yake Chibwabwa Kayipu, alikuwa mfanyabiashara katika mji huo wa Kananga. Kelly alipata elimu ya msingi katika shule ya Kamilabi ambayo miongoni mwa masomo yaliyokuwa yakifundishwa somo la muziki lilikuwemo. Baadaye aliendelea na masomo ya juu katika shule ya Sekondari ya Lyceede Kelekele, ambako aliishia kidato cha tano kwa kufukuzwa shule baada ya kufumwa na mwalimu akiandika wimbo wa Nyboma Mwandido darasani mwaka 1973. Akiwa shule ya msingi walifundishwa somo la muziki na yeye alikuwa akifanya vizuri sana na kuwa mmoja kati ya wanafunzi bora wa somo hilo. Akifafanaua juu ya kufukuzwa shule, Kelly anasema “Nilikuwa anapenda muziki kupita kiasi, nikiwa darasani mwalimu alinikuta nikiandika wimbo wa ‘Amba’ uliotungwa na Nyboma Mwandido ndipo nikafukuzwa shule”. Kanku anasema baada ya kufukuzwa shule mwaka 1974, alihitajika kujiunga na jeshi la nchi hiyo katika kitengo cha muziki wa Brass band, lakini akakataa akiwa na dhamira kubwa kuwa mwanamuziki mashuhuri. Anaeleza kuwa jamaa zake aliokuwa nao darasani asilimia tisini walipelekwa jeshini kupiga muziki wa Brass band
Yahya Jammeh

Yahya Abdul-Aziz Jemus Junkung Jammeh (* 25 Mei 1965) alikuwa rais wa nchi ya Gambia hadi tarehe 19 Januari 2017. Alichukua madaraka mwaka 1994 alipokuwa luteni wa jeshi mwenye umri wa miaka 29 na kupindua serikali ya mtangulizi wake Dawda Jawara. Baada ya kutawala kama mwenyekiti wa kamati ya kijeshi aliunda chama cha "Alliance for Patriotic Reorientation and Construction" akachaguliwa mara ya kwanza kuwa rais mwaka 1996. Aligombea tena miaka 2001, 2006 na 2011. Alishinda kila mara lakini chaguzi zote zilikosolewa kuwa si halali. Jammeh alikosolewa mara nyingi kwa kutawala kidikteta, kuvunja haki za kibinadamu, kukandamiza magazeti, kuua wapinzani na kusababisha vifo vya watu walioshtakiwa kuwa wachawi au wahamiaji kutoka nchi jirani. Alipogombea tena mwaka 2016 alishindwa na Adama Barrow akatambua matokeo haya na kutangaza mwisho wa urais wake.. Kumbe, baada ya viongozi wa upinzani kutangaza ya kwamba Jammeh na viongozi wengine watafanyiwa utafiti kwa jinai dhidi ya haki za kibinadamu Jammeh alibadilisha msimamo na tarehe 9 Desemba 2016 alitangaza kufutwa kwa matokeo akitaka uchaguzi mpya.  Siku mbili baada ya nchi kuvamiwa na nchi jirani kwa idhini ya Umoja wa Mataifa, tarehe 21 Januari 2017 Jammeh alikubali kuachia. Jammeh alizaliwa 1965 katika familia ya Wajola kwenye kjiji cha Kanilai, kwenye West Coast Region ya Gambia. Baba yake Abdul Aziz James alijipatia ruzuku kama mpigaji mweleka, mama yake Asombi Bojang alitunza nyumba na kuwa na biashara ndogo
Adama Barrow

Adama Barrow (*16 Februari 1965) ni rais wa Gambia na mwanasiasa wa chama cha United Democratic Party. Barrow alizaliwa katika kijiji cha Mankamang Kunda karibu na Basse. Alisoma shule ya msingi Koba Kunda na shule ya sekondari Crab Island mjini Banjul. Baadaye alipata nafasi kwenye Muslim High School ya Banjul. Baada ya kufaulu aliajiriwa na kampuni ya Alhagie Musa & Sons na akapandishwa cheo hadi kuwa muuzaji mkuu. Baada ya mwaka 2000 Barrow alihamia London aliposoma uchumi. Wakati huu alifanya kazi ya usiku kama mlinzi wa nyumba kwa kujipatia riziki.  Baada ya kurudi Gambia mwaka 2006 alianzisha kampuni ya Majum Real Estate akawa meneja mkuu hadi sasa. Mwaka 2016 Barrow alichaguliwa kuwa mgombea wa urais katika mkutano wa vyama 7 vya upinzani.  Tarehe 2 Desemba 2016 Barrow alishtusha taifa kwa kumshinda Yammeh katika uchaguzi wa urais  kwa kupata kura 263,000 au asilimia 45 za kura zote dhidi ya kura 212,000 au asilimia 36 kwa rais Yahya Jammeh. Mgombea wa tatu Mama Kandeh alipata asilimia 17. Kwanza Rais Yahya Jammeh alikubali kushindwa hata kabla ya tangazo rasmi la matokeo, lakini siku nane baadaye alianza kung'ang'ania madaraka
Orodha ya lugha za Kirgizia

Orodha hii inaorodhesha lugha za Kirgizia:
Édouard Manet

Édouard Manet (23 Januari, 1832 – 30 Aprili, 1883 mjini Paris) alikuwa mchoraji kutoka nchi ya Ufaransa.
Ubakaji

Ubakaji (kutoka mzizi wa Kiarabu) ni tendo la kumlazimisha mtu afanyiwe asichokubali. Mara nyingi neno hili linatumika kuhusu ngono isiyo ya hiari upande mmojawapo. Ingawa kwa kawaida unafanyika dhidi ya wanawake, unatokea pia dhidi ya wanaume, mbali ya watoto na walemavu wa akili wasioelewa kinachoendelea. Unaweza kutumia nguvu ya mwili, lakini pia mamlaka, vitisho n.k. Ni tukio baya kabisa kwa nafsi ya mhanga na pengine kwa afya yake, linaloweza kumuathiri maisha yake yote kama si kusababisha kifo chake, hasa ukifanywa na watu kadhaa pamoja. Matukio ya namna hiyo yanazidi kutokea hata ndani ya ukoo na mengi hayaripotiwi kwa polisi, yakiwemo yanayotokea magerezani kati ya watu wa jinsia ileile. Kwa vyovyote, mara nyingi wanaobaka ni watu wanaojulikana sana na mhanga. Pengine ubakaji hautokani na tamaa, bali ni mpango uliosukwa na viongozi wa nchi au wa jeshi wanaouagiza kwa lengo la kuathiri maadui. Lakini hata vitani, sheria za kimataifa haziruhusu matendo hayo ya kinyama. Kesi tofauti tena ni ile ya ushirikina unaoagiza k.mf
Kiini cha seli

Kiini cha seli (kwa Kiingereza cell nucleus) ni sehemu ndogo ndani ya seli ya kiumbehai wa aina ya eukaryota inayobeba habari za jenetikia, yaani urithi wa tabia za kiumbehai. Ndani ya kiini kuna nyuzi za kromosomu zenye DNA. Hizi zinapatikana kama mkusanyiko wa nyuzi (nucleolus ~ ka-kiini) ndani ya kiini. Mwili wa binadamu huwa na seli milioni kadhaa, na nyingi zina viini vya seli. Mfano wa seli ya binadamu isiyo na kiini ni seli nyekundu za damu. Kiini chenyewe ndani ya seli hukingwa kwa utando wa kiini cha seli (ing. nuclear envelope au nuclear membrane). Utando huu unazuia molekuli kubwa lakini inaruhusu kupita kwa proteini maalumu kwenye nafasi maalum (nuclear pores). Seli za mwili zinajigawa muda wote. Wakati wa kujigawa, kromosomu zinajikaza kwa pande mbili halafu kiini kinavunjika; utando wa kiini unayeyushwa, na seli mbili mpya zinatokea. Ndani ya seli mpya kiini kinaundwa upya kwa kutengeeza utando wa kiini mpya.
Kulturkampf

Kulturkampf (kwa Kijerumani "Vita vya utamaduni") ni jina la ushindani kati ya serikali za nchi kadhaa, hasa Dola la Ujerumani chini ya chansela Otto von Bismarck, na Kanisa Katoliki katika karne ya 19. Serikali nyingi zilitaka kushika mamlaka zote juu ya raia zake, wakati Papa na maaskofu hawakupenda kupotewa na athira zao za muda mrefu juu ya waumini katika masuala ya kijamii. Ushindani huo ulipata nguvu ya pekee Ujerumani baada ya nchi hiyo kuunganishwa chini ya Prussia na kutenga Austria. Hapo dola jipya lilijikuta kuwa na asilimia ya Waprotestanti kubwa kuliko awali ambapo Wakatoliki walikuwa wengiwengi. Hasa Prussia iliyoongoza dola hilo ilikuwa ya Kiprotestanti kabisa. Mgongano ulisababisha serikali ya Prussia na ya Dola lote kutunga mfululizo sheria za kubana Kanisa Katoliki, na pia kufunga maaskofu wake.
Kikirgizi

Kikirgizi ni lugha ya Kiturki nchini Kirgizia, Uchina, Afghanistan, Urusi, Uturuki na Uzbekistan inayozungumzwa na Wakirgizi. Kikirgizi ni lugha rasmi katika nchi za Kirgizia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikirgizi nchini Kirgizistan imehesabiwa kuwa watu 3,830,000. Pia kuna wasemaji 160,000 nchini Uchina (2000), 60,100 nchini Tajikistan (2012) na 750 nchini Afghanistan (2000). Idadi za wasemaji wa Kikirgizi nchini Uturuki, Uzbekistan na Urusi hazijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikirgizi iko katika kundi la Kiturki ya Magharibi.
Wanaastronomia

Mtaalamu wa anga ni mtaalamu wa masuala ya elimuanga (kwa Kiingereza: astronomy) au elimu ya anga-nje na violwa vya angani kama nyota, sayari, nyotamkia, na galaksi. Kihistoria watu hao walitumia muda mwingi kuangalia nyota za anga kwa msaada wa vyombo kama darubini. Leo hii wataalamu wa anga hutumia hasa kompyuta na data kutokana na vipimo vya paoneaanga, vyombo vya anga-nje na darubini za angani. Wataalamu wa anga wamesoma elimuanga ambayo ni tawi la pekee la sayansi, mara nyingi pamoja na kusoma matawi mengine ya sayansi kama fizikia, kemia, biolojia na kadhalika. Wasichanganywe na majusi ambao husomea unajimu (kwa Kiingereza: astrology) na kutoa utabiri kuhusu maisha na tabia za watu kwa kuwa huo si tawi la sayansi yoyote, ingawa unadai kutegemea uchunguzi wa nyota n.k.
Kiuyghur

Kiuyghur ni lugha ya Kiturki nchini Uchina, Kazakhstan, Uzbekistan, Mongolia na Uturuki inayozungumzwa na Wauyghur. Ni lugha rasmi katika jimbo la Xinjiang, nchini Uchina. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiuyghur nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni kumi. Pia kuna wasemaji 191,000 nchini Kazakhstan (2009) na 1000 nchini Mongolia (1982). Idadi ya wasemaji nchini Uturuki na Uzbekistan haujulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiuyghur iko katika kundi la Kiturki ya Mashariki.
Kievenki

Kievenki ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina, Urusi na Mongolia inayozungumzwa na Waevenki. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kievenki nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 11,000. Pia kuna wasemaji 4800 nchini Urusi (2010) na 1000 nchini Mongolia (1992). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kievenki iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini. Nchini uchina Kievenki huandikwa na alfabeti ya Kimongoli. Nchini Urusi, Kievenki imeandikwa na alfabeti ya Kisirili tangu 1937.
Kinegidal

Kinegidal ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Wanegidal. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kinegidal imehesabiwa kuwa watu 74 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinegidal iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini.
Nana Akufo-Addo

Nana Addo Dankwa Akufo-Addo (* Swalaba, Accra, 29 Machi 1944) ni mwanasheria na mwanasiasa wa chama cha NPP nchini Ghana. Tangu tarehe 7 Januari 2017 ni rais wa nchi baada ya kushinda mara mbili uchaguzi mkuu. Mwaka 2016 Akufo-Addo alikuwa anagombea urais wa Ghana dhidi ya rais mtendaji John Dramani Mahama ikiwa ni mara ya tatu baada ya majaribio ya awali miaka 2008 na 2012. Nana Addo Dankwa Akufo-Addo alizaliwa mjini Accra katika familia ya wanasiasa. Baba yake Edward Akufo-Addo alikuwa jaji mkuu wa Ghana na baadaye rais wa taifa kati ya miaka 1969 na 1972. Mjomba wake Joseph Boakye Danquah alikuwa kiongozi wa upinzani dhidi ya rais Kwame Nkrumah na mjomba mwingine, William Ofori Atta, alikuwa waziri wa mambo ya nje. Baada ya kusoma shule ya msingi Accra alikwenda kwa masomo ya O- na A-level huko Lancing College, Sussex, Uingereza. Alianza masomo ya Falsafa, Siasa na Uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Oxford bila kumaliza. Baada ya kurudi Ghana alisoma uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Ghana akapata cheti cha kwanza mwaka 1967. Akaenda tena Uingereza kusoma sheria akipata kibali cha kufanya kazi ya mwanasheria mwaka 1971. Alifanya kazi hiyo mjini Paris, Ufaransa, hadi mwaka 1975 aliporudi Ghana. Hapa Accra alijiunga na kampuni ya sheria hadi kuanzisha kampuni yake mwenyewe mwaka 1979
Margit wa Hungaria

Margit wa Hungaria (1175-baada ya 1223) alikuwa malkia wa Bizanti kwa kuolewa na Kaisari Isaka II. Binti wa kwanza wa mfalme Bela III wa Hungaria, aliolewa mara tatu na watawala mbalimbali ambao alizaliana na kila mmojawao watoto kadhaa, ambao baadhi yao wakawa wafalme vilevile.
Upietisti

Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini tangu mwishoni mwa karne ya 17. Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara. Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya. Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko. Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima. Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu. Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20. Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti. Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k. Mada inaongelewa kwa urefu wa kutosha katika: Vitabu vingine ni: Tena: Toleo bora ni la magombo manne ya Kijerumani:
Kibashkiri

Kibashkiri ni lugha ya Kiturki nchini Urusi na Kazakhstan inayozungumzwa na Wabashkiri. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kibashkiri nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 1,150,000. Pia kuna wasemaji 3670 nchini Ukraine, na idadi ya wasemaji nchini Kazakhstan haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibashkiri iko katika kundi la Kiurali.
Leopold Sedar Senghor

Léopold Sédar Senghor (9 Oktoba 1906 – 20 Desemba 2001) alikuwa mshairi, mwanasiasa na hatimaye rais wa kwanza wa Senegal kati ya miaka 1960 na 1980. Senghor alikuwa Mwafrika wa kwanza aliyechaguliwa kuwa mwanachama wa Académie française. Kabla ya uhuru wa nchi yake aliunda chama cha Umoja wa Kidemokrasia wa Senegal (kwa Kifaransa: Bloc démocratique sénégalais; kwa Kiingereza: Senegalese Democratic Bloc). Wengi wanamhesabu kati ya wataalamu Waafrika muhimu zaidi katika karne ya 20. Senghor alizaliwa katika kijiji cha Joal kilichowahi kuwa kati ya vituo vya kwanza vya wafanyabiashara kutoka Ulaya na pia kitovu cha misheni Za Kanisa Katoliki kwenye pwani ya Senegal. Baba yake alikuwa mfanyabiashara mzalendo, mama yake mke wa tatu wa baba na Muislamu. Alipokuwa na umri wa miaka 8 alianza kusoma shule ya mapadre akaendelea kwenye seminari ya mapadri wa Roho Mtakatifu na baada ya kushauriwa asiendelee na masomo ya upadre alisoma shule ya kawaida. Alimaliza vema hasa kwa masomo ya Kifaransa na Kilatini akapewa nafasi ya kusoma chuo Ufaransa . Mwaka 1928 Senghor alikwenda Ufaransa aliposoma lugha  na baadaye sarufi ya Kifaransa kwenye Chuo Kikuu cha Paris. Baada ya masomo alipewa nafasi ya kufundisha kwenye vyuo vya Tours na Paris. Mwaka 1932 alipata uraia wa Ufaransa. Tangu siku zake masomoni alikuwa na urafiki na Aime Cesaire na pamoja naye alibuni hoja ya "negritude" walipotetea kuwepo kwa utamaduni wa "Watu Weusi" kama utamaduni wa pekee na muhimu, tofauti na utamaduni wa Kizungu
Falsafa ya elimu

Falsafa ya elimu ni utafiti wa kifalsafa juu ya kusudi, utaratibu na ubora wa elimu, kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake. Falsafa ya elimu kwa kawaida huonwa kama tawi la falsafa na la elimu vilevile. kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake.
Saikolojia ya elimu

Saikolojia ya elimu ni uchunguzi wa jinsi watu hujifunza katika mandhari ya elimu, ufanisi wa maingiliano ya elimu, saikolojia ya kufunza na saikolojia jamii za shule. Saikolojia ya elimu inajishughulisha na utaratibu wa kutoa elimu kwa watu na umma kwa jumla na jamii ndogo ndani yake, kama vile watoto wenye vipaji na wale wenye mahitaji maalumu. Saikolojia ya elimu inaweza kueleweka kwa sehemu kupitia masomo mengine. Saikolojia ya elimu vilevile huarifiwa na saikolojia, ikileta uhusiano baina ya utabibu na biolojia. Saikolojia ya elimu pia huarifu masafa mapana ya masomo maalum yakiwemo mpango wa mafunzo, teknolojia ya elimu, mtaala uliokuzwa, masomo yaliyopangwa, masomo maalumu, sayansi tambuzi na sayansi masomo. Katika vyuo vikuu, idara za elimu ya saikolojia zimehifadhiwa katika vitivo vya elimu. Hii ni kwa sababu ya uwezekano wa ukosefu wa uwakilishaji wa maudhui ya saikolojia ya elimu katika utangulizi wa vitabu vya saikolojia.
Kichuvash

Kichuvash ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wachuvash. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichuvash imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichuvash iko katika kundi la Kibolgar.
Kiadyghe

Kiadyghe ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi, Uturuki, Yordani, Syria, Iraq na Israel inayozungumzwa na Waadyghe. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiadyghe nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 117,500. Pia kuna wasemaji 316,000 nchini Uturuki (2014), 78,000 nchini Yordani (2013), 35,000 nchini Syria (2014), 34,000 nchini Iraq (2014) na 3,000 nchini Israel (2005). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadyghe kiko katika kundi la Kikirkasi.
Kiaghul

Kiaghul ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Waaghul. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiaghul imehesabiwa kuwa watu 29,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaghul iko katika kundi la Kilezgiki.